Pok�ad francuskiego okr�tu, kt�ry ko�ysa� si� na wzburzonym morzu, by� �liski od krwi, dlatego ci�cie mog�o r�wnie �atwo powali� tak ofiar�, jak i napastnika. W ferworze walki Laurence nie mia� czasu zastanawia� si� nad tym, z jak� zawzi�to�ci� broni si� nieprzyjaciel, ale nawet poprzez parali�uj�c� mgie�k� bitewnej gor�czki, pistoletowego dymu i stali dostrzeg� wyraz ogromnej udr�ki na twarzy francuskiego kapitana, kt�ry okrzykami zagrzewa� swoich ludzi do walki. Ten sam wyraz wci�� go�ci� na jego obliczu, kiedy spotkali si� na pok�adzie i kapitan odda� szpad�, bardzo niech�tnie: w ostatniej chwili na wp� zacisn�� d�o� na klindze, jakby zamierza� j� cofn��. Laurence spojrza� do g�ry, by si� upewni�, �e odci�to bander�, skin�� g�ow� i przyj�� szpad�; nie m�wi� po francusku, do przeprowadzenia bardziej oficjalnej rozmowy by� mu potrzebny trzeci oficer, kt�ry na razie nadzorowa� zabezpieczanie francuskich dzia� pod pok�adem. Gdy tylko usta�a walka, pozostali przy �yciu Francuzi dos�ownie padali ze zm�czenia tam, gdzie stali; Laurence zauwa�y�, �e jest ich mniej, ni� mo�na by si� spodziewa� na trzydziestosze�ciodzia�owej fregacie, a tak�e �e wygl�daj� na chorych i wycie�czonych.

Wielu z nich le�a�o martwych na pok�adzie albo w�a�nie umiera�o. Laurence pokr�ci� g�ow� na takie marnotrawstwo i pos�a� francuskiemu kapitanowi spojrzenie pe�ne dezaprobaty: ten cz�owiek nie powinien by� przyst�powa� do bitwy. Nie do��, �e Reliant przewy�sza� Amitie si�� ognia i liczebno�ci�, to francusk� za�og� najwyra�niej uszczupli�y choroby albo g��d. �agle zwisa�y z maszt�w w �a�osnej pl�taninie, nie w wyniku bitwy, lecz sztormu, kt�ry przeszed� rano; Francuzi zdo�ali wystrzeli� zaledwie jedn� salw� burtow�, zanim Reliant si� zbli�y� i ich zaczepi�. Kapitan by� wyra�nie przybity pora�k�, lecz ju� nie tak m�ody, �eby da� si� ponie�� nastrojowi: powinien by� si� sprawi� lepiej, tymczasem wci�gn�� za�og� w beznadziejn� walk�.

��Panie Riley � rzek� Laurence do drugiego oficera � niech nasi ludzie znios� rannych pod pok�ad. � Zaczepi� sobie u pasa szpad� kapitana; uwa�a�, �e tamten nie zas�uguje na przywilej otrzymania broni z powrotem, kt�ry zazwyczaj przyznawa�. � I prosz� przekaza� panu Wellsowi, by by� uprzejmy si� tu zjawi�.

��Oczywi�cie, sir � odpar� Riley i odwr�ci� si�, by przekaza� dalej rozkazy.

Laurence stan�� przy relingu i spojrza� w d�, �eby zobaczy�, jak bardzo ucierpia� kad�ub Amitie. Nie wygl�da�o to najgorzej; wcze�niej wyda� rozkaz swoim ludziom, aby nie strzelali poni�ej linii wodnej, dzi�ki czemu teraz b�dzie mo�na �atwo zaholowa� okr�t do portu.

Kosmyk w�os�w, kt�ry wysun�� si� z jego kr�tkiego warkocza, opad� mu na oczy. Odsun�� go niecierpliwie, pozostawiaj�c na czole i sp�owia�ych od s�o�ca w�osach krwawe smugi i odwr�ci� si�; te �lady krwi w po��czeniu z surowym spojrzeniem i szerokimi barami nadawa�y mu podczas lustracji pryzu do�� dziki wygl�d, k��c�cy si� z jego zwykle zamy�lonym wyrazem twarzy.

Z luku wynurzy� si� Wells i stan�� u jego boku.

��Sir � odezwa� si�, nie czekaj�c, a� kapitan zwr�ci si� do niego pierwszy � przepraszam, ale porucznik Gibbs m�wi, �e pod pok�adem znajduje si� co� dziwnego.

��Tak? Zaraz tam p�jd� � odpar� Laurence. � Prosz� powiedzie� temu d�entelmenowi � wskaza� na francuskiego kapitana � �e musi da� mi s�owo honoru, za siebie i swoich ludzi, bo inaczej b�d� zmuszony ich uwi�zi�.

Francuski kapitan nie odpowiedzia� od razu; spojrza� przygn�biony na swoich ludzi. Z pewno�ci� lepiej by by�o, gdyby zostali rozlokowani na ni�szym pok�adzie, a pr�ba odzyskania okr�tu nie wchodzi�a w gr� w tych okoliczno�ciach; mimo to waha� si�, lecz wreszcie oklap� i wychrypia� z jeszcze bardziej nieszcz�liw� min�:

��Je me rends.

Laurence odpowiedzia� kr�tkim skinieniem g�owy.

��Mo�e i�� do kajuty � powiedzia� do Wellsa, po czym odwr�ci� si�, by zej�� do �adowni. � B�dziesz mi towarzyszy�, Tom? To doskonale.

Zszed� z Rileyem pod pok�ad, gdzie ju� czeka� pierwszy oficer. Owalna twarz Gibbsa l�ni�a od potu i podniecenia; mia� odprowadzi� do portu pryz, a poniewa� by�a to fregata, nale�a�o przypuszcza�, �e otrzyma awans na kapitana. Laurence nie by� z tego a� tak bardzo zadowolony; cho� Gibbs spe�nia� swoje obowi�zki poprawnie, to zosta� mu narzucony przez Admiralicj� i nigdy nie zbli�yli si� do siebie. Wcze�niej widzia� Rileya na miejscu pierwszego oficera, tak wi�c gdyby cokolwiek zale�a�o od niego, to teraz Riley szykowa�by si� do awansu. Ale taka ju� by�a natura s�u�by, dlatego nie mia� nic przeciwko szcz�ciu Gibbsa, chocia� bardziej by si� cieszy�, gdyby to Tom dosta� sw�j okr�t.

��No, dobrze, o co chodzi? � zapyta� Laurence.

Marynarze, zamiast zaj�� si� sprawdzaniem zasob�w zdobytego okr�tu, stali skupieni przy dziwnie umieszczonej grodzi w rufowej cz�ci pok�adu artyleryjskiego.

��Sir, tutaj, prosz� � rzek� Gibbs. � Zr�bcie przej�cie � poleci�, a marynarze, odsun�li si�, ukazuj�c drzwi w �cianie oddzielaj�cej tyln� cz�� pok�adu, zbudowanej ca�kiem niedawno, jako �e drewno, z kt�rego j� wykonano, by�o wyra�nie ja�niejsze ni� reszta.

Schyliwszy g�ow�, wszed� przez drzwi i znalaz� si� w niewielkim, do�� dziwnym pomieszczeniu. Jego �ciany obito metalowymi wzmocnieniami, co z pewno�ci� niepotrzebnie obci��y�o okr�t, pod�og� za� wy�o�ono starym p��tnem �aglowym. W k�cie sta� niedu�y piecyk w�glowy, obecnie wygaszony. Jedynym przedmiotem, jaki tam umieszczono, by�a du�a skrzynia, si�gaj�ca do pasa m�czyzny i r�wnie szeroka, kt�r� umocowano pewnie do �cian i pod�ogi cumami przywi�zanymi do metalowych pier�cieni.

Laurence czu�, jak wzbiera w nim ciekawo��, i po kr�tkiej chwili wahania uleg� jej.

��Panie Gibbs, my�l�, �e zajrzymy do �rodka � powiedzia�, odsuwaj�c si� na bok. Wieko skrzyni, przybite gwo�dziami, uleg�o pod naporem licznych i ochoczych marynarzy; kiedy wreszcie je podwa�ono i zdj�to wierzchni� warstw� wy�ci�ki, zebrani jak na komend� pochylili si�, by zajrze� do �rodka.

W absolutnej ciszy Laurence wpatrywa� si� z niedowierzaniem w l�ni�c� skorup� jaja zanurzonego g��boko w s�omie.

��Prosz� przekaza� panu Pollittowi, by si� tu zjawi� � odezwa� si� wreszcie, a w jego g�osie zabrzmia�o lekkie napi�cie. � Panie Riley, prosz� si� upewni�, �e te liny trzymaj� mocno.

Riley nie od razu odpowiedzia�, zafascynowany widokiem. Dopiero po chwili drgn�� i rzuci� pospiesznie:

��Tak jest, sir. � Pochyli� si� i sprawdzi� mocowania. Laurence podszed� bli�ej i spojrza� uwa�nie na jajo. Nie mog�o by� w�tpliwo�ci co do jego rodzaju, chocia� nie mia� w tej kwestii do�wiadczenia. Gdy ju� och�on�� z pocz�tkowego zdumienia, wyci�gn�� r�k� i dotkn�� jaja, bardzo ostro�nie: by�o g�adkie i twarde. Niemal natychmiast cofn�� d�o�, aby nie ryzykowa� jakichkolwiek szk�d.

Pan Pollitt zszed� do �adowni niezgrabnie jak zawsze, trzymaj�c si� schodni obiema d�o�mi i pozostawiaj�c krwawe �lady. Nie by� ani troch� typem �eglarza i zosta� okr�towym chirurgiem do�� p�no, w wieku trzydziestu lat, doznawszy wcze�niej bli�ej nieokre�lonych rozczarowa� na l�dzie. Jednak przyj�to go w�r�d za�ogi jako weso�ego kompana, mimo �e czasem zadr�a�a mu r�ka przy stole operacyjnym.

��Tak, sir? � powiedzia� i w nast�pnej chwili zobaczy� jajo. � Dobry Bo�e.

��To smocze jajo, prawda? � rzek� Laurence. Musia� si� pilnowa�, �eby st�umi� nut� triumfu w g�osie.

��A jak�e, kapitanie, ju� same rozmiary o tym �wiadcz�. � Pan Pollitt wytar� d�onie o fartuch i rozgarn�� s�om�, by lepiej oceni� rozmiary jaja. � No, no, mocno ju� stwardnia�o. Ciekawe, na co oni liczyli wci�� tak daleko od l�du.

S�owa chirurga nie zabrzmia�y zach�caj�co.

��Stwardnia�o? � powt�rzy� szybko Laurence. � Co to znaczy?

��Ano to, �e nied�ugo co� si� z niego wykluje. B�d� musia� zajrze� do ksi��ek, ale o ile dobrze pami�tam, to Badke w swoim Bestiariuszu stwierdza autorytatywnie, �e kiedy skorupa jest ju� w pe�ni stwardnia�a, wyklucie mo�e nast�pi� w ci�gu tygodnia. C� za imponuj�cy okaz, musz� przynie�� moje instrumenty.

Odszed� szybko, a Laurence wymieni� spojrzenia z Gibbsem i Rileyem, po czym przysun�� si� do nich tak, by nie s�yszeli ich zebrani gapie.

��Co najmniej trzy tygodnie do Madery przy pomy�lnym wietrze, zgodzicie si� ze mn�, panowie? � powiedzia� cicho Laurence.

��W najlepszym razie, sir � odpar� Gibbs, kiwaj�c g�ow�.

��Nie mog� sobie wyobrazi�, jak znale�li si� tutaj z tym jajem � rzuci� Riley. � I co pan zamierza zrobi�, sir?

Laurence wpatrywa� si� w jajo z os�upieniem, a jego pocz�tkowe zadowolenie przeradza�o si� powoli w coraz wi�ksz� konsternacj�, w miar� jak u�wiadamia� sobie powag� sytuacji. Nawet w s�abym �wietle latarni jajo l�ni�o ciep�ym blaskiem marmuru.

��Poj�cia nie mam, Tom. Ale chyba p�jd� i zwr�c� francuskiemu kapitanowi szpad�. Nic dziwnego, �e walczy� z tak� zaci�to�ci�.

Oczywi�cie wiedzia�, co zrobi; istnia�o tylko jedno wyj�cie, cho� raczej nieprzyjemne przy bli�szym rozwa�aniu. Laurence obserwowa� zamy�lony, jak jajo, wci�� w skrzyni, jest przenoszone na pok�ad Relianta. Tylko on by� tutaj r�wnie ponury jak francuscy oficerowie. Przygn�bieni obserwowali wszystko z pok�adu rufowego, po kt�rym mogli si� swobodnie porusza�. Wsz�dzie dooko�a wida� by�o u�miechni�te twarze marynarzy, kt�rzy promienieli rado�ci�, tr�caj�c si� �okciami i wykrzykuj�c niepotrzebne porady i ostrze�enia do tych, kt�rzy w pocie czo�a przenosili skrzyni� na sw�j okr�t.

Kiedy ju� z�o�ono bezpiecznie jajo na pok�adzie Relianta, Laurence po�egna� si� z Gibbsem.

��Zostawi� wi�ni�w z panem. Nie ma sensu prowokowa� ich do jakich� desperackich pr�b odzyskania jaja � powiedzia�. � Trzymajcie si� nas, o ile to b�dzie mo�liwe. Gdyby�my si� jednak rozdzielili, to punkt zborny jest na Maderze. Najszczersze gratulacje, kapitanie � doda� i u�cisn�� d�o� Gibbsa.

��Dzi�kuj�, sir, i niech mi wolno b�dzie powiedzie�, �e doceniam� jestem ogromnie wdzi�czny� � W tym momencie elokwencja Gibbsa, kt�rej nigdy nie mia� w nadmiarze, zawiod�a go. Nic ju� wi�cej nie powiedzia� i tylko u�miecha� si� szeroko do Laurence�a i ca�ego �wiata, promieniej�c zadowoleniem.

Okr�ty zosta�y ustawione burta w burt�, by umo�liwi� przetransportowanie skrzyni, dlatego Laurence nie musia� korzysta� z �odzi i tylko przeskoczy� na sw�j pok�ad, kiedy znale�li si� na szczycie fali. Riley i pozostali oficerowie ju� tam byli. Da� rozkaz postawienia �agli i zszed� od razu pod pok�ad, by w samotno�ci zastanowi� si� nad problemem.

Jednak �adne inne rozwi�zanie nie przysz�o mu do g�owy w ci�gu nocy. Tak wi�c rankiem podda� si� temu, co nieuchronne, wyda� rozkazy i niebawem midszypmeni i oficerowie zgromadzili si� w jego kajucie, stosownie ubrani i podenerwowani, jako �e nie zwo�ywano dot�d og�lnych zebra�, a kabina nie by�a na tyle du�a, by pomie�ci� ich wygodnie. Laurence dostrzeg� niepok�j na wielu twarzach, bez w�tpienia wywo�any jakimi� osobistymi przewinieniami, zaciekawienie na innych; tylko Riley wygl�da� na zmartwionego, by� mo�e odgaduj�c po cz�ci intencje Laurence�a.

Laurence chrz�kn��. Sta�, jako �e biurko i krzes�o kaza� uprz�tn��, by zrobi� wi�cej miejsca, cho� pozostawi� ka�amarz, pi�ro i kilka kartek papieru na parapecie okien rufowych za plecami.

��Panowie � powiedzia� � wiecie ju� wszyscy, �e znale�li�my smocze jajo na pok�adzie pryzu. Pan Pollitt potwierdzi� jego autentyczno��, nie ma wi�c cienia w�tpliwo�ci.

Obecni zacz�li si� u�miecha� i ukradkowo szturcha� �okciami, a ma�y midszypmen Battersea zapiszcza� dyszkantem:

��Gratulacje, sir!

Zawt�rowa�y mu liczne pomruki zadowolenia.

Laurence zmarszczy� brwi; rozumia� ich uniesienie i gdyby tylko okoliczno�ci by�y troch� inne, te� by je podziela�. Gdyby dostarczyli jajo bezpiecznie na l�d, by�oby warte w z�ocie tysi�c razy tyle, ile wa�y�o; ka�dy z cz�onk�w za�ogi dosta�by swoj� cz�� pryzowego, a on jako kapitan otrzyma�by najwi�ksz�.

Dziennik okr�towy Amitie zosta� wyrzucony do morza, lecz marynarze francuskiego okr�tu byli mniej dyskretni ni� jego oficerowie, tak wi�c Wells, opieraj�c si� na ich narzekaniach, zdo�a� wyja�ni� przyczyn� sp�nienia. Za�oga walczy�a z gor�czk�, do tego okr�t utkn�� w pasie ciszy na prawie miesi�c, potem nast�pi� wyciek ze zbiornik�w wody pitnej, co doprowadzi�o do zmniejszenia racji, i wreszcie dopad� Francuz�w sztorm, kt�ry im samym ca�kiem niedawno te� da� si� we znaki. By�o to jedno pasmo nieszcz�liwych wydarze�, dlatego Laurence wiedzia�, �e co bardziej przes�dnym nie spodoba si� to, i� teraz Reliant ma na pok�adzie jajo, kt�re z pewno�ci� by�o przyczyn� wszystkich nieszcz��.

Mia� zamiar ukry� te informacje przed za�og�, uznawszy, �e b�dzie lepiej, je�li nie dowiedz� si� o serii nieszcz��, jakie dotkn�y Amitie. Tak wi�c kiedy znowu zapad�a cisza, powiedzia� po prostu:

��Niestety, rejs pryzu nie przebiega� pomy�lnie. Zapewne mia� przybi� do brzegu jaki� miesi�c temu albo i wcze�niej, a op�nienie zmieni�o niekorzystnie okoliczno�ci dotycz�ce jaja. � Na twarzach zebranych pojawi� si� wyraz zaskoczenia lub niezrozumienia, ale tak�e i zaniepokojenia, dlatego doko�czy� szybko: � Kr�tko m�wi�c, panowie, smok wyl�gnie si� niebawem.

Przez kabin� przetoczy�a si� kolejna fala cichych pomruk�w, tym razem wyra�aj�cych zaw�d, a nawet nieliczne j�ki; w normalnych okoliczno�ciach zapami�ta�by imiona niesubordynowanych i udzieli� im p�niej �agodnej reprymendy, lecz w tej sytuacji zignorowa� ich zachowanie. Niebawem b�d� mieli wi�cej powod�w do utyskiwa�. Nie zrozumieli jeszcze w pe�ni, co to dla nich oznacza; przeliczyli tylko sobie, o ile mniejsz� nagrod� dostan� za m�odego dzikiego smoka ni� za nie wysiedziane jajo, kt�re jest warte o wiele wi�cej.

��Mo�e nie wszyscy z was wiedz� � powiedzia�, uciszaj�c szepty spojrzeniem � �e sytuacja Anglii, je�li chodzi o Korpus Powietrzny, jest tragiczna. Oczywi�cie nasz Korpus wci�� mo�e konkurowa� z ka�dym pa�stwem �wiata, lecz w liczebno�ci wyl�g�w ust�pujemy Francuzom w stosunku jeden do dw�ch, nie da si� te� zaprzeczy�, �e w krzy��wkach ich ras p�ynie lepsza krew. Smok w pe�nej uprz�y jest wart przynajmniej tyle, co studzia�owy okr�t liniowy, cho�by to by� tylko zwyk�y Yellow Reaper lub trzytonowy Winchester, a pan Pollitt uwa�a, s�dz�c po rozmiarach i ubarwieniu jaja, i� mamy do czynienia z imponuj�cym okazem, do tego niezwykle rzadkiej rasy.

��Och! � westchn�� midszypmen Carver, wyra�nie przestraszony, poj�wszy wreszcie znaczenie s��w Laurence�a, lecz zaraz strasznie si� zaczerwieni�, bo spojrzenia pozosta�ych zwr�ci�y si� ku niemu, i ju� nic wi�cej nie powiedzia�.

Laurence zignorowa� go; Riley sam b�dzie wiedzia�, �e nale�y wstrzyma� Carverowi racj� grogu na tydzie�. Ale okrzyk midszypmena przynajmniej przygotowa� pozosta�ych.

��Musimy cho�by spr�bowa� na�o�y� smokowi uprz�� � powiedzia� Laurence. � Ufam, panowie, �e nie ma w�r�d nas takiego, kt�ry by nie by� got�w spe�ni� obowi�zku wobec Anglii. Owszem, nie byli�my przygotowywani do s�u�by w Korpusie, ale z drugiej strony marynarka wojenna to te� �adna synekura i z pewno�ci� dobrze rozumiecie trudy s�u�by.

��Sir � odezwa� si� z niepokojem porucznik Fanshawe; by� to m�odzieniec z bardzo dobrej rodziny, syn hrabiego. � Czy chce pan powiedzie� to znaczy, czy my wszyscy�

Wyra�nie zaakcentowa� �wszyscy�, co nada�o jego s�owom bardzo egoistyczny wyd�wi�k. Laurence zagotowa� si� ze z�o�ci i warkn��:

��Owszem, panie Fanshawe, my wszyscy, chyba �e jest w�r�d nas tch�rz, kt�ry chcia�by si� wy�ama�, tylko �e wtedy musia�by si� wyt�umaczy� przed s�dem wojennym, kiedy ju� dotrzemy do Madery. � Omi�t� gro�nym wzrokiem pozosta�ych, lecz nikt nie spojrza� mu w oczy ani nie zaprotestowa�.

Jeszcze bardziej rozw�ciecza� go fakt, �e rozumia� i podziela� odczucia Fanshawe�a. Z pewno�ci� ka�dy cz�owiek, kt�ry nie szykowa� si� do takiego �ycia, nie m�g� przyj�� ze spokojem nag�ej perspektywy zostania awiatorem, dlatego Laurence przeklina� w duchu samego siebie za to, �e b�dzie musia� prosi� swoich oficer�w, aby stawili czo�o takiemu wyzwaniu. Bo przecie� oznacza�o to koniec normalnego �ycia. Inaczej by�o na morzu, gdzie w pewnych sytuacjach istnia�a mo�liwo�� oddania okr�tu Kr�lewskiej Marynarki, czy tego chcia�e� czy nie.

Smoka nawet w czasach pokoju nie mo�na by�o odstawi� do doku ani pozwoli� mu chodzi� swobodnie, a �eby powstrzyma� doros��, dwudziestotonow� besti� przed robieniem tego, na co mia�aby ochot�, awiator i ca�a za�oga musieli po�wi�ca� jej niemal ca�y sw�j czas. Smoki nie dawa�y si� ujarzmi� si�� i by�y bardzo wybredne w wyborze opiekun�w; niekt�re w og�le nie dawa�y sobie na�o�y� uprz�y, nawet zaraz po wykluciu, a ju� na pewno �aden nie pozwoli�by na to po pierwszym karmieniu. Zdzicza�y smok pozostawa� na terenach hodowlanych tylko wtedy, je�li dostarczano mu po�ywienia, partner�w i wygodne schronienie, ale nie mo�na by�o nim kierowa� i nie rozmawia� z lud�mi.

Tak wi�c je�li �wie�o wykluty smok pozwoli� komu� si� zaprz�c, osoba ta ju� na zawsze musia�a przy nim pozosta�. Awiator nie m�g� sobie za bardzo pozwoli� na prowadzenie domu, za�o�enie rodziny czy zaanga�owanie si� w jakikolwiek spos�b w �ycie spo�eczne. �yli oni zwykle na uboczu i przewa�nie na granicy prawa, jako �e nie mo�na by�o ukara� awiatora, nie trac�c mo�liwo�ci wykorzystywania jego smoka. Wczasach pokoju skupiali si� w bardzo swobodnych, liberty�skich, ma�ych enklawach, g��wnie w najbardziej odleg�ych i niego�cinnych zak�tkach ca�ej Brytanii, gdzie smoki mog�y si� cieszy� cho� odrobin� wolno�ci. Oczywi�cie ludzi z Korpusu darzono szacunkiem przez wzgl�d na ich odwag� i po�wi�cenie s�u�bie, lecz perspektywa do��czenia do nich nie poci�ga�a �adnego d�entelmena wychowanego w szacownym towarzystwie.

Mimo to pochodzili z szanowanych rodzin, byli synami d�entelmen�w, kt�rych w wieku siedmiu lat przeznaczono do �ycia awiatora, dlatego uznaliby za zniewag� wobec Korpusu, gdyby ktokolwiek inny ni� kt�ry� z ich oficer�w pr�bowa� na�o�y� uprz�� smokowi. Tak wi�c skoro jeden z za�ogi mia� si� podj�� tej pr�by, nale�a�o wzi�� pod uwag� wszystkich. Cho� gdyby Fanshawe nie zachowa� si� tak niestosownie, Laurence by� mo�e wy��czy�by Carvera, poniewa� wiedzia�, �e ch�opak boi si� wysoko�ci, co go dyskwalifikowa�o jako awiatora. Lecz w tej sytuacji, przez jedno �a�osne pytanie, kto� m�g�by pomy�le�, �e faworyzuje niekt�rych cz�onk�w za�ogi, a na to nie mo�na by�o pozwoli�.

Laurence wzi�� g��boki oddech, wci�� gotuj�c si� z gniewu, i przem�wi� ponownie:

��Nikt z nas nie zosta� przygotowany do takiego zadania, wi�c jedynym sprawiedliwym sposobem przydzielenia go b�dzie losowanie. Oczywi�cie wy��czeni s� ci, kt�rzy ju� za�o�yli rodziny, panie Pollitt � doda�, zwracaj�c si� do lekarza, kt�ry mia� �on� i czworo dzieci w Derbyshire. � Ufam, �e wyci�gnie pan los dla nas. Panowie, niech ka�dy napisze swoje nazwisko na kartce papieru i wrzuci j� do tej torby. � Przeszed� od s��w do czynu, oddar� kawa�ek papieru z zapisanym swoim nazwiskiem, z�o�y� go i umie�ci� w niedu�ym worku.

Riley wyst�pi� od razu, a pozostali poszli pos�usznie za jego przyk�adem; Fanshawe, ponaglany ch�odnym spojrzeniem Laurence�a, zarumieni� si� i napisa� swoje nazwisko dr��c� d�oni�, za to Carver, cho� blady, sprawi� si� dzielnie; i wreszcie Battersea, w przeciwie�stwie do innych, nieostro�nie oddar� papier, tak �e jego kawa�ek by� wyj�tkowo du�y; da�o si� s�ysze�, jak wyszepta� do Carvera:

��Cz�owiek by�by s�awny, gdyby lata� na smoku, prawda?

Laurence pokr�ci� lekko g�ow� na t� bezmy�ln� uwag� m�odzie�ca, ale po chwili doszed� do wniosku, �e mo�e by�oby lepiej, gdyby wybrano kt�rego� z m�odszych, bo �atwiej potrafi�by si� przystosowa�. Z drugiej strony trudno by�oby patrze�, jak jeden z ch�opc�w po�wi�ca si� dla tego zadania, poza tym trzeba by stawi� czo�o protestom rozw�cieczonej rodziny. Ale w ko�cu to samo dotyczy�o ka�dego z nich, tak�e jego.

Do tej pory stara� si� nie my�le� o mo�liwych skutkach z w�asnej egoistycznej perspektywy, ale teraz, kiedy decyduj�cy moment zbli�a� si� nieub�aganie, nie potrafi� ca�kiem st�umi� w�asnych obaw. Jeden ma�y kawa�ek papieru mo�e zniszczy� jego karier�, wywr�ci� do g�ry nogami �ycie, zha�bi� go w oczach ojca. A przecie� by�a jeszcze Edith Galman; ale gdyby zacz�� zwalnia� ludzi z obowi�zku na podstawie takich niezobowi�zuj�cych wi�zi, to nikt by nie zosta�. W ka�dym razie nie wyobra�a� sobie, by z jakiegokolwiek powodu m�g� wykluczy� z losowania samego siebie: nie m�g�by nak�ania� do czego� takiego swoich ludzi i sam unikn�� tego losu.

Przekaza� torb� panu Pollittowi i postara� si� stan�� swobodnie z oboj�tn� min� i r�koma splecionymi za plecami. Lekarz potrz�sn�� workiem dwukrotnie, a potem, nie patrz�c, wsun�� do niego r�k� i wyci�gn�� zwini�t� kartk�. Laurence zawstydzi� si�, bo poczu� wielk� ulg�, zanim jeszcze odczytano nazwisko: kartka by�a z�o�ona o jeden raz wi�cej ni� jego kawa�ek papieru.

Uczucie to trwa�o tylko chwil�.

��Jonathan Carver � przeczyta� Pollitt. Fanshawe wypu�ci� g�o�no powietrze, Battersea westchn��, Laurence za� opu�ci� g�ow�, po raz kolejny przeklinaj�c w duchu Fanshawe�a: Carver, jak�e obiecuj�cy m�ody oficer i prawdopodobnie zupe�nie bezu�yteczny awiator w Korpusie.

��No c�, w takim razie wszystko ju� wiemy � powiedzia�, bo nic innego nie m�g� zrobi�. � Panie Carver, jest pan zwolniony ze swoich obowi�zk�w do momentu wyklucia si� smoka; skonsultuje si� pan z panem Pollittem w sprawie zak�adania uprz�y.

��Tak jest, sir � odpowiedzia� ch�opiec niemrawo.

��Panowie, jeste�cie wolni. Panie Fanshawe, prosz� na s�owo. Panie Riley, zechce pan wr�ci� na wacht�.

Riley dotkn�� kapelusza, a pozostali wyszli za nim g�siego. Fanshawe sta� sztywny i blady z r�koma z�o�onymi za plecami; kiedy prze�kn�� �lin�, jego wydatne jab�ko Adama poruszy�o si� wyra�nie. Laurence pozwoli� mu si� poci� do momentu, a� steward poustawia� meble w kajucie na swoim miejscu, po czym usiad� i pos�a� porucznikowi gro�ne spojrzenie ze swojego kapita�skiego siedzenia ustawionego pod oknami rufowymi.

��A teraz chcia�bym, �eby pan wyja�ni�, co dok�adnie oznacza�a pa�ska uwaga, panie Fanshawe � powiedzia�.

��Och, sir, nie mia�em nic na my�li � odpar� Fanshawe. � Po prostu tak m�wi� o awiatorach, sir� � Zaj�kn�� si� i zamilk�, zgromiony wojowniczym spojrzeniem Laurence�a.

��Nic mnie nie obchodzi, co m�wi�, panie Fanshawe � rzuci� ch�odno kapitan. � Angielscy awiatorzy s� tarcz�, kt�ra os�ania nasz kraj z powietrza, tak jak flota na morzu, i mo�e ich pan krytykowa� tylko wtedy, je�li zdzia�a pan cho�by po�ow� tego, co oni. Przejmie pan wacht� pana Carvera i wype�ni jego obowi�zki tak samo dobrze jak swoje. Wstrzymuj� te� pa�sk� racj� grogu a� do odwo�ania. Niech pan poinformuje intendenta. Odmaszerowa�.

Po wyj�ciu Fanshawe�a jeszcze si� nie uspokoi� i zacz�� chodzi� po kajucie. Okaza� surowo��, ale s�usznie, bo zachowanie Fanshawe�a by�o niestosowne, zw�aszcza �e sugerowa�, i� m�g�by zosta� wykluczony z losowania ze wzgl�du na swoje urodzenie. Z drugiej strony Laurence doskonale rozumia�, �e jest to po�wi�cenie, i poczu� wyrzuty sumienia, kiedy przypomnia� sobie wyraz twarzy Carvera. Nie dawa�a mu te� spokoju ulga, kt�r� wci�� odczuwa�; skaza� ch�opaka na los, jakiego sam pragn�� unikn��.

Pr�bowa� si� pocieszy� my�l�, �e by� mo�e smok nie zaakceptuje Carvera, kt�ry przecie� nie jest odpowiednio wyszkolony, i nie pozwoli za�o�y� sobie uprz�y. Wtedy Laurence pozosta�by poza wszelkimi zarzutami i m�g�by z czystym sumieniem przekaza� smoka jako �up. Nawet gdyby wykorzystano go tylko w celach hodowlanych, to i tak by�by bardzo cenny dla Anglii, i odebranie go Francuzom stanowi�o zwyci�stwo samo w sobie. Osobi�cie bardzo pragn�� takiego rozwi�zania, cho� poczucie obowi�zku nakazywa�o mu za wszelk� cen� do tego nie dopu�ci�.

Nast�pny tydzie� min�� w atmosferze niepewno�ci. Niepok�j Carvera stawa� si� coraz bardziej widoczny, szczeg�lnie kiedy przymiarki zbrojmistrza do uprz�y zacz�y przybiera� coraz bardziej konkretne kszta�ty; tak�e jego przyjaciele i koledzy artylerzy�ci chodzili coraz bardziej osowiali, bo by� powszechnie lubiany i dla nikogo nie by�o tajemnic�, �e kiepsko sobie radzi na wysoko�ciach.

Tylko pan Pollitt zachowa� dobry humor, jako �e nie by� zbyt dobrze poinformowany o panuj�cych na pok�adzie nastrojach i bardzo go intrygowa� proces zaprz�gni�cia smoka. Przychodzi� bada� jajo tak cz�sto, �e w ko�cu zacz�� jada� i sypia� przy skrzyni w mesie m�odszych oficer�w, ku ich udr�ce, bo nie do��, �e byli ju� i tak st�oczeni, to musieli teraz wys�uchiwa� jego g�o�nego chrapania. Zupe�nie nie�wiadomy ich milcz�cej dezaprobaty Pollitt trzyma� wart� a� do tego ranka, kiedy bez cienia wsp�czucia og�osi� weso�o, �e pojawi�y si� pierwsze p�kni�cia na skorupie.

Laurence od razu poleci� wyj�� jajo ze skrzyni i przenie�� na pok�ad. Ju� wcze�niej wykonano specjaln� poduszk� ze starego �agla wypchanego s�om�, kt�r� umieszczono na kilku zwi�zanych ze sob� szafkach, i na niej to w�a�nie z�o�ono jajo. Pan Rabson, zbrojmistrz, przyni�s� uprz��. By�a to prowizoryczna konstrukcja ze sk�rzanych pas�w i licznych sprz�czek, jako �e nie zna� na tyle rozmiar�w smok�w, by zrobi� j� na miar�. Sta� z boku z uprz꿹, a Garver ustawi� si� przed jajem. Laurence nakaza� marynarzom trzyma� si� z dala od jaja, by zrobi� wi�cej miejsca; wi�kszo�� z nich wspi�a si� na olinowanie albo nadbud�wk� rufy, by mie� lepszy widok.

Dzie� by� cudownie s�oneczny i by� mo�e ciep�o i �wiat�o zach�ci�y pozostaj�cego d�ugo w skorupie smoka, bo jajo zacz�o p�ka� na dobre niemal natychmiast po tym, jak je z�o�ono na pok�adzie. Marynarze u g�ry wiercili si� i g�o�no szeptali, co Laurence postanowi� zignorowa�, a niekt�rzy wydali zduszone okrzyki, kiedy da�o si� dostrzec pierwsze ruchy we wn�trzu skorupy: na miejscu jednego z p�kni�� pojawi� si� czubek zako�czonego szponem skrzyd�a, w innym za� pojawi�y si� drapi�ce pazury.

Wszystko zako�czy�o si� bardzo szybko: skorupa p�k�a niemal pionowo w po�owie i obie cz�ci zosta�y odrzucone na pok�ad jakby z niecierpliwo�ci�. M�ody smok otrz�sn�� si� energicznie z resztek jaja na poduszce. L�ni� w s�o�cu, wci�� mokry od �luzu; od czubka pyska po koniec ogona by� idealnie czarny, a kiedy roz�o�y� niczym wachlarz du�e sze�ciopalczaste skrzyd�a, na kt�rych spodzie mieni�y si� szare i ciemnoniebieskie plamy, za�oga westchn�a z zachwytu.

Sam Laurence te� by� pod wra�eniem; nigdy wcze�niej nie widzia� dopiero co wyklutego smoka, cho� bra� udzia� w kilkunastu operacjach floty wspomaganych atakiem doros�ych smok�w Korpusu. Nie potrafi� rozpozna� rasy, lecz nie mia� w�tpliwo�ci, �e to rzadki okaz: nie widzia� dot�d czarnego smoka, a na dodatek ten by� ca�kiem du�y jak na �wie�o wyklut� besti�. Tym bardziej trzeba jak najszybciej dzia�a�.

��Panie Carver, prosz� zaczyna� � powiedzia� Laurence. Carver, bardzo blady, zbli�y� si� do smoka i wyci�gn�� d�o�, kt�ra wyra�nie dr�a�a.

��Dobry smok � powiedzia�, a zabrzmia�o to bardziej jak pytanie. � Mi�y smok.

M�ody smok zignorowa� go. Ca�� uwag� skupi� na ogl�daniu samego siebie i drobiazgowym zbieraniu resztek skorupy, kt�re przylgn�y do jego sk�ry. Wprawdzie nie by� wi�kszy ni� du�y pies, lecz jego pazury, pi�� na ka�dej �apie, mia�y ju� d�ugo�� jednego cala. Carver zerkn�� na nie z niepokojem i zatrzyma� si� na wyci�gni�cie r�ki. Sta� z ot�pia�ym wyrazem twarzy, a smok, wci�� niezainteresowany jego osob�, spojrza� pytaj�co za siebie, tam, gdzie stali Laurence i pan Pollitt.

��Mo�e niech jeszcze co� do niego powie � zasugerowa� pan Pollitt bez przekonania.

��Prosz� tak zrobi�, panie Carver � rzek� Laurence. Ch�opiec skin�� g�ow�, lecz gdy znowu odwr�ci� si� do smoka, ten zeskoczy� z poduszki na pok�ad i znalaz� si� za nim. Carver znowu si� obr�ci� z wci�� wyci�gni�t� r�k� i niemal komicznym wyrazem zdumienia na twarzy, a pozostali oficerowie, kt�rzy zaabsorbowani wydarzeniami przysun�li si� bli�ej, odskoczyli teraz zaniepokojeni.

��Pozosta� na swoich miejscach � warkn�� Laurence. � Panie Riley, prosz� pilnowa� luku.

Riley odpowiedzia� skinieniem g�owy i zaj�� stanowisko przy otwartym wej�ciu, by uniemo�liwi� smokowi zej�cie pod pok�ad.

Tymczasem smok zabra� si� do zwiedzania pok�adu; podczas marszu wystawia� d�ugi, w�ski i rozwidlony na ko�cu j�zyk, dotykaj�c delikatnie wszystkiego, co znajdowa�o si� w jego zasi�gu, i wodzi� dooko�a zaciekawionym, inteligentnym spojrzeniem. Przez ca�y czas Carver pr�bowa� zwr�ci� na siebie jego uwag�, lecz smok wci�� go ignorowa�, podobnie jak pozosta�ych oficer�w. Czasem wspi�� si� na tylne �apy, by lepiej si� komu� przyjrze�, lecz tak samo spogl�da� na blok linowy czy wisz�c� klepsydr�, kt�r� z zaciekawieniem pacn�� �ap�.

Laurence czu� si� coraz bardziej zdruzgotany; oczywi�cie nikt nie b�dzie m�g� go wini�, je�li smok nie zainteresuje si� niedo�wiadczonym oficerem marynarki wojennej, lecz z pewno�ci� by�oby to kl�sk�, gdyby tak niezwyk�y okaz m�odego smoka zdzicza�. Przygotowania oparli na powszechnie znanych faktach, fragmentach ksi��ek Pollitta i na jego niezbyt dok�adnej opowie�ci o innym wykluciu, kt�rego kiedy� by� �wiadkiem; teraz Laurence zaczyna� si� obawia�, �e pomin�li co� wa�nego w ca�ym procesie. Bardzo si� zdziwi�, kiedy si� dowiedzia�, �e �wie�o wykluty smok powinien od razu zacz�� m�wi�. Wprawdzie nigdzie nie pisano o jakim� szczeg�lnym zaproszeniu czy podst�pie, kt�rym by mo�na nak�oni� smoka do m�wienia, lecz jego b�d� wini�, i to ca�kiem s�usznie, je�li si� oka�e, �e pomin�li co� wa�nego.

Oficerowie i marynarze zaczynali rozmawia� cicho mi�dzy sob�, czuj�c, �e decyduj�cy moment mija. Niebawem b�dzie musia� si� podda� i pomy�le� o zamkni�ciu smoka, by nie odlecia� po karmieniu. Wci�� zwiedzaj�c pok�ad, smok podszed� do niego; kiedy przysiad� na tylnych �apach, przygl�daj�c mu si� badawczo, Laurence spojrza� na niego z nieukrywanym smutkiem i konsternacj�.

Smok zamruga�, a Laurence zauwa�y�, �e zwierz� ma ciemnoniebieskie oczy z w�skimi szparkami �renic. W nast�pnej chwili stw�r przem�wi�:

��Sk�d ta zmartwiona mina?

Na pok�adzie zapad�a cisza, a Laurence zacisn�� wargi, by ukry� zdumienie. Carver, przekonany ju� pewnie o u�askawieniu, sta� za smokiem z rozdziawionymi ustami; spojrza� z rozpacz� na Laurence�a, lecz zaraz zebra� si� na odwag� i zrobi� krok do przodu, by po raz kolejny powiedzie� co� do smoka.

Laurence wpatrywa� si� w smoka, w bladego, przestraszonego m�odzie�ca, a potem wzi�� g��boki oddech i powiedzia� do zwierz�cia:

��Wybacz, nie mia�em takich intencji. Jestem Will Laurence, a ty jak masz na imi�?

�adna dyscyplina nie by�aby w stanie uciszy� fali zdumionych pomruk�w, jaka si� przetoczy�a przez pok�ad. M�ody smok nie zwr�ci� na nie uwagi, za to zastanawia� si� przez kilka chwil nad pytaniem, a� wreszcie powiedzia� z lekkim niezadowoleniem:

��Ja nie mam imienia.

Laurence, wzbogacony o wiedz� z ksi��ek Pollitta, wiedzia�, co ma teraz zrobi�, i zapyta� oficjalnym tonem:

��Czy mog� ci je nada�?

Smok spojrza� na niego uwa�niej, podrapa� si� po idealnie czarnym grzbiecie i powiedzia� ze �le udawan� oboj�tno�ci�:

��Prosz� bardzo.

Nagle Laurence poczu� zupe�n� pustk� w g�owie. Kiedy przygotowywa� si� do na�o�enia smokowi uprz�y, skupi� si� g��wnie na tym, by w og�le do tego doprowadzi�, i nie mia� poj�cia, jak mo�na by nazwa� smoka. Po kr�tkiej chwili paniki jego umys� skojarzy� w jaki� spos�b smoka z okr�tem, tak wi�c rzuci� pospiesznie:

��Temeraire. � Przed laty by� �wiadkiem wodowania dostojnego okr�tu liniowego o takiej nazwie: ten sam elegancki, p�ynny ruch.

Przekl�� w duchu samego siebie za brak przygotowania, ale ju� zrobi�, co trzeba, i przynajmniej poda� imi� godne szacunku; w ko�cu by� przedstawicielem marynarki wojennej, wi�c wypada�o� Nie doko�czy� tej my�li i spojrza� na smoka przera�ony. Oczywi�cie nie by� ju� marynarzem, nie m�g� nim by� ze smokiem i b�dzie zgubiony w chwili, gdy smok przyjmie uprz�� z jego r�k.

Smok, najwyra�niej nie�wiadomy jego niepokoju, powiedzia�:

��Temeraire? Tak, nazywam si� Temeraire. � Skin�� g�ow� na d�ugiej szyi, co wygl�da�o do�� dziwnie, i zaraz doda� z naciskiem: � Jestem g�odny.

�wie�o wykluty smok odlecia�by zaraz po pierwszym karmieniu, gdyby nie mia� uprz�y; tylko je�li pozwoli si� zaprz�c, b�dzie mo�na nim kierowa� albo wykorzysta� go w bitwie. Rabson sta� zdumiony, z otwartymi ustami, trzymaj�c uprz�� w r�kach, tak �e Laurence musia� da� mu znak, �eby si� zbli�y�. Metalowe sprz�czki i rzemienie �lizga�y si� w jego spoconych d�oniach, kiedy odbiera� uprz��. Zacisn�� mocno r�ce i powiedzia�, przypomniawszy sobie w ostatniej chwili, �e nale�y u�y� imienia smoka:

��Temeraire, czy b�dziesz tak dobry i pozwolisz, �ebym ci to za�o�y�? Wtedy mogliby�my przywi�za� ci� mocno do pok�adu i nakarmi�.

Temeraire spojrza� uwa�nie na uprz��, kt�r� mu podsun�� Laurence, a nawet dotkn�� jej j�zykiem.

��Dobrze � powiedzia�, po czym podni�s� si� i przyj�� wyczekuj�c� postaw�.

Nie wybiegaj�c my�lami poza bezpo�rednie zadanie, Laurence przykl�kn�� i zacz�� ostro�nie opasywa� rzemieniami g�adki i ciep�y tu��w smoka.

Najszerszym pasem opl�t� tu��w smoka tu� za przednimi �apami i zacisn�� sprz�czk� pod brzuchem; do tego pasa by�y przyszyte dwa inne grube rzemienie, kt�re bieg�y wzd�u� bok�w i dalej przez masywn� pier�, z ty�u za� za tylne �apy pod ogonem. Liczne mniejsze p�tle, przymocowane do g��wnych pas�w, oplata�y �apy oraz nasad� szyi i ogona, by utrzyma� uprz�� w miejscu, a inne cie�sze i w�sze pasy bieg�y przez grzbiet zwierz�cia, omijaj�c skrzyd�a.

Za�o�enie uprz�y by�o skomplikowanym zadaniem, co Laurence przyj�� z zadowoleniem, gdy� skupi� si� wy��cznie na tej czynno�ci. Ze zdziwieniem zauwa�y�, �e smocze �uski s� mi�kkie, i zaraz pomy�la�, �e kraw�dzie metalowych sprz�czek mog� porani� cia�o smoka.

��Panie Rabson, niech pan b�dzie �askaw przynie�� wi�cej p��tna �aglowego, �eby�my mogli owin�� te sprz�czki � rzuci� przez rami�.

Niebawem sko�czy� i zobaczy�, �e uprz�� i owini�te bia�ym p��tnem sprz�czki nie najlepiej si� prezentuj� na tle l�ni�cego czarnego cia�a smoka. Ale Temeraire nie narzeka� ani si� nie sprzeciwia�, kiedy biegn�cy od jego uprz�y �a�cuch umocowano do wspornika pok�adu. Za to wyci�gn�� ochoczo szyj� ku kadzi pe�nej paruj�cego mi�sa �wie�o zar�ni�tej kozy, kt�re przyniesiono na polecenie Laurence�a.

Temeraire jad� do�� niechlujnie, odrywaj�c du�e kawa�y mi�sa i po�ykaj�c je w ca�o�ci, tak �e pochlapa� pok�ad krwi� i za�mieci� go mi�snymi strz�pami; wydawa�o si�, �e szczeg�lnie zasmakowa�y mu jelita. Laurence sta� w bezpiecznej odleg�o�ci od krwawej jatki, ogarni�ty czym� w rodzaju md�awej fascynacji, z kt�rej wyrwa�o go niepewne pytanie Rileya:

��Sir, czy mam odes�a� oficer�w?

Odwr�ci� si� i spojrza� na porucznika, a potem na midszypmen�w, kt�rzy gapili si� z wyba�uszonymi oczami. Nikt si� nie odezwa� ani nie poruszy� od chwili wyklucia si� smoka, co nast�pi�o, jak zorientowa� si� Laurence, nieca�e p� godziny temu, jako �e w�a�nie przesypywa�a si� klepsydra. Trudno by�o w to uwierzy�, a jeszcze trudniej oswoi� si� z my�l�, �e teraz dzia�a� wsp�lnie ze smokiem, ale taka by�a prawda. Laurence przypuszcza�, �e mo�e zachowa� stopie� do czasu przybicia do brzegu, poniewa� nie istnia�y przepisy, kt�re by si� odnosi�y do podobnej sytuacji. Lecz je�li tak zrobi, z pewno�ci� po dop�yni�ciu do Madery zostanie wyznaczony nowy kapitan, a wtedy Riley nie dostanie awansu. Laurence ju� nigdy nie b�dzie mia� okazji, by mu si� jako� przys�u�y�.

��Panie Riley, sytuacja bez w�tpienia jest nietypowa � powiedzia�, zbieraj�c si� w sobie; nie mia� zamiaru �ama� kariery Rileyowi z powodu tch�rzliwego uniku. � Dla dobra okr�tu jestem zmuszony natychmiast odda� go pod pa�sk� komend�. Od tej pory b�d� musia� po�wi�ca� du�o czasu Temeraire�owi, wi�c nie starczy mi go na inne rzeczy.

��Och, sir! � odpar� Riley tonem, kt�ry wyra�a� smutek, ale nie sprzeciw; najwyra�niej on tak�e rozwa�a� podobn� mo�liwo��. Lecz jego �al by� szczery; p�ywa� z Laurence�em od lat i pod jego dow�dztwem przeszed� drog� od zwyk�ego midszypmena do porucznika, tak wi�c byli przyjaci�mi i towarzyszami broni.

��Nie ma co narzeka�, Tom � powiedzia� Laurence nieco ciszej i mniej oficjalnie, zerkaj�c ostro�nie na Temeraire�a, kt�ry jeszcze nie sko�czy� posi�ku. Inteligencja smok�w wci�� pozostawa�a zagadk� dla tych, kt�rzy badali ten temat, tak wi�c nie mia� poj�cia, ile smok us�yszy lub zrozumie, lecz uzna�, �e lepiej b�dzie go nie obra�a�. Po chwili doda� ju� g�o�niej: � Jestem pewny, �e okr�t przechodzi w dobre r�ce, kapitanie.

Wzi�� g��boki oddech i odpi�� z�ote epolety; by�y umocowane solidnie, lecz w chwili awansu na kapitana nie by� zamo�nym cz�owiekiem i zapami�ta� z tamtych dni, jak �atwo je przenie�� z munduru na mundur. Cho� mo�e nie post�powa� w�a�ciwie, przekazuj�c Rileyowi symbol rangi bez potwierdzenia z Admiralicji, uzna�, �e nale�y w jaki� widoczny spos�b dokona� zmiany dow�dcy. Epolet z lewego ramienia schowa� do kieszeni, a ten z prawego przypi�� Rileyowi: nawet jako kapitanowi Rileyowi przys�ugiwa�o prawo do tylko jednego a� do momentu up�yni�cia trzyletniego starsze�stwa. Jasna, pokryta piegami sk�ra Rileya wyra�nie zdradza�a jego emocje, oficer, pomimo okoliczno�ci, nie potrafi� ukry� rado�ci z powodu nieoczekiwanego awansu; czerwony po uszy wygl�da� tak, jakby chcia� co� powiedzie�, lecz nie potrafi� znale�� s��w.

��Panie Wells � rzek� Laurence. Uzna�, �e skoro ju� zacz��, nale�y przeprowadzi� wszystko do ko�ca zgodnie ze zwyczajem.

Trzeci oficer powiedzia� do�� s�abym g�osem:

��Hura dla kapitana Rileya.

Rozleg� si� okrzyk, najpierw nier�wny, lecz przy trzeciej powt�rce ju� czysty i mocny. Riley by� bardzo kompetentnym oficerem, lubianym przez za�og�, cho� sytuacja by�a niezwyk�a.

Kiedy wiwaty usta�y, g�os zabra� Riley, kt�ry wreszcie zdo�a� przem�c zak�opotanie.

��I hura dla� dla Temeraire�a, ch�opaki.

Teraz okrzyk zabrzmia� g�o�no, lecz nie do ko�ca rado�nie. Laurence u�cisn�� d�o� Rileyowi, by zako�czy� spraw�.

Temeraire ju� wcze�niej sko�czy� je�� i wspi�� si� na szafk� przy relingu, gdzie siedzia�, sk�adaj�c i rozk�adaj�c skrzyd�a na s�o�cu. Kiedy us�ysza� swoje imi�, rozejrza� si� z ciekawo�ci�. Laurence podszed� do niego, by pozwoli� Rileyowi spokojnie przej�� dow�dztwo i przywr�ci� porz�dek na okr�cie.

��Dlaczego oni tak ha�asuj�? � zapyta� Temeraire i nie czekaj�c na odpowied�, potrz�sn�� �a�cuchem. � Zdejmiesz mi to? Teraz chcia�bym polata�.

Laurence zawaha� si�, bo w opisie ceremonii zaprz�gania smoka wspominano jedynie o nak�onieniu go do przyj�cia uprz�y i do m�wienia. Po prostu za�o�y�, �e smok dobrowolnie pozostanie na miejscu.

��Wola�bym od�o�y� to na p�niej, je�li nie masz nic przeciwko temu � rzek�, by zyska� na czasie. � Bo widzisz, jeste�my do�� daleko od l�du i gdyby� si� zbytnio oddali�, m�g�by� si� zgubi�.

��Aha � odpar� Temeraire i wyci�gn�� d�ug� szyj� ponad relingiem; Reliant p�yn�� z pr�dko�ci� jakich� o�miu w�z��w przy dobrym zachodnim wietrze, rozbryzguj�c na boki spienion� wod�. � Gdzie jeste�my?

��Na morzu. � Laurence przysiad� na szafce obok smoka. � Na Atlantyku, jakie� dwa tygodnie od l�du. Masterson � zawo�a� do jednego z marynarzy, kt�rzy kr�cili si� w pobli�u, nie potrafi�c ukry� zainteresowania smokiem. � B�d� tak dobry i przynie� kube� z wod� i troch� szmat.

Zaopatrzony we wszystko, czego potrzebowa�, Laurence zabra� si� do usuwania �lad�w posi�ku ze l�ni�cej, czarnej sk�ry smoka. Temeraire, wyra�nie zadowolony, pozwoli� si� wytrze�, a potem potar� �bem o d�o� Laurence�a, by wyrazi� sw� wdzi�czno��. Laurence u�miechn�� si� mimowolnie i pog�adzi� ciep�e, czarne cia�o smoka. Ten u�o�y� si� wygodnie, z�o�y� g�ow� na kolanach Laurence�a i zasn��.

��Sir � powiedzia� Riley, podchodz�c po cichu. � Zostawi� panu kabin�, bo inaczej nie mia�oby to sensu, przy jego obecno�ci. Czy mam przys�a� ludzi, �eby pomogli panu znie�� go na d�?

��Dzi�kuj� ci, Tom, ale nie trzeba. P�ki co, jest mi tu wygodnie. My�l�, �e nie nale�y go rusza�, je�li nie jest to niezb�dne � odpar� Laurence i zaraz pomy�la�, �e by� mo�e stawia Rileya w k�opotliwej sytuacji, ka��c mu patrze�, jak jego by�y kapitan siedzi na pok�adzie. Mimo wszystko nie chcia� niepokoi� �pi�cego smoka i doda� tylko: � Ale by�bym ci wdzi�czny, gdyby� przyni�s� mi co� do czytania, mo�e jedn� z ksi��ek pana Pollitta. � Uzna�, �e dobrze b�dzie si� czym� zaj��, zamiast tylko odgrywa� rol� obserwatora.

Temeraire obudzi� si�, gdy s�o�ce zacz�o si� ju� zsuwa� za horyzont. Laurence kiwa� si� nad ksi��k�, w kt�rej opisywano zwyczaje smok�w w taki spos�b, �e wydawa�y si� r�wnie interesuj�ce jak �lamazarne krowy. Temeraire tr�ci� go w policzek zaokr�glonym nosem, by go obudzi�, i o�wiadczy�:

��Znowu jestem g�odny.

Laurence oszacowa� zapasy �ywno�ci przed wykluciem si� smoka, teraz za� uzna�, �e b�dzie musia� uczyni� to ponownie, obserwuj�c, jak Temeraire po�era resztk� kozy i dwa napr�dce zar�ni�te kurcz�ta, z ko��mi w��cznie. Jak dot�d smok spa�aszowa� podczas dw�ch posi�k�w ilo�� mi�sa odpowiadaj�c� wadze jego cia�a; wydawa� si� ju� nieco wi�kszy i wci�� t�sknie rozgl�da� si� za czym� jeszcze do przek�szenia.

Laurence odby� cich� i nieco nerwow� narad� z Rileyem i kucharzem. Stwierdzili, �e w razie potrzeby przywo�aj� Amitie i skorzystaj� z jego zapas�w, poniewa� zosta�o tam wi�cej �ywno�ci, ni� potrzebowa�a za�oga, tak uszczuplona seri� nieszcz�liwych wydarze�. Oczywi�cie by�a to g��wnie solona wieprzowina i wo�owina, a Reliant mia� si� pod tym wzgl�dem tylko odrobin� lepiej. W takim tempie Temeraire zje ich �ywy inwentarz w ci�gu tygodnia, a Laurence nie mia� poj�cia, czy smokowi b�dzie smakowa�o w�dzone mi�so albo czy nie zaszkodzi mu s�l.

��A mo�e by spr�bowa� ryby? � zasugerowa� kucharz. � Mam �wie�utkiego, niedu�ego tu�czyka, z�owionego dzi� rano, sir. Chcia�em go da� panu na kolacj�. Ach, to znaczy� � Zamilk� zmieszany, spogl�daj�c to na by�ego, to na nowego kapitana.

��Oczywi�cie, �e warto spr�bowa�, je�li uzna pan to za stosowne, sir � rzeki Riley do Laurence�a, ignoruj�c zmieszanie kucharza.

��Dzi�kuj�, kapitanie � odpar� Laurence. � Mo�emy mu podsun�� ryb�. Chyba nam powie, je�li nie przypadnie mu do gustu.

Temeraire spojrza� na ryb� z pow�tpiewaniem i odgryz� kawa�ek, a potem w mgnieniu oka po�kn�� ca�ego dwunastofuntowego tu�czyka. Kiedy sko�czy�, obliza� si� i powiedzia�:

��Bardzo chrupki, ale dosy� mi smakuje. � W nast�pnej chwili zaskoczy� ich i samego siebie g�o�nym bekni�ciem.

��No c� � rzek� Laurence, si�gaj�c ponownie po szmaty � to brzmi zach�caj�co. Kapitanie, gdyby odkomenderowa� pan kilku marynarzy do po�ow�w, nasz w� po�y�by mo�e jeszcze kilka dni.

Potem zabra� Temeraire�a do kajuty. Drabina okaza�a si� powa�n� przeszkod�, ostatecznie wi�c spu�cili smoka na d�, pos�uguj�c si� blokami umocowanymi do uprz�y. Temeraire zbada� dok�adnie biurko i krzes�o, po czym wystawi� g�ow� za okno, by spojrze� na �lad torowy. Wskoczy� z �atwo�ci� na hamak o podw�jnej szeroko�ci, wymoszczony poduszk� z pok�adu i podwieszony obok koi Laurence�a, i niemal natychmiast zasn��.

Uwolniony od obowi�zku, nareszcie poza zasi�giem wzroku za�ogi, Laurence opad� ci�ko na krzes�o i popatrzy� na �pi�cego smoka, zes�anego mu przez los.

Mi�dzy nim a maj�tkiem ojca znajdowa�o si� dw�ch braci i trzech bratank�w, a jego w�asny kapita� zosta� zainwestowany w pa�stwowe papiery warto�ciowe, co nie wymaga�o wi�kszego zaanga�owania z jego strony; w tym wzgl�dzie przynajmniej nie przewidywa� trudno�ci. Nieraz wypad� za burt� podczas bitwy, potrafi� sta� na topach przy silnym wietrze, nie odczuwaj�c ani troch� md�o�ci, wi�c teraz nie obawia� si�, �e �le zniesie lot na grzbiecie smoka.

Chodzi�o o co� innego � by� d�entelmenem i synem d�entelmena. Wprawdzie poszed� na morze w wieku dwunastu lat, lecz przez wi�kszo�� s�u�by mia� szcz�cie p�ywa� na pok�adach bardzo dobrych lub dobrych okr�t�w liniowych, dowodzonych przez zamo�nych kapitan�w, kt�rzy dobrze jadali i cz�sto podejmowali swoich oficer�w. Bardzo lubi� �ycie towarzyskie; jego ulubionymi rozrywkami by�y rozmowy, ta�ce i partyjki wista. Tak wi�c gdy teraz pomy�la�, �e mo�e ju� nigdy nie p�jdzie do opery, odczu� pragnienie przechylenia hamaka i wyrzucenia jego zawarto�ci za okno.

Stara� si� nie my�le� o tym, co powie ojciec, pot�piaj�c swojego g�upiego syna; nie chcia� te� wyobra�a� sobie, co pomy�li Edith, kiedy si� dowie o wszystkim. Nie m�g� nawet jej powiadomi� o tym w li�cie. Chocia� by� w jakim� stopniu zaanga�owany uczuciowo, to nigdy nie dosz�o do oficjalnych zar�czyn, pierwotnie z powodu braku funduszy, ostatnio g��wnie przez jego d�ug� nieobecno�� w Anglii.

Dzi�ki pryzowemu upora� si� z pierwszym problemem, a gdyby mia� okazj� pozosta� troch� na l�dzie podczas ostatnich czterech lat, pewnie by si� o�wiadczy�. Wcze�niej rozwa�a� nawet z�o�enie pro�by o kr�tki urlop po zako�czeniu tego rejsu; nie by�o �atwo zej�� na l�d dobrowolnie, gdy� nie mia�o si� pewno�ci, czy potem dostanie si� inny okr�t, ale przecie� nie stanowi� znowu a� tak atrakcyjnej partii, �eby Edith odrzuca�a dla niego innych kandydat�w, jedynie na podstawie na wp� �artobliwej umowy zawartej mi�dzy trzynastoletnim ch�opcem i dziewi�cioletni� dziewczynk�.

Teraz jego szanse jeszcze bardziej zmala�y; nie mia� poj�cia, jak i gdzie b�dzie mieszka� jako awiator, ani jaki dom m�g�by zaoferowa� �onie. Sprzeciwi�aby si� pewnie jej rodzina, nawet gdyby ona sama si� zgodzi�a; niew�tpliwie nie tego si� spodziewa�a. Zona oficera marynarki wojennej mo�e si� pogodzi� z cz�st� nieobecno�ci� m�a, ale kiedy ju� wraca�, nie musia�a si� przeprowadza� do odleg�ej kryj�wki, gdzie za drzwiami czeka� smok, a za jedyne towarzystwo mia�a band� nieokrzesa�c�w.

Podczas d�ugich samotnych nocy sp�dzonych na morzu nieraz wyobra�a� sobie sw�j dom: z konieczno�ci mniejszy ni� ten, w kt�rym si� wychowa�, ale elegancki; prowadzony przez �on�, kt�rej m�g� zaufa� w kwestii wychowywania dzieci i zajmowania si� ich wsp�lnymi sprawami; dom, kt�ry by�by wygodnym schronieniem podczas jego pobytu na l�dzie i ciep�ym wspomnieniem na morzu.

Wszystkie jego uczucia buntowa�y si� przeciwko utracie tego snu, lecz w obecnej sytuacji nie mia� nawet pewno�ci, czy zachowa�by si� honorowo, gdyby z�o�y� Edith propozycj�, kt�r� ona mog�aby czu� si� zobowi�zana przyj��. A �adna inna kobieta nie wchodzi�a w gr�: �adna rozs�dna kobieta z charakterem nie odda�aby serca awiatorowi, chyba �e nale�a�a do tych, kt�re wol� mie� zadowolonego z siebie i nieobecnego m�a, gotowego zostawi� sakiewk� pod jej opiek�, i �y� z dala od niego nawet wtedy, gdy on przebywa w Anglii; taki uk�ad ani troch� nie interesowa� Laurence�a.

�pi�cy smok, ko�ysz�cy si� na swojej koi i poruszaj�cy teraz ogonem we �nie, by� kiepsk� namiastk� rodziny i domu. Laurence wsta� i podszed� do okien rufowych; patrz�c na �lad torowy Relianta, smug� bladej, opalizuj�cej piany, widoczn� w blasku latarni, podda� si� przyjemnemu ko�ysaniu.

Jego steward Giles przyni�s� kolacj�, pobrz�kuj�c g�o�no zastaw� i trzymaj�c si� w bezpiecznej odleg�o�ci od hamaka smoka. R�ce mu wyra�nie dr�a�y, kiedy nakrywa� do sto�u, tak wi�c Laurence odes�a� go, gdy tylko zosta� obs�u�ony, i po jego wyj�ciu odetchn�� z ulg�. Wcze�niej zastanawia� si�, czy zabra� ze sob� Gilesa, bo przecie� nawet awiator m�g� chyba mie� s�u��cego, lecz porzuci� ten pomys�, widz�c, jak bardzo steward boi si� smok�w. Dobrze by by�o mie� przy sobie jak�� znajom� twarz.

Pogr��ony w ciszy zjad� szybko kolacj�; musia� si� zadowoli� solon� wo�owin� polan� winem, bo przecie� ryba wyl�dowa�a w brzuchu Temeraire�a, ale tak czy owak nie mia� apetytu. Potem pr�bowa� napisa� listy, lecz nic z tego nie wysz�o, bo trudno mu by�o skupi� my�li, kt�re b��dzi�y po mrocznych zak�tkach. Uchyli� drzwi i oznajmi� Giles�owi, �e nie b�dzie ju� dzisiaj jad�, po czym po�o�y� si� na koi. Temeraire poruszy� si� i wtuli� g��biej w pos�anie. Na chwil� Laurence podda� si� grubia�skiej niech�ci, lecz zaraz potem wyci�gn�� r�k� i okry� szczelniej smoka, by go os�oni� przed ch�odnym nocnym powietrzem, a nast�pnie zasn��, ws�uchany w jego g��boki, regularny oddech, podobny do sapania kowalskiego miecha.

Kiedy Laurence obudzi� si� nast�pnego ranka, Temeraire owin�� si� w�a�nie swoim hamakiem, kt�ry obr�ci� si� dwukrotnie, podczas jego pr�by zeskoczenia na pod�og�. Laurence musia� odczepi� hamak, by wypl�ta� smoka, a� wreszcie ten wypad� gwa�townie na pod�og�, sycz�c z niezadowolenia. D�ugo si� droczy�, jak obra�ony kot, a gdy wreszcie da� si� udobrucha�, o�wiadczy�, �e znowu jest g�odny.

Na szcz�cie nie by�o ju� tak wcze�nie i marynarze zd��yli odby� pomy�lny po��w, tak wi�c Laurence dosta� na �niadanie jajka, jako �e kury oszcz�dzono na inny dzie�, smok za� otrzyma� czterdziestofuntowego tu�czyka. Temeraire zdo�a� jako� po�re� ca�� ryb�, a potem okaza�o si�, �e jest zbyt ci�ki, by wr�ci� na hamak, wi�c po prostu zwali� si� bezw�adnie na pod�og� i zasn��.

Kolejne dni pierwszego tygodnia mija�y podobnie: Temeraire g��wnie spa� i poch�ania� ogromne ilo�ci po�ywienia, a tak�e r�s� w zastraszaj�cym tempie. Przed ko�cem tygodnia na dobre opu�ci� kajut�, poniewa� Laurence przestraszy� si�, �e nie b�dzie w stanie wydoby� go na pok�ad. Smok ju� by� ci�szy ni� ko� poci�gowy i d�u�szy ni� szalupa. Po uwzgl�dnieniu jego dalszego rozwoju przesuni�to zapasy tak, by obci��y� dzi�b okr�tu, i umieszczono go na pok�adzie rufowym dla przeciwwagi.

I uczyniono to w sam� por�, bo Temeraire ledwo si� przecisn�� przez drzwi kajuty, z�o�ywszy mocno skrzyd�a, a pan Pollitt stwierdzi�, �e jego obw�d powi�kszy� si� przez noc o kolejn� stop�. Na szcz�cie smok nikomu zbytnio nie przeszkadza� na rufie, gdzie przewa�nie spa�, poruszaj�c ogonem we �nie, i tylko czasem drgn��, gdy marynarze musieli przechodzi� nad nim, by wykona� swoje zadania.

Laurence spa� z nim w nocy na pok�adzie, prze�wiadczony, �e tam jest jego miejsce. Na szcz�cie pogoda dopisywa�a, wi�c nie kosztowa�o go to zbyt wiele. Coraz bardziej niepokoi� si� o �ywno��; mimo i� wci�� �owili ryby, zbli�a� si� dzie�, w kt�rym trzeba b�dzie zar�n�� wo�u. Nawet je�li smok polubi w�dzone mi�so, to przy tak szybko rosn�cym apetycie wyczerpie zapasy, zanim dotr� do l�du. Niedo�ywiony, g�odny smok z pewno�ci� wzbudzi�by niepok�j za�ogi. Chocia� Temeraire mia� na�o�on� uprz�� i teoretycznie by� oswojony, to przecie�, niekiedy nawet w obecnych czasach, zdzicza�y smok, kt�ry uciek� z teren�w hodowlanych, zjada� cz�owieka, je�li nie znalaz� nic bardziej apetycznego; ju� mo�na by�o wywnioskowa� z niespokojnych spojrze�, �e marynarze o tym pami�tali.

Kiedy nadesz�a zmiana pogody, w po�owie drugiego tygodnia, Laurence wyczu� j� nie�wiadomie i obudzi� si� tu� przed �witem, na kilka godzin przed pocz�tkiem ulewy. Nigdzie nie by�o wida� �wiate� Amitie: jednostki rozdzieli�y si� w nocy przy wzmagaj�cym si� wietrze. Niebo zd��y�o si� tylko troch� rozja�ni�, kiedy pierwsze du�e krople deszczu uderzy�y o �agle.

Laurence wiedzia�, �e nie mo�e nic zrobi�, �e Riley musi dowodzi� statkiem, szczeg�lnie w takiej chwili, tak wi�c postanowi� zadba� o to, �eby smok zachowywa� si� spokojnie i nie przeszkadza� innym. A nie okaza�o si� to �atwe, jako �e Temeraire wykazywa� ogromne zainteresowanie deszczem i wci�� rozpo�ciera� skrzyd�a, by poczu� na nich uderzenia kropel.

W og�le si� nie przestraszy� grzmot�w ani b�yskawic.

��Co je robi? � zapyta� tylko i by� bardzo rozczarowany, kiedy Laurence nie potrafi� odpowiedzie� na jego pytanie. � Mogliby�my tam polecie� i si� przekona� � zasugerowa�, po czym roz�o�y� cz�ciowo skrzyd�a i przysun�� si� do relingu rufowego.

Laurence skoczy� za nim. Poza pierwszym dniem Temeraire nie pr�bowa� lata�, skupiaj�c ca�� uwag� na jedzeniu, i cho� ju� trzykrotnie powi�kszali jego uprz��, to nie zmienili �a�cucha. Jego ogniwa by�y teraz mocno napr�one albo wr�cz si� rozchyla�y, chocia� smok wcale nie ci�gn��.

��Nie teraz, Temeraire, zostaniemy tutaj, �eby inni mogli dzia�a� � powiedzia�, po czym wsun�� r�k� pod jeden z bocznych pas�w uprz�y. Zaraz jednak uzmys�owi� sobie, �e ci�ar jego cia�a nie stanowi�by ju� �adnej przeszkody, tyle tylko, �e gdyby wznie�li si� w g�r� razem, mo�e uda�oby mu si� nam�wi� smoka, �eby wr�ci� na pok�ad. Albo by spad�. Jak najszybciej odrzuci� t� ostatni� my�l.

Na szcz�cie Temeraire znowu u�o�y� si� wygodnie, cho� z �alem, i powr�ci� do obserwacji nieba. Laurence rozejrza� si� za kim�, kto m�g�by przynie�� mocniejszy �a�cuch, lecz wszyscy mieli du�o roboty, wi�c uzna�, �e nie b�dzie im przeszkadza�. Nie wiedzia� nawet, czy jest na pok�adzie �a�cuch, kt�ry m�g�by powstrzyma� smoka. Spojrzawszy na Temeraire�a, u�wiadomi� sobie, �e smok w k��bie przewy�sza go prawie o stop�, a przednia �apa, jeszcze tak niedawno delikatna jak kobiecy nadgarstek, teraz jest grubsza ni� jego udo.

Riley wydawa� rozkazy, krzycz�c przez tub�. Laurence stara� si� nie zwraca� uwagi na jego komendy, bo przecie� nie m�g� si� wtr�ca�, a poczu�by si� nieprzyjemnie, gdyby us�ysza� rozkaz, kt�rego by nie aprobowa�. Za�oga do�wiadczy�a ju� paskudnego sztormu, wi�c wszyscy wiedzieli, co maj� robi�; bramstengi zosta�y odpowiednio opuszczone, �eby mogli p�yn�� z wiatrem przed sztormem. Jak dot�d wszystko sz�o dobrze i udawa�o im si� utrzyma� mniej wi�cej wschodni kurs, lecz za sob� mieli p�przezroczyst� kurtyn� wiruj�cego deszczu, kt�ra zas�ania�a �wiat i posuwa�a si� szybciej ni� Reliant.

�ciana wody spad�a na pok�ad z hukiem salwy armatniej i od razu przemoczy�a Laurence�a, mimo i� mia� na sobie ubranie sztormowe i zydwestk�. Temeraire prychn�� i potrz�sn�� �bem niczym pies, rozchlapuj�c wod�, po czym skuli� si� pod baldachimem w�asnych, pospiesznie roz�o�onych skrzyde�. Laurence, wci�� przyci�ni�ty do jego boku z d�oni� wsuni�t� za pas uprz�y, tak�e schroni� si� pod t� �yw� kopu��. Poczu� si� dziwnie na my�l o tym, �e jest mu ca�kiem wygodnie, bo przecie� znajdowali si� w samym sercu szalej�cego sztormu. Mi�dzy skrzyd�ami pozosta�y szczeliny i przez jedn� z nich wodny py� ochlapa� mu twarz.

��Cz�owiek, kt�ry przyni�s� mu rekina, wpad� do wody � po wiedzia� Temeraire.

Laurence pod��y� za spojrzeniem smoka i zobaczy� poprzez �cian� wody niewyra�n� plamk� czerwono-bia�ej koszuli jakie� sze�� rumb�w za pok�adnikiem bakburty oraz machaj�ce rami�. Tak, to by� Gordon, jeden z marynarzy, kt�rzy pomagali �owi� ryby.

��Cz�owiek za burt�! � zawo�a� z d�o�mi z�o�onymi wok� ust, �eby by�o go lepiej s�ycha�, i wskaza� zmagaj�c� si� z wod� posta�.

Riley spojrza� w tamt� stron� zrezygnowany. Rzucono kilka lin, lecz marynarz pozosta� zbyt daleko w tyle. Sztorm pcha� ich przed sob�, tak wi�c nie by�o szans na podp�yni�cie do m�czyzny �odzi�.

��Nie dosi�gnie lin � zauwa�y� Temeraire. � Polec� po niego.

Zanim Laurence zd��y� zaprotestowa�, ju� dynda� w powietrzu, a tu� obok niego ko�ysa� si� zerwany �a�cuch, zwisaj�cy teraz z szyi smoka. Chwyci� go woln� r�k� i owin�� wok� pasa uprz�y, by nie obija� si� o bok smoka. Stara� si� zachowa� spok�j, mimo i� jego nogi wisia�y w powietrzu nad wod�, do kt�rej w ka�dej chwili m�g� wpa��, gdyby tylko pas wy�lizgn�� mu si� z r�k.

Instynkt pom�g� im wznie�� si� w g�r�, ale m�g� nie wystarczy�, aby ich tam utrzyma�. Wiatr spycha� Temeraire�a na wsch�d od okr�tu. Smok pr�bowa� lecie� pod wiatr. W pewnym momencie gwa�towny poryw rzuci� ich w d�, tak �e nieprzyjemnie oszo�omiony Laurence pomy�la� przez chwil�, �e ju� po nich i �e zaraz wpadn� do wody.

��Z wiatrem � rykn��, wykorzystuj�c ca�� si�� p�uc, nad kt�r� pracowa� przez osiemna�cie lat sp�dzonych na morzu, i licz�c na to, �e Temeraire go us�yszy. � A niech ci�, le� z wiatrem!

Mi�nie smoka pod policzkiem Laurence�a napi�y si� i Temeraire zmieni� pozycj�, zwracaj�c si� na wsch�d. Teraz ju� deszcz nie ch�osta� go po twarzy: lecieli z wiatrem, i to z ogromn� pr�dko�ci�. Laurence z trudem �apa� oddech, a wiatr wyciska� mu �zy z oczu, wi�c musia� je zamkn��. Obecne do�wiadczenie by�o r�wnie dalekie od stania w bocianim gnie�dzie przy dziesi�ciu w�z�ach jak tamto od stania na polu w upalny bezwietrzny dzie�. Z jego gard�a pr�bowa� si� wydoby� charcz�cy, szale�czy �miech, lecz Laurence zdusi� go natychmiast i zastanowi� si� nad sytuacj�.

��Nie mo�emy polecie� wprost do niego � zawo�a�. � Musisz halsowa� � musisz lecie� na p�noc, a potem na po�udnie, Temeraire, rozumiesz?

Nawet je�li smok mu odpowiedzia�, to wiatr porwa� jego s�owa, ale wydawa�o si�, �e zrozumia�, o co mu chodzi, bo obni�y� si� nagle i skierowa� na p�noc, zagarniaj�c wiatr w skrzyd�a, przez co �o��dek podszed� Laurence�owi do gard�a, jakby ko�ysali si� na szalupie na wzburzonym morzu. Wiatr i deszcz wci�� ich ch�osta�y, ale ju� nie tak mocno jak wcze�niej, a Temeraire halsowa� jak najlepszy kuter, pruj�c zygzakami powietrze i cofaj�c si� systematycznie ku zachodowi.

Laurence czu� w ramionach pulsuj�cy b�l, wsun�� wi�c r�k� za pas uprz�y biegn�cy przez pier� smoka, �eby si� lepiej zabezpieczy�, i zwolni� u�cisk drugiej r�ki, �eby da� jej odpocz��. Kiedy zr�wnali si� z okr�tem, a potem go min�li, znowu zobaczy� w oddali Gordona. Na szcz�cie marynarz umia� troch� p�ywa�, tak wi�c mimo w�ciek�ego wiatru i deszczu wci�� utrzymywa� si� na powierzchni. Spojrza� z pow�tpiewaniem na �apy Temeraire�a, wyposa�one w ogromne pazury; gdyby smok chwyci� Gordona, r�wnie dobrze m�g�by go zabi� jak uratowa�. Laurence b�dzie musia� zaj�� pozycj�, kt�ra umo�liwi mu pochwycenie marynarza.

��Temeraire, ja go podnios�. Poczekaj, a� si� przygotuj�, a potem opu�� si� jak najni�ej � zawo�a�.

Zacz�� si� zsuwa� po uprz�y, powoli i ostro�nie, z r�k� za�o�on� za pas, a� zawis� pod brzuchem smoka. By�o to karko�omne przedsi�wzi�cie, lecz gdy ju� znalaz� si� na dole, radzi� sobie lepiej, poniewa� cia�o Temeraire�a os�ania�o go przed deszczem i wiatrem. Poci�gn�� za szeroki pas, kt�ry bieg� przez �rodek brzucha, by si� przekona�, czy jest wystarczaj�co elastyczny, po czym wsun�� pod niego obie nogi, dzi�ki czemu mia� wolne obie r�ce, i klepn�� smoka w bok.

Temeraire zanurkowa� gwa�townie niczym pikuj�cy jastrz�b. Laurence opu�ci� tu��w, licz�c na wyczucie smoka. Przez jaki� czas pru� palcami wod�, a� wreszcie jego d�onie wyczu�y mokry materia� i ludzkie cia�o. Zacisn�� mocno d�onie i poczu�, �e Gordon te� mocno go chwyta. Temeraire podni�s� si�, bij�c w�ciekle skrzyd�ami, lecz na szcz�cie teraz mogli lecie� z wiatrem. Wszystkie mi�nie Laurence�a napi�y si� bole�nie pod ci�arem Gordona, pas tak mocno zaciska� si� na �ydkach, �e Laurence straci� czucie poni�ej kolan, i do tego mia� nieprzyjemne wra�enie, �e ca�a krew sp�yn�a mu do g�owy. Obaj ko�ysali si� w prz�d i w ty� niczym wahad�o, a �wiat przechyla� si� niebezpiecznie, gdy Temeraire kierowa� si� prosto na okr�t.

Opadli na pok�ad niezgrabnie, a� zako�ysa� si� ca�y okr�t. Temeraire sta� na tylnych �apach, usi�uj�c z�o�y� skrzyd�a i jednocze�nie zachowa� r�wnowag�, poniewa� uwieszeni pod jego brzuchem m�czy�ni ci�gn�li go w d�. Gordon pu�ci� si� i w panice szybko odpe�z� po pok�adzie, a Laurence zacz�� si� wypl�tywa� z uprz�y, widz�c, �e smok w ka�dej chwili mo�e go przygnie��. Pr�bowa� odpi�� sprz�czki, ale palce mia� zgrabia�e, i dopiero Wells przeci�� pas no�em.

Uderzy� ci�ko nogami o pok�ad i poczu�, �e krew znowu w nich p�ynie. Tak�e i Temeraire opad� na cztery �apy z tak� si��, �e zadr�a� ca�y pok�ad. Laurence le�a� na plecach na pok�adzie, dysz�c ci�ko i nie zwracaj�c uwagi na deszcz; jego mi�nie odmawia�y wykonania jakichkolwiek komend. Wells sta� obok, lecz Laurence da� mu znak, by wraca� na s�u�b�, i d�wign�� si� ci�ko na nogi; wytrzyma�y jego ci�ar, a gdy zmusi� je do ruchu, poczu� wyra�n� ulg�.

Sztorm nie ustawa�, lecz okr�t p�yn�� teraz pewnie z wiatrem, z mocno zrefowanymi grotmarslami, a na pok�adzie nie by�o ju� tak napi�tej atmosfery. Laurence przez jaki� czas obserwowa� Rileya, przepe�niony uczuciem dumy i �alu jednocze�nie, po czym nak�oni� Temeraire�a, aby si� przesun�� bardziej na �rodek rufy, zapewniaj�c okr�towi r�wnowag�. I zrobi� to w sam� por�, bo gdy tylko Temeraire usadowi� si� w nowym miejscu, ziewn�� szeroko i wsadzi� g�ow� pod skrzyd�o, gotowy do snu, nie upominaj�c si� nawet o jedzenie, co zwykle robi�. Laurence usiad� powoli na pok�adzie i opar� si� o bok smoka, potwornie obola�y.

Broni� si� przez chwil� przed snem, poniewa� chcia� co� powiedzie�, mimo i� jego j�zyk zdawa� si� odr�twia�y z wysi�ku.

��Temeraire � rzek� � to by�a dobra robota. Dzielnie si� spisa�e�.

Temeraire wysun�� g�ow� spod skrzyd�a i spojrza� na niego, a w�skie szczeliny jego oczu rozszerzy�y si� nieco.

��Och � mrukn�� niepewnie.

Laurence, przepe�niony poczuciem winy, uzmys�owi� sobie, �e dot�d w zasadzie nie obdarzy� m�odego smoka mi�ym s�owem. W jakim� sensie Temeraire by� odpowiedzialny za gwa�town� zmian� w jego �yciu, ale przecie� szed� tylko za g�osem natury i by�oby niegodziwo�ci� wini� go za to.

Lecz w tej chwili Laurence by� zbyt zm�czony, by si� wysili� na co� wi�cej, i tylko powt�rzy� nieporadnie, g�aszcz�c g�adki i czarny bok smoka:

��Bardzo dobra robota.

Wydawa�o si�, �e ta kr�tka pochwa�a by�a mile widziana, bo cho� Temeraire nic nie odpowiedzia�, to przesun�� si� nieco i zwin�� ostro�nie wok� Laurence�a, rozk�adaj�c troch� skrzyd�o, by go os�oni� przed deszczem. Ten baldachim st�umi� odg�osy sztormu, a Laurence poczu� pod policzkiem bicie ogromnego serca; rozgrzany ciep�em smoczego cia�a zapad� szybko w sen.

��Czy jest pan pewien, �e tak b�dzie bezpiecznie? � zapyta� Riley z niepokojem. � Sir, na pewno da si� zorganizowa� sie�, mo�e lepiej niech pan tak nie leci.

Laurence przesun�� si� i sprawdzi� rzemienie opasuj�ce ciasno jego uda i �ydki; trzyma�y mocno, podobnie jak g��wny pas uprz�y, tak wi�c siedzia� pewnie na grzbiecie smoka, tu� za jego skrzyd�ami.

��Nie, Tom, nie trzeba, dobrze o tym wiesz. Nie p�ywamy �odzi� ryback� i nie mo�emy sobie pozwoli� na utrat� cho�by jednego cz�owieka. A je�li kiedy� natkniemy si� na Francuz�w? � Pochyli� si� do przodu i poklepa� po szyi Temeraire�a, kt�ry odwr�ci� g�ow�, z ciekawo�ci� przygl�daj�c si� przygotowaniom.

��Jeste� gotowy? Mo�emy lecie�? � zapyta� i opar� przedni� �ap� o reling. Mi�nie smoka napi�y si� pod g�adk� sk�r�, a w jego g�osie wyczuwa�o si� wyra�ne zniecierpliwienie.

��Odsu� si�, Tom � zawo�a� Laurence, po czym odrzuci� �a�cuch i chwyci� si� pasa oplataj�cego szyj� smoka. � Dobrze, Temeraire, w takim razie�

Wystarczy� jeden skok i od razu znale�li si� w powietrzu; smok wyci�gn�� si� jak strza�a i kre�l�c d�ugimi skrzyd�ami zamaszyste �uki, zacz�� si� wznosi� ku niebu. Laurence spojrza� w d� ponad ramieniem Temeraire�a i zobaczy�, �e Reliant, ko�ysz�cy si� samotnie na falach, ju� si� skurczy� do rozmiar�w zabawki. Zobaczy� nawet Amitie oddalonego o jakie� dwadzie�cia mil na wsch�d. Wiatr by� silny, lecz pasy trzyma�y, a on zda� sobie spraw�, �e znowu �mieje si� idiotycznie, niezdolny si� powstrzyma�.

��Trzymamy zachodni kurs, Temeraire � zawo�a� Laurence. Nie chcia� zbytnio zbli�a� si� do l�du, by unikn�� natkni�cia si� na francuski patrol. Wcze�niej owin�li pasem szyj� smoka w jej najw�szej cz�ci i umocowali do niego wodze, tak by Laurence m�g� �atwiej wskazywa� Temeire�owi kierunek; sprawdzi� kompas, kt�ry przywi�za� sobie do r�ki, i poci�gn�� za prawy rzemie�. Smok skr�ci� pos�usznie i wyr�wna� lot. Dzie� by� pogodny, niebo bezchmurne, a morze niezbyt wzburzone. Kiedy ju� przestali si� wznosi�, Temeraire ju� nie porusza� skrzyd�ami tak szybko, ale i tak po�ykali kolejne mile, tak �e szybko stracili z oczu Relianta i Amitie.

��Widz� jednego � oznajmi� Temeraire i zanurkowa� z jeszcze wi�ksz� szybko�ci�.

Laurence chwyci� mocniej wodze i zdusi� okrzyk, bo ta dziecinna rado�� wyda�a mu si� absurdalna. Oceniwszy odleg�o��, zda� sobie spraw� z tego, jak dobry wzrok ma Temeraire, i pomy�la�, �e w przysz�o�ci b�dzie to bardzo po�yteczna cecha, pozwalaj�ca dostrzec ofiar� z du�ej odleg�o�ci. Nie mia� czasu na dalsze rozmy�lania, bo nagle rozleg� si� g�o�ny plusk i Temeraire znowu zacz�� si� wznosi� ku niebu, trzymaj�c w pazurach szamoc�cego si� i ociekaj�cego wod� mor�wina.

A potem smok po raz kolejny zaskoczy� Laurence�a: zawis� w powietrzu i machaj�c skrzyd�ami, jakby porusza�y si� na zawiasach, zacz�� je�� ofiar�. Laurence nie mia� poj�cia, �e smoki potrafi� wykonywa� takie manewry. Teraz nie by�o mu zbyt wygodnie, poniewa� Temeraire nie ca�kiem panowa� nad sytuacj� i podskakiwa� gwa�townie, ale w sumie okaza�o si� to bardzo po�yteczne, bo w wodzie pod nimi zacz�y si� zbiera� ryby, zwabione resztkami upolowanego mor�wina, tak wi�c gdy tylko smok sko�czy� je��, od razu z�apa� dwa du�e tu�czyki, po jednym w ka�d� �ap�, tak�e je zjad�, a potem jeszcze ogromnego miecznika.

By si� tak nie miota�, Laurence wsun�� r�k� pod pas na szyi smoka, po czym rozejrza� si� i poczu� przez chwil� jak w�adca ca�ego oceanu, poniewa� nigdzie w zasi�gu wzroku nie dostrzeg� �adnego stworzenia czy statku. Mimowolnie poczu� dum� z udanej operacji, ogromnie podniecony mo�liwo�ci� latania: dop�ki nie my�la� o tym, jak� cen� b�dzie musia� zap�aci�, by� po prostu szcz�liwy.

Temeraire prze�kn�� ostatni kawa�ek miecznika i odrzuci� ostr� g�rn� szcz�k� ryby, obejrzawszy j� przedtem dok�adnie.

��Najad�em si� � oznajmi� i zacz�� si� pi�� w g�r�. � Pola tamy jeszcze?

By�a to kusz�ca propozycja, ale pozostawali w powietrzu ju� \ ponad godzin�, a Laurence nie wiedzia�, jak wytrzyma�y jest Temeraire, wi�c rzek� z �alem:

��Wracajmy na okr�t, a je�li b�dziesz chcia�, to pokr�cimy si� jeszcze w jego pobli�u.

I pop�dzili przez ocean, teraz nisko, tu� nad falami, kt�re Temeraire co jaki� czas tr�ca� pazurami, tak �e delikatna mgie�ka opryskiwa�a twarz Laurence�a, a wszystko dooko�a zamazywa�o si� w p�dzie i tylko obecno�� smoka by�a czym� niezmiennie pewnym. �apa� g��bokie hausty s�onego powietrza, pogr��ony w czystej rado�ci, i od czasu do czasu, sprawdziwszy wcze�niej kompas, poci�ga� za wodze, by skierowa� smoka ku okr�towi.

Ostatecznie Temeraire o�wiadczy�, �e jest �pi�cy, wi�c opu�cili si� na pok�ad; tym razem zrobili to wprawnie i okr�t zanurzy� si� tylko nieznacznie. Laurence odwi�za� rzemienie z n�g i zszed� ze smoka. Ze zdziwieniem stwierdzi�, �e jest troch� obola�y po d�ugim siedzeniu, lecz zaraz pomy�la�, �e przecie� nale�a�o si� tego spodziewa�. Natychmiast przybieg� do nich Riley, kt�rego twarz wyra�a�a du�� ulg�. Laurence skin�� g�ow� uspokajaj�co.

��Posz�o dobrze. Spisa� si� na medal i chyba nie trzeba si� martwi� o jedzenie dla niego, poradzimy sobie � powiedzia�, poklepuj�c bok smoka. Temeraire, kt�ry ju� pogr��y� si� w drzemce, otworzy� oko i zamrucza� zadowolony, po czym znowu je zamkn��.

��To bardzo dobrze � odpar� Riley. � W takim razie mo�e pan liczy� na godziw� kolacj�: podczas pa�skiej nieobecno�ci kontynuowali�my po�owy i z�owili�my wspania�ego turbota, kt�rego mo�emy zatrzyma� dla siebie. Za pa�sk� zgod�, zaprosz� mo�e kilka os�b z mesy m�odszych oficer�w.

��Jak najbardziej, ju� si� nie mog� doczeka� � rzek� Laurence i przeci�gn�� si�, by rozprostowa� zesztywnia�e cz�onki.

Kiedy przeniesiono Temeraire�a na pok�ad, nalega�, aby Riley zaj�� jego kajut�; tamten w ko�cu si� zgodzi�, lecz powodowany poczuciem winy wobec by�ego kapitana, zaprasza� go na kolacj� praktycznie co wiecz�r. Ten rytua� przerwa� sztorm, kt�ry jednak ucich� poprzedniej nocy, tak wi�c tego wieczoru zamierzali wr�ci� do zwyczaju.

