<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><FictionBook xmlns="http://www.gribuser.ru/xml/fictionbook/2.0" xmlns:l="http://www.w3.org/1999/xlink"><description><title-info><genre>thriller</genre><author><first-name>Ian</first-name><last-name>Rankin</last-name></author><book-title>Supe�ki i Krzy�yki</book-title><annotation><p>W Edynburgu zagin�a ma�a dziewczynka. Prawdopodobnie czeka j� taki sam los jak dwie pozosta�e ofiary brutalnego mordercy � �mier� przez uduszenie sznurkiem z zawi�zanymi sup�ami. John Rebus, detektyw nadu�ywaj�cy alkoholu i papieros�w, jest jednym z wielu policjant�w poszukuj�cych cho�by najmniejszego �ladu mordercy. W tym samym czasie do mieszkania detektywa zaczynaj� dociera� listy z zap�tlonymi kawa�kami sznurka i skrzy�owanymi zapa�kami. Owe tajemnicze wiadomo�ci, kt�re pocz�tkowo nie wzbudzaj� podejrze�, a jedynie irytuj� Rebusa, przywo�uj� mroczne i z trudem wyrzucone z pami�ci wspomnienia z pobytu w wojsku. Czy w�a�nie tutaj tkwi rozwi�zanie zagadki porwa� dziewczynek?</p></annotation><date/><coverpage><image l:href="#cover"/></coverpage><lang>pl</lang></title-info><document-info><author><first-name/><last-name/></author><program-used>Fiction Book Designer, fb2cut 2.5.4, fb2cut 2.6.2</program-used><date value="2011-11-30">30.11.2011</date><src-url/><src-ocr/><id>FBD-9265F5-E2DE-EC45-D8BB-29DF-66DC-C4B336</id><version>1.0</version></document-info><publish-info/></description><body><image l:href="#cover"/><title><p>Ian Rankin</p><empty-line/><p>Supe�ki i Krzy�yki</p></title><section><p>Prze�o�y�: Lech Z. �o��dziowski</p></section><section><epigraph><p><emphasis>Dla Mirandy,</emphasis></p><p><emphasis>bez kt�rej niczego nie warto by�oby ko�czy�</emphasis></p></epigraph><empty-line/></section><section><title><p>PROLOG</p></title><section><title><p>1</p></title><p>Dziewczynka krzykn�a tylko raz, tylko jeden jedyny raz.</p><p>Ale ju� nawet to oznacza�o pewn� wpadk�. Przez co� takiego wszystko mog�oby si� sko�czy�, nim na dobre si� zacz�o. W�cibscy s�siedzi mogliby wezwa� policj�. Nie, absolutnie nie wolno do czego� takiego dopuszcza�. Nast�pnym razem trzeba b�dzie mocniej zacisn�� knebel, troszk� mocniej, troszk� szczelniej.</p><p>Potem si�gn�� do szuflady i wyj�� k��bek sznurka. Ostrymi no�yczkami do paznokci, jakie mo�na znale�� u wszystkich dziewczyn, odci�� kawa�ek oko�o pi�tnastu centymetr�w, potem k��bek i no�yczki schowa� do szuflady. Na zewn�trz zawarcza� silnik samochodu, podszed� wi�c do okna, potr�caj�c po drodze stert� ksi��ek na pod�odze. Samoch�d odjecha�, u�miechn�� si� wi�c do siebie. Zawi�za� na sznurku w�ze�ek niespecjalnie wymy�lny, zwyk�y prosty supe�ek. Na kom�dce le�a�a ju� przygotowana koperta.</p></section><section><title><p>2</p></title><p>By� 28 kwietnia i oczywi�cie la�o. Woda pryska�a z trawy na nogi Johna Rebusa id�cego do grobu ojca, kt�ry zmar� dok�adnie pi�� lat temu. Po�o�y� na b�yszcz�cej od deszczu marmurowej p�ycie wi�zank� w kolorach ��ci i czerwieni, w kolorach pami�ci. Na chwil� znieruchomia�, my�l�c, co m�g�by powiedzie�, ale nic mu nie przychodzi�o do g�owy. By� z niego w porz�dku ojciec, i tyle. Stary te� by zreszt� nie chcia�, �eby niepotrzebnie traci� s�owa. Sta� wi�c w milczeniu z r�kami za�o�onymi do ty�u na znak szacunku i s�ucha� krakania wron na murze cmentarnym, a� woda s�cz�ca mu si� do but�w przypomnia�a, �e pod bram� cmentarza czeka na niego ciep�y, suchy samoch�d.</p><p>Jecha� powoli, my�l�c z nienawi�ci�, �e oto zn�w znalaz� si� w Fife przywodz�cym na my�l stare czasy, kt�re jednak dla niego nigdy nie by�y �starymi dobrymi czasami�. Tu, gdzie w ruinach opuszczonych dom�w snu�y si� upiory przesz�o�ci i gdzie co wiecz�r w kilku zapyzia�ych sklepikach podje�d�a�y w g�r� �aluzje, te same �aluzje, kt�re wandalom s�u�y�y do malowania bohomaz�w. Jak�e nienawidzi� tego wszystkiego, tej nijako�ci ca�ego otoczenia. Wion�o st�d tym, co zawsze: brakiem inicjatywy, nud�, zmarnowanym �yciem.</p><p>Do miejsca, gdzie jego brat Michael wci�� jeszcze mieszka�, mia� do przejechania oko�o o�miu mil w kierunku morza. Doje�d�aj�c do szarego skalistego wybrze�a, stwierdzi�, �e deszcz zel�a�, jednak spod k� wci�� tryska�y bryzgi wody, stoj�cej w tysi�cach szpar i zag��bie� na drodze. Dlaczego oni tu nigdy nie naprawiaj� dr�g, pomy�la�, jak w Edynburgu, gdzie grzebi� bez przerwy i co jest jeszcze gorsze? A przede wszystkim, po co mu by� ten szale�czy wyjazd taki kawa� drogi do Fife tylko dlatego, �e jest pi�ta rocznica �mierci starego? Spr�bowa� my�le� o czym� innym i stwierdzi�, �e zaczyna fantazjowa� na temat swego nast�pnego papierosa.</p><p>Poprzez padaj�cy deszcz, kt�ry teraz przeszed� ju� tylko w m�awk�, Rebus dostrzeg� dziewczynk�, mniej wi�cej w wieku jego c�rki, id�c� po trawiastym poboczu drogi. Zwolni�, min�wszy j�, i przyjrza� si� jej w lusterku, po czym zatrzyma� samoch�d. Gestem r�ki przywo�a� j� do siebie.</p><p>W ch�odnym, bezwietrznym powietrzu s�ysza� jej przyspieszony oddech, a proste ciemne w�osy kosmykami zlepionymi przez deszcz przylega�y do jej czo�a. Patrzy�a na niego nieufnie.</p><p>��Dok�d si� wybierasz, kochanie?</p><p>��Kirkcaldy.</p><p>��Podwie�� ci�?</p><p>Potrz�sn�a g�ow�, a krople wilgoci prysn�y z jej wij�cych si� d�ugich w�os�w.</p><p>��Mama m�wi, �e nie wolno je�dzi� z obcymi.</p><p>��No c� � powiedzia� Rebus, u�miechaj�c si�. � Twoja mama wie, co m�wi. Mam c�rk� w twoim wieku i tak samo j� ostrzegam. Ale pada, a ja jestem policjantem, wi�c mo�esz mi zaufa�. Wiesz, �e masz jeszcze kawa� drogi.</p><p>Rozejrza�a si� po pustej drodze, potem zn�w przecz�co potrz�sn�a g�ow�.</p><p>��Okej � odpar� Rebus. � Ale uwa�aj na siebie. Twoja mama na pewno ma racj�.</p><p>Zakr�ci� szyb� i ruszy�, widz�c w lusterku, jak za nim patrzy. Rozs�dne dziecko. To pocieszaj�ce, �e wci�� s� rodzice, kt�rym zosta�o jeszcze poczucie odpowiedzialno�ci. Gdyby� to samo da�o si� powiedzie� o jego by�ej �onie. To, jak wychowuje ich c�rk�, jest straszne. Zreszt� Michael te� zostawia� swojej c�rce zbyt wiele swobody. I czyja to wina?</p><p>Brat Rebusa mieszka� w pi�knym domu. Poszed� w �lady ich ojca i zosta� estradowym hipnotyzerem. Wygl�da�o zreszt� na to, �e jest w tym ca�kiem niez�y. Rebus nigdy go nie pyta�, jak to si� robi, podobnie jak nigdy nie interesowa� si� wyst�pami starego. Wiedzia�, �e Michael wci�� nie mo�e si� z tym pogodzi� i nieraz podpuszcza go r�nymi uwagami, pr�buj�c sprowokowa� do poddania w w�tpliwo�� autentyczno�ci jego wyst�p�w.</p><p>Ale Johnowi Rebusowi nie brakowa�o innych spraw, kt�rych autentyczno�� musia� poddawa� w w�tpliwo��, i tak by�o przez ca�e pi�tna�cie lat pracy w policji. Pi�tna�cie lat, kt�re wywo�ywa�y u niego i wsp�czucie dla siebie, i poczucie winy wobec c�rki, zawieszonej w wyniku ich nieudanego ma��e�stwa pomi�dzy dwojgiem rodzic�w. Bardziej go to z�o�ci�o ni� smuci�o. A jednocze�nie Michael trwa� w udanym zwi�zku z �on� i dw�jk� dzieci, i mia� dom, o jakim Rebus m�g� tylko marzy�. Miewa� wyst�py w hotelach, nocnych klubach i nawet w teatrach, je�dzi� po Szkocji i p�nocnej Anglii, a� po Newcastle i Wick. Zdarza�o si�, �e za jeden wyst�p dostawa� nawet sze��set funt�w. To oburzaj�ce. Je�dzi� drogim samochodem, ubiera� si� w drogie ciuchy i na pewno nie mo�na by�o oczekiwa�, �e si� go spotka w strugach deszczu na cmentarzu w Fife. O nie, Michael by� na to za m�dry. I za g�upi.</p><empty-line/><p>��John, Chryste Panie, co si� sta�o? To znaczy, fajnie, �e jeste�. Tylko dlaczego nie zadzwoni�e�, �eby mnie uprzedzi�? W�a� do �rodka.</p><p>By�o to powitanie, jakiego nale�a�o si� spodziewa�: pe�ne zak�opotania i zaskoczenia, jak gdyby przypominanie sobie o istniej�cej gdzie� rodzinie sprawia�o mu przykro��. Rebus zwr�ci� te� uwag� na to �uprzedzi� tam, gdzie wystarczy�oby �zawiadomi�. Jako policjant by� wyczulony na takie drobiazgi.</p><p>Michael przeszed� do salonu i przyciszy� rycz�ce stereo.</p><p>��Chod�, John, prosz� � zawo�a�. � Chcesz drinka? Mo�e kawy? Albo co� mocniejszego? Co ci� tu sprowadza?</p><p>Rebus usiad� sztywny i s�u�bowo wyprostowany, tak jak si� siada w obcym domu. Popatrzy� na ob�o�one boazeri� �ciany � nowy nabytek � i na oprawione w ramki zdj�cia bratanicy i bratanka.</p><p>��By�em w okolicy � powiedzia�.</p><p>Michael odwr�ci� si� z nalanymi szklankami w d�oniach, albo nagle sobie przypominaj�c albo dobrze udaj�c.</p><p>��Kurcz�, John, zupe�nie zapomnia�em. Dlaczego mi nie przypomnia�e�? Cholera, nienawidz� zapomina� o tacie.</p><p>��Dobrze, �e wyst�pujesz jako hipnotyzer, a nie na przyk�ad Mickey Geniusz Pami�ci, nie? Dasz mi wreszcie tego drinka, czy chcesz si� z t� szklank� zar�czy�?</p><p>Michael, ju� u�miechni�ty i rozgrzeszony, poda� bratu szklank� z whisky.</p><p>��To tw�j samoch�d, ten przed domem? � spyta� Rebus, bior�c szklank�. � Znaczy, to wielkie bmw?</p><p>Michael, wci�� si� u�miechaj�c, skin�� g�ow�.</p><p>��Chryste � powiedzia� Rebus. � Nie�le sobie dogadzasz.</p><p>��Tak samo dogadzam Chrissie i dzieciakom. Za domem stawiamy teraz przybud�wk�. B�dzie tam jacuzzi albo sauna. Zrobi�y si� bardzo modne, a Chrissie lubi nadawa� ton.</p><p>Rebus �ykn�� whisky. Wysokiej klasy malt. W ca�ym pokoju nie by�o nic pospolitego, ale te� nic specjalnie godnego podziwu. Szklane bibeloty, kryszta�owa karafka na srebrnej tacce, telewizor i wideo, mikroskopijnie ma�a wie�a hi-fi, lampa z onyksu. Ta lampa to jak lekki wyrzut sumienia. Z Rhon� dali j� Chrissie i Michaelowi w prezencie �lubnym. A teraz Chrissie si� do niego nie odzywa�a. No i nic dziwnego.</p><p>��Nawiasem m�wi�c, gdzie Chrissie?</p><p>��A, gdzie� tam na zakupach. Ma teraz w�asny samoch�d. A dzieci jeszcze w szkole, wi�c je po drodze odbierze. Zostaniesz na kolacji?</p><p>Rebus wzruszy� ramionami.</p><p>��B�dziesz mile widziany � powiedzia� Michael, co znaczy�o, �e nie b�dzie. � No to, co tam s�ycha� w gliniarni? Babrzecie si� jak zwykle?</p><p>��Czasem co� nie wychodzi, ale jest cicho. Czasem co� si� udaje i robi si� szum. Jak zwykle, po staremu.</p><p>Rebus zauwa�y�, �e w salonie pachnie jab�kami w karmelu.</p><p>��Okropna historia z porwaniem tych dziewczynek � stwierdzi� Michael.</p><p>Rebus potakn��.</p><p>��Tak � odpowiedzia�. � Rzeczywi�cie okropna. Tyle, �e �ci�le rzecz bior�c, nie mo�emy tego nazywa� porwaniem, a w ka�dym razie jak dot�d. Nie by�o �adnego kontaktu, �adnych ��da�. Na razie wygl�da to bardziej na zwyk�e uprowadzenie na tle seksualnym.</p><p>Michael zerwa� si� z fotela.</p><p>��Zwyk�e uprowadzenie? A co w tym zwyk�ego?</p><p>��Tak si� to u nas nazywa, tylko tyle. � Rebus zn�w wzruszy� ramionami I dopi� drinka.</p><p>��No wiesz, John � rzek� Michael, siadaj�c � przecie� w ko�cu obaj mamy c�rki. A ty tak lekko do tego podchodzisz. A� strach pomy�le�. � Wolno pokiwa� g�ow�, co mia�o oznacza� wsp�czucie i jednocze�nie ulg�, �e tragedia ta dotkn�a kogo� innego. � Strach pomy�le� � powt�rzy�. � I to jeszcze akurat w Edynburgu. Przecie� nigdy by� nie pomy�la�, �e co� takiego mo�e si� zdarzy� w Edynburgu, prawda?</p><p>��W Edynburgu dzieje si� wi�cej, ni� si� komukolwiek zdaje.</p><p>��No tak. � Michael zrobi� przerw�. � Nie dalej jak w zesz�ym tygodniu mia�em tam wyst�p w jednym z hoteli.</p><p>��I nic mi nie powiedzia�e�?</p><p>Teraz z kolei Michael wzruszy� ramionami.</p><p>��A co, zainteresowa�by� si�? � zapyta�.</p><p>��Mo�e nie � odpar� Rebus z u�miechem � ale i tak bym przyszed�.</p><p>Michael roze�mia� si� tak, jak �miejemy si�, odnajduj�c w kieszeni zapomniane pieni�dze.</p><p>��Jeszcze jedn� whisky, panie sier�ancie? � spyta�.</p><p>��My�la�em, �e si� ju� nie doczekam.</p><p>Michael ruszy� do barku, a Rebus wr�ci� do rozgl�dania si� po pokoju.</p><p>��A jak ci id� wyst�py? � spyta�. � I naprawd� mnie to interesuje.</p><p>��W porz�dku � odpar� Michael. � A w�a�ciwie, to nawet lepiej ni� w porz�dku. M�wi� nawet o programie w telewizji, ale w to uwierz�, jak zobacz�.</p><p>��No to �wietnie.</p><p>Drink wyl�dowa� w wyci�gni�tej d�oni Rebusa.</p><p>��A poza tym pracuj� nad nowym pomys�em. Tyle �e to troch� straszne.</p><p>Michael przechyli� szklank� do ust, a na przegubie b�ysn�o mu z�oto. Zegarek wygl�da� na bardzo drogi: na tarczy w og�le nie by�o cyfr. Rebus pomy�la�, �e im co� dro�sze, tym jest tego mniej. Mikroskopijnie ma�a wie�a stereo, zegarek bez cyfr, przezroczyste skarpetki od Diora na stopach Michaela.</p><p>��Opowiedz mi o nim � powiedzia�, �ykaj�c przyn�t� zarzucon� przez brata.</p><p>��No wi�c � zacz�� Michael, pochylaj�c si� do przodu w fotelu � umo�liwiam publiczno�ci powr�t do poprzedniego �ycia.</p><p>��Poprzedniego �ycia?</p><p>Rebus ze spuszczon� g�ow� wpatrywa� si� w pod�og�, jakby zafascynowany wzorem dywanu z jasnej i ciemnej zieleni.</p><p>��Tak jest � ci�gn�� Michael. � Reinkarnacja, ponowne narodziny, te rzeczy. Nie musz� ci chyba t�umaczy�. W ko�cu to ty jeste� katolikiem.</p><p>��Katolicy nie wierz� w przesz�e �ycie, Michael. Wierz� w przysz�e.</p><p>Michael popatrzy� na Rebusa wzrokiem domagaj�cym si� milczenia.</p><p>��Przepraszam � powiedzia� Rebus.</p><p>��Wi�c jak wspomnia�em, w zesz�ym tygodniu po raz pierwszy zrobi�em to publicznie, cho� ju� od pewnego czasu robi�em to dla prywatnych pacjent�w.</p><p>��Prywatnych pacjent�w?</p><p>��Tak. P�ac� mi za prywatne seanse hipnoterapii. Pomagam im rzuci� palenie albo odzyska� pewno�� siebie, albo przesta� si� moczy� w ��ku. Niekt�rzy z nich s� prze�wiadczeni, �e �yli ju� wcze�niej, i prosz� mnie o wprowadzenie ich w stan hipnozy, �eby si� o tym przekona�. Ale nic si� nie b�j. Finansowo jest wszystko jak trzeba. Fiskus dostaje swoj� dzia�k�.</p><p>��I co, potrafisz to zrobi�? Udowodni�, �e �yli ju� przedtem?</p><p>Michael przeci�gn�� palcem po kraw�dzi ponownie pustej szklanki.</p><p>��Zdziwi�by� si� � odpowiedzia�.</p><p>��Daj mi jaki� przyk�ad.</p><p>Rebus wci�� wpatrywa� si� we wz�r na dywanie. Poprzednie �ycie, pomy�la�. To ciekawostka. Bo w jego poprzednim �yciu dzia�o si� bardzo du�o.</p><p>��No wi�c � zacz�� Michael � jak wspomina�em, w zesz�ym tygodniu mia�em wyst�p w Edynburgu. No i � pochyli� si� jeszcze bardziej do przodu � zg�osi�a si� osoba z publiczno�ci. Drobna kobitka, w �rednim wieku. Przysz�a z kolegami z pracy, mieli jak�� imprez� biurow�. Wesz�a w trans bardzo g�adko, pewnie dzi�ki temu, �e pi�a mniej ni� reszta towarzystwa. Kiedy ju� by�a u�piona, powiedzia�em jej, �e odwiedzimy jej przesz�o��, dawno, dawno temu, zanim si� w og�le urodzi�a. Poleci�em jej przywo�a� najwcze�niejsze wspomnienie, jakie posiada�</p><p>G�os Michaela nabra� teraz profesjonalnej �agodnej melodyjno�ci. Roz�o�y� ramiona jak podczas wyst�pu. Rebus, siedz�c ze szklank� w d�oniach, nieco si� rozlu�ni�. Stan�� mu przed oczyma epizod z dzieci�stwa, jak graj� w pi�k� no�n�, brat przeciwko bratu. Ciep�e b�ocko po lipcowej ulewie i ich matka z r�kawami zawini�tymi do �okci rozbiera ich obu do naga, jeden wielki chichocz�cy w�ze� ramion i n�g, i wrzuca ich obu do wanny�</p><p>���no i zacz�a m�wi� � ci�gn�� Michael � i to nie w�asnym g�osem. John, to by�o niesamowite. Szkoda, �e nie mog�e� tego zobaczy�. Publiczno�� zamar�a, a mnie robi�o si� na przemian zimno, gor�co i zn�w zimno, i mo�esz mi wierzy�, �e nie by�a to sprawa klimatyzacji w hotelu. Bo widzisz, po prostu si� uda�o. Uda�o mi si� przenie�� t� kobiet� do jej poprzedniego �ycia. By�a zakonnic�. Uwierzysz? Zakonnic�! Powiedzia�a, �e jest teraz sama w swojej celi. Opisa�a klasztor i w og�le, a potem zacz�a recytowa� co� po �acinie, tak �e niekt�rzy na sali zacz�li si� �egna�. Ja zmartwia�em. W�osy mi pewnie stan�y d�ba. Wyprowadzi�em j� z transu jak najszybciej si� da�o i dopiero po d�u�szej chwili t�um zacz�� bi� brawo. A potem, kiedy opad�y ju� emocje, jej towarzystwo zacz�o si� �mia�, pokrzykiwa� i wiwatowa�, i to roz�adowa�o sytuacj�. P�niej dowiedzia�em si�, �e kobieta jest protestantk�, w dodatku kibicem Rangers�w, i na wszystkie �wi�to�ci przysi�g�a, �e nie zna s�owa po �acinie. Wi�c jest kto� w niej, w �rodku, kto zna, tyle ci mog� powiedzie�.</p><p>Rebus u�miechn�� si�.</p><p>��To �adna opowie��, Mickey � powiedzia�.</p><p>��Ale to prawda. � Michael roz�o�y� ramiona jakby w b�agalnym ge�cie. � Nie wierzysz mi?</p><p>��Mo�e.</p><p>Michael potrz�sn�� g�ow�.</p><p>��Ale� z ciebie okropny gliniarz, John. Mia�em na sali ze stu pi��dziesi�ciu naocznych �wiadk�w. Dowody nie do obalenia.</p><p>Rebus wci�� nie m�g� oderwa� wzroku od wzoru na dywanie.</p><p>��John, wielu ludzi wierzy w poprzednie �ycie.</p><p><emphasis>Poprzednie �ycie� Tak, on w pewne rzeczy te� wierzy� Na pewno w Boga� Ale w poprzednie �ycie?</emphasis> Bez �adnego ostrze�enia z dywanu wrzasn�a na niego twarz uwi�ziona w celi. Upu�ci� szklank�.</p><p>��John? Sta�o si� co�? Chryste, wygl�dasz, jakby� zobaczy��</p><p>��Nie, nie, nic si� nie sta�o. � Rebus podni�s� szklank� i wsta� z miejsca. � Tylko �e� Wszystko w porz�dku, tyle �e� � Popatrzy� na zegarek, kt�rego tarcza mia�a cyfry. � Lepiej ju� p�jd�. Mam dzi� nocn� s�u�b�.</p><p>Michael u�miechn�� si� blado, uradowany, �e brat nie zostanie, i nieco sam przed sob� zawstydzony t� rado�ci�.</p><p>��No to musimy si� nied�ugo zn�w spotka� � zaproponowa� � gdzie� na neutralnym gruncie.</p><p>��Tak � potwierdzi� Rebus i zn�w poczu� wo� jab�ek w karmelu. Czu� si� troch� s�aby i troch� niesw�j, jak kto� nie na swoim miejscu. � Koniecznie.</p><p>Dwa czy trzy razy do roku z okazji �lub�w, pogrzeb�w czy �ycze� przez telefon na Bo�e Narodzenie wzajemnie obiecywali sobie takie spotkania. Obietnice te sta�y si� ju� rytua�em, dzi�ki czemu z r�wn� �atwo�ci� mo�na je by�o rzuca�, jak potem ignorowa�.</p><p>��Koniecznie.</p><empty-line/><p>Rebus po�egna� brata w drzwiach u�ciskiem d�oni. Okr��aj�c po drodze do samochodu zaparkowane bmw, zaduma� si� nad ich wzajemnym podobie�stwem. Ich wujkowie i ciotki mawiali czasami: �Ach, obaj to wykapana matka�. Ale chyba na tym koniec. John Rebus wiedzia�, �e jego br�zowe w�osy s� o odcie� ja�niejsze od brata, a zielone oczy o odcie� ciemniejsze. Wiedzia� jednocze�nie, �e dziel� ich tak g��bokie r�nice charakteru, �e wszelkie podobie�stwo mo�na by�o uzna� za czysto powierzchowne. I nie by�o mi�dzy nimi jakichkolwiek braterskich uczu�. Ich braterstwo nale�a�o do przesz�o�ci.</p><p>Zamacha� r�k� z samochodu i ruszy�. Za godzin� b�dzie w Edynburgu, za nast�pne p� godziny rozpocznie s�u�b�. Wiedzia�, �e tym, co go w domu brata najbardziej kr�puje i uniemo�liwia dobre samopoczucie, jest nienawi�� okazywana mu przez Chrissie, jej niewzruszona wiara, �e to on ponosi wy��czn� odpowiedzialno�� za rozpad ma��e�stwa z Rhon�. Mo�e zreszt� mia�a troch� racji. Spr�bowa� zrobi� w my�lach list� obowi�zk�w czekaj�cych go w ci�gu nast�pnych siedmiu czy o�miu godzin. Musi zako�czy� �ledztwo dotycz�ce w�amania po��czonego z gro�nym napadem. Paskudna sprawa. Wydzia� dochodzeniowy mia� powa�ne braki kadrowe, a te uprowadzenia jeszcze ich dodatkowo obci���. Dwie dziewczynki, obie w wieku jego c�rki. Lepiej w og�le o tym nie my�le�. Pewnie albo ju� nie �yj�, albo wola�yby nie �y�. Bo�e, zlituj si� nad nimi. I to w dodatku w Edynburgu, w jego w�asnym ukochanym mie�cie.</p><p>Grasuje jaki� szaleniec.</p><p>Ludzie boj� si� wychodzi� z dom�w.</p><p>I ten wrzask w jego pami�ci.</p><p>Rebus otrz�sn�� si�, czuj�c lekkie mrowienie w ramieniu. To w ko�cu nie jego sprawa. Na razie jeszcze nie.</p><empty-line/><p>Po powrocie do salonu Michael Rebus nala� sobie kolejn� whisky. Podszed� do wie�y i podkr�ci� g�os do oporu, potem si�gn�� pod fotel i po chwili gmerania wyci�gn�� ukryt� pod nim popielniczk�.