��Mare�� powiedzia� Ponter Boddit�� mam zaszczyt przedstawi� ci Lonwisa Troba.

Dot�d neandertalczycy kojarzyli jej si� z mocn� budow� cia�a�� dziennik �Toronto Star� nazwa� ich �kr�pymi Schwarzeneggerami� z powodu niskiego wzrostu i pot�nej muskulatury. Dlatego zaszokowa� j� wygl�d wynalazcy, zw�aszcza �e starzec sta� obok Pontera.

M�odszy neandertalczyk nale�a� do pokolenia, kt�re na jego �wiecie okre�lano jako �generacj� 145�. Oznacza�o to, �e osi�gn�� wiek trzydziestu o�miu lat. Mia� oko�o 173 centymetr�w wzrostu�� czyli do�� du�o jak na m�czyzn� swojego gatunku�� i mi�nie, kt�rych pozazdro�ci�aby mu wi�kszo�� kulturyst�w.

Natomiast Lonwis Trob by� jednym z niewielu �yj�cych cz�onk�w generacji 138. Do�y� zdumiewaj�cego wieku stu o�miu lat. Wygl�da� chudo, ale nadal mia� szerokie barki. Typowo jasna sk�ra Barast�w, przystosowanych do �ycia w p�nocnych szeroko�ciach geograficznych, u niego wydawa�a si� niemal przezroczysta i pozbawiona koloru, podobnie jak rzadkie w�osy na przedramionach. Oczywi�cie, mia� wszystkie cechy charakterystyczne neandertalczyk�w�� niskie czo�o, podw�jnie wygi�ty wa� nadoczodo�owy, pot�ny nochal i szerok�, pozbawion� br�dki twarz�� ale jego czaszka by�a kompletnie �ysa. Za to Ponter mia� bujn� blond czupryn� (z przedzia�kiem po�rodku, jak u wi�kszo�ci przedstawicieli jego gatunku) i g�sty, jasny zarost.

Najbardziej niezwyk�� cech� obu m�czyzn by�y ich oczy. Mary potrafi�a bez ko�ca wpatrywa� si� w z�ote t�cz�wki Pontera. U Lonwisa sk�ada�y si� one z segment�w. Jego ga�ki oczne by�y l�ni�cymi kulami niebieskiego metalu, a centralne soczewki l�ni�y niebieskozielonym blaskiem.

��Zdrowego dnia, Uczony Trobie�� zwr�ci�a si� do wynalazcy. Nie wyci�gn�a do niego r�ki, poniewa� neandertalczycy nie mieli takiego zwyczaju.�� To dla mnie wielki zaszczyt.

��Z pewno�ci� tak jest�� odpar� Lonwis. Oczywi�cie m�wi� w j�zyku Barast�w. Pos�ugiwali si� tylko jednym, wi�c nie mia� �adnej specjalnej nazwy. Kompan wynalazcy przet�umaczy� jego odpowied�, emituj�c syntetyzowane angielskie s�owa przez zewn�trzny g�o�nik.

Nie by� to pierwszy lepszy implant! Mary wiedzia�a, �e Lonwis opracowa� technologi� Kompan�w w m�odo�ci, w roku, kt�ry ludzie z jej �wiata okre�lali jako 1923. W podzi�kowaniu za wszystko, co implanty zrobi�y dla Barast�w, Lonwisowi podarowano urz�dzenie z panelem ze z�ota. Znajdowa�o si� po wewn�trznej stronie jego prawego przedramienia�� w�r�d neandertalczyk�w tak�e zdarza�y si� osoby lewor�czne. W por�wnaniu z tym majstersztykiem Hak�� Kompan Pontera�� wygl�da� tandetnie w zwyk�ej stalowej obudowie.

��Mare jest genetyczk��� wyja�ni� Ponter.�� To ona podczas mojej pierwszej podr�y na t� wersj� Ziemi udowodni�a, �e nale�� do gatunku, kt�ry jej ludzie nazywaj� neandertalczykami.�� Siln� d�oni� o kr�tkich palcach uj�� jej r�k�.

��Co wi�cej, jest kobiet�, kt�r� kocham. Wkr�tce planujemy si� po��czy�.

Mechaniczne oczy Lonwisa spocz�y na Mary. Nie mog�a odczyta� ich wyrazu. Mimo woli odwr�ci�a wzrok i spojrza�a przez okno. Jej gabinet mie�ci� si� na drugim pi�trze starej rezydencji, kt�ra sta�a si� g��wn� siedzib� Synergii. Wielka szarzyzna jeziora Ontario ci�gn�a si� a� po horyzont.

��No, no!�� powiedzia� Lonwis, a raczej tak jego Kompan przet�umaczy� ostro brzmi�c� sylab�, kt�ra pad�a z jego ust. Po chwili jednak ton wynalazcy z�agodnia�, a jego wzrok pad� na Pontera.�� A my�la�em, �e to ja robi� du�o dla kontakt�w mi�dzykulturowych.

Lonwis znalaz� si� w gronie dziesi�ciu wybitnych neandertalczyk�w�� wielkich naukowc�w i utalentowanych artyst�w�� kt�rzy przemaszerowali przez portal ze swojego �wiata na ten, aby powstrzyma� neandertalskie w�adze przed zerwaniem po��czenia mi�dzy obiema Ziemiami.

��Chcia�abym panu podzi�kowa栗 powiedzia�a Mary.�� My wszyscy� ca�a grupa Synergia, jeste�my panu wdzi�czni. Przybycie na obcy �wiat�

��Rzeczywi�cie, to ostatnia rzecz, jakiej spodziewa�em si� do�wiadczy� w moim wieku�� przyzna� Lonwis.�� Gdyby nie ci kr�tkog�owi g�upcy z Najwy�szej Rady Siwych��� S�dziwy neandertalczyk z oburzeniem pokr�ci� g�ow�.

��Uczony Trob b�dzie pracowa� z Lou�� wyja�ni� Ponter�� �eby si� przekona�, czy kwantowy komputer, taki jak ten, kt�ry zbudowa�em z Adikorem, mo�na stworzy� z komponent�w dost�pnych tutaj� jak wy to m�wicie? � �od r�ki�.

�Lou�, czyli doktor Louise Benoit, by�a z zawodu fizykiem i zajmowa�a si� cz�stkami elementarnymi. Neandertalczycy nie potrafili wym�wi� d�ugiego �i� w jej imieniu, ale ich Kompany, t�umacz�c neandertalskie s�owa na angielski, w miar� potrzeby uzupe�nia�y brakuj�ce d�wi�ki.

Louise uratowa�a Ponterowi �ycie, kiedy przed wieloma miesi�cami po raz pierwszy pojawi� si� na tej Ziemi, przypadkowo przenosz�c si� tu z w�asnego podziemnego laboratorium komputera kwantowego w sam �rodek kulistego zbiornika z ci�k� wod� w Sudbury Neutrino Observatory.

P�niej, gdy Ponter podczas pierwszej wizyty zachorowa�, przechodzi�a kwarantann� razem z nim, Mary i lekarzem Reubenem Montego. Wtedy mia�a okazj� dowiedzie� si� wiele o neandertalskiej fizyce kwantowej i dlatego w�a�nie j� wybrano do kierowania pr�bami odtworzenia neandertalskich osi�gni�� w tej dziedzinie. Projekt ten traktowano jako jeden z najwa�niejszych, poniewa� tylko odpowiednio du�e komputery kwantowe mog�y podtrzyma� pomost mi�dzy �wiatami.

��Kiedy poznam Uczon� Benoit?�� spyta� Lonwis.

��W�a�nie teraz�� odezwa� si� kobiecy g�os z silnym francuskim akcentem. Mary odwr�ci�a g�ow�. W drzwiach sta�a Louise Benoit�� pi�kna dwudziestoo�mioletnia brunetka o d�ugich nogach, bia�ych z�bach i idealnych kszta�tach.�� Przepraszam za sp�nienie. Na drogach by�y straszne korki.

Lonwis przekrzywi� na bok s�dziw� g�ow�, ze zdumieniem s�uchaj�c Kompana t�umacz�cego ostatnie zdanie.

Louise wesz�a do pokoju i wyci�gn�a do wynalazcy blad� d�o�.

��Witaj, Uczony Trobie!�� powiedzia�a.�� Ogromnie si� ciesz� z naszego spotkania.

Ponter przysun�� si� do Lonwisa i szepn�� mu co� do ucha. Starzec zmarszczy� brew. Mina, kt�ra nawet u neandertalczyk�w maj�cych g�ste brwi wygl�da�a dziwnie, u tego stulatka by�a wr�cz surrealistyczna, przynajmniej wed�ug Mary.

Lonwis wyci�gn�� r�k� i uj�� d�o� Louise tak, jakby podnosi� budz�cy niesmak przedmiot.

Louise u�miechn�a si� swoim promiennym u�miechem, kt�ry nie zrobi� �adnego wra�enia na Lonwisie.

��To dla mnie wielki zaszczyt�� przyzna�a. Spojrza�a na Mary.�� Ostatni raz by�am tak przej�ta podczas spotkania z Hawkingiem!

Stephen Hawking odwiedzi� kiedy� Sudbury Neutrino Observatory. Jego wizyta okaza�a si� nie lada przedsi�wzi�ciem logistycznym, poniewa� komora detektora znajdowa�a si� dwa kilometry pod ziemi� i 1200 metr�w w poziomie od najbli�szej windy.

��M�j czas jest niezwykle cenny�� oznajmi� Lonwis.�� Mo�emy przyst�pi� do pracy?

��Oczywi�cie�� odpar�a Louise z u�miechem.�� Nasze laboratorium znajduje si� w ko�cu korytarza.

Skierowa�a si� do drzwi, a Lonwis ruszy� za ni�. Ponter zbli�y� si� do Mary i czule poliza� jej twarz.

��Chod� z nami, Boddit�� odezwa� si� w tej samej chwili Trob, nie ogl�daj�c si� za siebie.

Ponter z �alem u�miechn�� si� do Mary. Uni�s� ramiona, jakby chcia� powiedzie� �nic na to nie poradz�, i opu�ci� gabinet w �lad za Louise i wynalazc�, zamykaj�c za sob� ci�kie drewniane drzwi.

Mary podesz�a do biurka i zacz�a porz�dkowa� papiery. Dawniej czu�a� co? Zdenerwowanie? Zazdro��? Nie mia�a pewno�ci, w ka�dym razie niepokoi�a si�, kiedy Ponter sp�dza� czas z Louise Benoit. Przypadkiem us�ysza�a, jak m�czy�ni z Synergii za plecami Louise m�wili o niej �A-L�. W ko�cu spyta�a Franka, jednego z fotooptyk�w, co to znaczy. Speszony wyja�ni�, �e to skr�t od �Apetycznej Louise�. Mary musia�a przyzna�, �e takie okre�lenie doskonale pasuje do jej kole�anki.

Teraz jednak ju� si� nie przejmowa�a, gdy Ponter by� z Louise. Przecie� kocha� j�, a nie francuskoj�zyczn� Kanadyjk�. Du�e piersi i pe�ne wargi najwyra�niej nie by�y cechami najbardziej po��danymi przez Barast�w.

Rozleg�o si� pukanie. Mary podnios�a g�ow�.

��Prosz�!�� zawo�a�a.

W drzwiach stan�� Jock Krieger, wysoki, chudy m�czyzna z siw� fryzur�, kt�ra przypomina�a Mary Ronalda Reagana. Wiedzia�a, �e nie tylko jej, bo ci, kt�rzy nazywali Louise �A-L�, na Kriegera m�wili �Gipper�.[1] Mary przypuszcza�a, �e dla niej te� wymy�lili jak�� ksywk�, ale jeszcze �adnej nie s�ysza�a.

��Hej, Mary�� rozleg� si� g��boki i zachrypni�ty g�os Jocka.�� Masz chwil�?

Mary g�o�no wypu�ci�a powietrze.

��Chwil mam mn�stwo�� odpar�a.

Jock kiwn�� g�ow�.

��W�a�nie o tym chcia�em z tob� porozmawia�.�� Przysun�� sobie krzes�o do biurka.�� Wykona�a� ju� zadanie, do kt�rego ci� tutaj zatrudni�em: znalaz�a� niezawodn� metod� odr�niania neandertalczyk�w od nas.

Rzeczywi�cie, ten cel ju� osi�gn�a. Okaza�o si� to do�� proste: przedstawiciele Homo sapiens mieli dwadzie�cia trzy pary chromosom�w, natomiast Homo neanderthalensis�� dwadzie�cia cztery.

Poczu�a, jak jej puls przyspiesza. Wiedzia�a, �e tak wspania�a praca z niebagateln� stawk� dla eksperta nie mo�e trwa� wiecznie.

��Jestem ofiar� w�asnego geniuszu�� powiedzia�a, pr�buj�c obr�ci� spraw� w �art.�� Problem w tym, �e nie mog� wr�ci� na uniwersytet. Nie w tym roku akademickim. Kilku wyk�adowc�w�� z kt�rych jeden jest odra�aj�cym monstrum, pomy�la�a�� przej�o zaj�cia, jakie wcze�niej prowadzi�am.

Jock podni�s� r�k�.

��Ale ja wcale nie chc�, �eby� wraca�a do Yorku. Mam dla ciebie plany wyjazdowe. Ponter nied�ugo wraca do domu, tak?

Mary kiwn�a g�ow�.

��Przyjecha� tu tylko po to, aby wzi�� udzia� w kilku spotkaniach w ONZ, no i oczywi�cie �eby przywie�� Lonwisa do Rochester.

��W takim razie, mo�e by� wr�ci�a razem z nim? Neandertalczycy bardzo hojnie dziel� si� wiedz� z genetyki i bioin�ynierii, ale zawsze mo�na dowiedzie� si� czego� wi�cej. Chcia�bym, aby� wybra�a si� na neandertalski �wiat na d�u�ej� mo�e na miesi�c� i dowiedzia�a si� jak najwi�cej o ich biotechnologii.

Mary poczu�a, jak jej serce zaczyna mocniej bi� z emocji.

��Bardzo ch�tnie.

��Doskonale. Nie wiem tylko, jak rozwi��esz spraw� mieszkania tam, ale�

��Poprzednio go�ci�am u partnerki partnera Pontera.

��U partnerki partnera Pontera��� powt�rzy� Jock.

��No tak. Ponter ma partnera Adikora� S�ysza�e� o nim, to ten, kt�ry wraz z nim stworzy� komputer kwantowy. Z kolei Adikor jest jednocze�nie zwi�zany z kobiet�, chemiczk� o imieniu Lurt. Kiedy Dwoje nie jest Jednym, czyli w okresie gdy m�czy�ni i kobiety na neandertalskim �wiecie �yj� osobno, mieszkam w�a�nie u niej.

��Ach tak�� Jock pokr�ci� g�ow�.�� A my�la�em, �e tylko w operach mydlanych relacje s� tak skomplikowane.

��Ale� w telenowelach wszystko jest proste�� odpar�a Mary z u�miechem.�� Siostrzeniec wuja �eni si� z bratanic� jego by�ej �ony. Oczywi�cie dzieje si� to ju� po tym, jak ona wychodzi za znajomego trzeciego m�a swojej kuzynki�� i to dwa razy, bo p�niej zrobi to jeszcze po raz trzeci. Potem on zostaje m�em�

Jock podni�s� r�ce do g�ry.

��Jasne, jasne!

��Tak czy inaczej, partnerk� partnera Pontera jest chemiczk� o imieniu Lurt. Neandertalczycy uwa�aj� genetyk� za dzia� chemii, czym na dobr� spraw� oczywi�cie jest. Lurt b�dzie mog�a pozna� mnie z odpowiednimi osobami.

��Znakomicie. Je�li wi�c zgodzisz si� pojecha� na drug� stron�, na pewno przydadz� nam si� zebrane tam przez ciebie informacje.

��Je�li si� zgodz�?�� Mary stara�a si� powstrzyma� entuzjazm.�� A czy papie� jest katolikiem?

��By� nim, kiedy ostatnio to sprawdza�em�� odpar� Jock z nik�ym u�miechem.

Cornelius Ruskin ba� si�, �e koszmary nigdy si� nie sko�cz�. Co noc prze�ywa� to samo: ten przekl�ty jaskiniowiec rzuca� si� na niego, powala� go na ziemi� i okalecza�. Ka�dego ranka budzi� si� zlany potem.

Wi�ksz� cz�� dnia po tym, jak odkry� potworn� prawd�, sp�dzi� w ��ku, zwijaj�c si� z b�lu. Telefon dzwoni� kilka razy. Na pewno kto� z uniwersytetu pr�bowa� ustali�, co si� do diab�a dzieje. Cornelius nie potrafi� jednak zmusi� si� do rozmowy z kimkolwiek.

P�nym wieczorem zatelefonowa� na wydzia� genetyki i zostawi� wiadomo�� na automatycznej sekretarce Qaiser Remtulli. Zawsze nie cierpia� tej kobiety, a teraz�� po tym, co go spotka�o�� nienawidzi� jej jeszcze bardziej. Na szcz�cie uda�o mu si� zachowa� spokojny ton. Wyja�ni�, �e jest chory i �e wr�ci do pracy dopiero za kilka dni.

Dok�adnie pilnowa�, czy w jego moczu nie pojawia si� krew. Co rano bada� okolice rany, sprawdzaj�c, czy nic si� z niej nie s�czy, i wielokrotnie mierzy� temperatur�, kontroluj�c, czy nie ma gor�czki�� oczywi�cie nie mia�, cho� cz�sto ogarnia�y go fale gor�ca.

Wci�� nie m�g� w to uwierzy�. Przyt�acza�a go sama my�l o tym, co si� sta�o. Czu� b�l, ale ten z ka�dym dniem s�ab�. Poza tym Cornelius pomaga� sobie kodein��� ca�e szcz�cie, �e w Kanadzie mo�na j� by�o kupi� bez recepty. Zawsze mia� w mieszkaniu zapas. Pocz�tkowo bra� po pi�� tabletek naraz, ale teraz ogranicza� si� ju� do normalnej dawki dw�ch.

Poza przyjmowaniem lek�w przeciwb�lowych nie mia� poj�cia, co robi�. Absolutnie nie m�g� i�� do �adnego lekarza. Gdyby to zrobi�, nie utrzyma�by w tajemnicy tego, co go spotka�o. Kto� na pewno by si� wygada�, a Ponter mia� racj�: Cornelius nie m�g� ryzykowa�.

Kiedy w ko�cu uda�o mu si� jako� pozbiera�, usiad� do komputera. By� to bezwarto�ciowy rupie� Pentium 90 MHz. Mia� go od czas�w studenckich. Maszyna jako tako nadawa�a si� do pisania tekst�w i odbierania maili, ale z Internetu zwykle korzysta� w pracy. Na uniwersytecie mia� szerokopasmowy dost�p do sieci, a w domu m�g� sobie pozwoli� tylko na zwyk�e telefoniczne ��cze modemowe za po�rednictwem lokalnej firmy ISP. Tylko �e nie m�g� czeka�, a� wr�ci do pracy; potrzebowa� odpowiedzi natychmiast. Jako� musia� przetrzyma� obezw�adniaj�co powolne otwieranie stron.

Trwa�o to dwadzie�cia minut, ale w ko�cu znalaz� informacje, kt�rych szuka�. Ponter wr�ci� na t� Ziemi� wyposa�ony w medyczny pas, kt�ry zawiera�, mi�dzy innymi, kauteryzuj�cy skalpel laserowy. Ten sam instrument ocali� mu �ycie, kiedy neandertalczyk zosta� postrzelony przed siedzib� ONZ. Na pewno tego w�a�nie u�y� do�

Wszystkie mi�nie Corneliusa napi�y si�, gdy znowu pomy�la� o tym, co go spotka�o.

Jego moszna zosta�a rozci�ta�� prawdopodobnie laserem�� i�

Zamkn�� oczy i z wysi�kiem prze�kn�� �lin�, pr�buj�c nie dopu�ci� do tego by kwas �o��dkowy ponownie wspi�� si� do prze�yku.

W jaki� spos�b�� mo�e nawet go�ymi r�kami�� Ponter usun�� mu j�dra, a potem laserem zamkn�� ran�.

Cornelius wcze�niej gor�czkowo przetrz�sn�� ca�e mieszkanie. Mia� nadziej�, �e mo�e da si� je wszczepi� z powrotem. Jednak po dw�ch godzinach, z twarz� mokr� od �ez z�o�ci i frustracji, musia� stawi� czo�o rzeczywisto�ci. Ponter pewnie spu�ci� jego jaja w klozecie albo zabra� je ze sob�. Tak czy inaczej, przepad�y na dobre.

Czu� w�ciek�o��. Przecie� zrobi� tylko to, co powinien. Te kobiety�� Mary Vaughan i Qaiser Remtulla�� sta�y mu na drodze. Dosta�y swoje tytu�y i etaty ze wzgl�du na p�e�. To on mia� doktorat z Oksfordu, ale przy awansach pomijano go, poniewa� uniwersytet �korygowa� historyczny brak r�wnowagi w traktowaniu obu p�ci�. Zosta� wydymany, wi�c pokaza� tej pakista�skiej suce Remtulli i Vaughan, kt�ra dosta�a jego etat, jakie to uczucie.

�Niech to cholera��� pomy�la� ponownie, macaj�c si� mi�dzy nogami. Moszna by�a bardzo opuchni�ta, ale pusta.

Niech to cholera.

Cornelius Ruskin le�a� w przepoconej po�cieli. Mieszka� na najwy�szym pi�trze bloku w obskurnej dzielnicy Toronto, Driftwood. Kiedy�, gdy jeszcze mia� ochot� na �arty, nazywa� swoje mieszkanie �apartamentem w slumsach�. S�o�ce przedziera�o si� mi�dzy brzegami postrz�pionych zas�on. Nie nastawi� budzika�� nie robi� tego ju� od wielu dni�� a brakowa�o mu energii, �eby si� przekr�ci� na bok i zerkn�� na zegarek.

Wiedzia�, �e wkr�tce zewn�trzny �wiat na powr�t wtargnie w jego �ycie. Nie pami�ta� szczeg��w �wiadcze� zdrowotnych, jakie przys�ugiwa�y zatrudnianym na czas okre�lony wyk�adowcom�� ale przypuszcza�, �e po up�ywie okre�lonej liczby dni uniwersytet, zwi�zek czy firma ubezpieczeniowa, a mo�e nawet wszystkie trzy instytucje wymagaj� zwolnienia lekarskiego. Zdawa� sobie spraw�, �e je�li nie wr�ci do pracy, nie otrzyma pobor�w, a je�li mu nie zap�ac��

Starczy�oby mu jeszcze na czynsz za nast�pny miesi�c, a poza tym na pocz�tku wp�aci� kaucj� za pierwszy i ostatni, wi�c w zasadzie m�g� tu zosta� do ko�ca roku.

Odruchowo si�gn�� w d�, aby pomaca� miejsce, gdzie powinny si� znajdowa� jego j�dra, ale si� powstrzyma�. Wiedzia� przecie�, �e ich tam nie ma. Wreszcie zaczyna�o to do niego dociera�.

Oczywi�cie m�g� rozpocz�� kuracj� hormonaln�. Wielu m�czyznom usuwano j�dra z powodu nowotwor�w. Tak jak oni, m�g� przyjmowa� suplementy testosteronu. I nikt�� przynajmniej z kr�gu zawodowego�� nie wiedzia�by, �e bierze hormony.

A �ycie prywatne? I tak go nie mia��� ju� nie, po tym jak dwa lata temu zostawi�a go Melody. Wtedy rozpacza�, przez kilka dni rozwa�a� nawet pope�nienie samob�jstwa. No, ale czego si� spodziewa�? Ona sko�czy�a Osgoode Hall�� wydzia� prawa na York University�� odby�a praktyki i otrzyma�a posad� w Cooper Jaeger z p�ac� w wysoko�ci 180 tysi�cy dolar�w rocznie. Nigdy nie mia� szans sta� si� takim m�em, jakiego potrzebowa�a, a teraz�

Teraz.

Cornelius wgapi� si� w sufit, czuj�c, jak ogarnia go odr�twienie.

Zaraz po lunchu z Colmem Mary wr�ci�a do Richmond Hill. Ponter z zainteresowaniem ogl�da� powt�rk� Star Treka na kanale Space. Oczywi�cie widzia� to po raz pierwszy, ale Mary od razu rozpozna�a odcinek Let Ihat Be Your Last Battlefield, w kt�rym go�cinnie wyst�pili Frank Gorshin i Lou Antonio, wcinaj�c si� w krajobraz twarzami precyzyjnie pomalowanymi w po�owie na czarno i w po�owie na bia�o.

Po filmie ruszyli w pi�ciogodzinn� podr� do domu Reubena Montego�� planowali dotrze� tam akurat na kolacj�.

Na autostradzie 400 min�� ich czarny ford explorer z tablic� rejestracyjn� D20�� wzorem ci�kiej wody. Mary zatr�bi�a. Louise pomacha�a im przez tyln� szyb� i pop�dzi�a dalej.

��Wydaje mi si�, �e Lou przekracza ograniczenia pr�dko�ci�� zauwa�y� Ponter.

Mary przytakn�a.

��I za�o�� si�, �e potrafi znakomicie si� wywin�� od p�acenia mandat�w.

Tu� przed si�dm� wieczorem wjechali na podjazd przed domem Reubena Montego. Louise i Reuben oboje je�dzili fordami explorerami. �To znak, �e powinni by� razem��� pomy�la�a Mary z u�miechem. W�z Louise by� czarny, a Reubena rdzawoczerwony. Mary zaparkowa�a samoch�d i oboje z Ponterem ruszyli do drzwi wej�ciowych. Mijaj�c forda Louise, mia�a ochot� dotkn�� maski, ale pomy�la�a, �e auto ju� dawno zd��y�o ostygn��.

Reuben mia� dwuakrow� dzia�k� w Lively, niewielkiej miejscowo�ci nieopodal Sudbury. Mary podoba� si� jego dom�� dwupi�trowy, du�y i nowoczesny. Zadzwoni�a do drzwi i po chwili pojawi� si� w nich gospodarz. Obok niego sta�a Louise.

��Mary!�� zawo�a� Reuben, zagarniaj�c j� w ramiona.�� I Ponter!�� Pu�ci� Mary i u�ciska� tak�e neandertalczyka.

Reuben Montego by� szczup�ym, trzydziestopi�cioletnim czarnym m�czyzn� z ogolon� g�ow�. Mia� na sobie sportowy str�j z logo dru�yny Blue Jays z Toronto.

��Wchod�cie, wchod�cie�� powiedzia�, gestem zapraszaj�c ich do �rodka. Mary zdj�a buty. Ponter nie m�g� tego zrobi�, poniewa� ich nie nosi�. Nogawki neandertalskich spodni rozszerza�y si� u do�u w specjalne pokrowce na stopy.

��Mamy zjazd kwarantannowicz�w!�� o�wiadczy� Ponter, przygl�daj�c si� ich grupce. Rzeczywi�cie, na polecenie kanadyjskiego centrum epidemiologii ca�a czw�rka musia�a sp�dzi� cztery dni w odosobnieniu po tym jak Ponter zachorowa� podczas pierwszego pobytu na tej Ziemi.

��Masz racj� przyjacielu�� zgodzi� si� Reuben. Mary rozejrza�a si� wok�. Bardzo podoba�y jej si� meble: eleganckie po��czenie stylu karaibskiego z kanadyjskim, ciemne drewno i wbudowane w �cian� rega�y na ksi��ki. Reuben raczej nie przejmowa� si� takimi sprawami, ale jego by�a �ona mia�a �wietny gust.

Mary od razu poczu�a si� swobodnie. To w�a�nie tutaj zacz�a si� zakochiwa� w Ponterze. Poza tym ten dom sta� si� dla niej swego rodzaju azylem. Zaledwie dwa dni po tym, jak zgwa�ci� j� Cornelius Ruskin, znalaz�a tu bezpieczn� przysta�, w kt�rej mog�a si� schowa�, chroniona przez policjant�w ustawionych na zewn�trz.

��Na dworze o tej porze roku bywa ju� do�� ch�odno�� odezwa� si� Reuben�� ale pomy�la�em, �e mo�e przyrz�dzimy sobie grilla.

��Tak, prosz�!�� powiedzia� Ponter entuzjastycznie.

Gospodarz si� roze�mia�.

��W takim razie pozw�lcie, �e zabior� si� do pracy.

Ponter i Mary zatrzymali si� na noc u Reubena. Spali na rozk�adanej kanapie. Nast�pnego dnia, wcze�nie rano, pojechali na niewielki lokalny uniwersytet i odszukali pok�j C002B�� pracowni� zespo�u neurofizjolog�w.

Veronica Shannon okaza�a si� chud� bia�� kobiet� pod trzydziestk�. Mia�a rude w�osy i nos, kt�ry Mary, zanim pozna�a neandertalczyk�w, nazwa�aby du�ym. Ubrana by�a w bia�y fartuch laboratoryjny.

��Dzi�kuj�, �e zgodzi� si� pan przyj��, doktorze Boddit�� powiedzia�a, potrz�saj�c d�oni� Pontera.�� Bardzo dzi�kuj�.

U�miechn�� si� do niej.

��Prosz�, m�w mi Ponter. Ca�a przyjemno�� po mojej stronie. Bardzo zaintrygowa�y mnie twoje badania.

��I Mary� mo�emy zwraca� si� do siebie po imieniu?� Bardzo si� ciesz� z naszego spotkania!�� Veronica �cisn�a r�k� Mary.�� Tak si� martwi�am, �e nie mia�am okazji ci� pozna�, kiedy poprzednim razem odwiedzi�a� nasz campus. Wyjecha�am wtedy na ca�e �ato do domu, do Halifaksu�� wyja�ni�a z u�miechem i odwr�ci�a wzrok, tak jakby kr�powa�a si� m�wi� dalej.�� Jeste� dla mnie wzorem�� przyzna�a w ko�cu.

Mary zrobi�a okr�g�e oczy.

��Ja?

��Niewiele jest kanadyjskich kobiet naukowc�w, kt�rym naprawd� udaje si� osi�gn�� sukces, ale tobie si� powiod�o. Nawet zanim pojawi� si� Ponter bardzo podbudowa�a� nasz� pozycj�. Twoje osi�gni�cia w badaniach kopalnego DNA s� wspania�e! Pierwsza klasa! Absolutnie pierwsza! Niech kto� spr�buje teraz powiedzie�, �e Kanadyjka nie mo�e szturmem zdoby� �wiata.

��Hm, dzi�kuj�.

��Naprawd� jeste� dla mnie wzorem. Ty, Julie Payette, Roberta Bondar�

Mary nigdy nie por�wnywa�a si� do takich s�aw�� Payette i Bondar by�y kanadyjskimi astronautkami. No, ale to ona pierwsza dotar�a na inny �wiat�

��Dzi�kujꠗ powt�rzy�a.�� C�, nie mamy za wiele czasu, mo�e wi�c�

Veronica zarumieni�a si� lekko.

��Przepraszam. Oczywi�cie. Ju� wyja�niam, na czym polega ca�a procedura. Moja praca opiera si� na badaniach, kt�re Michael Persinger rozpocz�� w latach dziewi��dziesi�tych w�a�nie tutaj, na Laurentian University. Nie ja stworzy�am Podstawy tego projektu. No, ale w ko�cu ca�a nauka opiera si� na na�ladownictwie. Moim zadaniem jest weryfikacja odkry� Persingera.

Mary rozejrza�a si� po laboratorium, ogarniaj�c wzrokiem zwyk�� uniwersyteck� mieszank� l�ni�cego nowego sprz�tu, wys�u�onej aparatury i podniszczonych drewnianych mebli. Veronica kontynuowa�a wyja�nienia:

��Metoda Persingera by�a skuteczna w niemal osiemdziesi�ciu procentach. Moje urz�dzenia s� sprz�tem drugiej generacji, zmodyfikowan� wersj� tego, co on stworzy�, dlatego ich skuteczno�� wynosi mniej wi�cej 94 procent.

��To niezwyk�y zbieg okoliczno�ci, �e tego typu badania prowadzone s� tak blisko portalu mi�dzy �wiatami�� zauwa�y�a Mary.

Veronica pokr�ci�a g�ow�.

��Nie, Mary, to niezupe�nie tak. Wszyscy jeste�my tutaj z tego samego powodu, czyli niklu. Jego z�o�a powsta�y tu, poniewa� dwa miliardy lat temu w�a�nie w tym miejscu w Ziemi� uderzy�a asteroida. Musicie wiedzie�, �e Persingera pocz�tkowo fascynowa�o zjawisko UFO. No bo niby dlaczego lataj�ce spodki najcz�ciej widywane s� przez prostaczk�w na pustkowiu.

��Hm, piwo mo�na dosta� wsz�dzie�� stwierdzi�a Mary.

Veronica za�mia�a si� g�o�niej, ni� �art na to zas�ugiwa�. Nawet sama Mary nie uwa�a�a go za a� tak dobry.

��To prawda, ale Persinger postanowi� potraktowa� spraw� powa�nie. Nie �eby wierzy� w lataj�ce spodki�� podobnie zreszt� jak ja�� ale rzecz w tym, �e naprawd� istnieje pewne zjawisko psychologiczne, w wyniku kt�rego ludziom wydaje si�, �e widz� takie rzeczy. Persingera zastanowi�o to, dlaczego takie osobliwo�ci najcz�ciej widywane s� na dworze i to zw�aszcza w odosobnionych miejscach. Tutejszy uniwersytet prowadzi sporo bada� zwi�zanych z g�rnictwem, wi�c kiedy Persinger zacz�� szuka� ewentualnych przyczyn tego typu z�udze�, in�ynierowie wspomnieli o wy�adowaniach piezoelektrycznych.

Kompan Pontera, Hak, kilkakrotnie emitowa� kr�tki pisk, sygnalizuj�c, �e nie zrozumia� niekt�rych s��w, ale ani Ponter, ani Mary nie przerywali Veronice, kt�ra najwyra�niej dopiero si� rozkr�ca�a. Na szcz�cie sama domy�li�a si�, �e termin �piezoelektryczny� jest Ponterowi obcy.

��Piezoelektryczno�� to powstawanie �adunku elektrycznego w kryszta�ach ska� w wyniku ich deformacji�� wyja�ni�a.�� Wy�adowania piezoelektryczne powstaj� na przyk�ad, kiedy furgonetka przeje�d�a po skalnym gruncie, tak jak w klasycznym scenariuszu pod tytu�em �widzia�em UFO�. Persingerowi uda�o si� odtworzy� ten rodzaj wy�adowa� elektromagnetycznych w warunkach laboratoryjnych, no i prosz�, okaza�o si�, �e niemal u wszystkich potrafi� wywo�a� wra�enie, i� widzieli kosmit�w.

��Kosmit�w?�� zdziwi�a si� Mary.�� Ale wcze�niej m�wi�a� o Bogu.

��Jak zwa�, tak zwa�.�� Veronica pokaza�a w u�miechu wszystkie z�by.�� Chodzi o jedno i to samo.

��Jak to?

Laborantka wzi�a z rega�u ksi��k� Why God Wont Go Away: The Biological Basis for Belief.[5]

��Autorzy tej ksi��ki, Newberg i d�Aquili, zbadali m�zgi o�miu medytuj�cych mnich�w tybeta�skich oraz grupy modl�cych si� franciszkanek. Naturalnie stwierdzili u tych os�b podwy�szon� aktywno�� obszar�w odpowiadaj�cych za koncentracj�. Jednocze�nie jednak badania wykazywa�y zmniejszon� aktywno�� w p�acie ciemieniowym.�� Veronica postuka�a si� palcem w bok g�owy, wskazuj�c, gdzie znajduje si� �w p�at.�� Ta jego cz��, kt�ra mie�ci si� w lewej p�kuli, pomaga nam w okre�leniu wizerunku w�asnego cia�a, podczas gdy cz�� w prawej umo�liwia orientacj� w tr�jwymiarowej przestrzeni. Dlatego razem obie te cz�ci odpowiadaj� za okre�lanie granicy mi�dzy tym, gdzie ko�czy si� nasze cia�o, a zaczyna to, co jest poza nim. Kiedy p�at ciemieniowy robi sobie przerw� na kaw�, naturalnym odczuciem jest to, o czym m�wili mnisi: utrata poczucia w�asnej odr�bno�ci i wra�enie jedno�ci z wszech�wiatem.

Mary przytakn�a.

��Chyba �Time� co� o tym pisa�. Widzia�am tytu� na pierwszej stronie.

Veronica uprzejmie pokr�ci�a g�ow�.

��To by� �Newsweek�. Tak czy inaczej, te badania s� pokrewne pracy Persingera i mojej. Newberg i d�Aquili zauwa�yli, �e podczas objawie� religijnych uk�ad limbiczny tworzy na tomografii ja�niejsze plamy. Jednocze�nie ten sam uk�ad decyduje o tym, jakie znaczenie przypisujemy takim do�wiadczeniom. We�my inny przyk�ad. Mo�na pokaza� rodzicowi sto fotografii dzieci, ale znacz�co zareaguje dopiero wtedy, gdy zobaczy zdj�cie w�asnego dziecka. Dzieje si� tak dlatego, �e uk�ad limbiczny oznaczy� ten konkretny bodziec wizualny jako wa�ny. A skoro w trakcie prze�y� religijnych uk�ad limbiczny dos�ownie si� rozpala, zyskuj� one rang� ogromnie istotnych. W�a�nie z tego powodu nigdy nie da si� ich dobrze opisa� s�owami. To tak, jakbym pr�bowa�a wam wyja�ni�, �e m�j ch�opak jest najprzystojniejszym facetem na �wiecie. Wy na to: jasne, akurat. No to otwieram torebk� i wyjmuj� jego zdj�cie. My�l�, �e w ten spos�b was przekonam. Wyobra�am sobie, jak m�wicie: rany, rzeczywi�cie jest niez�y. Tylko �e gdybym naprawd� tak zrobi�a, wy wcale by�cie w ten spos�b nie zareagowali. Dla mnie on jest bez por�wnania najprzystojniejszy, poniewa� m�j uk�ad limbiczny zaklasyfikowa� jego wygl�d jako szczeg�lnie wa�ny. Nie ma jednak sposobu na to, bym mog�a przekaza� w�asne wra�enia s�owami czy nawet obrazem. Tak samo jest z religijnymi doznaniami. Kto� mo�e bez ko�ca opowiada� nam o w�asnym takim do�wiadczeniu, o tym, jak odmieni�o jego �ycie i jakie by�o donios�e, ale my i tak nie poczujemy tego w ten sam spos�b.

Ponter przez ca�y czas uwa�nie s�ucha�, to �ci�gaj�c szerokie wargi, to zn�w unosz�c d�ug�, jasn� brew a� nad podw�jny �uk wa�u nadoczodo�owego.

��I wed�ug ciebie ta religia, kt�r� wasi ludzie maj�, a moi nie� bierze si� z funkcjonowania waszych m�zg�w?�� spyta�.

��Dok�adnie tak! Jest wynikiem po��czenia aktywno�ci p�atu ciemieniowego i uk�adu limbicznego. Wystarczy spojrze�, co si� dzieje u ludzi chorych na alzheimera. Osoby, kt�re przez ca�e �ycie by�y bardzo wierz�ce, cz�sto zupe�nie przestaj� si� interesowa� religi�. A wszystko dlatego, �e alzheimer ju� na pocz�tku parali�uje uk�ad limbiczny.

Veronica przez chwil� milcza�a, po czym doda�a:

��Od dawna wiadomo, �e tak zwane prze�ycia religijne zwi�zane s� z chemi� m�zgu, poniewa� mo�e je wywo�a� spo�ycie �rodk�w halucynogennych. W�a�nie ze wzgl�du na swoje dzia�anie halucynogeny s� podstaw� obrz�d�w w wielu kulturach plemiennych. Nie od dzisiaj wiemy te�, �e du�� rol� odgrywa tu uk�ad limbiczny. Osoby cierpi�ce na epilepsj�, u kt�rych ataki ograniczaj� si� wy��cznie do tego uk�adu, do�wiadczaj� niewiarygodnie g��bokich uniesie� religijnych. Na przyk�ad Dostojewski, kt�ry by� epileptykiem, pisa�, �e podczas napad�w padaczkowych �dotyka Boga�. �wi�ty Pawe�, Joanna d�Arc, �wi�ta Teresa z Avila i Emanuel Swedenborg prawdopodobnie tak�e cierpieli na epilepsj�.

Ponter opar� si� o kraw�d� szafy na dokumenty i odruchowo zacz�� si� kiwa� na boki, drapi�c si� w plecy.

��To s� imiona ludzi?�� zapyta�.

Zaskoczy� tym Veronic�.

��Ludzi, kt�rzy ju� nie �yj��� odpar�a, przytakuj�c.�� Znanych religijnych postaci.

Mary po�a�owa�a Pontera i wyja�ni�a mu, czym jest epilepsja. Nigdy wcze�niej nie s�ysza� tego s�owa. Przysz�o jej do g�owy, �e mo�e neandertalczycy oboj�tnie usun�li z puli gen�w tak�e te odpowiedzialne za padaczk�. Poczu�a nieprzyjemny dreszcz, kt�ry pojawia� si� za ka�dym razem, gdy my�la�a o tej praktyce.

��Ale nawet kto�, kto nie jest epileptykiem, mo�e tego do�wiadczy栗 wyja�ni�a Veronica.�� R�ne religie na ca�ym �wiecie stworzy�y odr�bne rytualne ta�ce, �piewy i inne zwyczaje. Dlaczego? Dlatego, �e celowe, powtarzaj�ce si� ruchy cia�a podczas ceremonii sprawiaj�, i� uk�ad limbiczny uznaje je za wyj�tkowo wa�ne.

��No dobrze�� wtr�ci�a Mary�� ale�

��Zastanawiasz si�, co ma piernik do wiatraka, tak?�� przerwa�a jej Veronica.

Ponter spojrza� na laborantk� ze zdumieniem, a Mary si� u�miechn�a.

��To tylko takie powiedzenie�� wyja�ni�a.�� Veronice chodzi o to, co jedno ma wsp�lnego z drugim.

��No w�a�nie. Ot� wiemy ju� wystarczaj�co du�o o tym, w jaki spos�b m�zg tworzy doznania religijne, aby powt�rzy� ten proces w warunkach laboratoryjnych� przynajmniej u przedstawicieli Homo sapiens. Dlatego umieram z ciekawo�ci, czy uda si� wywo�a� takie prze�ycie u Pontera.

��Moja ciekawo�� nie jest �miertelna�� stwierdzi� neandertalczyk z u�miechem�� ale ch�tnie j� zaspokoj�.

Veronica spojrza�a na zegarek i zmarszczy�a brwi.

��Niestety, moja doktorantka jeszcze nie przysz�a, a sprz�t jest do�� czu�y i wymaga codziennego kalibrowania. Mary, mo�e ty by� j� zast�pi�a� ?

��Zast�pi�a w czym?�� Mary poczu�a, �e dr�twieje.

��Chodzi o wst�pny test. Musz� najpierw si� upewni�, czy urz�dzenie dzia�a prawid�owo, zanim b�d� mog�a uzna� wyniki testu z udzia�em Pontera za wa�ne.�� Veronica podnios�a r�k�, tak jakby chcia�a uprzedzi� ewentualny sprzeciw.�� Z nowym sprz�tem ca�e do�wiadczenie trwa dos�ownie pi�� minut.

Serce Mary zacz�o mocniej bi�. Nigdy nie chcia�a naukowo bada� tej sfery �ycia. Podobnie jak nie�yj�cy ju� Stephen Jay Gould uwa�a�a, �e nauka i religia nie id� ze sob� w parze. Ka�da z tych rzeczy by�a wa�na, ale jedna nie mia�a z drug� nic wsp�lnego.

��Nie jestem pewna, czy�

��Och, nie musisz si� niczym przejmowa�. To nie jest niebezpieczne! Do przezczaszkowej magnetycznej stymulacji u�ywam pola magnetycznego o indukcji tylko jednej mikrotesli. Obracam je wok� p�at�w skroniowych w kierunku przeciwnym do ruchu wskaz�wek zegara i, tak jak m�wi�am, niemal wszyscy ludzie�� to znaczy przedstawiciele Homo sapiens�� kt�rzy bior� w tym udzia�, do�wiadczaj� jakiego� mistycznego prze�ycia.

��Jakie� jakie to uczucie?�� spyta�a Mary.

��Wybacz nam na moment�� powiedzia�a Veronica do Pontera i wzi�a Mary na bok, tak by neandertalczyk nie s�ysza�, o czym m�wi�.�� Podczas do�wiadczenia pojawia si� wra�enie, �e jaka� istota stoi za tob� lub obok ciebie. Sama forma zale�y od przekona� badanego. Fanatyk UFO poczuje obecno�� kosmity. Kto� wierz�cy by� mo�e uzna, �e widzi samego Chrystusa, a osoba, kt�ra niedawno straci�a kogo� bliskiego, mo�e zobaczy� zmar�ego. Niekt�rzy opowiadaj�, �e poczuli dotyk anio��w lub Boga. Oczywi�cie do�wiadczenie jest ca�kowicie kontrolowane, a testowani s� w pe�ni �wiadomi tego, �e znajduj� si� w laboratorium. Ale pomy�l tylko, jak to jest, kiedy podobny efekt pojawia si� p�nym wieczorem u prostaczka, kt�ry znajduje si� na jakim� pustkowiu. Albo u kogo�, kto modli si� w ko�ciele, meczecie b�d� synagodze. Wtedy co� takiego pewnie zwali�oby ci� z n�g.

��Ale ja naprawd� nie chcia�abym�

��Prosz�. Nie wiem, kiedy nadarzy si� kolejna okazja poddania neandertalczyka takiemu eksperymentowi, a musz� najpierw mie� punkt odniesienia.

Mary odetchn�a g��boko. W ko�cu Reuben uzna� procedur� za bezpieczn�, no i nie chcia�a sprawi� zawodu tej m�odej i pe�nej zapa�u kobiecie, kt�ra mia�a o niej tak wysokie mniemanie.

��Prosz�, Mary�� powt�rzy�a Veronica.�� Je�li moje za�o�enia s� s�uszne, b�dzie to dla mnie ogromny krok naprz�d.

Kanadyjki podbijaj�ce szturmem �wiat. Jak Mary mog�a odm�wi�?

��W porz�dku�� zgodzi�a si� niech�tnie.�� Zaczynajmy.

��Wszystko w porz�dku?�� G�os Veroniki Shannon rozleg� si� z g�o�nika tu� obok ucha Mary.�� Jest ci wygodnie?

��Tak�� powiedzia�a do ma�ego mikrofonu przyczepionego do bluzki. Siedzia�a w mi�kkim fotelu wewn�trz ciemnej kabiny wielko�ci ma�ej �azienki. Zanim zgas�y �wiat�a, zauwa�y�a, �e �ciany pokryte s� niewielkimi piramidami z szarej pianki. Domy�li�a si�, �e to izolacja wyg�uszaj�ca.

Veronica kiwn�a g�ow�.

��No dobrze. To b�dzie zupe�nie bezbolesne� ale je�li w kt�rym� momencie zechcesz, abym wy��czy�a urz�dzenie, po prostu daj mi znak.

Mary mia�a na g�owie ��ty kask, prawdopodobnie przerobiony z motocyklowego, z solenoidami przymocowanymi po bokach, na wysoko�ci skroni. Nakrycie g�owy by�o po��czone wi�zk� przewod�w z urz�dzeniami ustawionymi przy jednej ze �cian.

��No to do dzie�a�� oznajmi�a Veronica.

Mary s�dzi�a, �e us�yszy jakie� brz�czenie lub poczuje �askotanie przy uszach, ale niczego nie zarejestrowa�a. Tylko ciemno��, cisz� i�

Poczu�a napi�cie w karku. Przygarbi�a ramiona. Kto� by� w komorze razem z ni�. Nie widzia�a go, ale czu�a, jak jego oczy wpijaj� si� w ty� jej czaszki.

�To idiotyczne��� pomy�la�a. Zwyk�a si�a sugestii. Gdyby Veronica nie przygotowa�a jej na to, na pewno niczego by nie wyczu�a. Chryste, czasami zdumiewa�o j� to, na jakie dziwaczne badania mo�na by�o zdoby� fundusze. Byle jaka sztuczka i�

Och, ju� wiedzia�a, kto jej towarzyszy� kto jest z ni� w tej komorze.

Nie by� to �aden on lecz ona.

Maria.

Dziewica.

Matka Boska.

Mary jej nie widzia�a� niezupe�nie. Tylko bardzo, bardzo jasne �wiat�o przesuwa�o si� zza jej plec�w do przodu�� blask, kt�ry nie razi� w oczy. Nie mia�a jednak �adnych w�tpliwo�ci, kto to jest. Czysto��, spok�j, m�dro�� i �agodno��. Zamkn�a oczy, ale �wiat�o nie znik�o.

Maryja.

Mary otrzyma�a imi� na jej cze�� i�

I w tej chwili w��czy� si� jej �cis�y umys�. Nic dziwnego, �e zobaczy�a w�a�nie Maryj�. Gdyby by�a Meksykaninem o imieniu Jesus, by� mo�e wydawa�oby jej si�, �e widzi Chrystusa. Gdyby mia�a na imi� Teresa, pewnie poczu�aby obecno�� Matki Teresy. Poza tym, nie dalej jak wczoraj rozmawia�a z Ponterem o Naj�wi�tszej Marii, wi�c�

Ale nie.

Nie, to nie by�o to.

Nie mia�o znaczenia, co podpowiada jej logika.

W g��bi serca czu�a, co to za blask.

Jej dusza to wiedzia�a.

To by�a Maria, matka Jezusa.

�Dlaczego nie?��� pomy�la�a Mary. To nic, �e znajdowa�a si� na uniwersytecie, w laboratorium, w kabinie badawczej.

Zwykle sceptycznie podchodzi�a do wsp�czesnych objawie� i cud�w, ale je�li rzeczywi�cie si� zdarza�y, to Dziewica Maria mog�a pojawi� si� wsz�dzie.

Przecie� podobno zjawi�a si� w portugalskiej Fatimie.

I dotar�a do Lourdes we Francji.

I do Guadalupe w Meksyku.

I La Vang w Wietnamie.

Dlaczego wi�c nie do Sudbury w Ontario?

Dlaczego nie na tutejszy uniwersytet?

Mo�e nawet mog�a przem�wi� do Mary?