Posi�ek przebieg� w mi�ej atmosferze, szczeg�lnie kiedy butelka okr��y�a st� kilkakrotnie i m�odsi midszypmeni troch� si� rozlu�nili. Dzi�ki talentowi Laurence�a do swobodnej konwersacji oficerowie zawsze czuli si� dobrze przy jego stole; on i Riley szybko stawali si� prawdziwymi przyjaci�mi, skoro ju� nie dzieli�a ich bariera rangi.

Spotkanie mia�o zatem nieformalny charakter, tak wi�c kiedy Carver stwierdzi�, �e jako jedyny jest zdolny do prowadzenia rozmowy, bo poch�on�� pudding szybciej ni� starsi rang�, o�mieli� si� zwr�ci� bezpo�rednio do Laurence�a i powiedzia� ostro�nie:

��Sir, je�li wolno mi zapyta�, czy to prawda, �e smoki potrafi� zia� ogniem?

Laurence, przyjemnie objedzony legumin� ze �liwkami, popit� kilkoma kieliszkami doskona�ego rieslingu, przyj�� pytanie z wyrozumia�o�ci�.

��To zale�y od rasy smoka, panie Carver � odpar� i odstawi� kieliszek. � S�dz� jednak, �e tylko nieliczne smoki s� do tego zdolne. Ja sam widzia�em to tylko raz: pewien turecki smok bra� udzia� w bitwie nad Nilem i mog� wam powiedzie�, �e cholernie si� cieszy�em, �e Turcy byli po naszej stronie, kiedy zobaczy�em go w akcji.

Pozostali oficerowie wzdrygn�li si� i skin�li g�owami, poniewa� dobrze wiedzieli, �e nie ma nic gorszego dla statku ni� niekontrolowany ogie� na pok�adzie.

��By�em na pok�adzie Goliatha � ci�gn�� Laurence. � Znajdowali�my si� w odleg�o�ci nieca�ej p� mili, kiedy Orient zapali� si� jak pochodnia; wcze�niej zniszczyli�my jego dzia�a pok�adowe i oczy�cili�my salingi ze strzelc�w wyborowych, �eby smok m�g� spokojnie nadlecie� na ma�ej wysoko�ci.

Zamilk�, wracaj�c my�lami do widoku p�on�cych �agli ci�gn�cych za sob� pi�ropusze czarnego dymu. Ogromna pomara�czowo-czarna bestia spad�a na statek z g�ry i rozla�a jeszcze wi�cej ognia po pok�adzie, wachluj�c skrzyd�ami, by roznieci� p�omienie. Przera�liwy ryk zag�uszy�a dopiero eksplozja, po kt�rej niemal przez ca�y dzie� wszystkie inne d�wi�ki pozostawa�y nies�yszalne. Jako ch�opiec odwiedzi� Rzym i zobaczy� w Watykanie obraz Micha�a Anio�a ukazuj�cy piek�o, na kt�rym smoki przypieka�y ogniem pot�pione dusze; ta scena by�a bardzo podobna.

W ciszy, kt�ra zapad�a, pozostali pr�bowali sobie wyobrazi� tamte wydarzenia. Wreszcie pan Pollitt chrz�kn�� i powiedzia�:

��Ale chyba na szcz�cie bardziej powszechna w�r�d smok�w jest umiej�tno�� plucia trucizn� albo kwasem, kt�re przecie� stanowi� r�wnie skuteczn� bro�.

��A jak�e � rzuci� Wells. � Widzia�em, jak smocza �lina wy�era ca�y grot�agiel w nieca�� minut�. Niemniej nie da si� ni� podpali� magazynu paliwowego i spowodowa� wybuchu, kt�ry rozerwie okr�t w drzazgi.

��Czy Temeraire b�dzie potrafi� to robi�? � zapyta� Battersea, wyra�nie przej�ty opowie�ciami, wyrywaj�c Laurence�a z zamy�lenia.

Laurence siedzia� po prawej r�ce Rileya, jakby zosta� zaproszony do mesy na kolacj�, i przez chwil� niemal zapomnia�, �e jest go�ciem w swojej dawnej kajucie na swoim dawnym statku.

Na szcz�cie odpowiedzi udzieli� pan Pollitt, dzi�ki czemu Laurence m�g� ukry� zmieszanie.

��Moje ksi��ki nie zawieraj� opisu tej rasy, tak wi�c b�dziemy musieli poczeka�, a� dotrzemy do l�du i b�dziemy mogli go w pe�ni zidentyfikowa�. Ale nawet gdyby nale�a� do stosownego rodzaju, to umiej�tno�� ta ujawni si� wtedy, gdy on osi�gnie dojrza�o��, na co potrzeba paru miesi�cy.

��Dzi�ki Bogu � rzuci� Riley, kt�remu zawt�rowa� og�lny �miech.

Laurence zdoby� si� na u�miech i wzni�s� toast za Temeraire�a, daj�c przyk�ad pozosta�ym.

Potem, po�egnawszy si� ze wszystkimi, uda� si� troch� niepewnym krokiem na ruf�, kt�r� w du�ej mierze zajmowa� Temeraire, samotny olbrzym, jako �e za�oga opu�ci�a t� cz�� pok�adu ze wzgl�du na jego rozmiary. Gdy Laurence podszed� bli�ej, smok otworzy� b�yszcz�ce oczy i uni�s� nieznacznie skrzyd�o w zapraszaj�cym ge�cie. Nieco zaskoczony Laurence zabra� sw�j materac i umo�ci� si� w przytulnym zak�tku. Kiedy usiad� i opar� plecy o bok smoka, Temeraire opu�ci� skrzyd�o, zamykaj�c ciep�e schronienie.

��My�lisz, �e b�d� potrafi� zion�� ogniem albo plu� trucizn�? � zapyta� Temeraire. � Nie wiem, czy to mo�liwe. Pr�bowa�em, ale dmucha�em tylko powietrzem.

��S�ysza�e� nasz� rozmow�? � zapyta� Laurence zaskoczony. Okna rufowe w kabinie by�y otwarte, tak �e z pewno�ci� s�ycha� by�o na pok�adzie ich rozmow�, ale nie przysz�o mu do g�owy, �e Temeraire mo�e si� ni� zainteresowa�.

��Tak � odpar� Temeraire. � To, co m�wi�e� o bitwie, by�o bardzo ciekawe. Czy bra�e� udzia� w wielu bitwach?

��Troch� walczy�em � rzek� Laurence. � Nie wi�cej ni� inni. � Co nie by�o do ko�ca prawd�, bo bra� udzia� w wielu bitwach i dzi�ki temu w stosunkowo m�odym wieku umieszczono go na li�cie kapitan�w. � W�a�nie w trakcie jednej z takich akcji znale�li�my ciebie, kiedy jeszcze si� nie wyklu�e�. Znajdowa�e� si� na pok�adzie zdobytego przez nas okr�tu � doda�, wskazuj�c na Amitie, kt�rego rufowe latarnie pozostawa�y widoczne dwa rumby od bakburty.

Temeraire spojrza� w tamt� stron� wyra�nie zaciekawiony.

��Zdoby�e� mnie w bitwie? Nie wiedzia�em. � Sprawia� wra�enie zadowolonego. � Czy niebawem we�miemy udzia� w jakiej� bitwie? Chcia�bym zobaczy�, jak to jest. Z pewno�ci� b�d� m�g� pom�c, nawet je�li nie potrafi� zion�� ogniem.

Laurence odpowiedzia� u�miechem na te entuzjastyczne s�owa, poniewa� wiedzia�, �e smoki s�yn� z wojowniczego ducha i dlatego s� tak cennymi sprzymierze�cami podczas wojny.

��Zapewne nie przed zawini�ciem do portu, ale potem b�dzie to chyba nasz chleb powszedni. Anglia nie dysponuje du�� liczb� smok�w, tak wi�c kiedy doro�niesz, najprawdopodobniej nieraz po�l� nas do walki � powiedzia�.

Popatrzy� na Temeraire�a, kt�ry uni�s� g�ow� i spojrza� na morze. Uwolniony od trosk o karmienie smoka Laurence zacz�� rozwa�a� inne mo�liwo�ci istoty, o kt�rej bok si� opiera�. O ile by� w stanie to oceni�, Temeraire ju� przer�s� wiele doros�ych smok�w innych ras, i to bardzo szybko. Rzeczywi�cie m�g�by by� niezast�piony dla Korpusu i dla Anglii, bez wzgl�du na to, czy b�dzie zion�� ogniem czy nie. Laurence pomy�la� nie bez dumy, �e nie ma co si� obawia� tego, �e Temeraire kiedykolwiek oka�e strach. Wiedzia� te�, �e gdyby zosta� skierowany do wykonania trudnego zadania, nie m�g�by liczy� na lepszego partnera.

��Opowiesz mi co� jeszcze o tej bitwie nad Nilem? � zapyta� Temeraire, spogl�daj�c w d�. � Czy wtedy w walce bra�y udzia� tylko tw�j okr�t, ten drugi i smok?

��Ale� nie, mieli�my trzyna�cie okr�t�w liniowych, kt�re wspiera�o osiem smok�w z Trzeciej Dywizji Korpusu Powietrznego, a tak�e cztery smoki Turk�w � odpar� Laurence. � Francuzi mieli do dyspozycji siedemna�cie okr�t�w i czterna�cie smok�w, tak wi�c przewy�szali nas liczebnie, ale taktyka admira�a Nelsona okaza�a si� niezawodna.

Laurence kontynuowa� opowie��, a Temeraire mo�ci� si� coraz wygodniej i opuszcza� g�ow� coraz ni�ej; jego ogromne oczy d�ugo jeszcze l�ni�y w ciemno�ci, o�ywione ich rozmow�.

Laurence ocenia�, �e dotr� do Funchalu po trzech tygodniach, lecz gnani silnym wiatrem, przybyli tam dzie� wcze�niej. Usadowiony na rufie Temeraire przygl�da� si� wszystkiemu dooko�a z zaciekawieniem. Oczywi�cie wywo�a�o to poruszenie na l�dzie, jako �e niecz�sto do portu zawija�a niewielka fregata ze smokiem na pok�adzie, i na nabrze�u zebra� si� t�um gapi�w, kt�rzy jednak trzymali si� w pewnej odleg�o�ci od okr�tu.

W porcie sta� ju� zacumowany okr�t flagowy admira�a Crofta. Reliant nominalnie p�ywa� pod jego dow�dztwem, tak wi�c Riley i Laurence uznali, �e powinni zameldowa� si� u admira�a i wyja�ni� t� niecodzienn� sytuacj�. Zaraz po tym, jak rzucili kotwic�, na pok�adzie Commendablea podniesiono sygna� �Kapitan do raportu�, tak wi�c Laurence mia� tylko chwil� na rozmow� z Temeraire�em.

��Zosta� na pok�adzie do mojego powrotu � powiedzia� nieco zaniepokojony, poniewa� Temeraire�a, cho� nigdy �wiadomie niepos�usznego, �atwo rozprasza�y rzeczy nowe, a Laurence podejrzewa�, �e by�oby trudno go powstrzyma�, gdyby zdecydowa� si� zbada� ten nowy �wiat. � Obiecuj� ci, �e polatamy nad wysp�, kiedy wr�c�. Wtedy obejrzysz sobie wszystko dok�adnie, a tymczasem pan Wells dostarczy ci �wie�ej ciel�ciny i jagni�, jakiego jeszcze nie pr�bowa�e�.

Temeraire westchn��, lecz opu�ci� pos�usznie g�ow�.

��Dobrze, ale pospiesz si� � powiedzia�. � Chcia�bym polecie� do tamtych g�r. I m�g�bym zje�� te tutaj � doda�, spogl�daj�c na konie zaprz�one do stoj�cego nieopodal powozu; wierzchowce zacz�y nerwowo przebiera� kopytami, jakby us�ysza�y i zrozumia�y, co powiedzia�.

��Och, nie, Temeraire, nie mo�esz tak po prostu je�� wszystkiego, co zobaczysz na ulicy � odpar� przestraszony Laurence. � Wells przyniesie ci zaraz co� do jedzenia.

Odwr�ci� si� i przywo�a� spojrzeniem trzeciego oficera, po czym poleci� mu natychmiast zaj�� si� spraw�. Jeszcze raz spojrza� na smoka niepewnie i wreszcie zszed� po trapie i do��czy� do Rileya.

Admira� Croft czeka� na nich zniecierpliwiony; najwyra�niej s�ysza� ju� co nieco o sprawie. By� wysokim m�czyzn�, przykuwaj�cym uwag� otoczenia, g��wnie z powodu uko�nej blizny biegn�cej przez policzek oraz sztucznej lewej d�oni, kt�rej palce porusza�y si� dzi�ki spr�ynom i zapadkom. Prawdziw� straci� na kr�tko przed awansem na admira�a i od tamtego czasu bardzo przyty�. Nie wsta�, kiedy weszli do jego prywatnej kabiny, lecz tylko nachmurzy� si� i da� im znak, �eby usiedli.

��No dobrze, Laurence, wyja�nij wszystko. Przypuszczam, �e ma to co� wsp�lnego z tym zdzicza�ym smokiem, kt�rego macie na pok�adzie?

��To jest Temeraire, sir, i nie jest zdzicza�y � odpar� Laurence. � Trzy tygodnie temu przechwycili�my francuski okr�t Amitie, w kt�rego �adowni znale�li�my smocze jajo. Nasz lekarz, kt�ry troch� si� zna na smokach, ostrzeg� nas, �e smok wykluje si� niebawem, tak wi�c mogli�my si� przygotowa� To znaczy za�o�y�em mu uprz��.

Croft wyprostowa� si� energicznie i spojrza� na Laurence�a zmru�onymi oczami, a potem na Rileya, i dopiero wtedy zauwa�y�, �e maj� zmienione insygnia.

��Jak to, ty sam? Tak wi�c� Dobry Bo�e, dlaczego nie kaza�e� tego zrobi� kt�remu� ze swoich midszypmen�w? � zapyta�. � Troch� si� zagalopowa�e� w swoich obowi�zkach, Laurence. Mi�o s�ysze�, �e oficer Kr�lewskiej Marynarki porzuca okr�t na rzecz Korpusu.

��Sir, ci�gn��em losy z oficerami � powiedzia� Laurence, t�umi�c w sobie fal� oburzenia. Nie spodziewa� si� pochwa� za swoje po�wi�cenie, lecz nagan� uzna� za lekk� przesad�. � Mam nadziej�, �e nikt nigdy nie zakwestionuje mojego oddania s�u�bie. Uwa�a�em, �e sprawiedliwie b�dzie podzieli� z nimi ryzyko. Potem ju� nie by�o odwrotu, bo cho� nie wyci�gn��em losu, smok mnie wybra�, a nie chcieli�my ryzykowa� odmowy przyj�cia uprz�y z r�ki kogo� innego.

��Cholera � rzuci� Croft i z pos�pn� min� zag��bi� si� w fotelu, b�bni�c nerwowo palcami prawej d�oni o wn�trze metalowej protezy drugiej r�ki.

Zapad�a cisza, kt�r� m�ci�o tylko stukanie paznokci o metal. Mija�y kolejne minuty, a Laurence na przemian wyobra�a� sobie niezliczone nieszcz�cia, jakie mog�y si� wydarzy� za spraw� Temereire�a pod jego nieobecno��, i zamartwia� si�, co Croft zrobi z Reliantem i Rileyem.

Wreszcie Croft drgn��, jakby si� ockn�� ze snu, i machn�� zdrow� r�k�.

��No c�, na pewno nale�y si� jakie� pryzowe, kt�re nie powinno chyba by� mniejsze za zaprz�gni�tego smoka ni� za zdzicza�ego � powiedzia�. � Francuska fregata, okr�t, jak s�dz�, a nie statek handlowy? W takim razie na pewno wykorzystamy go w naszej s�u�bie � doda� ju� w lepszym nastroju.

Laurence u�wiadomi� sobie, z pewn� ulg� i irytacj�, �e admira� przez ca�y czas kalkulowa�, jaki b�dzie jego udzia� w zdobyczy.

��A jak�e, sir, bardzo dobry okr�t, trzydzie�ci sze�� dzia� � odpar� uprzejmie, zachowuj�c dla siebie kilka innych rzeczy, kt�re mia� ochot� powiedzie�. Cho� ju� nie b�dzie podlega� temu cz�owiekowi, przysz�o�� Rileya wci�� by�a niepewna.

��Tak. Nie w�tpi�, �e post�pi�e�, jak nale�a�o, cho� szkoda �e ci� stracili�my. Bo, jak mniemam, zechcesz teraz by� awiatorem � powiedzia� Croft tonem, z kt�rego jednoznacznie wynika�o, �e sobie tego nie �yczy. � Niestety, nie mamy tutaj jednostki Korpusu, nawet kurier odwiedza nas tylko raz w tygodniu. S�dz�, �e b�dziesz musia� go zabra� na Gibraltar.

��Tak, sir, cho� z podr� trzeba poczeka�, a� smok uro�nie. Teraz mo�e utrzyma� si� w powietrzu przez jak�� godzin�, wi�c nie chc� jeszcze ryzykowa� d�u�szego przelotu � oznajmi� stanowczo Laurence. � Pozostaje kwestia jego wy�ywienia. Do tej pory wspomagali�my si� z�owionymi rybami, ale oczywi�cie tutaj on nie mo�e polowa�.

��No c�, Laurence, to ju� nie jest sprawa marynarki wojennej � rzek� Croft, zaskakuj�c Laurence�a tak zdawkow� odpowiedzi�, lecz zaraz jakby si� zreflektowa� i zrozumia� powag� sytuacji, bo doda�: � Niemniej porozmawiam z gubernatorem. Z pewno�ci� co� wymy�limy. Teraz musimy pomy�le� o Reliancie i oczywi�cie Amitie.

��Chcia�bym zauwa�y�, �e od chwili za�o�enia uprz�y smokowi Reliantem dowodzi pan Riley, kt�ry wykonuje swoje obowi�zki wyj�tkowo dobrze i przeprowadzi� okr�t przez dwudniowy sztorm � rzek� Laurence. � Walczy� te� dzielnie i przyczyni� si� do zdobycia pryzu.

��Ach, nie w�tpi� � odpar� Croft, kre�l�c palcem k�ko. � Kogo ma pan na pok�adzie Amitie?

��Pierwszego oficera, Gibbsa � odpowiedzia� Laurence.

��Oczywi�cie � rzek� Croft. � No c�, Laurence, rozumie pan, �e nie mo�na mie� wszystkiego, wi�c nie da si� awansowa� w ten spos�b pierwszego i drugiego oficera. W ko�cu nie mamy a� tylu dobrych fregat.

Laurence z trudem si� opanowa�; admira� najwyra�niej szuka� wym�wki, by za�atwi� intratne stanowisko kt�remu� ze swoich ulubie�c�w.

��Sir � rzuci� ch�odno � nie jestem pewien, czy pana rozumiem. Nie sugeruje pan chyba, �e za�o�y�em smokowi uprz�� tylko po to, aby zwolni� stanowisko kapitana. Zapewniam, �e kierowa�em si� jedynie pragnieniem zdobycia dla Anglii cennego smoka, i mam nadziej�, �e tak to potraktuj� Ich Lordowskie Mo�ci.

Wystarczaj�co dobitnie wspomnia� o swoim po�wi�ceniu, mo�e nawet a� za bardzo, nie stawiaj�c jednak na szali losu Rileya. Jego s�owa wywar�y wra�enie; Croft wydal si� zaskoczony jego uwag� i wspomnieniem o Admiralicji, zacz�� chrz�ka� i mrucze�, po czym odprawi� ich, nie podejmuj�c �adnej decyzji co do odebrania Rileyowi dow�dztwa.

��Sir, jestem panu ogromnie zobowi�zany � rzek� Riley w drodze powrotnej na okr�t. � Mam nadziej�, �e nie narobi� pan sobie k�opot�w, naciskaj�c w tej sprawie. On chyba ma du�e wp�ywy.

W tym momencie Laurence m�g� poczu� jedynie ulg�, poniewa� doszli w�a�nie do ich doku i zobaczy�, �e Temeraire wci�� siedzi na rufie okr�tu; chocia� teraz pok�ad bardziej przypomina� rze�ni�, a normalnie czarny pysk smoka by� czerwony od krwi. Po gapiach nie by�o �ladu.

��Je�li z ca�ej tej sprawy wynik�o co� dobrego, Tom, to chyba to, �e nie musz� ju� si� przejmowa�, czy kto� ma wp�ywy czy nie, bo niewiele to znaczy dla awiatora � odpowiedzia�. � Nie przejmuj si� mn�. Mo�emy si� troch� pospieszy�? On chyba sko�czy� je��.

Latanie jeszcze bardziej go uspokoi�o, bo nie spos�b by�o si� z�o�ci�, kiedy si� mia�o pod sob� ca�� Mader� i czu�o wiatr we w�osach. Temeraire z podnieceniem wskazywa� r�ne nowe ciekawostki, zwierz�ta, domy, powozy, drzewa, ska�y, wszystko, co zwr�ci�o jego uwag�. Niedawno nauczy� si� lata� z g�ow� odwr�con� cz�ciowo do ty�u, tak �e m�g� rozmawia� z Laurence�em podczas lotu. Po pewnym czasie, za obop�ln� zgod�, wyl�dowa� na pustej drodze, kt�ra bieg�a skrajem g��bokiej doliny. Temeraire obserwowa� zafascynowany wal g�stych chmur, kt�re p�yn�y przedziwnie nisko, zsuwaj�c si� po po�udniowych zielonych zboczach.

Laurence zszed� na ziemi�; jeszcze nie ca�kiem przywyk� do latania, dlatego ch�tnie rozprostowa� nogi po sp�dzeniu godziny w powietrzu. Pospacerowa� troch�, delektuj�c si� widokami, i pomy�la�, �e nast�pnym razem zabierze ze sob� jaki� prowiant, bo teraz mia� ochot� przegry�� kanapk� i wypi� kieliszek wina.

��Zjad�bym jeszcze takie jagni� � powiedzia� Temeraire, jakby czyta� w jego my�lach. � By�y bardzo dobre. Mog� zje�� kt�re� z tamtych? Te chyba s� jeszcze wi�ksze.

Na przeciwleg�ym zboczu doliny pas�o si� ca�kiem du�e stado owiec, kt�rych bia�e grzbiety odcina�y si� wyra�nie od zielonego stoku.

��Nie, Temeraire. To s� doros�e owce � rzek� Laurence. � Baranina nie jest ju� tak smaczna, a poza tym te owce s� czyj�� w�asno�ci�, wi�c nie mo�emy ich tak po prostu porwa�. Ale mo�e da si� za�atwi� z pasterzem, �eby przeznaczy� jedn� dla ciebie, gdyby� chcia� wr�ci� tu jutro.

��To bardzo dziwne, �e w oceanie jest pe�no zwierz�t, kt�re mo�na zje�� w ka�dej chwili, a na l�dzie o wszystko trzeba prosi� � rzuci� Temeraire rozczarowany. � To nie jest w porz�dku. Przecie� on sam ich teraz nie je, a ja jestem g�odny.

��Jak tak dalej p�jdzie, to aresztuj� mnie za podsuwanie buntowniczych my�li smokowi � powiedzia� rozbawiony Laurence. � Rozsiewasz bardzo wywrotowe idee. Pomy�l tylko, by� mo�e w�a�cicielem tych owiec jest ten sam cz�owiek, kt�rego poprosimy wieczorem o smakowite jagni� dla ciebie na kolacj�. Je�li zaczniemy kra�� mu owce, nie b�dzie m�g� tego zrobi�.

��Zjad�bym ch�tnie jagni� teraz � mrukn�� Temeraire, lecz nie rzuci� si� na �adn� z owiec, tylko powr�ci� do kontemplacji chmur. � Czy mo�emy polecie� do tych chmur? Chcia�bym zobaczy�, jak to si� dzieje, �e si� tak poruszaj�.

Laurence spojrza� z pow�tpiewaniem na zakryte chmurami zbocze, ale zaraz pomy�la�, �e nie powinien bez potrzeby udziela� odpowiedzi odmownej; tak cz�sto musia� zakazywa� mu robienia r�nych rzeczy.

��Mo�emy spr�bowa�, je�li chcesz � powiedzia� � chocia� wydaje si� to troch� ryzykowne, bo �atwo mogliby�my znale�� si� od zawietrznej i wpa�� na stok.

��Och, w takim razie wyl�duj� pod nimi i wejdziemy na g�r� � odpar� Temeraire i przywar� do ziemi, wyci�gaj�c nisko szyj�, �eby Laurence m�g� si� wspi�� na jego grzbiet. � Tak b�dzie jeszcze ciekawiej.

Laurence poczu� si� troch� dziwnie, spaceruj�c w towarzystwie smoka, a jeszcze dziwniej, kiedy go wyprzedzi�; wprawdzie jeden krok Temeraire�a wystarcza� za dziesi�� jego w�asnych, lecz smok stawia� kolejne kroki bardzo wolno, gdy� wci�� spogl�da� w ty� i w prz�d, by zobaczy�, jak gruba warstwa chmur przykrywa zbocze. Wreszcie Laurence ruszy� zdecydowanie do przodu i usiad� na ziemi, by poczeka� na smoka. Pomimo mg�y nie by�o mu zimno, poniewa� mia� na sobie ciep�e ubranie, a tak�e p�aszcz nieprzemakalny, kt�ry zawsze wk�ada� przed lotem.

Temeraire posuwa� si� wolno w g�r� zbocza i co jaki� czas przerywa� kontemplacj� chmur, by przyjrze� si� jakiemu� kwiatkowi albo kamykowi. Laurence ze zdziwieniem zobaczy�, jak w pewnym momencie smok zatrzyma� si� i wygrzeba� z ziemi niewielki kamie�, kt�ry z podnieceniem doturla� na g�r�, tr�caj�c go pazurem, poniewa� kamie� by� zbyt ma�y, by go chwyci� w �apy.

Laurence podni�s� kamie�, niemal tak wielki jak jego pi��, i zobaczy�, �e jest to do�� osobliwy piryt po��czony z kwarcem i zwyk�� ska��.

��Jak go wypatrzy�e�? � zapyta� zaintrygowany, obracaj�c kamie� w d�oni i oczyszczaj�c go z ziemi.

��Wystawa� troch� z ziemi i b�yszcza� � wyja�ni� Temeraire. � Czy to z�oto? Podoba mi si�.

��Nie, to tylko piryt, ale bardzo �adny, prawda? Zdaje si�, �e nale�ysz do tych stworze�, kt�re lubi� gromadzi� r�ne rzeczy � powiedzia� Laurence, spogl�daj�c z czu�o�ci� na Temeraire�a; wiedzia�, �e wiele smok�w z natury fascynuje si� klejnotami i metalami szlachetnymi. � Obawiam si�, �e nie jestem dla ciebie wystarczaj�co bogatym partnerem. Nie b�d� m�g� da� ci stosu z�ota, na kt�rym by� m�g� spa�.

��Wol� ciebie od stosu z�ota, nawet gdyby spa�o si� na nim bardzo wygodnie � odpar� Temeraire. � Pok�ad mi wystarczy.

Powiedzia� to do�� zdawkowym tonem, bynajmniej nie tak, jakby mia� to by� komplement, i zaraz powr�ci� do ogl�dania chmur. Laurence wpatrywa� si� w niego zaskoczony, ale i ogromnie zadowolony. Nigdy wcze�niej nie dozna� podobnego uczucia; wyobra�a� sobie, �e tak m�g�by si� poczu� tylko w sytuacji, gdyby za czas�w jego dow�dztwa o�wiadczy�, �e cieszy si�, i� Laurence jest kapitanem: uznanie i sympatia, pochodz�ce z najbardziej cenionego przez niego �r�d�a, nape�ni�y go pragnieniem udowodnienia, �e jest wart tej pochwa�y.

��Niestety, nie potrafi� panu pom�c, sir � rzek� staruszek i drapi�c si� za uchem, wyprostowa� si� nad grub� ksi�g�. � Mam tu tuzin wolumin�w o smoczych rasach i w �adnej nie znalaz�em nic na jego temat. Mo�e zmieni ubarwienie, kiedy doro�nie?

Laurence zmarszczy� brwi; od przybycia na Mader� przed tygodniem odwiedzi� ju� trzeciego naturalist�, lecz �aden z nich nie potrafi� mu pom�c w okre�leniu rasy Temeraire�a.

��Ale � ci�gn�� ksi�garz � jest nadzieja. Sir Edward Howe, cz�onek Towarzystwa Kr�lewskiego, przyjecha� do w�d na nasz� wysp�. Odwiedzi� m�j sklep w zesz�ym tygodniu. Mieszka, zdaje si�, w Porto Moniz, w p�nocno-zachodniej cz�ci wyspy, i z pewno�ci� b�dzie potrafi� okre�li� ras� pa�skiego smoka. Jest autorem kilku monografii na temat rzadkich ras obu Ameryk i Orientu.

��Bardzo dzi�kuj� za t� wiadomo��. Ogromnie mnie to ucieszy�o � powiedzia� rozpogodzony Laurence. Nazwisko Howe�a nie by�o mu obce, nawet spotka� tego cz�owieka raz czy dwa w Londynie, wi�c nie b�dzie musia� si� specjalnie przedstawia�.

Opu�ci� sklep w pogodnym nastroju, wyposa�ony w dobr� map� wyspy i ksi��k� o minera�ach dla Temeraire�a. Dzie� by� wyj�tkowo pogodny, a smok wygrzewa� si� w s�o�cu po sutym posi�ku, wyci�gni�ty na polu, kt�re przeznaczono dla niego.

Gubernator okaza� si� bardziej szczodry ni� admira� Croft, by� mo�e ze wzgl�du na obawy mieszka�c�w zaniepokojonych obecno�ci� g�odnego smoka w porcie, si�gn�� do publicznej kiesy i sfinansowa� dostawy byd�a i owiec dla Temeraire�a. Temeraire wcale si� nie przej�� zmian� diety i dalej r�s�; teraz ju� by si� nie zmie�ci� na rufie okr�tu, co wi�cej, zanosi�o si�, �e niebawem b�dzie d�u�szy ni� Reliant. Laurence wynaj�� wiejski domek przy polu za bardzo skromn� op�at�, jako �e w�a�ciciel wyrazi� nag�� ch�� tymczasowej przeprowadzki, tak wi�c obaj dobrze si� mieli.

W wolnych chwilach �a�owa�, �e musia� porzuci� �ycie na okr�cie, lecz opieka nad Temeraire�em zajmowa�a mu wi�kszo�� czasu, a na obiad zawsze m�g� p�j�� do miasta. Cz�sto spotyka� si� z Rileyem, innymi oficerami lub znajomymi z miasta, kt�rych pozna� w czasie s�u�by, tak wi�c rzadko sp�dza� wiecz�r samotnie. Noce te� by�y przyjemne, cho� z powodu odleg�o�ci musia� wraca� do domku do�� wcze�nie. W�r�d lokalnych mieszka�c�w wypatrzy� Fernao, milcz�cego m�czyzn� o powa�nej twarzy, kt�ry nie przestraszy� si� smoka i przygotowywa� zno�ne �niadania i kolacje.

Temeraire przewa�nie przesypia� upalne dni podczas jego pobytu w mie�cie i budzi� si� po zachodzie s�o�ca. Po kolacji Laurence zwykle siadywa� przed domem i czyta� smokowi przy �wietle latarni. Wcze�niej czytanie nie nale�a�o do jego ulubionych rozrywek, lecz upodobanie Temeraire�a do ksi��ek okaza�o si� zara�liwe i Laurence z zadowoleniem pomy�la�, �e smok najprawdopodobniej b�dzie zachwycony now� ksi��k�, kt�ra traktowa�a o drogich kamieniach i ich wydobyciu, chocia� jego samego ten temat zupe�nie nie interesowa�. Nie takie �ycie sobie wymarzy�, ale przynajmniej na razie nie ucierpia� materialnie wskutek zmiany statusu, a Temeraire stawa� si� nadspodziewanie dobrym kompanem.

Laurence zatrzyma� si� w kawiarni i napisa� kr�tki list do sir Edwarda, w kt�rym poda� sw�j adres, wyja�ni� pokr�tce okoliczno�ci i poprosi� o spotkanie. Wys�a� list na Porto Moniz przez pos�a�ca, kt�rego poprosi� o po�piech, wr�czaj�c mu dodatkowe p� korony. Oczywi�cie o wiele szybciej by�oby po prostu polecie� na drugi koniec wyspy, lecz uzna�, �e nie mo�na tak znienacka l�dowa� na smoku przed czyim� domem. Mia� czas, poniewa� odpowied� z Gibraltaru z instrukcjami dotycz�cymi s�u�by powinna nadej�� najwcze�niej za tydzie�.

Jednak nast�pnego dnia mia� przyby� kurier, co mu przypomnia�o o niedope�nionym obowi�zku: nie napisa� jeszcze do ojca. Nie m�g� pozwoli�, �eby jego rodzice dowiedzieli si� o zmianach w jego �yciu od os�b trzecich albo z notatki w �Gazette�, kt�ra z pewno�ci� zostanie zamieszczona, tak wi�c z niech�ci� usadowi� si� z dzbankiem �wie�ej kawy pod r�k� i zabra� si� do pisania listu.

Nie bardzo wiedzia�, jak to wyrazi�. Lord Allendale nie nale�a� do czu�ych rodzic�w, za to przywi�zywa� du�� wag� do etykiety. W jego mniemaniu armia i Marynarka stanowi�y w�tpliwy substytut kariery ko�cielnej dla zubo�a�ego m�odszego syna; s�u�ba w Korpusie by�a dla niego r�wnie pod�a jak zaw�d kupca, wi�c na pewno jej nie poprze ani nie zaakceptuje. Laurence zdawa� sobie spraw�, �e ma odmienne zdanie na temat obowi�zku; ojciec bez w�tpienia by mu powiedzia�, �e przez wzgl�d na nazwisko powinien by� si� trzyma� z daleka od smoka i da� sobie spok�j z jakim� b��dnym poj�ciem s�u�by.

Ale bardziej obawia� si� reakcji matki, poniewa� ona bardzo go kocha�a i zmartwi si� z uwagi na jego dobro. Ponadto przyja�ni�a si� z lady Galman, wi�c wszystko, co umie�ci w li�cie, dotrze te� do Edith. Nie potrafi� jednak napisa� listu w taki spos�b, by uspokoi� oboje rodzic�w, nie prowokuj�c ojca, tak wi�c ograniczy� si� do dr�twej, oficjalnej notatki, w kt�rej przedstawi� suche fakty bez upi�ksze�, unikaj�c jakichkolwiek narzeka�. Wiedzia�, �e nic lepszego nie wymy�li, a mimo to zapiecz�towa� list z niezadowoleniem, zanim zani�s� go pos�a�cowi.

Uporawszy si� z tym trudnym zadaniem, skierowa� kroki z powrotem do hotelu, w kt�rym wcze�niej wynaj�� pok�j, bo zamierza� podj�� kolacj� Rileya, Gibbsa i innych znajomych w podzi�ce za ich go�cin� na okr�cie. Dochodzi�a dopiero druga i sklepy by�y wci�� otwarte; ogl�da� wystawy, by przesta� my�le� o tym, jak na nowiny zareaguje jego rodzina i najbli�si przyjaciele, i w pewnym momencie zatrzyma� si� przed niedu�ym lombardem.

Z�oty �a�cuch by� absurdalnie ci�ki, nie nadaj�cy si� dla kobiety, i zbyt krzykliwy dla m�czyzny: na jego grubych, kwadratowych ogniwach wisia�y na przemian p�askie tarcze i ma�e per�owe kulki. Laurence podejrzewa�, �e �a�cuch musi by� drogi cho�by ze wzgl�du na sam metal i per�y, a ju� na pewno ��dano za niego wi�cej, ni� powinien wyda�, skoro teraz, straciwszy perspektywy na pryzowe, musi by� oszcz�dny. Mimo to wszed� do sklepu; naszyjnik rzeczywi�cie by� za drogi.

��W takim razie, sir, mo�e ten b�dzie dobry? � zaproponowa� w�a�ciciel lombardu, pokazuj�c mu inny �a�cuch, bardzo podobny do pierwszego, lecz bez tarcz i o troch� cie�szych ogniwach. R�wnie� by� drogi, kosztowa� prawie po�ow� tego co poprzedni, ale Laurence go kupi� i zaraz potem poczu� si� troch� g�upio.

Wieczorem podarowa� �a�cuch Temeraire�owi i zdziwi� si� troch�, widz�c, jak bardzo smok si� ucieszy�. Temeraire chwyci� w �apy prezent i ju� si� z nim nie rozstawa�; ogl�da� go w blasku �wiecy, podziwiaj�c, jak z�oto i per�y l�ni� w �wietle, kiedy Laurence czyta� mu ksi��k�. Zasn�� z �a�cuchem owini�tym wok� pazur�w, a nast�pnego dnia, zanim zacz�li lata�, poprosi� Laurence�a, aby przymocowa� go do uprz�y.

Po tak zadziwiaj�cym zachowaniu smoka Laurence tym bardziej ucieszy� si� z entuzjastycznego zaproszenia sir Edwarda, kt�re czeka�o na nich, kiedy wr�cili z porannego lotu. Fernao przyni�s� im wiadomo�� na pole, gdy tylko wyl�dowali, a Laurence odczyta� jej tre�� na g�os: d�entelmen przyjmie ich w najbardziej dogodnym dla nich czasie, a mo�na go znale�� na pla�y w pobli�u basen�w.

��Nie jestem zm�czony � rzek� Temeraire, kt�ry pragn�� si� dowiedzie� czego� o swoim pochodzeniu r�wnie mocno jak Laurence. � Mo�emy tam polecie� od razu, je�li chcesz.

Temeraire rzeczywi�cie by� coraz bardziej wytrzyma�y. Laurence uzna�, �e w razie potrzeby mog� zrobi� odpoczynek, i zaraz wspi�� si� z powrotem na grzbiet smoka, nawet si� nie Przebrawszy. Temeraire zagarnia� powietrze obszernymi ruchami skrzyde�, wk�adaj�c w to wiele wysi�ku, tak �e wyspa przesuwa�a si� szybko pod nimi, a Laurence przywar� do jego szyi, mru��c oczy przed wiatrem.

Po nieca�ej godzinie zacz�li opada� spiralnie w d�, strasz�c pla�owicz�w i sprzedawc�w, a� wreszcie opadli na skalisty brzeg. W pierwszej chwili Laurence nieco si� przestraszy�, lecz zaraz potem pomy�la�, �e je�li tamci s� na tyle g�upi, by wyobra�a� sobie, �e zaprz�ony smok mo�e wyrz�dzi� im krzywd�, to ju� nie jego wina, wi�c tylko poklepa� Temeraire�a po szyi, rozwi�za� rzemienie i zsun�� si� na ziemi�.

��Zosta� tu, a ja poszukam sir Edwarda � powiedzia�.

��Dobrze � odpar� Temeraire z roztargnieniem, bo ju� uporczywie przygl�da� si� g��bokim skalistym przybrze�nym basenom, otoczonym dziwnymi ska�ami i wype�nionym krystalicznie czyst� wod�.

Nietrudno by�o znale�� sir Edwarda, poniewa� ten, zauwa�ywszy pierzchaj�cy t�um, sam ruszy� w ich stron� i pozosta� jedyn� osob� w polu widzenia, kiedy Laurence uszed� jakie� �wier� mili. Zacz�li od u�cisku d�oni i wymiany uprzejmo�ci, cho� obaj pragn�li jak najszybciej przej�� do rzeczy, dlatego gdy Laurence zaproponowa�, aby wr�cili do Temeraire�a, sir Edward przysta� na to z ochot�.

��Niezwyk�e i czaruj�ce imi� � powiedzia�, nie�wiadomie odbieraj�c Laurence�owi animusz. � Przewa�nie smokom nadaje si� �aci�skie imiona, bardzo ekstrawaganckie, ale w ko�cu wi�kszo�� awiator�w bierze do r�ki uprz�� w m�odym wieku i ma sk�onno�� do przesady. To troch� absurdalne, �e dwutonowy Winchester mo�e nosi� imi� Imperatorius. Ale, Laurence, w jaki spos�b nauczy� go pan p�ywa�?

Laurence obr�ci� si� i spojrza� ze zdumieniem na smoka. Pod jego nieobecno�� Temeraire wszed� do jednego z basen�w i teraz unosi� si� na wodzie.

��Na Boga, pierwszy raz widz�, �eby to robi� � odpar�. � Jak si� dzieje, �e nie tonie? Temeraire! Wychod� z wody � zawo�a� nieco zaniepokojony.

Sir Edward przygl�da� si� z ciekawo�ci�, jak Temeraire podp�ywa do nich i wychodzi na brzeg.

��Niezwyk�e. Wewn�trzne p�cherze p�ucne, kt�re pozwalaj� im lata�, utrzymuj� je te�, jak s�dz�, na powierzchni wody, a poniewa� ten osobnik wyklu� si� na morzu, nie boi si� tego �ywio�u.

Wzmianka o p�cherzach p�ucnych stanowi�a now� informacj� dla Laurence�a, kt�ry jednak powstrzyma� si� od dalszych pyta�, widz�c nadchodz�cego smoka.

��Temeraire, to jest sir Edward Howe � powiedzia� Laurence.

��Witam � odpar� Temeraire, spogl�daj�c w d� z takim samym zainteresowaniem, z jakim obserwowa� go uczony. � Mi�o mi pana pozna�. Czy mo�e mi pan powiedzie�, do jakiej rasy nale��?

Sir Edward ani troch� si� nie speszy� tym bezpo�rednim pytaniem i sk�oni� si�.

��Mam nadziej�, �e b�d� w stanie udzieli� ci informacji. Czy by�by� tak dobry i odsun�� si� na pewn� odleg�o��, mo�e do tego drzewa, kt�re tam widzisz, i roz�o�y� skrzyd�a, by�my mogli lepiej oceni� twoj� budow�?

Temeraire oddali� si�, a sir Edward obserwowa� jego ruchy.

��Hm, bardzo dziwne, nietypowe, szczeg�lnie to, w jaki spos�b unosi ogon. Laurence, m�wi pan, �e jajo znaleziono w Brazylii?

��Niestety, nie mog� stwierdzi� tego z ca�� pewno�ci� � odpar� Laurence, przygl�daj�c si� ogonowi Temeraire�a. Nie dostrzeg� w nim niczego niezwyk�ego, ale w ko�cu nie mia� �adnego por�wnania. Temeraire unosi� ogon nad ziemi�, ko�ysz�c nim lekko podczas marszu. � Przej�li�my go z francuskiego pryzu, kt�ry musia� p�yn�� z Rio, bo na to wskazywa�y oznaczenia na beczu�kach z wod�, ale nic wi�cej nie potrafi� powiedzie�. W chwili zdobycia okr�tu Francuzi wyrzucili dziennik okr�towy, a kapitan oczywi�cie nie chcia� wyja�ni�, sk�d pochodzi jajo. Ale s�dz�, �e nie wchodzi w gr� jakie� dalsze miejsce, ze wzgl�du na d�ugo�� kursu.

��Och, to akurat nie jest takie pewne � odpar� sir Edward. � Niekt�re podgatunki dojrzewaj� w jaju nawet do dziesi�ciu lat, a dwadzie�cia miesi�cy to przeci�tny okres. Dobry Bo�e.

Temeraire w�a�nie roz�o�y� skrzyd�a, wci�� ociekaj�ce wod�.

��Tak? � zapyta� Laurence z nadziej� w g�osie.

��Laurence, m�j Bo�e, te skrzyd�a � zawo�a� sir Edward i pop�dzi� brzegiem do Temeraire�a.

Laurence zamruga� i pobieg� za nim, ale dogoni� go dopiero przy smoku. Sir Edward dotyka� jednego z sze�ciu palc�w, kt�re dzieli�y skrzyd�o na cz�ci, i przygl�da� mu si� z ogromnym zainteresowaniem. Temeraire sta� spokojnie, spogl�daj�c do ty�u, i najwyra�niej nie mia� nic przeciwko takiemu badaniu.

��Czy zatem rozpoznaje go pan? � zapyta� ostro�nie Laurence. Sir Edward by� do�� przej�ty.

��Czy rozpoznaj�? Nie w tym sensie, �e widzia�em ju� podobny okaz wcze�niej, bo w ca�ej Europie �yj� mo�e trzy osoby, kt�re ogl�da�y podobnego smoka, lecz to jedno spotkanie da�o mi do�� materia�u na wyk�ad w Towarzystwie Kr�lewskim � odpowiedzia� sir Edward. � Te skrzyd�a m�wi� same za siebie, a tak�e liczba szpon�w: to Cesarski z Chin, cho� nie potrafi� okre�li� z kt�rej linii. Och, Laurence, co za skarb!

Laurence wpatrywa� si� zdumiony w skrzyd�a smoka; nie przysz�o mu do g�owy, �e ich budowa, przypominaj�ca wachlarz, jest niezwyk�a, podobnie jak pi�� szpon�w, kt�rymi by�y zako�czone �apy Temeraire�a.

��Cesarski? � powiedzia� i u�miechn�� si� niepewnie. Przez chwil� my�la�, �e mo�e sir Edward �artuje sobie z niego. Chi�czycy hodowali smoki tysi�ce lat przed tym, zanim Rzymianie udomowili dzikie rasy w Europie, i pilnie strzegli swoich osi�gni��, rzadko kiedy pozwalaj�c nawet doros�ym osobnikom pomniejszych ras na opuszczanie granic kraju. Niedorzeczny wydawa� si� pomys�, by Francuzi wie�li przez Atlantyk jajo Cesarskiego na pok�adzie trzydziestosze�ciodzia�owej fregaty.

��Czy to dobra rasa? � zapyta� Temeraire. � Czy b�d� potrafi� zion�� ogniem?

��M�j drogi smoku, jeste� przedstawicielem najlepszej z mo�liwych ras, a cenniejsi i rzadsi s� tylko Niebia�scy. Gdyby� by� jednym z nich, to Chi�czycy pewnie rozp�taliby wojn�, dowiedziawszy si�, �e ci� zaprz�gli�my, wi�c nale�y si� cieszy�, �e tak nie jest � rzek� sir Edward. � A co do ziania ogniem, to cho� nie mog� tego ca�kiem wykluczy�, wydaje mi si� to ma�o prawdopodobne. Hoduj�c smoki, Chi�czycy skupiaj� si� przede wszystkim na ich inteligencji i wdzi�ku; tak bardzo dominuj� w powietrzu, �e nie musz� si� ju� troszczy� o wprowadzanie takich agresywnych cech w poszczeg�lnych liniach. Po�r�d ras orientalnych mo�na by si� ich raczej spodziewa� u smok�w japo�skich.

��Aha � mrukn�� Temeraire nieco zasmucony.

��Temeraire, daj spok�j, to najbardziej fantastyczne wie�ci, jakich mo�na by si� spodziewa� � rzek� Laurence przekonany wreszcie, �e to nie �art. Mimo to nie potrafi� powstrzyma� kolejnego pytania: � Sir, czy jest pan pewien?

��Och, tak � powiedzia� sir Edward, ponownie przypatruj�c si� skrzyd�u. � Prosz� tylko spojrze� na t� delikatn� b�on�, jednolito�� umaszczenia na ca�ym ciele i harmoni� barwy oczu i plam na sk�rze. Od razu powinienem by� zauwa�y�, �e nale�y do chi�skiej rasy, bo przecie� nie mo�e by� dzikim okazem, a �aden europejski czy inkaski hodowca nie potrafi�by osi�gn�� takiego efektu. To by te� t�umaczy�o, dlaczego potrafi p�ywa�: o ile dobrze pami�tam, chi�skie smoki cz�sto gustuj� w wodzie.

��Cesarski � mrukn�� Laurence, g�adz�c ze zdumieniem bok Temeraire�a. � Niewiarygodne. Powinni byli wys�a� go pod eskort� po�owy floty albo te� pos�a� do niego opiekuna.

��Mo�e nie wiedzieli, co maj� � powiedzia� sir Edward. � Trudno jest rozpozna� chi�sk� ras� po wygl�dzie samego jaja, bo jego jedyn� charakterystyczn� cech� jest faktura podobna do najlepszej porcelany. A skoro ju� o tym m�wimy, to pewnie nie ma pan okruch�w skorupy? � zapyta� z nadziej� w g�osie.

��Nie, ale by� mo�e zachowali je marynarze � odpar� Laurence. � Ch�tnie popytam. Jestem panu ogromnie wdzi�czny.

��Ale� nie ma o czym m�wi�. To ja powinienem podzi�kowa�. Pomy�le� tylko, �e mia�em okazj� zobaczy� Cesarskiego � i z nim porozmawia�! � Sk�oni� g�ow� przed Temeraire�em. � By� mo�e jestem jedynym Anglikiem, kt�rego spotka� ten zaszczyt, cho� hrabia de la Perouse napisa� w swoich dziennikach, �e rozmawia� z takim smokiem w Korei, na dworze tamtejszego kr�la.

��Ch�tnie o tym przeczytam � rzek� Temeraire. � Laurence, zdob�dziesz dla mnie egzemplarz tych dziennik�w?

��Na pewno spr�buj� � odpar� Laurence. � By�bym te� wdzi�czny, sir, gdyby poleci� mi pan inne lektury. Pragn��bym pozna� zwyczaje i zachowanie tej rasy.

��No c�, obawiam si�, �e nie ma zbyt wielu cennych �r�de�. Ale pan nied�ugo b�dzie wiedzia� na ten temat wi�cej ni� najlepsi europejscy eksperci � powiedzia� sir Edward. � Oczywi�cie dostarcz� panu list� ksi��ek, sam te� posiadam teksty, kt�re ch�tnie panu po�ycz�, mi�dzy innymi dzienniki de la Perouse�a. Je�li Temeraire zechcia�by tutaj zaczeka�, mogliby�my uda� si� po nie do mojego hotelu ju� teraz. Obawiam si�, �e jego obecno�� w wiosce nie by�aby po��dana.

��Oczywi�cie, �e poczekam. P�jd� jeszcze pop�ywa� � rzek� Temeraire.

Wypiwszy herbat� w towarzystwie sir Edwarda i zabrawszy od niego kilka ksi��ek, Laurence znalaz� pasterza gotowego przyj�� jego pieni�dze, tak wi�c m�g� nakarmi� Temeraire�a, zanim wyruszyli w drog� powrotn�. Jednak�e sam musia� zaci�gn�� na pla�� owc�, kt�ra wyrywa�a si� w�ciekle i becza�a �a�o�nie jeszcze na d�ugo przed zbli�eniem si� do smoka. W ko�cu Laurence zarzuci� j� sobie na plecy, a przestraszone zwierz� w akcie zemsty wypr�ni�o si� na niego, zanim zrzuci� je przed g�odnym Temeraire�em.

Podczas gdy smok si� po�ywia�, on rozebra� si� do naga i w miar� mo�liwo�ci oczy�ci� ubranie w wodzie, a potem roz�o�y� mokre rzeczy na ciep�ych ska�ach i obaj skoczyli do wody. Laurence nie by� najlepszym p�ywakiem, ale uczepiony Temeraire�a odwa�y� si� zapu�ci� na g��bsz� wod�, gdzie smok m�g� swobodnie p�ywa�. Pogodny nastr�j Temeraire�a by� zara�liwy i wkr�tce tak�e Laurence podda� si� weso�o�ci, zacz�� ochlapywa� wod� smoka i nurkowa� pod nim.

Woda by�a przyjemnie ciep�a i w wielu miejscach wystawa�y z niej ska�y na tyle du�e, by mogli wdrapa� si� na nie i odpocz��, cz�sto razem na jednej wysepce. Min�o kilka godzin i s�o�ce zachodzi�o szybko, kiedy wreszcie wyprowadzi� Temeraire�a na brzeg. By� nieco zak�opotany, cho� zadowolony z tego, �e inni pla�owicze oddalili si� na bezpieczn� odleg�o��, bo z pewno�ci� by si� zawstydzi�, gdyby inni zobaczyli, �e dokazuje w wodzie niczym ch�opiec.

S�o�ce grza�o im przyjemnie plecy, kiedy lecieli z powrotem nad wysp� do Funchalu, ogromnie zadowoleni, z cennymi ksi��kami zawini�tymi w nieprzemakalny materia� i przywi�zanymi do uprz�y.

��Poczytam ci wieczorem dzienniki � powiedzia� Laurence, W tej samej chwili gdzie� przed nimi rozleg� si� g�o�ny d�wi�k podobny do sygna�u tr�bki.

Zaskoczony Temeraire zawis� w powietrzu, a potem odpowiedzia� rykiem, troch� niepewnie, i pomkn�� przed siebie. Laurence dostrzeg� �r�d�o d�wi�ku; by� to bladoszary smok z bia�ymi plamami na brzuchu i bia�ymi pr��kami na skrzyd�ach, lec�cy wysoko nad nimi i niemal niewidoczny na tle chmur.

Obcy smok szybko opad� i lecia� r�wnolegle z nimi. By� mniejszy ni� Temeraire, kt�ry przecie� jeszcze r�s�, za to potrafi� szybowa� na jednym uderzeniu skrzyde� o wiele d�u�ej. Dosiada� go je�dziec w ubraniu z szarej sk�ry, dopasowanej do umaszczenia smoka, z ci�kim kapturem. M�czyzna rozpi�� kilka sprz�czek i zsun�� kaptur na plecy.

��Kapitan James na Volatilusie, s�u�ba kurierska � oznajmi�, przygl�daj�c si� Laurence�owi z wyra�nym zaciekawieniem.

Laurence zawaha� si�, bo cho� domy�la� si�, �e nale�a�o odpowiedzie�, to nie mia� pewno�ci, jak ma siebie okre�li�, jako �e oficjalnie nie zosta� jeszcze zwolniony ze s�u�by w marynarce ani te� wcielony do Korpusu.

��Kapitan Laurence z Marynarki Wojennej Jego Kr�lewskiej Mo�ci � przedstawi� si� w ko�cu. � Na Temerairze. Chwilowo bez przydzia�u. Udaje si� pan do Funchalu?

��Marynarki Wojennej�? Tak, i s�dz�, �e pan te� powinien to zrobi�, po tym, co us�ysza�em � odpar� James. Mia� pogodn� poci�g�� twarz, kt�ra jednak si� zachmurzy�a, gdy us�ysza� odpowied� Laurence�a. � Jaki jest wiek tego smoka i sk�d go pan ma?

��Wyklu�em si� trzy tygodnie i pi�� dni temu, a Laurence zdoby� mnie w bitwie � o�wiadczy� Temeraire, zanim Laurence zd��y� cokolwiek powiedzie�. � A ty jak pozna�e� Jamesa? � zwr�ci� si� do smoka.

Volatilus zamruga� ogromnymi mlecznoniebieskimi oczami i odpar� rado�nie:

��Wyklu�em si�! Z jaja!

��Och? � westchn�� Temeraire niepewnie i spojrza� ze zdziwieniem na Laurence�a.

Laurence potrz�sn�� szybko g�ow�, nakazuj�c mu milczenie.

��Sir, je�li ma pan jeszcze jakie� pytania, ch�tnie odpowiem na nie na ziemi � powiedzia� ch�odno do Jamesa; w g�osie tamtego pobrzmiewa� apodyktyczny ton, kt�ry wcale mu si� nie spodoba�. � Obaj z Temeraire�em kwaterujemy na peryferiach miasta. B�dziecie nam towarzyszy� czy te� mamy polecie� za wami na wasze l�dowisko?

James, kt�ry wci�� wpatrywa� si� zaskoczony w Temeraire�a, odpowiedzia� nieco cieplejszym tonem:

��Och, pole�my do was, bo gdy tylko wyl�duj� oficjalnie, natychmiast obiegn� mnie ludzie, kt�rzy czekaj� na wys�anie swoich przesy�ek, i nie b�dziemy mogli porozmawia�.

��Dobrze, nasze pole znajduje si� na po�udniowy zach�d od miasta � powiedzia� Laurence. � Poprowad�, prosz�, Temeraire.

Szary smok z �atwo�ci� nad��a� za nimi, chocia� Laurence podejrzewa�, �e Temeraire dyskretnie pr�bowa� zostawi� go z ty�u. Jednak nie by�o w�tpliwo�ci co do tego, �e specjalno�ci� Volatilusa jest pr�dko��. Angielscy hodowcy, kt�rzy mieli do dyspozycji ograniczon� liczb� osobnik�w, potrafili osi�gn�� bardzo specyficzne wyniki, lecz w przypadku tego osobnika z pewno�ci� nie by�a to inteligencja.

Wyl�dowali razem, witani rykiem zaniepokojonego byd�a Przeznaczonego na kolacj� dla Temeraire�a.

��Temeraire, b�d� dla niego mi�y � rzuci� cicho Laurence. � Niekt�re smoki nie grzesz� bystro�ci� umys�u, podobnie jak niekt�rzy ludzie. Pami�tasz Billa Swallowa z Relianta?

��Och, tak � odpowiedzia� Temeraire, r�wnie cicho. � Rozumiem, co masz na my�li. B�d� ostro�ny. My�lisz, �e mia�by ochot� na jedn� z moich kr�w?

��Czy tw�j smok zjad�by co�? � zapyta� Laurence Jamesa, kiedy obaj znale�li si� na ziemi. � Temeraire jad� ju� po po�udniu, wi�c mo�e pocz�stowa� go krow�.

��No c�, to bardzo mi�o z waszej strony � odpar� James wyra�nie zadowolony. � Z pewno�ci� mia�by na to ochot�, prawda, ty niena�arta bestio? � doda� czu�ym tonem i poklepa� Volatilusa po szyi.

��Krowy! � powiedzia� Volatilus, gapi�c si� na byd�o.

��Chod� i posil si� ze mn�, mo�emy zje�� tam � powiedzia� Temeraire do mniejszego szarego smoka, po czym przysiad� na zadnich �apach i pochyli� si� nad ogrodzeniem wybiegu, by chwyci� dwie krowy. Po�o�y� je w miejscu poro�ni�tym czyst�, niewydeptan� traw� i skin�� na Volatilusa, kt�ry natychmiast do niego przytruchta�.

��Okazujecie niespotykan� wspania�omy�lno�� � powiedzia� James do Laurence�a, kiedy ten prowadzi� go do swojego domku. � Nigdy dot�d nie widzia�em, �eby kt�ry� z tych wi�kszych chcia� si� podzieli� jedzeniem. Co to za rasa?

��Nie jestem ekspertem, a smok dosta� si� w nasze r�ce bez podanego pochodzenia, lecz sir Edward Howe dopiero co go ogl�da� i uzna�, �e nale�y do Cesarskich � wyja�ni� Laurence, nieco zak�opotany. Nie chcia�, by wygl�da�o, �e si� popisuje, ale przecie� by�a to prawda i nie m�g� inaczej m�wi� o tym ludziom.

James potkn�� si� z wra�enia o pr�g i omal nie wpad� na Fernao.

��Czy ty� Bo�e, nie, ty nie �artujesz � powiedzia� ju� bardziej opanowany i odda� s�u��cemu sw�j sk�rzany p�aszcz. � Jak go znalaz�e� i w jaki spos�b uda�o ci si� na�o�y� mu uprz��?

Laurence nigdy by nie �mia� wypytywa� swego gospodarza w tak bezpo�redni spos�b, lecz pomin�� milczeniem maniery Jamesa, uznaj�c, �e okoliczno�ci pozwalaj� na pewn� swobod� w zachowaniu.

��Ch�tnie ci opowiem � powiedzia�, prowadz�c go�cia do bawialni. � Szczerze m�wi�c, licz� na twoj� rad� co do dalszego post�powania. Napijesz si� herbaty?

��Tak, chocia� wola�bym kaw�, je�li masz � powiedzia� James, przysuwaj�c sobie krzes�o do kominka. Rozsiad� si� na nim wygodnie z nog� przerzucon� przez por�cz. � Piekielnie dobrze jest m�c usi��� na chwil�; byli�my w powietrzu przez siedem godzin.

��Siedem godzin? To pewnie jeste� wyko�czony � rzuci� ze zdumieniem Laurence. � Nie wiedzia�em, �e potrafi� lata� tak d�ugo.

��D�ugo? Zalicza�em ju� czternastogodzinne loty � odpar� James. � Ale z twoim smokiem bym tego nie pr�bowa�. Volly przy dobrej pogodzie potrafi szybowa�, uderzaj�c skrzyd�ami raz na godzin�. � Ziewn�� szeroko. � Mimo wszystko to nie takie proste, szczeg�lnie przy pr�dach powietrznych nad oceanem.

Fernao przyni�s� kaw� i herbat�, a gdy ich obs�u�y�, Laurence opowiedzia� pokr�tce, w jaki spos�b zdoby� Temeraire�a i jak na�o�y� mu uprz��, James za� s�ucha� zdumiony, wypi� pi�� fili�anek kawy i zjad� dwa talerze kanapek.

��Widzisz wi�c, �e czuj� si� troch� zagubiony. Admira� Croft przygotowa� wiadomo�� dla Korpusu na Gibraltarze z pro�b� o instrukcje, kt�r�, jak s�dz�, ty zabierzesz, ale szczerze m�wi�c, by�bym wdzi�czny za jak�� wskaz�wk� co do tego, czego mog� si� spodziewa�.

��Obawiam si�, �e zwr�ci�e� si� do niew�a�ciwej osoby � rzuci� James pogodnym tonem, wlewaj�c w siebie sz�st� fili�ank� kawy. � Nigdy wcze�niej nie spotka�em si� z podobnym przypadkiem i nawet nie potrafi� ci nic doradzi� w kwestii szkolenia. Do s�u�by kurierskiej zosta�em odkomenderowany w wieku dwunastu lat, a gdy mia�em czterna�cie, dosiad�em Volly�ego. Czeka ci� niez�a orka z twoj� pi�kno�ci�. Ale � doda� � oszcz�dz� ci czekania. Zajrz� na l�dowisko, odbior� poczt� i jeszcze dzisiejszego wieczoru wyrusz� z wiadomo�ci� od twojego admira�a. Nie zdziwi�bym si�, gdyby jaki� starszy z�o�y� ci jutro wizyt� jeszcze przed obiadem.

��Starszy�? � powt�rzy� Laurence, nieco zagubiony. James zachowywa� si� coraz swobodniej, w miar� jak poch�ania� coraz wi�cej kawy.

��Kapitan � wyja�ni� James. Wyszczerzy� z�by w u�miechu, zdejmuj�c nog� z por�czy, a potem wsta� i stan�� na palcach, �eby si� przeci�gn��. � B�dzie z ciebie awiator; ju� prawie zapomnia�em, �e jeszcze nim nie jeste�.

��Dzi�kuj� za komplement � rzek� Laurence, cho� w g��bi serca bardziej mu zale�a�o na tym, �eby James nie zapomnia� o jego sprawie. � Ale chyba nie b�dziesz lecia� noc�?

��Oczywi�cie, �e b�d�. Przy takiej pogodzie nie ma co si� tu szwenda�. Kawa postawi�a mnie na nogi, a Volly po takiej wo�owej uczcie m�g�by polecie� do Chin i z powrotem � powiedzia�. � Poza tym na Gibraltarze mamy lepsz� baz�. No to uciekam � rzuci�, opu�ci� bawialni�, zabra� p�aszcz i wyszed� na zewn�trz, pogwizduj�c. Laurence sta� zaskoczony i dopiero po chwili ruszy� za nim.

Volly natychmiast przybieg� do Jamesa w radosnych podskokach, paplaj�c z przej�ciem o krowach i �Temrerze�, bo tylko tak potrafi� wym�wi� imi� Temeraire�a. James poklepa� go i wspi�� si� na jego grzbiet.

��Jeszcze raz dzi�ki. Na pewno si� spotkamy, je�li b�dziesz si� szkoli� na Gibraltarze � powiedzia� i machn�� r�k� na po�egnanie. Zatrzepota�y szare skrzyd�a i niebawem je�dziec i smok byli ju� tylko szybko kurcz�cym si� punktem na ciemniej�cym niebie.

��Bardzo si� ucieszy� z tej krowy � powiedzia� po chwili Temeraire, stoj�c u boku Laurence�a i patrz�c w dal.

Laurence roze�mia� si�, us�yszawszy t� nie�mia�� pochwa��, i podrapa� delikatnie Temeraire�a po karku.

��Przykro mi, �e twoje pierwsze spotkanie z innym smokiem nie wypad�o zbyt pomy�lnie � powiedzia�. � Ale obaj zabior� na Gibraltar wiadomo�� od admira�a Crofta, tak wi�c niebawem b�dziesz mia� okazj� pozna� t�sze umys�y.

James nie pomyli� si� w swoich przewidywaniach, tak wi�c kiedy Laurence wyruszy� do miasta popo�udniem nast�pnego dnia, nad portem przesun�� si� ogromny cie�. Spojrzawszy w g�r�, ujrza� ogromn� rudoz�ot� besti�, kt�ra szybowa�a nad jego g�ow�, zmierzaj�c ku l�dowisku wyznaczonemu na skraju miasta. Od razu skierowa� si� ku HMS Commendable, spodziewaj�c si� stamt�d jakiej� wiadomo�ci, i ca�kiem s�usznie, bo w po�owie drogi spotka� zdyszanego m�odego midszypmena, kt�ry mu oznajmi�, �e ma si� stawi� u admira�a Crofta.

W prywatnej kabinie Crofta czeka�o na niego dw�ch awiator�w: kapitan Portland, wysoki, szczup�y m�czyzna o surowych rysach i orlim nosie, kt�ry sam przypomina� troch� smoka, i porucznik Dayes, ledwo dwudziestoletni m�odzieniec z d�ugim warkoczem sp�owia�ych rudych w�os�w, z kt�rymi dobrze wsp�gra�y jasne brwi, i nieprzyjazn� min�. Obaj byli wynio�li, co podobno mieli w zwyczaju wszyscy awiatorzy, i w przeciwie�stwie do Jamesa najwyra�niej nie mieli ochoty zmienia� nastawienia do Laurence�a.

��No c�, Laurence, szcz�ciarz z ciebie � zacz�� Croft, gdy tylko Laurence przebrn�� przez sztywn� ceremoni� prezentacji. � W ko�cu jednak wr�cisz na Relianta.

Laurence natychmiast porzuci� rozmy�lania o awiatorach.

��S�ucham? � zapyta�.

Portland zerkn�� na Crofta z pogard�, sugeruj�c, �e uwaga o szcz�ciu by�a nietaktowna, je�li nie obra�liwa.

��Bez w�tpienia wy�wiadczy� pan Korpusowi bardzo szczeg�ln� przys�ug� � powiedzia� zimno do Laurence�a � ale mam nadziej�, �e nie b�dziemy musieli ju� d�u�ej pana trudzi�. Porucznik Dayes zwolni pana z obowi�zku.

Zdezorientowany Laurence popatrzy� na Dayesa, kt�ry odpowiedzia� mu wojowniczym spojrzeniem.

��Sir � rzek� wolno, usi�uj�c zebra� my�li � wydawa�o mi si�, �e nie zmienia si� opiekuna smoka i �e musi on by� obecny przy jego wykluciu. Czy�bym si� myli�?

��Rzeczywi�cie tak si� dzieje w normalnych okoliczno�ciach � odpar� Portland. � Jednak�e w ponad po�owie przypadk�w utraty opiekuna, z powodu choroby lub ran, udaje si� nam nak�oni� smoka do zaakceptowania nowego awiatora. Spodziewam si�, �e obecny tu m�odzieniec poradzi sobie z Temeraire�em � wypowiedzia� to imi� przeci�gle i z lekkim niesmakiem � a ten zgodzi si� na zmian�.

��Rozumiem � odpar� Laurence, bo tylko tyle zdo�a� z siebie wydusi�. Trzy tygodnie temu ta wiadomo�� bardzo by go ucieszy�a, lecz teraz wyda�a mu si� dziwnie niew�a�ciwa.

��Oczywi�cie jeste�my panu wdzi�czni � ci�gn�� Portland, uznawszy by� mo�e, �e powinien zdoby� si� na troch� uprzejmo�ci. � Lecz smok sprawi si� o wiele lepiej w r�kach wyszkolonego awiatora, ponadto jestem pewien, �e Kr�lewska Marynarka niech�tnie po�wi�ci�aby tak oddanego oficera.

��Jest pan bardzo uprzejmy, sir � odpar� sztywno Laurence, sk�aniaj�c g�ow�. Komplement by� wymuszony, ale reszta wypowiedzi zabrzmia�a szczerze i sensownie. Z pewno�ci� Temeraire spisze si� lepiej w r�kach wyszkolonego awiatora, kt�ry b�dzie nim nale�ycie kierowa�, podobnie jak okr�t powinien by� dowodzony przez prawdziwego �eglarza. Temeraire dosta� si� pod jego opiek� zupe�nie przypadkiem, tak wi�c teraz, kiedy pozna� jego niezwyk�� natur�, tym bardziej zdawa� sobie spraw�, �e smok zas�uguje na godnego siebie partnera. � To oczywiste, �e wolicie kogo� wyszkolonego, je�li to mo�liwe, ciesz� si� wi�c, je�li mog�em jako� pom�c. Czy od razu mam zaprowadzi� pana Dayesa do Temeraire�a?

��Nie! � rzuci� gwa�townie Dayes i zaraz urwa�, zgromiony spojrzeniem Portlanda.

Kapitan odpowiedzia� bardziej uprzejmym tonem:

��Nie, dzi�kujemy, kapitanie. Wr�cz przeciwnie, b�dziemy post�powa� tak, jakby opiekun smoka zmar�, zgodnie z przyj�tymi procedurami, kt�re maj� doprowadzi� do tego, �eby smok przyzwyczai� si� do nowego opiekuna. Dlatego by�oby najlepiej, gdyby pan ju� wi�cej nie spotyka� si� ze smokiem.

To by� cios. Laurence ju� chcia� zaprotestowa�, lecz ostatecznie zacisn�� tylko usta i sk�oni� g�ow�. Je�li ma to pom�c, to wype�ni sw�j obowi�zek i b�dzie si� trzyma� z daleka.

Mimo to poczu� si� bardzo nieprzyjemnie na my�l o tym, �e ju� nigdy nie zobaczy Temeraire�a. Takie rozstanie bez mi�ego po�egnania przypomina�o dezercj�. Opuszcza� pok�ad Commendable�a przepe�niony smutkiem i by� w pod�ym nastroju do wieczora. Um�wi� si� z Rileyem i Wellsem na kolacj� i kiedy wchodzi� do hotelowej sali, gdzie obaj ju� na niego czekali, z trudem zdoby� si� na u�miech i powiedzia�:

��No c�, panowie, wygl�da na to, �e jednak nie uda wam si� mnie pozby�.

Spojrzeli na niego zaskoczeni, lecz ju� niebawem gratulowali mu z entuzjazmem i wznosili toast za jego wolno��.

��Nie s�ysza�em lepszych wie�ci od dw�ch tygodni � rzek� Riley, wznosz�c kieliszek. � Pa�skie zdrowie, sir. � Jego s�owa zabrzmia�y szczerze, cho� przecie� mia�o go to kosztowa� awans wi�c bardzo to poruszy�o Laurence�a. �wiadomo��, �e ma przy sobie prawdziwych przyjaci�, nieco rozwia�a jego smutek, zatem wzni�s� kieliszek, b�d�c bliski swojego normalnego nastroju.

��Niemniej jednak do�� dziwnie to za�atwili � zauwa�y� Wells troch� p�niej, wys�uchawszy kr�tkiego sprawozdania Laurence�a ze spotkania. � Niemal�e obrazili pana, sir, i flot�. Jakby oficer marynarki nie by� dla nich do�� dobry.

��Nie, nie � zaprzeczy� Laurence, cho� w duchu wcale nie by� przekonany, czy ma racj�. � Jestem pewien, �e maj� na wzgl�dzie przede wszystkim dobro Temeraire�a, i s�usznie, a tak�e dobro Korpusu. Nie ma co si� dziwi�, �e si� nie ucieszyli, kiedy dowiedzieli si�, �e tak cennego smoka dosiad� kto� niewyszkolony, podobnie jak nam by si� nie spodoba�o, gdyby dow�dztwo nad okr�tem liniowym oddano oficerowi wojsk l�dowych.

Tak powiedzia� i naprawd� tak my�la�, lecz nie przynios�o mu to wielkiej ulgi. W miar� up�ywu wieczoru coraz bardziej odczuwa� �al z powodu rozstania, pomimo dobrego towarzystwa i dobrego jedzenia. Ta nag�a zmiana by�a bardzo bolesna, bo ju� si� przyzwyczai� do wieczor�w sp�dzanych w towarzystwie Temeraire�a, kt�remu czyta�, z kt�rym rozmawia�, u kt�rego boku spa�. Wiedzia�, �e nieudolnie ukrywa swoje uczucia, bo Riley i Wells spogl�dali na niego z niepokojem, wype�niaj�c jego milczenie rozmow�, ale nie potrafi� uda� rado�ci, kt�ra by doda�a im otuchy.

Podano w�a�nie pudding, kt�rego zamierza� spr�bowa�, gdy do sali wbieg� ch�opiec z wiadomo�ci�: kapitan Portland wzywa� go pilnie do wiejskiego domu. Laurence wsta� natychmiast od sto�u, udzielaj�c towarzyszom kr�tkiego wyja�nienia, i wybieg� na ulic� bez p�aszcza. Nie przeszkadza�o mu to, bo noc by�a ciep�a, a on szed� szybko; kiedy dotar� do wiejskiego domu, �a�owa�, �e nie mo�e zdj�� chusty z szyi.

W �rodku pali�o si� �wiat�o; poniewa� dom by� po�o�ony blisko pola, odda� go do dyspozycji kapitana Portlanda. Kiedy Fernao otworzy� drzwi, Laurence wszed� i zobaczy�, �e Dayes siedzi przy stole z g�ow� w d�oniach, w towarzystwie kilku innych m�odzie�c�w w mundurach Korpusu, Portland za� stoi przy kominku, wpatruj�c si� w ogie� z nasro�on� min�.

��Czy co� si� sta�o? � zapyta� Laurence. � Temeraire jest chory?

��Nie � odpar� kr�tko Portland � nie chce zaakceptowa� zmiany.

Dayes zerwa� si� nagle ze swojego miejsca i zrobi� krok w stron� Laurence�a.

��Tak nie mo�e by�! Cesarski w r�kach jakiego� niewyszkolonego durnia z floty� � zawo�a�. Jego przyjaciele powstrzymali go, zanim powiedzia� co� wi�cej, lecz wyraz jego twarzy pozosta� bardzo agresywny, tak wi�c Laurence od razu chwyci� za r�koje�� szpady.

��Musisz pan za to odpowiedzie� � warkn�� gniewnie � tego ju� za wiele.

��Przesta�cie, nie pojedynkujemy si� w Korpusie � rzek� Portland. � Andrews, na mi�o�� bosk�, zapakuj go do ��ka i daj mu laudanum.

M�ody m�czyzna, kt�ry trzyma� Dayesa za lewe rami�, skin�� g�ow� i z pomoc� trzech koleg�w wyci�gn�� z pokoju szarpi�cego si� porucznika. Laurence i Portland zostali w pokoju sami, je�li nie liczy� Fernao, kt�ry sta� w k�cie z kamienn� twarz�, trzymaj�c tac� z karafk� porto.

Laurence obr�ci� si� na pi�cie do Portlanda.

��D�entelmenowi nie wolno tolerowa� podobnych uwag.

��Zycie awiatora nie nale�y tylko do niego i nie wolno mu go nara�a� bezcelowo � odpar� Portland beznami�tnym tonem. � Nie pojedynkujemy si� w Korpusie.

Powt�rzone o�wiadczenie mia�o wag� prawnego nakazu wi�c Laurence musia� by� pos�uszny. Rozlu�ni� d�o�, lecz na jego twarzy pozosta� gniewny rumieniec.

��W takim razie musi przeprosi�, sir, mnie i Marynark� Wojenn�, bo by�a to haniebna uwaga.

��A pan nigdy pewnie nie wyg�asza� czy cho�by nie s�ysza� r�wnie haniebnych uwag o awiatorach albo Korpusie?

Laurence zamilk� w obliczu tak jawnej cierpko�ci Portlanda. Wcze�niej nie przysz�o mu do g�owy, �e sami awiatorzy z pewno�ci� s�yszeli takie uwagi i oburzali si� na nie; teraz zrozumia�, jak to odbierali, skoro nawet nie mogli zareagowa� z powodu kodeksu Korpusu.

��Panie kapitanie � odezwa� si� wreszcie, ju� bardziej spokojnie � gdyby kiedykolwiek wyg�oszono podobn� uwag� w mojej obecno�ci, bo sam nigdy tego nie zrobi�em, to z pewno�ci� bym si� temu przeciwstawi� w miar� mo�liwo�ci. Nigdy nie mia�em ochoty wys�uchiwa� obra�liwych s��w skierowanych przeciw kt�remukolwiek rodzajowi si� zbrojnych Jego Kr�lewskiej Mo�ci, i tak ju� pozostanie.

Teraz zamilk� Portland i dopiero po chwili przem�wi�, cho� wci�� z niech�ci� w g�osie.

��Nies�usznie pana oskar�y�em, za co przepraszam. Mam nadziej�, �e Dayes te� to uczyni, gdy si� opanuje. Prze�y� gorzkie rozczarowanie, st�d te s�owa.

��Z tego, co pan powiedzia�, wnioskuj�, �e istnia�o pewne ryzyko � rzek� Laurence. � Nie powinien by� robi� sobie tak wielkich nadziei, ale z pewno�ci� zdo�a osi�gn�� cel ze �wie�o wyklutym smokiem.

��Podj�� ryzyko � powiedzia� Portland. � Straci� prawo do awansu. Nie dostanie pozwolenia na kolejn� pr�b�, chyba �e wywalczy je w ogniu, co wydaje si� ma�o prawdopodobne.

A zatem Dayes by� w takiej samej sytuacji jak Riley przed ich ostatnim rejsem, tyle �e mia� jeszcze mniejsze szanse, bo przecie� smoki by�y rzadko�ci� w Anglii. Laurence wci�� czu� si� ura�ony, ale teraz lepiej rozumia� uczucia tamtego. Mimo woli zrobi�o mu si� �al Dayesa, kt�ry przecie� by� tylko ch�opcem.

��Rozumiem i jestem got�w przyj�� przeprosiny � powiedzia�; na nic wi�cej nie by�o go sta�.

Portland odetchn�� z ulg�.

��Mi�o mi to s�ysze� � rzek�. � A teraz najlepiej b�dzie, jak p�jdzie pan porozmawia� z Temeraire�em. St�skni� si� za panem i bynajmniej si� nie ucieszy�, kiedy go poproszono o przyj�cie nowego opiekuna. S�dz�, �e spotkamy si� jutro, by znowu porozmawia�. Pa�ska sypialnia pozosta�a nietkni�ta, wi�c nie musi si� pan przeprowadza�.

Laurence nie potrzebowa� specjalnej zach�ty i kilka chwil p�niej ju� zmierza� du�ymi krokami w kierunku pola. Gdy si� zbli�y�, dostrzeg� wreszcie zarys postaci Temeraire�a w blasku p�ksi�yca; smok le�a� zwini�ty w k��bek niemal nieruchomo, dotykaj�c pazurami z�otego �a�cucha, kt�ry trzyma� w �apach.

��Temeraire � odezwa� si� Laurence, przechodz�c przez furtk�; majestatyczna g�owa od razu si� unios�a.

��Laurence? � spyta� smok; przykro by�o s�ysze� niepewno�� w jego g�osie.

��Tak, to ja � odpar� Laurence i podbieg� do smoka. Temeraire dotkn�� go ostro�nie pyskiem i otoczy� przednimi �apami i skrzyd�ami, wydaj�c ciche, gard�owe pomruki, a Laurence pog�aska� jego g�adki nos.

��Powiedzia�, �e nie lubisz smok�w i chcesz wr�ci� na sw�j okr�t � rzek� Temeraire bardzo zasmucony. � Powiedzia�, �e lata�e� ze mn� tylko z obowi�zku.

Laurence zap�on�� gniewem. Gdyby w tej chwili ujrza� Dayesa, rzuci�by si� na niego i porz�dnie go obi�.

��K�ama�, Temeraire � powiedzia� z trudem, bo w�ciek�o�� pozbawi�a go tchu.

��Tak te� my�la�em � odpar� Temeraire. � Ale nie by�o mi�o to us�ysze�. Do tego pr�bowa� zabra� mi �a�cuch. Bardzo mnie tym rozgniewa�. I nie chcia� odej��, dop�ki go nie przep�dzi�em, a potem ty wci�� nie wraca�e�. Pomy�la�em, �e mo�e nie pozwoli� ci do mnie przychodzi�, a nie wiedzia�em, gdzie ci� szuka�.

Laurence pochyli� si� i przytuli� policzek do mi�kkiej i ciep�ej sk�ry.

��Bardzo mi przykro � powiedzia�. � Przekonali mnie, �e lepiej b�dzie dla ciebie, je�li ust�pi� i pozwol� mu spr�bowa�, ale powinienem by� si� domy�li�, co to za jeden.

Przez kilka minut stali przytuleni do siebie, a� wreszcie Temeraire powiedzia�:

��Laurence, teraz to ju� chyba si� nie zmieszcz� na okr�cie?

��Raczej nie. Chyba �e na transportowcu � odpar� Laurence i podni�s� g�ow�, zaskoczony pytaniem.

��Je�li chcesz wr�ci� na okr�t � powiedzia� Temeraire � to pozwol�, �eby kto� inny na mnie je�dzi�. Nie on, bo m�wi nieprawdziwe rzeczy. Ale nie b�d� ci� zmusza�, �eby� zosta�.

Laurence znieruchomia� z r�koma na g�owie Temeraire�a, spowity jego ciep�ym oddechem.

��Nie, m�j drogi � odezwa� si� w ko�cu cicho, wiedz�c, �e m�wi prawd�. � Wol� ciebie ni� ka�dy okr�t we flocie.

Ale wypnij bardziej pier�, w taki spos�b. � Laetificat wspi�ta si� na tylne �apy i wzi�a g��boki oddech, wskutek czego zaokr�gli� si� jej okaza�y rudoz�oty brzuch. Temeraire poszed� w jej �lady. W jego wykonaniu nie robi�o to takiego wra�enia, poniewa� nie mia� tak �ywego ubarwienia jak samica Regal Copper i oczywi�cie na razie by� pi�� razy od niej mniejszy, lecz tym razem zarycza� o wiele g�o�niej.

��Prosz� � powiedzia� zadowolony z siebie i opad� na cztery �apy. Krowy biega�y po wybiegu jak oszala�e.

��O wiele lepiej � rzek�a Laetificat i tr�ci�a Temeraire�a z uznaniem. � �wicz zawsze przy jedzeniu, a znacznie poprawisz pojemno�� p�uc.

��Pewnie ju� s�ysza�e�, jak bardzo liczymy na niego, zwa�ywszy na nasz� sytuacj� � powiedzia� Portland, odwracaj�c si� do Laurence�a. Obaj stali na skraju pola, z dala od ucztuj�cych smok�w. � Wi�kszo�� smok�w Bonapartego stacjonuje wzd�u� Renu, on sam oczywi�cie prowadzi walk� we W�oszech i tylko ta okoliczno��, jak r�wnie� nasze morskie blokady, powstrzymuje go przed inwazj�. Ale je�li wypadki na kontynencie potocz� si� Po jego my�li i b�dzie m�g� uwolni� kilka dywizji powietrznych, to blokada Tulonu na nic si� nie zda; po prostu nie mamy dostatecznej liczby smok�w na obszarze �r�dziemnomorskim, �eby os�oni� flot� Nelsona. B�dzie musia� si� wycofa�, a wtedy Villeneuve ruszy prosto ku kana�owi La Manche.

Laurence ponuro kiwn�� g�ow�; od kiedy Reliant zawin�� do portu, czyta� wielokrotnie z niepokojem wiadomo�ci o ruchach Bonapartego.

��Wiem, �e Nelson pr�buje sprowokowa� francusk� flot� do bitwy, ale Villeneuve ma sw�j rozum, chocia� nie jest �eglarzem. Tylko atak z powietrza mo�e go wyp�oszy� z bezpiecznego portu.

��A na to nie ma nadziei, jako �e nie dysponujemy obecnie wystarczaj�cymi si�ami � odpar� Portland. � Obrona Anglii ma kilka Longwing�w, kt�re mog�yby przeprowadzi� taki atak, lecz musz� pozosta� na swoich stanowiskach, bo inaczej Bonaparte od razu by zaatakowa� Flot� Kana�u.

��Zwyk�e bombardowanie nie wystarczy?

��Na d�u�sz� met� nie, a poza tym w Tulonie maj� zatrute szrapnele. �aden awiator, kt�ry ma cho� troch� oleju w g�owie, nie zbli�y si� ze swoim smokiem do ich fortyfikacji. � Portland pokr�ci� g�ow�. � Ale mamy m�odego Longwinga, kt�ry aktualnie przechodzi szkolenie, i je�li Temeraire b�dzie tak uprzejmy i szybko uro�nie, to by� mo�e niebawem mogliby razem zast�pi� nad kana�em Excidiuma i Mortiferusa, a nawet jeden z tych dw�ch mo�e wystarczaj�co wzmocni� nasze si�y w Tulonie.

��Z pewno�ci� Temeraire zrobi wszystko, co w jego mocy � rzek� Laurence, zerkaj�c na smoka, kt�ry w�a�nie po�era� drug� krow�. � Ja tak�e. Wiem, �e nie jestem osob�, kt�r� by�cie widzieli na tym miejscu, i zgadzam si� z wami, �e w takiej krytycznej sytuacji powinien to by� do�wiadczony awiator. Mam jednak nadziej�, �e �eglarskie do�wiadczenie przyda si� na co�.

Portland westchn�� i spu�ci� g�ow�.

��Cholera � mrukn��. By�a to do�� dziwna reakcja, lecz Portland wydawa� si� raczej zaniepokojony ni� rozgniewany. Po chwili doda�: � Nic na to nie poradzimy, nie jeste� awiatorem i ju�. By�oby trudno, nawet gdyby chodzi�o tylko o wiedz� czy umiej�tno�ci, ale� � Urwa�.

Z tonu wynika�o, �e Portland bynajmniej nie kwestionuje odwagi Laurence�a. By� nastawiony ca�kiem przyja�nie przez ca�y ranek; Laurence odnosi� wra�enie, �e awiatorzy po prostu kierowali si� wyj�tkowym partykularyzmem i kiedy ju� przyj�li kogo� do swojego zamkni�tego klanu, porzucali ch�odne maniery. Nie obrazi� si� wi�c i powiedzia�:

��Nie mam poj�cia, sir, na czym jeszcze m�g�by polega� problem.

��Pewnie, �e nie masz � odpar� Portland � No c�, nie zamierzam stwarza� k�opot�w, ale mog� ci� wys�a� zupe�nie gdzie indziej, wcale nie do Loch Laggan. Ale niepotrzebnie wybiegam w przysz�o��. Rzecz w tym, �e ty i Temeraire musicie dosta� si� do Anglii na szkolenie jak najszybciej. Kiedy ju� si� tam znajdziecie, Dow�dztwo Si� Powietrznych zdecyduje, co z wami zrobi�.

��Tylko czy Temeraire da rad� dolecie� st�d do Anglii bez odpoczynku? � zapyta� Laurence, niespokojny o bezpiecze�stwo swojego smoka. � To ponad tysi�c mil, a on lata� co najwy�ej tylko z jednego ko�ca wyspy na drugi.

��Prawie dwa tysi�ce mil i oczywi�cie nie podj�liby�my takiego ryzyka � odpar� Portland. � Z Nowej Szkocji p�ynie transportowiec; przed trzema dniami dostarczy� nam par� smok�w, wi�c znamy mniej wi�cej jego po�o�enie i my�l�, �e znajduje si� w odleg�o�ci nieca�ych stu mil. Dostaniecie eskort�, wi�c je�li Temeraire si� zm�czy, Laetificat go podtrzyma, �eby m�g� odpocz��.

Laurence odetchn��, poznawszy plany, lecz u�wiadomi� sobie, jak bardzo nieprzyjemna b�dzie jego sytuacja, je�li nie zdob�dzie wiedzy. Gdyby Portland nie rozwia� jego obaw, sam nie potrafi�by nic wywnioskowa�. Nawet sto mil by�o powa�nym wyzwaniem � to co najmniej trzy godziny w powietrzu. Lecz powinni sobie poradzi�; ca�kiem niedawno odwiedzili sir Edwarda i przemierzyli ca�� wysp� trzykrotnie, co wcale nie zm�czy�o Temeraire�a.

��Kiedy mieliby�my wyruszy�? � zapyta�.

��Im szybciej, tym lepiej, bo przecie� transportowiec si� oddala � odpar� Portland. � Mo�ecie by� gotowi za p� godziny?

Laurence spojrza� na niego zaskoczony.

��Chyba tak, je�li wi�kszo�� moich rzeczy zostanie przewieziona z powrotem na pok�ad Relianta, a ten mi je dostarczy � powiedzia� z pow�tpiewaniem.

��Po co? � rzuci� Portland. � Laet da rad� przenie�� wszystko; nie b�dziemy obci��a� Temeraire�a.

��Nie, chodzi�o mi tylko o to, �e nie jestem spakowany � rzek� Laurence. � W przesz�o�ci musia�em zawsze czeka� na odp�yw, ale widz�, �e teraz b�d� musia� by� bardziej na bie��co z wieloma rzeczami.

Portland wci�� wydawa� si� zdziwiony, a kiedy dwadzie�cia minut p�niej wszed� do pokoju Laurence�a, otworzy� szeroko oczy, nie potrafi�c ukry� zdumienia na widok kufra, do kt�rego ten pakowa� swoje rzeczy. Zd��y� go wype�ni� zaledwie do po�owy i w�a�nie k�ad� na g�r� par� kocy. Znieruchomia�.

��Co� nie tak? � zapyta�, spogl�daj�c w d�. Nie wydawa�o mu si�, by jego skrzynia mog�a a� tak bardzo obci��y� Laetificat.

��Nic dziwnego, �e potrzebujesz tyle czasu. Zawsze pakujesz si� tak starannie? Nie mo�esz wrzuci� pozosta�ych rzeczy do kilku toreb? �atwo b�dzie je przypi�� do uprz�y.

Laurence powstrzyma� pierwsze s�owa, kt�re mu przysz�y na my�l; teraz ju� wiedzia�, dlaczego awiatorzy mieli takie wymi�te ubrania; wcze�niej wyobra�a� sobie, �e jest to wynik jakich� zaawansowanych technik latania.

��Nie, dzi�kuj�. Fernao zaniesie moje pozosta�e rzeczy na pok�ad Relianta, a z tym, co tutaj mam, �wietnie sobie poradz� � powiedzia�, ugniataj�c koce. Potem zapi�� rzemienie na kocach i zamkn�� skrzyni�. � Ju�, jestem do dyspozycji.

Portland przywo�a� kilku swoich skrzyd�owych, �eby wynie�li kufer, a Laurence pod��y� za nimi, �eby po raz pierwszy zobaczy�, jak dzia�a za�oga powietrzna w pe�nym sk�adzie. Wraz z Temeraire�em obserwowali Laetificat, kt�ra sta�a spokojnie, podczas gdy liczni chor��owie zwinnie uwijali si� na jej grzebiecie i bokach albo te� wisieli swobodnie pod jej brzuchem. Ch�opcy mocowali dwie p��cienne konstrukcje, jedn� nad drug�; obie przypomina�y ma�e, przekrzywione namioty, obramowane licznymi cienkimi i elastycznymi paskami metalu. Przednia, g��wna cz�� konstrukcji by�a d�uga i pochy�a, z pewno�ci� po to, by stawia� jak najmniejszy op�r wiatrowi, natomiast boki i ty� wykonane by�y z siatki.

Wszyscy chor��owie najwyra�niej nie uko�czyli jeszcze dwunastego roku �ycia; wiek skrzyd�owych by� bardziej zr�nicowany, podobnie jak wiek midszypmen�w na okr�cie; w tej chwili czterech starszych przyci�gn�o ci�ki �a�cuch owini�ty w sk�r�. Laetificat sama go podnios�a i zarzuci�a sobie na grzbiet tu� przed namiotem, a chor��owie zacz�li go ��czy� z pozosta�� cz�ci� uprz�y za pomoc� licznych rzemieni i drobniejszych �a�cuch�w.