</p></section></section><section><title><p>Cz�� pierwsza</p></title><section><subtitle>PE�NO WSZ�DZIE TROSK</subtitle></section><section><title><p>1</p></title><p>Na schodach prowadz�cych do posterunku policji przy Great London Street w Edynburgu John Rebus zapali� ostatniego tego wieczoru legalnego papierosa, a potem pchn�� pot�ne drzwi i wszed� do �rodka.</p><p>Posterunek by� stary, z pociemnia�� i pop�kan� ze staro�ci pod�og�. Wida� by�o �lady dawnej �wietno�ci nieistniej�cej ju� arystokracji. To miejsce mia�o charakter.</p><p>Rebus kiwn�� r�k� dy�urnemu sier�antowi, kt�ry akurat by� w trakcie zrywania starych obrazk�w z tablicy og�osze� i przypinania w ich miejsce nowych. Potem wspi�� si� po pi�knych spiralnych schodach na g�r� i wszed� do swojego pokoju. Campbell w�a�nie szykowa� si� do wyj�cia.</p><p>��Cze��, John.</p><p>McGregor Campbell, tak jak Rebus w stopniu detektywa sier�anta, mia� ju� na sobie p�aszcz i kapelusz.</p><p>��Co s�ycha�, Mac? Du�o roboty szykuje si� na noc? � Rebus zabra� si� do przegl�dania papier�w na biurku.</p><p>��Tego ci nie powiem, stary, ale tyle ci powiem, �e za dnia by� tu niez�y kocio�. Masz tam list od starego.</p><p>��Naprawd�? � Rebus wydawa� si� zaabsorbowany innym listem, kt�ry w�a�nie otworzy�.</p><p>��Mhm. I przygotuj si�, John. Zdaje si�, �e chc� ci� oddelegowa� do tych uprowadze�. �ycz� powodzenia. Dobra, to ja spadam do pubu. Chc� zd��y� na boks na BBC. Powinienem si� wyrobi�. � Campbell rzuci� okiem na zegarek. � Taaa, mn�stwo czasu. Co� nie tak, John?</p><p>Rebus machn�� w jego kierunku pust� ju� kopert�.</p><p>��Kto to tu przyni�s�, Mac?</p><p>��Nie mam zielonego poj�cia. A co to jest?</p><p>��Kolejny list od wariata.</p><p>��Naprawd�? � Campbell zajrza� Rebusowi przez rami� i przyjrza� si� kartce z tekstem napisanym na maszynie. � Wygl�da jak ten sam, no nie?</p><p>��Sprytny jeste�, �e to zauwa�y�e�, zw�aszcza �e to dok�adnie taka sama wiadomo��.</p><p>��A sznurek?</p><p>��Te� jest. � Rebus podni�s� z biurka kr�tki kawa�ek sznurka. W po�owie d�ugo�ci zawi�zany by� na nim prosty zwyk�y supe�ek.</p><p>��Cholernie dziwna sprawa � stwierdzi� Campbell, kieruj�c si� do wyj�cia. � To do jutra, John.</p><p>��Tak, tak, do jutra. � Rebus odczeka�, a� kolega znajdzie si� w drzwiach. � Aha, Mac!</p><p>Campbell odwr�ci� si�.</p><p>��Tak?</p><p>��W walce wieczoru zwyci�y� Maxwell � powiedzia� Rebus z u�miechem.</p><p>��Bo�e, ale z ciebie �winia, Rebus � rzek� Campbell i zgrzytaj�c z�bami, wyszed� z komisariatu.</p><p>��Stara szko�a � mrukn�� do siebie Rebus. � I sk�d u mnie wrogowie?</p><p>Raz jeszcze przeczyta� tekst, potem zn�w obejrza� kopert�. Nie by�o na niej nic poza jego nazwiskiem napisanym nier�wnym maszynowym pismem. A wi�c tak jak poprzednio list dor�czono osobi�cie. To rzeczywi�cie cholernie dziwna sprawa.</p><p>Zszed� na d� i podszed� do biurka dy�urnego.</p><p>��Jimmy?</p><p>��Tak, John.</p><p>��Widzia�e� to wcze�niej? � Pokaza� sier�antowi kopert�.</p><p>��To? � Rebus odni�s� wra�enie, �e sier�ant marszczy nie tylko brwi, ale ca�� twarz. Czterdzie�ci lat s�u�by mo�e tak na cz�owieka dzia�a�, czterdzie�ci lat pyta�, zagadek i trud�w. � Kto� to musia� wsun�� pod drzwi. Osobi�cie podnios�em list z pod�ogi. � Pokaza� r�k� w kierunku drzwi wej�ciowych. � A co� nie tak?</p><p>��Nie, nie, nic takiego. Dzi�ki, Jimmy.</p><p>Ale Rebus wiedzia�, �e ten list b�dzie go teraz dr�czy� przez ca�� noc. Min�o raptem kilka dni od przyj�cia pierwszego. Wzi�� oba listy i przyjrza� im si�. Napisano je na starej maszynie do pisania. Prawdopodobnie walizkowej. Litera S wystawa�a prawie o milimetr ponad pozosta�e. Tani papier, bez �adnych znak�w wodnych. Kawa�ek sznurka zwi�zany w �rodku w supe�ek i odci�ty ostrym no�em albo no�yczkami. I wiadomo��. Tej samej tre�ci, tak samo napisana.</p><empty-line/><p>PE�NO WSZ�DZIE POSZLAK</p><empty-line/><p>No i dobrze, mo�e i pe�no. Wymys� jakiego� wariata, jaki� g�upi �art. Tylko dlaczego do niego? To przecie� bez sensu. I wtedy zadzwoni� telefon.</p><p>��Sier�ant Rebus?</p><p>��Przy telefonie.</p><p>��Rebus, tu inspektor Anderson. Dostali�cie moj� wiadomo��?</p><p>Anderson. Cholerny Anderson. Tylko tego mu trzeba. Sami wariaci, a jeden gorszy od drugiego.</p><p>��Tak jest, panie inspektorze � powiedzia� Rebus, przytrzymuj�c s�uchawk� brod� i pospiesznie rozrywaj�c kopert�.</p><p>��Doskonale. Mo�ecie tu by� za dwadzie�cia minut? Odprawa odb�dzie si� w sali konferencyjnej przy Waverley Road.</p><p>��Ju� jad�, panie inspektorze.</p><p>Po��czenie zosta�o przerwane, nim Rebus zd��y� doczyta� do ko�ca. Wi�c to prawda, teraz to ju� oficjalne. Zosta� oddelegowany do sprawy uprowadze�. O Bo�e, co za �ycie. Wsun�� kartki, koperty i kawa�ki sznurka do kieszeni marynarki i z niech�ci� rozejrza� si� po pokoju. I kto tu kogo oszukuje? Trzeba by boskiej interwencji, �eby m�c st�d dotrze� na Waverley Road w czasie kr�tszym ni� p� godziny. A kto si� zajmie t� ca�� zaleg�� robot�? Trzy jego sprawy czeka�y na rozpocz�cie proces�w s�dowych, kilka dalszych domaga�o si� pilnego opisania, zanim mu ca�kiem wywietrzej� z pami�ci. Mo�e nawet lepiej, �eby wywietrza�y. Gdyby tak mo�na je by�o wymaza� z pami�ci. Przymkn�� oczy. Potem zn�w je otworzy�, ale papierzyska wci�� by�y i k�u�y w oczy jak poprzednio. Nie ma szans. Zawsze czego� brakuje. Ledwie zd��y� zako�czy� jedn� spraw�, a ju� w jej miejsce pojawia�y si� dwie czy trzy nast�pne. Jak si� nazywa� ten potw�r? Chyba Hydra, nie? Z czym� takim w�a�nie przysz�o mu walczy�. Ile razy udawa�o mu si� odci�� jedn� g�ow�, w jego korytku spraw do za�atwienia wyrasta�y nast�pne. Powr�t z urlopu by� zawsze koszmarem.</p><p>A teraz dorzucili mu jeszcze g�azy do toczenia pod g�r�.</p><p>Spojrza� w sufit.</p><p>��Bo�e, dopom� � szepn�� i ruszy� do samochodu.</p></section><section><title><p>2</p></title><p>Sutherland Bar by� miejscem, gdzie ch�tnie gaszono pragnienie. Nie by�o w nim ani szafy graj�cej, ani gier wideo, ani automat�w do gry. Wystr�j by� do�� sparta�ski, a obraz na telewizorze zazwyczaj drga� i podskakiwa�. Do po�owy lat sze��dziesi�tych nie wpuszczano tu w og�le kobiet. Mo�na by pomy�le�, �e to wszystko po to, by ukry� najlepsze piwo beczkowe w ca�ym Edynburgu. McGregor Campbell poci�ga� z kufla ze wzrokiem wlepionym w ekran telewizora nad barem.</p><p>��Kto wygrywa? � odezwa� si� g�os obok.</p><p>��Nie wiem � powiedzia� i odwr�ci� g�ow� w kierunku g�osu. � Aa, cze�� Jim.</p><p>Na s�siednim sto�ku siedzia� przysadzisty m�czyzna i z pieni�dzmi w d�oni czeka�, a� barman go zauwa�y. Wzrok mia� te� skierowany na ekran telewizora.</p><p>��Wygl�da na ostr� walk� � stwierdzi�. � Chcia�bym, �eby wygra� Mailer.</p><p>Mac Campbellowi wpad� do g�owy pomys�.</p><p>��A ja my�l�, �e go Maxwell za�atwi, i to g�adko. Robimy zak�ad?</p><p>M�czyzna si�gn�� do kieszeni po papierosy i spojrza� na policjanta.</p><p>��O ile? � zapyta�.</p><p>��O pi�tala? � rzuci� Campbell.</p><p>��Stoi. Tom, nalej mi tu jedno du�e. Dla ciebie te�, Mac?</p><p>��Jeszcze raz to samo, dzi�ki.</p><p>Przez chwil� siedzieli w milczeniu i poci�gaj�c piwo, obserwowali walk�. Zza plec�w dochodzi�y ich od czasu do czasu st�umione okrzyki, kt�rymi witano jaki� celny cios czy zgrabny unik.</p><p>��Tw�j faworyt nie�le sobie radzi, je�li tylko uda mu si� dotrzyma� do ko�ca � powiedzia� Campbell, zamawiaj�c nast�pn� kolejk�.</p><p>��Poczekamy do ko�ca, to zobaczymy, nie? A przy okazji, co s�ycha� w robocie?</p><p>��W porz�dku. A u ciebie?</p><p>��Jak chcesz wiedzie�, to ostatnio cholerna har�wa. � Na krawat spad�o mu troch� popio�u z papierosa, kt�ry nawet na chwil� nie opuszcza� jego ust, cho� cz�sto ledwo si� w nich trzyma�. � Straszna har�wa.</p><p>��Ci�gle zajmujesz si� t� spraw� narkotykow�?</p><p>��W�a�ciwie to ju� nie. Przerzucili mnie na te porwania.</p><p>��Naprawd�? Rebusa te�. Tylko mu si� nie nara�.</p><p>��Pismaki i tak wszystkim si� nara�aj�. Tak ju� musi by�, nie ma na to rady.</p><p>Mac Campbell traktowa� Stevensa do�� nieufnie, jednak mimo zdarzaj�cych si� zgrzyt�w ceni� t� znajomo��, bo czerpa� z niej informacje przydatne w jego pracy. Oczywi�cie najbardziej soczyste kawa�ki Stevens zachowywa� tylko dla siebie. Tak dzia�ali wszyscy maj�cy wy��czno��. Jednak zawsze by� got�w do handlu wymiennego, a Campbell mia� wra�enie, �e cz�sto zadowalaj� go zupe�nie b�ahe informacje i pog�oski. Przypomina� srok�, kt�ra bez �adnej selekcji zbiera wszystko, co si� �wieci, w ilo�ciach, z kt�rych nigdy w pe�ni nie skorzysta. Tyle �e z reporterami nigdy do ko�ca nie wiadomo. W ka�dym razie Campbell cieszy� si�, �e Stevens zalicza si� do jego przyjaci�, a nie wrog�w.</p><p>��To co b�dzie z twoimi materia�ami z tej sprawy narkotykowej?</p><p>Stevens wzruszy� ramionami.</p><p>��Nic w nich nie ma takiego, co mog�o by wam si� teraz do czego� przyda�. Ale nie mam zamiaru tego odpu�ci�, je�li o to ci chodzi. Nie, to zbyt wielkie gniazdo �mij, �eby je pu�ci� wolno. Ca�y czas b�d� mia� oczy otwarte.</p><p>Rozleg� si� gong oznajmiaj�cy pocz�tek ostatniej rundy. Dwa spocone, �miertelnie zm�czone cia�a zwar�y si� ze sob�, tworz�c pl�tanin� ko�czyn.</p><p>��Mailer wci�� si� nie�le trzyma � powiedzia� Campbell i poczu�, jak ogarnia go niemi�e przeczucie. Ale to chyba niemo�liwe. Przecie� Rebus by mu czego� takiego nie zrobi�. Nagle Maxwell, ci�szy i powolniejszy z walcz�cych zawodnik�w, otrzyma� cios prosto w twarz i zatoczy� si� do ty�u. W barze rozleg�y si� okrzyki w oczekiwaniu ko�ca walki. Campbell wbi� wzrok w kufel. Maxwella liczono teraz na stoj�co. Koniec walki. Sensacja w ostatnich sekundach walki, jak si� wyrazi� komentator.</p><p>Jim Stevens wyci�gn�� r�k�.</p><p>Zabij� cholernego Rebusa, pomy�la� Campbell. Z bo�� pomoc� zabij� drania.</p><p>P�niej, ju� przy drinkach zap�aconych pieni�dzmi Campbela, Jim Stevens zapyta� o Rebusa.</p><p>��To zanosi si�, �e go w ko�cu poznam � rzek�.</p><p>��Mo�e tak, mo�e nie. Nie ma najlepszych uk�ad�w z Andersonem, wi�c mo�e na niego spa�� papierkowy szajs i ca�ymi dniami b�dzie �l�cza� przy biurku. Tyle, �e Rebus tak naprawd� z nikim nie ma najlepszych uk�ad�w.</p><p>��Doprawdy?</p><p>��To znaczy, nie jest taki najgorszy, ale nie jest z tych, kt�rych daje si� �atwo polubi�. � By unikn�� badawczego wzroku reportera, Campbell uda�, �e przygl�da si� jego krawatowi. �wie�o spad�y popi� papierosowy pokry� jedynie znacznie starsze plamy. Chyba jajko, jaki� t�uszcz, alkohol. Z pozoru nieuwa�ni reporterzy zwykle okazuj� najwi�cej sprytu, Stevens za� mia� tyle sprytu, ile wynika�o z jego dziesi�cioletniego do�wiadczenia w lokalnej gazecie. M�wi�o si�, �e odrzuci� propozycje pracy w gazetach londy�skich tylko dlatego, �e lubi� mieszka� w Edynburgu. A szczeg�lnie w swojej pracy lubi� to, �e pozwala�a mu wyci�ga� na �wiat�o dzienne najbardziej ponure sekrety miasta � krwawe zbrodnie, korupcj�, przest�pczo�� zorganizowan� i handel narkotykami. Campbell nie zna� drugiego tak dociekliwego reportera i by� mo�e z tego w�a�nie powodu szefowie policji zbytnio go nie lubili i nie ufali mu. Ju� samo to �wiadczy�o o tym, �e dobrze wykonuje swoj� prac�. Campbell widzia� jak z kufla Stevensa ulewa si� troch� piwa i kapie mu na spodnie.</p><p>��A ten Rebus � zacz�� Stevens, wycieraj�c usta � to brat tego hipnotyzera, prawda?</p><p>��Pewnie tak. Nigdy go o to nie pyta�em, ale nie ma chyba zbyt wielu ludzi o takim nazwisku, nie s�dzisz?</p><p>��Tak te� sobie pomy�la�em. � Pokiwa� g�ow�, jakby dokona� jakiego� wa�nego odkrycia.</p><p>��No i co z tego?</p><p>��Och, nic takiego. Co� tam. Wi�c m�wisz, �e nie cieszy si� nadmiern� popularno�ci�?</p><p>��Tego nie powiedzia�em. W�a�ciwie to mu nawet wsp�czuj�. Ma ostatnio du�o na g�owie. Nawet jaki� wariat zacz�� do niego listy pisa�.</p><p>��Listy od wariata? � Stevens zapali� kolejnego papierosa i przez chwil� spowi�a go chmura dymu. Powietrze w pubie by�o jak niebieskawa mgie�ka.</p><p>��Nie powinienem ci tego m�wi�. To jest informacja absolutnie nieoficjalna, poza protoko�em.</p><p>Stevens skin�� g�ow�.</p><p>��Absolutnie. Tak tylko pytam. Ale takie listy si� zdarzaj�, nie?</p><p>��Nie tak zn�w cz�sto. I na pewno nie takie dziwne, jak te, kt�re on dostaje. Nie ma w nich �adnych gr�b, ani nic z tych rzeczy. Tyle, �e s� po prostu� dziwne.</p><p>��M�w dalej. Dlaczego s� dziwne?</p><p>��No wi�c w ka�dym jest kawa�ek sznurka z zawi�zanym w�ze�kiem i kartka, na kt�rej jest napisane co� w rodzaju: �Wsz�dzie s� poszlaki�.</p><p>��O cholera. To niesamowite. Ca�a ta rodzina jest troch� niesamowita. Jeden hipnotyzer, a drugi dostaje anonimy. On przedtem by� w wojsku, nie?</p><p>��John? Tak, by�. A ty sk�d o tym wiesz?</p><p>��Ja wszystko wiem, Mac. Taka praca.</p><p>��I dziwne jest te� to, �e w og�le nie chce o tym m�wi�.</p><p>Reporter zn�w wygl�da� na zaciekawionego. Kiedy co� go ciekawi�o, lekko mu drga�y ramiona. Popatrzy� na ekran telewizora.</p><p>��Nie chce m�wi� o wojsku?</p><p>��Ani s�owa. Par� razy pr�bowa�em go podpyta�.</p><p>��No wi�c m�wi� ci, Mac, to dziwna rodzina. Pij, kolego. Mam tu kup� twojego szmalu na przepicie.</p><p>���winia z ciebie, Jim.</p><p>��Z urodzenia i z przekonania � odpar� reporter i u�miechn�� si� dopiero drugi raz tego wieczoru.</p></section><section><title><p>3</p></title><p>��Szanowni panowie, oczywi�cie panie te�, dzi�kuj� za szybkie zjawienie si� tutaj. Na czas ca�ego �ledztwa b�dzie si� tu mie�ci�o centrum operacyjne. Wi�c, jak wam wszystkim wiadomo�</p><p>G�os komisarza Wallace�a zamar�, bo drzwi do sali operacyjnej nagle otwar�y si� z impetem i stan�� w nich John Rebus, na kt�rego natychmiast skierowa�y si� oczy wszystkich zebranych. Rebus rozejrza� si� zmieszany, u�miechn�� przepraszaj�co, cho� nieskutecznie, do zwierzchnika i usiad� na wolnym miejscu tu� przy drzwiach.</p><p>��Wi�c jak ju� powiedzia�em� � podj�� komisarz.</p><p>Rebus potar� czo�o i rozejrza� si� po sali zape�nionej policjantami, Wiedzia� dok�adnie, co stary powie, i akurat teraz wola�by sobie podarowa� gl�dzenie rodem ze starej szko�y. Sala by�a nabita. Wielu z obecnych wygl�da�o na znudzonych, jakby spraw� zajmowali si� ju� od dawna. Twarze �wie�sze, nieco bardziej skupione, nale�a�y do nowego narybku, cz�sto sprowadzonego tu spoza miasta. Kilku z nich trzyma�o notatniki i d�ugopisy w gotowo�ci, jakby byli na zaj�ciach w szkole. A w pierwszym rz�dzie siedzia�y dwie kobiety z za�o�onymi nogami i wpatrywa�y si� w Wallace�a, kt�ry rozgrza� si� ju� na dobre i szala� przy tablicy, niczym szekspirowski bohater w szkolnym przedstawieniu.</p><p>��Dwie ofiary �miertelne. Tak jest, obawiam si�, �e ju� niestety �miertelne. � Sala drgn�a w oczekiwaniu. � Cia�o Sandry Adams, lat jedena�cie, znaleziono dzi� o sz�stej wieczorem na pustym placu w pobli�u stacji Haymarket, a cia�o Mary Andrews o sz�stej pi��dziesi�t na dzia�ce w dzielnicy Oxgangs. W obu tych miejscach pracuj� obecnie ekipy dochodzeniowe i po sko�czonej odprawie niekt�rzy z was do nich do��cz�.</p><p>Rebus zauwa�y�, �e na sali zachowano s�u�bow� hierarchi�: z przodu inspektorzy, za nimi sier�anci i potem ca�a reszta. Nawet morderstwo nie zwalnia od przestrzegania hierarchii. To og�lnokrajowa choroba w ca�ej Wielkiej Brytanii. Przez swoje sp�nienie Rebus znalaz� si� na szarym ko�cu. Jeszcze jedna krecha w czyjej� g�owie przy jego nazwisku.</p><p>Podczas s�u�by w wojsku nale�a� zawsze do najwa�niejszych. S�u�y� w komandosach. Przeszed� przeszkolenie w SAS [(Special Air Service) � brytyjska jednostka antyterrorystyczna.] i uko�czy� je z pierwsz� lokat� w grupie. Wybrano go do elitarnej jednostki do zada� specjalnych. Zas�u�y� sobie na medal i wiele pochwa�. By�y to dobre czasy, a jednocze�nie najgorsze z wszystkich, �ycie w ci�g�ym napi�ciu i poczuciu winy, pe�ne nieprawo�ci i brutalno�ci. A kiedy odszed�, policja przyj�a go niech�tnie. Dopiero teraz wiedzia�, �e niech�� t� spowodowa�y naciski ze strony wojska na policj�, by zaoferowa� mu stanowisko, o jakie mu chodzi�o. Niekt�rym bardzo si� to nie spodoba�o i przy ka�dej okazji podrzucali mu pod nogi sk�rki od banana w r�nej postaci, w nadziei, �e si� na nich wy�o�y. Jednak jemu udawa�o si� wychodzi� ca�o z wszystkich zastawianych pu�apek i wzorowo wywi�zywa� z powierzonych obowi�zk�w, wi�c wprawdzie niech�tnie, ale policja musia�a go te� w ko�cu pochwali�. Jednak nadal nie by�o mowy o awansie, co spowodowa�o, �e par� razy co� tam chlapn�� w z�o�ci i zosta�o to dobrze zapami�tane. A jeszcze potem zdarzy�o si�, �e sku� w celi jakiego� stawiaj�cego si� bandziora. M�j Bo�e, po prostu przez chwil� straci� nad sob� panowanie. Ale narobi�o mu to dodatkowych k�opot�w. No c�, �wiat wok� niego wcale nie by� przyjazny. Przysz�o mu �y� w �wiecie jak ze Starego Testamentu, �wiecie pe�nym barbarzy�stwa i m�ciwo�ci.</p><p>��Oczywi�cie jutro, po przeprowadzeniu sekcji zw�ok, b�dziemy dla was mieli wi�cej informacji. A tymczasem, my�l� �e to wam wystarczy. Oddam teraz g�os inspektorowi Andersenowi, kt�ry przydzieli wszystkim odpowiednie zadania.</p><p>Zauwa�y�, �e siedz�cy w rogu Jack Morton zapad� w drzemk� i je�li kto� go szybko nie obudzi, to za chwil� zacznie chrapa�. Rebus u�miechn�� si�, jednak u�miech szybko zgas� mu na twarzy, kiedy us�ysza� g�os Andersona. Tego mu tylko trzeba. Ten sam Anderson, kt�rego dotyczy�y jego chlapni�cia. Przez jedn� paskudn� chwil� poczu� si� tak, jakby los si� na nim m�ci�. Anderson kieruj�cy ca�ym �ledztwem. Anderson przydzielaj�cy zadania. Rebus postanowi�, �e nie b�dzie si� ju� modli�. Mo�e, kiedy tak zrobi, B�g to zauwa�y i przestanie tak wrednie traktowa� jednego ze swoich wiernych na tej chyba zapomnianej planecie.</p><p>��Gemmill i Hartley zajm� si� przes�uchiwaniem mieszka�c�w w ich domach.</p><p>Dzi�ki Bogu, �e cho� to go omin�o. Od chodzenia po domach tylko jedno mo�e by� jeszcze gorsze�</p><p>��A przegl�daniem akt operacyjnych zajm� si� sier�anci Morton i Rebus.</p><p>�no w�a�nie to.</p><p>Dzi�ki Ci, Bo�e, och, serdeczne dzi�ki. Marzy�em o tym, �eby tak sp�dza� wieczory: �l�cz�c nad aktami wszelkiej ma�ci zbocze�c�w i przest�pc�w na tle seksualnym ze �rodkowo-wschodniej Szkocji. Musisz mnie naprawd� serdecznie nienawidzi�. Czy ja jestem Hiobem? Czy to o to chodzi?</p><p>Jednak �aden g�os z niebios mu nie odpowiedzia�, nie by�o s�ycha� nic poza wstr�tnym, pe�nym zadufania g�osem Andersona, kt�ry powoli przewraca� stronice wykazu policjant�w, a kt�rego pe�ne i wilgotne usta mia�y wygl�d wr�cz obsceniczny. Tego Andersena, kt�rego �ona by�a powszechnie znan� puszczalsk�, a syn � jak na ironi� losu � w�drownym poet�. Rebus sypn�� w duchu stekiem przekle�stw i wyzwisk na tego wstr�tnego, fa�szywie skromnego, chudego jak szczapa prze�o�onego, a potem kopn�� w nog� Jacka Mortona, kt�ry prychaj�c i otrz�saj�c si�, odzyska� �wiadomo��.</p><p>Ot, jeden z tych cholernych wieczor�w.</p></section><section><title><p>4</p></title><p>��To jeden z tych cholernych wieczor�w � powiedzia� Jack Morton. �apczywie zaci�gn�� si� kr�tkim, zako�czonym filtrem papierosem, g�o�no odkaszln��, wyci�gn�� z kieszeni chusteczk� i co� w ni� wyplu�. Potem przyjrza� si� zawarto�ci chusteczki i powiedzia�: � Aha, nowe wa�ne �lady. � Jednak wygl�da� na do�� przygn�bionego.</p><p>Rebus u�miechn�� si�.</p><p>��Czas sko�czy� z tym paleniem, Jack � oznajmi�.