Nie. Nie. W obecno�ci Matki Boskiej nale�a�o zachowa� pokor�, id�c za jej wspania�ym przyk�adem.

Tylko�

Tylko czy rzeczywi�cie takie dziwne by�o to, �e Dziewica pokaza�a si� w�a�nie jej? Przecie� Mary wybiera�a si� na inny �wiat�� �wiat, kt�ry nie zna� Boga Ojca, �wiat, kt�ry nie mia� poj�cia o boskim synu, Jezusie, �wiat, kt�rego nigdy nie dotkn�� Duch �wi�ty. To naturalne, �e Mari� z Nazaretu zainteresowa�a osoba, kt�r� czeka�a taka podr�!

Czysta, jasna posta� przesuwa�a si� teraz na lewo od Mary. Unosi�a si�, nie dotykaj�c ziemi.

Jakiej ziemi? Znajdowali si� w piwnicy. Tu nie by�o ziemi.

Mary tkwi�a przecie� w laboratorium!

Jej m�zg reagowa� na przezczaszkow� stymulacj� magnetyczn�.

Znowu zamkn�a oczy, mocno zaciskaj�c powieki, ale to niczego nie zmieni�o. Nadal czu�a jej obecno��.

Jej cudown�, cudown� obecno�� �

Otworzy�a usta, �eby odezwa� si� do B�ogos�awionej Dziewicy i�

I nagle widzenie znik�o.

Mimo to Mary ogarn�a euforia. Nie czu�a si� tak od pierwszej eucharystii po bierzmowaniu, kiedy jeden jedyny raz w �yciu mia�a wra�enie, �e wst�puje w ni� duch Chrystusa.

��I jak?�� us�ysza�a kobiecy g�os.

Zignorowa�a to ostre, niemi�e wtargni�cie w jej nabo�ne skupienie. Chcia�a syci� si� t� chwil�, zatrzyma� j�� cho� ona odp�ywa�a jak senne marzenie, kt�rego Mary nie potrafi�a przeku� w �wiadom� my�l, zanim zniknie zupe�nie�

��Mare�� rozleg� si� inny, ni�szy g�os�� nic ci nie jest?

Zna�a ten g�os. Kiedy� tak bardzo pragn�a znowu go us�ysze�, ale teraz, w tej chwili�� dop�ki trwa�a�� chcia�a jedynie ciszy.

Tylko �e ona tak szybko blak�a. Jeszcze dwie sekundy, jedna� Drzwi do kabiny si� otworzy�y i �wiat�o�� fluorescencyjne, surowe i sztuczne�� wdar�o si� do wn�trza. Do �rodka wesz�a Veronica Shannon, a za ni� Ponter. M�oda kobieta zdj�a Mary kask.

Ponter pochyli� si� ku ukochanej i kr�tkim, szerokim kciukiem wytar� jej policzek. Potem odsun�� d�o� i pokaza� jej, �e kciuk jest mokry.

��Nic ci nie jest?�� spyta� raz jeszcze.

A� do tego momentu nie czu�a �ez.

��Czuj� si� dobrze�� odpar�a, ale u�wiadomi�a sobie, �e s�owo �dobrze� zupe�nie nie pasuje do jej stanu, wi�c doda�a:�� Czuj� si� wspaniale.

��Ale p�aczesz��� zauwa�y� Ponter.�� Co�� co� poczu�a�?

Przytakn�a.

��Co to by�o?

Odetchn�a g��boko i spojrza�a na Veronic�. Cho� czu�a sympati� do m�odej kobiety, wola�a nie dzieli� si� swoimi doznaniami z osob� pragmatyczn�, ateistk�, kt�ra uzna�aby jej prze�ycie za wynik os�abienia aktywno�ci p�atu ciemieniowego.

��To��� zacz�a, ale umilk�a. Prze�kn�a �lin� i spr�bowa�a raz jeszcze.�� To naprawd� niezwyk�e urz�dzenie, Veronico.

Kobieta u�miechn�a si� szeroko.

��Prawda, �e niesamowite?�� powiedzia�a, po czym zwr�ci�a si� do Pontera:�� Jeste� gotowy je wypr�bowa�?

��Jak najbardziej. Je�li mog� zyska� wgl�d w to, co czuje Mary�

Veronica poda�a mu kask i od razu u�wiadomi�a sobie, �e nie przewidzia�a jednego problemu. Kask pasowa� na przeci�tn� g�ow� przedstawiciela Homo sapiens�� g�ow� z wysokim czo�em, bez wa�u nadoczodo�owego lub z niewielk� tylko wypuk�o�ci��� m�wi�c wprost, na tak�, kt�ra mie�ci�a mniejszy m�zg.

��Chyba b�dzie ciasny�� stwierdzi�a.

��Spr�buj� jako� go w�o�y�.�� Ponter wzi�� nakrycie g�owy, odwr�ci� je i zajrza� do �rodka, oceniaj�c jego pojemno��.

��Mo�e my�l skromniej�� zasugerowa� Hak, odzywaj�c si� przez zewn�trzny g�o�nik. Ponter gniewnie spojrza� na swoje lewe przedrami�. Mary si� roze�mia�a. Najwyra�niej przekonanie, �e od my�lenia puchnie g�owa, by�o wsp�lne obu gatunkom.

W ko�cu Ponter postanowi� spr�bowa�. Ponownie odwr�ci� kask i wcisn�� go na g�ow�, krzywi�c si� przy tym. Rzeczywi�cie he�m by� ma�y, ale wewn�trz mia� piankow� wy�ci�k� i przy kolejnym mocnym szarpni�ciu w d� uda�o si� wystarczaj�co zgnie�� piank�, by k�ykcie potyliczne zmie�ci�y si� w �rodku.

Veronica stan�a przed Ponterem, oceniaj�c go jak pracownik sklepu optycznego doradzaj�cy w wyborze nowych okular�w. Odrobin� poprawi�a u�o�enie kasku.

��Tak b�dzie dobrze�� powiedzia�a wreszcie.�� Jak m�wi�am wcze�niej Mary, to nic nie boli, ale je�li b�dziesz chcia� przerwa� eksperyment, po prostu daj mi sygna�.

Ponter kiwn�� g�ow� i skrzywi� si�. Ty� kasku wpija� mu si� w mi�nie karku.

Veronica odwr�ci�a si� w stron� zastawionej sprz�tem p�ki. Zmarszczy�a brwi, sprawdzaj�c odczyt oscyloskopu, i ustawi�a podzia�k�.

��Odnotowuj� jaki� rodzaj interferencji�� powiedzia�a.

Ponter przez chwil� patrzy� na ni� zdziwiony.

��Ach, to moje implanty �limakowe�� domy�li� si�.�� Dzi�ki nim Kompan mo�e si� ze mn� komunikowa� bezg�o�nie, je�li zachodzi taka potrzeba.

��Mo�esz je wy��czy�?

��Tak.�� Otworzy� obudow� implantu i pomajstrowa� co� przy ga�kach.

Veronica kiwn�a g�ow�.

��O to w�a�nie chodzi�o. Interferencja znikn�a.�� Spojrza�a na Pontera i u�miechn�a si� zach�caj�co.�� No dobrze, usi�d�, prosz�.

Mary usun�a si� z drogi i Ponter usiad� w fotelu plecami do niej.

Veronica opu�ci�a kabin� badawcz�, gestem poprosi�a Mary o to samo, po czym z wysi�kiem zamkn�a solidne stalowe drzwi, na kt�rych kto� przyklei� kartk� z napisem: �Szafa Veroniki�. Podesz�a do komputera i zacz�a biega� strza�k� myszy po ekranie. Mary przygl�da�a si� temu zafascynowana.

��I jak?�� spyta�a po chwili.�� Czuje co�?

Veronica nieznacznie wzruszy�a w�skimi ramionami.

��Nie spos�b tego oceni�, chyba �e sam co� powie.�� Wskaza�a jeden z g�o�nik�w pod��czonych do komputera.�� Ma w��czony mikrofon.

Mary zerkn�a na zamkni�te drzwi kabiny. Pragn�a, aby Ponter do�wiadczy� dok�adnie tego co ona. Nawet gdyby zby� to jako iluzjꠗ a na pewno by to zrobi��� przynajmniej m�g�by lepiej zrozumie� co ona tam prze�y�a i co spotka�o tak wiele os�b w historii Homo sapiens, kt�re poczu�y obecno�� jakiej� �wi�tej mocy.

Oczywi�cie mog�o mu si� wydawa�, �e towarzyszy mu jaka� obca istota. To zabawne, �e rozmawiali o tak wielu sprawach, ale jako� nigdy nie pojawi� si� temat �ycia pozaziemskiego. Mo�e jemu, i w og�le wszystkim neandertalczykom, istnienie �ycia na innych �wiatach wydawa�o si� r�wnie niem�dre co poj�cie jakiego� boga. W ko�cu przecie� nie by�o na to �adnych konkretnych dowod�w, przynajmniej na �wiecie Mary. W takiej sytuacji Bara�ci zbyliby podobne przekonania jako idiotyczne wymys�y�

Mary nie spuszcza�a wzroku z zamkni�tych drzwi.

Przecie� religia nie by�a jak�� tam neuronow� sztuczk� czy mikroelektryczn� u�ud�. Na pewno istnia�o�

��W porz�dku�� odezwa�a si� Veronica.�� Wy��czam zasilanie.�� Podesz�a do stalowych drzwi i otworzy�a je z wysi�kiem.�� Mo�esz ju� wyj��.

Ponter najpierw musia� przeprowadzi� operacj� zdj�cia ciasnego kasku. Chwyci� za kraw�d� po obu stronach g�owy i mocno pchn�� ca�e ustrojstwo w g�r�. Ust�pi�o pod naciskiem. Odda� he�m Veronice, po czym potar� wa� nadoczodo�owy, pr�buj�c przywr�ci� normalne kr��enie w tym miejscu.

��No i?�� spyta�a Mary, nie mog�c d�u�ej wytrzyma�.

Otworzy� panel Haka i co� prze��czy�. Domy�li�a si�, �e prawdopodobnie uruchomi� implanty �limakowe.

��No i?�� powt�rzy�a.

Pokr�ci� g�ow�. Przez u�amek sekundy mia�a nadziej�, �e pr�buje tylko rozprostowa� zdr�twia�y kark.

��Nic�� powiedzia�.

Nie mia�a poj�cia, �e jedno s�owo mo�e wywo�a� a� takie przygn�bienie.

��Nic?�� powt�rzy�a Veronica, kt�r� z kolei o�wiadczenie Pontera niezmiernie uradowa�o.�� Jeste� pewien?

Przytakn��.

���adnych wra�e� wzrokowych?�� upewni�a si�.�� �adnego uczucia, �e co� jest w �rodku razem z tob�? �adnego prze�wiadczenia, �e jeste� obserwowany?

��Zupe�nie nic. Tylko ja, sam na sam z w�asnymi my�lami.

��A o czym my�la�e�?�� spyta�a Mary. Mo�e Ponter po prostu nie rozpozna� duchowego prze�ycia.

��O nast�pnym posi�ku�� przyzna�.�� Zastanawia�em si�, co zjemy. I jeszcze o pogodzie, i o tym, jak szybko nadejdzie zima.�� Spojrza� na Mary i zauwa�y� jej rozczarowan� min�.�� I o tobie!�� doda� szybko, aby nie by�o jej tak przykro.�� Oczywi�cie my�la�em te� o tobie!

U�miechn�a si� blado i odwr�ci�a g�ow�. Jedno badanie na neandertalczyku niczego nie dowodzi�o, ale�

Ale zastanawiaj�ce by�o to, �e ona, przedstawicielka Homo sapiens, prze�y�a ca�e do�wiadczenie w pe�ni, a on, Homo neanderthalensis, nie poczu� nic�

S�owa pojawi�y si� w my�lach nieproszone, ale taka by�a smutna prawda.

Ponter Boddit nie poczu�, czym jest b�ogos�awie�stwo.

Veronica Shannon kr��y�a po laboratorium. Mary zaj�a jedno z dw�ch identycznych krzese�. Dla Pontera odst�p mi�dzy metalowymi por�czami okaza� si� za ma�y, wi�c przysiad� na brzegu biurka Veroniki, na kt�rym panowa� niesamowity porz�dek.

��Wiesz co� o psychologii, Ponterze?�� spyta�a Veronica, splataj�c d�onie za w�skimi plecami.

��Troch�. Uczy�em si� jej podczas studi�w komputerowych na akademii. By�a to jedna z nauk, kt�re musia�em pozna� w trakcie studiowania sztucznej inteligencji. Nie wiem, jak wy to nazywacie.

��Przedmiot obowi�zkowy�� podpowiedzia�a Mary.

��U nas studenci na pierwszym roku psychologii ucz� si� o Skinnerze�� podj�a temat Veronica.

��Chodzi ci o behawioryzm?�� Mary pokiwa�a g�ow�; ona te� musia�a zaliczy� wst�p do psychologii.

��Zgadza si�. Warunkowanie sprawcze, wzmocnienie i kara.

��Tak jak w szkoleniu ps�w�� zauwa�y� Ponter.

��Dok�adnie.�� Veronica przesta�a kr��y� po pracowni.�� Teraz prosz� ci� Mary, aby� nic nie m�wi�a. Chc� pozna� odpowied� samego Pontera, wi�c mu nie podpowiadaj.�� Mary skin�a g�ow�.�� No dobrze, Ponterze, pami�tasz, czego uczy�e� si� na zaj�ciach z psychologii?

��Nie, raczej nie.

M�oda kobieta wygl�da�a na rozczarowan�.

��Ale ja pami�tam�� wtr�ci� Hak swoim syntetyzowanym m�skim g�osem.�� A dok�adnie m�wi�c, posiadam w pami�ci odpowiednik podr�cznika psychologii. Dzi�ki temu mog� Ponterowi s�u�y� rad�, kiedy robi z siebie idiot�.

Ponter u�miechn�� si� z zak�opotaniem.

��Doskonale�� stwierdzi�a Veronica.�� W takim razie mam pytanie: jaki jest najlepszy spos�b wpojenia komu� konkretnego zachowania? Nie chodzi mi o co�, co chcesz wykorzeni�, lecz o co�, czego chcesz dan� osob� nauczy�.

��Nagradzanie�� odezwa� si� Hak.

��Nagradzanie, zgadza si�! Ale jakie?

��Konsekwentne.

Veronica mia�a min�, jakby w�a�nie wysz�o na jaw co� ogromnie wa�nego.

��Konsekwentne�� powt�rzy�a, jak gdyby to s�owo by�o kluczem do wszystkiego.�� Jeste� pewien? Absolutnie pewien?

��Tak�� odpar� zaintrygowany Hak.

��Ot� tutaj tak nie jest. Konsekwentne nagradzanie nie jest najlepsz� metod� wpojenia komu� okre�lonego zachowania�� stwierdzi�a.

Mary zmarszczy�a czo�o. Kiedy� na pewno zna�a w�a�ciw� odpowied�, ale po tylu latach nie potrafi�a wydoby� jej z pami�ci. Na szcz�cie to Ponter zada� pytanie, na kt�re czeka�a Veronica.

��W takim razie jaki spos�b jest najlepszy, aby zaszczepi� jakie� zachowanie u waszych ludzi?

��Nagradzanie sporadyczne�� oznajmi�a triumfalnie Veronica.

Ponter zmarszczy� brew.

��Masz na my�li to, �e czasem po��dane zachowanie jest nagradzane, a czasem nie?

��W�a�nie tak! Dok�adnie o to mi chodzi!

��Ale to nie ma sensu.

��Oczywi�cie, �e nie�� zgodzi�a si� Veronica, u�miechaj�c si� szeroko.�� To jedna z najdziwniejszych rzeczy w psychologii Homo sapiens. Ale absolutnie prawdziwa. Klasycznym przyk�adem jest hazard: je�li graj�c w co� zawsze wygrywamy, zaczynamy si� nudzi�. Je�eli jednak wygrywamy tylko czasem, gra nas wci�ga. Podobnie jest z dzie�mi, kt�re marudz� rodzicom: �Kup mi zabawk�!�, �Pozw�l mi bawi� si� do p�na!�, �Zawie� mnie do centrum handlowego�. Takiego zachowania rodzice najbardziej u swoich pociech nie lubi�, ale dzieciaki nie potrafi� przesta� nie dlatego, �e marudzeniem zawsze osi�gaj� po��dany rezultat, lecz dlatego, �e czasami ten spos�b si� sprawdza. Nieprzewidywalno�� sprawia, �e nie mo�emy si� czemu� oprze�.

��To nienormalne�� stwierdzi� Ponter.

��Nie tutaj i nie wed�ug opinii, kt�ra m�wi, �e zachowanie wi�kszo�ci nigdy nie jest nienormalne.

��Ale� brak przewidywalnego rezultatu jest przecie� irytuj�cy.

��Mog�oby si� tak wydawa栗 zgodzi�a si� Veronica.�� Tylko znowu musz� zaznaczy�, �e nie dla nas.

��Wyra�nie do czego� zmierzasz, Veronico. O co chodzi?�� spyta�a Mary, kt�ra do tej pory z fascynacj� s�ucha�a dyskusji.

��W naszym zespole badawczym zajmujemy si� g��wnie wyja�nianiem klasycznych objawie� religijnych. Jednak�e wielu wierz�cych nigdy nie do�wiadczy�o niczego takiego, a mimo to nie zrezygnowa�o z wiary. To luka w naszej pracy, brakuj�cy element wyja�nienia, dlaczego Homo sapiens wierz� w Boga. I oto mamy odpowied�, rozumiecie? W�a�nie ta psychologia wzmacniania�� ten spos�b, w jaki zaprogramowane s� nasze m�zgi�� sprawia, �e jeste�my predysponowani do wiary w Boga. Gdyby B�g istnia� naprawd�, gatunek rozumny spodziewa�by si� po nim racjonalnego, przewidywalnego post�powania. Tymczasem tak nie jest. Czasami wydaje si�, �e B�g chroni okre�lonych ludzi, innym znowu razem pozwala, by zakonnica spad�a do szybu windy. Nie do rymu, nie do sensu, dlatego m�wimy�

��M�wimy, �e �niezbadane s� wyroki boskie��� doko�czy�a Mary, kiwaj�c g�ow�.

��W�a�nie!�� triumfalnie zapia�a Veronica.�� Modlitwa nie zawsze zostaje wys�uchana, ale ludzie nie przestaj� si� modli�. Jednak u Barast�w tak nie jest.�� Odwr�ci�a si� do Pontera.�� Prawda?

��Tak�� potwierdzi�.�� Nie potrzebuj� Haka, aby oceni�, �e post�pujemy inaczej. Gdy wynik jest nieprzewidywalny i gdy nie da si� okre�li� pewnego schematu, odrzucamy dane dzia�anie jako bezsensowne.

��Za to my nie.�� Veronica zatar�a r�ce. Mary dostrzega�a u niej ten sam entuzjazm, jaki sama mia�a przed laty, gdy uda�o jej si� pozyska� DNA z kopalnego okazu neandertalczyka odkrytego w Niemczech. Wygl�da�a tak, jakby szykowa�a si� do zdj�cia na ok�adk� �Science�. U�miechn�a si� promiennie do Pontera, a potem do Mary.�� Nawet je�li nie da si� dostrzec �adnego powtarzalnego schematu, wmawiamy sobie, �e w tym wszystkim jest jaka� ukryta logika. Dlatego nie tylko wymy�lamy historie o bogach, ale naprawd� w nie wierzymy.

Tym razem religijna Mary zupe�nie si� wycofa�a, za to jej naukowe ja prze�ywa�o kulminacyjny moment.

��Jeste� tego pewna, Veronico? Bo je�li tak, to�

��Oczywi�cie, �e jestem pewna. Kiedy� nawet przeprowadzono taki eksperyment. Prze�l� ci p�niej e-mailem link do odpowiedniej strony. Ot� dwie grupy mia�y rozegra� parti� na podzielonej na pola planszy, ale graczom nie obja�niono zasad. Wiedzieli tylko, �e b�d� zdobywali punkty za prawid�owe zagrania, a b��dnymi nie zdob�d� nic. Jednej dru�ynie konsekwentnie przyznawano punkty za zajmowanie co drugiego pola w prawym dolnym rogu planszy. Oczywi�cie po kilku kolejkach, gracze �atwo si� w tym po�apali i zacz�li zwyci�a� za ka�dym razem. Za to drugiej grupie przyznawano punkty losowo, bez wzgl�du na to, jakie posuni�cia wykonali uczestnicy. Oni tak�e pr�bowali wydedukowa� zasady rz�dz�ce gr� i byli przekonani, �e je�li b�d� si� tych regu� trzymali, to poprawi� swoje wyniki.

��Naprawd�?�� zdziwi� si� Ponter.�� Mnie by taka gra przesta�a interesowa�.

��Ciebie tak�� stwierdzi�a Veronica, u�miechaj�c si� szeroko.�� Ale nas by ona fascynowa�a.

��Albo irytowa�a�� wtr�ci�a Mary.

��Oczywi�cie! A to by znaczy�o, �e nie dawa�aby nam spokoju, poniewa� nie potrafimy tak po prostu zaakceptowa�, i� co� nie ma �adnego ukrytego sensu.�� Veronica spojrza�a na Pontera.�� Czy mog� przeprowadzi� jeszcze jeden ma�y test? I tym razem prosz� ci�, Mary, �eby� nic nie m�wi�a. Ponterze, czy wiesz, na czym polega rzut monet�?

Nie wiedzia�, wi�c wy�owi�a z kieszeni fartucha pieni��ek i pokaza�a mu, o czym mowa. Ponter kiwn�� g�ow� na znak, �e rozumie, o co chodzi.

��Skoro ju� to wiesz, to wyobra�my sobie, �e rzuci�am monet� dwadzie�cia razy i za ka�dym razem wypad�a reszka. Jakie s� szanse, �e w kolejnym rzucie znowu wypadnie reszka?

��Jeden do jednego�� odpar� bez wahania.

��W�a�nie! Albo, jak my by�my to uj�li: p� na p�, zgadza si�? Szanse s� takie same.

Ponter kiwn�� g�ow�.

��A teraz ty, Mary. Na pewno wiesz, �e Ponter ma absolutn� racj�: bez wzgl�du na to, ile razy pod rz�d wypadnie reszka, zak�adaj�c oczywi�cie, �e moneta ma r�wno roz�o�ony ci�ar, prawdopodobie�stwo, �e w nast�pnym rzucie b�dzie reszka, zawsze wynosi jeden do jednego. Ale kiedy zadaj� to pytanie studentom pierwszego roku psychologii, wi�kszo�� z nich uwa�a, �e szanse uzyskania reszki po raz kolejny s� znikome. Na jakim� fundamentalnym poziomie nasze m�zgi s� tak skonstruowane, �e dopatrujemy si� celowo�ci w przypadkowych zdarzeniach. I w�a�nie dlatego nawet osoby, kt�re nigdy nie do�wiadczy�y dozna�, jakie wcze�niej wywo�ali�my u ciebie, Mary, i tak w chaosie wydarze� widz� dzie�o Boga.

Mary postanowi�a jeszcze przed wyjazdem zajrze� na chwil� do uniwersyteckiej ksi�garni. Nie wzi�a z domu �adnych ksi��ek, a przecie� nie mog�a liczy� na to, �e na neandertalskim �wiecie znajdzie sobie co� do czytania.

Prawd� m�wi�c, potrzebowa�a te� kilku minut samotno�ci, �eby spokojnie przetrawi� to, co wydarzy�o si� w laboratorium. Dlatego zostawi�a Pontera z Veronic� i ruszy�a �torem kr�glarskim��� d�ugim, w�skim, przeszklonym korytarzem, kt�ry pe�ni� rol� ��cznika mi�dzy budynkami�� do g��wnego gmachu uczelni. Z naprzeciwka sz�a atrakcyjna, m�oda, ciemnosk�ra dziewczyna. Mary nigdy nie by�a dobra w zapami�tywaniu ludzi, ale na twarzy drugiej kobiety na moment pojawi� si� cie� rozpoznania, kt�ry r�wnie szybko znik�.

Mary troch� si� ju� do tego przyzwyczai�a. Odk�d na pocz�tku sierpnia potwierdzi�a, �e m�czyzna, kt�rego wy�owiono ze zbiornika obserwatorium neutrin, jest neandertalczykiem, wielokrotnie pojawia�a si� w mediach. Dlatego si� nie zatrzyma�a. Dopiero po chwili dotar�o do niej, kogo w�a�nie widzia�a�

��Keisha!�� Obr�ci�a si� na pi�cie, poniewa� ciemnosk�ra kobieta ju� j� min�a.

Keisha odwr�ci�a si� z u�miechem.

��Witaj, Mary.

��Ledwo ci� pozna�am.

Keisha sprawia�a wra�enie lekko zak�opotanej.

��Ja ciebie zapami�ta�am�� powiedzia�a, po czym doda�a nieco ciszej:�� ale nie wolno nam inicjowa� kontaktu z osobami, kt�re poznajemy w Centrum, chyba �e one zwr�c� si� do nas pierwsze. Chodzi o zachowanie prywatno�ci�

Mary skin�a g�ow�. �Centrum�, o kt�rym wspomnia�a Keisha, by�o o�rodkiem kryzysowym dla ofiar gwa�tu, dzia�aj�cym na Laurentian Universiry. Mary odwiedzi�a je po tym, co wydarzy�o si� w Yorku.

��Jak sobie radzisz?�� spyta�a Keisha.

W ko�cu korytarza Mary zauwa�y�a niewielki bufet z kaw� i p�czkami.

��Masz chwil�?�� spyta�a.�� Chcia�abym ci� zaprosi� na kaw�.

M�oda kobieta spojrza�a na zegarek.

��Oczywi�cie. Ale� mo�e wola�aby� porozmawia� na g�rze, w Centrum?

��Nie, to nie b�dzie konieczne�� zapewni�a Mary. Mimo to kilkadziesi�t metr�w, kt�re dzieli�y j� od stoiska, przesz�a w milczeniu, zastanawiaj�c si� nad pytaniem Keishy No w�a�nie: jak sobie radzi�a?

Bufet nale�a� do sieci Tima Hortona, w kt�rej Mary czasami mog�a kupi� swoj� ulubion� kaw� z czekoladowym mlekiem. Tym razem r�wnie� dosta�a to, czego chcia�a. Keisha poprosi�a o sok jab�kowy. Mary zap�aci�a za siebie i za ni�. Usiad�y przy jednym z dw�ch ma�ych stolik�w w s�siedztwie przeszklonej �ciany korytarza. Ludzie rzadko si� tu zatrzymywali, przewa�nie brali kaw� i p�dzili do swoich zaj��.

��Chcia�abym ci podzi�kowa栗 powiedzia�a.�� Okaza�a� mi wtedy wiele �yczliwo�ci�

Keisha mia�a w nosie niewielki kolczyk. Kiedy pochyli�a g�ow�, ma�y kamie� rozb�ysn�� w s�o�cu.

��W�a�nie po to tu jeste�my.

Mary skin�a g�ow�.

��Pyta�a�, jak sobie radz� Hm, w moim �yciu pojawi� si� m�czyzna.

Keisha si� u�miechn�a.

��Wiem, Ponter Boddit. Czyta�am o was w �People�.

Mary si� zdumia�a.

��Pisano o nas w �People�?

��W zesz�ym tygodniu�� przytakn�a m�odsza kobieta.�� Zamie�cili �adne zdj�cie twoje i Ponter a z ONZ.

Dobry Bo�e�� pomy�la�a Mary, a na g�os powiedzia�a:

��Ponter bardzo mi pom�g�.

��Nie wiesz, czy zgodzi si� pozowa� dla �Playgirl�?

U�miechn�a si�. Prawie o tym zapomnia�a. Taka propozycja pojawi�a si� w trakcie pierwszego pobytu Pontera na tym �wiecie, kiedy razem przechodzili kwarantann�. W zasadzie ch�tnie pokaza�aby swojego m�czyzn� wszystkim lalkom, kt�re w liceum umawia�y si� z futbolistami. Przy Ponterze ka�dy z nich wygl�da�by mizernie. Poza tym podoba�a jej si� my�l, �e Colm prawdopodobnie nie m�g�by si� oprze� pokusie i przekartkowa�by magazyn w kiosku, zastanawiaj�c si�, jak� przewag� ma nad nim taki neandertalczyk�

��Nie mam poj�cia�� odpar�a.�� Ponter si� �mia�, kiedy przysz�o zaproszenie, i od tamtej pory o tym nie wspomnia�.

��Je�li si� na to zdecyduje, prosz� o egzemplarz z autografem.

��Nie ma problemu�� stwierdzi�a Mary i naprawd� tak my�la�a. Wiedzia�a, �e nigdy nie zapomni o gwa�cie, podobnie jak Keisha nie mog�a wyrzuci� z pami�ci tego, co sama prze�y�a. Jednak fakt, �e potrafi�y �artowa� na temat m�czyzny pozuj�cego nago dla rozrywki kobiet, �wiadczy�, i� przeby�y ju� d�ug� drog�.

��Pyta�a�, jak sobie radzꠗ zacz�a Mary i umilk�a.�� Coraz lepiej�� doda�a po chwili z u�miechem. Dotkn�a d�oni Kelshy�� Z ka�dym dniem coraz lepiej.

Za zamiarem stworzenia nowego portalu mi�dzy �wiatami w g��wnej siedzibie Organizacji Narod�w Zjednoczonych przemawia� jeden g��wny pow�d. Obecne przej�cie znajdowa�o si� dwa kilometry pod ziemi�. Od windy po stronie gliksi�skiej trzeba by�o przej�� 1200 metr�w, a po stronie Barast�w trzy kilometry.

Na dotarcie z powierzchni �wiata Mary na powierzchni� �wiata Pontera potrzebowali dw�ch godzin. Zanim zjechali w d� wind� g�rnicz� kopalni Creighton, musieli w�o�y� ochronne kaski i buty. Kaski mia�y wbudowane latarki i ochraniacze na uszy, kt�re mo�na by�o w miar� potrzeby opuszcza�.

Mary zabra�a dwie walizki, kt�re Ponter ni�s� bez wysi�ku, po jednej w ka�dej r�ce.

Przez wi�ksz� cz�� drogi w d� towarzyszy�o im pi�ciu g�rnik�w. Wysiedli o poziom wy�ej ni� Mary i Ponter. Odetchn�a swobodniej, gdy zostali sami. Nigdy nie czu�a si� w tej kabinie komfortowo. Stale przypomina�a jej si� tamta trudna podr� na d�, podczas kt�rej pr�bowa�a wyja�ni� Ponterowi, dlaczego pocz�tkowo nie potrafi�a odwzajemni� jego dotyku pomimo wzajemnej sympatii.

Na poziomie 6800 st�p zacz�li mozolny marsz do obserwatorium neutrin. Mary nigdy nie lubi�a wysi�ku fizycznego, ale tutaj to Ponter mia� wi�ksze trudno�ci, poniewa� temperatura na tej g��boko�ci utrzymywa�a si� na sta�ym poziomie czterdziestu jeden stopni Celsjusza�� dla niego o wiele za wysokim.

��Ju� nie mog� si� doczeka� powrotu do domu�� przyzna��� do powietrza, kt�rym mog� oddycha�!

Wiedzia�a, �e nie chodzi mu o ciep�e powietrze w kopalni. Mia� raczej na my�li powr�t do �wiata, gdzie nie u�ywano paliw kopalnych, kt�rych spaliny dra�ni�y jego pot�ny nochal na Ziemi Homo sapiens. Na szcz�cie na wsi u Reubena by�o pod tym wzgl�dem ca�kiem zno�nie.

Mary przypomnia�a sobie tytu�ow� piosenk� serialu, kt�ry jako dziecko uwielbia�a. By�o tam co� o �wie�ym powietrzu i po�egnaniu z �yciem w mie�cie.

Mia�a nadziej�, �e zaaklimatyzuje si� na Ziemi Pontera lepiej ni� Lisa Douglas w Hooterville.[7] Tyle �e od Mary ta podr� wymaga�a czego� wi�cej ni� tylko zamiany zgie�ku �wiata sze�ciu miliard�w dusz na spok�j planety zamieszkanej przez zaledwie sto osiemdziesi�t pi�� milion�w� ludzi�� Barast�w przecie� nie mog�a okre�li� mianem �dusz�, poniewa� nie wierzyli, i� je posiadaj�.

Dzie� przed wyjazdem z Rochester Ponter udzieli� wywiadu dla radia. Neandertalczycy byli mile widzianymi go��mi wsz�dzie, gdzie si� pojawiali. Mary z zainteresowaniem s�ucha�a, jak Bob Smith, dziennikarz lokalnej stacji PBS, wypytuje Pontera o neandertalskie pogl�dy. Do�� d�ugo dr��y� temat sterylizowania przest�pc�w.

Teraz, id�c b�otnistym tunelem, zacz�li rozmawia� o tamtym wywiadzie.

��Tak�� powiedzia�a Mary w odpowiedzi na pytanie Pontera�� wypad�e� bardzo dobrze, tylko�

��Tylko co?

��Chodzi mi o to, co m�wi�e� o sterylizowaniu ludzi. Ja�

��Tak?

��Przykro mi, Ponterze, ale nie potrafi� tego zaakceptowa�.

Spojrza� na ni�. Na g�owie mia� pomara�czowy kask, odpowiedni do kszta�tu g�owy neandertalczyka, wykonany specjalnie dla niego.

��Dlaczego?

��Bo� bo to jest nieludzkie. U�ywam tego s�owa �wiadomie. Wed�ug mnie ludzie nie powinni tak post�powa�.

Przez jaki� czas milcza�, przygl�daj�c si� �cianom chodnika, zabezpieczonym drucian� siatk� przed osuwaniem si� ska�.

��Wiem, �e na tej Ziemi jest wielu takich, kt�rzy nie wierz� w ewolucjꠗ odezwa� si� w ko�cu�� ale ci, kt�rzy w ni� wierz�, na pewno rozumiej�, �e ten proces w przypadku cz�owieka� jak by to powiedzie�?� utkn�� w miejscu. Odk�d medycyna umo�liwia niemal wszystkim ludziom do�ycie momentu, w kt�rym osi�gaj� dojrza�o�� p�ciow�, nie ma ju� �adnej� �adnej� Nie jestem pewien, jak wy to nazywacie�

��Selekcji naturalnej�� podpowiedzia�a Mary.�� Rozumiem tw�j argument. Bez selektywnego doboru gen�w ewolucja nie jest mo�liwa.

��No w�a�nie. A przecie� to w�a�nie ona uczyni�a nas takimi, jakimi jeste�my. Dzi�ki niej z czterech podstawowych, pierwotnych form �ycia wykszta�ci�y si� r�norodne gatunki, jakie istniej� dzisiaj.

Mary spojrza�a na Pontera ze zdziwieniem.

��Z czterech pierwotnych form?

Niepewnie zamruga� oczami.

��No tak.

��Z jakich?�� spyta�a, my�l�c, �e wreszcie odkry�a w �wiatopogl�dzie Pontera cie� teorii kreacjonizmu. Mo�e chodzi�o mu o neander-Adama, neander-Ew�, partnera neander-Adama i partnerk� neander-Ewy?

��To chyba jasne. Z pierwotnych ro�lin, zwierz�t, grzyb�w i� nie znam waszej nazwy tych ostatnich� chodzi mi o grup�, do kt�rej zaliczaj� si� pierwotniaki i niekt�re jednokom�rkowe glony.

��Protista lub Protoctista�� odpar�a.�� Zale�y, kogo spytasz.

��Aha. W pierwotnym, prebiologicznym �wiecie ka�da z tych grup powsta�a niezale�nie od innych.

��I macie na to dowody? U nas w zasadzie uwa�a si�, �e �ycie pojawi�o si� na naszym �wiecie tylko raz, mniej wi�cej przed czterema miliardami lat.

��Ale przecie� te cztery formy s� od siebie tak r�ne!�� zauwa�y� Ponter. Po chwili jednak wzruszy� ramionami.

��No c�, to ty jeste� genetykiem, nie ja. Nied�ugo poznasz naszych ekspert�w od tych rzeczy i to ich powinna� o to wypyta�. Jedna ze stron, cho� nie wiem kt�ra, na pewno b�dzie mog�a wiele si� nauczy� od drugiej.

Mary wci�� zdumiewa�o to, �e znana jej nauka r�ni�a si� od neandertalskiej w tak wielu fundamentalnych kwestiach. Na razie jednak g�ow� zaprz�ta�a jej wa�niejsza sprawa�

Wa�niejsza sprawa. Zadziwiaj�ce, �e uwa�a�a kwesti� natury moralnej za bardziej istotn� od prawdy naukowej.

��Wcze�niej wspomnia�e� o ko�cu ewolucji. Chcesz powiedzie�, �e tw�j gatunek nadal ewoluuje, poniewa� wypleniacie z niego z�e geny?

���Wypleniacie�?�� powt�rzy� Ponter, marszcz�c brew.�� Aha� to termin z ogrodnictwa. Chyba rozumiem. Tak, nie mylisz si�. Wci�� poprawiamy pul� naszych gen�w, pozbywaj�c si� niepo��danych cech.

Mary jednym susem przesadzi�a du��, b�otnist� ka�u��.

��By� mo�e potrafi�abym to zaakceptowa�, gdyby nie fakt, �e sterylizujecie nie tylko samych przest�pc�w, ale tak�e ich bliskich krewnych.

��Oczywi�cie. W przeciwnym razie geny mog� przetrwa�.

Pokr�ci�a g�ow�.

��I w�a�nie tego nie potrafi� �cierpie�.�� Hak wyemitowa� kr�tki pisk.�� ��cierpie�? Tolerowa� co� lub godzi� si� na to.

��Dlaczego?

��Poniewa�� poniewa� tak nie mo�na. Jednostki maj� swoje prawa.

��Oczywi�cie, �e tak�� przyzna� Ponter�� ale maje tak�e ca�y gatunek. My chronimy i doskonalimy gatunek Barast�w.

Mary pr�bowa�a ukry� dreszcz zgrozy, ale Ponter wyczu� jej nastawienie.

��Reagujesz negatywnie na to, co powiedzia�em�� zauwa�y�.

��Bo widzisz, w historii Homo sapiens te� byli ludzie, kt�rzy tak m�wili. W latach czterdziestych dwudziestego wieku Adolf Hitler pr�bowa� oczy�ci� nasz� pul� gen�w, morduj�c wszystkich �yd�w.

Ponter lekko przekrzywi� g�ow�, prawdopodobnie s�uchaj�c Haka, kt�ry przez implant �limakowy przypomina� mu, kim s� �ydzi. Mary wyobrazi�a sobie, jak ma�y, inteligentny komputer m�wi: �To ci �atwowierni, kt�rzy uwierzyli w t� ca�� histori� z Jezusem�.

��Dlaczego chcia� to zrobi�?�� spyta� Ponter.

��Ze zwyk�ej nienawi�ci do tego narodu. Nie rozumiesz? Pozwolenie, aby kto� decydowa� o tym, kto �yje, a kto ma umrze�, lub kto mo�e si� rozmna�a�, a komu tego nie wolno, to zabawa w Boga.

���Zabawa w Boga��� powt�rzy� Ponter z zainteresowaniem.�� Oczywi�cie nam taki pomys� nie przyszed�by do g�owy.

��Ale co z ryzykiem korupcji czy niesprawiedliwo�ci�

Ponter roz�o�y� r�ce.

��Przecie� wy niekt�rych przest�pc�w u�miercacie.

��Nie. To znaczy Kanadyjczycy tego nie robi�. Ale Amerykanie tak. W niekt�rych stanach kara �mierci jest dopuszczalna.

��No w�a�nie. Co wi�cej, s�ysza�em te�, �e niema�e znaczenie ma tu kwestia rasy.�� Ponter spojrza� na Mary.�� R�norodno�� twojego gatunku jest intryguj�ca. Moi ludzie s� przystosowani do �ycia na p�nocy. Wszyscy �yjemy na tych samych szeroko�ciach geograficznych. By� mo�e dlatego wygl�damy podobnie. Czy u was ciemniejsza barwa sk�ry wi��e si� z przystosowaniem do �ycia w strefach bli�szych r�wnikowi?

Mary przytakn�a.

��A niekt�rzy z was maj�� jak nazywacie takie oczy, jakie ma Paul Kiriyama?

Mary dopiero po chwili przypomnia�a sobie, kim jest Kiriyama�� doktorantem, kt�ry razem z Louise Benoit uratowa� Pontera przed utoni�ciem w zbiorniku ci�kiej wody w obserwatorium neutrin. Przez kolejn� chwil� stara�a si� domy�li�, o co Ponterowi chodzi�o z tymi oczami.

��Masz na my�li sk�r�, kt�ra nachodzi cz�ciowo na oczy u Azjat�w? To fa�dy przyoczne.

��W�a�nie. Domy�lam si�, �e chroni� oczy przed jaskrawym �wiat�em. U nas t� rol� pe�ni wa� nadoczodo�owy, wi�c nigdy nie wykszta�cili�my takiej cechy.

Mary powoli pokiwa�a g�ow�, bardziej do siebie ni� do Pontera.

��W Internecie i w gazetach pojawia�o si� wiele spekulacji na temat tego, co si� sta�o z innymi rasami neandertalczyk�w. Wiele os�b przypuszcza, �e � no, �e wskutek waszych praktyk czyszczenia puli gen�w po prostu wymazali�cie ich materia� genetyczny.

��Nigdy nie by�o �adnych innych ras. W rejonach waszej Afryki i Ameryki �rodkowej mamy wprawdzie stacje badawcze, w kt�rych przebywaj� naukowcy, ale w zasadzie poza nimi nikt tam nie mieszka.�� Ponter roz�o�y� r�ce.�� A bez r�norodno�ci ras nigdy nie pojawi� si� problem dyskryminacji rasowej. Za to u was jest on do�� powa�ny. Pewne cechy, takie jak barwa sk�ry, koreluj� z prawdopodobie�stwem egzekucji Za powa�ne przest�pstwa, czy tak?

��Ciemnosk�rzy rzeczywi�cie cz�ciej skazywani s� na kar� �mierci ni� biali.�� Mary wola�a nie dodawa�, �e jest tak zw�aszcza wtedy, gdy chodzi o morderstwo bia�ego cz�owieka.

��Brak takich podzia��w sprawi� by� mo�e, �e pomys� sterylizacji jakiej� odr�bnej cz�ci ludzko�ci nigdy u nas nie Powsta�.

Z naprzeciwka zbli�a�o si� do nich dw�ch g�rnik�w. Otwarcie gapili si� na Pontera, cho� Mary przypuszcza�a, �e widok kobiety w kopalni jest r�wnie rzadki. Dopiero kiedy ich min�li, wr�ci�a do rozmowy.

��Ale przecie� nawet bez odr�bnych ras na pewno pojawia si� ch�� faworyzowania tych, z kt�rymi jeste�my bli�ej spokrewnieni. Mam na my�li zjawisko, kt�re daje si� zaobserwowa� w ca�ym kr�lestwie zwierz�t. Nie s�dz�, aby neandertalczycy byli tu wyj�tkiem.

��Wyj�tkiem? Raczej nie. Pami�taj jednak, �e u nas relacje rodzinne s� bardziej, hm, powiedzmy, �e bardziej z�o�one ni� u was, a nawet ni� u wi�kszo�ci innych gatunk�w zwierz�t. Mamy nieko�cz�ce si� �a�cuchy rodzinne partner�w i partnerek, a dzi�ki temu, �e Dwoje staje si� Jednym tylko w okre�lonych terminach, nie ma problemu z ustalaniem ojcostwa, na co tw�j gatunek po�wi�ca sporo wysi�ku.�� Ponter przerwa� i u�miechn�� si�.�� A skoro ju� m�wimy o piernikach i wiatrakach, to moi ludzie uwa�aj� wasze egzekucje i wieloletnie wi�zienie za bardziej okrutne od naszej sterylizacji i nadzoru s�dowego.

Mary dopiero po chwili przypomnia�a sobie, czym jest �nadz�r s�dowy� u neandertalczyk�w. Chodzi�o o �ledzenie transmisji z czyjego� Kompana, pozwalaj�cej na bie��co monitorowa� wszystko, co m�wi i robi dana osoba.

��No nie wiem�� powiedzia�a.�� Jak ju� wcze�niej m�wi�am, pomimo zakazu mojej religii stosuj� antykoncepcj�. A zatem nie jestem moralnie przeciwna metodom zapobiegaj�cym pocz�ciu. Jednak� uniemo�liwienie niewinnym ludziom posiadania potomstwa uwa�am za krzywdz�ce.

��Czyli �e potrafi�aby� zaakceptowa� sterylizacj� samego sprawcy, jako alternatyw� dla egzekucji b�d� wi�zienia, ale nie jego rodze�stwa, rodzic�w i dzieci?

��By� mo�e. Sama nie wiem. Mo�e w pewnych okoliczno�ciach, gdyby skazany sam wybra� taki rodzaj kary�

Ponter zrobi� wielkie oczy.

��Pozwoli�aby� winnemu decydowa� o tym, jaka kara ma to spotka�?

Mary poczu�a nieprzyjemny dreszcz. Czy m�wi�c �to�, Hak pr�bowa� tylko odda� znaczenie rodzajowo neutralnego zaimka osobowego, kt�ry istnia� w j�zyku Barast�w, czy te� Ponter celowo dehumanizowa� przest�pc�?

��W wielu sytuacjach pozwoli�abym sprawcy wybra� kar� spo�r�d odpowiednich mo�liwo�ci�� powiedzia�a, przypominaj�c sobie, jak ojciec Caldicott pozostawi� jej wyb�r pokuty, kiedy po raz ostatni by�a u spowiedzi.

��Jednak w niekt�rych przypadkach tylko jedna kara jest odpowiednia. Na przyk�ad gdy��� Ponter urwa�.

��Gdy co?�� spyta�a.

��Nie, nic.

Zmarszczy�a brwi.

��Masz na my�li gwa�t?

D�ugo milcza�, wpatruj�c si� w b�otnisty chodnik. Pocz�tkowo Mary s�dzi�a, �e urazi�a go, sugeruj�c, i� m�g�by okaza� taki brak wra�liwo�ci i wr�ci� do przykrego dla niej tematu. Ale jego nast�pne s�owa zdumia�y j�.

��Prawd� m�wi�c, nie chodzi�o mi o zbrodni� gwa�tu w og�le.�� Spojrza� na ni�, po czym znowu spu�ci� wzrok, �ledz�c pl�tanin� �lad�w but�w pod�wietlanych snopem �wiat�a latarki na jego kasku.�� Chodzi�o mi konkretnie o ciebie.

Poczu�a, jak mocno wali jej serce.

��Jak to?

��Na moim �wiecie partnerzy nie maj� przed sob� tajemnic, a ja�

��Tak?

Odwr�ci� si� i spojrza� w kierunku, z kt�rego przyszli, upewniaj�c si�, czy nikt nie nadchodzi.

��Jest co�, o czym ci nie powiedzia�em� co�, o czym nie powiedzia�em nikomu opr�cz�

��Opr�cz kogo? Adikora?

Pokr�ci� g�ow�.

��Nie. Nie, on te� nic o tym nie wie. Wyjawi�em to tylko jednej osobie, m�czy�nie mojego gatunku, Jurardowi Selganowi.

Mary zmarszczy�a czo�o.

��Nie pami�tam, by� mi o nim wspomina�.

��Bo tego nie zrobi�em. On jest� rze�biarzem osobowo�ci.

��Kim?

��No� pracuje z tymi, kt�rzy chc� odmieni� sw�j stan emocjonalny.

��Chcesz powiedzie�, �e to psychiatra?

Ponter przechyli� g�ow�, s�uchaj�c wyja�nie� Haka. Kompan prawdopodobnie wyszed� od etymologii wyrazu, kt�rego u�y�a. Jak na ironi�, termin �psyche� by� w j�zyku neandertalczyk�w najbli�szy znaczeniowo s�owu �dusza�. W ko�cu Ponter skin�� g�ow�.

��Owszem, mo�na uzna�, �e to podobny specjalista.

Mary poczu�a, jak ca�a sztywnieje, ale si� nie zatrzyma�a.

��Chodzi�e� do psychiatry? Z powodu mojego gwa�tu?�� A s�dzi�a, �e j� zrozumia�, do cholery. Wprawdzie wiedzia�a, �e niekt�rzy m�czy�ni Homo sapiens traktowali swoje �ony inaczej po tym, jak zosta�y zgwa�cone. By� mo�e zastanawiali si�, czy w jakim� stopniu nie by�a to wina kobiety, czy skrycie nie pragn�a ona, by�

Ale Ponter?

Przecie� Ponter powinien zrozumie�!

Przez chwil� szli obok siebie w milczeniu. Latarki na kaskach o�wietla�y tunel przed nimi.

No tak, kiedy zacz�a si� nad tym zastanawia�, u�wiadomi�a sobie, �e Ponter koniecznie chcia� pozna� wszystkie szczeg�y sprawy. Na posterunku policji chwyci� nawet plastikow� torb� zawieraj�c� dowody gwa�tu na Qaiser Remtulli i rozpozna� zapach sprawcy. Okaza�o si�, �e by� nim jeden z koleg�w Mary, Cornelius Ruskin.

Zerkn�a na Pontera i na wielki, niezgrabny cie�, jaki rzuca� na skaln� �cian�.

��To nie by�a moja wina�� powiedzia�a.

��S�ucham?�� zdziwi� si�.�� Nie, no przecie� wiem, �e nie.

��Nie pragn�am tego. Nie prosi�am si� o to.

��Tak, rozumiem.

��W takim razie dlaczego spotykasz si� z tym� �rze�biarzem osobowo�ci�?

��Ju� si� z nim nie spotykam. Po prostu�

Umilk�. Mary spojrza�a na niego. Przekrzywi� g�ow�, s�uchaj�c czego�, co m�wi� Hak. Po chwili niemal niezauwa�alnie przytakn��. Ten sygna� przeznaczony by� dla Kompana, nie dla niej.

��Po prostu co?�� spyta�a.

��Nic. �a�uj�, �e poruszy�em ten temat.

�Ja te���� pomy�la�a Mary, brn�c dalej w mrok.

Wreszcie dotarli do obserwatorium neutrin. Przeszli przez ogromny obiekt�� pe�en rur i pot�nych zbiornik�w�� prosto do sterowni. By�a pusta. Pojawienie si� Pontera w zbiorniku ci�kiej wody zniszczy�o detektor, a plany naprawy na razie wstrzymano z powodu ponownego otwarcia portalu.