Wykorzystuj�c ten �a�cuch, podwiesili pod brzuchem Laetificat co� w rodzaju hamaka wykonanego na podobie�stwo kolczugi. Laurence zobaczy�, jak wrzucaj� tam jego skrzyni�, a tak�e inne torby i paczki; skrzywi� si� na widok tak chaotycznego za�adunku baga�u, i tym bardziej si� ucieszy� z tego, �e starannie si� spakowa�: by� pewny, �e mog� rzuca� kufrem do woli, a i tak nie pomieszaj� rzeczy.

Na tym wszystkim po�o�ono du�� podk�adk� ze sk�ry i we�ny o grubo�ci mniej wi�cej m�skiego ramienia, a potem podniesiono kraw�dzie hamaka i przypi�to je do uprz�y jak najszerzej rozk�adaj�c ci�ar pakunk�w i przyciskaj�c je do brzucha smoka Laurence�owi nie spodoba�o si� to rozwi�zanie i pomy�la�, �e b�dzie musia� wymy�li� co� lepszego dla Temeraire�a.

Jednak�e ca�a ta operacja mia�a jedn� du�� zalet� w por�wnaniu z przygotowaniami w marynarce wojennej: ju� po pi�tnastu minutach smok by� gotowy do drogi w lekkim rynsztunku. Laetificat wspi�a si� na tylne �apy, roz�o�y�a skrzyd�a i zatrzepota�a nimi kilkana�cie razy; podmuch by� tak silny, �e Laurence niemal si� zachwia�, ale pakunki nie poruszy�y si� zbytnio.

��Wszystko le�y dobrze � o�wiadczy�a Laetificat, a kiedy opad�a na cztery �apy, ziemia si� zatrz�s�a.

��Obserwatorzy na pok�ad � poleci� Portland i natychmiast czterech chor��ych zaj�o pozycje na barkach i biodrach smoka, przypinaj�c si� do uprz�y. � Topmeni i bellmeni. � Dwie o�mioosobowe grupy skrzyd�owych zaj�y pozycje w namiotach, jedna w g�rnym, druga w dolnym. Teraz dopiero Laurence zorientowa� si�, jak du�e s� p��cienne konstrukcje, kt�re wydawa�y si� niewielkie jedynie w por�wnaniu z ogromn� postaci� smoka.

Za�og� uzupe�ni�o dwunastu strzelc�w, kt�rzy sprawdzili bro�, gdy reszta zajmowa�a si� uprz꿹 smoka. Laurence zauwa�y�, �e dowodzi nimi porucznik Dayes, i zmarszczy� brwi; zupe�nie o nim zapomnia� w tym ca�ym zamieszaniu. Dayes nie przyszed� z przeprosinami, a teraz ju� raczej pr�dko si� nie zobacz�. Mo�e to i dobrze, bo Laurence nie mia� pewno�ci, czy przyj��by przeprosiny, po tym, co us�ysza� od Temeraire�a, a poniewa� nie m�g� wyzwa� tamtego na pojedynek, sytuacja pozostawa�a co najmniej niezr�czna.

Kiedy strzelcy zaj�li pozycje, Portland obszed� smoka.

��Dobrze. Za�oga naziemna na miejsca. � Grupka ludzi wspi�a si� na brzuszne pasy i przypi�a bezpiecznie; dopiero wtedy Portland sam si� wzni�s�, podniesiony bezpo�rednio przez Laetificat. Powt�rzy� inspekcj� na grzbiecie smoka, poruszaj�c si� po uprz�y r�wnie zwinnie jak chor��owie, po czym wr�ci� na stanowisko u podstawy szyi smoka. � A zatem jeste�my gotowi. Kapitanie Laurence?

Laurence zreflektowa� si�, �e wci�� stoi na ziemi, poch�oni�ty obserwacj� przygotowa�. Odwr�ci� si�, lecz zanim zd��y� wspi�� si� na uprz��, Temeraire wyci�gn�� �ap� i ostro�nie posadzi� go sobie na grzbiecie, na�laduj�c Laetificat. Laurence u�miechn�� si� pod nosem i poklepa� smoka po szyi.

��Dzi�kuj�, Temeraire � powiedzia� i zapi�� rzemienie. Wcze�niej Portland uzna�, �e jego prowizoryczna uprz�� nadaje si� do podr�y, cho� nie by� z niej zadowolony. � Jeste�my gotowi, sir � zawo�a� do Portlanda.

��A zatem ruszajmy, najmniejszy startuje pierwszy � rzek� Portland. � Obejmiemy prowadzenie w powietrzu.

Laurence odpowiedzia� skinieniem g�owy, a Temeraire napi�� mi�nie i wzbi� si� w powietrze; �wiat pod nimi zacz�� si� oddala�.

Dow�dztwo Si� Powietrznych mia�o siedzib� w wiejskiej okolicy, na po�udniowy wsch�d od Chatham, na tyle blisko od Londynu, �e mo�na by�o codziennie kontaktowa� si� z Admiralicj� i Ministerstwem Wojny. Jak�� godzin� lecieli tam z Dover, mijaj�c tak dobrze mu znane pag�rkowate zielone pola, przypominaj�ce szachownic�, widoczne w oddali purpurowe wie�e Londynu.

Chocia� po zapowiedziach kurier�w z pewno�ci� spodziewano si� ich w Anglii, Laurence�a wezwano dopiero nast�pnego ranka, a i wtedy czeka� prawie dwie godziny przed gabinetem admira�a Powysa. Wreszcie go poproszono; kiedy wszed� do �rodka, zerkn�� z zainteresowaniem na admira�a Powysa i admira�a Bowdena, kt�ry siedzia� na prawo od biurka. Z korytarza nie s�ysza� dok�adnie, o czym rozmawiali, ale dobiega�y go ich podniesione g�osy Nachmurzony Bowden wci�� mia� czerwon� twarz.

��Tak, kapitanie Laurence, prosz� � rzek� Powys, daj�c mu znak pulchn� d�oni�. � Temeraire to wspania�y okaz; widzia�em go podczas �niadania dzisiejszego ranka i powiedzia�bym, �e ju� prawie osi�gn�� wag� dziewi�ciu ton. Nale�y si� panu pochwa�a. Naprawd� karmi� go pan g��wnie rybami przez pierwsze dwa tygodnie i tak�e na pok�adzie transportowca? Niezwyk�y i godny uwagi fakt; musimy rozwa�y� korekt� diety naszych smok�w.

��Tak, tak, ale nie o tym mieli�my m�wi� � rzuci� Bowden, wyra�nie zniecierpliwiony.

Powys pos�a� mu chmurne spojrzenie i m�wi� dalej, mo�e troch� zbyt serdecznym tonem:

��W ka�dym razie jest gotowy do szkolenia, a my oczywi�cie zrobimy wszystko, �eby i pana jak najlepiej wyszkoli�. Naturalnie zatrzyma pan sw�j stopie� i jako opiekun zostanie pan mianowany kapitanem. Ale czeka pana sporo pracy, bo nie da si� nadrobi� w jeden dzie� dziesi�cioletniego szkolenia.

Laurence skin�� g�ow�.

��Sir, wraz z Temeraire�em czekam na rozkazy � odpowiedzia� z pewn� rezerw�, jako �e w postawie obu rozm�wc�w wyczu� to samo skr�powanie, jakie zauwa�y� u Portlanda. W czasie podr�y transportowcem przysz�o mu do g�owy wiele mo�liwych przyczyn takiego zachowania, przewa�nie do�� nieprzyjemnych. Siedmioletniego ch�opca, zabranego z domu przed ukszta�towaniem si� charakteru, z pewno�ci� mo�na by�o zmusi� do akceptacji traktowania, kt�rego nie zni�s�by doros�y m�czyzna, a kt�re zapewne w mniemaniu awiator�w stanowi�o nieodzowny element szkolenia. Laurence nie potrafi� znale�� innego powodu, dla kt�rego jego rozm�wcy zachowywali si� tak dziwnie w tej kwestii.

Ogarn�o go jeszcze wi�ksze przygn�bienie, kiedy Powys o�wiadczy�:

��Musimy pana wys�a� do Loch Laggan. � By�o to miejsce, o kt�rym wspomina� Portland, i to z wyra�nym niepokojem. � Bez w�tpienia jest to najlepsze miejsce dla pana � ci�gn�� Powys. � Nie wolno nam zwleka� z przygotowaniem pana do s�u�by i wcale bym si� nie zdziwi�, gdyby z ko�cem lata Temeraire osi�gn�� wag� predysponuj�c� go do kategorii ci�kiego smoka bojowego.

��Prosz� wybaczy�, sir, nigdy nie s�ysza�em o tym miejscu, ale domy�lam si�, �e le�y w Szkocji? � powiedzia� Laurence, licz�c na to, �e uda mu si� co� wyci�gn�� z Powysa.

��Tak, w hrabstwie Inverness. To jedna z naszych najwi�kszych kryj�wek, a z pewno�ci� najlepsza, je�li chodzi o intensywny trening � wyja�ni� Powys. � Porucznik Greene, kt�ry czeka na zewn�trz, wska�e panu drog� i wyznaczy kryj�wk�, w kt�rej b�dzie si� pan m�g� zatrzyma� na noc podczas podr�y. Wierz�, �e dotrze pan do celu bez k�opot�w.

Zabrzmia�o to jak rozkaz odmeldowania si� i Laurence domy�li� si�, �e nie zdo�a dowiedzie� si� niczego wi�cej. Tak czy owak, mia� wielk� pro�b�.

��Porozmawiam z nim, sir � odpowiedzia�. � Je�li jednak by�oby to mo�liwe, chcia�bym zatrzyma� si� na noc w domu rodzinnym w Nottinghamshire; Temeraire mia�by tam do�� miejsca, a tak�e jeleni, �eby si� po�ywi�. � O tej porze roku jego rodzice b�d� w mie�cie, ale Galmanowie cz�sto pozostawali na wsi, wi�c mia�by szans� zobaczy� si� z Edith, cho�by tylko na kr�tko.

��Ale� oczywi�cie � rzek� Powys. � Przykro mi, �e nie mog� udzieli� panu d�u�szego urlopu, na kt�ry bez w�tpienia pan zas�u�y�, ale zale�y nam na czasie i nawet tydzie� mo�e mie� ogromne znaczenie.

��Dzi�kuj�, sir, doskonale to rozumiem � powiedzia� Laurence, sk�oni� g�ow� i wyszed�.

Wyposa�ony przez porucznika Greene�a w doskona�� map� z tras� przelotu, natychmiast rozpocz�� przygotowania. Jeszcze w Dover naby� tuzin lekkich pude� modniarskich, bo uzna�, �e dzi�ki cylindrycznemu kszta�towi b�d� lepiej przylega� do cia�a Temeraire�a, i teraz zapakowa� do nich swoje rzeczy. Wiedzia�, �e wygl�da do�� dziwnie, znosz�c do smoka pud�a bardziej pasuj�ce do damskich kapeluszy, lecz kiedy zawiesi� je pod brzuchem Temeraire�a i zobaczy�, jak nieznacznie zmieniaj� jego profil, uzna� sw�j pomys� za udany.

��S� ca�kiem wygodne, w og�le ich nie czuj� � zapewni! go Temeraire, po czym wspi�� si� na tylne �apy i za�opota� skrzyd�ami, �eby sprawdzi�, czy baga� dobrze si� trzyma, tak jak to robi�a Laetificat. � Nie mo�emy dosta� takiego namiotu? By�oby ci wygodniej, gdyby� m�g� si� schowa� przed wiatrem.

��I tak bym nie wiedzia�, jak go roz�o�y�, m�j drogi � odpar� Laurence, wzruszony troskliwo�ci� smoka. � Dam sobie rad�. W tym sk�rzanym p�aszczu, kt�ry mi dali, b�dzie mi ca�kiem ciep�o.

��Z namiotem trzeba zaczeka�, a� b�dziesz mia� odpowiedni� uprz��, poniewa� trzeba go zapi�� karabi�czykami. To co, Laurence, jeste� gotowy? � Bowden pojawi� si� niespodziewanie i wtr�ci� do ich rozmowy. Stan�� przy Laurensie i pochyli� si� nieco, by lepiej obejrze� pud�a podwieszone przy ciele smoka. � Hm, widz�, �e dla w�asnej wygody jest pan got�w wywr�ci� do g�ry nogami wszystkie nasze zwyczaje.

��Mam nadziej�, �e nie, sir � odpar� Laurence, staraj�c si� opanowa�. Wiedzia�, �e nie powinien zra�a� do siebie cz�owieka, kt�ry jest jednym z wy�szych dow�dc�w Korpusu i mo�e wsp�decydowa� o przydziale Temeraire�a. � Ale m�j kufer by� niepor�czny, a te pud�a wyda�y mi si� najlepszym dora�nym rozwi�zaniem.

��Pewnie si� nadadz� � odpar� Bowden i wyprostowa� si�. � Mam nadziej�, �e z tak� sam� �atwo�ci�, z jak� pozby� si� pan swojej skrzyni, pozb�dzie si� pan innych morskich zwyczaj�w, bo teraz, Laurence, musi pan by� awiatorem.

��Jestem awiatorem, sir, i to z w�asnej woli � rzek� Laurence. � Ale nie mog� udawa�, �e zamierzam porzuci� wyrobione w ci�gu ca�ego �ycia nawyki i spos�b my�lenia. Nie s�dz�, by to by�o mo�liwe, nawet gdybym bardzo si� stara�.

Na szcz�cie Bowden przyj�� jego s�owa ze spokojem i tylko pokr�ci� g�ow�.

��Pewnie nie. No c�, tego si� spodziewa�em, ale wyja�nijmy sobie jedno. B�d� wdzi�czny, je�li powstrzyma si� pan od rozm�w o szkoleniu z kimkolwiek spoza Korpusu. Jego Kr�lewska Mo�� daje nam woln� r�k� w wykonywaniu naszych obowi�zk�w i nie interesuj� nas opinie os�b postronnych. Czy wyra�am si� jasno?

��Jak najbardziej � odpar� ponuro Laurence; to szczeg�lne polecenie potwierdzi�o tylko jego najgorsze podejrzenia. Jednak dop�ki �aden z nich nie chcia� przedstawi� sprawy jasno, on sam nie m�g� zaprotestowa�, co go bardzo denerwowa�o. � Sir � powiedzia�, zdecydowany po raz kolejny wydoby� prawd� � gdyby by� pan tak dobry i powiedzia� mi, dlaczego Kryj�wka w Szkocji jest lepsza dla mnie ni� ta tutaj, to wtedy wiedzia�bym, czego si� spodziewa�.

��Otrzyma� pan rozkaz udania si� tam, a to znaczy, �e jest to najlepsze miejsce z mo�liwych � rzuci� ostrym tonem Bowden. Zaraz jednak si� zmitygowa� i doda� ju� �agodniej: � Instruktor z Laggan potrafi szybko przysposobi� do s�u�by niedo�wiadczonych opiekun�w.

��Niedo�wiadczonych? � powt�rzy� odruchowo Laurence. � s�dzi�em, �e awiator musi zosta� wcielony do s�u�by w wieku siedmiu lat. Chyba nie chce pan powiedzie�, �e ch�opcy w tym wieku maj� ju� smoki.

��Nie, oczywi�cie, �e nie � odpar� Bowden. � Ale nie jest pan pierwszym opiekunem, kt�ry nie pochodzi z naszego grona czy te� nie przeszed� nale�ytego szkolenia. Zdarza si� czasem, �e �wie�o wykluty smok jest krn�brny i wtedy dostaje ka�dego, kogo zaakceptuje. � Nieoczekiwanie parskn�� �miechem. � Smoki to dziwne stworzenia i nie spos�b je zrozumie�. Niekt�re z nich potrafi� obdarzy� sympati� nawet oficera marynarki wojennej. � Klepn�� Temeraire�a w bok i odszed� r�wnie niespodziewanie jak si� pojawi�, bez s�owa po�egnania, ale w lepszym nastroju, pozostawiaj�c Laurence�a wci�� w stanie konsternacji.

Lot do hrabstwa Nottingham trwa� kilkana�cie godzin, przez co Laurence mia� wi�cej czasu, ni�by sobie �yczy�, na rozmy�lania o tym, co go czeka w Szkocji. Stara� si� nie wyobra�a� co, wedle przypuszcze� Bowdena, Powysa i Portlanda, mog�oby mu tam si� nie spodoba�, a ju� w og�le nie pr�bowa� my�le� o tym, co powinien zrobi�, je�li ca�a sytuacja oka�e si� nie do przyj�cia.

W ca�ej marynarskiej s�u�bie prze�y� tylko jedno naprawd� nieprzyjemne do�wiadczenie: jako siedemnastoletni porucznik zosta� odkomenderowany na okr�t Shorewise, kt�rym dowodzi� kapitan Barstowe, starszy m�czyzna, relikt z czas�w dawnej marynarki wojennej, kiedy to oficerowie wcale nie musieli by� d�entelmenami. Barstowe by� nie�lubnym synem niezbyt zamo�nego kupca i kobiety o nie ca�kiem nieskazitelnej reputacji. Zosta� wys�any na morze jako ch�opiec na pok�adzie statku ojca i wcielony do Kr�lewskiej Marynarki jako marynarz z obsady fokmasztu. Odwaga w bitwach i matematyczne zdolno�ci pozwoli�y mu awansowa� najpierw na bosmanmata, potem na porucznika i wreszcie szcz�liwym trafem na kapitana, ale nigdy nie pozby� si� swojej grubia�skiej natury, wyniesionej z warstwy spo�ecznej, z kt�rej si� wywodzi�.

Co gorsza, Barstowe by� �wiadomy braku obycia i darzy� niech�ci� ludzi, kt�rzy, w jego mniemaniu, dawali mu to odczu�. Nie by�o to uczucie nieodwzajemnione: wielu oficer�w zerka�o na niego z ukosa i burcza�o pod nosem. Kapitan uzna� dobre maniery Laurence�a za celow� zniewag�, dlatego kara� go bezlito�nie za jego zachowanie. Mo�na powiedzie�, �e Laurence prze�y� tylko dlatego, i� Barstowe umar� na zapalenie p�uc w trzecim miesi�cu rejsu, uwalniaj�c go od nie ko�cz�cych si� podw�jnych lub potr�jnych wacht, posi�k�w sk�adaj�cych si� z wody i suchar�w i mord�gi dowodzenia obsad� dzia�a z�o�on� z najgorszych na okr�cie ludzi.

Laurence wci�� dobrze pami�ta� tamte czasy i nie mia� najmniejszej ochoty oddawa� si� pod komend� kolejnego dyktatora, a przecie� z�owieszcze s�owa Bowdena o przyjmowaniu do Korpusu ka�dej osoby, kt�r� zaakceptuje m�ody smok, wskazywa�y na to, �e jego instruktor albo towarzysze opiekunowie mog� by� lud�mi takiego pokroju. I cho� Laurence nie by� ju� siedemnastoletnim m�odzianem i wyrobi� sobie pewn� pozycj�, to musia� teraz bra� pod uwag� los Temeraire�a i ich wsp�lny obowi�zek. Odruchowo zacisn�� d�onie na wodzach, a Temeraire spojrza� na niego.

��Wszystko dobrze, Laurence? � zapyta�. � Nic nie m�wisz.

��Wybacz, przez chwil� buja�em w ob�okach � odpar� Laurence i poklepa� smoka po szyi. � Nic takiego. Zm�czy�e� si� mo�e? Chcia�by� odpocz��?

��Nie, nie zm�czy�em si�, ale ty nie jeste� ze mn� szczery. Co� ci� trapi, wyczuwam to � powiedzia� zaniepokojony Temeraire. � Czy to �le, �e zaczniemy �wiczenia? A mo�e t�sknisz za swoim okr�tem?

��Widz�, �e nic si� przed tob� nie ukryje � powiedzia� Laurence z �alem. � Nie, ani troch� nie t�skni� za okr�tem, ale przyznaj�, �e �ywi� pewne obawy co do naszych �wicze�.

Powys i Bowden zachowywali si� do�� dziwnie, dlatego nie mam pewno�ci, jak nas tam przyjm� i czy nam si� to spodoba.

��Nie mo�emy po prostu odej��, je�li nam si� nie spodoba? � zapyta� Temeraire.

��To nie takie proste, bo nie wolno nam robi� tego, co nam si� podoba, wiesz o tym � odpar� Laurence. � Jestem oficerem w s�u�bie kr�la, a ty jeste� kr�lewskim smokiem, dlatego nie wolno nam niczego robi� samowolnie.

��Nigdy nie widzia�em kr�la. Nie jestem jego w�asno�ci� jak owca � rzek� Temeraire. � Je�li w og�le nale�� do kogo�, to tylko do ciebie, a ty nale�ysz do mnie. Nie zostan� w Szkocji, je�li nie b�dziesz tam szcz�liwy.

��Rozumiem � rzek� Laurence, nieco zaniepokojony, jako �e ju� nie pierwszy raz Temeraire wykaza� sk�onno�� do niezale�nego my�lenia, kt�ra zdawa�a si� nasila�, w miar� jak r�s� i coraz mniej spa�. Sam Laurence nie interesowa� si� zbytnio filozofi� polityczn� i teraz by� nieco zak�opotany tym, �e musi wyja�nia� rzeczy, kt�re jemu wydaj� si� naturalne i oczywiste. � Tu nie chodzi o w�asno�� w sensie dos�ownym. Jeste�my winni kr�lowi lojalno��. A poza tym � doda� � trudno by�oby nam ci� wy�ywi�, gdyby Korona za to nie p�aci�a.

��Krowy s� bardzo dobre, lecz mog� je�� ryby � powiedzia� Temeraire. � Mo�e uda�oby si� zdoby� du�y okr�t, taki jak tamten transportowiec, i wr�ci� na morze.

Laurence roze�mia� si� serdecznie.

��Mam zosta� kr�lem pirat�w, kt�ry b�dzie grasowa� w ca�ych Indiach Zachodnich, �eby zebra� dla ciebie g�r� z�ota z hiszpa�skich statk�w kupieckich? � Poklepa� Temeraire�a po szyi.

��To brzmi ca�kiem interesuj�co � odpowiedzia� Temeraire, wyra�nie podekscytowany. � Nie mo�emy tak zrobi�?

��Nie, urodzili�my si� za p�no, nie ma ju� prawdziwych pirat�w � odpar� Laurence. � Hiszpanie spalili ostatni� band� w Tortudze w zesz�ym wieku, wi�c teraz istniej� tylko nieliczne niezale�ne okr�ty czy te� smocze za�ogi, kt�rych los jednak jest niepewny. My�l� te�, �e nie chcia�by� walczy� tylko z chciwo�ci; to nie to samo, co bi� si� dla kr�la i kraju ze �wiadomo�ci�, �e bronisz Anglii.

��Czy Anglii trzeba broni�? � zapyta� Temeraire, spogl�daj�c w d�. � Wydaje si�, �e panuje tu spok�j.

��Owszem, i w�a�nie naszym zadaniem, a tak�e marynarki wojennej, jest utrzyma� ten stan rzeczy � powiedzia� Laurence. � Gdyby�my to zaniedbali, Francuzi, kt�rzy s� ca�kiem niedaleko, troch� na wsch�d, pokonaliby kana�; stutysi�czna armia Bonapartego tylko czeka na stosown� chwil�, �eby si� przedosta� na nasz brzeg. Dlatego musimy wype�nia� obowi�zki. Nasz los jest podobny do losu marynarzy z Relianta, kt�rzy nie mog� robi� tego, co im si� podoba, bo wtedy okr�t nie m�g�by p�yn��.

W odpowiedzi zamy�lony Temeraire wyda� g�uchy pomruk p�yn�cy z g��bi brzucha, a Laurence poczu�, jak d�wi�k przenika i jego cia�o. Smok zwolni� troch�; przez jaki� czas unosi� si� swobodnie, po czym zacz�� pracowa� skrzyd�ami, wzbi� si� spiralnie w g�r� i znowu wyr�wna� lot, ca�kiem jak cz�owiek, kt�ry nerwowo chodzi tam i z powrotem. Spojrza� do ty�u.

��Wiesz, Laurence, tak sobie pomy�la�em, �e skoro musimy lecie� do Loch Laggan, to nie ma co podejmowa� na razie jakichkolwiek decyzji, a poniewa� nie wiemy, co z�ego mo�e nas tam spotka�, to nic teraz nie wymy�limy. Tak wi�c spr�buj si� nie martwi�, dop�ki tam nie przyb�dziemy i nie zobaczymy, jak si� rzeczy maj�.

��Bardzo m�dra rada, m�j drogi. Spr�buj� si� do niej zastosowa� � odpar� Laurence i zaraz doda�: � Chocia� nie jestem pewny, czy mi si� to uda, bo trudno jest o tym nie my�le�.

��Mo�e opowiesz mi jeszcze raz o Wielkiej Armadzie i o tym, jak sir Francis Drake zniszczy� branderami flot� hiszpa�sk�? � zasugerowa� Temeraire.

��Znowu? � zapyta� Laurence. � Dobrze, chocia� chyba zaczn� w�tpi� w skuteczno�� twojej pami�ci.

��Och, pami�tam wszystko bardzo dobrze � odpar� Temeraire z godno�ci�. � Po prostu lubi�, jak o tym opowiadasz.

Ponaglony do powtarzania ulubionych przez Temeraire�a fragment�w opowie�ci i zasypywany jego licznymi pytaniami o smoki i okr�ty, na kt�re chyba nawet naukowiec nie potrafi�by odpowiedzie�, Laurence nie zamartwia� si� niczym podczas dalszej cz�ci lotu. Zapada� ju� zmierzch, kiedy wreszcie przybyli do jego rodzinnego domu w Wollaton Hall, kt�rego liczne okna jasno �wieci�y w mroku.

Zaciekawiony Temeraire wykona� kilka okr��e� nad posiad�o�ci�; Laurence spojrza� uwa�nie w d� i oceni� po liczbie o�wietlonych okien, �e dom wcale nie jest pusty. Zdziwi� si�, jako �e wszyscy powinni ju� by� w Londynie, teraz jednak by�o za p�no, �eby szuka� innego noclegu dla Temeraire�a.

��Temeraire, za stodo�ami powinien by� wolny wygon, od strony po�udniowo-wschodniej, widzisz go?

��Tak, widz� ogrodzenie � odpar� Temeraire. � Mam tam si���?

��Tak, dzi�kuj� ci. Obawiam si�, �e b�dziesz musia� tam zosta�, bo konie z pewno�ci� by si� sp�oszy�y, gdyby� si� zbli�y� do stajni.

Kiedy Temeraire wyl�dowa�, Laurence zszed� na ziemi� i pog�adzi� jego ciep�y nos.

��Kiedy tylko spotkam si� z rodzicami, o ile rzeczywi�cie s� w domu, postaram si�, �eby� dosta� co� do jedzenia, ale to mo�e troch� potrwa� � powiedzia� przepraszaj�cym tonem.

��Dzisiaj ju� si� tym nie k�opocz, poniewa� najad�em si� wcze�niej, a teraz jestem �pi�cy. Rano spr�buj� tych twoich jeleni � powiedzia� Temeraire, po czym u�o�y� si� wygodnie, zwijaj�c ogon wok� �ap. � Spij dzisiaj w domu; nie chc�, �eby� zachorowa�, a tutaj jest zimniej ni� na Maderze.

��To zadziwiaj�ce, �e sze�ciotygodniowe stworzenie odgrywa rol� nia�ki � rzuci� rozbawiony Laurence i w tej samej chwili pomy�la�, �e trudno uwierzy�, i� Temeraire jest jeszcze tak m�ody. Pod wieloma wzgl�dami wydawa� si� bardzo dojrza�y od samego momentu wyklucia, a od tamtej pory ch�on�� wiedz� o �wiecie z wielkim entuzjazmem i w zdumiewaj�cym tempie. Laurence nie traktowa� go ju� jak stworzenie, za kt�re jest odpowiedzialny, lecz bardziej jako przyjaciela, najbli�szego towarzysza, na kt�rym mo�na absolutnie polega�. Spogl�daj�c na zasypiaj�cego Temeraire�a, nie martwi� si� ju� tak bardzo o ich szkolenie i zapomnia� o problemach z Barstowe�em. Uwierzy�, �e razem b�d� w stanie stawi� czo�o ka�demu wyzwaniu.

Lecz z w�asn� rodzin� b�dzie musia� zmierzy� si� sam. Zbli�ywszy si� do domu od strony stodo�y, upewni� si� co do swoich przypuszcze�: salon by� jasno o�wietlony, tak�e okna wielu sypialni rozja�nia� blask �wiec. Pomimo pory roku w domu bez w�tpienia podejmowano go�ci.

Pos�a� lokaja, by poinformowa� ojca o jego przybyciu, po czym uda� si� tylnymi schodami do swojego pokoju, �eby si� przebra�. Mia� ochot� na k�piel, lecz uzna�, �e przyzwoito�� wymaga, aby zszed� na d� jak najszybciej, bo inaczej mog� go pos�dzi� o jakie� uniki. Umy� wi�c tylko twarz i r�ce w umywalce i w�o�y� galowy mundur, kt�ry na szcz�cie zabra� ze sob�. Poczu� si� dziwnie, gdy spojrza� w lustro i zobaczy� siebie w nowiutkim butelkowozielonym uniformie Korpusu ze z�otymi paskami na ramionach zamiast epolet�w. Mundur, kt�ry kupi� w Dover, uszyty dla kogo� innego i poddany pospiesznym przer�bkom, le�a� na nim ca�kiem dobrze.

W salonie zasta� wi�cej ni� tuzin os�b, opr�cz swoich rodzic�w; swobodne rozmowy ucich�y w momencie, gdy si� pojawi� i o�y�y w przyciszonej formie, kiedy ruszy� przez pok�j. Matka wysz�a mu na spotkanie; wydawa�a si� opanowana, lecz kiedy pochyli� si�, �eby j� poca�owa� w policzek, wyczu� jej napi�cie.

��Przepraszam, �e zjawiam si� tak bez uprzedzenia � powiedzia�. � Nie s�dzi�em, �e zastan� kogo� w domu. Zatrzyma�em si� tylko na noc i rano wyruszam dalej do Szkocji.

��Och, to wielka szkoda, m�j drogi, ale cieszymy si�, �e zostaniesz z nami cho�by tylko na kr�tko � odpar�a. � Czy znasz pann� Montagu?

W�r�d zebranych dostrzeg� g��wnie starych przyjaci� rodzic�w, kt�rych nie zna� zbyt dobrze, lecz zgodnie z oczekiwaniami zobaczy� te� s�siad�w; Edith Galman by�a tu ze swoimi rodzicami. Targa�y nim sprzeczne emocje; czu�, �e powinien si� ucieszy� na jej widok, bo normalnie nie zdarzy�oby si� to tak pr�dko; z drugiej strony za� wszyscy spogl�dali na niego z lekk� dezaprobat�, co go bardzo deprymowa�o, i by� zupe�nie nie przygotowany na spotkanie z ni� w tak licznym gronie.

Jej twarz nie zdradza�a �adnych emocji, kiedy si� pochyla� nad jej d�oni�. Edith nale�a�a do os�b, kt�re nie dawa�y si� �atwo zbi� z tropu, tak wi�c nawet je�li zaskoczy�y j� wie�ci o jego przybyciu, to szybko si� opanowa�a.

��Ciesz� si�, �e ci� widz�, Will � przywita�a go charakterystycznym dla siebie spokojnym tonem i cho� te s�owa nie zabrzmia�y szczeg�lnie ciep�o, to nie wygl�da�a te� na zagniewan� czy przygn�bion�.

Niestety, p�ki co nie m�g� porozmawia� z ni� na osobno�ci, jako �e prowadzi�a w�a�nie rozmow� z Bertramem Woolveyem, i zaraz znowu si� do niego odwr�ci�a, dbaj�c o dobre maniery. Woolvey przywita� go uprzejmym skinieniem g�owy, lecz nie ust�pi� mu miejsca. Mimo i� ich rodzice obracali si� w tych samych kr�gach, Woolvey nie musia� para� si� prac�, poniewa� odziedziczy� maj�tek ojca, a z braku zainteresowania polityk� zajmowa� si� g��wnie polowaniem na wsi i hazardem w mie�cie Laurence uwa�a� go za nudn� osob� i nigdy si� z nim nie zaprzyja�ni�.

Tak czy owak, musia� przywita� si� z reszt� towarzystwa; trudno by�o zachowa� spok�j wobec tak wyzywaj�cych spojrze�, a jedyn� rzecz� bardziej niemi�� od pot�pienia przebijaj�cego z wielu g�os�w by�a nuta wsp�czucia pobrzmiewaj�ca w innych g�osach. Zdecydowanie najgorsze by�o podej�cie do sto�u, przy kt�rym jego ojciec gra� w wista. Lord Allendale spojrza� z ogromnym niesmakiem na mundur Laurence�a i nie odezwa� si� ani s�owem.

W tej cz�ci pokoju zapad�a niezr�czna cisza. Laurence�a uratowa�a matka, kt�ra poprosi�a go, aby przysiad� si� do innego stolika na czwartego, a on z wdzi�czno�ci� na to przysta� i pogr��y� si� w zawi�o�ciach gry. Przy stole siedzia�o trzech starszych pan�w, lord Galman i dw�ch innych d�entelmen�w, przyjaci� i politycznych sprzymierze�c�w jego ojca. Jako zapaleni karciarze ograniczyli konwersacj� do uprzejmej wymiany zda�.

Od czasu do czasu zerka� na Edith, cho� nie s�ysza� jej g�osu. Woolvey wci�� ca�kowicie absorbowa� jej uwag�, Laurence za� z niech�ci� patrzy�, jak tamten nachyla si� blisko do Edith i rozmawia z ni� poufale. Lord Galman musia� �agodnie przywo�a� go do porz�dku, jako �e jego rozkojarzenie zacz�o op�nia� gr�. Zak�opotany Laurence przeprosi� graczy i znowu pochyli� si� nad kartami.

��A zatem udaje si� pan do Loch Laggan, jak s�dz�? � powiedzia� admira� McKinnon, daj�c mu kilka chwil na zorientowanie si� w grze. � W dzieci�stwie mieszka�em w tamtych okolicach, a m�j przyjaciel mieszka� w pobli�u wioski Laggan, tak wi�c cz�sto ogl�dali�my przeloty.

��Tak, sir, mamy si� tam szkoli� � odpar� Laurence, wyk�adaj�c kart�. Siedz�cy po jego lewej wicehrabia Hale poszed� w jego �lady, a lord Galman wzi�� lew�.

��Dziwne to miejsce; p�l wsi jest na s�u�bie, ale to miejscowi chodz� do nich na g�r�, bo awiatorzy siedz� w swojej bazie i tylko od czasu do czasu odwiedzaj� pub, �eby si� spotka� z kt�r�� z dziewcz�t. W tym wzgl�dzie jest tam lepiej ni� na morzu, ha ha! � McKinnon zaraz si� zmitygowa�, pomny na towarzystwo zerkn�� przez rami� nieco za�enowany, by sprawdzi�, czy kt�ra� z dam nie us�ysza�a jego s��w, i ju� nie podj�� tematu.

Woolvey towarzyszy� Edith tak�e przy kolacji. Laurence, jako dodatkowy go��, musia� zaj�� miejsce w drugim ko�cu sto�u, sk�d przepe�niony b�lem obserwowa� ich rozmow�, nie mog�c zazna� przyjemno�ci uczestniczenia w niej. Panna Montagu, siedz�ca po jego lewej r�ce, by�a do�� �adn�, lecz nad�san� kobiet�, kt�ra ignorowa�a jego obecno�� niemal ostentacyjnie i zaanga�owa�a si� ca�kowicie w rozmow� z jegomo�ciem siedz�cym z drugiej strony, przysadzistym karciarzem, kt�rego Laurence zna� bardziej ze s�yszenia ni� osobi�cie.

By�o to dla niego zupe�nie nowe i nieprzyjemne do�wiadczenie: wiedzia� wprawdzie, �e nie jest kandydatem na m�a, lecz nie spodziewa� si�, �e jego nowy stan wywrze a� tak du�y wp�yw na normalne przyj�cie, i bardzo go zabola�o, �e teraz w towarzystwie jest wart tyle, co jaki� nicpo� z rozwichrzon� czupryn� i rumian� twarz�. Siedz�cy po jego prawej r�ce wicehrabia Hale ca�� uwag� skupi� na jedzeniu, tak wi�c Laurence siedzia� samotny i milcz�cy.

Poczu� si� jeszcze gorzej, kiedy mimowolnie us�ysza�, jak Woolvey, niezbyt obznajomiony z zagadnieniem, rozwodzi si� na temat wojny i gotowo�ci Anglii do inwazji. Ogarni�ty absurdalnym entuzjazmem, opowiada� o tym, jak to milicja da nauczk� Bonapartemu, je�li tylko ten odwa�y si� przeprawi� przez kana�. �eby ukry� swoje uczucia, Laurence wbi� wzrok w talerz. Napoleon, w�adca kontynentu, dysponuj�cy stutysi�czn� armi�, mia�by si� ugi�� przed milicj�: czysta g�upota. Oczywi�cie podobne g�upstwa propagowa�o te� Ministerstwo Wojny, by podtrzyma� morale w narodzie, lecz nieprzyjemnie by�o widzie�, jak Edith przys�uchuje si� tej mowie z aprobat�.

Laurence pomy�la�, �e Edith by� mo�e specjalnie odwraca od niego g�ow�; niew�tpliwie nie pr�bowa�a napotka� jego spojrzenia. Przewa�nie wi�c skupia� uwag� na swoim talerzu, jedz�c mechanicznie, i pogr��y� si� w nietypowym dla niego milczeniu. Kolacja ci�gn�a si� w niesko�czono��; na szcz�cie jego ojciec powsta� nied�ugo po tym, jak st� opu�ci�y panie, a gdy wr�cili do salonu, Laurence jak najszybciej przeprosi� matk�, t�umacz�c si� czekaj�c� go podr�, i skorzysta� z mo�liwo�ci ucieczki.

Lecz gdy tylko opu�ci� pok�j, dogoni� go zdyszany lokaj z informacj�, �e ojciec chce si� z nim spotka� w bibliotece. Laurence waha� si� przez chwil�; m�g� poda� jak�� wym�wk� i od�o�y� rozmow�, lecz ostatecznie uzna�, �e nie ma co odk�ada� tego, co nieuniknione. Tak wi�c zszed� na d� wolnym krokiem i zatrzyma� d�o� na klamce odrobin� zbyt d�ugo; kiedy w korytarzu pojawi�a si� pokoj�wka, nie m�g� d�u�ej udawa� tch�rza i wszed� do biblioteki.

��Zastanawia mnie twoja wizyta � powiedzia� lord Allendale, gdy tylko zamkn�y si� drzwi. Nie sili� si� nawet na najmniejsz� uprzejmo��. � Doprawdy, zastanawia. Co to ma oznacza�?

Laurence zesztywnia�, lecz odpowiedzia� spokojnie:

��Chcia�em si� tylko zatrzyma� w czasie podr�y, poniewa� udaj� si� do miejsca mojego odkomenderowania. Nie s�dzi�em, �e was tu zastan�, sir, ani go�ci, bardzo wi�c przepraszam, �e zjawi�em si� bez zapowiedzi.

��Rozumiem. My�la�e�, �e pozostaniemy w Londynie, robi�c z siebie widowisko po tych nowych wie�ciach. Odkomenderowanie, dobre sobie. � Obrzuci� mundur Laurence�a pogardliwym spojrzeniem, ten za� poczu� si� r�wnie zdeprymowany swoim wygl�dem, jak w chwilach kiedy w dzieci�stwie stawa� do podobnej inspekcji po powrocie z ogrodowych harc�w. � Nawet nie zadam sobie trudu, �eby ci robi� wym�wki. Doskonale wiedzia�e�, jakie b�dzie moje zdanie na ten temat, co ci� jednak nie powstrzyma�o przed podj�ciem decyzji. W porz�dku. Ale wy�wiadczy mi pan przys�ug�, sir, je�li w przysz�o�ci b�dzie pan unika� tego domu, jak r�wnie� naszej rezydencji w Londynie o ile w og�le pozwol� panu opu�ci� t� wasz� hodowl� i wyj�� do miasta.

Laurence poczu� przenikliwy ch��d; nagle ogarn�o go ogromne zm�czenie i zupe�nie straci� ochot� do sprzeczki. Kiedy znowu si� odezwa�, mia� wra�enie, �e jego g�os, zupe�nie pozbawiony emocji, dochodzi z oddali.

��Dobrze, sir. Opuszcz� ten dom natychmiast. � B�dzie musia� zabra� Temeraire�a na b�onia, co z pewno�ci� wywo�a pop�och w�r�d miejscowych stad byd�a, i kupi� rano za swoje pieni�dze kilka owiec, je�li to b�dzie mo�liwe, albo poprosi� smoka, �eby lecia� g�odny; ale dadz� sobie rad�.

��Nie b�d� �mieszny � rzek� lord Allendale. � Nie wypieram si� ciebie. Nie twierdz�, �e na to nie zas�ugujesz, ale nie zamierzam odgrywa� melodramat�w ku uciesze ca�ego �wiata. Zostaniesz na noc, jutro udasz si� w dalsz� drog�, zgodnie ze swoimi planami, to wystarczy. My�l�, �e ju� sobie wszystko powiedzieli�my, mo�esz odej��.

Laurence wr�ci� na g�r�, najszybciej jak potrafi�, a kiedy zamyka� za sob� drzwi sypialni, poczu� si� tak, jakby ogromny ci�ar zsun�� si� z jego bark�w. Wcze�niej mia� zamiar poleci�, aby mu przygotowano k�piel, lecz teraz czu�, �e nie by�by w stanie zamieni� z kimkolwiek cho�by s�owa, nawet z pokoj�wk� czy lokajem; potrzebowa� ciszy i samotno�ci. Pocieszy� si� my�l�, �e mog� lecie� wcze�nie rano i nie b�dzie musia� zasiada� do sto�u z towarzystwem ani rozmawia� z ojcem, kt�ry rzadko wstawa� przed jedenast�, nawet na wsi.

Przez chwil� patrzy� na ��ko, a potem nagle si�gn�� do szafy po stary surdut i spodnie, w�o�y� je zamiast munduru i wyszed� z domu. Temeraire ju� spa�, zwini�ty w k��bek, lecz zanim Laurence zdo�a� si� wycofa�, otworzy� troch� jedno oko i uni�s� skrzyd�o w instynktownym ge�cie zaproszenia. Laurence wyci�gn�� si� wygodnie na szerokiej przedniej �apie smoka i przykry� kocem, kt�ry zabra� po drodze ze stajni.

��Wszystko w porz�dku? � zapyta� cicho Temeraire, otaczaj�c Laurence�a drug� �ap� i przyciskaj�c go mocniej do piersi; uni�s� nieco skrzyd�a, tworz�c szczeln� os�on�. � Co� ci� trapi. Czy od razu polecimy dalej?

Laurence mia� ochot� tak zrobi�, ale wiedzia�, �e to nie ma sensu; nie chcia� wymyka� si� chy�kiem, jakby si� czego� wstydzi�, a poza tym Temeraire musi si� wyspa� i zje�� rano �niadanie.

��Nie, nie � powiedzia� i poklepa� smoka. � Nie ma takiej potrzeby, zapewniam ci�. Zamieni�em tylko par� s��w z ojcem. � Zamilk� i wtuli� g�ow� mi�dzy ramiona, rozpami�tuj�c rozmow� z ojcem i jego zimn� pogard�.

��Z�o�ci si�, �e tu przybyli�my? � zapyta� Temeraire. Przenikliwo�� Temeraire�a i troska w jego g�osie podnios�y Laurence�a na duchu, tak wi�c odpowiedzia� swobodniej, ni� zamierza�.

��To stara sprawa � wyja�ni�. � Ojciec chcia�, �ebym zosta� duchownym, jak m�j brat, i nigdy nie uzna� s�u�by w Kr�lewskiej Marynarce za godziwe zaj�cie.

��A awiator jest czym� jeszcze gorszym? � powiedzia� Temeraire, wykazuj�c si� teraz zaskakuj�c� przenikliwo�ci�. � Czy dlatego nie chcia�e� opu�ci� floty?

��Dla niego, by� mo�e, Korpus jest czym� gorszym, ale nie dla mnie; ta s�u�ba daje du�o zadowolenia. � Pog�adzi� nos smoka, Temeraire za� przytuli� do niego pysk. � Tak naprawd� nigdy nie zaaprobowa� mojego wyboru, uciek�em z domu jako ch�opiec, �eby wymusi� jego pozwolenie na zaci�gni�cie si� do floty. Nie mog� pozwoli�, by decydowa� o moim losie, poniewa� inaczej ni� on widz� swoje obowi�zki.

Temeraire prychn��, a jego ciep�y oddech przypomina� smu�ki dymu p�yn�ce w zimnym powietrzu nocy.

��Nie pozwoli� ci przenocowa� w domu?

��Ale� pozwoli� � odpar� Laurence, nieco zawstydzony swoj� s�abo�ci�, kt�ra kaza�a mu szuka� pociechy u Temeraire�a. � Lecz ja wola�em twoje towarzystwo ni� pusty pok�j.

Temeraire nie widzia� w tym niczego niezwyk�ego.

��Je�li tylko jest ci tu do�� ciep�o � odpar�, po czym ostro�nie u�o�y� si� wygodniej i wysun�� nieco skrzyd�a do przodu, aby os�oni� ich od wiatru.

��Jest mi bardzo wygodnie i ju� nie musisz si� niczym martwi� � powiedzia� Laurence; wyci�gni�ty na szerokiej, solidnej �apie przykry� si� kocem. � Dobranoc, m�j drogi. � Nagle poczu� ogromne zm�czenie, ale tylko fizyczne: przenikaj�ce go bolesne znu�enie zupe�nie ust�pi�o.

Obudzi� si� bardzo wcze�nie, tu� przed �witem, a w�a�ciwie obudzili si� obaj, za spraw� g�o�nego burczenia w brzuchu Temeraire�a.

��Och, jestem g�odny � o�wiadczy� smok, otwieraj�c szeroko oczy, i spojrza� �akomie na stado jeleni kr�c�cych si� niespokojnie po parku, zbitych w gromadk� pod przeciwleg�� �cian� ogrodzenia.

Laurence zsun�� si� na ziemi�.

��Zostawi� ci� z twoim �niadaniem i sam p�jd� co� zje�� � powiedzia�, po czym klepn�� smoka w bok i ruszy� w stron� domu. Nie mia� ochoty na spotkanie z kimkolwiek; na szcz�cie o tej porze go�cie byli jeszcze w swoich pokojach, wi�c dotar� do sypialni, nie natkn�wszy si� na �adn� osob�, kt�rej widok m�g�by popsu� mu humor.

Umy� si� szybko, w�o�y� str�j awiatora, podczas gdy s�u��cy spakowa� jego skromny baga�, i zszed� na d�, najszybciej jak si� da�o. S�u��ce przygotowywa�y zastaw� na kredensie i w�a�nie postawi�y na stole dzbanek z kaw�. Mia� nadziej� unikn�� spotkania z ca�ym towarzystwem, lecz ku swemu zaskoczeniu zobaczy�, �e przy stole siedzi ju� Edith, kt�ra nigdy przedtem nie wstawa�a tak wcze�nie.

Mia�a spokojn� twarz, ubrana by�a nieskazitelnie, w�osy �ci�gn�a w zgrabny z�ocisty w�ze�, lecz zdradza�y j� d�onie, z�o�one ciasno na kolanach. Nic nie zjad�a, a przed ni� sta�a tylko fili�anka z herbat�, wci�� nietkni�ta.

��Dzie� dobry � przywita�a go z wymuszon� weso�o�ci�. Zerkn�wszy na s�u��ce, doda�a: � Mog� ci nala� kawy?

��Prosz� bardzo � rzek�, udzielaj�c jedynej mo�liwej odpowiedzi, i zaj�� miejsce obok niej. Nala�a mu kawy i doda�a p� �y�eczki cukru i �mietanki, dok�adnie tak jak lubi�. Siedzieli sztywno obok siebie, a� s�u��cy sko�czyli przygotowania do �niadania i wyszli.

��Mia�am nadziej�, �e uda mi si� z tob� porozmawia�, zanim odjedziesz � powiedzia�a cicho i spojrza�a na niego wreszcie. � Tak mi przykro, Will. Zapewne nie by�o innego wyj�cia?

Dopiero po chwili dotar�o do niego, �e Edith ma na my�li zaprz�enie; pomimo obaw zwi�zanych ze szkoleniem, nie my�la� ju� o swojej nowej sytuacji jak o czym� z�ym.

��Nie, wiedzia�em, �e tak musz� post�pi� � odpar� kr�tko, m�g� tolerowa� krytyczne uwagi ojca, ale nie zamierza� pozwoli� na to, aby inni go krytykowali.

Edith jednak tylko skin�a g�ow�.

��Gdy tylko si� dowiedzia�am, domy�li�am si�, �e tak to wygl�da�o � powiedzia�a. Znowu si� pochyli�a, a jej niespokojne dot�d d�onie nagle znieruchomia�y.

��Moje uczucia si� nie zmieni�y � odezwa� si� w ko�cu Laurence, kiedy by�o jasne, �e ona nie zamierza nic doda�. Czu� �e jej ch�odna postawa jest wystarczaj�c� odpowiedzi�, lecz ona nie b�dzie mog�a p�niej powiedzie�, �e nie dotrzyma� s�owa; pozwoli jej zerwa� ich umow�. � Je�li twoje uczucia uleg�y zmianie, to powiedz tylko s�owo, a zamilkn�. � Nawet gdy sk�ada� t� propozycj�, mimowolnie poczu� niech�� i us�ysza� nietypowy ch��d w swoim g�osie: dziwny ton jak na o�wiadczyny.

Zaskoczona wci�gn�a powietrze i odpowiedzia�a niemal gwa�townie:

��Jak mo�esz tak m�wi�? � Na chwil� znowu odzyska� nadziej�, lecz ona ci�gn�a dalej: � Czy kiedykolwiek by�am wyrachowana, krytykowa�am ci� za twoje wybory czy zwi�zane z nimi niebezpiecze�stwa i niewygody? Gdyby� wybra� stan duchowny, z pewno�ci� mia�by� ju� probostwo, mieliby�my wygodny dom, dzieci i nie musia�abym si� zamartwia�, co si� z tob� dzieje na morzu.

M�wi�a szybko, ogarni�ta emocjami, jakich wcze�niej u niej nie widzia�, z mocno zarumienion� twarz�. Jej s�owa zawiera�y wiele prawdy; musia� to przyzna� i by� zak�opotany tym, �e czuje do niej uraz�. Wyci�gn�� r�k�, by uj�� jej d�o�, lecz ona m�wi�a ju� dalej:

��Nigdy si� nie skar�y�am, prawda? Czeka�am cierpliwie, ale na co� lepszego ni� samotne �ycie, z dala od ludzi, przyjaci� i rodziny, �ycie, w kt�rym ty pojawiasz si� tylko na kr�tko. Nie, moje uczucia si� nie zmieni�y, ale nie jestem a� tak lekkomy�lna czy sentymentalna, by wierzy�, �e samo tylko uczucie mo�e zapewni� szcz�cie w obliczu wszelkich mo�liwych przeszk�d.

Wreszcie zamilk�a.

��Wybacz mi � powiedzia� Laurence, do cna upokorzony. Ka�de jej s�owo by�o s�uszn� wym�wk�, a wcze�niej z lubo�ci� sobie wmawia�, �e Edith �le go traktuje. � Niepotrzebnie si� w og�le odzywa�em, Edith. Powinienem by� raczej prosi� ci� o wybaczenie za to, �e postawi�em ci� w tak pod�ej sytuacji. � Powsta� i sk�oni� g�ow�, bo oczywi�cie teraz nie m�g� ju� przebywa� w jej towarzystwie. � Musz� ci� b�aga�, �eby� mi wybaczy�a. Przyjmij ode mnie szczere �yczenia szcz�cia.

Ale ona tak�e wsta�a i potrz�sn�a g�ow�.

��Nie, musisz zosta� i doko�czy� �niadanie � powiedzia�a. � Czeka ci� d�uga droga, a ja wcale nie jestem g�odna. Tak b�dzie dobrze, zosta�. � Poda�a mu d�o� i niepewnie si� u�miechn�a. My�la�, �e chce go grzecznie po�egna�, lecz nawet je�li mia�a taki zamiar, nie zdo�a�a si� na to zdoby�. � Nie my�l o mnie �le, prosz� � powiedzia�a bardzo cicho i szybko opu�ci�a pok�j.

Nie musia�a si� martwi�, nie by� w stanie my�le� o niej �le. Wr�cz przeciwnie, wyrzuca� sobie, �e przez chwil� by� wobec niej osch�y i nie zdo�a� wype�ni� swoich zobowi�za�. Umowa zosta�a zawarta mi�dzy c�rk� d�entelmena, wyposa�on� w godziwy posag, a oficerem floty, kt�ry nie liczy� na zbyt wiele, ale mia� doskona�e perspektywy. Sam sobie zaszkodzi� i nie m�g� zaprzeczy�, �e niemal ca�y �wiat nie zgodzi�by si� z jego podej�ciem do obowi�zku w tej kwestii.

A Edith ca�kiem rozs�dnie pragn�a wi�cej, ni� m�g� da� awiator. Kiedy Laurence pomy�la� o tym, ile uwagi i uczucia po�wi�ca Temeraire�owi, zda� sobie spraw�, jak niewiele mia�by do zaoferowania �onie, nawet gdyby nie by� na s�u�bie. Zachowa� si� samolubnie, o�wiadczaj�c si�, prosz�c j�, by po�wi�ci�a w�asne szcz�cie dla jego wygody.

Straci� ochot� i apetyt na �niadanie, lecz nie chcia� ju� zwleka� z podr�, tak wi�c zmusi� si� do jedzenia. Nied�ugo siedzia� w jadalni samotnie; niebawem zesz�a na d� panna Montagu, ubrana w niezwykle elegancki str�j do konnej jazdy, bardziej stosowny na przeja�d�k� w Londynie ni� na wsi, kt�ry jednak bardzo podkre�la� jej wdzi�ki. Wesz�a do pokoju u�miechni�ta, ale natychmiast si� zachmurzy�a, kiedy ujrza�a �e poza Laurence�em jest jedyn� osob� w jadalni, i zaj�a miejsce w przeciwleg�ym ko�cu sto�u. Nieco p�niej do��czy� do niej Woolvey, tak�e w stroju do jazdy konnej; Laurence przywita� ich skinieniem g�owy, okazuj�c minimum uprzejmo�ci, i nie zwraca� uwagi na ich zdawkow� rozmow�.

Kiedy ko�czy� �niadanie, pojawi�a si� jego matka, kt�ra mia�a nieco podkr��one oczy i najwyra�niej ubiera�a si� w po�piechu. Spojrza�a na niego z niepokojem, a on u�miechn�� si� do niej, by j� uspokoi�, lecz nie bardzo mu si� to uda�o. Pomimo wysi�k�w nie potrafi� ukry� smutku i rezerwy, kt�ra pos�u�y�a mu za tarcz� przeciwko dezaprobacie ojca i ciekawo�ci reszty towarzystwa.

��Musz� rusza� dalej. Czy chcia�aby� pozna� Temeraire�a? � zapyta� matk�, licz�c na to, �e b�d� mogli sp�dzi� cho� kilka minut na osobno�ci.

��Temeraire�a? � powt�rzy�a lady Allendale z zak�opotan� min�. � Williamie, chyba nie chcesz powiedzie�, �e tw�j smok jest tutaj? Wielkie nieba, gdzie?

��Pewnie, �e jest, a jak inaczej bym podr�owa�? Zostawi�em go za stajniami, w starym padoku roczniak�w � odpar� Laurence. � Pewnie ju� si� najad�. Pozwoli�em mu skosztowa� naszych jeleni.

��Och! � westchn�a panna Montagu, pods�uchawszy ich rozmow�; najwyra�niej ciekawo�� wzi�a g�r� nad niech�ci� do towarzystwa awiatora. � Nigdy nie widzia�am smoka. Prosz�, czy mo�emy si� przy��czy�? Wybornie!

Nie m�g� odm�wi�, cho� mia� na to wielk� ochot�, tak wi�c kiedy przyniesiono jego baga�, wszyscy czworo wyszli na pole. Temeraire siedzia� na tylnych �apach i przygl�da� si�, jak okolica wy�ania si� stopniowo z porannej mg�y; nawet z daleka wydawa� si� ogromny na tle zimnoszarego nieba.

Laurence zatrzyma� si� przy stajni, by zabra� kube� z wod� i szmaty, po czym poprowadzi� swoich towarzyszy dalej; mimowolnie troch� si� ucieszy�, kiedy zobaczy�, jak panna Montagu i Woolvey zwalniaj�. Temeraire zrobi� wra�enie tak�e na jego matce, lecz ona nie da�a tego pozna� po sobie, jedynie �cisn�a troch� mocniej rami� Laurence�a, a potem zosta�a kilkana�cie krok�w za nim, kiedy podszed� do smoka.

Temeraire spojrza� na obcych z ciekawo�ci�, kiedy zni�y� leb do mycia; otworzy� pysk, zakrwawiony po uczcie, tak by Laurence m�g� zmy� krew z k�cik�w. Na ziemi le�a�y trzy albo cztery pary rog�w.

��Pr�bowa�em si� wyk�pa� w tamtym stawie, ale jest zbyt p�ytki i b�oto mi si� dosta�o do nosa � wyja�ni� Laurence�owi przepraszaj�cym tonem.

��Och, on m�wi! � zawo�a�a panna Montagu i przywar�a do ramienia Woolveya. Oboje cofn�li si� na widok rz�d�w l�ni�cych bia�ych z�b�w: siekacze Temeraire�a, z�bkowane u g�ry, przewy�sza�y ju� wielko�ci� pi�� m�czyzny.

Temeraire by� pocz�tkowo zaskoczony, lecz potem jego �renice si� rozszerzy�y i wyja�ni� uprzejmie:

��Tak, m�wi�. � Nast�pnie zwr�ci� si� do Laurence�a: � Mo�e ona chcia�aby usi��� na moim grzbiecie i si� rozejrze�?

Laurence nie potrafi� st�umi� niegodziwej z�o�liwo�ci.

��Z pewno�ci�. Prosz� tu podej��, panno Montagu. Widz�, �e nie nale�y pani do grona tych strachliwych os�b, kt�re boj� si� smok�w.

��Nie, nie � odpowiedzia�a niemrawo i wycofa�a si� jeszcze dalej. � I tak ju� kaza�am czeka� zbyt d�ugo panu Woolveyowi. Um�wili�my si� na przeja�d�k�.

Woolvey wymamrota� kilka r�wnie wykr�tnych wym�wek, po czym oboje oddalili si� pospiesznie, potykaj�c si� w marszu. Temeraire zamruga�, nieco zdziwiony.

��Och, po prostu si� przestraszyli � powiedzia�. � Na pocz�tku pomy�la�em, �e ona jest taka jak Volly. Nie rozumiem przecie� nie s� krowami, a poza tym ja ju� jad�em.

Laurence podprowadzi� matk� bli�ej, ukrywaj�c zadowolenie ze swojego zwyci�stwa.

��Nie ma najmniejszego powodu do obaw � uspokoi� j� cicho. � Temeraire, to jest moja matka, lady Allendale.

��Och, matka, kto� szczeg�lny, tak? � powiedzia� Temeraire i opu�ci� g�ow�, by przyjrze� si� jej z bliska. � To dla mnie zaszczyt.

Laurence poprowadzi� jej d�o� do pyska Temeraire�a, a gdy ju� dotkn�a nie�mia�o ciep�ej sk�ry, sama poklepa�a smoka z wi�ksz� pewno�ci� siebie.

��Ca�a przyjemno�� po mojej stronie � odpar�a. � Jaka mi�kka sk�ra! Nigdy bym nie przypuszcza�a.

Temeraire odpowiedzia� na komplement i pieszczoty pomrukiem zadowolenia, Laurence za� z rado�ci� spojrza� na nich oboje. Uzna�, �e niewiele go obchodzi reszta �wiata, liczy si� tylko opinia tych, kt�rych ceni najbardziej, a tak�e prze�wiadczenie, �e wype�nia sw�j obowi�zek.

��Temeraire jest Cesarskim z Chin � wyja�ni� matce z dum�. � To jedna z najrzadszych smoczych ras, on za� jest jej jedynym przedstawicielem w Europie.

��Naprawd�? To cudownie, m�j drogi. Rzeczywi�cie, s�ysza�am, �e rzadko spotyka si� chi�skie smoki � powiedzia�a. Lecz jej spojrzenie wci�� wyra�a�o niepok�j, a tak�e nieme pytanie.

��Tak � powiedzia�, pr�buj�c udzieli� odpowiedzi. � Uwierz mi, �e zaliczam siebie do szcz�liwc�w. Mo�e zabierzemy ci� na przeja�d�k�, kiedy b�dziemy mieli wi�cej czasu � doda�. � To jest co� niezwyk�ego i zupe�nie wyj�tkowego.

��Ach, latanie, no, �adnie � odpar�a z oburzeniem, lecz sprawia�a wra�enie zadowolonej. � Proponujesz mi to, cho� wiesz, �e nie potrafi� si� utrzyma� nawet na ko�skim grzbiecie. Doprawdy nie wiem, co bym robi�a na grzbiecie smoka.

��Siedzia�aby� przypi�ta, tak jak ja � powiedzia� Laurence. � Temeraire to nie ko� i nie pr�bowa�by ci� zrzuci�.

��Pewnie, �e nie � zapewni� j� gorliwie Temeraire � a nawet gdyby pani spad�a, to �miem twierdzi�, �e zdo�a�bym pani� z�apa�.

S�owa smoka chyba nie do ko�ca j� przekona�y, lecz trudno by�o w�tpi� w jego dobre intencje, wi�c lady Allendale u�miechn�a si� do niego.

��Jak�e mi�o z twojej strony. Nie mia�am poj�cia, �e smoki s� tak dobrze u�o�one � powiedzia�a. � B�dziesz si� opiekowa� Williamem, prawda? Zawsze przysparza� mi wi�cej zmartwie� ni� pozosta�e dzieci i wci�� pakuje si� w jakie� tarapaty.

Laurence by� nieco oburzony, kiedy us�ysza�, jak go opisa�a, i kiedy Temeraire odpowiedzia�:

��Obiecuj� pani, �e nigdy nie pozwol� go skrzywdzi�.

��Widz�, �e tkwimy tu zbyt d�ugo, tylko patrze�, jak oboje owiniecie mnie w ko�derk� i nakarmicie kleikiem � powiedzia� Laurence, po czym nachyli� si�, by poca�owa� matk�. � Mamo, pisz do mnie na adres kryj�wki Korpusu w Loch Laggan w Szkocji, gdzie b�dziemy si� szkoli�. Temeraire, czy mo�esz usi���? Przywi��� to pud�o.

��Mo�e wyjmiesz t� ksi��k� Duncana? � zapyta� Temeraire, Przysiadaj�c na tylnych �apach. � The Naval Trident? Nie sko�czyli�my rozdzia�u o bitwie zwanej Chwalebnym Pierwszym Czerwca, wi�c m�g�by� mi poczyta� w czasie drogi. � Czy on ci czyta? � zapyta�a Temeraire�a rozbawiona lady Allendale.

��Tak, bo widzi pani, sam nie potrafi� utrzyma� ksi��ki, s� za ma�e, nie mog� te� przewraca� stron � odpar� Temeraire.

��Nie zrozumia�e�. Jest zdziwiona, �e kto� nam�wi� mnie do otworzenia ksi��ki, bo kiedy by�em ma�y, bezskutecznie pr�bowa�a mnie do nich zap�dzi� � powiedzia� Laurence, grzebi�c w jednym z pude� w poszukiwaniu tomu. � Zdziwi�aby� si� jakiej og�ady nabra�em, mamo, on jest nienasycony. Temeraire jestem gotowy.

Lady Allendale roze�mia�a si� i cofn�a na skraj pola, sk�d obserwowa�a, os�aniaj�c oczy d�oni�, jak Temeraire sadza Laurence�a na grzbiecie i jak obaj wzbijaj� si� w powietrze. Z ka�dym machni�ciem skrzyde� smoka stawa�a si� coraz mniejsza, a niebawem tak�e ogrody i wie�yczki domu znikn�y za grzbietem wzg�rza.

Niebo nad Loch Laggan zakrywa�y niskie per�owoszare chmury, kt�re odbija�y si� w ciemnej wodzie jeziora. Wiosna jeszcze nie nadesz�a, wi�c brzeg wci�� pokrywa�a warstwa lodu i �niegu, a pod ni� widnia�y zastyg�e fale piasku z wiosennego odp�ywu. Z lasu dobiega� rze�ki zapach sosen i �wie�o �ci�tych drzew. Temeraire skr�ci� i skierowa� si� wzd�u� �wirowej drogi, kt�ra wi�a si� w g�r� z p�nocnego brzegu jeziora do kryj�wki.

Na polanie, blisko szczytu niskiej g�ry, sta� otwarty od frontu czworobok kilkunastu du�ych, drewnianych szop, podobnych do stajni; na dziedzi�cu ludzie obrabiali sk�r� i metal: bez w�tpienia cz�onkowie za��g naziemnych, odpowiedzialni za sprz�t awiator�w. Zaledwie zerkn�li do g�ry, kiedy musn�� ich cie� kieruj�cego si� ku kwaterze g��wnej Temeraire�a.

G��wny budynek przypomina� �redniowieczn� fortyfikacj�: cztery proste wie�e po��czone grubym, kamiennym murem, kt�ry okala� z przodu ogromny dziedziniec, oraz masywna, okaza�a hala wbudowana w zbocze g�ry, jakby z niej wyrastaj�ca. Niemal ca�y dziedziniec by� zaj�ty. M�ody Regal Copper, dwukrotnie wi�kszy od Temeraire�a, drzema� na kamiennej pod�odze w towarzystwie pary br�zowopurpurowych Winchester�w, mniejszych nawet od Yolatilusa, kt�re spa�y na jego grzbiecie. Na drugim ko�cu placu le�a�y st�oczone trzy �rednich rozmiar�w Yellow Reapery; ich boki, poprzecinane bia�ymi paskami, unosi�y si� i opada�y miarowo.

Kiedy wyl�dowali, Laurence od razu si� zorientowa�, dlaczego smoki wybra�y to miejsce na odpoczynek: kamienne p�yty by�y ciep�e, jakby podgrzane od spodu. Gdy tylko wypi�� baga�e Temeraire zamrucza� zadowolony i wyci�gn�� si� obok Yellow Reaper�w.

Dw�ch s�u��cych wysz�o mu na spotkanie i odebra�o od niego baga�e. Poprowadzono go do tylnej cz�ci budynku w�skimi, ciemnymi korytarzami przesi�kni�tymi wilgoci�, a� wyszed� na drugi dziedziniec usytuowany na stoku g�ry, kt�rego kraw�d�, nie ograniczona �adn� por�cz�, wychodzi�a na inn� siw� od lodu dolin�. Ujrza� pi�� smok�w zataczaj�cych wdzi�cznie ko�a niczym stado ptak�w; na szpicy formacji lecia� Longwing, �atwo rozpoznawalny po czarno-bia�ych falach okalaj�cych jego skrzyd�a o barwie ciemnego b��kitu z pomara�czowymi szpicami. Flankowa�y go dwa Yellow Reapery, a ty�y formacji zamyka� bladozielonkawy Grey Copper z lewej strony, z prawej za� srebrzystoszary smok w niebiesko-czarne plamy, kt�rego Laurence nie potrafi� zidentyfikowa�.

Chocia� ka�dy ze smok�w pracowa� skrzyd�ami w innym tempie, to wszystkie zachowywa�y niemal niezmienn� pozycj� w formacji do momentu, kiedy flagowy z Longwinga da� znak flag�; wtedy wszystkie zmieni�y g�adko kierunek, niczym tancerze, tak �e teraz Longwing zamyka� formacj�. Na kolejny sygna�, kt�rego Laurence nie zauwa�y�, smoki zrobi�y zwrot, wykonuj�c idealn� p�tl�, i powr�ci�y do pierwotnego szyku. Od razu zorientowa� si�, �e w czasie wykonywania tego manewru Longwing musia� wykona� najszerszy �uk nad ziemi�, by moc przez ca�y czas os�ania� formacj�, co by�o naturalne, gdy� w tym momencie grupa pozostawa�a najbardziej nara�ona na atak.

��Nitidusie, wci�� schodzisz za nisko podczas przej�cia; spr�buj si� przestawi� na sze�� uderze� w czasie wykonywania p�tli. � Ten niski, grzmi�cy g�os dobiegi gdzie� z g�ry. Kiedy Laurence spojrza� w tamt� stron�, dostrzeg� z�oci�cie umaszczonego smoka z charakterystycznymi dla Reapera bladozielonymi smugami i ciemnopomara�czowymi kraw�dziami skrzyde�, kt�ry siedzia� na skalnym wyst�pie z prawej strony dziedzi�ca, bez je�d�ca i uprz�y, jedynie z szerokim z�otym pier�cieniem na szyi, nabijanym bladozielonymi jadeitami.

Laurence obserwowa� uwa�nie. Formacja wykona�a kolejn� p�tl� nad dolin�.

��Ju� lepiej � zawo�a� smok, po czym odwr�ci� g�ow� i spojrza� w d�. � Kapitan Laurence? � zapyta�. � Admira� Powys uprzedzi� mnie o waszym przybyciu. Zjawiacie si� w sam� por�. Jestem Celeritas, instruktor w tej kryj�wce. � Rozpostar� skrzyd�a i sfrun�� zgrabnie na ziemi�.

Laurence odruchowo sk�oni� g�ow�. Celeritas by� smokiem o �redniej wadze, o mniej wi�cej jednej czwartej wielko�ci Regal Coppera, mniejszym nawet od m�odego jeszcze Temeraire�a.

��Hm � mrukn�� i opu�ci� g�ow�, by lepiej przyjrze� si� Laurence�owi; ciemnozielone t�cz�wki jego oczu zdawa�y si� obraca� i �ci�ga� wok� zw�onych �renic. � Hm, no c�, jeste� du�o starszy od wi�kszo�ci opiekun�w, ale to cz�sto wychodzi na dobre, kiedy trzeba szybko wyszkoli� m�odego smoka, tak jak w przypadku Temeraire�a.

Uni�s� g�ow� i zawo�a� w g��b doliny:

��Lily, trzymaj g�ow� wyprostowan� podczas p�tli. � Odwr�ci� si� do Laurence�a. � No tak. Jak rozumiem, nie wykazuje jeszcze szczeg�lnych zdolno�ci ofensywnych?

��Nie, sir�� odpowiedzia� odruchowo Laurence; ton i zachowanie smoka wskazywa�y na jego rang�, a nawyki Laurence�a Wzi�y g�r� nad zaskoczeniem. � A sir Edward Howe, kt�ry rozpozna� jego ras�, wyrazi� opini�, �e jest ma�o prawdopodobne, aby rozwin�� podobne zdolno�ci, cho� niewykluczone�

��Tak, tak � przerwa� mu Celeritas. � Czyta�em prac� sir Edwarda, kt�ry jest ekspertem w dziedzinie ras orientalnych i polegam na jego os�dzie w tej kwestii bardziej ni� na w�asnym. Szkoda, bo przyda�by si� nam kt�ry� z tych japo�skich smok�w pluj�cych trucizn� albo wzniecaj�cych tr�by wodne. M�g�by stawi� czo�o francuskiemu Flamme-de-Gloire. Ale rozumiem, �e to ci�ki smok bojowy?

��Wa�y obecnie jakie� dziewi�� ton, a wyklu� si� dopiero przed sze�cioma tygodniami � wyja�ni� Laurence.

��Dobrze, bardzo dobrze. Mo�na oczekiwa�, �e podwoi wag� � rzek� Celeritas i potar� �ap� czo�o w zamy�leniu. � Jest tak, jak mi m�wiono. Dobrze. Zrobimy par� z niego i Maksimusa, Regal Coppera, kt�ry w�a�nie odbywa u nas szkolenie. Utworz� lu�ny �uk ochronny dla formacji Lily � Longwinga, kt�ry tam �wiczy. � Wskaza� g�ow� formacj� zataczaj�c� ko�a nad dolin�, a Laurence, wci�� zdumiony, obserwowa� je przez chwil�. � Oczywi�cie musz� zobaczy� Temeraire�a w locie, zanim wyznacz� wam kierunek szkolenia � ci�gn�� smok � ale p�ki co doko�cz� t� sesj�, a poza tym tw�j smok musi odpocz�� po d�ugiej podr�y. Popro� porucznika Granby�ego, �eby ci� oprowadzi� i pokaza�, gdzie s� �erowiska; znajdziesz go w klubie oficerskim. Przyjd� z Temeraire�em godzin� po wschodzie s�o�ca.

Ostatnie s�owa smoka zabrzmia�y jak rozkaz, na kt�ry nale�a�o stosownie odpowiedzie�.

��Tak jest, sir � rzuci� Laurence, maskuj�c zak�opotanie oficjalno�ci�. Na szcz�cie Celeritas chyba niczego nie zauwa�y�; zaraz wr�ci� na swoje stanowisko na skalnym wyst�pie.

Laurence by� zadowolony z tego, �e nie wie, gdzie jest klub oficerski; czu�, �e przyda�by mu si� spokojny tydzie�, �eby si� oswoi� z now� sytuacj�, zamiast pi�tnastu minut, jakich potrzebowa�, by znale�� s�u��cego, kt�ry m�g� mu wskaza� drog�. Ca�a jego dotychczasowa wiedza o smokach zosta�a wywr�cona do g�ry nogami: s�ysza�, �e smoki bez opiekuna s� bezu�yteczne, a te niezaprz�gni�te nadaj� si� jedynie do rozp�odu. Teraz ju� nie dziwi� go niepok�j awiator�w, bo co by �wiat pomy�la�, gdyby si� dowiedzia�, �e szkoli ich � wydaje im rozkazy � jedna z bestii, nad kt�r� podobno sprawuj� kontrol�?

Oczywi�cie tak naprawd� dawno ju� zdoby� dowody potwierdzaj�ce smocz� inteligencj� i niezale�no��, dzi�ki Temeraire�owi, lecz wiedz� t� nabywa� stopniowo i zupe�nie nie�wiadomie zacz�� traktowa� go jako w pe�ni ukszta�towanego osobnika, ale nie uog�lnia� tego na pozosta�ych przedstawicieli smoczej rasy. Och�on�wszy po pierwszym zaskoczeniu, potrafi� ju� bez wi�kszego trudu zaakceptowa� to, �e jego instruktorem b�dzie smok, ale ten fakt z pewno�ci� wywo�a�by szok u kogo� pozbawionego podobnego do�wiadczenia.

Jeszcze ca�kiem niedawno, na kr�tko przed tym, jak rewolucja francuska rozsia�a kolejne zarzewie wojny w Europie, rz�d zaproponowa�, aby niezaprz�gni�te smoki zabija�, zamiast je karmi� i rozmna�a� na koszt pa�stwa, a uzasadniono to brakiem zapotrzebowania na smoki i opini�, �e ich krn�brno�� mo�e wp�ywa� ujemnie na zdolno�ci bojowe w kolejnych pokoleniach. Parlament wyliczy�, �e rocznie da si� zaoszcz�dzi� ponad dziesi�� tysi�cy funt�w, i pomys� ten rozwa�ano przez jaki� czas bardzo powa�nie, a potem nagle porzucono bez podania powodu. Nieoficjalnie m�wiono, �e wszyscy admira�owie Korpusu stacjonuj�cy w pobli�u Londynu odwiedzili premiera i poinformowali go, �e je�li to prawo wejdzie w �ycie, to ca�y Korpus si� zbuntuje.

Wcze�niej nie chcia� wierzy� w te pog�oski; nie w sam� Propozycj�, lecz w to, �e starsi oficerowie � albo i m�odsi � mogliby tak post�pi�. Sam� propozycj� zawsze uwa�a� za z��, lecz traktowa� j� jako przejaw g�upiej kr�tkowzroczno�ci, jak�e powszechnej w�r�d biurokrat�w, kt�rzy gotowi byli zaoszcz�dzi� dziesi�� szyling�w na p��tnie �aglowym, ryzykuj�c okr�t wart sze�� tysi�cy funt�w. Teraz z przera�eniem pomy�la� o w�asnej oboj�tno�ci. Oczywi�cie, �e by si� zbuntowali.

Wci�� zamy�lony wszed� przez sklepione wej�cie do klubu oficerskiego, nie zwracaj�c na siebie niczyjej uwagi, i odruchowo z�apa� pi�k�, kt�ra lecia�a w kierunku jego g�owy. Rozleg�y si� jednocze�nie wiwaty i okrzyki protest�w.

��To by� pewny gol, a on nie gra w waszej dru�ynie! � oznajmi� g�o�no jaki� m�odzian, niemal ch�opiec, o jasnych, p�owych w�osach.

��Bzdura, Martin. Oczywi�cie, �e gra, prawda? � Inny z uczestnik�w meczu podszed� do Laurence�a, u�miechaj�c si� szeroko, by odebra� pi�k�; ten, wysoki i chudy, mia� ciemne w�osy i opalone policzki.

��Na to wygl�da � odpar� rozbawiony Laurence i odda� pi�k�.

Zdziwi� go nieco widok rozche�stanych oficer�w oddaj�cych si� dzieci�cym grom wewn�trz budynku. W mundurze i krawacie ubrany by� bardziej elegancko ni� oni; niekt�rzy zdj�li nawet koszule. Meble zsuni�to bez�adnie pod �ciany, a dywan le�a� zwini�ty w k�cie.

��Porucznik John Granby, bez przydzia�u � przedstawi� si� ciemnow�osy m�czyzna. � Jeste� nowy?

��Tak. Kapitan Will Laurence na Temerairze � odpar� Laurence i zaraz z pewnym zdziwieniem, a nawet niepokojem, zobaczy�, jak przyjazny u�miech znika z twarzy Granby�ego.

��Cesarski! � zawo�ali niemal jednocze�nie oficerowie i po�owa z nich, m�odszych i starszych, wypad�a z klubu i pop�dzi�a na dziedziniec. Laurence zamruga�, patrz�c za nimi.

��Nie martw si�! � P�owow�osy m�odzian podszed� do niego, by si� przedstawi�, i dostrzeg� jego zaniepokojon� min�. � Wiemy, jak si� obchodzi� ze smokami. Oni chc� go tylko obejrze�.

Chocia� z kadetami nigdy nic nie wiadomo; mamy ich tu dwa tuziny, a ka�dy jeden za punkt honoru poczytuje sobie utrudni� nam �ycie. Skrzyd�owy Ezekiah Martin, ale mo�esz zapomnie� o moim imieniu, skoro ju� je us�ysza�e�.

Najwyra�niej bezpo�redni spos�b bycia by� tu na porz�dku dziennym, dlatego Laurence wcale si� nie obrazi�, mimo i� nie przywyk� do takiego zachowania.

��Dzi�kuj� za ostrze�enie. Popilnuj�, �eby Temeraire nie pozwala� im za bardzo u�ywa� na sobie. � Ucieszony przyjaznym powitaniem Martina, tak odmiennym od wyra�nie niech�tnej postawy Granby�ego, pomy�la�, �e ch�tnie poprosi�by o przewodnictwo tego pierwszego, jednak nie chc�c sprzeciwia� si� rozkazom, nawet je�li wyda� je smok, odezwa� si� do Granby�ego oficjalnym tonem: � Celeritas poleci� mi zwr�ci� si� do ciebie, �eby� mnie oprowadzi�. Czy b�dziesz tak dobry?

��Oczywi�cie � odpowiedzia� Granby, sil�c si� na r�wnie oficjalny ton, lecz w jego ustach zabrzmia�o to sztucznie i nienaturalnie. � T�dy, prosz�.

Laurence z zadowoleniem zobaczy�, �e Martin przy��czy� si� do nich, kiedy Granby prowadzi� go schodami do g�ry; zdawkowa rozmowa ze skrzyd�owym znacznie oczy�ci�a atmosfer�.

��A wi�c to ty jeste� tym go�ciem z floty, kt�ry zw�dzi� Francuzom Cesarskiego. Wszyscy o tym m�wi�, a �abojady pewnie pluj� sobie w brod� i wyrywaj� w�osy � powiedzia� w radosnym uniesieniu Martin. � S�ysza�em, �e zgarn��e� jajo ze studzia�owca. D�ugo walczyli�cie?

��Obawiam si�, �e wyolbrzymiano moje dokonania � odpar� Laurence. � Amitie nie by� nawet okr�tem liniowym, a zaledwie trzydziestosze�ciodzia�ow� fregat�, kt�rej za�oga s�ania�a si� z pragnienia. Bronili si� dzielnie, lecz na niewiele si� to zda�o; pokona�y ich pech i pogoda. Mog� tylko powiedzie�, �e mia�em szcz�cie.

��Och! Z pewno�ci� nie mo�na go ignorowa�; my sami niewiele by�my zdzia�ali, gdyby nam nie dopisywa�o � powiedzia� Martin. � Czy�by zakwaterowali ci� na rogu? B�dzie ci towarzyszy�o wycie wiatru w dzie� i noc.

Laurence wszed� do pokoju w okr�g�ej wie�y i rozejrza� si� po nim z zadowoleniem. Dla kogo�, kto dot�d mieszka� w okr�towej kajucie, wydawa� si� przestronny, wyposa�ony w dodatkowy luksus w postaci ogromnych, sklepionych okien, kt�re wychodzi�y na jezioro zasnute teraz szar� m�awk�. Kiedy je otworzy�, do pokoju wdar� si� ch�odny, wilgotny powiew, podobny do morskiego powietrza, tyle �e pozbawiony soli.

Obok szafy czeka�y jego pud�a modniarskie, rzucone do�� niedbale. Z trosk� zajrza� do ich wn�trza, ale stwierdzi�, �e rzeczy pozosta�y u�o�one ca�kiem starannie. W pokoju opr�cz prostego, lecz dostatecznie szerokiego ��ka, znajdowa�y si� te� biurko i krzes�o.

��Dla mnie tu jest bardzo spokojnie. Z pewno�ci� wystarczy � powiedzia�, po czym odpi�� szpad� i po�o�y� j� na ��ku. Nie czu�by si� zbyt swobodnie, gdyby zdj�� mundur, wi�c uzna�, �e cho� w ten spos�b b�dzie wygl�da� mniej oficjalnie.

��Czy mam ci pokaza� �erowiska? � zapyta� ch�odno Granby, odzywaj�c si� po raz pierwszy od chwili wyj�cia z klubu.

��Och, najpierw powinni�my pokaza� mu �a�nie i jadalni� � rzek� Martin. � �a�nie to co�, co warto zobaczy� � doda�, odwracaj�c si� do Laurence�a. � Zbudowali je jeszcze Rzymianie i w�a�ciwie jeste�my tu ze wzgl�du na nie.

��Dzi�kuj�. Ch�tnie je zobacz� � odpar� Laurence. Wola�by si� pozby� wyra�nie nieprzyjaznego mu Granby�ego, lecz nie m�g� tego powiedzie�, nie okazuj�c nieuprzejmo�ci, a przecie� nie chcia� si� zni�y� do jego poziomu.

Po drodze min�li jadalni�; gadatliwy Martin wyja�ni� mu, �e kapitanowie i porucznicy jadaj� przy mniejszych okr�g�ych rotach, a skrzyd�owi i chor��owie przy d�ugim, prostok�tnym.

��Na szcz�cie kadeci przychodz� najwcze�niej, bo inaczej wszyscy by�my poumierali z g�odu, gdyby�my musieli wys�uchiwa� ich wrzask�w podczas posi�k�w, a po nas jedz� jeszcze za�ogi naziemne � zako�czy�.

��Nigdy nie jecie u siebie w pokojach? � zapyta� Laurence. Takie wsp�lne biesiadowanie oficer�w wyda�o mu si� do�� dziwne i pomy�la�, �e b�dzie mu brakowa�o mo�liwo�ci zaproszenia przyjaci� do swojego sto�u, co sta�o si� jedn� z jego najwi�kszych przyjemno�ci, od kiedy po raz pierwszy otrzyma� wystarczaj�co wysokie pryzowe, by sobie na to pozwoli�.

��Oczywi�cie, je�li kto� jest chory, otrzymuje posi�ek w pokoju � odpar� Martin. � Och, jeste� g�odny? Pewnie jeszcze nie jad�e�. Hej, Tolly � zawo�a�, a s�u��cy, kt�ry przecina� pomieszczenie z nar�czem bielizny, odwr�ci� si� do nich i uni�s� pytaj�co brwi. � To jest kapitan Laurence, w�a�nie przyby�. Za�atwisz mu co� do jedzenia czy b�dzie musia� czeka� do kolacji?

��Nie, dzi�kuj�. Nie jestem g�odny. Pyta�em tylko z ciekawo�ci � powiedzia� Laurence.

��Och, co� wykombinuj� � odpar� Tolly bardzo bezpo�rednim tonem. � My�l�, �e kt�ra� z kucharek zechce odci�� plasterek albo dwa mi�sa i do�o�y� do nich ziemniak�w. Zapytam Nan. Pok�j w wie�y na trzecim pi�trze, zgadza si�? � Skin�� g�ow� i ruszy� dalej, nie czekaj�c nawet na odpowied�.

��Za�atwione, Tolly si� tob� zaopiekuje � rzek� Martin, najwyra�niej zupe�nie nie�wiadomy, �e ich zachowanie mog�oby si� komu� wydawa� nie na miejscu. � To jeden z najlepszych go�ci. Jenkins zawsze si� miga, a Marvel zrobi, co trzeba, ale tyle si� przy tym naj�czy, �e b�dziesz �a�owa�, �e� go w og�le poprosi�.

��Pewnie nie�atwo jest znale�� s�u��cych, kt�rzy by si� nie bali smok�w � powiedzia� Laurence; zd��y� si� ju� przyzwyczai� do swobodnego zachowania w gronie awiator�w, lecz r�wnie bezpo�rednie rozmowy ze s�u��cymi po raz kolejny wprawi�y go w zdumienie.

��Och, wszyscy pochodz� z okolicznych wiosek, wi�c przyzwyczaili si� do nas i do naszych smok�w � wyja�ni� Martin kiedy szli przez d�ug� sal�. � Tolly, jak s�dz�, pracowa� tutaj od wczesnego dzieci�stwa, dlatego rozgniewany Regal Copper nie robi na nim najmniejszego wra�enia.

Weszli po schodach i stan�li przed metalowymi drzwiami do �a�ni. Kiedy Granby je otworzy�, uderzy� w nich podmuch gor�cego, wilgotnego powietrza, kt�ry pop�yn�� przez ch�odny korytarz. Laurence ruszy� za dwoma awiatorami po w�skich spiralnych schodach; te po czterech zakr�tach wysz�y niespodziewanie na ogromny pusty pok�j, z kt�rego �cian, udekorowanych wyp�owia�ymi, cz�ciowo wykruszonymi malowid�ami, wystawa�y kamienne p�ki, bez w�tpienia pochodz�ce jeszcze z czas�w rzymskich. Po jednej stronie le�a� stos z�o�onych p��ciennych prze�cierade�, po drugiej za� wida� by�o kilka kupek porzuconych bez�adnie ubra�.

��Zostaw ubranie na p�ce � powiedzia� Martin. � �a�nie ci�gn� si� dooko�a, wi�c wr�cimy w to samo miejsce. � Wraz z Granbym ju� zacz�� si� rozbiera�.

��Mamy czas na k�piel? � zapyta� z pow�tpiewaniem Laurence.

Martin znieruchomia� z butem w r�ku.

��Och, pomy�la�em, �e po prostu si� przejdziemy, co, Granby. Nie ma si� do czego spieszy�, kolacja dopiero za kilka godzin.

��Chyba �e masz co� pilnego do zrobienia � zwr�ci� si� do Laurence�a Granby tak osch�ym tonem, �e Martin spojrza� na nich zdziwiony, jakby dopiero teraz wyczu� napi�cie.

Laurence zacisn�� usta, by powstrzyma� ci�t� ripost�; nie m�g� przecie� krytykowa� ka�dego awiatora, kt�ry �ywi niech�� do oficera floty, cho� w pewnym stopniu rozumia� tak� postaw�. B�dzie musia� przez to przej��, tak jak ka�dy nowy cz�onek za�ogi.

��Absolutnie nie mam � odpowiedzia� kr�tko.

Chocia� nie rozumia�, dlaczego maj� si� rozebra�, skoro zamierzali tylko zwiedzi� �a�nie, poszed� za przyk�adem swoich przewodnik�w, tyle �e ubranie u�o�y� starannie w dw�ch stosach, a potem przykry� je roz�o�onym mundurem, zamiast go sk�ada�.

Skr�cili w korytarz odchodz�cy z lewej strony sali i opu�cili go przez kolejne metalowe drzwi znajduj�ce si� na jego ko�cu. Gdy tylko znale�li si� po drugiej stronie, zrozumia�, dlaczego si� rozebrali: sal� wype�nia�a para, tak �e widzia� tylko na odleg�o�� wyci�gni�tej r�ki, a jego cia�o od razu pokry�o si� kropelkami wilgoci. Gdyby przyszed� tu w ubraniu, zniszczy�by sobie mundur i buty, a reszta stroju zupe�nie by mu przesi�k�a, natomiast na nagiej sk�rze para by�a niczym balsam, niezbyt gor�ca, tak wi�c od razu poczu�, jak jego mi�nie rozlu�niaj� si� po d�ugim locie.

W wy�o�onej p�ytkami sali sta�y w jednakowych odst�pach kamienne �awki, na kt�rych le�a�o kilka os�b spowitych par�. Granby i Martin skinieniem g�owy pozdrowili niekt�rych z lez�cych i poprowadzili go do innego ogromnego pomieszczenia, jeszcze cieplejszego, ale suchego, kt�re zajmowa� d�ugi, p�ytki basen.

��Jeste�my dok�adnie pod dziedzi�cem. Oto pow�d, dla kt�rego Korpus ma tu swoj� kwater� � wyja�ni� Martin, wskazuj�c palcem.

W d�ugiej �cianie znajdowa�y si� g��bokie nisze wydr��one w r�wnych odst�pach, kt�re od reszty sali oddziela�a barierka z kutego �elaza. Mniej wi�cej po�owa nisz by�a pusta, natomiast w ka�dej z pozosta�ych spoczywa�o du�e jajo, z�o�one na wy�ci�ce.

��Musz� le�e� w cieple, poniewa� nie mo�emy sobie pozwoli� na to, �eby wysiadywa�y je smoki albo zagrzeba�y je gdzie� blisko wulkan�w lub podobnych miejsc, jak to robi� na wolno�ci.

��Nie ma wi�cej miejsca, tak �eby przeznaczy� dla nich oddzieln� sal�? � zapyta� zdziwiony Laurence.

��Oczywi�cie, �e jest � burkn�� Granby.

Martin zerkn�� na niego i natychmiast pospieszy� z odpowiedzi�, zanim Laurence zd��y� zareagowa�.

��Widzisz, tutaj cz�sto kto� przychodzi, wi�c szybciej mo�na zauwa�y�, �e kt�re� z jaj zaczyna twardnie� � wyja�ni� szybko.

Wci�� pow�ci�gaj�c gniew, Laurence pomin�� milczeniem uwag� Granby�ego i odpowiedzia� Martinowi skinieniem g�owy. Czyta� w ksi��kach sir Edwarda, jak nieprzewidywalne bywaj� smocze jaja w okresie wyl�gu, i to nawet do samego ko�ca; znajomo�� rasy smoka mo�e jedynie zaw�zi� okres oczekiwania do miesi�cy, czy te� lat w przypadku wi�kszych ras.

��Podejrzewamy, �e ten Anglewing wykluje si� niebawem; to dopiero b�dzie wydarzenie � m�wi� dalej Martin, wskazuj�c na zlocistobr�zowe jajo, lekko opalizuj�ce i pokryte ��tymi plamkami. � To jest potomek Obversarii, smoka flagowego kana�u. S�u�y�em w jej za�odze jako flagowy i mog� powiedzie�, �e �aden inny smok tej klasy nie dor�wna jej w manewrach.