</p><p>Siedzieli przy biurku, na kt�rym pi�trzy� si� stos akt oko�o stu pi��dziesi�ciu znanych policji przest�pc�w seksualnych z centralnej Szkocji. M�oda i uczynna sekretarka, niew�tpliwie uradowana, �e z okazji tego �ledztwa zap�ac� jej nadgodziny, co chwil� donosi�a im kolejne stosy akt, na co Rebus ka�dorazowo reagowa� udanym oburzeniem. Mia� nadziej�, �e j� tym zniech�ci, i pomy�la�, �e jak nie przestanie znosi� tych papier�w, to nied�ugo jego oburzenie przestanie by� udawane.</p><p>��Nie, nie, John, to tylko przez te cholerne filtry. Nie mog� si� do nich przyzwyczai�, naprawd�. Niech szlag trafi tego lekarza.</p><p>Co m�wi�c, Morton wyj�� z ust papierosa, od�ama� od niego filtr i teraz ju� idiotycznie kr�tkiego wsadzi� na powr�t mi�dzy bezkrwiste w�skie wargi.</p><p>��Od razu lepiej. Przynajmniej teraz to jest podobne do papierocha.</p><p>Rebusa zawsze zdumiewa�y dwie rzeczy. Jedn� by�o to, �e polubi� Jacka Mortona, a ten odwzajemni� mu si� tym samym. Drug�, �e pal�c, Morton tak zawzi�cie si� zaci�ga� i tak ma�o dymu wypuszcza� z siebie. Gdzie si� podziewa� ten ca�y dym? Nie m�g� tego poj��.</p><p>��Widz�, �e ty robisz dzi� za abstynenta � odezwa� si� Morton.</p><p>��Ograniczam si� do dziesi�ciu dziennie.</p><p>Morton potrz�sn�� g�ow�.</p><p>��Dziesi��, dwadzie�cia, trzydzie�ci dziennie. Uwierz mi, John, nie ma to w sumie �adnego znaczenia. Liczy si� tylko to: albo rzucasz w og�le, albo nie, a jak nie rzucasz, to mo�esz sobie spokojnie pali� tyle, na ile masz ochot�. To zosta�o naukowo udowodnione. Czyta�em w jednym pi�mie.</p><p>��Mhm, tylko �e wszyscy wiemy, jakie ty pisemka czytasz, Jack.</p><p>Morton parskn��, zn�w pot�nie zakas�a� i si�gn�� po chusteczk�.</p><p>��Co za cholerna robota � powiedzia� Rebus, si�gaj�c po pierwsz� teczk� z aktami.</p><p>Przez nast�pne dwadzie�cia minut obaj w milczeniu zag��biali si� w materia� dowodowy dotycz�cy gwa�cicieli, ekshibicjonist�w, pederast�w, pedofil�w i str�czycieli, i ich erotycznych fantazji. Rebus czu� zbieraj�c� mu si� w ustach flegm�. Czu� si� tak, jakby sam w tym wszystkim uczestniczy�, jakby to by� on, jedynie pod przykrywk� codzienno�ci. Nowe wcielenie pana Hyde�a opisanego przez Roberta Louisa Stevensona, rodem z Edynburga. Ze wstydem czu� chwilami wzbieraj�c� erekcj�; Jack Morton na pewno czuje to samo. To wina tej tematyki, kt�rej jednocze�nie towarzyszy�y uczucia obrzydzenia, nienawi�ci i fascynacji.</p><p>Wok� nich toczy�o si� zwyczajne nocne �ycie komendy policji. Policjanci w koszulach z kr�tkimi r�kawami kr�cili si� przed otwartymi na o�cie� drzwiami do przydzielonego im pokoju, kt�ry pozwala� odseparowa� si� od wszystkich i swoj� obecno�ci� nie przeszkadza� innym. Rebus przerwa� na chwil� i pomy�la�, �e takie warunki pracy bardzo by mu si� przyda�y w jego w�asnym biurze przy Great London Road: nowoczesne du�e biurko (nie kiwaj�ce si�, z szufladami daj�cymi si� �atwo otworzy�), szafki na akta (jak wy�ej), automat z napojami na korytarzu tu� obok drzwi. By�a tu nawet wyk�adzina dywanowa zamiast, jak u niego, krwistoczerwonego linoleum z pozadzieranymi i przez to bardzo niebezpiecznymi kraw�dziami. Tutaj rzeczywi�cie by�y warunki, by w spokoju �ciga� przest�pc�w.</p><p>��Czego my w�a�ciwie szukamy, Jack?</p><p>Morton skrzywi� si�, rzuci� na biurko cienk� brunatn� teczk�, popatrzy� na Rebusa, wzruszy� ramionami i zapali� papierosa.</p><p>���mieci � powiedzia�, bior�c do r�ki nast�pn� teczk�, Rebus za� nie by� do ko�ca pewien, czy jest to odpowied� na jego pytanie.</p><p>��Detektyw sier�ant Rebus?</p><p>W drzwiach sta� m�ody, g�adko wygolony posterunkowy ze �ladami tr�dziku m�odzie�czego na szyi.</p><p>��Tak.</p><p>��Wiadomo�� od szefa, panie sier�ancie.</p><p>Poda� Rebusowi z�o�on� kartk� niebieskiego papieru.</p><p>��Dobre wiadomo�ci? � zapyta� Morton.</p><p>��Och, bardzo dobre, Jack, najlepsze wiadomo�ci pod s�o�cem. Nasz szef przesy�a nam nast�puj�ce braterskie pozdrowienie: �Czy s� ju� jakie� poszlaki?� Koniec pozdrowie�.</p><p>��Czy b�dzie jaka� odpowied�, panie sier�ancie? � spyta� posterunkowy.</p><p>Rebus zgni�t� kartk� i wrzuci� j� do l�ni�cego nowo�ci� aluminiowego kosza.</p><p>��Tak, synu, b�dzie � powiedzia� � ale w�tpi�, �eby� chcia� j� dor�czy�.</p><p>Jack Morton star� popi� z krawata i wybuchn�� �miechem.</p><empty-line/><p>To by� jeden z tych cholernych wieczor�w. Jim Stevens, wracaj�c wreszcie do domu, pomy�la�, �e od czasu rozmowy z Mac Campbellem pe�ne cztery godziny temu nic ciekawego si� ju� nie wydarzy�o. Powiedzia� wtedy Macowi, �e nie ma zamiaru porzuca� �ledztwa w sprawie dzia�aj�cej w Edynburgu mafii narkotykowej i by�a to �wi�ta prawda. Sprawa ta sta�a si� jego obsesj� i naczelny mo�e go sobie przerzuca�, gdzie chce, a i tak w swoim wolnym, prywatnym czasie p�n� noc�, kiedy gazeta ju� si� drukuje, b�dzie dr��y� tamten temat i odwiedza� coraz gorsze speluny, coraz dalej od centrum. Bo czu�, �e jest ju� blisko, blisko grubych ryb, jednak nie na tyle blisko, by zwr�ci� si� o pomoc do si� prawa i porz�dku. Chcia�, by, zanim wezwie do akcji kawaleri�, sprawa zosta�a ca�kowicie dopi�ta.</p><p>Wiedzia� r�wnie�, jakie si� z tym wi��� niebezpiecze�stwa. Grunt, po kt�rym si� porusza�, m�g� mu si� w ka�dej chwili osun�� spod st�p, powoduj�c, �e jakiego� mrocznego cichego poranka wpadnie do basenu portowego na Leith, albo �e go znajd� zwi�zanego i zakneblowanego przy jakiej� autostradzie pod Perth. Ale nie przejmowa� si�. My�l o tym ledwie mu majaczy�a w g�owie, g��wnie ze zm�czenia i ch�ci wyrwania si� z �a�osnego, pozbawionego fantazji edynburskiego �wiatka handlu narkotykami, kt�ry koncentrowa� si� w podmiejskich dzielnicach mieszkaniowych i pubach odwiedzanych przez ludzi po pracy, a nie w l�ni�cych �wiat�ami dyskotekach i eleganckich lokalach New Town.</p><p>Co go szczeg�lnie mierzi�o, naprawd� z�o�ci�o, to to, �e ludzie stoj�cy za tym wszystkim byli tak niewidoczni, tak tajemniczy, tak nieuchwytni. Osobi�cie wola�, �eby przest�pcy anga�owali si� w to, co robi�, �yli pe�ni� przest�pczego �ycia i pasowali do swojego wizerunku. Podobali mu si� gangsterzy z Glasgow z lat pi��dziesi�tych i sze��dziesi�tych, kt�rzy mieszkali wtedy w Gorbals i tam dzia�ali, po�yczali brudne pieni�dze s�siadom i w razie potrzeby tym samym s�siadom podrzynali gard�a. Wszystko by�o jak w jednej rodzinie. A nie tak, zupe�nie nie tak. Tu by�o inaczej i tego w�a�nie nienawidzi�.</p><p>Jednak�e rozmowa z Campbellem okaza�a si� ciekawa, cho� z innych powod�w. Rebus prezentowa� si� do�� podejrzanie, podobnie jak jego brat. A mo�e siedz� w tym razem. Je�eli w to wszystko zamieszana jest policja, jego zadanie staje si� tym trudniejsze, ale i bardziej pasjonuj�ce.</p><p>Teraz potrzebny by� mu jaki� punkt zwrotny, korzystny prze�om w �ledztwie. Nie mo�e by� do niego zbyt daleko. Do takich spraw ma przecie� nosa.</p></section><section><title><p>5</p></title><p>O wp� do drugiej zrobili sobie przerw�. W budynku komendy mie�ci� si� niewielki bufet, czynny nawet o tak nieludzkiej godzinie. Na zewn�trz trwa�a zwyczajna noc, pe�na zwyczajnych wi�kszych i mniejszych przest�pstw, ale wewn�trz by�o ciep�o i przytulnie, a czuwaj�cym policjantom bufet serwowa� kilka da� na ciep�o i nie ko�cz�c� si� kolejk� kaw.</p><p>��Wszystko to kompletne bzdury � powiedzia� Morton, przelewaj�c kaw� z talerzyka z powrotem do fili�anki. � Anderson nie ma zielonego poj�cia, co jest grane.</p><p>��Mo�esz mi da� papierosa? Moje si� sko�czy�y. � Rebus wymownie poklepa� si� po kieszeniach.</p><p>��Chryste Panie, John � stwierdzi� Morton, zanosz�c si� starczym kaszlem i wyci�gaj�c papierosy w kierunku Rebusa. � Tego dnia, kiedy zdecydujesz si� rzuci� palenie, to ja chyba zmieni� sobie gacie.</p><p>Pomimo wszelkich eksces�w �yciowych, kt�re nieodwo�alnie popycha�y go ku wczesnej staro�ci, Jack Morton nie by� stary. Mia� dopiero trzydzie�ci pi�� lat, sze�� lat mniej od Rebusa. On tak�e mia� za sob� nieudane ma��e�stwo, a jego czw�rka dzieci mieszka�a teraz z babci� na czas podejrzanie d�ugich wakacji sp�dzanych przez ich matk� z jej nowym kochankiem. Ca�a ta historia to jeden wielki ponury dramat, powiedzia� kiedy� Rebusowi, kt�ry �atwo si� z nim zgodzi�, jako �e sam mia� c�rk� uwieraj�c� jego sumienie.</p><p>Morton pracowa� w policji ju� dwadzie�cia lat, w odr�nieniu od Rebusa, zaczyna� od najni�szego szczebla i stopniowo awansowa�, dochodz�c do swego obecnego stanowiska tylko dzi�ki w�asnej uporczywej har�wce. Opowiedzia� Rebusowi histori� swego �ycia podczas ca�odniowej wycieczki na ryby, na jak� wybrali si� kiedy� z much�wkami pod Berwick. Dzie� okaza� si� przepi�kny, obaj z�owili po kilka niez�ych okaz�w i pod koniec dnia byli ju� przyjaci�mi. Mimo to Rebus nie zdoby� si�, by opowiedzie� Mortonowi swoje �ycie. Jack pomy�la� wtedy, �e John nie potrafi uwolni� si� z celi wi�ziennej, kt�r� sam wok� siebie zbudowa�. Szczeg�lnie trudno by�o co� z niego wyci�gn�� na temat jego s�u�by w wojsku. Morton wiedzia�, �e czasem wojsko tak cz�owieka zmienia, wi�c szanowa� milczenie Rebusa. By� mo�e w jego szafie wci�� jeszcze tkwi�o par� jakich� szkielet�w. Potrafi� to zrozumie�; niekt�re z jego g�o�nych aresztowa� te� nie by�y ��ci�le zgodne z procedur��.</p><p>Mortonowi nie zale�a�o ju� teraz na nag��wkach w gazetach i g�o�nych aresztowaniach. Wype�nia� swoje obowi�zki, odbiera� pensj�, od czasu do czasu my�la� o emeryturze i latach, jakie po�wi�ci na �owienie ryb. Alkoholem skutecznie znieczula� sumienie na temat �ony i dzieci.</p><p>��Ca�kiem fajny ten bufet � powiedzia� Rebus, pal�c i szukaj�c jakiego� tematu do rozmowy.</p><p>��To prawda. Czasami tu wpadam. Mam tu kumpla, kt�ry pracuje przy komputerach. Wiesz, czasami dobrze jest mie� pod r�k� faceta, kt�ry ma dost�p do terminala. Nim zd��ysz mrugn�� okiem, odszukaj� ci samoch�d po numerze albo cz�owieka po nazwisku albo adresie. A kosztuje ci� to tylko drinka od czasu do czasu.</p><p>��No to daj mu do przerzucenia ten ca�y nasz gn�j.</p><p>��Z tym musisz troch� poczeka�, John. Ale kiedy� wszystkie akta trafi� do komputera. Tylko �e zaraz potem dojd� do wniosku, �e ju� im nie potrzebne takie wo�y robocze jak my. Wystarczy im wtedy paru pan�w inspektor�w, ka�dy z terminalem na biurku.</p><p>��Zapami�tam to sobie � powiedzia� Rebus.</p><p>��Na tym polega post�p. Gdzie by�my bez tego byli? Pewnie ci�gle jeszcze z fajk� w z�bach i lup� w d�oni uprawialiby�my dedukcj�.</p><p>��Pewnie masz racj�, Jack. Ale pami�tasz, co mawia nasz stary: �Dajcie mi do ka�dej roboty tuzin dobrych ludzi i mo�ecie te wszystkie urz�dzenia zwr�ci� producentom�.</p><p>M�wi�c to, Rebus rozejrza� si� wok� i zauwa�y�, �e jedna z dw�ch kobiet obecnych na odprawie siedzi samotnie przy s�siednim stoliku.</p><p>��A poza tym, Jack, dla takich facet�w jak my zawsze si� znajdzie jakie� miejsce. Spo�ecze�stwo nie poradzi�oby sobie bez nas. Komputery nie miewaj� ol�niewaj�cych pomys��w. W tej dziedzinie bijemy je na �eb.</p><p>��Bo ja wiem? Mo�e. Chyba lepiej ju� wracajmy, nie? � Morton popatrzy� na zegarek, dopi� kaw� i odsun�� krzes�o.</p><p>��Id� przodem, Jack. Za chwil� do ciebie do��cz�. Chc� najpierw sprawdzi� jeden ol�niewaj�cy pomys�.</p><empty-line/><p>��Mo�na si� przysi���?</p><p>Rebus z fili�ank� kawy w d�oni odsun�� krzes�o od stolika, przy kt�rym siedzia� policjantka, zatopiona w porannej gazecie. Zauwa�y� wielki nag��wek krzycz�cy z pierwszej strony. Kto� ju� musia� da� cynk miejscowej prasie.</p><p>��Prosz� � odpowiedzia�a, nie podnosz�c g�owy. Rebus u�miechn�� si� do siebie i usiad�. Zacz�� popija� lurowat� kaw� rozpuszczaln�.</p><p>��Zapracowana? � spyta�.</p><p>��Tak. A pan nie? Kolega ju� dawno poszed�.</p><p>A wi�c ostra, nawet bardzo. Rebus poczu� si� odrobin� niewyra�nie. Nie lubi� j�dzowatych bab, a ta na tak� wygl�da�a.</p><p>��To prawda, rzeczywi�cie. Tylko �e on uwielbia si� katowa�. Siedzimy nad starymi aktami operacyjnymi, wi�c jestem got�w zrobi� wszystko, �eby cho� na troch� odsun�� od siebie t� w�tpliw� przyjemno��.</p><p>Tym razem unios�a g�ow�, wyczuwaj�c potencjaln� zniewag�.</p><p>��Wi�c o to panu chodzi, tak? O zabicie czasu?</p><p>Rebus u�miechn�� si� i wzruszy� ramionami.</p><p>��A c�by innego? � odpowiedzia�.</p><p>Teraz i ona si� u�miechn�a. Dwukrotnie z�o�y�a gazet� i po�o�y�a j� obok siebie na stoliku. Potem stukn�a palcem w nag��wek.</p><p>��Wygl�da na to, �e trafili�my do prasy � oznajmi�a.</p><p>Rebus obr�ci� gazet� do siebie.</p><empty-line/><p>UPROWADZENIA W EDYNBURGU</p><p>��TERAZ JU� MORDERSTWA!</p><empty-line/><p>��Paskudna, okropna sprawa � powiedzia�. � Naprawd� paskudna. A gazety nic a nic nam w tym nie pomagaj�.</p><p>��No c�, za par� godzin b�dziemy znali wyniki sekcji, mo�e wtedy co� si� wyja�ni.</p><p>��Miejmy nadziej�. Byle tylko uwolni� si� od tych cholernych akt.</p><p>��My�la�am, �e policjant�w � ostatnie s�owo wypowiedzia�a z naciskiem � podnieca czytanie takich �wi�stw.</p><p>Rebus roz�o�y� szeroko r�ce w ge�cie poddania, najwyra�niej przej�tym od brata.</p><p>��Rozszyfrowa�a nas pani bez pud�a. Od dawna w policji?</p><p>Rebus oceni� j�, na oko�o trzydziestk�, plus minus dwa lata. Mia�a kr�tkie, g�ste br�zowe w�osy i d�ugi nos, prosty jak stok narciarski. Na palcach nie mia�a �adnej bi�uterii, ale w dzisiejszych czasach to o niczym nie �wiadczy.</p><p>��Wystarczaj�co � odpowiedzia�a.</p><p>��Co� czu�em, �e tak pani odpowie.</p><p>Wci�� si� jeszcze u�miecha�a. Wi�c mo�e jednak nie j�dza.</p><p>��No to jest pan domy�lniejszy ni� my�la�am � stwierdzi�a.</p><p>��Jeszcze pani� zaskocz�.</p><p>Zaczyna�o go to m�czy�, bo zda� sobie spraw�, �e ta gra donik�d nie prowadzi. Typowa gra w �rodku boiska, a w dodatku mecz towarzyski, nie �aden pucharowy. Ostentacyjnie popatrzy� na zegarek.</p><p>��No c�, pora wraca� � powiedzia�, wstaj�c.</p><p>Zabra�a gazet� ze stolika.</p><p>��Co robisz w czasie tego weekendu? � spyta�a.</p><p>Rebus usiad� ponownie.</p></section><section><title><p>6</p></title><p>Wyszed� z komendy o czwartej. Ptaki stara�y si� wszystkich przekona�, �e ju� jest rano, ale nikt nie dawa� si� nabra�. By�o zupe�nie ciemno, a w powietrzu wisia� jeszcze nocny ch��d.</p><p>Postanowi� zostawi� samoch�d i przej�� si� do domu pieszo, jakie� dwie mile. Potrzebny by� mu spacer, chcia� pooddycha� ch�odnym, wilgotnym powietrzem, poczu� zapowied� porannej m�awki. Oddychaj�c g��boko, pr�bowa� si� odpr�y�, zapomnie�, nie potrafi� jednak pozby� si� my�li o przeczytanych aktach, suchych opisach ludzkich potworno�ci.</p><p>�eby molestowa� seksualnie o�miotygodniowe niemowl�?! I opiekunka do dziecka, kt�ra spokojnie si� do tego przyznaje, m�wi�c, �e zrobi�a to �dla jaj�.</p><p>�eby zgwa�ci� babci� na oczach dwojga wnucz�t, a potem przed wyj�ciem si�gn�� do s�oika i da� dzieciom po cukierku?! Czyn dokonany z premedytacj� przez starego kawalera w wieku pi��dziesi�ciu lat.</p><p>Wypali� papierosami nazw� ulicznego gangu na piersiach dwunastoletniej dziewczynki i zostawi� j� na pewn� �mier� w p�on�cej szopie. Sprawc�w nigdy nie schwytano.</p><p>No i szczyt wszystkiego: uprowadzi� dwie dziewczynki i udusi� je, nie wykorzystuj�c ich seksualnie. Ju� to samo, jak stwierdzi� Anderson ledwie p� godziny temu, by�o czyst� perwersj�. Rebus na sw�j spos�b rozumia�, o co mu chodzi. Przez to te zab�jstwa stawa�y si� jeszcze bardziej bezsensowne, jeszcze bardziej niepoj�te � i jeszcze bardziej odra�aj�ce.</p><p>Przynajmniej wiadomo, �e nie chodzi tu o przest�pstwo na tle seksualnym, nie bezpo�rednio. Rebus musia� si� zgodzi�, �e przez to ich zadanie stawa�o si� jeszcze trudniejsze, bo mieli do czynienia z kim� w rodzaju �seryjnego mordercy�, uderzaj�cego na o�lep bez powodu i logicznych przes�anek, kt�remu pewnie bardziej zale�a�o na trafieniu do ksi�gi rekord�w ni� na czym� w rodzaju �zabawy�. Podstawowe pytanie brzmia�o teraz, czy poprzestanie na tych dw�ch? Wydawa�o si� to ma�o prawdopodobne.</p><p>Uduszone. To straszny spos�b na rozstanie si� z �yciem, kiedy walczysz, kopiesz i stopniowo tracisz �wiadomo��, narasta panika, rozpaczliwie starasz si� zaczerpn�� powietrza, a do tego tw�j zab�jca najprawdopodobniej stoi za tob�, tak �e twoje przera�enie nie ma twarzy i jest ca�kiem anonimowe, i umierasz, nie wiedz�c kto i dlaczego. Rebusa uczono w SAS metod zabijania. Wiedzia�, co to znaczy, kiedy garota zaciska si� na szyi, a ty masz tylko nadziej�, �e ten drugi panuje nad sob� i wie, co robi. Straszna �mier�.</p><p>Edynburg jeszcze spa�, jak zawsze o tej porze. Po brakowanych uliczkach i kr�conych schodach Old Town snu�y si� jeszcze upiory, ale by�y to upiory wieku O�wiecenia, elokwentne i uprzejme. Nie by�y z tych, co to wyskakuj� nag�e z ciemno�ci z kawa�kiem sznurka w d�oniach. Rebus stan�� i rozejrza� si�. Naprawd� robi�o si� widno i wszystkie bogobojne duchy le�a�y ju� w ��kach, co zbudowany z krwi i ko�ci Rebus mia� zamiar te� wkr�tce uczyni�.</p><p>W pobli�u swojej kamienicy przeszed� obok niewielkiego sklepu spo�ywczego, przed kt�rym na chodniku czeka�y skrzynki z mlekiem i porannymi bu�eczkami. W�a�ciciel narzeka� kiedy� Rebusowi w prywatnej rozmowie, �e od czasu do czasu podkradaj� mu towar, ale oficjalnej skargi nie z�o�y�. Sklep wygl�da� na r�wnie wymar�y jak ca�a ulica, a kompletn� cisz� otoczenia jedynie czasami przerywa� szum opon taks�wki po staromiejskim bruku i nie milkn�cy poranny ptasi ch�r. Rebus rozejrza� si� wok� po zas�oni�tych oknach mieszka�, a potem szybkim ruchem si�gn�� po sze�� bu�eczek, utka� je po kieszeniach i oddali� si� nieco zbyt ra�nym krokiem. Chwil� p�niej zatrzyma� si� i na palcach zawr�ci� do sklepu, zachowuj�c si� jak typowy przest�pca, kt�ry wraca na miejsce zbrodni, albo pies, kt�ry wraca do w�asnych wymiocin. Rebus nigdy nie widzia�, �eby jaki� pies to robi�, ale nie wypada�o nie wierzy� �wi�temu Piotrowi.</p><p>Zn�w rozejrza� si� wok�, wyci�gn�� ze skrzynki p�litrow� butelk� mleka i cicho pogwizduj�c, poszed� dalej.</p><p>Nic na �wiecie nie smakowa�o na �niadanie r�wnie pysznie jak kradzione bu�eczki posmarowane d�emem i popite kubkiem bardzo mlecznej kawy. Nic na �wiecie nie smakuje bardziej ni� drobny grzeszek.</p><p>Wszed� na klatk� schodow� i poczu� wisz�c� w powietrzu jak zawsze wo� bezpa�skich kot�w. Wstrzyma� oddech, wspinaj�c si� po schodach na drugie pi�tro, i spo�r�d bu�ek w kieszeni wygrzeba� klucz od mieszkania.</p><p>We wn�trzu pachnia�o wilgoci� i czu�o si� wilgo�. Sprawdzi� piec centralnego ogrzewania, i, oczywi�cie, zn�w w nim zgas� p�omyk. Kln�c, zapali� gaz, podkr�ci� termostat na maksimum i przeszed� do salonu.</p><p>Na regale z ksi��kami, na kredensie i na kominku ci�gle jeszcze by�y puste miejsca po r�nych bibelotach Rhony, ale wi�kszo�� zdo�a� ju� zape�ni� w�asnymi bibelotami: rachunkami do zap�acenia, listami oczekuj�cymi na odpowied�, pier�cionkami otwieraczy z puszek taniego piwa, jakimi� jeszcze nie przeczytanymi ksi��kami. Rebus kolekcjonowa� nie przeczytane ksi��ki. Kiedy� czyta� ksi��ki, kt�re kupowa�, ale teraz wci�� mu brakowa�o czasu. Poza tym sta� si� bardziej wybredny ni� kiedy�, kiedy mia� zwyczaj czyta� ksi��k� do ko�ca bez wzgl�du na to, czy mu si� podoba�a czy nie. Teraz nie zdarza�o si�, by dotrwa� dalej ni� do dziesi�tej strony, nawet je�li ksi��ka go zainteresowa�a.