Weszli do pomieszczenia nad komor� detektora, przedostali si� przez w�az i�� ten etap budzi� w Mary najwi�kszy l�k�� zeszli po d�ugiej drabinie na platform� znajduj�c� si� sze�� metr�w nad pod�o�em. Zbudowano j� przy wylocie odpornej na zmia�d�enie rury Derkersa, kt�r� wprowadzono w portal od neandertalskiej strony.

Mary stan�a na jej kraw�dzi i zajrza�a do �rodka. Wewn�trz widzia�a dwukrotnie d�u�szy odcinek tunelu, a po drugiej stronie majaczy�y ��te �ciany komory komputera kwantowego na �wiecie Pontera.

Oficer kanadyjskiej stra�y granicznej wzi�� od nich paszporty�� Ponter otrzyma� taki dokument, kiedy oficjalnie zosta� uznany za obywatela Kanady.

Przepu�ci� Mary przodem. Na jej �wiecie nauczy� si� odrobiny galanterii.

Odetchn�a g��boko i ruszy�a. Tunel mia� szesna�cie metr�w d�ugo�ci i sze�� szeroko�ci. Przez przejrzyst� �cian� dostrzeg�a w jego po�owie pier�cie� nier�wnego niebieskiego �wiat�a. Widzia�a te� cienie rzucane przez krzy�uj�ce si� metalowe elementy zapadkowego systemu Derkersa, dzi�ki kt�remu tunel pozostawa� otwarty. Jeszcze jeden oddech i przesz�a zaznaczony niebieskim blaskiem pr�g nieci�g�o�ci. Mia�a wra�enie, jakby pr�d przesun�� si� po jej sk�rze.

I ju� by�a tam�� na neandertalskim �wiecie.

Obr�ci�a si� i patrzy�a, jak Ponter idzie w jej stron�. Jego blond czupryna nastroszy�a si�, gdy przechodzi� przez b��kitny pier�cie�. Tak jak wi�kszo�� neandertalczyk�w, mia� naturalny przedzia�ek po�rodku wyd�u�onej czaszki.

Kiedy min�� pr�g �wiat�a, Mary ponownie si� odwr�ci�a i opu�ci�a tunel.

Byli na �wiecie, kt�ry 40 tysi�cy lat wcze�niej oddzieli� si� od jej w�asnego. Znajdowali si� w komorze komputera kwantowego, kt�rej fragment widzia�a z drugiej strony. Obszerne pomieszczenie wype�nia�a regularna siatka cylindrycznych rejestr�w. Komputer zosta� zaprojektowany przez Adikora Hulda do obs�ugi oprogramowania Pontera Boddita i mia� za zadanie rozk�ada� na czynniki pierwsze ogromne liczby, jakich dotychczas nie poddawano takim operacjom. Przej�cie do alternatywnego �wiata odkryto zupe�nie przypadkowo.

��Ponter!�� rozleg� si� niski g�os.

Mary podnios�a g�ow�. Adikor�� partner Pontera�� zbieg� po pi�ciu stopniach ze sterowni do komory komputera.

��Adikor!�� ucieszy� si� Ponter. Podbieg� do przyjaciela i obj�� go mocno. Obaj polizali si� nawzajem po twarzach.

Mary odwr�ci�a wzrok. Oczywi�cie w normalnych okoliczno�ciach�� o ile o takich mo�na by�o m�wi� w odniesieniu do jej pobytu na tym �wiecie�� rzadko widywa�aby Pontera i Adikora razem. Gdy Dwoje stawa�o si� Jednym, Adikor sp�dza� czas ze swoj� partnerk� i synem.

Ale teraz Dwoje nie by�o Jednym i Ponter powinien towarzyszy� przyjacielowi.

Po kilku chwilach m�czy�ni oderwali si� od siebie, a Ponter odwr�ci� si� do Mary.

��Adikorze, pami�tasz Mare.

��Oczywi�cie.�� Trzydziestocentymetrowy u�miech Adikora wydawa� si� jak najbardziej szczery. Mary pr�bowa�a go odwzajemni� przynajmniej w autentyczno�ci, bo na pewno nie w rozmiarze.

��Witaj, Adikorze�� powiedzia�a.

��Mare! Jak dobrze znowu ci� widzie�!

��Ciebie te�.

��Co ci� tu sprowadza? Przecie� Dwoje jeszcze nie jest Jednym.

No i prosz�. Od razu jej to wytkn��.

��Wiem�� odpar�a.�� Tym razem przyjecha�am na d�u�ej, �eby lepiej pozna� neandertalsk� genetyk�.

��Aha. W takim razie Lurt b�dzie mog�a ci pom�c.

Mary nieznacznie przekrzywi�a g�ow�. Oczywi�cie nie mia�a w�asnego Kompana; zastanawia�a si� tylko, czy Adikor kierowa� si� szczer� �yczliwo�ci�, czy te� chcia� jej uzmys�owi�, �e aby skorzysta� z pomocy neandertalskiej kobiety, b�dzie musia�a zosta� w Centrum Saldak, z dala od niego i Pontera.

��Tak, wiem. Ju� si� nie mog� doczeka�, kiedy b�dziemy mog�y znowu porozmawia�.

Ponter spojrza� na partnera.

��Zabior� Mare na chwil� do naszego domu i za�atwi� jej kilka rzeczy, kt�rych b�dzie tutaj potrzebowa�a. Potem zorganizuj� dla niej transport do Centrum.

��W porz�dku�� odpar� Adikor. Zerkn�� na Mary, po czym przeni�s� wzrok na Pontera.�� Rozumiem, �e dzi� wieczorem jemy tylko we dw�ch?

��Oczywi�cie�� powiedzia� Ponter.�� Oczywi�cie.

Mary powoli wyzbywa�a si� skr�powania nago�ci� na tym �wiecie, gdzie nigdy nie powsta�a �adna religia narzucaj�ca takie tabu. Rozebra�a si� i przesz�a procedur� laserowej dekontaminacji. Precyzyjne promienie przenikn�y przez jej organizm, niszcz�c wszelkie obce moleku�y. Podobne urz�dzenia zacz�to ju� budowa� na jej Ziemi, aby z ich pomoc� zwalcza� wiele r�nych infekcji. Niestety, poniewa� nowotwory wywodzi�y si� z prawid�owych tkanek ustroju, metod� t� nie da�o si� leczy� �adnej formy raka, tak�e bia�aczki, kt�ra dwa lata wcze�niej zabra�a �on� Pontera, Klast.

Nie, nie �zabra�a�. To Gliksini u�yliby takiego eufemizmu, sugeruj�cego, �e Klast dok�d� odesz�a. Ponter powiedzia�by po prostu, �e przesta�a istnie�.

Poza tym nie by�a jego ��on��, tylko yat-dija�� dos�ownie: �kobiet� partnerk��. Na neandertalskim �wiecie Mary bardzo si� stara�a my�le� neandertalskimi kategoriami; dzi�ki temu �atwiej radzi�a sobie z r�nicami.

Punkty promieni laserowych ta�czy�y na jej sk�rze a� do chwili, gdy kwadratowa lampka nad drzwiami zmieni�a kolor, sygnalizuj�c, �e Mary mo�e opu�ci� kabin�. Na zewn�trz zacz�a wk�ada� neandertalski str�j, a Ponter rozpocz�� dekontaminacj�. Gdy za pierwszym razem trafi� na Ziemi� Mary, zachorowa� na ko�sk� odmian� nos�wki. Gatunek Homo sapiens by� na to odporny, ale Homo neanderthalensis nie. Procedura odka�ania uniemo�liwia�a przeniesienie bakterii Streptococcus equii oraz wszelkich innych drobnoustroj�w i wirus�w na drugi �wiat. Ka�dy, kto przechodzi� przez portal, musia� si� jej podda�.

Kiedy wyszli z budynku kopalni Debral, Mary ze zdumieniem stwierdzi�a, �e jest ciemno, cho� do wieczora by�o jeszcze daleko. Spojrza�a w g�r� i zapar�o jej dech w piersiach.

��M�j Bo�e. Nigdy nie widzia�am tylu ptak�w!�� Ogromna ich chmura dos�ownie przes�ania�a s�o�ce. Wiele odzywa�o si� w locie charakterystycznym kek-kek-kek.

��Naprawd�?�� zdziwi� si� Ponter.�� U nas to do�� pospolity gatunek.

��To wida�!�� Mary wci�� zadziera�a g�ow� do g�ry.�� Chryste!�� wykrzykn�a, gdy zauwa�y�a rdzawoczerwone brzuszki i niebieskoszare g��wki.�� To go��bie w�drowne!

��Jak to w�drowne, przecie� fruwaj�.

��Nie, nie o to mi chodzi. Tak nazywamy te ptaki u nas. Ich �aci�ska nazwa to Ectopistes migratorius. Sporo o nich wiem, bo pracowa�am nad pozyskaniem ich DNA.

��Kiedy pierwszy raz trafi�em na tw�j �wiat, zwr�ci�em uwag� na ich brak. U was wygin�y?

��Tak.

��Z winy Gliksin�w?

��Tak. Zbyt ch�tnie na nie polowano�� powiedzia�a Mary, wzruszaj�c ramionami.

Ponter pokr�ci� g�ow�.

��Nic dziwnego, �e musieli�cie rozwin�� to wasze rolnictwo. My nazywamy te ptaki�� Hak, prosz�, nie t�umacz nast�pnego s�owa�� quidrat. S� przepyszne i cz�sto je jadamy.

��Naprawd�?

Ponter kiwn�� g�ow�.

��Tak. Na pewno b�dziesz mia�a okazj� ich spr�bowa�.

Jak tylko Hak odzyska� ��czno�� z planetarn� sieci� informacyjn�, Ponter poleci� mu wezwa� sze�cian podr�ny. Wehiku� w�a�nie ku nim sun��. Mia� wielko�� samochodu osobowego. Porusza� si� dzi�ki du�ym wentylatorom zamontowanym pod spodem i z ty�u oraz trzem mniejszym, wspomagaj�cym sterowanie pojazdem. Sze�cian by� w wi�kszo�ci przezroczysty i mie�ci� cztery siod�owe siedziska, z kt�rych jedno zajmowa� kierowca, szczup�y m�czyzna z pokolenia 146.

Wehiku� zwolni�, a nast�pnie osiad� na ziemi. Jeden z jego bok�w odsun�� si� do g�ry, wpuszczaj�c pasa�er�w do �rodka. Ponter wsiad� jako pierwszy i zaj�� jedno z tylnych miejsc. Mary usiad�a obok niego. Poznawszy cel podr�y, kierowca wystartowa�. Mary przygl�da�a si�, jak m�czyzna operuje d�wigniami, obracaj�c sze�cian i ruszaj�c w kierunku domu Pontera.

Zanim opu�ci�a budynek windy, za�o�y�a na r�k� tymczasowego Kompana. Wszyscy Gliksini, odwiedzaj�cy neandertalski �wiat, musieli nosi� tego typu urz�dzenia, kt�re wszystko rejestrowa�y i transmitowa�y informacje do archiw�w alibi. Tylko �e od tego piekielnego paska sw�dzia�a j� sk�ra. Wsun�a d�ugopis pod mocowanie i zacz�a si� drapa�.

��Czy sta�e aparaty te� s� tak uci��liwe?�� spyta�a, spogl�daj�c na Pontera.

��Ja zupe�nie nie jestem �wiadomy fizycznej obecno�ci Haka�� przyzna�.�� A skoro o tym mowa�

��Tak?

��Prowizoryczne Kompany dzia�aj� tylko przez dwadzie�cia dni, poniewa� �r�d�em ich zasilania s� baterie, a nie procesy zachodz�ce w ludzkim organizmie. Oczywi�cie bior�c pod uwag� to, kim jeste�, na pewno bez trudu za�atwimy ci nowy.

U�miechn�a si�. Nie mog�a si� przyzwyczai� do tego, �e traktowano j� wyj�tkowo, poniewa� nazywa�a si� Mary Vaughan.

��Nie. Chyba powinnam mie� sta�ego Kompana.

Ponter u�miechn�� si� szeroko.

��Ciesz� si�, �e tak m�wisz�� powiedzia�.�� Ale chyba zdajesz sobie spraw�, co oznacza za�o�enie sta�ego implantu? Usuni�cie go jest bardzo trudne i mo�e w du�ym stopniu uszkodzi� mi�nie oraz nerwy przedramienia�� doda� dla pewno�ci.

Skin�a g�ow�.

��Rozumiem, ale wiem te�, �e je�li nie dam sobie wszczepi� sta�ego Kompana, zawsze b�d� tutaj outsiderem.

��Dzi�kuj� ci�� powiedzia� ciep�o.�� Jaki chcia�aby� mie�?

Ju� od d�u�szej chwili przygl�da�a si� wspania�ym krajobrazom�� starym lasom i ska�om.

��Jak to jaki?

��No bo mo�esz dosta� standardowego Kompana albo�� Ponter podni�s� lew� r�k�, obracaj�c j� wewn�trzn� stron� do Mary�� mo�esz wybra� takiego jak m�j, z modu�em sztucznej inteligencji.

Zmarszczy�a brwi.

��Nie zastanawia�am si� nad tym.

��Niewielu ludzi ma inteligentne Kompany. Przypuszczam jednak, �e ju� nied�ugo stan� si� do�� powszechne. Tobie z pewno�ci� przyda si� mo�liwo�� analizy danych, jak� maj� bardziej zaawansowane urz�dzenia. Przede wszystkim b�dziesz tego potrzebowa�a do symultanicznych t�umacze�. Ale pozosta�e funkcje mo�esz wybra� sama.

Spojrza�a na Kompana Pontera. Z zewn�trz wygl�da� tak samo jak dziesi�tki innych implant�w, jakie dotychczas widzia�a. Poza, oczywi�cie, z�otym Kompanem Lonwisa Troba. Mia�a Jednak �wiadomo��, �e w �rodku znajduje si� Hak.

��Jakie to uczucie mie� inteligentnego Kompana?�� spyta�a.

��Mo�na wytrzyma栗 odezwa� si� Hak w�asnym g�osem.�� Zd��y�em si� ju� przyzwyczai� do tego wielkoluda.

Mary si� roze�mia�a. �art Haka roz�mieszy� j�, ale i zaskoczy�.

Ponter przewr�ci� oczami. Miny tej nauczy� si� od Mary.

��Cz�sto jest w�a�nie tak�� stwierdzi�.

��Nie wiem, czy potrafi�abym si� przyzwyczai� do tego, �e przez ca�y czas kto� by�by ze mn�.�� Zmarszczy�a czo�o.�� Czy Hak jest naprawd� �wiadomy?

��Jak to?

��Wiem, �e nie wierzysz w dusze. Traktujesz sw�j umys� jako ca�kowicie przewidywalne oprogramowanie dzia�aj�ce w maszynie twojego m�zgu. Ale� jak to powiedzie� czy Hak naprawd� my�li? Ma samo�wiadomo��?

��Interesuj�ce pytanie. Hak, co ty na to?

��Jestem �wiadomy w�asnego istnienia.

Mary nieznacznie wzruszy�a ramionami.

��Ale� ale, sama nie wiem� A co z pragnieniami i d��eniami?

��Chc� s�u�y� Ponterowi.

��I to wszystko?

��Tak, to wszystko.

�Rany��� pomy�la�a Mary�� �Colm powinien si� o�eni� z takim urz�dzeniem.�

��A co si� stanie� wybacz, Ponterze� ale co si� stanie z tob�, Hak, gdy Ponter umrze?

��Czerpi� moc z biochemicznych i biomechanicznych proces�w organizmu Pontera. W ci�gu kilku decym od jego �mierci przestan� funkcjonowa�.

��I nie martwi ci� to?

��Bez Pontera moja egzystencja nie mia�aby ju� celu. Nie, nie martwi mnie to.

��Posiadanie inteligentnego Kompana jest bardzo przydatne�� wtr�ci� Ponter.�� W�tpi�, czy bez pomocy Haka zachowa�bym zdrowe zmys�y podczas pierwszego pobytu na twojej Ziemi.

��Sama nie wiem�� przyzna�a Mary.�� Takie rozwi�zanie troch� mnie przera�a� Nie gniewaj si�, Hak. A mo�na unowocze�ni� urz�dzenie p�niej? No wiesz, zacz�� od podstawowego, a dopiero po jakim� czasie doda� sztuczn� inteligencj�?

��Oczywi�cie. M�j Kompan na pocz�tku nie posiada� modu�u AI.

��Mo�e powinnam tak w�a�nie zrobi�? Tylko �e��� Przecie� chcia�a znale�� na tym �wiecie swoje miejsce. Bardzo przyda�by si� jej Kompan, kt�ry m�g�by doradza� i wyja�nia� r�ne sprawy.�� Nie, p�jd� od razu na ca�o��.

��Nie rozumiem�� zdziwi� si� Ponter.

��P�jd� na ca�o��. Zdecyduj� si� na Kompana, kt�ry my�li, tak jak Hak.

��Nie po�a�ujesz.�� Ponter spojrza� na ni�, u�miechaj�c si� z dum�.�� Wprawdzie nie ty pierwsza z Gliksin�w trafi�a� na nasz �wiat.�� Rzeczywi�cie, to wyr�nienie spotka�o przedstawicielk� centrum epidemiologicznego z Ottawy lub pracownic� podobnego o�rodka w Atlancie. Mary nie mia�a poj�cia, kt�ra z nich pierwsza przesz�a na drug� Ziemi�.�� Za to jako pierwsza b�dziesz mia�a sta�ego Kompana� Jako pierwsza staniesz si� jedn� z nas.

Mary spojrza�a przez przezroczysty bok sze�cianu na cudowny jesienny krajobraz.

I u�miechn�a si�.

Co tydzie� Jock Krieger robi� przegl�d wiadomo�ci na temat neandertalczyk�w, jakie pojawia�y si� w mediach. Synergia prenumerowa�a sto czterdzie�ci pism oraz regularnie otrzymywa�a informacje gromadzone przez pras�, radio i telewizj�. Partia materia��w, kt�r� w�a�nie analizowa�, zawiera�a mi�dzy innymi wst�pn� wersj� wywiadu z Lonwisem Trobem, jaki mia� si� ukaza� w �Popular Mechanics�, pi�ciocz�ciow� seri� z �San Francisco Chronicie� na temat wp�ywu neandertalskiej technologii na przysz�o�� przedsi�biorstw w Dolinie Krzemowej, wyst�pienie sprintera Jalska Lalpluna w programie stacji ABC Wide World of Sports, artyku� z �Minneapolis Star Tribune� proponuj�cy przyznanie Tukanie Prat pokojowej nagrody Nobla za znalezienie sposobu na podtrzymanie kontaktu mi�dzy �wiatami, specjalny materia� CNN, w kt�rym Craig Ventner rozmawia� z Borl Kadas, kobiet� kieruj�c� neandertalskim projektem poznania ludzkiego genomu, dokument z NHK[8] na temat prawd i mit�w o neandertalczykach, DVD Walka o ogie� z komentarzem neandertalskiego paleo-antropologa oraz nowe studium departamentu obrony, dotycz�ce kwestii bezpiecze�stwa zwi�zanych z mi�dzywymiarowymi portalami.

Louise Benoit w tym samym celu zesz�a do dawnego salonu rezydencji zajmowanej obecnie przez grup� Synergia. Czyta�a w�a�nie artyku� w �New Scientist�, kt�rego autor zastanawia� si�, dlaczego neandertalczycy udomowili psy, skoro sami mieli zmys� powonienia r�wnie dobry jak te zwierz�ta i nie potrzebowali ich do polowa�. Przerwa�a, s�ysz�c g�o�ne prychni�cie Jocka.

��O co chodzi?�� spyta�a, zerkaj�c na niego znad magazynu.

��Mam ju� tego do��.�� Wskaza� stert� tygodnik�w, wycink�w z gazet, ta�m audio i nagra� wideo.�� �Neandertalczycy s� bardziej pokojowym gatunkiem ni� my�. �Neandertalczycy s� bardziej ni� my wyczuleni na problemy �rodowiska�. �Neandertalczycy s� bardziej od nas o�wieceni�. Dlaczego tak jest, do cholery?

��Naprawd� chcesz wiedzie�?�� spyta�a Louise z u�miechem. Chwil� szpera�a w stosie pism, po czym wyci�gn�a najnowszy numer �Mcleans�.�� Czyta�e� g��wny artyku� w tym tygodniku?

��Jeszcze nie.

��Jest tu mowa o tym, �e neandertalczycy s� jak Kanadyjczycy, a Gliksini jak Amerykanie.

��I co to do diab�a znaczy?

��Autor twierdzi, �e neandertalczycy wierz� we wszystko, co liczy si� tak�e dla Kanady: socjalizm, pacyfizm, dzia�anie na rzecz �rodowiska, humanizm.

��To chyba przesada.

��Och, nie m�w, �e si� z tym nie zgadzasz.�� W tonie Louise pojawi�a si� �artobliwa nutka.�� Sama s�ysza�am, jak w rozmowie z Kevinem przyzna�e� racj� Patowi Buchananowi, kt�ry nazwa� m�j kraj �Sowieckim Kanadystanem�.

��Kanadyjczycy te� s� Gliksinami, droga doktor Benoit.

��Nie wszyscy�� droczy�a si� dalej Louise.�� Przecie� Ponter Boddit r�wnie� jest obywatelem Kanady.

��Raczej w�tpi�, aby to by� pow�d, dla kt�rego prasa tak dobrze o nich pisze. Wszystko przez to, �e dziennikarze sprzyjaj� lewicy.

��Nie s�dz�.�� Louise od�o�y�a magazyn.�� Prawdziwym powodem, dla kt�rego neandertalczycy wypadaj� w por�wnaniu z nami lepiej, jest to, �e maj� wi�ksze m�zgi. Czaszka neandertalczyka ma o dziesi�� procent wi�ksz� pojemno�� ni� nasza. Nam ledwie starcza szarych kom�rek, aby przebi� si� przez pierwszy etap pracy nad jak�� ide�: je�li stworzymy lepszy oszczep, zabijemy wi�cej zwierz�t. Jednak nie sta� nas ju� na wysi�ek, aby wybiec my�l� do etapu drugiego: je�li zabijemy zbyt wiele zwierz�t, nic nie zostanie i umrzemy z g�odu. Tymczasem wygl�da na to, �e neandertalczycy od samego pocz�tku my�leli perspektywicznie.

��To jak zdo�ali�my pokona� ich na naszej Ziemi?

��Przecie� to u naszego gatunku, a nie u nich, pojawi�a si� �wiadomo�栗 prawdziwa rozumno��. Pami�tasz moj� teori�? Wszech�wiat uleg� rozszczepieniu w momencie narodzin tej �wiadomo�ci. W jednej wersji zyskali�my j� my i tylko my, a w drugiej oni i tylko oni. Chyba nie powinno nikogo dziwi�, �e niezale�nie od wielko�ci m�zgu czy t�yzny fizycznej to w�a�nie �wiadome istoty zyska�y przewagꠗ ka�da w swojej linii czasowej? Teraz jednak por�wnujemy �wiadome istoty o m�zgach o obj�to�ci 1400 centymetr�w sze�ciennych z tymi, kt�re maj� m�zgi wielko�ci 1500 centymetr�w sze�ciennych.�� U�miechn�a si�.�� Od lat czekali�my na pojawienie si� wielkog�owych kosmit�w, no i prosz�. Tyle �e ci nie przybyli z Alfa Centauri, tylko z s�siedztwa.

Jock zmarszczy� brwi.

��Wi�kszy m�zg nie musi oznacza� wi�kszej inteligencji.

��Rzeczywi�cie, niekoniecznie. Lecz przeci�tnie Homo sapiens maj� iloraz inteligencji r�wny 100. Do tego IQ rozk�ada si� wed�ug tak zwanej krzywej dzwonowej: na ka�dego osobnika z ilorazem 130 przypada jeden, kt�rego iloraz wynosi 70. A za��my, �e u nich przeci�tne IQ wynosi�o 110�� nawet przed czystk� w puli gen�w. Mo�e st�d w�a�nie taka r�nica mi�dzy nami.

��Wspomnia�a� co� o krzywej dzwonowej. Czyta�em o tym ksi��k� i�

��I by�a pe�na bzdur. Iloraz inteligencji nie zale�y od rasy, poza przypadkami, gdy czynnikiem jest niedo�ywienie. Pozna�e� mojego partnera, Reubena Montego. Z zawodu jest lekarzem i jest ciemnosk�ry. Gdyby autorzy The Bell Curve mieli racj�, to Reuben by�by nies�ychan� rzadko�ci�, ale przecie� nie jest. Dawniej r�nice bra�y si� z barier ekonomicznych lub spo�ecznych, utrudniaj�cych czarnej ludno�ci edukacj� na wy�szych szczeblach. Nie wynika�o to z jakiej� wrodzonej ni�szo�ci.

��I twierdzisz, �e jeste�my z natury gorsi od neandertalczyk�w?

Louise wzruszy�a ramionami.

��Na pewno ust�pujemy im pod wzgl�dem fizycznym. Dlaczego tak trudno jest nam zaakceptowa� to, �e podobnie jest w sferze umys�owej?

Jock skrzywi� si� ze wstr�tem.

��Skoro tak na to patrzysz��� Pokr�ci� g�ow�.�� Nie podoba mi si� to. Kiedy by�em w RAND, mieli�my za zadanie przechytrzy� wrog�w, kt�rzy dor�wnywali nam pod wzgl�dem intelektualnym. Czasem mieli jak�� przewag� militarn�, a czasem to my byli�my g�r� w tej sferze, ale nie by�o mowy o tym, by kt�ra� ze stron by�a z natury bardziej inteligentna od drugiej. Tymczasem teraz�

��Ale przecie� my nie pr�bujemy przechytrzy� neandertalczyk�w�� zauwa�y�a Louise, po czym unios�a brwi.�� Prawda?

��Co? Aa, nie, nie. Oczywi�cie, �e nie. Sk�d takie pomys�y?

Operacj� wszczepienia sta�ego Kompana m�g� przeprowadzi� tylko neandertalski chirurg. Wcze�niej Mary musia�a wr�ci� do budynku kopalni Debral, gdzie na pocz�tku za�o�ono jej tymczasowe urz�dzenie. Tylko tam mo�na by�o odblokowa� zapi�cia. Nast�pnie, w towarzystwie dw�ch kr�pych neandertalskich egzekutor�w, zosta�a przewieziona do szpitala w Centrum Saldak.

Chirurg, kobieta o imieniu Korbonon, nale�a�a do generacji 145, czyli by�a mniej wi�cej w wieku Mary. Zazwyczaj operowa�a powa�nie uszkodzone ko�czyny, pokancerowane podczas nieudanych polowa�. Jej wiedza na temat mi�ni i tkanki nerwowej nie mia�a sobie r�wnych.

��To b�dzie do�� trudne�� przyzna�a. Tymczasowy Kompan le�a� na niewielkim stoliku obok, pod��czony do zewn�trznego �r�d�a zasilania. Wci�� pe�ni� rol� t�umacza Mary. Korbonon najwyra�niej nie by�a do takiej sytuacji przyzwyczajona. M�wi�a nienaturalnie g�o�no, tak jakby dzi�ki temu jej pacjentka mog�a zrozumie� neandertalski.�� Twoje przedrami� jest mniej umi�nione ni� u Barasta, przez co zakotwienie Kompana mo�e by� trudniejsze. Na szcz�cie to, co s�ysza�am na temat proporcji cia�a Gliksin�w, jest prawd�: odcinki twojego przedramienia i ramienia rzeczywi�cie maj� t� sam� d�ugo��. To powinno nam da� troch� wi�ksze pole dzia�ania.�� U Barast�w przedramiona by�y wyra�nie kr�tsze ni� ramiona, a golenie kr�tsze ni� uda.

��S�dzi�am, �e to rutynowy zabieg.

Jasna, lekko rudawa brew Korbonon unios�a si� ze zdziwienia.

��Rutynowy? Nie ma mowy o rutynie, gdy chodzi o wszczepienie pierwszego Kompana doros�ej osobie. Oczywi�cie na samym pocz�tku, zaraz po wprowadzeniu tych urz�dze�, wszczepiano je g��wnie doros�ym, ale chirurdzy, kt�rzy przeprowadzali te zabiegi, ju� dawno nie �yj�. Obecnie takie operacje przeprowadzane s� rzadko, przewa�nie wtedy, gdy kto� straci rami� z implantem wszczepionym w dzieci�stwie.

��Aha.�� Mary tkwi�a w czym�, co troch� przypomina�o fotel dentystyczny ze strzemionami i prawdopodobnie pe�ni�o rol� wielofunkcyjnej platformy operacyjnej. Lewa r�ka pacjentki spoczywa�a na niewielkiej podporze. Wewn�trzn� stron� przedramienia umyto jakim� r�owym, kwa�no pachn�cym p�ynem do dezynfekcji sk�ry. Roztw�r nie zawiera� alkoholu. Mary zdziwi�a si�, �e Korbonon nie w�o�y�a maski chirurgicznej.�� Nasi chirurdzy zwykle zakrywaj� nosy i usta�� powiedzia�a lekko zaniepokojona.

��Dlaczego?�� zdziwi�a si� Korbonon.

���eby nie zainfekowa� pacjenta i �eby pacjent nie zakazi� ich.

��R�wnie dobrze mog�abym operowa� z zawi�zanymi oczami!�� o�wiadczy�a Korbonon.

Mary ju� mia�a j� spyta� dlaczego, ale sama si� domy�li�a, o co chodzi�o lekarce: doskona�y w�ch neandertalczyk�w stanowi� istotn� cz�� ich percepcji.

��Jakie zastosujesz znieczulenie?�� Po raz pierwszy cieszy�a si�, �e nie towarzyszy jej Ponter. W tej sytuacji pewnie za�artowa�by sobie: �Znieczulenie? A co to takiego?�. I bez tego bardzo si� denerwowa�a.

��U�yjemy regulatora neuronowego�� odpar�a Korbonon.

��Naprawd�?�� Pomimo strachu przed zabiegiem w Mary obudzi�a si� ciekawo�� naukowca.�� U nas stosujemy �rodki chemiczne.

Barastka pokiwa�a g�ow�.

��My te� tak robili�my, ale najpierw trzeba czeka�, a� zaczn� dzia�a�, potem znowu czeka�, a� przestan� dzia�a�, a poza tym trudno je precyzyjnie zaaplikowa� w znieczuleniu miejscowym. W dodatku niekt�rzy s� uczuleni na chemiczne �rodki anestetyczne.

��Jeszcze jedna technologia, na kt�rej moim ludziom na pewno b�dzie zale�a�o�� stwierdzi�a Mary. Do pomieszczenia wesz�a druga kobieta. Mary nie orientowa�a si�, jak wygl�da hierarchia neandertalskiego personelu medycznego, nie mia�a wi�c poj�cia, czy to piel�gniarka, czy te� druga lekarka. A mo�e jej stanowisko w og�le nie mia�o odpowiednika w gliksi�skim �wiecie.

Kobieta za�o�y�a na lewe rami� pacjentki dwie elastyczne metaliczne opaski, jedn� tu� pod �okciem, a drug� nad nadgarstkiem. Potem, ku zdumieniu Mary, wzi�a co�, co przypomina�o flamaster, i zacz�a kre�li� z�o�on� siatk� linii mi�dzy obiema opaskami. Z pisaka zamiast tuszu wydostawa� si� p�ynny metal. Nie by� wcale gor�cy i bardzo szybko zastyga�, jednocze�nie matowiej�c. Wygl�da�o to troch� jak czekoladowe esy-floresy, kt�re na lodach szybko zmienia�y si� w skorupk�, tylko kolory si� nie zgadza�y.

��Co to takiego?�� spyta�a.

Kobieta z markerem nic nie odpowiedzia�a, za to odezwa�a si� Korbonon.

��Zaznaczamy odpowiednie kana�y nerwowe na twoim przedramieniu. Te linie tworz� elektryczne ��cza mi�dzy dwoma destabilizatorami.

Po kilku minutach druga kobieta kiwn�a g�ow� i podesz�a do niewielkiej konsoli. Poci�gn�a za kilka ga�ek kontrolnych i Mary straci�a czucie w przedramieniu.

��Rany.

��Wszystko w porz�dku�� stwierdzi�a Korbonon.�� Zaczynamy.�� Zanim pacjentka po�apa�a si�, co si� dzieje, lekarka ju� wykona�a d�ugie naci�cie r�wnolegle do ko�ci promieniowej. Mary niemal zwymiotowa�a na widok krwi wyp�ywaj�cej z rany na ma�y stolik, kt�ry, co zauwa�y�a dopiero teraz, mia� podwy�szone kraw�dzie.

By�a w szoku i ba�a si�, �e za chwil� zemdleje. Na jej �wiecie dok�adano wszelkich stara�, aby pacjent podczas operacji nie widzia�, co si� dzieje. Tutaj zupe�nie si� tym nie przejmowano. Mo�e konieczno�� upolowania sobie od czasu do czasu czego� do jedzenia leczy�a ludzi z przesadnej wra�liwo�ci. Mocno prze�kn�a �lin� i stara�a si� nad sob� zapanowa�; przecie� tej krwi nie by�o chyba a� tak du�o�

Zastanawia�a si�, jak wygl�daj� tutaj operacje klatki piersiowej. Gliksi�scy chirurdzy wchodzili na sal�, gdzie czeka� ju� pacjent z zas�oni�t� twarz� i odkrytym niewielkim fragmentem cia�a. Czy Bara�ci post�powali podobnie? Jeden z zaprzyja�nionych z Mary lekarzy wyja�ni� jej kiedy�, �e nie chodzi o to, aby nie ubrudzi� pacjenta krwi�. Po prostu dzi�ki temu chirurg m�g� si� skupi� na krojeniu i zszywaniu zamiast my�le� o tym, �e dr��y pow�ok� jakiej� ludzkiej duszy. No, ale Bara�ci, wolni od kartezja�skiego dualizmu i spokojnie przyjmuj�cy widok krwi, by� mo�e tego nie potrzebowali.

Korbonon wsun�a w naci�cie kilka niebieskawych, podobnych do spr�yn element�w, kt�re najwyra�niej pe�ni�y t� sam� rol� co kleszcze. Nast�pnie na t�tnice, �y�y i nerwy zacz�a zak�ada� niewielkie zaciski i dziwne wihajstry. Mary wyra�nie widzia�a przeci�t� sk�r�, warstw� t�uszczu i mi�nie a� Po g�adk�, szaraw� twardo�� ko�ci promieniowej.

Po chwili druga kobieta�� ta, kt�ra wcze�niej nakre�li�a na przedramieniu pacjentki linie znieczulaj�ce nerwy�� przyst�pi�a do dzia�ania. Lekarze nosili tutaj ��te koszule z kr�tkim r�kawem i niebieskie r�kawiczki, si�gaj�ce a� za �okcie. Mary Pomy�la�a, �e specjalnie s� takie d�ugie, �eby krew nie zasycha�a na ow�osionych przedramionach Barast�w.

Druga Barastka wyj�a nowego Kompana ze sterylnego opakowania. Mary przyzwyczai�a si� ju� do wygl�du zewn�trznych paneli tych urz�dze�, ale nigdy jeszcze nie widzia�a ich od drugiej strony. Implant przypomina� topograficzny model jakiego� terenu z wy�ynami, nizinami i kana�ami, kt�rymi prawdopodobnie mia�y biec naczynia krwiono�ne. Pomimo md�o�ci z fascynacj� patrzy�a, jak chirurg przecina jej t�tnic� promieniow��� ulubion� przez samob�jc�w. Oba ko�ce szybko zabezpieczono zaciskami, ale zd��y�a z niej wytrysn�� kilkudziesi�ciocentymetrowa struga krwi.

Mary skrzywi�a si� lekko. Nie mia�a poj�cia, jak Vissan Lennet, tw�rczyni kodonera, zdo�a�a samodzielnie usun�� sobie Kompana; musia�o to by� potwornie trudne zadanie.

Korbonon u�y�a nast�pnie laserowego skalpela, podobnego do tego, jakim Mary musia�a si� pos�u�y�, gdy Ponter zosta� postrzelony przed siedzib� ONZ. Oba ko�ce t�tnicy promieniowej zosta�y pod��czone do dw�ch r�nych otwor�w na spodzie Kompana. Mary wiedzia�a, �e urz�dzenia te nie maj� w�asnego zasilania; czerpa�y moc z proces�w zachodz�cych w organizmie cz�owieka. Ju� sama si�a, z jak� krew przep�ywa�a przez t�tnic� promieniow� wystarcza�a za niez�y nap�d. Podobno implant mia� wbudowany generator hydroenergetyczny�� a raczej krwioenergetyczny.

Mary ci�gle mia�a ochot� odwr�ci� g�owꠗ tak samo jak wtedy, gdy skacz�c po kana�ach trafia�a na serial The Operation na kanale edukacyjnym�� ale jednocze�nie nie mog�a oderwa� wzroku od tego, co si� dzia�o. Zafascynowana przygl�da�a si� ostatniemu etapowi wszczepiania Kompana, kauteryzacji naczy� krwiono�nych i procesowi zamykania sk�ry kr�tkimi seriami lasera. Na koniec kraw�dzie Kompana zabezpieczono specjaln�, podobn� do kitu substancj� uszczelniaj�c�, kt�ra podobno wspomaga�a gojenie si� rany.

W por�wnaniu z pierwszym stadium zabiegu kolejne�� polegaj�ce na wszczepieniu dw�ch implant�w �limakowych�� by�o ju� prostsze, a przynajmniej takie sprawia�o wra�enie. Mo�liwe, �e Mary tak to postrzega�a, poniewa� nie mog�a obserwowa� tej cz�ci operacji.

W ko�cu wszystko by�o gotowe. R�k� wytarto do czysta z krwi, z panelu Kompana zdj�to zabezpieczaj�c� foli�, a w implantach �limakowych ustawiono moc wyj�ciow�.

��Gotowe�� oznajmi�a Korbonon, poci�gaj�c male�k�, przypominaj�c� paciorek ga�k� w panelu. W sumie by�o tych ga�ek sze��, ka�da innego koloru.�� Prosz� bardzo.

��Witaj, Mary�� rozleg� si� syntetyzowany g�os. Mary mia�a wra�enie, �e dobywa si� on gdzie� z wn�trza jej g�owy, z punktu znajduj�cego si� idealnie po�rodku mi�dzy uszami. Mia� lekko kobiec�, neandertalsk� barwꠗ g��bok� i dudni�c��� ale idealnie radzi� sobie z g�osk� �i�. Jak wida�, problem ten zosta� ju� rozwi�zany.

��Witaj�� odpar�a Mary.�� Hm, jak mam do ciebie si� zwraca�?

��Tak jak sobie �yczysz.

Zmarszczy�a brwi.

��Co powiesz na Christine?�� zaproponowa�a. Tak mia�a na imi� jej siostra.

���wietnie�� odpar� g�os w jej g�owie.�� Oczywi�cie, je�li zmienisz zdanie, mo�esz nadawa� mi imiona tak cz�sto, jak ci si� podoba.

��Znakomicie sobie radzisz z wymow�.

��Tak. U�ywam te� skr�towc�w.

Mary by�a pod wra�eniem.

��Naprawd� potrafisz wymawia� wszystkie g�oski! Kompan Pontera tego nie umie.

��Nie by�o to trudne zadanie dla programist�w. Wystarczy�o rozpracowa� koncept le��cy u podstaw takiej wymowy�� oznajmi�a Christine.

Mary ze zdumieniem poczu�a, �e kto� dotyka jej ramienia. Podczas rozmowy z Kompanem zupe�nie zapomnia�a o zewn�trznym �wiecie. Zastanawia�a si�, czy przekrzywia g�ow�, Podobnie jak robili to neandertalczycy. Nie mia�a poj�cia, czy ten gest jest zachowaniem odruchowym, czy te� wyuczonym�� zwyk�ym uprzejmym znakiem, kt�ry sygnalizowa� innym, �e dana osoba jest chwilowo zaj�ta.

Korbonon z u�miechem pochyli�a si� nad pacjentk�, kt�ra nadal siedzia�a w fotelu operacyjnym.

��Domy�lam si�, �e tw�j Kompan dzia�a.

Mary po raz pierwszy us�ysza�a t�umaczenie tak, jak s�ysza� je Ponter�� nie przez zewn�trzny g�o�nik, tylko w �rodku g�owy. Christine okaza�a si� znakomit� imitatork�. Wprawdzie angielskie s�owa by�y czasem akcentowane w dziwnych miejscach�� troch� tak, jakby m�wi� je William Shatner�� ale brzmienie w du�ym stopniu przypomina�o g�os lekarki.

��Tak, oczywi�cie�� odpar�a i gdy tylko sko�czy�a, przez zewn�trzny g�o�nik rozleg�o si� t�umaczenie na neandertalski: Ka pan ka.

���wietnie�� powiedzia�a Korbonon, nie przestaj�c si� u�miecha�.�� To ju� wszystko.

��Czy m�j Kompan transmituje dane do archiwum alibi?

��Tak.

��Transmitujꠗ doda�a Christine w�asnym g�osem po przet�umaczeniu Ka lekarki.

Mary wsta�a z fotela, podzi�kowa�a obu kobietom i opu�ci�a gabinet. W poczekalni o�rodka medycznego siedzia�o czterech neandertalskich m�czyzn. Ka�dy z nich mia� z�aman� jak�� ko�czyn�. Jeden by� w srebrnym stroju Ekshibicjonisty. Mary uzna�a, �e kto� taki nie pogniewa si�, je�li zada mu pytanie, wi�c �mia�o do niego podesz�a.

��Co si� sta�o?�� zapyta�a.

��Nam?�� upewni� si� Ekshibicjonista.�� Nic specjalnego, zwyk�y wypadek podczas polowania.

Mary przypomnia�a sobie Erika Trinkausa i jego pogl�d, �e urazy pradawnych neandertalczyk�w cz�sto przypomina�y obra�enia je�d�c�w na rodeo.

��Na co polowali�cie?

��Na �osia.

�a�owa�a, �e nie by�o to jakie� bardziej egzotyczne zwierz�.

��I warto by�o tak si� nara�a�?

M�czyzna wzruszy� ramionami.

��Mi�so �osia zawsze jest tego warte. Przecie� nie mo�na ca�y czas je�� tylko go��bi w�drownych i bizon�w.

��W takim razie �ycz�, �eby wszystko si� szybko zagoi�o.

��Na to liczymy�� odpar� Ekshibicjonista z u�miechem.

Mary po�egna�a si� i wysz�a ze szpitala prosto w s�oneczne popo�udnie. Podejrzewa�a, �e sprawi�a widowni Ekshibicjonisty niema�� przyjemno��.

W tej samej chwili dotar�o do niej, �e znajdowa�a si� w pomieszczeniu z czterema obcymi m�czyznami, ale nie czu�a �adnego niepokoju. Na swojej Ziemi na pewno by�aby w takiej sytuacji przera�ona, nawet teraz, gdy ju� zna�a to�samo�� gwa�ciciela. Tymczasem tutaj bezczelnie podesz�a do jednego z neandertalczyk�w i zagai�a rozmow�.

Ze zdumieniem spojrza�a na tkwi�cego w przedramieniu Kompana�� Christine. �wiadomo��, �e wszystko jest rejestrowane, wydawa�a jej si� nierzeczywista a� do chwili, gdy jej w�asny, sta�y Kompan sta� si� cz�ci� niej. Teraz rozumia�a, jakie to wyzwalaj�ce uczucie. Tutaj by�a bezpieczna. Mog�o j� otacza� mn�stwo ludzi, ale �aden nigdy nie spr�bowa�by jej skrzywdzi� poniewa� nie unikn��by kary.

Mog�a poprosi�, aby Christine wezwa�a sze�cian podr�ny, ale dzie� by� taki pi�kny, �e wola�a wr�ci� do Lurt na piechot�. Po raz pierwszy, odk�d przyby�a na ten �wiat, bez skr�powania patrzy�a w oczy innym neandertalczykom, tak jakby byli jej s�siadami, jakby sta�a si� jedn� z nich, jakby znalaz�a tu sw�j dom.

Mary czu�a si� potwornie zm�czona po zabiegu. Pomy�la�a, �e dobrze jej zrobi d�uga drzemka, wi�c po dotarciu do domu Lurt po�o�y�a si� spa� na zag��bionym w pod�odze kwadratowym pos�aniu pe�nym poduszek. Obudzi�a si� dopiero po dw�ch decymach, kiedy gospodyni wr�ci�a z laboratorium.

��Zobacz!�� pochwali�a si� swoim nowym Kompanem.

Prawie wszystkie takie urz�dzenia wygl�da�y podobnie, ale Lurt wyczu�a, �e Mary chce us�ysze� komplement.

��Wspania�y�� przyzna�a.

��Prawda? Ale to nie on, to ona. Nazwa�am j� Christine.

��Witaj�� rozleg� si� syntetyzowany g�os z g�o�nika Kompana.

��Christine, poznaj Uczon� Lurt Fradlo�� powiedzia�a Mary.�� Jest partnerk� Uczonego Adikora Hulda, kt�ry z kolei jest partnerem mojego��� zawaha�a si�, w my�lach szukaj�c w�a�ciwego okre�lenia, po czym wzruszy�a ramionami�� � mojego ch�opaka, Uczonego Pontera Boddita.

��Zdrowego dnia, Uczona Fradlo�� odezwa�a si� Christine.

��Zdrowego dnia�� odpar�a Lurt.�� Prosz�, zwracaj si� do mnie po imieniu.

��Oczywi�cie.

Lurt g��boko wci�gn�a powietrze nosem, wdychaj�c zapachy.

��Ginrald jeszcze nie wr�ci�a�� stwierdzi�a. Ginrald by�a partnerk� Lurt.

��Nie�� odpar�a Mary.�� Daba i Karatal te� jeszcze nie ma w domu. Dab by� synem Lurt i Adikora, a Karatal ma�� c�reczk� Ginrald i jej partnera.

Lurt skin�a g�ow�.

��To dobrze, bo musimy o czym� porozmawia�.

��O co chodzi?

Lurt milcza�a. Najwyra�niej nie wiedzia�a, jak zacz��.

��Czy zrobi�am co� nie tak?�� spyta�a Mary.�� Obrazi�am ci� w jaki� spos�b?�� Wiedzia�a, �e podczas d�u�szego pobytu na tym �wiecie czeka�o j� wiele trudno�ci wynikaj�cych z r�nic kulturowych, ale we wszystkim stara�a si� bra� przyk�ad z gospodyni.

��Nie, nie. Nic z tych rzeczy.�� Lurt gestem poprosi�a Mary, by przesz�a razem z ni� do okr�g�ego g��wnego pokoju. Barastka usiad�a okrakiem na siod�owym krze�le, a Mary wybra�a kanap�.�� Chodzi tylko o spraw� mieszkania.

Mary skin�a g�ow�. Oczywi�cie.

��Nadu�y�am twojej go�cinno�ci. Przepraszam.

Lurt podnios�a do g�ry r�k�, odwracaj�c j� wn�trzem d�oni do Mary.

��Prosz�, nie zrozum mnie �le. Podczas twojej poprzedniej wizyty ogromnie si� cieszy�am, �e zamieszka�a� z nami, ale w moim domu i tak jest t�oczno. Wiem, �e za kilka dekamiesi�cy Dab opu�ci nas, aby zamieszka� z Ponterem i Adikorem, ale�

��Ale to b�dzie dopiero za kilka dekamiesiccy�� doko�czy�a Mary, kiwaj�c g�ow�.

��W�a�nie. Je�li chcesz sp�dzi� na tym �wiecie wi�cej czasu, powinna� mie� w�asny dom.

Mary zmarszczy�a brwi.

��Nie mam poj�cia, jak si� do tego zabra�. Najpierw musz� porozmawia� z Ponterem, bo co innego, gdy obci��a si� czyje� konto niewielkimi wydatkami, a co innego, gdy chce si� kupi� mieszkanie�

Lurt roze�mia�a si� serdecznie, bez cienia drwiny.

��Tutaj nie kupuje si� dom�w. Wybiera si� jeden spo�r�d tych, kt�re s� puste, i si� go zajmuje. Tw�j wk�ad w spo�eczno�� nie podlega dyskusji; podzieli�a� si� z nami ogromn� porcj� nowej dla nas wiedzy. Bez w�tpienia zas�u�y�a� sobie na dom.

��Chcesz powiedzie�, �e domy tutaj nie s� w�asno�ci� prywatn�?

��Nie. Dlaczego mia�yby by�? Aha, no tak, ju� rozumiem. Pami�taj, �e my mamy sta�� liczb� ludno�ci. Nie ma potrzeby tworzenia nowych dom�w poza tymi, kt�re powstaj�, aby zast�pi� stare, umieraj�ce drzewa. Arborykonstrukcj� nadzoruj� nasze w�adze, bo drzewa dopiero po d�ugim czasie nadaj� si� do zamieszkania. Zawsze sadzi si� ich troch� wi�cej, aby go�cie odwiedzaj�cy Saldak mieli si� gdzie zatrzyma�. Mo�emy poszuka� dla ciebie takiego lokum. Znam �wietn� stolarz, kt�ra mo�e zrobi� dla ciebie meble. Na pewno bardzo spodoba si� jej wyzwanie, jakim b�dzie konieczno�� sprostania twoim szczeg�lnym potrzebom.�� Lurt na moment umilk�a.�� Oczywi�cie mieszka�aby� sama.

Mary nie chcia�a m�wi�, �e to by�aby dla niej ulga. Przyzwyczai�a si� do �ycia w pojedynk�. Odk�d rozsta�a si� z Colmem, polubi�a spokojne wieczory w domu. Stresowa� j� rozgardiasz panuj�cy u Lurt. Tylko�

Tylko �e ten �wiat by� taki odmienny. Nie czu�a si� gotowa sprosta� mu samodzielnie. Wprawdzie teraz mog�a liczy� na pomoc Christine, ale wiedzia�a, �e to skok na zbyt g��bok� wod�.

��Masz mo�e przyjaci�k�, kt�rej przyda�aby si� wsp�lokatorka?�� spyta�a.�� No wiesz, kogo�, kto jest sam, ale na jaki� czas ch�tnie podzieli si� obowi�zkami domowymi z inn� osob�?