Obaj awiatorzy patrzyli na jaja z t�sknot�. Oczywi�cie ka�de z nich stanowi�o rzadk� okazj� awansu, jeszcze bardziej niepewn� ni� poparcie Admiralicji, na kt�re mo�na by�o przynajmniej zas�u�y� waleczno�ci� na polu walki.

��S�u�y�e� na wielu smokach? � zwr�ci� si� do Martina Laurence.

��Tylko na Obversarii, a potem na Inlacrimasie, kt�ry odni�s� rany w potyczce nad kana�em przed miesi�cem, przez co wyl�dowa�em tutaj � powiedzia� Martin. � Za miesi�c wr�ci do s�u�by, a ja dosta�em awans, wi�c nie mog� narzeka�. Otrzyma�em stopie� skrzyd�owego � doda� z dum�. � Ale Granby zaliczy� wi�cej smok�w, chyba cztery, zgadza si�? Kto by� przed Laetificat?

��Excursius, Fluitare i Actionis � odpar� kr�tko Granby.

Ju� pierwsze imi� wystarczy�o; Laurence wreszcie zrozumia� i jego twarz st�a�a. Granby prawdopodobnie przyja�ni� si� z porucznikiem Dayesem; w ka�dym razie obaj do niedawna byli towarzyszami broni i teraz sta�o si� dla niego jasne, �e obra�liwe zachowanie Granby�ego nie jest jedynie manifestacj� og�lnej niech�ci awiatora do oficera marynarki wojennej upchni�tego w ich s�u�bie, lecz ma tak�e charakter osobisty i jest jakby przed�u�eniem pierwotnej obelgi Dayesa.

Nieprzyzwyczajony do tolerowania lekcewa�enia, Laurence powiedzia� niespodziewanie:

��Id�my dalej, panowie.

Nie zatrzymywa� si� ju� przez reszt� spaceru, pozwalaj�c Martinowi prowadzi� rozmow� i odpowiadaj�c kr�tko na jego pytania. Obszed�szy ca�e �a�nie, wr�cili do przebieralni, a kiedy ju� si� ubrali, Laurence powiedzia� spokojnym, lecz stanowczym tonem:

��Panie Granby, teraz poka�e mi pan �erowiska i b�dzie pan wolny. � Musia� da� mu wyra�nie do zrozumienia, �e nie b�dzie tolerowa� najmniejszego braku szacunku. Je�li Granby wysili si� na jeszcze jedn� z�o�liwo��, b�dzie musia� go skarci� i lepiej, �eby to si� sta�o na osobno�ci. � Panie Martin, dzi�kuj� za towarzystwo i wszelkie wyja�nienia, niezwykle dla mnie cenne.

��Nie ma za co � odpar� Martin, zerkaj�c to na Laurence�a, to na Granby�ego, jakby si� ba� tego, co mo�e si� sta�, je�li zostawi ich samych. Lecz Laurence wyrazi� si� wystarczaj�co jasno i Martin, dot�d bardzo swobodny, najwyra�niej przyj�� jego s�owa niemal jak rozkaz. � A zatem zobaczymy si� wszyscy przy kolacji. Bywajcie.

Laurence i Granby poszli w milczeniu na �erowiska, czy raczej do skalnego wyst�pu, z kt�rego by�o je wida� w przeciwleg�ym ko�cu doliny. Przy uj�ciu naturalnej �lepej uliczki Laurence dostrzeg� dy�uruj�cych pasterzy. Granby wyja�ni� mu oboj�tnie, �e na sygna� przekazany ze skalnej p�ki pasterze wypuszczaj� do doliny odpowiedni� liczb� zwierz�t dla smoka kt�ry mo�e je sobie upolowa�, je�li w tym czasie nie odbywaj� si� �wiczenia.

��To do�� proste, jak s�dz� � zako�czy� opryskliwie Granby, ponownie przekraczaj�c granic� przyzwoito�ci, tak jak obawia� si� Laurence.

��Sir � rzuci� cicho Laurence. Granby zamruga� zaskoczony, wi�c Laurence powt�rzy�: � To do�� proste, s i r.

Mia� nadziej�, �e to ostrze�enie wystarczy, dlatego zdumia� si�, us�yszawszy odpowied� porucznika:

��My tu nie bawimy si� w ceremonie, bez wzgl�du na to, do czego przywyk�e� we flocie.

��Przywyk�em do uprzejmo�ci i je�li jej braknie, to przynajmniej b�d� si� domaga� szacunku dla stopnia � powiedzia� Laurence, trac�c panowanie nad sob�. Pos�a� Granby�emu w�ciek�e spojrzenie i poczu�, �e krew nap�ywa mu do twarzy. � B�dzie si� pan zwraca� do mnie poprawnie, poruczniku Granby, albo, jak mi B�g mi�y, oskar�� pana o niesubordynacj�, a nie chce mi si� wierzy�, �e Korpus podchodzi do niej tak niefrasobliwie, jak mo�na by wnosi� z pa�skiego zachowania.

Granby zblad� jak �ciana, przez co opalenizna na jego policzkach odci�a si� wyra�nie od reszty twarzy.

��Tak jest, sir � odpowiedzia� i stan�� na baczno��.

��Jest pan wolny, poruczniku � zareagowa� od razu Laurence i spojrza� na dolin� z r�koma za�o�onymi za plecami, czekaj�c, a� Granby odejdzie; nie mia� ochoty nawet na niego patrze�.

Kiedy wreszcie och�on�� ze s�usznego gniewu, poczu� si� zm�czony i przybity takim traktowaniem; poza tym wiedzia�, �e musi si� przygotowa� na konsekwencje swojego post�powania. w pierwszej chwili Granby sprawia� wra�enie cz�owieka z natury przyjaznego i sympatycznego, a nawet gdyby tak nie by�o, wci�� by� jednym z awiator�w, Laurence za� intruzem. Koledzy Granby�ego z pewno�ci� go popr�, a ich wrogo�� pogorszy jeszcze sytuacj� Laurence�a.

Ale nie mia� wyj�cia, bo przecie� nie mo�na tolerowa� jawnego braku szacunku i Granby dobrze wiedzia�, �e jego zachowanie nie mie�ci si� w regu�ach si� zbrojnych. Laurence, wci�� przygn�biony, zawr�ci� do kwatery i rozchmurzy� si� dopiero na dziedzi�cu, kiedy zobaczy� Temeraire�a, kt�ry ju� nie spa� i czeka� na niego.

��Wybacz, �e zostawi�em ci� na tak d�ugo � powiedzia� Laurence, po czym pochyli� si� i poklepa� smoka, bardziej dla w�asnej pociechy ni� jego. � Bardzo si� nudzi�e�?

��Ani troch� � odpar� Temeraire. � Mn�stwo ludzi przychodzi�o tu porozmawia� ze mn�, a niekt�rzy z nich zmierzyli mnie, �eby zrobi� uprz��. Rozmawia�em te� z Maksimusem, kt�ry mi powiedzia�, �e b�dziemy si� razem szkoli�.

Laurence przywita� Regal Coppera skinieniem g�owy, smok za� otworzy� sennie jedno oko na d�wi�k swojego imienia i uni�s� nieco masywny �eb, po czym znowu zapad� w sen.

��Jeste� g�odny? � zapyta� Laurence, odwracaj�c si� do Temeraire�a. � Musimy wsta� rano i stawi� si� u Celeritasa � to jest tutejszy instruktor � wi�c pewnie nie b�dzie wtedy czasu na jedzenie.

��Owszem, zjad�bym co� � rzek� Temeraire. Nie wydawa� si� ani troch� zdziwiony tym, �e b�dzie mia� smoka za instruktora, dlatego po us�yszeniu jego pragmatycznej odpowiedzi Laurence poczu� si� nieco zawstydzony w�asnym wcze�niejszym zaskoczeniem; oczywi�cie Temeraire nie widzia� w tym nic dziwnego Laurence nie zawraca� sobie g�owy pe�nym przypinaniem na czas kr�tkiego lotu na skalny wyst�p, gdzie zsiad� ze smoka i wys�a� go na polowanie. Prosta przyjemno�� obserwowania jak smok szybuje i nurkuje z wdzi�kiem po ofiar�, znacznie po. prawi�a samopoczucie Laurence�owi. Bez wzgl�du na to, jak go przyjm� awiatorzy, i tak mia� pozycj�, o jakiej nie m�g� marzy� kapitan okr�tu; mia� do�wiadczenie w dowodzeniu niech�tnymi lud�mi, gdyby tacy znale�li si� w jego za�odze, a jak pokazywa� przyk�ad Martina, nie wszyscy oficerowie musieli by� uprzedzeni do niego od samego pocz�tku.

Znalaz� te� inn� pociech�. Kiedy Temeraire zanurkowa�, elegancko chwyci� w szpony cz�api�c� w�ochat� krow� i zaraz zacz�� j� zjada�, Laurence us�ysza� entuzjastyczne pomruki. Uni�s� g�ow� i ujrza� rz�d ma�ych g��w widocznych w oknach budynku.

��To jest ten Cesarski, sir, prawda? � zawo�a� do niego jeden z ch�opc�w, puco�owaty i p�owow�osy.

��Tak, to jest Temeraire � odpar� Laurence.

Zawsze dba� o edukacj� swoich m�odych d�entelmen�w, a jego okr�t uznawano za doskona�e miejsce dla m�okos�w. Do tego cz�sto wy�wiadcza� przys�ugi komu� z rodziny czy te� floty, tak wi�c mia� bogate do�wiadczenie w szkoleniu ch�opc�w, najcz�ciej pozytywne. W przeciwie�stwie do wielu m�czyzn, nie czu� si� nieswojo w ich towarzystwie, nawet je�li byli m�odsi ni� jego midszypmeni.

��Patrzcie, patrzcie, niesamowite � zawo�a� inny ch�opiec, mniejszy i ciemnow�osy, wskazuj�c na smoka, kt�ry w�a�nie opad� tu� nad ziemi� i chwyci� wszystkie trzy owce, kt�re wy puszczono dla niego, a potem znowu zabra� si� do jedzenia.

��Pewnie lepiej potraficie oceni� smoka w locie ni� ja. Dobrze sobie radzi? � zapyta� ch�opc�w.

��O, tak � posypa�y si� entuzjastyczne zapewnienia.

���cina jak nale�y � doda� p�owow�osy, przyjmuj�c profesjonalny ton � i jaki ma zasi�g, wykorzystuje ka�de uderzenie skrzyd�em. Kapitalnie � doda�, zamieniaj�c si� znowu w ma�ego ch�opca, a Temeraire zawr�ci� po ostatni� krow�.

��Sir, nie wybra� pan jeszcze swoich go�c�w, prawda? � zapyta� z nadziej� w g�osie ciemnow�osy ch�opiec. Zaraz zawt�rowali mu pozostali; wszyscy zacz�li go zapewnia�, �e si� nadaj� na stanowisko w smoczej za�odze, na kt�re, jak zrozumia� Laurence, mianuje si� najlepszych kadet�w.

��Nie, ale kiedy do tego dojdzie, skorzystam z rady waszych instruktor�w � rzuci� z udawan� surowo�ci�. � Tak wi�c powinni�cie wykaza� si� przed nimi w najbli�szych tygodniach. No, najad�e� si�? � zwr�ci� si� do Temeraire�a, kt�ry wyl�dowa� zgrabnie na skalnej p�ce.

��O, tak, by�y bardzo smaczne, ale teraz ca�y jestem we krwi. Czy mo�emy si� umy�? � zapyta� Temeraire.

Dopiero teraz Laurence uzmys�owi� sobie, �e nie zapyta� o to podczas zwiedzania kryj�wki, dlatego ponownie zerkn�� na ch�opc�w.

��Panowie, co mi radzicie? Czy mam go zabra� na k�piel do jeziora?

Wszyscy wyba�uszyli oczy.

��Nigdy nie s�ysza�em, �eby kto� k�pa� smoka � rzuci� jeden z ch�opc�w.

��To znaczy, wyobra�a pan sobie mycie takiego Regala? � doda� p�owow�osy ch�opiec. � Zaj�oby to ca�e wieki. Zwykle oblizuj� sobie pysk i �apy, tak jak koty.

��To nie brzmi najlepiej. Ja lubi�, kiedy si� mnie myje, nawet je�li to zabiera du�o czasu � wtr�ci� Temeraire, zerkaj�c niepewnie na Laurence�a.

Laurence powstrzyma� si� od krzyku i powiedzia� spokojnie:

��Z pewno�ci� zabiera to du�o czasu, tak samo jak wiele innych rzeczy, kt�re nale�y wykonywa�. Zaraz ruszamy nad jezioro Zaczekaj tylko chwil�, Temeraire. P�jd� po jakie� p��tna.

��Och, ja przynios�! � G�owa p�owow�osego ch�opca znikn�a w oknie, a pozostali pod��yli za nim. Pi�� minut p�niej powr�cili ca�� gromadk�, nios�c stos niezdarnie posk�adanych p��cien, kt�rych pochodzenia Laurence si� domy�la�.

Ale wzi�� prze�cierad�a i podzi�kowa� ch�opcom z powag�, po czym dosiad� smoka, zatrzymuj�c w pami�ci twarz p�owow�osego kadeta; uwa�a�, �e kto� z tak� inicjatyw� ma zadatki na dobrego oficera.

��Jutro mo�emy przynie�� pasy z karabi�czykami i te� polecie�, �eby pom�c � doda� ten z najniewinniejsz� w �wiecie min�.

Laurence spojrza� na niego, zastanawiaj�c si�, czy nie nale�y pot�pi� bezczelno�ci, ale spodoba� mu si� entuzjazm ch�opaka, tak wi�c powiedzia� tylko stanowczym tonem:

��Zobaczymy.

Laurence widzia� zachwycone twarze stoj�cych na skalnej p�ce ch�opc�w, a� Temeraire okr��y� zamek i znikn�li z zasi�gu wzroku. Nad jeziorem pozwoli� najpierw smokowi pop�ywa�, �eby zmy� z siebie zakrzep�� krew, a potem dok�adnie go wytar�. Jako cz�owiek przyzwyczajony do codziennego szorowania pok�adu Laurence by� oburzony tym, �e awiatorzy nie dbaj� o czysto�� swoich podopiecznych, i kiedy tak wyciera� g�adkie, czarne boki smoka, pomy�la� nagle o uprz�y.

��Temeraire, czy rzemienie ci� nie obcieraj�? � zapyta�, dotykaj�c pas�w.

��Tylko czasem � powiedzia� Temeraire, odwracaj�c g�ow� w jego stron�. � Moja sk�ra staje si� coraz twardsza, a poza tym nawet je�li kt�ry� z rzemieni mi dokucza, przesuwam go nieco i od razu jest lepiej.

��Jestem zawstydzony � rzek� Laurence. � Nie powinienem ci� zmusza� do noszenia uprz�y przez ca�y czas. Od dzisiaj b�dziesz j� wk�ada� tylko do lot�w.

��Ale czy nie mam obowi�zku jej nosi�, tak jak ty musisz nosi� ubranie? � zapyta� Temeraire. � Nie chcia�bym, �eby kto� pomy�la�, �e jestem jakim� dzikusem.

��Dam ci wi�kszy �a�cuch na szyj�, i to wystarczy � powiedzia� Laurence, my�l�c o z�otej obr�czy Celeritasa. � Nie pozwol�, �eby� cierpia� przez jaki� zwyczaj, kt�ry wed�ug mnie wzi�� si� z lenistwa, i zamierzam wyrazi� swoj� opini� na ten temat pierwszemu admira�owi, jakiego spotkam.

Zawsze dotrzymywa� s�owa, wi�c zdj�� uprz�� z Temeraire�a, gdy tylko wyl�dowali na dziedzi�cu. Temeraire spojrza� nerwowo na pozosta�e smoki, kt�re obserwowa�y go uwa�nie od momentu powrotu, gdy� wci�� ocieka� wod�. Nie wydawa�y si� jednak oburzone, raczej zaciekawione, tak wi�c kiedy Laurence zdj�� z�oty �a�cuch z per�ami i owin�� go wok� szpona Temeraire�a niczym pier�cie�, ten zupe�nie si� uspokoi� i wyci�gn�� na ciep�ych kamiennych p�ytach.

��Przyjemniej jest bez uprz�y � wyzna� cicho Laurence�owi i podrapa� si� w ciemniejszym, stwardnia�ym miejscu na sk�rze, gdzie sprz�czka zgniot�a kilka �usek.

Laurence przerwa� czyszczenie uprz�y i poklepa� go przepraszaj�co.

��Prosz� ci� o wybaczenie � powiedzia�, spogl�daj�c na zgrubienie z poczuciem winy. � Zrobi� ci ok�ad.

��Ja te� chc� zdj�� uprz�� � zaszczebiota� niespodziewanie jeden z Winchester�w, sfrun�� z grzbietu Maksimusa i wyl�dowa� przed Laurence�em. � Zdejmiesz mi j�?

Laurence zawaha� si�, poniewa� �le by to wygl�da�o, gdyby zaj�� si� smokiem innego opiekuna.

��My�l�, �e tylko tw�j opiekun mo�e to zrobi� � powiedzia�. � Nie chcia�bym go obrazi�.

��Nie widzia�em go ju� od trzech dni � odpar� smutno Winchester i opu�ci� ma�� g�ow�; nie by� wi�kszy od pary koni poci�gowych, a w k��bie tylko troch� przewy�sza� Laurencea Z bliska Laurence dostrzeg� smu�ki zaschni�tej krwi na sk�rze smoka. Tak�e jego uprz�� nie wygl�da�a na zbytnio zadban�, w przeciwie�stwie do uprz�y pozosta�ych; widnia�y na niej plamy i p�kni�cia.

��Podejd� tutaj, niech ci si� przyjrz� � powiedzia� cicho Laurence, si�gaj�c po jeszcze mokre p��tno, i zacz�� wyciera� ma�ego smoka.

��Och, dzi�kuj� � powiedzia� Winchester i podsun�� si� ochoczo. � Nazywam si� Levitas � doda� nie�mia�o.

��Ja jestem Laurence, a to jest Temeraire � odpar� Laurence.

��Laurence jest moim kapitanem � rzek� Temeraire, k�ad�c nacisk na zaimek, a w jego g�osie zabrzmia�a nieznacznie wojownicza nuta.

Laurence spojrza� na niego zaskoczony i przerwa� czyszczenie, �eby go poklepa�. Temeraire wyci�gn�� si� wygodniej, lecz wci�� ich obserwowa�, zw�ziwszy �renice.

��Czy chcesz, �ebym sprawdzi�, co si� sta�o z twoim opiekunem? � zwr�ci� si� Laurence do Levitasa, kiedy sko�czy� go czy�ci�. � Mo�e jest chory, ale nawet je�li tak, to z pewno�ci� niebawem wydobrzeje.

��Och, raczej nie jest chory � odpar� Levitas r�wnie smutnym g�osem. � Ale teraz czuj� si� o wiele lepiej � doda� i z wdzi�czno�ci� potar� �bem o rami� Laurence�a.

Temeraire wyda� g�uchy pomruk niezadowolenia i rozp�aszczy� �ap� na kamiennej p�ycie, a wtedy Levitas zapiszcza� i powr�ci� pospiesznie na grzbiet Maksimusa, gdzie przytuli� si� do drugiego Winchestera. Laurence spojrza� na Temeraire�a.

��A c� to, zazdro��? � spyta� cicho. � Chyba nie masz nic przeciwko temu, �e go troch� umy�em, skoro opiekun go zaniedbuje?

��Jeste� m�j � odpar� stanowczo Temeraire, lecz po chwili spu�ci� ze wstydem �eb i doda� ciszej: � Jego �atwiej by�oby my�.

��Nie opu�ci�bym nawet cala twojej sk�ry, nawet gdyby� by� dwa razy wi�kszy od Laetificat � powiedzia� Laurence. � Ale mo�e sprawdz�, czy ch�opcy nie zechcieliby go umy� jutro.

��Tak by�oby dobrze � stwierdzi� rozpromieniony Temeraire. � Nie rozumiem, dlaczego nie przychodzi jego opiekun. Ty nigdy by� mnie nie zostawi� na tak d�ugo, prawda?

��Nigdy w �yciu, chyba �e by mnie zatrzymano si�� � odpar� Laurence.

Sam te� tego nie rozumia�. Wyobra�a� sobie, �e kto� zaprz�ony do g�upiej bestii nie widzi w niej ciekawego intelektualnie partnera, ale spodziewa�by si� co najmniej zwyk�ej sympatii, jak� James okazywa� Volatilusowi. A przecie� Levitas, cho� mniejszy, z pewno�ci� by� inteligentniejszy ni� Volly. Mo�e nie by�o w tym nic dziwnego, na pewno w�r�d awiator�w tak�e bywaj� mniej oddani ludzie, podobnie jak w innych rodzajach wojsk, lecz ze wzgl�du na ma�� liczebno�� smok�w przykro by�o wiedzie�, ze kt�ry� z nich jest nieszcz�liwy, co mog�o wp�yn�� na jego umiej�tno�ci.

Laurence zabra� ze sob� uprz�� Temeraire�a i zani�s� do ogromnych szop, w kt�rych pracowa�y za�ogi naziemne; pomimo p�nej pory kilkunastu ludzi siedzia�o na dworze, pal�c leniwie. Spojrzeli na niego z zaciekawieniem, nie zasalutowali, ale te� i nie okazali wrogo�ci.

��Ach, ty jeste� pewnie od Temeraire�a � rzuci� jeden z nich i odebra� od niego uprz��. � Zerwa�a si�? Za kilka dni dostaniecie w�asny sprz�t, ale p�ki co mo�emy to naprawi�.

��Nie zerwa�a si�, trzeba j� tylko wyczy�ci� � odpowiedzia� Laurence.

��Nie masz jeszcze uprz�nika, a nam nie wolno przydziela� ci cz�onk�w za�ogi naziemnej, dop�ki si� nie dowiemy, jakie smok ma przej�� szkolenie � wyja�ni� m�czyzna. � Ale zajmiemy si� tym. Hollin, przetrzesz to? � zawo�a� do m�odzie�ca, kt�ry zajmowa� si� sk�rami w szopie.

Hollin wyszed�, wytar� r�ce o fartuch i wzi�� uprz�� w du�e pewnie wygl�daj�ce d�onie.

��Jasne, ale czy b�d� k�opoty, kiedy mu to spr�buj� z powrotem na�o�y�? � zapyta�.

��Nie ma takiej potrzeby. Lepiej czuje si� bez uprz�y, wi�c po prostu po�� j� przy nim � o�wiadczy� Laurence stanowczo, ignoruj�c spojrzenia, jakie wywo�a�y jego s�owa. � Uprz�� Levitasa te� nie jest w najlepszym stanie.

��Levitasa? C�, o tym to ju� jego kapitan powinien porozmawia� z za�og� � odpar� pierwszy m�czyzna, pykaj�c fajk� w zamy�leniu.

By�a to prawda, niemniej wygl�da�o to na wymigiwanie si� od odpowiedzialno�ci. Laurence popatrzy� na niego zimno i na chwil� zapad�a wymowna cisza. M�czyzna poruszy� si� niezgrabnie, przyszpilony jego spojrzeniem.

��Je�li trzeba udzieli� im nagany za zaniedbywanie obowi�zk�w, to nale�y si� tym zaj�� � powiedzia� bardzo cicho Laurence. � S�dzi�em, �e je�li powie si� przedstawicielowi Korpusu, �e dobro jakiego� smoka jest zagro�one, to on od razu postara si� temu zaradzi�.

��Ja to zrobi�, kiedy b�d� odnosi� uprz�� Temeraire�a � rzuci� pospiesznie Hollin. � Levitas jest ma�y, wi�c wystarczy kilka ruch�w.

��Dzi�kuj�, panie Hollin. Ciesz� si�, �e zosta�em dobrze zrozumiany � rzek� Laurence i zawr�ci� do zamku.

Z ty�u rozleg� si� szept: � Ale z niego pi�a, nie chcia�bym s�u�y� w jego za�odze.

Nie by�o przyjemnie s�ysze� takie s�owa, poniewa� nigdy nie uwa�ano go za bezwzgl�dnego kapitana, zawsze szczyci� si� tym, �e dowodzi lud�mi, opieraj�c si� bardziej na szacunku ni� strachu czy wymierzaniu srogich kar, a wielu przychodzi�o do niego na s�u�b� na ochotnika.

Z drugiej strony by� te� �wiadomy w�asnej winy: podejmuj�c tak zdecydowane kroki, pomin�� kapitana Levitasa, co ten s�usznie mo�e mu wzi�� za z�e. Jednak Laurence niczego nie �a�owa�. Levitas by� wyra�nie zaniedbany, a jego poczucie obowi�zku nie pozwala�o mu zostawi� go w takim stanie. Swoboda w gronie cz�onk�w Korpusu mog�a mu w tej sprawie pom�c; przy odrobinie szcz�cia jego wskaz�wka nie musia�a zosta� odebrana jako wtr�canie si� w cudze sprawy czy wr�cz co� oburzaj�cego, jak mia�oby to miejsce we flocie.

Nie by� to zbyt pomy�lny pierwszy dzie�. Laurence poczu� si� znu�ony i zniech�cony. Nie napotka� tu niczego naprawd� nie do przyj�cia, tak jak si� obawia�, niczego tak z�ego, �e nie m�g�by tego znie��, ale te� i niczego �atwego ani znanego. Mimowolnie zat�skni� za wygodnym zorganizowaniem floty, kt�re wype�nia�o ca�e jego �ycie, i zapragn��, zupe�nie niedorzecznie, znale�� si� znowu z Temeraire�em na pok�adzie Relianta na �rodku oceanu.

Obudzi� go blask s�o�ca wlewaj�cy si� przez okna od wschodu. Zapomniany talerz z zimnym jedzeniem czeka� na niego poprzedniego wieczoru, kiedy wreszcie wr�ci� do pokoju, co oznacza�o, �e Tolly dotrzymywa� s�owa. Na jedzeniu siedzia�o kilka much, lecz dla cz�owieka morza nie by�o to nic wielkiego, tak wi�c Laurence odp�dzi� je machni�ciem r�ki i zjad� wszystko do ostatniego k�sa. Zamierza� tylko odpocz�� troch� przed kolacj� i k�piel�. Teraz mruga� otumaniony przez jak�� minut�, zanim wreszcie si� zorientowa�, gdzie jest. Usiad� nieporadnie, przypomniawszy sobie o �wiczeniach. Spa� w koszuli i gaciach, lecz na szcz�cie mia� zmian� ubrania, a mundur pozosta� w do�� dobrym stanie. B�dzie musia� pami�ta�, �eby znale�� w okolicy krawca, kt�ry by mu uszy� drugi. Szamoc�c si� nieco, w�o�y� go samodzielnie i zszed� na d�, wzgl�dnie zadowolony ze swojego wygl�du.

Wi�kszo�� miejsc przy stole starszych oficer�w by�a wolna. Laurence nie dostrzeg� Granby�ego, lecz wyczu� skutki jego obecno�ci w ukradkowych spojrzeniach, jakie pos�ali mu dwaj m�odzie�cy siedz�cy przy dalszym ko�cu sto�u. Bli�ej szczytu ogromny, dobrze zbudowany m�czyzna o nalanej twarzy, bez munduru, systematycznie zmiata� wype�niaj�ce jego talerz jajka, kaszank� i boczek. Laurence rozejrza� si� w poszukiwaniu kredensu z naczyniami.

��Dzie� dobry, kapitanie. Kawa czy herbata? � Tolly pojawi� si� u jego boku z dwoma dzbankami w r�kach.

��Kawa, dzi�kuj� � odpar� Laurence z wdzi�czno�ci�, po czym wychyli� ca�� fili�ank� duszkiem i podstawi� j� jeszcze raz, zanim s�u��cy zd��y� odej��. � Czy mamy tu samoobs�ug�? � zapyta�.

��Nie, Lacey ju� niesie dla pana jajka na bekonie. Prosz� powiedzie�, je�li b�dzie pan jeszcze czego� potrzebowa� � rzuci� Tolly, oddalaj�c si�.

��Dzie� dobry! � S�u��ca, ubrana w surowy samodzia�, przywita�a go pogodnie, zamiast zachowa� milczenie, lecz tak mi�o by�o ujrze� przyjazn� twarz, �e odruchowo odpowiedzia� na powitanie. Talerz, na kt�rym przynios�a jedzenie, by� jeszcze gor�cy, a kiedy Laurence spr�bowa� wy�mienitego bekonu, w og�le przesta� my�le� o stosownym zachowaniu: w�dzony w dymie z jakiego� nie znanego mu drzewa, smakowa� wybornie, a ��tka jajek by�y niemal jasnopomara�czowe. Jad� szybko, spogl�daj�c na kwadraty �wiat�a podr�uj�ce po pod�odze, padaj�ce z wysokich okien.

��Nie ud�aw si� � powiedzia� kr�py m�czyzna, zerkaj�c na niego. � Tolly, jeszcze herbaty � zarycza�; g�os mia� tak dono�ny, �e m�g�by przekrzycze� burz�. � Laurence? � zapyta�, czekaj�c, a� s�u��cy nape�ni mu kubek.

Laurence prze�kn�� k�s i powiedzia�:

��Tak, sir. Z kim mam przyjemno��?

��Berkley � przedstawi� si� m�czyzna. � Pos�uchaj, c� to za bzdury k�adziesz swojemu smokowi do g�owy? M�j Maksimus mamrocze przez ca�y ranek o k�pieli i zdj�ciu uprz�y � to niedorzeczne.

��Nie dla mnie, sir. Mam na wzgl�dzie jedynie wygod� mojego smoka � odpowiedzia� Laurence ze spokojem, zaciskaj�c d�onie na sztu�cach.

Berkley spiorunowa� go wzrokiem.

��Do cholery, sugerujesz, �e zaniedbuj� Maksimusa? Nikt nigdy nie my� smok�w; nie przeszkadza im odrobina brudu, przecie� maj� grub� sk�r�.

Laurence panowa� nad swoim zachowaniem i g�osem, ale straci� apetyt, wi�c od�o�y� sztu�ce.

��Najwyra�niej tw�j smok si� z tob� nie zgadza. S�dzisz, �e wiesz lepiej ni� on, co jest dla niego niewygodne?

Berkley spojrza� na niego spod �ci�gni�tych brwi i nieoczekiwanie parskn��.

��Ostry jeste�, to pewne. A ja my�la�em, �e we flocie s� same ostro�ne sztywniaki. � Wypi� herbat� i wsta�. � Zobaczymy si� p�niej. Celeritas zamierza po��czy� Maksimusa i Temeraire�a w par�. � Skin�� g�ow�, ca�kiem przyja�nie, i opu�ci� sal�.

Laurence by� nieco zdezorientowany t� nag�� zmian� frontu, lecz nie zastanawia� si� nad tym zbyt d�ugo, poniewa� zauwa�y�, �e jest ju� niemal sp�niony. Temeraire zacz�� si� niecierpliwi�, a Laurence stwierdzi�, �e musi zap�aci� za swoje dobre serce, bo trzeba by�o jeszcze za�o�y� uprz��. Zawo�a� dw�ch cz�onk�w za�ogi naziemnej do pomocy i przybyli na dziedziniec w ostatniej chwili.

Kiedy wyl�dowali, nie by�o tam jeszcze Celeritasa, lecz ju� par� chwil potem Laurence zobaczy�, jak instruktor wylania si� z jednej z nisz wykutych w klifowej �cianie: najwyra�niej by�y to prywatne kwatery, by� mo�e dla starszych albo bardziej zas�u�onych smok�w. Celeritas zamacha� skrzyd�ami i sfrun�� na dziedziniec, l�duj�c zgrabnie na tylnych �apach, a potem spojrza� uwa�nie na Temeraire�a.

��Hm, tak, cudownie g��boka pier�. We� oddech, prosz�. Tak, tak. � Opad� na cztery �apy. � No dobrze. Zobaczmy, co potrafisz. Dwa pe�ne okr��enia nad dolin�, przy pierwszym poziome zwroty, przy drugim p�tle. Tempo spokojne, chc� oceni� tw�j styl, a nie pr�dko��. � Pokaza� g�ow� w kierunku doliny.

Temeraire wystartowa� gwa�townie.

��Spokojnie � zawo�a� Laurence i upomnia� go �ci�gni�ciem wodzy.

Temeraire zwolni� niech�tnie i lecia� dalej z umiarkowan� pr�dko�ci�. �atwo upora� si� ze zwrotami i p�tlami. Kiedy wr�cili nad dziedziniec, Celeritas zawo�a�:

��Jeszcze raz na pe�nej pr�dko�ci.

Laurence pochyli� si� nisko nad szyj� smoka, kt�ry teraz pracowa� tak mocno skrzyd�ami, �e wiatr �wista� g�o�no w uszach. Nigdy wcze�niej nie lecieli tak szybko i nigdy wcze�niej nie czu� podobnego uniesienia. Kiedy wykonywali zwrot, nie potrafi� si� ju� d�u�ej powstrzyma� i wyda� okrzyk przeznaczony tylko dla uszu Temeraire�a.

Po drugim okr��eniu skierowali si� z powrotem ku dziedzi�cowi; Temeraire nawet si� nie zdysza�. Ale kiedy byli w po�owie doliny, gdzie� nad nimi rozleg� si� przera�liwy ryk i spad� na nich ogromny, czarny cie�. Laurence spojrza� do g�ry zaniepokojony i ujrza� Maksimusa, kt�ry p�dzi� prosto na nich, jakby zamierza� ich staranowa�. Temeraire zatrzyma� si� gwa�townie i zawis� w powietrzu, Maksimus za� przemkn�� tu� obok i wzbi� si� w powietrze, kiedy by� tu� nad sam� ziemi�.

��Do diab�a, Berkley, co to mia�o by�? � rykn�� Laurence najg�o�niej jak potrafi�, staj�c w uprz�y; by� w�ciek�y i �ciska� wodze dr��cymi d�o�mi. � Wyja�nisz mi to, pan, natychmiast!

��Wielki Bo�e! Jak on to robi? � odkrzykn�� Berkley pogodnie, jakby nic si� nie sta�o, podczas gdy Maksimus lecia� spokojnie z powrotem na dziedziniec. � Celeritasie, widzia�e� to?

��Widzia�em. Temeraire, wr�� tutaj � zawo�a� Celeritas. � Zaatakowali was na m�j rozkaz, kapitanie, prosz� si� nie oburza� � powiedzia� do Laurence�a, kiedy Temeraire wyl�dowa� zgrabnie na skraju dziedzi�ca. � To bardzo wa�ne, �eby sprawdzi� naturalne reakcje smoka podczas ataku z g�ry, z miejsca gdzie nie si�gamy wzrokiem; pewnych instynktownych reakcji nie wyeliminuje �aden trening.

Laurence wci�� by� nastroszony, podobnie jak Temeraire kt�ry z wyrzutem zwr�ci� si� do Maksimusa:

��To by�o bardzo nieprzyjemne.

��Wiem, te� przez to przeszed�em na pocz�tku szkolenia � odpar� weso�o Maksimus, nie okazuj�c najmniejszej skruchy. � W jaki spos�b potrafisz tak po prostu zawisn�� w powietrzu?

��Nigdy si� nad tym nie zastanawia�em � odpar� Temeraire ju� troch� udobruchany. Skierowa� g�ow� do ty�u i spojrza� na sw�j grzbiet. � Chyba po prostu uderzam skrzyd�ami w drug� stron�.

Laurence poklepa� go uspokajaj�co po szyi, a Celeritas przyjrza� si� uwa�nie po��czeniom stawowym jego skrzyde�.

��S�dzi�em, �e wszystkie smoki s� do tego zdolne, sir. Czy to co� niezwyk�ego? � zapyta� Laurence.

��Jedynie w tym sensie, �e w ci�gu dwustu lat mojego �ycia nigdy si� z tym nie zetkn��em � rzuci� z przek�sem Celeritas i przysiad� na tylnych �apach. � Anglewingi potrafi� robi� ciasne zwroty, ale nie potrafi� zawisn�� w taki spos�b. � Podrapa� si� po czole. � B�dziemy si� musieli zastanowi�, jak wykorzysta� t� umiej�tno��; na pewno mo�esz by� naprawd� niebezpiecznym bombowcem.

Laurence i Berkley wci�� o tym dyskutowali w drodze na obiad, a tak�e o wsp�lnych treningach Temeraire�a i Maksimusa. Celeritas prowadzi� z nim �wiczenia przez reszt� dnia, badaj�c zdolno�ci manewrowe Temeraire�a i przyuczaj�c oba smoki do lotu w tym samym tempie. Laurence ju� wcze�niej �ywi� przekonanie, �e Temeraire jest niezwykle szybki i sprawny w powietrzu, lecz z ogromn� przyjemno�ci� i satysfakcj� us�ysza�, �e potwierdza to Celeritas, i przekona� si�, �e Temeraire potrafi z �atwo�ci� prze�cign�� starszego i wi�kszego od siebie Maksimusa.

Celeritas zasugerowa� nawet, �e mo�e uda si� dwa razy zwi�kszy� tempo Temeraire�a, je�li zachowa zdolno�ci manewrowe podczas dojrzewania: dzi�ki temu by�by w stanie odby� lot bombarduj�cy wzd�u� ca�ej formacji wroga, wr�ci� na pozycj� i wykona� drugi nalot z pozosta�ymi smokami.

Berkleyowi i Maksimusowi nie przeszkadza�o, �e Temeraire zatacza wok� nich kr�gi. Naturalnie Regal Coppery by�y najwyra�niej si�� uderzeniow� Korpusu, a Temeraire z pewno�ci� nigdy by nie dor�wna� Maksimusowi wag� czy si��, tak wi�c nie by�o podstaw do zazdro�ci; mimo to po napi�tym pierwszym dniu Laurence uzna� za sukces brak jakichkolwiek zatarg�w. Sam Berkley by� do�� osobliw� postaci�, troch� za stary jak na �wie�o mianowanego kapitana i bardzo dziwaczny w zachowaniu, kt�re mo�na by opisa� jako morze pow�ci�gliwo�ci wzburzone okazjonalnymi wybuchami.

Niemniej jednak na sw�j spos�b wydawa� si� oficerem solidnym i oddanym, a tak�e wzgl�dnie przyjaznym. Powiedzia� Laurence�owi bez ogr�dek, kiedy zasiedli przy stole, czekaj�c na pozosta�ych oficer�w:

��Oczywi�cie b�dziesz musia� stawi� czo�o powszechnej zazdro�ci, cho�by tylko z tego wzgl�du, �e omin�� ci� sta�. Ja czeka�em na Maksimusa sze�� lat. Warto by�o czeka�, ale chyba tez bym ci� znienawidzi�, gdyby� wtedy paradowa� przede mn� na Cesarskim.

��Jak to czeka�e�? � zapyta� Laurence. � Zosta�e� przydzielony do niego, zanim si� wyklu�?

��W chwili gdy jajo ostyg�o na tyle, �e da�o si� je dotkn�� � odpar� Berkley. � W ci�gu jednego pokolenia dostajemy cztery czy pi�� Regal Copper�w, wi�c nie mog� dostawa� si� w przypadkowe r�ce. �ci�gn�li mnie zaraz po tym, jak powiedzia�em tak-jest-bardzo-dzi�kuj�, a potem siedzia�em tu, gapi�c si� na skorup� i ucz�c p�drak�w, i mia�em nadziej�, �e nie b�dzie si� specjalnie oci�ga�, ale on, cholera, oczywi�cie si� nie spieszy�. � Berkley prychn�� i opr�ni� kieliszek z winem.

Po porannych �wiczeniach Laurence wyrobi� sobie bardzo dobre zdanie o umiej�tno�ciach Berkleya i m�g� przyzna�, �e jego towarzysz rzeczywi�cie wydaje si� osob�, kt�rej mo�na powierzy� cennego smoka. Berkley bardzo lubi� Maksimusa i nie ukrywa� tego. Kiedy wychodzili z dziedzi�ca, Laurence us�ysza�, jak m�wi do swojego ogromnego smoka:

��Podejrzewam, �e nie dasz mi spokoju, dop�ki ci nie zdejm� uprz�y, a niech ci�. � A kiedy wyda� odpowiednie polecenie za�odze naziemnej, Maximus omal go nie przewr�ci� pieszczotliwym kuksa�cem.

Do jadalni przybywali pozostali oficerowie. Wi�kszo�� z nich by�a m�odsza od niego czy Berkleya, tak wi�c niebawem sal� wype�ni�y weso�e i cz�sto wysokie jeszcze g�osy. Z pocz�tku Laurence by� troch� spi�ty, lecz jego obawy si� nie zi�ci�y; owszem, kilku porucznik�w spojrza�o na niego z pow�tpiewaniem, a Granby siedzia� tak daleko od niego, jak si� da�o, lecz poza tym nikt nie zwraca� na niego uwagi.

��Za pozwoleniem, sir � odezwa� si� cicho i niespodziewanie wysoki, jasnow�osy m�czyzna o ostrym nosie i opad� na miejsce obok niego. Wprawdzie wszyscy starsi oficerowie nosili mundury i krawaty do kolacji, lecz ten wyra�nie si� wyr�nia�, gdy� krawat mia� r�wno zwi�zany, a mundur idealnie odprasowany. � Kapitan Jeremy Rankin, do us�ug � przedstawi� si� uprzejmie, podaj�c r�k�. � Chyba si� jeszcze nie spotkali�my?

��Nie, przyby�em wczoraj. Kapitan Will Laurence, do us�ug � odpar� Laurence.

Rankin mia� silny u�cisk i przyjemny, bezpo�redni spos�b bycia. Laurence stwierdzi�, �e bardzo dobrze mu si� z nim rozmawia, i nie by� zaskoczony, gdy si� dowiedzia�, �e Rankin jest synem hrabiego Kensington.

��W mojej rodzinie zawsze trzeciego syna oddawano na s�u�b� do Korpusu, a w zamierzch�ych czasach, zanim jeszcze powsta� Korpus i smoki zarezerwowano tylko dla Korony, m�j pra-kt�ry�-tam-dziadek trzyma� par� � powiedzia� Rankin. � Mog� wi�c bez przeszk�d odwiedza� dom rodzinny, bo wci�� mamy tam niedu�� kryj�wk� wykorzystywan� w trakcie przelot�w; zagl�da�em tam cz�sto nawet podczas szkolenia. Szkoda, �e inni awiatorzy nie maj� podobnych mo�liwo�ci � doda� cicho, zerkaj�c na boki.

Laurence nie chcia� powiedzie� niczego, co mog�oby zosta� uznane za krytyk�. Sam Rankin m�g� o tym wspomnie�, jako jeden z nich, lecz podobna uwaga w jego ustach mog�aby zabrzmie� obra�liwie.

��Ch�opcom musi by� ci�ko, opuszczaj� dom tak wcze�nie � powiedzia� taktownie. � We flocie nie przyjmujemy� to znaczy, flota nie przyjmuje ch�opak�w przed dwunastym rokiem �ycia, a i wtedy schodz� na l�d mi�dzy rejsami i jad� do domu. Ty te� mia�e� podobne do�wiadczenia? � zapyta�, odwracaj�c si� do Berkleya.

��Hm � mrukn�� Berkley, prze�ykaj�c jedzenie, a zanim odpowiedzia�, spojrza� przenikliwie na Rankina. � Niezupe�nie. Troch� piszcza�em, ale mo�na si� do tego przyzwyczai�, a poza tym p�dzimy p�drak�w do roboty, �eby nie mieli czasu t�skni� za domem. � Powr�ci� do obiadu, nie wykazuj�c ch�ci kontynuowania rozmowy, tak wi�c Laurence odwr�ci� si� znowu do Rankina.

��Ach, przychodz� za p�no! � Szczup�y ch�opak o jeszcze nie �ami�cym si� g�osie, ale wysoki jak na sw�j wiek, zbli�y� si� pospiesznie do sto�u; jego d�ugie, rude w�osy wysun�y si� do po�owy z zaplecionego warkocza. Zatrzyma� si� jak wryty przy stole, po czym powoli, z pewn� niech�ci� zaj�� miejsce po drugiej stronie Rankina, jedyne wolne. Pomimo m�odego wieku mia� ju� stopie� kapitana: na jego mundurze widnia�y podw�jne z�ote galony.

��Wcale nie, Catherine. Pozw�l, �e ci nalej� wina � rzek� Rankin.

Laurence spojrza� ze zdumieniem na m�odziana, przekonany �e si� przes�ysza�, lecz stwierdzi�, �e wcale nie: rzeczywi�cie mia� przed sob� m�od� dam�. Rozejrza� si� po innych, nieco zbity z tropu. Nikt si� nad tym nie zastanawia� ani nie by� zdziwiony, a Rankin zwraca� si� do niej uprzejmym i oficjalnym tonem, podaj�c jej tace z jedzeniem.

��Pozw�lcie, �e was sobie przedstawi� � doda� Rankin. � Kapitan Laurence na Temerairze i panna� och, zapomnia�em, to znaczy, kapitan Catherine Harcourt na, hm, Lily.

��Witam � mrukn�a dziewczyna, nie podnosz�c oczu.

Laurence poczu�, �e si� czerwieni. Ta m�oda kobieta siedzia�a w bryczesach, kt�re uwydatnia�y kszta�t jej n�g, i w koszuli przytrzymywanej g��wnie krawatem. Szybko przeni�s� wzrok na niczym go nie niepokoj�cy czubek jej g�owy i wydusi� z siebie:

��Do us�ug, panno Harcourt.

W ten spos�b przynajmniej zmusi� j� do podniesienia g�owy.

��Nie panno, ale k a p i t a n Harcourt � poprawi�a go. Piegi odcina�y si� wyra�nie na jej poblad�ej twarzy, ale niew�tpliwie by�a zdecydowana broni� swoich praw; pos�a�a Rankinowi wyzywaj�ce spojrzenie.

Laurence nazwa� j� �pann�� automatycznie; nie mia� zamiaru jej obrazi�, lecz najwyra�niej to zrobi�.

��Prosz� mi wybaczy�, kapitan Harcourt � odpowiedzia� natychmiast i sk�oni� g�ow� w ge�cie przeprosin. Niemniej jednak dziwnie by�o tak si� do niej zwraca�, a tytu� z trudem przeszed� przez jego usta, dlatego obawia� si�, �e jego odpowied� wypad�a bardzo sztucznie. � Nie chcia�em by� nieuprzejmy. � Skojarzy� teraz imi� smoka, kt�re go zaskoczy�o poprzedniego dnia, lecz wobec ogromu wra�e� jako� o nim zapomnia�. � Jak s�dz�, lata pani na Longwingu? � zapyta� uprzejmie.

��Tak, to moja Lily � odpowiedzia�a, a gdy wym�wi�a imi� smoka, w jej g�osie zabrzmia�a mimowolna ciep�a nuta.

��Mo�e nie wie pan, kapitanie Laurence, �e Longwingi toleruj� tylko opiekun�w p�ci �e�skiej; to takie ich dziwactwo, za kt�re musimy by� wdzi�czni, bo inaczej byliby�my pozbawieni tak czaruj�cego towarzystwa � rzek� Rankin, sk�aniaj�c g�ow� ku dziewczynie.

Laurence zmarszczy� brwi, us�yszawszy wyra�n� ironi� w jego g�osie; dziewczyna by�a widocznie speszona, Rankin za� wcale nie pomaga� jej poczu� si� lepiej. Znowu spu�ci�a g�ow� i wbi�a wzrok w talerz, zaciskaj�c blade usta w grymasie niezadowolenia.

��C� za odwaga podj�� taki obowi�zek, pa� kapitan Harcourt. Do� chcia�em powiedzie�: pani zdrowie � rzek� Laurence, poprawiaj�c si� w ostatniej chwili, i upi� �yk wina; nie uwa�a� za stosowne zmusza� tak m�odego dziewcz�cia do wypicia wina do dna.

��Robi� to samo, co inni � mrukn�a, po czym, nieco sp�niona, podnios�a sw�j kielich. � To znaczy: i pa�skie zdrowie.

Powt�rzy� sobie w my�lach jej stopie� i imi�, poniewa� uzna�, i� bardzo niegrzecznie by�oby znowu si� pomyli�, skoro raz ju� go poprawi�a, lecz wszystko to by�o tak dziwne, �e nie do ko�ca sobie ufa�. Stara� si� patrze� tylko na jej twarz, nie gdzie indziej. Z w�osami zwi�zanymi z ty�u rzeczywi�cie wygl�da�a ch�opi�co, co by�o nieco pomocne, a podobie�stwo do m�czyzny pot�gowa� jeszcze jej str�j, kt�ry zmyli� go na pocz�tku; podejrzewa�, �e w�a�nie dlatego ubiera�a si� po m�sku, cho� by�o to skandaliczne i nielegalne.

Mia� ochot� porozmawia� z ni�, cho� trudno by�oby wtedy nie zadawa� pyta�, ale rozdziela� ich Rankin. Tak wi�c zachowa� swoje rozwa�ania dla siebie; my�l, �e ka�dym Longwingiern w s�u�bie Korpusu dowodzi kobieta, by�a szokuj�ca. Zerkaj�c na jej szczup�� posta�, zastanawia� si�, jak ona daje sobie rade Sam po ca�odziennych lotach czu� si� rozbity i zm�czony i cho� z pewno�ci� dobra uprz�� bardzo pomaga�a, trudno mu by�o uwierzy�, by kobieta potrafi�a to wytrzyma� dzie� po dniu. By�oby bezczelno�ci� zapyta� j� o to wprost, ale przecie� Korpus nie m�g� sobie pozwoli� na odrzucenie Longwing�w. Nale�a�y do najbardziej niebezpiecznych angielskich smok�w i ust�powa�y mo�e tylko Regal Copperom, tak wi�c bez ich wsparcia obrona powietrzna Anglii zosta�aby znacznie uszczuplona.

Poch�oni�ty tym ciekawym tematem i uprzejm� rozmow� z Rankinem, Laurence sko�czy� sw�j pierwszy obiad i stwierdzi�, �e up�yn�� on w milszej atmosferze, ni� si� spodziewa�, po czym wsta� od sto�u bardzo podbudowany, pomimo milczenia kapitan Harcourt i Berkleya. Rankin tak�e si� podni�s� i powiedzia� do niego:

��Je�li nie ma pan innych plan�w, to czy mog� pana zaprosi� do klubu oficerskiego na partyjk� szach�w? Rzadko mam okazj� zagra� i przyznam, �e kiedy wspomnia� pan, �e grywa, zapragn��em wykorzysta� sposobno��.

��Dzi�kuj� za zaproszenie. B�dzie to dla mnie wielka przyjemno�� � odpar� Laurence. � Lecz teraz musz� prosie o wybaczenie. Powinienem uda� si� do Temeraire�a. Obieca�em mu poczyta�.

��Poczyta�? � zapyta� Rankin, rozbawiony i zaskoczony. � Pa�skie oddanie jest godne podziwu i jak�e charakterystyczne dla �wie�o upieczonego opiekuna. Lecz je�li wolno mi co� powiedzie�, to mog� pana zapewni�, �e smoki znakomicie daj� sobie rad� same. Niekt�rzy z naszych koleg�w kapitan�w mieli zwyczaj po�wi�ca� zwierz�tom ca�y wolny czas. Nie chcia�bym �eby wzoruj�c si� na ich przyk�adzie, uzna� pan, �e jest obowi�zek lub konieczno��, dla kt�rej musi pan po�wi�ci� przyjemno�� towarzystwa drugiego cz�owieka.

��Jestem wdzi�czny za trosk�, ale zapewniam, �e mnie ten problem nie dotyczy � rzek� Laurence. � Towarzystwo Temeraire�a jest dla mnie najlepsze z mo�liwych i niesie korzy�ci dla obu stron. Niemniej ch�tnie spotkam si� z panem w klubie p�niej, chyba �e k�adzie si� pan spa� wcze�nie.

��Uspokoi� mnie pan w jednym i drugim wzgl�dzie � powiedzia� Rankin. � Nie, nie k�ad� si� wcze�nie, oczywi�cie nie odbywam szkolenia, przyby�em tutaj z misj� kuriersk�, wi�c nie musz� si� trzyma� uczniowskiego rozk�adu zaj��. Ze wstydem przyznaj�, �e najcz�ciej schodz� na d� tu� przed po�udniem, ale z drugiej strony, dzi�ki temu b�d� mia� przyjemno�� spotka� si� z panem dzisiejszego wieczoru.

Po tych s�owach rozstali si�, a Laurence uda� si� do Temeraire�a. Z rozbawieniem ujrza� tu� za drzwiami do jadalni trzech kadet�w: p�owow�osy ch�opiec i jego dwaj towarzysze czaili si� z nar�czami czystych bia�ych szmat.

��Och, sir* � powiedzia� ch�opiec i wyskoczy� przed Laurence�a. � Mo�e potrzebuje pan wi�cej p��cien dla Temeraire�a? � zaproponowa� ochoczo. � Pomy�leli�my, �e si� panu przydadz�, wi�c przynie�li�my troch�, kiedy zobaczyli�my, �e je.

��Hej, Roland, co tam knujesz? � Tolly, ob�adowany brudnymi naczyniami z jadalni, zatrzyma� si�, kiedy ujrza� kadet�w nagabuj�cych kapitana. � Wiesz przecie�, �e nie nale�y naprzykrza� si� kapitanowi.

��Nie naprzykrzam si�, prawda? � rzek� ch�opiec, spogl�daj� z nadziej� na Laurence�a. � Pomy�leli�my tylko, �e mo�emy troch� pom�c. W ko�cu Temeraire jest bardzo du�y, a Morgan, Dyer i ja mamy karabi�czyki, wi�c mo�emy si� przypi�� � doda� z powag�, pokazuj�c dziwn� uprz��, kt�rej Laurence wcze�niej nie zauwa�y�. Od grubego sk�rzanego pasa, kt�ry opasywa� ciasno tali� ch�opca, odchodzi�y dwa rzemienie zako�czone czym� co na pierwszy rzut oka przypomina�o du�e metalowe ogniwo Przyjrzawszy si� lepiej, Laurence dostrzeg� w nim fragment kt�ry mo�na by�o wcisn�� do �rodka, co pozwala�o otworzy� ogniwo i przypi�� je do czego� innego. Laurence wyprostowa� si� i powiedzia�:

��Temeraire nie dosta� jeszcze odpowiedniej uprz�y, wi�c raczej nie mo�ecie si� przypi��. Ale � powiedzia�, rozbawiony w duchu widokiem ich zasmuconych twarzy � chod�cie ze mn�. Zobaczymy, co tam b�dzie do roboty. Dzi�kuj�, Tolly � zwr�ci� si� do s�u��cego. � Poradz� sobie z nimi.

Tolly ani troch� nie ukrywa� u�miechu.

��Niew�tpliwie � rzuci�, odchodz�c do swoich obowi�zk�w.

��Roland, tak? � zapyta� Laurence ch�opca, zmierzaj�c na dziedziniec, podczas gdy tr�jka m�odych kadet�w szybko drepta�a, �eby za nim nad��y�.

��Tak, sir, kadet Emily Roland, do us�ug. � Odwr�ciwszy si� do swoich towarzyszy, zupe�nie nie�wiadoma zdumienia, w jakie wprawi�a Laurence�a, dziewczynka doda�a: � A to s� Andrew Morgan i Peter Dyer, wszyscy jeste�my na trzecim roku.

��Tak, i chcieliby�my pom�c � wtr�ci� Morgan, a Dyer, najmniejszy z ca�ej tr�jki, o okr�g�ych oczach, tylko kiwn�� g�ow�.

��Bardzo dobrze � wydusi� z siebie Laurence, zerkaj�c ukradkiem na dziewczynk�. Mia�a kr�tko przyci�te w�osy, podobnie jak dwaj ch�opcy, kr�p� figur� i g�os tylko odrobin� wy�szy od ich g�os�w, dlatego Laurence si� pomyli�. Po chwili zastanowienia uzna� to wszystko za rzecz zupe�nie naturaln�; oczywi�cie Korpus szkoli� pewn� grup� dziewcz�t, spodziewaj�c si�, ze b�d� potrzebne do wyklutych Longwing�w, i pewnie kapitan Harcourt sama przesz�a podobny trening. Mimowolnie zacz�� si� zastanawia�, jacy rodzice oddaj� c�rki do tak trudnej s�u�by.

Kiedy weszli na dziedziniec, zobaczyli, �e wre tam praca ; wype�nia go �opot skrzyde� i g�osy smok�w. Wi�kszo�� z nich powr�ci�a z �erowiska i by�y teraz obs�ugiwane przez za�ogi czyszcz�ce uprz�e. Wbrew temu, co m�wi� Rankin, Laurence�owi trudno by�o dostrzec smoka, przy kt�rym nie sta�by jego kapitan, poklepuj�cy go czule i przemawiaj�cy do niego; najwyra�niej o tej porze dnia smoki i ich opiekunowie mieli przerw� w zaj�ciach.

Nie od razu dostrzeg� Temeraire�a; przeszukawszy wzrokiem zat�oczony dziedziniec, zorientowa� si� wreszcie, �e jego smok znalaz� sobie miejsce poza murami, prawdopodobnie by unikn�� ha�asu i krz�taniny. Zanim Laurence wyszed� do niego, skierowa� tr�jk� kadet�w do Levitasa, kt�ry le�a� skulony pod murem, przygl�daj�c si�, jak oficerowie zajmuj� si� swoimi smokami. Mia� na sobie uprz��, kt�ra teraz wygl�da�a o wiele lepiej ni� poprzedniego dnia: sk�rzane rzemienie zosta�y naoliwione i nabra�y gi�tko�ci, a ��cz�ce je metalowe pier�cienie by�y wypolerowane.

Teraz dopiero Laurence si� domy�li�, �e s�u�y�y jako punkt zaczepienia dla karabi�czyk�w. Cho� mniejszy ni� Temeraire, Levitas by� i tak du�ym stworzeniem, tak wi�c Laurence uzna�, ze z pewno�ci� wytrzyma ci�ar tr�jki kadet�w w czasie kr�tkiej podr�y. Smok bardzo si� ucieszy� z okazanej mu uwagi, a jego �czy zal�ni�y ja�niej na propozycj� Laurence�a.

��Oczywi�cie, �e ud�wign� was wszystkich � powiedzia�, spogl�daj�c na kadet�w, kt�rzy patrzyli na niego z r�wnym Zapa�em. Ka�dy z nich wspi�� si� na grzbiet smoka niczym wiewi�rka i przypi�� do dw�ch pier�cieni dobrze ju� wy�wiczonym ruchem.

Laurence sprawdzi� wszystkie rzemienie; wydawa�y si� dobrze umocowane.

��Dobrze, Levitasie, zabierz ich na brzeg, a Temeraire i ja do��czymy do was niebawem � powiedzia� i poklepa� smoka po boku.

Odprawiwszy kadet�w, Laurence opu�ci� dziedziniec, klucz�c mi�dzy smokami. Przystan��, gdy tylko spojrza� na Temeraire�a z bliska; smok by� przygn�biony, jakby zupe�nie straci� ca�� rado��, z jak� zako�czy� poranne �wiczenia, wi�c Laurence szybko do niego podbieg�.

��Co ci jest? � zapyta�, ogl�daj�c pysk Temeraire�a, lecz smok by� uwalany krwi� po posi�ku i chyba najedzony. � Zaszkodzi�o ci co�, co zjad�e�?

��Nie, czuj� si� dobrze � odpar� Temeraire. � Tylko� Laurence, czy ja jestem normalnym smokiem?

Laurence spojrza� na niego zaskoczony, poniewa� nigdy wcze�niej nie s�ysza� podobnej nuty niepewno�ci w jego g�osie.

��Jeste� najnormalniejszym smokiem na �wiecie. Sk�d ci przysz�o do g�owy podobne pytanie? Czy kto� powiedzia� ci co� niemi�ego? � Na sam� my�l o tym zacz�� wzbiera� w nim gniew. Jemu samemu awiatorzy mogli gada�, co tylko im si� podoba, ale nie b�dzie tolerowa� �adnych uwag kierowanych do Temeraire�a.

��Och, nie � rzek� Temeraire, lecz jako� bez przekonania. � Nikt nie by� niemi�y, ale kiedy jedli�my wszyscy razem, zauwa�yli, �e nie wygl�dam dok�adnie tak jak oni. Wszyscy maj� ja�niejsz� sk�r� ni� ja, a ich skrzyd�a nie maj� tylu palc�w. Poza tym maj� grzebienie na grzbietach, a ja nie, mam wi�cej pazur�w ni� oni. � Przygl�da� si� sobie uwa�nie, kiedy wylicza� kolejne cechy swojej anatomii. � Dlatego patrzyli na mnie troch� dziwnie, ale nikt nie by� niemi�y. To pewnie dlatego, �e jestem chi�skim smokiem?

��Naturalnie. I musisz pami�ta�, �e Chi�czycy nale�� do najlepszych hodowc�w na �wiecie � powiedzia� stanowczo Lauce. � Je�li w og�le mieliby por�wnywa� si� z tob�, to powinni traktowa� ci� jako idea�, a nie odwrotnie, wi�c ani przez chwil� nie w�tp w siebie. Przypomnij sobie tylko, jak Celeritas chwali� rano tw�j lot.

��Ale nie potrafi� zia� ogniem ani plu� trucizn� � rzek� Temeraire i u�o�y� si� wygodniej, wci�� osowia�y. � I nie jestem tak du�y jak Maksimus. � Zamilk� na moment, a potem doda�: � On i Lily jedli pierwsi; reszta musia�a czeka�, a� sko�cz�, i dopiero wtedy mogli�my polowa� w grupie.

Laurence zmarszczy� brwi; nie przysz�o mu do g�owy, �e smoki maj� w�asn� hierarchi�.

��M�j drogi, jeste� pierwszym przedstawicielem swojej rasy w Anglii, wi�c twoje miejsce nie zosta�o jeszcze ustalone � powiedzia�, usi�uj�c znale�� wyja�nienie, kt�re by uspokoi�o Temeraire�a. � A poza tym mo�e ten porz�dek ma co� wsp�lnego z rang� kapitan�w. Musisz pami�ta�, �e mam o wiele kr�tsze starsze�stwo ni� kt�rykolwiek z pozosta�ych kapitan�w.

��To by�oby bardzo g�upie. Przecie� jeste� starszy od wi�kszo�ci z nich i masz du�e do�wiadczenie � rzuci� Temeraire, zapominaj�c troch� o swoim nieszcz�ciu i staj�c w obronie Laurence�a. � Ty wygrywa�e� bitwy, a wi�kszo�� z nich dopiero si� szkoli.

��Owszem, lecz to by�y bitwy morskie, a w powietrzu wszystko wygl�da zupe�nie inaczej � powiedzia� Laurence. � Ale prawd� jest, �e ranga i pierwsze�stwo nie gwarantuj� m�dro�ci ani dobrej rasy, wi�c nie bierz sobie tego tak bardzo do serca. ^ pewno�ci� za rok lub dwa zostaniesz uhonorowany tak, jak na to zas�ugujesz. P�ki co, najad�e� si� do syta? Wr�cimy na zerowisko, je�li jeste� jeszcze g�odny.

��Och, nie, jedzenia by�o pod dostatkiem � zapewni� go Temeraire. � Mog�em upolowa�, co tylko chcia�em, a inni specjalnie mi nie przeszkadzali.

Zamilk�, Laurence za�, widz�c, �e nastr�j smoka jeszcze nie ca�kiem si� poprawi�, powiedzia�:

��Chod�, trzeba ci� umy�.

Temeraire od razu si� o�ywi�, a kiedy prawie przez godzin� dokazywa� z Levitasem w jeziorze i pozwoli� si� wyszorowa� kadetom, odzyska� dobry nastr�j. Ju� o wiele szcz�liwszy, zwin�� si� wok� Laurence�a na ciep�ych p�ytach dziedzi�ca i zabrali si� do czytania. Lecz Laurance zauwa�y�, �e Temeraire cz�ciej ni� zwykle spogl�da na sw�j z�oty naszyjnik z per�ami i dotyka go czubkiem j�zyka; zaczyna� ju� rozpoznawa� ten gest jako pro�b� o dodanie otuchy. Spr�bowa� czyta� z wi�kszym uczuciem i poklepa� przedni� �ap� smoka, na kt�rej siedzia� wygodnie.

Kiedy wieczorem wchodzi� do klubu oficerskiego, wci�� odczuwa� pewien niepok�j, a chwilowa cisza, jaka zapad�a po jego wej�ciu do sali, zrobi�a na nim o wiele mniejsze wra�enie, ni� mog�aby zrobi� w innej sytuacji. Stoj�cy przy pianinie Granby znacz�co dotkn�� czo�a, sarkastycznie mu salutuj�c, i powiedzia�:

��Sir.

Trudno by�o skrytykowa� tak� dziwn� zniewag�, wi�c Laurence postanowi� zareagowa� tak, jakby to by�o szczere powitanie, i odpowiedzia� uprzejmie:

��Panie Granby.

Skin�� te� g�ow� pozosta�ym i poszed� dalej, nie spiesz�c si� zbytnio. Rankin siedzia� w k�cie sali, przy stoliku, pogr��ony w lekturze gazety. Laurence przy��czy� si� do niego i ju� po kilku chwilach obaj pochylili si� nad szachownic�, kt�r� Rankin zdj�� z p�ki.

Sal� znowu wype�ni� szum rozm�w; Laurence rozgl�da� si� dyskretnie mi�dzy ruchami. Teraz, ju� bardziej zorientowany, dostrzeg� kilka kobiet w t�umie oficer�w. Ich obecno�� nie wydawa�a si� w og�le kr�powa� pozosta�ych; rozmowy, cho� pogodne, nie by�y wcale wyrafinowane, cz�sto podnoszono g�osy i przerywano sobie nawzajem.

Niemniej jednak w sali panowa�a atmosfera braterstwa, wi�c Laurence troch� �a�owa�, �e jest z tego wykluczony; z ich i w�asnej woli nie nale�a� do tego grona i si�� rzeczy poczu� si� osamotniony. Niemal natychmiast st�umi� to uczucie. W Kr�lewskiej Marynarce musia� przywykn�� do samotniczego �ycia, cz�sto pozbawionego nawet takiego towarzystwa, jakie zapewnia� Temeraire. A poza tym, p�ki co, Laurence m�g� si� zadowoli� towarzystwem Rankina, wi�c przesta� zerka� na sal� i skupi� uwag� na szachownicy.

Rankin by� mo�e wyszed� z wprawy, lecz bez w�tpienia mia� talent do szach�w, a poniewa� ta gra nie nale�a�a do ulubionych rozrywek Laurence�a, byli mniej wi�cej r�wnymi sobie przeciwnikami. Podczas gry Laurence wspomnia� o swoim niepokoju o Temeraire�a uwa�nie go s�uchaj�cemu Rankinowi.

��Rzeczywi�cie to godne ubolewania, �e nie przyznano mu pierwsze�stwa w hierarchii, ale radzi�bym zostawi� t� spraw� jemu samemu � rzek� Rankin. � Tak si� zachowuj� na wolno�ci; silniejsze zwierz�ta domagaj� si� pierwszych k�s�w z polowania, a s�absze im ust�puj�. Najwyra�niej musi sobie zas�u�y� na szacunek.

��Masz na my�li rzucenie jakiego� wyzwania? To by chyba nie by�o zbyt m�dre � stwierdzi� Laurence zaniepokojony sam� my�l� o tym; s�ysza� stare fantastyczne opowie�ci o dzikich smokach, kt�re walczy�y mi�dzy sob� i zabija�y si� w takich pojedynkach. � Nie by�oby rozs�dnie pozwala� na to, �eby tak cenne istoty walczy�y ze sob� z tak b�ahego powodu.

��Rzadko dochodzi do prawdziwej walki, poniewa� one znaj� mo�liwo�ci przeciwnik�w, i mog� ci� zapewni�, �e kiedy smok upewni si� co do swojej si�y, nie b�dzie tolerowa� zaczepek ani nie spotka si� z wielkim oporem � powiedzia� Rankin.

Laurence�a nie bardzo przekona�o to wyja�nienie, poniewa� by� pewien, �e to wcale nie brak odwagi udaremni� Temeraire�owi wywalczenie pierwsze�stwa, lecz subtelna wra�liwo��, kt�ra niefortunnie pozwoli�a mu dostrzec brak akceptacji ze strony pozosta�ych smok�w.

��Mimo wszystko chcia�bym mu pom�c odzyska� wiar� w siebie � oznajmi� smutno Laurence. Wyobra�a� sobie, �e odt�d wszystkie posi�ki b�d� unieszcz�liwia� Temeraire�a, a przecie� nie da si� ich unikn��, chyba �eby go karmi� o innych porach przez co z pewno�ci� czu�by si� jeszcze bardziej odizolowany od innych.

��Och, podaruj mu jakie� �wiecide�ko i si� uspokoi � rzuci� Rankin. � To zdumiewaj�ce, jak bardzo taki prezent poprawia im nastr�j. Zawsze kiedy m�j smok zaczyna kw�ka�, kupuj� mu �wiecide�ko i od razu jest szcz�liwy, zupe�nie jak kapry�na kochanka.

Laurence u�miechn�� si� mimowolnie na to absurdalne por�wnanie.

��Tak si� sk�ada, �e zamierza�em sprawi� mu now� obro�� � powiedzia� ju� powa�niej � tak�, jak� nosi Celeritas. Wierz�, �e to by go bardzo ucieszy�o. Ale zdaje si�, �e nigdzie w okolicy nie da si� zam�wi� czego� takiego.

��Mog� ci pom�c. Jako kurier latam regularnie do Edynburga, gdzie jest kilka doskona�ych sklep�w jubilerskich, a w niekt�rych z nich sprzedaj� nawet gotowe wyroby przeznaczone dla smok�w, bo tutaj na p�nocy w zasi�gu lotu znajduje si� wiele kryj�wek. Je�li zechcesz mi towarzyszy�, to z rado�ci� ci� tam zabior� � rzek� Rankin. � Najbli�szy lot mam w sobot�. Je�li wyruszymy rano, przywioz� ci� z powrotem przed kolacj�.

��Dzi�kuj�. Jestem ci wielce zobowi�zany � powiedzia� Laurence, zaskoczony i zadowolony. � Zg�osz� si� do Celeritasa o pozwolenie.

Gdy nast�pnego ranka Celeritas us�ysza� pro�b� Laurence�a, marszczy� czo�o i spojrza� na niego uwa�nie.

��Chcesz lecie� z kapitanem Rankinem? No c�, to b�dzie tw�j ostatni wolny dzie� na d�ugi czas, poniewa� musisz by� tutaj obecny przez ca�y okres szkolenia Temeraire�a.

Celeritas wydawa� si� niemal rozgniewany, co zdziwi�o Laurence�a.

��Zapewniam ci�, �e nie mam nic przeciwko temu � odpar�, zastanawiaj�c si�, czy instruktor podejrzewa go o ch�� uchylenia si� od obowi�zk�w. � W istocie spodziewa�em si� tego i jestem �wiadomy konieczno�ci intensywnego szkolenia. Gdyby moja nieobecno�� mia�a sprawi� jakie� k�opoty, nie wahaj si� z odmow�.

Bez wzgl�du na to, jakie by�o �r�d�o pierwotnego niezadowolenia Celeritasa, ostatnie s�owa Laurence�a troch� je z�agodzi�y.

��Tak si� sk�ada, �e za�oga naziemna b�dzie potrzebowa�a dnia na dopasowanie Temeraire�owi nowej uprz�y i wtedy w�a�nie si� tym zajmie � powiedzia� mniej surowym tonem. � My�l�, �e nie b�dziesz potrzebny, o ile Temeraire nie b�dzie grymasi� przy zak�adaniu uprz�y bez ciebie, tak wi�c mo�esz si� uda� na ostatni� wycieczk�.

Temeraire zgodzi� si� na wypraw� Laurence�a, wi�c wszystko zosta�o ustalone i podczas kolejnych kilku wieczor�w Laurence dokona� pomiar�w szyi Temeraire�a, a tak�e Maksimusa, gdy� uzna�, �e jego smok mo�e w przysz�o�ci osi�gn�� rozmiary Regal Hoppera. Przed Temeraire�em udawa�, �e pomiary s� potrzebne do nowej uprz�y. Nie m�g� si� doczeka�, kiedy wr�czy prezent, i liczy� na to, �e niespodziewany dar rozwieje troski smoka, psuj�ce mu humor.

Rankin przygl�da� si� z rozbawieniem, jak Laurence szkicuje kolejne wzory. Obaj zwyczajowo ju� grywali w szachy wieczorami i siedzieli obok siebie przy obiedzie. Laurence niewiele rozmawia� z pozosta�ymi awiatorami, nad czym ubolewa�, lecz uzna�, �e nie ma sensu si� narzuca� wobec braku inicjatywy ze strony pozosta�ych, a poza tym obecny stan rzeczy ca�kiem go zadowala�. Zorientowa� si�, �e Rankin tak�e jest outsiderem nie bior�cym udzia�u w codziennym �yciu awiator�w, by� mo�e z racji wytworno�ci manier, je�li wi�c zostali odrzuceni z tego samego powodu, to przynajmniej w ramach rekompensaty mogli si� cieszy� wzajemnym towarzystwem.

Z Berkleyem Laurence spotyka� si� codziennie przy �niadaniu i podczas �wicze� i niezmiennie widzia� w nim bystrego awiatora i powietrznego taktyka; natomiast podczas obiadu czy w wi�kszym towarzystwie Berkley zachowywa� milczenie. Laurence nie mia� pewno�ci, czy chcia�by si� zbli�y� do niego ani czy jego towarzysz by sobie tego �yczy�, zadowala� si� wi�c uprzejm� wymian� zda� i omawianiem spraw technicznych. W ko�cu znali si� zaledwie od kilku dni i na pewno b�dzie jeszcze czas, �eby si� lepiej pozna�.

Przygotowa� si� skrupulatnie na spotkanie kapitan Harcourt, lecz ona jakby unika�a jego towarzystwa. Tylko raz zobaczy� j� z daleka, a przecie� niebawem Temeraire mia� rozpocz�� �wiczenia z jej smokiem, Lily. Jednak�e kt�rego� ranka zasta� j� przy stole, kiedy przyszed� na �niadanie, i pragn�c nawi�za� normaln� rozmow�, zapyta� j� o imi� jej smoka, podejrzewaj�c, �e by� mo�e jest to przezwisko, tak jak w przypadku Volly�ego. Ona znowu obla�a si� rumie�cem i odpowiedzia�a ch�odno:

��Po prostu mi si� podoba�o. A ty sk�d wzi��e� imi� Temeraire�a?

��Szczerze m�wi�c, nie mia�em poj�cia, jak powinno si� nazwa� smoka, ani te� nie mog�em tego ustali� w tamtych okoliczno�ciach � odpowiedzia� Laurence, czuj�c, �e �le zacz��. Dot�d nikt nie czyni� uwag na temat do�� niezwyk�ego imienia jego smoka, wi�c kiedy ona o tym wspomnia�a, domy�li� si�, �e m�g� dotkn�� jakiego� jej czu�ego punktu. � To by�a nazwa okr�tu: pierwszy Temeraire zosta� odebrany Francuzom, a ten, kt�ry obecnie p�ywa pod nasz� bander�, jest dziewi�dziesi�cioo�miodzia�owym tr�jpok�adowcem, jednym z naszych najlepszych okr�t�w liniowych.

Po tym jego wyznaniu jakby si� uspokoi�a i odpowiedzia�a z wi�ksz� otwarto�ci�:

��Och, skoro zdoby�e� si� na tak� szczero��, to przyznam si�, �e i w moim przypadku by�o podobnie. Lily mia�a si� wyklu� nie wcze�niej ni� za pi�� lat, wi�c nie zastanawia�am si� nad imieniem. Kiedy jajo nieoczekiwanie stwardnia�o, obudzili mnie w �rodku nocy w edynburskiej kryj�wce i przywie�li na Winchesterze, tak �e dotar�am do �a�ni w ostatniej chwili. Po prostu rozdziawi�am usta, kiedy poprosi�a mnie, �ebym jej nada�a imi�, i tylko to mi przysz�o do g�owy.

��Jest czaruj�ce i idealnie pasuje do twojego smoka, Catherine � powiedzia� Rankin, przy��czaj�c si� do nich przy stole. � Dzie� dobry, Laurence. Czyta�e� gazet�? Lord Pugh w ko�cu wyda� c�rk� za m��, a to znaczy, �e Ferrold musi by� bez grosza.

Plotka dotycz�ca os�b nie znanych Harcourt wykluczy�a j� z rozmowy. Zanim Laurence zd��y� zmieni� temat, przeprosi�a ich i wysz�a, tak wi�c straci� mo�liwo�� pog��bienia znajomo�ci.

Te kilka dni dziel�ce go od wyprawy do Edynburga min�y szybko. �wiczenia na razie ogranicza�y si� g��wnie do testowania mo�liwo�ci Temeraire�a podczas lotu i sprawdzania, jak najskuteczniej da�oby si� z niego i Maksimusa utworzy� formacj� skupion� wok� Lily. Na polecenie Celeritasa odbywali niesko�czon� liczb� lot�w wok� doliny, czasem ograniczaj�c do minimum liczb� uderze� skrzyd�ami, czasem zwi�kszaj�c maksymalnie pr�dko��, lecz niezmiennie chodzi�o o to, aby utrzymali si� w jednej linii. Podczas jednego z trening�w niemal ca�y ranek latali do g�ry nogami, tak �e potem Laurence zszed� na ziemie oszo�omiony i mocno czerwony na twarzy. Pot�niej zbudowany Berkley sapa� ci�ko, zsuwaj�c si� niezgrabnie z grzbietu Maksimusa po ostatnim okr��eniu, wi�c Laurence podbieg� go podtrzyma�, kiedy ugi�y si� pod nim nogi.

Maksimus sta� nad Berkleyem, wydaj�c niespokojne pomruki.

��Przesta� j�cze�, Maksimusie. Nie ma niczego bardziej absurdalnego od istoty o twoich rozmiarach zachowuj�cej si� jak troskliwa kwoka � rzuci� Berkley i osun�� si� na krzes�o podstawione pospiesznie przez s�u��cych. � Ach, dzi�kuj� � powiedzia� i wzi�� do r�ki szklaneczk� brandy, kt�r� mu podsun�� Laurence; napi� si� troch�, a Laurence polu�ni� mu krawat.

��Przepraszam, �e da�em wam taki wycisk � rzek� Celeritas, kiedy Berkley przesta� ju� dysze� i odzyska� naturalne kolory na twarzy. � Normalnie roz�o�y�bym takie �wiczenia na dwa tygodnie. Mo�e zbytnio was m�cz�.

��Bzdura, zaraz dojd� do siebie � odpowiedzia� natychmiast Berkley. � Dobrze wiem, Celeritasie, �e nie mamy czasu, wi�c nie op�niaj trening�w ze wzgl�du na mnie.

��Laurence, sk�d ten po�piech? � zapyta� Temeraire, kiedy wieczorem po kolacji usiedli za murami dziedzi�ca, �eby poczyta�. � Czy zanosi si� na wielk� bitw�, w kt�rej mamy wzi�� udzia�?

Laurence wsun�� palec mi�dzy kartki i zamkn�� ksi��k�.

��Nie. Przykro mi, ale musz� ci� rozczarowa�; jeste�my jeszcze zbyt nieopierzeni, �eby wys�ali nas z w�asnej woli do jakiej� wi�kszej akcji. Ale jest bardzo prawdopodobne, �e lord Nelson nie zdo�a zniszczy� francuskiej floty bez pomocy kt�rej� z formacji Longwing�w stacjonuj�cych obecnie w Anglii. Musieliby�my j� zast�pi�, �eby mog�a opu�ci� posterunek. To rzeczywi�cie b�dzie wielka bitwa i mog� ci� zapewni�, �e cho� nie we�miemy w niej udzia�u, to nasza rola wcale nie b�dzie niewielka.

��Pewnie tak, chocia� nie brzmi to zbyt ekscytuj�co � rzek� Temeraire. � Mo�e jednak Francja nas napadnie i wtedy b�dziemy musieli walczy�? � doda� z nadziej� w g�osie.

��Oby si� tak nie sta�o � powiedzia� Laurence. � Je�li Nelson zniszczy ich flot�, uniemo�liwi w ten spos�b Bonapartemu przerzucenie armii przez kana�. Wprawdzie m�wi si�, �e ma on tysi�c statk�w, kt�rymi m�g�by przewie�� swoich ludzi, ale to s� tylko transportowce, kt�re Kr�lewska Marynarka zatopi�aby w mig, gdyby wyp�yn�y nieos�oni�te przez flot� francusk�.

Temeraire z�o�y� �eb na przednich �apach.

��Och � westchn��.

Laurence roze�mia� si� i pog�aska� go po nosie.

��Ale� ty ��dny krwi � powiedzia� rozbawiony. � Nie obawiaj si�. Obiecuj�, �e nie b�dziesz si� nudzi�, kiedy sko�czymy szkolenie. Nad kana�em dochodzi do licznych potyczek, tak wi�c mog� nas wys�a� jako wsparcie okr�t�w albo formacj� zaczepn�, kt�ra b�dzie n�ka� francuskie okr�ty.

Temeraire, pokrzepiony ostatnimi s�owami, w lepszym nastroju skupi� uwag� na ksi��ce.

Ca�y pi�tek sp�dzili na �wiczeniach wytrzyma�o�ciowych, aby sprawdzi�, jak d�ugo smoki mog� pozostawa� w powietrzu. Najwolniejszymi cz�onkami formacji by�y dwa Yellow Reapery, wi�c Temeraire i Maksimus musia�y podczas testu lecie� w wolniejszym tempie; kiedy pozostali cz�onkowie formacji wykonywali �wiczenia pod okiem Celeritasa, oni kr��yli wok� doliny w niesko�czono��.

Nieustaj�ca m�awka rozmy�a krajobraz w dole w jednostajn� szaro��, przez co ich zadanie sta�o si� jeszcze nudniejsze. Temeraire cz�sto odwraca� g�ow�, by zapyta�, nieco p�aczliwym tonem, jak d�ugo ju� lataj�, Laurence za� czu� si� zobowi�zany poinformowa� go, �e min�� ledwie kwadrans od jego ostatniego pytania. Laurence widzia� przynajmniej pozosta�ych cz�onk�w formacji, kt�rych jaskrawe ubarwienie odcina�o si� na tle bladoszarego nieba w czasie akrobacji, lecz biedny Temeraire musia� trzyma� niezmiennie g�ow� prosto, by zachowa� najlepsz� pozycj� podczas lotu.

Po jakich� trzech godzinach Maksimus zacz�� si� wy�amywa� z szyku, jego ogromne skrzyd�a porusza�y si� wolniej, a �eb opada�. Berkley odprowadzi� go na dziedziniec, Temeraire za� sam kontynuowa� lot. Kiedy pozosta�e smoki tak�e opad�y spiralnie na dziedziniec, Laurence zauwa�y�, �e z szacunkiem pozdrawiaj� Maksimusa skinieniem g�owy. Z tej odleg�o�ci nie s�ysza�, co m�wi�y, ale niew�tpliwie rozmawia�y ze sob� swobodnie, podczas gdy ich kapitanowie krz�tali si� wok� nich, a Celeritas zebra� wszystkich, by om�wi� wyniki. Temeraire tak�e ich zobaczy� i westchn�� nieznacznie, lecz nic nie powiedzia�. Laurence pochyli� si� i poklepa� go po szyi, obiecuj�c sobie w duchu, �e podaruje mu najpi�kniejsze klejnoty, jakie znajdzie w Edynburgu, nawet gdyby mia� wyda� na nie po�ow� swoich oszcz�dno�ci.

Nast�pnego ranka Laurence zjawi� si� na dziedzi�cu wcze�nie, �eby si� po�egna� z Temeraire�em, zanim wyruszy z Rankinem. Gdy wyszed� z budynku, stan�� jak wryty: nieliczna za�oga naziemna wk�ada�a uprz�� Levitasowi, przy kt�rym sta� Rankin, zaj�ty lektur� gazety i niezbyt zainteresowany tym, co si� wok� niego dzieje.

��Witaj, Laurence � przywita� go weso�o ma�y smok. � Sp�jrz, to jest m�j kapitan, w�a�nie przyszed�! Lecimy do Edynburga.

��Rozmawia�e� z nim wcze�niej? � zwr�ci� si� Rankin do Laurence�a, podnosz�c wzrok znad gazety. � Widz�, �e nie przesadza�e� i naprawd� lubisz smocz� kompani�. Mam nadziej�, �e si� ni� nie zm�czysz. � Po chwili odezwa� si� do Levitasa: � Dzisiaj zabierzesz te� Laurence�a, wi�c musisz si� postara� i pokaza�, na co ci� sta�.

��Postaram si�, obiecuj� � zapewni� go Levitas, kiwaj�c gorliwie g�ow�.

Laurence rzuci� jak�� uprzejm� odpowied� i odszed� szybko do Temeraire�a, �eby ukry� zmieszanie; nie wiedzia�, co robi�. Nie m�g� unikn�� podr�y, nie obra�aj�c Rankina, ale czu� si� parszywie. W ci�gu ostatnich kilku dni widzia�, cz�ciej ni� chcia� widzie�, �e Levitas jest zaniedbany i przygn�biony: ma�y smok nieustannie wypatrywa� opiekuna, kt�ry si� nie zjawia�, a to, �e zaj�to si� jego uprz꿹, zawdzi�cza� Laurence�owi, kt�ry nak�oni� kadet�w do pomocy i poprosi� Hollina, �eby regularnie j� czy�ci�. Laurence by� bardzo rozczarowany, kiedy odkry�, �e to Rankin by� odpowiedzialny za te zaniedbania, a jeszcze bardziej zabola�o go, gdy zobaczy�, z jak� wdzi�czno�ci� i oddaniem Levitas odnosi si� do Rankina za t� chwil� zdawkowej uwagi.

Z perspektywy traktowania Levitasa uwagi Rankina o smokach nabra�y teraz charakteru pogardy, kt�ra by�a czym� dziwnym i nieprzyjemnym u awiatora; i to ta pogarda odizolowa�a go od koleg�w oficer�w, a nie sk�onno�� do dobrego smaku. Wszyscy inni awiatorzy podczas prezentacji podawali od razu imi� swojego smoka, tylko dla Rankina jego rodowe nazwisko by�o wa�niejsze, tak �e dopiero przypadkiem Laurence dowiedzia� si�, �e Rankin jest opiekunem Levitasa. Lecz Laurence niczego nie podejrzewa�, a teraz zorientowa� si�, �e nieopatrznie nawi�za� blisk� znajomo�� z cz�owiekiem, kt�rego nie potrafi�by szanowa�.

Poklepa� Temeraire�a i rzuci� kilka pocieszaj�cych zda�, g�ownie dla uspokojenia samego siebie.

��Laurence, czy co� si� sta�o? � zapyta� zaniepokojony Temeraire i tr�ci� go delikatnie nosem. � Nie wygl�dasz najlepiej.

��Nie, nic mi nie jest, zapewniam ci� � odpowiedzia�, staraj�c si�, by jego g�os zabrzmia� normalnie. � Na pewno nie masz nic przeciwko mojemu wyjazdowi? � zapyta� z nadziej�.

��Ani troch�. Przecie� wr�cicie do wieczora, prawda? � zapyta� Temeraire. � Skoro ju� sko�czyli�my Duncana, mo�e by� znowu poczyta� mi o matematyce? Bardzo mnie zaciekawi�o, kiedy obja�nia�e�, w jaki spos�b potrafisz okre�li�, gdzie jeste�, kiedy p�yniesz d�ugo, tylko dzi�ki znajomo�ci czasu i pewnych r�wna�.

Laurence z ogromn� rado�ci� przesta� zajmowa� si� matematyk� po wbiciu sobie do g�owy podstaw trygonometrii.

��Jasne, je�li chcesz � odpar�, pr�buj�c ukry� niezadowolenie. � Ale my�la�em, �e b�dziesz wola� dowiedzie� si� czego� o chi�skich smokach.

��Och, tak, to te� by�oby interesuj�ce; mogliby�my poczyta� o tym p�niej � rzek� Temeraire. � Wspaniale, �e istnieje tyle ksi��ek na tyle r�nych temat�w.

Je�li mia�oby to uszcz�liwi� Temeraire�a, Laurence got�w by� przypomnie� sobie �acin� i przeczyta� mu w oryginale Principia mathematica; tak wi�c westchn�� w g��bi duszy.

��Dobrze. W takim razie zostawiam ci� w r�kach za�ogi naziemnej. Widz�, �e ju� nadchodz�.

Grup� prowadzi� Hollin. M�odzian zajmowa� si� uprz꿹 Temeraire�a tak umiej�tnie i dogl�da� Levitasa z tak� �yczliwo�ci�, �e Laurence uda� si� wcze�niej do Celeritasa i poprosi� go, aby wyznaczy� Hollina na dow�dc� jego za�ogi naziemnej. Teraz ucieszy� si� z tego, �e jego pro�ba zosta�a wys�uchana, poniewa� nie by�o to takie pewne, gdy� taka zmiana oznacza�a powa�ny awans. Przywita� m�odzie�ca skinieniem g�owy.

��Panie Hollin, czy b�dzie pan tak dobry i przedstawi mnie pozosta�ym cz�onkom za�ogi? � zapyta�.

Kiedy ju� us�ysza� wszystkie nazwiska i zapisa� je w pami�ci, spojrza� ka�demu z osobna w oczy i powiedzia� stanowczo:

��Temeraire na pewno nie b�dzie sprawia� k�opot�w, ale ufam, �e b�dziecie mieli na wzgl�dzie jego wygod�, wprowadzaj�c poprawki. Temeraire, nie wahaj si� powiadomi� tych ludzi, je�li co� nie b�dzie ci odpowiada�o albo ogranicza�o twoje ruchy.

Przypadek Levitasa zademonstrowa� mu, �e niekt�rzy cz�onkowie za�ogi mog� zaniedbywa� swoje obowi�zki dotycz�ce uprz�y, je�li kapitan nie zachowa czujno�ci, a innych nieszcz�� nie potrafi� sobie wyobrazi�. Laurence by� spokojny co do postawy Hollina, lecz pragn�� da� do zrozumienia pozosta�ym cz�onkom za�ogi, �e nie b�dzie tolerowa� podobnego zaniedbania w wypadku Temeraire�a, a je�li ta surowo�� przyniesie mu reputacj� bezwgl�dnego kapitana, to trudno. Mo�e i taki by� w por�wnaniu z innymi awiatorami, ale nie zamierza� zaniedbywa� niczego, co uwa�a� za sw�j obowi�zek, niezale�nie od swojej popularno�ci.

W odpowiedzi posypa�y si� �Oczywi�cie� i �Tak jest�. Dostrzeg� te� uniesione brwi i spojrzenia wymieniane mi�dzy cz�onkami za�ogi, kt�re zdecydowa� si� zignorowa�.

��A zatem do roboty � rzuci� i skin�� g�ow�, po czym si� odwr�ci� bardzo niech�tnie, by do��czy� do Rankina.

Zupe�nie straci� ochot� na t� wypraw�. Z obrzydzeniem przygl�da! si�, jak Rankin warczy na Levitasa i ka�e mu nachyli� si� bardzo niewygodnie, tak by obaj mogli go dosi���. Laurence wspi�� si� na grzbiet smoka jak najszybciej i zaj�� miejsce, w kt�rym powinien mo�liwie najmniej ci��y� Levitasowi.

Podr� na szcz�cie nie trwa�a d�ugo; Levitas okaza� si� bardzo szybkim smokiem, a ziemia pod nimi przesuwa�a si� w ogromnym tempie. Laurence z zadowoleniem przyj�� fakt, �e pr�dko�� ich lotu nie pozwala praktycznie na prowadzenie rozmowy, wi�c udzieli� kr�tkich odpowiedzi na kilka uwag, jakie Rankin by� w stanie wykrzycze�. Wyl�dowali w nieca�e dwie godziny po starcie w du�ej otoczonej murem kryj�wce kt�ra rozpo�ciera�a si� pod os�on� wynios�ego edynburskiego zamku.