</p><p>Takie w�a�nie egzemplarze le�a�y rozrzucone po salonie. Ksi��ki, kt�re naprawd� czyta�, gromadzi�y si� zwykle w sypialni, czekaj�c w r�wnych stertach na pod�odze, niczym pacjenci w poczekalni u lekarza. Kiedy� przyjdzie taki dzie�, �e wynajmie domek w g�rach albo na wybrze�u w Fife, zabierze z sob� wszystkie te ksi��ki gotowe na pierwsze lub kolejne czytanie i zanurzy si� w t� czekaj�c� na niego wiedz�. Jego ukochan� ksi��k�, tak�, do kt�rej wraca� co najmniej raz w roku, by�a <emphasis>Zbrodnia i kara</emphasis>. Gdyby� tylko wsp�cze�ni mordercy miewali cz�ciej wyrzuty sumienia. Ale nie, wsp�cze�ni mordercy mieli zwyczaj przechwala� si� swymi czynami w gronie przyjaci�, a potem zabiera� si� do partyjki bilarda w lokalnym pubie. I �adne wyrzuty sumienia nie m�ci�y im spokoju i pewno�ci siebie, kiedy mazali ko�c�wk� kija kred� i kombinowali, kt�ra bila gdzie wpadnie�</p><p>W tym czasie policyjny radiow�z drzema� za rogiem, a jego pasa�erowie w poczuciu bezsilno�ci mogli jedynie przeklina� wi���ce im r�ce g�ry przepis�w i regulamin�w i ponuro rozpami�tywa� przepastn� g��bi� otaczaj�cego ich zewsz�d morza przest�pczo�ci. Bo do tego sprowadza�o si� �ycie tamtych, ich odwaga i ich pomys�owo��: �eby oszuka�, wykiwa�, wypi�� si� na w�adz�, zabi�. A im si� wy�ej si�ga�o w przest�pcze kr�gi, tym pozory �ycia na pograniczu legalno�ci by�y lepiej zachowane, a� wreszcie paru adwokat�w rozbija�o w py� tw�j akt oskar�enia. Adwokat�w, kt�rych nigdy nie brakowa�o i kt�rzy zawsze byli pod r�k�, czekaj�c na okazj�, by si� sprzeda�. Dostojewski wszystko to doskonale wiedzia�, cholernie m�dry staruch. Wiedzia�, jak to jest, kiedy si� pali z dw�ch stron.</p><p>Ale biedny stary Dostojewski dawno nie �yje i nikt go nie m�g� zaprosi� na imprez� w czasie tego weekendu, tak jak jego. Cz�sto wykr�ca� si� od zaprosze�, bo oznacza�y konieczno�� wyczyszczenia but�w, wyprasowania koszuli, oczyszczenia z kurzu wyj�ciowego garnituru, wyk�pania si� i spryskania wod� kolo�sk�. Oznacza�y r�wnie�, �e trzeba b�dzie zachowywa� si� sympatycznie, pi�, u�miecha� si�, prowadzi� z nieznajomymi rozmowy, na kt�re nie mia� ochoty i za kt�re nikt mu nie p�aci�. Innymi s�owy nie lubi� si� zachowywa� jak typowy cz�onek rasy ludzkiej. Jednak zaproszenie przekazane mu przez Cathy Jackson w bufecie komendy przyj��. No pewno, �e przyj��.</p><p>My�l�c o tym i pogodnie pogwizduj�c, przeszed� do kuchni, by zrobi� sobie �niadanie i zabra� je do sypialni. By� to ju� sta�y rytua� po nocnej s�u�bie. Rozbiera� si�, wchodzi� do ��ka, stawia� talerz z bu�kami na piersiach i wsadza� nos w ksi��k�. Ksi��ka akurat nie by�a najlepsza. Chodzi�o w niej o jakie� porwanie. Rhona zabra�a z sob� ��ko, a jemu zostawi�a sam materac, wi�c bez trudu m�g� teraz dosi�gn�� kubka z kaw� na pod�odze, bez trudu m�g� te� od�o�y� jedn� ksi��k� i si�gn�� po nast�pn�.</p><p>Wkr�tce usn��, zostawiaj�c zapalon� lampk� i nie s�ysz�c, jak za oknem wzmaga si� ruch samochodowy.</p><empty-line/><p>Tym razem budzik spe�ni� swoje zadanie i �ci�gn�� go z materaca niczym magnes przyci�gaj�cy opi�ki. Zrzuci� z siebie ko�dr� i poczu�, �e jest mokry od potu. Mia� wra�enie, �e si� dusi i wtedy przypomnia� sobie, �e piec centralnego buzuje jak kot�ownia okr�towa. Id�c, by przykr�ci� termostat, podszed� do drzwi wej�ciowych i podni�s� z pod�ogi porann� poczt�. Jeden z list�w nie mia� znaczka ani stempla pocztowego. Na kopercie widnia�o tylko napisane na maszynie jego nazwisko. Poczu�, jak mu si� te zjedzone bu�ki �ciskaj� w �o��dku. Rozerwa� kopert� i wyci�gn�� z niej pojedyncz� kartk� papieru.</p><empty-line/><p>DLA TYCH, KT�RZY POTRAFI�</p><p>CZYTA� MI�DZY RAZAMI.</p><empty-line/><p>Wi�c teraz ten wariat ju� nawet wie, gdzie mieszka. Zrezygnowany zajrza� do wn�trza koperty w przekonaniu, �e znajdzie tam kolejny kawa�ek zawi�zanego sznurka, jednak zamiast niego wypad�y z niej dwie zapa�ki zwi�zane nitk� w kszta�t krzy�a.</p></section></section><section><title><p>Cz�� druga</p></title><section><subtitle>DLA TYCH, KT�RZY POTRAFI� CZYTA� MI�DZY RAZAMI</subtitle></section><section><title><p>7</p></title><p>Zorganizowany chaos: tak by mo�na w skr�cie nazwa� to, co dzia�o si� w redakcji gazety. Zorganizowany chaos na mo�liwie najwi�ksz� skal�. Stevens grzeba� w swoim korytku na korespondencj� w poszukiwaniu ig�y. Mo�e j� jednak w�o�y� gdzie indziej? Otworzy� jedn� z pot�nych, ci�kich szuflad w biurku i szybko zamkn�� z powrotem, jakby w obawie, �e co� z ba�aganu w niej mo�e si� wydosta� na zewn�trz. Zebra� si� w sobie, g��boko zaczerpn�� powietrza i otworzy� j� ponownie. Ostro�nie wsun�� d�o� do �rodka, jak gdyby co� go tam mog�o ugry��. I rzeczywi�cie, wielka spr�ynuj�ca klamerka spinaj�ca jakie� papiery ze�lizgn�a si� i uszczypn�a go w palec. Zn�w zasun�� z hukiem szuflad� i przez papierosa zwisaj�cego z warg przekl�� redakcj�, ca�� dziennikarsk� profesj� i wszystkie drzewa �wiata jako �r�d�o papieru. Szlag by to trafi�. Odchyli� si� do ty�u na krze�le i, kiedy dym zacz�� mu si� wgryza� w oczy, zamkn�� je. By�a jedenasta rano, a pok�j redakcyjny ju� zasnuwa�a niebieskawa mgie�ka, jak gdyby mieli tu kr�ci� scen� na bagnach z <emphasis>Brigadoon</emphasis>. Wzi�� do r�ki zapisany arkusz papieru, odwr�ci� go i zacz�� pisa� ogryzkiem o��wka, kt�ry zw�dzi� w kolekturze totka.</p><p>��X (Pan Kto�) zaopatruje M. Rebusa. Jaka jest rola policjanta? Mo�e du�a, mo�e �adna.</p><p>Przerwa�, by wyj�� z ust papierosa i zast�pi� go nowym, kt�ry przypali� od niedopa�ka.</p><p>��Dalej, anonimowe listy. Gro�by? Jaki� szyfr?</p><p>Stevens w�tpi�, by John Rebus nie wiedzia� o roli, jak� jego brat odgrywa w �wiatku edynburskich handlarzy narkotyk�w, a je�li wie, to bardzo prawdopodobne, �e on sam jest te� w to zamieszany i by� mo�e b�dzie chcia� ca�e �ledztwo zatuszowa�, by ochroni� sw� rodzin�. Jak si� w ko�cu wszystko wyda, to b�dzie z tego rewelacyjny materia� do gazety, wiedzia� te� jednak, �e od tej pory b�dzie si� porusza� po bardzo cienkim lodzie. Nikt si� nie wychyli, �eby mu pom�c w przyskrzynieniu policjanta, a jak tylko si� rozniesie, co zamierza, to mo�e mie� z tego powa�ne k�opoty. Musi koniecznie zrobi� dwie rzeczy: sprawdzi� wa�no�� polisy ubezpieczeniowej na �ycie i zachowa� absolutn� dyskrecj�.</p><p>��Jim!</p><p>Naczelny ruchem r�ki wzywa� go na dywanik do sali tortur. Podni�s� si� z krzes�a z takim wysi�kiem, jakby by� do niego przytroczony, poprawi� krawat w fioletowe i r�owe pasy i ruszy� w kierunku spodziewanego ochrzanu.</p><p>��S�ucham, Tom?</p><p>��Czy nie powiniene� by� teraz na konferencji prasowej?</p><p>��Jest jeszcze mn�stwo czasu.</p><p>��Kt�rego fotografa bierzesz?</p><p>��Czy to wa�ne? R�wnie dobrze mog� wzi�� sw�j ma�y automacik. Ci smarkacze nie maj� poj�cia o robocie. Chyba, �e m�g�bym dosta� Andy�ego Fleminga.</p><p>��Nie ma szans. Obs�uguje wizyt� kr�lewsk�.</p><p>��Jak� wizyt� kr�lewsk�?</p><p>Wydawa�o si� przez chwil�, �e Tom Jameson uniesie si� z fotela, co by�oby wydarzeniem bez precedensu. Jednak wyprostowa� tylko plecy i podejrzliwie przyjrza� si� swojej reporterskiej �gwie�dzie�.</p><p>��Jim, wci�� jeszcze jeste� dziennikarzem, nie myl� si�, prawda? To znaczy, chodzi mi o to, czy nie uda�e� si� mo�e na wcze�niejsz� emerytur� albo nie zosta�e� pustelnikiem? Albo mo�e jaki� przypadek demencji umys�owej w rodzinie?</p><p>��Pos�uchaj, Tom, je�li w rodzinie kr�lewskiej wydarzy si� jaka� zbrodnia, to b�d� pierwszy, kt�ry si� o tym dowie. Ale do tego momentu oni dla mnie nie istniej�. Chyba, �e w sennych koszmarach.</p><p>Jameson znacz�co popatrzy� na zegarek.</p><p>��Dobra, dobra, ju� id�.</p><p>M�wi�c to, Stevens z niespodziewan� werw� obr�ci� si� na pi�cie i ruszy� do drzwi, ignoruj�c pokrzykiwania szefa dopytuj�cego si�, kt�rego z wolnych fotoreporter�w chce zabra�.</p><p>I tak nie mia�o to znaczenia. Jak dot�d nie spotka� jeszcze fotogenicznego policjanta. Jednak potem, wychodz�c z budynku, przypomnia� sobie, kto przy tej sprawie pe�ni funkcj� rzecznika, i z u�miechem zmieni� zdanie.</p><empty-line/><p>���Pe�no wsz�dzie poszlak dla tych, kt�rzy potrafi� czyta� mi�dzy razami�. John, to wygl�da na jaki� be�kot, nie?</p><p>Morton prowadzi� samoch�d, kt�rym jechali w kierunku Haymarket. Ju� kolejne popo�udnie si�pi� uporczywy, zacinaj�cy deszcz, przenikliwie drobny i przenikliwie zimny, z gatunku takich, co to potrafi� przemoczy� do szpiku ko�ci. Przez ca�y dzie� by�o tak ponuro, �e mimo po�udniowej pory kierowcy je�dzili po mie�cie na �wiat�ach. Wymarzony dzie� na prac� w terenie.</p><p>��Kiedy nie jestem pewien, Jack. Druga cz�� stanowi niejako ci�g dalszy pierwszej, tak jakby by� w tym jaki� logiczny sens.</p><p>��Miejmy nadziej�, �e ci przy�le dalsze listy. Mo�e si� wtedy co� wyja�ni.</p><p>��Mo�e. Ale najlepiej, �eby si� to g�wno w og�le sko�czy�o. Nie jest zbyt mi�o �y� ze �wiadomo�ci�, �e jaki� wariat wie o tobie, gdzie pracujesz i gdzie mieszkasz.</p><p>��Tw�j telefon jest w ksi��ce?</p><p>��Nie, zastrze�ony.</p><p>��No to ta droga odpada. To sk�d on zna tw�j prywatny adres?</p><p>��On albo ona � stwierdzi� Rebus, utykaj�c kartki w kieszeni. � A sk�d ja mog� wiedzie�?</p><p>Rebus zapali� dwa papierosy i jednego poda� Mortonowi, przedtem od�amuj�c od niego filtr.</p><p>��Dzi�ki � powiedzia� Morton i umie�ci� kr�ciutkiego papierosa w k�ciku ust. Deszcz powoli ustawa�. � W Glasgow ju� jest pow�d� � oznajmi�, nie oczekuj�c odpowiedzi.</p><p>Obaj m�czy�ni mieli oczy zaczerwienione z braku snu, ale �ledztwo ich wci�gn�o, jechali wi�c teraz lekko ot�piali w kierunku rejonu, gdzie koncentrowa�a si� akcja policji. Na pustym placu, tu� obok miejsca, w kt�rym znaleziono cia�o dziewczynki, sta� teraz barakow�z, z kt�rego koordynowano akcj� przes�ucha� mieszka�c�w z s�siedztwa. Planowano te� przes�uchanie rodziny dziewczynki i wszystkich jej przyjaci�. Rebus wiedzia�, �e czeka ich do�� uci��liwy dzie�.</p><p>��Najbardziej mnie niepokoi to � odezwa� si� Morton � �e je�eli oba te morderstwa si� ��cz�, to mamy do czynienia z kim�, kto prawdopodobnie nie zna� �adnej z tych dziewczynek. A wtedy mamy cholerny problem.</p><p>Rebus skin�� g�ow�. Wci�� by�a jednak szansa, �e albo obie zna�y swego morderc�, albo morderca by� kim� budz�cym w nich naturalne zaufanie. W przeciwnym razie, jako rozgarni�te dwunastolatki na pewno nie da�yby si� uprowadzi�, nie stawiaj�c oporu. A nikt niczego takiego nie zauwa�y�. Wszystko to by�o strasznie dziwne.</p><p>Zanim dotarli do barakowozu, deszcz przesta� pada�. Oficer siedz�cy w ciasnym wn�trzu i dowodz�cy ca�� operacj� w terenie przekaza� im list� nazwisk i adres�w. Rebus cieszy� si�, �e uda�o mu si� wyrwa� z komendy spod kurateli Andersona, kt�ry wci�� dopomina� si� o rezultaty ich grzebania w papierach. Tu wykonywana jest prawdziwa praca, tu rozmawia si� z lud�mi i tu jedna nieostro�no�� ze strony podejrzanego mo�e odmieni� bieg ca�ej sprawy.</p><p>��Czy mog� zapyta�, panie inspektorze, kto wyznaczy� mnie i mojego koleg� do tego zadania?</p><p>Oficer przez chwil� przygl�da� si� Rebusowi spod przymru�onych powiek, po czym powiedzia�:</p><p>��Nie, Rebus, nie mo�ecie. Bo nie ma to i tak �adnego znaczenia, nie uwa�acie? Ka�de zadanie w ca�ym �ledztwie jest tak samo kluczowe i wa�ne jak wszystkie pozosta�e. Nie zapominajcie o tym.</p><p>��Tak jest, sir � odpowiedzia� Rebus.</p><p>��To pa�skie biuro tutaj przypomina troch� pud�o na buty, prawda? � stwierdzi� Morton, rozgl�daj�c si� po ciasnym wn�trzu.</p><p>��Tak, synu, siedz� tu jak w pudle na buty, a te buty to w�a�nie wy, wi�c mo�e zacz�liby�cie wreszcie, do cholery, chodzi�.</p><p>Chowaj�c list� adresow�, Rebus pomy�la�, �e ten akurat wygl�da na do�� fajnego faceta. J�zyk ma ostry, ale do przyj�cia.</p><p>��Niech si� pan nie martwi � powiedzia�. � Du�o czasu nam to nie zajmie.</p><p>Mia� nadziej�, �e inspektor zauwa�y� zawart� w jego g�osie ironi�.</p><p>��Drugi stawia drinka � rzek� Morton.</p><empty-line/><p>Post�powano zgodnie ze standardow� procedur�, wygl�da�o jednak na to, �e trzeba b�dzie zastosowa� nowe rozwi�zania. Anderson kaza� im rozgl�da� si� w�r�d typowych podejrzanych: rodzina, znajomi i notowani przest�pcy. W centrali analizowano te� na pewno informacje z kr�g�w pedofilskich. Rebus mia� nadziej�, �e Anderson zostanie zasypany telefonami od wariat�w, kt�re trzeba b�dzie sprawdza�. W�r�d dzwoni�cych trafiali si� szale�cy przyznaj�cy si� do pope�nienia zbrodni, obdarzeni specjalnymi zdolno�ciami, kt�re umo�liwia�y im kontakt z ofiarami w za�wiatach, i tacy, kt�rym chodzi�o jedynie o wodzenie policji za nos jakimi� wyssanymi z palca historiami. Wszystkimi kierowa�y dawne kompleksy albo aktualne fantazje. Mo�e w wi�kszym lub mniejszym stopniu kieruje to wszystkimi.</p><p>Rebus zastuka� do drzwi pierwszego domu z listy i odczeka�. Otworzy�a starsza rozczochrana kobieta z bosymi stopami, ubrana w rozpinany sweter z�o�ony w dziesi�ciu procentach z we�ny i w dziewi��dziesi�ciu z dziur, wisz�cy na niej jak na strachu na wr�ble.</p><p>��Co jest?</p><p>��Policja, prosz� pani. W sprawie morderstwa.</p><p>��Co? Wszystko jedno w jakiej sprawie, i tak nie potrzebuj�. Spieprzaj st�d, ale ju�, bo zawo�am gliny.</p><p>��Morderstwo! � wrzasn�� Rebus. � Jestem z policji. Chc� zada� par� pyta�.</p><p>��Co? � Zrobi�a krok do ty�u, by mu si� przyjrze�, a Rebus got�w by� przysi�c, �e w jej zm�tnia�ych oczach bez wyrazu dostrzega iskierk� dawnej inteligencji. � Jakie morderstwo? � spyta�a.</p><p>Jeszcze jeden z tych cholernych dni. Na dodatek zn�w zacz�o pada�. Czu�, jak wielkie piek�ce krople wody sp�ywaj� mu po karku i s�cz� si� do but�w. Jak wtedy przy grobie starego� raptem wczoraj? Jak wiele mo�e si� wydarzy� w ci�gu zaledwie dwudziestu czterech godzin, w dodatku wszystko jemu.</p><p>Do si�dmej Rebus upora� si� z sze�cioma adresami spo�r�d czternastu na li�cie. Pomaszerowa� z powrotem do pud�a na buty, czuj�c jak go piek� stopy, a wypite herbaty chlupocz� mu w �o��dku t�skni�cym za czym� mocniejszym.</p><p>Na podmok�ym placu sta� ju� Jack Morton i gapi� si� na rozci�gaj�ce si� przed nim kilka tysi�cy metr�w gliniastego placu zarzuconego starymi ceg�ami i r�nego rodzaju z�omem: wymarzony plac zabaw dla wszystkich dzieci.</p><p>��Co za koszmarne miejsce na umieranie.</p><p>��Ona tu nie umar�a, Jack. Pami�tasz, co powiedzia� patolog?</p><p>��Ale wiesz, o co mi chodzi.</p><p>Tak, Rebus wiedzia�, o co mu chodzi�o.</p><p>��A nawiasem m�wi�c � doda� Morton � ty stawiasz.</p><p>��Z przyjemno�ci� � powiedzia� Rebus.</p><empty-line/><p>Pili w jednym z bardziej obskurnych bar�w edynburskich do jakich tury�ci nie zagl�daj�. Pr�bowali przesta� my�le� o sprawie, ale si� nie udawa�o. Tak ju� jest z g�o�nymi �ledztwami w sprawach o morderstwo: przenikaj� na wskro� cia�o i umys�, z�eraj� ci� i mobilizuj� do jeszcze bardziej wyt�onej pracy. Ka�de morderstwo daje zastrzyk czystej adrenaliny, powoduj�c, �e przekracza si� punkt krytyczny, po kt�rym nie ma ju� odwrotu.</p><p>��Trzeba chyba wraca� do domu � powiedzia� Rebus.</p><p>��Nie, walnij sobie jeszcze jedno.</p><p>Jack Morton zamacha� pustym kuflem w kierunku baru.</p><p>Troch� ju� podchmielony Rebus zacz�� zn�w rozmy�la� o tajemniczym autorze list�w. M�g� podejrzewa� Rhon�, cho� nie by�o to w jej stylu. M�g� podejrzewa� c�rk� Sammy, kt�ra by� mo�e w ten spos�b poniewczasie m�ci si� na ojcu za odsuni�cie si� z jej �ycia. Wiedzia� doskonale, �e zawsze pierwszymi podejrzanymi s� cz�onkowie rodziny i znajomi. Jednak w tym przypadku m�g� nim by� ka�dy, kto wiedzia�, gdzie pracuje i gdzie mieszka. M�g� to by� nawet kto� z pracy, to te� nale�a�o bra� pod uwag�.</p><p>I jak zwykle kluczowe pytanie brzmia�o: dlaczego?</p><p>��Prosz� bardzo, dwa przepyszne du�e piwka gratis od kierownictwa.</p><p>��My�l�, �e to godne uznania � oznajmi� Rebus.</p><p>��Albo zeznania, nie? � doda� Morton i otar� pian� z g�rnej wargi. Zauwa�y�, �e Rebus si� nie u�miechn��, wi�c spyta�: � Co� si� tak zamy�li�?</p><p>��To seryjny morderca � stwierdzi� Rebus. � Na pewno. A je�li tak, to jeszcze o nim us�yszymy.</p><p>Morton odstawi� kufel, jakby nagle przesz�o mu ca�e pragnienie.</p><p>��Te dziewczynki chodzi�y do r�nych szk� � ci�gn�� Rebus � mieszka�y w r�nych dzielnicach, mia�y inne zwyczaje, innych znajomych, by�y innych wyzna�, a zosta�y zamordowane przez tego samego zab�jc� i w taki sam spos�b, bez �adnych �lad�w seksualnego molestowania. Mamy do czynienia z szale�cem. Mo�e by� wsz�dzie.</p><p>Przy barze zacz�a si� awantura, najwyra�niej wynik�a z gry w domino, w kt�rej co� posz�o nie tak. Na pod�odze z hukiem rozprys�a si� szklanka, po czym w barze zapad�a nag�a cisza. Potem emocje troch� opad�y. Jednego z uczestnik�w awantury wyprowadzili na zewn�trz jego kompani. Drugi pozosta� przy barze i z pochylon� nisko g�ow� t�umaczy� co� kobiecie stoj�cej obok niego.</p><p>Morton poci�gn�� �yk piwa.</p><p>��Dzi�ki Bogu nie jeste�my na s�u�bie � powiedzia�. � Co by� powiedzia� na porcj� curry?</p><empty-line/><p>Morton sko�czy� je�� curry vindaloo z kurczaka i od�o�y� widelec na pusty talerz.</p><p>��Chyba trzeba b�dzie da� cynk ch�opakom z Zak�adu Higieny � zagadn��, wci�� jeszcze prze�uwaj�c. � Albo jeszcze lepiej komu� z Inspekcji Handlowej. Nie wiem, co to by�o, ale na pewno nie by� to kurczak.</p><p>Siedzieli w ma�ej hinduskiej knajpce w pobli�u Haymarket. O�wietlenie w kolorze purpury, na �cianach czerwona, g��boko t�oczona tapeta, d�wi�ki sitara wype�niaj�ce wn�trze.</p><p>��Wygl�da�o, jakby ci smakowa�o � powiedzia� Rebus, dopijaj�c piwo.</p><p>��Bo smakowa�o. Ale kurczak to nie by�.</p><p>��Jak smaczne, to nie masz co narzeka�.</p><p>Rebus siedzia� na krze�le ukosem, z nogami wyci�gni�tymi przed siebie i ramieniem za�o�onym na oparcie krzes�a, pal�c nie wiadomo kt�rego dzi� papierosa.</p><p>Morton przechyli� si� niepewnie w kierunku kolegi.</p><p>��John, zawsze jest pow�d, �eby ponarzeka�, zw�aszcza gdy jest szansa, �e dzi�ki temu uda ci si� nie zap�aci� rachunku.</p><p>Pu�ci� oko do Rebusa, odchyli� si� do ty�u, czkn�� i si�gn�� do kieszeni po papierosa.</p><p>��Szajs � oznajmi�.</p><p>Rebus pr�bowa� policzy� w my�li, ile sam dzi� wypali�, ale jego umys� doradzi� mu, by nie zawraca� sobie g�owy takimi bzdurami.</p><p>��Ciekaw jestem, co nasz morderca robi akurat w tej chwili, � powiedzia�.</p><p>��Ko�czy je�� curry? � podrzuci� Morton. � Na tym w�a�nie polega problem, �e to mo�e by� jeden z takich pan�w Olk�w Nijakich. Z wierzchu bez skazy, �onaty, dzieciaty, ci�ko pracuj�cy facio doje�d�aj�cy co rano do roboty z przedmie�cia, a w �rodku po prostu kompletny �wir.</p><p>��Je�li chodzi o tego faceta, to nic nie jest �po prostu�.</p><p>��To prawda.</p><p>��Ale mo�esz mie� racj�. Chcesz powiedzie�, �e to taki nowy Jekyll i Hyde, tak?</p><p>��Ot� to. � Morton strz�sn�� popi� na st�, na kt�rym pozosta�y ju� �lady po sosie curry i piwie. Wpatrywa� si� w sw�j pusty talerz, jakby dziwi�c si�, gdzie podzia�o si� to ca�e jedzenie. � Jekyll i Hyde. O to chodzi. Powiem ci, John, �e ja bym takich skurwieli zamyka� na milion lat. Milion lat w izolatce wielko�ci pud�a na buty. Tak bym zrobi�.</p><p>Rebus przygl�da� si� tapecie na �cianie. Przed oczami stan�a mu jego w�asna izolatka z czas�w, gdy SAS pr�bowa�o go z�ama�, czas�w ostatecznej pr�by charakteru, czas�w wzdychania i g�uchego milczenia, g�odu i brudu. Nie, nie chcia�by tego jeszcze raz prze�ywa�. A przecie� go nie bili, w zasadzie go nie bili. Inni mieli mniej szcz�cia.</p><p>Uwi�ziona w celi, wrzeszcz�ca twarz.</p><p><emphasis>Wypu�cie mnie, wypu�cie mnie</emphasis></p><p><emphasis>Wypu�cie mnie�</emphasis></p><p>��John? Dobrze si� czujesz? Jak chcesz sobie rzygn��, to kibel jest z ty�u za kuchni�. S�uchaj, jak b�dziesz tamt�dy przechodzi�, zr�b mi przys�ug� i zerknij, co oni tam wrzucaj� do gara�</p><p>Rebus ruszy� ra�nym krokiem do toalety, poruszaj�c si� z przesadn� ostro�no�ci� typow� dla wstawionych, cho� nie czu� si� pijany, w ka�dym razie nie a� tak. Nozdrza wype�ni�y mu si� mieszanin� woni curry, �rodk�w dezynfekcyjnych, fekali�w. Umy� twarz. Nie, nie b�dzie rzyga�. To nie sprawa nadmiernej ilo�ci wypitego alkoholu, przecie� to samo przydarzy�o mu si� w domu Michaela, ten sam chwilowy koszmar. Co si� z nim dzieje? Czu� si� jakby wszystko w �rodku w nim kamienia�o, spowolnia�o i oddawa�o na pastw� przesz�o�ci. Troch� podobne to by�o do za�amania nerwowego, kt�rego oczekiwa�, ale jednak nie, to nie za�amanie. Ju� nic. Ju� min�o.