Lurt postuka�a kciukiem w �rodek czo�a, tu� nad miejscem, gdzie ��czy�y si� dwa �uki jej wa�u nadoczodo�owego.

��Niech no chwilk� si� zastanowiꅠ� powiedzia�a. Po chwili przekrzywi�a g�ow�, s�uchaj�c sugestii swojego Kompana.�� To doskona�y pomys��� stwierdzi�a, potakuj�c. Spojrza�a na Mary.�� Jest pewna kobieta, Bandra Tolgak. Mieszka niedaleko st�d. Bardzo j� lubi�. Jest geologiem, a poza tym fascynuj� j� Gliksini.

��Rodzina z ni� nie mieszka?

��Nie. Jej zwi�zek z partnerk� zako�czy� si� do�� dawno, a dwie c�rki ju� si� od niej wyprowadzi�y� m�odsza niedawno. Bandra m�wi�a mi, jak pusty wydaje jej si� teraz dom. Mo�e da si� nam�wi� na lokatork�

Dom Bandry okaza� si� o wiele wygodniejszy od domu Lurt, cho� wcale nie by� wi�kszy. Po pierwsze, Mary bardziej podoba�y si� tutejsze meble, a po drugie, okaza�o si�, �e Bandra uwielbia obserwowa� ptaki i ma wielki talent do rysowania. �ciany i sufity ozdobi�a przepi�knymi malunkami lokalnego ptactwa, w tym r�wnie� go��bia w�drownego. Mary tak�e uwielbia�a ptaki. Miedzy innymi w�a�nie dlatego na uniwersytecie sama zaj�a si� analiz� DNA go��bia w�drownego, podczas gdy jej doktorantka, Daria, bada�a materia� genetyczny egipskiej mumii.

Dziwnie si� czu�a, wracaj�c do domu wcze�niej od gospodyni, zw�aszcza �e nie musia�a otwiera� �adnych zamk�w. Neandertalczycy po prostu nie zamykali drzwi na klucz�� nie Musieli tego robi�.

Bandra, tak jak wielu Barast�w, mia�a domowego robota. Z wygl�du przypomina� patykowatego insekta. Gdy Mary wesz�a do domu, zmierzy� j� niebieskimi, mechanicznymi oczami�� podobnymi do oczu Lonwisa�� po czym wr�ci� do pucowania i odkurzania.

Wiedzia�a, �e Pontera zobaczy dopiero gdy Dwoje znowu stanie si� Jednym, ale mog�a przecie� z nim porozmawia�. Jej nowy, l�ni�cy Kompan m�g� si� skomunikowa� z jego Kompanem.

U�o�y�a si� wygodnie na kanapie w g��wnym pokoju i podziwiaj�c pi�kne malowid�o na suficie, poprosi�a Christine, aby wywo�a�a Haka.

��Cze��, skarbie.�� U�y�a okre�lenia, kt�re w kategorii czu�ych s��w by�o dla Pontera r�wnie trudne do wym�wienia co �kochanie�. No, ale on przecie� s�ucha� tylko t�umaczenia Christine.

��Mare!�� us�ysza�a jego uradowany g�os.�� Jak dobrze ci� s�ysze�!

��T�skni� za tob��� przyzna�a. Czu�a si� tak jak wtedy, gdy mia�a osiemna�cie lat i zamkni�ta w swoim pokoju w domu rodzic�w rozmawia�a z Donnym.

��Ja te� za tob� t�skni�.

��Gdzie jeste�?

��Z Pabo na spacerze. Przyda si� nam troch� ruchu.

��Jest z tob� Adikor?

��Nie, zosta� w domu. Co u ciebie s�ycha�?

Po raz pierwszy rozmawia�a z Ponterem za po�rednictwem Kompan�w. Na pocz�tek opowiedzia�a mu o zabiegu wszczepienia jej w�asnego implantu, a potem o przeprowadzce do Bandry.

��Lurt powiedzia�a mi o czym� bardzo intryguj�cym. Podobno jest jakie� zakazane urz�dzenie, kt�re mog�oby nam pom�c w pocz�ciu dziecka.

��Naprawd�? Co to takiego?

��Lurt m�wi�a, �e to wynalazek Vissan Lennet.

��Och! Przypominam j� sobie. Widzia�em j� na Podgl�daczu. Podobno usun�a Kompana i postanowi�a �y� w lesie. Zrobi�a to z powodu konfliktu z Siwymi w sprawie jakiego� odkrycia.

��W�a�nie!�� przytakn�a Mary.�� Wynalaz�a urz�dzenie zwane kodonerem, kt�re pozwala stworzy� dowolne nici DNA, a my dok�adnie tego potrzebujemy, �eby mie� dziecko. Lurt m�wi�a, �e Vissan prawdopodobnie zachowa�a prototyp.

��By� mo�e, ale je�li� Przepraszam ci� na moment. Dobra sunia! Dobra sunia! No masz! Aport! Aport! Wybacz mi, chcia�em powiedzie�, �e nawet je�li urz�dzenie istnieje, to nadal nie wolno go u�ywa�.

��Racja. Na tym �wiecie nie, ale je�li zabierzemy je na m�j�

��Znakomity pomys�! Tylko jak je zdob�dziemy?

��My�l�, �e najlepiej b�dzie odszuka� Vissan i zapyta� j� wprost. Co mamy do stracenia?

��Ale jak j� znajdziemy? Przecie� nie ma Kompana.

��Lurt m�wi�a, �e dawniej Vissan mieszka�a w mie�cie o nazwie Kraldak. Wiesz, gdzie to jest?

��Oczywi�cie. Na p�noc od jeziora Duranlan, waszego Erie. Kraldak jest mniej wi�cej w tym samym miejscu co na twoim �wiecie Detroit.

��Skoro mieszka gdzie� w lesie, to mo�e nie oddali�a si� zbytnio od tego miejsca, jak s�dzisz?

��Mo�liwe. Bez Kompana nie mog�a skorzysta� z �adnego transportu.

��Lurt wspomnia�a jeszcze, �e Vissan mog�a sobie zbudowa� jakie� schronienie.

��To zrozumia�e.

��Mogliby�my wi�c przestudiowa� zdj�cia satelitarne i odszuka� na nich nowe zabudowania� takie, kt�rych nie ma na mapach sprzed czterech miesi�cy.

��Chyba zapominasz, gdzie jeste�, kochana�� upomnia� j� Ponter.�� Bara�ci nie maj� satelit�w.

��No tak. A niech to. A jaki� zwiad lotniczy? No wiesz, zdj�cia robione z samolot�w?

��Samolot�w te� nie mamy, ale mamy helikoptery.

��Mo�e wi�c po jej znikni�ciu kto� robi� z helikoptera zdj�cia teren�w, o kt�re nam chodzi?

��Kiedy to dok�adnie by�o?

��Lurt m�wi�a, �e oko�o czterech miesi�cy temu.

��W takim razie na pewno tak. Latem borykamy si� z problemem po�ar�w w lasach�� tych wywo�anych przez pioruny i tych spowodowanych przez ludzi. Dzi�ki zdj�ciom z powietrza �ledzimy ich przebieg.

��I mo�na takie zdj�cia zdoby�?

��Hak?

W g�owie Mary odezwa� si� g�os Haka.

��W�a�nie je �ci�gam�� oznajmi� Kompan.�� Wed�ug archiw�w alibi implant Vissan Lennet przerwa� transmisj� danych w dniu 148/101/17. Od tamtej pory w okolicach Kraldak przeprowadzono trzy powietrzne zwiady. Problem w tym, �e chaty, kt�r� �atwo da si� dostrzec zim�, latem mo�na nie zauwa�y� pod koronami drzew li�ciastych.

��Ale i tak spr�bujesz, dobrze?�� poprosi�a Mary.

��Oczywi�cie.

��Pewnie i tak nic to nie da�� westchn�a.�� Je�li to, co Lurt m�wi�a o kodonerze, jest prawd�, przypuszczam, �e nie my pierwsi pr�bujemy namierzy� Vissan.

��Dlaczego?

��To chyba jasne: ludzie poddani przymusowej sterylizacji na pewno szukaj� mo�liwo�ci obej�cia kary, jaka zosta�a im wymierzona.

��Mo�e i tak�� odpar� Ponter�� ale odk�d Vissan wycofa�a si� z �ycia w spo�eczno�ci, up�yn�o ma�o czasu, a wysterylizowanych os�b nie ma znowu tak wiele. Poza tym nikt na tym �wiecie nie b�dzie si� stara� o dziecko przed nast�pnym latem, wi�c�

��Przepraszam, �e si� wtr�cam, ale co� znalaz�em�� odezwa� si� Hak.

��Co?�� spyta�a Mary.

��Chat�, kt�rej szukamy, a dok�adniej m�wi�c budynek, kt�rego nie ma na starszych mapach. Znajduje si� oko�o trzydziestu pi�ciu kilometr�w na zach�d od Kraldak.�� Hak prze�o�y� dla Mary neandertalskie jednostki miary. Ponter prawdopodobnie us�ysza� co� w rodzaju: �70 tysi�cy d�ugo�ci ramion�.

��Wspaniale!�� ucieszy�a si�.�� Ponterze, musimy si� tam wybra�!

��Oczywi�cie.

��Mo�emy pojecha� jutro?

��Mare��� G�os Pontera zabrzmia� surowiej.

��Co? Ach, no tak. Dwoje nie jest jeszcze Jednym, tylko �e�

��Co takiego?

Westchn�a.

��Nie, nie, masz racj�. W takim razie pojedziemy tam, kiedy Dwoje b�dzie Jednym?

��Oczywi�cie, kochana. Wtedy mo�emy robi� wszystko, co tylko b�dziesz chcia�a.

���wietnie. No to jeste�my um�wieni.

Mary z czasem przyzwyczai�a si� do nowego porz�dku dnia: rankami i popo�udniami studiowa�a neandertalsk� genetyk� razem z Lurt i innymi specjalistkami w tej dziedzinie, a wieczory sp�dza�a w przytulnym domu Bandry.

Zawsze uwa�a�a, �e ma za szerokie biodra, ale miednica u neandertalskich kobiet by�a jeszcze szersza. Pami�ta�a, jak kiedy� Erik Trinkaus zasugerowa�, �e u neandertalczyk�w ci��a mog�a trwa� jedena�cie lub dwana�cie miesi�cy, poniewa� szersze biodra pozwala�y na urodzenie wi�kszego dziecka. P�niej jednak zarzucono ten pogl�d, kiedy kolejne badania wykaza�y, �e inne ukszta�towanie miednicy neandertalczyk�w wynika�o z ich sposobu chodzenia. Uwa�ano, �e poruszali si� rozko�ysanym krokiem, tak jak kowboje z Dzikiego Zachodu. Teraz Mary mog�a zobaczy� to na w�asne oczy.

Neandertalskie siod�owe krzes�a by�y dla niej niewygodne. Poniewa� wi�kszo�� Barast�w mia�a golenie kr�tsze od ud, popularne u nich krzes�a mia�y siedziska troch� za blisko ziemi, jak na jej gust. Dlatego poprosi�a, aby znajoma Lurt zrobi�a dla niej nowy fotel z ram� z s�katej sosny i wygodnymi poduszkami pod plecy i siedzenie.

Tego dnia Bandra wr�ci�a do domu pierwsza. Odpoczywa�a w swojej sypialni, ale wysz�a stamt�d, kiedy Mary stan�a w drzwiach.

��Cze��, Mare�� powiedzia�a.�� Tak mi si� wydawa�o, �e czuj� tw�j zapach.

Mary si� u�miechn�a. Naprawd� zaczyna�a si� do tego wszystkiego przyzwyczaja�!

��Sp�jrz!�� Bandra wskaza�a mebel.�� Przywieziono tw�j fotel! Musisz go wypr�bowa�.

Mary powoli usiad�a na wy�cie�anym siedzeniu.

��No i jak?

��Jest cudowny!�� przyzna�a, wypr�bowuj�c r�ne pozycje.�� Naprawd�. Bardzo wygodny.

��Zgodnie z zaleceniem lekarza!�� oznajmi�a Bandra, po czym zdumia�a Mary, podnosz�c d�onie z wystawionymi do g�ry kciukami.

��Jak najbardziej!�� roze�mia�a si� Mary.

��Wart wszystkich pieni�dzy! Idea�!

��Z ca�� pewno�ci� tak.

��Aha.�� Bandra by�a w doskona�ym humorze.�� Bingo! W dech�!�� zadeklarowa�a i u�miechn�a si� do Mary, kt�ra te� odpowiedzia�a jej ciep�ym u�miechem.

Wreszcie nadszed� ten czas! Dwoje znowu sta�o si� Jednym. Mary wraz z dziesi�tkami kobiet czeka�a na otwartej ��ce na m�czyzn, kt�rzy �ada moment mieli przyby�. By�a tu Lurt z ma�ym Dabem. I Jasmel, starsza c�rka Pontera�� ale ona wygl�da�a przede wszystkim swojego partnera, Tryona. Mega, m�odsza c�rka Pontera, wypatrywa�a taty. Mary sta�a obok dziewczynki, trzymaj�c j� za r�k�. Odetchn�a z ulg�, gdy okaza�o si�, �e opiekunka ma�ej, Daklar Bolbay, nie przysz�a. Ta kobieta narobi�a ju� do�� k�opot�w Mary, Ponterowi i Adikorowi.

W ko�cu pojawi� si� poduszkobus. Gdy Ponter i Adikor wysiedli, Mary podbieg�a do swojego m�czyzny. Przytulili si� i polizali si� po twarzach. Potem Ponter u�ciska� obie c�rki i posadzi� sobie Mega na ramionach. Adikor znikn�� gdzie� ze swoj� partnerk� i synem.

Ponter przyjecha� z trapezowat� walizk�, kt�r� zwykle Zabiera� w podr�e na drug� Ziemi�. Mary wzi�a baga�, bo on ni�s� Mega.

Wcze�niej za po�rednictwem Kompan�w ustalili, �e wyrusz� na poszukiwanie Vissan trzeciego dnia wakacyjnej przerwy. Wed�ug prognozy pogody w Saldak mia�o wtedy pada�, ale w Kraldak zapowiadano bezchmurne niebo.

Mary, Ponter i Mega sp�dzili razem wspania�y ranek. Wprawdzie robi�o si� ju� coraz ch�odniej i drzewa zmieni�y kolor, ale powietrze by�o rze�kie i czyste. Po lunchu Mega pobieg�a bawi� si� z przyjaci�mi, a Mary i Ponter udali si� do domu Bandry. Neandertalczycy bardzo otwarcie traktowali sprawy seksu, ale Mary nie czu�aby si� swobodnie, wiedz�c, �e w domu jest kto� opr�cz niej i Pontera. Na szcz�cie na razie mieli ca�y tylko dla siebie, bo Bandra zapowiedzia�a, �e wr�ci z Harbem, swoim partnerem, dopiero wieczorem.

Seks jak zawsze by� bajeczny. Mary kilkakrotnie szczytowa�a. Kiedy ju� si� sob� nasycili, wzi�li wsp�ln� k�piel, z czu�o�ci� myj�c si� nawzajem. Potem u�o�yli si� wygodnie na stosie poduszek i oddali si� rozmowie. Teraz to Christine t�umaczy�a s�owa Mary.

Wi�ksz� cz�� popo�udnia sp�dzili na przytulaniu si�, rozmowach i spacerowaniu. Po prostu cieszyli si� swoim towarzystwem. Obejrzeli te� kr�tk� sztuk� komediow�. Neandertalczycy uwielbiali teatr. Elektryczne wentylatory na ty�ach sceny pcha�y feromony wykonawc�w ku widowni, jednocze�nie usuwaj�c z sali feromony widz�w.

Potem zagrali w neandertalsk� gr� planszow� o nazwie partanlar. Przypomina�a skrzy�owanie warcab�w z szachami. Wszystkie pionki wygl�da�y identycznie, ale spos�b, w jaki mog�y si� porusza�, zale�a� od tego, na kt�rym ze stu p�l planszy si� znajdowa�y.

Obiad zjedli w restauracji prowadzonej przez dwie starsze kobiety, kt�re nie mia�y ju� partner�w. Ze smakiem spa�aszowali pyszn� dziczyzn�, wspania�e sa�atki z pinioli, li�ci paproci i sma�onych bulw oraz gotowane kacze jaja. Jak gdyby nigdy nic siedzieli sobie na wy�cie�anej kanapie w g��bi restauracyjnej sali i karmili si� nawzajem. Oczywi�cie u�ywali neandertalskich r�kawiczek sto�owych.

��Kocham ciꠗ powiedzia�a Mary, przytulaj�c si� do Pontera.

��A ja ciebie�� odpar�.�� Bardzo.

��Szkoda� szkoda, �e Dwoje jest Jednym tylko przez kilka dni.

��Kiedy jestem z tob�, te� chcia�bym, aby te chwile trwa�y zawsze.�� Ponter pog�adzi� Mary po w�osach.

��Niestety, kiedy� musz� si� sko�czy栗 westchn�a.�� Nie wiem, czy zdo�am si� tu zadomowi� na sta�e.

��Nie ma rozwi�za� idealnych, ale mog�aby��

Mary wyprostowa�a si� i spojrza�a na niego.

��Co chcia�e� powiedzie�?

��Mog�aby� wr�ci� na sw�j �wiat.

Poczu�a uk�ucie w sercu.

��Ponterze, ja�

��Mog�aby� wraca� tam na dwadzie�cia pi�� dni w miesi�cu i przyje�d�a� tutaj, gdy Dwoje staje si� Jednym. Obiecuj� ci, �e za ka�dym razem b�d� si� stara� da� ci cztery dni pe�ne mi�o�ci, zabawy i nami�tno�ci.

��Ale��� Zmarszczy�a czo�o. Wola�aby znale�� rozwi�zanie, kt�re pozwoli�oby im zawsze by� razem. Tylko �e to wydawa�o si� niemo�liwe.�� Podr�owanie mi�dzy Toronto i Sudbury by�oby uci��liwe�� przyzna�a.�� A do tego dochodz� procedury dekontaminacji, kt�r� trzeba przechodzi� w obie strony i�

��Zapominasz, kim jeste��� zauwa�y� Ponter.

��S-s�ucham?

��Jeste� Mare Vaughan.

��I?

��Jeste� t� Mare Vaughan. Ka�da akademia� hm, wybacz, ka�dy uniwersytet ch�tnie ci� zatrudni.

��No w�a�nie, z prac� wi��e si� kolejny problem. Nie mog� co miesi�c bra� czterech dni wolnego.

��Znowu nie doceniasz swoich mo�liwo�ci.

��Jak to?

��Chyba prawid�owo zrozumia�em tryb waszej pracy. Zaj�cia akademickie trwaj� mniej wi�cej osiem miesi�cy w roku, tak?

��Owszem. Od jesieni do wiosny.

��Czyli �e cztero�� lub pi�ciokrotnie Dwoje stanie si� Jednym, gdy nie b�dziesz mia�a zaj�� na uniwersytecie. Z pozosta�ych o�miu razy kilka cz�ciowo obejmie pierwszy i ostatni dzie� waszych siedmiodniowych cz�ci miesi�ca, a wtedy i tak nie pracujesz.

��Mimo to�

��Mimo to pozostan� jeszcze dni, podczas kt�rych b�dziesz zmuszona opu�ci� zaj�cia.

��W�a�nie. I nikt nie zrozumie tego, �e�

��Wybacz mi, kochana, ale ka�dy to zrozumie. Ju� przed t� wizyt� wi�cej ni� inni Gliksini wiedzia�a� o genetyce samych neandertalczyk�w i lepiej zna�a� nasz� og�ln� wiedz� z tej dziedziny. By�aby� najwi�kszym skarbem ka�dego uniwersytetu i na pewno da�oby si� dostosowa� plan zaj�� do twoich potrzeb.

��Mam wra�enie, �e zbytnio lekcewa�ysz trudno�ci.

��Tak? Jest tylko jeden spos�b, �eby si� o tym przekona�. Trzeba spr�bowa�.

Mary zacisn�a wargi, my�l�c intensywnie. Ponter mia� racj�, na pewno nie szkodzi�o zapyta�.

��Wci�� jednak pozostaje sprawa podr�y z Toronto do Sudbury, zw�aszcza je�li do jazdy samochodem dodamy czas, jaki zabiera dotarcie do portalu. Z czterech dni zrobi si� sze��.

��Tylko je�eli nadal b�dziesz mieszka�a w Toronto. Ale mo�esz przecie� kontynuowa� sw�j wk�ad w spo�eczno�� na Laurentian University w Sudbury. Ju� ci� tam znaj�, bo pracowa�a� w tamtejszym laboratorium podczas mojego pierwszego pobytu na twoim �wiecie.

��Laurentian��� Mary wypr�bowa�a brzmienie tego s�owa, zastanawiaj�c si� nad takim rozwi�zaniem. By� to cudowny, ma�y uniwersytet z pierwszorz�dnym wydzia�em genetyki, no i prowadzono tam fascynuj�ce ekspertyzy z zakresu medycyny s�dowej�

Medycyna s�dowa.

Gwa�t. Ten piekielny gwa�t.

W�tpi�a, aby jeszcze kiedy� mog�a si� poczu� komfortowo na York University. Tam musia�aby stawi� czo�o Corneliusowi Ruskinowi, a poza tym pracowa�aby z Qaiser Remtull�, drug� kobiet� zgwa�con� przez Ruskina. By� mo�e do tego gwa�tu by nie dosz�o, gdyby Mary zg�osi�a policji, �e zosta�a zaatakowana. Teraz za ka�dym razem, gdy my�la�a o Qaiser, dr�czy�o j� poczucie winy. Perspektywa pracy z ni� wydawa�a si� przyt�aczaj�ca�� a perspektywa pracy z Ruskinem zupe�nie j� przera�a�a.

Ponter zaproponowa� bardzo sensowne rozwi�zanie.

Mog�a wyk�ada� genetyk� na Laurentian�

I mieszka� niedaleko kopalni Creighton�� pierwszego portalu mi�dzy �wiatami�

Poza tym wola�a cztery dni w miesi�cu w towarzystwie Ponter a ni� pe�noetatowy zwi�zek z innym m�czyzn��

��Ale� ale co z generacj� 149? Co z naszym dzieckiem? Nie mog�abym znie�� my�li o tym, �e mog�abym je widywa� tylko kilka dni w miesi�cu.

��Wed�ug naszych zwyczaj�w dzieci mieszkaj� z matkami.

��Ch�opcy tylko do uko�czenia dziesi�tego roku �ycia. Potem przenosz� si� do ojc�w, tak jak Dab, kt�ry nied�ugo zamieszka z wami. Chyba nie potrafi�abym pogodzi� si� z tym, �e moje dziecko musi mnie opu�ci� zaledwie po dziesi�ciu latach.

Ponter pokiwa� g�ow�.

��Skoro i tak konieczne b�dzie manipulowanie chromosomami, aby�my w og�le mogli mie� dziecko, to przypuszczam, �e wyb�r p�ci oka�e si� przy tym prost� spraw�. Dziewczynka mieszka�aby z matk� do uko�czenia dwustu dwudziestu pi�ciu miesi�cy, czyli osiemnastu lat. Nawet na twoim �wiecie dzieci zostaj� do tego czasu z rodzicami, mam racj�?

Mary kr�ci�o si� w g�owie.

��Uczony Boddicie, jeste� geniuszem�� powiedzia�a w ko�cu.

��Staram si�, jak mog�, Uczona Vaughan.

��Rozwi�zanie nie jest mo�e idealne�

��Nie ma rzeczy idealnych.

Mary musia�a si� z tym zgodzi�. Przytuli�a si� do Pontera, a potem powoli poliza�a go po lewym policzku.

��Wiesz�� powiedzia�a, przytulaj�c twarz do jego zarostu�� to mo�e si� uda�.

Po wyj�ciu z restauracji odszukali Mega i przez jaki� czas si� z ni� bawili. Wkr�tce jednak przysz�a pora spania i dziewczynka musia�a wr�ci� do swojej opiekunki, Daklar Bolbay. To podsun�o Mary pewien pomys�: ona i Ponter mogli sp�dzi� noc w domu Pontera, na Obrze�ach. Adikor i tak zostawa� w Centrum, a Bandra i Harb mieliby ca�y dom dla siebie. Pontera zaskoczy�a taka propozycja�� po prostu kobieta nie mia�a zwyczaju odwiedza� domu m�czyzny. No, ale Mary by�a u niego ju� dwa razy, a poza tym kiedy wyja�ni�a mu, �e nie lubi si� kocha�, gdy obok znajduje si� kto� jeszcze, szybko si� zgodzi� i wezwa� sze�cian podr�ny.

Po cudownym seksie Mary przygotowa�a sobie k�piel w okr�g�ej, zag��bionej w pod�o�u wannie, a Ponter usiad� na krze�le. Udawa�, �e co� czyta w elektronicznym notesie, ale Mary zauwa�y�a, �e wpatruje si� w jeden punkt. Pabo drzema�a cicho u st�p pana.

Ponter przyj�� inn� pozycj�, ni� zrobi�by to m�czyzna Homo sapiens. Nie podpar� d�ugiej szcz�ki na ugi�tej d�oni. No, oczywi�cie proporcje jego ramienia nie by�y normalne. Nie, do cholery, nie! �Normalne� nie by�o odpowiednim s�owem. Mo�e po prostu klasyczna poza �My�liciela� Rodina nie odpowiada�a neandertalczykowi. Poza tym�� dlaczego nie zwr�ci�a na to uwagi wcze�niej?�� k�ykcie potyliczne dodatkowo obci��a�y ty� jego g�owy, idealnie r�wnowa��c ci�k� twarz. Mo�e wi�c nie podpiera� szcz�ki, kiedy si� zamy�la�, poniewa� nie czu� takiej potrzeby.

Tak czy inaczej, siedzia� pogr��ony w zadumie.

Mary wysz�a z wanny i wytar�a si� r�cznikiem, a potem naga przesz�a przez �azienk� i przysiad�a na szerokiej por�czy fotela.

��Co by� chcia� za wyjawienie swoich my�li?�� spyta�a.

��W�tpi�, by by�y wiele warte.�� Ponter zmarszczy� czo�o.

U�miechn�a si� i pog�aska�a jego umi�nione rami�.

��Co� ci� dr�czy?

��Dr�czy?�� Ponter wypr�bowa� nowe s�owo.�� Nie, nie. Po prostu zastanawiam si� nad czym�.

Obj�a r�k� szerokie ramiona ukochanego.

��Czy ma to zwi�zek ze mn�?

��Po cz�ci tak.

��Ponterze, postanowili�my spr�bowa� by� razem. Ale aby to si� uda�o, musimy ze sob� rozmawia�.

Wygl�da� na szczerze zatroskanego. Zrobi� min�, jakby chcia� powiedzie�: �S�dzisz, �e tego nie wiem?�.

��I?�� spyta�a.

��Pami�tasz Veronic� Shannon?

��Oczywi�cie, z Laurentian University.�� Kobiet�, dzi�ki kt�rej Mary ujrza�a Maryj�.

��Jej praca� nasuwa pewne wnioski. Uda�o jej si� okre�li� pewne struktury w m�zgu Homo sapiens odpowiedzialne za sk�onno�ci religijne.

Mary zrobi�a g��boki wdech. Taka my�l nie podoba�a jej si�, ale jednocze�nie natura naukowca nie pozwala�a jej zignorowa� tego, co pokaza�a Veronica.

��Mo�e i tak�� odpar�a, wypuszczaj�c z p�uc powietrze.

��Skoro wi�c znana jest przyczyna religijno�ci, to�

��To co?

��To mo�e da�oby si� z niej wyleczy�.

Jej serce na moment zamar�o. Przez chwil� my�la�a, �e z wra�enia spadnie z por�czy fotela.

��Wyleczy栗 powt�rzy�a, tak jakby to s�owo wypowiedziane jej g�osem mog�o si� sta� bardziej strawne.�� Ponterze, nie mo�na wyleczy� z religii. To nie jest choroba.

Nie odpowiedzia�, ale ze swego miejsca na por�czy Mary zauwa�y�a, jak jego brew w�druje nad wa� nadoczodo�owy, tak jakby chcia� spyta�: �Czy�by?�.

Wola�a co� powiedzie�, zanim on wype�ni pustk� kolejnymi opiniami, kt�rych nie chcia�a s�ysze�.

��Religia jest cz�ci� mnie�� oznajmi�a.

��Ale z jej powodu na twoim �wiecie dzieje si� tyle z�a.

��I tyle dobra.

Ponter obr�ci� g�ow� tak, by na ni� spojrze�.

��Sama prosi�a� mnie, �ebym ci powiedzia�, o czym my�l�. Ja wola�em zachowa� to dla siebie.

Zmarszczy�a czo�o. Gdyby rzeczywi�cie chcia� zachowa� te my�li tylko dla siebie, nie zauwa�y�aby, �e co� jest nie tak, i nie spyta�aby go o przyczyn�.

��Na pewno mo�na okre�li�, jaka mutacja spowodowa�a u Gliksin�w t� sk�onno�栗 nie dawa� za wygran� Ponter.

Mutacja. Religia jako mutacja. S�odki Jezu.

��Sk�d wiesz, �e to u moich ludzi nast�pi�a jaka� mutacja? Mo�e nasz stan jest normalny, taki jak u naszych przodk�w, a to twoi ludzie s� mutantami.

��Mo�e i tak. Je�li to prawda, nie by�aby��� Umilk� i wzruszy� ramionami.

��Nie by�aby to jedyna zmiana na lepsze od momentu oddzielenia si� linii ewolucyjnych neanderthalensis i sapiens?�� Mary doko�czy�a jego my�l pe�nym goryczy tonem.

��Mare�� powiedzia� Ponter �agodnie.

Ona jednak nie zamierza�a mu tego odpu�ci�.

��Widzisz! Nawet nie macie takich mo�liwo�ci artykulacji jak my! To my jeste�my bardziej zaawansowanym gatunkiem!

Otworzy� usta, �eby zaprzeczy�, ale zamkn�� je, nie wypowiadaj�c tego, co my�la�. Wiedzia�a, �e pewnie mia� na ko�cu j�zyka idealn� replik� na jej uwag� o mo�liwo�ciach g�osowych�� Gliksini, przy swojej budowie krtani, mogli si� zakrztusi�, a u neandertalczyk�w nie by�o to mo�liwe.

��Przepraszam�� powiedzia�a po chwili. Zsun�a si� z por�czy na kolana Pontera i po�o�y�a mu r�ce na ramionach.�� Tak mi przykro. Prosz�, wybacz mi.

��Nie ma sprawy.

��Po prostu dla mnie to trudny temat. Na pewno to rozumiesz. Nie potrafi� si� pogodzi� z takimi pogl�dami. Religia jako wynik przypadkowej mutacji? Religia jako szkodliwy element? Moja wiara jako biologiczna reakcja pozbawiona jakichkolwiek podstaw w wy�szej rzeczywisto�ci?

��Nie mog� powiedzie�, �e to rozumiem, bo tak nie jest. Nigdy nie wierzy�em w co� wbrew dowodom, �e jest inaczej. Ale�

��Ale co?

Znowu umilk�. Nie schodz�c mu z kolan, odchyli�a si� do ty�u i przyjrza�a si� jego szerokiej, zaro�ni�tej twarzy. Mia� takie m�dre i �yczliwe spojrzenie.

��Ponterze, przepraszam ci� za moj� wcze�niejsz� reakcj�. Absolutnie nie chc�, �eby� przez to zamyka� si� w sobie i obawia� si� otwarcie ze mn� rozmawia�. Prosz�, powiedz to, co zamierza�e�.

Odetchn�� g��boko z tak� si��, �e Mary poczu�a na twarzy podmuch.

��Pami�tasz, jak m�wi�em ci, �e spotyka�em si� z rze�biarzem osobowo�ci?

Skin�a g�ow�.

��W zwi�zku z gwa�tem.

��To by� jeden z powod�w moich spotka�, ale by�y te� inne� inne sprawy� kwestie�

��U nas m�wimy w takiej sytuacji o problemach�� podpowiedzia�a.

��Aha. No w�a�nie, okaza�o si�, �e musz� si� upora� z innymi problemami.

��I?

Ponter zmieni� pozycj� w fotelu, bez trudu przesuwaj�c siebie i Mary.

��Rze�biarz osobowo�ci, do kt�rego chodzi�em, nazywa si� Jurard Selgan.�� By�a to ma�o istotna informacja, ale Ponter potrzebowa� wi�cej czasu na zebranie my�li.�� Wysun�� on pewn� hipotez�

��Jak�?

Ponter nieznacznie wzruszy� ramionami.

��Dotycz�c� mojego uczucia do ciebie.

Mary zesztywnia�a. Nie do�� �e przysparza�a Ponterowi problem�w, to jeszcze dowiadywa�a si�, �e kto�, kogo nigdy nie spotka�a, snu� na jej temat jakie� teorie!

��I co to by�a za hipoteza?�� W jej g�os wkrad� si� i�cie plejstoce�ski ch��d.

��Wiesz, �e moja partnerka zmar�a na raka krwi.

Przytakn�a.

��Klast ju� nie ma. Jej istnienie sko�czy�o si� ca�kowicie i zupe�nie.

��Podobnie jak �ycie �o�nierzy, kt�rych nazwiska widniej� na pomniku weteran�w wojny w Wietnamie.�� Mary przypomnia�a sobie wsp�ln� podr� do Waszyngtonu i to, czego Ponter z takim zapa�em pr�bowa� tam dowie��.

��W�a�nie! Dok�adnie tak!

Skin�a g�ow�, czuj�c, jak elementy uk�adanki trafiaj� na swoje miejsca.

��Denerwowa�o ci� to, �e ludzie odwiedzaj�cy tamto miejsce znajdowali pocieszenie w �wiadomo�ci, i� bliskie im osoby w pewnym sensie nie przesta�y dla nich istnie�.

��Ka�� przyzna� Ponter cicho. Christine nie zawraca�a sobie g�owy t�umaczeniem neandertalskiego s�owa oznaczaj�cego �tak�, je�li Barast tylko to wypowiada�.

Mary ponownie skin�a g�ow�.

��Ty� ty im zazdro�ci�e�, �e znajduj� pokrzepienie po tragicznej stracie. Sam nie mog�e� go poczu�, bo nie wierzysz W niebo ani w �ycie po �mierci.

��Ka�� powiedzia� znowu Ponter, ale tym razem, po d�ugiej pauzie, zacz�� m�wi� dalej, a Christine podj�a t�umaczenie.�� Ale Selgan i ja nie rozmawiali�my o mojej wizycie w Waszyngtonie.

��A o czym?

��On zasugerowa�, �e� m�j poci�g do ciebie�

��Tak?

Ponter zadar� g�ow� do g�ry i spojrza� na malowany sufit.

��Wcze�niej powiedzia�em, �e nigdy nie zdarzy�o mi si� wierzy� w co� wbrew dowodom, i� jest inaczej. Tak samo jest z wiar� w to, na co nie ma �adnych dowod�w. Selgan jednak zasugerowa�, �e by� mo�e uwierzy�em ci, kiedy m�wi�a�, �e masz dusz� i �e w pewnym sensie b�dziesz istnia�a nawet po �mierci.

Mary �ci�gn�a brwi i przekrzywi�a g�ow� na bok, zdumiona tym, co s�ysza�a.

��On� on��� Ponter nie by� w stanie m�wi� dalej. W ko�cu podni�s� r�k� do g�ry.�� Hak?

Kompan podj�� wyja�nienia, zwracaj�c si� do Mary po angielsku.

��Nie przejmuj si�, Mare. Ponter te� nie dostrzega� tego, co by�o oczywiste dla Uczonego Selgana� no i dla mnie.

��Czyli czego?

��Nie mo�na wykluczy�, �e gdyby� ty mia�a umrze�, Ponter nie czu�by tak dotkliwego �alu jak wtedy, gdy zmar�a Klast. Nie dlatego, �e mniej ci� kocha, ale dlatego, �e pociesza�by si� my�l�, i� nadal w jakiej� formie istniejesz.

Mary poczu�a, jak ogarnia j� bezw�ad. Gdyby r�ce Pontera nie obejmowa�y jej w pasie, zsun�aby si� z jego kolan.

��M�j� Bo�e.�� Kr�ci�o jej si� w g�owie. Zupe�nie nie wiedzia�a, co my�le�.

��Ja nie uwa�am, �e Selgan ma racjꠗ odezwa� si� Ponter�� ale�

Mary nieznacznie kiwn�a g�ow�.

��Ale jeste� naukowcem i to��� Przerwa�a i zamy�li�a si� na chwil�. Wiara w �ycie po �mierci rzeczywi�cie nios�a swego rodzaju pocieszenie.�� To jest interesuj�ca hipoteza.

��Ka�� potwierdzi� Ponter.

Rzeczywi�cie, Ka.

��Nie zgadniesz, co dzi� b�dziemy robi�!�� powiedzia� Ponter do Mega.�� Wybierzemy si� na wycieczk�! Polecimy helikopterem!

Dziewczynka �mia�a si� od ucha do ucha.

��Wiem! Mare mi ju� powiedzia�a! Hura!

Gdy Dwoje stawa�o si� Jednym, zwi�ksza� si� ruch mi�dzy miastami. W tych dniach helikopter stale kursowa� mi�dzy Centrum Saldak i Centrum Kraldak. Ponter, Mary i Mega w�a�nie zmierzali do miejsca, gdzie czeka� na nich �mig�owiec. Ponter zabra� ze sob� sk�rzan� torb�. Mary zaproponowa�a, �e j� poniesie, skoro on ni�s� na barana c�rk�.

Helikopter mia� cylindryczny kad�ub w kolorze czerwono-br�zowym. Mary pomy�la�a, �e wygl�da jak olbrzymia puszka napoju Dr Pepper. Kabina okaza�a si� wyj�tkowo przestronna. Doro�li zaj�li szerokie, wy�cie�ane fotele naprzeciwko siebie, a Mega usiad�a obok taty. Bawi�a si� jak nigdy dot�d, patrz�c przez okno na oddalaj�c� si� ziemi�.

Kabina mia�a doskona�e wyciszenie. Mary tylko kilka razy w �yciu lecia�a helikopterem i za ka�dym razem ha�as przyprawia� j� o b�l g�owy.

��Mam dla ciebie prezent�� powiedzia� Ponter do c�rki. Otworzy� sk�rzan� torb� i wyci�gn�� z niej skomplikowan� drewnian� zabawk�.

Mega pisn�a z zachwytu.

��Dzi�kuj�, tatusiu!

��O tobie te� nie zapomnia�em.�� Ponter u�miechn�� si� do Mary. Ponownie si�gn�� do torby i wyj�� egzemplarz kanadyjskiej gazety �The Globe and Mail�.

��Sk�d to wzi��e�?�� Mary wytrzeszczy�a oczy ze zdumienia.

��Z laboratorium komputera kwantowego. Poprosi�em jednego z Gliksin�w, aby dostarczy� mi to z drugiej strony.

Ucieszy� j� t� niespodziank�. Prawie nie my�la�a o w�asnym �wiecie, ale mi�o by by�o pozna� naj�wie�sze wiadomo�ci. Poza tym brakowa�o jej komiksu z Dilbertem. Roz�o�y�a gazet�. Na pierwszej stronie pisano o poci�gu, kt�ry wykolei� si� w pobli�u Vancouver, o gro�bach, jakie Indie i Pakistan wysuwa�y nawzajem pod swoim adresem, i o ministrze finans�w, kt�ry przedstawi� w parlamencie propozycj� nowego bud�etu.

Odwr�ci�a kartk�. Papier zaszele�ci� g�o�no i�

��O Bo�e!

��Co si� sta�o?�� spyta� Ponter.

Mary cieszy�a si�, �e siedzi.

��Papie� nie �yje�� powiedzia�a cicho. Musia�o si� to sta� kilka dni wcze�niej, bo nie pisano ju� o tym na pierwszej stronie.

��Kto taki?

��Zwierzchnik mojego Ko�cio�a. Zmar�.

��Przykro mi. I co teraz b�dzie? Czy to oznacza jaki� kryzys?

Pokr�ci�a g�ow�.

��W�a�ciwie nie� chyba nie. Papie� by� ju� stary i schorowany. Od jakiego� czasu m�wiono, �e jego dni s� policzone. ~ Bandra zna�a ca�e mn�stwo figur retorycznych, wi�c Mary rozleniwi�a si� i przesta�a ich unika� w rozmowach. Teraz jednak zauwa�y�a zdziwienie na twarzy Pontera.�� To znaczy, �e spodziewano si� jego �mierci.

��Spotka�a� go kiedy�?

��Czy spotka�am papie�a?�� Mary zaskoczy�o to pytanie.

��Nie. Zwykle tylko wa�ne osobisto�ci mog� liczy� na audiencj� u niego.�� Spojrza�a na Pontera.�� Ty mia�by� o wiele wi�ksze szanse ni� ja.

��Hm� nie wiedzia�bym, co powiedzie� przyw�dcy twojej religii.

��Ojciec �wi�ty jest nie tylko przyw�dc� ko�cio�a. Papie� jest po�rednikiem mi�dzy ludzko�ci� a Bogiem.

W tej chwili Mega zapragn�a wspi�� si� na kolana taty. Pom�g� jej troch�.

��Chcesz powiedzie�, �e papie� rozmawia z Bogiem?�� spyta�.

��Podobno.

Bardzo nieznacznie pokr�ci� g�ow�.

Mary u�miechn�a si� wymuszenie.

��Wiem, �e wed�ug ciebie to niemo�liwe.

��Lepiej zostawmy ten temat. M�wi�a�, �e nie zna�a� papie�a osobi�cie i jego �mier� nie wi��e si� z kryzysem twojego systemu wiary, a mimo to wydajesz si� smutna.�� Ponter m�wi� cicho i Mega nie zwraca�a uwagi na jego s�owa. Za to Christine podawa�a t�umaczenie wprost w implanty �limakowe Mary z normaln� g�o�no�ci�.

��Po prostu to dla mnie szok�� przyzna�a Mary.�� No i�

��Tak?

Z impetem wypu�ci�a powietrze.

��Nowy papie� b�dzie podejmowa� nowe decyzje w fundamentalnych sprawach dotycz�cych polityki Ko�cio�a.

��Na przyk�ad jakich?�� Ponter zamruga� powiekami, nie bardzo rozumiej�c s�owa Mary.

��Ko�ci� katolicki� hm, no c�, wiele os�b twierdzi, �e instytucja ta nie nad��a za duchem czas�w. Wiesz, �e nie dopuszcza aborcji ani nie zezwala na rozwody, czyli na rozwi�zywanie ma��e�stw. Jednocze�nie jednak zabrania swoim duchownym uprawia� seks.

��Dlaczego?

Mega z ciekawo�ci� obserwowa�a �wiat za oknem.

��Hm, podobno �ycie seksualne przeszkadza w pe�nieniu obowi�zk�w duchowych. Ale wiele innych religii nie wymaga od swojego duchowie�stwa celibatu. Poza tym mn�stwo katolik�w uwa�a, �e z takiego zakazu wynika wi�cej z�ego ni� dobrego.

��Z�ego? Wprawdzie czasami m�wimy dorastaj�cym ch�opcom, �eby si� nie powstrzymywali, bo nagromadz� za du�o spermy i eksploduj�, ale to oczywi�cie tylko �art. Co z�ego mo�e wynika� z celibatu?

Mary odwr�ci�a g�ow�.

��Zdarza si�, �e ksi�a� cz�onkowie duchowie�stwa, kt�rzy musz� �y� w celibacie��� Umilk�a i zamkn�a oczy, po czym zacz�a od nowa.�� Zaznaczam, �e chodzi tylko o bardzo niewielki procent duchownych. Wi�kszo�� z nich to dobrzy, uczciwi ludzie. Ale znane s� przypadki takich, kt�rzy wykorzystywali nieletnich.

��Wykorzystywali jak?�� spyta� Ponter.

��Seksualnie.

Ponter zerkn�� na Mega. Wydawa�a si� poch�oni�ta widokiem i nie zwraca�a uwagi na rozmow�.

��Zdefiniuj �nieletnich�.

��Chodzi o ma�ych ch�opc�w i dziewczynki, od trzech-czterech lat w g�r�.

��W takim razie to dobrze, �e ci ksi�a �yj� w celibacie. Gen odpowiedzialny za takie sk�onno�ci powinien zosta� wypleniony.

��Z tym si� zgadzam.�� Wzruszy�a ramionami.�� Mo�e jednak Bara�ci post�puj� s�usznie, sterylizuj�c nie tylko samego przest�pc�, ale te� wszystkich, kt�rych materia� genetyczny jest przynajmniej w po�owie taki jak jego. Mam Wra�enie, �e u nas sprawa molestowania dzieci przez ksi�y osi�gn�a rozmiary epidemii.�� Mary podnios�a �Globe�.�� Na pewno do takich wniosk�w mo�na doj��, czytaj�c gazety.

��Ja nie umiem ich czyta�, cho� mam nadziej� kiedy� si� tego nauczy�. Ogl�da�em za to wasze wiadomo�ci w telewizji i s�ucha�em radia. S�ysza�em stwierdzenia typu: �Kiedy wreszcie poznamy ciemn� stron� cywilizacji neandertalczyk�w? Przecie� na pewno maj� tak�e z�e cechy�. Ale m�wi� ci, Mare�� Christine mog�a zast�pi� spos�b, w jaki Ponter wypowiada� imi� Mary, ale tego nie robi�a�� nie mamy tu nic, co da�oby si� por�wna� z takimi, co molestuj� dzieci, zatruwaj� �rodowisko, konstruuj� i detonuj� bomby, zmuszaj� innych do niewolniczej pracy i s� terrorystami. My niczego nie ukrywamy, a mimo to w�r�d Gliksin�w wci�� pojawiaj� si� opinie, �e na pewno dopuszczamy si� r�wnie z�ych uczynk�w. Nie wiem, czy takie b��dne rozumowanie ma jaki� zwi�zek z waszymi sk�onno�ciami do religijno�ci, ale wyrz�dza podobne szkody: twoi ludzie wierz�, �e pewna ilo�� z�a jest nieuchronna, �e nie da si� jej unikn��. Tymczasem tak nie jest. Je�li z kontaktu mi�dzy naszymi �wiatami wyp�ynie jaka� korzy��, by� mo�e b�dzie ni� w�a�nie ta �wiadomo��.

��Mo�e masz racjꠗ przyzna�a Mary.�� Ale my te� z czasem zmieniamy si� na lepsze. I w�a�nie w tym du�� rol� mo�e odegra� nowy papie�.

��Tatusiu, sp�jrz! Drugi helikopter!�� Mega wskaza�a �mig�owiec w oddali.

Ponter wyci�gn�� szyj�.

��Rzeczywi�cie�� powiedzia�, g�aszcz�c w�osy c�rki.�� Wielu ludzi odbywa dalekie podr�e, �eby zobaczy� si� z ukochanymi osobami, gdy Dwoje jest Jednym.

Mary zaczeka�a, a� dziewczynk� znowu poch�onie widok za oknem.

��Wiele zale�y od tego�� powiedzia�a w ko�cu�� jakie decyzje podejmie nowy Ojciec �wi�ty. A raczej, ujmuj�c to s�owami mojej wiary, jak B�g ka�e mu post�pi�. Ostatni papie� nie rozprawi� si� skutecznie z problemem molestowania dzieci przez ksi�y. Nowy m�g�by tego dokona�. M�g�by te� odwo�a� wym�g celibatu, opracowa� mniej rygorystyczn� polityk� antyaborcyjn� i uzna� homoseksualist�w.

��Jak to uzna�?

��No, zaakceptowa�. Ko�ci� traktuje zwi�zki mi�dzy osobami tej samej p�ci jako grzech. Niewykluczone jednak, �e nowy papie� rozlu�ni zasady w tej kwestii oraz w innych.

��A jakie jest twoje zdanie w tych sprawach?

��Moje? Ja jestem za wolno�ci� wyboru. Wed�ug mnie kobieta powinna mie� prawo zadecydowa�, czy chce donosi� ci���, czy nie. Nie mam nic przeciwko homoseksualizmowi. Nie uwa�am, �e ksi�y trzeba zmusza� do celibatu. I na pewno nie s�dz�, �e rozwi�zanie ma��e�stwa musi by� a� tak trudne. Oczywi�cie to ostatnie jest dla mnie ze zrozumia�ych wzgl�d�w wa�ne. Oboje z Colmem zgodzili�my si� na uniewa�nienie zwi�zku, czyli, m�wi�c wprost, na o�wiadczenie przed Ko�cio�em i Bogiem, �e nasze ma��e�stwo nigdy nie istnia�o, aby mo�na je by�o wykre�li� z rejestr�w. Tylko �e teraz��� Mary urwa�a na chwil�.�� Teraz my�l�, �e powinni�my troch� z tym zaczeka� i przekona� si�, co w tej sprawie postanowi nowy papie�. Wola�abym, aby pozwoli� katolikom si� rozwodzi�, nie ka��c im opuszcza� Ko�cio�a.

W chwili, gdy to powiedzia�a, pochyli� si� nad nimi obcy m�czyzna.

��Za chwil� b�dziemy l�dowali w Kraldak. Prosz� zapi�� c�rce pasy.

Vissan nale�a�a do generacji 144. By�a prawie o dziesi�� lat starsza od Mary. Mia�a zielone oczy i siwe w�osy z kilkoma pasmami blond, zdradzaj�cymi ich dawny kolor. Nosi�a zwyk�y str�j masowej produkcji, po�atany tu i �wdzie kawa�kami sk�ry, a przez rami� mia�a przewieszon� sk�rzan� torb�, prawdopodobnie z tym, co zebra�a tego ranka.

��Przyjmuj� wyja�nienie tego, kim jeste��� powiedzia�a, gdy ca�� czw�rk� ruszyli w drog� powrotn� do jej chaty�� ale nie rozumiem, dlaczego mnie odszukali�cie.

Dotarli w�a�nie do niewielkiego strumyka. Ponter wzi�� Mega na r�ce i przeskoczy� go jako pierwszy, potem poda� r�k� Mary. Vissan poradzi�a sobie sama.

��Podobnie jak ty, specjalizuj� si� w biologii molekularnej�� wyja�ni�a Mary.�� Bardzo zainteresowa� nas tw�j kodoner.

��To zakazane urz�dzenie.�� Vissan wzruszy�a ramionami.�� Przez band� kr�tkog�owych g�upc�w.