��Sied� tu cicho i nie chc� us�ysze�, jak wr�c�, �e naprzykrza�e� si� za�odze � warkn�� Rankin do Levitasa, gdy tylko zszed� na ziemi�. Zakr�ci� wodze na pacho�ku, jakby Levitas by� koniem. � Zjesz, jak wr�cimy do Loch Laggan.

��Nie b�d� si� nikomu naprzykrza� i poczekam z jedzeniem ale chce mi si� troch� pi� � powiedzia� cichutko Levitas. � Lecia�em, najszybciej jak potrafi�.

��Rzeczywi�cie dobrze si� sprawi�e�, Levitasie, za co ci bardzo dzi�kuj�. Pewnie, �e musisz si� napi� � rzek� Laurence, bo nie potrafi� tego znie��. � Hej, tam � zawo�a� do naziemnych, kr�c�cych si� po obrze�u placu; �aden z nich si� nie ruszy�, kiedy wyl�dowa� Levitas. � Przynie�cie zaraz koryto czystej wody, a potem zajmijcie si� jego uprz꿹.

M�czy�ni wygl�dali na nieco zdziwionych, lecz zabrali si� do pracy, ponagleni uporczywym spojrzeniem Laurence�a. Rankin nie zaprotestowa�, lecz kiedy wyszli po schodach na ulic�, powiedzia�:

��Widz�, �e masz dla nich zbyt mi�kkie serce. Nie dziwi mnie to, bo zauwa�y�em, �e jest to do�� powszechna cecha awiator�w, ale powiem ci, �e wol� dyscyplin� od tych pieszczot. Levitas na przyk�ad musi by� zawsze gotowy na d�ugi i niebezpieczny lot, wi�c powinien sobie radzi� bez �adnych udogodnie�.

Laurence czu�, �e sytuacja jest niezr�czna; by� tam jako go�� Rankina i b�dzie musia� z nim wr�ci� wieczorem. Mimo wszystko nie potrafi� si� powstrzyma� i powiedzia�:

��Nie przecz�, �e �ywi� wobec smok�w bardzo ciep�e uczucia, a moje dotychczasowe do�wiadczenie pokaza�o, �e warte s� r�wnie� szacunku. Nie mog� si� zgodzi� z tob�, �e zwyk�a i rozs�dna opieka to rozpieszczanie. Przekona�em si� te�, �e ludzie �atwiej znosz� niedostatek i niewygody, je�li wcze�niej nie cierpieli ich bez powodu.

��Och, smoki to nie ludzie, ale nie zamierzam si� z tob� sprzecza� � odpar� Rankin pogodnym tonem.

Taka reakcja tylko bardziej rozz�o�ci�a Laurence�a, bo gdyby Rankin pr�bowa� broni� swojej filozofii, mo�na by przyj��, �e jest to szczere, cho� b��dne nastawienie. Lecz najwyra�niej tak nie by�o. Rankin dba� tylko o w�asn� wygod�, a te uwagi mia�y jedynie maskowa� jego niedbalstwo.

Na szcz�cie dotarli do skrzy�owania, gdzie ich drogi si� rozchodzi�y. Laurence nie musia� d�u�ej znosi� towarzystwa Rankina, jako �e ten musia� si� uda� do biur wojskowych w mie�cie. Tak wi�c oddali� si� pospiesznie, gdy tylko ustalili, o kt�rej si� spotkaj� w kryj�wce.

Przez nast�pn� godzin� chodzi� po mie�cie bez celu, pr�buj�c och�on��. Nie mo�na by�o poprawi� na trwa�e losu Levitasa, Rankin za� by� najwyra�niej przyzwyczajony do krytyki: Laurence przypomnia� sobie milczenie Berkleya, wyra�ne zmieszanie Harcourt, dystans innych awiator�w wobec Rankina oraz dezaprobat� Celeritasa. Z niezadowoleniem pomy�la�, �e okazuj�c tak jawn� s�abo�� do towarzystwa Rankina, stworzy� pozory, �e akceptuje jego zachowanie.

Ca�kiem zas�u�enie zapracowa� sobie na ch�odne spojrzenia pozosta�ych oficer�w. Nie mia� co si� usprawiedliwia�, �e niczego nie wiedzia�: powinien by� wiedzie�. Zamiast zada� sobie trud, �eby lepiej pozna� �ycie nowych towarzyszy broni, zadowolony z siebie rzuci� si� ku temu jedynemu, kt�rego unika�a ca�a reszta. Nie m�g� si� usprawiedliwi� tym, �e nie pozna� czy nie zaufa� Powszechnej opinii.

Z najwy�szym trudem zdo�a� si� uspokoi�. Wiedzia�, �e nie da si� tak szybko naprawi� szk�d, jakie uczyni� w ci�gu kilku bezmy�lnych dni, ale m�g� zmieni� swoje zachowanie i z pewno�ci� to zrobi. Okazuj�c Temeraire�owi oddanie i troskliwo��, kt�re mu si� s�usznie nale��, poka�e, �e nie akceptuje lekcewa�enia obowi�zk�w ani nie zamierza ich zaniedbywa�. Z uprzejmo�ci i szacunku dla tych awiator�w, z kt�rymi b�dzie si� szkoli�, jak Berkley i pozostali kapitanowie z formacji, dowiedzie, �e nie wynosi si� ponad ich towarzystwo. Na pewno du�o czasu mu zajmie stopniowa poprawa reputacji, ale nic wi�cej nie by� w stanie zrobi�. M�g� jedynie zacz�� od razu i uzbroi� si� w cierpliwo��.

Kiedy wreszcie przesta� obwinia� samego siebie, sprawdzi�, gdzie si� znajduje, i skierowa� si� do budynku Royal Bank. W Londynie korzysta� z us�ug Drummond�w, lecz gdy tylko si� dowiedzia�, �e b�dzie stacjonowa� w Loch Laggan, napisa� do swojego agenta pryzowego, by przela� jego pieni�dze za przej�cie Amitie do tutejszego banku. Gdy tylko poda� swoje nazwisko, natychmiast si� zorientowa�, �e w pe�ni wykonano jego instrukcje, bo zaraz poprowadzono go do osobnego biura i bardzo ciep�o przyj�to.

Bankier, niejaki pan Donnellson, z rado�ci� poinformowa� go, po sprawdzeniu, �e pryzowe za Amitie zawiera te� nagrod� za Temeraire�a r�wn� sumie wyp�acanej za jajo smoka tej samej rasy.

��Co nie by�o �atwe do ustalenia, jak s�dz�, jako �e nie mamy poj�cia, ile zap�acili za jajo Francuzi, ale ostatecznie uznano, �e jest warte tyle samo, co jajo Regal Coppera, a to oznacza, ze pa�skie dwie �sme pryzowego wynosi prawie czterna�cie tysi�cy funt�w � doko�czy�, zupe�nie zaskakuj�c Laurence�a.

Och�on�wszy nieco dzi�ki szklaneczce doskonalej brandy, Laurence zorientowa� si�, �e tak wysoka wycena jest z pewno�ci� wynikiem stara� dbaj�cego o swoje interesy admira�a Crofta. Ale ostatecznie nie mia� nic przeciwko. Po kr�tkiej dyskusji. po kt�rej udzieli� bankowi pe�nomocnictwa na zainwestowanie w pa�stwowe papiery po�owy jego pieni�dzy, u�cisn�� z entuzjazmem d�o� pana Donnellsona i odebra� gar�� banknot�w i z�otych monet, a tak�e ch�tnie wystawiony list polecaj�cy dla potencjalnych kupc�w, kt�ry mia� mu umo�liwi� otrzymanie kredytu. Nowiny troch� mu poprawi�y humor, a jeszcze lepiej si� poczu�, kiedy kupi� stos ksi��ek i obejrza� kilkana�cie kosztownych ozd�b, wyobra�aj�c sobie rado�� Temeraire�a z otrzymania i jednego, i drugiego.

Ostatecznie wybra� szeroki platynowy wisior, niemal tak du�y jak napier�nik i ozdobiony szafirami nabitymi wok� ogromnej per�y; nale�a�o go zawiesi� na �a�cuchu, kt�ry mo�na by�o przed�u�a�, kiedy Temeraire b�dzie r�s�. Laurence a� prze�kn�� �lin�, kiedy us�ysza� cen�, ale czek podpisa� nonszalancko, a potem czeka� spokojnie, a� pos�aniec uzyska potwierdzenie z banku, tak by od razu m�g� zabra� starannie zapakowany, ca�kiem ci�ki prezent.

Wyszed�szy od jubilera, uda� si� prosto do kryj�wki, mimo i� pozosta�a jeszcze godzina do um�wionego spotkania. Levitas le�a� na tym samym pe�nym kurzu miejscu, owini�ty ogonem; sprawia� wra�enie zm�czonego i samotnego. Laurence dostrzeg� niewielkie stado owiec na wybiegu i zaraz poleci�, by zar�ni�to jedn� i przyniesiono Levitasowi. Potem usiad� obok smoka i rozmawia� z nim cicho a� do przybycia Rankina.

Powr�t zaj�� im troch� wi�cej czasu ni� lot do Edynburga, a kiedy ju� wyl�dowali, Rankin skarci� ch�odno Levitasa. Laurence, nie dbaj�c o to, czyjego zachowanie wyda si� nieuprzejme, pochwali� i poklepa� smoka. Pomimo tego drobnego gestu ze smutkiem patrzy�, jak ma�y smok zwin�� si� potulnie w k�cie dziedzi�ca, kiedy Rankin wszed� do budynku. Ale w ko�cu dow�dztwo si� powietrznych przekaza�o Levitasa Rankinowi, tak wi�c Laurence�owi nie wolno by�o wp�ywa� na tego cz�owieka, kt�ry na dodatek mia� d�u�sze od niego starsze�stwo.

Uprz�� Temeraire�a le�a�a elegancko na kilku �awkach z boku dziedzi�ca, a na szerokim rzemieniu szyjnym widnia�o wypisane srebrnymi nitami imi� smoka. Sam Temeraire siedzia� jak zwykle poza dziedzi�cem, spogl�daj�c w zamy�leniu i z lekkim smutkiem na spokojne wody jeziora w dolinie, kt�re pogr��a�o si� w cieniu, w miar� jak s�o�ce opuszcza�o si� na zachodzie. Laurence od razu podszed� do niego, d�wigaj�c ci�ki pakunek.

Rado�� smoka z prezentu by�a tak wielka, �e poprawi�a humor i jego samego, i Laurence�a. Srebrzysty metal l�ni� o�lepiaj�co na tle czarnej sk�ry, a Temeraire uni�s� wisior do g�ry i podziwia� ogromn� per�� z ogromnym zadowoleniem, rozszerzaj�c �renice dla lepszej widzialno�ci.

��Bardzo lubi� per�y, Laurence � powiedzia�, tr�caj�c go czule nosem. � Jest pi�kny, ale pewnie kosztowa� fortun�?

��Warto by�o zap�aci� ka�dego pensa, �eby zobaczy�, jak pi�knie si� z nim prezentujesz � rzek� Laurence, cho� mia� na my�li to, �e warto by�o zap�aci� ka�dego pensa, �eby zobaczy� go w tak doskona�ym nastroju. � Dosta�em pryzowe za Amitie, tak wi�c jestem ca�kiem maj�tny, m�j drogi. Zaiste du�o w tym twojej zas�ugi, poniewa� znaczna cz�� pieni�dzy to nagroda za przechwycenie twojego jaja od Francuz�w.

��To nie moja zas�uga, cho� bardzo si� ciesz�, �e tak si� sta�o � powiedzia� Temeraire. � Jestem pewny, �e nawet w po�owie nie polubi�bym tak �adnego francuskiego oficera jak ciebie. Och, Laurence. Jestem bardzo szcz�liwy; �aden ze smok�w nie mo�e si� pochwali� czym� r�wnie pi�knym. � Owin�� si� wok� Laurence�a i westchn�� zadowolony.

Laurence wspi�� si� na zgi�cie przedniej �apy smoka i usiad� wygodnie, g�aszcz�c go i przygl�daj�c si�, jak ten wci�� podziwia prezent. Oczywi�cie gdyby francuski okr�t nie napotka� trudno�ci i nie zosta� przechwycony, Temeraire by�by teraz pod opiek� jakiego� francuskiego awiatora; Laurence niewiele si� nad tym dot�d zastanawia�. Prawdopodobnie tamten cz�owiek przeklina� teraz sw�j los, bo do tej pory Francuzi z pewno�ci� dowiedzieli si� o przechwyceniu jaja, nawet je�li nie wiedzieli, �e by�o to jajo Cesarskiego albo �e uda�o si� zaprz�c Temeraire�a.

Kiedy po raz kolejny spojrza� na pusz�cego si� smoka, poczu�, �e topniej� resztki jego niepokoju i smutku; mimo wszystko nie m�g� narzeka� na los, kiedy por�wna� si� z tamtym biedakiem.

��Kupi�em te� ksi��ki � powiedzia�. � Czy mam zacz�� czyta� ci Newtona? Znalaz�em t�umaczenie jego pracy o zasadach matematycznych, ale musz� ci� ostrzec, �e jest ma�o prawdopodobne, �ebym zrozumia� cokolwiek z tego, co ci b�d� czyta�. Moja wiedza matematyczna ogranicza si� g��wnie do tego, co jest niezb�dne do �eglowania.

��Czytaj, prosz� � odpar� Temeraire, odrywaj�c wzrok na chwil� od swojego skarbu. � Jestem pewny, �e wsp�lnie rozwik�amy wszystkie niejasno�ci.

Laurence wsta� wcze�nie nast�pnego ranka i zjad� �niadanie w samotno�ci, by mie� troch� czasu przed treningiem. Poprzedniego wieczoru dok�adnie obejrza� now� uprz��, sprawdzaj�c ka�dy najdrobniejszy szew i wszystkie, nawet najsolidniejsze, pier�cienie. Temeraire zapewni� go, �e uprz�� jest bardzo wygodna, a dopasowuj�cy j� ludzie pilnie s�uchali jego wskaz�wek, dlatego teraz Laurence uzna�, �e powinien si� czym� odwzajemni�, i poczyniwszy pewne wyliczenia w my�lach, uda� si� do warsztat�w.

Hollin by� ju� na nogach i krz�ta� si� przy swoim stanowisku, a gdy tylko zobaczy� Laurence�a, natychmiast wyszed� na zewn�trz.

��Dzie� dobry, sir. Mam nadziej�, �e uprz�� jest dobra? � zapyta�.

��Jak najbardziej; musz� pochwali� ciebie i twoich koleg�w � odpar� Laurence. � Wygl�da �wietnie, a Temeraire twierdzi, �e czuje si� w niej bardzo dobrze, dzi�kuj�. Przekaz, prosz�, pozosta�ym, �e polec� wyp�aci� ka�demu dodatkowe p� korony.

��Och, to bardzo mi�o z pana strony, sir � rzeki Hollin, zadowolony, lecz nie jako� wielce zaskoczony, co ucieszy�o Laurence�a. Dodatkowa racja rumu czy grogu nie by�a z pewno�ci� wielk� nagrod� dla ludzi, kt�rzy mogli kupi� alkohol w wiosce w dole, a �o�nierze i awiatorzy otrzymywali wi�kszy �o�d ni� marynarze, dlatego wcze�niej si� zastanawia� nad wysoko�ci� zap�aty: pragn�� nagrodzi� ich pracowito��, lecz nie chcia�, �eby wygl�da�o na to, i� pr�buje kupi� ich lojalno��.

��Musz� te� pochwali� ci� osobi�cie � doda� Laurence, ju� bardziej rozlu�niony. � Uprz�� Levitasa wygl�da o wiele lepiej, a jego samopoczucie znacznie si� poprawi�o. Jestem ci zobowi�zany, bo w ko�cu nie nale�a�o to do twoich obowi�zk�w.

��Ach! To nic wielkiego! � rzuci� Hollin, u�miechaj�c si� szeroko. � Maluszek by� uszcz�liwiony, wi�c zrobi�em to z ogromn� przyjemno�ci�. Zajrz� do niego od czasu do czasu, �eby sprawdzi�, jak si� ma. Na moje oko jest troch� samotny.

Laurence nigdy by si� nie posun�� tak daleko, �eby krytykowa� innego oficera w obecno�ci cz�onka za�ogi naziemnej, zatem powiedzia� tylko:

��Na pewno b�d� wdzi�czny za po�wi�cenie mu uwagi, wi�c gdyby� znalaz� troch� czasu, bardzo bym si� cieszy�.

To by� ostatni moment, kiedy m�g� si� zaj�� losem Levitasa czy czymkolwiek innym, co nie wi�za�o si� z czekaj�cymi go zadaniami. Celeritas uzna�, �e wystarczaj�co dobrze pozna� zdolno�ci lotnicze Temeraire�a, a poniewa� nowa uprz�� by�a gotowa, zacz�o si� prawdziwe szkolenie. Wycie�czony Laurence k�ad� si� spa� od razu po kolacji, o �wicie za� musieli go budzi� s�u��cy; podczas obiadu ledwo mia� si�y, �eby wydoby� z siebie kilka s��w, a ka�d� woln� chwil� sp�dza� albo na drzemce w s�o�cu w towarzystwie Temeraire�a, albo odpoczynku w gor�cych �a�niach.

Celeritas by� niezmordowany i bezlitosny. Niezliczon� ilo�� razy powtarzali nawroty albo pikowanie i nurkowanie, a potem kr�tkie rundy bombowe przy maksymalnej pr�dko�ci, podczas kt�rych bellmeni zrzucali bomby �wiczebne na cele przygotowane na dnie doliny. Do tego dochodzi�y jeszcze d�ugie godziny �wicze� strzeleckich, po kt�rych Temeraire na salw� z siedmiu karabin�w strzelaj�cych z jego grzbietu reagowa� zaledwie mrugni�ciem oka; a tak�e manewry i musztra za�ogi, tak by nawet nie drgn��, kiedy przepinano mu uprz�� albo wspinano si� po nim; a na sam koniec dnia d�uga runda treningu wytrzyma�o�ciowego, a� po pewnym czasie niemal dwukrotnie wyd�u�y� czas w jakim potrafi� utrzyma� si� w powietrzu przy maksymalnej pr�dko�ci.

Laurence, podczas gdy Temeraire le�a� zdyszany na dziedzi�cu �wiczebnym, dalej �wiczy� poruszanie si� po uprz�y na jego grzbiecie albo na pier�cieniach zawieszonych na �cianie klifu, aby opanowa� umiej�tno�ci, nad kt�rymi inni awiatorzy pracowali od pocz�tku s�u�by. W du�ej mierze przypomina�o to chodzenie po marsie podczas sztormu, je�li tylko mo�na by wyobrazi� sobie statek, kt�ry porusza si� z pr�dko�ci� trzydziestu mil na godzin� i kt�ry w ka�dej chwili mo�e si� obr�ci� na bok albo wr�cz do g�ry nogami; w pierwszym tygodniu rzemienie cz�sto wy�lizgiwa�y mu si� z r�k i gdyby nie dwa karabi�czyki wielokrotnie m�g�by spa�� na dno doliny.

Gdy tylko ko�czyli loty, natychmiast przejmowa� ich stary kapitan Joulson, z kt�rym �wiczyli sygnalizacj� powietrzn�. Sygna�y �wietlne i przy u�yciu flag sygna�owych, kt�rymi pos�ugiwano si� dla przekazania og�lnych instrukcji, nie r�ni�y si� specjalnie od tych u�ywanych we flocie, dlatego podstawy by�y zupe�nie jasne dla Laurence�a, lecz �eby szybko skoordynowa� dzia�ania smok�w w powietrzu, potrzeba by�o czego� wi�cej ni� tradycyjnych metod literowania. Tak wi�c powsta�a o wiele d�u�sza lista sygna��w, a niekt�re wymaga�y a� sze�ciu flag, wszystkie znaki za� kapitan musia� mie� w g�owie, jako �e nie m�g� polega� tylko na sygnali�cie. Chwila zw�oki w zareagowaniu na sygna� mog�a mie� ogromne znaczenie, dlatego zar�wno smok, jak i kapitan musieli zna� je wszystkie, a oficer sygna�owy stanowi� tylko zabezpieczenie i nie tyle t�umaczy�, ile wysy�a� sygna�y w imieniu Laurence�a i zwraca� jego uwag� na nowe wiadomo�ci podczas bitwy.

Laurence z za�enowaniem stwierdzi�, �e Temeraire uczy si� sygna��w szybciej ni� on; nawet Joulson by� zaskoczony sprawno�ci� smoka.

��A przecie� wiek powinien mu utrudnia� uczenie si� takich rzeczy � powiedzia� Laurence�owi. � Zwykle zaczynamy uczy� je sygnalizacji nast�pnego dnia po wykluciu. Nie wspomina�em o tym wcze�niej, �eby nikogo nie zniech�ca�, ale spodziewa�em si� k�opot�w. Je�li m�ody smok nie opanuje sygna��w do ko�ca pi�tego lub sz�stego tygodnia �ycia, to potem bardzo si� m�czy. Tymczasem Temeraire jest starszy, a uczy si� tak, jakby dopiero co si� wyklu�.

Mimo i� Temeraire nie mia� specjalnych trudno�ci w tym wzgl�dzie, trud zapami�tywania i powtarzania dawa� si� we znaki, tak samo jak �wiczenia fizyczne. Up�yn�o pi�� tygodni wype�nionych regularnym treningiem, tak�e w niedziele. Wsp�lnie z Maksimusem i Berkleyem �wiczyli coraz bardziej skomplikowane manewry, kt�re musieli opanowa�, zanim do��cz� do formacji, a przez ca�y czas smoki ros�y w szybkim tempie. Maksi mus osi�gn�� ju� niemal rozmiary doros�ego osobnika, Temeraire za� by� od niego w�szy w barkach o mniej wi�cej wysoko�� cz�owieka i o wiele szczuplejszy, tak wi�c g��wnie nabiera� masy i powi�ksza� skrzyd�a.

Za to osi�gn�� pi�kne proporcje: mia� d�ugi, bardzo zgrabny ogon, jego skrzyd�a elegancko przylega�y do cia�a i doskonale harmonizowa�y z reszt�, kiedy je rozk�ada�. Ubarwienie nabra�o intensywniejszych odcieni: czarna sk�ra stwardnia�a i nabra�a po�ysku z wyj�tkiem mi�kkiego nosa, a niebieskie i jasnoszare pasy na kraw�dziach skrzyde� poszerzy�y si� i zacz�y opalizowa�. Dla ma�o obiektywnego Laurence�a by� najcudowniejszym smokiem w ca�ej kryj�wce, nawet je�li nie nosi� wisiora z ogromna l�ni�c� per��.

Nieustaj�ce �wiczenia i szybki wzrost na razie odp�dzi�y smutki Temeraire�a. Teraz by� wi�kszy od wszystkich smok�w opr�cz Maksimusa; nawet Lily nie dor�wnywa�a mu rozmiarami, cho� mia�a wi�ksz� rozpi�to�� skrzyde�. Chocia� Temeraire nie wpycha� si� przed innych ani nie by� faworyzowany przez dozorc�w, Laurence zauwa�y�, �e wi�kszo�� innych smok�w pod�wiadomie ust�puje mu miejsca podczas karmienia, a je�li Temeraire nie zaprzyja�ni� si� z �adnym, to wydawa�o si�, �e nie zwraca na to wi�kszej uwagi w ferworze zaj��, podobnie jak sam Laurence w�r�d innych awiator�w.

Najcz�ciej sp�dzali czas razem poza porami snu i jedzenia, a Laurence nie bardzo potrzebowa� innego towarzystwa. Wr�cz cieszy� si� z takiej wym�wki, bo pozwoli�o mu to niemal ca�kowicie unikn�� spotka� z Rankinem. A kiedy ju� do nich dochodzi�o, zachowywa� dystans, maj�c nadziej�, �e przynajmniej ju� nie pog��bia ich znajomo�ci, a mo�e nawet j� niweczy. Za to obaj z Temeraire�em zacie�niali wi�zy z Maksimusem i Berkleyem, dzi�ki czemu nie czuli si� ca�kiem wyizolowani, chocia� Temeraire wci�� wola� spa� poza murami, a nie na dziedzi�cu z innymi smokami.

Wyznaczono te� sk�ad za�ogi naziemnej: dowodzi� ni� Hollin, a Pratt, Bell i Calloway tworzyli jej trzon, pe�ni�c odpowiednio funkcje zbrojmistrza, rymarza i artylerzysty. Wiele smok�w nie potrzebowa�o liczebniejszej za�ogi, lecz poniewa� Temeraire wci�� r�s�, przydzielono, cho� niech�tnie, cz�onkom za�ogi asystent�w: najpierw po jednym, a ostatecznie po dw�ch dla ka�dego, tak �e teraz za�oga Temeraire�a niemal dor�wnywa�a liczebno�ci� za�odze Maksimusa. Uprz�nikiem zosta� Fellowes: milcz�cy, lecz godny zaufania m�czyzna z dziesi�cioletnim do�wiadczeniem na tym stanowisku, kt�ry potrafi� wy�udza� nowych ludzi od dow�dztwa; dzi�ki niemu Laurence otrzyma� o�miu ludzi do obs�ugi uprz�y. Byli bardzo potrzebni, jako �e Laurence nalega�, aby zdejmowano uprz�� Temeraire�owi, kiedykolwiek si� da�o; trzeba by�o �ci�ga� i wk�ada� pe�n� uprz�� cz�ciej ni� w przypadku wi�kszo�ci smok�w.

Poza tymi lud�mi za�oga sk�ada�a si� z oficer�w, d�entelmen�w z urodzenia; nawet cz�onkowie za�ogi naziemnej byli odpowiednikami bosman�w czy pomocnik�w bosma�skich. Nowa sytuacja by�a troch� dziwna dla Laurence�a, przyzwyczajonego do tego, �e zawsze na jednego sprawnego marynarza przypada dziesi�ciu surowych szczur�w l�dowych. Nie stosowano tutaj brutalnej dyscypliny; kandydat�w nie mo�na by�o straszy� czy bi�, a najgorsz� kar� stanowi�o wydalenie ze s�u�by. Laurence nie m�g� zaprzeczy�, �e bardziej mu si� to podoba, cho� czu� si� w jakim� sensie nielojalny, przyznaj�c, nawet przed samym sob�, �e istniej� jakie� niedoci�gni�cia w metodach floty.

Trudno te� by�o zarzuci� co� konkretnego oficerom, zgodnie z jego oczekiwaniami, a przynajmniej nie wi�cej ni� w przypadku oficer�w na okr�cie. Po�ow� strzelc�w stanowili zupe�nie niedo�wiadczeni skrzyd�owi, kt�rzy dopiero co si� nauczyli, jak trzyma� karabin; jednak�e byli pe�ni zapa�u i szybko robili post�py: Collins by� troch� nadgorliwy, ale mia� dobre oko, a Donnell i Dunne, cho� wci�� mieli problemy ze znalezieniem celu, potrafili przynajmniej szybko nabi� ponownie bro�. Ich porucznik, Riggs, mia� pewne wady: porywczy i pobudliwy, krzycza� przy najmniejszych W�dach; sam dobrze strzela� i zna� si� na swojej robocie, Laurence wola�by mie� kogo� bardziej zr�wnowa�onego. Niestety, musia� pogodzi� si� z przydzia�em; Riggs mia� odpowiedni sta� i dosta� wiele wyr�nie�, wi�c przynajmniej zapracowa� na sw�j awans, co zapewnia�o mu przewag� nad niekt�rymi oficerami, z kt�rymi Laurence musia� s�u�y� we flocie.

Sk�ad sta�ej za�ogi powietrznej mia� by� ustalony w przysz�o�ci: nie wyznaczono jeszcze topman�w i bellman�w, odpowiedzialnych za ekwipunek Temeraire�a podczas lotu, ani starszych oficer�w czy obserwator�w. Wi�kszo�� pozostaj�cych obecnie bez przydzia�u m�odszych oficer�w przejdzie najpierw pr�by podczas trening�w Temeraire�a, zanim ostatecznie zostan� przydzielone stanowiska. Celeritas wyja�ni� Laurence�owi, �e jest to rutynowe post�powanie, dzi�ki kt�remu awiatorzy mog� zdoby� do�wiadczenie na wielu r�nych smokach, co ma ogromne znaczenie, jako �e techniki r�ni� si� w zale�no�ci od rasy. Martin dobrze si� spisa� w czasie swojej tury i Laurence mia� nadziej�, �e m�ody skrzyd�owy dostanie u niego sta�e stanowisko; kilku innych obiecuj�cych m�odzie�c�w tak�e wyrazi�o ch�� s�u�by pod jego dow�dztwem.

Jedynym naprawd� dr�cz�cym go problemem by�o znalezienie porucznika. Pierwsi trzej kandydaci go rozczarowali: wszyscy byli kompetentni, ale �aden nie wydawa� si� specjalnie uzdolniony, a Laurence by� wymagaj�cy, je�li nie ze wzgl�du na w�asne dobro, to na dobro Temeraire�a. Co gorsza, kolejnym przydzielonym mu kandydatem by� Granby, kt�ry wprawdzie wykonywa� obowi�zki bez zarzutu, lecz zawsze tytu�owa� go �sir�, i to przy ka�dej okazji; kontrastowa�o to z zachowaniem pozosta�ych oficer�w i psu�o atmosfer�. Mimowolnie Laurence z �alem zacz�� wspomina� Toma Rileya.

Poza tym by� raczej zadowolony i z ut�sknieniem czeka� chwili, kiedy sko�cz� �wiczenia manewrowe; na szcz�cie Celeritas oznajmi�, �e Temeraire i Maksimus s� ju� prawie gotowi, by do��czy� do formacji. Nale�a�o jeszcze dopracowa� ostatnie z�o�one manewry, wykonywane do g�ry nogami. Pewnego pogodnego ranka, kiedy oba smoki �wiczy�y je pilnie, Temeraire powiedzia� do Laurence�a:

��Tam jest Volly, leci do nas.

Laurence podni�s� g�ow� i zobaczy� szary punkcik, kt�ry zbli�a� si� szybko do kryj�wki.

Volly poszybowa� wprost do doliny i wyl�dowa� na dziedzi�cu �wiczebnym, co by�o zabronione podczas �wicze�. Kapitan James zeskoczy� szybko na ziemi� i zacz�� rozmawia� z Celeritasem. Zaintrygowany Temeraire odwr�ci� si� g�ow� do g�ry i zawis� w powietrzu, czym wprowadzi� w niepok�j za�og�, z wyj�tkiem Laurence�a, kt�ry zd��y� si� ju� przyzwyczai� do tego manewru. Maksimus lecia� jeszcze jaki� czas, zanim si� zorientowa�, �e zosta� sam, po czym zawr�ci� pomimo w�ciek�ych protest�w Berkleya.

��Jak my�lisz, o co chodzi? � zagrzmia� Maksimus; nie potrafi� zawisn�� w powietrzu, wi�c musia� zatacza� ma�e ko�a.

��Pos�uchaj, ty wielka niezdaro, je�li sprawa dotyczy ciebie, to ci to powiedz� � rzuci� Berkley. � Wr�cisz do �wicze�?

��Nie wiem. Mo�e zapytamy Volly�ego � rzek� Temeraire. � A poza tym nie ma sensu d�u�ej tego ci�gn��, znamy te manewry na pami�� � doda�.

Laurence by� troch� zdziwiony jego uporem; pochyli� si� do przodu z chmurn� min�, lecz zanim powiedzia� cokolwiek, Celeritas przywo�a� ich nagl�cym tonem.

��Dosz�o do bitwy na Morzu P�nocnym, niedaleko Aberdeen � zacz�� m�wi� bez �adnych wst�p�w, gdy tylko wyl�dowali. � Kilkana�cie smok�w z kryj�wki pod Edynburgiem odpowiedzia�o na sygna� SOS wys�any z miasta; uda�o im si� odeprze� atak Francuz�w, lecz Victoriatus odni�s� rany. Jest bardzo os�abiony i z trudem utrzymuje si� w powietrzu, a wy jeste�cie dostatecznie wielcy, by go podtrzyma� i sprowadzi� szybciej. Volatilus i kapitan James poprowadz� was, ruszajcie natychmiast.

Volly ruszy� z ogromn� pr�dko�ci� i szybko zostawi� ich w tyle trzymaj�c si� w zasi�gu ich wzroku. Maksimus nie nad��a� nawet za Temeraire�em, tak wi�c porozumiewaj�c si� za pomoc� flag sygnalizacyjnych i krzyk�w przez tub�, Berkley i Laurence ustalili, �e Temeraire poleci przodem, a za�oga b�dzie wskazywa� pozycj� racami.

Temeraire oddali� si� szybko, nawet troch� za szybko, zdaniem Laurence�a. Odleg�o��, jak� mieli do pokonania, nie by�a zbyt wielka; od Aberdeen dzieli�o ich jakie� sto dwadzie�cia mil a poza tym pozosta�e smoki zmierza�y w ich kierunku. Jednak b�d� musieli pokona� t� sam� odleg�o�� w drodze powrotnej, podtrzymuj�c Victoriatusa, i cho� b�d� lecieli nad l�dem, a nie nad oceanem, odpoczynek ze smokiem opieraj�cym si� o ich grzbiety b�dzie wykluczony, bo ju� by si� nie wznie�li w powietrze, tak wi�c nale�a�o kontrolowa� pr�dko�� lotu.

Laurence zerkn�� na chronometr przymocowany do uprz�y Temeraire�a, odczeka�, a� poruszy si� wskaz�wka minutowa, i policzy� uderzenia skrzyde�. Dwadzie�cia pi�� w�z��w: za szybko.

��Zwolnij, prosz�, Temeraire � zawo�a�. � Czeka nas jeszcze kawa� roboty.

��Nie jestem ani troch� zm�czony � odpar� Temeraire, ale pos�usznie zwolni�. Laurence wyznaczy� pr�dko�� na pi�tna�cie w�z��w: dobre tempo i takie, przy kt�rym Temeraire m�g� lata� niemal w niesko�czono��.

��Prosz� przekaza� panu Granby�emu, by si� tu zjawi� � rozkaza� Laurence i zaraz porucznik przesun�� si� ku pozycji Laurence�a u nasady karku Temeraire�a, przepinaj�c szybko karabi�czyki. � Jakie tempo, pa�skim zdaniem, mo�e utrzymywa� ranny smok? � zapyta� go Laurence.

Tym razem Granby nie odpowiedzia� zimno i oficjalnie, ale �yczliwie i z namys�em; wszyscy awiatorzy bardzo spowa�nieli, kiedy us�yszeli wie�� o rannym smoku.

��Victoriatus to Parnassian � powiedzia�. � Du�y �redni smok: ci�szy ni� Reaper. W Edynburgu nie maj� ci�kich smok�w bojowych, tak wi�c podtrzymuj�ce go smoki musz� by� smokami �rednimi, a te nie polec� szybciej jak dwana�cie mil na godzin�.

Laurence przeliczy� mile na w�z�y i skin�� g�ow� z aprobat�; Temeraire lecia� prawie dwukrotnie szybciej. Je�li uwzgl�dni� pr�dko��, z jak� Volly przyni�s� wiadomo��, mieli jakie� trzy godziny do momentu, kiedy powinni zacz�� si� rozgl�da� za drug� grup�.

��Bardzo dobrze. W takim razie spo�ytkujmy jako� ten czas. Niech topmani i bellmani zamieni� si� miejscami, �eby nabra� wprawy, a potem mo�e potrenujmy strzelanie.

By� spokojny i pewny siebie, lecz wyczuwa� pod d�o�mi dr�enie mi�ni karku Temeraire�a, kt�re zdradza�o jego podniecenie. By�a to pierwsza akcja smoka, wi�c Laurence poklepa� uspokajaj�co dr��cy grzbiet. Przepi�� swoje karabi�czyki na drug� stron� i obr�ci� si�, �eby obserwowa� manewry, kt�re poleci� wykona�. Patrzy�, jak jeden topman zsuwa si� na uprz�� brzuszn�, a w tym samym czasie bellman przenosi si� na grzbiet smoka z drugiej strony, r�wnowa��c obci��enie. Gdy �o�nierz, kt�ry w�a�nie wdrapa� si� na g�r�, zapi�� si� bezpiecznie, poci�gn�� za bia�o-czarny rzemie� sygnalizacyjny i przeci�gn�� go o jedn� cz��; chwil� p�niej rzemie� ponownie si� przesun��, co oznacza�o, ze �o�nierz na dole tak�e jest na swoim miejscu. Wszystko posz�o g�adko: Temeraire ni�s� obecnie trzech topman�w i trzech bellman�w, a ca�a zamiana nie trwa�a nawet pi�ciu minut.

��Panie Allen � zwr�ci� si� Laurence ostrym tonem do jednego z obserwator�w, starszego kadeta, przysz�ego chor��ego, kt�ry w�a�nie zaniedbywa� obowi�zki i przypatrywa� si� �o�nierzom podczas �wicze�. � Czy mo�e mi pan powiedzie�, co jest na g�rnym p�noco-wschodzie? Niech si� pan nie odwraca, �eby zobaczy�; powinien pan by� w stanie odpowiedzie� na pytanie w chwili, kiedy je zadaj�. Porozmawiam z pa�skim instruktorem a teraz prosz� si� skupi� na swoich obowi�zkach.

Strzelcy zaj�li pozycje, a Laurence skin�� g�ow� na Granby�ego, �eby wyda� rozkaz. Topmani zacz�li wyrzuca� p�askie ceramiczne kr��ki u�ywane jako cele, a strzelcy wypalali do nich kolejno, kiedy przelatywa�y w powietrzu.

��Panie Granby, panie Riggs, trafionych dwana�cie na dwadzie�cia, potwierdzacie? Panowie, nie musz� m�wi�, �e to nie wystarczy w konfrontacji z francuskimi strzelcami wyborowymi. Zacznijmy jeszcze raz, ale strzelajmy wolniej: przede wszystkim precyzja, a dopiero potem szybko��, panie Collins, wi�c prosz� si� tak nie spieszy�.

�wiczyli strzelanie przez ca�� godzin�, a potem Laurence poleci� przeprowadzi� skomplikowan� korekt� uprz�y do lotu podczas burzy; nast�pnie przeni�s� si� na d� i obserwowa�, jak cz�� umieszczonej tam za�ogi przepina uprz�� z powrotem do dobrej pogody. Nie mieli ze sob� namiot�w, wi�c nie m�g� nakaza� pe�nej rozbi�rki, ale dobrze sobie poradzili przy zmianie uprz�y, wi�c uzna�, �e daliby sobie rad� z dodatkowym sprz�tem.

Podekscytowany Temeraire zerka� czasem za siebie i na boki, �eby przyjrze� si� manewrom, lecz w du�ej mierze skupia� si� na locie, wznosz�c si� i opadaj�c, by wykorzysta� pr�dy powietrzne, i pruj�c do przodu dzi�ki silnym i pe�nym zagarni�ciom skrzyde�. Laurence po�o�y� d�o� na d�ugich, nabrzmia�ych mi�niach karku Temeraire�a i poczu�, �e poruszaj� si� g�adko, jakby kto� je naoliwi� pod sk�r�; nie pr�bowa� rozprasza� go rozmow�, bo wiedzia�, �e nie ma takiej potrzeby. Temeraire cieszy� si� tak samo jak on, �e wreszcie wykorzystuj� w konkretnym celu wsp�lnie nabyte umiej�tno�ci. Laurence nie zdawa� sobie w pe�ni sprawy, �e jest zirytowany tym, i� z oficera liniowego zosta� zdegradowany do ucznia, dop�ki nie wzi�� znowu udzia�u w akcji.

Chronometr pokazywa�, �e min�y prawie trzy godziny od odlotu, nale�a�o wi�c rozpocz�� przygotowania do udzielenia pomocy rannemu smokowi. Maksimus zosta� jakie� p� godziny za nimi, tak wi�c Temeraire b�dzie musia� nie�� Victoriatusa sam, do momentu, kiedy Regal Copper ich dogoni.

��Panie Granby � powiedzia� Laurence, kiedy zaj�� ponownie stanowisko u podstawy karku Temeraire�a � oczy��my ty�: wszyscy na d�, poza sygnalist� i przednimi obserwatorami.

��Tak jest, sir � odpowiedzia� Granby, sk�aniaj�c g�ow�, i odwr�ci� si�, by przekaza� rozkazy.

Laurence obserwowa� go z zadowoleniem pomieszanym z irytacj�. Po raz pierwszy od tygodnia Granby wykonywa� obowi�zki bez tak charakterystycznej dla niego napuszonej niech�ci, co, jak zauwa�y� Laurence, od razu przynios�o dobry skutek: niemal ka�da operacja przebiega�a szybciej, niezliczone drobne niedoci�gni�cia w uk�adaniu uprz�y i rozmieszczaniu za�ogi, wcze�niej niewidoczne dla jego niedo�wiadczonego oka, teraz zosta�y skorygowane, a reszta za�ogi by�a bardziej zrelaksowana. Doskona�y porucznik m�g� poprawi� �ycie za�ogi na mn�stwo sposob�w, a Granby dowi�d�, �e wszystkie je zna, przez co tym bardziej nale�a�o ubolewa� nad jego wcze�niejsz� postaw�.

Nied�ugo po tym, jak przesun�li za�og� z g�ry, pojawi� si� Volatilus; James sprowadzi� go bli�ej i z�o�ywszy d�onie wok� ust, zawo�a� do Laurence�a:

��Zauwa�y�em ich, dwa rumby na p�noc i dwana�cie stopni w d�. B�dziecie musieli opa��, �eby wej�� pod niego, bo on chyba nie zdo�a wzlecie� wy�ej.

Zasygnalizowa� liczby gestami d�oni.

��Dobrze � odpowiedzia� Laurence przez tub� i da� znak sygnali�cie, aby potwierdzi� wiadomo�� flagami; Temeraire by� ju� taki du�y, �e VolIy nie m�g� zbli�y� si� na odleg�o��, kt�ra gwarantowa�aby niezawodn� komunikacj� werbaln�.

Na jego znak Temeraire zacz�� opada� i niebawem Laurence dostrzeg� na horyzoncie kropk�, kt�ra szybko si� zamieni�a w grup� smok�w. Od razu da�o si� zauwa�y� Victoriatusa, poniewa� by� o po�ow� wi�kszy ni� ka�dy z dw�ch Yellow Reaper�w, kt�re z trudem utrzymywa�y go w powietrzu. Wprawdzie jego rany zosta�y opatrzone przez za�og� grubymi banda�ami, lecz opatrunki przesi�k�y krwi�, wskazuj�c miejsca, w kt�rych smok otrzyma� rany ci�te. �apy Parnassiana by�y ogromne i poplamione krwi�, podobnie jak pysk. Mniejsze smoki wydawa�y si� zbyt obci��one, a na rannym smoku znajdowa� si� tylko kapitan i kilku cz�onk�w za�ogi.

��Sygna� dla podtrzymuj�cych: przygotowa� si� do zmiany � rozkaza� Laurence.

M�ody sygnalista przekaza� wiadomo��, machaj�c szybko kolorowymi flagami, i r�wnie szybko nadesz�a stosowna odpowied�. Temeraire zd��y� ju� oblecie� ca�� grup� i zaj�� odpowiedni� pozycj�: znalaz� si� za jednym z podpieraj�cych Victoriatusa smok�w.

��Temeraire, jeste� got�w? � zawo�a� Laurence.

�wiczyli ten manewr podczas trening�w, lecz przeprowadzenie go w tej sytuacji b�dzie o wiele trudniejsze, poniewa� ranny smok ledwo porusza� skrzyd�ami i lecia� skrajnie wyczerpany z na wp�przymkni�tymi oczami i tak�e wspomagaj�ce go smoki by�y najwyra�niej wycie�czone. B�d� musia�y odskoczy� p�ynnie, a Temeraire wsunie si� b�yskawicznie, bo inaczej Victoriatus runie w d� i nikt ju� nie zdo�a go ocali�.

��Tak, pospieszmy si�, one wygl�daj� na bardzo zm�czone � rzuci� Temeraire, zerkaj�c do ty�u. Spi�ty, porusza� si� w tempie pozosta�ych, czekaj�c cierpliwie.

��Sygna�: zmieni� pozycj� na znak prowadz�cego smoka � powiedzia� Laurence.

�mign�y flagi i zaraz nadesz�a odpowied�. A potem po obu stronach bardziej wysuni�tego z dw�ch wspomagaj�cych smok�w znikn�y czerwone flagi i pojawi�y si� zielone.

Smok z ty�u opad� gwa�townie i usun�� si� na bok, a Temeraire wystrzeli� w prz�d. Lecz smok z przodu troch� si� sp�ni�, trzepoc�c skrzyd�ami, tak �e Victoriatus zacz�� si� przechyla�, kiedy Reaper pr�bowa� si� usun�� i zrobi� wolne miejsce.

��Nurkuj, cholera, nurkuj! � rykn�� Laurence z ca�ych si�.

M��c�cy ogon mniejszego smoka znajdowa� si� niebezpiecznie blisko �ba Temeraire�a, kt�ry nie m�g� zaj�� pozycji.

Reaper zaprzesta� pr�b doko�czenia manewru i po prostu z�o�y� skrzyd�a; natychmiast opad� w d� jak kamie�.

��Temeraire, musisz podeprze� go troch� wy�ej, �eby si� wsun�� � zawo�a� Laurence, przytulony do karku smoka.

Zad Victoriatusa opiera� si� na barkach Temeraire�a, a ogromny brzuch wisia� nieca�e trzy stopy nad jego g�ow�.

Temeraire da� znak g�ow�, �e s�ysza� i zrozumia�; zacz�� uderza� skrzyd�ami uko�nie, podsadzaj�c osuwaj�cego si� Victoriatusa sam� si�� mi�ni, a potem z�o�y� skrzyd�a. Przez kr�tk� przera�aj�c� chwil� opadali, a potem Temeraire znowu rozpostar� skrzyd�a. Jednym pewnym skokiem do przodu zaj�� odpowiedni� pozycj�, Parnassian za� opad� ci�ko na niego.

Laurence odetchn�� z ulg�, lecz zaraz us�ysza� okrzyk Temeraire�a. Obr�ci� si� i zobaczy�, �e Victoriatus, zdezorientowany i obola�y, zacz�� przebiera� �apami, by si� lepiej usadowi�; jego ogromne szpony rozora�y bark i bok Temeraire�a. Z g�ry dobieg�y st�umione okrzyki drugiego kapitana i Victoriatus zaraz si� uspokoi�, lecz Temeraire krwawi�, a zerwane rzemienie uprz�y powiewa�y na wietrze.

Zacz�li szybko traci� wysoko��. Temeraire stara� si� lecie�, Przygnieciony ci�arem rannego smoka. Laurence zacz�� przepina� swoje karabi�czyki, nakazuj�c sygnali�cie poinformowa� ludzi w dole. Ch�opiec zszed� troch� ni�ej po pasie szyjnym, machaj�c w�ciekle bia�o-czerwona flag�. Po chwili Laurence zobaczy� z ulg�, �e Granby i dw�ch innych ju� si� wspinaj�, by zabanda�owa� rany, i docieraj� na miejsce szybciej, ni� on by zdo�a� to zrobi�. Poklepa� Temeraire�a i pocieszy�, pilnuj�c si�, by jego g�os si� nie za�ama�. Smok nie traci� si� na odpowied�, lecz dzielnie uderza� skrzyd�ami, chocia� �eb opada� mu z wysi�ku.

��Nie s� g��bokie � zawo�a� Granby, zaj�ty opatrywaniem ran.

Laurence odetchn�� i spr�bowa� pozbiera� my�li. Uprz�� przesuwa�a si� po grzbiecie Temeraire�a; nie do��, �e pu�ci�y boczne rzemienie, to pas barkowy o ma�o co nie zosta� zerwany, wisia� zaledwie na kilku drutach, kt�re bieg�y w jego wn�trzu. Ale sk�ra wci�� si� rozchodzi�a i nie by�o w�tpliwo�ci, �e kiedy ca�kiem pu�ci, tak�e druty nie wytrzymaj� obci��enia ludzi i sprz�tu od do�u.

��Niech wszyscy zdejm� uprz�� i przeka�� j� mnie � zwr�ci� si� Laurence do sygnalisty i obserwator�w; poza nim na g�rze pozosta�o tylko tych trzech ch�opc�w. � Chwy�cie si� mocno g��wnego pasa i zaczepcie r�kami albo nogami.

Sk�ra, z kt�rej wykonano uprz�� osobist�, by�a gruba, dobrze zszyta i naoliwiona, a karabi�czyki wykonano z mocnej stali: ca�o�� nie by�a tak mocna jak uprz�� g��wna, lecz wystarczaj�co pewna.

Zarzuci� sobie na rami� trzy komplety uprz�y i zsun�� si� po pasie grzbietowym na barki smoka. Granby i dwaj skrzyd�owi wci�� opatrywali rany na boku Temeraire�a. Spojrzeli na niego ze zdziwieniem i Laurence zorientowa� si�, �e przecie� nie mogli widzie� p�kni�tego pasa barkowego, kt�ry zas�ania�a im przednia �apa smoka. Nie by�o czasu prosi� ich o pomoc, bo sk�ra szybko si� rozst�powa�a.

Nie m�g� dosta� si� tam w normalny spos�b, bo gdyby obci��y� kt�rykolwiek z pier�cieni pasa barkowego, ten z pewno�ci� natychmiast by si� zerwa�. Dzia�aj�c najszybciej, jak to by�o mo�liwe pod naporem rycz�cego wiatru, spi�� karabi�czykami dwie uprz�e, po czym okr�ci� je wok� pasa grzbietowego.

��Temeraire, le� r�wno, je�li zdo�asz � zawo�a�.

Nast�pnie, uczepiony ko�c�w uprz�y, odpi�� swoje karabi�czyki i wspi�� si� ostro�nie na bark, tak �e teraz jedynym zabezpieczeniem by�y jego d�onie zaci�ni�te na sk�rzanym pasie.

Granby zawo�a� co� do niego, lecz wiatr porwa� jego s�owa. Laurence stara� si� nie odrywa� spojrzenia od rzemieni; poni�ej przesuwa� si� dywan wiosennej zieleni, pi�kny, dziwnie spokojny i sielski: lecieli na tyle nisko, �e m�g� dostrzec bia�e plamki owiec. Teraz by� ju� na wyci�gni�cie r�ki, wi�c dr��c� d�oni� zapi�� pierwszy karabi�czyk trzeciej wolnej uprz�y na pier�cieniu tu� nad zerwanym miejscem, a potem drugi na pier�cieniu pod spodem. Poci�gn�� za rzemienie na tyle mocno, na ile mia� odwagi; jego obola�e ramiona dr�a�y z wysi�ku jak w gor�czce. Cal po calu zacisn�� mocniej uprz��, a� odleg�o�� mi�dzy karabi�czykami zr�wna�a si� z rozmiarem przerwania pasa i przej�a znaczn� cz�� jego obci��enia: sk�rzany pas ju� si� dalej nie rozrywa�.

Spojrza� do g�ry i zobaczy�, �e Granby powoli przesuwa si� w jego stron�, przepinaj�c si� na kolejne pier�cienie. Teraz, kiedy uprz�� zosta�a cz�ciowo naprawiona, nie grozi�o bezpo�rednie niebezpiecze�stwo, wi�c nie kaza� mu wraca� i zawo�a� tylko, pokazuj�c na naprawiony kawa�ek:

��Wezwij Fellowesa.

Granby otworzy� szeroko oczy, kiedy wynurzy� si� zza przedniej �apy i zobaczy� naderwany pas.

Gdy Granby odwr�ci� si�, by przywo�a� pomoc z do�u, o�lepiaj�ce s�o�ce za�wieci�o Laurence�owi prosto w oczy. Victoriatus zadr�a� mocno nad nimi, machaj�c konwulsyjnie skrzyd�ami, i opar� si� ci�ko piersi� o grzbiet Temeraire�a. Ten zachwia� si� w powietrzu i przechyli� w bok, tak �e Laurencc, kt�rego d�onie by�y mokre od potu, zacz�� si� zsuwa� po rzemieniach podczepionej uprz�y. Zielony �wiat wirowa� w dole, a jego zm�czone r�ce rozlu�nia�y u�cisk.

��Laurence, trzymaj si�! � zawo�a� Temeraire, spogl�daj�c do ty�u; jego mi�nie i stawy skrzyde� zmieni�y pozycj�, tak by m�g� chwyci� Laurence�a w powietrzu.

��Nie wolno ci go upu�ci� � zawo�a� przera�ony Laurence wiedz�c, �e Temeraire b�dzie m�g� spr�bowa� go z�apa� tylko wtedy, gdy uwolni si� od ci�aru Victoriatusa, co by oznacza�o pewn� �mier� rannego smoka. � Nie wolno, Temeraire!

��Laurence! � zawo�a� ponownie Temeraire, otwieraj�c i zamykaj�c przednie �apy, szeroko otworzy� oczy, a jego g�owa kiwa�a si� w prz�d i w ty� w ge�cie niezgody. Laurence widzia�, �e smok nie zamierza go pos�ucha�. Ze wszystkich si� stara� si� utrzyma� i wspi�� wy�ej; je�li spadnie, nie tylko on straci �ycie, zgin� tak�e Victoriatus i jego za�oga.

Nieoczekiwanie pojawi� si� Granby i chwyci� w obie d�onie uprz�� Laurence�a.

��Przypnij si� do mnie � krzykn��.

Laurence od razu zorientowa� si�, o co mu chodzi. Trzymaj�c si� jedn� r�k� z��czonych uprz�y, podpi�� wolne karabi�czyki do pier�cieni na uprz�y Granby�ego, a potem czym pr�dzej chwyci� za rzemienie uprz�y na jego piersi. Chwil� p�niej dotarli do nich skrzyd�owi i liczne silne d�onie podtrzyma�y obu i podci�gn�y do uprz�y g��wnej, a potem utrzymywa�y Laurence�a, a� ten zapi�� swoje karabi�czyki na odpowiednich pier�cieniach.

Wci�� z trudem oddycha�, mimo to chwyci� tub� i zawo�a�:

��Wszystko w porz�dku. � Jego g�os zabrzmia� bardzo s�abo, tak wi�c wzi�� g��boki oddech i spr�bowa� ponownie, tym razem wyra�niej: � Nic mi nie jest, Temeraire. Le� spokojnie.

Mi�nie smoka rozlu�ni�y si� powoli, a Temeraire zacz�� macha� mocniej skrzyd�ami, by powr�ci� na wysoko��, kt�r� utracili. Wszystko nie trwa�o d�u�ej ni� pi�tna�cie minut, lecz Laurence trz�s� si�, jakby przeszed� trzydniowy sztorm na pok�adzie okr�tu, a serce w jego piersi t�uk�o si� w�ciekle.

Granby i skrzyd�owi wygl�dali na tylko troch� bardziej opanowanych.

��Dobra robota, panowie � zwr�ci� si� do nich Laurence, kiedy poczu�, �e w pe�ni odzyska� g�os. � Zr�bmy miejsce panu Fellowesowi. Panie Granby, niech pan b�dzie tak dobry i po�le kogo� do kapitana Victoriatusa z zapytaniem, jak mo�emy im pom�c. Musimy zrobi� wszystko, co w naszej mocy, �eby zapobiec podobnym gwa�townym reakcjom smoka.

Przez chwil� tylko wpatrywali si� w niego; Granby jako pierwszy wzi�� si� w gar�� i zacz�� wydawa� rozkazy. Laurence wr�ci�, bardzo ostro�nie, na swoje stanowisko u podstawy karku Temeraire�a, a skrzyd�owi owin�li szpony Victoriatusa banda�ami, aby nie m�g� ju� podrapa� Temeraire�a. W oddali pojawi� si� spiesz�cy z pomoc� Maksimus.

Pozosta�a cz�� lotu przebieg�a bez przyg�d, o ile operacj� podtrzymania w locie prawie nieprzytomnego smoka mo�na uzna� za co� zwyczajnego. Gdy tylko opu�cili pomy�lnie Victoriatusa na dziedziniec, podbiegli lekarze, by si� zaj�� nim i Temeraire�em. Laurence z ulg� przyj�� wiadomo��, �e rany jego smoka rzeczywi�cie nie s� g��bokie. Oczyszczono je, zbadano, oznajmiono, �e s� niegro�ne, i ob�o�ono lu�nym kompresem, kt�ry mia� zapobiec Podra�nieniu rozerwanej sk�ry, a Laurence�owi polecono, aby Pozwoli� Temeraire�owi spa� i je�� do woli przez tydzie�.

Nie by� to przyjemny spos�b zdobycia kilkudniowego urlopu, mimo to Laurence bardzo si� ucieszy� z mo�liwo�ci odpoczynku. Od razu zaprowadzi� smoka na polank� w pobli�u kryj�wki, nie chc�c zmusza� go do kolejnego lotu. Polanka, mimo i� po�o�ona na g�rze, by�a do�� p�aska, poro�ni�ta mi�kk� traw� i ods�oni�ta od po�udnia, dzi�ki czemu pozostawa�a nas�oneczniona niemal przez ca�y dzie�. Obaj zasn�li natychmiast i spali a� do p�nego ranka � Laurence wyci�gni�ty wygodnie na ciep�ym grzbiecie Temeraire�a � kiedy to obudzi� ich g��d.

��Czuj� si� o wiele lepiej i na pewno mog� normalnie polowa� � o�wiadczy� Temeraire, lecz Laurence nie chcia� nawet o tym s�ysze�. Uda� si� do warsztat�w i wyda� polecenie za�odze naziemnej. Niebawem wyp�dzono z wybiegu niedu�e stado byd�a i zaraz je zaszlachtowano, Temeraire za� po�ar� wszystkie krowy i od razu zasn��.

Laurence z pewnym za�enowaniem poprosi� Hollina, aby s�u��cy przynie�li mu co� do jedzenia. Czu� si� bardzo nieswojo ze wzgl�du na tak osobist� pro�b�, ale nie chcia� rozstawa� si� z Temeraire�em. Hollin w og�le si� nie obrazi�, lecz gdy wr�ci� niebawem, towarzyszy� mu porucznik Granby, a tak�e Riggs i kilku innych porucznik�w.

��Powinien pan zje�� co� ciep�ego, wzi�� k�piel i wyspa� si� we w�asnym ��ku � powiedzia� spokojnie Granby, kiedy da� znak pozosta�ym, �eby si� oddalili. � Ca�y jest pan we krwi, a poza tym tu nie jest a� tak ciep�o, wi�c nie ma sensu nara�a� zdrowia. Ja i inni oficerowie b�dziemy przy nim czuwa� na zmian�; po�lemy po pana, gdy tylko si� obudzi albo gdy si� co� wydarzy.

Laurence zamruga� i spojrza� na siebie; wcze�niej nawet nie zauwa�y�, �e ca�e jego ubranie jest poplamione niemal czarn� krwi� smoka. Przesun�� d�oni� po nieogolonej twarzy, domy�laj�c si�, �e wygl�da okropnie. Spojrza� na Temeraire�a, kt�ry spa�, nie�wiadomy tego, co si� wok� niego dzieje, oddychaj�c g��boko i pomrukuj�c.

��Chyba ma pan racj� � powiedzia�. � Dobrze i dzi�kuj� wam � doda�.

Granby skin�� g�ow�, Laurence za� ruszy� do zamku, zerkn�wszy po raz ostatni na Temeraire�a. Dopiero teraz, kiedy o tym pomy�la�, poczu� nieprzyjemny brud i pot na ca�ym ciele; rozpie�ci� go luksus codziennej k�pieli. Uda� si� do swojego pokoju, �eby zmieni� ubranie, a stamt�d poszed� prosto do �a�ni.

O tej porze, nied�ugo po obiedzie, wielu oficer�w mia�o zwyczaj si� k�pa�, dlatego kiedy Laurence po kr�tkiej k�pieli w basenie przeszed� do �a�ni, stwierdzi�, �e panuje tam du�y t�ok. Lecz gdy tylko wszed� do �rodka, kilku spo�r�d znajduj�cych si� tam awiator�w natychmiast zrobi�o mu miejsce, z czego ch�tnie skorzysta�, i odpowiedziawszy na powitania, po�o�y� si� na kamiennej p�ce. By� tak zm�czony, �e dopiero kiedy zamkn�� oczy, spowity cudownym ciep�em pary, uzmys�owi� sobie, �e powitano go wyra�nie inaczej ni� zwykle, i omal nie usiad� zaskoczony.

��Dobry lot, bardzo dobry lot, kapitanie � pochwali� go Celeritas wieczorem, kiedy Laurence przyby� zda� sp�niony raport. � Nie masz co przeprasza� za zw�ok�. Porucznik Granby przekaza� mi wst�pn� relacj�, a raport kapitana Berkleya w pe�ni uzupe�ni� moj� wiedz�. Wolimy kapitana, kt�ry b�dzie przedk�ada� dobro smoka nad wymogi biurokracji. Ufam, �e Temeraire ma si� dobrze?

��Tak, sir, dzi�kuj� � odpar� Laurence. � Lekarze m�wi�, �e nie ma podstaw do obaw, on za� twierdzi, �e czuje si� �wietnie. Co mam robi� podczas jego rekonwalescencji?

��Jedynie zajmowa� czym� swojego smoka, co i tak b�dzie nie lada wyzwaniem � rzuci� Celeritas i prychn��, co mia�o wyra�a� chichot. � Nie, to nie jest do ko�ca prawda, bo rzeczywi�cie mam dla ciebie zadanie. Gdy tylko Temeraire dojdzie do siebie, razem z Maksimusem do��czycie do formacji Lily. Wci�� otrzymujemy z�e wie�ci z frontu, a te najnowsze s� najgorsze: Villeneuve wymkn�� si� z Tulonu ze swoj� flot� pod os�on� nalotu na flot� Nelsona. Niestety, zgubili�my ich. W tych okoliczno�ciach, bior�c pod uwag�, �e stracili�my tydzie�, nie mo�emy d�u�ej czeka�. Tak wi�c nadesz�a pora, �eby ci przydzieli� za�og� powietrzn�. Czekam na twoje sugestie. Oce� ludzi, kt�rzy s�u�yli pod tob� w ostatnich tygodniach, i porozmawiamy o tym jutro.

Laurence ruszy� powoli z powrotem na polank�, zatopiony w my�lach. Wcze�niej wyb�aga� namiot od za�ogi naziemnej i teraz zabra� ze sob� koc. O wiele bardziej podoba�a mu si� perspektywa sp�dzenia nocy u boku Temeraire�a ni� we w�asnym ��ku. Zasta� go wci�� pogr��onego we �nie, a gdy dotkn�� jego boku wok� zabanda�owanych ran, poczu�, �e jest ciep�y jak zawsze.

Uspokojony w tym wzgl�dzie, Laurence powiedzia�:

��Mog� prosi� na s�owo, panie Granby? � Odprowadzi� porucznika na bok. � Celeritas poprosi�, �ebym wyznaczy� sobie oficer�w � rzek�, patrz�c Granby�emu prosto w oczy. M�odzieniec zaczerwieni� si� i spu�ci� g�ow�, tymczasem Laurence m�wi� dalej: � Nie chc�, �eby ze wzgl�du na mnie musia� pan odm�wi� przyj�cia stanowiska. Nie wiem, jak si� to traktuje w Korpusie, ale we flocie �le by si� to odbi�o na pa�skiej karierze. Je�li ma pan jakiekolwiek obiekcje, prosz� powiedzie� o tym szczerze, i zako�czymy nasz� rozmow�.

��Sir � zacz�� Granby i urwa� wyra�nie speszony: zbyt cz�sto u�ywa� tego s�owa z zawoalowan� bezczelno�ci�. Po chwili jednak znowu si� odezwa�: � Kapitanie, zdaj� sobie spraw�, �e nie zas�u�y�em na takie stanowisko. Mog� tylko powiedzie�, �e je�li b�dzie pan sk�onny zapomnie� o moim dotychczasowym zachowaniu, to ch�tnie skorzystam z propozycji. � Ta mowa wypad�a troch� dr�two, jakby porucznik wcze�niej j� prze�wiczy�.

Laurence skin�� g�ow�. Nie by�a to �atwa decyzja i gdyby nie chodzi�o o dobro Temeraire�a, nie mia� pewno�ci, czy potrafi�by zawierzy� cz�owiekowi, kt�ry by� wobec niego niegrzeczny, pomimo niedawnych odwa�nych czyn�w. Ostatecznie jednak Laurence postanowi� zaryzykowa�, jako �e Granby by� zdecydowanie najlepszy spo�r�d wszystkich kandydat�w. Zadowoli�a go te� odpowied� porucznika, do�� uczciwa i pe�na szacunku, cho� udzielona z zak�opotaniem.

��Bardzo dobrze � rzuci� kr�tko.

Szli ju� z powrotem, kiedy Granby odezwa� si� nieoczekiwanie:

��A niech to. Mo�e i nie potrafi� �adnie si� wys�awia�, ale nie mog� tego tak zostawi�. Musz� panu powiedzie�, �e jest mi bardzo przykro. Wiem, �e si� wyg�upi�em.

Laurence by� zaskoczony szczero�ci� porucznika, ale i zadowolony. Nie m�g� odrzuci� przeprosin wyra�onych z tak� otwarto�ci� i prostot�, jakie przebija�y w g�osie Granby�ego.

��Z rado�ci� przyjm� pa�skie przeprosiny � powiedzia� spokojnym, lecz przyjaznym tonem. � Je�li o mnie chodzi, to puszczam wszystko w niepami�� i mam nadziej�, �e w przysz�o�ci b�dziemy lepszymi kompanami ni� dotychczas.

Przystan�li i u�cisn�li sobie d�onie. Granby wygl�da� na rozlu�nionego i szcz�liwego, a kiedy Laurence zacz�� go ostro�nie wypytywa� o mo�liwych kandydat�w na pozosta�ych oficer�w, podj�� temat z wielkim entuzjazmem.

Nawet jeszcze zanim zdj�to banda�e, Temeraire domaga� si� j�kliwie k�pieli, tak wi�c kiedy z ko�cem tygodnia rany si� zabli�ni�y, lekarze przystali na to bez wi�kszego przekonania. Zebrawszy grup� m�odych ludzi, kt�rych uwa�a� ju� za swoich kadet�w, Laurence wyszed� na dziedziniec po czekaj�cego tam Temeraire�a i zobaczy�, �e smok rozmawia z Longwingiem, do kt�rego formacji mieli do��czy�.

��Czy to boli, kiedy pryskasz? � pyta� zaciekawiony.

Laurence zobaczy�, �e Temeraire przygl�da si� poszczerbionym wyrostkom kostnym widocznym po obu stronach pyska, sk�d zapewne wylatywa� jad.

��Nie, nic nie czuj� � odpowiedzia�a Lily. � Jad wytryska dopiero wtedy, kiedy skieruj� g�ow� w d�, tak wi�c nie spada na mnie, ale oczywi�cie musisz uwa�a�, �eby ciebie nie poparzy�, kiedy b�dziemy lecie� w formacji.

Jej ogromne skrzyd�a, z�o�one na plecach, by�y br�zowe z p�przezroczystymi niebieskimi i pomara�czowymi fa�dami, kt�re zachodzi�y na siebie; tylko bia�o-czarne kraw�dzie odcina�y si� od jej bok�w. �renice jej oczu, o kszta�cie szparek, podobnie jak u Temeraire�a, mia�y barw� pomara�czowo��t�, a kostne wyrostki po obu stronach pyska nadawa�y jej gro�ny wygl�d. Sta�a spokojnie, podczas gdy jej naziemna za�oga przemyka�a po niej, czyszcz�c i poleruj�c starannie ka�dy kawa�ek jej uprz�y. Kapitan Harcourt chodzi�a doko�a, dogl�daj�c wszystkiego.

Lily spojrza�a na Laurence�a, kiedy ten podszed� do Temeraire�a; niepokoj�ce oczy nadawa�y jej spojrzeniu z�owrogi wyraz, chocia� ona by�a tylko zaciekawiona.

��Ty jeste� kapitanem Temeraire�a? Catherine, mo�e polecimy z nimi nad jezioro? Nie wiem, czy chc� wchodzi� do wody, ale chcia�bym wszystko zobaczy�.

��Nad jezioro? � Kapitan Harcourt przerwa�a inspekcj� uprz�y i spojrza�a na Laurence�a ze szczerym zdumieniem.

��Tak, zabieram Temeraire�a na k�piel � powiedzia� stanowczo Laurence. � Panie Hollin, niech pan b�dzie tak dobry i przygotuje lekk� uprz��; prosz� te� spr�bowa� upi�� j� tak, �eby nie dra�ni�a skalecze�.

Hollin czy�ci� w�a�nie uprz�� Levitasa, kt�ry dopiero co wr�ci� z �erowiska.

��Te� lecisz? � zapyta� ma�ego smoka. � Bo je�li tak, to mo�e w og�le nie trzeba zak�ada� uprz�y Temeraire�owi? � doda�, zwracaj�c si� do Laurence�a.

��Och, chcia�bym polecie� � odpar� Levitas i spojrza� na Laurence�a z nadziej�, jakby czeka� na jego pozwolenie.

��Dzi�kuj�, Levitasie � rzek� Laurence w odpowiedzi. � To by�oby �wietne rozwi�zanie. Panowie, tak�e i tym razem zabierze was Levitas � oznajmi� kadetom. Dawno ju� zaprzesta� pr�b wyr�niania Roland ze wzgl�du na jej p�e� i dla u�atwienia zacz�� traktowa� j� tak jak innych, widz�c, �e dziewczyna czuje si� cz�onkiem grupy i nie ma nic przeciwko temu. � Temeraire, mam polecie� z nimi czy mnie zabierzesz?

��Oczywi�cie, �e ci� zabior� � odpar� Temeraire. Laurence skin�� g�ow�.

��Panie Hollin, czy ma pan teraz co� do roboty? Pa�ska obecno�� by�aby bardzo po��dana, a Levitas z pewno�ci� da rad� ponie�� pana, skoro Temeraire we�mie mnie.

��Ch�tnie polec�, sir, tylko nie mam uprz�y � odpowiedzia� Hollin, spogl�daj�c na Levitasa z zainteresowaniem. � Jeszcze nigdy nie siedzia�em na g�rze, to znaczy, poza uprz꿹 za�ogi naziemnej. Je�li da mi pan chwil�, to co� z�o�� z zapas�w.

Kiedy Hollin uda� si� na poszukiwanie sprz�tu dla siebie na dziedzi�cu wyl�dowa� Maksimus, wprawiaj�c posadzk� w dr�enie.

��Gotowi? � zapyta� Temeraire�a, wyra�nie zadowolony. Na jego grzbiecie siedzia� Berkley w towarzystwie dw�ch skrzyd�owych.

��J�cza� o tym tak d�ugo, �e w ko�cu si� zgodzi�em � rzuci� Berkley w odpowiedzi na rozbawione i pytaj�ce spojrzenie Laurence�a. � Je�li o mnie chodzi, to jest to cholernie g�upi pomys�; p�ywaj�ce smoki, te� co�. � Klepn�� czule Maksimusa, zadaj�c k�am w�asnym s�owom.

��My te� lecimy � powiedzia�a Lily.

Kiedy wszyscy si� zbierali, odby�a kr�tk� rozmow� z kapitan Harcourt, a teraz podsadzi�a j� na sw�j grzbiet. Temeraire te� podni�s� ostro�nie Laurence�a, kt�ry zachowa� spok�j pomimo jego ogromnych pazur�w. Siedzia� ca�kiem wygodnie w zamkni�ciu zgi�tych smoczych palc�w, gdzie czu� si� r�wnie bezpieczny jak w metalowej klatce.

Kiedy ju� wyl�dowali na brzegu jeziora, tylko Temeraire poszed� od razu do wody i zacz�� p�ywa�. Maksimus wszed� ostro�nie na p�ycizn�, ale dotar� tylko do miejsca, w kt�rym jeszcze czu� grunt pod �apami, Lily za� zosta�a na brzegu i jedynie tr�ca�a wod� pyskiem. Za to Levitas, jak mia� w zwyczaju, najpierw si� zawaha�, a potem skoczy� gwa�townie, rozchlapuj�c wod� z zamkni�tymi oczami, i ruszy� dalej na g��bsz� wod�, gdzie zacz�� p�ywa�, przebieraj�c energicznie �apami.

��Czy musimy wchodzi� razem z nimi? � zapyta� z lekkim niepokojem jeden ze skrzyd�owych Berkleya.

��Nie, nawet o tym nie my�l � rzek� Laurence. � To jezioro wype�nia woda sp�ywaj�ca z g�r, wi�c od razu by�my zsinieli. One zmyj� z siebie pierwsz� krew i brud po jedzeniu i b�dzie �atwiej je doczy�ci�.

��Hm � powiedzia�a Lily, wys�uchawszy jego s��w, po czym wesz�a bardzo powoli do jeziora.

��Jeste� pewna, �e woda nie jest dla ciebie za zimna, moja droga? � zawo�a�a za ni� Harcourt. � Nigdy nie s�ysza�am, �eby smok zachorowa� na zimnic�. To chyba jest niemo�liwe? � zapyta�a Laurence�a i Berkleya.

��Nie, zimno wr�cz je orze�wia, chyba �e mamy do czynienia z du�ymi mrozami; im to nie przeszkadza � rzek� Berkley i zaraz rykn��: � Maksimusie, ty wielki tch�rzu, w�a� do wody, skoro tego chcia�e�. Nie b�d� tu stercza� ca�y dzie�.

��Wcale si� nie boj� � odpar� oburzony Maksimus i zaraz rzuci� si� do wody, wzbudzaj�c fale, kt�re zala�y Levitasa i ochlapa�y Temeraire�a. Levitas wynurzy� si� spod wody, prychaj�c, Temeraire za� zanurzy� pysk, �eby opryska� Maksimusa; wkr�tce obaj rozpocz�li ogromn� bitw�, od kt�rej jezioro zamieni�o si� w n�kany sztormem ocean.

Levitas wyszed� na brzeg, trzepoc�c skrzyd�ami i ochlapuj�c zimn� wod� wszystkich czekaj�cych awiator�w. Kiedy Hollin i kadeci zabrali si� do wycierania go, ma�y smok powiedzia�:

��Och, bardzo mi si� podoba p�ywanie. Dzi�kuj�, �e znowu pozwolili�cie mi tu przylecie�.

��Nie widz� powodu, dla kt�rego nie m�g�by� przychodzi� tu tak cz�sto, jak chcesz � stwierdzi� Laurence i zerkn�� na Berkleya i Harcourt, by sprawdzi�, jak przyjm� jego s�owa; najwyra�niej �adne z nich nie po�wi�ci�o temu uwagi ani nie uznano go za nadgorliwca mieszaj�cego si� do cudzych spraw.

Lily wesz�a wreszcie do jeziora na tyle g��boko, by si� zanurzy�, czy te� przynajmniej unosi� na wodzie. Trzymaj�c si� z dala od pary dokazuj�cych m�odszych smok�w, czy�ci�a sobie sk�r� bokiem �ba. Potem wysz�a, bardziej zainteresowana myciem ni� p�ywaniem, i mrucz�c z zadowoleniem, wskazywa�a Harcourt i kadetom kolejne miejsca, kt�re ci starannie czy�cili.

Wreszcie tak�e Maksimus i Temeraire mieli do�� i wyszli �eby ich powyciera�. Maksimus wymaga� po��czonych si� Berkleya i jego dw�ch doros�ych skrzyd�owych. Laurence zajmowa� si� delikatn� sk�r� na pysku Temeraire�a, podczas gdy kadeci uwijali si� po jego grzbiecie, i u�miechn�� si� mimowolnie, kiedy us�ysza�, jak Berkley narzeka na rozmiary swojego smoka.

Wreszcie cofn�� si� troch�, by nacieszy� si� widokiem: Temeraire rozmawia� beztrosko z pozosta�ymi smokami, mia� b�yszcz�ce oczy, unosi� wysoko �eb i nie zdradza� ju� �adnych oznak zw�tpienia w siebie; i cho� sam Laurence nigdy wcze�niej nie zabiega�by o takie dziwne, mieszane towarzystwo, to poczucie nieskr�powanego kole�e�stwa dobrze mu zrobi�o. Wiedzia�, �e dowi�d� swojej warto�ci, tak jak Temeraire, i by� bardzo zadowolony z tego, �e znalaz� dobre miejsce dla nich obu.

Rado�� trwa�a tylko do powrotu na dziedziniec. Na jego skraju sta� Rankin w mundurze wyj�ciowym i z irytacj� uderza� si� po nodze rzemieniem uprz�y. Zaniepokojony Levitas podskoczy� nieco podczas l�dowania.

��Jakim prawem sobie tak odlatujesz? � rzuci� Rankin, nie czekaj�c nawet, a� Hollin i kadeci zejd� na ziemi�. � Je�li nie jesz, to masz tu siedzie� i czeka�, rozumiesz? A wy tam, kto wam pozwoli� je�dzi� na nim?

��Levitas by� tak mi�y i zabra� ich na moj� pro�b�, kapitanie Rankin � powiedzia� Laurence zdecydowanym tonem, by skierowa� na siebie uwag� Rankina, i zsun�� si� z �apy Temeraire�a. � Byli�my tylko nad jeziorem. Wystarczy�o wys�a� sygna�, a zaraz by�my wr�cili.

��Nie b�d� biega� i szuka� sygnalisty, �eby m�c dosi��� swojego smoka, kapitanie Laurence, i b�d� wdzi�czny, je�li zajmie si� pan w�asnym zwierz�ciem, a opiek� nad moim pozostawi mnie � odpar� lodowato Rankin. � A zatem jeste� zapewne mokry? � zwr�ci� si� do Levitasa.

��Nie, wcale nie, jestem prawie suchy. Nie k�pa�em si� d�ugo, naprawd� � odpar� Levitas, kurcz�c si� w sobie.

��Miejmy nadziej� � rzek� Rankin. � Schyl si�, szybko. A wy od dzisiaj macie si� trzyma� od niego z daleka � powiedzia� do kadet�w i zaj�� swoje miejsce, niemal odpychaj�c Hollina.

Laurence patrzy�, jak Levitas odlatuje z Rankinem. Berkley i Harcourt milczeli, podobnie jak smoki. Lily szarpn�a nagle �bem i zasycza�a z�owrogo, wypluwaj�c kilka kropel jadu; opad�y na kamienie, skwiercz�c i wypalaj�c w nich czarne dziury.

��Lily! � zgani�a j� kapitan Harcourt, lecz w jej g�osie zabrzmia�a nuta ulgi, �e cisza zosta�a przerwana. � Peck, przynie�, prosz�, oliw� do czyszczenia uprz�y � poleci�a jednemu z cz�onk�w swojej za�ogi naziemnej. Zesz�a na ziemi� i wyla�a oliw� na krople jadu, tak �e przesta�y dymi�. � Posyp piaskiem, to jutro b�dzie mo�na umy� te miejsca.

Laurence tak�e z ulg� przyj�� ten drobny incydent, poniewa� nie by� jeszcze gotowy do zabrania g�osu. Temeraire tr�ci� go �agodnie nosem, a kadeci popatrzyli na niego zatroskani.

��Nie powinienem by� proponowa� tego, sir � powiedzia� Hollin. � Bardzo pana przepraszam i kapitana Rankina.

��Ale� nie ma za co, panie Hollin � odpar� Laurence; jego w�asny g�os wyda� mu si� ostry i zimny, wi�c zaraz spr�bowa� go z�agodzi�, dodaj�c: � Nie zrobi� pan absolutnie nic z�ego.

��Nie wiem, dlaczego mieliby�my trzyma� si� z daleka od Levitasa � wtr�ci�a zasmucona Roland.

Laurence nie waha� si� ani chwili z odpowiedzi�, kt�ra by�a tak samo kategoryczna i automatyczna jak jego bezradna w�ciek�o�� na Rankina.

��Panno Roland, starszy rang� oficer wyda� pani rozkaz, i je�li to pani nie wystarczy, to jest pani w niew�a�ciwej s�u�bie � warkn��. � �ebym nigdy wi�cej nie s�ysza� podobnych uwag. Prosz� natychmiast zanie�� te p��tna do pralni. Wybaczcie, panowie � zwr�ci� si� do pozosta�ych � przejd� si� przed kolacj�.

Temeraire by� zbyt du�y, �eby swobodnie kroczy� za nim wi�c polecia� do przodu i zaczeka� na niego na pierwszej polanie, jak� napotka� na drodze. Wcze�niej Laurence pomy�la�, �e pragnie by� sam, lecz teraz z ogromn� rado�ci� wsun�� si� mi�dzy przednie �apy smoka i opar� wygodnie o jego ciep�e cia�o, s�uchaj�c rytmicznego bicia serca i regularnego d�wi�cznego oddechu. Gniew ju� go opu�ci�, lecz jego miejsce zaj�� smutek. Laurence mia� ogromn� ochot� wyzwa� Rankina.

��Nie wiem, dlaczego Levitas to znosi, bo cho� jest ma�y, i tak znacznie g�ruje nad Rankinem � odezwa� si� wreszcie Temeraire.

��A ty dlaczego wykonujesz moje polecenia, kiedy ci ka�� za�o�y� uprz�� albo wykona� jaki� niebezpieczny manewr? � powiedzia� Laurence. � To obowi�zek i nawyk. Od chwili wyklucia przyuczano Levitasa do wykonywania polece� i traktowano go w podobny spos�b. Pewnie nie bierze pod uwag� innej mo�liwo�ci.

��Ale przecie� widzi ciebie i innych kapitan�w; �aden inny smok nie jest traktowany w taki spos�b � odpar� Temeraire. Zacisn�� �apy, ��obi�c nimi bruzdy w ziemi. � Wcale nie s�ucham ciebie z nawyku ani dlatego, �e nie potrafi� sam my�le�. Robi� to, poniewa� wiem, �e jeste� wart tego, �eby ci� s�ucha�. Ty nigdy by� mnie nie potraktowa� �le ani nie kaza�by� mi robi� czego� niebezpiecznego lub nieprzyjemnego bez powodu.

��Bez powodu na pewno nie � rzek� Laurence. � Lecz nasza s�u�ba jest ci�ka, m�j drogi, i czasami musimy by� gotowi wiele znosi�. � Zawaha� si� na chwil� i doda� �agodnie: � Mia�em zamiar z tob� o tym porozmawia�, Temeraire. Musisz mi obieca�, �e w przysz�o�ci nie b�dziesz przedk�ada� mojego �ycia nad �ycie innych. Z pewno�ci� rozumiesz, �e Victoriatus jest o wiele bardziej potrzebny Korpusowi ni� ja, dlatego nie powiniene� nawet my�le� o ratowaniu mojego �ycia czyim� kosztem. Temeraire otoczy� go �apami jeszcze cia�niej.

��Nie, Laurence, tego ci nie mog� obieca� � powiedzia�. � Wybacz, ale nie b�d� ci� ok�amywa�: nie m�g�bym pozwoli� na to, �eby� spad�. Ty mo�esz ceni� ich �ycie ponad swoje, lecz ja tak nie potrafi�, dla mnie jeste� wart wi�cej ni� oni wszyscy. W tym wypadku ci� nie pos�ucham, a co do obowi�zku, to im wi�cej si� temu przygl�dam, tym mniej mnie obchodzi.

Laurence nie mia� pewno�ci, jak na to odpowiedzie�, bo z jednej strony by� poruszony tym, jak bardzo ceni go Temeraire, z drugiej za� z niepokojem us�ysza�, jak smok wyra�nie da� do zrozumienia, �e to on zdecyduje, czy wykona� rozkazy czy nie. Laurence ufa� jego os�dowi, lecz jednocze�nie zrozumia�, �e nie do�� skutecznie nauczy� Temeraire�a szacunku dla dyscypliny i obowi�zku.

���a�uj�, �e nie potrafi� wyja�ni� ci tego w�a�ciwie � rzuci� troch� zdesperowany. � Mo�e spr�buj� znale�� ci jakie� ksi��ki na ten temat.

��Mo�e � mrukn�� Temeraire, po raz pierwszy okazuj�c w�tpliwo�ci co do czytania ksi��ek. � Nie s�dz�, �eby cokolwiek sk�oni�o mnie do zmiany zdania. Tak czy inaczej, wola�bym raczej unikn�� podobnej sytuacji. By�o bardzo niebezpiecznie, a ja si� ba�em, �e nie zdo�am ci� z�apa�.

Laurence odpowiedzia� u�miechem.

��Przynajmniej w tym punkcie si� zgadzamy. Ch�tnie ci obiecam, �e zrobi� wszystko, aby taka sytuacja si� nie powt�rzy�a.

Wczesnym rankiem przybieg�a do niego Roland. Laurence sp�dzi� noc w ma�ym namiocie u boku Temeraire�a.

��Sir, Celeritas pana wzywa � powiedzia�a i ruszy�a z nim do zamku, gdy tylko w�o�y� mundur i zawi�za� krawat. Temeraire mrukn�� co� na po�egnanie, uchylaj�c jedno oko, i znowu zasn�� Kiedy uszli kawa�ek, zapyta�a: � Kapitanie, czy wci�� si� pan na mnie gniewa?

��S�ucham? � zapyta� zamy�lony Laurence i zaraz sobie przypomnia�, o co chodzi. � Nie, Roland, nie gniewam si� na ciebie. Ale rozumiesz, mam nadziej�, dlaczego twoje s�owa by�y nie na miejscu.

��Tak � odpowiedzia�a, a on zignorowa� nut� pow�tpiewania w jej g�osie. � Nie rozmawia�am z Levitasem, ale nie mog�am nie zauwa�y� dzi� rano, �e nie wygl�da najlepiej.

Laurence zerkn�� na Winchestera, kiedy szli przez dziedziniec; Levitas le�a� zwini�ty w k��bek i wci�ni�ty w k�t, z dala od innych smok�w, i pomimo wczesnej pory nie spa�, ale spogl�da� t�po w ziemi�. Laurence odwr�ci� szybko wzrok, wiedz�c, �e nic nie mo�e zrobi�.

��Wracaj do swoich obowi�zk�w, Roland � powiedzia� Celeritas, kiedy dotarli do niego. � Prosz� wybaczy�, �e wzywam pana tak wcze�nie, kapitanie. Przede wszystkim, czy Temeraire czuje si� ju� na si�ach, aby podj�� szkolenie?

��My�l�, �e tak, sir. Szybko dochodzi do siebie, a wczoraj bez trudu polecia� nad jezioro i z powrotem � rzek� Laurence.

��Bardzo dobrze. � Celeritas zamilk� na chwil�, a potem westchn��. � Kapitanie, jestem zobowi�zany zakaza� panu dalszego zajmowania si� Levitasem � powiedzia�.

Laurence poczu�, �e krew nap�ywa mu do twarzy. A zatem Rankin poskar�y� si� na niego. Niew�tpliwie nale�a�o mu si�; sam nigdy by nie pozwoli� na to, �eby ktokolwiek wtr�ca� si� w dowodzenie jego okr�tem czy opiek� nad Temeraire�em. Wiedzia�, ze post�pi� �le, bez wzgl�du na usprawiedliwienie, jakiego szuka� dla siebie, wi�c jego gniew szybko poci�gn�� za sob� wstyd.

��Sir, przykro mi, �e musia� mi pan to m�wi�. Zapewniam, �e nic takiego ju� si� nie powt�rzy.

Celeritas parskn��; przekazawszy oficjalne upomnienie, najwyra�niej nie zamierza� dr��y� sprawy.

��Nie �ycz� sobie �adnych zapewnie�. Straci�by pan w moich oczach, gdyby m�g� pan co� takiego szczerze zagwarantowa� � powiedzia�. � Szkoda, �e do tego dosz�o, i ponosz� za to win� tak samo jak wszyscy inni. Kiedy sam nie mog�em go tolerowa�, Dow�dztwo Si� Powietrznych uzna�o, �e mo�e nada si� na kuriera, i przydzieli�o mu Winchestera. Mia�em w�asne zdanie na ten temat, ale nie mog�em si� sprzeciwi� ze wzgl�du na jego dziadka.

Cho� to z�agodzenie reprymendy stanowi�o pewn� pociech�, Laurence by� ciekawy, co Celeritas mia� na my�li, kiedy powiedzia�, �e nie m�g� tolerowa� Rankina. Przecie� dow�dztwo z pewno�ci� nigdy by nie wyznaczy�o kogo� takiego jak Rankin na stanowisko opiekuna smoka tak niezwyk�ego jak ich instruktor.

��Dobrze pan zna� jego dziadka? � zapyta�, nie potrafi�c si� powstrzyma� przed ostro�nym zasi�gni�ciem informacji.

��By� moim pierwszym opiekunem; jego syn tak�e s�u�y� ze mn� � wyja�ni� kr�tko Celeritas i spojrza� w bok, a potem opu�ci� �eb. Opanowa� si� po chwili i doda�: � No c�, �ywi�em pewne nadzieje wobec ch�opaka, lecz na pro�b� jego matki nie wychowywa� si� tutaj, a rodzina wt�oczy�a mu do g�owy dziwne pogl�dy. Nigdy nie powinien by� zosta� awiatorem, a tym bardziej kapitanem. Jednak jest tutaj i zostanie tak d�ugo, jak d�ugo Levitas b�dzie go s�ucha�. Nie mog� pozwoli�, �eby� si� wtr�ca� do ich spraw. Wyobra�asz sobie, co by si� sta�o, gdyby�my pozwalali oficerom miesza� si� w �ycie smok�w innych opiekun�w? Zapanowa�by kompletny chaos, jako �e porucznicy kt�rzy bardzo pragn�liby awansowa� na kapitan�w, z pewno�ci� nie potrafiliby opanowa� pokusy i staraliby si� przyci�gn�� do siebie ka�dego smoka, kt�ry nie jest ca�kiem szcz�liwy. Laurence sk�oni� g�ow�.

��Bardzo dobrze to rozumiem, sir.

��Tak czy inaczej, masz przed sob� wa�niejsze zadanie, bo dzisiaj zaczynamy integracj� z formacj� Lily � powiedzia� Celeritas. � Id�, prosz�, po Temeraire�a; inni przyb�d� tu niebawem.

Laurence ruszy� przed siebie, pogr��ony w my�lach. Wiedzia� oczywi�cie, �e smok wi�kszej rasy mo�e prze�y� swojego opiekuna, je�li obaj nie zgin� w bitwie, ale nie pomy�la� o tym, �e w takiej sytuacji smok pozostaje potem sam, bez partnera, i nie zastanawia� si�, w jaki spos�b dow�dztwo rozwi�zuje ten problem. Naturalnie w interesie Wielkiej Brytanii le�a�o, �eby smok kontynuowa� s�u�b� z nowym opiekunem, i Laurence mimowolnie pomy�la�, �e by�oby to lepsze dla samego smoka, bo mia�by czym zaj�� my�li, zamiast poddawa� si� smutkowi po utracie opiekuna, jaki najwyra�niej wci�� odczuwa� Celeritas.

Przybywszy na polan�, Laurence spojrza� zatroskany na �pi�cego Temeraire�a. Oczywi�cie mieli przed sob� jeszcze wiele lat, a kolejne wojny mog�y uniewa�ni� podobne rozwa�ania, lecz przecie� zapewnienie szcz�liwej przysz�o�ci Temeraire�owi by�o jego obowi�zkiem, trudniejszym ni� zajmowanie si� posiad�o�ci�, tak wi�c niebawem b�dzie musia� jako� o to zadba�. Mo�e dobry pierwszy porucznik m�g�by zaj�� jego miejsce, a Temeraire w ci�gu paru lat oswoi�by si� ze zmian�.

��Temeraire � zawo�a� i pog�aska� go po nosie, smok za� otworzy� oczy i cicho zamrucza�.

��Nie �pi�. Znowu b�dziemy dzisiaj lata�? � zapyta�, po czym ziewn�� szeroko w niebo i zatrzepota� skrzyd�ami.

��Tak, m�j drogi � odpar� Laurence. � Chod�, trzeba na�o�y� uprz��. Pan Hollin na pewno ju� j� przygotowa�.