</p><empty-line/><p>��Podwie�� ci�?</p><p>��Nie, dzi�ki. Przejd� si�. Troch� si� przewietrz�.</p><p>Rozstali si� pod drzwiami restauracji. Grupa uczestnik�w jakiej� imprezy biurowej � m�czy�ni z krawatami rozlu�nionymi, kobiety woniej�ce tanimi perfumami � przesz�a w kierunku stacji Haymarket. Haymarket to ostatnia stacja w kierunku centrum Edynburga, po niej jest du�o wi�ksza i ruchliwsza Waverley. Rebus przypomnia� sobie, �e wcze�niejsze wyci�gni�cie cz�onka w trakcie stosunku przerywanego jest cz�sto potocznie nazywane �wysiadk� na Haymarket�. I kto powiedzia�, �e mieszka�cy Edynburga to ludzie bez fantazji? �miej� si�, �piewaj� i dusz� dzieci. Rebus otar� pot z czo�a. Ci�gle czu� si� os�abiony, opar� si� wi�c na chwil� o latarni�. Z grubsza wiedzia�, o co chodzi. Jego ja�� pr�bowa�a odrzuci� przesz�o��, tak jak organizm odrzuca przeszczepione serce. Ukry� ca�y koszmar pobytu w wojsku w najg��bszym zakamarku umys�u tak, �e teraz ka�de przypomnienie wywo�ywa�o u niego gwa�town� reakcj� sprzeciwu. A przecie� jednocze�nie w tym koszmarze odnalaz� wtedy przyja��, braterstwo, kole�e�stwo � wszystko jedno, jak to nazwa�. I dowiedzia� si� o sobie samym wi�cej, ni� si� to ludziom zwykle zdarza. Jak�e du�o si� dowiedzia�.</p><p>Nie da� si� z�ama�. Z przeszkolenia wyszed� z tarcz�. I dopiero potem przysz�o za�amanie nerwowe.</p><p>Do�� tego. Id�c w kierunku domu, stara� si� odzyska� r�wnowag� i my�le� o planach na jutro. Jutrzejszy dzie� sp�dzi na czytaniu, spaniu i szykowaniu si� na imprez� u Cathy Jackson.</p><p>Potem b�dzie niedziela i niecz�ste spotkanie z c�rk�. A p�niej mo�e uda mu si� doj��, co za wariat przysy�a mu te listy.</p></section><section><title><p>8</p></title><p>Dziewczynka obudzi�a si� ze s�onym smakiem w suchych ustach. Czu�a si� senna, odr�twia�a i zastanawia�a si�, gdzie jest. Zasn�a w jego samochodzie. Przedtem nie chcia�o jej si� spa�, zanim nie pocz�stowa� jej tym batonem czekoladowym. Teraz ju� nie spa�a, ale nie by�a w swoim pokoju. Tu na �cianach wisia�y obrazki, jakie� zdj�cia wyci�te z kolorowych magazyn�w. Na niekt�rych z nich byli �o�nierze z gro�nymi minami na twarzach, na innych m�ode dziewczyny i kobiety. Przyjrza�a si� bli�ej kilku zdj�ciom z polaroidu zgrupowanym obok siebie na �cianie. W�r�d nich by�o te� jej zdj�cie, jak �pi na ��ku z szeroko rozrzuconymi ramionami. Widok ten wstrz�sn�� ni�.</p><p>W salonie za �cian� us�ysza�, �e si� przebudzi�a, i zacz�� szykowa� garot�.</p><empty-line/><p>Tej nocy Rebusa nawiedzi�a zn�w jedna z jego sennych zjaw. Po d�ugim nami�tnym poca�unku dozna� wytrysku zar�wno we �nie, jak i w rzeczywisto�ci. Obudzi� si� natychmiast i wytar� si�. Wci�� jeszcze ogarnia�a go aura poca�unku. Potrz�sn�� g�ow�, by j� rozproszy�. Potrzebna mu kobieta. Na my�l o zbli�aj�cej si� imprezie troch� si� odpr�y�, ale usta wci�� mia� suche. Pocz�apa� wi�c do kuchni i si�gn�� po butelk� lemoniady. By�a ju� bez gazu, ale si� nada. Potem przypomnia� sobie, �e przecie� wci�� jest jeszcze zalany i jak nie b�dzie uwa�a�, to sko�czy si� to kacem. Nala� kolejno trzy szklanki wody i zmusi� si� do ich wypicia.</p><p>Ucieszy�o go, �e tym razem p�omyk w piecu nie zgas�. By� to dobry omen. Po powrocie do ��ka pami�ta� nawet, by zm�wi� modlitw�. To ci dopiero zaskoczenie dla Najwy�szego, tam w g�rze. Zapisze sobie w swojej wieczystej ksi�dze: Rebus pami�ta� o mnie dzi� wieczorem. Jutro mo�na mu podarowa� mi�y dzie�.</p><p>Amen.</p></section><section><title><p>9</p></title><p>Michael Rebus kocha� swoje bmw r�wnie mocno jak samo �ycie, a mo�e jeszcze bardziej. P�dz�c po autostradzie tak, �e wyprzedzane po lewej stronie samochody zdawa�y si� sta� w miejscu, mia� wra�enie, �e ten samoch�d w szczeg�lny i jak�e satysfakcjonuj�cy spos�b jest jego �yciem. Prz�d maski wycelowa� w jasny punkt gdzie� na horyzoncie i p�dzi� ku przysz�o�ci, utrzymuj�c silnik na pe�nych obrotach i nie zwa�aj�c na nic ani na nikogo.</p><p>Lubi� tak� jazd�. Ostr�, szybk�, komfortow�, na w��czonym tempomacie. Postukiwa� palcami po ob�o�onej sk�r� kierownicy, bawi� si� radiomagnetofonem, opiera� g�ow� o mi�kki zag��wek. Cz�sto marzy�o mu si�, �e zostawia �on�, dzieci i ca�y dom, i gdzie� jad�, tylko on i jego samoch�d. P�dz� w kierunku tego dalekiego punktu na horyzoncie, zatrzymuj� si� tylko na chwil�, �eby co� zje�� i zatankowa�, i tak p�dz� a� do �mierci. Kojarzy�o si� to z �yciem w raju, m�g� wi�c zupe�nie bezpiecznie tak sobie fantazjowa�, wiedzia� bowiem, �e nigdy w praktyce nie odwa�y si� �y� w raju.</p><p>Po kupieniu pierwszego w �yciu samochodu zdarza�o si�, �e budzi� si� w �rodku nocy, rozchyla� zas�ony i sprawdza�, czy wci�� tam stoi. Czasami potrafi� wsta� o czwartej czy pi�tej rano i wybra� si� na kilkugodzinn� przeja�d�k�, ze zdumieniem odnotowuj�c, jak szybko mijaj� kilometry, i rozkoszuj�c si� jazd� po pustych drogach. Spotyka� na nich jedynie kr�liki i wrony, d�oni� na przycisku klaksonu zmusza� do nag�ego zrywania si� do lotu stada wystraszonych ptak�w. W�a�ciwie nigdy nie pozby� si� tej mi�o�ci do samochod�w, b�d�cych spe�nieniem jego marze�.</p><p>Ludzie cz�sto teraz gapili si� na jego samoch�d. Mia� zwyczaj parkowa� na uliczkach Kirkcaldy i z pewnej odleg�o�ci obserwowa�, jak go podziwiaj�. M�odsi, pe�ni wiary w siebie i swoich plan�w na przysz�o��, zagl�dali do �rodka i podziwiali sk�rzane wn�trze i tablic� rozdzielcz�, niczym zamkni�te w klatce zwierz�ta w zoo. Starsi, cz�sto w towarzystwie �on, patrzyli na samoch�d z zawi�ci� i mijaj�c go, czasami spluwali pod nogi w �wiadomo�ci, �e reprezentuje on to wszystko, o czym kiedy� marzyli i czego nie uda�o im si� osi�gn��. Michaelowi Rebusowi uda�o si�, m�g� wi�c na swoje marzenie patrze� kiedy i ile chcia�.</p><p>Jednak w Edynburgu zwr�cenie uwagi przechodni�w zale�a�o ju� od tego, gdzie si� zaparkowa�o. Kt�rego� dnia zatrzyma� si� na George Street, ale nim zd��y� wysi���, tu� za nim ustawi� si� jaki� rolls-royce. W�ciek�y, niemal pluj�c ze z�o�ci, ponownie uruchomi� silnik. W ko�cu zaparkowa� przed jak�� dyskotek�. Wiedzia�, �e jak si� parkuje drogi samoch�d przed restauracj� albo dyskotek�, to niekt�rzy bior� ci� za w�a�ciciela lokalu. To uczucie by�o na tyle przyjemne, �e zatar�o niemi�e wspomnienie rolls-royse�a i zapocz�tkowa�o nowy rozdzia� marze�.</p><p>Ruszanie spod �wiate� te� mo�e by� przyjemne, chyba �e za tob�, albo co gorsza tu� obok, staje jaki� p�g��wek na wielkim rycz�cym motorze. Niekt�re z tych motor�w maj� specjalnie podrasowane odej�cie przy starcie. Nieraz zdarzy�o mu si� przegra� wy�cig z takim durniem. To te� stara� si� wyrzuci� z pami�ci.</p><p>Dzi� jednak zatrzyma� si� tam, gdzie mu kazano: na parkingu na szczycie wzg�rza Calton Hill. Przez przedni� szyb� rozci�ga� si� widok a� po Fife, przez tyln� wida� by�o Princes Street, ci�gn�c� si� w dole jak na grze planszowej. Na wzg�rzu by�o pustawo. Sezon turystyczny jeszcze si� na dobre nie zacz�� i by�o zimno. Wiedzia�, �e w nocy bywa tu gor�cej: wariackie jazdy samochodami, nocne imprezy na pla�y Queensferry. Spo�eczno�� edynburskich gej�w miesza�a si� tu ze zwyk�ymi gapiami i samotnikami, ale zdarza�y si� te� od czasu do czasu pary mieszane, kt�re trzymaj�c si� za r�ce, znika�y w�r�d zieleni cmentarza u st�p wzg�rza. Po zapadni�ciu mroku wschodni kraniec Princes Street przylegaj�cy do wzg�rza zaczyna� �y� w�asnym �yciem, w kt�rym albo uczestniczy�o si� z innymi, albo ukradkiem podgl�da�o. On jednak nie przyjecha� tu ani w jednym, ani drugim celu. Jego marzenia by�y do�� kruchej natury.</p><p>Patrzy� na Fife rozci�gaj�ce si� po drugiej stronie zatoki Firth of Form, a z tej odleg�o�ci by� to widok do�� imponuj�cy, kiedy podjecha� samoch�d z jego cz�owiekiem za kierownic� i stan�� tu� obok. Michael przesun�� si� na fotel pasa�era i opu�ci� szyb�, m�czyzna te� otworzy� okno.</p><p>��Masz towar? � spyta� Michael.</p><p>��Jasne � odpar� m�czyzna i spojrza� w lusterko. Zza wzg�rka wy�oni�a si� w�a�nie grupka ludzi, najwyra�niej rodzina. � Chwil� poczekamy � doda�.</p><p>Zamilkli i przez jaki� czas siedzieli bez s�owa i patrzyli przed siebie.</p><p>��W Fife bez problem�w? � spyta� m�czyzna.</p><p>���adnych.</p><p>��M�wi�, �e tw�j brat ci� odwiedzi�. To prawda? � Oczy m�czyzny patrzy�y twardo; ca�y wygl�da� na twardego. Tylko samoch�d, w kt�rym siedzia�, wygl�da� jak kupa z�omu, wi�c jak dot�d Michael czu� si� do�� pewny siebie.</p><p>��Tak, ale to bez znaczenia. To tylko z okazji rocznicy �mierci naszego ojca. Nic wi�cej.</p><p>��On o niczym nie wie?</p><p>��A sk�d. My�lisz, �e na g�ow� upad�em, czy jak?</p><p>Jedno spojrzenie m�czyzny wystarczy�o, by Michael zamilk�. Nie bardzo rozumia�, dlaczego ten cz�owiek budzi w nim taki strach. I dlatego nienawidzi� tych spotka�.</p><p>��Bo jakby cokolwiek si� sta�o � m�wi� dalej m�czyzna � jakby absolutnie cokolwiek posz�o nie tak, to ty b�dziesz mia� do ty�u. Zapami�taj to sobie, bo m�wi� powa�nie. Na przysz�o�� lepiej si� od tego skurwiela trzymaj z daleka.</p><p>��To nie moja wina. Wpad� do mnie bez uprzedzenia. Nawet przedtem nie zadzwoni�. Co mog�em zrobi�?</p><p>Jego d�onie przywar�y do ko�a kierownicy jak przyklejone. M�czyzna zn�w spojrza� w lusterko.</p><p>��Czysto � powiedzia� i si�gn�� za siebie. Wsun�� niewielk� paczk� przez okno do samochodu Michaela. Ten zajrza� do �rodka, wyj�� z kieszeni kopert�, poda� j� m�czy�nie i si�gn�� do kluczyka w stacyjce.</p><p>��B�dziemy w kontakcie, panie Rebus � powiedzia� m�czyzna, otwieraj�c kopert�.</p><p>��Tak � odpar� Michael i pomy�la�, �e na pewno by nie byli, gdyby to tylko od niego zale�a�o. Ca�y ten uk�ad zaczyna� mu ju� ci��y�. Ci ludzie wydawali si� wiedzie� o nim wszystko. Zdawa� sobie spraw� z tego jednak, �e uczucie strachu zniknie i da uj�cie euforii w chwili, kiedy uda mu si� pozby� kolejnej partii towaru i schowa� do kieszeni kas� z ogromnym zyskiem na ca�ej transakcji. I to w�a�nie ten moment zast�powania strachu eufori� trzyma� go w tym biznesie. By� jak najostrzejszy odjazd spod �wiate� z najwi�kszym mo�liwym przyspieszeniem.</p><p>Jim Stevens siedzia� w stoj�cym na wzg�rzu �wiktoria�skim szale�stwie�, jak nazywano idiotyczn� i nigdy nie doko�czon� replik� greckiej �wi�tyni, i obserwowa� odje�d�aj�cego Michaela Rebusa. W tym nie by�o �adnej sensacji; znacznie bardziej interesowa� go edynburski ��cznik, cz�owiek, kt�rego nie uda�o mu si� dot�d wy�ledzi� i kt�rego nie zna�, cz�owiek, kt�ry mu ju� dwukrotnie umkn�� i kt�ry niew�tpliwie potrafi to zn�w zrobi�. Wydawa�o si�, �e nikt go nie zna i nikt go nie chce zna�. Wygl�da� na cz�owieka niebezpiecznego. Stevens, kt�ry nagle poczu� si� stary i bezsilny, musia� jedynie zadowoli� si� zanotowaniem numeru rejestracyjnego jego samochodu. Pomy�la�, �e mo�e McGregor Campbell m�g�by z tym co� zrobi�, obawia� si� jednak, by nie trafi�o to do Rebusa. Znalaz� si� jak w potrzasku w �rodku czego�, co go coraz bardziej przerasta�o.</p><p>Bezskutecznie pr�bowa� sobie wm�wi�, �e o to w�a�nie mu chodzi�o.</p></section><section><title><p>10</p></title><p>��Nie wiem, kim jeste�, ale prosz�, w�a�.</p><p>P�aszcz, r�kawiczki i butelk� wina odebrali od Rebusa jacy� zupe�nie nieznani mu ludzie, a on zanurzy� si� w gwarny, spowity dymem papierosowym t�um. By�a to jedna z tych imprez, podczas kt�rych �atwo jest u�miecha� si� do wszystkich i znacznie trudniej zaprzyja�ni� z kim� jednym. Przeszed� z holu do kuchni, a stamt�d przez otwarte szeroko drzwi do salonu.</p><p>Krzes�a, st� i kanap� odsuni�to pod �ciany, a �rodek pokoju zajmowa�y wyginaj�ce si� w takt muzyki i pokrzykuj�ce pary. M�czy�ni byli bez krawat�w, a koszule przylega�y im do spoconych cia�.</p><p>Wygl�da�o, �e impreza rozpocz�a si� du�o wcze�niej, ni� si� spodziewa�.</p><p>Rozpozna� kilka twarzy wok� siebie i pod sob�, jako �e wchodz�c do pokoju, musia� zrobi� krok ponad dwoma inspektorami policji. W ko�cu pokoju dojrza� st� zastawiony butelkami i plastikowymi szklankami, uzna� wi�c, �e b�dzie to dobry punkt obserwacyjny i pewnie bezpieczniejszy od innych.</p><p>Przedostanie si� do niego nie by�o jednak spraw� prost� i chwilami przywodzi�o na my�l wspomnienie wojskowych szkole� z walki wr�cz.</p><p>��Cze��, witam!</p><p>Cathy Jackson przez moment znalaz�a si� w jego polu widzenia, nim szarpni�ta przez wielkiego � bardzo wielkiego � faceta wykonuj�cego wygibasy udaj�ce taniec, jak szmaciana lalka pofrun�a dalej.</p><p>��Halo � zdo�a� odkrzykn�� Rebus, bardziej si� przy tym krzywi�c, ni� u�miechaj�c. Dotar� wreszcie do stosunkowo bezpiecznej przystani przy stole z drinkami i nala� sobie whisky i co� do popicia. Na pocz�tek wystarczy. Potem sta� i patrzy� jak Cathy Jackson (dla kt�rej si� wyk�pa�, wyszorowa�, ogoli� i wypachni�) wtyka j�zyk w przepastne usta swego partnera. Rebus pomy�la�, �e za chwil� pu�ci pawia. Um�wiona partnerka na wiecz�r wyci�a mu numer, zanim si� ten wiecz�r w og�le zacz��! To mu da nauczk�. Wi�c co teraz? Po cichu si� wymkn��, czy rozejrze� si� za kim� innym?</p><p>Z kuchni wy�oni� si� ci�ki przysadzisty m�czyzna, z wygl�du na pewno nie policjant, i z papierosem w ustach i dwiema pustymi szklankami w d�oniach przecisn�� si� przez t�um i dotar� do sto�u.</p><p>��Jeba� to pies � przekl��, nie adresuj�c tego do nikogo konkretnie i przebieraj�c w�r�d butelek. � To jest, kurwa, afera, nie? Przepraszam za s�owo pies.</p><p>��No, tak jakby.</p><p>Rebus pomy�la�, �e jednak uda�o mu si� do kogo� odezwa�. Lody zosta�y prze�amane, lepiej wi�c teraz si� wycofa� p�ki czas.</p><p>Jednak nie zrobi� tego. Sta� i patrzy�, jak m�czyzna umiej�tnie przepycha si� przez ta�cz�cych w kierunku kuchni, d�o�mi os�aniaj�c drinki niczym �ywe stworzenia. Potem z ukrytego gdzie� stereo rykn�� nast�pny utw�r, ta�cz�cy od nowa rozpocz�li swoje konwulsje, w drzwiach za� stan�a kobieta wygl�daj�ca na r�wnie jak on zagubion�, kt�rej kto� wskazywa� r�k� st� z drinkami.</p><p>By�a mniej wi�cej w jego wieku, odrobink� ju� przechodzona. Ubrana by�a w sukienk�, kt�ra wyda�a mu si� do�� modna (ale c� on ma do powiedzenia na temat mody?, jego garnitur na tle innych sprawia� wra�enie pogrzebowego), jej fryzura za� mia�a niedawno kontakt z fryzjerem, mo�e nawet dzi� popo�udniu. Mia�a na nosie typowo sekretarskie okulary, ale sekretark� nie by�a. Rebus doszed� do tego wniosku, patrz�c na ni� i obserwuj�c jej ruchy w trakcie przepychania si� w jego kierunku.</p><p>Wyci�gn�� do niej r�k� ze �wie�o zmieszan� Krwaw� Mary.</p><p>��Pasuje pani? � zawo�a�. � Trafi�em, czy nie?</p><p>Z wdzi�czno�ci� �ykn�a ca�� zawarto��, a kiedy przerwa�a, by zaczerpn�� powietrza, ponownie nape�ni� jej szklank�.</p><p>��Dzi�ki � powiedzia�a. � Normalnie nie pij�, ale to wypi�am z przyjemno�ci�.</p><p>Rewelacja, pomy�la� Rebus, a u�miech nie opuszcza� jego twarzy. Panna Cathy Jackson dostaje po alkoholu pierdolca w g�owie (i gdzie indziej), a mnie si� trafia cholerna cnotka-abstynentka. Ale poniewa� nie by�a to my�l typowa dla niego i nie oddawa�a sprawiedliwo�ci stoj�cej obok kobiecie, szybko si� w duchu zreflektowa�.</p><p>��Ma pani ochot� zata�czy�? � spyta�, by zmaza� swoj� win�.</p><empty-line/><p>��Chyba �artujesz?</p><p>��Wcale nie. A dlaczego?</p><p>Ogarni�ty m�skim szowinizmem, Rebus nie m�g� w to uwierzy�. By�a inspektorem z dochodzeni�wki, a w dodatku pe�ni�a funkcj� rzecznika prasowego w sprawie zamordowania dw�ch dziewczynek.</p><p>��No, bo � zacz�� � tak si� sk�ada, �e ja te� pracuj� przy tej sprawie.</p><p>��John, jak tak dalej p�jdzie, to nie znajdzie si� ani jeden policjant i ani jedna policjantka w ca�ej Szkocji, kt�rzy nie b�d� przy tej sprawie pracowa�. Mo�esz mi wierzy�.</p><p>��Co masz na my�li?</p><p>��Mamy nast�pne uprowadzenie. Matka dziewczynki zg�osi�a jej znikni�cie dzi� wiecz�r.</p><p>��O kurwa. Przepraszam.</p><p>W ci�gu ca�ego wieczoru ta�czyli, pili, rozdzielali si�, ponownie spotykali i wygl�da�o, �e ju� s� zaprzyja�nieni na reszt� wieczoru. Stali w przedpokoju, nieco z dala od ha�asu i zamieszania panuj�cego w pokoju, w kt�rym ta�czono. Kolejka do jedynej w mieszkaniu ubikacji na ko�cu korytarza zaczyna�a wygl�da� gro�nie.</p><p>Rebus z�apa� si� na tym, �e przez szk�a okular�w Gill Templer wpatruje si� w jej szmaragdowozielone oczy. Pragn�� jej powiedzie�, �e nigdy w �yciu nie widzia� tak pi�knych oczu, ale nie chcia� si� narazi� na zarzut prawienia komuna��w. Teraz pi�a ju� tylko sok pomara�czowy, natomiast on, nie spodziewaj�c si� niczego szczeg�lnego po tym wieczorze, pozwoli� sobie na luz i wypi� kilka du�ych whisky.</p><p>��Cze��, Gill.</p><p>W m�wi�cym Rebus rozpozna� przysadzistego m�czyzn�, z kt�rym zamieni� s�owo przy stole z drinkami.</p><p>��Wieki ci� nie widzia�em.</p><p>M�czyzna spr�bowa� Uca�owa� Gill Templer w policzek, ale uda�o mu si� tylko omskn�� i stukn�� g�ow� w �cian�.</p><p>��Ciut za du�o wypili�my, Jim? � zapyta�a Gill ch�odno.</p><p>M�czyzna wzruszy� ramionami. Patrzy� teraz na Rebusa.</p><p>��C�, ka�dy musi d�wiga� jaki� sw�j krzy�, nie?</p><p>Wyci�gn�� r�k� do Rebusa.</p><p>��Jim Stevens � przedstawi� si�.</p><p>��Ach, to pan jest tym reporterem?</p><p>Rebus u�cisn�� podan� d�o�, kt�ra by�a gor�ca i wilgotna.</p><p>��A to detektyw sier�ant John Rebus � przedstawi�a go Gill.</p><p>Rebus zauwa�y� przelotny rumieniec na twarzy Stevensa i wzrok jak u sp�oszonego zaj�ca. Ale trwa�o to tylko moment.</p><p>��Mi�o mi pana pozna� � powiedzia�. Potem skin�� g�ow� i doda�: � Gill i mnie ��czy d�uga znajomo��, prawda, Gill?</p><p>��A� tak bardzo, jak ci si� zdaje, to nie ��czy.</p><p>Za�mia� si� i popatrzy� na Rebusa.</p><p>��Po prostu jest dyskretna � oznajmi�. � S�ysza�em, �e zamordowano nast�pn� dziewczynk�.</p><p>��Jim ma wsz�dzie swoich szpieg�w.</p><p>Stevens postuka� w sw�j krwistoczerwony nochal i u�miechn�� si� do Rebusa.</p><p>��Wsz�dzie � potwierdzi� � i wsz�dzie mnie pe�no.</p><p>��To prawda, nasz Jim potrafi si� rozci�ga� jak guma � stwierdzi�a Gill g�osem nagle ostrym, a jej oczy skry�y si� za zas�on� ze szk�a i plastiku, i przybra�y twardy wyraz.</p><p>��Jutro b�dzie kolejna pras�wka, Gill? � spyta� Stevens, obmacuj�c kieszenie w poszukiwaniu papieros�w.</p><p>��Tak.</p><p>D�o� reportera spocz�a na ramieniu Rebusa.</p><p>��M�wi� ci kolego, z Gill du�o nas ��czy.</p><p>Potem odszed�, wyci�gaj�c w ich kierunku r�k� i machaj�c ni� w spos�b nie wymagaj�cy odzewu, wci�� obmacuj�c kieszenie w poszukiwaniu papieros�w i notuj�c sobie w pami�ci twarz Johna Rebusa.</p><p>Gill Templer westchn�a i opar�a si� o �cian� w miejscu, kt�re Stevens wcze�niej uca�owa�.</p><p>��Jeden z najlepszych reporter�w w ca�ej Szkocji � powiedzia�a rzeczowo.</p><p>��I do twoich obowi�zk�w nale�y u�eranie si� z takimi jak on?</p><p>��Nie jest taki najgorszy.</p><p>W salonie zanosi�o si� na jak�� awantur�.</p><p>��No to jak � powiedzia� Rebus, u�miechaj�c si� � dzwonimy po policj�, czy wolisz, �ebym ci� zabra� do pewnej sympatycznej knajpki?</p><p>��Czy to ma by� podryw?</p><p>��Mo�e. Sama dojd�. W ko�cu jeste� z dochodzeni�wki.</p><p>��Niewa�ne, co to jest, macie szcz�cie detektywie sier�ancie Rebus, bo umieram z g�odu. P�jd� po p�aszcz.