Ponter gestem uciszy� kobiety. Nieopodal pas�y si� jelenie. Mary z przyjemno�ci� patrzy�a na te pi�kne stworzenia.

��Vissan, masz do�� jedzenia?�� wyszepta� Ponter. Christine poda�a t�umaczenie z normaln� g�o�no�ci�, poniewa� tylko Mary mog�a je s�ysze�.�� Ch�tnie upoluj� dla ciebie jedno z tych zwierz�t.

Vissan si� roze�mia�a.

��Jeste� bardzo mi�y, Ponterze�� odpar�a zwyk�ym tonem�� ale niczego mi nie potrzeba.

Kiwn�� g�ow� na znak, �e rozumie, i ruszyli dalej. Sp�oszone jelenie rozpierzch�y si� po lesie. W oddali wida� ju� by�o chatk� Vissan.

��Twoje urz�dzenie interesuje mnie nie tylko z powod�w naukowych�� przyzna�a Mary.�� Ponter i ja chcieliby�my mie� dziecko.

��B�d� mia�a ma�� siostrzyczk�!�� ucieszy�a si� Mega.�� Mam ju� starsz�, a teraz b�d� mia�a m�odsz�. Niewiele dzieci mo�e mie� i du�� siostr�, i ma��, wi�c jestem wyj�tkowa.

��Zgadza si�, kochanie�� przytakn�a Mary.�� Jeste� bardzo wyj�tkowa.

��Co si� sta�o z twoj� partnerk� z Barast�w?�� spyta�a Pontera Vissan.

��Ju� jej nie ma.

��Ach tak. Przykro mi.

Wreszcie dotarli do chaty. Vissan otworzy�a drzwi i gestem zaprosi�a pozosta�ych do �rodka. Zdj�a futrzan� kurt� i�

� Mary dostrzeg�a potworn� blizn� po wewn�trznej stronie jej lewego przedramienia, sk�d Vissan usun�a sobie Kompana.

Ponter usiad� z c�rk� przy stole. W drodze powrotnej dziewczynka znalaz�a sosnow� szyszk� i dwa kamienie, kt�re koniecznie chcia�a pokaza� teraz tacie.

Mary spojrza�a na Vissan.

��Masz jeszcze prototyp swojego wynalazku?

��Po co wam on? Czy jedno z was zosta�o z nakazu w�adz poddane sterylizacji?

��Nie. Nic z tych rzeczy.

��W takim razie do czego potrzebujecie kodonera?

Mary zerkn�a na Pontera, kt�ry uwa�nie s�ucha�, jak ma�a Mega opowiada mu o tym, czego w�a�nie uczy�a si� w szkole.

��Bara�ci, Gliksini, a tak�e szympansy, bonobo, goryle i orangutany wywodz� si� od wsp�lnego przodka�� powiedzia�a Mary.�� Ten przodek najprawdopodobniej mia� dwadzie�cia cztery pary chromosom�w, tak jak wszyscy jego potomkowie poza Gliksinami. U nas dosz�o do zespolenia dw�ch chromosom�w w jeden, co oznacza, �e mamy dwadzie�cia trzy pary. Genom ma t� sam� d�ugo��, ale r�na liczba chromosom�w mog�aby w znacznym stopniu utrudni� naturalne pocz�cie.

��Fascynuj�ce!�� przyzna�a Vissan.�� Rzeczywi�cie kodoner z �atwo�ci� stworzy�by odpowiedni diploidalny zestaw chromosom�w ��cz�cy DNA Pontera z twoim.

��Na to liczyli�my�� przyzna�a Mary.�� Dlatego chcieliby�my wiedzie�, czy prototyp urz�dzenia jeszcze istnieje.

��Owszem, ale nie mog� wam go da�. Jest zakazane. Wci�� nie potrafi� si� z tym faktem pogodzi�, niemniej jednak taka jest rzeczywisto��. Zostaliby�cie ukarani za jego posiadanie.

��Kodoner jest zakazany tylko tutaj�� stwierdzi�a Mary.

��Nie, nie tylko w Kraldak. Jest zakazany na ca�ym �wiecie.

��Na tym �wiecie�� zauwa�y�a Mary.�� Ale nie na moim. Zabra�abym go ze sob�. Ponter i ja mogliby�my tam postara� si� o dziecko.

G��boko osadzone oczy Vissan zrobi�y si� okr�g�e ze zdumienia. Przez kilka chwil milcza�a. Mary wola�a jej nie ponagla�.

��To chyba mo�liwe�� powiedzia�a wreszcie Barastka.�� Dlaczego nie? Lepiej, �eby kto� skorzysta� z urz�dzenia, ni� �eby nikomu si� nie przys�u�y�o. Ale b�dziecie potrzebowali specjalistycznej pomocy. Trzeba pobra� od ciebie kom�rk� jajow� i zast�pi� haploidalny zestaw chromosom�w pe�nym diploidalnym, stworzonym przez kodoner. Potem jajo zostanie Umieszczone w twojej macicy. Od tego momentu ci��a b�dzie Przebiega�a zwyczajnie.�� Vissan si� u�miechn�a.�� ��cznie z zachciankami na s�one bulwy, porannymi md�o�ciami i innymi dolegliwo�ciami.

Mary z entuzjazmem podchodzi�a do pomys�u, dop�ki by� abstrakcyjnym, niemal magicznym rozwi�zaniem. Ale teraz�

��Nie s�dzi�am, �e trzeba b�dzie usun�� moje naturalne DNA. My�la�am, �e po prostu tak spreparuje si� DNA Pontera, aby sta�o si� kompatybilne z moim.

Vissan unios�a brew.

��M�wi�a�, �e zajmujesz si� biologi� molekularn�. Skoro tak, to na pewno wiesz, �e nie ma nic wyj�tkowego zar�wno w kwasie deoksyrybonukleinowym produkowanym przez tw�j organizm, jak i tym wytworzonym przez maszyn�. Prawd� m�wi�c, nie spos�b odr�ni� naturalnej nici od sztucznie wytworzonej. Nie ma mi�dzy nimi �adnej chemicznej r�nicy.

Mary zmarszczy�a czo�o. Cz�sto krytykowa�a swoj� siostr� za to, �e przep�aca, kupuj�c �naturalne� witaminy, kt�re pod wzgl�dem sk�adu chemicznego nie r�ni�y si� niczym od tych produkowanych w laboratoriach. No, ale�

��Ale jedna ni� pochodzi z mojego organizmu, a druga nie.

��W zasadzie tak�

��Nie, przepraszam ci�. Oczywi�cie masz racjꠗ przyzna�a Mary.�� Od lat powtarzam moim studentom, �e DNA to nic innego jak tylko zakodowane informacje genetyczne.�� U�miechn�a si� do Pontera i ma�ej Mega.�� Je�li s� to nasze informacje, dziecko te� b�dzie nasze.

Ponter spojrza� na ni� i skin�� g�ow�.

��Trzeba tylko b�dzie dokona� sekwencjonowania naszego materia�u genetycznego�� zauwa�y�.

��To nie problem�� stwierdzi�a Vissan.�� Prawd� m�wi�c, kodoner poradzi sobie tak�e i z tym zadaniem.

��Wspaniale!�� ucieszy�a si� Mary�� Masz prototyp tutaj?

��Nie, jest ukryty. Zakopany. Ale dobrze go zabezpieczy�am. Mam go niedaleko. Mog� go raz-dwa wydosta�.

��To by dla nas wiele znaczy�o�� powiedzia�a Mary. W tej samej chwili przysz�a jej do g�owy pewna my�l.�� A mo�e chcia�aby� wr�ci� ze mn� na moj� Ziemi�? Gwarantuj� ci, �e twoje urz�dzenie nie b�dzie tam zakazane i nikt nie zabroni ci kontynuowania bada�.

��Zdumiewaj�cy pomys�!�� przyzna�a Vissan.�� Jaki jest tw�j �wiat?

��Hm, zupe�nie inny. Przede wszystkim jest tam o wiele wi�cej ludzi.

��Ile?

��Sze�� miliard�w.

��Sze�� miliard�w? To chyba nie potrzebujecie urz�dze� wspomagaj�cych zap�odnienie�

Mary musia�a przyzna� jej racj�.

��Poza tym m�czy�ni i kobiety mieszkaj� ze sob� przez ca�y czas.

��To szale�stwo! I nie dzia�aj� sobie na nerwy?

��No� czasem dzia�aj�� U nas jest po prostu zupe�nie inaczej. Te� mamy wiele pi�knych rzeczy. Stacj� orbitaln�, kt�ra kr��y po orbicie oko�oziemskiej. Budynki, kt�re pn� si� coraz wy�ej, ku niebu��� �Cho� ju� o dwa mniej ni� kiedy��, doda�a ze smutkiem w my�lach.�� I nasza kuchnia jest bardziej urozmaicona.

��By�e� tam, Ponterze?

��Tatu� by� tam ju� trzy razy!�� wtr�ci�a Mega.

��My�lisz, �e by mi si� tam spodoba�o?�� chcia�a wiedzie� Vissan.

��To zale�y�� przyzna�.�� A podoba ci si� tutaj, w tej g�uszy?

��Bardzo. Ju� si� do tego miejsca przywi�za�am.

��Jeste� wra�liwa na zapachy?

��Jakie zapachy?

��Oni tam produkuj� energi�, spalaj�c rop� i w�giel, dlatego w ich miastach �mierdzi.

��To ma�o zach�caj�ce. Chyba jednak wol� zosta� u siebie.

��Do niczego nie b�dziemy ci� zmuszali�� stwierdzi�a Mary.�� Tylko naucz nas obs�ugi kodonera.

Vissan spojrza�a na Pontera.

��A ty jak si� na to zapatrujesz? Ja dobrowolnie uwolni�am si� od cywilizacji i Siwi�� Najwy�si czy Najni�si�� nie maj� ju� nade mn� w�adzy. Ale ty�

Ponter zerkn�� na Mary, po czym przeni�s� wzrok na Vissan.

��Ju� raz przeciwstawi�em si� Radzie Siwych. Zlekcewa�y�em wydany przez nich nakaz powrotu na nasz� Ziemi� i dzi�ki temu portal do drugiego �wiata pozosta� otwarty. Prawd� m�wi�c, nadal by�bym na �wiecie Mare, gdyby nasza ambasadorka nie przekona�a innych Barast�w, aby przeszli na drug� stron� . A poza tym�

��Tak?

��Uwa�am, �e niekt�rych ludzi sterylizuje si� nies�usznie i dlatego��� Umilk� nagle, a Mary doko�czy�a za niego.

��Chodzi mu o jego partnera, Adikora. Kiedy Ponter znikn�� z tego �wiata, przedostaj�c si� na m�j, Adikora pos�dzano o to, �e go zamordowa� i pozby� si� cia�a. Grozi�a mu sterylizacja. Czy tak, Ponterze?

��Co?�� spyta� nieobecnym tonem.�� Aaa, tak. Tak, w�a�nie to mia�em na my�li.

��Skoro oboje chcecie u�y� kodonera, ch�tnie wam go dam.�� Vissan wskaza�a gestem drzwi.�� Zaraz po niego p�jd�. Tylko nie przyznawajcie si� nikomu�� przynajmniej na tym �wiecie�� �e jest w waszych r�kach.

��Jock, mog�abym zamieni� z tob� s��wko?

Siedz�cy za biurkiem Krieger podni�s� g�ow�. Chyba troch� zbyt paranoicznie wystrzega� si� otwartego podziwiania urody Louise. Wiedzia�, �e to przez r�nic� pokole� w ko�cu mia� o trzydzie�ci sze�� lat wi�cej ni� ona�� no, ale by� �wiadkiem, jak jego koledzy z RAND �ci�gali na siebie k�opoty z powodu rzekomo seksistowskich uwag, wi�c wola� uwa�a�.

��Ach, Louise�� powiedzia�, wstaj�c zza biurka. Tego odruchu nie zdo�a� si� pozby�, tak jak innych manier, kt�re wpoili mu rodzice.�� Co mog� dla ciebie zrobi�?

��Pami�tasz nasz� rozmow� o ewentualnym wp�ywie zaniku pola magnetycznego planety na �wiadomo��?

��Jak m�g�bym zapomnie�? M�wi�a�, �e ludzka �wiadomo�� �uruchomi�a si� w�a�nie podczas takiego procesu.

��Zgadza si�. Czterdzie�ci tysi�cy lat temu do �wielkiego skoku� dosz�o w trakcie zanikania magnetycznego pola Ziemi, co teraz znowu si� zaczyna. Na naszym wszech�wiecie pole powr�ci�o z tak� sam� polaryzacj�, jak� mia�o wcze�niej�� tak si� dzieje mniej wi�cej w po�owie tego typu zdarze� i nie pozostawi�o u nas �adnych �lad�w przebiegunowania. Za to na drugim �wiecie polaryzacja uleg�a odwr�ceniu i zosta�a zarejestrowana w ich zapisie geologicznym. Jak m�wi�am wcze�niej, nieprzypadkowo �wiadomo�� hominid�w pojawi�a si� podczas zaniku pola magnetycznego i�

��Wspomina�a� te�, �e tym razem r�wnie� mo�e to w jaki� spos�b wp�yn�� na nasz� �wiadomo��, a nawet spowodowa� jej zanik.

��W�a�nie. Wtedy wysun�am tak� hipotez�, poniewa� dostrzeg�am zbie�no�� mi�dzy wyst�pieniem wielkiego skoku naprz�d i okresem, gdy na Ziemi dosz�o do zaniku pola magnetycznego. Najwyra�niej musia�a istnie� jaka� zale�no�� mi�dzy polem magnetycznym a �wiadomo�ci�. Od tamtej pory sporo szpera�am, pr�buj�c ustali�, czy kto� prowadzi� badania elektromagnetycznej natury �wiadomo�ci. I przyznaje, Jock, �e teraz martwi� si� jeszcze bardziej.

��Dlaczego? Neandertalczycy przecie� przetrwali jedno przebiegunowanie, to, kt�re zacz�o si� na ich �wiecie �wier� wieku temu. Nie mieli �adnych problem�w.�� Jock zdumia� si�, kiedy przeczyta� wyniki prac prowadzonych przez Coego i Prevota, pokazuj�ce, �e w ska�ach jego w�asnej Ziemi r�wnie� znajduj� si� dowody na to, i� do zaniku pola magnetycznego mog�o doj�� w ci�gu dos�ownie tygodni, a nie ca�ych stuleci.�� Skoro oni przetrwali to bezproblemowo, dlaczego u nas mia�oby by� inaczej?

��Nie mam nic przeciwko Barastom�� przyzna�a Louise. Nazywanie ich neandertalczykami podobno stawa�o si� politycznie niepoprawne.�� Ale s� odr�bnym gatunkiem i maj� inaczej zbudowane m�zgi. Wystarczy przyjrze� si� ich czaszkom, �eby to stwierdzi�. Fakt, �e oni przeszli to bez szwanku, nie oznacza, �e podobnie b�dzie z nami.

��Och, daj spok�j, Louise!

��M�wi� serio. Szuka�am w sieci informacji na temat zale�no�ci mi�dzy polem elektromagnetycznym a �wiadomo�ci� i natrafi�am na co� bardzo interesuj�cego. Nazywa si� to teori� CEMI.

��Jak� teori�? Cieni?�� zdziwi� si� Jock. �Idealna nazwa dla niewydarzonych wymys��w��� doda� w my�lach.

��CEMI�� sprostowa�a Louise.�� To skr�t od Conscious Electromagnetic Information. Opracowa�o j� niezale�nie od siebie dwoje naukowc�w: John Joe McFadden z University of Surrey oraz Susan Pockett z Nowej Zelandii.�� Louise spojrza�a za okno, staraj�c si� zebra� my�li.�� Rzecz w tym, �e okre�lono ju� wszystkie konkretne strefy ludzkiego m�zgu. Wiemy, gdzie powstaj� obrazy wizualne, gdzie rozwi�zywane s� zadania matematyczne, a nawet�� na pewno czyta�e� o tym w prasie�� gdzie maj� swoje �r�d�o uczucia religijne. Nie uda�o nam si� odkry� jedynie dok�adnej lokalizacji �wiadomo�ci w m�zgu. Ot� McFadden i Pockett twierdz�, �e j� znale�li. Niedok�adnie w samym m�zgu, ale w tym, co go otacza i przenika: w polu elektromagnetycznym. Takie pole umo�liwia komunikowanie si� nawet bardziej oddalonym od siebie neuronom, ��cz�c wszystkie fragmenty informacji w zintegrowan� ca�o��, w sp�jny obraz rzeczywisto�ci.

��Bezprzewodowa komunikacja w m�zgu?�� zdziwi� si� Jock. Temat zaczyna� go intrygowa�.

��W�a�nie. W 1993 roku Karl Popper zasugerowa�, �e �wiadomo�� jest przejawem pola si�owego w m�zgu, ale s�dzi�, �e jest to jaki� nieznany nam rodzaj pola. Uwa�a�, �e ju� by�my je odkryli, gdyby chodzi�o o znan� nam energi�. Tymczasem McFadden i Pockett twierdz�, �e jest to po prostu pole elektromagnetyczne.

��I wykryli jego istnienie?

��Wiadomo, �e w samym m�zgu oraz wok� niego istnieje aktywno�� elektromagnetyczna. W�a�nie to mierzy badanie EEG. Pami�taj jednak, �e nasi przyjaciele Bara�ci po��czyli elektromagnetyzm z si�� j�drow�. Okazuje si�, �e pola elektromagnetyczne, w��czaj�c w to pole Ziemi oraz te, jakie wytwarzaj� nasze m�zgi, s� bardziej skomplikowane, ni� s�dzili�my.

��I ci badacze, o kt�rych wspomnia�a�, dowiedli, �e takie pola maj� zwi�zek ze �wiadomo�ci�?

Louise odsun�a w�osy z czo�a.

��Nie, jeszcze nie. I przyznaj�, �e w og�le sam ten pomys� wywo�uje wielki sprzeciw w pewnych kr�gach. Staruszek Kartezjusz wierzy� w dualizm�� w to, �e cia�o i umys� s� odr�bne�� ale jego teorie ju� dawno wysz�y z mody, a niekt�rzy postrzegaj� CEMI jako niemile widziany powr�t do tamtych pogl�d�w. Jednak bior�c pod uwag� przetwarzanie informacji, teoria CEMI ma sens. McFadden i Pockett twierdz�, �e �wiadomo�� oraz informacja s� tym samym zjawiskiem, postrzeganym w r�nych ramach odniesienia i�

��I co?

��Hm� je�li �wiadomo�� jest zjawiskiem elektromagnetycznym, to chyba nie powinno nas dziwi�, �e po raz pierwszy pojawi�a si� w�a�nie podczas zaniku pola geomagnetycznego. W oparciu o niedawne do�wiadczenia Barast�w wiemy ju�, �e taki zanik sam w sobie nie wywo�uje problem�w ze �wiadomo�ci�� ale pami�taj, �e ja zajmuj� si� zjawiskami solarnymi. Co prawda moj� specjalno�ci� s� neutrina, ale interesuj� si� te� ca�ym spektrum problem�w zwi�zanych z promieniowaniem S�o�ca. Ot� nasze m�zgi, z ich wra�liwym polem elektromagnetycznym, w trakcie zaniku pola magnetycznego Ziemi przez ca�e lata, a by� mo�e nawet dekady, b�d� podlega� dzia�aniu strumieni promieniowania s�onecznego, kt�re w normalnych warunkach do nas nie dociera. Im bardziej w to wnikam, tym cz�ciej my�l�, �e naprawd� mo�e doj�� do jakiej� awarii �wiadomo�ci.

��Ale� to ob��d�� stwierdzi� Jock.�� �wiadomo�� nie mo�e by� elektromagnetyczna. W zesz�ym roku robiono mi rezonans magnetyczny i zapewniam ci�, m�oda damo, �e podczas ca�ego badania by�em w pe�ni �wiadomy.

��To w�a�nie najcz�stszy argument przeciwko tej teorii�� przyzna�a Louise, kiwaj�c g�ow�.�� McFadden zaj�� si� t� konkretn� kwesti� w swoim najnowszym referacie zamieszczonym w �Journal for Consciousness Studies�. Twierdzi, �e p�yn w komorach m�zgowych przyczynia si� do wytworzenia swego rodzaju klatki Faradaya, kt�ra izoluje m�zg od wi�kszo�ci zewn�trznych p�l elektrycznych. Co do badania metod� rezonansu magnetycznego, McFadden przypomina, �e s� to statyczne pola elektryczne�� zmienia si� tylko kierunek poruszaj�cych si� �adunk�w�� i dlatego nie powoduj� one skutk�w fizjologicznych. Magnetyczne pole Ziemi te� jest statyczne i do�� jednorodne�� a raczej by�o takie do momentu, gdy rozpocz�� si� proces jego zaniku. Tymczasem w przeciwie�stwie do statycznego, zmienne zewn�trzne pole elektromagnetyczne prowadzi do powstania w m�zgu zjawiska przewodzenia. Dlatego wp�ywa na aktywno�� m�zgow�. Prawd� m�wi�c, s� nawet surowe wytyczne dotycz�ce wielokrotnej magnetycznej stymulacji przezczaszkowej, do kt�rych nale�y si� stosowa�, aby nie doprowadzi� do zaburze� u zdrowych ludzi.

��Ale� ale je�li �wiadomo�� jest elektromagnetyczna, dlaczego nie potrafimy jej wykry�?

��W�a�nie �e potrafimy. Susan Pockett podaje przyk�ady rozmaitych bada�, kt�re dowodz�, i� elektromagnetyczne pole m�zgu zmienia si� zawsze w ten sam okre�lony spos�b w reakcji na konkretne bod�ce. Mo�na zmierzy� zmiany w elektromagnetycznym polu m�zgu osoby, kt�ra patrzy na co� czerwonego, a nie niebieskiego, albo s�yszy �rodkowe C zamiast wysokiego, i tak dalej. Pockett naprawd� skutecznie odpiera zarzuty pod adresem jej teorii. Na przyk�ad, je�li cia�o modzelowate, czyli pasmo istoty bia�ej ��cz�ce praw� i lew� p�kul�, zostanie przerwane, mo�na by si� spodziewa�, �e komunikacja mi�dzy p�kulami zaniknie. A tymczasem, poza celowo zaaran�owanymi sytuacjami, pacjenci, u kt�rych tak jest, funkcjonuj� ca�kiem normalnie. Pomimo braku fizycznego po��czenia mi�dzy p�kulami m�zgu �wiadomo�� tych os�b pozostaje zintegrowana w�a�nie dlatego, �e�� jak twierdzi Pockett�� jest ona wynikiem dzia�ania pola elektromagnetycznego obejmuj�cego ca�y m�zg, a nie jakich� reakcji neurochemicznych zachodz�cych w tym organie.

��Czyli �e co? Obie p�kule porozumiewaj� si� telepatycznie? Daj spok�j!

��Faktem jest, �e komunikuj� si�, nawet gdy nie ma mi�dzy nimi bezpo�redniego ��cza.

��W takim razie dlaczego nie odbieram twoich my�li, kiedy stoj� obok ciebie?

��No tak, po pierwsze pami�taj, �e m�zg tkwi w klatce Faradaya, kt�ra go os�ania. Po drugie, Pockett uwa�a, �e oscylacje zwi�zane ze �wiadomo�ci� wahaj� si� w przedziale od jednego do stu herc�w, przy czym wi�kszo�� osi�ga oko�o 40 Hz. Dla takiej warto�ci d�ugo�� fali wynosi 8 tysi�cy kilometr�w, a wiadomo, �e idealna antena do odbioru elektromagnetycznego sygna�u powinna mie� d�ugo�� jednej fali. A zatem bez naprawd� gigantycznego odbiornika lub ogromnie czu�ego sprz�tu nie zdo�asz nigdy przechwyci� nic z mojej �wiadomo�ci. Blisko�� nie ma tu �adnego znaczenia. Oczywi�cie to, �e pole ogranicza si� do obj�to�ci pojedynczego m�zgu, ma sens. Jedn� z wa�niejszych kwestii zwi�zanych ze �wiadomo�ci� jest problem wzajemnego powi�zania aktywno�ci r�nych fragment�w sieci neuronowej. Sp�jrz na przyk�ad na t� ksi��k�.�� Louise wskaza�a tom le��cy na biurku Jocka. By�o to stare studium taktyk stosowanych w wojnie nuklearnej.�� Jedna cz�� m�zgu rejestruje kolor zielony. Druga odr�nia dany przedmiot od t�a. Trzecia wygrzebuje z archiwum pami�ci s�owo �ksi��ka�. Wiemy, �e tak w�a�nie dzia�a nasz m�zg, wykonuj�c wiele oddzielnych funkcji. Ale jak wszystkie te kawa�ki ��cz� si� ze sob�, daj�c w sumie my�l, �e patrzymy na zielon� rzecz zwan� ksi��k�? Wed�ug CEMI dzieje si� to w�a�nie za spraw� pola elektromagnetycznego.

��To tylko przypuszczenia�� stwierdzi� Jock.

��Fakt, takie potraktowanie problemu jest bardzo nowatorskie, ale to solidna naukowa teoria, kt�ra wysuwa mo�liwe do zweryfikowania za�o�enia. M�wi� ci, Jock, dop�ki nie zacz�a si� ca�a ta heca z alternatywnymi �wiatami, w zasadzie nie zastanawia�am si� nad tym, co sk�ada si� na nasz� �wiadomo��. Ale to naprawd� fascynuj�ca sfera bada�.

��My�lisz, �e zanik magnetycznego pola Ziemi zak��ci jej funkcjonowanie?

��Nie twierdz�, �e co� na pewno si� wydarzy. W ko�cu masz racj�, �e neandertalczycy niedawno przeszli przebiegunowanie na swoim �wiecie i nic im si� nie sta�o. No, ale przyznaj�, �e si� martwi�. I ty chyba te� powiniene�.

��To�� powiedzia�a Vissan, stawiaj�c na stole bladozielone urz�dzenie�� jest prototyp kodonera.

Mary przyjrza�a si� urz�dzeniu. Kszta�tem i wielko�ci� przypomina�o trzy bochenki chleba u�o�one jeden za drugim�� oczywi�cie �aden neandertalczyk nie u�y�by takiego por�wnania.

��Potrafi syntetyzowa� ka�d� ni� kwasu deoksyrybonukleinowego lub rybonukleinowego wraz z bia�kami potrzebnymi do wyprodukowania chromosom�w czy innych struktur.

Mary pokr�ci�a g�ow� ze zdumieniem.

��To prawdziwa fabryka �ycia�� stwierdzi�a, patrz�c na Vissan.�� Na moim �wiecie dosta�aby� za to nagrod� Nobla� najwy�sze wyr�nienie w dziedzinie nauki.

��A tutaj kodoner jest zakazany.�� W g�osie Vissan zabrzmia�a gorycz.�� A przecie� mia�am dobre intencje.

��Czyli jakie?�� Mary zmarszczy�a brwi.

Vissan przez chwil� milcza�a.

��Mam m�odszego brata, kt�ry �yje w zamkni�tym o�rodku�� powiedzia�a w ko�cu.�� Naukowcom uda�o si� wyeliminowa� wi�kszo�� dziedzicznych chor�b genetycznych, ale czasem wyst�puj� genetyczne wady, kt�rych si� nie dziedziczy. M�j brat ma� hm, nie wiem, jak wy to nazywacie. Ma dodatkowy chromosom dwudziesty drugi.

��Chyba dwudziesty pierwszy�� odruchowo poprawi�a j� Mary.�� Nie. Oczywi�cie masz racj�. U was jest to chromosom dwudziesty drugi. My nazywamy to zespo�em Downa.

��Czy u Gliksin�w objawy s� takie same? Niedostateczny rozw�j umys�owy i fizyczny?

Mary przytakn�a. U gatunku Homo sapiens zesp� Downa ��czy� si� z charakterystycznymi cechami fizycznymi, takimi jak wystaj�cy j�zyk, p�aska twarz czy fa�dy przyoczne. Zastanawia�a si�, jak wygl�da Barast z zespo�em Downa.

��Moja matka nale�a�a do generacji 140. Powinna urodzi� swoje pierwsze dziecko, kiedy mia�a dwadzie�cia lat, ale nie zasz�a wtedy w ci���. Nie sta�o si� to tak�e, kiedy mia�a lat trzydzie�ci. Ja urodzi�am si�, gdy sko�czy�a czterdzie�ci lat, a m�j brat, Lanamar, kiedy mia�a pi��dziesi�t.

��Ci��a w tak p�nym okresie �ycia zwi�ksza ryzyko wyst�pienia zespo�u Downa tak�e w�r�d moich ludzi�� przyzna�a Mary.

��To dlatego, �e organizm ma mniejsz� zdolno�� wytwarzania czystych zestaw�w chromosom�w. W�a�nie temu chcia�am zaradzi栗 i uda�o mi si�. M�j kodoner m�g� wyeliminowa� wszystkie b��dy kopiowania, wykluczy� wszystkie�

��Co takiego?

��Przykro mi�� odezwa�a si� Christine�� ale nie wiem, jak przet�umaczy� s�owo, kt�rego u�y�a Vissan. Chodzi o nieprawid�owo�� liczby chromosom�w. S� trzy tam, gdzie powinny by� tylko dwa.

��Trisomia�� podpowiedzia�a Mary.

��Gdyby moi rodzice�� ci�gn�a Vissan�� mieli do dyspozycji metody pozwalaj�ce niezale�nie od wieku stworzy� idealny diploidalny zestaw chromosom�w, Lanamar urodzi�by si� normalny. Taki spos�b pozwoli�by wyeliminowa� mn�stwo podobnych schorze�.

�Rzeczywi�cie��� pomy�la�a Mary. Jedno na 500 dzieci Gliksin�w rodzi�o si� z aberracj� chromosomu p�ciowego, na przyk�ad z zespo�em Klinefeltera (czyli z dwoma lub wi�ksz� liczb� chromosom�w X i z jednym Y, b�d� te� z ich mozaik�), z trzema chromosomami X, z zespo�em Turnera (pojedynczym chromosomem X zupe�nie pozbawionym pary b�d� wyst�puj�cym ze skr�conym drugim chromosomem p�ciowym), czy z zespo�em XYY powoduj�cym u m�czyzn wi�ksz� agresj�. Mary podejrzewa�a, �e Cornelius Ruskin ma dodatkowy chromosom Y; wskazywa�y na to jego budowa cia�a i usposobienie. Zdarza�y si� tak�e inne kombinacje, ale w wi�kszo�ci takich przypadk�w dochodzi�o do samoistnych poronie�.

��To nie wszystko�� powiedzia�a Vissan.�� Na pocz�tku kierowa�am si� ch�ci� zapobiegania trisomii i innym tego typu wadom. Jednak kiedy zacz�am badania, zda�am sobie spraw� z cudownych mo�liwo�ci, jakie si� przede mn� otwiera�y.

��Z jakich?�� spyta� Ponter.

��Chcia�am wyeliminowa� przypadkowo�� doboru gen�w, daj�c rodzicom mo�liwo�� wyboru cech potomstwa.

��Jak to?�� zdziwi� si�.

Vissan spojrza�a na niego.

��Odziedziczy�e� pewn� grup� cech po ojcu i inn� po matce; po�owa twojego kwasu deoksyrybonukleinowego pochodzi od jednego rodzica, a po�owa od drugiego. W sumie te dwie po��wki daj� twoje czterdzie�ci osiem chromosom�w. Jednak ka�dy tw�j plemnik zawiera przypadkowy zbi�r tych wszystkich cech. Ty�� Ponter Boddit�� masz gen koloru oczu od ojca i od matki, gen koloru w�os�w od ojca i od matki, gen determinuj�cy kszta�t wa�u nadoczodo�owego od ojca i od matki, i tak dalej. Ale tw�j plemnik zawiera tylko dwadzie�cia cztery chromosomy, czyli po�ow� twojego kwasu deoksyrybonukleinowego. W ka�dej twojej kom�rce rozrodczej znajduje si� albo gen z cech� od ojca, albo gen z cech� od matki, ale nigdy i jeden, i drugi. Jeden plemnik otrzyma zestaw informacji genetycznej z kolorem oczu twojej matki, kolorem w�os�w twego ojca i kszta�tem wa�u nadoczodo�owego twojej matki. W drugim znajdzie si� dok�adnie odwrotna kombinacja. W trzecim b�d� tylko cechy twojej matki, a w czwartym tylko twego ojca. I tak dalej, po kolei, z dziesi�tkami tysi�cy twoich gen�w. Prawdopodobie�stwo powstania dw�ch plemnik�w z tak� sam� kombinacj� zakodowanych cech jest znikome. Podobnie jest z kom�rkami jajowymi. Mo�na by� niemal ca�kowicie pewnym, �e nie znajd� si� dwie o takim samym po��czeniu materia�u genetycznego matki matki oraz materia�u genetycznego ojca matki.

��Rozumiem�� powiedzia� Ponter.

��We�my na przyk�ad Mega. Jest twoj� c�rk�, tak?

��Jestem!�� przytakn�a dziewczynka.

Vissan przykucn�a obok ma�ej.

��Ma br�zowe oczy, a ty masz z�ote�� zauwa�y�a Vissan.�� Masz jeszcze inne dzieci?

��Starsz� c�rk�, Jasmel.

��I jakiego koloru oczy ma Jasmel?

��Takie jak moje.

��Szcz�ciara!�� Mega wyd�a wargi.

��Rzeczywi�cie�� przyzna�a Vissan, po czym wsta�a i pog�aska�a dziewczynk� po g�owie. Spojrza�a na Pontera.�� Br�zowy kolor oczu jest dominuj�cy; z�oty jest recesywny. Prawdopodobie�stwo, �e dziecko odziedziczy tw�j kolor oczu, wynosi�o zaledwie jeden do czterech. Gdyby� jednak powierzy� przygotowanie materia�u genetycznego kodonerowi, m�g�by� zadecydowa�, �e chcesz, aby obie c�rki mia�y z�ote oczy lub jak�kolwiek inn� cech� zawart� w kodach genetycznych twoim i twojej partnerki.

��Bu!�� j�kn�a Mega.�� Chcia�abym mie� z�ote oczy!

��Czy teraz ju� rozumiecie?�� spyta�a Vissan.�� Podczas naturalnego zap�odnienia ��cz� si� zupe�nie przypadkowo skomponowane zestawy cech.�� Ponter skin�� g�ow�.�� Nie uwa�acie jednak, �e to szalone? Absolutna ruletka cech! I nie m�wi� tu tylko o tak ma�o znacz�cych sprawach jak kolor oczu. Na przyk�ad, Ponterze, masz dwa geny odpowiadaj�ce za elastyczno�� soczewki oka: jeden od matki i jeden od ojca. Za��my, �e ten od matki jest dobry i umo�liwia ostre widzenie a� po staro��, ale ten, kt�ry odziedziczy�e� po ojcu, sprawi�, �e od dzieci�stwa musia�e� nosi� koryguj�ce szk�a. Swojemu dziecku przeka�esz tylko jeden z tych gen�w. Kt�ry wybierzesz?

��Oczywi�cie gen mojej matki�� przyzna� Ponter.

��W�a�nie! Jednak przy naturalnym pocz�ciu nie masz tego wyboru. W og�le nie masz �adnego wyboru. Zupe�n� loteri� jest to, jakie geny otrzyma tw�j potomek, poniewa� pozwalasz niedoskona�ej naturze decydowa� o informacji genetycznej, jaka znajdzie si� w ka�dym z twoich plemnik�w. Ale gdyby�my sekwencjonowali tw�j kwas deoksyrybonukleinowy, mogliby�my z ka�dej pary odziedziczonych przez ciebie cech wybra� lepszy gen. W ten spos�b otrzymaliby�my haploidalny zestaw zawieraj�cy tylko te bardziej po��dane cechy. Tak samo mogliby�my zrobi� z materia�em genetycznym Mary, tworz�c haploidalny zestaw najlepszych cech z jej genetycznego repertuaru. Potem wystarczy�oby po��czy� oba te zestawy i stworzy� najlepszego potomka, jakiego mogliby�cie sp�odzi�. To dziecko nadal b�dzie pod wzgl�dem genetycznym w po�owie takie jak ojciec, a w po�owie takie jak matka, ale odziedziczy najlepsz� ze wszystkich mo�liwych kombinacji materia�u genetycznego obojga rodzic�w.

��Rany�� powiedzia�a Mary z podziwem.�� Wprawdzie to niezupe�nie dzieci na zam�wienie, ale�

Vissan pokr�ci�a g�ow�.

��Nie, cho� to te� jest technicznie mo�liwe przy u�yciu kodonera. Wystarczy wprowadzi� allele nieobecne u �adnego z rodzic�w. Ale to nigdy nie by�o moj� intencj�. Wkr�tce zostanie pocz�ta generacja 149 i chcia�am, aby by�o to najlepsze pokolenie wszech czas�w, posiadaj�ce same pozytywne cechy rodzic�w, kt�rzy dadz� tej generacji pocz�tek.�� Barastka ponownie pokr�ci�a g�ow�, a jej g�os sta� si� jeszcze ni�szy ni� zwykle.�� W ten spos�b zrobiliby�my dla naszego gatunku tyle samo dobrego, ile wcze�niej zdzia�ano dzi�ki oczyszczeniu puli gen�w.�� Westchn�a ze smutkiem. Po chwili jednak zdo�a�a otrz�sn�� si� z �alu, przynajmniej na jaki� czas.�� No c�, nigdy do tego nie dojdzie. Ale przynajmniej wy mo�ecie skorzysta� z mo�liwo�ci, jakie daje kodoner.

Mary mia�a wra�enie, �e za moment jej serce eksploduje. Mia�a zosta� matk�! To naprawd� mia�o si� sta�.

��To cudownie, Vissan, dzi�kuj� ci! Nauczysz nas go obs�ugiwa�?

��Jak najbardziej. Mam nadziej�, �e baterie wci�� s� na�adowane��� Barastka dotkn�a jednej z kontrolek i po chwili kwadratowy monitor po�rodku urz�dzenia obudzi� si� do �ycia.�� Mo�na oczywi�cie pod��czy� kodoner do wi�kszego monitora. Najpierw wlewamy odpowiednie zwi�zki chemiczne tutaj, w t� szpar�.�� Wskaza�a otw�r po prawej stronie.�� A to, co powstanie, wychodzi t�dy w postaci zawiesiny wodnej.�� Pokaza�a kurek z lewego boku.�� Naturalnie trzeba tu zamocowa� sterylne szklane naczynie.

��A jak si� wprowadza dane?�� spyta�a Mary, z fascynacj� przypatruj�c si� urz�dzeniu.

��Jest opcja sterowania g�osem.�� Vissan poci�gn�a za ga�k� kontroln� i odwr�ci�a si� przodem do maszyny.�� Stw�rz ni� kwasu deoksyrybonukleinowego d�ugo�ci stu tysi�cy nukleotyd�w, sk�adaj�c� si� z powtarzaj�cego si� kodonu adenina-cytozyna-tymina.�� Spojrza�a na Gliksink�.�� To aminokwas o nazwie�

��Treonina�� doko�czy�a Mary.

Vissan przytakn�a.

��W�a�nie.

Na urz�dzeniu zapali�o si� kilka zielonych �wiate�ek.

��Aha, i prosz�, sygnalizuje, �e nale�y wprowadzi� sk�adniki.�� Wskaza�a na monitor.�� Widzisz? Tutaj podane jest, czego potrzeba. Dane mo�na te� wprowadzi�, u�ywaj�c klawiatury.�� Wskaza�a prze��cznik.�� Tym wybiera si� mi�dzy kwasem deoksyrybonukleinowym i rybonukleinowym. Dane mo�na wprowadza� na jakimkolwiek poziomie szczeg�owo�ci, a� po pojedyncze nukleotydy.�� Wskaza�a cztery przyciski tworz�ce kwadrat.

Mary kiwn�a g�ow�. Prze��cznik musia� by� ustawiony na DNA, poniewa� na klawiszach widnia�y neandertalskie symbole adeniny, guaniny, tyminy i cytozyny. Przesun�a palcem obok innego zestawu przycisk�w w uk�adzie osiem na osiem.

��A te pewnie s�u�� do okre�lania kodon�w, tak?�� W genetyce kodonami nazywano sekwencje trzech nukleotyd�w. W sumie by�o ich 64. Ka�dy kodowa� jeden z dwudziestu aminokwas�w w bia�ku. Poniewa� kodon�w by�o wi�cej ni� aminokwas�w, niekt�re kombinacje oznacza�y to samo i traktowano je jako genetyczne synonimy.

��Tak, zgadza siꠗ potwierdzi�a Vissan.�� Umo�liwiaj� wyb�r kodon�w. A je�li jest ci wszystko jedno, jaki kodon zostanie u�yty dla konkretnego aminokwasu, wystarczy wprowadzi� nazw� samego aminokwasu. O, tutaj.�� Wskaza�a dwadzie�cia guzik�w u�o�onych w czterech rz�dach po pi��.�� Zazwyczaj tych kontrolek u�ywa si� tylko do drobnych korekt. R�czne wybieranie wszystkich element�w d�ugiej sekwencji kwasu deoksyrybonukleinowego by�oby potwornie uci��liwe. Zwykle wystarczy pod��czy� kodoner do komputera i skopiowa� genetyczny design, jaki chcemy otrzyma�.

��Zdumiewaj�ce. Nie uwierzy�aby�, ile musimy si� napracowa� przy klejeniu gen�w.�� Mary spojrza�a na Vissan.�� Dzi�kuj� ci.

��Bardzo prosz�. No to zabierzmy si� do roboty.

��Teraz?�� zdziwi�a si� Mary.

��Oczywi�cie. Nie wyprodukujemy tu kwasu deoksyrybonukleinowego, ale ustawimy ca�y proces. Najpierw pobierzemy pr�bki DNA twojego i Pontera, a potem przeprowadzimy ich sekwencjonowanie.

��Mo�esz to zrobi� tutaj?

��Kodoner mo�e. My tylko dostarczymy mu pr�bki DNA. Analiza ka�dej potrwa oko�o decymy.

��Tak kr�tki czas wystarczy na sekwencjonowanie ca�ego genomu cz�owieka?�� zdumia�a si� Mary.

��Tak. Uruchomimy kodoner, a potem upolujemy sobie co� do jedzenia.

��Ch�tnie pomogꠗ zg�osi� si� Ponter, podnosz�c r�kꠗ cho� wiem, �e �wietnie radzisz sobie sama.

��W towarzystwie b�dzie weselej�� odpar�a Vissan.�� Ale najpierw pobior� pr�bki materia�u genetycznego od ka�dego z was�

Ponter skontaktowa� si� z kierowc� sze�cianu podr�nego i odprawi� go do Kraldak. Uzna�, �e kiedy b�d� gotowi wraca� do domu, wezw� drugi pojazd.

Potem razem z Vissan wybrali si� na polowanie, zostawiaj�c Mary i Mega w chacie. Mega pokaza�a Mary, jak dzia�a jej nowa zabawka; potem Mary opowiedzia�a dziewczynce fragment Ksi�gi d�ungli Kiplinga, a wreszcie nauczy�a si� od ma�ej kr�tkiej neandertalskiej piosenki. Doskonale si� bawi�y. Mary wiedzia�a, �e z w�asnym dzieckiem b�dzie jeszcze cudowniej.

W ko�cu Vissan i Ponter wr�cili z ba�antem. Gospodyni zabra�a si� za przyrz�dzanie ptaka, a Ponter przygotowa� sa�atk�. Okaza�o si�, �e na dachu chaty s� kolektory s�oneczne. Vissan mia�a te� pr�niark� do przechowywania �ywno�ci, elektryczny grzejnik, lampy i inne urz�dzenia. Wszystko to dosta�a w prezencie od przyjaci�, kiedy postanowi�a opu�ci� neandertalsk� spo�eczno��. Mary pomy�la�a, �e w zasadzie takie �ycie nie by�o z�e, byle tylko mie� co czyta�. Vissan pokaza�a jej sw�j elektroniczny notes i zademonstrowa�a, w jaki spos�b mo�e go �adowa� za pomoc� baterii s�onecznych na dachu.

��Tutaj s� teksty, kt�re w sumie licz� ponad cztery miliardy s��w�� wyja�ni�a.�� Oczywi�cie nie mam dost�pu do nowych materia��w, ale to nic. Nowe opracowania i tak s� niewiele warte. Nie to co klasyka!�� Vissan przycisn�a niewielkie urz�dzenie do piersi.�� Uwielbiam czyta� klasyk�!

Mary si� u�miechn�a. Vissan przypomina�a jej Colma, kt�ry wychwala� zalety Shakespearea i innych pisarzy z dawnych epok. Musia�a ukrywa� swoje romanse, �eby unikn�� k��tni.

Obiad smakowa� wybornie�� a mo�e to liczba pokonanych tego dnia kilometr�w zaostrzy�a ich apetyty.

Przed posi�kiem zdj�li ze stolika kodoner, ale kiedy sko�czyli je��, Vissan ponownie ustawi�a urz�dzenie na blacie. Mega zwin�a si� w k�cie pomieszczenia i uci�a sobie drzemk�, a troje doros�ych otoczy�o st�. Vissan zaj�a jedyne krzes�o, Ponter usiad� na pie�ku, a Mary przycupn�a na pr�niarce, dok�adnie naprzeciwko czaszki mamuta.

��Sekwencjonowanie zako�czone�� stwierdzi�a Vissan, zerkaj�c na wy�wietlacz. Mary patrzy�a na ni�, a nie na ekran. Zna�a zaledwie kilka neandertalskich znak�w i nie potrafi�a odczyta� symboli, kt�re pokazywa�. Barastka chyba nie zdawa�a sobie z tego sprawy.�� Jak widzicie�� powiedzia�a, wskazuj�c monitor�� kodoner sporz�dzi� list� pi��dziesi�ciu tysi�cy aktywnych gen�w w kwasie deoksyrybonukleinowym Mare i pi��dziesi�ciu tysi�cy w kwasie deoksyrybonukleinowym Pontera.

��A� pi��dziesi�ciu?�� zdziwi�a si� Mary.�� S�dzi�am, �e w ludzkim DNA jest tylko trzydzie�ci pi�� tysi�cy aktywnych gen�w. Tak wynika z naszych ostatnich bada�.

Vissan zmarszczy�a czo�o.

��Ach, no tak, pomin�li�cie� nie wiem, jak je nazywacie. To rodzaj podwojenia egzon�w. P�niej mog� ci pokaza�, o co chodzi.

��Ch�tnie si� z tym zapoznam�� odpar�a zafascynowana Mary.

��Skoro kodoner dysponuje ju� list� pi��dziesi�ciu tysi�cy alleli gen�w ka�dego z was, oznacza to, �e m�g�by przyst�pi� do wyprodukowania pary gamet, kt�re maj� tak� sam� liczb� chromosom�w. Tylko�

��Tylko co?�� spyta�a Mary.

��Wcze�niej wyja�ni�am wam, jakie mia�o by� pierwotne przeznaczenie tego urz�dzenia. Chodzi�o o umo�liwienie rodzicom wyboru tych alleli, jakie chcieli da� dziecku.

��My�l�, �e w tym mo�emy si� zda� na los.�� Te s�owa wymkn�y si� Mary, zanim zd��y�a si� nad nimi zastanowi�. Przysz�o jej do g�owy, �e by� mo�e da�a o sobie zna� jej naturalna niech�� do majstrowania przy narodzinach �ycia� cho� przecie� samo wykorzystanie kodonera by�o ogromn� ingerencj� w sprawy natury!

Vissan zmarszczy�a brew.

��Gdyby�cie oboje byli Barastami, zaakceptowa�abym tak� decyzj�; ale wtedy, jak sama wcze�niej zauwa�y�a�, Mare, nie potrzebowaliby�cie kodonera do stworzenia przypadkowej kombinacji waszego materia�u genetycznego.�� Kr�c�c g�ow�, Vissan spojrza�a na przedrami� Pontera.�� Nigdy nie s�dzi�am, �e jeszcze kiedy� skorzystam z pomocy implantu, ale� Kompanie Pontera!

��Zdrowego dnia.�� Z zewn�trznego g�o�nika urz�dzenia rozleg� si� m�ski g�os.�� Nazywam si� Hak.

��Witaj, Haku. Przypuszczam, �e po tym, jak nawi�zano kontakt z lud�mi Mare, przeprowadzono badania dotycz�ce r�nic mi�dzy kwasem deoksyrybonukleinowym Barast�w i Gliksin�w.

��O tak, obecnie jest to do�� popularny temat�� przyzna� Hak.

��I wyniki tych bada� s� dost�pne za po�rednictwem planetarnej sieci informacyjnej?

��Oczywi�cie.

��To dobrze. B�dziemy musieli je sprawdza� w trakcie pracy.�� Vissan przenios�a wzrok z Mary na Pontera, a potem z powrotem na Mary.�� Stanowczo odradzam przypadkowe zestawianie waszego materia�u genetycznego. Chodzi przecie� o po��czenie dw�ch gatunk�w.�� Wskaza�a na wy�wietlacz.�� No tak, wyra�nie wida�, �e genomy Barast�w i Gliksin�w s� niemal identyczne, ale powinni�my dok�adnie przeanalizowa� miejsca, w kt�rych si� r�ni�, i rozwa�nie wybra� kombinacje.�� Wskaza�a twarz Mary.�� Czy takie male�kie nosy s� typowe dla twojego gatunku?

Mary przytakn�a.

��No widzisz! Idiotyczne by�oby zakodowanie genu ma�ego, gliksi�skiego nosa i gigantycznej barastowej opuszki w�chowej. Cechy nale�y dobra� tak, aby pasowa�y do siebie, a przynajmniej sobie nie przeszkadza�y.

��Oczywi�cie, masz racj�.�� Mary skin�a g�ow�. W brzuchu mia�a rewolucj�, ale pr�bowa�a nadrabia� min�.�� W takim razie co mamy w menu?

��Hak��� Vissan zwr�ci�a si� do Kompana.

��Genetyczna rozbie�no�� mi�dzy�

��Chwileczk�! Jeszcze nie zada�am ci pytania.

Ponter si� u�miechn��.

��Hak jest bardzo inteligentnym Kompanem. Znasz Kobasta Gansta?

��Tego badacza od sztucznej inteligencji? S�ysza�am o nim.