Normalnie formacja lata�a w szyku klina, przypominaj�cym klucz g�si, z Lily na czele. Messoria i Immortalis, Yellow Reapery, zajmowa�y pozycje na flankach, os�aniaj�c Lily przed atakiem z bliska, a ty�u pilnowa�y mniejsze, lecz bardziej zwrotne smoki: Dulcia, rasy Grey Copper, i Pascal�s Blue o imieniu Nitidius. Wszystkie by�y ju� doros�e i wszystkie poza Lily mia�y do�wiadczenie bojowe; ich kapitanowie i za�ogi byli dumni ze smok�w, kt�re bardzo starannie dobrano do tej jak�e wa�nej formacji wspomagaj�cej m�odego i niedo�wiadczonego Longwinga.

Laurence by� wdzi�czny za �mudne i nie ko�cz�ce si� treningi ostatnich sze�ciu tygodni, bo tylko dzi�ki temu, �e �wiczone przez nich manewry sta�y si� praktycznie drug� natur� Temeraire�a i Maksimusa, potrafili zgra� si� z do�wiadczonymi smokami, zdolnymi do trudnych akrobacji. By umocni� tylny szereg formacji za Lily, dodano dwa wi�ksze smoki, tworz�c tr�jk�t. Podczas bitwy mia�y one uniemo�liwia� wszelkie pr�by rozbicia szyku, broni� grupy przed atakiem ci�kich smok�w bojowych, a tak�e przenosi� wi�ksz� liczb� bomb, kt�re ich za�ogi mia�y zrzuca� na cele os�abione jadem Lily.

Laurence ucieszy� si�, �e pozosta�e smoki ca�kowicie zaakceptowa�y Temeraire�a, cho� �aden ze starszych osobnik�w nie mia� energii na zabaw� poza por� �wicze�. Przewa�nie odpoczywa�y w wolnych godzinach i przygl�da�y si� dobrodusznie, jak Temeraire, Lily i Maksimus rozmawiali albo czasem wzbijali si� w powietrze, �eby si� pobawi� w powietrznego berka. Sam Laurence tak�e mia� wra�enie, �e inni awiatorzy traktuj� go ze znacznie wi�ksz� sympati�, i zorientowa� si�, �e zupe�nie niepostrze�enie przestawi� si� na ich nieformalny spos�b bycia: kiedy po raz pierwszy podczas dyskusji po treningu zwr�ci� si� do kapitan Harcourt per ty, u�wiadomi� to sobie dopiero po chwili.

Podobne dyskusje kapitan�w i pierwszych oficer�w o strategii i taktyce toczy�y si� zwykle przy kolacji albo p�nym wieczorem kiedy smoki ju� spa�y. Rzadko kiedy pytano o zdanie Laurence�a lecz on nie bra� sobie tego zbytnio do serca, poniewa� wiedzia� �e cho� szybko opanowuje zasady powietrznej taktyki, to wci�� jest nowicjuszem i nie mo�e si� obra�a�. Tak wi�c z wyj�tkiem sytuacji, kiedy m�g� co� powiedzie� o szczeg�lnych umiej�tno�ciach Temeraire�a, siedzia� cicho, nie pr�buj�c zabiera� g�osu w dyskusji, i s�ucha� uwa�nie, by jeszcze wi�cej si� nauczy�.

Od czasu do czasu rozmowa schodzi�a na bardziej og�lny temat wojny, jako �e awiatorzy nie potrafili si� oprze� licznym spekulacjom, pozostaj�c z dala od g��wnych wydarze� i zdani na informacje sp�nione o co najmniej kilka tygodni. Pewnego wieczoru Laurence wszed� w�a�nie do klubu i us�ysza�, jak Sutton m�wi:

��Ta cholerna francuska flota mo�e by� wsz�dzie. � Sutton by� kapitanem Messorii, starszym rang�, weteranem czterech wojen, sk�onnym do pesymizmu i pos�ugiwania si� barwnym j�zykiem. � Skoro wymkn�a si� z Tulonu, to sukinsyny mog� ju� p�yn�� przez kana�. Wcale bym si� nie zdziwi�, gdyby jutro rozpocz�li inwazj�.

Laurence nie potrafi� nie skomentowa� takiej uwagi.

��Mylisz si�, zapewniam ci� � powiedzia�, siadaj�c na krze�le. � To prawda, �e Villeneuve wymkn�� si� z Tulonu ze swoj� flot�, ale nie rozpocz�� �adnej wi�kszej operacji, po prostu ucieka, a Nelson depcze mu po pi�tach.

��Czy�by� co� s�ysza�, Laurence? � zapyta� Chenery, kapitan Dulcii, spogl�daj�c znad kart, jako �e razem z Little�em, kapitanem Immortalisa, grali w oczko.

��Owszem, otrzyma�em kilka list�w; jeden z nich od kapitana Rileya z Relianta � powiedzia� Laurence. � Jest z flot� Nelsona, kt�ra �ciga Villeneuve�a na Atlantyku, i pisze, �e lord Nelson ma nadziej� dogoni� Francuz�w w Indiach Zachodnich.

��No prosz�, a my nie mamy poj�cia, co si� dzieje! � rzuci� Chenery. � Na mi�o�� bosk�, przynie� ten list i przeczytaj go nam. To bardzo �le, �e trzymasz takie wie�ci dla siebie i nic nam nie m�wisz.

By� wyra�nie przej�ty, wi�c Laurence nie obrazi� si� i ponaglony przez innych kapitan�w wys�a� s�u��cego do pokoju po niezbyt du�y plik list�w od by�ych koleg�w, kt�rzy wiedzieli o jego nowej s�u�bie. Musia� opu�ci� fragmenty wyra�aj�ce wsp�czucie z powodu jego sytuacji, ale uczyni� to zr�cznie, a pozostali �apczywie ch�on�li wszystkie nowe wiadomo�ci.

��A zatem Villeneuve ma siedemna�cie okr�t�w przeciwko dwunastu Nelsona? � powiedzia� Sutton. � W takim razie nie wiem, dlaczego ga�gan ucieka. A gdyby zawr�ci�? P�dz�c tak przez Atlantyk, Nelson nie ma wsparcia powietrznego, bo przecie� �aden transportowiec nie wytrzyma�by takiego tempa i nie dysponujemy smokami w Indiach Zachodnich.

��O�miel� si� stwierdzi�, �e nasza flota poradzi�aby sobie z nim, nawet gdyby mia�a mniej okr�t�w � rzuci� o�ywiony Laurence. � Przypomnijmy sobie tylko kampani� egipsk�, a jeszcze wcze�niej bitw� u przyl�dka �w. Wincentego: pomimo liczebnej przewagi wroga zwyci�yli�my, a poza tym lord Nelson nigdy jeszcze nie przegra� na morzu. � Z trudem si� opanowa� i urwa�; nie chcia�, by go uznano za zbytniego entuzjast�.

Pozostali u�miechn�li si�, ale nie protekcjonalnie, a Little powiedzia� spokojnie:

��Musimy wi�c liczy� na to, �e dobierze si� do nich. Niemniej jednak smutna prawda jest taka, �e flota francuska pozostaje w pe�ni si�, a my jeste�my w �miertelnym niebezpiecze�stwie, Kr�lewska Marynarka nie mo�e goni� ich w niesko�czono��, a Napoleon musi utrzyma� kontrol� nad kana�em przez zaledwie dwa, mo�e trzy dni, �eby si� przeprawi� z armi�.

By�a to do�� ponura my�l i wszyscy zdali sobie spraw� z jej wagi. Cisz� przerwa� wreszcie Berkley, kt�ry odchrz�kn��, wzni�s� kieliszek i wychyli� go.

��Mo�ecie sobie tu siedzie� i si� zadr�cza�, ale ja id� spa� � o�wiadczy�. � Mamy do�� w�asnych k�opot�w.

��Ja te� musz� wcze�nie wsta� � powiedzia�a Harcourt, podnosz�c si�. � Celeritas chce, �eby Lily jeszcze przed manewrami po�wiczy�a celno��.

��Tak, wszyscy powinni�my ju� si� po�o�y� � rzek� Sutton. � Jedyne, co mo�emy zrobi�, to zgra� si� jak najlepiej, bo je�li nadarzy si� okazja do�o�enia flocie Bonapartego, to z pewno�ci� wybior� kt�r�� z formacji Longwing�w, nasz� albo jedn� z dw�ch stacjonuj�cych w Dover.

Kapitanowie si� rozeszli, a zamy�lony Laurence wr�ci� do swojego pokoju w wie�y. Longwing potrafi� plu� trucizn� z piekieln� precyzj�; pierwszego dnia treningu Laurence by� �wiadkiem, jak Lily niszczy�a cele pojedynczym strumieniem z wysoko�ci niemal czterystu st�p, gdzie nie mog�a jej dosi�gn�� salwa z ziemi. Mog�y j� powstrzyma� dzia�a wielolufowe, ale naprawd� gro�ny by� tylko atak z g�ry: we�mie j� na cel ka�dy wrogi smok w powietrzu, dlatego ca�a formacja mia�a j� os�ania�. Laurence bez trudu zorientowa� si�, �e ich grupa b�dzie stanowi� ogromn� si�� na polu bitwy, i wiedzia�, �e nie chcia�by znale�� si� na pok�adzie okr�tu, kt�ry by zaatakowali, a perspektywa dzia�ania na rzecz Anglii wzmog�a w nim zainteresowanie �wiczeniami.

Niestety, Temeraire�owi przychodzi�o to z trudem, co Laurence zauwa�y� w miar� up�ywu kolejnych tygodni. Podstawowym wymogiem podczas lotu by�a precyzja, bo dzi�ki niej smoki mia�y utrzyma� odpowiedni� pozycj� wzgl�dem siebie. Teraz, kiedy Temeraire lata� z grup�, by� ograniczony przez innych a poniewa� znacznie ich przewy�sza� szybko�ci� i zdolno�ci� manewrowania, wkr�tce zacz�o mu to doskwiera�. Kt�rego� popo�udnia Laurence us�ysza�, jak jego smok pyta Messori�:

��Czy wykonujecie czasem bardziej ciekawe loty?

Messoria by�a do�wiadczonym trzydziestoletnim smokiem, powszechnie szanowanym za spraw� licznych zdobytych w boju blizn.

Prychn�a pogardliwie.

���Ciekawe� to nie jest dobre s�owo; trudno zauwa�y� co� ciekawego w ferworze walki � odpowiedzia�a. � Nie b�j si�, przywykniesz.

Temeraire westchn�� i wr�ci� do �wicze�, powstrzymuj�c si� od narzeka�, ale mimo i� wykonywa� pos�usznie polecenia, nie przejawia� entuzjazmu, co martwi�o Laurence�a. Bardzo stara� si� go pociesza� i podsuwa� mu inne intryguj�ce tematy, tak wi�c w dalszym ci�gu wsp�lnie czytali, a Temeraire s�ucha� z wielkim zainteresowaniem ka�dego nowego artyku�u na temat matematyki czy innych nauk, jaki tylko Laurence potrafi� znale��. Ch�on�� wiedz� bez trudno�ci, tak �e cz�sto to Temeraire musia� wyja�nia� Laurence�owi przeczytany przez niego na g�os tekst.

Jaki� tydzie� po powrocie do szkolenia, otrzymali paczk� od sir Edwarda Howe�a. Laurence ze zdziwieniem zobaczy�, �e jest zaadresowana do Temeraire�a, kt�ry by� zachwycony faktem, i� sam otrzyma� przesy�k�. Laurence rozwin�� j� i pokaza� pi�knie wydany zbi�r opowie�ci o smokach Orientu, przet�umaczonych Przez sir Edwarda.

Temeraire podyktowa� list z podzi�kowaniami, do kt�rych Laurence do��czy� w�asne, i odt�d orientalne opowie�ci sta�y si� ich obowi�zkow� lektur� na koniec dnia: bez wzgl�du na to, co jeszcze czytali, na sam koniec zostawiali jedn� z historii. A p�niej, kiedy ju� poznali wszystkie, Temeraire poprosi�, �eby zacz�li czyta� od pocz�tku, albo czasami wybiera� kt�r�� ze szczeg�lnie ulubionych opowie�ci, na przyk�ad t� o ��tym Cesarzu Chin, pierwszym smoku Niebia�skim, za kt�rego rad� za�o�ono dynasti� Han, czy o japo�skim smoku Raidenie, kt�ry przegoni� z ojczyzny flot� chana Kubilaja. Ta ostatnia historia szczeg�lnie mu si� spodoba�a, wskutek analogii z Wielk� Brytani�, kt�rej zagra�a�a Wielka Armia Napoleona.

Wys�ucha� te� ze smutkiem opowie�ci o Xiao Shengu, cesarskim ministrze, kt�ry po�kn�� per�� ze smoczego skarbca i zamieni� si� w smoka. Laurence nie rozumia� jego nastroju, ale w ko�cu Temeraire zapyta�:

��To chyba nie jest prawdziwa historia? Ludzie nie mog� zamienia� si� w smoki i odwrotnie, prawda?

��Obawiam si�, �e nie � odpar� powoli Laurence; my�l o tym, �e Temeraire m�g�by zapragn�� takiej zmiany, zaniepokoi�a go, gdy� wskazywa�a na to, �e jego podopieczny jest bardzo nieszcz�liwy.

Lecz Temeraire tylko westchn�� i powiedzia�:

��No c�, tak my�la�em. Ale mi�o by by�o m�c poczyta� i napisa� co� samemu, gdyby mi przysz�a ochota, a poza tym ty m�g�by� lata� ze mn�.

Laurence roze�mia� si� uspokojony.

��Przykro mi, �e nie mo�emy odda� si� takiej przyjemno�ci, ale nawet gdyby to by�o mo�liwe, to z opowiadania wynika, �e przemiana nie jest zbyt mi�a i nie mo�na wr�ci� do poprzedniej postaci.

��Tak, i nie chcia�bym pozbawi� si� zdolno�ci latania, nawet za cen� umiej�tno�ci czytania � rzek� Temeraire. � Poza tym bardzo lubi�, kiedy mi czytasz. Przeczytamy jeszcze jedn� histori�? Mo�e t� o smoku, kt�ry sprowadzi� deszcz podczas suszy, przynosz�c wod� z oceanu?

Oczywi�cie by�y to mity, lecz sir Edward opatrzy� przek�ad licznymi komentarzami, przedstawiaj�c rzeczywisto�� u podstaw legend, zgodnie ze wsp�czesn� wiedz�. Laurence podejrzewa�, �e nawet i te komentarze s� nieco przesadzone, jako �e sir Edward by� najwyra�niej ogromnym entuzjast� smok�w orientalnych. Ale te fantastyczne opowie�ci przynios�y dobry skutek: Temeraire zapragn�� sta� si� r�wnie godnym podziwu smokiem i odzyska� zapa� do trening�w.

Ksi��ka okaza�a si� tak�e po�yteczna z innego wzgl�du, bo nied�ugo po jej otrzymaniu Temeraire zmieni� si� fizycznie, co go jeszcze bardziej odr�ni�o od innych smok�w: na bokach jego szcz�k wyros�y delikatne w�sy, a mi�dzy elastycznymi rogami wok� pyska pojawi�a si� delikatna b�ona podobna do krezy. Cechy te, ca�kiem twarzowe, przyda�y mu powagi, lecz nie mo�na by�o zaprzeczy�, �e wygl�da� zupe�nie inaczej ni� pozosta�e smoki, i gdyby nie uroczy frontyspis z ksi��ki sir Edwarda, grafika przedstawiaj�ca ��tego Cesarza z tak� sam� krez�, Temeraire z pewno�ci� poczu�by si� bardzo nieszcz�liwy, �e znowu czym� si� r�ni od towarzyszy.

Mimo to zmiana wygl�du nie dawa�a mu spokoju i nied�ugo po pojawieniu si� krezy Laurence zauwa�y�, jak Temeraire przegl�da si� w lustrze jeziora, obracaj�c g�ow� to w jedn�, to w drug� stron� i wywracaj�c oczami, by obejrze� krez� z r�nych stron.

��Daj spok�j, bo inni pomy�l�, �e jeste� pr�ny � powiedzia� Laurence i wyci�gn�� r�k�, by pog�adzi� ko�ysz�ce si� w�sy. � Uwierz mi, bardzo �adnie si� prezentuj�, ale ju� si� nimi nie zajmuj.

Temeraire pisn�� ze zdumienia i przysun�� si� do jego r�ki.

��Dziwne wra�enie � powiedzia�.

��Boli? Czy�by by�y a� tak czu�e? � Zaniepokojony Laurence natychmiast odsun�� d�o�. Wprawdzie nie rozmawia� o tym zbyt du�o z Temeraire�em, lecz z lektury wywnioskowa�, �e smoki chi�skie, a przynajmniej Cesarskie i Niebia�skie, nie walczy�y cz�sto, poza momentami wielkiego zagro�enia dla narodu. Bardziej znane by�y z urody i m�dro�ci, a zatem je�li Chi�czycy hodowali je g��wnie dla tych cech, to by� mo�e takie wra�liwe w�sy stanowi�y czu�y punkt smoka podczas bitwy. Temeraire tr�ci� go delikatnie i powiedzia�:

��Nie, wcale nie boli. Zr�b to, prosz�, jeszcze raz. � Kiedy Laurence znowu pog�aska� go ostro�nie, Temeraire dziwnie zamrucza� i niespodziewanie ca�y zadr�a�. � Chyba mi si� to podoba � doda�, przymykaj�c oczy.

Laurence odsun�� szybko d�o�.

��O Bo�e � rzuci� i rozejrza� si� speszony, lecz na szcz�cie w pobli�u nie by�o innych smok�w ani awiator�w. � Musz� natychmiast pom�wi� z Celeritasem. Moim zdaniem osi�gn��e� dojrza�o�� p�ciow�. Powinienem by� si� domy�li�, kiedy pojawi�y si� w�sy. To znaczy, �e jeste� ju� w pe�ni rozwini�ty.

Temeraire zamruga�.

��Och, dobrze, ale czy musia�e� przesta�? � zapyta� p�aczliwym tonem.

��Wspania�e wie�ci � o�wiadczy� Celeritas, kiedy Laurence opowiedzia� mu wszystko. � Nie mo�na przeznaczy� go jeszcze do rozp�odu, poniewa� nie mogliby�my oby� si� bez niego tak d�ugo, ale i tak bardzo si� ciesz�: zawsze jestem niespokojny, kiedy wysy�amy do bitwy niedojrza�ego smoka. Zawiadomi� hodowc�w, �eby si� zastanowili nad najlepszymi mo�liwymi partnerkami. Dodatek krwi Cesarskiego do naszych linii bardzo je uszlachetni.

��Czy mo�na mu� jako�� ul�y� � Laurence urwa�, nie wiedz�c, w jaki spos�b stosownie sformu�owa� pytanie.

��Zastanowimy si�, ale s�dz�, �e nie musisz si� martwi� � rzuci� sucho Celeritas. � My nie jeste�my jak konie czy psy, potrafimy panowa� nad sob� co najmniej r�wnie dobrze jak ludzie.

Laurence odetchn�� z ulg�. Temeraire�owi mo�e by� trudno przebywa� teraz w towarzystwie Lily i Messorii czy innych samic, chocia� jego zdaniem Dulcia by�a zbyt ma�a, by mog�a go zainteresowa� jako partnerka. Jednak Temeraire w og�le nie okazywa� tego typu zainteresowania smoczycami, a kiedy Laurence raz czy dwa go o to zapyta�, w do�� ogl�dny spos�b, smok wydawa� si� przede wszystkim zdziwiony.

Niemniej jednak pojawi�y si� pewne zmiany, dostrzegalne stopniowo. Przede wszystkim Laurence zauwa�y�, �e Temeraire coraz cz�ciej budzi si� rano sam; zmieni� si� te� jego apetyt: smok jad� rzadziej, chocia� znacznie wi�cej, i m�g� wytrzyma� bez jedzenia nawet dwa dni.

Laurence my�la� z niepokojem, �e Temeraire g�odzi si�, by unikn�� nieprzyjemnego rozczarowania faktem, �e nie przyznaj� mu pierwsze�stwa przy karmieniu, czy te� ukradkowych spojrze� innych smok�w zaintrygowanych jego nowym wygl�dem. Lecz pozby� si� swoich obaw w do�� dramatyczny spos�b nieca�y miesi�c po pojawieniu si� krezy. Temeraire siad� w�a�nie na �erowisku i sta� z boku, obserwuj�c zebrane tam smoki, gdy na d� wezwano Lily i Maksimusa. Lecz razem z nimi przywo�ano te� innego smoka: nowo przyby�ego przedstawiciela nie znanej Laurence�owi rasy o du�ych skrzyd�ach, cho� nie wi�kszych od skrzyde� Temeraire�a, kt�rych powierzchnia przypomina�a marmur, w kolorze niemal przezroczystej ko�ci s�oniowej, poprzecinanej ��tymi, pomara�czowymi i br�zowymi �y�kami.

Pozosta�e smoki z kryj�wki ust�pi�y miejsca i przygl�da�y si� opadaj�cej w d� tr�jce, lecz Temeraire nieoczekiwanie wyda� niski pomruk, nawet nie warkot, z g��bi gard�a, zupe�nie jak kumkaj�ca �aba, je�li tylko mo�na sobie wyobrazi� dwunastotonow� �ab�, po czym skoczy� w d� bez zaproszenia.

Laurence nie widzia� z tej odleg�o�ci twarzy pasterzy, lecz wszyscy zgromadzili si� przy ogrodzeniu jakby zaskoczeni; by�o jasne, �e �aden nie ma ochoty spr�bowa� odp�dzi� Temeraire�a zw�aszcza �e jego pysk by� ju� uwalany krwi� pierwszej krowy Lily i Maksimus nie zaprotestowa�y, a obcy smok nie uzna� tego za co� nowego, tak wi�c po chwili pasterze wyp�dzili na �erowisko p� tuzina byd�a, tak by ca�a czw�rka mog�a si� dostatecznie posili�.

��Potrafi si� �wietnie dostosowa�. To tw�j smok, prawda? Laurence odwr�ci� si� i zobaczy�, �e pytanie to skierowa� do niego jaki� nieznajomy w grubych we�nianych spodniach i cywilnej kurcie, ozdobionych odciskami smoczych �usek: bez w�tpienia by� awiatorem i oficerem, a tak�e d�entelmenem, jak wykazywa�y jego g�os i postawa, lecz m�wi� z silnym francuskim akcentem, i Laurence�a zaskoczy�a jego obecno�� w tym miejscu.

Nieznajomemu dotrzymywa� towarzystwa Sutton, kt�ry teraz wysun�� si� do przodu, by ich sobie przedstawi�: Francuz nazywa� si� Choiseul.

��W nocy przyby�em z Austrii, na Praecursorisie � powiedzia� Choiseul, wskazuj�c na marmurkowego smoka w dole, kt�ry zabiera� si� delikatnie do kolejnej owcy, zgrabnie unikaj�c krwi tryskaj�cej z trzeciej ofiary Maksimusa.

��Przywozi nam dobre wie�ci, chocia� mu to nie w smak � rzeki Sutton. � Austria og�osi�a mobilizacj�. Znowu szykuj� si� do wojny z Bonapartem, a ja �miem twierdzi�, �e teraz b�dzie musia� skierowa� uwag� na Ren, a nie na kana�.

��Nie chcia�bym gasi� waszych nadziei � powiedzia� Choiseul � i by�bym niepocieszony, gdybym was niepotrzebnie zaniepokoi�, ale nie daj� im zbyt du�ych szans. Nie chcia�bym okaza� si� niewdzi�czny; austriacki korpus udzieli� wspania�omy�lnie azylu mnie i Praecursorisowi podczas rewolucji, za co b�d� ich d�u�nikiem do ko�ca �ycia. Jednak arcyksi���ta to g�upcy, kt�rzy nie s�uchaj� rad tych nielicznych kompetentnych genera��w, jakich maj�. Arcyksi��� Ferdynand mia�by wygra� z geniuszem spod Marengo i Egiptu! To czysty absurd.

��Nie powiedzia�bym, �eby bitwa pod Marengo zosta�a tak idealnie przeprowadzona � zauwa�y� Sutton. � Gdyby Austriacy sprowadzili na czas sw�j drugi dywizjon z Werony, ko�c�wka wygl�da�aby zupe�nie inaczej; cokolwiek by m�wi�, Francuzom dopisa�o szcz�cie.

Laurence nie zna� si� tak dobrze na sprawach taktyki l�dowej, by wyrazi� w�asny komentarz, lecz dla niego wygl�da�o to niemal�e na niebezpieczn� brawur�; tak czy inaczej docenia� znaczenie szcz�cia, kt�re Bonapartemu zdawa�o si� dopisywa� cz�ciej ni� wi�kszo�ci genera��w.

Choiseul u�miechn�� si�, lecz nie zaprzeczy�, i powiedzia� tylko:

��By� mo�e przesadzam z obawami, niemniej jednak przez nich tu jeste�my, bo nasza pozycja w pokonanej Austrii by�aby nie do utrzymania. Wielu moich towarzyszy z poprzedniej s�u�by ma mi za z�e, �e zabra�em tak cennego smoka jak Praecursoris � wyja�ni�, odpowiadaj�c na pytaj�ce spojrzenie Laurence�a. � Przyjaciele ostrzegali mnie, �e Bonaparte na pewno za��da, �eby przekazano mu nas w ramach rozejmu, i zarzuci nam zdrad�. Tak wi�c znowu musieli�my ucieka� i skorzysta� z waszej wspania�omy�lno�ci.

M�wi� z przyjemn� swobod�, lecz jego oczy, otoczone siateczk� g��bokich zmarszczek, by�y nieszcz�liwe, co sprawi�o, �e Laurence spojrza� na niego ze wsp�czuciem. Pozna� wcze�niej podobnych francuskich oficer�w, ludzi z marynarki, kt�rzy uciekli z Francji po rewolucji i umierali z t�sknoty na angielskim brzegu; ich sytuacja by�a smutna i gorzka, a nawet gorsza, zdaniem Laurence�a, ni� pozycja arystokrat�w, kt�rzy uciekli, by ratowa� �ycie, poniewa� przepe�nieni b�lem musieli siedzie� bezczynnie, podczas gdy ich nar�d prowadzi� wojn�, a ka�de zwyci�stwo �wi�towane przez Angli� oznacza�o kl�sk� francuskich wojsk.

��Och, tak, okazali�my niespotykan� wspania�omy�lno�� przyjmuj�c takiego Chanson-de-Guerre�a � stwierdzi� Sutton z nieukrywan� kpin�. � Przecie� mamy tyle ci�kich smok�w bojowych, �e z trudem uda�o nam si� upchn�� jeszcze jednego zw�aszcza tak znakomitego i dobrze wy�wiczonego weterana.

Choiseul przyj�� pochwa�� lekkim skinieniem g�owy i spojrza� czule w d� na swojego smoka.

��Rad jestem z tych komplement�w pod adresem Praecursorisa, ale macie tu ju� wiele wspania�ych smok�w. Ten Regal Copper jest ogromny, a przecie� po rogach poznaj�, �e nie osi�gn�� jeszcze dojrza�o�ci. A pa�ski smok, kapitanie Laurence, to chyba jaka� nowa rasa? Nie widzia�em jeszcze takiego.

��I niepr�dko zobaczysz � powiedzia� Sutton � chyba �e przejedziesz p� �wiata.

��To jest Cesarski, sir, chi�ska rasa � wyja�ni� Laurence, kt�ry nie mia� ochoty si� popisywa�, lecz jednocze�nie by� bardzo zadowolony, �e musi poskramia� w sobie podobne emocje. Zdumienie Choiseula, cho� przyzwoicie zamaskowane, da�o mu wystarczaj�c� satysfakcj�, lecz potem Laurence uzna� za stosowne wyja�ni� okoliczno�ci zdobycia Temeraire�a i poczu� si� do�� niezr�cznie, kiedy zacz�� relacjonowa� Francuzowi triumfalnie zdobycie francuskiego okr�tu ze smoczym jajem.

Lecz Choiseul najwyra�niej przywyk� do podobnych sytuacji i wys�ucha� opowie�ci z przyjazn� min�, cho� jej w �aden spos�b nie skomentowa�. Kiedy Sutton zacz�� z niejakim zadowoleniem rozwodzi� si� na temat francuskiej pora�ki, Laurence szybko zapyta�, co Choiseul b�dzie robi� w kryj�wce.

��Rozumiem, �e jest tu szkol�ca si� formacja, z kt�r� Praecursoris i ja mamy �wiczy�, by przygotowa� si� do roli zmiennik�w, gdyby zasz�a taka potrzeba � rzek� Choiseul. � Celeritas liczy� tak�e na to, �e Praecursoris mo�e okaza� si� pomocny w ulepszeniu manewr�w zespo�owych waszych najci�szych smok�w: ju� prawie od czternastu lat latamy w formacji.

Ich rozmow� zag�uszy� gwa�towny trzepot skrzyde�, jako �e pierwsza czw�rka zako�czy�a posi�ek i na �erowisko wezwano pozosta�e smoki. Temeraire i Praecursoris wznie�li si� w powietrze i spr�bowali przysi��� na tym samym wygodnym skalnym wyst�pie nieopodal. Laurence zobaczy� zaskoczony, �e Temeraire obna�a z�by i stawia krez�, �eby odp�dzi� starszego smoka.

��Prosz� mi wybaczy� � rzuci� pospiesznie, odszed� w inne miejsce, wo�aj�c Temeraire�a, i z ulg� zobaczy�, �e smok opuszcza skalny wyst�p i pod��a za nim.

��I tak bym do ciebie przylecia� � powiedzia� Temeraire, jakby z lekkim wyrzutem, i mru��c oczy spojrza� na Praecursorisa, kt�ry rozsiad� si� wygodnie na zdobytej p�ce i rozmawia� cicho ze Choiseulem.

��S� tu go��mi, wi�c ust�powanie im miejsca jest jedynie oznak� grzeczno�ci � powiedzia� Laurence. � Nie mia�em poj�cia, �e jeste� taki zawzi�ty na punkcie pierwsze�stwa, m�j drogi.

Temeraire wbi� pazury w ziemi�.

��Nie jest wi�kszy ode mnie � powiedzia�. � I nie jest Longwingiem, wi�c nie potrafi plu� trucizn�, a w Anglii nie ma smok�w, kt�re ziej� ogniem. Nie rozumiem, dlaczego mia�by by� lepszy ode mnie.

��Nie jest ani troch� lepszy od ciebie � odpar� Laurence, g�aszcz�c napi�t� �ap� smoka. � Pierwsze�stwo to tylko formalna sprawa, a ty jak najbardziej masz prawo je�� z innymi smokami. Jednak�e nie b�d� k��tliwy, prosz� ci�. Oni uciekli z kontynentu, �eby nie s�u�y� Bonapartemu.

��Tak? � Kreza Temeraire�a opad�a powoli na jego kark, on za� spojrza� na obcego smoka z wi�kszym zainteresowaniem. � Ale m�wi� po francusku. Skoro s� Francuzami, to dlaczego boj� si� Bonapartego?

��Jako rojali�ci pozostaj� wierni Burbonom � wyja�ni� Laurence. � Uciekli, kiedy jakobini skazali kr�la na �mier�. Niestety przez jaki� czas we Francji by�o okropnie i cho� Bonaparte przynajmniej nie obcina ludziom g��w, to w ich oczach wcale nie jest lepszy. Zapewniam ci�, �e nienawidz� go bardziej ni� my.

��Przepraszam, je�li zachowa�em si� nieuprzejmie � mrukn�� Temeraire, po czym wyprostowa� si� i zwr�ci� do Praecursorisa: � Veuillez m�excuser, si je vous ai derange � powiedzia� ku zdumieniu Laurence�a.

Praecursoris odwr�ci� si� w jego stron�.

��Mais non, pas du tout � odpowiedzia� �agodnie i sk�oni� �eb. � Permettez que je vous presente Choiseul, mon capitaine � doda�.

��Et voici Laurence, le mien � rzek� Temeraire. � Laurence, uk�o� si�, prosz� � mrukn�� cicho, bo ten sta� jak wryty.

Laurence pospiesznie wykona� uk�on. Oczywi�cie nie m�g� przerwa� ceremonii oficjalnego przedstawienia, lecz rozpiera�a go ciekawo��, tak wi�c gdy tylko ruszyli w stron� jeziora, na k�piel, zapyta�:

��Sk�d, u licha, znasz francuski? Temeraire spojrza� na niego.

��Jak to? Czy m�wienie po francusku jest czym� bardzo niezwyk�ym? To nie by�o takie trudne.

��Ale wyj�tkowo dziwne. O ile wiem, nie s�ysza�e� dot�d ani s�owa po francusku, a ju� na pewno nie z moich ust, bo ja ledwo potrafi� wydusi� z siebie bonjour � rzek� Laurence.

��Nie dziwi mnie, �e zna francuski � powiedzia� Celeritas, kiedy Laurence zapyta� go o to p�niej na dziedzi�cu �wiczebnym. � Raczej zaskakuj�ce jest to, �e nigdy wcze�niej nie s�ysza�e�, �eby si� nim pos�ugiwa�. Chcesz powiedzie�, �e Temeraire nie m�wi� po francusku, kiedy si� wyklu�? Od razu odezwa� si� po angielsku?

��Tak � odpowiedzia� Laurence. � Przyznam, �e zdziwi�o nas tylko to, i� zacz�� m�wi� tak szybko. Czy to co� niezwyk�ego?

��Nie to, �e zacz�� m�wi�; uczymy si� j�zyka, kiedy jeste�my jeszcze w jaju � wyja�ni� Celeritas. � A skoro przebywa� na pok�adzie francuskiego okr�tu par� miesi�cy przed wykluciem, to nie dziwi� si�, �e nauczy� si� tego j�zyka. Za to zdumiewa mnie fakt, �e by� w stanie wys�awia� si� po angielsku po zaledwie tygodniowym pobycie na waszym okr�cie. I m�wi� p�ynnie?

��Od samego pocz�tku � powiedzia� Laurence, zadowolony z nowo odkrytego przejawu niezwyk�ych talent�w Temeraire�a. � Wci�� mnie zaskakujesz, m�j drogi � doda� i poklepa� Temeraire�a po karku, na co ten odpowiedzia� pomrukiem zadowolenia.

Lecz Temeraire w dalszym ci�gu by� troch� rozdra�niony, zw�aszcza w obecno�ci Praecursorisa. Nie demonstrowa� otwartej wrogo�ci ani jakiej� szczeg�lnej niech�ci, lecz wyra�nie stara� si� pokaza�, �e jest r�wny starszemu smokowi, szczeg�lnie kiedy Celeritas do��czy� Chanson-de-Guerre�a do ich manewr�w.

Praecursoris nie prezentowa� w powietrzu, co Laurence zauwa�y� z pewnym zadowoleniem, takiej p�ynno�ci ruch�w czy wdzi�ku jak Temeraire, ale nadrabia� to du�ym do�wiadczeniem, tak wi�c wraz z Choiseulem zna� ju� i opanowa� wiele manewr�w grupowych. Temeraire nabra� jeszcze wi�kszego zapa�u do pracy. Czasem Laurence wychodzi� po kolacji i napotyka� go nad jeziorem, gdzie smok lata� sam, �wicz�c manewry, kt�re wcze�niej wydawa�y mu si� tak nudne, a kilka razy prosi� nawet, �eby potrenowali d�u�ej kosztem czasu przeznaczonego na czytanie. �wiczy�by ka�dego dnia a� do ca�kowitego wyczerpania, gdyby Laurence go nie powstrzymywa�.

Wreszcie Laurence uda� si� po rad� do Celeritasa, licz�c na to, �e znajdzie jaki� spos�b na uspokojenie Temeraire�a albo mo�e nam�wi instruktora na rozdzielenie obu smok�w. Lec? Celeritas wys�ucha� go i odpowiedzia� ze spokojem:

��Kapitanie Laurence, my�li pan g��wnie o szcz�ciu swojego smoka. I tak powinno by�, lecz mnie interesuje przede wszystkim jego szkolenie i potrzeby Korpusu. Czy twierdzi pan, �e pa�ski smok nie czyni szybkich post�p�w i nie podnosi swoich umiej�tno�ci od momentu przybycia Praecursorisa?

Laurence wbi� w niego wzrok; my�l, �e Celeritas celowo sprowokowa� rywalizacj�, by zach�ci� Temeraire�a do pracy, najpierw go zaskoczy�a, a potem wyda�a mu si� niemal obra�liwa.

��Sir, Temeraire zawsze by� ch�tny do pracy i zawsze si� przyk�ada� � zacz�� ze z�o�ci� i zamilk� tylko dlatego, �e Celeritas prychn��.

��Wolnego, kapitanie � powiedzia� instruktor surowo, cho� i z rozbawieniem. � Nie obra�am go. Rzecz w tym, �e on jest troch� zbyt inteligentny, aby by� idealnym cz�onkiem formacji. W innych okoliczno�ciach wyznaczyliby�my mu rol� dow�dcy albo niezale�nego smoka, w kt�rej z pewno�ci� znakomicie by si� spisa�. Lecz w tej sytuacji, ze wzgl�du na jego wag�, musi pozosta� w formacji, a to oznacza, �e powinien opanowa� rutynowe manewry, kt�re same w sobie nie przyci�gaj� jego uwagi. To rzadka przypad�o��, ale ju� si� z ni� spotka�em i nie mam w�tpliwo�ci co do symptom�w.

Laurence na nieszcz�cie nie m�g� przedstawi� �adnego kontrargumentu; wszystko, co powiedzia� Celeritas, by�o szczer� prawd�. Widz�c, �e Laurence nie zamierza dyskutowa�, instruktor m�wi� dalej:

��Ta rywalizacja dodaje pikanterii, kt�ra pozwala zwalczy� naturalne uczucie nudy, kt�ra niebawem zamieni�aby si� we frustracj�. Zach�caj go, chwal, zapewniaj o twoim uczuciu, a wtedy drobne sprzeczki z innym samcem z pewno�ci� mu nie zaszkodz�, bo jest to co� zupe�nie naturalnego w jego wieku, a lepiej, �eby handryczy� si� z Praecursorisem ni� Maksimusem, bo ten pierwszy jest na tyle doros�y, �eby nie bra� tego powa�nie.

Laurence nie potrafi� wykrzesa� z siebie tyle optymizmu; Celeritas nie widzia�, jak Temeraire si� przejmuje. Z drugiej strony nie mo�na by�o zaprzeczy�, �e Laurence�em kierowa�y pobudki egoistyczne: bardzo mu si� nie podoba�o, �e Temeraire tak szaleje. Ale oczywi�cie musia� si� zahartowa�, jak wszystkie smoki.

Tutaj, na spokojnej p�nocy pe�nej zieleni, �atwo by�o zapomnie�, �e Wielka Brytania znajduje si� w wielkim niebezpiecze�stwie. Villeneuve i francuska flota wci�� grasowali; wed�ug meldunk�w Nelson �ciga� ich a� do Indii Zachodnich, lecz znowu mu si� wymkn�li i teraz desperacko szuka� ich na Atlantyku. Villeneuve niew�tpliwie zamierza� spotka� si� z flot� z Brestu, a potem opanowa� kana� w okolicy Dover; Bonaparte zgromadzi� wzd�u� wybrze�a francuskiego du�� liczb� transportowc�w, kt�re tylko czekaj� na wyrw� w obronie kana�u, by przerzuci� ogromn� armi�.

Laurence bra� udzia� w blokadzie przez wiele miesi�cy i wiedzia�, jak trudno jest utrzyma� dyscyplin� przez kolejne, r�wnie nudne dni, kiedy nie pojawia si� wr�g. Wi�ksze towarzystwo, bardziej rozleg�y krajobraz, ksi��ki, rozrywki wszystkie te rzeczy uprzyjemnia�y mu dot�d szkolenie, lecz teraz zrozumia�, �e w pewnym sensie s� r�wnie zdradliwe jak monotonia.

Tak wi�c sk�oni� tylko g�ow� i powiedzia�:

��Rozumiem intencje, sir, i dzi�kuj� za wyja�nienia.

Jednak powr�ci� do Temeraire�a, wci�� uwa�aj�c, �e powinien pow�ci�gn�� jego niemal obsesyjne pragnienie �wicze� i w miar� mo�liwo�ci znale�� inny spos�b zainteresowania smoka manewrami.

Te w�a�nie okoliczno�ci podsun�y mu pomys�, aby zacz�� wyja�nia� Temeraire�owi taktyk� walki grupowej. Robi� to bardziej ze wzgl�du na smoka ni� siebie samego, licz�c na to, �e wzbudzi jego intelektualne zainteresowanie manewrami. Ale Temeraire bez trudu poj�� teori� manewr�w i niebawem ich lekcje zamieni�y si� w prawdziwe dyskusje, tak samo cenne dla Laurence�a jak dla smoka, kt�re w zupe�no�ci rekompensowa�y mu ograniczony udzia� w dyskusjach w gronie kapitan�w.

Razem opracowali seri� w�asnych manewr�w, w kt�rych wykorzystali niezwyk�e zdolno�ci Temeraire�a i kt�re mo�na by�o w��czy� w wolniejsze i bardziej metodyczne sekwencje manewrowe formacji. Sam Celeritas wspomina� wcze�niej o obmy�leniu takich manewr�w, lecz wobec nagl�cych potrzeb zgrania formacji od�o�y� t� spraw� na przysz�o��.

Laurence znalaz� na strychu stary st� lot�w, z pomoc� Hollina naprawi� zepsut� nog� i ustawi� go na polance Temerairea, z ciekawo�ci� obserwuj�cego przygotowania. Ca�o�� przypomina�a du�� dioram� z okratowaniem u g�ry. Laurence nie mia� figurek smok�w w odpowiedniej skali, kt�re m�g�by na niej umie�ci�, lecz zamiast nich pos�u�y� si� wystruganymi i pomalowanymi kawa�kami drewna, kt�re zawiesi� na nitkach, dzi�ki czemu powsta�y tr�jwymiarowe pozycje.

Temeraire od razu wykaza� intuicyjne wyczucie powietrznych manewr�w. Potrafi� w jednej chwili oceni�, czy manewr jest wykonalny czy nie, i przedstawi� elementy, kt�re nale�a�o wprowadzi�, aby go usprawni�; najcz�ciej to on by� pomys�odawc� nowego manewru. Z kolei Laurence potrafi� lepiej oceni� wzgl�dn� militarn� warto�� r�nych pozycji i zaproponowa� zmiany, kt�re by je wzmocni�y.

Ich g�o�ne i o�ywione dyskusje z czasem przyci�gn�y uwag� pozosta�ych cz�onk�w za�ogi. Najpierw Granby zapyta� nie�mia�o, czy mo�e poobserwowa�, a kiedy Laurence wyrazi� zgod�, niebawem zjawi� si� te� drugi porucznik, Evans, i wielu skrzyd�owych. Ich wieloletnie do�wiadczenie da�o im podstawy i wiedz�, kt�rej brakowa�o Temeraire�owi i Laurence�owi, tak wi�c liczne sugestie pozwala�y jeszcze lepiej dopracowa� plany.

��Sir, pozostali cz�onkowie za�ogi poprosili, �ebym zaproponowa� wykonanie niekt�rych nowych manewr�w � zwr�ci� si� do niego Granby po kilku tygodniach prac nad projektem. � Ch�tnie po�wi�cimy kilka wieczor�w; by�oby niedobrze, gdyby�my nie spr�bowali pokaza�, co potrafimy.

Laurence by� g��boko poruszony nie tylko ich entuzjazmem, lecz tak�e faktem, �e Granby i reszta za�ogi tak�e gor�co pragn�li, �eby doceniano i zaakceptowano Temeraire�a. Bardzo go cieszy�o, �e inni s� tak samo dumni ze smok�w jak on.

��Je�li zbierzemy do�� ludzi jutro wieczorem, to mo�emy spr�bowa� � odpowiedzia� Laurence.

Wszyscy, pocz�wszy od trzech go�c�w, byli na miejscu dziesi�� minut przed czasem. Laurence zlustrowa� ich nieco rozbawionym spojrzeniem, kiedy wraz z Temeraire�em wr�ci� znad jeziora. Dopiero teraz, kiedy czekali w szeregu, zda� sobie spraw�, �e zawsze stawiaj� si� w pe�nym umundurowaniu, nawet w wypadku obecnych zaimprowizowanych �wicze�. Cz�onkowie innych za��g przychodzili cz�sto na treningi bez mundur�w czy krawat�w, szczeg�lnie podczas niedawnych upa��w, dlatego zachowanie w�asnych ludzi odebra� jako wyraz uznania dla swoich przyzwyczaje�.

Tak�e pan Hollin i za�oga naziemna czekali w pogotowiu; mimo i� podniecony Temeraire troch� si� wierci�, szybko za�o�yli mu uprz�� bojow� i zaraz potem za�oga powietrzna ruszy�a na miejsca.

��Wszyscy obecni i przypi�ci, sir � zameldowa� Granby, zajmuj�c pozycj� startow� na prawym barku Temeraire�a.

��Dobrze. Temeraire, na pocz�tek standardowy patrol przy dobrej pogodzie, a potem na m�j sygna� zmodyfikowana wersja � powiedzia� Laurence.

Temeraire skin�� g�ow� i rozpromieniony wzbi� si� w powietrze. By� to najprostszy z ich nowych manewr�w i Temeraire nie mia� z nim najmniejszych problem�w; za to trudno�ci nastr�czy przystosowanie za�ogi, co Laurence zauwa�y� od razu kiedy Temeraire wyszed� z ostatniego korkoci�gu i wr�ci� do standardowej pozycji. Strzelcy chybili co najmniej po�ow� cel�w i na bokach Temeraire�a widnia�y plamy po lekko obci��onych workach z popio�em imituj�cych bomby, kt�re go uderzy�y, zamiast spa�� w d�.

��No c�, panie Granby, mamy przed sob� sporo pracy, zanim b�dziemy mogli si� pochwali� � powiedzia� Laurence, a porucznik z �alem pokiwa� g�ow�.

��Tak, sir. Mo�e na pocz�tek niech Temeraire leci troch� wolniej? � zasugerowa� Granby.

��Musimy chyba te� poprawi� koordynacj� � rzek� Laurence, przygl�daj�c si� uwa�nie �ladom popio�u. � Nie mo�emy rzuca� bomb podczas tych szybkich skr�t�w, bo nie b�dziemy mieli pewno�ci, czy go nie trafimy. Tak wi�c trzeba robi� przerwy: odczekamy i zrzucimy bomby z jednej strony, jakby�my oddawali salw� burtow�, kiedy b�dzie lata� w poziomie. Ryzyko pud�a b�dzie wi�ksze, ale na takie ryzyko mo�emy sobie pozwoli�, na inne nie.

Temeraire wykona� powoli p�tl�, a topmani i bellmani pospiesznie przygotowali sprz�t bombardierski. Kiedy powt�rzyli manewr, Laurence zobaczy�, �e wszystkie worki spad�y, nie zostawiaj�c �adnych �lad�w na bokach smoka. Tak�e strzelcy, wyczekawszy na poziomy odcinek lotu, poprawili celno�� i po kilku nast�pnych pr�bach Laurence z zadowoleniem przyj�� wyniki.

��Je�li uda nam si� zrzuci� z powodzeniem ca�y zapas bomb i osi�gn�� osiemdziesi�cioprocentow� celno�� ognia karabinowego podczas tego i czterech nast�pnych nowych manewr�w, uznam, �e mo�emy stawi� si� u Celeritasa � o�wiadczy�, kiedy ju� zeszli na ziemi�, a za�oga naziemna zdejmowa�a uprz�� z Temeraire�a i czy�ci�a go. � Uwa�am to za jak najbardziej mo�liwe; panowie, spisali�cie si� doskonale.

Dot�d Laurence sk�pi� pochwa�, bo nie chcia�, �eby wygl�da�o na to, i� zabiega o wzgl�dy za�ogi, teraz jednak uzna�, �e ani troch� nie przesadza, i z rado�ci� obserwowa� entuzjastyczn� reakcj� oficer�w. Wszyscy jak jeden byli ch�tni do dalszych �wicze�, a kiedy up�yn�y kolejne cztery tygodnie, Laurence rzeczywi�cie zacz�� my�le�, �e s� gotowi do wyst�pu przed szersz� publiczno�ci�, lecz kto inny podj�� za niego decyzj�.

��Wczorajszego wieczoru zademonstrowali�cie ciekaw� wariacj�, kapitanie � powiedzia� Celeritas na koniec porannej sesji, kiedy wszystkie smoki z formacji wyl�dowa�y i za�ogi zesz�y na ziemi�. � Zobaczymy, jak to wykonacie jutro w szyku. � Po tych s�owach pozwoli� im odej��, a Laurence pospiesznie zebra� ca�� za�og�, �eby ostatni raz wszystko prze�wiczy�.

Temeraire wci�� by� niespokojny p�nym wieczorem, kiedy inni poszli ju� spa�, a on i Laurence siedzieli razem w ciemno�ci, bardzo zm�czeni, zdolni jedynie do wsp�lnego odpoczynku.

��No, ju� si� nie trap � powiedzia� Laurence. � Jutro poka�esz, na co ci� sta�; opanowa�e� wszystkie manewry od pocz�tku do ko�ca. Wstrzymywali�my si� tylko dlatego, �eby za�oga lepiej je opanowa�a.

��Nie martwi� si� specjalnie o loty, ale co b�dzie, je�li celeritas nie zaakceptuje naszych manewr�w? � rzek� Temeraire. � Mo�e si� okaza�, �e niepotrzebnie zmarnowali�my mas� czasu.

��Gdyby uzna� nasze manewry za bezsensowne, to nigdy by nie zaproponowa�, �eby�my je wykonali � odpar� Laurence.

��A poza tym wcale nie zmarnowali�my czasu; za�oga nauczy�a si� bardziej przyk�ada� do swoich zada�, tak wi�c nawet je�li nie uzyskamy aprobaty Celeritasa, wci�� b�d� uwa�a�, �e sp�dzili�my te wieczory po�ytecznie.

Uspokojony troch� Temeraire zasn��, a Laurence zapad� w drzemk� u jego boku. Cho� nasta� ju� wrzesie�, noce pozosta�y ciep�e, wi�c nie by�o mu zimno. Chocia� nieustannie zapewnia� smoka, �e wszystko jest w porz�dku, sam Laurence wsta� ju� o �wicie i nie m�g� do ko�ca st�umi� niepokoju. Wi�kszo�� cz�onk�w jego za�ogi zasiad�a do �niadania r�wnie wcze�nie jak on, tak wi�c nawi�za� rozmow� z niekt�rymi z nich i zabra� si� �ywo do jedzenia, cho� w gruncie rzeczy zadowoli�by si� tylko kaw�.

Kiedy przyby� na dziedziniec �wiczebny, zasta� tam ju� Temeraire�a, kt�ry w pe�nym rynsztunku spogl�da� w dolin�, machaj�c niespokojnie ogonem. Celeritasa jeszcze nie by�o; pi�tna�cie minut p�niej zacz�y si� pojawia� pozosta�e smoki z formacji, a do tego czasu Temeraire wraz z za�og� zd��y� wykona� kilka okr��e�. M�odsi chor��owie pokrzykiwali wyj�tkowo g�o�no, wi�c kaza� cz�onkom za�ogi kilkakrotnie zmieni� pozycje na uprz�y, by si� opanowali.

Przylecia�a Dulcia, a potem Maksimus, dope�niaj�c sk�adu formacji. Laurence sprowadzi� Temeraire�a na dziedziniec. Celeritas wci�� nie przyby�. Lily ziewa�a szeroko; Praecursoris rozmawia� cicho z Nitidusem, smokiem rasy Pascal�s Blue, kt�ry tak�e m�wi� po francusku, bo jego jajo zakupiono we francuskiej wyl�garni na wiele lat przed rozpocz�ciem wojny, kiedy jeszcze przyjazne stosunki mi�dzy obu krajami pozwala�y na podobne wymiany. Temeraire wci�� spogl�da� z�owrogo na Praecursorisa, lecz tym razem Laurence nie zareagowa�, bo jego smok przynajmniej mia� czym zaj�� my�li.

Uwag� Laurence�a zwr�ci� jaki� ruch w powietrzu; kiedy podni�s� g�ow�, ujrza� nadlatuj�cego Celeritasa, a za nim grupy Winchester�w i Greyling�w, kt�re wzlatywa�y w r�ne strony, poni�ej na niebie wida� by�o dwa Yellow Reapery, kt�re zmierza�y na po�udnie w towarzystwie Victoriatusa, chocia� ranny parnassian jeszcze nie zako�czy� rekonwalescencji. Wszystkie smoki usiad�y prosto, g�osy kapitan�w i cz�onk�w za��g umilk�y i zapad�a pe�na napi�cia cisza, zanim jeszcze wyl�dowa� Celeritas.

��Odnaleziono Villeneuve�a i jego flot� � powiedzia� Celeritas g�o�no, tak by wszyscy go us�yszeli. � Przyszpilili�my ich w Kadyksie, razem z hiszpa�sk� flot�. � Kiedy m�wi� te s�owa, z budynku wysypali si� s�u��cy, nios�c pospiesznie pakunki i pud�a; do pomocy zatrudniono nawet pokoj�wki i kucharzy. Nie czekaj�c na rozkazy, Temeraire wsta� na cztery �apy, podobnie jak pozosta�e smoki, a za�ogi naziemne rozwija�y ju� siatki transportowe i wspina�y si�, �eby postawi� namioty. � Mortiferus zosta� wys�any do Kadyksu, formacja Lily ma si� natychmiast uda� nad kana�, by zast�pi� jego dywizjon. Kapitan Harcourt � ci�gn�� Celeritas, odwracaj�c si� do niej � nad kana�em stacjonuje Ekscidium, ma osiemdziesi�cioletnie do�wiadczenie. Razem z Lily b�dziecie z nim trenowa� w ka�dej wolnej chwili. P�ki co dow�dztwo formacji obejmuje kapitan Sutton. Nie ma to nic wsp�lnego z pani dokonaniami, lecz skoro w ten oto spos�b przerywamy szkolenie, musimy wyznaczy� na to stanowisko kogo� bardziej do�wiadczonego.

Zazwyczaj dow�dc� formacji zostawa� kapitan smoka prowadz�cego, poniewa� to on rozpoczyna� ka�dy manewr, lecz Harcourt skin�a tylko g�ow�.

��Oczywi�cie � odpowiedzia�a g�osem troch� zbyt wysokim i Laurence spojrza� na ni� ze wsp�czuciem: Lily wykluta si� nieoczekiwanie wcze�nie i Harcourt otrzyma�a nominacj� na kapitana tu� po uko�czeniu indywidualnego szkolenia, to mog�a by� jej pierwsza akcja albo jedna z pierwszych.

Celeritas skin�� g�ow� z aprobat�.

��Kapitanie Sutton, oczywi�cie w miar� mo�liwo�ci b�dzie pan si� konsultowa� z kapitan Harcourt.

��Naturalnie � odpowiedzia� Sutton i sk�oni� si� Harcourt z grzbietu Messorii.

Umocowano ju� baga�e i Celeritas sprawdzi� uprz�� ka�dego ze smok�w.

��Dobrze. Sprawdzi� obci��enie. Zaczyna Maksimus.

Smoki kolejno podnosi�y si� na tylne �apy i trzepota�y skrzyd�ami, �eby zobaczy�, czy nie ma lu�nych cz�ci w uprz�y, po czym opada�y na ziemi� i meldowa�y:

��Wszystko le�y dobrze.

��Za�ogi naziemne na pok�ad � rozkaza� Celeritas. Laurence patrzy�, jak Hollin i jego ludzie zapinaj� si� na swoich pozycjach pod brzuchem smoka. Kiedy zasygnalizowano z do�u gotowo��, skin�� g�ow� na sygnalist� Turnera, a ten podni�s� zielon� flag�. Chwil� p�niej da�y znak za�ogi Maksimusa i Praecursorisa, a mniejsze smoki ju� czeka�y gotowe do lotu. Celeritas przysiad� na zadzie, dokonuj�c ostatecznego przegl�du.

��Szcz�liwego lotu � rzuci� kr�tko.

Nie by�o innych ceremonii ani przygotowa�. Sygnalista kapitana Suttona zasygnalizowa� flag� �formacja w g�r�, wtedy Temeraire wraz z innymi smokami wzbi� si� w powietrze i zaraz zaj�� pozycj� u boku Maksimusa. Gnani p�nocno-zachodnim wiatrem, kt�ry wia� im niemal prosto w plecy, przebili si� przez warstw� chmur; daleko na wschodzie Laurence dostrzeg� delikatne migotanie s�o�ca na wodzie.

Kula karabinowa �mign�a tak blisko, �e p�d powietrza zmierzwi� w�osy Laurence�a; z ty�u rozleg� si� huk salwy jego za�ogi, a Temeraire chlasn�� w locie francuskiego smoka, pozostawiaj�c na ciemnoniebieskiej sk�rze d�ugie bruzdy, sam za� wygi�� si� zr�cznie, aby unikn�� jego pazur�w.

��To Fleur-de-Nuit, sir � zawo�a� Grandy z rozwianym w�osem, podczas gdy niebieski smok odlecia� w bok z rykiem i zatoczy� ko�o, szykuj�c si� do kolejnego ataku na formacj�; jego za�oga ju� schodzi�a, by opatrzy� mu rany, kt�re nie by�y powa�ne.

Laurence skin�� g�ow�.

��Tak. Panie Martin � krzykn�� g�o�niej � przygotujcie mieszank� b�yskow�; urz�dzimy im przedstawienie przy ich kolejnym ataku. � Francuskie smoki by�y masywnie zbudowane i niebezpieczne, lecz prowadzi�y nocny tryb �ycia, wi�c mia�y oczy wra�liwe na gwa�towne rozb�yski jasnego �wiat�a. � Panie Turner, prosz� poda� sygna� ostrzegawczy przed mieszank� b�yskow�.

Zaraz otrzymali potwierdzenie od sygnalisty Messorii, kt�ra w�a�nie odpiera�a gwa�towny atak francuskiego smoka �redniej Wielko�ci na czo�o formacji. Laurence poklepa� Temeraire�a po karku, by przyku� jego uwag�.

��Pocz�stujemy Fleur-de-Nuita mieszank� b�yskow� � zawo�a�. � Utrzymaj pozycj� i czekaj na sygna�.

��Dobrze, jestem gotowy � odpowiedzia� Temeraire. W jego g�osie brzmia�a nutka podniecenia, niemal dr�a�.

��Uwa�aj, prosz� � doda� mimowolnie Laurence; jak mo�na by�o s�dzi� po bliznach, francuski smok by� starszy, a on nie chcia�, �eby Temeraire odni�s� rany z powodu nadmiernej pewno�ci siebie.

Fleur-de-Nuit pomkn�� w ich stron�, usi�uj�c po raz kolejny wbi� si� mi�dzy Temeraire�a i Nitidusa. Najwyra�niej zamierza� rozdzieli� formacj�, rani�c przy okazji kt�rego� z nich, przez co Lily zosta�aby pozbawiona os�ony i nara�ona na atak od ty�u przy kolejnym nawrocie. Sutton ju� sygnalizowa� nowy manewr, kt�ry pozwoli�by im zawr�ci� i da� Lily mo�liwo�� zaatakowania Fleur-de-Nuita, najwi�kszego z francuskich napastnik�w, lecz najpierw musieli odeprze� t� szar��.

��Wszyscy na stanowiska, przygotowa� mieszank� � poleci� Laurence przez tub�, kiedy pot�ny niebiesko-czarny smok nadlecia� z rykiem. Szybko�� walki wykracza�a poza dotychczasowe do�wiadczenia Laurence�a. Na morzu wymiana ognia mog�a trwa� pi�� minut; tutaj atak ko�czy� si� po nieca�ej minucie i niemal natychmiast nast�powa� kolejny. Tym razem francuski smok skierowa� si� bardziej na Nitidusa, pragn�c ju� unikn�� pazur�w Temeraire�a; liczy� na to, �e mniejszy Pascal�s Blue nie b�dzie w stanie utrzyma� pozycji pod naporem jego ci�kiego cia�a. � Zwrot na bakburt� i zbli� si� do niego! � zawo�a� do Temeraire�a.

Temeraire zareagowa� natychmiast. Jego ogromne czarne skrzyd�a obr�ci�y si� jak na osi i przechyli�y ich w kierunku Fleur-de-Nuita, dzi�ki czemu Temeraire zbli�y� si� do wroga szybciej, ni�by to potrafi� zrobi� typowy ci�ki smok. Francuski zadr�a� i spojrza� na nich odruchowo, a wtedy Laurence zobaczy� jego bladobia�e oczy i zawo�a�:

��Odpali� mieszank�.

W ostatniej chwili zd��y� zamkn�� powieki; nawet przez nie zobaczy� wielki b�ysk, a potem us�ysza�, jak Fleur-de-Nuit rykn�� z b�lu. Kiedy Laurence znowu otworzy� oczy, zobaczy�, �e Temeraire w�ciekle macha �apami, orz�c g��bokie bruzdy w brzuchu smoka, a strzelcy ostrzeliwuj� francuskich bellman�w.

��Temeraire, utrzymaj pozycj� � zawo�a� Laurence, boj�c si�, �e ten mo�e zosta� z ty�u, rozentuzjazmowany odparciem Fleur-de-Nuita.

Nieco zaskoczony Temeraire, zatrzepota� gwa�townie skrzyd�ami i wsun�� si� na swoje miejsce w szyku. Sygnalista Suttona uni�s� zielon� flag�, a kiedy ca�a formacja wykona�a ciasn� p�tl�, Lily otworzy�a pysk i zarycza�a: Fleur-de-Nuit wci�� lecia� o�lepiony, brocz�c krwi�, podczas gdy jego za�oga pr�bowa�a go odci�gn�� od pola walki.

��Wr�g na g�rze! Wr�g na g�rze! � Rozgor�czkowany obserwator z bakburty Maksimusa pokazywa� do g�ry; niemal w tej samej chwili dotar� do nich przera�liwy ryk podobny do grzmotu: z g�ry pikowa� Grand Chevalier. Jego blady brzuch wtopi� si� w g�ste chmury, dzi�ki czemu smok nie zosta� zauwa�ony przez obserwator�w i teraz spada� prosto ku Lily, rozwieraj�c ogromne �apy; by� niemal dwukrotnie wi�kszy ni� ona, a wag� przewy�sza� nawet Maksimusa.

Laurence z przera�eniem zobaczy�, �e Messoria i Immortalis nagle opadaj�; poniewczasie przypomnia� sobie, �e w�a�nie przed tak� odruchow� reakcj� dawno temu ostrzega� ich Celeritas: reakcja na zaskakuj�cy atak z g�ry. Nitidus ze zdumienia zatrzepota� skrzyd�ami, lecz zaraz wyr�wna� lot, tak�e Dulcia trzyma�a swoj� pozycj�, lecz Maksimus �mign�� do przodu i wyprzedzi� pozosta�ych, a sp�oszona Lily zacz�a zatacza� ko�a. Formacja rozsypa�a si�, pozbawiaj�c j� os�ony.

��Gotuj strzelby, celowa� w niego! � wrzasn�� Laurence, daj�c gor�czkowe znaki Temeraire�owi, co nie by�o konieczne, bo po chwili smok sam skoczy� do przodu na ratunek Lily. Chevalier znalaz� si� zbyt blisko, �eby ca�kowicie go zablokowa�, lecz gdyby uda�o im si� go dopa��, zanim zdo�a trafi� Lily, nie odnios�aby ona tak ci�kich ran i mia�a czas na kontratak.

Zbli�a�y si� te� pozosta�e cztery francuskie smoki. Temeraire nagle przyspieszy� i przemkn�� tu� przed pazurami Pecheur-Couronnego i zderzy� si� z ogromnym Chevalierem, rozcapierzaj�c szpony, kiedy ten ci�� Lily po grzbiecie.

Lily rykn�a z b�lu i w�ciek�o�ci, m��c�c �apami; teraz wszystkie trzy smoki, spl�tane ze sob�, bi�y w�ciekle skrzyd�ami w przeciwnych kierunkach, drapi�c i tn�c pazurami. Lily nie mog�a plu� jadem w g�r�; musieli spr�bowa� j� uwolni�, lecz Temeraire by� o wiele mniejszy od Chevaliera, a Laurence widzia�, jak szpony ogromnego smoka zag��biaj� si� coraz bardziej w cia�o Lily pomimo wysi�k�w za�ogi, kt�ra r�ba�a siekierami twarde jak �elazo pazury.

��Rzu�cie w g�r� bomb� � zawo�a� Laurence do Granby�ego. Spr�buj� cisn�� bomb� w uprz�� Chevaliera, chocia� mogli chybi� i trafi� Temeraire�a albo Lily.

Temeraire, kt�ry z furi� wymachiwa� �apami, wci�gn�� g��boko powietrze i zarycza� z tak� si��, �e ca�e jego cia�o zawibrowa�o, a uszy Laurence�a przeszy� b�l. Chevalier zadygota�; gdzie� za nim zarycza� tak�e Maksimus, niewidoczny dla Laurence�a. Atak odni�s� skutek: Chevalier wrzasn�� ochryple i odskoczy� do Lily.

��Pu�� go � zawo�a� Laurence. � Temeraire, pu�� go, wejd� mi�dzy niego i Lily. � Temeraire od razu rozlu�ni� uchwyt i opad�. Lily j�cza�a, krwawi�c obficie, i szybko traci�a wysoko��. Pozbycie si� Chevaliera nie oznacza�o jeszcze ko�ca k�opot�w, poniewa� pozosta�e smoki stanowi�y dla niej r�wnie du�e za gro�enie, dop�ki nie zdo�a wznie�� si� wy�ej i przyj�� pozycji bojowej. Laurence s�ysza�, jak kapitan Harcourt wydaje jakie� rozkazy. Nagle uprz�� brzuszna Lily odpad�a od jej cia�a niczym ogromna sie� i zanurzy�a si� w chmurach, bomby, zapasy i baga�e run�y w d� i znikn�y w wodach kana�u; cz�onkowie jej za�ogi naziemnej przypinali si� teraz do g��wnej uprz�y.

Odci��ona Lily otrz�sn�a si� i z trudem zacz�a si� wznosi�, Jej rany ju� opatrywano banda�ami, lecz nawet z tej odleg�o�ci Laurence m�g� si� zorientowa�, �e b�d� potrzebne szwy. Maksimus n�ka� Chevaliera, lecz Pecheur-Couronne i Fleur-de-Nuit formowa�y klin wraz z trzecim smokiem �redniej wielko�ci, przygotowuj�c si� do kolejnego ataku na Lily. Temeraire zachowa� pozycj� tu� nad ni� i sykn�� gro�nie, wystawiaj�c pazury, lecz ona wznosi�a si� zbyt wolno.

Starcie zamieni�o si� w chaotyczn� bijatyk�; cho� brytyjskie smoki otrz�sn�y si� z pocz�tkowego l�ku, nie utworzy�y szyku. Harcourt by�a ca�kowicie zaj�ta k�opotami Lily, a ostatni z francuskich smok�w, Pecheur-Raye, walczy� z Messori� daleko w dole. Najwyra�niej Francuzi zorientowali si�, �e Sutton jest dow�dc� formacji, i starali si� go oddzieli� od reszty; Laurence przyj�� t� strategi� z ponurym podziwem. Nie m�g� obj�� dow�dztwa, bo by� najm�odszym kapitanem w grupie, lecz nale�a�o podj�� jakie� kroki.

��Turner � powiedzia� do sygnalisty, lecz zanim zd��y� wyda� rozkaz, zobaczy�, �e pozosta�e brytyjskie smoki ju� zacz�y zatacza� ko�o.

��Sygna�, sir, �formowa� si� wok� dow�dcy� � wyja�ni� Turner, pokazuj�c r�k�.

Laurence spojrza� do ty�u i ujrza�, �e sygna� dobieg� z grzbietu Praecursorisa, kt�ry w�a�nie zajmowa� miejsce Maksimusa. Choiseul i du�y smok, nie ograniczeni tempem formacji, wysforowali si� do przodu, lecz ich obserwatorzy zapewne zauwa�yli bitw�. Laurence klepn�� Temeraire�a po barku, by zwr�ci� jego uwag� na polecenie.

��Widz� � odpowiedzia� Temeraire, po czym wycofa� si� i zaj�� swoj� sta�� pozycj�.

Wys�ano kolejny sygna� i Laurence poleci� Temeraire�owi lecie� wy�ej i bli�ej pozosta�ych; Nitidus tak�e si� przysun�� dzi�ki czemu razem zamkn�li luk� w formacji, jaka powsta�a po nieobecnej Messorii. �Formacja w g�r� � g�osi� kolejny sygna� Otoczona towarzyszami Lily nabra�a animuszu i zacz�a bi� mocniej skrzyd�ami, jej rany ju� nie krwawi�y. Trzy francuskie smoki rozdzieli�y si�, uznawszy zapewne, �e nie mog� ju� liczy� na pomy�lny wsp�lny atak ani na zranienie samej Lily a poza tym formacja za chwil� mia�a si� ju� znale�� prawie na poziomie Chevaliera.

�Maksimus, oderwij si� � mign�� sygna�. Maksimus wci�� toczy� pojedynek z Chevalierem, trwa�a wymiana ognia mi�dzy strzelcami. Wielki Regal Copper po raz ostatni machn�� �ap� i odskoczy�. Troch� za wcze�nie, poniewa� formacja nie zdo�a�a jeszcze podnie�� si� na tyle wysoko, by Lily mog�a zaatakowa�.

Za�oga Chevaliera dostrzeg�a nowe niebezpiecze�stwo i wycofa�a ogromnego smoka w g�r�, a z jego grzbietu dobiega�y g�o�ne okrzyki. Liczne krwawi�ce rany nie ograniczy�y powa�nie mo�liwo�ci Chevaliera, kt�ry wci�� by� w stanie wznosi� si� szybciej ni� ranna Lily. Po chwili Choiseul da� sygna� �formacja, utrzyma� poziom� i zaprzestano po�cigu.

Francuskie smoki zbi�y si� w lu�n� grup� nieopodal i ko�uj�c, rozwa�a�y nowy atak. Lecz nagle wszystkie zawr�ci�y i ruszy�y na p�nocny-wsch�d, tak�e Pecheur-Raye oddali� si� od Messorii. Obserwatorzy Temeraire�a krzyczeli i pokazywali na po�udnie, a kiedy Laurence spojrza� przez rami�, zauwa�y�, �e p�dzi ku nim dziesi�� smok�w, a z prowadz�cego Longwinga dobiegaj� brytyjskie sygna�y.

Tym prowadz�cym by� Ekscidium; razem ze swoim dywizjonem eskortowa� ich przez reszt� podr�y do kryj�wki w Dover; dwa ci�kie smoki bojowe rasy Chequered Nettle na przemian podtrzymywa�y Lily. Trzyma�a si� dzielnie, lecz w miar� up�ywu czasu jej g�owa opada�a coraz ni�ej, a gdy wyl�dowa�a ci�ko na dr��cych �apach, cz�onkowie jej za�ogi ledwo zd��yli odbiec, zanim opad�a na ziemi�. Kapitan Harcourt mia�a twarz zalan� �zami, podbieg�a do �ba Lily i g�aska�a j�, szepc�c s�owa otuchy, kiedy lekarze zabrali si� do pracy.

Laurence skierowa� Temeraire�a na skraj l�dowiska, tak by zosta�o wi�cej miejsca dla rannych smok�w. Maksimus, Immortalis i Messoria odnios�y du�e, a nawet gro�ne rany, cho� niepor�wnywalne z obra�eniami Lily, i trudno by�o s�ucha� ich j�k�w. Laurence zadr�a� i pog�aska� g�adki kark Temeraire�a. By� wdzi�czny za jego szybko�� i zwinno��, dzi�ki kt�rym unikn�li losu pozosta�ych smok�w.

��Panie Granby, prosz� zarz�dzi� roz�adunek, a potem zobaczmy, czym mo�emy si� podzieli� z za�og� Lily, bo jak widz�, zostali pozbawieni ca�ego baga�u.

��Tak jest, sir � odpar� Granby i odwr�ci� si�, by przekaza� dalej rozkazy.

Potrzebowali kilku godzin, by rozpakowa� baga�e, rozprz�c smoki i je nakarmi�. Na szcz�cie kryj�wka by�a bardzo du�a i obejmowa�a obszar jakich� stu akr�w wraz z pastwiskami dla byd�a, tak wi�c Laurence bez trudu znalaz� du�� polan� dla Temeraire�a. Temeraire by� przej�ty swoj� pierwsz� bitw�, a jednocze�nie zaniepokojony stanem Lily, dlatego niewiele zjad�, tak �e w ko�cu Laurence poleci� ludziom zabra� resztki mi�sa.

��Nie trzeba si� zmusza� do jedzenia, mo�emy zapolowa� rano � powiedzia�.

��Dzi�kuj�. Teraz naprawd� nie jestem g�odny � odpar� Temeraire, sk�adaj�c �eb na �apach. Milcza�, kiedy za�oga go czy�ci�a, a� w ko�cu wszyscy odeszli i zostawili go samego z Laurence�em. Jego oczy przypomina�y w�skie szparki i przez chwil� wygl�da�o na to, �e zasn��, lecz on zaraz otworzy� szerzej oczy i zapyta� cicho:

��Laurence, czy zawsze tak jest po bitwie?

Laurence nie musia� pyta�, o co mu chodzi; smutek i zm�czenie Temeraire�a by�y oczywiste. Nie do ko�ca wiedzia�, jak odpowiedzie� na to pytanie. Bardzo chcia� pocieszy� smoka, ale sam nadal by� spi�ty i rozgniewany i cho� wra�enie to nie by�o mu obce, nie mia� poj�cia, dlaczego tak si� utrzymuje. Bra� udzia� w wielu bitwach, nie mniej niebezpiecznych, lecz ta r�ni�a si� od poprzednich w jednym zasadniczym aspekcie: kiedy wr�g ich zaatakowa�, zagrozi� nie jego okr�towi, lecz smokowi, najbli�szej mu istocie na �wiecie. Nie m�g� te� podchodzi� oboj�tnie do ran Lily, Maksimusa czy kt�regokolwiek innego cz�onka formacji; cho� nie byli mu tak bliscy jak Temeraire, pozostawali jego towarzyszami broni. By�a to zupe�nie inna bitwa, a on nie by� przygotowany psychicznie na niespodziewany atak.

��Obawiam si�, �e po bitwie cz�sto jest trudno, zw�aszcza kiedy przyjaciele odnosz� rany albo nawet gin� � odpowiedzia� wreszcie. � Przyznam, �e by�a to dla mnie trudna akcja, bo nie mieli�my nic do zyskania ani jej nie planowali�my.

��Tak, to prawda � rzek� Temeraire; kreza opad�a mu na kark. � By�oby lepiej, gdybym m�g� pomy�le�, �e walczyli�my wszyscy dzielnie, a Lily odnios�a rany dla jakiej� sprawy. Ale oni tylko chcieli nas skrzywdzi�, wi�c nie mieli�my nawet kogo broni�.

��Z tym nie mog� si� zgodzi�, przecie� obroni�e� Lily � powiedzia� Laurence. � Zastan�w si�: Francuzi przeprowadzili bardzo sprawny atak, ca�kowicie nas zaskakuj�c, formacj� dor�wnuj�c� nam liczebno�ci� i bardziej do�wiadczon�, a jednak odparli�my ich i pokonali�my. Tak wi�c jest to chyba pow�d do dumy, nie s�dzisz?

��Chyba tak � rzek� Temeraire i nieco si� rozlu�ni�. � �eby tylko Lily wydobrza�a � doda�.

��Miejmy nadziej�, �e tak si� stanie. Zapewniam ci�, �e zrobimy wszystko, co w naszej mocy � powiedzia� Laurence i pog�aska� smoka po nosie. � No, ju� dobrze, na pewno jeste� zm�czony. Nie p�jdziesz spa�? Poczyta� ci troch�?

��Chyba nie zasn� � powiedzia� Temeraire. � Ale chcia�bym, �eby� mi poczyta�, a ja b�d� le�a� i odpoczywa�.

Ziewn��, gdy tylko wypowiedzia� te s�owa, i zasn��, zanim Laurence zd��y� wyj�� ksi��k�. Wreszcie si� och�odzi�o i r�wnomierny ciep�y oddech smoka wyp�ywa� z jego nozdrzy i unosi� si� ma�ymi ob�oczkami w rze�kim powietrzu.

Laurence wr�ci� szybko do kwatery. �cie�k�, kt�ra prowadzi�a przez polanki smok�w, o�wietla�y wisz�ce latarnie, a poza tym widzia� w g�rze przed sob� o�wietlone okna. Wschodni wiatr ni�s� z portu s�one powietrze zmieszane z miedzianym zapachem rozgrzanych smok�w, tak mu ju� dobrze znanym, �e ledwo go zauwa�a�. Otrzyma� ciep�y pok�j na drugim pi�trze z oknem na tylny ogr�d; jego baga� zosta� ju� rozpakowany. Popatrzy� przygn�biony na pomi�te ubrania; najwyra�niej s�u��cy w tej kryj�wce traktowali pakowanie podobnie jak sami awiatorzy.

Pomimo p�nej godziny kantyn� starszych oficer�w wype�nia� g�o�ny gwar. Pozostali kapitanowie formacji siedzieli przy d�ugim stole nad niemal nie ruszonym jedzeniem.

��Jakie� wie�ci o Lily? � zapyta�, zajmuj�c wolne miejsce mi�dzy Berkleyem i Chenerym, kapitanem Dulcii; nie by�o tylko Harcourt i Little�a, kapitana Immortalisa.

��Ten wielki tch�rz zrani� j� do ko�ci, tylko tyle wiemy � rzek� Chenery. � Jeszcze j� szyj� i nie zacz�a je��.

Laurence wiedzia�, �e to z�y znak, poniewa� ranne smoki Pia�y zwykle ogromny apetyt, o ile bardzo nie cierpia�y.

��A Maksimus i Messoria? � zapyta�, spogl�daj�c na Berkley i Suttona.

��Najad�y si� i zasn�y � odpar� Berkley. Jego zwykle spokojna twarz by�a teraz wyd�u�ona i wychudzona, a przez czo�o a� do naje�onych w�os�w bieg�a stru�ka zaschni�tej krwi. � Cholernie szybki by�e� dzisiaj, Laurence. Byliby�my j� stracili.

��Nie do�� szybki � odpowiedzia� cicho Laurence, ucinaj�c pomruki aprobaty; ani troch� nie pragn�� pochwa� za wyczyny tego dnia, chocia� by� dumny z Temeraire�a.

��Szybszy ni� my wszyscy � powiedzia� Sutton i opr�ni� kieliszek; jego nos i policzki wskazywa�y na to, �e nie by� to pierwszy. � Cholerne �abojady, zaskoczy�y nas jak nic. Co, u licha robi� tam ich patrol, chcia�bym wiedzie�?

��Trasa z Laggan do Dover nie jest wielk� tajemnic� � powiedzia� Little, podchodz�c do sto�u. Przesun�li krzes�a, by zrobi� mu miejsce na ko�cu. � Immortalis jest opatrzony i teraz je, a skoro ju� m�wimy o jedzeniu, podajcie mi tego kurczaka. � Oderwa� udko i zacz�� je�� �apczywie.

Patrz�c na niego, Laurence poczu�, �e i jemu wraca apetyt; pozostali te� chyba nabrali ch�ci do jedzenia, bo na nast�pne dziesi�� minut zapad�a cisza, a zebrani podawali sobie kolejne talerze, skupieni na posi�ku. Wcze�niej spo�yli w po�piechu �niadanie jeszcze przed �witem w kryj�wce w pobli�u Middlesbrough. Wino nie by�o najlepsze, mimo to Laurence wypi� kilka kieliszk�w.

��S�dz�, �e czaili si� mi�dzy Felixstowe i Dover i czekali na to, �eby nas zaatakowa� � odezwa� si� Little, ocieraj�c usta d�oni� i kontynuuj�c wcze�niejsz� my�l. � Na Boga, ju� nigdy nie polec� tamt�dy z Immortalisem. Odt�d trzymamy si� l�du, chyba �e b�dziemy szukali zaczepki.

��S�usznie � przytakn�� gorliwie Chenery. � Witaj, Choiseul. Przystaw sobie krzes�o.

Kapitan rojalist�w zbli�y� si� ci�kim krokiem i do��czy� do nich.

��Panowie, z rado�ci� informuj�, �e Lily zacz�a je��. W�a�nie wracam od kapitan Harcourt � powiedzia� i podni�s� kieliszek. � Za ich zdrowie, je�li wolno?

��A jak�e � powiedzia� Sutton i nala� sobie ponownie.

Pozostali wychylili toast i odetchn�li z ulg�.

��Tu wszyscy jeste�cie i jecie, mam nadziej�? Dobrze, bardzo dobrze. � Admira� Lenton do��czy� do ich sto�u; by� dow�dc� Dywizji Kana�u, a tym samym mia� pod sob� wszystkie smoki z kryj�wki w Dover. � Dajcie spok�j, nie wstawajcie � rzuci� zniecierpliwiony, kiedy Laurence i Choiseul zacz�li si� podnosi�, a za nimi pozostali. � Na mi�o�� bosk�, po takim dniu. Sutton, podaj t� butelk�. A zatem ju� wiecie, �e Lily zacz�a je��? Tak, lekarze maj� nadziej�, �e za kilka tygodni b�dzie zdolna do kr�tkich lot�w, a wy przynajmniej nie�le poturbowali�cie kilka ich ci�kich smok�w. Wznosz� toast za wasz dywizjon, panowie.

Laurence wreszcie zacz�� si� odpr�a� i uspokaja�. �wiadomo��, �e Lily i pozostali s� bezpieczni, stanowi�a dla niego ogromn� ulg�, a wino rozwi�za�o ciasny w�ze� w jego gardle. Inni tak�e poczuli si� swobodniej, a rozmowy stawa�y si� coraz wolniejsze i urywane; coraz wi�cej g��w kiwa�o si� nad szk�em.

��Tamten Grand Chevalier to z pewno�ci� Triumphalis � powiedzia� cicho Choiseul do admira�a Lentona. � Widzia�em go wcze�niej; to jeden z najbardziej niebezpiecznych francuskich smok�w. By� w kryj�wce w Dijon, niedaleko Renu, kiedy razem z Praecursorisem opuszcza�em Austri�, i musz� panu powiedzie�, sir, �e potwierdza to moje najgorsze obawy: Bonaparte nie sprowadzi�by go tutaj, gdyby nie by� pewny zwyci�stwa nad Austri�. Jetem przekonany, �e wi�cej francuskich smok�w zmierza do Villeneuve�a.

��Ju� wcze�niej przychyla�em si� do pa�skich s��w, kapitanie, ale teraz nie mam co do tego w�tpliwo�ci � rzek� Lenton. � P�ki co musimy mie� nadziej�, �e Mortiferus dotrze do Nelsona i zrobi swoje, zanim francuskie smoki przyb�d� do Villeneuve�a. Nie mo�emy odes�a� Ekscidiuma, je�li nie mamy Lily. Nie zdziwi�bym si�, gdyby to w�a�nie z tego powodu nas zaatakowali; ten przekl�ty Korsykanin ma g�ow� nie od parady.

Laurence mimowolnie pomy�la� o Reliancie, kt�ry mo�e nawet w tej chwili nara�ony by� na zmasowany atak powietrzny Francuz�w, a tak�e o innych okr�tach floty bior�cych udzia� w blokadzie Kadyksu. Tylu jego przyjaci� i znajomych. Nawet je�li francuskie smoki nie przyb�d� pierwsze, dojdzie do wielkiej bitwy morskiej, i wielu z nich mo�e zgin��, nawet nie skontaktowawszy si� z nim. W ostatnich miesi�cach nie mia� zbyt wiele czasu na korespondencj� i teraz bardzo tego �a�owa�.

��Czy otrzymali�my jakie� wie�ci z blokady Kadyksu? � zapyta�. � Czy wspominano o jakiej� akcji?

��Nie s�ysza�em o niczym � odpar� Lenton. � Ach, tak, to pan jest tym go�ciem z Kr�lewskiej Marynarki, zgadza si�? No c�, podczas rekonwalescencji rannych b�d� wysy�a� na patrole nad flot� na kanale tych, kt�rzy maj� zdrowe smoki, wi�c mo�e pan polecie� do okr�tu admiralskiego i wys�ucha� nowin. Cholernie si� uciesz� z tej wizyty, bo od miesi�ca nie mia� kto zawie�� im poczty.

��Zaczniemy wi�c od jutra? � zapyta� Chenery, usi�uj�c bez powodzenia powstrzyma� ziewanie.

��Nie, podaruj� wam jeden dzie�. Zajmijcie si� smokami i odpoczywajcie, p�ki mo�ecie � rzek� Lenton i parskn�� g�o�nym �miechem. � Ale pojutrze wygoni� was z ��ek o �wicie.

Temeraire spa� twardo i obudzi� si� p�no, dzi�ki czemu Laurence mia� po �niadaniu kilka godzin dla siebie. Razem z Berkleyem, z kt�rym zjad� posi�ek, poszed� do Maksimusa. Regal Copper jeszcze jad�, poch�aniaj�c kolejne �wie�o zaszlachtowane owce, tak �e zdo�a� ich tylko powita� gard�owym mrukni�ciem, kiedy pojawili si� na polanie.

Berkley wyj�� butelk� do�� pod�ego wina i sam j� opr�ni� niemal w ca�o�ci, podczas gdy Laurence popija� jedynie z uprzejmo�ci; po raz kolejny om�wili przebieg ca�ej bitwy, rysuj�c na ziemi schematy i zaznaczaj�c kamykami pozycje smok�w.

��Dobrze by by�o, gdyby�my mogli do��czy� do formacji lekkiego smoka, jakiego� Greylinga, kt�ry by pe�ni� rol� zwiadowcy � powiedzia� Berkley i usiad� ci�ko na kamieniu. � Problem w tym, �e wszystkie nasze du�e smoki s� m�ode, a kiedy du�e zaczynaj� panikowa�, wtedy te mniejsze te� zaczynaj� si� ba�, nawet je�li maj� wi�ksze do�wiadczenie.

Laurence skin�� g�ow�.

��Tak, chocia� my�l�, �e dzi�ki tej niemi�ej przygodzie nauczy�y si� troch�, jak sobie radzi� ze strachem � powiedzia�. � Tak czy inaczej, Francuzi nie mog� liczy� zbyt cz�sto na tak idealne okoliczno�ci. Nie posz�oby im tak g�adko, gdyby nie chmury.

��Panowie, wci�� analizujecie wczorajsze wydarzenia? � spyta� Choiseul, zmierzaj�cy w stron� kwatery g��wnej. Przy��czy� si� do nich i przykucn�� przy schemacie. � Przykro mi, �e nie by�em tam od pocz�tku. � Surdut mia� zakurzony, a krawat przepocony; wygl�da�, jakby nie zmieni� ubrania od poprzedniego dnia, a bia�ka jego oczu pokry�a siateczka czerwonych �y�ek; potar� twarz, kiedy spojrza� w d�.

��Nie spa�e� w og�le? � zapyta� Laurence. Choiseul potrz�sn�� g�ow�.

��Spa�em, ale zmienia�em si� z Catherine � z Harcourt � przy Lily. bo inaczej by nie odpocz�a. � Zamkn�� oczy, ziewaj�c szeroko, i omal si� nie wywr�ci�. � Merci � podzi�kowa� Laurence�owi, kt�ry go podtrzyma�, i d�wign�� si� powoli do g�ry. � P�jd� ju�. Mia�em przynie�� Catherine co� do jedzenia.

��Sam troch� odpocznij, prosz� � powiedzia� Laurence. � Ja jej zanios�. Jestem wolny, bo Temeraire jeszcze �pi.

Harcourt nie spa�a. Blada z niepokoju, lecz ju� opanowana wydawa�a polecenia za�odze i karmi�a Lily kawa�kami paruj�cej jeszcze wo�owiny, dodaj�c jej nieustannie otuchy. Laurence przyni�s� jej troch� chleba z bekonem, a ona chcia�a chwyci� kromk� zakrwawionymi r�kami, aby nie przerywa�, lecz Laurence nam�wi� j�, �eby si� umy�a, zjad�a spokojnie i pozwoli�a zast�pi� si� na ten czas jednemu z cz�onk�w za�ogi. Lily ca�y czas jad�a i dla uspokojenia wci�� zerka�a z�ocistym okiem na Harcourt.

Choiseul wr�ci�, zanim Harcourt sko�czy�a posi�ek; teraz by� bez surduta i krawatu, a towarzyszy� mu s�u��cy z dzbankiem kawy, mocnej i gor�cej.

��Laurence, szuka ci� tw�j porucznik. Temeraire si� budzi � powiedzia� i usiad� ci�ko przy Harcourt. � Nie mog�em zasn��, a kawa postawi�a mnie na nogi.

��Dzi�kuj� ci, Jean-Paul. Je�li nie jeste� zbytnio zm�czony, to b�d� wdzi�czna za twoje towarzystwo � powiedzia�a, wypijaj�c ju� drug� fili�ank�. � Id�, Laurence, prosz�. Temeraire z pewno�ci� jest niespokojny. Dzi�kuj�, �e przyszed�e�.

Laurence po�egna� oboje skinieniem g�owy, cho� po raz pierwszy od chwili, gdy przywyk� do Harcourt, poczu� si� niezr�cznie. Opiera�a si�, jakby nie�wiadomie, o rami� Choiseula, on za� spogl�da� na ni� z g�ry z nieukrywan� sympati�. By�a m�oda i Laurence mimowolnie pomy�la�, �e przyda�aby si� jaka� przyzwoitka.

Po chwili pocieszy�a go my�l, �e do niczego nie mo�e doj�� w towarzystwie Lily i cz�onk�w za�ogi, nawet gdyby si� okaza�o, �e tamci nie s� a� tak bardzo zm�czeni. Ale bez wzgl�du na okoliczno�ci i tak nie m�g� zosta�, wi�c poszed� szybko na polan� Temeraire�a.

Reszt� dnia sp�dzi� w b�ogim lenistwie. Usadowiony wygodnie w swoim ulubionym miejscu, w zgi�ciu przedniej �apy Temeraire�a, pisa� listy. Jeszcze na morzu prowadzi� obszern� korespondencj�, bo mia� du�o wolnego czasu, teraz wi�c wiele list�w od znajomych czeka�o na odpowied�. Dosta� te� kilka list�w od matki, kr�tkich i skre�lonych pospiesznie, najwyra�niej po kryjomu przed ojcem, bo by�y nie ofrankowane i musia� ui�ci� op�at�, �eby je odebra�.

Najedzony do syta po sk�pym posi�ku poprzedniego wieczoru, Temeraire wys�ucha� list�w, kt�re pisa� Laurence, i podyktowa� fragmenty od siebie, przesy�aj�c pozdrowienia lady Allendale i Rileyowi.

��I popro� kapitana Rileya, �eby �yczy� ode mnie wszystkie go najlepszego za�odze Relianta � powiedzia�. � Wydaje si�, �e by�o to tak dawno temu, prawda, Laurence? Od wielu miesi�cy nie jad�em ryby.

Laurence u�miechn�� si�, rozbawiony tak� miar� czasu.

��Z pewno�ci� od tamtych dni wiele si� wydarzy�o, a przecie� nie up�yn�� nawet rok � powiedzia�, lakuj�c kopert� i wypisuj�c adres. � Mam tylko nadziej�, �e wszyscy czuj� si� dobrze. � Z zadowoleniem po�o�y� ostatni ju� list na wierzchu ca�kiem poka�nego stosu; mia� o wiele bardziej czyste sumienie. � Roland � zawo�a�, a ona zaraz przybieg�a, porzuciwszy pozosta�ych kadet�w zaj�tych gr� w kulki. � Zanie� to do biura przewozowego � powiedzia� i wr�czy� jej plik.

��Sir � powiedzia�a troch� nerwowo, odbieraj�c od niego listy � kiedy ju� wykonam polecenie, to czy mog� zosta� zwolniona na wiecz�r?

Ta pro�ba go zaskoczy�a. Kilku chor��ych i skrzyd�owych poprosi�o o przepustk� i j� otrzyma�o, lecz pomys�, by dziesi�cioletnie dziecko chodzi�o samo po Dover, by� absurdalny, nawet gdyby nie by�a to dziewczynka.

��Sama chcesz i�� czy z innymi? � zapyta�, podejrzewaj�c, �e mo�e kt�ry� ze starszych oficer�w chce j� zabra� na przyzwoita wycieczk�.