</p><p>Rebus przypomnia� sobie, �e i jego p�aszcz gdzie� tu utkni�to. Odnalaz� go w jednej z sypialni razem z r�kawiczkami i � ku mi�emu zaskoczeniu � z jego nie otwart� butelk� wina. Pomy�la�, i� niebiosa daj� mu w ten spos�b znak, �e mo�e si� jeszcze przyda�, i schowa� j� do kieszeni p�aszcza.</p><p>W drugiej sypialni Gill grzeba�a w stercie okry� zwalonych na ��ku. Wygl�da�o, �e pod spodem odbywa si� jakie� o�ywione spotkanie towarzyskie, wi�c ca�a sterta okry� i po�cieli falowa�a i podrygiwa�a jak gigantyczna ameba. Chichoc�c, Gill odnalaz�a w ko�cu sw�j p�aszcz i podesz�a do Rebusa, kt�ry czeka� na ni� przy drzwiach z u�miechem spiskowca na twarzy.</p><p>��Do widzenia, Cathy � zawo�a�a w kierunku sypialni � i dzi�ki za ubaw.</p><p>Spod sterty da� si� s�ysze� zduszony pomruk. Zdumionemu Rebusowi zda�o si�, �e jego wewn�trzny ko�ciec moralny kruszy si� i rozlatuje w kawa�ki.</p><empty-line/><p>W taks�wce siedzieli troch� od siebie oddaleni.</p><p>��Wi�c tego Stevensa i ciebie rzeczywi�cie tak du�o ��czy?</p><p>��Tylko w jego wyobra�ni. � Patrzy�a obok g�owy taks�wkarza na po�yskliw�, mokr� drog�. � Pami�� go ju� wida� zawodzi. A m�wi�c powa�nie, to kiedy� raz si� um�wili�my. Dos�ownie jeden raz. � Unios�a w g�r� jeden palec. � W jaki� pi�tkowy wiecz�r, o ile dobrze pami�tam. Natomiast dobrze pami�tam, �e by� to wielki niewypa�.</p><p>Rebus poczu� spok�j i ponownie g��d. Jednak kiedy dotarli do restauracji okaza�a si� ju� zamkni�ta � nawet dla Rebusa � zostali wi�c w taks�wce, a Rebus poda� kierowcy sw�j adres.</p><p>��Jestem ekspertem w robieniu kanapek z bekonem � powiedzia�.</p><p>��Jaka szkoda � odpar�a. � Bo jestem wegetariank�.</p><p>��Bo�e �wi�ty, chcesz powiedzie�, �e w og�le nie jadasz jarzyn?</p><p>��Powiedz mi � zacz�a do�� kwa�nym tonem � dlaczego mi�so�erni zawsze musz� robi� takie g�upie �arty? Tak samo jest z podej�ciem m�czyzn do feministek. Dlaczego tak musi by�?</p><p>��Bo si� ich boimy � odpowiedzia� Rebus, ca�kiem ju� wytrze�wia�y.</p><p>Gill spojrza�a na niego, ale on patrzy� przez okno na zap�nionych miejskich hulak�w, kt�rzy kr��� po Lothian Road w�r�d licznych pu�apek w poszukiwaniu alkoholu, kobiet i szcz�cia. Dla wielu sprowadza�o si� to do �a�enia po licznych tu pubach i klubach nocnych i pogryzaniu po drodze czego� kupionego w jednym z bar�w z jedzeniem na wynos. Lothian Road jest jak wysypisko odpadk�w dla Edynburga. Ale jednocze�nie tutaj te� mie�ci si� hotel Sheraton i sala koncertowa Usher Hall. Rebus by� kiedy� w Usher Hall i wraz z Rhon� i ca�� nad�t� reszt� wys�ucha� <emphasis>Requiem</emphasis> Mozarta. By�o to typowe dla Edynburga: wsadzi� instytucj� kulturaln� mi�dzy fast foody. <emphasis>Requiem</emphasis> Mozarta z torb� frytek w d�oni.</p><empty-line/><p>��Co tam s�ycha� w biurze prasowym?</p><p>Siedzieli w napr�dce sprz�tni�tym salonie. Jego przedmiot rado�ci i dumy, magnetofon Nakamichi z gracj� odtwarza� jedn� ze specjalnie skompilowanych do nocnego s�uchania ta�m jazzowych. Stan Getz albo Coleman Hawkins.</p><p>Uda�o mu si� zorganizowa� talerz kanapek z tu�czykiem i pomidorami, kiedy Gill przyzna�a, �e ryby czasami jada. Butelka wina zosta�a otwarta, a obok sta� dzbanek z kaw� ze �wie�o zmielonych ziaren, luksus, na kt�ry zwykle pozwala� sobie tylko w niedzielne poranki. Siedzia� naprzeciw Gill i patrzy� jak je. Pomy�la� z zaskoczeniem, �e to pierwsza kobieta, kt�r� go�ci od odej�cia Rhony. Dopiero po chwili mgli�cie przypomnia� sobie kilka wcze�niejszych wizyt na jedn� noc.</p><p>��S�ycha� ca�kiem nie�le. Wbrew powszechnej opinii nie jest to strata czasu. W dzisiejszych czasach biuro ma do odegrania okre�lon� i po�yteczn� rol�.</p><p>��Ale� ja si� go nie czepiam.</p><p>Przyjrza�a mu si�, pr�buj�c oceni�, czy m�wi to powa�nie.</p><p>��No bo tak si� sk�ada � powiedzia�a � �e znam wielu naszych wsp�lnych koleg�w uwa�aj�cych, �e taka praca jak moja to marnowanie czasu i wysi�ku. Mo�esz mi wierzy�, �e w takiej sprawie jak ta ostatnia utrzymanie opinii medi�w po naszej stronie jest nies�ychanie istotne, jak i to, by informacje, kt�re za ich po�rednictwem docieraj� do opinii publicznej, dociera�y do niej wtedy, kiedy nam to odpowiada. Zaoszcz�dza nam to mn�stwa r�nych k�opot�w.</p><p>��Prosz�, prosz�.</p><p>��B�d� powa�ny, ty prosiaku.</p><p>Rebus roze�mia� si�.</p><p>��Ca�e �ycie jestem powa�ny. Stuprocentowy wz�r policjanta to ja.</p><p>Gill Templer zn�w mu si� przyjrza�a. Mia�a wzrok rasowej policjantki, kt�ry potrafi� si� wwierci� w sumienie, dostrzec pr�b� ukrycia winy i znale�� s�abe punkty.</p><p>��A jako oficer ��cznikowy w biurze prasowym pewnie musisz utrzymywa� z pras�� do�� �cis�� ��czno��, czy nie tak?</p><p>��Wiem, do czego pijecie, sier�ancie Rebus, wi�c jako wasz prze�o�ony rozkazuj� wam przesta�.</p><p>��Tak jest, pani inspektor. � Rebus kr�tko zasalutowa�.</p><p>Poszed� do kuchni i przyni�s� kolejny dzbanek kawy.</p><p>��Ale� okropne by�o to party, nie uwa�asz? � spyta�a Gill.</p><p>��By�o to najlepsze party, na jakim kiedykolwiek by�em � odpar� Rebus. � Gdyby nie to party, m�g�bym ci� nigdy nie spotka�.</p><p>Tym razem roze�mia�a si� g�o�no, z ustami pe�nymi pasty z tu�czyka, chleba i pomidora.</p><p>��Wariat z ciebie! � zawo�a�a. � Naprawd� wariat.</p><p>Rebus uni�s� brwi, u�miechaj�c si�. Czy�by straci� wyczucie? Ale nie, nie straci�! To prawdziwy cud.</p><p>P�niej posz�a do �azienki, a on zaj�� si� zmian� ta�my i nagle uzmys�owi� sobie, jak bardzo ograniczone s� jego muzyczne gusta. Co to w og�le za zespo�y, te, kt�re ona wci�� wymienia?</p><p>Kiedy wr�ci�a, lecia�a kolejna ta�ma z muzyk� jazzow�, chwilami tak cich�, �e niemal nies�yszaln�, a Rebus siedzia� ju� z powrotem w swoim fotelu.</p><p>��Co jest w tym pokoju naprzeciw �azienki? � spyta�a.</p><p>��Kiedy� by� to pok�j mojej c�rki, ale teraz stoi pusty i jest tam rupieciarnia. W og�le z niego nie korzystam.</p><p>��Kiedy rozstali�cie si� z �on�?</p><p>��Za p�no. I m�wi� to zupe�nie serio.</p><p>��A ile lat ma c�rka? � Teraz jej g�os brzmia� mi�kko, kobieco, po domowemu; ani �ladu po sarkastycznej feministce czy zawodowej policjantce.</p><p>��Dwana�cie � odpar�. � Prawie dwana�cie.</p><p>��To trudny wiek.</p><p>��A s� �atwe?</p><p>Kiedy wino si� sko�czy�o, a w dzbanku zosta�o ju� tylko p� fili�anki kawy, kt�re� z nich jako pierwsze zaproponowa�o p�j�cie do ��ka. Wymienili nie�mia�e u�miechy i rytualne zapewnienia, �e niczego sobie wzajemnie nie obiecuj�. Z tak uzgodnionym i w my�lach podpisanym kontraktem udali si� do sypialni.</p><p>Zacz�o si� wszystko dobrze. Oboje byli doro�li i zbyt cz�sto uczestniczyli w tej grze w przesz�o�ci, by traci� czas na zb�dne przekomarzania. Rebus by� pe�en podziwu dla jej energii i inwencji i mia� nadziej�, �e ona podobnie go odbiera. Na spotkanie z nim wygi�a si� w hak, d���c do ostatecznego i nieosi�galnego zespolenia.</p><p>��John� � Lekko go odepchn�a.</p><p>��Co si� sta�o?</p><p>��Nic. Teraz si� odwr�c�, dobrze?</p><p>Ukl�k�, a ona odwr�ci�a si� do niego plecami, przesun�a na kolanach po po�cieli i w oczekiwaniu zapar�a ko�cami palc�w o g�adk� �cian�. W czasie tej kr�ciutkiej przerwy Rebus rozejrza� si� i dostrzeg� sk�pan� w niebieskawym �wietle stert� ksi��ek i kraw�d� materaca.</p><p>��Och, to japo�ski futon � powiedzia�a, szybko �ci�gaj�c z siebie rzeczy.</p><p>U�miechn�� si� milcz�co.</p><p>�</p><p>Zacz�� traci� erekcj�.</p><p>��No, chod�, John. Chod�.</p><p>Pochyli� si� nad ni� i opar� g�ow� o jej plecy. O ksi��kach rozmawiali z Gordonem Reeve po tym, jak ich pojmali. Wydawa�o si�, �e m�wi� wtedy bez ko�ca, cytowa� mu z pami�ci ca�e fragmenty. Obaj st�amszeni w ciasnej celi, od gro�by tortur oddzieleni jedynie cienkimi drzwiami. Ale nie dali si�. Tak ich przecie� wyszkolono.</p><p>��John, och, John.</p><p>Gill unios�a si� i zwr�ci�a do niego twarz, czekaj�c na poca�unek. Gill, Gordon Reeve, wszyscy oczekuj� od niego czego�, czego on nie mo�e im da�. I to pomimo ca�ego przeszkolenia, mimo lat �wicze�, mimo wysi�k�w i samozaparcia.</p><p>��John?</p><p>Ale on ju� by� gdzie indziej; znowu w obozie rekruckim, znowu przedziera si� przez b�otniste wertepy, a szef wrzeszczy na niego, �e ma si� pospieszy�; zn�w jest w celi i patrzy na karalucha, kt�ry lezie po zaro�ni�tej brudem pod�odze; zn�w jest w helikopterze z workiem na g�owie i czuje s�ony smak morskich rozbryzg�w�</p><p>��John?</p><p>Zaniepokojona zwr�ci�a si� do niego twarz� i dojrza�a wzbieraj�ce mu w oczach �zy. Przytuli�a jego g�ow� do swojej.</p><p>��Och, John, to nic takiego. Nic si� nie sta�o. � I chwil� p�niej: � A co, nie lubisz w tej pozycji?</p><empty-line/><p>Potem le�eli razem w milczeniu, on w poczuciu winy, przeklinaj�c to wszystko, co leg�o u podstaw jego napad�w, a tak�e to, �e zabrak�o mu papieros�w; ona senna i rozmarzona, szeptem opowiadaj�c mu po kawa�ku swoje �ycie.</p><p>P�niej poczucie winy opu�ci�o Rebusa. W ko�cu nie mia� �adnego powodu, by czu� si� winnym. Jedyne, co go naprawd� gn�bi�o, to dojmuj�cy brak nikotyny. Przypomnia� sobie te�, �e za nieca�e sze�� godzin spotka si� z Sammy, a jej matka instynktownie wyczuje, co przez te kilka ostatnich godzin robi�. By�a prawdziw� czarownic� obdarzon� umiej�tno�ci� zagl�dania cz�owiekowi do duszy, a kiedy� mia�a okazj� obserwowa� go z bliska, z bardzo bliska, te jego napady p�aczu. Podejrzewa�, �e w�a�nie to by�o jedn� z przyczyn ich rozstania.</p><p>��Kt�ra godzina, John?</p><p>��Czwarta. Mo�e troch� po.</p><p>Wysun�a rami� spod jego g�owy, wsta�a i ruszy�a do �azienki.</p><p>��Chcesz co� do picia? � spyta�.</p><p>��A co proponujesz?</p><p>��Mo�e kaw�. W�a�ciwie nie warto ju� teraz zasypia�, ale je�li jeste� senna, to mn� si� nie przejmuj.</p><p>��Nie, wypij� fili�ank� kawy.</p><p>Z tonu jej g�osu, z jej niewyra�nego mamrotania Rebus zorientowa� si�, �e nim dotrze do kuchni, ona ju� u�nie jak kamie�.</p><p>��Dobra � powiedzia�.</p><p>Zrobi� sobie czarn�, s�odk� kaw� i z fili�ank� w d�oni zag��bi� si� w fotelu. Zapali� niewielki kominek gazowy w salonie i zacz�� czyta� jedn� z ksi��ek. Dzi� spotyka si� z Sammy, wi�c jego my�li ucieka�y od tre�ci ksi��ki � jakiej� intrygi mi�osnej, kt�rej pocz�tku w og�le nie pami�ta�. Sammy mia�a prawie dwana�cie lat. Szcz�liwie przetrwa�a wszystkie dzieci�ce niebezpiecze�stwa i teraz nadchodzi�a pora niebezpiecze�stw innego rodzaju. Wszelkiego rodzaju zbocze�cy, staruchy z lubie�nymi spojrzeniami, nastoletnie koguty � do tego dojd� jeszcze ��dze budz�ce si� w kolegach w jej wieku, ch�opcach, kt�rych zna i kt�rych uznaje za swoich przyjaci�, a kt�rzy teraz przekszta�c� si� nagle w bezlitosnych my�liwych. Jak ona sobie z tym wszystkim poradzi? Je�li jej matka si� w to w��czy, zapewne poradzi sobie nie�le: gryz�c w zwarciu i przy linach robi�c uniki. Tak, da sobie rad� bez pomocy ojca,</p><p>W dzisiejszych czasach dzieciaki s� twardsze. Przypomnia� sobie w�asne dzieci�stwo. By� starszym bratem Mickeya, staczaj�cym za nich obu b�jki i wracaj�cym do domu, by zobaczy�, jak ojciec przytula i pociesza jego brata. Wi�c wciska� si� coraz g��biej w poduszki kanapy w nadziei, �e kt�rego� dnia ca�kiem si� w nie wtopi. A wtedy im b�dzie �al. Wtedy go po�a�uj��</p><p>O si�dmej trzydzie�ci przeszed� do sypialni, w kt�rej panowa�a duszna atmosfera w dw�ch trzecich pachn�ca seksem i w jednej trzeciej zwierz�cym legowiskiem, i poca�unkami rozbudzi� Gill.</p><p>��Ju� czas � powiedzia�. � Wstawaj, zrobi� ci k�piel.</p><p>Pachnia�a przyjemnie, jak niemowl� le��ce na r�czniku przy kominku. Z przyjemno�ci� patrzy� na kszta�ty jej zwini�tego cia�a, jak nabiera�y �ycia w md�ym, rozproszonym dziennym �wietle. Niew�tpliwie mia�a dobre cia�o. W�a�ciwie �adnych rozst�p�w. G�adkie nogi. W�osy tylko na tyle zmierzwione, by zach�ca�o to do pieszczot.</p><p>��Dzi�ki.</p><p>Musia�a by� w komendzie przed dziesi�t�, gdy� trzeba by�o napisa� kolejny komunikat dla prasy. Ani chwili wytchnienia. Ca�a sprawa ros�a jak z�o�liwy guz. Rebus nape�ni� wann� i skrzywi� si� na widok obw�dki brudu na �ciankach. Potrzebowa� kogo� do sprz�tania. Mo�e uda si� wpu�ci� w to Gill.</p><p><emphasis>Zn�w niegodna my�l, prosz�, wybacz.</emphasis></p><p>To przypomnia�o mu o p�j�ciu do ko�cio�a. W ko�cu by�a niedziela, a od tygodni obiecywa� sobie, �e jeszcze raz podejmie pr�b�, �e znajdzie sobie jaki� nowy ko�ci� i spr�buje od pocz�tku.</p><p>Nie znosi� wsp�lnego uczestnictwa w obrz�dach religijnych. Nie znosi� widoku odzianych w od�wi�tne ubrania szkockich protestant�w z ich minami i u�mieszkami, kt�rzy przychodzili do ko�cio�a, by spotka� si� z s�siadami, a nie z Bogiem. Jak dot�d wypr�bowa� ju� siedem edynburskich ko�cio��w pod r�nymi wezwaniami, ale �aden nie przypad� mu do gustu. Kt�rej� niedzieli za� siedzia� w domu przez dwie godziny, czyta� Bibli� i modli� si�, ale i to mu jako� nie le�a�o. Znalaz� si� w potrzasku: cz�owiek wierz�cy, ale wypchni�ty poza wiar�. Czy osobista wiara pojedynczego cz�owieka wystarcza Bogu? Mo�e tak, ale chyba nie w jego przypadku, bo jego wiara wydawa�a si� zale�e� od poczucia winy i ogarniaj�cej go hipokryzji na my�l o pope�nionym grzechu. By�o to poczucie winy, kt�r� tylko wystawienie na widok publiczny mog�o u�mierzy�.</p><p>��Czy k�piel ju� gotowa, John?</p><p>Poprawi�a w�osy, ale pewna swej urody zosta�a naga, bez okular�w, kt�re zostawi�a w sypialni. Rebus poczu�, �e jego duszy zn�w grozi niebezpiecze�stwo. No i dobrze, pomy�la�, obejmuj�c j� za biodra. Poczucie winy mo�e poczeka�. Poczucie winy zawsze mo�e poczeka�.</p><empty-line/><p>Potem, po kolejnym empirycznym udowodnieniu prawdziwo�ci prawa Archimedesa o wypieraniu wody przez cia�a, musia� wytrze� pod�og� w �azience. W wannie p�awi� si� w tej wodzie jak w mleku z miodem i niewiele brakowa�o, �eby si� utopi�.</p><p>Ale czu� si� teraz znacznie lepiej.</p><p>��O Panie, jestem n�dznym grzesznikiem � szepn��, podczas gdy Gill si� ubiera�a. Kiedy stan�a w drzwiach, wygl�da�a powa�nie i oficjalnie, niemal jakby wychodzi�a st�d po dwudziestominutowej s�u�bowej wizycie.</p><p>��Czy mo�emy ustali� nast�pne spotkanie? � spyta�.</p><p>��Mo�emy � odpar�a i zajrza�a do torebki.</p><p>Rebusa zawsze zastanawia�o, dlaczego kobiety robi� to po przespaniu si� z m�czyzn�, szczeg�lnie na filmach i w ksi��kach sensacyjnych. Czy podejrzewaj�, �e ich ��kowi partnerzy grzebi� im w torebkach?</p><p>��Tyle, �e to mo�e by� do�� trudne � doda�a � zwa�ywszy jak si� ta ca�a sprawa rozwija. Wi�c powiedzmy sobie tylko, �e b�dziemy w kontakcie, zgoda?</p><p>��Zgoda.</p><p>Mia� nadziej�, �e odnotowa�a zaw�d w jego g�osie, rozczarowanie ma�ego ch�opca, kt�remu odm�wiono spe�nienia pro�by.</p><p>Cmokn�li si� jeszcze raz na po�egnanie, teraz ju� ustami o sztywniejszych wargach, i ju� jej nie by�o. W powietrzu pozosta� jej zapach, a on g��boko go wdycha�, szykuj�c si� do czekaj�cego go dnia. Znalaz� koszul� i spodnie nie przesi�kni�te dymem papierosowym. Bez po�piechu je na�o�y�, stoj�c przed lustrem w �azience i przygl�daj�c si� sobie. Podeszwy jego st�p by�y wci�� jeszcze wilgotne, a on nuci� pod nosem radosny hymn.</p><p>Czasami �ycie jest pi�kne. Czasami.</p></section><section><title><p>11</p></title><p>Jim Stevens wrzuci� do ust kolejne trzy aspiryny i popi� je sokiem pomara�czowym. To ha�ba da� si� ogl�da� w barze w Leith ze szklank� soku owocowego w d�oni, jednak na my�l o wypiciu cho�by ma�ego g�stego, pieni�cego si� piwa robi�o mu si� niedobrze. Wypi� na tej imprezie o wiele za du�o � za du�o, za szybko i za bardzo mieszaj�c.</p><p>Leith stara�o si� poprawi� swoj� dotychczasow� reputacj�. Kto� gdzie� zdecydowa�, �e nale�y je troch� odkurzy� i odpicowa�. Dumne by�o teraz ze swych kafejek we francuskim stylu, winiarni, mieszka� dla bohemy i delikates�w spo�ywczych. Ale wci�� by�o to Leith, wci�� ta sama stara dzielnica portowa, w kt�rej d�wi�cza�y echa rozkrzyczanej i t�tni�cej �yciem przesz�o�ci, kiedy to ze statk�w wy�adowywano beki wina z Bordeaux i sprzedawano na galony na ulicy wprost z wozu konnego. Nawet je�li nic innego nie mia�oby si� osta� ze starego Leith, to dzielnica ta na zawsze ju� zachowa mentalno�� portow� i zwi�zan� z tym niezliczon� liczb� bar�w serwuj�cych alkohol.</p><p>��Rany boskie � da� si� s�ysze� ryk za jego plecami � ten facet wszystko pije podw�jnie, nawet sok owocowy!</p><p>Na plecach Stevensa wyl�dowa�o ogromne �apsko, dwukrotnie wi�ksze od jego w�asnej d�oni. Na sto�ek obok zwali�a si� pot�na ogorza�a posta�, jednak jej d�o� twardo pozosta�a na Stevensie.</p><p>��Cze��, Podeen � powiedzia� Stevens. Zaczyna� si� ju� poci� w dusznej atmosferze baru, a serce wali�o mu jak m�otem, co sygnalizowa�o zaawansowane stadium kaca; czu� wo� alkoholu, kt�ry wydobywa� si� z niego wszystkimi porami.</p><p>��Bo�e �wi�ty, James, m�j ch�opcze, co ty tam siorbiesz? Barman, daj szybko whisky temu cz�owiekowi. Zmarnuje si� nam na tym dziecinnym soczku!</p><p>Rycz�c, Podeen uni�s� d�o� z plec�w reportera, jednak po to tylko, by z impetem waln�� go ni� ponownie. Stevens poczu�, jak w prote�cie drgaj� mu wn�trzno�ci.</p><p>��Mog� ci dzi� czym� s�u�y�? � spyta� Podeen ju� znacznie cichszym g�osem.</p><p>Byk Podeen przez dwadzie�cia lat by� marynarzem i nosi� na swym ciele blizny i r�nego rodzaju pami�tki z tysi�ca port�w �wiata. Z czego Podeen �yje obecnie, Stevens nie wiedzia� i nie chcia� wiedzie�. Wiadomo by�o, �e czasami zatrudnia si� jako wykidaj�o w pubach na Lothian Road i w podejrzanych spelunach w Leith, ale w sensie zarobk�w mog�o to stanowi� jedynie wierzcho�ek g�ry lodowej. Paluchy Podeena by�y tak prze�arte brudem, jakby w�asnor�cznie wygrzebywa� wszystkie brudne interesy z �yznej zgnilizny edynburskiego czarnego rynku.</p><p>��Nie specjalnie, Byku. Tak sobie tylko siedz�.</p><p>��Podajcie �niadanie, dobra? Podw�jne porcje wszystkiego, jak leci.</p><p>Niemal salutuj�c, barman oddali� si�, by przekaza� zam�wienie.</p><p>��Widzisz, nie ty jeden zamawiasz podw�jnie, co nie, Jimmy?</p><p>D�o� marynarza zn�w unios�a si� z plec�w Stevensa, kt�ry ju� skrzywi� si�, spodziewaj�c si� ciosu, jednak tym razem r�ka Podeena spocz�a obok niego na barze. Stevens g�o�no odetchn��.</p><p>��Ci�ki wiecz�r mia�e� wczoraj, co?</p><p>��Niestety nie pami�tam.</p><p>Istotnie p�nym wieczorem usn�� w jednej z sypialni. Potem przysz�a jaka� para, wyci�gn�a go z ��ka i wrzuci�a do wanny. Tam spa� dalej przez kolejne dwie czy trzy godziny. Obudzi� si�, czuj�c straszliw� sztywno�� w karku, plecach i nogach. Wypi� troch� kawy, ale za ma�o, w takich przypadkach zawsze jest za ma�o.</p><p>Potem wyszed� na zimne poranne powietrze, po drodze zatrzyma� si� w sklepiku z gazetami, by pogada� z taks�wkarzami, a w dy�urce portiera w jednym z wielkich hoteli na Princes Street usiad�, by napi� si� gor�cej s�odkiej herbaty i pogada� o futbolu z sennym nocnym portierem. Wiedzia� jednak, �e i tak sko�czy si� na przyj�ciu tutaj, bo by� to jego wolny dzie� i b�dzie chcia� wr�ci� do swojego konika, do sprawy narkotykowej.</p><p>��Byku, du�o jest teraz towaru na rynku?</p><p>��No, to zale�y, co ci� interesuje, Jimmy. M�wi si�, �e zaczynasz troch� za bardzo wtyka� nos w nie swoje sprawy. Najlepiej, gdyby� si� ograniczy� do �agodnych proch�w. Od powa�nego towaru trzymaj si� z daleka.</p><p>��Czy to ma by� jakie� ostrze�enie, czy gro�ba, czy jak? � Stevens nie by� w nastroju do wys�uchiwania gr�b, kiedy mia� na g�owie problem, jak si� pozby� porannego niedzielnego kaca.</p><p>��To jest ostrze�enie przyjacielskie, ostrze�enie od przyjaciela.</p><p>��A ten przyjaciel, to niby kto?