��Jakie� dziesi�� miesi�cy temu unowocze�ni� m�j implant. Jak widzisz, nie tylko ty zamierza�a� poprawi� �ycie Barast�w. Kobast postawi� sobie za cel, aby ka�dy z pokolenia 149 mia� do dyspozycji prawdziwie inteligentne implanty.

��Mam nadziej�, �e nie uniemo�liwi� mu dalszych bada�, tak jak mnie. Cho� je�li to zrobi�, ch�tnie powitam go jako s�siada. No, ale wracajmy do pracy. Rzeczywi�cie mia�am poprosi� Haka, aby stre�ci� nam, co wiadomo na temat r�nic mi�dzy genomami Gliksin�w i Barast�w.

��A ja w�a�nie mia�em przedstawi� wam te informacje�� odpar� Hak nieco ura�onym tonem.�� Tak jak powiedzia�a�, ka�dy Gliksin i ka�dy Barast maj� oko�o pi��dziesi�ciu tysi�cy aktywnych gen�w. 98,7 procent z nich to allele obecne u obu populacji; zaledwie 462 geny istniej� u Barast�w, ale nie u Gliksin�w lub na odwr�t.

��Rozumiem.�� Vissan spojrza�a na Mary.�� W takim razie powinni�my uwa�nie przeanalizowa� te 462 geny i dokona� rozs�dnego wyboru w ka�dym z tych przypadk�w. Reszt�, je�li zechcecie, mo�ecie pozostawi� losowi.

Mary spojrza�a na Pontera, upewniaj�c si�, czy nie ma �adnych obiekcji.

��W porz�dku�� powiedzia�a.

��No dobrze. Zanim zaczniemy, musimy ustali� dwie wa�ne kwestie. Kodoner pozwoli nam przygotowa� diploidalny zestaw chromosom�w zawieraj�cy wasz wsp�lny materia� genetyczny. A zatem, czy decydujemy si� na dwadzie�cia trzy, czy na dwadzie�cia cztery pary chromosom�w? M�wi�c inaczej, czy pod wzgl�dem liczby chromosom�w dziecko ma by� Barastem, czy Gliksinem?

��Dobre pytanie. Na moim �wiecie musia�am zdefiniowa� oba nasze gatunki, tak aby dla cel�w imigracyjnych da�o si� okre�li�, do kt�rego ka�dy nale�y. Prawdopodobnie to w�a�nie liczba chromosom�w stanie si� podstaw� takiego rozr�nienia w �wietle prawa.

��Wasze dziecko pod wieloma wzgl�dami mo�e by� hybryd�, ale w tej kwestii musi by� albo jednym, albo drugim.

��Rany� Ponterze?

��To ty zajmujesz si� genetyk�, Mare. Sprawa liczby chromosom�w jest� jak ty by� to okre�li�a � o wiele bli�sza twojemu sercu ni� mojemu.

��I nie masz w tej kwestii �adnych preferencji?

��Na poziomie emocjonalnym nie. Podejrzewam jednak, �e z uwagi na sytuacj� prawn� warto, by nasze dziecko by�o Gliksinem.

��Jak to?

��My mamy zjednoczony rz�d ca�ego �wiata�� Najwy�sz� Rad� Siwych. Wasza Organizacja Narod�w Zjednoczonych liczy 191 pa�stw cz�onkowskich plus jeszcze inne, kt�re nie maj� statusu cz�onk�w. Powstan� wi�c kwestie natury imigracyjnej zwi�zane z ka�dym z tych kraj�w, mam racj�?

Mary przytakn�a.

��S�dz�, �e �atwiej zdo�amy przekona� jeden �wiatowy rz�d, �e istota z dwudziestoma trzema parami chromosom�w powinna mie� prawo �y� i pracowa� na tym �wiecie, ni� ponad dwie�cie waszych rz�d�w, �e istota z dwudziestoma czterema parami chromosom�w powinna otrzyma� takie same prawa jak pozostali ludzie.

Mary spojrza�a na Vissan.

��Rozumiem, �e dzi� jeszcze nie stworzymy DNA naszego dziecka?�� upewni�a si�.

��Nie, oczywi�cie, �e nie. My�l�, �e to nast�pi ju� na twoim �wiecie, kiedy b�dziesz gotowa zaj�� w ci���. Ja tylko pokazuj� wam, jakie problemy powinni�cie rozstrzygn��.

��Czyli �e nie musimy o wszystkim ostatecznie decydowa� ju� teraz?

��Zgadza si�.

��W takim razie od��my to do szuflady.

��S�ucham?�� zdziwi�a si� Vissan.

��Zostawmy to na razie i zajmijmy si� kolejnymi kwestiami. Co jeszcze musimy rozstrzygn��?

��Nast�pny problem nie wynika z waszej szczeg�lnej sytuacji, niemniej jednak musicie zdecydowa�, czy chcecie mie� ch�opca, czy dziewczynk�, bo to b�dzie mia�o wp�yw na spos�b, w jaki kodoner przygotuje kwas deoksyrybonukleinowy Pontera.

��O tym ju� rozmawiali�my�� przyzna�a Mary.�� Chcemy mie� c�rk�.

Vissan dotkn�a kontrolki na kodonerze.

��A zatem dziewczynka. Teraz sprawd�my, co nam jeszcze zosta�o��� Spojrza�a na wy�wietlacz.

��Kolejna sekwencja gen�w odpowiada za przedzia�ek we w�osach�� odezwa� si� Hak.�� Bara�ci maj� naturalny przedzia�ek po�rodku g�owy. U Gliksin�w naturalne przedzia�ki wypadaj� raczej z boku. Mary ma allele tylko na takie boczne przedzia�ki, natomiast Ponter po obojgu rodzicach odziedziczy� oczywi�cie przedzia�ek centralny. Mo�ecie wzi�� po jednym z ka�dej pary i przekona� si�, kt�ry gen oka�e si� dominuj�cy, albo, je�li chcecie mie� pewno�� co do rezultatu, we�cie oba allele od Pontera lub oba od Mare.

Mary spojrza�a na Pontera. Rzeczywi�cie, u neandertalczyk�w w�osy uk�ada�y si� tak jak u bonobo. Na pocz�tku wydawa�o jej si� to dziwne, ale ju� si� do tego przyzwyczai�a.

��Sama nie wiem.

��Z boku�� zadecydowa� Ponter.�� Skoro mamy mie� c�rk�, powinna by� podobna do matki.

��Jeste� pewien?�� spyta�a Mary.

��Oczywi�cie.

��W takim razie z boku. We�miemy oba moje allele.

��Za�atwione.�� Vissan dotkn�a kolejnych kontrolek i wskaza�a na kwadratowy wy�wietlacz.�� Widzicie, jak to si� robi? Te punkty na ekranie dotykowym pozwalaj� wybra� odpowiednie allele.

Mary kiwn�a g�ow�.

��To do�� proste�� stwierdzi�a.

��Dzi�kujꠗ odpar�a Vissan.�� D�ugo pracowa�am nad tym, aby urz�dzenie by�o jak najprostsze w obs�udze. Nast�pn� grup� alleli sama umiem rozpozna�, przynajmniej po stronie Pontera. Odpowiadaj� za kolor oczu. Mare, ty masz oczy niebieskie, u nas takie si� nie zdarzaj�. T�cz�wki Pontera maj� barw� z�otego br�zu, kt�r� nazywamy delint. Jest rzadka i z tego powodu bardziej ceniona.

��Niebieskie oczy s� u Gliksin�w cech� recesywn��� przyzna�a Mary.

��Podobnie jak delint u nas. A zatem, je�li we�miemy obydwa twoje allele, c�rka b�dzie mia�a oczy niebieskie, je�li dwa allele Pontera, urodzi si� ze z�otymi oczami. Albo mo�emy wzi�� po jednym od ka�dego z was i pozwoli� losowi zadecydowa�

Proces wybierania kolejnych cech zaj�� im sporo czasu. Robili tylko kr�tkie przerwy, bo najpierw Mary, a potem Ponter musieli skorzysta� z toalety�� czyli u�y� drewnianego nocnika.

��Teraz mamy do rozstrzygni�cia interesuj�c� kwesti� neurologiczn��� powiedzia�a w pewnym momencie Vissan.�� Tu wola�abym nie bra� po jednym z alleli od ka�dego z was, poniewa� zwyczajnie nie wiemy, jaki skutek da ich pomieszanie. Uwa�am, �e znacznie bezpieczniejsze dla dziecka b�dzie wybranie albo alleli Mary, albo Pontera, bez pr�b ��czenia cech. U Barast�w gen ten odpowiada za rozw�j cz�ci p�atu ciemieniowego znajduj�cej si� w lewej p�kuli m�zgowej. Nie mo�emy ryzykowa� uszkodzenia m�zgu, wi�c�

��Powiedzia�a� �p�at ciemieniowy�?�� upewni�a si� Mary, przysuwaj�c si� bli�ej. Jej serce zacz�o mocniej bi�.

��Tak. Je�li ta cz�� nie rozwinie si� prawid�owo, mo�e doj�� do afazji b�d� do zaburzenia funkcji motorycznych, dlatego�

Mary spojrza�a na Pontera.

��Ty j� do tego nam�wi�e�?

��S�ucham?�� zdziwi� si�.

��Daj spok�j, Ponterze. Mowa o cz�ci p�ata ciemieniowego znajduj�cej si� w lewej p�kuli!

��I?�� Zmarszczy� brew.

��Veronica Shannon m�wi�a, �e ta cz�� odpowiada za uczucia religijne u ludzi mojego gatunku. Wra�enie podr�owania poza cia�em; poczucie jedno�ci ze �wiatem. Wszystko to ma swoje korzenie w�a�nie tam.

��Ach, o to ci chodzi.

��Chcesz powiedzie�, �e nie wiedzia�e�, i� ta kwestia tu wyp�ynie?

��Naprawd�, Mare, nie mia�em poj�cia.

Odwr�ci�a g�ow�.

��M�wi�e� o �wyleczeniu� z religii i prosz� bardzo, znalaz�o si� rozwi�zanie.

��Mare�� wtr�ci�a Vissan�� Ponter i ja niczego nie ustalali�my.

��Nie? D�ugo was nie by�o, kiedy poszli�cie polowa�

��Naprawdꠗ zapewni�a Barastka.�� Nic nie wiem o �adnych badaniach.

Mary g��boko wci�gn�a powietrze i bardzo powoli je wypu�ci�a.

��Przepraszam�� powiedzia�a w ko�cu.�� Nie powinnam tak reagowa�. Wiem, �e Ponter nigdy nie pr�bowa�by mnie w ten spos�b zwie��.

Hak wyemitowa� kr�tki pisk, ale Ponter nie poprosi� o wyja�nienie s�owa.

Mary wyci�gn�a do niego r�k�.

��Ponterze, jeste� moim partnerem, cho� jeszcze nie mieli�my uroczysto�ci �lubowania. Wiem, �e nigdy by� mnie nie oszuka�.

Nie odpowiedzia�.

Pokr�ci�a g�ow�.

��Po prostu nie spodziewa�am si�, �e ta kwestia tutaj si� pojawi. Przypuszcza�am, �e b�dzie mowa o kolorze oczu i w�os�w, ale nie, �e b�dziemy decydowa� o tym, czy dziecko ma by� ateist�, czy osob� wierz�c�. Kto by pomy�la�, �e to zale�y od gen�w?

�cisn�� jej d�o�.

��Ta kwestia jest dla ciebie o wiele wa�niejsza ni� dla mnie. Rozumiem to. Zrobimy tak, jak postanowisz.

Mary znowu g��boko odetchn�a. Gdyby mog�a porozmawia� o tym z ojcem Caldicottem. Tylko �e przecie� katolicki ksi�dz nie pochwala�by ca�ego tego procederu.

��Nie jestem �lepa, wiesz?�� powiedzia�a.�� Przecie� widz�, jak spokojny jest ten tw�j �wiat. Przekona�am si� te�, jak��� umilk�a, przez moment si� nad czym� zastanawia�a, po czym wzruszy�a ramionami, bo nie znalaz�a lepszego sformu�owania ni� to, kt�re pocz�tkowo przysz�o jej do g�owy�� � jak uduchowieni s� twoi ludzie. Wci�� pami�tam to, co m�wi�e�, gdy u Reubena ogl�dali�my katolick� msz� w telewizji, i potem pod pomnikiem weteran�w wojny w Wietnamie��� Ponownie wzruszy�a ramionami.�� S�ucha�am ci� wtedy uwa�nie, ale�

��Ale nie jeste� przekonana�� doko�czy� Ponter spok�j�� nie.�� Nie mam do ciebie o to pretensji. �aden ze mnie socjolog. Moje refleksje o tym, ile��� tym razem to on umilk�, wyra�nie �wiadomy tego, jak delikatny jest to temat, ale po chwili doko�czy� tak, jak pocz�tkowo zamierza�, nie mog�c znale�� lepszego s�owa�� � ile z�a spowodowa�a religia na twoim �wiecie, s� tylko subiektywnymi odczuciami, zwyk�ym filozofowaniem. Nie potrafi� udowodni� swojej racji i w�tpi�, by ktokolwiek by� w stanie to zrobi�.

Mary zamkn�a oczy. Mo�e w modlitwie znalaz�aby jak�� wskaz�wk�. Ale przecie� w przesz�o�ci nigdy �adnej nie otrzyma�a, dlaczego wi�c tym razem mia�o by� inaczej?

��Mo�e powinni�my zostawi� to losowi�� odezwa�a si� wreszcie.�� Niech to on wybierze, jaki gen odziedziczy nasza c�rka.

��Gdyby chodzi�o o jak�� ma�o wa�n� cechꠗ wtr�ci�a cicho Vissan�� pewnie bym si� z tob� zgodzi�a, Mare. Ale m�wimy przecie� o cz�ci m�zgu, kt�ra jest tak odmienna u obu gatunk�w. Nierozwa�ne by�oby wzi�cie jednego allelu od Gliksina i jednego od Barasta i liczenie na to, �e wszystko jako� si� u�o�y.

Mary zmarszczy�a brwi. Wiedzia�a, �e Vissan ma racj�. Skoro postanowili powo�a� na �wiat dziecko hybryd�, musieli podj�� definitywn� decyzj�.

Ponter pu�ci� jej d�o�, ale po chwili zacz�� j� g�aska�.

��Przecie� nasz wyb�r nie dotyczy tego, czy nasza c�rka b�dzie mia�a dusz�, czy nie. Decydujemy jedynie o tym, czy ona sama b�dzie wierzy�a w to, �e ma duszꠗ zauwa�y�.

��Niczego nie musicie dzi� postanawia栗 powiedzia�a Vissan.�� Moj� intencj� by�o jedynie zademonstrowanie wam ca�ego procesu ustawiania kodonera. Zestaw diploidalny powinni�cie stworzy� dopiero, gdy trzeba b�dzie umie�ci� embrion w twojej macicy, Mare.�� Barastka splot�a r�ce.�� Ale gdy ten moment nadejdzie, b�dziecie musieli dokona� wyboru.

��Wydaje mi si�, �e wy dwoje macie sporo do om�wienia�� stwierdzi�a Vissan.�� Mo�e zabior� Mega na dw�r i popatrzymy sobie na gwiazdy�� zaproponowa�a. Dziewczynka przed chwil� si� przebudzi�a.�� Co ty na to, Mega?

��Jasne!

Vissan w�o�y�a futrzan� kurt�, a c�rk� Pontera owin�a w dwie za du�e koszule.

Otworzy�a drzwi. Mary poczu�a na twarzy powiew ch�odnego powietrza. Patrzy�a, jak Vissan i Mega wychodz� i jak drewniane skrzyd�o drzwi zamyka si� za nimi.

��Mare��� zacz�� Ponter.

��Zaczekaj, pozw�l mi chwil� pomy�le栗 poprosi�a.�� Musz� si� zastanowi�.

Spokojnie wzruszy� ramionami i podszed� do kominka, �eby w nim rozpali�.

Mary wsta�a z pr�niarki i zaj�a krzes�o Vissan. Brod� podpar�a d�oni�.

Broda�

Cecha Homo sapiens.

Cecha b�aha, kompletnie niewa�na.

Westchn�a. Gdyby nie to, �e ch�opcy Barast�w wcze�nie przenosili si� do ojc�w, p�e� dziecka nie by�aby dla niej wa�na.

I na pewno nie dba�a o przedzia�ek ich c�rki. Ani o to, jakiego koloru b�dzie mia�a oczy. Ani czy b�dzie umi�niona tak jak Barastka. Ani jaki zmys� w�chu odziedziczy.

Byle tylko by�a zdrowa�

Odwieczne zakl�cie recytowane przez rodzic�w.

Mary nie do�wiadczy�a w �yciu �adnych uniesie� religijnych poza tym, co spotka�o j� w laboratorium Veroniki. Niemniej jednak wierzy�a w Boga. Nawet teraz, maj�c �wiadomo��, �e to budowa jej m�zgu predysponuje j� do takiej wiary, wci�� wierzy�a.

Czy chcia�a odm�wi� c�rce komfortu, jaki szed� w parze z tak� wiar�? Czy chcia�a uniemo�liwi� jej do�wiadczenie religijnego zachwytu, kt�re wprawdzie poza tamtym laboratorium wymyka�o si� Mary, ale podobno dotyka�o tak wielu ludzi?

My�lami wr�ci�a do �wiata, na kt�rym si� znajdowa�a, i w jej g�owie pojawi�y si� s�owa, kt�re czasem s�ysza�a w telewizji, gdy by�a m�oda. S�owa, kt�rych a� dot�d unika�a.

Bezbo�nicy.

Komuni�ci.

Ale przecie� neandertalski system zdawa� egzamin.

Sprawdza� si� o wiele lepiej ni� skorumpowany, moralnie zbankrutowany kapitalizm na jej �wiecie�� �wiecie, na kt�rym stale wykrywano kolejne nadu�ycia: w Big Tobacco, w Enronie, w WorldCom i wielu innych firmach. Jedni kierowali si� wy��cznie chciwo�ci�, zagarniaj�c nieprzyzwoicie wielkie sumy dla siebie, podczas gdy inni nie mieli nawet co je��.

I sprawdza� si� lepiej ni� religijne instytucje na jej �wiecie�� jej Ko�ci� przez dekady ukrywa� problem molestowania dzieci przez ksi�y, jej religia i wiele innych odmawia�y kobietom swobody wyboru, fanatycy religijni rozbijali samoloty o drapacze chmur�

Ponter czyni� post�py w rozpalaniu ognia. Smu�ki dymu pi�y si� w g�r� ze szczap, kt�re u�o�y� na kamieniach w kominku.

W ko�cu, kiedy wachlowaniem obudzi� p�omienie do �ycia, Mary wsta�a z krzes�a i podesz�a do swojego m�czyzny kucaj�cego przy palenisku.

Spojrza� na ni�. W blasku ognia jego wa� nadoczodo�owy i wielki nochal rzuca�y ostre cienie, ale mimo to wygl�da� �agodnie.

��Zaakceptuj� ka�dy tw�j wyb�r�� powiedzia�, wstaj�c.

Po�o�y�a d�onie na jego ramionach.

��Chcia�abym mie� o wiele wi�cej czasu na zastanowienie.

��Mamy go trochꠗ zauwa�y� Ponter�� ale nie mo�emy si� zastanawia� w niesko�czono��. Je�li chcemy, aby nasza c�rka przysz�a na �wiat z generacj� 149, musi zosta� na czas pocz�ta.

Mary wiedzia�a, �e w jej g�osie brzmi rozdra�nienie.

��Mo�e wi�c nie musi by� z generacji 149. Mo�e urodzi si� rok p�niej. Albo dwa lata.

��Wiem, �e na twoim �wiecie dzieci rodz� si� co roku. Je�li nasza c�rka b�dzie si� tam wychowywa�a, nie ma znaczenia, kiedy zostanie pocz�ta. Je�eli jednak postanowimy wychowywa� j� g��wnie�� a nawet tylko cz�ciowo�� na tym �wiecie, albo po prostu uznamy, �e powinna mie� szans� dopasowania si� do tutejszej spo�eczno�ci, trzeba to zrobi� we w�a�ciwym czasie.

��To�� powiedzia�a Mary, odsuwaj�c si�, �eby spojrze� na Pontera.

Jego brew pow�drowa�a do g�ry.

��To�� powt�rzy�a.�� �Trzeba to zrobi� we w�a�ciwym czasie�. Niezbyt romantyczne podej�cie.

Ponter przyci�gn�� j� do siebie.

��Musimy sprosta� kilku� wyj�tkowym wyzwaniom. Ale czy jest co� bardziej romantycznego od dziecka dwojga ludzi, kt�rzy si� kochaj�?

Zmusi�a si� do u�miechu.

��Masz racj�. Przepraszam�� powiedzia�a.�� S�usznie uwa�asz, �e powinni�my to zrobi� w odpowiednim momencie.�� Mary urodzi�a si� we wrze�niu i dobrze wiedzia�a, jakie to uczucie, kiedy jest si� cho�by o p� roku m�odsz� od wielu dzieci na szkolnym placu zabaw. Nawet nie potrafi�a sobie wyobrazi�, jak strasznie by by�o mie� o rok albo dwa mniej od pozosta�ych. Owszem, ich c�rka mia�a si� przede wszystkim wychowywa� w �wiecie Gliksin�w, ale po osi�gni�ciu pe�noletno�ci mog�a postanowi�, �e chce mie� dom na neandertalskim �wiecie, a nigdy by tu nie pasowa�a, gdyby nie nale�a�a do okre�lonej generacji.

��Jeste� gotowa do podj�cia decyzji?�� spyta� Ponter po chwili milczenia.

Spojrza�a nad jego ramieniem na p�omienie.

��M�j brat Bill o�eni� si� z protestantk��� powiedzia�a po chwili.�� Nawet sobie nie wyobra�asz, jaka z�a by�a wtedy moja mama! Bill i Dianꠗ tak ma na imi� jego �ona�� musieli dokona� wyboru, w jakiej wierze chc� wychowywa� dzieci. Do mnie dociera�y tylko sygna�y ich problem�w, i to oczywi�cie wy��cznie z punktu widzenia Billa, ale podobno zrobi�a si� z tego wielka batalia. A teraz ty pytasz mnie, czy jestem gotowa zadecydowa�, czy nasze dziecko powinno by� predysponowane do wiary w Boga?

Ponter nic nie powiedzia�. Przytuli� j� tylko i pog�adzi� po w�osach. Nawet je�li bardzo pragn�� pozna� jej decyzj�, nie okaza� tego. By�a mu za to wdzi�czna. Gdyby wyczu�a z jego strony jaki� niepok�j, wiedzia�aby, �e ma okre�lone preferencje, i tym wi�cej trudno�ci mia�aby z uporz�dkowaniem w�asnych uczu�. Naprawd� nie mia�a poj�cia, jakie rozwi�zanie by Wola�. Pocz�tkowo s�dzi�a, �e chce, aby jego dziecko by�o takie jak on, pozbawione�

Nienawidzi�a okre�lenia, kt�re zacz�o pojawia� si� w prasie jeszcze przed otwarciem portalu do neandertalskiego �wiata.

� pozbawione �genu Boga�.

Ale przecie� Ponter mia� do�� rozumu, aby wiedzie�, �e nie da si� zam�wi� cz�owieka, tak jak zamawia si� pizz�: �Poprosz� zestaw drugi bez cebuli�. Tutaj wszystkie sk�adniki ��czy�y si� w jedn� ca�o��. Mo�e wi�c chcia�, aby jego dziecko odziedziczy�o wiar� swojej matki? Mo�e w�a�nie to mia� by� sprawdzian zapowiedziany przez rze�biarza osobowo�ci? Czy c�rk� wierz�c� w �ycie po �mierci darzy�by innym uczuciem ni� Jasmel i Mega?

Mary nigdy nie odwa�y�aby si� zapyta� go o to. Po zakodowaniu wybranych gen�w w chromosomach ich dziecka, nie by�o sensu czegokolwiek �a�owa� ani wraca� do dawnych spor�w.

Pami�ta�a tak� scen� z serialu Star Trek�� z odcinka re�yserowanego przez Williama Shatnera, w kt�rym przyrodni brat Spocka, Sybok, wyrusza na poszukiwania Boga�� scen� narodzin Spocka. Jego ludzka matka, Amanda, rodzi�a w jaskini, wspomagana przez wolka�sk� akuszerk�. Kiedy niemowl� pokazano ojcu dziecka�� Wolkaninowi�� ten z wielkim rozczarowaniem powiedzia� tylko dwa s�owa: �Taki ludzki� �.

Mary pokr�ci�a g�ow� na samo wspomnienie tamtej sceny. A czego, do diab�a, spodziewa� si� ten Wolkanin? Dlaczego powo�a� na �wiat dziecko hybryd�, a potem manifestowa� rozczarowanie tym, �e syn ma cechy gatunku matki? Mary i Ponter naprawd� szukali tego, co w obu �wiatach najlepsze�� pragn�li ��czy�, a nie dzieli�.

��To nie jest �aden defekt�� powiedzia�a w ko�cu.�� To nie wada gliksi�skiego m�zgu. Mo�liwo�� wiary w Boga�� je�li chcemy w niego wierzy栗 jest cz�ci� ludzi takich jak ja.�� Wzi�a Pontera za r�k�.�� Zdaj� sobie spraw� ze z�a, do kt�rego przyczyni�a si� religia� zorganizowana religia. I tak jak ty, zaczynam dostrzega� szkody, jakie wyrz�dzi�a na moim �wiecie sama wiara w �ycie po �mierci. Tak wiele bestialskich uczynk�w rzeczywi�cie ma zwi�zek z przekonaniem, �e wszystkie niesprawiedliwo�ci zostan� nam wynagrodzone w przysz�ym �yciu. Mimo to chcia�abym, aby moja c�rka�� nasza c�rka�� przynajmniej potencjalnie mog�a wierzy� w te rzeczy.

��Mare�

Odsun�a si� od niego.

��Nie. Pozw�l mi sko�czy�. Twoi ludzie sterylizuj� kryminalist�w i t�umacz�, �e robi� to z my�l� o czysto�ci puli gen�w. A przecie� chodzi o znacznie wi�cej, przynajmniej w sytuacji, gdy przest�pcy s� m�czyznami, prawda? Wy nie tylko ich sterylizujecie, na przyk�ad poprzez wazektomi�. Wy ich kastrujecie�� usuwacie t� ich cz��, kt�ra odpowiada nie tylko za agresj�, ale tak�e za po��danie seksualne.

Mary zauwa�y�a, �e Ponter sprawia wra�enie zdenerwowanego, ale uzna�a, �e po prostu �aden m�czyzna nie lubi rozmawia� o kastracji.

��M�wi� to jako kobieta, kt�ra zosta�a zgwa�cona, jako ofiara najgorszego z czyn�w, do jakich pcha testosteron. Ale m�wi� to tak�e jako kto�, kto do�wiadczy� rado�ci seksu. By� mo�e w niekt�rych sytuacjach usuni�cie j�der wytwarzaj�cych ten hormon jest s�uszne. Niewykluczone, �e w niekt�rych przypadkach tak�e usuni�cie genu Boga mia�oby swoje uzasadnienie. Ale nie od razu na starcie, nie na pocz�tku.

Ponownie spojrza�a na Pontera.

��W moim Ko�ciele funkcjonuje poj�cie grzechu pierworodnego: oznacza to, �e ludzie rodz� si� nieczy�ci, obarczeni z�em i win� za czyny swoich przodk�w. Ja jednak odrzucam ten pogl�d. Veronica Shannon wspomnia�a o behawioryzmie, o tym, �e cz�owiekowi mo�na wpoi� ka�de zachowanie, ka�d� reakcj�. By� mo�e u Gliksin�w i u Barast�w osi�ga si� to innymi metodami, ale podstawy s� takie same. Nowe dziecko� nowe �ycie� to nic innego jak mo�liwo�ci, kt�re mog� si� rozwin�� w taki czy inny spos�b. Dlatego chc�, aby nasza c�rka mia�a ca�y ich potencja� i aby dzi�ki twojej i mojej mi�o�ci sta�a si� najlepszym cz�owiekiem, jakim mo�e by�.

Ponter skin�� g�ow�.

��Zgodz� si� na wszystko, na czym tobie zale�y.

��Zale�y mi w�a�nie na tym. Na dziecku, kt�re mo�e wierzy� w Boga.

Mary, Ponter i Mega zostali na noc u Vissan. Spali na pod�odze. Nast�pnego dnia, z kodonerem owini�tym w sk�ry, aby nikt nie zorientowa� si�, co to takiego, ca�a tr�jka wr�ci�a sze�cianem do Centrum Kraldak, a stamt�d helikopterem do Saldak� akurat na sam koniec dni, na kt�re Dwoje sta�o si� Jednym.

Ponter spotka� si� z Adikorem i razem wsiedli do poduszkobusu zabieraj�cego wszystkich m�czyzn do ich dom�w. Mary wiedzia�a, �e na nast�pny dzie� ma zaplanowan� kolejn� wypraw�. Razem z delegacj� Organizacji Narod�w Zjednoczonych, kt�rej towarzyszy� Jock Krieger, wybiera� si� na wysp� Donakat.

Czu�a niezno�ny b�l. Nie mog�a si� doczeka� nast�pnych wakacji. Przypuszcza�a, �e wtedy ju� nie b�dzie mieszka�a na rym �wiecie. Musia�a przecie� wr�ci� do Synergii. Ale oczywi�cie zamierza�a przyjecha� tu na te kilka wolnych dni.

By�a potwornie zazdrosna o Adikora. Wiedzia�a, �e traktuje go niesprawiedliwie, ale ca�y ten uk�ad sprawia�, �e czu�a si� jak ta �druga�, tak jakby Ponter wykrada� si� na schadzki z ni�, a potem wraca� do swojej prawdziwej rodziny.

Powoli ruszy�a z powrotem do domu Bandry, nios�c owini�ty w sk�ry kodoner. Wok� kr�ci�o si� mn�stwo kobiet. �adna z nich nie wydawa�a si� smutna. Jedne rozmawia�y mi�dzy sob�, co chwila wybuchaj�c �miechem; inne sz�y dok�d� z twarzami rozci�gni�tymi w u�miechach�� nie takich, jakie posy�a si� komu� na powitanie, lecz potajemnych i osobistych, jakie pojawiaj� si�, gdy wspominamy co� przyjemnego.

Mary czu�a si� jak idiotka. Co ona do cholery robi�a na tym �wiecie z tymi lud�mi? Owszem, lubi�a czas sp�dzany z Ponterem. Seks by� niezmiennie bajeczny, rozmowy z nim wci�� j� fascynowa�y, a ostatnia wsp�lna wyprawa w poszukiwaniu Vissan okaza�a si� pod wieloma wzgl�dami wspania�a. Tylko �e teraz musia�a czeka� dwadzie�cia pi�� dni, by znowu go spotka�!

Chmura go��bi w�drownych na moment przes�oni�a s�o�ce. Mary wiedzia�a, �e to ptaki w�drowne. Kursowa�y mi�dzy dwoma domami, tym na p�nocy i tym na po�udniu. Westchn�a z �alem i ruszy�a dalej. Domy�la�a si�, dlaczego neandertalskie kobiety, kt�re mija�a po drodze, by�y u�miechni�te. Przecie� nie wraca�y do samotnej egzystencji, tylko do kochanek i do dzieci�� wraca�y do swoich rodzin.

Podnios�a ko�nierz kurtki z mamuciego w�osia. Sk�d� pojawi� si� ch�odny wiatr. Nienawidzi�a zimy w Toronto i przypuszcza�a, �e tutaj jeszcze bardziej nie lubi�aby tej pory roku. Jej miasto by�o du�e, rozwini�te przemys�owo, z mn�stwem ludzi i samochod�w, a to mia�o niebagatelny wp�yw na lokalny klimat. Na p�nocy i na po�udniu zim� bez przerwy pada� �nieg, ale w Toronto zdarza�o si� to tylko kilka razy do roku i zwykle nie wcze�niej ni� w okresie �wi�t Bo�ego Narodzenia. Oczywi�cie Saldak znajdowa�o si� o 400 kilometr�w dalej na p�noc, w miejscu, gdzie na �wiecie Mary by�o Sudbury, a w Sudbury zawsze pada�y tony �niegu. W Saldak �nie�y�o pewnie jeszcze bardziej.

Poczu�a nieprzyjemny dreszcz, a przecie� jeszcze nie by�o tak zimno. Zastanawia�a si�, czy nie poprosi� Kompana o informacje na temat tutejszych zim, ale podejrzewa�a, �e Christine tylko potwierdzi jej najgorsze obawy.

W ko�cu dotar�a do szerokiego, przysadzistego drzewa, kt�re stanowi�o g��wn� konstrukcj� domu Bandry. Jego li�cie zacz�y ju� opada�. Wesz�a do �rodka. Mia�a na sobie neandertalskie spodnie po��czone z pokrowcami na stopy, ale gdy tylko przekroczy�a pr�g, instynktownie si�gn�a w d�, aby zdj�� buty. Westchn�a. Nie mia�a poj�cia, czy kiedykolwiek zdo�a przywykn�� do tego miejsca.

Zanios�a kodoner do swojej sypialni i wr�ci�a do g��wnego pomieszczenia. Us�ysza�a szum wody. Bandra by�a ju� w domu. Mo�e jej partner wola� wr�ci� na Obrze�a wcze�niejszym poduszkobusem. Lej�ca si� woda zag�uszy�a pewnie ha�as, jaki Mary zrobi�a swoim wej�ciem, a poniewa� drzwi do �azienki by�y zamkni�te�� ze wzgl�du na higien�, nie na potrzeb� prywatno�ci�� Bandra jeszcze nie poczu�a jej zapachu.

Mary wzi�a sobie sok z kuchni. S�ysza�a, �e neandertalczycy, kt�rzy pracowali na po�udniu przy zbiorze owoc�w, golili g�owy i cia�a, �eby lepiej znosi� wysokie temperatury. Spr�bowa�a wyobrazi� sobie Pontera bez w�os�w. W telewizji widywa�a czasem kulturyst�w z nagimi torsami i plecami. Przypuszcza�a, �e albo dok�adnie je golili, albo taki efekt dawa�y przyjmowane przez nich sterydy. Tak czy inaczej, wola�a Pontera takim, jaki by�.

Bandra powinna ju� wyj�� z umywalni, ale drzwi wci�� by�y zamkni�te, a Mary bardzo chcia�o si� siku. Z czystej konieczno�ci zmusi�a si� do przezwyci�enia obaw przed wsp�lnym korzystaniem z �azienki. Podesz�a do drzwi i pchn�a je otwart� d�oni�.

Bandra sta�a pochylona nad umywalk� i patrzy�a w kwadratowe lustro nad zlewem.

��Wybacz�� przeprosi�a j� Mary�� ja tylko� Och! Bandro, co ci si� sta�o?

Dopiero po chwili zauwa�y�a krew na g�adkim granicie umywalki; czerwone krople by�y ma�o widoczne na ciemno-r�owym kamieniu.

Bandra pr�bowa�a ukry� twarz. Mary podesz�a bli�ej.

��Co ci jest?�� spyta�a, k�ad�c d�o� na ramieniu Barastki. Bandra mog�a bez trudu j� powstrzyma�. Na pewno mia�a do�� si�y. Pocz�tkowo stawia�a lekki op�r, ale w ko�cu pozwoli�a, by Gliksinka obr�ci�a j� twarz� do siebie.

Mary gwa�townie wci�gn�a powietrze. Lewa strona twarzy Bandry wygl�da�a okropnie. Niebieskoczarny siniec z ��t� otoczk� mia� �rednic� przynajmniej dziesi�ciu centymetr�w. Zaczyna� si� tu� nad wa�em nadoczodo�owym i obejmowa� ca�y policzek a� po k�cik ust. Po�rodku widnia� strup wielko�ci po�owy siniaka. Bandra zdar�a wi�ksz� jego cz�� i st�d si� wzi�y �wie�e �lady krwi na umywalce.

��M�j Bo�e. Co ci si� sta�o?�� Mary znalaz�a szorstki, kwadratowy kawa�ek materia�u pe�ni�cy rol� myjki, zmoczy�a go i pomog�a Bandrze oczy�ci� ran�.

�zy przepe�ni�y g��bokie studnie oczu Barastki i pop�yn�y po jej twarzy, omijaj�c wielki nos, skapuj�c ze szcz�ki prosto do granitowego zlewu i rozmywaj�c krople krwi.

��Nie-niepotrzebnie pozwoli�am ci tu zamieszka栗 powiedzia�a cicho Bandra.

��Dlaczego? Co ja takiego zrobi�am?

Bandra nie zwr�ci�a uwagi na jej pytanie.

��Nie jest a� tak �le�� stwierdzi�a, patrz�c w lustro.

Mary od�o�y�a myjk� i po�o�y�a d�onie na szerokich ramionach Barastki.

��Bandro, co si� sta�o?

��Pr�bowa�am usun�� strup. My�la�am, �e mo�e zdo�am zamaskowa� siniak tak, i� nic nie zauwa�ysz, ale��� Poci�gn�a nosem. U neandertalczyk�w tej czynno�ci towarzyszy� g�o�ny, burcz�cy d�wi�k.

��Kto ci to zrobi�?

��To nie ma znaczenia.

��Oczywi�cie, �e ma! Kto to by�?

Bandra znalaz�a w sobie odrobin� si�y, by zaprotestowa�.

��Przyj�am ci� do mojego domu, Mare. Wiesz, �e Bara�ci nie potrzebuj� wiele prywatno�ci, ale w tej sprawie prosz�, aby� uszanowa�a moj�.

Mary poczu�a md�o�ci.

��Bandro, nie mog� spokojnie patrze�, jak kto� ci� krzywdzi.

Bandra wzi�a myjk� i kilkakrotnie musn�a ni� bok twarzy, sprawdzaj�c, czy rana przesta�a krwawi�. Krwawienie usta�o, wi�c od�o�y�a myjk� z powrotem. Mary wyprowadzi�a j� z �azienki i posadzi�a na kanapie. Sama usiad�a obok, wzi�a du�e d�onie Bandry w swoje i spojrza�a w pszeniczne oczy Barastki.

��A teraz powiedz mi, co si� sta�o. Spokojnie, bez po�piechu.

Bandra odwr�ci�a wzrok.

��Nie robi� tego przez trzy miesi�ce, wi�c my�la�am, �e tym razem te� tak b�dzie. S�dzi�am, �e mo�e�

��Kto ci� skrzywdzi�?

��Harb.�� Bandra powiedzia�a to niemal bezg�o�nie, ale Christine wyra�nie powt�rzy�a imi� dla Mary.

��Harb? Tw�j partner?

Bandra poruszy�a g�ow� kilka milimetr�w w g�r� i w d�.

��M�j� Bo�e.�� Mary westchn�a i pokiwa�a g�ow�, bardziej do siebie ni� do przyjaci�ki.�� No dobrze�� powiedzia�a.�� Oto, co zrobimy: musimy zg�osi� zaj�cie w�adzom.

��Tant�� zaprotestowa�a Bandra. Nie.

��Tak�� powiedzia�a Mary stanowczo.�� Tego typu rzeczy zdarzaj� si� tak�e na moim �wiecie. Nie musisz tego znosi�. Mo�emy poprosi� o pomoc.

��Tant!�� sprzeciwi�a si� zdecydowanie Bandra.

��Wiem, �e to trudne, ale p�jdziemy tam razem. B�d� z tob� przez ca�y czas. Nie pozwolimy, aby to si� powt�rzy�o.�� Mary wskaza�a Kompana Bandry.�� W archiwach alibi na pewno jest zapis tego, co ci zrobi�, prawda? Nie ujdzie mu to na sucho.

��Nie wnios� przeciwko niemu �adnych zarzut�w. Bez oskar�enia ofiary nie ma przest�pstwa. Takie jest prawo.

��Rozumiem, wydaje ci si�, �e go kochasz, ale naprawd� nie musisz tego znosi�. �adna kobieta nie powinna.

��Ja go nie kocham. Ja go nienawidz�.

��Dobrze, w takim razie zr�bmy co� z tym. Pomog� ci doprowadzi� si� do porz�dku, przebierzesz si� w czyste ubranie i p�jdziemy do arbitra.

��Tant!�� Bandra plasn�a d�oni� o stoj�cy przed ni� stolik. Huk by� tak g�o�ny, �e Mary przez chwil� obawia�a si�, i� z blatu zostan� drzazgi.�� Tant!�� G�os Bandry zabrzmia� stanowczo.

��Ale dlaczego? Przecie� nie musisz znosi� jego zachowania�

��Nic nie wiesz o naszym �wiecie�� przerwa�a Bandra.�� Nic. Nie mog� i�� z tym do arbitra.

��Dlaczego? Przecie� takie pobicie jest przest�pstwem, mam racj�?

��Oczywi�cie.

��Nawet je�li dochodzi do tego mi�dzy osobami, kt�re s� par�, tak?

Bandra kiwn�a g�ow�.

��W takim razie dlaczego nie chcesz tego zg�osi�?

��Ze wzgl�du na nasze dzieci!�� wybuch�a Bandra.�� Ze wzgl�du na Hapnar i Drann�.

��Jak to?�� zdziwi�a si� Mary.�� Obawiasz si�, �e Harb je skrzywdzi? Czy� czy by� agresywnym ojcem?

��Widzisz!�� zapia�a Bandra.�� Nic nie rozumiesz.

��W takim razie mi w tym pom�, bo jestem gotowa sama i�� do arbitra.

��A co ty masz do tego?

Mary zdumia�o to pytanie. Przecie� to chyba sprawa wszystkich kobiet. Nie mo�na�

I wtedy wreszcie zrozumia�a. Poczu�a si� tak, jakby trafi� w ni� meteor. Sama nie zg�osi�a policji tego, �e zosta�a zgwa�cona, i przez to szefowa jej wydzia�u sta�a si� nast�pn� ofiar� Corneliusa Ruskina. Teraz pr�bowa�a w jaki� spos�b tamto odpokutowa�. Nie chcia�a ju� nigdy czu� si� winna dlatego, �e nie zg�osi�a przest�pstwa przeciwko kobiecie.

��Jeste� moj� przyjaci�k�. Ja tylko chc� ci pom�c.

��Skoro tak, to zapomnij, �e mnie tak� widzia�a�.

��Ale�

��Musisz mi to obieca�!

��Ale dlaczego, Bandro? Nie powinna� tego znosi�.

��W�a�nie �e musz�!�� Bandra zacisn�a pot�ne pi�ci i zamkn�a oczy.�� Musz�.

��Dlaczego? Na lito�� bosk��

��To nie ma nic wsp�lnego z twoim �miesznym Bogiem. Takie s� realia.

��Jakie realia?

Bandra odwr�ci�a wzrok i odetchn�a g��boko.

��Realia naszego prawa�� powiedzia�a w ko�cu.

��Jak to? Czy nie ukarz� go za co� takiego?

��O tak�� odpar�a Bandra z gorycz�.�� Ukarz� go na pewno.

��Wi�c dlaczego?

��Wiesz, jaka b�dzie kara? Jeste� zwi�zana z Ponterem Bodditem. Co grozi�o jego partnerowi, Adikorowi, gdy nies�usznie oskar�ono go o morderstwo?

��Sterylizacja�� odpar�a Mary.�� Ale Adikor na to nie zas�ugiwa�. Nic nie zrobi�. Za to Harb�

��My�lisz, �e obchodzi mnie to, co stanie si� z nim? Ale oni wysterylizuj� nie tylko Harba. Agresji nie mo�na tolerowa�. Nale�y usun�� j� z puli gen�w. Sterylizacji poddani zostan� wszyscy, kt�rzy maj� pi��dziesi�t procent wsp�lnego z nim materia�u genetycznego.

��Chryste�� j�kn�a cicho Mary.�� Twoje c�rki�

��W�a�nie! Wkr�tce zostanie pocz�ta generacja 149. To b�dzie drugie dziecko mojej Hapnar, ale Dranna zajdzie w ci��� po raz pierwszy. Je�li zg�osz� wyst�pek Harba�

Mary czu�a si� tak, jakby kto� waln�� j� w �o��dek. Gdyby Bandra zg�osi�a, co zrobi� Harb, jej c�rki zosta�yby poddane sterylizacji, podobnie jak rodze�stwo Harba i jego rodzice, je�li jeszcze �yli�� cho� mo�e matk� Harba by to omin�o, bo na pewno przesz�a ju� menopauz�.

��Nie s�dzi�am, �e neandertalscy m�czy�ni mog� by� tacy. Tak mi przykro, Bandro.

Barastka nieznacznie wzruszy�a masywnymi ramionami.

��Ju� od dawna d�wigam ten ci�ar. Przyzwyczai�am si� do niego. Tylko�

��Tak?

��S�dzi�am, �e to si� sko�czy�o. Nie uderzy� mnie, odk�d odesz�a moja partnerka. Ale�

��Oni nigdy nie przestaj�. Nie na zawsze.�� Mary czu�a w ustach kwa�ny smak.�� Musi istnie� jakie� rozwi�zanie��� Umilk�a na moment, a potem co� przysz�o jej do g�owy.�� Przecie� mo�esz si� broni�. To na pewno jest zgodne z prawem. Mog�aby��

��Co?

Mary wlepi�a wzrok w pokryt� mchem pod�og�.

��Neandertalczyk mo�e przecie� zabi� jednym celnym uderzeniem pi�ci.

��To prawda! Sama wi�c widzisz, �e musi mnie kocha�, bo w przeciwnym razie ju� bym nie �y�a.

��Bicie nie jest sposobem okazywania mi�o�ci, ale gdyby� mu odda�a? Mocno? Mo�e to dla ciebie jedyne wyj�cie.

��Nie mogꠗ sprzeciwi�a si� Bandra.�� Gdyby arbiter uzna�, �e nie musia�am go zabi�, zarzut agresji postawiono by mnie, a wtedy moje c�rki i tak by ucierpia�y, bo maj� przecie� po�ow� moich gen�w.

��Przekl�ty paragraf 22�� �achn�a si� Mary. Spojrza�a na Bandr�.�� Znasz to powiedzenie?

Bandra przytakn�a.

��Dotyczy sytuacji bez wyj�cia, ale tu si� mylisz, Mare. Ja mam wyj�cie. W ko�cu jedno z nas umrze, ja lub Harb. Do tego czasu��� Barastka podnios�a r�ce i otworzy�a pi�ci, odwracaj�c d�onie wn�trzem do g�ry w ge�cie wyra�aj�cym bezsilno��.

��Ale dlaczego si� z nim nie rozwiedziesz, czy jak wy to tutaj nazywacie? To podobno proste.

��Prawna strona tego, co nazywasz rozwodem, rzeczywi�cie jest prosta, ale ludzie i tak b�d� plotkowali, zastanawiali si� dlaczego. Gdybym chcia�a zako�czy� m�j zwi�zek z Harbem, pytaliby o to i mnie, i jego. Prawda mog�aby wtedy wyj�� na jaw i moim c�rkom te� grozi�aby sterylizacja.�� Bandra pokr�ci�a g�ow�.�� Nie, tak jest lepiej.

Mary obj�a Bandr� i zacz�a g�adzi� jej srebrno-miedziane w�osy.

�To musi by� dla niego potwornie irytuj�ce��� pomy�la� Ponter. Ka�dy takt dyskomfortu Radnego Bedrosa sprawia� mu satysfakcj�.

Przecie� to w�a�nie Bedros nakaza� jemu oraz ambasadorce Tukanie Prat powr�t z Ziemi Mare, bo chcia� zamkn�� portal mi�dzy �wiatami. Oczywi�cie Ponter odm�wi�, a Tukana przekona�a dziesi�cioro wybitnych neandertalczyk�w�� w tym Lonwisa Troba�� aby wybrali si� w podr� do drugiej rzeczywisto�ci.

I teraz to Bedros musia� powita� delegacj� z tamtego �wiata. Ponter osobi�cie nadzorowa� komputer kwantowy, kiedy delegaci przechodzili przez tunel Derkersa. Nie by�oby dobrze, gdyby cz�owiek pe�ni�cy funkcj� najbli�sz� roli �wiatowego przyw�dcy tych z natury nerwowych Gliksin�w zosta� przeci�ty na p� w wyniku zamkni�cia si� portalu.

Radny nie zjecha� na d� kopalni Debral, tylko zaczeka�, a� sekretarz generalny oraz pozostali przedstawiciele Organizacji Narod�w Zjednoczonych dotr� na powierzchni�.

Okr�g�a winda musia�a kursowa� dwa razy, aby dostarczy� Wszystkich na g�r�, ale w ko�cu ca�a grupa opu�ci�a kopalni�. W pobli�u czeka�o czterech ubranych na srebrno Ekshibicjonist�w, dzi�ki kt�rym ca�a spo�eczno�� mog�a �ledzi� rozw�j wydarze�. Ciemnosk�ry lider Organizacji Narod�w Zjednoczonych wyszed� z bloku windy jako pierwszy, za nim pojawi� si� Ponter, dalej trzech m�czyzn i dwie kobiety o ja�niejszej sk�rze, a na koniec Jock Krieger, najwy�szy z ca�ej grupy.

��Witamy na Jantar�� powiedzia� Bedros. Wcze�niej poinstruowa� swojego Kompana, aby nie t�umaczy� nazwy, kt�r� Bara�ci okre�lali swoj� planet�. Siedmioro Gliksin�w nie mia�o Kompan�w. Nie za�o�yli nawet tymczasowych urz�dze�. Podobno sporo na ten temat debatowano, ale �immunitet dyplomatyczny�, o kt�rym Ponter ju� wcze�niej s�ysza�, sprawi�, �e zwolniono ich z obowi�zku rejestrowania w archiwach alibi wszystkiego, co m�wili i robili. Wprawdzie, o ile Ponter si� nie myli�, Jock Krieger nie mia� prawa do tego przywileju, lecz mimo to on tak�e nie nosi� Kompana.

��Z wielkimi nadziejami na przysz�o�� witamy was tutaj�� ci�gn�� Bedros. Ponter z ca�ych si� stara� si� powstrzyma� u�mieszek. Aby nauczy� si�, jak wed�ug norm Gliksin�w powinno wygl�da� odpowiednie przem�wienie, Bedros musia� bra� lekcje u Tukany Prat, kt�ra wcze�niej zlekcewa�y�a jego autorytet. Wydawa�o si�, �e Radny przemawia ca�e decymy. Potem sekretarz generalny zrewan�owa� si� podobnym powitaniem.