��Nie, sir, sama � odpowiedzia�a.

Spogl�da�a na niego z tak� nadziej�, �e ju� prawie by� got�w udzieli� jej pozwolenia albo osobi�cie zabra� j� do miasta, lecz zaraz pomy�la�, �e nie mo�e zostawi� Temeraire�a samego, bo b�dzie rozpami�tywa� wydarzenia poprzedniego dnia.

��Mo�e innym razem, Roland � powiedzia� �agodnie. � Zostaniemy w Dover na d�u�ej, wi�c obiecuj�, �e b�dziesz mia�a jeszcze okazj�.

��Och, tak jest, sir � odpowiedzia�a przybita. Odesz�a ze spuszczon� g�ow�, tak �e Laurence poczu� si� winny.

Temeraire popatrzy� za ni� i zapyta�:

��Czy w Dover jest co� specjalnie ciekawego i czy mogliby�my p�j�� to zobaczy�? Wielu cz�onk�w naszej za�ogi tam chodzi.

��Och � mrukn�� Laurence, raczej trudno by�o mu wyja�ni�, �e g��wn� atrakcj� Dover s� portowe prostytutki i tani alkohol. � No c�, w mie�cie mieszka du�o ludzi, tak wi�c jest w okolicy wiele r�nych rozrywek � spr�bowa�.

��Na przyk�ad wi�cej ksi��ek? � zapyta� Temeraire. � Nigdy nie widzia�em, �eby Dunne czy Collins czytali, a nie mogli si� doczeka� wyj�cia. Wczoraj wieczorem o niczym innym nie m�wili.

Laurence przekl�� w duchu pechowych m�odych skrzyd�owych za to, �e skomplikowali mu zadanie, i w rewan�u postanowi� zaplanowa� im stosownie przysz�y tydzie�.

��Jest tam te� teatr i odbywaj� si� koncerty � powiedzia� bez przekonania. Ale posuwa� si� za daleko: doskwiera�a mu w�asna nieuczciwo�� i nie m�g� znie�� wra�enia, �e oszukuje Temeraire�a, kt�ry w ko�cu by� ju� doros�y. � Obawiam si�, �e niekt�rzy z nich chodz� tam po to, �eby si� napi� i nawi�za� ma�o dystyngowane znajomo�ci � doda� bardziej szczerze.

��Och, masz na my�li dziwki � odpar� Temeraire, zaskakuj�c Laurence�a tak bardzo, �e ten omal nie spad� na ziemi�. � Nie wiedzia�em, �e w miastach te� je maj�, ale ju� rozumiem.

��Gdzie ty, u licha, o nich s�ysza�e�? � zapyta� Laurence si� wyprostowa� si�. Uwolniony od obowi�zku wyja�niania, poczu� si� teraz irracjonalnie obra�ony tym, �e kto� inny o�mieli� si� u�wiadomi� Temeraire�a.

��Och, powiedzia� mi o tym Victoriatus w Loch Laggan, kiedy si� zastanawia�em, dlaczego oficerowie chodz� do wioski, skoro nie maj� tam rodzin � powiedzia� Temeraire. � Ale ty nigdy nie wychodzisz. Na pewno by� nie chcia�? � zapyta� niemal z nadziej� w g�osie.

��M�j drogi, nie wolno ci m�wi� takich rzeczy � odpar� Laurence, rumieni�c si� i krztusz�c ze �miechu jednocze�nie. � To nie jest odpowiedni temat do rozmowy, a je�li ju� nie da si� odwie�� m�czyzny od porzucenia tego zwyczaju, to przynajmniej nie powinno si� go zach�ca�. Ju� ja porozmawiam z Dunne�em i Collinsem. Nie powinni rozprawia� o takich rzeczach na lewo i prawo, a ju� na pewno nie w towarzystwie chor��ych.

��Nie rozumiem � powiedzia� Temeraire. � Vindicatus m�wi�, �e to co� bardzo mi�ego dla m�czyzn i bardzo wskazanego, bo inaczej zechcieliby si� o�eni�, co nie brzmi zbyt zach�caj�co. Ale gdyby ci bardzo zale�a�o, to chyba nie mia�bym nic przeciwko temu. � Ostatnie s�owa wypowiedzia� niezbyt szczerze, zerkaj�c spod oka na Laurence�a, jakby chcia� oceni� ich skutek.

Za�enowanie i rozbawienie Laurence�a zgas�y w jednej chwili.

��Niestety, twoja wiedza jest niekompletna � rzek� �agodnie. � Wybacz mi, ju� wcze�niej powinienem porozmawia� z tob� na te tematy. Ale nie obawiaj si�, jeste� dla mnie najwa�niejszy i tak b�dzie zawsze, nawet gdybym si� o�eni�, a na to si� raczej nie zanosi.

Zamilk� na moment, zastanawiaj�c si�, czy jego nast�pne s�owa nie zaniepokoj� jeszcze bardziej Temeraire�a, lecz ostatecznie zdecydowa� si� zgrzeszy� nadmiarem zaufania i doda�:

����czy�a mnie swoista umowa z pewn� dam�, zanim pojawi�e� si� w moim �yciu, lecz ona zwr�ci�a mi wolno��.

��Chcesz powiedzie�, �e ci� odrzuci�a? � zapyta� Temeraire z oburzeniem, demonstruj�c, �e smoki mog� by� tak przekorne jak ludzie. � Przykro mi, Laurence. Je�li zechcesz si� o�eni�, to na pewno znajdziesz kogo� innego, o wiele milszego.

��Pochlebiasz mi, ale zapewniam ci�, �e wcale nie pragn� znale�� zast�pstwa � powiedzia� Laurence.

Temeraire opu�ci� nieco g�ow�, nie wysuwaj�c ju� dalszych w�tpliwo�ci, najwyra�niej ca�kiem zadowolony.

��Ale Laurence� � zacz�� i urwa�. � Laurence � powt�rzy� � skoro to nie jest odpowiedni temat, to czy w takim razie nie powinienem ju� wi�cej go porusza�?

��Musisz uwa�a�, �eby unika� go w szerszym towarzystwie, lecz ze mn� mo�esz zawsze rozmawia� o wszystkim � powiedzia� Laurence.

��Jestem tylko ciekawy, skoro w Dover nie ma nic innego � rzek� Temeraire. � Bo przecie� Roland jest chyba jeszcze za m�oda na chodzenie na dziwki?

��Chyba musz� si� napi� wina, aby si� pokrzepi� przed kontynuowaniem tej rozmowy � rzuci� ponuro Laurence.

Na szcz�cie Temeraire zadowoli� si� wyja�nieniami natury teatru i koncert�w oraz innych miejskich atrakcji i ch�tnie podj�� dyskusj� o zaplanowaniu trasy ich patrolu, o kt�rym informacj� przyni�s� rano goniec, a nawet zaproponowa�, �e mogliby z�owi� ryb� na kolacj�. Laurence z zadowoleniem zobaczy�, �e Temeraire odzyska� wigor po przykrych do�wiadczeniach poprzedniego dnia, i w�a�nie zdecydowa�, �e jednak zabierze Roland do miasta, je�li Temeraire nie zaprotestuje, gdy zauwa�y�, �e dziewczyna wraca w towarzystwie innego kapitana, kobiety.

Zda� sobie szybko spraw�, �e jego ubranie jest w ca�kowitym nie�adzie, wi�c zeskoczy� z �apy smoka po drugiej stronie, by si� ukry� na chwil�. Nie mia� czasu na za�o�enie g�ry od munduru, kt�ra wisia�a na ga��zi nieopodal, ale wsun�� koszul� w spodnie i pospiesznie zawi�za� krawat.

Potem obszed� �ap�, aby si� przedstawi�, i niemal si� potkn��, kiedy zobaczy� j� wyra�nie: nie by�a brzydka, lecz jej twarz szpeci�a wyra�na szrama, bez w�tpienia pozosta�o�� po ci�ciu szpad�; lewe oko opada�o lekko w k�ciku, gdzie min�o je ostrze, a zaogniona czerwona linia bieg�a w d� policzka i przechodzi�a w cie�sz� i bledsz� szram� na szyi. By�a w jego wieku albo mo�e troch� starsza; w�a�ciw� ocen� utrudnia�a blizna, ale w ka�dym razie nosi�a potr�jne galony pe�nego kapitana, a w klapie niedu�y z�oty medal za kampani� egipsk�.

��Laurence, prawda? � odezwa�a si� kobieta, nie sil�c si� na �adne wst�py, podczas gdy on usi�owa� ukry� swoje zaskoczenie. � Jestem Jane Roland, kapitan Ekscidiuma. Wy�wiadczy�by mi pan osobist� przys�ug�, gdyby odda� pan pod moj� opiek� Emily na dzisiejszy wiecz�r, je�li pozwalaj� na to jej obowi�zki. � Zerkn�a znacz�co na bezczynnych kadet�w i chor��ych; jej sarkastyczny ton wskazywa� na to, �e jest ura�ona.

��Prosz� wybaczy� � b�kn�� Laurence, uzmys�owiwszy sobie sw�j b��d. � S�dzi�em, �e chce i�� do miasta. Nie mia�em poj�cia� � Ugryz� si� w j�zyk; teraz by� pewny, �e to matka i c�rka. ��czy�o je nie tylko to samo nazwisko, ale i pewne podobie�stwo wygl�du i mimiki. � Oczywi�cie, jest do pani dyspozycji � sko�czy�.

Us�yszawszy to wyja�nienie, kapitan Roland od razu si� rozchmurzy�a.

��Ha! Domy�lam si�, co pan sobie wyobra�a� � powiedzia�a, jej �miech by� bardzo serdeczny i ma�o kobiecy. � Obiecuj�, �e b�d� mia�a na ni� oko i przyprowadz� do �smej. Dzi�kuj�. Ekscidium i ja nie widzieli�my jej prawie od roku i boimy si� �e zapomnimy, jak wygl�da.

Laurence uk�oni� si� na po�egnanie. Roland drepta�a szybko by nad��y� za matk�, kt�ra stawia�a d�ugie kroki jak m�czyzna i szczebiota�a przez ca�y czas, podekscytowana i rozentuzjazmowana, machaj�c do przyjaci�. Laurence czu� si� troch� g�upio patrz�c za nimi; przyzwyczai� si� wreszcie do Harcourt i powinien by� si� domy�li�. W ko�cu Ekscidium by� Longwingiem i pewnie tak�e wola� kobiet� jako kapitana, podobnie jak Lily, a skoro s�u�y� ju� tak d�ugo, jego kapitan musia� by� zahartowany w boju. Lecz Laurence musia� przyzna�, �e jest zaskoczony, je�li nie zaszokowany, spotkaniem kobiety tak oszpeconej i tak bezpo�redniej. Harcourt, jedyna inna znana mu kobieta kapitan, w �adnej mierze nie przypomina�a pensjonarki, lecz by�a do�� m�oda i �wiadoma wczesnego awansu, przez co nie by�a a� tak pewna siebie.

Laurence dopiero co om�wi� z Temeraire�em kwesti� ma��e�stwa, wi�c mimowolnie pomy�la� o ojcu Emily; o ile ma��e�stwo by�o trudn� spraw� dla m�czyzny awiatora, to w wypadku kobiety wydawa�o si� wr�cz nie do pomy�lenia. M�g� tylko przypuszcza�, �e Emily jest dzieckiem nie�lubnym, lecz gdy mu to przysz�o do g�owy, zaraz zgani� samego siebie za to, �e w og�le dopuszcza takie my�li o ca�kowicie godnej szacunku kobiecie, kt�r� w�a�nie pozna�.

Lecz wkr�tce przekona� si�, �e jego mimowolne domys�y by�y zupe�nie s�uszne.

��Niestety, nie mam poj�cia. Nie widzia�am go od dziesi�ciu lat � wyjawi�a mu p�niej kapitan Roland. Wieczorem, po odprowadzeniu Emily, zaprosi�a go na p�n� kolacj� w klubie oficerskim, on za�, o�mielony kilkoma kieliszkami wina, odwa�y� si� zapyta� j� ostro�nie o zdrowie ojca Emily. � Wiesz, tak naprawd� nie byli�my ma��e�stwem. W�tpi�, czy w og�le zna imi� Emily.

Nie sprawia�a wra�enia ani troch� zawstydzonej, a Laurence w g��bi duszy �ywi� przekonanie, �e jakikolwiek bardziej oficjalny zwi�zek by�by niemo�liwy. Mimo wszystko czu� si� troch� nieswojo. Ona to zauwa�y�a, lecz na szcz�cie nie wzi�a tego do siebie i powiedzia�a do�� uprzejmie:

��Zdaje si�, �e nasz styl �ycia wci�� jest ci obcy. Ale mo�esz si� o�eni�, je�li chcesz, w Korpusie nie jest to zakazane. Tyle tylko, �e sytuacja drugiej strony jest trudna, poniewa� zawsze wa�niejszy od niej jest smok. Je�li chodzi o mnie, to nigdy tego nie pragn�am; gdyby nie chodzi�o o dobro Ekscidiuma, nigdy bym si� nie zdecydowa�a na dziecko, chocia� Emily jest kochana i ciesz� si�, �e j� mam. Niemniej jednak by�a to smutna niedogodno��.

��A zatem Emily b�dzie po tobie jego kapitanem? � rzek� Laurence. � Pozw�l, �e zapytam: Czy smoki, te d�ugowieczne, zawsze s� przekazywane w ten spos�b?

��Kiedy jest to mo�liwe. Bo widzisz, �le znosz� utrat� opiekuna, dlatego jest bardziej prawdopodobne, �e zaakceptuj� nowego, je�li jest osob�, z kt�r� s� jako� zwi�zane i z kt�r� mog� dzieli� sw�j smutek � odpowiedzia�a. � Tak wi�c hodujemy siebie tak samo jak smoki. Podejrzewam, �e poprosz� ci� o to, �eby� zmajstrowa� potomka albo dw�ch dla Korpusu.

��Dobry Bo�e � odpar� zaskoczony Laurence. Porzuci� my�li o dzieciach wraz z planami ma��e�skimi, kiedy tylko dosta� kosza od Edith, i jeszcze umocni� si� w tym przekonaniu, odkrywszy w�tpliwo�ci Temeraire�a, tak wi�c teraz zupe�nie sobie nie wyobra�a�, jakby mia� tego dokona�.

��Widz�, �e ci� to zaszokowa�o, biedaku. Bardzo mi przykro � powiedzia�a. � Zg�osi�abym si� na ochotnika, ale powiniene� poczeka�, a� on sko�czy przynajmniej dziesi�� lat, a poza tym teraz nie mam na to czasu.

Kiedy Laurence w pe�ni zrozumia� znaczenie jej s��w, co nast�pi�o dopiero po chwili, chwyci� sw�j kieliszek niepewn� r�k� i spr�bowa� ukry� za nim twarz; cho� bardzo si� stara�, nie potrafi� powstrzyma� rumie�ca.

��Mi�o z twojej strony � b�kn�� zza szk�a, dusz�c si� z za�enowania i �miechu. Nie wyobra�a� sobie, by kiedykolwiek m�g� otrzyma� podobn� propozycj�, cho�by tylko rzucon� mimochodem.

��Jak przyjdzie pora, mo�e wystarczy ci Catherine � ci�gn�a dalej Roland tym swoim przera�aj�co praktycznym tonem. � Doskona�e rozwi�zanie; zrobiliby�cie jedno dla Lily i jedno dla Temeraire�a.

��Dzi�kuj�! � odpar� bardziej stanowczo, rozpaczliwie pragn�c zmieni� temat. � Czy mog� przynie�� ci co� do picia?

��Och, tak. Przyda mi si� kieliszek porto, dzi�kuj� � odpar�a Roland. Teraz ju� przekroczy� granice szoku, wi�c kiedy wr�ci� z dwoma kieliszkami, a ona podsun�a mu zapalone cygaro, ochoczo si� nim zaci�gn��.

Rozmawiali jeszcze przez kilka godzin, a� zostali sami w klubie i s�u��cy zacz�li zatrzymywa� si� przy nich i ziewa� znacz�co. Weszli razem na g�r�.

��Jeszcze nie tak p�no � powiedzia�a, spogl�daj�c na zgrabny zegar ustawiony na g�rnym pode�cie. � Bardzo jeste� zm�czony? Mogliby�my zagra� u mnie partyjk� pikiety lub dwie.

Czu� si� ju� tak swobodnie w jej towarzystwie, �e ta propozycja w og�le go nie zdziwi�a. Kiedy wyszed� z jej pokoju, bardzo p�no, i wraca� do siebie, spotka� s�u��cego, kt�ry zerkn�� na niego; dopiero wtedy zastanowi� si� nad swoim zachowaniem i poczu� uk�ucie wstydu. Ostatecznie jednak uzna�, �e sta�o si� i trudno, je�li w og�le co� si� sta�o; d�u�ej ju� o tym nie my�la� i poszed� w ko�cu spa�.

By� ju� na tyle do�wiadczony, �eby si� nie dziwi� nast�pnego ranka, �e nie plotkowano na temat jego p�nej wizyty. Zamiast tego kapitan Roland powita�a go ciep�o przy �niadaniu i przedstawi�a swobodnie swoim porucznikom, a potem poszli razem do swoich smok�w.

Temeraire ko�czy� obfite �niadanie, wi�c Laurence wykorzysta� woln� chwil�, �eby odby� stanowcz� rozmow� na osobno�ci z Collinsem i Dunne�em o ich niedyskrecji. Nie zamierza� prawi� im kaza�, jak jaki� nieopierzony kapitan, o czysto�ci i wstrzemi�liwo�ci, ale nie widzia� niczego pruderyjnego w tym, �e woli, aby starsi oficerowie s�u�yli m�odym przyk�adem.

��Je�li ju� musicie obraca� si� w takim towarzystwie, to nie r�bcie z siebie dziwkarzy i nie sugerujcie chor��ym i kadetom, �e powinni p�j�� w wasze �lady � powiedzia� do wij�cych si� przed nim skrzyd�owych.

Dunne nawet otworzy� usta, jakby zamierza� zaprotestowa�, lecz nic nie powiedzia�, zgromiony zimnym spojrzeniem Laurence�a, kt�ry nie zamierza� tolerowa� podobnej niesubordynacji.

Kiedy ju� sko�czy� wyk�ad i odes�a� ich do swoich obowi�zk�w, poczu� si� troch� nieswojo, gdy� u�wiadomi� sobie, �e jego schowanie poprzedniego wieczoru te� nie by�o nienaganne. Pocieszy� si� my�l�, �e Roland jest oficerem, a jej towarzystwa w �adnej mierze nie mo�na por�wnywa� do towarzystwa dziwek, a poza tym oni si� nie obnosili, a przecie� to by�o sednem sprawy. Mimo wszystko usprawiedliwienie, jakie znalaz� na swoj� obron�, wyda�o mu si� ma�o przekonuj�ce, wi�c bardzo si� ucieszy�, �e mo�e wr�ci� do pracy, �eby zaj�� czym� my�li, Emily i dwaj pozostali go�cy czekali ju� u boku Temerairea z ci�kimi torbami pe�nymi list�w przeznaczonych dla za��g okr�t�w bior�cych udzia� w blokadzie.

Si�a brytyjskiej floty sprawi�a, �e okr�ty z blokady by�y dziwnie odizolowane. Rzadko kiedy przysy�ano im na pomoc smoka; zapasy i najpilniejsze meldunki transportowano na pok�adzie fregaty, tak wi�c nie mia�y zbyt wiele okazji, by otrzyma� najnowsze wie�ci czy te� poczt�. Francuzi mieli wprawdzie w Bre�cie dwadzie�cia jeden okr�t�w, ale nie odwa�yli si� wychyli� nosa, obawiaj�c si� o wiele bardziej do�wiadczonej floty brytyjskiej. Bez wsparcia okr�t�w nawet ca�y dywizjon ci�kich smok�w nie zaryzykowa�by nalotu bombowego, bo wiedzia�, �e na marsach przeciwnika czekaj� strzelcy wyborowi, a na pok�adach dzia�ka wielolufowe i wyrzutnie harpun�w. Czasami mog�y si� zdarzy� ataki w nocy, g��wnie przeprowadzane przez pojedynczego smoka, lecz strzelcy stawali na wysoko�ci zadania, a w wypadku ewentualnego pe�nego ataku wystarczy�o zawiadomi� rac� �wietln� smoki patroluj�ce teren od p�nocy.

Admira� ka�dego dnia wyznacza� nowe zadania zdatnym do s�u�by smokom z formacji Lily, �eby je czym� zaj��, a tak�e by powi�kszy� patrolowany obszar. Tego dnia Temeraire lecia� na szpicy, os�aniany na flankach przez Nitidusa i Dulci�: mieli wylecie� za formacj� Ekscidiuma, a potem odbi� i przelecie� nad g��wn� eskadr� Floty Kana�u, zajmuj�cej stanowiska w pobli�u wyspy Ushant i blokuj�cej Brest. Niezale�nie od zdobycia nowego do�wiadczenia, ich wizyta zapewni okr�tom floty kr�tki odpoczynek od monotonnej i samotnej s�u�by podczas blokady.

Poranek by� tak zimny i rze�ki, �e nie zebra�a si� mg�a, niebo by�o czyste, a woda w dole niemal czarna. Mru��c powieki przed blaskiem, Laurence mia� ochot� p�j�� w �lady chor��ych i skrzyd�owych, kt�rzy wcierali pod oczy czernid�o, lecz uzna�, �e jako dow�dca ma�ej grupy z pewno�ci� zostanie zaproszony na okr�t admira�a lorda Gardnera, kiedy wyl�duj� przy jego burcie.

Dzi�ki dobrej pogodzie lot by� przyjemny, cho� nie ca�kiem �atwy: pr�dy powietrzne zmienia�y si� nieoczekiwanie, kiedy znale�li si� nad otwartym morzem, tak wi�c Temeraire, kieruj�c si� jakim� pod�wiadomym instynktem, wznosi� si� i opada�, by z�apa� najlepszy wiatr. Po godzinnym patrolu dotarli do miejsca, w kt�rym mieli si� rozdzieli�; kapitan Roland podnios�a d�o� na po�egnanie, a Temeraire skierowa� si� na po�udnie, przelatuj�c nad Ekscidiumem. S�o�ce mieli prawie nad g�ow�, a morze skrzy�o si� w dole.

��Laurence, widz� statki przed nami � powiedzia� Temeraire, gdy up�yn�o jakie� p� godziny.

Laurence si�gn�� po lunet� i dostrzeg� �agle dopiero wtedy, gdy zmru�y� powieki i os�oni� oko d�oni�.

��Masz dobry wzrok � zawo�a� i poleci�: � Panie Turner, prosz� przes�a� nasz sygna�.

Chor��y zacz�� sygnalizowa� za pomoc� flag, �e s� oddzia�em brytyjskim, co by�o w pewnym sensie formalno�ci�, wobec niezwyk�ego wygl�du Temeraire�a.

Wkr�tce zostali dostrze�eni i rozpoznani; brytyjski okr�t flagowy odda� zgrabn� salw� honorow� z dziewi�ciu dzia�, cho� Temeraire nie ca�kiem na to zas�ugiwa�, jako �e nie by� oficjalnym przyw�dc� formacji. Bez wzgl�du na to, czy by�a to pomy�ka czy te� wyraz wspania�omy�lno�ci, Laurence z zadowoleniem przyj�� takie powitanie i nakaza� strzelcom odpowiedzie� podobnym salutem, kiedy przelatywali nad okr�tem.

Flota wygl�da�a imponuj�co: zgrabne i eleganckie kutry ko�ysa�y si� na wodzie wok� okr�tu admiralskiego w oczekiwaniu na poczt�, a ogromne okr�ty liniowe halsowa�y r�wno na p�nocnym wietrze, by utrzyma� pozycje, wydymaj�c bia�e �agle i powiewaj�c dumnie banderami wywieszonymi na masztach. Laurence odruchowo wychyli� si� mocno nad barkiem Temeraire�a, by podziwia� widok, a� jego rzemienie napi�y si� mocno.

��Sir, sygna� z okr�tu admiralskiego � oznajmi� Turner, kiedy tak si� zbli�yli, �e da�o si� ju� odczyta� znaki flagowe. � Kapitan na pok�ad po wyl�dowaniu.

Laurence skin�� g�ow�; tego w�a�nie si� spodziewa�.

��Prosz� potwierdzi�, panie Turner. Panie Granby, my�l�, �e przelecimy nad pozosta�� cz�ci� floty od po�udnia, zanim przygotuj� si� na nasze l�dowanie.

Za�ogi Hibernii i stoj�cego obok Agincourt zacz�y ju� wyrzuca� na wod� p�ywaj�ce platformy, kt�re po po��czeniu razem mia�y utworzy� l�dowisko dla smok�w, a mi�dzy nimi uwija� si� ma�y kuter zbieraj�cy cumy. Laurence wiedzia� z do�wiadczenia, �e taka operacja wymaga czasu, postanowi� wi�c przelecie� nisko nad okr�tami.

Kiedy zatoczyli ko�o i wr�cili, platformy by�y ju� gotowe.

��Bellmani na g�r�, panie Granby � rozkaza� Laurence; za�oga z ni�szej cz�ci uprz�y zacz�a si� wspina� szybko na grzbiet smoka. Ostatni marynarze usun�li si� pospiesznie z l�dowiska, ujrzawszy nadlatuj�cego Temeraire�a, za kt�rym pod��a�y Nitidus i Dulcia. Platforma zanurzy�a si� troch�, gdy Temeraire opad� na ni� ca�ym ci�arem, lecz liny trzyma�y pewnie. Nitidus i Dulcia wyl�dowa�y w przeciwnych rogach, kiedy Temeraire si� usadowi�, a Laurence zszed� na platform�.

��Go�cy, przynie�� poczt� � rozkaza�, a sam zabra� kopert� z meldunkami od admira�a Lentona do admira�a Gardnera.

Przeszed� z �atwo�ci� na pok�ad czekaj�cego kutra, podczas gdy jego go�cy, Roland, Dyer i Morgan, przekazywali pospiesznie worki z poczt� w wyci�gni�te r�ce marynarzy. Poszed� na ruf�; Temeraire roz�o�y� si� p�asko, �eby zapewni� platformie lepsz� r�wnowag�, z g�ow� u�o�on� blisko kutra, czym zaniepokoi� cz�onk�w jego za�ogi.

��Wr�c� niebawem � zwr�ci� si� do niego Laurence. � Gdyby� czego� potrzebowa�, zwr�� si�, prosz�, do porucznika Granby�ego.

��Chyba nie b�dzie takiej potrzeby. Jest mi tu bardzo dobrze � odpowiedzia� Temeraire i zaraz doda�, wprawiaj�c za�og� kutra w jeszcze wi�kszy niepok�j: � Ucieszy�bym si�, gdyby�my mogli potem zapolowa�. Po drodze widzia�em wspania�e ogromne tu�czyki.

Kuter, elegancki i smuk�y, zani�s� Laurence�a na pok�ad Hibernii z szybko�ci�, kt�r� kiedy� uzna�by za maksymaln�; teraz, gdy tam sta�, spogl�daj�c wzd�u� bukszprytu, ledwo odczuwa� powiew bryzy na twarzy.

Przygotowano �aweczk� bosma�sk� przy burcie Hibernii, ale Laurence spojrza� tylko na ni� z pogard� i wspi�� si� z �atwo�ci� przez burt�, czuj�c, �e wci�� mo�e polega� na swoich przywyk�ych do morza nogach. Kapitan Bedford czeka�, �eby go powita�, i zdumia� si� ogromnie: obaj s�u�yli na pok�adzie Goliatha podczas kampanii egipskiej.

��Dobry Bo�e, Laurence. Nie mia�em poj�cia, �e dosta�e� przydzia� na kanale � powiedzia� i zapomniawszy o oficjalnym powitaniu, u�cisn�� Laurence�owi serdecznie d�o�. � Czy to twoja bestia? � zapyta� i spojrza� ponad wod� na Temeraire�a, kt�ry wielko�ci� niewiele ust�powa� siedemdziesi�cioczterodzia�owemu Agincourt widocznemu za jego plecami. � My�la�em, �e wyklu� si� dopiero sze�� miesi�cy temu.

Laurence�a mimowolnie ogarn�a duma i mia� nadziej�, �e uda�o mu si� j� ukry�, kiedy odpowiedzia�:

��Tak, to jest Temeraire. Nie ma jeszcze o�miu miesi�cy lecz ju� osi�gn�� prawie pe�ne rozmiary.

Z trudem powstrzyma� si� przed dalszymi pochwa�ami poniewa� wiedzia�, �e nie ma nic bardziej irytuj�cego ni� m�czyzna, kt�ry nie przestaje m�wi� o urokach swojej kochanki czy te� m�dro�ci swoich dzieci. Bo przecie� Temeraire nie wymaga� rekomendacji; ka�dy, kto patrzy� na niego, nie m�g� nie zauwa�y� jego szczeg�lnej i eleganckiej sylwetki.

��Ach, rozumiem � odpar� Bedford, spogl�daj�c na niego z rozbawieniem. W tym momencie stoj�cy u boku Bedforda porucznik chrz�kn�� znacz�co. Kapitan zerkn�� na niego i po wiedzia�: � Wybacz, �e ci� zatrzyma�em, ale jestem zaskoczony, �e si� spotkali�my. Chod� ze mn�, prosz�. Lord Gardner ci� oczekuje.

Admira� lord Gardner ca�kiem niedawno obj�� dow�dztwo Floty Kana�u po odej�ciu na emerytur� sir Williama Cornwallisa; wida� ju� by�o po nim skutki przej�cia tak wa�nego stanowiska po tak �wietnym dow�dcy. Laurence s�u�y� we Flocie Kana�u przed kilkoma laty jako porucznik i cho� nigdy nie zosta� mu przedstawiony, to widzia� go kilkakrotnie, i teraz stwierdzi�, �e admira� wyra�nie si� postarza�.

��Laurence, prawda? � powiedzia� Gardner, kiedy porucznik flagowy go przedstawi� i doda� cicho kilka st�w, kt�rych Laurence nie us�ysza�. � Prosz� siada�. Musz� od razu przeczyta� te komunikaty, a potem sporz�dz� kr�tk� odpowied�, kt�r� dostarczy pan Lentonowi � oznajmi� i z�ama� piecz�cie, by zapozna� si� z tre�ci�. W trakcie lektury lord Gardner chrz�kn�� i pokiwa� g�ow�; po wyrazie jego twarzy Laurence pozna�, kiedy admira� dotar� do relacji z ostatniej potyczki.

��No c�, Laurence, rozumiem, �e zasmakowa� pan ju� prawdziwej walki � powiedzia�, odk�adaj�c wreszcie list. � Dobrze, �e�cie mieli okazj� si� zahartowa�, bo niebawem pewnie znowu si� pojawi�, o czym musi pan zawiadomi� Lentona. Wysy�am ka�dy s�up, bryg i kuter, kt�rymi mog� zaryzykowa� zbli�enie si� do brzegu, i dowiaduj� si�, �e Francuzi uwijaj� si� jak pszczo�y w okolicy Cherbourga. Nie wiemy dok�adnie, co knuj�, ale nietrudno si� domy�li�, �e przygotowuj� si� do inwazji, zapewne bliskiej, jak mo�na s�dzi� po ich aktywno�ci.

��Ale chyba Bonaparte nie wie wi�cej o flocie z Kadyksu ni� my? � zapyta� Laurence, zaniepokojony t� wiadomo�ci�. Takie przygotowania nie pozostawia�y wiele w�tpliwo�ci, a cho� Bonaparte by� arogancki, to jego arogancja rzadko kiedy okazywa�a si� ca�kowicie bezpodstawna.

��Nie, jest na bie��co, tego na szcz�cie jestem pewny. Przywi�z� mi pan potwierdzenie, �e nasi kurierzy kursowali regularnie i bez przerw � powiedzia� Gardner, stukaj�c palcami w plik papier�w na biurku. � Ale Bonaparte nie mo�e by� tak szalony, �eby sobie wyobra�a�, �e zdo�a si� przeprawi� bez tej floty, a to wskazuje na to, �e zak�ada jej rych�e przybycie.

Laurence skin�� g�ow�. To za�o�enie mog�o by� nieuzasadnione lub zbyt optymistyczne, ale fakt, �e Bonaparte w og�le je przyj��, oznacza�, �e niebawem flota Nelsona mog�a znale�� si� w niebezpiecze�stwie.

Gardner zalakowa� i poda� mu komunikaty zwrotne.

��Prosz�, Laurence. Jestem ogromnie zobowi�zany, r�wnie� za poczt�. A teraz ufam, �e zje pan z nami obiad, oczywi�cie wraz z pa�skimi pozosta�ymi kapitanami � powiedzia�, wstaj�c. � Przy��czy si� do nas, jak s�dz�, kapitan Briggs z Agincourt.

Podczas s�u�by w Kr�lewskiej Marynarce Laurence nauczy� si�, �e zaproszenie wy�szego rang� oficera mia�o wag� rozkazu i cho� Gardner nie by� ju� jego bezpo�rednim prze�o�onym, nie mo�na by�o nawet pomy�le� o odmowie. Lecz Laurence pomy�la� z pewnym niepokojem o Temerairze, a przede wszystkim Nitidusie. Pascal�s Blue by� nerwowym smokiem, z kt�rym kapitan Warren musia� obchodzi� si� ostro�nie nawet w normalnych okoliczno�ciach, i Laurence by� pewny, �e Nitidusa zaniepokoi perspektywa pozostania na prowizorycznej platformie bez opiekuna czy cho�by innego oficera powy�ej rangi porucznika.

Z drugiej strony smoki czeka�y w podobnych warunkach przez ca�y czas. Gdyby flocie grozi� powa�ny atak z powietrza, niekt�re z nich musia�yby stacjonowa� na platformach bez przerwy, a ich kapitanowie cz�sto by je opuszczali, �eby wzi�� udzia� w naradach z oficerami marynarki. Laurence nie mia� ochoty nara�a� smok�w na niepok�j z powodu tak b�ahego jak obiad, lecz musia� te� uczciwie przyzna�, �e nie b�dzie to dla nich naprawd� niebezpieczne�

��Sir, przyjd� z najwi�ksz� przyjemno�ci�, podobnie jak kapitan Warren i kapitan Chenery � odpowiedzia�, bo nic innego nie m�g� zrobi�. Sam Gardner zdawa� si� z g�ry zak�ada� tak� odpowied�, bo zmierza� ju� do drzwi, by wezwa� swojego porucznika.

Jednak w odpowiedzi na zasygnalizowane zaproszenie przyby� tylko Chenery, wyra�aj�c szczery, cho� niezbyt g��boki �al.

��Bo widzi pan, Nitidus by�by zdenerwowany, gdyby zosta� sam, wi�c Warren uzna�, �e lepiej b�dzie go nie opuszcza� � wyja�ni� weso�o Gardnerowi, nie�wiadomy, jak� gaf� w�a�nie pope�ni�.

Laurence z zak�opotaniem zauwa�y�, �e po tej uwadze nie tylko Gardner, ale tak�e inni kapitanowie i porucznik flagowy mieli zaskoczone i nieco ura�one miny, chocia� mimowolnie poczu� ulg�. Tak wi�c obiad rozpocz�� si� fatalnie i tak juz pozosta�o.

Admira� najwyra�niej my�la� o swoich obowi�zkach, bo kolejne uwagi wyg�asza� w du�ych odst�pach czasu. Przy stole by�oby cicho i ponuro, gdyby nie Chenery, kt�ry by� jak zwykle pogodny i skory do rozmowy i zabiera� cz�sto g�os, ignoruj�c morskie zwyczaje, przyznaj�ce prawo do rozpocz�cia konwersacji wy��cznie lordowi Gardnerowi.

Kiedy Chenery zwraca� si� do kt�rego� z oficer�w, ten milcza� wymownie przez chwil�, po czym odpowiada� najkr�cej, jak si� da�o, i nie podejmowa� tematu. Pocz�tkowo Laurence bardzo wsp�czu� Chenery�emu, lecz potem ogarn�� go gniew na zgromadzonych. Nawet dra�liwa osoba zrozumia�aby, �e zachowanie jego kolegi jest wynikiem nieznajomo�ci konwenans�w; porusza� zupe�nie niewinne tematy, wi�c ta wymowna i pe�na wyrzut�w cisza wydawa�a si� Laurence�owi przejawem o wiele wi�kszej niegrzeczno�ci.

Chenery oczywi�cie zauwa�y� ch�odn� reakcj� oficer�w, mimo to wygl�da� na raczej zdziwionego ni� obra�onego, lecz nie mog�o to trwa� w niesko�czono��. Tak wi�c kiedy podj�� kolejn� odwa�n� pr�b�, Laurence specjalnie udzieli� mu odpowiedzi. Kontynuowali rozmow� przez kilka minut, a� wreszcie Gardner, wytr�cony z rozmy�la�, podni�s� wzrok znad biurka i dorzuci� swoj� uwag�. Dopiero wtedy pozostali oficerowie, otrzymawszy b�ogos�awie�stwo, przy��czyli si� do dyskusji. Laurence robi� wszystko, co w jego mocy, aby rozmowa trwa�a do ko�ca obiadu.

To, co powinno by� przyjemno�ci�, zamieni�o si� w udr�k�, dlatego bardzo si� ucieszy�, kiedy zabrano ze sto�u porto i zaproszono ich na pok�ad na kaw� i cygaro. Z fili�ank� w d�oni stan�� przy relingu rufowym bakburty, by mie� lepszy widok na p�ywaj�c� platform�: Temeraire spa� spokojnie w s�o�cu, z jedn� �ap� opuszczon� do wody, a Nitidus i Dulcia odpoczywa�y przy nim.

Bedford stan�� obok niego, zachowuj�c, jak mniema� Laurence, koj�ce i przyjacielskie milczenie. Po chwili jednak powiedzia�:

��Musi by� cennym zwierz�ciem i pewnie trzeba si� cieszy�, �e go mamy, ale to straszne, �e zosta�e� skazany na takie �ycie i takie towarzystwo.

Laurence nie od razu zdo�a� wydoby� z siebie g�os, by zareagowa� na t� uwag�, tak przepe�nion� szczerym ubolewaniem � na usta cisn�o mu si� wiele odpowiedzi. Wreszcie z trudem odetchn�� i wycedzi� z w�ciek�o�ci�:

��Sir, nie b�dzie pan m�wi� do mnie w ten spos�b ani o Temerairze, ani o moich kolegach. Dziwi� si�, �e uzna� pan w og�le podobne s�owa za dopuszczalne.

Bedford cofn�� si�, zaskoczony jego wybuchem. Laurence odwr�ci� si� i postawi� g�o�no swoj� fili�ank� na tacy stewarda.

��Sir, musimy ju� lecie� � powiedzia� spokojnie do Gardnera. � To pierwszy lot Temeraire�a na tej trasie, wi�c powinni�my wr�ci� przed zachodem s�o�ca.

��Naturalnie � odpar� Gardner i poda� mu d�o�. � Dobrej podr�y, kapitanie. Mam nadziej�, �e spotkamy si� niebawem.

Wbrew tej wym�wce Laurence dotar� do kryj�wki kr�tko po zapadni�ciu nocy. Zobaczywszy, jak Temeraire wy�awia z wody kilka du�ych tu�czyk�w, Nitidus i Dulcia wyrazi�y ch�� p�j�cia w jego �lady, on za� z wielk� ochot� zgodzi� si� by� ich nauczycielem. M�odsi cz�onkowie za�ogi nie byli przygotowani do latania na poluj�cym smoku, lecz po pierwszym nurkowaniu przyzwyczaili si�, ich g�o�ne okrzyki umilk�y i zacz�li traktowa� wszystko jak zabaw�.

Ich entuzjazm rozwia� ponury nastr�j Laurence�a. Ch�opcy wiwatowali za ka�dym razem, kiedy Temeraire wznosi� si� znad wody z wij�cym si� w jego �apach kolejnym tu�czykiem, a niekt�rzy nawet poprosili o pozwolenie zej�cia ni�ej, by da� si� ochlapa� w chwili chwytania ryby.

Temeraire, objedzony i lec�cy ku wybrze�u znacznie wolniej, zamrucza� z zadowolenia, spojrza� do ty�u na Laurence�a z wdzi�czno�ci� i powiedzia�.

��Czy� to nie by� przyjemny dzie�? Dawno ju� nie mieli�my tak cudownego lotu.

Laurence poczu�, �e pozby� si� gniewu, kt�ry dot�d ukrywa�, i mo�e swobodnie odpowiedzie�.

Kiedy zbli�ali si� do kryj�wki, zapalano w�a�nie latarnie przypominaj�ce wielkie �wietliki rozrzucone po�r�d drzew, mi�dzy kt�rymi chodzili cz�onkowie za��g naziemnych z pochodniami. M�odsi oficerowie byli wci�� przemokni�ci i zacz�li dygota�, kiedy zeszli na ziemi�, tak wi�c Laurence odes�a� ich na odpoczynek i pozostali z Temeraire�em, kiedy za�oga naziemna ko�czy�a zdejmowa� uprz��. Hollin spojrza� na niego z pewnym wyrzutem, gdy jego koledzy przynie�li uprz�� szyjn� i barkow�, pokryt� rybimi �uskami, o�ciami i wn�trzno�ciami, troch� ju� cuchn�c�.

Temeraire by� zbyt szcz�liwy i najedzony, �eby Laurence czu� si� winny, wi�c powiedzia� tylko:

��Obawiam si�, �e b�dzie mia� pan przez nas du�o roboty, panie Hollin, ale przynajmniej nie trzeba b�dzie go karmi�.

��Tak jest, sir � rzuci� Hollin ponuro i wraz ze swoimi lud�mi zabra� si� do pracy.

Kiedy Temeraire zosta� umyty � za�oga wymy�li�a technik� podawania sobie kolejno wiader, tak jak to robi� stra�acy, zamiast szorowa� go po posi�kach � ziewn�� szeroko, bekn�� i wyci�gn�� si� na ziemi z min� tak zadowolon�, �e Laurence a� si� roze�mia�.

��Musz� dostarczy� meldunki � powiedzia�. � Po�o�ysz si� spa� czy jeszcze poczytamy?

��Wybacz, Laurence, ale chyba jestem zbyt senny � odpar� Temeraire i znowu ziewn��. � Za Laplace�em trudno jest nad��a�, nawet kiedy mam sprawny umys�, a nie chc� ryzykowa�, �e czego� nie zrozumiem.

Laurence podziela� jego zdanie, bo do�� k�opot�w sprawia�o mu samo poprawne czytanie napisanej po francusku rozprawy Laplace�a o mechanice cia� niebieskich i nawet nie pr�bowa� poj�� zawartych w niej zasad.

��Dobrze, m�j drogi. W takim razie do zobaczenia rano � po wiedzia�; jeszcze przez jaki� czas g�adzi� nos Temeraire�a, a� jego oczy si� zamkn�y, a oddech wyr�wna�.

Admira� Lenton odebra� komunikaty i s�owny meldunek z zatroskan� min�.

��Ani troch� mi si� to nie podoba, ani troch� � powiedzia�. � Aktywno�� na l�dzie, tak? Laurence, czy to mo�liwe, �e Bonaparte buduje nowe okr�ty, aby powi�kszy� flot�, a my nic o tym nie wiemy?

��My�l�, sir, �e jakie� prowizoryczne transportowce mo�e zbudowa�, ale nie okr�ty liniowe � odpar� natychmiast Laurence z pewno�ci� znawcy przedmiotu. � Ale zgromadzi� ju� du�� liczb� transportowc�w we wszystkich portach wzd�u� wybrze�a, wi�c wydaje si� ma�o prawdopodobne, �eby potrzebowa� ich wi�cej.

��Dzia�a w okolicach Cherbourga, a nie Calais, chocia� odleg�o�� jest wi�ksza i jest bli�ej naszej floty. Trudno mi powiedzie�, ale Gardner ma chyba racj�. Jestem pewien, �e on co� knuje, ale rozpocznie prawdziwy atak, kiedy sprowadzi tu swoj� flot�.

Wsta� nieoczekiwanie i wyszed� z biura, Laurence za�, niepewny, czy ju� mo�e odej��, pod��y� za nim na korytarz, a potem na dw�r, na polan�, gdzie Lily odbywa�a rekonwalescencj�.

Siedzia�a przy niej kapitan Harcourt, g�aszcz�c jej przedni� �ap�; Choiseul by� przy nich i czyta� im na g�os. W oczach Lily wci�� wida� by�o cierpienie, lecz ju� nie tak przejmuj�ce; najwyra�niej zjad�a wreszcie obfity posi�ek, o czym �wiadczy� poka�ny stos ko�ci uprz�tanych w�a�nie przez za�og� naziemn�.

Choiseul od�o�y� ksi��k�, powiedzia� co� cicho do Harcourt i podszed� do m�czyzn.

��Przysypia, wi�c prosz� jej nie przeszkadza� � rzek� cicho. Lenton skin�� g�ow� i da� im obu znak, aby odeszli z nim na bok.

��Wraca do zdrowia? � zapyta�.

��Jak najbardziej. Lekarze twierdz�, �e rany goj� si� szybko, tak jak mo�na si� by�o spodziewa� � odpowiedzia� Choiseul. � Catherine jest z ni� przez ca�y czas.

��Dobrze � rzek� Lenton. � A zatem mamy trzy tygodnie, je�li ich przypuszczenia s� trafne. No c�, panowie, zmieni�em zdanie. Podczas jej rekonwalescencji Temeraire b�dzie wylatywa� na patrole codziennie, zamiast zmienia� si� z Praecursorisem. Ty, Choiseul, masz ju� wystarczaj�ce do�wiadczenie, a Temeraire musi si� jeszcze uczy�, tak wi�c b�dziesz musia� �wiczy� z Praecursorisem na w�asn� r�k�.

Choiseul sk�oni� si�, nie okazuj�c niezadowolenia, nawet je�li by� rozczarowany.

��Ch�tnie s�u�� pomoc� i czekam tylko na instrukcje. Lenton kiwn�� g�ow�.

��P�ki co dotrzymuj Harcourt towarzystwa. Z pewno�ci� wiesz, co to znaczy mie� rannego smoka � powiedzia�.

Choiseul wr�ci� do Harcourt i �pi�cej ju� Lily, a Lenton i Laurence odeszli, pogr��eni w my�lach.

��Laurence � odezwa� si� Lenton � chc�, �eby� podczas patroli spr�bowa� manewr�w grupowych z Nitidusem i Dulci�. Wiem, �e nie trenowa�e� z ma�� grup�, ale Warren i Chenery ci pomog�. W razie potrzeby Temeraire poprowadzi do walki par� lekkich smok�w.

��Tak jest, sir � odpar� Laurence nieco zaskoczony. Mia� wielk� ochot� zapyta� o przyczyny takiej decyzji i z trudno�ci� poskromi� swoj� ciekawo��.

Poszli na polank� Ekscidiuma, kt�ry w�a�nie zasypia�; kapitan Roland rozmawia�a z za�og� naziemn� i przegl�da�a uprz�� Skin�a g�ow� i we troje ruszyli w stron� kwatery g��wnej.

��Roland, poradzisz sobie bez Auctoritasa i Crescendiuma? � zapyta� nieoczekiwanie Lenton.

Unios�a brwi.

��Oczywi�cie, je�li zajdzie taka potrzeba � odpowiedzia�a. � A co si� dzieje?

Lenton najwyra�niej nie mia� nic przeciwko tak bezpo�rednim pytaniom.

��Przymierzam si� do wys�ania Ekscidiuma do Kadyksu, kiedy Lily ju� dojdzie do siebie � wyja�ni�. � Nie zamierzam pozwoli� na to, �eby�my przegrali tylko dlatego, �e jeden smok nie znalaz� si� na w�a�ciwym miejscu. Tutaj jeste�my w stanie d�ugo odpiera� ataki z powietrza, z pomoc� Floty Kana�u i baterii nadbrze�nych, ale nie mo�emy dopu�ci�, �eby francuska flota si� wymkn�a.

Je�li Lenton rzeczywi�cie ode�le Ekscidiuma i jego formacj�, wtedy kana� b�dzie bardziej nara�ony na atak z powietrza, lecz gdyby francuska i hiszpa�ska flota wymkn�y si� z Kadyksu i przyby�y na p�noc, by do��czy� do okr�t�w czekaj�cych w Bre�cie i Calais, to nawet jednodniowa przewaga mog�aby umo�liwi� Napoleonowi przeprawienie si� z si�ami inwazyjnymi.

Laurence nie zazdro�ci� Lentonowi podj�cia tej decyzji; wyb�r w du�ym stopniu opiera� si� tylko na domys�ach, jako ze admira� nie wiedzia�, czy powietrzne si�y Bonapartego zmierzaj� do Kadyksu, czy te� wci�� stacjonuj� wzd�u� granicy austriackiej. A jednak trzeba by�o co� postanowi�, nawet je�li oznacza�o to bierno��, a Lenton najwyra�niej got�w by� zaryzykowa�.

Teraz Laurence poj�� plany Lentona co do Temeraire�a: admira� chcia� dysponowa� drug� formacj�, cho�by ma�� i nie najlepiej wyszkolon�. Laurence przypomnia� sobie, �e Auctoritas i Crescendium to �rednie smoki, nale��ce do si� wsparcia Ekscidiuma. By� mo�e Lenton zamierza� po��czy� je z Temeraire�em po to, by utworzy�y zwrotn� i szybk� formacj� uderzeniow�.

��Pr�buj� odgadn�� zamiary Bonapartego i na sam� my�l robi mi si� zimno � powiedzia�a kapitan Roland, wt�ruj�c rozmy�laniom Laurence�a. � Ale b�dziemy gotowi polecie� tam, gdzie zechcesz nas wys�a�. B�d� �wiczy�a manewry bez Auctora i Cressy�ego, je�li czas pozwoli.

��Dobrze, przy��cie si� � powiedzia� Lenton, kiedy wchodzili po schodach do holu. � Po�egnam si� ju� z wami. Niestety, mam do przeczytania kolejnych dziesi�� meldunk�w. Dobranoc.

��Dobranoc, Lenton � odpowiedzia�a Roland i przeci�gn�a si�, ziewaj�c. � No c�, manewry grupowe by�yby piekielnie nudne, gdyby nie te cz�ste zmiany. Co powiesz na kolacj�?

Zjedli zup�, grzanki i smacznego stiltona, kt�rego popili porto, a potem poszli do jej pokoju na partyjk� pikiety. Po kilku rozdaniach, przeplatanych zdawkow� rozmow�, Roland odezwa�a si� z nietypow� dla niej nut� niepewno�ci w g�osie:

��Laurence, wybacz moj� �mia�o��

Spojrza� na ni� zdumiony, poniewa� wcze�niej bez wahania porusza�a wszelkie mo�liwe tematy.

��Pewnie � powiedzia�, pr�buj�c wyobrazi� sobie, o co mo�e jej chodzi�. Nagle uzmys�owi� sobie w jakiej jest sytuacji: nieca�e dziesi�� st�p od niego sta�o ��ko z pomi�t� po�ciel�, a prz�d jej szlafroka, kt�ry na�o�y�a za parawanem zaraz po przyj�ciu, by� rozchylony. Spojrza� na karty, czerwony na twarzy; r�ce lekko mu dr�a�y.

��Je�li nie chcesz, to powiedz mi od razu � doda�a.

��Nie � odpowiedzia� szybko. � Spe�ni� twoje �yczenie. Na pewno � rzek� i zaraz sobie u�wiadomi�, �e jeszcze go nie wyrazi�a.

��Jeste� bardzo mi�y � powiedzia�a i na jej twarzy pojawi� si� szeroki u�miech, nieco przekrzywiony, bo prawy k�cik ust uni�s� si� troch� wy�ej ni� lewy, bliski blizny. Po chwili podj�a: � By�abym bardzo wdzi�czna, gdyby� zechcia� mi powiedzie�, ale uczciwie, co my�lisz o Emily i o jej sk�onno�ci do takiego �ycia.

Robi�, co m�g�, by nie spiec raka z powodu swojej pomy�ki nawet kiedy doda�a:

��Wiem, �e nie powinnam prosi� ci� o to, aby� j� przede mn� krytykowa�, ale widzia�am ju�, co si� dzieje, kiedy kto� zak�ada, �e wystarczy sukcesja bez dobrego przygotowania. Je�li masz jakiekolwiek w�tpliwo�ci co do jej przydatno�ci do s�u�by, powiedz mi teraz, kiedy by� mo�e jeszcze mo�na naprawi� b��d.

Teraz ju� wyra�nie by�o wida�, �e jest zaniepokojona, a Laurence doskonale to zrozumia�, pomy�lawszy o Rankinie i o haniebnym traktowaniu Levitasa; wsp�czucie wzi�o g�r� nad za�enowaniem.

��Ja te� widzia�em skutki tego, o czym wspomnia�a� � powiedzia�, by j� pocieszy�. � Obiecuj�, �e powiem ci o tym szczerze, je�li zobacz� podobne oznaki. Ale nigdy bym jej nie przyj�� na go�ca, gdybym nie by� przekonany, �e mog� na niej polega� i �e jest oddana s�u�bie. Oczywi�cie jest bardzo m�oda, ale my�l�, �e dobrze si� zapowiada.

Roland g�o�no odetchn�a i opad�a na krzes�o, opuszczaj�c d�o� z kartami i przestaj�c nawet udawa�, �e skupia na nich uwag�.

��Bo�e, ale mi ul�y�o � powiedzia�a. � Oczywi�cie mia�am na to nadziej�, ale uzna�am, �e nie mog� sobie ufa� w tej kwestii. � Roze�mia�a si� i podesz�a do biurka po now� butelk� wina.

Laurence podstawi� jej sw�j kieliszek.

��Za sukces Emily � wzni�s� toast i wypili do dna. A potem ona odebra�a mu kieliszek i go poca�owa�a. Rzeczywi�cie pope�ni� b��d; okaza�o si�, �e Roland nie by�a ani troch� nie�mia�a.

Laurence mimowolnie si� skrzywi�, gdy zobaczy�, jak Jane na chybi� trafi� wyjmuje ubrania z szafy i rzuca je na ��ko.

��Mog� ci pom�c? � zapyta�, doprowadzony do ostateczno�ci, i wzi�� jej torb�. � Nie, prosz�, pozw�l mi to zrobi�. Zastanowisz si� nad tras� przelotu, a ja si� zajm� pakowaniem � powiedzia�.

��Dzi�kuj�, Laurence, to bardzo mi�o z twojej strony. � Usiad�a przy mapach. � Mam nadziej�, �e to b�dzie prosty przelot � ci�gn�a, dokonuj�c oblicze� i przesuwaj�c kawa�ki drewna, kt�re reprezentowa�y rozrzucone na morzu jednostki do transportu smok�w, miejsca odpoczynku formacji Ekscidiuma w drodze do Kadyksu. � Przy dobrej pogodzie dotrzemy tam w nieca�e dwa tygodnie. � W tak dramatycznej sytuacji smoki nie mia�y podr�owa� na transportowcu, lecz przemieszcza� si� z jednego statku na drugi, staraj�c si� przewidzie� ich po�o�enie na podstawie pr�d�w i wiatru.

Laurence kiwn�� g�ow�, cho� bez przekonania; by� ostatni dzie� pa�dziernika i wszystko wskazywa�o na to, �e pogoda nie utrzyma si� d�u�ej. Potem Jane b�dzie musia�a zdecydowa�, czy znale�� transportowiec, kt�ry z �atwo�ci� m�g�by zosta� zniesiony z kursu, czy szuka� schronienia na l�dzie, nara�aj�c si� na ogie� hiszpa�skiej artylerii. Je�li oczywi�cie przyjmiemy �e formacji nie zaskoczy sztorm: zdarza�o si�, �e piorun albo porywisty wiatr str�ca� smoka, a ten po upadku do wzburzonego morza �atwo m�g� uton�� wraz z za�og�.

Ale nie by�o wyboru. Lily szybko dochodzi�a do siebie w ostatnich tygodniach; poprzedniego dnia poprowadzi�a pe�en patrol i wyl�dowa�a g�adko, nie odczuwaj�c b�lu. Lenton obejrza� j� odby� kr�tk� rozmow� z ni� i kapitan Harcourt, po czym uda� si� prosto do Jane i rozkaza� jej polecie� do Kadyksu. Oczywi�cie Laurence spodziewa� si� tego, lecz mimo to obudzi� si� w nim niepok�j, tak o smoki wylatuj�ce, jak i te, kt�re pozostawa�y na miejscu.

��Wystarczy � powiedzia�a, sko�czywszy wykres i od�o�ywszy pi�ro.

Spojrza� na ni� zaskoczony: pakowa� jej rzeczy mechanicznie, pogr��ony w my�lach. Zorientowa� si�, �e milcza� od prawie dwudziestu minut, a teraz stoi z jednym z jej gorset�w w r�ku. Szybko po�o�y� go na spakowanych elegancko ubraniach i zamkn�� wieko niewielkiej walizki.

Pierwsze promienie s�o�ca zajrza�y do pokoju, co oznacza�o, �e nadesz�a pora startu.

��No, Laurence, nie b�d� taki ponury. Ju� kilkana�cie razy lata�am na Gibraltar � powiedzia�a, po czym podesz�a do niego i poca�owa�a go mocno. � Obawiam si�, �e tu b�dziecie mieli wi�cej roboty. Z pewno�ci� czego� spr�buj�, gdy tylko si� dowiedz�, �e wylecieli�my.

��Wierz� w ciebie � powiedzia� Laurence i zadzwoni� po s�u�b�. � Mam tylko nadziej�, �e nie oceniali�my �le sytuacji.

Nie sta� go by�o na wi�cej s��w krytyki wobec Lentona, szczeg�lnie gdy dotyczy�o to tematu, co do kt�rego m�g� by� stronniczy. Mimo to mia� wra�enie, �e nawet gdyby nie �ywi� osobistych obiekcji wobec planu, kt�ry nara�a� na niebezpiecze�stwo Ekscidiuma i jego dywizjon, to i tak by si� niepokoi� brakiem nowych wiadomo�ci.

Volly przylecia� przed trzema dniami i przyni�s� same z�e wie�ci. Do Kadyksu przyby�a grupa francuskich smok�w, na tyle liczna, by uniemo�liwi� Mortiferusowi wykurzenie floty z portu, lecz stanowi�ca nawet nie dziesi�t� cz�� smok�w stacjonuj�cych wzd�u� Renu. Co gorsza, mimo i� przeznaczono na patrole zwiadowcze i szpiegowskie wszystkie szybkie i lekkie smoki, kt�re nie pe�ni�y s�u�by kurierskiej, nie dowiedziano si� niczego wi�cej o dzia�aniach Bonapartego po drugiej stronie kana�u.

Odprowadzi� j� na polan� Ekscidiuma i patrzy�, jak zajmuje miejsce na grzbiecie; to by�o dziwne, bo wydawa�o mu si�, �e powinien czu� co� wi�cej. Pr�dzej strzeli�by sobie w �eb, ni� pozwoli�, �eby Edith nara�a�a si� na niebezpiecze�stwo, podczas gdy on zostawa�by na miejscu, tymczasem z Roland po�egna� si� tak, jak si� �egna wyruszaj�cego w podr� kamrata. Pos�a�a mu przyjacielski poca�unek z grzbietu Ekscidiuma, kiedy ca�a za�oga zaj�a stanowiska.

��Jestem pewna, �e zobaczymy si� za kilka miesi�cy, albo nawet wcze�niej, je�li uda nam si� wykurzy� �abojad�w z portu � zawo�a�a. � Pomy�lnych wiatr�w i nie pozw�l Emily szale�.

Uni�s� d�o�.

��Szcz�liwej drogi � zawo�a� i patrzy�, jak Ekscidium rozk�ada ogromne skrzyd�a i podrywa si� z ziemi, a zaraz za nim wznosz� si� pozosta�e smoki; niebawem wszystkie znikn�y na po�udniowym horyzoncie.

Pilnie obserwowali niebo nad kana�em, lecz pierwsze tygodnie po odlocie Ekscidiuma up�yn�y spokojnie. Nie dosz�o do �adnych nalot�w, przez co Lenton sk�ania� si� ku opinii, �e Francuzi wierz�, i� Ekscidium jest na miejscu, wi�c powstrzymuj� si� przed podj�ciem jakichkolwiek akcji.

��Im d�u�ej utrzymamy ich w tym przekonaniu, tym lepiej powiedzia� do kapitan�w po kolejnym spokojnym patrolu. � Dzi�ki temu nie mamy k�opot�w, oni za� nie zdaj� sobie sprawy, �e kolejna formacja zbli�a si� do ich cennej floty w Kadyksie.

Odetchn�li z ulg�, gdy Volly przyni�s� wie�ci, �e dywizjon Ekscidiuma dotar� bezpiecznie do celu nieca�e dwa tygodnie po odlocie.

��Kiedy wyrusza�em, ju� zacz�li � opowiada� kapitan James pozosta�ym kapitanom nast�pnego dnia, jedz�c pospiesznie �niadanie przed podr� powrotn�. � Wycie Hiszpan�w s�ycha� by�o na ca�e mile, a ich statki handlowe rozpada�y si�, spryskane smoczym jadem, r�wnie szybko jak okr�ty liniowe, a tak�e sklepy i domy. Podejrzewam, �e je�li Villeneuve nie pojawi si� niebawem, to sami zaczn� strzela� do Francuz�w, nie zwa�aj�c na przymierze.

Te pokrzepiaj�ce nowiny poprawi�y atmosfer�, a Lenton ograniczy� patrole, pozwalaj�c im �wi�towa� i odpocz�� po morderczej pracy. Ci, kt�rzy zachowali najwi�cej energii, udali si� do miasta, lecz wi�kszo�� nadrabia�a zaleg�o�ci w spaniu, podobnie jak zm�czone smoki.

Laurence wykorzysta� okazj� i sp�dzi� wiecz�r na lekturze z Temeraire�em; siedzieli do p�na, czytaj�c przy �wietle latarni. Laurence przebudzi� si� z drzemki jaki� czas po wschodzie ksi�yca: Temeraire, kt�rego czarny �eb majaczy� na tle rozja�nionego nieba, spogl�da� badawczo ku p�nocnemu kra�cowi ich polanki.

��Co� si� sta�o? � zapyta� go Laurence. Usiad� i us�ysza� cichy, wysoki, dziwny odg�os, kt�ry umilk� po chwili.

��Laurence, to chyba Lily � powiedzia� Temeraire, a jego kreza podnios�a si�.

Laurence zsun�� si� z jego �apy.

��Zosta� tutaj. Wr�c� jak najszybciej � powiedzia�, a Temeraire skin�� g�ow�, nie odwracaj�c wzroku.

�cie�ki by�y nieo�wietlone i opustosza�e. Dywizjon Ekscidiuma odlecia�, wszystkie lekkie smoki patrolowa�y niebo, a nocny ch��d wygna� do barak�w nawet najbardziej troskliwe za�ogi. Obcasy Laurence�a dudni�y g�ucho na twardej ziemi, kt�r� mr�z �ci�� ju� trzy dni temu.

Polana Lily by�a pusta, a z barak�w, kt�rych o�wietlone okna Laurence widzia� w oddali mi�dzy drzewami, dochodzi�y s�abe d�wi�ki; nie dostrzeg� nikogo przed budynkami. Sama Lily skuli�a si� i grzeba�a �ap� w ziemi; jej ��te, przekrwione oczy by�y szeroko otwarte. Ciche g�osy i p�acz; przez chwil� Laurence zastanawia� si�, czy mo�e przychodzi nie w por�, lecz wyra�ny niepok�j Lily pchn�� go do czynu. Wszed� na polan� i zawo�a� g�o�no:

��Harcourt? Jeste� tu?

��Nie podchod� bli�ej � dobieg� go g�os Choiseula, niski i ostry.

Laurence obszed� Lily i zamar� zaskoczony: Choiseul ze zdesperowan� min� trzyma� Harcourt za rami�.

��B�d� cicho, Laurence � powiedzia�. Trzyma� w r�ku szpad�, a za nim na ziemi le�a� rozci�gni�ty m�ody skrzyd�owy, na kt�rego plecach widnia�y ciemne plamy krwi. � B�d� cicho.

��Na mi�o�� bosk�, co ty wyprawiasz? � zapyta� Laurence. � Harcourt, jeste� ca�a?

��Zabi� Wilpoysa � rzuci�a przez �ci�ni�te gard�o; zatacza�a si�, a na jej czole, widocznym w blasku pochodni, wykwita� du�y siniec. � Laurence, mniejsza o mnie. Musisz sprowadzi� pomoc, bo on ma z�e zamiary wobec Lily.

��Nie, wcale nie � rzek� Choiseul. � Nie zamierzam wyrz�dzi� krzywdy ani jej, ani tobie, Catherine, przysi�gam. Ale nie odpowiadam za siebie, je�li si� wtr�cisz, Laurence. Nic nie r�b.

Kiedy uni�s� szpad�, na jej klindze, tu� przy szyi Harcourt, zal�ni�a krew; Lily znowu wyda�a dziwny odg�os, niemi�y dla ucha wysoki j�k. Choiseul, kt�rego blada twarz mia�a w �wietle ksi�yca zielonkawy odcie�, wygl�da� na gotowego na wszystko, tak wi�c Laurence pozosta� na miejscu, licz�c na lepszy moment.

Choiseul wpatrywa� si� w niego czujnie przez pewien czas i dopiero gdy si� przekona�, �e Laurence nie zamierza nic zrobi� powiedzia�:

��Przejdziemy wszyscy do Praecursorisa. Lily, ty zostaniesz tutaj i ruszysz za nami, kiedy b�dziemy ju� w powietrzu. Obiecuj�, �e nie skrzywdz� Catherine, je�li b�dziesz pos�uszna.

��Ty pod�y, tch�rzliwy, zdradziecki psie � warkn�a Harcourt. � My�lisz, �e polec� z tob� do Francji i b�d� liza� buty Bonapartemu? Od jak dawna to planowa�e�? � Spr�bowa�a wyrwa� si� z jego u�cisku, cho� wci�� si� zatacza�a, lecz Choiseul poci�gn�� j� gwa�townie, tak �e niemal si� przewr�ci�a.

Lily zawarcza�a, unosz�c si� nieco i rozk�adaj�c skrzyd�a. Laurence dostrzeg� czarny jad po�yskuj�cy na kraw�dziach jej kostnych wypustek.

��Catherine! � sykn�a przez zaci�ni�te z�by.

��Cisza � rzuci� Choiseul i przyci�gn�� Harcourt do siebie, blokuj�c jej ramiona. Laurence, czekaj�c na dogodn� okazj�, nie spuszcza� wzroku ze szpady, kt�r� Francuz trzyma� pewnie w d�oni. � Polecisz za nami, Lily. Zrobisz tak, jak powiedzia�em. A teraz ruszamy, monsieur, no ju�. � Da� znak szpad�.

Laurence nie odwr�ci� si�, lecz cofn��, a gdy znalaz� si� w cieniu drzewa, zacz�� i�� jeszcze wolniej, przez co Choiseul nie�wiadomie zbli�y� si� do niego bardziej, ni�by tego pragn��.

Nast�pi�a kr�tka szamotanina, a potem wszyscy troje run�li na ziemi�; Harcourt znalaz�a si� mi�dzy nimi, szpada za� odlecia�a na bok. Upadli ci�ko, lecz Choiseul znalaz� si� na spodzie, co da�o chwilow� przewag� Laurence�owi; musia� j� jednak po�wi�ci�, by odsun�� Harcourt i uwolni� j� od niebezpiecze�stwa, a wtedy Choiseul uderzy� go w twarz i zrzuci� z siebie.

Turlali si� po ziemi, ok�adaj�c na o�lep i jednocze�nie pr�buj�c dosi�gn�� szpady. Choiseul by� pot�nie zbudowany i wy�szy i cho� Laurence mia� o wiele wi�ksze do�wiadczenie w walce wr�cz, to Francuz dobrze wykorzystywa� swoj� wag�. Lily rycza�a teraz g�o�no, a w oddali s�ycha� by�o g�osy. Coraz bardziej zdesperowany Choiseul nabra� nowych si�: uderzy� go pi�ci� w �o��dek i rzuci� si� po szpad�, podczas gdy Laurence le�a� skulony, usi�uj�c z�apa� oddech.

Nagle z g�ry dobieg� przera�liwy ryk. Zadr�a�a ziemia i z ga��zi posypa� si� deszcz suchych li�ci i igie�, a ogromne stare drzewo tu� obok nich zosta�o wyrwane z korzeniami: Temeraire unosi� si� nad nimi, rw�c �apami wszystko, co zas�ania�o mu widok. Rozleg� si� kolejny ryk, tym razem Praecursorisa: marmurkowe skrzyd�a francuskiego smoka wychyn�y z ciemno�ci, wi�c Temeraire obr�ci� si� w jego kierunku, wystawiaj�c szpony. Laurence d�wign�� si� na nogi, skoczy� na Choiseula i powali� go na ziemi�. Wci�� zbiera�o mu si� na wymioty, lecz troska o Temeraire�a doda�a mu si�.

Choiseul zdo�a� przewr�ci� si� na Laurence�a i mocno przydusi� ramieniem jego gard�o. Krztusz�c si�, Laurence dostrzeg� k�tem oka jaki� ruch i zaraz potem Choiseul zwiotcza�: Harcourt uderzy�a go w ty� g�owy �elaznym �omem zabranym z uprz�y Lily.

Ledwo sta�a na nogach, a Lily pr�bowa�a przecisn�� si� mi�dzy drzewami, �eby do niej dotrze�. Ludzie z za�ogi dotarli wreszcie na polank� i liczne pomocne d�onie pomog�y Laurence�owi wsta�.

��Otoczcie tego cz�owieka i przynie�cie pochodnie � rzuci� Laurence, dysz�c ci�ko. � Sprowad�cie te� kogo� o dono�nym g�osie, z tub�. Do diab�a, ruszajcie si�.

Tymczasem u g�ry Temeraire i Praecursoris wci�� kr��y�y wok� siebie, wymachuj�c �apami.

Pierwszy porucznik Harcourt by� m�czyzn� o wydatnej piersi i g�osie, kt�ry nie potrzebowa� tuby: gdy tylko zorientowa� si� w sytuacji, z�o�y� d�onie wok� ust i wrzasn�� do Praecursorisa. Ogromny francuski smok wzni�s� si� wy�ej i z niepokojem zatoczy� kilka k�, a potem spojrza� na miejsce, gdzie otoczono Choiseula, i opad� na ziemi� z opuszczon� g�ow�. Temeraire obserwowa� go uwa�nie, zanim sam wyl�dowa�.

Maksimus mieszka� nieopodal, a Berkley przyby� na polan�, us�yszawszy ha�asy. Przej�� dow�dztwo i nakaza� ludziom sp�ta� �a�cuchami Praecursorisa, zanie�� Harcourt i Choiseula do lekarza i zabra� cia�o nieszcz�snego Wilpoysa.

��Dzi�kuj�, dam sobie rad� � oznajmi� Laurence, odtr�caj�c d�onie towarzyszy gotowych tak�e i jego ponie��. Odzyskawszy oddech, poszed� wolno na polan�, na kt�rej Temeraire wyl�dowa� obok Lily, by pocieszy� oba smoki i spr�bowa� je uspokoi�.

Choiseul by� nieprzytomny przez wiele godzin, a gdy wreszcie si� ockn��, be�kota� tylko co� niezrozumiale. Lecz ju� nast�pnego ranka doszed� do siebie, cho� pocz�tkowo odmawia� odpowiedzi na wszelkie pytania.

Wszystkie smoki otoczy�y Praecursorisa, kt�remu nakazano pozosta� na ziemi pod gro�b� �mierci Choiseula: tylko zagro�enie opiekunowi mog�o powstrzyma� niech�tnego smoka, wi�c u�yto wobec Choiseula �rodka, za pomoc� kt�rego on sam zamierza� zmusi� Lily do odlotu do Francji. Praecursoris nie pr�bowa� si� buntowa�, siedzia� skulony i sp�tany �a�cuchami nic nie jad� i tylko od czasu do czasu cicho zawodzi�.

��Harcourt � odezwa� si� Lenton, kiedy wszed� do jadalni, gdzie zebrali si� wszyscy. � Piekielnie mi przykro, ale musz� ci� prosi�, �eby� spr�bowa�a. Z nikim innym nie chcia� rozmawia�, lecz je�li zachowa� cho�by resztki honoru, to jest ci winien wyja�nienie. Porozmawiasz z nim?

Skin�a g�ow� i opr�ni�a kieliszek, lecz jej twarz wci�� pozosta�a tak blada, �e Laurence zapyta� j� cicho:

��Chcesz, �ebym poszed� z tob�?

��Gdyby� by� tak mi�y � odpowiedzia�a z wdzi�czno�ci�. Poszed� wi�c za ni� do ma�ej, ciemnej celi, w kt�rej uwi�ziono Choiseula.

Choiseul nie spojrza� jej w oczy i nie odezwa� si� s�owem; potrz�sn�� g�ow�, zadygota� i nawet za�ka�, kiedy ona dr��cym g�osem zadawa�a mu kolejne pytania.

��A niech ci� szlag � zawo�a�a wreszcie w gniewie. � Jak mog�e�� jak mog�e� to zrobi�? Wszystko, co mi powiedzia�e�, by�o k�amstwem. Powiedz, czy tamta pierwsza zasadzka to tak�e twoja sprawa? Powiedz mi!

Jej g�os si� za�amywa�, on za� ukry� twarz w d�oniach. W ko�cu podni�s� g�ow� i powiedzia� do Laurence�a:

��Na mi�o�� bosk�, ka� jej odej��. Powiem ci wszystko, co chcesz, tylko j� st�d zabierz. � I znowu opu�ci� g�ow�.

Laurence nie mia� ochoty go przes�uchiwa�, lecz nie m�g� niepotrzebnie przed�u�a� cierpie� Harcourt. Dotkn�� jej ramienia, a ona natychmiast wysz�a pospiesznie. Czu� si� podle, kiedy musia� zadawa� pytania Choiseulowi, a poczu� si� jeszcze gorzej, kiedy us�ysza�, �e tamten by� zdrajc� od czasu przylotu z Austrii.

��Wiem, co sobie o mnie my�lisz � doda� Choiseul, dostrzeg�szy wyraz obrzydzenia na twarzy Laurence�a. � I masz racj�, ale nie mia�em wyj�cia.

Laurence ogranicza� si� do swoich pyta�, lecz ta nieporadna pr�ba usprawiedliwienia rozsierdzi�a go tak, �e nie potrafi� si� ju� d�u�ej opanowa�. Powiedzia� z pogard�:

��Mog�e� wybra� uczciwo�� i wype�ni� sw�j obowi�zek w miejscu, kt�re od nas wyb�aga�e�.

Choiseul roze�mia� si�, lecz nie by� to weso�y �miech.

��Pewnie. A co b�dzie potem, kiedy Bonaparte stanie w Londynie na Bo�e Narodzenie? Mo�esz mnie os�dza�, je�li chcesz Nie mam co do tego w�tpliwo�ci i zapewniam ci�, �e gdybym uwa�a�, �e mog� zmieni� cokolwiek, to bym to zrobi�.

��Lecz zamiast tego zdradzi�e� dwukrotnie i pomog�e� mu cho� twoj� pierwsz� zdrad� mog�o usprawiedliwi� tylko szczere trzymanie si� zasad � powiedzia� Laurence; by� zaniepokojony tym, �e Choiseul jest taki pewny zwyci�stwa Bonapartego, cho� nigdy by nie da� tego po sobie pozna�.

��Ach, zasady � rzuci� Choiseul; da� sobie spok�j z nonszalancj� i teraz ju� wydawa� si� tylko zm�czony i zrezygnowany. � Francja nie jest tak� lichot� jak wy, a Bonaparte ju� wcze�niej skazywa� smoki na �mier� za zdrad�. Co mi z zasad, kiedy widz� cie� wisz�cej nad g�ow� Praecursorisa gilotyny? Dok�d mam go zabra�? Do Rosji? Prze�yje mnie o dwa wieki, a ty powiniene� wiedzie�, jak tam traktuj� smoki. Bez transportowca nie zdo�a�bym dotrze� z nim do Ameryki. Moj� jedyn� nadziej� by�o u�askawienie, a Bonaparte wyznaczy� cen�.

��To znaczy Lily � doda� zimno Laurence. Ku jego zdziwieniu Choiseul potrz�sn�� g�ow�.

��Nie, cen� nie by� smok Catherine, lecz tw�j. � Widz�c zdumienie na twarzy Laurence�a, doda�: � Jajo wys�a� mu w darze cesarz Chin, mia�em je odzyska�. Nie wiedzia�, �e Temeraire ju� si� wyklu�. � Choiseul wzruszy� ramionami i roz�o�y� r�ce. � Po my�la�em, �e mo�e gdybym go zabi��

Laurence uderzy� go w twarz z tak� sil�, �e Choiseul pad� na kamienn� pod�og� celi, a jego krzes�o przewr�ci�o si� z hukiem. Choiseul zakas�a� i otar� krew z wargi. Stra�nik otworzy� drzwi i zajrza� do celi.

��Wszystko w porz�dku, sir? � zapyta�. Patrzy� na Laurence�a, nie zwracaj�c najmniejszej uwagi na skaleczenia Choiseula.

��Tak, mo�esz odej�� � odpar� beznami�tnie Laurence i star� chusteczk� krew z d�oni, kiedy stra�nik zamkn�� drzwi. Normalnie wstydzi�by si� tego, �e uderzy� wi�nia, lecz w tej chwili nie mia� �adnych skrupu��w, a jego serce wci�� szybko wali�o.

Choiseul postawi� powoli krzes�o i usiad�.

��Przepraszam � powiedzia� cicho. � W ko�cu nie mog�em si� na to zdoby� i pomy�la�em, �e zamiast tego� � Zamilk�, widz�c, �e twarz Laurence�a znowu czerwienieje.

Laurence pomy�la� z przera�eniem, �e przez wszystkie te miesi�ce kto� tak podst�pny czai� si� tak blisko Temeraire�a i nie wype�ni� swojej misji tylko dlatego, �e uk�u�o go sumienie.

��I zamiast tego spr�bowa�e� uwie�� i porwa� m�odziutk� dziewczyn� � rzuci� ze wstr�tem.

Choiseul nic nie powiedzia�. Tak naprawd� Laurence nawet nie wyobra�a� sobie, jak tamten m�g�by si� broni�, wi�c po chwili ciszy doda�:

��Nie mo�esz mie� ju� �adnych aspiracji do honoru: powiedz mi, co planuje Bonaparte, a mo�e Lenton ode�le Praecursorisa do hodowli w Nowej Fundlandii, je�li rzeczywi�cie chcesz ratowa� jego �ycie, a nie w�asn� n�dzn� sk�r�.

Choiseul poblad�, lecz powiedzia�:

��Niewiele wiem, ale powiem ci wszystko, je�li Lenton da s�owo, �e tak zrobi.

��Nie � odpar� Laurence. � Powiesz i b�dziesz liczy� na �ask�, na kt�r� nie zas�ugujesz. Nie b�d� si� z tob� targowa�.

Za�amany Choiseul sk�oni� g�ow� i zacz�� m�wi� tak cicho, �e Laurence z trudem go s�ysza�.

��Nie wiem, co dok�adnie planuje, ale zale�a�o mu na tym, abym doprowadzi� do os�abienia tej w�a�nie kryj�wki i do ode s�ania jak najwi�kszych si� na Morze �r�dziemne.

Laurence�a ogarn�o przera�enie; przynajmniej ten cel zosta� w pe�ni zrealizowany.

��Czy jego flota mo�e jako� wydosta� si� z Kadyksu? � zapyta�. � Czy uwa�a, �e zdo�aj� tu sprowadzi� bez starcia z Nelsonem?

��Wyobra�asz sobie, �e Bonaparte mi si� zwierza�? � powiedzia� Choiseul, nie podnosz�c g�owy. � Dla niego tak�e by�em zdrajc�. Otrzyma�em zadanie do wykonania i tyle.

Po kilku nast�pnych pytaniach Laurence upewni� si�, �e Choiseul naprawd� nie wie nic wi�cej. Zniesmaczony i zatrwo�ony opu�ci� cel� i uda� si� prosto do Lentona.

Wie�ci zepsu�y nastr�j w kryj�wce. Kapitanowie nie podali do wiadomo�ci szczeg��w, ale ka�dy kadet i cz�onek za�ogi wiedzia�, �e sytuacja jest powa�na. Choiseul wybra� idealny czas na zamach: kuriera mogli si� spodziewa� dopiero za sze�� dni, a co najmniej dw�ch tygodni potrzeba by�o na wycofanie cz�ci si� z rejonu Morza �r�dziemnego poza kana�. Si�y milicji i oddzia�y armii mia�y przyby� za kilka dni, by zacz�� szykowa� dodatkowe stanowiska artyleryjskie wzd�u� wybrze�a.

Laurence, niespokojny o losy Temeraire�a po ostatnich odkryciach, odby� rozmow� z Granbym i Hollinem. Skoro Bonaparte by� tak zazdrosny o prezent, m�g� wys�a� innego agenta, gotowego zabi� smoka, kt�rego nie mo�na ju� odzyska�.

��Musisz mi obieca�, �e zachowasz ostro�no�� � powiedzia� te� do Temeraire�a. � Jedz tylko w naszej obecno�ci i za nasz� zgod�. Gdyby pr�bowa� si� zbli�y� do ciebie kto�, kogo ci nie przedstawi�em, nie pozw�l na to, nawet gdyby� mia� polecie� na inn� polan�.

��B�d� ostro�ny, Laurence, obiecuj� � odpar� Temeraire. � Cho� nie rozumiem, dlaczego cesarz Francji chcia�by mnie zabi�.

W jaki spos�b mia�oby to polepszy� jego sytuacj�? Powinien raczej poprosi� o kolejne jajo.

��M�j drogi, w�tpi�, by Chi�czycy zechcieli podarowa� mu drugie, skoro nie potrafi� upilnowa� pierwszego � powiedzia� Laurence. � Zastanawiam si�, dlaczego podarowali mu to jajo. Musi mie� na ich dworze niezwykle utalentowanego dyplomat�. S�dz� te�, �e mo�e cierpie� jego duma, kiedy my�li, �e jaki� n�dzny brytyjski kapitan zajmuje miejsce, kt�re mu si� nale�a�o.

Temeraire prychn�� z pogard�.

��Jestem pewny, �e nigdy bym go nie polubi�, nawet gdybym si� wyklu� we Francji � powiedzia�. � Sprawia wra�enie bardzo nieprzyjemnego cz�owieka.

��Och, sam nie wiem. Du�o si� m�wi o tym, �e jest dumny, ale nie da si� zaprzeczy�, �e to wielki cz�owiek, nawet je�li jest tyranem � przyzna� niech�tnie Laurence. By�by o wiele szcz�liwszy, gdyby m�g� powiedzie� uczciwie, �e Bonaparte jest g�upcem.

Odt�d, zgodnie z rozkazem Lentona, na patrole wyrusza�a tylko po�owa formacji, pozostali za� odbywali intensywne �wiczenia grupowe. Pod os�on� nocy sprowadzono potajemnie kilka smok�w z kryj�wki w Edynburgu i Inverness, mi�dzy innymi Victoriatusa, Parnassiana, kt�rego niegdy� uratowali. Jego kapitan, Richard Clark, z�o�y� wizyt� Laurence�owi i Temeraire�owi.

��Wybaczycie mi, �e nie przyszed�em wcze�niej si� przywita� i podzi�kowa� � powiedzia�. � Przyznam, �e w Laggan my�la�em g��wnie o jego rekonwalescencji, a potem zostali�my niespodziewanie odkomenderowani, chyba podobnie jak wy.

Laurence serdecznie u�cisn�� jego d�o�.

��Nie ma o czym m�wi� � odpar�. � Mam nadziej�, �e ju� w pe�ni wr�ci� do si�?

��Ca�kowicie, dzi�ki Bogu, i w sam� por� � powiedzia� ponuro Clark. � Rozumiem, �e inwazji mo�emy si� spodziewa� w ka�dej chwili.

A jednak mija�y kolejne dni, wype�nione oczekiwaniem a atak nie nast�powa�. Sprowadzono jeszcze trzy Winchestery by wzmocni� si�y zwiadowcze, lecz wszyscy powracali z tym samym meldunkiem: wybrze�a wroga pilnowa�y liczne patrole tak wi�c nie mo�na by�o przedosta� si� w g��b l�du i uzyska� wi�cej informacji.

W�r�d zwiadowc�w by� te� Levitas, lecz grupa by�a na tyle du�a, �e Laurence nie musia� zbyt cz�sto widywa� Rankina, za co by� wdzi�czny. Stara� si� nie zauwa�a� oznak niedbalstwa, kt�remu ju� nie m�g� zaradzi�; czu�, �e jego wizyta u ma�ego smoka mog�aby sprowokowa� k��tni�, kt�ra z pewno�ci� nie poprawi�aby atmosfery w kryj�wce. Mimo wszystko uspokoi� nieco sumienie w ten spos�b, �e zachowa� milczenie, kiedy zobaczy�, jak Hollin wchodzi na polan� Temeraire�a wczesnym rankiem z kub�em pe�nym brudnych szmat i ze skruszon� min�.

W sobotni wiecz�r, po tygodniu oczekiwania, ob�z zamar�: oczekiwany Volatilus nie przyby�. Warunki pogodowe by�y dobre, wi�c nie mog�y by� przyczyn� zw�oki; min�y kolejne dwa dni, a potem trzeci, a smoka wci�� nie by�o. Laurence stara� si� nie spogl�da� w niebo i nie zwraca� uwagi na swoich ludzi, kt�rzy zachowywali si� podobnie. Wieczorem natkn�� si� na Emily, kt�ra pop�akiwa�a w samotno�ci z daleka od koszar, ukryta za granic� polany.

Bardzo si� zawstydzi�a i udawa�a, �e tylko wpad�o jej co� do oka. Laurence zaprowadzi� j� do pokoju i kaza� przynie�� kakao.

��By�em starszy od ciebie o dwa lata � powiedzia� do niej � kiedy po raz pierwszy wyp�yn��em na morze i przez tydzie� becza�em w nocy. � Roze�mia� si�, gdy zobaczy�, z jakim niedowierzaniem na niego spojrza�a. � Wierz mi, nie wymy�li�em tego, �eby ci� pocieszy� � zapewni� j�. � Kiedy ju� sama b�dziesz kapitanem i zastaniesz kt�rego� ze swoich kadet�w w podobnej sytuacji, te� pewnie powiesz mu to samo.

��Tak naprawd� si� nie boj� � o�wiadczy�a. Kakao i znu�enie zupe�nie j� rozbroi�y i przepe�ni�y senno�ci�. � Wiem, �e Ekscidium nie pozwoli, �eby mamie sta�o si� co� z�ego. Przecie� jest najlepszym smokiem w ca�ej Europie. � Otworzy�a szeroko oczy, uznawszy, �e pope�ni�a gaf�, i doda�a z niepokojem: � Oczywi�cie Temeraire jest prawie tak samo dobry.

Laurence ponuro skin�� g�ow�.

��Temeraire jest o wiele m�odszy. Mo�e dor�wna Ekscidiumowi, kiedy nabierze do�wiadczenia.

��No w�a�nie � powiedzia�a z ulg�, a on ukry� u�miech. Pi�� minut p�niej ju� spa�a. Po�o�y� j� na ��ku i poszed� do Temeraire�a.

��Laurence, Laurence.

Poruszy� si� i zamruga� gwa�townie. Temeraire tr�ca� go natarczywie nosem, cho� wci�� by�o ciemno. Na wp� przytomny Laurence us�ysza� niewyra�ny ryk i liczne g�osy, a potem huk wystrza�u. Usiad� natychmiast. Nie dostrzeg� na polanie cz�onk�w swojej za�ogi ani oficer�w.

��Co si� dzieje? � zapyta� Temeraire. Podni�s� si� i roz�o�y� skrzyd�a, kiedy Laurence zszed� na ziemi�. � Zostali�my zaatakowani? Nie widz� w g�rze �adnych smok�w.

��Sir, sir! � Na polank� wbieg� Morgan, zdyszany i tak podekscytowany, �e omal si� nie przewr�ci�. � Volly przylecia�, sir. By�a wielka bitwa i Napoleon zosta� zabity!

��Och, czy to znaczy, �e wojna ju� si� sko�czy�a? � zapyta� rozczarowany Temeraire. � Nie zd��y�em nawet wzi�� udzia�u w prawdziwej bitwie.

��S�dz�, �e wie�ci troch� si� rozros�y po drodze. B�d� zdziwiony, je�li si� dowiem, �e Bonaparte naprawd� nie �yje � powiedzia� Laurence, lecz rzeczywi�cie s�ysza� wiwaty, co oznacza�o, �e otrzymali jakie� dobre nowiny, nawet je�li nie a� tak absurdalne. � Morgan, obud� Hollina i za�og� naziemn�. Przepro� ich za tak wczesn� por� i ka� przynie�� Temeraire�owi �niadanie. M�j drogi � zwr�ci� si� do smoka � spr�buj� si� czego� dowiedzie� i wr�c� jak najszybciej.

��Tak, prosz�, tylko si� pospiesz � powiedzia� z przej�ciem Temeraire i wspi�� si� na tylne �apy, usi�uj�c zobaczy� co� ponad drzewami.

We wszystkich oknach pali�y si� �wiat�a. Volly siedzia� na placu paradnym przed budynkiem i po�era� �apczywie owc�, a grupka cz�onk�w za�ogi naziemnej ze s�u�by kurierskiej pr�bowa�a powstrzyma� t�um ludzi wysypuj�cych si� z koszar. Kilku podnieconych �o�nierzy i oficer�w milicji strzela�o w g�r�, tak �e Laurence musia� si� niemal przepycha�, �eby dotrze� do wej�cia.

Drzwi do biura Lentona by�y zamkni�te, lecz kapitan James siedzia� w klubie oficerskim, spo�ywaj�c posi�ek niemal r�wnie �apczywie jak jego smok, a wok� niego zebrali si� wszyscy kapitanowie.

��Nelson kaza� mi zaczeka�. Powiedzia�, �e Francuzi wyjd� z portu, zanim zd��� odby� kolejn� tras� � opowiada� James z ustami wypchanymi grzank�, podczas gdy Sutton pr�bowa� nakre�li� ca�� scen� na kawa�ku papieru. � Nie chcia�o mi si� wierzy�, ale rzeczywi�cie wyszli w niedziel� rano i spotkali�my si� z nimi w okolicach przyl�dka Trafalgar w poniedzia�ek.

Napi� si� kawy z fili�anki, podczas gdy pozostali czekali niecierpliwie, a potem odsun�� talerz i wzi�� od Suttona papier.

��Daj, sam to zrobi� � powiedzia� i nakre�li� ma�e k�ka, by zaznaczy� pozycje okr�t�w. � Dwadzie�cia siedem i dwana�cie naszych smok�w przeciwko ich trzydziestu trzem i dziesi�ciu smokom.

��Dwie kolumny, kt�re przeci�y ich lini� w dw�ch miejscach? � zapyta� Laurence, spogl�daj�c na schemat z zadowoleniem: wiedzia�, �e to idealna strategia, �eby wywo�a� w�r�d francuz�w zamieszanie, po kt�rym ich �le wyszkolone za�ogi ju� nie zdo�a�yby powr�ci� do pierwotnego stanu.

��Co? Ach, okr�ty, tak. Ekscidium i Laetificat os�ania�y kolumn� odwietrzn�, Mortiferus za� zawietrzn� � odpowiedzia� James. � M�wi� wam, by�o gor�co na czele, tak �e z g�ry widzia�em przez dym tylko maszty. W pewnym momencie my�la�em, �e Victory wylecia� w powietrze. Hiszpanie mieli tam jednego z tych swoich przekl�tych Flecha-del-Fuegos, kt�ry �miga� tak szybko, �e nasze dzia�a nie mog�y za nim nad��y�. Podpali� na Victory wszystkie �agle, zanim przegoni�a go Laetificat.

��Jakie straty ponie�li�my? � zapyta� Warren, a jego cichy g�os ostudzi� podniecenie pozosta�ych.

James pokr�ci� g�ow�.