</p><p>��Ja, ty g�upi palancie. Nie b�d� wiecznie taki podejrzliwy. S�uchaj, jest troch� marychy na rynku, ale to mniej wi�cej wszystko. Do Leith nikt ju� nie dostarcza powa�nego towaru. To trafia na wybrze�e w Fife albo w okolice Dundee. To znaczy tam, sk�d celnicy praktycznie si� wynie�li. Taka jest prawda.</p><p>��Tyle to sam wiem, Byku, tyle to wiem. Ale tu te� id� dostawy. Widzia�em na w�asne oczy. Nie wiem, co to by�o. Nie wiem, czy to by� powa�ny towar, czy nie. Ale wiem, �e by�em �wiadkiem transakcji. Bardzo niedawno.</p><p>��Jak bardzo?</p><p>��Wczoraj.</p><p>��Gdzie?</p><p>��Calton Hill.</p><p>Podeen potrz�sn�� g�ow�.</p><p>��To nie dotyczy nikogo ani niczego, o czym bym co� wiedzia�, Jimmy.</p><p>Stevens zna� Byka Podeena, zna� go a� za dobrze. Stanowi� �r�d�o dobrych informacji, ale tylko wtedy, gdy tym, kt�rzy mu te informacje dawali, zale�a�o, by co� do Stevensa trafi�o. I dlatego za po�rednictwem Byka panowie od handlu heroin� gotowi byli dawa� mu cynki o rynku konopi. Je�li Stevens podejmie trop, istnia�a szansa, �e handlarze haszyszu i marihuany zostan� schwytani. A to panom od heroiny zostawi wolne pole i niezaspokojony popyt. Plan by� dobrze pomy�lany, sprytna intryga i zak�adana reakcja na ni�. A stawki, o jakie sz�a gra, by�y wysokie. Ale Stevens te� by� sprytnym graczem. Wiedzia�, �e istnieje niepisana umowa, i� do jego sieci nigdy nie trafi� prawdziwe grube ryby, bo to by oznacza�o wzi�cie na celownik znanych w mie�cie biznesmen�w i biurokrat�w, utytu�owanych w�a�cicieli ziemskich i tych wszystkich w�a�cicieli mercedes�w z New Town.</p><p>A do tego nie mo�na by�o oczywi�cie dopu�ci�. Rzucano mu wi�c och�apy, wystarczaj�ce, by drukarnie mia�y co drukowa�, a ludzie, czytaj�c, mogli si� �apa� za g�ow� na my�l, jakim to okropnym miejscem staje si� Edynburg. Zawsze tylko troch�, ale nigdy do ko�ca. I wszystko to Stevens rozumia�. Uczestniczy� w tej grze od tak dawna, �e czasami nachodzi�a go w�tpliwo��, po kt�rej tak naprawd� stronie si� znajduje. A jednak nie to by�o najwa�niejsze.</p><p>��Nic o tym nie wiesz?</p><p>��Nic a nic, Jimmy. Ale pow�sz� troch� w ko�o. Zobacz�, co jest grane. Ale pos�uchaj, ko�o Mackaya otworzyli niedawno nowy bar. Wiesz, o kt�rym m�wi�?</p><p>Stevens skin�� g�ow�.</p><p>��No wi�c � ci�gn�� Podeen � od przodu to jest bar, ale od ty�u � burdel. Je�li ci� to interesuje, to jest tam taka jedna fajna barmank� kt�ra popo�udniami obs�uguje klient�w.</p><p>Stevens u�miechn�� si�. A wi�c pojawi� si� kto� nowy, a starym, czyli prawdziwym pracodawcom Podeena, to si� nie spodoba�o. Wi�c teraz jemu, Stevensowi, daje si� cynk, �eby zechcia� si� zaj�� tym nowym. Na pewno mo�na by z tego zrobi� tytu� na pierwsz� stron� i jednodniow� sensacj�.</p><p>Tylko dlaczego po prostu nie zadzwoni� anonimowo na policj�? Pomy�la�, �e teraz chyba ju� zna odpowied� na to pytanie, cho� niegdy� go to dr�czy�o: graj� w t� gr� wed�ug starodawnych zasad, kt�re wykluczaj� donosicielstwo i wsp�prac� z wrogiem. Jemu zostawiano wi�c do odegrania rol� pos�a�ca, ale takiego, kt�remu przy okazji daje si� do r�ki w�adz�. Wprawdzie niewielk�, ale i tak wi�ksz� ni� ta, na kt�r� m�g�by liczy�, chodz�c wy��cznie prostymi drogami.</p><p>��Dzi�ki, Byku. B�d� o tym pami�ta�.</p><p>W tym momencie przyniesiono Bykowi jedzenie: wielk� stert� podsma�onego i ociekaj�cego t�uszczem boczku, dwa lekko �ci�te jajka z niemal przezroczystym bia�kiem, pieczarki z patelni, grzank� i fasolk� w sosie pomidorowym. Stevens odwr�ci� wzrok i z nag�ym zainteresowaniem skupi� wzrok na podstawce pod piwo, wci�� jeszcze wilgotnej po sobotnim wieczorze.</p><p>��Przejd� do stolika z tym �arciem, dobrze, Jimmy?</p><p>Stevens nie wierzy� we w�asne szcz�cie.</p><p>��Jasne, oczywi�cie, Byku, w porz�dku.</p><p>��No to zdr�wko.</p><p>Stevens zosta� przy barze sam z woni� jedzenia zawis�� w powietrzu. Stwierdzi�, �e barman stoi przed nim i wyci�ga po�yskuj�c� t�uszczem d�o�.</p><p>��Dwa funty sze��dziesi�t � powiedzia�.</p><p>Stevens westchn��. Zapisz to w koszty zbierania do�wiadcze�, pomy�la�, albo w koszty kaca. Ale impreza by�a tego warta, bo pozna� Johna Rebusa. A ten okaza� si� zaprzyja�niony z Gill Templer. Wszystko to razem zaczyna�o si� zbytnio gmatwa�. Ale i fascynowa�. Rebus to z ca�� pewno�ci� ciekawa posta�, cho� fizycznie zupe�nie do brata niepodobna. Wygl�da na uczciwego faceta, ale jak z zewn�trz rozpozna� przekupionego glin�? U takiego to przecie� wn�trze jest zgni�e. A wi�c Rebus spotyka si� z Gill Templer. Przypomnia� sobie ten wiecz�r sp�dzony kiedy� z ni� i wzdrygn�� si�. Wtedy na pewno osi�gn�� dno.</p><p>Zapali� papierosa, dzi� dopiero drugiego. G�ow� mia� wci�� jeszcze ci�k�, ale �o��dek troch� si� uspokoi�. By� mo�e uda mu si� nawet co� zje��. Rebus wygl�da na twardziela, ale nie na takiego, jakim by� dziesi�� lat temu. W tej chwili pewnie le�y w ��ku z Gill Templer. Skurwiel. Szcz�liwy skurwiel. W �o��dku poczu� d�gni�cie zimnej zazdro�ci. Papieros ju� mu zacz�� smakowa�. S�czy� w niego na powr�t ch�� do �ycia i si��, przynajmniej tak mu si� zdawa�o. Ale wiedzia� te�, �e jednocze�nie go rujnuje, �e mu drze wn�trzno�ci na czarne, osmolone strz�py. Do diab�a z tym. Pali�, bo bez papieros�w nie potrafi� my�le�. A teraz musia� w�a�nie pomy�le�.</p><p>��Hej, podaj dubla, co?</p><p>Barman zbli�y� si�.</p><p>��Znaczy jeszcze jeden sok pomara�czowy?</p><p>Stevens spojrza� na niego z niedowierzaniem.</p><p>��Nie wyg�upiaj si� � powiedzia� � whisky, szkock� kuropatw� [The Famous Grouse � dos�ownie: S�ynna Szkocka Kuropatwa, znana marka szkockiej whisky.], je�li ta etykieta na butelce nie k�amie.</p><p>��My si� tu w takie rzeczy nie bawimy.</p><p>��Ciesz� si�.</p><p>Wypi� whisky i od razu poczu� si� lepiej. Ale potem zn�w zacz�o go wierci�. Poszed� do toalety, ale z uwagi na panuj�cy w niej smr�d zrobi�o mu si� jeszcze gorzej. Nachyli� si� nad umywalk� i g�o�no, cho� bezskutecznie charcz�c, wydoby� z siebie kilka �luzowatych baniek. Trzeba sko�czy� z tym piciem. I trzeba sko�czy� z tymi papierochami. Jedno i drugie go zabija, tyle �e jednocze�nie jedno i drugie utrzymuje go przy �yciu.</p><p>Do stolika Byka Podeena podszed� zlany potem, czuj�c si� du�o starzej ni� na swoje lata.</p><p>��To by�o niez�e �niadanko, ca�kiem niez�e � powiedzia� wielkolud, a jego oczy b�yszcza�y jak u dziecka.</p><p>Stevens usiad� obok niego.</p><p>��No to powiedz mi teraz, co wiesz o przekr�conych glinach? � zapyta�.</p></section><section><title><p>12</p></title><p>��Cze��, tatusiu.</p><p>Mia�a jedena�cie lat, ale wygl�da�a, m�wi�a i u�miecha�a si� jak kto� du�o starszy: tak gdzie� mi�dzy jedena�cie a dwadzie�cia jeden. Taki wp�yw na jego c�rk� mia�o mieszkanie z Rhon�. Cmokn�� j� w policzek i przypomnia� sobie po�egnalne cmokni�cie Gill. Pachnia�o od niej perfumami, a jej oczy wygl�da�y na lekko podmalowane.</p><p>M�g�by Rhon� za to zabi�.</p><p>��Cze��, Sammy � odpowiedzia�.</p><p>��Mama m�wi, �e jak teraz tak szybko dorastam, to powinno si� do mnie m�wi� Samantha, ale ty chyba mo�esz m�wi� Sammy.</p><p>��No c�, Samantho, mama wie najlepiej.</p><p>Rzuci� spojrzenie za oddalaj�c� si� sylwetk� �ony i pomy�la�, �e te r�ne sp�aszczenia, kr�g�o�ci i uwypuklenia jej cia�a mo�na by�o uzyska� jedynie dzi�ki zastosowaniu jakiego� supergorsetu. Z ulg� stwierdzi�, �e nie jest w a� tak dobrej formie, jakby to mog�o wynika� z jej wypowiedzi podczas ich niecz�stych rozm�w telefonicznych. Wsiad�a do samochodu, ani razu si� nie ogl�daj�c. By� to niewielki, ale drogi model i po jednej stronie mia� do�� znaczne wgniecenie. Rebusa bardzo ono uradowa�o.</p><p>Pami�ta�, �e kiedy si� kochali, lubi�a podziwia� swoje cia�o i wychwala� mi�kk�, aksamitn� sk�r� � nazywa�a j� �wyk�adzin�� � na swych udach i plecach. Dzi� popatrzy�a na niego zimnymi, niemal niewidz�cymi oczami, i dojrza�a w jego oczach wyraz seksualnego spe�nienia. Zaraz potem odwr�ci�a si� na pi�cie. Wi�c to prawda: nadal potrafi�a zajrze� wprost do jego serca. Tyle, �e nigdy nie potrafi�a zajrze� mu do duszy. Ta cz�� jego osobowo�ci zawsze pozostawa�a dla niej ca�kowicie obca.</p><p>��No to, na co masz ochot�?</p><p>Stali u wej�cia do Princes Street Gardens, w rejonie wielu znanych atrakcji turystycznych Edynburga. Troch� ludzi kr�ci�o si� w pobli�u zamkni�tych w niedziel� sklep�w na Princes Street, inni siedzieli na parkowych �awkach, karmi�c okruszkami go��bie i wiewi�rki, jeszcze inni oddawali si� czytaniu opas�ych niedzielnych wyda� gazet. Nad wszystkimi wznosi�a si� bry�a zamku, na kt�rego szczycie �opota�a flaga szarpana typow�, a� za dobrze znan� wszystkim rze�k� bryz�. Gotycka strza�a pomnika Scotta [Gotycka budowla wysoko�ci 60 metr�w uko�czona w 1846 roku, u st�p kt�rej znajduje si� pomnik Sir Waltera Scotta, najs�ynniejszego szkockiego poety i pisarza XIX wieku.] wskazywa�a wiernym w�a�ciwy kierunek, ale w�r�d turyst�w fotografuj�cych pomnik kosztownymi japo�skimi aparatami niewielu zdawa�o si� interesowa� jego symbolicznym znaczeniem lub jego fizyczn� postaci�. Wa�ne by mie� fotk�, kt�r� b�dzie mo�na zawie�� do domu i pokazywa� znajomym. Tury�ci tak wiele czasu po�wi�caj� na robienie zdj��, �e nie wystarcza go im ju� na ogl�danie czegokolwiek. Odwrotnie ni� m�odzi, kt�rzy zbyt s� zaj�ci rado�ci� prze�ywania, by traci� czas na sztuczne utrwalanie obraz�w.</p><p>��No to, na co masz ochot�?</p><p>Turystyczna wersja jego metropolii. Turyst�w nigdy nie interesowa�y osiedla mieszkaniowe otaczaj�ce centraln� cz�� miasta. Nigdy nie zapuszczali si� do Pilton, do Niddrie czy do Oxgangs, by aresztowa� tam kogo� w bloku z zasikan� klatk� schodow�; nie obchodzili ich r�wnie� narkomani i dealerzy narkotyk�w kr�c�cy si� po Leith; oboj�tna im by�a powszechna korupcja w�r�d miejskiej elity i drobne kradzie�e pope�niane przez ludzi tak dalece otumanionych materialistyczn� filozofi� �ycia, �e kradzie� wydawa�a im si� jedynym sposobem na zdobycie tego, co uwa�ali za niezb�dne. I niemal na pewno nie zdawali sobie sprawy (bo w ko�cu nie po to przyjechali, by czyta� lokalne gazety lub ogl�da� lokaln� telewizj�) z istnienia najnowszej gwiazdy medialnej: mordercy dzieci, kt�rego policja nie mo�e schwyta� � mordercy, kt�ry wci�gn�� do ob��dnego ta�ca si�y prawa i porz�dku, nie zostawiaj�c im �adnej poszlaki czy motyw�w swego post�powania i nie daj�c cienia szansy na schwytanie go, chyba �e sam si� potknie. I dlatego wsp�czu� Gill jej zadania. I wsp�czu� sam sobie. I wsp�czu� ca�emu miastu, ��cznie z jego oszustami i bandziorami, dziwkami i hazardzistami, �yciowymi pechowcami i szcz�ciarzami.</p><p>��No to, na co masz ochot�?</p><p>Jego c�rka wzruszy�a ramionami.</p><p>��Bo ja wiem? Mo�e po�azi�? Albo p�j�� na pizz�? Albo do kina?</p><p>Poszli po�azi�.</p><empty-line/><p>John Rebus pozna� Rhon� Phillips tu� po wst�pieniu do policji. Nied�ugo przedtem prze�y� nerwowe za�amanie (�John, a dlaczego odszed�e� z wojska?�) i przechodzi� rekonwalescencj� w rybackiej wiosce na wybrze�u w Fife, cho� nie przyzna� si� wtedy bratu, �e przebywa w s�siedztwie.</p><p>Podczas pierwszego urlopu, na jaki uda� si� od rozpocz�cia pracy w policji � pierwszego od wielu lat prawdziwego urlopu, wszystkie poprzednie bowiem po�wi�cone by�y na szkolenia lub przygotowania do egzamin�w � Rebus wr�ci� do tej samej rybackiej wioski i tam pozna� Rhon�. By�a nauczycielk� w miejscowej szkole i mia�a ju� za sob� jedno dramatycznie kr�tkie i nieszcz�liwe ma��e�stwo. W Johnie Rebusie dostrzeg�a materia� na silnego i troskliwego m�a, takiego, kt�ry nie umknie w trakcie b�jki, ale te� takiego, kt�rym b�dzie mog�a si� zaopiekowa�, albowiem pod jego zewn�trzn� twardo�ci� dostrzega�a wewn�trzn� krucho��. Widzia�a, �e wci�� prze�laduj� go wspomnienia lat sp�dzonych w wojsku, zw�aszcza w �s�u�bach specjalnych�. Niekiedy budzi� si� z krzykiem po�rodku nocy, a czasami zaczyna� p�aka�, kiedy si� kochali, p�aka� bezg�o�nie tak, �e jego wielkie �zy zrasza�y jej piersi. Nie chcia� o tym m�wi�, a ona go do tego nie zmusza�a. Wiedzia�a jedynie, �e w okresie rekruckim straci� przyjaciela i to przemawia�o do tkwi�cego w niej dziecka i budzi�o uczucia macierzy�skie. Wygl�da� na idealnego kandydata. Mo�e wr�cz zbyt idealnego.</p><p>Ale to nieprawda. Nie powinien si� w og�le �eni�. Niemniej z pocz�tku ich �ycie uk�ada�o si� do�� szcz�liwie i do chwili urodzenia Samanthy Rhona by�a nauczycielk� angielskiego w Edynburgu. Potem jednak drobne sprzeczki i walka o prymat stopniowo przekszta�ci�y si� w okresy zapiek�ej i niepohamowanej niech�ci i podejrzliwo�ci. Czy ona spotyka si� z innym m�czyzn�, nauczycielem z jej szko�y? Czy on ma jak�� inn� kobiet�, �e tak ci�gle znika z domu na te dodatkowe s�u�by? Czy ona za�ywa narkotyki, a on o tym nic nie wie? Czy on bierze �ap�wki, a ona o tym nic nie wie? W rzeczywisto�ci odpowied� na wszystkie te pytania brzmia�a �nie�, tyle �e tak naprawd� nie o to chyba chodzi�o. W istocie chodzi�o o co� znacznie powa�niejszego, jednak �adne z nich nie zda�o sobie w por� sprawy z nieuchronno�ci wydarze�, wi�c pr�bowali co jaki� czas przytuli� si� do siebie i zn�w sobie wzajemnie wybaczy�, jakby byli bohaterami jakiej� bajki z mora�em albo grali w ckliwej operze mydlanej. Bo przecie� oboje byli zgodni, �e powinni przede wszystkim my�le� o szcz�ciu dziecka.</p><p>A dziecko, czyli Samantha, przeistacza�o si� teraz w m�od� kobiet� i Rebus zauwa�y�, �e od czasu do czasu rzuca na ni� ukradkiem spojrzenia pe�ne uznania (co budzi�o w nim poczucie winy, a co go jednak nie powstrzymywa�o) i przypatruje si� jej podczas spaceru po parku, wok� zamku i w drodze do kina ABC na Lothian Road. Nie by�a pi�kna, bo pi�kna mo�e by� tylko dojrza�a kobieta, ale z niez�omn� pewno�ci� siebie wyra�nie do tego zmierza�a, i to ju� go zatyka�o i w dostatecznym stopniu przera�a�o. W ko�cu by� jej ojcem. Przecie� to musi budzi� jakie� uczucia. To naturalne.</p><p>��Mam ci opowiedzie� o nowym ch�opaku mamy?</p><p>��Dobrze wiesz, �e tak.</p><p>Zachichota�a po dziewcz�cemu � wi�c jednak co� z dziecka w niej jeszcze zosta�o � cho� nawet ten chichot brzmia� ju� jako� inaczej, wydawa� si� bardziej opanowany i bardziej kobiecy.</p><p>��Podobno jest poet�, ale �adnej ksi��ki jeszcze nie napisa�, ani nic takiego. Jego wiersze i tak s� do kitu, ale mama nie chce mu tego powiedzie�. Ona uwa�a, �e jego zalety le�� gdzie indziej.</p><p>Czy ta jej �doros�a� gadanina by�a po to, by zrobi� na nim wra�enie? Pomy�la�, �e pewnie tak.</p><p>��A ile on ma lat? � spyta� Rebus i a� si� skrzywi� na my�l o swojej pr�no�ci przezieraj�cej z tego pytania.</p><p>��Nie wiem. Mo�e ze dwadzie�cia.</p><p>Zapomnia� o pr�no�ci i poczu� w�ciek�o��. Dwadzie�cia! To teraz ju� zacz�a nia�czy� dzieci. M�j Bo�e. Jak to wszystko musi si� odbija� na Sammy? Na Samancie, kt�rej si� zdaje, �e jest ju� doros�a. A� si� ba� pomy�le�, przecie� nie zna si� na psychoanalizie. To specjalno�� Rhony, w ka�dym razie kiedy� by�a.</p><p>��M�wi� ci, tato, on jest okropnym poet�. To ju� ja pisz� w szkole lepsze wypracowania, ni� on te swoje poezje. Po wakacjach id� do gimnazjum. B�dzie �miesznie chodzi� do tej samej szko�y, w kt�rej uczy mama.</p><p>��Tak, to prawda. � Rebusa zacz�o n�ka� okropne przeczucie. Poeta, dwadzie�cia lat. � A jak si� ten ch�opak nazywa? � zapyta�.</p><p>��Andrew � odpowiedzia�a. � Andrew Anderson. �miesznie brzmi, nie? On jest nawet do�� mi�y, tylko troch� dziwny.</p><p>Rebus zakl�� pod nosem. Syn Andersona. Wi�c w�drowny poeta, syn tego okropnego Andersona, r�nie jego �on�. Co za ironia losu! Nie wiedzia�, czy ma si� �mia�, czy p�aka�. �miech wyda� mu si� odrobin� bardziej na miejscu.</p><p>��Z czego si� �miejesz, tatusiu?</p><p>��Nic takiego, Samantho. Po prostu ze szcz�cia, nic wi�cej. O czym to m�wi�a�?</p><p>��M�wi�am, �e mama pozna�a go w bibliotece. Cz�sto tam chodzimy. Mama lubi literackie ksi��ki, ale ja wol� te o mi�o�ci i przygodowe. Nigdy nie mog� zrozumie� ksi��ek, kt�re czyta mama. Czy ty te� czyta�e� takie ksi��ki jak ona, kiedy byli�cie� zanim ty�?</p><p>��Tak, tak, czytali�my razem. Tyle, �e ja te� ich nigdy nie rozumia�em, wi�c si� nie przejmuj. Ciesz� si�, �e du�o czytasz. A co to za biblioteka?</p><p>��Bardzo wielka, ale zbiera si� tam mn�stwo w��cz�g�w, �eby sobie pospa� i jak najd�u�ej posiedzie�. Bior� jak�� ksi��k�, siadaj� i od razu usypiaj�. I strasznie �mierdz�.</p><p>��Nie musisz obok nich siada�, prawda? Najlepiej zostawi� ich w spokoju.</p><p>��Tak, tatusiu � powiedzia�a to tonem lekkiego wyrzutu, jakby ostrzegaj�c, �e nie potrzebuje od niego �adnych ojcowskich rad.</p><p>��To jak, masz ochot� na kino?</p><p>Ale kino by�o zamkni�te, poszli wi�c do lodziarni na Tollcross. Rebus patrzy�, jak Samantha nabiera sobie pi�� r�nych smak�w z lady Knickerbocker Glory. By�a jeszcze wci�� w szczeni�cym wieku, kiedy mo�na je��, co si� chce, i nie przybiera� ani grama na wadze. Rebus mia� bolesn� �wiadomo��, �e w rezultacie wieloletniego nie kontrolowanego dogadzania swemu �o��dkowi mocno przyty�. S�czy� wi�c teraz cappuccino (bez cukru) i spode �ba obserwowa�, jak grupa wyrostk�w przy s�siednim stoliku przygl�da si� jego c�rce i jemu, co� mi�dzy sob� szepc�c i chichoc�c. Odgarn�li do ty�u czupryny i z takim przej�ciem palili, jakby wci�gali w p�uca samo �ycie. Gdyby Sammy tu nie by�o, to by ich pewnie aresztowa� za umy�lne szkodzenie zdrowiu.</p><p>A poza tym zazdro�ci� im, �e mog� pali�. Nie pali� w obecno�ci Sammy: nie lubi�a, jak pali. Podobnie jak jej matka, kt�ra kiedy� dawno, bardzo dawno temu wrzeszcza�a na niego, �eby przesta� pali�, i chowa�a mu papierosy i zapalniczk�. Zrobi� sobie wtedy w ca�ym mieszkaniu sie� schowk�w na papierosy i zapa�ki. Pali� na przek�r i zwyci�sko �miej�c si�, wchodzi� do pokoju z kolejnym �arz�cym si� papierosem w ustach, a wtedy Rhona wrzeszcza�a, �eby zgasi� to �wi�stwo i goni�a Rebusa wok� mebli, machaj�c r�kami i pr�buj�c mu wytr�ci� papierosa z ust.</p><p>To by�y szcz�liwe czasy, czasy k��tni przesyconych mi�o�ci�.</p><p>��Co w szkole?</p><p>��W porz�dku. Ty si� zajmujesz tymi morderstwami?</p><p>��Tak. � Bo�e, on sam by�by teraz zdolny zamordowa� za papierosa, rozszarpa� tego pal�cego smarkacza.</p><p>��Z�apiecie go?</p><p>��Tak.</p><p>��Tatusiu, a co on robi tym dziewczynom? � Stara�a si�, by jej wzrok wbity w niemal ju� pust� miseczk� po lodach zachowa� oboj�tny wyraz.</p><p>��Nic im nie robi.</p><p>��Tylko je morduje?</p><p>Wargi mia�a poblad�e i nagle zn�w by�a jego dzieckiem, c�reczk� szukaj�c� u niego opieki. Rebus mia� ochot� j� obj��, przytuli� i zapewni�, �e wielki z�y �wiat jest tam, nie tutaj, �e tu jest bezpieczna. Zamiast tego powiedzia�:</p><p>��Tylko.</p><p>��To ciesz� si�, �e tylko.</p><p>Ch�opcy pogwizdywali teraz, pr�buj�c przyci�gn�� jej uwag�. Rebus poczu� jak mu si� twarz czerwieni. Kiedy indziej, ka�dego innego dnia poza dzisiejszym, podszed�by do nich i da� ich bezczelnym g�bom poczu�, co to znaczy prawo. Ale nie by� na s�u�bie. Sp�dza� mi�e popo�udnie z c�rk�, b�d�c� ubocznym rezultatem jednego orgazmu, w wyniku kt�rego jakiemu� ruchliwemu plemnikowi uda�o si� wysforowa� w ca�ym tym �luzie i przep�yn�� drog� do mety. Niew�tpliwie w tym momencie Rhona si�ga�a ju� po ksi��k�, po t� jej literatur�, po uprzednim odsuni�ciu od siebie bez jednego s�owa zwiotcza�ego cia�a kochanka. Czy przez ca�y czas my�la�a o tych swoich ksi��kach? By� mo�e. A on, porzucony kochanek, ogarni�ty uczuciem pustki i przygn�bienia czu� si� nagle niepotrzebny, jakby nie nast�pi�o mi�dzy nimi �adne porozumienie. To by�o jej zwyci�stwo.</p><p><emphasis>A potem nagle poca�unkowi towarzyszy� jego krzyk. Krzyk t�sknoty i samotno�ci.