Ponter uzna�, �e Jock Krieger musi mie� serce Barasta. Podczas gdy inni ch�tnie uczestniczyli w pompie, on wyra�nie ignorowa� przem�wienia. Przygl�da� si� za to lasom i wzg�rzom wok�, �ledzi� wzrokiem ka�dego przelatuj�cego w g�rze ptaka i patrzy� na b��kitne niebo.

Wreszcie wyg�aszanie m�w dobieg�o ko�ca. Ponter podszed� do Jocka. M�czyzna mia� na sobie d�ugi, be�owy p�aszcz zwi�zany w pasie be�ow� szarf�, sk�rzane r�kawiczki i nakrycie g�owy z odstaj�cym brzegiem. Ca�a delegacja Gliksin�w zaczeka�a na dole w kopalni, a� ich stroje zostan� odka�one.

��No i jak ci si� podoba nasz �wiat?

Jock powoli pokr�ci� g�ow�.

��Jest przepi�kny��� powiedzia� z zachwytem.

Mary i Bandra razem �ledzi�y transmisje Ekshibicjonist�w z wyspy Donakat. Fajnie by�o ogl�da� Pontera w neandertalskim odpowiedniku telewizji. Projekt otwarcia nowego portalu fascynowa� wszystkich.

Na pocz�tek Ponter po�wieci� chwil� na wyja�nienie trudno�ci zwi�zanych z budow� portalu na powierzchni ziemi. Jego laboratorium kwantowe powsta�o g��boko w kopalni, gdzie nie dociera�o promieniowanie s�oneczne, kt�re mog�o powodowa� dekoherencj� rejestr�w kwantowych. W tym samym czasie, gdy on i Adikor dokonali prze�omowego odkrycia�� dos�ownie wpadaj�c do drugiego �wiata�� inna grupa badaczy prowadzi�a podobne eksperymenty, pr�buj�c rozk�ada� na czynniki pierwsze r�wnie wielkie liczby. Zesp� ten sk�ada� si� z samych kobiet. Podobno by�y ju� w drodze na Donakat. Przeprawia�y si� statkiem przez ocean z kontynentu zwanego na drugiej Ziemi Europ�, aby wspom�c projekt swoj� znajomo�ci� technologii os�onowych.

��Znalaz�a� sobie dobrego m�czyznꠗ zauwa�y�a Bandra.

Mary si� u�miechn�a.

��Dzi�ki.

��Jak d�ugo si� znacie?

��Dopiero od trzeciego sierpnia.�� Mary odwr�ci�a wzrok, unikaj�c pszenicznych oczu Bandry.

Barastka przekrzywi�a g�ow�, s�uchaj�c t�umaczenia daty. Mary spodziewa�a si�, �e us�yszy uszczypliwy komentarz o tym, jak to nie lubi marnowa� czasu. W ko�cu sama te� nigdy nie przepuszcza�a okazji, aby wytkn�� swojej siostrze, Christine, �e zbyt szybko anga�owa�a si� w zwi�zki, zakochuj�c si� po uszy w coraz to nowych �prawdziwych skarbach�. Ale Bandra nic takiego nie powiedzia�a.

��Masz wielkie szcz�cie, �e go spotka�a�.

Mary przytakn�a. Naprawd� mia�a szcz�cie. Poza tym nie musia�a si� niczego wstydzi�, zna�a przecie� mn�stwo os�b, kt�re miewa�y szalone romanse. Owszem, Colma zna�a o wiele d�u�ej, zanim jej si� o�wiadczy�, ale nawet gdy m�wi�a mu �tak�, mia�a w�tpliwo�ci.

Teraz nie mia�a �adnych.

Skoro by�a ca�kowicie pewna, po co mia�a zwleka�.

��Carpe diem�� powiedzia�a.

T�umacz Bandry wyemitowa� kr�tki pisk.

��Wybacz, to po �acinie� w innym j�zyku. Oznacza �chwytaj dzie�. Nie marnuj ca�ego �ycia na zamartwianie si�, po prostu �ap szans� i wykorzystuj j�.

��Dobra filozofia�� przyzna�a Bandra, wstaj�c z kanapy.�� Powinny�my si� chyba zaj�� wieczornym posi�kiem.

Mary kiwn�a g�ow� i ruszy�a za Bandra do strefy przygotowywania jedzenia. Znajdowa�a si� tam spora pr�niarka�� w kt�rej �ywno�� przechowywano bez potrzeby ch�odzenia�� oraz laserowa kuchenka dzia�aj�ca w oparciu o technologi� laserow�, jak� stosowano r�wnie� w komorach odka�aj�cych.

W pokrywie pr�niarki znajdowa� si� wbudowany kwadratowy monitor wy�wietlaj�cy jej zawarto��, aby nie trzeba by�o za ka�dym razem otwiera� urz�dzenia, kiedy chcia�o si� sprawdzi�, co jest w �rodku.

��Mo�e mamuta?�� zaproponowa�a Bandra, patrz�c na list�.

��Bardzo ch�tnie! Od dawna chcia�am spr�bowa�, jak to smakuje.

Bandra u�miechn�a si�, podnios�a wieko pr�niarki, kt�re ust�pi�o z cichym sykiem, i wyj�a ze �rodka dwa steki. W�o�y�a mi�so do laserowej kuchenki, po czym wypowiedzia�a jakie� polecenie.

��Pewnie trudno jest upolowa� mamuta�� zagai�a Mary.

��Sama nigdy nie pr�bowa�am�� przyzna�a Bandra.�� Ci, kt�rzy wybrali to zaj�cie jako sw�j wk�ad, m�wi�, �e metoda polowania jest do�� prosta�� doda�a, wzruszaj�c ramionami.�� Ale jak to si� u was m�wi: domniemany z�y czai si� w drobiazgach.

Mary zamruga�a niepewnie, pr�buj�c odszyfrowa� podane przez Christine t�umaczenie s��w Bandry.

��Aha, chodzi ci o to, �e diabe� tkwi w szczeg�ach.

��Exactamundo!

Mary si� roze�mia�a.

��B�dzie mi ciebie brakowa�o, kiedy st�d wyjad�.

��Mnie te� b�dzie ciebie brakowa�o.�� Bandra zrewan�owa�a si� przyjaci�ce u�miechem.�� Je�li tylko b�dziesz potrzebowa�a lokum na naszym �wiecie, zawsze mo�esz zatrzyma� si� u mnie.

��Dzi�kuj�, ale�

Bandra podnios�a du�� d�o�.

��Tak, tak, wiem. Planujesz przyje�d�a� tu tylko, gdy Dwoje b�dzie Jednym, a wtedy chcesz sp�dza� ca�y czas z Ponterem. A ja�

��Tak mi przykro, Bandro. Na pewno znajdziemy jakie� rozwi�zanie.

��Nie przejmujmy si� tym teraz. Po prostu cieszmy si� czasem, jaki nam zosta� do twojego wyjazdu.

��Carpe diem?

Bandra si� u�miechn�a.

��Exactamundo!

Cornelius Ruskin zapuka� do drzwi gabinetu.

��Proszꠗ rozleg� si� znajomy kobiecy g�os z lekkim pakista�skim akcentem.

Cornelius odetchn�� g��boko i otworzy� drzwi.

��Witaj, Qaiser�� powiedzia�, wchodz�c do �rodka.

Metalowe biurko profesor Qaiser Remtulli sta�o prostopadle do wej�cia, d�u�sz� kraw�dzi� do �ciany, lewym, kr�tszym bokiem do okna. Kobieta mia�a na sobie ciemnozielony �akiet i czarne spodnie.

��Cornelius!�� przywita�a go.�� Ju� zaczynali�my si� o ciebie martwi�.

Ruskin zdoby� si� na u�miech, ale nie powiedzia�: �To mi�o z waszej strony�.

Na okr�g�ej twarzy Qaiser pojawi� si� wyraz dezaprobaty.

��Powiniene� by� mnie uprzedzi�, �e przyjdziesz dzi� do pracy. Dave Olsen wzi�� za ciebie zast�pstwo na popo�udniowe zaj�cia.

Cornelius nieznacznie pokr�ci� g�ow�.

��Nie ma sprawy. Prawd� m�wi�c, przyszed�em porozmawia� w�a�nie o tym.

Qaiser post�pi�a tak, jak ka�dy pracownik akademicki, kiedy ma go�cia: wsta�a z obrotowego fotela i zdj�a stert� ksi��ek i papier�w z drugiego krzes�a. Mia�o metalow� ram� i pomara�czowe winylowe poduszki.

��Siadaj, proszꠗ powiedzia�a.

Cornelius usiad�, skrzy�owa� nogi w kostkach i�

Po raz kolejny pokr�ci� g�ow�, zastanawiaj�c si�, czy kiedy� przywyknie do tego wra�enia. Przez ca�e �ycie, kiedy siada� w takiej pozycji, czu� lekki ucisk j�der, ale teraz nie poczu� nic.

��Co mog� dla ciebie zrobi�?�� spyta�a Qaiser.

Spojrza� jej prosto w twarz: br�zowe oczy, br�zowa sk�ra, br�zowe w�osy, trio r�nych odcieni czekolady. Wygl�da�a na jakie� czterdzie�ci pi�� lat, czyli na dziesi�� lat starsz� od niego. Widzia�, jak p�aka�a z b�lu, jak b�aga�a, by nie robi� jej krzywdy. Nie �a�owa� tamtego; zas�u�y�a sobie, tylko �e�

Tylko�

��Qaiser, chcia�bym wzi�� urlop.

��Wyk�adowcom, kt�rzy nie s� u nas na etacie, nie przys�uguje p�atny urlop�� odpar�a.

Cornelius skin�� g�ow�.

��Wiem, jednak��� Wcze�niej wszystko sobie prze�wiczy�, ale teraz zacz�� si� waha�. Zastanawia� si�, czy obra� w�a�ciw� strategi�.�� S�ysza�a�, �e chorowa�em. M�j lekarz radzi� mi� odpocz��. Wzi�� troch� wolnego.

Rysy twarzy Qaiser u�o�y�y si� w zatroskan� min�.

��To co� powa�nego? Mo�e mog�abym ci jako� pom�c?

Pokr�ci� g�ow�.

��Nie, nic mi nie b�dzie. Ale nie� nie jestem w stanie wr�ci� do sali wyk�adowej.

��No c�, zbli�aj� si� �wi�ta Bo�ego Narodzenia. Je�li przetrzymasz jako� te kilka tygodni, to�

��Przykro mi, ale nie s�dz�, by to by�o dobre rozwi�zanie w moim przypadku.

Zmarszczy�a brwi.

��Wiesz, �e i tak mamy w tym roku za ma�o wyk�adowc�w. Brakuje nam Mary Vaughan.

Cornelius skin�� g�ow�, ale nic nie powiedzia�.

��Musz� ci� zapyta� o jedno�� powiedzia�a Qaiser.�� W ko�cu chodzi przecie� o wydzia� genetyki. Mamy tu styczno�� z wieloma czynnikami, kt�re potencjalnie mog�y wywo�a� twoj� chorob�, wi�c� hm, musz� mie� na wzgl�dzie zdrowie student�w i bezpiecze�stwo wydzia�u. Czy twoje problemy maj� zwi�zek z jakimi� substancjami lub pr�bkami, z kt�rymi mia�e� styczno�� tutaj?

Pokr�ci� g�ow�.

��Nie. Nie, nic z tych rzeczy.�� Odetchn�� g��boko.�� Ale nie mog� tu d�u�ej zosta�.

��Dlaczego?

��Poniewa���� Jeszcze kilka tygodni temu nie m�g�by rozmawia� o tym, nie wpadaj�c we w�ciek�o��, tymczasem teraz�

Nieznacznie wzruszy� ramionami.

��Poniewa� wygra�y�cie. Pokona� mnie system.

��Jaki system?

��Och, daj spok�j! System zatrudniania, system awansowania, rozdzielania sta�ych etat�w. Dla bia�ego m�czyzny nie ma tu miejsca.

Qaiser nie potrafi�a spojrze� mu w oczy.

��Dla naszej uczelni to niezwykle trudna kwestia�� przyzna�a.�� Podobnie jak dla wszystkich uniwersytet�w. Wiesz przecie�, �e cho� jestem tutaj ja i jeszcze kilka kobiet, to i tak wydzia� genetyki nie spe�nia uniwersyteckich wytycznych w sferze sta�ych etat�w obejmowanych przez kobiety.

��Powinny�cie stanowi� czterdzie�ci procent�� stwierdzi� Cornelius.

��W�a�nie, a nie jeste�my nawet blisko takiego wyniku� Jeszcze nie.�� W g�osie Qaiser pojawi�a si� obronna nuta.�� A przecie� w zasadzie powinno by� p� na p� i�

��P� na p󳠗 powt�rzy� Cornelius. Powiedzia� to tak spokojnie, �e sam si� zdumia�. Zaskoczy� te� Qaiser, bo umil k�a.�� Nawet w sytuacji, gdy tylko dwadzie�cia procent poda� sk�adaj� kobiety?

��No tak, w zasadzie masz racj�, ale przecie� celem nie jest po�owa, tylko czterdzie�ci procent.

��Ile sta�ych etat�w jest na tym wydziale?

��Pi�tna�cie.

��A ile z nich zajmuj� kobiety?

��Obecnie? Wliczaj�c w to Mary?

��Oczywi�cie.

��Trzy.

Pokiwa� g�ow�. Zem�ci� si� na dw�ch. Trzecia porusza�a si� na w�zku inwalidzkim i nie potrafi� si� przem�c�

��A zatem trzy kolejne pozycje, jakie si� zwolni�, musz� zosta� przydzielone kobietom, mam racj�?

��No tak. Zak�adaj�c, �e posiadaj� odpowiednie kwalifikacje.

Cornelius zadziwia� sam siebie. To ostatnie zdanie niegdy� wywo�a�oby u niego wybuch agresji, ale teraz�

��I je�li si� oka�e, �e Mary odejdzie na sta�e, a przypuszczam, �e tak b�dzie�� powiedzia� zupe�nie spokojnym g�osem�� b�dziesz musia�a zatrudni� kobiet� tak�e na jej miejsce, tak?

Qaiser kiwn�a g�ow�, ale wci�� nie patrzy�a mu w oczy.

��Czyli �e cztery kolejne sta�e etaty musz� przypa�� kobietom.�� Powiedzenie tego przysz�o mu �atwiej, ni� si� spodziewa�. Na moment umilk�, po czym doda�:�� I najlepiej, aby by�y czarne i niepe�nosprawne.

Qaiser ponownie przytakn�a.

��Jak cz�sto zwalnia si� sta�y etat?�� spyta�, cho� sam zna� odpowied�.

��To zale�y, kiedy wyk�adowcy odchodz� na emerytur� lub zmieniaj� prac�.

Cornelius w milczeniu czeka�.

��Mniej wi�cej co dwa lata�� przyzna�a w ko�cu Qaiser.

���rednio raczej co trzy�� sprostowa�.�� Wierz mi, dok�adnie to policzy�em. Oznacza to, �e dopiero za dwana�cie lat zaczniecie szuka� m�czyzny, a nawet wtedy wybierzecie raczej kogo� niepe�nosprawnego lub nale��cego do mniejszo�ci, zgadza si�?

��W zasadzie�

��Mam racj�?

Qaiser nie musia�a odpowiada�. Cornelius czyta� odpowiedni fragment umowy mi�dzy rad� wydzia�u a zarz�dem uczelni tak cz�sto, �e m�g� go recytowa� z pami�ci, ��cznie ze wszystkimi dziwacznymi biurokratycznymi sformu�owaniami:

Mary postanowi�a dostarczy� kodoner Jockowi, aby m�g� zabra� go z powrotem�

Z powrotem gdzie?

�mia�a si�, kiedy widzia�a na Podgl�daczu, jak Radny Bedros nazywa �wiat Barast�w �Jantarem�. Ziemia, kt�r� Mary uwa�a�a za sw�j dom, nie mia�a jednej nazwy. W ka�dym j�zyku nazywano j� inaczej. Po angielsku okre�lano j� s�owem Earth. Po �acinie�� Terra. Francuzi i francuskoj�zyczni Kanadyjczycy m�wili na ni� Terre. W esperanto nazywa�a si� Tero. Greckie s�owo�� Gaea�� by�o popularne w�r�d ekolog�w. Rosjanie m�wili Ziemia, Szwedzi�� Jorden. Po hebrajsku nazywano j� Eretz, po arabsku�� Ard, po persku�� Zamin, po mandary�sku�� Diaiu, a po japo�sku�� Chikyuu. Wed�ug Mary najpi�kniejsze ze wszystkich by�o tahita�skie s�owo Vuravura. Ponter nazywa� tamt� Ziemi� po prostu ��wiatem Mare�, ale Mary w�tpi�a, aby to okre�lenie si� upowszechni�o.

Tak czy inaczej, musia�a przekaza� urz�dzenie Jockowi, aby bezpiecznie trafi�o na� na Gliksini�?

Nie. Zbyt dziwnie. Mo�e wi�c Sapiensja? Albo� Pojawi� si� sze�cian podr�ny, kt�ry Mary wcze�niej wezwa�a. Zaj�a jedno z dw�ch siedze� z ty�u pojazdu.

��Do kopalni Debral�� poprosi�a.

Kierowca przyjrza� si� jej ch�odno.

��Wracamy do domu?

��Ja? Nie. Ale kto� inny wraca.

��Dupek!

Jock wiedzia�, �e ten drugi kierowca nie mo�e go us�ysze栗 by�o zbyt zimno na jazd� z opuszczonymi szybami�� ale nienawidzi�, kiedy tacy kretyni wciskali si� przed niego.

Ruch w Rochester wydawa� mu si� tego dnia nie do zniesienia. Po zastanowieniu stwierdzi�, �e pewnie nie by�o gorzej ni� w inne dni, ale wszystko zdawa�o si� potwornie m�cz�ce w por�wnaniu z czystym, sielankowym pi�knem, jakie widzia� po drugiej stronie.

�Po drugiej stronie�. Chryste, jego matka tak m�wi�a o niebie. �Wszystko b�dzie lepsze po drugiej stronie�.

Jock nie wierzy� w niebo�� ani w piek�o�� ale nie m�g� zaprzeczy� istnieniu neandertalskiego �wiata. Oczywi�cie tylko przez g�upi przypadek oni nie narobili u siebie ba�aganu. Gdyby prawdziwi ludzie mieli takie nochale, te� pewnie nie chcieliby p�awi� si� we w�asnych �mieciach.

Zatrzyma� si� na �wiat�ach. Przez ulic� przefrun�a pierwsza strona �USA Today�. Na przystanku autobusowym jakie� dzieciaki pali�y papierosy. Przed nast�pn� przecznic� by� McDonalds. W oddali wy�y syreny. Zewsz�d dobiega�y d�wi�ki klakson�w. Ci�ar�wka obok niego bekn�a dymem z pionowej rury wydechowej. Jock rozejrza� si� wok� i w ko�cu dostrzeg� pojedyncze drzewo w betonowej donicy, kilkaset metr�w dalej.

Prezenter wiadomo�ci radiowych zacz�� od informacji o pracowniku fabryki sprz�tu elektronicznego w Illinois, kt�ry zabi� czterech wsp�pracownik�w. Nast�pne dziesi�� sekund po�wi�ci� terrory�cie samob�jcy z Kairu, kolejnych kilka�� gro�bie wybuchu wojny mi�dzy Pakistanem i Indiami, a na koniec minutowego wej�cia wspomnia� jeszcze o wycieku ropy w Zatoce Puget, wykolejonym poci�gu w pobli�u Dallas i napadzie na bank w Rochester.

�Co za bajzel��� pomy�la� Jock, stukaj�c palcami w kierownic� i czekaj�c na zmian� �wiate�.�� �Co za potworny bajzel.�

Up�yn�y niemal trzy tygodnie, odk�d delegacja Organizacji Narod�w Zjednoczonych, wraz z Jockiem, wr�ci�a do domu. Ponter i Adikor pracowali akurat w laboratorium kwantowym tysi�c d�ugo�ci ramion pod powierzchni� ziemi, kiedy przysz�a przesy�ka kurierska. Oficer Kanadyjskich Si� Zbrojnych przekaza� j� tunelem Derkersa.

Ponter osobi�cie otworzy� pakunek. Na wewn�trznej kopercie widnia�o przepo�owione logo Synergii. Pocz�tkowo s�dzi�, �e przys�ano j� Mare. Okaza�o si�, �e nie. Ze zdumieniem stwierdzi�, �e zaadresowano j� do niego, zar�wno angielskimi literami, jak i neandertalskimi symbolami.

Otworzy� kopert�, czuj�c, jak ukochany Adikor zagl�da mu przez rami�. W �rodku znajdowa� si� koralik pami�ci. Ponter w�o�y� go do odtwarzacza w konsoli i po chwili pojawi� si� przed nimi tr�jwymiarowy obraz Lonwisa Troba. Mechaniczne niebieskie oczy wynalazcy l�ni�y od wewn�trz. Obraz by� w skali 1:3 i unosi� si� na wysoko�� d�oni nad konsol�.

��Zdrowego dnia, Uczony Boddicie�� odezwa� si� Lonwis.�� Potrzebny mi jeste� tutaj, w siedzibie Synergii na po�udniowym brzegu jeziora Jorlant, kt�re Gliksini wci�� nazywaj� Ontario, cho� wielokrotnie ju� ich poprawia�em. Jak wiesz, pracuj� z doktor Benoit nad kwestiami zwi�zanymi z informatyk� kwantow�. Wpad�em na pewien pomys�, kt�ry pozwoli skuteczniej zapobiega� dekoherencji nawet w systemach komputerowych na powierzchni ziemi, potrzebna jest mi jednak twoja ekspertyza w zakresie komputer�w kwantowych. Prosz�, zabierz ze sob� partnera, z kt�rym prowadzisz badania, Uczonego Adikora Hulda. Jego ekspertyza r�wnie� przyda si� nam ogromnie. B�d�cie tu za trzy dni.

Obraz znieruchomia�, co oznacza�o, �e odtwarzanie zosta�o zako�czone. Ponter spojrza� na Adikora.

��Chcia�by� tam ze mn� pojecha�?

��Jeszcze pytasz? Mia�bym zrezygnowa� z szansy spotkania Lonwisa Troba? Pewnie, �e jad�!

Ponter si� u�miechn��. Gliksini twierdzili, �e Barastom brakuje ch�ci do poznawania nowych miejsc. Mo�e mieli racj�. Dot�d Adikor nie by� zainteresowany podr� do gliksi�skiego �wiata, cho� to dzi�ki jego sprz�towi zosta� odkryty portal. Teraz jednak zapragn�� przej�� na drug� stron�, poniewa� mia� szans� spotka� tam jednego ze swoich idoli.

��Trzy dni to do�� czasu, �eby si� spakowa栗 stwierdzi� Ponter.�� St�d� to znaczy z tego miejsca, kt�re jest tam� nie jest daleko do siedziby Synergii.

��Ciekawe, co Lonwis ma pod wa�em?

��Kto to mo�e wiedzie�? Na pewno jest geniuszem.

Ponter i Adikor byli w sterowni sami. W komorze komputera pracowa� neandertalski technik, a u wylotu portalu siedzia� egzekutor�� tak na wszelki wypadek.

��Musz� zaprosi� Mare, aby do nas do��czy�a�� powiedzia� Ponter.

Adikor zmru�y� oczy.

��Jeszcze nie jest pora, aby Dwoje sta�o si� Jednym.

��Wiem�� przytakn�� Ponter.�� Ale ta zasada nie obowi�zuje na jej �wiecie. Nigdy by mi nie wybaczy�a, gdybym wybra� si� tam bez niej.

��Uczony Trob nie domaga� si� jej obecno�ci�� zauwa�y� Adikor.

Ponter dotkn�� ramienia przyjaciela.

��Wiem, �e to dla ciebie trudne. Ostatnio sp�dza�em za du�o czasu z Mare, a za ma�o z tob�. Ale wiesz, �e bardzo ci� kocham.

Adikor powoli skin�� g�ow�.

��Przepraszam. Bardzo si� staram� Naprawd� nie chc� by� ma�ostkowy, je�li chodzi o ciebie i Mare. Przecie� chc�, aby� mia� partnerk�. Nigdy jednak nie s�dzi�em, �e znajdziesz sobie tak�, kt�ra b�dzie zak��ca�a nasz wsp�lny czas.

��Przyznaj�, �e sytuacja jest� trudna�� stwierdzi� Ponter.�� I przepraszam ci� za to. Wkr�tce jednak zamieszka z nami tw�j syn Dab, a wtedy to ty b�dziesz mia� mniej czasu dla mnie.

Ponter od razu po�a�owa� swoich s��w. Zrani� przyjaciela.

��Daba b�dziemy wychowywali wsp�lnie�� powiedzia� Adikor.�� Tak ka�e zwyczaj i dobrze o tym wiesz.

��Tak. Przepraszam. Chodzi o to, �e sytuacja�

���e sytuacja jest zgnile skomplikowana�� doko�czy� Adikor za partnera.

��Wkr�tce wszystko wr�ci do normalno�ci�� zapewni� Ponter.�� Obiecuj� ci.

��Jak?

��Mare przeniesie si� na drug� stron� portalu i zamieszka na swoim �wiecie. B�dzie tu przyje�d�a�a tylko na te dni, kiedy Dwoje b�dzie Jednym. Sprawy mi�dzy tob� i mn� si� unormuj�.

��Kiedy?

��Ju� wkr�tce. Obiecuj�.

��Ale chcesz, �eby towarzyszy�a nam w tej podr�y� �eby pojecha�a z nami do Synergii i spotka�a Lonwisa Troba.

��Hm, jej wk�ad polega na pracy dla Synergii. Powinna wi�c od czasu do czasu tam wraca�.

Szerokie wargi Adikora by�y �ci�gni�te. Ponter wierzchem d�oni delikatnie pog�adzi� policzek partnera. Pod palcami poczu� jego zarost.

��Naprawd� ci� kocham, Adikorze. Nic nas nigdy nie rozdzieli.

Adikor powoli skin�� g�ow�, po czym, przejmuj�c inicjatyw�, odezwa� si� do swojego Kompana:

��Prosz�, po��cz mnie z Mare Vaughan.

Po chwili przez zewn�trzny g�o�nik Kompana odezwa�a si� Christine, na�laduj�c g�os Mare i t�umacz�c to, co Gliksinka m�wi�a w swoim j�zyku.

��Zdrowego dnia.

��Zdrowego dnia, Mare. M�wi Adikor. Mo�e chcia�aby� si� wybra� na wycieczk� ze mn� i z Ponterem?

��Cze��, Jock�� powiedzia�a Mary, wchodz�c do jego gabinetu w siedzibie Synergii.

��Mary!�� zawo�a�.�� Witaj z powrotem!�� Wsta� z fotela, wyszed� zza biurka i u�cisn�� jej r�k�.�� Witaj.

��Mi�o ci� znowu widzie�.�� Mary wskaza�a na drzwi, w kt�rych pojawili si� jej towarzysze podr�y.�� Na pewno pami�tasz Pontera Boddita. A to jest Uczony Adikor Huld.

Siwe, krzaczaste brwi Jocka strzeli�y w g�r�.

��No prosz�! Co za niespodzianka!

��Nie wiedzia�e�, �e mamy przyjecha�?

Jock pokr�ci� przecz�co g�ow�.

��By�em zaj�ty� innymi sprawami. Dostaj� raporty o wszystkich wyjazdach i przyjazdach neandertalczyk�w, ale nie jestem na bie��co.

Mary przypomnia� si� stary dowcip: z�a wiadomo�� to taka, �e CIA czyta wszystkie twoje e-maile; dobra wiadomo�� to taka, �e CIA czyta wszystkie twoje e-maile.

��Ciesz� si� z ponownego spotkania�� powiedzia� Jock, potrz�saj�c r�k� Pontera. Potem u�cisn�� d�o� Adikora.�� Witam w Stanach Zjednoczonych Ameryki, doktorze Huld.

��Dzi�kujꠗ odpar� Adikor.�� Wszystko tutaj jest takie� gwa�towne.

Jock zdoby� si� na blady u�miech.

��Co prawda, to prawda.

Mary wskaza�a obu Barast�w.

��Lonwis Trob poprosi� Pontera o przyjazd i zasugerowa�, aby tym razem zabra� ze sob� Adikora.

��Przypuszczam, �e dla Lonwisa jestem zbyt wielkim teoretykiem.�� Ponter si� u�miechn��.�� Za to Adikor naprawd� zna si� na budowie r�nych rzeczy.

��Skoro mowa o neandertalskim geniuszu�� Mary wskaza�a na st� roboczy w k�cie gabinetu�� widz�, �e pracowa�e� nad kodonerem.

��Tak, rzeczywi�cie. To zdumiewaj�ce urz�dzenie�� przyzna� Jock.

��Bez dw�ch zda�.�� Mary spojrza�a na niego, zastanawiaj�c si�, czy powinna mu to powiedzie�. W ko�cu jej entuzjazm zwyci�y�.�� Dzi�ki niemu Ponter i ja pomimo r�nej liczby chromosom�w b�dziemy mogli mie� dziecko.

Jock wypr�y� si� jak struna.

��Naprawd�? Nie-niewiarygodne. Nie s�dzi�em, �e to mo�liwe.

��Okazuje si�, �e tak!�� przyzna�a rozpromieniona Mary.

��W takim razie gratuluj�. Oczywi�cie tobie te�, Ponterze. Moje gratulacje!

��Dzi�kujꠗ odpar� Ponter.

Nagle Jock �ci�gn�� brwi, jakby w�a�nie u�wiadomi� sobie co� wa�nego.

��M�wimy o hybrydzie Homo sapiens i Homo neanderthalensis. Dziecko b�dzie mia�o dwadzie�cia trzy pary chromosom�w czy dwadzie�cia cztery?

��Chodzi ci o to, czy wed�ug opracowanego przeze mnie testu b�dzie si� zalicza�o do Gliksin�w, czy do Barast�w?�� upewni�a si� Mary.

Jock kiwn�� g�ow�.

��Pytam tylko� z ciekawo�ci.

��No c�, du�o na ten temat rozmawiali�my. Ostatecznie postanowili�my da� dziecku dwadzie�cia trzy pary chromosom�w. Pod tym wzgl�dem b�dzie jak Gliksin� Homo sapiens.

��Rozumiem.�� Jock wydawa� si� lekko zaniepokojony ca�ym tym pomys�em.

��Skoro embrion ma si� rozwija� w moim organizmie�� Mary poklepa�a si� po brzuchu�� wolimy unikn�� ewentualnych reakcji mojego uk�adu immunologicznego.

Jock zerkn�� na ni�.

��Ale jeszcze nie jeste� w ci��y?

��Nie, nie. Generacja 149 zostanie pocz�ta dopiero w nast�pnym roku.

Jock zrobi� wielkie oczy.

��Wi�c dziecko b�dzie dorasta�o na neandertalskim �wiecie? Czy to znaczy, �e zamierzasz si� tam przenie�� na sta�e?

Mary spojrza�a na Pontera i Adikora. Nie spodziewa�a si�, �e ten temat wyp�ynie tak szybko.

��Prawd� m�wi�c�� powiedzia�a powoli�� wi�kszo�� czasu b�d� sp�dza�a na tym �wiecie�

��Mam wra�enie, �e zaraz us�ysz� jakie� �ale��� stwierdzi� Jock.

��Rzeczywi�cie�� przytakn�a Mary.�� Zadanie, z powodu kt�rego zatrudni�e� mnie w Synergii, wykona�am o wiele szybciej, ni� si� spodziewali�my. My�l�, �e czas, abym poszuka�a sobie innego zaj�cia. Zaproponowano mi pe�en etat na wydziale genetyki na Laurentian.

��Laurentian?�� zdziwi� si� Jock.�� A gdzie to jest?

��W Sudbury� tam, gdzie znajduje si� portal. To niewielki uniwersytet, ale ma wspania�y wydzia� genetyki i wykonuje badania z zakresu medycyny s�dowej.�� Przerwa�a na moment, po czym doda�a:�� Ta dziedzina ostatnio bardzo mnie interesuje.

Jock si� u�miechn��.

��Kto by pomy�la�, �e takie Sudbury stanie si� kiedy� miejscem, kt�re b�dzie przyci�ga�o ludzi?

Bristol Harbour Village wymarzy� deweloper Fred Sarkis: pi�� blok�w z luksusowymi apartamentami na szczycie klif�w nad brzegiem jeziora Canandaigua�� jednego z Finger Lakes�� d�ugiej i g��bokiej blizny w krajobrazie, wy��obionej w przesz�o�ci przez lodowiec.

Osiedle powsta�o na pocz�tku lat siedemdziesi�tych, zanim gospodarka Rochester oraz wielu innych miast p�nocnej cz�ci stanu Nowy Jork zmieni�a si� w szambo. By�o dziwn� pozosta�o�ci� tamtych lat, podobnie jak Habitat z Expo�67. Kiedy Mary po raz pierwszy je odwiedzi�a za namow� Louise Benoit, pomy�la�a, �e powinni tu nakr�ci� kolejn� cz�� przyg�d Spidermana. Mn�stwo rozmaitych most�w ��czy�o wielopoziomowy parking z budynkami mieszkalnymi. Takie miejsce doskonale by si� nadawa�o dla amatora paj�czynowych hu�tawek.

Podobno jednak inwestycja nigdy nie osi�gn�a planowanych pocz�tkowo rozmiar�w. Wprawdzie by�y tu takie luksusy jak pole golfowe wed�ug projektu Roberta Trenta Jonesa i pobliski wyci�g na g�rze Bristol, znakomicie nadaj�cej si� do zjazd�w zim�, ale sporo mieszka� wci�� czeka�o na kupno lub wynajem. Agentka nieruchomo�ci, kt�ra pokazywa�a Mary apartamenty, wielokrotnie wspomina�a o tym, �e Patty Duke i John Astin sp�dzili tu wakacje, kiedy jeszcze byli ma��e�stwem. Mary podejrzewa�a, �e gdy kobieta dowie si�, i� zatrzyma�o si� tutaj dw�ch neandertalczyk�w, szybko uzupe�ni sw�j repertuar argument�w o ten fakt.

Wynaj�a dwupoziomowy apartament o powierzchni oko�o 100 metr�w kwadratowych, z dwiema sypialniami. Pod�ogi pokrywa�a okropna pomara�czowa, kosmata wyk�adzina�� chyba niezmieniana od pocz�tku, bo Mary nie widzia�a nic podobnego od wielu lat. Za to widoki by�y wspania�e�� na ca�e jezioro. Nic nie przes�ania�o panoramy z g�rnego balkonu, na kt�ry wychodzi�o si� z g��wnej sypialni. Z dolnego patrzy�o si� na wierzcho�ki drzew, kt�re wyrasta�y z krusz�cego si� klifowego zbocza. Z obu wida� by�o betonowy pomost prowadz�cy do zewn�trznej windy, kt�r� zje�d�a�o si� kilkadziesi�t metr�w w d� na przysta� i sztucznie utworzon� pla��.

��To dopiero interesuj�ce miejsce!�� zauwa�y� Ponter, wychodz�c na dolny balkon i chwytaj�c si� barierki obiema r�kami.�� Wsp�czesne wygody w otoczeniu natury. Czuj� si� niemal tak, jakbym by� na moim �wiecie.

Mary piek�a na balkonowym grillu steki, kt�re kupi�a w sklepie nale��cym do sieci Wegmans. Ponter obserwowa� jezioro, a Adikora bardziej interesowa� du�y paj�k w�druj�cy po por�czy.

Kiedy steki by�y gotowe�� niemal surowe dla obu m�czyzn i �rednio wysma�ony dla niej�� zabrali si� za ich pa�aszowanie�� panowie uzbrojeni w r�kawiczki, a Mary w widelec i n�. Oczywi�cie kolacja by�a t� �atwiejsz� cz�ci� programu. Mary wiedzia�a, �e w kt�rym� momencie kto� w ko�cu wspomni o�

��No to gdzie dzisiaj �pimy?�� spyta� Adikor.

Wci�gn�a g��boko powietrze.

��My�la�am, �e Ponter i ja�

��Nie, nie, nie�� zaprotestowa� Adikor.�� Dwoje jeszcze nie jest Jednym. To ja powinienem teraz spa� z Ponterem.

��Tak, ale to m�j dom i m�j �wiat.

��To bez znaczenia. Ponter jest moim partnerem. Wy dwoje jeszcze sobie nie �lubowali�cie.

��Prosz�, przesta�cie!�� wtr�ci� si� Ponter.�� Nie k���my si�.�� U�miechn�� si� najpierw do Mary, a potem do Adikora. Przez kilka chwil milcza�, a potem nie�mia�o zaproponowa�:�� Mogliby�my spa� wszyscy razem�

��Nie!�� zaprotestowali Adikor i Mary r�wnocze�nie.

�Rany boskie!��� pomy�la�a Mary.�� �Menage a trois hominid�w!�

��Naprawd� uwa�am�� powiedzia�a�� �e Ponter i ja�

��To chrz�stka!�� przerwa� jej Adikor.�� Przecie� to oczywiste, �e�

��Kochani�� odezwa� si� Ponter, ale poniewa� w neandertalskim �kochani� brzmia�o jak mar�, zacz�� jeszcze raz, u�ywaj�c innego s�owa.�� Drodzy moi, przecie� wiecie, �e bardzo zale�y mi na was obojgu. Jednak to Adikor ma racj�. W normalnych okoliczno�ciach o tej porze miesi�ca towarzyszy�bym w�a�nie jemu.�� Czule pog�adzi� partnera.�� Musisz si� do tego przyzwyczai�, Mare. Tak to b�dzie wygl�da�o przez reszt� mojego �ycia.

Mary spojrza�a na jezioro. Bli�szy jego brzeg znajdowa� si� w cieniu, ale na przeciwleg�y, oddalony od nich o p�torej mili, wci�� �wieci�o s�o�ce. W mieszkaniu znajdowa�y si� cztery klimatyzatory z funkcjami grzania i ch�odzenia�� po dwa na obu pi�trach. Zwykle przed p�j�ciem spa� w��cza�a wentylator w g��wnej sypialni, aby jego cichy szum zag�usza� kakofoni� ptasich krzyk�w, kt�ra zaczyna�a si� o �wicie. Mo�e gdyby ustawi�a urz�dzenie na najwy�sz� moc, nie s�ysza�aby d�wi�k�w dochodz�cych z pokoju obok�

Ponter mia� racj�. Rzeczywi�cie musia�a si� do tego przyzwyczai�.

��No dobrze�� powiedzia�a w ko�cu, zamykaj�c oczy.�� Ale skoro tak, to wy robicie �niadanie.

Adikor wzi�� Pontera za r�k� i u�miechn�� si� do Mary.

��Zgoda�� stwierdzi�.

Jock, Ponter i Adikor pojechali do szpitala Strong Memoria� razem z nieprzytomnym Lonwisem. Mary nie mog�a im wi�cej pom�c, wi�c na pro�b� Jocka zosta�a w Synergii.

Dopiero po godzinie och�on�a na tyle, by wr�ci� do pracy. W ko�cu usiad�a z powrotem do komputera� tylko po to, �eby po chwili wszystko szlag trafi�.

Jeden z jej znajomych z Yorku absolutnie wierzy� w Linuksa i pr�bowa� przekona� wszystkich z wydzia�u genetyki, �e powinni zrezygnowa� z Windows i przej�� na system operacyjny typu open source. Mary nie mia�a zwyczaju wtr�ca� si� w komputerowe wojny�� tak jak dawniej nie miesza�a si� w potyczki typu mac czy pecet�� ale za ka�dym razem, kiedy jej dzia�aj�cy w oparciu o Windows komputer wy�wietla� �niebieski ekran �mierci�, mia�a ochot� przy��czy� si� do zwolennik�w Linuksa.

Tym razem sta�o si� to samo�� ju� po raz drugi tego dnia. Mary wykona�a doskonale wszystkim znany salut trzema palcami, po czym cierpliwie przeczeka�a nieko�cz�c� si� procedur� ponownego uruchomienia systemu, by ostatecznie stwierdzi�, �e maszyna uparcie odmawia pracy w sieci.

Westchn�a z rezygnacj�. Dochodzi�a si�dma wieczorem, ale ona nie mog�a jeszcze wr�ci� do domu. Musia�a zaczeka� na Pontera i Adikora, aby�� gdy wr�c� ze szpitala�� zawie�� ich do Bristol Harbour Village.

Oczywi�cie w wielkiej rezydencji, kt�r� Synergia wybra�a sobie na siedzib�, by�o sporo innych komputer�w, wi�c�

Jock mia� jeden z tych fantastycznych foteli marki Aeron, o kt�rych czyta�a w katalogu Sharper Image. Podobno by�y superwygodne�� s�owem, ergonomiczne niebo. Wprawdzie na pewno poustawia� wszystkie wihajstry i wajchy tak, by pasowa�y do jego szczup�ej sylwetki, ale Mary nie mog�a si� oprze� pokusie wypr�bowania takiego siedziska.

Zesz�a na d� schodami wy�o�onymi dywanem w kolorze czerwonego wina. Drzwi gabinetu Jocka by�y otwarte na o�cie�. Wesz�a do �rodka. Z du�ego wykuszowego okna roztacza� si� widok na przysta�. Patrz�c przez nie, poczu�a dreszcz, cho� w budynku by�o ciep�o.

Podesz�a do superfotela z czarnego metalu i plastiku z drobn� siateczk�, kt�ra podobno pozwala�a oddycha� sk�rze siedz�cego w tym cudzie osobnika. Czuj�c si� jak psotne dziecko, usiad�a i umo�ci�a si� wygodnie.

�M�j Bo�e��� pomy�la�a.�� �Reklamy tym razem rzeczywi�cie m�wi� prawd�!�. Fotel by� niewiarygodnie wygodny. Odpychaj�c si� stopami od pod�ogi, obr�ci�a si� razem z siedzeniem najpierw w lewo, a potem w prawo. Wiedzia�a, �e Aerony kosztuj� maj�tek, ale postanowi�a zafundowa� sobie taki luksus�

Po kilku chwilach relaksu przyst�pi�a do pracy. Jock nie zd��y� wylogowa� si� z sieci. Opu�ci� gabinet w po�piechu, kiedy Lonwis Trob dosta� ataku serca. Mary podejrzewa�a, �e z tego stanowiska mo�e si� zalogowa�, u�ywaj�c w�asnego has�a, ale na wszelki wypadek wola�a niczego nie zmienia�, wi�c zabra�a si� do pracy, korzystaj�c z konta Jocka.

Otworzy�a na serwerze folder zatytu�owany �Neandertalska genetyka� i�

Jej brwi ze zdumienia pow�drowa�y w g�r�. Wi�kszo�� czasu pracowa�a w�a�nie w tym folderze, ale tutaj by�y dwie dodatkowe ikony, kt�rych wcze�niej nie widzia�a. Zacz�a si� denerwowa�. Wprawdzie zawsze pami�ta�a o zrobieniu zapasowych kopii, ale obawia�a si�, �e zawieszenie si� systemu w jaki� spos�b uszkodzi�o �cie�k� dost�pu.

Postanowi�a to sprawdzi�. Klikn�a dwukrotnie na jedn� z nieznanych sobie ikon. Rysunek wygl�da� jak czerwona i czarna podw�jna spirala. Mary zna�a wi�kszo�� dost�pnych na rynku program�w z zakresu genetyki i wiedzia�a, jakimi symbolami oznaczone by�y dokumenty tych aplikacji. Ten widzia�a po raz pierwszy.

Po chwili otworzy�o si� okno. Na pasku tytu�owym pojawi� si� napis �USAMRIID Geneplex-Surfaris� a poni�ej wy�wietli� si� tekst i r�ne wzory. Akronim USAMRIID do�� cz�sto pojawia� si� w literaturze z dziedziny genetyki. By� to skr�t od United States Army Medical Research Institute of Infectious Diseases.[10] Geneplex by�o pewnie nazw� programu. Ale s�owo �Surfaris� z niczym si� Mary nie kojarzy�o.

Przyjrza�a si� zawarto�ci okna i zdumia�a si�. Cz�� z zada�, jakie pierwotnie przydzielono jej w Synergii, polega�a na pr�bach zastosowania zjawiska �quorum counting� w celu okre�lenia liczby par chromosom�w�� czy by�o ich dwadzie�cia trzy, czy dwadzie�cia cztery. Jednak�e ta metoda nie zda�a egzaminu. Po pierwsze, mechanizm �liczenia kworum� nie pozwala� a� tak dok�adnie okre�li� liczby par, a po drugie, w chromosomach kondensacja chromatyny nast�powa�a tylko podczas mitozy, kt�ra oczywi�cie nie by�a zwyk�ym stanem kom�rki.

Z dokumentu wynika�o jednak, �e Mary nie by�a jedynym genetykiem pracuj�cym na polecenie Jocka nad tym problemem. Ta druga osoba wymy�li�a o wiele prostsz� metod� rozpoznawcz�. Drugi i trzeci chromosom Gliksin�w�� u ich przodk�w odr�bne�� uleg�y zespoleniu, tworz�c jeden, znacznie d�u�szy chromosom. Geny, kt�re znajdowa�y si� na ko�cu chromosomu drugiego, przylega�y teraz do gen�w z pocz�tku chromosomu trzeciego.

Takie same geny istnia�y u neandertalczyk�w, tyle �e nie przylega�y do siebie. Po ostatnim genie chromosomu drugiego pojawia� si� telomer�� czop �mieciowego DNA, kt�rego jedynym zadaniem by�a ochrona ko�ca chromosomu na podobie�stwo plastikowej ko�c�wki sznurowad�a. R�wnie� pierwszy gen trzeciego chromosomu poprzedzony by� takim telomerem. Dlatego u neandertalczyk�w wyst�powa�y sekwencje:

Ponter i Adikor ca�� noc sp�dzili w szpitalu razem z Lonwisem i Jockiem. Mary w ko�cu sama wr�ci�a do mieszkania w Bristol Harbour Village. Nie mia�a okazji powiedzie� Ponterowi o tym, co odkry�a.

Nast�pnego dnia, zm�czona, dotar�a do Seabreeze dopiero o 11. 30, ale Ponter, Adikor i Jock wci�� jeszcze nie wr�cili. Od pani Wallace dowiedzia�a si�, �e stan Lonwisa jest stabilny, po czym wesz�a po schodach na pi�tro, do laboratorium Louise Benoit.

��Co powiesz na lunch?�� spyta�a.

Louise wygl�da�a na mile zaskoczon�.

��Bardzo ch�tnie�� odpar�a.�� Kiedy?

��Mo�e od razu?

M�odsza kobieta spojrza�a na zegarek i zdziwi�a si�, �e jest tak wcze�nie. Z tonu g�osu Mary domy�li�a si� jednak, �e chodzi o co� wa�nego.

��Bon�� zgodzi�a si�.

��To �wietnie.

Ich p�aszcze wisia�y na wieszaku przy frontowych drzwiach. Ubra�y si� i wysz�y na zewn�trz, prosto w ch�odne listopadowe powietrze. Wok� zata�czy�o kilka p�atk�w �niegu.

Po obu stronach Culver Road znajdowa�o si� sporo restauracji. Wiele dzia�a�o tylko w sezonie�� Seabreeze zalicza�o si� przecie� do miejscowo�ci letniskowych�� ale niekt�re by�y otwarte przez ca�y rok. Mary od razu skierowa�a si� na zach�d. Louise ruszy�a za ni�.

��Na co masz ochot�?�� spyta�a.

��Wczoraj wieczorem, kiedy Jock pojecha� do szpitala z Lonwisem, by�am w jego gabinecie�� wypali�a Mary.�� Wiem, �e kaza� stworzy� wirus, kt�ry ma zabi� neandertalczyk�w.

��Co takiego?�� W g�osie Louise zabrzmia�o niedowierzanie.

��My�l�, �e chce doprowadzi� do ich zag�ady.

��Ale dlaczego?

Mary obejrza�a si� przez rami�, upewniaj�c si�, czy nikt za nimi nie idzie.

��Dlatego, �e po drugiej stronie p�otu trawa naprawd� jest bardziej zielona. Zamierza zdoby� ich Ziemi� dla naszego gatunku ludzi.�� Kopn�a jaki� �mie� le��cy na drodze.�� Mo�e chce, aby�my zacz�li od nowa bez tego wszystkiego.�� Przed nimi, po lewej stronie jezdni, wida� ju� by�o weso�e miasteczko. Zamkni�to jena okres zimy. Kolejka g�rska przypomina�a pogmatwany splot przerdzewia�ych wn�trzno�ci.

��Co mamy w takiej sytuacji robi�?�� spyta�a Louise.�� Jak go powstrzyma�?

��Nie wiem�� przyzna�a Mary.�� Tylko przypadkiem trafi�am na formu�� wirusa. M�j komputer si� zawiesi� i potem nie mog�am wej�� do sieci, posz�am wi�c do jego gabinetu, bo wiedzia�am, �e ju� nie wr�ci do pracy. Kiedy Lonwis mia� atak serca, Jock wyszed� w po�piechu i zapomnia� si� wylogowa�. Skopiowa�am formu�� wirusa na CD. Teraz jednak my�l�, �e powinnam tam wr�ci� i zmodyfikowa� plik, aby nie da�o si� na jego podstawie stworzy� nic �mierciono�nego. Domy�lam si�, �e Jock planuje wprowadzi� te dane do kodonera, a potem uwolni� wirusa na neandertalskim �wiecie.

��A je�li ju� go stworzy�?

��Sama nie wiem. Je�li to zrobi�, to mo�liwe, �e ju� nic nie wsk�ramy.

Sz�y w�skim chodnikiem. Ulic� przejecha� samoch�d.

��My�la�a�, �eby poinformowa� o wszystkim media, i�� do nich z p�yt�� no wiesz, zaalarmowa� wszystkich?

Mary kiwn�a g�ow�.

��Tak, ale chcia�am najpierw� rozbroi� ten wirus. Potrzebna mi b�dzie pomoc, bo musz� znowu si� dosta� do komputera Jocka.

��Sie� Synergii wykorzystuje szyfrowanie RSA�� stwierdzi�a Louise.

��Jest jaki� spos�b, �eby je z�ama�?

Louise si� u�miechn�a.