��To by�a rze�, co do tego nie ma w�tpliwo�ci � odpar� z powag�. � My�l�, �e stracili�my jaki� tysi�c ludzi. Sam Nelson ledwo uszed� z �yciem: jeden z p�on�cych �agli Victory spad� na niego, gdy sta� na pok�adzie rufowym. Na szcz�cie kilku przytomnych ludzi obla�o go wod� z beczki, ale m�wi�, �e medale wtopi�y mu si� w sk�r� i teraz b�dzie je nosi� przez ca�y czas.

��Tysi�c ludzi, niech B�g ma w opiece ich dusze � powiedzia� Warren; zapad�a chwila ciszy, a kiedy znowu wybuch�a dyskusja, nie by�a ju� tak o�ywiona.

Lecz z czasem rado�� i podniecenie wzi�y g�r� nad powag�, kt�ra by� mo�e by�a bardziej stosowna do chwili.

��Mam nadziej�, �e mi wybaczycie, panowie � odezwa� si� Laurence; musia� niemal krzycze�, bo zgie�k si�ga� zenitu i na razie wyklucza� szans� zdobycia kolejnych informacji. � Obieca�em Temeraire�owi, �e wr�c� jak najszybciej. James, podejrzewam, �e wiadomo�� o �mierci Bonapartego nie jest prawdziwa?

��Nie jest, a szkoda. Chyba �e trafi go szlag, gdy us�yszy nowiny � zawo�a� James, wywo�uj�c salw� �miechu, kt�ry tak o�ywi� atmosfer�, �e od�piewano Hearts of Oak. Pie�� towarzyszy�a Laurence�owi, kiedy opuszcza� klub, a nawet p�niej na terenie kryj�wki, jako �e podj�li j� te� ludzie zebrani na zewn�trz.

Do wschodu s�o�ca kryj�wka na wp� opustosza�a. Ma�o kto spa� tej nocy, a rado�� bliska by�a niemal histerii, gdy� napi�te do granic mo�liwo�ci nerwy wreszcie si� rozlu�ni�y. Lenton nawet nie pr�bowa� przywo�ywa� ludzi do porz�dku i udawa�, �e nic nie widzi, kiedy weszli t�umnie do miasta, by przekaza� wie�ci tym, kt�rzy ich jeszcze nie s�yszeli, i wtopi� si� w rozentuzjazmowany t�um.

��Niezale�nie od tego, jaki plan inwazji opracowa� Bonaparte, to zwyci�stwo na pewno po�o�y�o mu kres � powiedzia� Chenery w radosnym uniesieniu, kiedy stali na balkonie, obserwuj�c powracaj�cych, kt�rzy maszerowali teraz wolniej przez plac paradny, pijani, lecz zbyt weseli, �eby si� k��ci�, i od czasu do czasu wyrzucali z siebie strz�py piosenek. � Chcia�bym zobaczy� jego min�.

��Chyba go przecenili�my � powiedzia� Lenton; twarz mia� zaczerwienion� od porto i zadowolenia, ca�kiem stosownego, bo przecie� jego decyzja o wys�aniu Ekscidiuma okaza�a si� trafna i przyczyni�a si� znacznie do zwyci�stwa. � Teraz widz�, �e on nie zna si� tak dobrze na marynarce jak na si�ach l�dowych i powietrznych. Laik m�g�by przypuszcza�, �e trzydzie�ci trzy okr�ty liniowe nie powinny przegra� tak zdecydowanie z dwudziestoma siedmioma.

��Ale dlaczego zd��y�y do nich do��czy� si�y powietrzne? � zapyta�a Harcourt. � Tylko dziesi�� smok�w i, jak m�wi� James, ponad po�owa by�a hiszpa�ska � to nawet nie jedna dziesi�ta si�, kt�re mia� w Austrii. Mo�e w og�le ich nie rusza� znad Renu?

��S�ysza�em, �e prze��cze w Pirenejach s� cholernie trudne do przebycia, cho� sam nigdy nie pr�bowa�em � rzek� Chenery. � �miem twierdzi�, �e ich wcale nie wys�a�, bo uwa�a�, �e Villeneuve ma wystarczaj�ce si�y i wszystkie bycz� si� w kryj�wce i obrastaj� w t�uszcz. Bez w�tpienia przez ca�y ten czas my�la�, �e Villeneuve przebije si� przez flot� Nelsona, trac�c mo�e okr�t albo dwa, i wyczekiwa� go, zastanawiaj�c si�, gdzie si� podziewa, a my zamartwiali�my si� bez powodu.

��A teraz jego armia nie mo�e si� przeprawi� � rzuci�a Harcourt.

��Zacytuj� lorda St. Vincenta: �Nie twierdz�, �e nie mog� przyby�, twierdz� tylko, �e nie mog� przyby� morzem� � powiedzia� Chenery, szczerz�c z�by. � A je�li Bonaparte s�dzi, �e podbije Brytani� przy pomocy czterdziestu smok�w z za�ogami, to prosz� bardzo, niech spr�buje, a posmakuje prochu z tych dzia�, kt�re milicja tak pracowicie okopa�a. Szkoda by by�o zmarnowa� ich prac�.

��Wyznam, �e nie mia�bym nic przeciwko temu, �eby zaaplikowa� temu �otrowi kolejn� dawk� lek�w � powiedzia� Lenton. � Ale on nie b�dzie taki g�upi, tak wi�c musimy si� zadowoli� spe�nionym obowi�zkiem i pozwoli� Austriakom napawa� si� za�atwieniem Bonapartego. Jego nadzieje na inwazj� zosta�y pogrzebane. � Dopi� porto i powiedzia� nieoczekiwanie: � Niestety, nie mo�na d�u�ej tego odk�ada�, Choiseul nie jest ju� nam potrzebny.

W ciszy, kt�ra zapad�a, gwa�towny oddech Harcourt zabrzmia� niemal jak szloch, lecz dziewczyna nie zaprotestowa�a, jedynie zapyta�a nad podziw opanowanym g�osem:

��Czy ju� postanowiono, co si� stanie z Praecursorisem?

��Wy�lemy go do Nowej Fundlandii, je�li si� zgodzi. Potrzebuj� tam jeszcze jednego rozp�odnika, �eby uzupe�ni� hodowl�, a on nie wydaje si� zbytnio narowisty � powiedzia� Lenton. � Problemem jest Choiseul, a nie on. � Pokr�ci� g�ow�. � Cholerna szkoda, oczywi�cie. Wszystkie nasze smoki b�d� przygn�bione przez jaki� czas, ale nic innego nie mo�emy zrobi�. I najlepiej niech to si� stanie szybko: jutro rano.

Choiseulowi pozwolono na kr�tk� rozmow� z Praecursorisem Ogromnego smoka, niemal owini�tego �a�cuchami, pilnowali Maksimus i Temeraire. Laurence czu�, jak Temeraire dr�y zmuszony do wype�nienia niemi�ego obowi�zku, poniewa� musia� patrze�, jak Praecursoris potrz�sa gwa�townie g�ow�, kiedy Choiseul desperacko pr�bowa� go nam�wi� do przyj�cia rozwi�zania, jakie mu zaproponowa� Lenton. W ko�cu ogromny smok opu�ci� g�ow� na znak niech�tnej zgody, a Choiseul zbli�y� si� do niego i przytuli� policzek do jego g�adkiego nosa.

Podeszli stra�nicy. Praecursoris spr�bowa� ich uderzy�, lecz powstrzyma�y go �a�cuchy, wi�c tylko zarycza� przera�liwie, kiedy odprowadzili Choiseula. Temeraire skuli� si� i odwr�ci�, rozk�adaj�c skrzyd�a, a potem j�kn�� cicho. Laurence przylgn�� do jego karku i zacz�� go g�aska�.

��Nie patrz, m�j drogi � powiedzia� przez �ci�ni�te gard�o. � To nie potrwa d�ugo.

Praecursoris rykn�� jeszcze raz, ju� na sam koniec, a potem opad� ci�ko na ziemi�, jakby usz�y z niego wszystkie si�y witalne. Kiedy Lenton da� znak, �e mog� odej��, Laurence dotkn�� boku Temeraire�a.

��Le�, le� � powiedzia�, a Temeraire natychmiast wzbi� si� w powietrze i oddali� od szubienicy, szybuj�c nad czystym, przepastnym morzem.

��Laurence, czy mog� przyprowadzi� tu Maksimusa i Lily? � zapyta� Berkley, jak zawsze obcesowo, kiedy znienacka pojawi� si� przy nim. � Twoja polana jest wystarczaj�co du�a.

Laurence podni�s� g�ow� i spojrza� na niego troch� nieprzytomnie. Temeraire, wci�� pogr��ony w �alu, kuli� si� z g�ow� schowan� pod skrzyd�ami. Latali wiele godzin, tylko oni i ocean w dole, a� Laurence zacz�� go b�aga�, �eby zawr�cili na l�d, bo ba� si�, �e smok b�dzie wyczerpany. Sam by� obola�y i mia� md�o�ci, jakby dr�czy�a go gor�czka. Ju� wcze�niej bra� udzia� w egzekucjach, sk�adaj�cych si� na ponur� rzeczywisto�� �ycia w marynarce, a Choiseul o wiele bardziej zas�ugiwa� na sw�j los ni� niejeden z wisielc�w, kt�rych widzia� Laurence; nie mia� poj�cia, dlaczego tym razem cierpi takie katusze.

��Je�li chcesz � odpowiedzia� bez entuzjazmu i znowu opu�ci� g�ow�.

Nie zareagowa� na szum skrzyde� i cienie, kiedy nadlecia� Maksimus, zas�aniaj�c na chwil� s�o�ce swoim ogromnym cia�em, i wyl�dowa� obok Temeraire�a, a zaraz za nim Lily. Smoki od razu przytuli�y si� do siebie; po jakim� czasie Temeraire zmieni� pozycj�, by lepiej obj�� swoich towarzyszy, a Lily roz�o�y�a nad wszystkimi skrzyd�a.

Berkley podprowadzi� Harcourt do Laurence�a, kt�ry siedzia� oparty o bok Temeraire�a, i popchn�� j�, a ona bezwolnie usiad�a; opu�ci� niezgrabnie sw�j ci�ki tu��w naprzeciw nich i wyci�gn�� przed siebie ciemn� butelk�. Laurence wzi�� j� od niego i napi� si� oboj�tnie: nie jad� przez ca�y dzie�, wi�c mocny, nie rozcie�czony rum szybko uderzy� mu do g�owy, a on z wdzi�czno�ci� podda� si� ot�pieniu.

Po pewnym czasie Harcourt zacz�a cicho p�aka�, a Laurence j� obj�� i stwierdzi� przera�ony, �e i jego twarz jest mokra.

��By� zdrajc�, po prostu k�amliwym zdrajc� � powiedzia�a Harcourt, ocieraj�c �zy wierzchem d�oni. � Ani troch� mi go nie szkoda, ani troch�. � M�wi�a z trudem, jakby chcia�a przekona� sam� siebie.

Berkley poda� jej znowu butelk�.

��Nie o niego chodzi. Przekl�ta kanalia zas�u�y�a na to � powiedzia�. � �al ci smoka, tak jak i im. Wiesz, one nie my�l� wiele o kr�lu i ojczy�nie. Praecursoris za choler� nie dba� o te rzeczy, lecia� zawsze tam, dok�d kaza� mu lecie� Choiseul.

��Powiedz mi � odezwa� si� nieoczekiwanie Laurence � czy Bonaparte naprawd� skaza�by smoka na �mier� za zdrad�?

��Bardzo prawdopodobne. Na kontynencie czasem tak robi�. Bardziej �eby przestrzec przed zdrad� opiekun�w, ni� �eby ukara� zwierz�ta � powiedzia� Berkley.

Laurence �a�owa�, �e o to zapyta�, �a�owa�, �e Choiseul m�wi� prawd� przynajmniej w tym wzgl�dzie.

��Korpus na pewno udzieli�by mu schronienia w koloniach, gdyby poprosi� � rzuci� ze z�o�ci�. � Wci�� nie ma dla niego usprawiedliwienia. Pragn�� odzyska� pozycj� we Francji; got�w by� zaryzykowa� w tym celu �ycie Praecursorisa, bo przecie� r�wnie dobrze my mogli�my skaza� na �mier� jego smoka.

Berkley potrz�sn�� g�ow�.

��Wiedzia�, �e tego nie zrobimy, bo nie mamy zbyt du�o rozp�odnik�w � powiedzia�. � Nie �ebym szuka� dla niego usprawiedliwienia. Masz racj�. My�la�, �e Bonaparte nas pokona, i nie chcia� sp�dzi� reszty �ycia w koloniach. � Berkley wzruszy� ramionami. � Mimo wszystko paskudnie post�pi� ze smokiem, bo ten nie zrobi� nic z�ego.

��Nieprawda, zrobi� � wtr�ci� nieoczekiwanie Temeraire, a Maksimus i Lily unios�y g�owy, aby go wys�ucha�. � Choiseul nie m�g� go zmusi� do tego, �eby odlecia� z Francji ani �eby tu przylecia� i nas skrzywdzi�. Wed�ug mnie on jest tak samo winny.

��Mo�liwe, �e nie rozumia�, co mu kazano robi� � odezwa�a si� nie�mia�o Harcourt.

��W takim razie powinien by� odmawia�, dop�ki by nie zrozumia� � odpar� Temeraire. � On nie jest taki ograniczony jak Volly. M�g� uratowa� �ycie opiekunowi, a tak�e sw�j honor.

Wstydzi�bym si�, gdybym pozwoli� na to, �eby powiesili mojego opiekuna, a mnie pozostawili przy �yciu, kiedy dzia�aliby�my wsp�lnie � doda� zjadliwie, tn�c ogonem powietrze. � A przede wszystkim to nigdy bym nie pozwoli�, �eby powiesili Laurence�a, niechby tylko spr�bowali.

��Ja bym chyba po prostu zabra�a Catherine i odlecia�a � po wiedzia�a Lily. � Mo�e Praecursoris te� chcia� tak zrobi�. Chyba nie m�g� zerwa� �a�cuch�w, bo jest mniejszy od was, no i nie potrafi plu� trucizn�. Poza tym by� sam, pilnie strze�ony. Nie wiem, co bym zrobi�a, gdybym nie mog�a uciec.

Ostatnie s�owa powiedzia�a bardzo cicho, a potem smoki zacz�y opada� na ziemi�, przyt�oczone now� fal� smutku, i znowu tuli� si� do siebie, a� Temeraire nagle drgn�� i oznajmi� stanowczo:

��Powiem wam, co zrobimy: je�li kiedykolwiek musia�aby� ratowa� Catherine albo ty, Maksimusie, Berkleya, to wam pomog�, a wy zrobicie to samo dla mnie. Tak wi�c nie musimy si� martwi�. Nie s�dz�, �eby komukolwiek uda�o si� powstrzyma� nas wszystkich, a przynajmniej zanim uciekniemy.

Ten wspania�y plan znacznie poprawi� humory ca�ej tr�jce, Laurence za� zacz�� �a�owa�, �e wypi� tyle rumu, poniewa� nie byt w stanie w�a�ciwie sformu�owa� protestu, co powinien by� zrobi�, i to natychmiast.

��Do�� ju�, wy cholerni konspiratorzy. Zaprowadzicie nas na stryczek szybciej, ni�by�my sami to zrobili � zaprotestowa� na szcz�cie Berkley w jego imieniu. � Zjecie co� teraz? Nie b�dziemy je��, dop�ki sami si� nie posilicie, a skoro jeste�cie tak bardzo zaj�ci bronieniem nas, to mo�e by�cie najpierw nie pozwolili nam umrze� z g�odu.

��Tobie to chyba nie grozi � rzek� Maksimus. � Dwa tygodnie ternu s�ysza�em, jak lekarz m�wi�, �e jeste� za gruby.

��Ty diable! � �achn�� si� Berkley oburzony i usiad� prosto.

Maksimus za� prychn��, zadowolony z tego, �e uda�o mu si� go sprowokowa�. W ko�cu jednak wszystkie trzy smoki da�y si� nam�wi� na zjedzenie czego�, tak wi�c Maksimus i Lily wr�cili na swoje polany.

��Pomimo tego, co zrobi�, �al mi Praecursorisa � powiedzia� Temeraire po posi�ku. � Nie rozumiem, dlaczego nie mogli pozwoli� Choiseulowi uda� si� z nim do kolonii.

��Trzeba zap�aci� za takie czyny, bo inaczej ludzie pope�nialiby je cz�ciej, a poza tym zas�u�y� na kar� � rzek� Laurence; solidny posi�ek i mocna kawa pomog�y mu odzyska� jasno�� my�li. � Choiseul chcia�, �eby Lily cierpia�a tak, jak cierpi teraz Praecursoris. Wyobra� sobie tylko, �e Francuzi wzi�li mnie do niewoli i chcieli, �eby� wyst�pi� przeciwko swoim przyjacio�om i dawnym towarzyszom, aby ratowa� mi �ycie.

��Tak, rozumiem � odpar� Temeraire, lecz w jego g�osie zabrzmia�a nuta niezadowolenia. � Mimo to my�l�, �e mogli mu wyznaczy� inn� kar�. Czy nie by�oby lepiej uwi�zi� go i zmusi� Praecursorisa do latania dla nas?

��Widz�, �e wiesz, co to jest adekwatno�� � powiedzia� Laurence. � Ale nie przychodzi mi do g�owy mniej surowa kara za zdrad�; jest to zbyt nikczemna zbrodnia, by mo�na j� by�o ukara� wi�zieniem.

��A jednak Praecursoris nie zostanie ukarany w ten sam spos�b, tylko dlatego �e to nie jest praktyczne, a on jest potrzebny w hodowli? � zapyta� Temeraire.

Laurence zastanawia� si� przez chwil�, lecz nie potrafi� odpowiedzie� na t� uwag�.

��My�l�, �e jako awiatorzy nie popieramy u�miercania smok�w, wi�c znale�li�my wym�wk�, �eby zachowa� go przy �yciu � powiedzia� w ko�cu. � Poza tym skoro nasze prawa dotycz� ludzi, nie jest do ko�ca sprawiedliwe narzuca� je smokom.

��Och, z t y m mog� si� zgodzi� � rzek� Temeraire. � Niekt�re z praw, o kt�rych s�ysza�em, wydaj� si� bezsensowne i chyba m�g�bym ich przestrzega� tylko ze wzgl�du na ciebie. Uwa�am, �e je�li chcecie zmusi� nas do przestrzegania prawa, to rozs�dnie by�oby je z nami skonsultowa�, a z tego, co mi czyta�e� o parlamencie, nie wynika, �eby zapraszano tam smoki.

��Wkr�tce b�dziesz protestowa� przeciwko opodatkowaniu bez prawa do reprezentacji i wysypiesz kosz herbaty do wody � powiedzia� Laurence. � Widz�, �e w sercu jeste� jakobinem i chyba nie mam co pr�bowa� wyleczy� ci� z tego. Po prostu umywam r�ce od odpowiedzialno�ci.

Jeszcze przed rankiem nast�pnego dnia odes�ano Praecursorisa na transportowiec p�yn�cy z Portsmouth do niewielkiej kryj�wki w Nowej Szkocji, sk�d mia� zosta� przekazany do malej, niedawno za�o�onej hodowli w Nowej Fundlandii. Laurence unika� spotkania ze skazanym smokiem i celowo nie pozwoli� zbyt szybko zasn�� Temeraire�owi poprzedniego wieczoru, �eby ten przespa� moment odlotu.

Lenton m�drze wybra� moment; rado�� ze zwyci�stwa pod Trafalgarem zniwelowa�a w pewnej mierze przygn�bienie. Tego samego dnia pojawi�y si� obwieszczenia zapowiadaj�ce pokaz sztucznych ogni u uj�cia Tamizy. Lenton oddelegowa� tam Lily, Temeraire�a i Maksimusa, jako �e by�y najm�odszymi smokami w kryj�wce i najbardziej przej�y si� ostatnimi wydarzeniami. Laurence, ogromnie wdzi�czny za tak� decyzj�, podziwia� pi�kne fajerwerki roz�wietlaj�ce niebo i s�ucha� muzyki, kt�ra p�yn�a z barek nad wod�. Jasne wybuchy odbija�y si� w �uskach i �renicach szeroko otwartych oczu Temeraire�a, kt�ry przechyla� g�ow� to w jedn�, to w drug� stron�, by lepiej s�ysze�. W drodze powrotnej m�wi� tylko o muzyce, wybuchach i �wiat�ach.

��Czy koncerty w Dover tak w�a�nie wygl�daj�? � zapyta�. � Laurence, mo�e mogliby�my p�j�� tam jeszcze i usi��� troch� bli�ej? Siedzia�bym cichutko i nikomu bym nie przeszkadza�.

��Obawiam si�, �e takie pokazy ogni sztucznych organizuje si� tylko na specjalne okazje, a na koncertach jest tylko muzyka � rzek� wymijaj�co Laurence. Wyobra�a� sobie reakcj� mieszka�c�w miasta na widok smoka, kt�ry przyby� na koncert.

��Och � mrukn�� Temeraire, niezbyt zniech�cony. � I tak mam na to wielk� ochot�, bo dzisiaj nie s�ysza�em zbyt dobrze.

��Nie wiem, gdzie w mie�cie mo�na by to zorganizowa� � odpar� Laurence powoli i niech�tnie. Na szcz�cie przysz�o mu co� do g�owy, wi�c doda�: � Ale mo�e m�g�bym wynaj�� muzyk�w, kt�rzy by zagrali dla ciebie w kryj�wce; tak by�oby wygodniej.

��Wspaniale � powiedzia� z zapa�em Temeraire.

Lily i Maksimus tak�e zainteresowali si� tym pomys�em, kiedy im o nim opowiedzia� po wyl�dowaniu w kryj�wce.

��A niech ci�, Laurence, naucz si� wreszcie odmawia�, bo inaczej ci�gle b�dziesz nas pakowa� w te absurdalne hece � powiedzia� Berkley. � Zobaczymy, czy jacy� muzycy zgodz� si� tu przyj��, z dobrego serca albo za pieni�dze.

��Z dobrego serca mo�e nie, ale jestem pewny, �e za solidny posi�ek i tygodni�wk� wi�kszo�� muzyk�w zgodzi si� zagra� w samym �rodku Bedlam � odpar� Laurence.

��Mnie si� podoba ten pomys� � powiedzia�a Harcourt. � Sama ch�tnie pos�ucham muzyki. Na koncercie by�am tylko raz, kiedy mia�am szesna�cie lat. Musia�am wtedy w�o�y� sukni�, a po p�godzinie usiad� obok mnie jaki� okropny m�czyzna i zacz�� szepta� niegrzeczne uwagi, a� w ko�cu wyla�am mu na spodnie dzbanek kawy. Zaraz sobie poszed�, ale i tak zepsu�o mi to wiecz�r.

��Chryste, Harcourt, je�li kiedy� b�d� chcia� ci� obrazi�, najpierw upewni� si�, �e nie masz pod r�k� niczego gor�cego � rzuci� Berkley, a Laurence by� r�wnie skonsternowany tym, jak tamten m�czyzna j� zniewa�y�, jak i tym, �e go tak Potraktowa�a.

��No c�, przy�o�y�abym mu, ale musia�abym wsta�. Nie macie poj�cia, jak trudno jest u�o�y� sukni�, kiedy si� siada. Za pierwszym razem zaj�o mi to pi�� minut � odpowiedzia�a rzeczowo. � Po prostu nie chcia�am robi� tego jeszcze raz. Wtedy pojawi� si� kelner, uzna�am wi�c, �e tak b�dzie �atwiej, no i bardziej stosownie dla m�odej dziewczyny.

Wci�� nieco poblad�y Laurence po�egna� si� i zabra� Temeraire�a na polan�. Postanowi� sp�dzi� kolejn� noc w ma�ym namiocie rozbitym obok smoka, mimo i� Temeraire by� ju� w lepszym nastroju, i w nagrod� zosta� obudzony bladym �witem. Temeraire zajrza� do namiotu i zapyta�, czy mo�e Laurence nie chcia�by uda� si� do Dover, �eby zorganizowa� dzisiaj koncert.

��Chcia�bym si� wyspa� do przyzwoitej godziny, ale widz�, �e to raczej niemo�liwe, wi�c chyba poprosz� Lentona o przepustk� � powiedzia� Laurence, po czym ziewn�� i wyczo�ga� si� z namiotu. � Czy mog� zje�� najpierw �niadanie?

��Och, oczywi�cie � odpowiedzia� wspania�omy�lnie Temeraire.

Mrucz�c co� pod nosem, Laurence w�o�y� mundur i ruszy� do koszar. W po�owie drogi omal si� nie zderzy� z Morganem, kt�ry bieg� do niego.

��Sir, admira� Lenton pana wzywa � oznajmi� ch�opiec, dysz�c z przej�cia, kiedy Laurence go pochwyci�. � I kaza� te� na�o�y� Temeraire�owi bojow� uprz��.

��Dobrze � powiedzia� Laurence, ukrywaj�c zdziwienie. � Natychmiast przeka� rozkaz porucznikowi Granby�emu i panu Hollinowi, a potem dzia�aj zgodnie z poleceniami porucznika Granby�ego i nikomu innemu o tym nie m�w.

��Tak jest � odpowiedzia� ch�opiec i pop�dzi� z powrotem do barak�w, Laurence za� przyspieszy� kroku.

��Wejd�, Laurence � powiedzia� Lenton w odpowiedzi na jego pukanie.

Wydawa�o si�, �e w biurze zebrali si� wszyscy kapitanowie z kryj�wki. Laurence ze zdziwieniem zobaczy�, �e z przodu, przy biurku Lentona, siedzi Rankin. Za milcz�c� zgod� nie rozmawiali ze sob� od chwili przeniesienia Rankina z Loch Laggan, tak wi�c Laurence nie wiedzia�, co tamten porabia� z Levitasem, ale bez w�tpienia musia�o to by� bardziej niebezpieczne, ni� sobie wyobra�a�: na banda�u, kt�rym owini�to udo Rankina, widnia�y plamy krwi, podobnie jak na mundurze, a jego wychudzon� i blad� twarz wykrzywia� grymas b�lu.

Lenton odczeka�, a� zamkn� si� drzwi za ostatnimi oficerami, i rzek� ponuro:

��Obawiam si�, panowie, �e �wi�towali�my zbyt wcze�nie. Kapitan Rankin powr�ci� ze zwiadu nad wybrze�em. Uda�o mu si� przemkn�� mi�dzy ich posterunkami i zobaczy�, nad czym pracuje ten cholerny Korsykanin. Sami si� przekonajcie.

Przesun�� na biurku kartk� papieru, pokryt� plamami brudu i krwi, kt�re jednak nie zamaza�y zgrabnego szkicu nakre�lonego pewn� r�k� Rankina. Laurence ze zmarszczonymi brwiami zastanawia� si�, co przedstawia rysunek: przypomina�o to jaki� okr�t liniowy, cho� pozbawiony maszt�w, reling�w na g�rnym pok�adzie i furt dzia�owych oraz wyposa�ony w dziwne belki wystaj�ce z dziobu i rufy.

��Co to takiego? � zapyta� Chenery, obracaj�c kartk�. � My�la�em, �e ma do�� okr�t�w.

��Mo�e zrozumiecie, je�li wyja�ni�, �e smoki nios�y to nad ziemi� � powiedzia� Rankin.

Laurence od razu si� zorientowa�: belki stanowi�y uchwyty dla smok�w. Napoleon zamierza� przenie�� wojsko nad dzia�ami marynarki wojennej, wiedz�c, �e Wielka Brytania skierowa�a znaczn� cz�� si� powietrznych w rejon Morza �r�dziemnego.

��Nie mamy pewno�ci, ilu �o�nierzy pomie�ci ka�dy� � zacz�� Lenton.

��Przepraszam, sir. Czy mog� spyta�, jak d�ugie s� te statki? � przerwa� mu Laurence. � I czy zachowano odpowiedni� skal�?

��Na moje oko tak � odpar� Rankin. � Ten, kt�ry widzia�em w powietrzu, nios�y dwa Reapery i pozosta�a jeszcze wolna przestrze� mi�dzy nimi. Powiedzia�bym, �e maj� jakie� dwie�cie st�p d�ugo�ci.

��W takim razie maj� trzy pok�ady � rzuci� ponuro Laurence. � Je�li rozwiesz� hamaki, mog� zmie�ci� ze dwa tysi�ce ludzi w ka�dym, je�li podr� nie jest d�uga i nie b�d� przewozili zapas�w.

W pokoju rozleg�y si� zaniepokojone szepty.

��Nieca�e dwie godziny drogi � powiedzia� Lenton � nawet je�li wyrusz� z Cherbourga, a Bonaparte ma co najmniej sze��dziesi�t smok�w.

��Dobry Bo�e, jeszcze przed po�udniem m�g�by przerzuci� pi��dziesi�t tysi�cy ludzi � powiedzia� jeden z kapitan�w, kt�rego Laurence nie zna�, jako �e przyby� tutaj dopiero niedawno; inni dokonywali w my�lach podobnych oblicze�.

Laurence odruchowo rozejrza� si� po pokoju, by oceni� ich si�y: nawet nie dwudziestu ludzi, z kt�rych jedn� czwart� stanowili kapitanowie smok�w zwiadowczych i kurierskich, kt�re niewiele potrafi�y zdzia�a� w bitwie.

��Ale tymi konstrukcjami na pewno trudno manewrowa�, no i czy smoki potrafi� ud�wign�� podobny ci�ar? � zapyta� Sutton, przygl�daj�c si� uwa�nie rysunkowi.

��Pewnie zbudowali je z lekkiego drewna; w ko�cu potrzebuje ich tylko na jeden dzie�, wi�c nie musz� by� wodoodporne � oceni� Laurence. � Wystarczy, �e b�dzie mia� wiatr od wschodu, bo przy takiej w�skiej ramie op�r powietrza b�dzie niedu�y. Ale �atwo b�dzie je zaatakowa� w powietrzu, a przecie� Ekscidium i Mortiferus s� ju� w drodze powrotnej, czy nie tak?

��Maj� jeszcze co najmniej cztery dni, o czym Bonaparte wie zapewne r�wnie dobrze jak my � powiedzia� Lenton. � Po�wi�ci� prawie ca�� swoj� flot�, a tak�e hiszpa�sk�, �eby uwolni� si� od nich, wi�c z pewno�ci� nie zmarnuje szansy.

Wszyscy od razu poj�li t� oczywist� prawd� i w pokoju zaleg�a ponura i pe�na wyczekiwania cisza. Lenton spojrza� na biurko, a potem wsta�, powoli, jak nigdy przedtem; Laurence po raz pierwszy zauwa�y�, �e jego w�osy s� siwe i przerzedzone.

��Panowie � przem�wi� oficjalnie admira� � mamy dzisiaj p�nocny wiatr, wi�c pewnie daruje nam jeszcze troch� czasu w oczekiwaniu na lepsze warunki. Wszyscy nasi zwiadowcy b�d� patrolowali na zmian� okolice Cherbourga. Tym samym b�dziemy mieli co najmniej godzin� na przygotowania. Nie musz� m�wi�, �e wr�g znacznie przewy�sza nas liczebnie, tak wi�c zrobimy, co w naszej mocy, i op�nimy atak, je�li nie b�dziemy w stanie go powstrzyma�.

�aden z kapitan�w nic nie powiedzia�, wi�c po chwili podj��:

��Wszystkie ci�kie i �rednie smoki b�d� operowa�y jako niezale�ne. Ich zadaniem b�dzie zniszczy� te transportowce. Chenery i Warren, zajmiecie pozycje na �rodku formacji Lily, a dwaj wasi zwiadowcy ustawi� si� na skrzyd�ach. Kapitan Harcourt, Bonaparte z pewno�ci� skieruje cz�� smok�w do obrony powietrznej, tak wi�c pani zadaniem b�dzie w miar� mo�liwo�ci �ci�gn�� na siebie obro�c�w.

��Tak jest, sir � powiedzia�a, a pozostali skin�li g�owami. Lenton wzi�� g��boki oddech i potar� twarz.

��Nie mam nic wi�cej do powiedzenia, panowie. Rozpocznijcie przygotowania.

Nie by�o sensu ukrywa� tego przed za�ogami. Francuzi omal nie dopadli Rankina i wiedzieli, �e ich sekret si� wyda�. Laurence spokojnie przekaza� wie�ci porucznikom, a potem odes�a� ich do obowi�zk�w. Widzia�, jak nowiny szybko si� rozchodz�; ludzie nachylali si� do uszu swoich towarzyszy, kt�rych oblicza natychmiast t�a�y, tak �e swobodne rozmowy, jakie s�ycha� by�o jeszcze rano, szybko usta�y. Z dum� patrzy�, jak nawet najm�odsi oficerowie odwa�nie wypinaj� pier� i odchodz� szybko do swoich zaj��.

Temeraire po raz pierwszy poza manewrami mia� lecie� w pe�nym ekwipunku bojowym; w trakcie patroli u�ywano o wiele l�ejszego sprz�tu, a podczas poprzedniej potyczki by� w uprz�y podr�nej. Sta� wyprostowany i tylko odwr�ci� do ty�u g�ow�, aby z przej�ciem obserwowa�, jak za�oga wyposa�a go w uprz�� z najgrubszej sk�ry, potr�jnie nitowan�, i mocuje ogromne p�aty kolczugi.

Laurence rozpocz�� inspekcj� sprz�tu i dopiero wtedy zorientowa� si�, �e nigdzie nie widzi Hollina. Trzykrotnie obszed� ca�� polan�, zanim si� upewni�, po czym przywo�a� do siebie zbrojmistrza Pratta, kt�ry nadzorowa� mocowanie kolczugi maj�cej os�ania� w walce pier� i barki Temeraire�a.

��Gdzie jest pan Hollin? � zapyta�.

��Chyba go nie widzia�em dzi� rano, sir � odpowiedzia� Pratt, drapi�c si� po g�owie. � Ale by� w kryj�wce wczoraj wieczorem.

��Dobrze � powiedzia� Laurence i odes�a� go do pracy. � Roland, Dyer, Morgan � zawo�a�. Gdy przybiegli trzej go�cy, poleci�: � Znajd�cie, prosz�, pana Hollina i przeka�cie mu, �e oczekuj� go tutaj natychmiast.

��Tak jest, sir � odpowiedzieli ch�rem i po kr�tkiej konsultacji rozbiegli si� w r�nych kierunkach.

Z marsow� min� powr�ci� do kontrolowania przygotowa�. By� zdumiony i skonsternowany tym, �e kto� zaniedbuje swoje obowi�zki, zw�aszcza w takiej sytuacji. Zacz�� si� zastanawia�, czy mo�e Hollin zachorowa� i poszed� do lekarza, co wydawa�o si� jedynym mo�liwym usprawiedliwieniem, lecz wtedy z pewno�ci� zawiadomi�by kogo� z za�ogi.

Min�a godzina i Temeraire sta� w pe�nym rynsztunku, a za�oga �wiczy�a zajmowanie stanowisk pod surowym okiem porucznika Granby�ego, kiedy na polank� wbieg�a Emily Roland.

��Sir � powiedzia�a, zdyszana i wyra�nie przygn�biona. � Sir, pan Hollin jest z Levitasem, prosz� si� nie z�o�ci� � wyrzuci�a z siebie jednym tchem.

��Ach � odpar� Laurence, nieco za�enowany. Nie m�g� wyjawi� Roland, �e przymyka oko na wizyty Hoilina, wi�c dziewczyna oczywi�cie nie chcia�a rozpuszcza� plotek o innym cz�onku za�ogi. � Odpowie za to, ale ta sprawa mo�e poczeka�. Powiedz mu, �e jest tu pilnie potrzebny.

��Tak mu powiedzia�am, sir, lecz on odpar�, �e nie mo�e zostawi� Levitasa. Kaza� mi tu szybko wr�ci� i poprosi�, �eby pan tam przyszed�, je�li to tylko mo�liwe � odpowiedzia�a szybko, zerkaj�c na niego spod oka, �eby si� przekona�, jak przyjmie tak� niesubordynacj�.

Laurence patrzy� na ni� zdumiony, nie mog�c uwierzy� w�asnym uszom, lecz po namy�le jego dotychczasowa dobra opinia o Hollinie wzi�a g�r�.

��Panie Granby � zawo�a� � musz� odej�� na chwil�. Zostawiam wszystko w pa�skich r�kach. Roland, zosta� tu i przyjd� po mnie w razie potrzeby � doda�.

Szed� szybko, rozdarty pomi�dzy gniewem a trosk�, a tak�e niech�ci� do nara�enia si� na kolejn� skarg� Rankina, szczeg�lnie w tych okoliczno�ciach. Nie da�o si� zaprzeczy�, �e Rankin znakomicie si� spisa�, wi�c obra�anie go tu� po tym by�oby wyj�tkowo niegrzeczne. Lecz jednocze�nie Laurence by� coraz bardziej na niego z�y, id�c wedle wskaz�wek Roland. Polana Levitasa by�a jedn� z mniejszych, po�o�onych blisko budynk�w, i Rankin niew�tpliwie wybra� j� dla w�asnej wygody, a nie wy, gody smoka. Teren by� zaniedbany i kiedy Laurence dotar� do celu, zobaczy�, �e Levitas le�y na kupie piachu z g�ow� z�o�on� na kolanach Hollina.

��No, panie Hollin, o co chodzi? � rzuci� poirytowany Laurence, lecz zaraz obszed� smoka i zobaczy� banda�e, kt�re zakrywa�y jego bok i brzuch, niewidoczne z drugiej strony i przesi�kni�te niemal czarn� krwi�. � M�j Bo�e � powiedzia� odruchowo.

Levitas rozwar� odrobin� powieki i spojrza� na niego z nadziej�; w jego szklistych, rozja�nionych b�lem oczach pojawi� si� b�ysk rozpoznania, a wtedy ma�y smok westchn�� i zamkn�� je bez s�owa.

��Sir � powiedzia� Hollin. � Przepraszam, wiem, �e mam obowi�zki, ale nie mog�em go zostawi�. Lekarz poszed�. Powiedzia�, �e nic ju� dla niego nie mo�na zrobi� i �e koniec jest bliski. Nie ma tutaj nikogo, nie mo�na nawet kogo� pos�a� po wod�. � Zamilk� i powt�rzy�: � Nie mog�em go zostawi�.

Laurence przykl�kn�� i po�o�y� d�o� na g�owie Levitasa, bardzo delikatnie, by nie sprawi� mu b�lu.

��Nie � powiedzia�. � Oczywi�cie, �e nie.

Teraz by� zadowolony z tego, �e polana jest tak blisko koszar. Przy drzwiach stali cz�onkowie za��g rozprawiaj�cy o nowinach, wi�c wys�a� ich do pomocy Hollinowi, a samego Rankina bez trudu znalaz� w klubie oficerskim. Kurier popija� wino, ze znacznie ju� bardziej rumian� twarz�, i zd��y� w�o�y� czysty mundur. Lenton i kilku kapitan�w ze s�u�by zwiadowczej siedzieli z nim i omawiali rozmieszczenie posterunk�w wzd�u� wybrze�a.

Laurence zbli�y� si� do Rankina i powiedzia� bardzo spokojnie:

��Je�li mo�esz chodzi�, to wstawaj, bo inaczej ci� zawlok�. Rankin odstawi� kieliszek i spojrza� na niego zimno.

��S�ucham? � zapyta�. � Jak s�dz�, to twoja kolejna natr�tna�

Nie zwa�aj�c na jego s�owa, Laurence chwyci� krzes�o Rankina i poci�gn��. Rankin polecia� do przodu i run�� na pod�og�, a wtedy Laurence chwyci� go za ko�nierz i postawi� na nogi, nie zwa�aj�c na jego poj�kiwania.

��Laurence, na mi�o�� bosk�� � odezwa� si� zdumiony Lenton, podrywaj�c si� z miejsca.

��Levitas umiera. Kapitan Rankin pragnie si� po�egna� � rzuci� Laurence, patrz�c Lentonowi prosto w oczy i trzymaj�c Rankina za ko�nierz i rami�. � Prosi o wybaczenie.

Pozostali kapitanowie przygl�dali si� im, uni�s�szy si� z krzese�. Lenton spojrza� na Rankina, po czym ostentacyjnie usiad� z powrotem.

��Bardzo dobrze � powiedzia� i si�gn�� po butelk�; kapitanowie powoli opadli na oparcia.

Rankin potyka� si�, trzymany przez Laurence�a, i nawet nie pr�bowa� si� wyswobodzi� z jego u�cisku, a wr�cz si� kuli�. Gdy dochodzili do polany, Laurence zatrzyma� si� i obr�ci� Rankina twarz� do siebie.

��B�dziesz dla niego bardzo mi�y, rozumiesz? � powiedzia�. � Pochwalisz go tak, jak powiniene� by� robi�, a nigdy nie zrobi�e�. Powiesz, �e by� dzielny i lojalny i �e nie zas�u�y�e� na takiego partnera.

Rankin nie odpowiedzia�, tylko patrzy� na Laurence�a, jakby mia� przed sob� niebezpiecznego szale�ca. Laurence potrz�sn�� nim.

��Na Boga, zrobisz to wszystko i jeszcze wi�cej, i lepiej, �eby mi si� to spodoba�o � rzuci� gniewnie i popchn�� Rankina przed sob�.

Hollin wci�� trzyma� g�ow� Levitasa na kolanach, a teraz sta�o ju� przy nim wiadro; wyciska� wod� z czystego r�cznika w otwarty pysk smoka. Spojrza� na Rankina, nie ukrywaj�c pogardy, a potem pochyli� si� i powiedzia�:

��Levitasie, zobacz, kto przyszed�.

Levitas otworzy� zm�tnia�e i niewidz�ce oczy.

��M�j kapitan? � zapyta� niepewnie.

Laurence popchn�� Rankina do przodu, nie bawi�c si� w uprzejmo�ci, tak �e ten upad� na kolana. Rankin j�kn�� cicho i chwyci� si� za udo, lecz rzek�:

��Tak, jestem tutaj. � Spojrza� na Laurence�a, prze�kn�� �lin� i doda� z trudem: � By�e� bardzo dzielny.

Nie powiedzia� tego ani naturalnie, ani szczerze, za to tak niezgrabnie, jak mo�na by�o sobie wyobrazi�. Lecz Levitas tylko szepn��:

Zliza� krople wody z k�cika pyska. Spod jego opatrunk�w wci�� p�yn�a krew, l�ni�ca i czarna, tak g�sta, �e rozchyli�a nieco banda�e. Rankin poruszy� si� z za�enowaniem; jego spodnie i rajtuzy przesi�k�y smocz� krwi�, lecz spojrza� na Laurence�a i nie spr�bowa� si� odsun��.

Levitas westchn�� cicho, a potem jego boki przesta�y si� unosi�. Hollin zamkn�� mu oczy jednym szybkim ruchem.

Laurence wci�� trzyma� mocno Rankina za kark. Teraz rozlu�ni� uchwyt, czuj�c, �e jego w�ciek�o�� ust�puje miejsca bezgranicznej pogardzie.

��Id� � powiedzia�. � My, kt�rzy go cenili�my, zajmiemy si� wszystkim. � Nawet nie spojrza� na Rankina, kiedy ten opuszcza� polan�. � Nie mog� zosta� � powiedzia� cicho do Hollina. � Dasz sobie rad�?

��Tak � odpar� Hollin, g�aszcz�c g�ow� ma�ego smoka. � Mo�e by� trudno, bo zbli�a si� bitwa i w og�le, ale dopilnuj�, �eby go nale�ycie pochowano. Dzi�kuj�, sir, dla niego to mia�o wielkie znaczenie.

��Wi�ksze, ni� powinno by�o mie� � odpar� Laurence. Sta� jeszcze chwil� nad Levitasem, a potem wr�ci� do koszar i odszuka� admira�a Lentona.

��I co? � zapyta� z nachmurzon� min� Lenton, kiedy wprowadzono go do biura.

��Przepraszam za moje zachowanie, sir � powiedzia� Laurence. � Jestem got�w ponie�� wszelkie konsekwencje, jakie uzna pan za stosowne.

��Nie, nie, o czym ty gadasz? Pytam o Levitasa � wyja�ni� zniecierpliwiony Lenton.

Laurence odezwa� si� dopiero po chwili.

��Nie �yje. Bardzo cierpia�, ale odszed� szybko. Lenton pokr�ci� g�ow�.

��Cholerna szkoda � powiedzia�, nalewaj�c brandy dla siebie i Laurence�a. Opr�ni� szklank� dwoma haustami i westchn�� ci�ko. � I Rankin zosta� bez smoka w paskudnej chwili � rzuci�. � W Chatham nieoczekiwanie wykluwa si� Winchester: jak s�dz� po stwardnieniu skorupy, mo�e to nast�pi� lada dzie�. Szuka�em kogo�, kto by mia� odpowiedni stopie� i chcia� dosi��� Winchestera, tymczasem Rankin jest bez przydzia�u i ws�awi� si� przyniesieniem tych wiadomo�ci. Je�li go tam nie wy�l�, a smok nie zostanie zaprz�ony, ca�a jego cholerna rodzina zwali nam si� na g�ow�, a pewnie i przed�o�� interpelacj� w parlamencie.

��Wola�bym raczej, �eby ten smok zdech�, ni� trafi� w jego r�ce � powiedzia� Laurence i odstawi� energicznie szklank�. � Sir, je�li chce pan cz�owieka odpowiedniego do tej s�u�by, prosz� pos�a� pana Hollina. R�cz� za niego w�asnym �yciem.

��M�wisz o dow�dcy swojej za�ogi naziemnej? � zapyta� Lenton, marszcz�c brwi, i zamy�li� si� na chwil�. � To jest jaki� pomys�, je�li uwa�asz, �e si� nadaje. Na pewno nie b�dzie uwa�a�, �e mu to zaszkodzi w jego karierze. Nie jest d�entelmenem, jak s�dz�.

��Nie, sir, chyba �e d�entelmenem jest dla pana cz�owiek honoru, a nie dobrze urodzony.

Lenton prychn��.

��No c�, nie jeste�my a� tak uparci, �eby przejmowa� si� podobnymi sprawami � powiedzia�. � My�l�, �e wszystko p�jdzie dobrze, o ile w og�le do�yjemy chwili, kiedy p�knie skorupa.

Hollin wytrzeszczy� oczy, kiedy Laurence zwolni� go z obecnych obowi�zk�w, i spyta� z niedowierzaniem:

��M�j w�asny smok? � Musia� si� odwr�ci�, by ukry� twarz, Laurence za� uda�, �e tego nie widzi. � Sir, nie wiem, jak mam panu dzi�kowa� � powiedzia� Hollin, szeptem, aby g�os mu si� nie za�ama�.

��Zapewni�em admira�a, �e nadajesz si� do tej s�u�by, wi�c mnie nie zawied�, bo wyjd� na k�amc�. To mi wystarczy � odpar� Laurence i u�cisn�� mu d�o�. � Wyruszasz natychmiast, bo smok mo�e si� wyklu� lada dzie�. Czeka ju� pow�z, kt�ry zabierze ci� do Chatham.

Hollin, wci�� oszo�omiony, odwzajemni� u�cisk, wzi�� torb� ze swoim nielicznym dobytkiem, kt�r� koledzy z za�ogi pospiesznie mu spakowali, i ruszy� do powozu, prowadzony przez m�odego Dyera. �egnaj�cy go cz�onkowie za�ogi u�miechali si� promiennie. Hollin czu� si� zobowi�zany do podania wszystkim d�oni, a� w ko�cu Laurence, obawiaj�c, �e nigdy si� to nie sko�czy, powiedzia�:

��Panowie, wci�� wieje p�nocny wiatr, wi�c zdejmijmy na noc cz�� kolczugi Temeraire�a.

Natychmiast zabrali si� do pracy. Temeraire popatrzy� na niego ze smutkiem.

��Ciesz� si�, �e nowy smok dostanie jego zamiast Rankina, ale �a�uj�, �e wcze�niej nie dali mu Levitasa, mo�e Hollin nie dopu�ci�by do jego �mierci � powiedzia� do Laurence�a, kiedy za�oga zdejmowa�a z niego p�aty kolczugi.

��Trudno powiedzie�, co by si� sta�o � rzek� Laurence. � Ale nie jestem pewny, czy Levitas ucieszy�by si� z takiej zamiany; cho� wydaje si� to nam dziwne, do samego ko�ca pragn�� tylko sympatii Rankina.

Tak�e i tej nocy Laurence spa� z Temeraire�em, wtulony mi�dzy jego �apy i okryty kilkoma we�nianymi kocami przed mro�nym nocnym powietrzem. Obudzi� si� przed �witem i zobaczy�, �e ogo�ocone z li�ci ga��zie drzew uchylaj� si� przed pierwszymi promieniami s�o�ca: wia� wschodni wiatr od Francji.

��Temeraire � zawo�a� cicho, a smok uni�s� �eb, aby wci�gn�� powietrze.

��Wiatr si� zmieni� � powiedzia� Temeraire, po czym pochyli� si� i tr�ci� go nosem.

Laurence pozwoli� sobie jeszcze na pi�� minut lenistwa, zanurzony w ciep�ym u�cisku smoka, g�aszcz�c jego nos pokryty mi�kkimi �uskami.

��Mam nadziej�, �e nigdy nie da�em ci powodu do niezadowolenia, m�j drogi � powiedzia� �agodnie.

��Nie, nigdy, Laurence � odpar� bardzo cicho Temeraire.

Za�oga naziemna wybieg�a z koszar, kiedy uderzy� w dzwonek. Poprzedniego wieczoru zostawiono kolczug� na polanie pod przykryciem, Temeraire za� spa� wyj�tkowo w uprz�y. Ubrano go sprawnie, a po drugiej stronie polany Granby sprawdza� uprz�e i karabi�czyki cz�onk�w za�ogi. Laurence dokona� w�asnej inspekcji, po czym wyczy�ci� pas szpady i na nowo za�adowa� pistolety.

Po zimnym bia�ym niebie przemyka�y nieliczne ciemnoszare ob�oki podobne do cieni. Wci�� czekali na rozkazy. Na pro�b� Laurence�a Temeraire posadzi� go sobie na grzbiecie, po czym wsta� na tylne �apy; teraz Laurence widzia� ciemn� lini� oceanu i okr�ty ko�ysz�ce si� na kotwicach w porcie. Zimny i s�ony wiatr dmuchn�� mu mocno w twarz.

��Dzi�kuj�, Temeraire � powiedzia� i smok opu�ci� go na ziemi�. � Panie Granby, za�oga na stanowiska.

Za�oga naziemna wyda�a okrzyk bardziej przypominaj�cy ryk ni� wiwat, gdy Temeraire wzni�s� si� w powietrze. Laurence us�ysza� dalsze podobne okrzyki w kryj�wce, kiedy kolejne ogromne smoki wzbija�y si� w g�r�. Czerwono-z�ocisty Maksimus wygl�da� ol�niewaj�co i przyt�acza� inne smoki; tak�e Victoriatus i Lily wyr�nia�y si� spo�r�d grona mniejszych Yellow Reaper�w.

Flaga Lentona powiewa�a z Obversarii, z�ocistego Anglewinga; smoczyca by�a tylko troch� wi�ksza od Reaper�w, lecz z gracj� przecisn�a si� przez t�um i zaj�a pozycj� na przedzie, pracuj�c skrzyd�ami prawie tak samo skutecznie jak Temeraire. Temeraire nie musia� utrzymywa� tempa formacji, jako �e wi�ksze smoki mia�y dzia�a� niezale�nie, tak wi�c szybko przesun�� si� blisko czo�a oddzia�u.

Wiatr d�� im w twarze, zimny i wilgotny, a jego zawodzenie zag�usza�o wszelkie odg�osy poza chrz�stem skrzyde� Temeraire�a podobnym do trzeszczenia napi�tych wiatrem �agli oraz skrzypieniem uprz�y. Nic innego nie m�ci�o nienaturalnego, przemo�nego milczenia za�ogi. Wr�g by� ju� w zasi�gu wzroku: z tej odleg�o�ci francuskie smoki przypomina�y ko�uj�ce stado mew czy wr�bli, tak du�o ich by�o.

Francuzi trzymali si� na znacznej wysoko�ci, jakie� dziewi��set st�p nad powierzchni� wody, poza zasi�giem najd�u�szych dzia� wielolufowych. Poni�ej �opota�y bia�e �agle, pi�kne i niepotrzebne: okr�ty Floty Kana�u, niekt�re spowite dymem, gdy� podj�y bezskuteczn� pr�b� ostrza�u. Kolejne jednostki zaj�y pozycje bli�ej l�du, wystawiaj�c si� niebezpiecznie blisko zawietrznego brzegu; gdyby uda�o si� zmusi� Francuz�w do wyl�dowania przy skraju klif�w, znale�liby si�, cho�by tylko na kr�tko, w zasi�gu artylerii.

Excidium i Mortiferus wracali pospiesznie ze swoimi dywizjami spod Trafalgaru, lecz nie mo�na by�o si� ich spodziewa� przed ko�cem tygodnia. Ju� wcze�niej wszyscy awiatorzy wiedzieli dok�adnie, jakie si�y Francuzi byli w stanie wystawi� przeciwko nim. Na zdrowy rozum Anglicy nie mieli szans.

Mimo to czym� zupe�nie innym by�o zobaczy� te si�y na w�asne oczy: tuzin lekkich, drewnianych transportowc�w, kt�re wypatrzy� Rankin, ka�dy niesiony przez cztery smoki i dobrze os�aniany przez wiele innych. Laurence nigdy wcze�niej nie s�ysza� o podobnej pot�dze w nowoczesnej taktyce wojennej; zupe�nie jak za czas�w krucjat, kiedy smoki by�y mniejsze, a kraj mniej cywilizowany, tote� �atwiej by�o je wy�ywi�.

U�wiadomiwszy to sobie, Laurence odwr�ci� si� do Granby�ego i powiedzia� ze spokojem, lecz na tyle g�o�no, by us�yszeli go pozostali:

��Z logistycznego punktu widzenia wy�ywienie tylu smok�w musi by� bardzo niepraktyczne na d�u�szy czas; Bonaparte niepr�dko zdob�dzie si� znowu na co� takiego.

Granby patrzy� na niego przez chwil�, a potem wzdrygn�� si� i powiedzia� szybko:

��Tak, to prawda. Po�wiczymy troch�? Mamy co najmniej p� godziny, zanim si� z nimi spotkamy.

��Dobrze � odpar� Laurence i podni�s� si� na nogi; wiatr napiera� na niego mocno, lecz on zdo�a� si� odwr�ci�, zabezpieczony rzemieniami. Ludzie nie patrzyli mu w oczy, lecz jego postawa zrobi�a wra�enie: natychmiast si� wyprostowali i usta�y szepty, nikt nie chcia� okaza� strachu ani niech�ci.

��Panie Johns, zmiana pozycji, prosz� � zawo�a� przez tub� Granby.

W nied�ugim czasie topmani i bellmani zamienili si� miejscami, dyrygowani przez swoich porucznik�w, co mimo dotkliwego wiatru natychmiast ich rozgrza�o; ich twarze nie by�y ju� takie �ci�gni�te. Ze wzgl�du na blisko�� innych za��g nie mogli przeprowadzi� �wicze� strzeleckich, lecz porucznik Riggs prezentuj�c godny podziwu zapa�, rozkaza� strzelcom odpali� �lepe naboje, �eby mogli rozrusza� palce. Dunne mia� d�ugie szczup�e d�onie, teraz bia�e z zimna; kiedy usi�owa� za�adowa� ponownie karabin, prochownica wysun�a mu si� z d�oni i omal nie spad�a do morza. Na szcz�cie uratowa� j� Collins, kt�ry wychyli� si� daleko i chwyci� w ostatniej chwili za jej rzemie�.

Temeraire raz tylko zerkn�� do ty�u, gdy rozleg�y si� strza�y, lecz zaraz przyj�� poprzedni� pozycj�. Lecia� lekko w tempie, kt�re potrafi�by zachowa� przez wi�ksz� cz�� dnia; oddycha� swobodnie i nawet niezbyt szybko. Doskwiera�o mu tylko nadmierne podniecenie: zbli�aj�c si� do coraz lepiej widocznych francuskich smok�w, co jaki� czas wyrywa� si� do przodu, lecz powstrzymywany dotkni�ciem d�oni Laurence�a, wraca� pos�usznie do szeregu.

Francuska obrona uformowa�a lu�n� lini� bojow�; wi�ksze smoki ustawione wy�ej, mniejsze ni�ej, zbite w nieprzewidywaln�, ruchom� mas�, tworzy�y tarcz� os�aniaj�c� transportowce i nios�ce je smoki. Laurence doszed� do wniosku, �e gdyby uda�o si� przebi� przez t� os�on�, by�yby szanse na sukces. Transportowce nios�y g��wnie �rednie smoki rasy Pecheur-Raye, kt�re z du�ym wysi�kiem pracowa�y skrzyd�ami: nie przywyk�y do d�wigania takich ci�ar�w, wi�c na pewno oka�� si� �atwym celem.

Tyle �e mieli dwadzie�cia trzy smoki przeciw ponad czterdziestu francuskim obro�com, do tego prawie jedn� czwart� si� brytyjskich stanowi�y Greylingi i Winchestery, kt�re nie mog�y dor�wna� ci�kim smokom bojowym. Tak wi�c przebicie si� przez eskort� wydawa�o si� prawie niemo�liwe, a poza tym po ewentualnym przedarciu si� ka�dy ze smok�w by�by odizolowany i sam nara�ony na atak.

Lenton wys�a� z Obversarii sygna� ataku: �Nawi�za� walk�. Laurence poczu�, �e jego serce zabi�o szybciej, o�ywione podnieceniem, kt�re os�abnie po rozpocz�ciu bitwy. Przy�o�y� tub� do ust i zawo�a�:

��Wybierz cel, Temeraire; najlepiej by�oby, gdyby� zdo�a� si� zbli�y� do transportowca. � W tak ogromnym t�umie smok�w Laurence bardziej polega� na instynktach Temeraire�a ni� na w�asnych; by� pewny, �e Temeraire wypatrzy luk� we francuskiej os�onie, je�li taka powstanie.

W odpowiedzi Temeraire od razu skoczy� ku jednemu z oddalonych transportowc�w, jakby zamierza� polecie� prosto do niego; z�o�y� skrzyd�a i zanurkowa�, a trzy francuskie smoki, kt�re zwar�y szyki przed nim, zacz�y go �ciga�. Machaj�c w odwrotnym kierunku, Temeraire zawis� w powietrzu, przez co ca�a tr�jka przemkn�a obok niego; jedno pot�ne uderzenie skrzyd�ami i ruszy� ku ods�oni�temu brzuchowi pierwszego smoka transportowego z lewej burty. Z bliska Laurence zobaczy�, �e ten smok, mniejsza samica Pecheur-Raye, jest wyra�nie zm�czony: wci�� utrzymywa� tempo, lecz z du�ym trudem macha� skrzyd�ami.

��Przygotowa� bomby � zawo�a� Laurence.

Kiedy Temeraire przelecia� obok Pecheura, rozoruj�c mu bok pazurami, za�oga wrzuci�a bomby na pok�ad transportowca. Z grzbietu francuskiego smoka dobiega�a salwa z karabin�w. Laurence us�ysza� z ty�u krzyk: Collins wyrzuci� ramiona w g�r� i zawis� na uprz�y, a jego bro� run�a do wody. Po chwili pod��y�o za ni� cia�o: by� martwy, wi�c jeden z cz�onk�w za�ogi go odci��.

Na transportowcach nie by�o dzia�, lecz ich pok�ady by�y pochy�e, jak dach: trzy z bomb sturla�y si�, zanim wybuch�y, i polecia�y w d�, ci�gn�c za sob� ogony dymu. Lecz dwie zd��y�y eksplodowa� i ca�y transportowiec zawis� w powietrzu, gdy� wybuch na kr�tko wytr�ci� z rytmu Pecheura, ��obi�c wyrwy w drewnianym poszyciu. W jednej z nich Laurence dostrzeg� blad� twarz, brudn� i wykrzywion� grymasem nieludzkiego przera�enia. Zaraz potem Temeraire odbi� w bok.

W dole kapa�a sk�d� krew, cienki, czarny strumie�. Laurence wychyli� si�, by to sprawdzi�, lecz nie dostrzeg� �adnej rany; Temeraire lecia� r�wno.

��Granby � zawo�a� i pokaza� na d�.

��Z jego pazur�w � to krew tamtego smoka � odpowiedzia� Granby, a Laurence skin�� g�ow�.

Do drugiego ataku nie mieli okazji, bo dwa kolejne smoki ju� lecia�y prosto na nich. Temeraire wzni�s� si� b�yskawicznie, a wrogie smoki pod��y�y za nim; widzia�y jego poprzedni manewr, wi�c teraz zbli�a�y si� wolniej, �eby go nie min��.

��Ostry zwrot, w d� i na nich � zawo�a� Laurence do Temeraire�a.

��Przygotowa� bro� � poleci� za jego plecami Riggs, a Temeraire wzi�� pot�ny wdech i elegancko zawr�ci� w powietrzu. Nie walcz�c przez chwil� z si�� ci��enia, opad� ku francuskim smokom ze w�ciek�ym rykiem. Pot�ny d�wi�k przenikn�� ko�ci Laurence�a pomimo wiatru; smok na czele cofn�� si�, skrzecz�c, i owin�� skrzyd�em g�ow� swojego towarzysza.

Temeraire skierowa� si� mi�dzy nich, przebijaj�c si� przez ob�ok gryz�cego dymu prochowego po francuskiej salwie, na kt�r� odpowiada�y brytyjskie karabiny; kilku martwych Francuz�w ju� zosta�o odci�tych z uprz�y i spad�o do morza. Temeraire rozci�� pazurami bok drugiego smoka, kiedy go mijali; bluzgaj�ca krew ochlapa�a spodnie Laurence�a, niemal go parz�c.

Oddalili si�, a obaj napastnicy starali si� doj�� do siebie: pierwszy lecia� bardzo niezgrabnie i j�cza� z b�lu. Obejrzawszy si�, Laurence zobaczy�, �e smok zawraca do Francji: dzi�ki liczebnej przewadze awiatorzy Bonapartego nie musieli zmusza� rannych smok�w do walki.

���wietnie si� spisa�e� � zawo�a� Laurence, nie potrafi�c powstrzyma� dumy i uniesienia, cho� podobne sentymenty wydawa�y si� absurdalne w tak desperackim starciu. Za�oga za jego plecami wyda�a radosny okrzyk, gdy drugi z francuskich smok�w zrezygnowa� z samotnego ataku na Temeraire�a i oddali� si� w poszukiwaniu innego przeciwnika. Temeraire od razu skierowa� si� z powrotem ku swojemu pierwotnemu celowi z dumnie uniesion� g�ow�: wci�� nie odni�s� ran.

Messoria, ich partnerka z formacji, atakowa�a transportowiec. Trzydziestoletnie do�wiadczenie nauczy�o j� i Suttona przebieg�o�ci, tak wi�c zdo�ali si� przebi� przez eskort� i n�kali ju� os�abionego Pecheura, kt�rego wcze�niej rani� Temeraire. Os�ania�a go para mniejszych smok�w rasy Poux-de-Ciel, kt�re razem wzi�te przewy�sza�y wag� Messori�, ta jednak skutecznie wykorzystywa�a wszystkie mo�liwe sztuczki, by zwabi� je do przodu, a potem uderza� na Pecheura. Z pok�adu transportowca znowu buchn�� dym, co oznacza�o, �e za�odze Suttona uda�o si� zrzuci� na niego kolejne bomby.

�Flank� do bakburty� zasygnalizowa� Sutton z Messorii. Smoczyca zaatakowa�a obu obro�c�w, �ci�gaj�c na siebie ich uwag�, a Temeraire pomkn�� do przodu i chlasn�� pazurami bok Pecheura; rozleg� si� nieprzyjemny zgrzyt rozrywanej kolczugi i bluzn�a czarna krew. Pecheur zarycza� i instynktownie odpowiadaj�c na atak, wypu�ci� belk� z przedniej �apy; belka by�a przywi�zana do jego cia�a licznymi grubymi �a�cuchami, ale transportowiec wyra�nie si� przechyli�, a Laurence us�ysza� krzyki ludzi znajduj�cych si� na jego pok�adzie.

Temeraire odskoczy� niezbyt zgrabnie, lecz skutecznie, unikaj�c uderzenia i nie zaprzestaj�c ataku; rozdar� jeszcze bardziej szponami kolczug� Pecheura.

��Cel � pal! � rykn�� Riggs i strzelcy zasypali gradem kul grzbiet Pecheura.

Laurence zauwa�y�, �e jeden z francuskich oficer�w mierzy w g�ow� Temeraire�a; wypali� ze swoich obu pistolet�w i po drugim strzale oficer opad� do przodu, trzymaj�c si� za nog�.

��Sir, pozwolenie na aborda�? � zawo�a� Granby. Ich salwa mocno przerzedzi�a szeregi francuskich topman�w i strzelc�w okazja by�a idealna, bo grzbiet smoka by� niemal czysty. Granby przyszykowa� si� ju� z tuzinem ludzi trzymaj�cych szpady i gotowych do rozpi�cia karabi�czyk�w.

Laurence najbardziej obawia� si� tej ewentualno�ci, wi�c bardzo niech�tnie poleci� Temeraire�owi ustawi� si� r�wnolegle do francuskiego smoka.

��Do aborda�u � zawo�a� i da� r�k� znak Granby�emu, czuj�c ucisk w �o��dku. Bardzo nieprzyjemnie by�o patrze�, jak jego ludzie skacz� bez uprz�y prosto na wroga, podczas gdy on musi pozosta� na posterunku.

Gdzie� niedaleko rozleg� si� przera�liwy lament: Lily trafi�a francuskiego smoka prosto w pysk i teraz ten, oszala�y z b�lu, drapa� sobie g�ow� �apami, rzucaj�c si� raz w jedn�, raz w drug� stron�. Temeraire skuli� si�, dotkni�ty wsp�czuciem, podobnie jak Pecheur, a Laurence wzdrygn�� si� na ten straszliwy j�k. A potem niespodziewanie wrzask usta�: kapitan wczo�ga� si� po szyi smoka i strzeli� mu w g�ow�, aby nie patrze�, jak jego podopieczny umiera powoli od jadu, kt�ry w�era mu si� w czaszk� i m�zg. Wielu spo�r�d cz�onk�w jego za�ogi przeskoczy�o na inne smoki, szukaj�c ratunku, niekt�rzy nawet na grzbiet Lily, lecz kapitan nie skorzysta� z okazji. Laurence widzia�, jak leci wraz z kozio�kuj�cym smokiem i obaj wpadaj� do morza.

Z trudem oderwa� wzrok od tej przera�aj�co fascynuj�cej sceny; zajad�a walka na grzbiecie Pecheura przebiega�a po ich my�li i Laurence zobaczy�, �e kilku jego ludzi ju� pr�buje upora� si� z �a�cuchami, kt�rymi przywi�zano smoka do transportowca. Ale zauwa�ono k�opoty Pecheura i inny francuski smok ju� nadlatywa� z du�� szybko�ci�, a w dziurach w podszyciu transportowca pojawili si� wyj�tkowo odwa�ni �o�nierze, kt�rzy pr�bowali dosta� si� po �a�cuchach na grzbiet Pecheura, by pom�c jego za�odze. Laurence zauwa�y�, �e kilku po�lizn�o si� na pochy�ym pok�adzie i spad�o, lecz kilkunastu innych nie ustawa�o w wysi�kach, a gdyby uda�o im si� dotrze� na grzbiet smoka, to bez w�tpienia mogli przewa�y� szal� zwyci�stwa na swoj� stron�.

Messoria wyda�a przeci�g�y j�k.

��Wycofaj si� � zawo�a� do niej Sutton.

Z g��bokiej rany na jej piersi p�yn�a ciemna krew, a drug� na boku ju� opatrywano bia�ymi banda�ami; opad�a i odlecia�a �ukiem, oddalaj�c si� od dw�ch Poux-de-Ciel, kt�re j� zaatakowa�y. Cho� by�y znacznie mniejsze od Temeraire�a, ten nie m�g�by kontynuowa� pojedynku z Pecheurem w wypadku ataku z dw�ch stron. Laurence m�g� albo przywo�a� z powrotem grup� aborda�ow�, albo pozostawi� j� na smoku i liczy� na to, �e uda jej si� pojma� francuskiego kapitana �ywcem i zmusi� francuskiego smoka do poddania.

��Granby! � zawo�a� Laurence.

Porucznik rozejrza� si� dooko�a, ocieraj�c krew z rany na twarzy, i da� znak r�k�, �eby odlatywali. Laurence dotkn�� grzbietu Temeraire�a i wyda� mu polecenie; ten na po�egnanie smagn�� Pecheura w bok, obna�aj�c bia�� ko��, oddali� si� nieco i zawis� w powietrzu, by mogli oceni� sytuacj�. Dwa mniejsze francuskie smoki nie pod��y�y za nim, lecz pozosta�y blisko Pecheura; nie o�mieli�y si� zbli�y�, by podj�� aborda�, poniewa� Temeraire z �atwo�ci� by sobie z nimi poradzi�, gdyby przyj�y tak ods�oni�t� pozycj�.

Ale sam Temeraire te� nie by� bezpieczny. Strzelcy i po�owa bellman�w przesz�a na grzbiet Pecheura, co by�o warte ryzyka, bo gdyby go przej�li, transportowiec nie m�g�by dalej lecie�; nawet gdyby nie spad�, trzy pozosta�e smoki musia�yby prawdopodobnie zawr�ci� do Francji. To jednak oznacza�o, �e Temeraire z bardzo uszczuplon� za�og� sam by� teraz nara�ony na aborda�, tak wi�c nie mogli ju� ryzykowa� kolejnej bezpo�redniej walki.

Grupa aborda�owa systematycznie zdobywa�a przewag� nad ostatnimi obro�cami z grzbietu Pecheura i wygl�da�o na to, �e b�d� szybsi od �o�nierzy z transportowca. Jeden z Poux-de-Ciel zbli�y� si� b�yskawicznie i pr�bowa� ustawi� si� r�wnolegle do Pecheura.

��Atakuj � zawo�a� Laurence.

Temeraire natychmiast zanurkowa�, a widok jego z�b�w i rozczapierzonych szpon�w zmusi� mniejszego smoka do pospiesznego odwrotu. Laurence musia� poleci� Temeraire�owi znowu si� odsun��, lecz to wystarczy�o. Francuzi stracili okazj�, a Pecheur wyda� okrzyk niepokoju, odwr�ciwszy �eb: Granby sta� u nasady szyi francuskiego smoka z pistoletem przystawionym do g�owy kapitana, kt�rego wzi�li do niewoli.

Na rozkaz Granby�ego odrzucono �a�cuchy Pecheura i francuski smok skierowa� si� ku Dover. Lecia� powoli i niech�tnie, z trwog� ogl�daj�c si� co chwil� na swojego kapitana, ale lecia�; transportowiec mocno si� przechyli�, a trzy pozosta�e smoki z ogromn� determinacj� stara�y si� utrzyma� ci�ar.

Laurence nie mia� okazji nacieszy� si� zwyci�stwem, bo opad�y na nich dwa nowe smoki: Petit Chevalier, znacznie wi�kszy od Temeraire�a, pomimo swojej nazwy, oraz Pecheur-Couronne, smok �redniej wielko�ci, kt�ry czym pr�dzej podpar� belk� transportowca. Ludzie uczepieni dachu opu�cili �a�cuchy za�odze nowego smoka i niebawem transportowiec wyprostowa� si� i kontynuowa� lot.

Poux-de-CieIe nadlatywa�y z przeciwnych kierunk�w, z ty�u za� czai� si� Petit Chevalier. Ich sytuacja stawa�a si� coraz bardziej niebezpieczna.

��Wycofaj si�, Temeraire � zawo�a� Laurence, rozgoryczony konieczno�ci� wydania takiego rozkazu. Temeraire natychmiast si� wycofa�, lecz atakuj�ce smoki si� zbli�a�y; walczy� za�arcie od prawie p� godziny i by� ju� zm�czony.

Oba Poux-de-Ciele wsp�pracowa�y, przecinaj�c tor lotu Temeraire�a, by go spowolni� i zagna� do wi�kszego smoka. Nieoczekiwanie Petit Chevalier skoczy� gwa�townie do przodu i kiedy zr�wna� si� z Temeraire�em, cz�� francuskiej za�ogi przeskoczy�a do nich.

��Uwaga, aborda�! � odezwa� si� porucznik Johns swoim ochryp�ym barytonem, a zaniepokojony Temeraire spojrza� do ty�u. Strach doda� mu si�, wi�c pomkn�� szybko dalej. Chevalier zosta� z ty�u, a kiedy Temeraire dosi�gn�� pazurami jednego z Poux-de-Cieli, tak�e i one zaprzesta�y po�cigu.

Jednak o�miu Francuz�w ju� si� przedosta�o i podpi�o do uprz�y; Laurence z ponur� min� za�adowa� ponownie pistolety i wsun�� je za pas, a potem wyd�u�y� rzemienie karabi�czyk�w i wsta�. Pi�ciu topman�w podlegaj�cych porucznikowi Johnsowi stara�o si� utrzyma� wrog�w na �rodku grzbietu Temeraire�a. Laurence przemie�ci� si� do ty�u, najszybciej jak potrafi�. Jego pierwsza kula chybi�a celu, lecz druga ugodzi�a Francuza prosto w pier�; m�czyzna osun�� si�, kaszl�c krwi�, i zawis� bezw�adnie na uprz�y.

Potem posz�a w ruch bia�a bro� i na tle �migaj�cego nieba widzia� tylko walcz�cych ludzi. Francuski porucznik stan�� przed nim, zauwa�y� z�ote galony i wycelowa� w niego pistolet. Laurence nie za bardzo s�ysza�, co on m�wi, i nawet nie zwr�ci� na to uwagi, jedynie podbi� jego pistolet r�k�, w kt�rej trzyma� szpad�, a potem uderzy� go w skro� kolb�. Porucznik upad�; stoj�cy za nim Francuz zada� pchni�cie, ale p�d wiatru je os�abi�, tak �e szpada ledwo przebi�a sk�rzany p�aszcz Laurence�a.

Laurence odci�� rzemienie przeciwnika i odrzuci� go z grzbietu kopni�ciem, po czym rozejrza� si� w poszukiwaniu kolejnych wrog�w, ale szcz�liwym trafem pozostali albo ju� nie �yli, albo zostali rozbrojeni; z ich strony zgin�li Challoner i Wright; tak�e porucznik Johns wisia� na rzemieniach, a z rany od kuli na jego piersi p�yn�a obficie krew. Zanim zdo�ali do niego dotrze�, po raz ostatni zaczerpn�� powietrza i znieruchomia�.

Laurence pochyli� si� i zamkn�� martwe wytrzeszczone oczy Johnsa, po czym wsun�� szpad� do pochwy.

��Panie Martin, przejmuje pan dow�dztwo na g�rze w randze porucznika. Usun�� cia�a.

��Tak jest, sir � odpar� zdyszany Martin; mia� rozci�ty policzek, a na jego p�owych w�osach widnia�y plamy krwi. � Jak pa�ska r�ka, kapitanie?

Laurence spojrza� na r�k�; z dziury w p�aszczu s�czy�a si� krew, lecz on nie czu� si� os�abiony i m�g� swobodnie porusza� ramieniem.

��To tylko dra�ni�cie, zaraz je obwi���.

Przeszed� nad zw�okami i wr�ci� na stanowisko u nasady szyi smoka, po czym przypi�� si� i zdj�� krawat, �eby owin�� nim ran�.

��Atak odparty � zawo�a� i napi�te barki Temeraire�a rozlu�ni�y si�. Temeraire wcze�niej oddali� si� od pola bitwy, bo takie by�o post�powanie przy aborda�u, teraz zawr�ci� i Laurence m�g� ogarn�� wzrokiem ca�y obszar walki, a przynajmniej jego cz�ci nie zas�oni�te dymem albo smoczymi skrzyd�ami.

Tylko trzy transportowce zosta�y w og�le zaatakowane: brytyjskie smoki ostro �ciera�y si� z francuskimi obro�cami. Lily lata�a niemal sama, towarzyszy� jej tylko Nitidus, a w zasi�gu wzroku nie by�o nikogo z ich jednostki. Laurence poszuka� wzrokiem Maksimusa i zobaczy�, �e ten toczy pojedynek z dawnym przeciwnikiem, Grand Chevalierem; przez ostatnie dwa miesi�ce Maksimus zbli�y� si� rozmiarami do francuskiego smoka, tak wi�c teraz oba rzuci�y si� na siebie z przera�aj�c� za�arto�ci�.

Z tej odleg�o�ci odg�osy by�y st�umione, za to Laurence us�ysza� inny, bardziej niepokoj�cy d�wi�k: huk fal rozbijaj�cych si� u st�p bia�ych klif�w. Dotarli a� do wybrze�a i widzia� czerwono-bia�e mundury �o�nierzy zajmuj�cych pozycje na dole. Nie by�o jeszcze po�udnia.

Nagle sze�� ci�kich smok�w wyskoczy�o �aw� z francuskiego szeregu i zanurkowa�o ku ziemi, rycz�c przera�liwie, kiedy ich za�ogi zacz�y zrzuca� bomby. Rzadkie szeregi �o�nierzy angielskich zafalowa�y jak uderzone podmuchem wiatru, a si�y milicji zgromadzone na �rodku niemal si� za�ama�y; ludzie padali na kolana, zakrywaj�c uszy d�o�mi, chocia� atak nie wyrz�dzi� �adnych konkretnych zniszcze�. Kilkana�cie karabin�w wypali�o chaotycznie: zupe�nie niepotrzebnie, pomy�la� z rozpacz� Laurence. Prowadz�cy transportowiec m�g� si� opu�ci� niemal bez przeszk�d.

Czw�rka nios�cych go smok�w zacie�ni�a szyk, lec�c bezpo�rednio nad transportowcem, i pozwoli�a jego kilowi wbi� si� w ziemi� si�� bezw�adu. Angielscy �o�nierze z pierwszych szereg�w wyrzucili r�ce w g�r�, gdy opad� na nich ogromny tuman ziemi, za chwil� niemal po�owa z nich pad�a trupem: z przodu transportowca opad�a klapa i z jego wn�trza wystrzeli�a karabinowa salwa.

Rozleg� si� okrzyk Vive l�Empereur! i z dymu wy�onili si� francuscy �o�nierze: ponad tysi�c ludzi, kt�rzy ci�gn�li za sob� dwa osiemnastofuntowe dzia�a; od razu uformowali szereg, by os�oni� artylerzyst�w i pozwoli� im przygotowa� bro�. Angielscy �o�nierze odpowiedzieli ogniem, a p�niej si�y milicji tak�e zdoby�y si� na nier�wn� salw�, lecz po stronie francuskiej walczyli zahartowani weterani; gdy ich towarzysze padali dziesi�tkami, natychmiast szlusowali, utrzymuj�c zwarty szyk.

Cztery smoki, kt�re przynios�y transportowiec, pozby�y si� �a�cuch�w. Uwolnione od ci�aru, wzbi�y si� w powietrze i przy��czy�y do walki, co powi�kszy�o jeszcze przewag� liczebn� Francuz�w. Lada moment mo�na si� by�o spodziewa� l�dowania kolejnego transportowca, a jego smoki mog�y bardziej przechyli� szal� na niekorzy�� Anglik�w.

Maksimus rykn�� z w�ciek�o�ci�, oderwa� si� od Grand Chevaliera i zdesperowany pomkn�� w d� ku nast�pnemu transportowcowi, kt�ry ju� si� obni�a�; nie pr�bowa� �adnych sztuczek ani manewr�w, po prostu run�� w d�. Dwa mniejsze smoki pr�bowa�y zagrodzi� mu drog�, lecz do nurkowania wykorzystywa� ca�� swoj� wag�, wi�c cho� drapn�y go z�bami i pazurami, odrzuci� je sam� si�� rozp�du. Jeden z napastnik�w zosta� tylko odepchni�ty w bok, lecz drugi, Honneur-d�Or w czerwono-b��kitne pasy, wpad� na klif, nieporadnie machaj�c wywichni�tym skrzyd�em. Ora� pazurami urwist� �cian�, szukaj�c oparcia, by wdrapa� si� na g�r�.

Lekka fregata o p�ytkim zanurzeniu, uzbrojona w jakie� dwadzie�cia cztery dzia�a, czeka�a odwa�nie blisko wybrze�a i teraz wykorzysta�a okazj�: zanim smok zdo�a� wspi�� si� na klifowy grzbiet, pe�na salwa zadudni�a jak grzmot pioruna. Francuski smok wyda� przera�liwy ryk i spad�; bezlitosne fale cisn�y o ska�y jego zw�oki i szcz�tki za�ogi.

Maksimus opad� na drugi transportowiec i szarpa� pazurami �a�cuchy; jego ci�ar przekracza� mo�liwo�ci smok�w transportowych, ale te m�nie stawia�y czo�o wyzwaniu i z najwy�szym trudem wsp�lnie zdo�a�y przenie�� transportowiec nad grzbietem klifu, zanim Maksimus zd��y� zerwa� �a�cuchy. Drewniana skorupa spad�a dwadzie�cia st�p w d� i p�k�a jak jajko, rozsypuj�c ludzi i bro�, lecz wysoko�� nie by�a a� tak du�a. Ci, kt�rzy ocaleli, niemal od razu stawali na chwiejnych nogach, bezpieczni za dopiero co uformowan� francusk� lini�.

Maksimus wyl�dowa� ci�ko za liniami angielskimi: jego boki parowa�y w zimnym powietrzu, z licznych ran p�yn�a krew, a skrzyd�a opad�y na ziemi�. Spr�bowa� ponownie wzbi� si� w powietrze, lecz opad� na tylne �apy, dr��c na ca�ym ciele.

Trzy lub cztery tysi�ce Francuz�w i pi�� dzia� ju� wyl�dowa�o. Anglicy zgromadzili w tym rejonie tylko dwadzie�cia tysi�cy ludzi, g��wnie milicji, wyra�nie nie kwapi�cej si� do ataku ze strachu przed smokami. Wielu ju� pr�bowa�o ucieka�. Je�li francuski dow�dca mia� cho� troch� oleju w g�owie, nie b�dzie czeka� z atakiem na kolejne trzy czy cztery transportowce, a gdyby jego ludziom uda�o si� zdoby� stanowiska angielskich dzia�, mogliby u�y� ich przeciwko angielskim smokom i oczy�ci� pole dla pozosta�ych transportowc�w.

��Laurence � odezwa� si� Temeraire, odwracaj�c g�ow� � dwa kolejne transportowce przymierzaj� si� do wyl�dowania.

��Wiem � odpar� przybity Laurence. � Musimy spr�bowa� je powstrzyma�, bo je�li zdo�aj� wyl�dowa�, to przegramy na l�dzie.

Temeraire milcza� przez chwil�, cho� skr�ci� nieco, by skierowa� si� przed prowadz�cy transportowiec. Potem powiedzia�:

��Laurence, nie uda si� nam, prawda?

S�uchali ich obaj wysuni�ci obserwatorzy, m�odzi chor��owie, wi�c Laurence musia� m�wi� zar�wno do nich, jak i do Temeraire�a.

��Nie do ko�ca, zapewne � odpar�. � Ale mo�emy zdzia�a� do��, �eby pom�c w obronie Anglii. Je�li b�d� zmuszeni l�dowa� osobno albo na gorszych pozycjach, mo�e milicja zdo�a powstrzyma� ich przez jaki� czas.

Temeraire skin�� g�ow�, najwyra�niej zrozumiawszy niewypowiedzian� prawd�: przegrali bitw� i nawet ta akcja by�a tylko symboliczna.

��Ale i tak trzeba spr�bowa�, bo przecie� nie mo�emy pozwoli� na to, �eby nasi przyjaciele walczyli bez nas � powiedzia� Temeraire. � My�l�, �e to mia�e� na my�li, kiedy opowiada�e� mi o obowi�zku, a przynajmniej ja tyle z tego zrozumia�em.

��Tak � odpar� Laurence przez �ci�ni�te gard�o. Wyprzedzili transportowce i lecieli teraz nad ziemi�, a milicja zamieni�a si� w rozmazane morze czerwieni. Temeraire zmieni� pozycj�, �eby zaatakowa� od przodu pierwszy z transportowc�w; Laurence zdo�a� jedynie po�o�y� d�o� na karku smoka w niemym ge�cie jedno�ci.

Widok l�du doda� si� francuskim smokom: zwi�ksza�y tempo. Od przodu transportowiec nios�y dwa Pecheury, mniej wi�cej tej samej wielko�ci, kt�re nie odnios�y jeszcze ran. Laurence pozwoli� Temeraire�owi podj�� decyzj�, kt�rego zaatakowa�, i ponownie nabi� pistolety.

Temeraire zawis� w powietrzu i roz�o�y� szeroko skrzyd�a, jakby chcia� zagrodzi� drog� nadlatuj�cym smokom; b�oniasta, szara sk�ra jego podniesionej krezy zal�ni�a w s�o�cu. Ca�e jego cia�o zadr�a�o powoli, kiedy wci�gn�� g��boko powietrze, a boki nap�cznia�y, uwydatniaj�c rze�b� ko�ci. Laurence z niepokojem zauwa�y�, �e sk�ra smoka jest napi�ta do granic wytrzyma�o�ci, czu� wr�cz, jak powietrze si� porusza, odbija echem i wibruje w komorach smoczych p�uc.

W brzuchu Temeraire�a zdawa� si� narasta� jaki� grzmi�cy odg�os, przypominaj�cy werbel.

��Temeraire � zawo�a�, czy raczej spr�bowa� zawo�a� Laurence, bo w og�le nie us�ysza� w�asnych s��w. Czu� jaki� pot�ny dreszcz przesuwaj�cy si� po ciele smoka wraz z oddechem: Temeraire rozwar� paszcz� i dobieg� z niej ryk, kt�ry by� bardziej si�� ni� d�wi�kiem, przera�liwy i rozleg�y grzmot, kt�ry zdawa� si� za�miewa� powietrze.

Laurence nie m�g� niczego zobaczy� przez t� przelotn� mgie�k�. Kiedy znikn�a, z pocz�tku nie rozumia�, co si� sta�o. Transportowiec by� potrzaskany, jakby trafi�a go pe�na salwa burtowa, a ludzie i dzia�a wysypywali si� w przybrze�ne fale u podn�a klifu. Bola�a go twarz i uszy, jakby zosta� uderzony w g�ow�, a cia�o Temeraire�a wci�� dr�a�o.

��Laurence, chyba ja to zrobi�em � powiedzia� Temeraire, bardziej zdumiony ni� zadowolony. Laurence czu� si� tak samo; nie by� w stanie wydoby� z siebie ani s�owa.

Wszystkie cztery smoki wci�� by�y przywi�zane �a�cuchami do belek rozbitego transportowca, a smok, kt�ry lecia� z przodu przy sterburcie, krwawi� z nozdrzy, krztusz�c si� i wyj�c z b�lu. Aby go uratowa�, za�oga odrzuci�a �a�cuchy, pozbywaj�c si� resztek transportowca, dzi�ki czemu smok zdo�a� pokona� ostatnie �wier� mili i wyl�dowa� za liniami Francuz�w. Kapitan i za�oga natychmiast zeskoczyli na ziemi�, a ranny smok skuli� si� na ziemi, przesuwaj�c �apami po g�owie i j�cz�c.

Z ty�u rozleg� si� radosny okrzyk angielskich oddzia��w, a tak�e huk francuskiej kanonady: artylerzy�ci mierzyli w Temeraire�a.

��Sir, jeste�my w zasi�gu tych dzia�, je�li je ponownie na�aduj� � rzuci� szybko Martin.

Po tych s�owach Temeraire pomkn�� nad wod� i zawis� w powietrzu poza zasi�giem armatnich pocisk�w. Francuski konw�j si� zatrzyma� i kilka smok�w, r�wnie zdezorientowanych jak Laurence i sam Temeraire, zacz�o miota� si� bez�adnie, nie chc�c si� zbli�y�. Ale lada moment francuscy kapitanowie mogli wszystko poj��, albo przynajmniej doj�� do siebie, a wtedy z pewno�ci� przeprowadz� zmasowany atak na Temeraire�a, �eby go str�ci�. Zosta�o ma�o czasu na wykorzystanie zaskoczenia.

��Temeraire � zawo�a� Laurence � le� nisko i spr�buj zaatakowa� transportowce od do�u, na wysoko�ci klifu. � Panie Turner � odwr�ci� si� do sygnalisty � niech pan wystrzeli do statk�w w dole i przeka�e sygna� �zwi�za� wroga walk��. S�dz�, �e domy�la si�, o co mi chodzi.

��Spr�buj� � odpowiedzia� niepewnie Temeraire i zanurkowa� ni�ej, zbieraj�c si� w sobie i jeszcze raz z moc� nabieraj�c tchu. Wzni�s� si� po �uku i ponownie zarycza�, tym razem w kierunku dna transportowca znajduj�cego si� wci�� nad wod�. Odleg�o�� by�a wi�ksza, tak wi�c transportowiec nie uleg� zniszczeniu, lecz w jego kad�ubie pojawi�y si� d�ugie szczeliny; wszystkie cztery smoki desperacko skupi�y si� na tym, �eby nie dopu�ci� do jego rozpadni�cia.

Z g�ry nadlecia�a prosto na nich francuska formacja, sze�� ci�kich smok�w prowadzonych przez Grand Chevaliera. Temeraire odskoczy� i na znak Laurence�a opad� nad wod�, gdzie czeka�o p� tuzina fregat i trzy okr�ty liniowe. Gdy tylko przelecieli nad nimi, natychmiast przem�wi�y ich d�ugie dzia�a, rozganiaj�c na wszystkie strony francuskie smoki chaotycznie usi�uj�ce unikn�� kartaczy i kul armatnich.

��Szybko, nast�pny � zawo�a� Laurence do Temeraire�a, cho� ten nie potrzebowa� rozkazu i ju� zd��y� zawr�ci�. Po kilku chwilach znalaz� si� bezpo�rednio pod dnem najwi�kszego z transportowc�w, niesionego przez cztery ci�kie smoki, z kt�rego pok�adu powiewa�y sztandary ze z�ocistymi or�ami.

��To jego flagi, prawda? � zapyta� Temeraire. � Jest tam Bonaparte?

��Raczej jeden z jego marsza�k�w � odpowiedzia� Laurence, przekrzykuj�c wiatr, ale mimo wszystko by� nadzwyczaj podekscytowany. Francuskie smoki ponownie zbiera�y si� w formacj�, tym razem wy�ej, i by�y gotowe ponownie zaatakowa�, lecz ogarni�ty bitewnym zapa�em Temeraire je uprzedzi�. Ten wi�kszy transportowiec, zbudowany z mocniejszego drewna, nie rozpad� si� tak �atwo, ale i tak rozleg� si� trzask podobny do strza�u z pistoletu i zewsz�d posypa�y si� drzazgi.

Temeraire zanurkowa�, by ponowi� atak. Nagle obok niego pojawi�a si� Lily, a z drugiej strony Obversaria, i Lenton zawo�a� g�o�no przez tub�:

��Bierzcie ich, bierzcie, my si� zajmiemy tamtymi cholernymi sukinsynami�

Oba smoki zawr�ci�y, by stawi� czo�o pod��aj�cej za Temeraire�em francuskiej formacji.

Lecz kiedy Temeraire zacz�� si� wznosi�, z pok�adu uszkodzonego transportowca wys�ano nowe sygna�y. Nios�ce go cztery smoki zatoczy�y ko�o i zacz�y si� oddala�; zaraz potem wszystkie pozosta�e jeszcze w powietrzu transportowce tak�e zawr�ci�y, ruszaj�c w d�ug� i ci�k� drog� powrotn� do Francji.

Kryj�wka w Londynie, listopad 1805 roku

Wybrane fragmenty ksi��ki

Spostrze�enia na temat rz�du Draconia w Europie wraz z uwagami dotycz�cymi ras orientalnych

Sir Edward Howe, cz�onek Towarzystwa Kr�lewskiego

LONDYN, JOHN MURRAY, ALBEMARLE STREET

1796