��Zanim poznali�my naszych neandertalskich przyjaci�, powiedzia�abym, �e nie, �e praktycznie nie ma na to sposobu. Wi�kszo�� system�w szyfrowania, w tym RSA, jest oparta na kluczach, kt�re s� produktami dw�ch du�ych liczb pierwszych. Aby z�ama� szyfr, trzeba okre�li� podstawowe czynniki g��wnej liczby. Przy 512-bitowym kluczu szyfruj�cym, z jakiego korzysta na przyk�ad nasz system tutaj, zwyk�e komputery potrzebowa�yby tysi�cy lat na wypr�bowanie wszystkich mo�liwych czynnik�w. Ale komputery kwantowe�

Mary w lot poj�a, o co chodzi.

��Komputery kwantowe wypr�bowuj� wszystkie ewentualne czynniki jednocze�nie�� doko�czy�a, ale po chwili zmarszczy�a czo�o.�� Co zatem proponujesz? Mamy zamkn�� portal, �eby komputer Pontera z�ama� dla nas kod Jocka?

Louise pokr�ci�a g�ow�.

��Pomijaj�c fakt, �e komputer Pontera nie jest jedynym kwantowym komputerem na neandertalskim �wiecie�� wiemy tylko, �e jest najwi�kszy�� wcale nie musimy si� tam udawa�, �eby rozwi�za� problem.�� Lou si� u�miechn�a.�� Ty przez ostatnie miesi�ce hula�a� sobie po obu �wiatach, podczas gdy ja ci�ko tutaj pracowa�am nad stworzeniem naszego w�asnego komputera kwantowego w oparciu o wszystko, czego dowiedzia�am si� od Pontera podczas naszej kwarantanny. Mamy teraz ca�kiem zgrabne urz�dzenie w moim laboratorium w Synergii. Oczywi�cie ma za ma�o rejestr�w, aby dokona� tego, co uda�o si� wielkoludowi Pontera. Nie stworzy stabilnego portalu do innego �wiata, ale na pewno z�amie 512-bitowyklucz.

��Jeste� cudowna, Louise.

Louise si� u�miechn�a.

��Mi�o, �e w ko�cu to zauwa�y�a�.

Kiedy wr�cili do siedziby firmy, czeka� tam na nich Jock. Mary mia�a wra�enie, �e serce wyskoczy jej z piersi.

��Adikorze, Ponterze, obawiam si�, �e b�dziecie musieli nas opu�ci栗 powiedzia� Krieger.

��Dlaczego?�� spyta� Adikor.

��Dzwonili ze szpitala. Stan Lonwisa uleg� pogorszeniu i nie wiedz�, co robi�. Zostanie niezw�ocznie przetransportowany na neandertalski �wiat i tam poddany dalszemu leczeniu. Ju� zorganizowa�em samolot Si� Powietrznych USA, kt�ry zabierze go do Sudbury, ale on prosi was obu, aby�cie mu towarzyszyli. M�wi� wybaczcie, panowie, ale m�wi, �e zosta�o mu ju� niewiele czasu, dlatego chcia�by przedyskutowa� z wami swoje pomys�y zwi�zane z kwantowym komputerem.

Ponter spojrza� na Mary. Unios�a brwi. �a�owa�a, �e nie ma innego wyj�cia.

��Zawioz� was na lotnisko�� zaproponowa�a.

��Mam do was jeszcze jedno pytanie, zanim wyjedziecie�� wtr�ci� Jock.

��Tak?�� odezwa� si� Ponter.

��Kiedy jest to wasze� jak wy je nazywacie? � �Dwoje staje si� Jednym�? Kiedy to teraz b�dzie?

��Za trzy dni�� odpar� Adikor.�� Dlaczego pytasz?

��Och, w�a�ciwie bez powodu. Po prostu by�em ciekawy.

Mary Vaughan nagle si� obudzi�a i gwa�townie usiad�a na ��ku. Znajdowa�a si� w mieszkaniu w Bristol Harbour Village.

�Kiedy jest to wasze� jak wy je nazywacie?� Dwoje staje si� Jednym? Kiedy to teraz b�dzie?��� Jock zada� to pytanie poprzedniego dnia. Mary za bardzo przejmowa�a si� pogarszaj�cym si� stanem Lonwisa i szybkim wyjazdem Pontera, wi�c nie zwr�ci�a wtedy uwagi na s�owa Kriegera. Dopiero teraz dotar�o do niej, co mog�y znaczy�. Dlaczego akurat to chcia� wiedzie�?

Dni, podczas kt�rych Dwoje stawa�o si� Jednym, dawa�y doskona�� mo�liwo�� zrealizowania planu z wirusem. Jock o wiele �atwiej m�g� zakazi� przynajmniej mieszka�c�w Saldak, maj�c wszystkich przedstawicieli obu p�ci w Centrum miasta. Poza tym w tym czasie cz�ciej podr�owano mi�dzy miastami, dzi�ki czemu wirus m�g� si� szybciej rozprzestrzeni�.

Czterodniowe wakacje mia�y si� zacz�� pojutrze. To oznacza�o, �e Jock dopiero wtedy wprowadzi w �ycie sw�j plan; Mary musia�a wi�c zd��y�, zanim to si� stanie.

Spojrza�a na sufit, �eby sprawdzi� godzinꠗ ale znajdowa�a si� przecie� tutaj, a nie tam, a na suficie nic nie by�o. Obr�ci�a g�ow� w stron� budzika stoj�cego na nocnym stoliku. Wy�wietla� czerwone cyfry 5: 04. Namaca�a w��cznik lampki, a potem wzi�a telefon i wybra�a numer mieszkania Louise Benoit w Rochester.

Po sze�ciu dzwonkach us�ysza�a zaspany g�os.

��All�?

��Louise, m�wi Mary. Pos�uchaj, pojutrze jest dzie�, kiedy Dwoje stanie si� Jednym. Jestem pewna, �e w�a�nie wtedy Jock chce wypu�ci� wirusa.

Louise najwyra�niej jeszcze si� nie obudzi�a.

��Dwoje stanie si�

��Dwoje stanie si� Jednym! Tylko w tym okresie na neandertalskim �wiecie ludzie skupiaj� si� w Centrach i jest spory ruch mi�dzy miastami. Musimy co� zrobi�.

��D�accord�� odpar�a Louise zachrypni�tym g�osem.�� Maisquoi?

��To, o czym wcze�niej m�wi�a�: zwr�cimy si� do medi�w, zaalarmujemy dziennikarzy. Tylko �e lepiej, aby�my najpierw znalaz�y si� w Kanadzie. Tam b�dziemy bezpieczniejsze. Potrzebuj� p� godziny, �eby si� przygotowa�. Mog� po ciebie przyjecha� oko�o 6: 30. Pojedziemy do Toronto samochodem.

��Bon. B�d� gotowa.

Mary si� roz��czy�a, posz�a do �azienki i odkr�ci�a prysznic. Gdyby tylko wiedzia�a, w jaki spos�b najlepiej wszcz�� alarm. Wprawdzie wielokrotnie udziela�a wywiad�w w telewizji i w radiu, ale�

Przypomnia�a jej si� mi�a producentka, kt�r� spotka�a w CBC Newsworld w 1996 roku, kiedy neandertalczyk�w uwa�ano wy��cznie za wymar�ych hominid�w, a Mary uda�o si� pozyska� DNA z kopalnego okazu tego gatunku, znajduj�cego si� w Rheinisches Landesmuseum. Prezenterzy CBC na pewno mieli zastrze�one numery, producenci by� mo�e nie. Wr�ci�a do sypialni, chwyci�a telefon i wystuka�a 1-416-555-1212�� numer informacji telefonicznej w Toronto. Po chwili mia�a ju� numer, o kt�ry jej chodzi�o.

Minut� p�niej us�ysza�a w s�uchawce inny zaspany kobiecy g�os.

��H-halo?

��Kerry? Czy to Kerry Johnston?

Mary mia�a wra�enie, �e s�yszy, jak kobieta po drugiej stronie przeciera oczy.

��Tak. A kto m�wi?

��Mary Vaughan. Pami�ta mnie pani? Jestem genetyczk� z York University�� specjalistk� w zakresie neandertalskiego DNA.

W g��bi ducha Mary �a�owa�a, �e ani Louise, ani Kerry nie zareagowa�y w stereotypowy spos�b i nie spyta�y: �Masz poj�cie, kt�ra jest teraz godzina?�. Zamiast si� dziwi�, Kerry natychmiast oprzytomnia�a.

��Tak, pami�tam pani��� przyzna�a.

��Mam dla pani �wietny temat.

��S�ucham.

��Niestety, nie mog� powiedzie� nic przez telefon. Jestem w tej chwili w Rochester, w stanie Nowy Jork, ale za jakie� pi�� godzin b�d� w Toronto. Chcia�abym, aby zorganizowa�a mi pani wej�cie na �ywo w Newsworld�

��Chodzi o nag�y wypadek medyczny!�� wypali� Reuben Montego. Jego ogolona g�owa l�ni�a w surowym o�wietleniu wielkiego budynku.�� Musimy natychmiast zjecha� na poziom 6800 st�p.

Technik obs�uguj�cy wind� kiwn�� g�ow�.

��Ju� si� robi, doktorze.

Mary wiedzia�a, �e klatka windy czeka na nich na powierzchni, gdy� Reuben wcze�niej zadzwoni� tu ze swojego biura. Wszyscy troje weszli do �rodka, a d�wigowy zasun�� ci�kie drzwi. Nast�pnie pi�� razy nacisn�� dzwonek�� ekspresowy zjazd bez przystank�w�� i winda ruszy�a w d� szybem, kt�rego d�ugo�� pi�ciokrotnie przekracza�a wysoko�� ka�dej z wie� World Trade Center�� p�ki nie zburzy�a ich garstka samc�w Homo sapiens�

Wcze�niej Mary, Louise i Reuben chwycili w szatni kaski i g�rnicze kurtki. W�o�yli je ju� w windzie, kt�ra z ha�asem sun�a w d�.

��Czy po drugiej stronie maj� co� w rodzaju naszej policji?�� spyta� Reuben.

��Prawie wcale�� odpar�a Mary. Musia�a krzycze�, aby pozostali s�yszeli j� w tym huku. �I lepiej, �eby tak zosta�o��� doda�a w my�lach. Wola�a �wiat bez zbrodni i przemocy.

��A zatem wszystko jest w naszych r�kach?�� upewni� si� Reuben.

��Obawiam si�, �e tak.

��W takim razie mo�e powinni�my zabra� ze sob� kilku kanadyjskich �o�nierzy?�� zasugerowa�a Louise.

��Wci�� nie wiemy, kto za tym stoi�� stwierdzi�a Mary.�� Mo�liwe, �e Jock dzia�a na w�asn� r�k�, ale niewykluczone, �e ma za sob� Departament Obrony Narodowej i Pentagon.

Louise zerkn�a na Reubena. Przyci�gn�� j� do siebie. Mary pomy�la�a, �e je�li boj� si� cho� w po�owie tak jak ona, to nic dziwnego, �e chc� si� przytuli�. Przesun�a si� w odleg�y k�t zab�oconej klatki i ostentacyjnie zacz�a studiowa� mijane poziomy, aby pozosta�a dw�jka mia�a kilka minut dla siebie.

��M�j angielski s�ownik wci�� jest pe�en luk�� odezwa�a si� Christine prosto w implanty �limakowe Mary.�� Co oznacza ��etem�?

Mary nic takiego nie s�ysza�a. Widocznie mikrofony Kompana by�y bardziej czu�e.

��To nie po angielsku, to po francusku�� odpar�a szeptem, tak by Reuben i Louise jej nie s�yszeli.�� Je taime. Znaczy �kocham ci�. Louise m�wi�a mi, �e Reuben zawsze m�wi jej to po francusku.

��Ach tak.

Jazda w d� trwa�a jeszcze przez chwil�. W ko�cu winda zatrzyma�a si� gwa�townie. Reuben odsun�� drzwi i ich oczom ukaza� si� g�rniczy chodnik.

Ponter oraz troje arbitr�w znajdowali si� w najwi�kszej sali projekcyjnej pawilonu archiw�w alibi. Obserwowali to, co si� dzia�o, pod r�nymi k�tami. Opr�cz obj�tego monitorowaniem Kompana Jocka Kriegera w��czyli te� obrazy przekazywane przez implanty Mary Vaughan, Louise Benoit i Reubena Montego. W powietrzu unosi�y si� czterometrowej �rednicy holograficzne ba�ki. Ka�da pokazywa�a otoczenie jednego z obecnych na miejscu Kompan�w.

Oczywi�cie Ponter i tr�jka arbitr�w r�wnie� byli nara�eni na niebezpiecze�stwo. Wprawdzie pawilon archiw�w alibi znajdowa� si� na peryferiach Centrum, ale i tak by�o to o wiele za blisko miejsca, w kt�rym mog�o doj�� do ska�enia.

��Ciemnow�osa Gliksinka ma racj�, Uczony Boddicie�� odezwa�a si� Arbiter Mykalro, przysadzista przedstawicielka pokolenia 142.�� Musisz jak najszybciej si� st�d oddali�. Dotyczy to nas wszystkich.

��Wy troje mo�ecie i�栗 powiedzia� Ponter, krzy�uj�c r�ce na piersi.�� Ja zostaj�.

W tej samej chwili zobaczy�, jak Jock wyci�ga pistolet. Poczu�, �e ca�y dr�twieje. Nie widzia� broni, odk�d zosta� postrzelony przez zamachowca przed siedzib� Organizacji Narod�w Zjednoczonych. Przypomnia� mu si� moment, w kt�rym pocisk wdar� si� w niego, gor�cy i ostry, i�

Nie m�g� pozwoli�, aby to samo spotka�o Mare.

��Jak� mamy tu bro�?�� spyta�.

Brew Mykalro pow�drowa�a w g�r�.

��Tutaj? W pawilonie archiwum?

��Albo obok, w sali Rady.

���adnej.�� Barastka pokr�ci�a g�ow�.

��A bro� na pociski ze �rodkiem usypiaj�cym, kt�rej u�ywaj� egzekutorzy?

��Jest magazynowana na posterunku egzekutor�w przy placu Dobronyal.

��Czy egzekutorzy nosz� j� przy sobie?

��Zwykle nie�� wtr�ci� drugi z arbitr�w.�� Nie ma takiej potrzeby. Rada Siwych miasta Saldak wyda�a pozwolenie na zakup jedynie sze�ciu takich urz�dze�. Przypuszczam, �e wszystkie znajduj� si� w tej chwili w magazynie.

��Czy jest jaki� spos�b, aby go powstrzyma�?�� Ponter wskaza� palcem jeden z unosz�cych si� w powietrzu obraz�w Jocka.

��Nie przychodzi mi do g�owy �aden, kt�remu podo�aliby tacy mizerni Gliksini�� stwierdzi�a arbiter Mykalro.

Ponter skin�� g�ow�, pojmuj�c, co mia�a na my�li.

��Musz� im jako� pom�c. Jak daleko st�d si� znajduj�?

Drugi z arbitr�w, mru��c oczy, spojrza� na monitor.

��Oko�o 7200 d�ugo�ci ramion.

Tyle m�g� bez trudu przebiec.

��Hak, zarejestrowa�e� ich dok�adne po�o�enie?

��Tak jest�� potwierdzi� Kompan.

��W takim razie wy, arbitrzy, oddalcie si� na bezpieczn� odleg�o�栗 oznajmi� Ponter.�� I �yczcie mi szcz�cia.

Ponter na razie wygl�da� dobrze; �aden wirus nie dzia�a� a� tak szybko. Podar� sk�rzan� kurt� Reubena na pasy i lekarz przy pomocy Louise zwi�za� nimi r�ce i nogi nieprzytomnego Kriegera. Potem m�czy�ni zanie�li Jocka do najbli�szego budynku�� by� mo�e tego samego, w kt�rym wcze�niej schroni�a si� Dekant Dorst. Zasz�o s�o�ce i zaczyna�o si� robi� naprawd� zimno, ale�� mimo wszystko�� nie zamierzali zostawi� Kriegera, aby zamarz�.

Reuben zamkn�� drzwi budynku i wr�ci� z Ponterem do Mary i Louise.

��Chod�, wielkoludzie�� powiedzia� do neandertalczyka.�� Zabierzemy ci� do kopalni. Tam mo�emy u�y� laser�w odka�aj�cych.

Ponter podni�s� g�ow�. Jego jasnobr�zowa brew wspi�a si� nad wa� nadoczodo�owy. Podobnie jak Mary, nie pomy�la� o tym.

��My�lisz, �e jest jaka� szansa?�� spyta�a Mary, wpatruj�c si� w lekarza zaczerwienionymi oczami, z min�, kt�ra m�wi�a, �e czeka ju� tylko na cud.

��Wydaje mi si�, �e tak�� przyzna� Reuben.�� Je�li te lasery dzia�aj� tak, jak m�wili�cie, to powinny zniszczy� kom�rki wirus�w, mam racj�? Przynajmniej Ponterowi w ten spos�b pomo�emy. A mo�e gdzie� tu, w Centrum, s� lepsze urz�dzenia odka�aj�ce?�� Spojrza� pytaj�co na Barasta.�� Czy nie tutaj znajduj� si� wasze szpitale?

Ponter pokr�ci� g�ow�.

��W zasadzie tak, ale najwy�szej klasy dekontaminator jest przy portalu.

��No to musimy ci� tam zabra栗 stwierdzi� Reuben.

��Najpierw powinni�my dopilnowa� aby wszyscy opu�cili kopalni� i komor� komputera kwantowego�� powiedzia� Ponter.�� Nie mo�emy ryzykowa� zaka�enia innych.

��Zaraz wezw� sze�cian�� zaproponowa�a Mary i wyda�a polecenie Kompanowi.

Reuben dotkn�� jej ramienia.

��Kto by teraz tutaj przylecia�? Nie mo�emy nara�a� innych neandertalczyk�w na kontakt z wirusem.

��W takim razie� w takim razie sami go zaniesiemy na miejsce!�� oznajmi�a.

��Ce n�est pas possible�� sprzeciwi�a si� Louise.�� Kopalnia jest wiele kilometr�w st�d.

��Sam mog� tam doj�栗 wtr�ci� Ponter.

Reuben pokr�ci� g�ow�.

��Lepiej by by�o, aby� jak najszybciej przeszed� laserowe odka�anie. Wracaj�c do kopalni pieszo, straciliby�my cenne godziny.

��Cholera jasna!�� �achn�a si� Mary, zaciskaj�c pi�ci.�� To idiotyczne! Musi istnie� jaki� spos�b, aby zd��y� tam dotrze�!�� Nagle co� sobie przypomnia�a.�� Hak, jeste� tutaj najbardziej do�wiadczonym Kompanem. Na pewno m�g�by� poinstruowa� Pontera, jak kieruje si� sze�cianem podr�nym?

��Mog� uzyska� dost�p do instrukcji i je obja�ni栗 rozleg� si� g�os Haka.

��No to na co czekamy? Po drodze min�li�my ca�y rz�d tych maszyn�� stwierdzi�a Mary.�� Ruszajmy!

Mary w nocy wielokrotnie si� modli�a, szepcz�c jak najciszej, aby nie przeszkadza� Louise:

��Panie Bo�e Wszechmog�cy oka� �ask�, ocal go�

A potem:

��Bo�e, prosz�, nie pozw�l Ponterowi umrze�.

I w ko�cu:

��Do cholery, Bo�e, jeste� mi co� winien�

Cornelius Ruskin ogl�da� wiadomo�ci, pr�buj�c nad sob� zapanowa�, ale nie potrafi�. Ca�y si� trz�s�.

Chcia�, aby jego wersja stworzonego przez Kriegera wirusa Surfaris s�u�y�a wy��cznie obronie, a nie atakowi. Mia�a chroni� �wiat neandertalczyk�w przed�

� przed takimi jak on sam. Takimi, jakim kiedy� by��

A teraz dw�ch ludzi nie �y�o.

Oczywi�cie podejrzewa�, �e je�li wszystko p�jdzie zgodnie z planem, wi�cej ofiar nie b�dzie. M�czy�ni Homo sapiens musieli odt�d trzyma� si� swojego �wiata. Nie pozbawiono ich niczego pr�cz mo�liwo�ci przeniesienia tkwi�cego w nich z�a przez portal na drug� Ziemi�.

Cornelius wynajmowa� przytulny dom w Rochester, przy wysadzanej drzewami ulicy. By�o to cudowne przeciwie�stwo jego dawnego apartamentu w slumsach. Nie czu� si� jednak tutaj dobrze. Mia� wra�enie, �e trafi� do piek�a.

Zacisn�� d�onie na por�czach nowego fotela, pr�buj�c si� uspokoi�. Stacja CNN pokazywa�a w�a�nie wywiad z Mary Vaughan, jedn� z kobiet, kt�re zgwa�ci�. Oczywi�cie nie o tym m�wi�a. Wyja�nia�a natomiast, dlaczego gliksi�scy m�czy�ni musz� pozosta� na swoim �wiecie i nie wolno im podr�owa� na Ziemi� neandertalczyk�w. Towarzyszy� jej zdrowo i krzepko wygl�daj�cy Ponter Boddit.

Wywiad przeprowadzono dla CBC Newsworld, a CNN tylko go retransmitowa�o. Podobno Mary kilka dni wcze�niej wystawi�a Newsworld do wiatru, kiedy pop�dzi�a za Jockiem Kriegerem, �eby go powstrzyma�, ale teraz by�a ju� z powrotem w tej rzeczywisto�ci.

W rzeczywisto�ci, na kt�r� Cornelius Ruskin by� skazany.

��Twierdzi pani, �e �aden m�czyzna z gatunku Homo sapiens nie mo�e podr�owa� na neandertalski �wiat ze wzgl�du na to zagro�enie?�� spyta� dziennikarz.

��Zgadza siꠗ odpar�a Mary.�� Wirus uwolniony przez Jocka Kriegera�

��Chodzi o szczep wirusa, kt�ry ameryka�skie centrum epidemiologiczne nazwa�o �ebola-saldak�, czy tak?�� upewni� si� prowadz�cy wywiad.

��Dok�adnie tak. Przypuszczamy, �e zamiarem Kriegera by�o stworzenie szczepu, kt�ry by�by �miertelny jedynie dla neandertalczyk�w, tymczasem otrzyma� wirusa, kt�ry selektywnie atakuje wy��cznie m�czyzn z gatunku Homo sapiens. Nie wiemy jeszcze, na jak wielkim obszarze rozprzestrzeni� si� ten szczep, wiemy za to, �e �mier� nast�puje w kilka godzin od momentu zaka�enia.

��A co z neandertalsk� metod� dekontaminacji? Doktorze Boddit, czy m�g�by pan powiedzie� nam co� na jej temat?

��Za pomoc� przestrajalnych laser�w w organizmie cz�owieka niszczone s� wszystkie obce biomoleku�y�� odpar� Ponter.�� Oboje z doktor Vaughan przeszli�my t� procedur� przed przybyciem na t� wersj� Ziemi. Taka dekontaminacja jest w stu procentach skuteczna, jednak, tak jak wspomnia�a doktor Vaughan, ka�dy gliksi�ski m�czyzna zaka�ony szczepem ebola-saldak umrze, o ile natychmiast nie przejdzie procedury odka�ania, a na moim �wiecie nie ma wielu punkt�w dekontaminacji.

��A czy poza laserowym oczyszczaniem nie ma �adnej innej metody obrony przed wirusem, na przyk�ad szczepionki?

��Jeszcze nie�� odpowiedzia�a Mary.�� Oczywi�cie b�dziemy nad tym pracowali. Prosz� jednak nie zapomina�, �e od lat poszukujemy metod walki z innymi szczepami eboli, ale jak dot�d bez powodzenia.

Cornelius pokr�ci� g�ow�. Kiedy zorientowa� si�, �e Kriegerowi nie chodzi wy��cznie o symulacje i �e naprawd� zamierza stworzy� Wipeout, zmodyfikowa� opracowany wcze�niej przez siebie kod, pozwoli� Jockowi wyprodukowa� ca�e litry wirusa zamkni�tego w szczelnych szklanych pojemnikach, a potem ponownie zmieni� formu�� na pierwotn�, tak aby Krieger nic nie zauwa�y�, gdyby przysz�o mu do g�owy wszystko dok�adnie sprawdzi�.

Mia�o to w pewien spos�b zrekompensowa� wcze�niejsze �ycie Corneliusa, sta� si� pierwszym krokiem ku przywr�ceniu r�wnowagi na jego koncie dobrych i z�ych uczynk�w�� cho� wiedzia�, �e nigdy nie odpokutuje tego, czego dopu�ci� si� w Toronto. Ale gwa�ciciel by� jego dawnym ja, gniewnym ja. Teraz naprawd� si� zmieni��� potrafi� ju� panowa� nad gniewem, gdy traktowano go gorzej, ni� na to zas�ugiwa�. Nie, ju� nie czu� si� tak jak wtedy, gdy zaatakowa� Mary Vaughan, gdy brutalnie napad� na Qaiser Remtull�, gdy w jego �y�ach kr��y� testosteron. Tylko �e one na pewno wci�� to czu�y, nadal budzi�y si� zlane potem, prze�ladowane potwornymi obrazami�

Nie, oczywi�cie nie jego, ale m�czyzny w czarnej kominiarce. Przynajmniej Qaiser tak go widzia�a, poniewa� nie zna�a to�samo�ci napastnika.

Za to Mary Vaughan wiedzia�a, kim by�.

Cornelius wiedzia�, �e jego ofiara trzyma w r�ku obosieczn� bro�. Nie mog�a na niego donie��, bo wtedy Ponter zosta�by oskar�ony z powodu� z powodu terapii� jak� zastosowa� wobec niego.

Niemniej jednak wspomnienia, kt�re prze�ladowa�y Mary, na pewno mia�y twarz: bia��, niebieskook�, o rysach wykrzywionych z�o�ci� i nienawi�ci�.

Teraz nie mia�o dla niego wielkiego znaczenia to, �e inni nigdy si� nie dowiedz�, w jakim stopniu przyczyni� si� do �mierci Reubena i Jocka. Mary powiedzia�a ca�emu �wiatu, �e to Krieger pope�ni� b��d w formule wirusa, �e wpad� we w�asne sid�a i sta� si� ofiar� w�asnego dzie�a.

Prawd� powiedziawszy, nie �a�owa� jego �mierci. W ko�cu ten typ planowa� wymordowa� wszystkich neandertalczyk�w.

Tylko �e zgin�� tak�e niewinny cz�owiek, doktor�� prawdziwy lekarz, kt�ry ratowa� innym �ycie�� Reuben Montego.

Cornelius pu�ci� por�cze fotela i podni�s� d�onie do g�ry, aby sprawdzi�, czy nadal si� trz�s�. Dr�a�y, wi�c ponownie zacisn�� je na pod�okietnikach.

��Niewinny cz�owiek�� powiedzia� na g�os, cho� nikt pr�cz niego nie m�g� tego s�ysze�. Pokr�ci� g�ow�.

Przecie� tacy w og�le nie istnieli�

A mo�e jednak.

W nekrologach oraz w listach, kt�re ju� pojawi�y si� w sieci, przedstawiano Reubena Montego jako wspania�ego cz�owieka. A jego partnerka, Louise Benoit, kt�r� Cornelius pozna� w Synergii, by�a zupe�nie za�amana. Wci�� powtarza�a, jakim by� dobrym i �agodnym m�czyzn�.

Po raz kolejny Cornelius g��boko zrani� kobiet�.

Wiedzia�, �e nied�ugo b�dzie musia� co� zrobi� w zwi�zku z kastracj�. Wkr�tce mia�y da� o sobie zna� inne zmiany: spowolnienie przemiany materii; nadmierne odk�adanie t�uszczu w tkankach. Ju� zauwa�y�, �e wolniej ro�nie mu broda, i przez wi�kszo�� czasu czu� apati� albo przygn�bienie. Oczywistym rozwi�zaniem by�aby kuracja hormonalna. Testosteron wydziela�y g��wnie kom�rki Leydiga w j�drach. Syntetyzowano go r�wnie� z �atwiej dost�pnych steroid�w, takich jak diosgenin. Na pewno by� dost�pny na czarnym rynku. Cornelius zwykle ignorowa� dealer�w kr�c�cych si� w pobli�u jego dawnego mieszkania w Driftwood, ale gdyby chcia� kupi� ten hormon, bez trudu dosta�by go w tamtej dzielnicy albo tutaj, w Rochester.

Ale nie. Nie zamierza� tego robi�. Nie chcia� znowu sta� si� taki jak dawniej. Nie chcia� ju� tak si� czu�.

Dla niego ju� nie by�o odwrotu.

I�

I nie by�o te� przysz�o�ci.

Ponownie podni�s� d�onie. Ju� si� nie trz�s�y; nie dr�a�y ani troch�.

Zastanawia� si�, jak ludzie b�d� m�wili o nim po jego �mierci.

W prasie �ledzi� wszystkie najnowsze debaty na temat religijnych �wiatopogl�d�w. Je�eli takie osoby jak Mary Vaughan mia�y racj�, wiedzia�by to�� nawet w obliczu �mierci by to wiedzia�. I mo�e�� tylko mo�e�� fakt, �e ocali� neandertalski �wiat przed takimi jak on sam, mia�by wtedy jakie� znaczenie.

Oczywi�cie, je�li racj� mieli neandertalczycy, �mier� oznacza�a unicestwienie, zwyczajny koniec istnienia.

Mia� nadziej�, �e si� nie myl�.

Nie chcia�, by zosta�y jakiekolwiek �lady tego, co go spotka�o. Mia� gdzie� los Pontera Boddita, ale wola�, aby jego w�asna rodzina nie dowiedzia�a si� o tym, co zrobi� w Toronto.

Przeszed� do gara�u i zacz�� spuszcza� benzyn� z baku samochodu.

Ponter i Adikor sp�dzali sporo czasu w Organizacji Narod�w Zjednoczonych, doradzaj�c komisji, kt�ra mia�a ustali�, czy nale�y kontynuowa� budow� nowego, sta�ego portalu mi�dzy siedzib� ONZ a odpowiadaj�cym jej miejscem na wyspie Donakat. Skoro m�czy�ni nie mogli z niego korzysta�, zdaniem niekt�rych nale�a�o zrezygnowa� z takich plan�w. Louise Benoit zosta�a powo�ana do tej samej komisji.

Na Laurentian University zacz�a si� przerwa �wi�teczna�� co oznacza�o, �e Mary i Bandra mia�y wolne. Postanowi�y polecie� do Nowego Jorku i sp�dzi� sylwestra z Louise, Ponterem i Adikorem na Times Square.

��Niewiarygodne!�� zawo�a�a Bandra. Musia�a krzycze�, �eby pozostali us�yszeli j� w og�lnym zgie�ku.�� Ile tu jest ludzi?

��Zwykle przychodzi oko�o p� miliona�� powiedzia�a Mary.

Bandra rozejrza�a si� wok�.

��P� miliona! U nas chyba nigdy p� miliona Barast�w nie znalaz�o si� naraz w jednym miejscu.

��Dlaczego �wi�tujecie nowy rok w�a�nie tego dnia?�� spyta� Ponter.�� Przecie� nie jest to �adne przesilenie ani ekwinokcjum.

��Hm� Prawd� m�wi�c, nie wiem�� przyzna�a Louise.

��Mary?

Mary pokr�ci�a przecz�co g�ow�.

��Nie mam poj�cia.�� Spojrza�a Louise prosto w oczy i na�laduj�c jej francuski akcent, doda�a:�� Ale na imprez� dobry jest ka�dy dzie�!

Niestety, nie doczeka�a si� w odpowiedzi u�miechu. Up�yn�o jeszcze za ma�o czasu.

��I co si� dzi� wydarzy?�� chcia� wiedzie� Adikor.

Wszystko wok� k�pa�o si� w neonowym blasku.

��Widzisz tamten budynek?�� spyta�a Mary, wskazuj�c wysoki wie�owiec.

Adikor i Ponter przytakn�li.

��Dawniej by�a to siedziba gazety �New York Times�. Dlatego ten plac nazwano Times Square. Na szczycie budynku jest maszt. Widzicie? Ma dwadzie�cia pi�� metr�w wysoko�ci. Gigantyczna, niemal p�tonowa kula zacznie zje�d�a� po tym maszcie dok�adnie o 23: 59 i dotarcie na sam d� zajmie jej r�wno sze��dziesi�t sekund. Kiedy tam si� znajdzie, b�dzie to oznacza�o, �e mamy ju� nowy rok, i zacznie si� wielki pokaz sztucznych ogni.�� Mary podnios�a torb�. Ka�de z nich dosta�o tak� z �yczeniami od Times Square Business Improvement District.�� Kiedy kula zjedzie na d�, zwyczaj ka�e najpierw poca�owa� najbli�sze osoby i �yczy� im �Szcz�liwego Nowego Roku�. Ale mamy te� cisn�� w powietrze zawarto�� tych torebek. W �rodku jest mn�stwo male�kich kawa�k�w papieru, kt�re nazywamy confetti.

Adikor pokr�ci� g�ow�.

��To do�� skomplikowany rytua�.

��Brzmi cudownie!�� oznajmi�a Bandra.�� My�l�, �e my� Och! Zdumiewaj�ce! Zdumiewaj�ce!

��Co takiego?�� zdziwi�a si� Mary.

Bandra pokaza�a co� palcem.

��To my!

Mary si� odwr�ci�a. Jeden z olbrzymich telebim�w pokazywa� Bandr� i Mary. To dopiero by�a frajda! Po chwili kamera si� przesun�a i na ekranie byli teraz Ponter z Adikorem. Kolejne uj�cie�� i tym razem pojawi� si� burmistrz Nowego Jorku, machaj�c do t�um�w. Mary ponownie odwr�ci�a si� do przyjaci�.

��Nasza obecno�� zosta�a zauwa�ona�� stwierdzi�a z u�miechem.

Ponter si� roze�mia�.

��Zd��yli�my si� ju� do tego przyzwyczai�!

��Przyje�d�asz tu co roku?�� spyta� Adikor.

Zacz�� pada� drobny �nieg. Oddechy wszystkich zamienia�y si� w ob�oki pary.

��Ja? Nie. Jestem tu po raz pierwszy, ale zawsze ogl�dam to w telewizji, razem z 300 milionami widz�w na ca�ym �wiecie. To taka tradycja.

��Kt�ra jest godzina?�� chcia� wiedzie� Ponter.

Mary zerkn�a na zegarek. Wok� �wieci�o si� mn�stwo neon�w, wi�c bez trudu zobaczy�a cyfry.

��Dopiero min�a 11. 30.

��Ooo!�� zawo�a�a Bandra, pokazuj�c palcem telebim.�� Teraz kolej na Lou!

Gigantyczny monitor pokaza� w zbli�eniu �liczn� twarz Louise. U�miechn�a si� czaruj�co, widz�c siebie na ekranie. Rozleg�y si� okrzyki podziwu dziesi�tek tysi�cy m�czyzn. No c�, kariera Pameli Anderson te� zacz�a si� od uj�cia na telebimach�

Po chwili kamery skierowa�y si� na Dicka Clarka, ubranego w czarny, jedwabny garnitur. Sta� na wielkiej scenie otoczony setkami r�owych i przezroczystych balon�w.

��Witam ca�y �wiat!�� krzykn��, a potem z szerokim, idealnym u�miechem poprawi� si�:�� Witam ca�e �wiaty!

T�um zacz�� wiwatowa�. Mary klaska�a d�o�mi w ciep�ych r�kawiczkach.

��Witam ponownie na rockandrollowym sylwestrze Dicka Clarka!

Rozleg�y si� jeszcze g�o�niejsze wiwaty. Wszyscy wok� machali ma�ymi ameryka�skimi flagami, kt�re rozdawano razem z torbami confetti.

��To by� naprawd� niezwyk�y rok�� stwierdzi� Clark.�� Rok, podczas kt�rego dosz�o do spotkania z naszymi dawno niewidzianymi neandertalskimi kuzynami.�� Na telebimie wy�wietlono zbli�enie Pontera, kt�ry odszuka� wzrokiem kamer� i pomacha� w jej stron�. Nowiutki panel Haka zal�ni� w neonowej t�czy.

T�um zacz�� skandowa�:

��Pon-ter! Pon-ter! Pon-ter!

Mary mia�a wra�enie, �e za chwil� z dumy p�knie jej serce. Dick Clark jednak szybko wr�ci� do programu wieczoru.

��Dzi� opr�cz najlepszych zespo��w z tego �wiata us�yszymy tak�e hit Dwoje staj�cy si� Jednym, wykonywany na �ywo przez Kirka Donalta w naszym studiu w Hollywood. Teraz jednak� halo, prosz� pana, tutaj nie wolno wchodzi�.

Mary ze zdumieniem patrzy�a na ekran. Clark by� na wielkiej scenie sam.

��Przykro mi, ale jeste�my teraz na antenie�� powiedzia� prezenter do pustej przestrzeni, po czym odwr�ci� si� i zawo�a�:�� Matt, czy mo�ecie usun�� tego pajaca ze sceny?

Przez t�um przebieg� pomruk zdziwienia. Najwyra�niej jaki� planowany przez Clarka skecz nie wypali�. Nawet Bandra pochyli�a si� ku Mary i powiedzia�a:

��Chyba co� mu nie wysz�o�

Nagle m�czyzna, kt�ry dot�d sta� ty�em do ich grupki, odwr�ci� siꠗ co nie by�o �atwe, zwa�ywszy, �e ludzie t�oczyli si� jak �ledzie w beczce�� i spojrza� prosto na Pontera.

��M�j Bo�e!�� powiedzia�.�� To ty! To ty!

Ponter u�miechn�� si� uprzejmie.

��Tak, to ja�

Ale nieznajomy odepchn�� Pontera na bok i znowu powt�rzy�: �To ty! To ty!�, z uporem brn�c przez t�um. Ludzie ust�powali mu z drogi.

��Jezu!�� krzykn�a jaka� kobieta obok Bandry. Mary nie widzia�a, co j� tak zdenerwowa�o. Ponownie spojrza�a na m�czyzn�, kt�ry wymin�� Pontera, i ze zdumieniem zobaczy�a, jak nieznajomy pada na kolana.

Z g�o�nik�w znowu rozleg� si� g�os Dicka Clarka.

��Nie mog� prowadzi� programu, dop�ki on tu jest!�� oznajmi� histerycznie prezenter.

Mary poczu�a sucho�� w gardle. Wyci�gn�a przed siebie lew� r�k�, pr�buj�c z�apa� r�wnowag�. Bandra chwyci�a j� za rami�.

��Mare, nic ci nie jest?

Mary z wysi�kiem przytakn�a.

��Jezu!�� zawo�a�a znowu ta sama kobieta.

Mary tym razem pokr�ci�a g�ow�.

��Nie�� powiedzia�a prawie bezg�o�nie.

Nie, to nie by� Jezus.

To by�a Maria.

B�ogos�awiona Madonna!

��Ponterze? Widzisz j�?�� spyta�a Mary dr��cym g�osem.

��Widzisz j�?

��Kogo?�� zdziwi� si� Ponter.

��J�! Stoi tam.�� Mary wskaza�a miejsce, po czym niemal natychmiast cofn�a d�o� i si� prze�egna�a.�� Tam!

��Mare, tu jest p� miliona ludzi�

��Ale j� otacza blask��� powiedzia�a cicho Mary.

Ponter odwr�ci� si� do Louise i Mary te� zmusi�a si�, by na moment spojrze� na przyjaci�k�. Lou mia�a okr�g�e ze zdumienia oczy i raz po raz powtarza�a cicho: �Mon Dieu, mon Dieu, mon Dieu�. Mary nie mog�a jej us�ysze�, ale domy�li�a si� s��w po ruchu jej warg.

��Aha!�� zatriumfowa�a.�� Louise te� j� widzi!�� Ju� w chwili, gdy to m�wi�a, zacz�a si� waha�. Na widok Madonny nikt nie m�wi�: �M�j Bo�e, m�j Bo�e, m�j Bo�e��

Na powr�t pow�drowa�a wzrokiem ku idealnie o�wietlonej postaci stoj�cej mi�dzy ogromnymi budynkami.

Bandra wci�� trzyma�a Mary za rami�. Kobieta po jej drugiej stronie pad�a na kolana.

��Maryja! B�ogos�awiona Dziewica Maryja!�� zawo�a�a, ale patrzy�a w zupe�nie innym kierunku�

��Patrzcie! Statek kosmiczny!�� krzykn�� kto�. By� to jeden z dziesi�tek tysi�cy okrzyk�w, jakimi rozbrzmiewa� w tej chwili plac, ale Mary akurat ten wy�owi�a z t�a.

Przekrzywi�a g�ow�. Krzy�uj�ce si� promienie reflektor�w przeszukiwa�y czarne, puste niebo.

��Mare!�� us�ysza�a g�os Pontera.�� Mare, nic ci nie jest? Co si� dzieje?

M�czyzna przed nimi obr�ci� si� w ich stron� i si�gn�� pod kurtk�. Przez p� sekundy Mary s�dzi�a, �e wyci�gnie stamt�d bro�, ale on wyj�� gruby, wypchany got�wk� portfel. Otworzy� go.

��Prosz�!�� powiedzia�, wciskaj�c kilka banknot�w w d�o� Mary.�� Prosz�, bierzcie! Bierzcie!�� Odwr�ci� si� do Pontera i jemu tak�e wcisn�� troch� pieni�dzy.�� Bierzcie! Ja mam za du�o�

Z ty�u rozleg�o si� g�o�ne wo�anie: �Allah-o-akbar! Al-lah-o-akbar!�

Daleko z przodu kto� krzykn��: �Mesjasz! Nareszcie!�.

Z lewej strony dobieg�y ich s�owa: �Tak, tak! Zabierz mnie Panie!�

A po prawej kto� �piewa�: �Alleluja!�.

Mary �a�owa�a, �e nie ma przy sobie r�a�ca. Dziewica Maryja by�a tutaj�� przed ni�!�� i dawa�a jej znak, aby wyst�pi�a z szeregu.

��Mare!�� zawo�a� Ponter.�� Mare!

Za Mary kto� szlocha�. Przed ni� kto� inny �mia� si� spazmatycznie. Wiele os�b chowa�o twarze w d�oniach, g�o�no klaska�o albo wznosi�o r�ce ku niebu.

Jaki� m�czyzna wrzeszcza�: �Kto to? Kto tam jest?�

Wt�rowa� mu g�os kobiety: �Id� precz! Przepadnij!�

Jeszcze kto� inny g�o�no wo�a�: �Witamy na planecie Ziemia!�

Kilka metr�w od Mary jaki� cz�owiek zemdla�, ale ludzie stali ciasno jedni przy drugich, wi�c nie osun�� si� na ziemi�.

Zewsz�d rozlega�y si� okrzyki:

��Nadszed� dzie� s�du ostatecznego!

��To nasz pierwszy kontakt!

��Mahdi! Mahdi!

Stoj�ca nieopodal kobieta zacz�a si� modli�: �Ojcze Nasz, kt�ry� jest w niebie, �wi�� si� imi� Twoje��

M�czyzna obok niej powtarza� bez ko�ca: �Przepraszam, przepraszam. Tak mi przykro��

Kto� inny upiera� si�: �To nie dzieje si� naprawd�! Niemo�liwe!�.

��Mare!�� Ponter uj�� j� za ramiona i odwr�ci� ty�em do Madonny.�� Mare!

��Nie!�� zdo�a�a zaprotestowa�.�� Pu�� mnie. Ona tu jest�

��Mare, t�um zaczyna wariowa�. Musimy si� st�d wydosta�!

Mary wywin�a mu si�, znajduj�c w sobie si��, o jak� siebie nie podejrzewa�a. Zamierza�a zrobi� wszystko, byle tylko by� przy Dziewicy�

��Adikorze! Bandro! Musimy si� spieszy�!�� t�umaczenie s��w Pontera wdar�o si� w jej m�zg, zag�uszaj�c to, co m�wi�a Naj�wi�tsza Panna. Mary podnios�a r�ce, zaginaj�c palce w szpony, i pr�bowa�a wyd�uba� sobie implanty �limakowe.�� Musimy natychmiast zabra� st�d Mare i Lou!�� krzykn�� Ponter.

Bia�e �wiat�o�� idealne bia�e �wiat�o�� zacz�o lekko migota�, mieni�c si� na brzegach kolorami t�czy. Mary poczu�a, jak jej serce ro�nie, jak dusza wyrywa si� do g�ry, jak�

Strza�y!

Spojrza�a w prawo. Bia�y m�czyzna oko�o czterdziestki wyci�gn�� bro� i strzela� do jakiego� niewidocznego demona. Jego twarz wykrzywia�o przera�enie. Przed nim umierali ludzie, ale na Times Square panowa� zbyt wielki �cisk, by mogli upa�� na ziemi�. Mary zobaczy�a twarz pierwszego postrzelonego cz�owieka, potem drugiego�

Wrzask przera�enia miesza� si� z okrzykami zachwytu.

��Bandro!�� zawo�a� Ponter.�� Toruj nam drog�! Ja wezm� Mare! Adikorze, ty we� Lou!

Mary poczu�a, jak pot sp�ywa jej po twarzy, cho� przecie� by�o zimno. Ponter chcia� j� zabra� od�

�Nie��� da�o o sobie zna� jej racjonalne ja, na moment dochodz�c do g�osu.�� �Dziewicy tu nie ma�.

�Ale� jest!��� wy�a inna cz�� jej �wiadomo�ci.�� �Jest!�

�Nie, nie. Nie ma Dziewicy. Nie ma��

Ale by�a�� musia�a by�!�� bo nagle Mary poczu�a, jak odrywa si� od ziemi, unosi si� do g�ry�

Tylko �e to Ponter podni�s� j� wysoko, wysoko, sadzaj�c j� sobie na szerokim ramieniu. Przed nimi Bandra rozpycha�a ludzi na boki, tak jakby byli kr�glami, toruj�c im drog� w ludzkim morzu, zmuszaj�c t�um, by si� rozst�pi�. Ponter par� naprz�d, zajmuj�c zwolnion� przez Bandr� przestrze�, zanim na powr�t wype�ni�a j� ludzka ci�ba. Wci�� jeszcze by�y na placu mniej zat�oczone strefy�� tam, gdzie wcze�niej pozostawiono wolne korytarze dla s�u�b ratowniczych. Barastka pru�a w stron� jednego z nich.

Mary rozejrza�a si� na boki, pr�buj�c odszuka� miejsce, gdzie sta�a Madonna, ale zamiast niej zobaczy�a Louise siedz�c� na ramionach Adikora. Oboje znajdowali si� tu� za ni� i Ponterem.

Jaki� oszala�y m�czyzna zagrodzi� im drog�. Zamachn�� si� na Pontera, kt�ry bez trudu zrobi� unik. Jednak po chwili pojawi� si� drugi, wrzeszcz�c: �Zgi�, przepadnij, demonie!�

Ponter pr�bowa� odeprze� tak�e jego ataki, ale bezskutecznie. Mary pomy�la�a, �e napastnik zachowuje si� jak op�tany. Uderzy� pi�ci� w szerok� szcz�k� Pontera. W ko�cu neandertalczyk musia� mu odda�. Pchn�� otwart� d�oni� w jego klatk� piersiow�. Nawet w takiej wrzawie Mary us�ysza�a trzask p�kaj�cych �eber. M�czyzna upad�. T�um szybko wype�ni� miejsce, kt�re zrobi�a im Bandra. Ludzie zacz�li depta� po le��cym. Ponter w kilka sekund oddali� si� stamt�d i Mary ju� nie widzia�a, co dalej dzia�o si� z tamtym cz�owiekiem.

Jej pole widzenia podskakiwa�o gwa�townie z ka�dym susem Pontera. Nagle k�tem oka zauwa�y�a, �e gigantyczna kula zacz�a zje�d�a� w d� masztu. Dwumetrowej �rednicy sfera pokryta kryszta�kami by�a o�wietlona od �rodka i z zewn�trz. Mary w�tpi�a, czy pozosta� kto� na tyle przytomny, by r�cznie uruchomi� mechanizm; musia� by� sterowany komputerowo.

B�yski �wiat�a. Reflektory. Promienie laser�w krzy�uj�ce si� na chmurach.

Coraz cz�stsze krzyki. I strza�y. D�wi�k t�uczonego szk�a. Wycie alarm�w. Ko� zrzucaj�cy policjanta.

��Maryjo!�� zawo�a�a Mary.�� Ocal nas!

��Ponterze, uwa�aj!�� dobieg� ich z ty�u g�os Adikora.

Mary poczu�a, jak Ponter obraca g�ow�. Par� ku nim jeszcze jeden szaleniec. Ten trzyma� w r�ku �om. Ponter skierowa� si� w prawo, roztr�caj�c przy tym ludzi, ale unikaj�c ciosu w g�ow�.

Na szcz�cie Bandra zawr�ci�a. Chwyci�a m�czyzn� za nadgarstek i zacisn�a d�o�. I znowu Mary us�ysza�a chrz�st �amanych ko�ci. �om z brzd�kiem upad� na chodnik.

Mary odwr�ci�a g�ow�, szukaj�c Madonny. Gigantyczna kula by�a ju� niemal na samym dole�� a oni ju� prawie opuszczali Times Square, kieruj�c si� na wsch�d, w stron� 42 ulicy.

Nagle eksplodowa�o niebo�

Mary zadar�a g�ow� do g�ry. Niebia�ski gospodarz otwiera� bramy!

Ale nie. To tylko fajerwerki, kt�rymi tak�e sterowa� komputer. Na niebie pojawi� si� wielki pawi ogon �wiat�a, a potem w g�r� wystrzeli�y czerwone, bia�e i niebieskie rakiety.

Stopy Pontera miarowo uderza�y w ziemi�. T�um rzed�. Posuwali si� teraz szybciej. Bandra nadal by�a na przodzie, a Adikor nios�cy na ramionach Louise znajdowa� si� tu� za Mary i Ponterem. Biegli prosto w noc, prosto w nowy rok.

��Maryjo!�� zawo�a�a Mary.�� B�ogos�awiona Maryjo! Wr�� do nas!

GLIKSINI (Homo sapiens):

Mary Vaughan�� genetyczka, grupa Synergia

Colm O�Casey�� m�� Mary (�yj� w separacji)

Jock Krieger�� dyrektor grupy Synergia

Louise Benoit�� fizyczka, grupa Synergia

Reuben Montego�� lekarz w kopalni INCO

Veronica Shannon�� neurobiolog, Laurentian University

Quaiser Remtulla���genetyczka, York University

Cornelius Ruskin�� genetyk, York University