</emphasis></p><p><emphasis>Wypu�cie mnie. Wypu�cie mnie�</emphasis></p><p>��Chod�my ju� st�d.</p><p>��Dobrze.</p><p>I kiedy przechodzili obok stolika ch�opak�w, wci�� popisuj�cych si� i robi�cych ma�pie miny z trudem maskuj�ce ��dz� w ich oczach, Samantha u�miechn�a si� do kt�rego� z nich. Ona si� do nich u�miecha!</p><p>Rebus zaczerpn�� g��boko �wie�ego powietrza i pomy�la�, �e jego �wiat do tego wszystkiego nie pasuje. By� mo�e jego wiara w odmienn� rzeczywisto�� bierze si� st�d, �e jego codzienne �ycie obraca si� wok� takich strasznych i bolesnych spraw. Bo je�li tylko na tym ma to wszystko polega�, to �ycie jest naj�a�o�niejszym wynalazkiem wszech czas�w. M�g�by zabi� tych ch�opak�w i zamkn�� swoj� c�rk�, byle by j� ochroni� przed tym, do czego j� ci�gnie � i co kiedy� niew�tpliwie osi�gnie. Zda� sobie spraw�, �e w�a�ciwie nie ma jej nic do powiedzenia, ci ch�opcy za� tak; �e poza wi�zami krwi nic go z ni� nie ��czy. Niebo by�o ci�kie jak w wagnerowskiej operze i ciemne jak dusza mordercy, a �wiat Johna Rebusa grozi� runi�ciem w gruzy.</p><p>��Ju� czas � powiedzia�a, id�c obok niego, a jednocze�nie o ile� od niego silniejsza i bardziej pe�na �ycia. � Ju� czas.</p><p>Rzeczywi�cie mia�a racj�.</p><p>��Lepiej si� pospieszmy � odpar� Rebus. � Chyba b�dzie pada�.</p><empty-line/><p>Czu� zm�czenie i przypomnia� sobie, �e przecie� w og�le nie spa�, �e przez ca�� kr�tk� noc fizycznie si� eksploatowa�. Wr�ci� do domu taks�wk� � do diab�a z oszcz�dno�ciami � i wspi�� si� po kr�conej klatce schodowej do swych drzwi. Smr�d po kotach by� obezw�adniaj�cy. W szpar� drzwi do jego mieszkania wetkni�ta by�a koperta bez stempla i bez znaczka. G�o�no zakl��.</p><p>Ten bydlak jest wsz�dzie, wsz�dzie, tyle �e niewidzialny. Rozerwa� kopert� i przeczyta�.</p><empty-line/><p>NIC Z TEGO NIE WYNIKA. NIC A NIC.</p><p>PRAWDA? PODPISANO</p><empty-line/><p>Ale list nie by� podpisany, w ka�dym razie brak by�o na nim odr�cznego podpisu. Tyle �e w kopercie, jak czyja� zabaweczka, znajdowa� si� kawa�ek zawi�zanego na supe� szpagatu.</p><p>��Dlaczego pan mi to robi, panie Supe�? � powiedzia� Rebus g�o�no, bior�c szpagat w palce. � I o co panu chodzi?</p><p>W mieszkaniu by�o zimno jak w psiarni: piec centralnego ogrzewania zn�w zgas�.</p></section></section><section><title><p>Cz�� trzecia</p></title><section><subtitle>SUPE�</subtitle></section><section><title><p>13</p></title><p>Przeczuwaj�c, �e Dusiciel z Edynburga nie rozp�ynie si� znienacka we mgle nocnej, media z�apa�y byka za rogi i w pe�ni si� zaanga�owa�y. Cz�onkowie ekip telewizyjnych zaj�li wi�kszo�� najlepszych pokoi hotelowych w mie�cie, co miasto powita�o z zadowoleniem, jako �e sezon turystyczny jeszcze si� na dobre nie rozkr�ci�.</p><p>Tom Jameson nie ust�powa� w tym innym wydawcom i do obs�ugi �ledztwa oddelegowa� a� czterech reporter�w. Nie m�g� jednak nie zauwa�y�, �e Jim Stevens nie jest w najlepszej formie. Wydawa� si� ma�o zaanga�owany w ca�� spraw� � co u dziennikarza nigdy nie jest dobrym symptomem. Jamesona to zaniepokoi�o. Stevens by� jego najlepszym reporterem, by� znakiem firmowym gazety. Trzeba b�dzie wkr�tce z nim porozmawia�.</p><empty-line/><p>W miar� rozwoju �ledztwa i coraz wi�kszego zainteresowania medi�w kontakty Johna Rebusa z Gill Templer ogranicza�y si� do rozm�w telefonicznych i przypadkowych spotka� w komendzie lub jej pobli�u. Rebus niemal nie zagl�da� do swojego starego biura. Sam sta� si� niejako ofiar� �ledztwa w sprawie Dusiciela, dosta� bowiem polecenie s�u�bowe, by absolutnie wszystko inne od�o�y� na bok. O wszystkim innym m�g� wi�c tylko my�le�: o Gill, o anonimach, o tym, czy jego samoch�d przejdzie pomy�lnie obowi�zkowe badanie techniczne. I przez ca�y czas spode �ba obserwowa� Andersena, ojca kochanka Rhony, obserwowa�, jak ten rozpaczliwie miota si�, poszukuj�c jakiego� motywu, jakiego� punktu zaczepienia, czegokolwiek. Sprawia�o mu to niemal przyjemno��.</p><p>Je�li chodzi o anonimy, Rebus praktycznie wykluczy� z kr�gu podejrzanych �on� i c�rk�. Male�ka plamka na ostatnim li�cie pana Sup�a zosta�a przebadana w laboratorium kryminalistycznym (kosztowa�o go to jedno du�e piwo) i okaza�a si� by� �ladem krwi. Mo�e nadawca skaleczy� si� w palec przy odcinaniu kawa�ka szpagatu? Kolejna drobna zagadka. Ca�e �ycie Rebusa pe�ne by�o przer�nych zagadek, a jedn� z bardziej irytuj�cych by�o to, gdzie si� podziewa dziesi�� papieros�w jego dziennej normy. P�nym popo�udniem bra� paczk� do r�ki, przelicza� zawarto�� i wychodzi�o mu, �e wypali� ju� ca�odzienn� racj� dziesi�ciu papieros�w. A to by� absurd. Z trudem przypomina� sobie wypalenie cho�by jednego z dziesi�ciu, nie m�wi�c ju� o ca�ej dziesi�tce. Przeliczenie niedopa�k�w w popielniczce dostarcza�o empirycznego dowodu, przed kt�rym musia�y ust�pi� wszelkie jego protesty, ale i tak by�o to cholernie dziwne. Zupe�nie, jakby fragmenty jego �ycia wy��czone by�y ze �wiadomo�ci.</p><p>Jego tymczasowym miejscem pracy by�a teraz sala operacyjna w komendzie, podczas gdy biedny Jack wci�� jeszcze kr��y� od domu do domu. Ze swego dogodnego punktu obserwacyjnego widzia� jak Anderson si� szamoce. Nic dziwnego, �e syn takiego faceta te� nie b�yszczy inteligencj�. Do obowi�zk�w Rebusa nale�a�o r�wnie� odbieranie niezliczonych telefon�w � pocz�wszy od tych, kt�rzy chcieli tylko okaza� pomoc, a� po walni�tych szale�c�w, kt�rzy przez telefon przyznawali si� do winy � jak i prowadzenie o przer�nych porach dnia i nocy przes�ucha� podejrzanych. By�y tego setki, a wszystko nale�a�o spisa� i posegregowa� wed�ug jakiego� klucza wa�no�ci. By�o to zadanie szalenie czasoch�onne, poniewa� istnia�a jednak mo�liwo��, �e z kt�rej� z tych rozm�w wy�oni si� jaki� trop, Rebus nie pozwala� sobie na jak�kolwiek fuszerk�.</p><p>W zat�oczonym dusznym bufecie zapali� papierosa numer jedena�cie, ok�amuj�c si�, �e po�ycza go z jutrzejszej racji, i zabra� si� do czytania dzisiejszej gazety. Panowie reporterzy najwyra�niej wyczerpali ju� standardowe s�ownictwo i poszukiwali teraz nowych, szokuj�cych przymiotnik�w. Odra�aj�ce, szalone, brutalne zbrodnie Dusiciela. Rozbestwiony, zdemoralizowany, seksualnie zboczony zbrodniarz. (Nikomu nie przeszkadza�o, �e morderca nie molestowa� swych ofiar seksualnie). Fetyszysta szkolnych fartuszk�w! �Co robi nasza policja? Technika ca�ego �wiata nie zast�pi poczucia bezpiecze�stwa, jakie daj� nam nasi st�jkowi patroluj�cy ulice. ONI S� NAM POTRZEBNI JU��. To opinia Jamesa Stevensa, naszego reportera do spraw kryminalnych. Rebus pami�ta� tego przysadzistego, ur�ni�tego faceta na imprezie. Zapami�ta� te� wyraz jego twarzy na d�wi�k nazwiska Rebus. Dziwne zachowanie. Wszystko w tej sprawie by�o cholernie dziwne. Rebus od�o�y� gazet�. Ci reporterzy! W my�lach raz jeszcze �yczy� Gill pomy�lno�ci w pracy. Przyjrza� si� rozmazanemu zdj�ciu na pierwszej stronie tabloidu. Przedstawia�o dziewczynk� z kr�tko obci�tymi w�osami i niezbyt bystr� buzi�. Nerwowo si� u�miecha�a, jakby zdj�cie j� zaskoczy�o. Mi�dzy przednimi z�bami wida� by�o sympatyczn� szpark�. Biedna Nicola Turner, lat dwana�cie, uczennica jednej ze szk� w po�udniowej cz�ci miasta. Nic jej nie ��czy�o z poprzednimi ofiarami. Nie by�o �adnych widocznych go�ym okiem powi�za�, a dodatkowo morderca przeni�s� si� o rok wy�ej i tym razem wybra� ofiar� z gimnazjum. A wi�c nawet w wyborze grup wiekowych nie zanosi�o si� na jak�� regularno��. Przypadkowo�� jego dzia�a� wydawa�a si� by� ca�kowita. Andersena doprowadza�o to do sza�u.</p><p>Tyle �e Anderson nigdy by si� oczywi�cie nie zdoby� na przyznanie, �e zab�jca zwi�za� jego ukochan� policj� w supe�. Zwi�za� j� w ciasny w�ze�. Przecie� gdzie� musz� by� jakie� �lady. Po prostu musz�. Rebus popija� kaw� i czu� jak mu w g�owie wiruje. Poczu� si� jak detektyw z taniego krymina�u i zamarzy�, by m�g� zajrze� na ostatni� stron� i sko�czy� z tym ca�ym zamieszaniem, ze �mierci�, z ca�ym tym szale�stwem i z zawrotami g�owy.</p><empty-line/><p>Po powrocie do sali operacyjnej zebra� zapiski z wszystkich telefon�w, jakie odebrano podczas jego przerwy. Telefonistki pracowa�y bez chwili wytchnienia, stoj�cy za� obok nich teleks niemal bez przerwy drukowa� kolejne doniesienia zawieraj�ce informacje, kt�re kto� gdzie� na jakim� posterunku policji w innym zak�tku kraju uzna� za istotne dla �ledztwa.</p><p>Anderson przebi� si� przez to ca�e zamieszanie jak przez g�st� mg��.</p><p>��Potrzebny nam samoch�d, Rebus. Jego samoch�d. Chc� w ci�gu godziny mie� na swoim biurku zestawienie wszystkich doniesie� o m�czyznach jad�cych w towarzystwie dzieci. Chc� mie� samoch�d tego sukinsyna.</p><p>��Tak jest, panie inspektorze.</p><p>I ju� go nie by�o, ju� odp�yn�� w oparach tak g�stych, �e ka�dy normalny cz�owiek by si� w nich zagubi�. Ka�dy z wyj�tkiem �niezniszczalnego Andersona�, kt�rego �adne niebezpiecze�stwo si� nie ima. Jest przez to naprawd� upierdliwy, pomy�la� Rebus, grzebi�c na biurku w stertach papier�w, kt�re teoretycznie by�y u�o�one w jakim� porz�dku.</p><p>Samochody. Anderson �yczy sobie samochod�w, wi�c samochody dostanie. Dzwoni�cy przysi�gali na Bibli�, �e widzieli m�czyzn� w niebieskim escorcie, bia�ym capri, fioletowym mini, ��tym bmw i srebrnym TR7, w przerobionej karetce, w furgonetce z lodami (w tym przypadku dzwoni�cy m�wi� z w�oskim akcentem i chcia� pozosta� anonimowy) i w wielkim rolls-roysie z personalnymi tablicami rejestracyjnymi. Dobrze, wi�c wrzu�my je wszystkie do komputera i niech komputer sprawdzi wszystkie niebieskie escorty, bia�e capri i rolls-royce�y w ca�ej Wielkiej Brytanii. I jak ju� b�dziemy mie� te informacje w zasi�gu r�ki, to� to co dalej? Znowu kr��enie od domu do domu? Znowu spisywanie protoko��w i rozm�w telefonicznych? Kolejne przes�uchania i zn�w zawracanie g�owy? Ale niewa�ne, Anderson poradzi sobie z tym wszystkim, nieustraszony my�liwy brn�cy przez d�ungl� swego osobistego �wiata, a� w ko�cu dotrze do czystego, s�onecznego i nieskalanego brzegu, zupe�nie jak w reklamie proszku do prania. Potr�jne hurra!</p><p>Hip hip!</p><p>Rebus ju� w wojsku znienawidzi� ca�� t� gr� pozor�w, a du�o tego wtedy by�o. Ale kiedy go w ko�cu dopu�cili do prawdziwej s�u�by, okaza� si� dobrym �o�nierzem, nawet bardzo dobrym. Tylko �e wtedy, op�tany szale�czym pomys�em, wyst�pi� o wcielenie go do SAS i od tego momentu sko�czy�y si� pozory, a zacz�o prawdziwe piek�o. Kazali mu od dworca kolejowego do obozu biec za jeepem, w kt�rym jecha� jego sier�ant. Torturowali go dwudziestogodzinnymi marszami i �wiczeniami prowadzonymi przez brutalnych instruktor�w, niczego mu nie oszcz�dzono. A kiedy Gordon Reeve i on zdobyli wreszcie stopie� podoficerski, SAS zorganizowa�o im jeszcze jedn� pr�b� i posun�o si� w tym o krok za daleko. Uwi�ziono ich, przes�uchiwano, g�odzono, truto, a wszystko po to, by wydoby� z nich strz�py bezwarto�ciowej informacji, kilka s��w dowodz�cych, �e uda�o si� ich z�ama�. Dwie nagie, dr��ce z zimna istoty z workami na g�owach, tul�ce si� do siebie z zimna.</p><p>��Chc� mie� to zestawienie w ci�gu godziny, Rebus � zawo�a� Anderson, zn�w przep�ywaj�c obok.</p><p>Dostanie to swoje zestawienie.</p><p>Dostanie ten funt och�ap�w.</p><p>Jack Morton wr�ci� z obola�ymi nogami i w niezbyt pogodnym nastroju. Przywl�k� si� do biurka Rebusa z plikiem papier�w pod pach� i papierosem w d�oni.</p><p>��Popatrz tylko na to � powiedzia�, unosz�c nog�. Nogawk� spodni mia� rozdart� na d�ugo�ci co najmniej trzydziestu centymetr�w.</p><p>��A tobie co si� sta�o?</p><p>��A jak my�lisz? Cholerny owczarek mnie dopad�, to mi si� sta�o. I my�lisz, �e co� z tego mam? Akurat.</p><p>��Mo�esz wyst�pi� o odszkodowanie.</p><p>��I po co? Wyjd� tylko na durnia.</p><p>Morton przyci�gn�� sobie krzes�o do biurka.</p><p>��Nad czym siedzisz? � spyta�, usadawiaj�c si� na krze�le z wyra�n� ulg�.</p><p>��Nad samochodami. Nad ca�� mas� samochod�w.</p><p>��Masz ochot� p�niej na drinka?</p><p>Rebus popatrzy� na zegarek i zastanowi� si�.</p><p>��Niewykluczone, Jack. Chodzi o to, �e licz� dzi� wieczorem na randk�.</p><p>��Z ol�niewaj�c� pani� inspektor Templer?</p><p>��A ty sk�d o tym wiesz? � Rebus wygl�da� na szczerze zaskoczonego.</p><p>��Daj spok�j, John. Takich rzeczy nie da si� utrzyma� w tajemnicy. W ka�dym razie nie w �rodowisku policjant�w. Lepiej uwa�aj. Znasz regulamin.</p><p>��Tak, wiem. Czy Anderson te� o tym wie?</p><p>��A m�wi� ci co�?</p><p>��Nie.</p><p>��To znaczy, �e nie mo�e nic wiedzie�, nie?</p><p>��By�by z ciebie dobry detektyw, synku. Policja potrzebuje takich jak ty.</p><p>��My�lisz �e nie wiem, tatu�ku.</p><p>Rebus zaj�� si� zapalaniem papierosa numer dwana�cie. To rzeczywi�cie by�a prawda. W komisariacie policji nie dawa�o si� niczego utrzyma� w tajemnicy, w ka�dym razie nie przed ni�szymi szar�ami. Mia� jednak nadziej�, �e wiadomo�� nie dotrze ani do Andersona, ani do Starego.</p><p>��Co� da�o to �a�enie po domach? � zapyta�.</p><p>��A jak my�lisz?</p><p>��Morton, macie irytuj�cy zwyczaj odpowiadania pytaniem na pytanie.</p><p>��Czy�by? Pewnie wynika to z tej mojej roboty, z �a�enia i zadawania ca�y czas pyta�, nie s�dzisz?</p><p>Rebus przyjrza� si� palonemu papierosowi i doszed� do wniosku, �e to ju� jest numer trzyna�cie. To zaczyna�o by� �mieszne. A co si� sta�o z numerem dwana�cie?</p><p>��Powiem ci szczerze, John. Nie ma szans, �eby co� z tego wynik�o, cho�by cie� jakiego� tropu. Nikt niczego nie widzia�, nikt nic nie wie. Niemal jakby si� wszyscy um�wili.</p><p>��A mo�e tak jest, mo�e si� um�wili.</p><empty-line/><p>��Czy zosta�o potwierdzone, �e wszystkie trzy morderstwa s� dzie�em tego samego cz�owieka?</p><p>��Tak jest.</p><p>Komisarz nie mia� zwyczaju szasta� s�owami, szczeg�lnie w obliczu prasy. Siedzia� za sto�em z r�kami z�o�onymi nieruchomo jak pos�g, maj�c po swej prawej stronie Gill Templer. Jej okulary � b�d�ce w�a�ciwie kaprysem, bo wzrok mia�a niemal idealny � znajdowa�y si� w torebce. Nigdy nie u�ywa�a ich na s�u�bie, chyba �e konkretna sytuacja tego wymaga�a. A dlaczego za�o�y�a je na to party? Po trosze stanowi�y dla niej ozdob�, jak bi�uteria. Poza tym lubi�a obserwowa� r�ne reakcje ludzi na ni� w okularach i bez. Gdy tak to t�umaczy�a swoim przyjacio�om, patrzyli na ni� z ukosa, jakby stroi�a sobie z nich �arty. Mo�e wszystkiemu winna by�a jej pierwsza wielka mi�o��, ch�opak kt�ry kiedy� jej powiedzia�, i� z jego do�wiadcze� wynika, �e dziewczyny nosz�ce okulary najlepiej si� pierdol�. Od tego czasu min�o ju� pi�tna�cie lat, ale ci�gle mia�a jeszcze przed oczami jego wyraz twarzy, jego u�miech, l�nienie jego oczu. Pami�ta�a r�wnie� swoj� reakcj� � zaskoczenie s�owem �pierdol�� w jego ustach. Teraz mog�aby si� tylko pob�a�liwie u�miechn��. Dzi� zdarza�o jej si� kl�� r�wnie soczy�cie jak jej koledzy i te� obserwowa� ich reakcj�. Dla Gill Templer wszystko by�o gr�, wszystko z wyj�tkiem pracy. Funkcji inspektora nie zawdzi�cza�a szcz�ciu czy pi�knym oczom, ale wyt�onej, efektywnej pracy i ambicji wspinania si� po kolejnych szczeblach, jak wysoko si� da. A teraz towarzyszy�a komisarzowi, kt�ry w�a�ciwie by� tylko ozdob� dla tych spotka�. To Gill szykowa�a materia�y prasowe do rozdania, to ona przygotowywa�a komisarza do konferencji, dostarczaj�c mu dane, kt�re on p�niej przekazywa� mediom, i wszyscy zdawali sobie z tego spraw�. Osoba komisarza mog�a tym konferencjom nadawa� rang� i powag�, ale to od Gill Templer pochodzi�y r�ne dodatkowe drobiazgi i nieoficjalne aluzje mi�dzy wierszami.</p><p>Nikt tego nie wiedzia� lepiej od Jima Stevensa. Siedzia� na ko�cu sali i pali�, nawet przez chwil� nie wyjmuj�c papierosa z ust. Nie zwraca� wi�kszej uwagi na s�owa komisarza. M�g� poczeka�. Mimo wszystko zanotowa� kilka jego s��w do ewentualnego p�niejszego wykorzystania. By� przecie� reporterem z krwi i ko�ci, a przyzwyczaje� nie wyzbywamy si� tak �atwo. Towarzysz�cy mu fotoreporter, przej�ty sw� rol� nastolatek, co chwil� nerwowo zmieniaj�cy obiektyw, ju� wr�ci� do redakcji, by wywo�a� zdj�cia. Stevens rozejrza� si� wok�, szukaj�c kogo�, z kim m�g�by potem wyskoczy� na drinka. Byli tu wszyscy. Wszystkie stare wygi z prasy szkockiej, a tak�e korespondenci gazet angielskich. Oboj�tne � Szkoci, Anglicy czy Grecy � reporterzy zawsze wygl�daj� jak reporterzy, niezale�nie od narodowo�ci. Wszyscy sprawiali wra�enie pewnych siebie, wszyscy palili, a ich koszule wygl�da�y niezbyt �wie�o. Nie wygl�dali na ludzi zbyt maj�tnych, cho� w rzeczywisto�ci zarabiali �wietnie i cieszyli si� wi�ksz� ilo�ci� dodatkowych korzy�ci ni� og� pracuj�cych w innych zawodach. Na te du�e pieni�dze zarabiali jednak ci�k� prac�, mozolnie buduj�c kontakty, wciskaj�c si� we wszelkie mo�liwe zakamarki i cz�sto depcz�c innym po palcach. Stevens przygl�da� si� Gill Templer i zastanawia� si�, co ona mo�e wiedzie� o Johnie Rebusie? I czy zechce mu powiedzie�, co wie. W ko�cu oboje byli przyjaci�mi. Wci�� jeszcze byli przyjaci�mi.</p><p>Mo�e przyjaci�mi niezbyt bliskimi, nawet na pewno niezbyt bliskimi � cho� on bardzo si� stara�. A teraz ona z Rebusem� Poczekajmy, a� uda si� przyskrzyni� tego sukinsyna, je�eli tylko jest co�, na czym da si� go przyskrzyni�. A na pewno co� jest. Czu� to wyra�nie. Wtedy oczy jej si� otworz�, naprawd� otworz�. I zobacz� to, co jest do zobaczenia. Mia� ju� w g�owie nag��wek. Co� w rodzaju �Wi�zy krwi � wi�zy przest�pcze�. Tak, to brzmi nie�le. Bracia Rebus za kratkami, a wszystko dzi�ki niemu. Wr�ci� my�l� do sprawy morderstw. To go nie rajcowa�o, zbyt �atwo pisa� o nieporadno�ci policji i jakim� szale�cu.</p><p>Niestety teraz by�o to jego g��wne zadanie. Przynajmniej mo�na sobie dzi�ki temu popatrze� na Gill Templer.</p><empty-line/><p>��Gill!</p><p>Dopad� j� w chwili, gdy wsiada�a do samochodu.</p><p>��Cze��, Jim. � Ch�odny, s�u�bowy ton.</p><p>��S�uchaj, chcia�em ci� tylko przeprosi� za moje zachowanie na tym party. � Mia� zadyszk� po kr�tkim biegu przez parking, a piek�cy b�l w p�ucach powodowa�, �e z trudem wydobywa� z siebie s�owa. � To znaczy, wiesz, troch� si� wtedy nawali�em. W ka�dym razie, przepraszam.</p><p>Ale Gill zna�a go zbyt dobrze, wiedzia�a, �e to tylko preludium do jakiego� pytania lub pro�by, kt�re zaraz nast�pi�. Nagle zrobi�o si� jej go troch� �al, �al z powodu jego jasnych g�stych w�os�w domagaj�cych si� umycia, �al z powodu jego niskiej i przysadzistej � kiedy� my�la�a, �e zwartej i silnej � sylwetki, tego, �e czasami ca�y dygota�, jakby mu by�o zimno. Jednak�e chwila wsp�czucia szybko min�a. Mia�a za sob� ci�ki dzie�.</p><p>��Dlaczego dopiero teraz o tym m�wisz? Mog�e� co� powiedzie� na niedzielnej konferencji.</p><p>Potrz�sn�� przecz�co g�ow�.</p><p>��Nie by�o mnie w niedziel�. Mia�em lekkiego kaca. Nie zauwa�y�a�, �e mnie nie by�o?</p><p>��A jak mia�abym to zauwa�y�? By� tam t�um ludzi.</p><p>To go zabola�o, ale pu�ci� mimo uszu.</p><p>��No wi�c, w ka�dym razie przepraszam teraz � powiedzia�. � Okej?</p><p>��W porz�dku. � Zrobi�a krok w kierunku samochodu.</p><p>��Mog� ci� zaprosi� na jakiego� drinka, albo co? Na fajk� pokoju, �e tak powiem.</p><p>��Przykro mi, Jim. Jestem zaj�ta.</p><p>��Spotykasz si� z tym Rebusem?</p><p>��Mo�e.</p><p>��B�d� ostro�na, Gill. Z nim mo�e nie by� tak jak trzeba.</p><p>Zn�w si� wyprostowa�a.</p><p>��Po prostu uwa�aj na siebie, dobra?</p><p>Nie mia� zamiaru nic wi�cej m�wi�, jeszcze nie teraz. Po zasianiu ziarna w�tpliwo�ci chcia� odczeka�, a� nieco wykie�kuje. A potem j� dok�adnie przepyta i by� mo�e wtedy b�dzie sk�onna mu co� powiedzie�. Odwr�ci� si� i z r�kami w kieszeniach ruszy� w kierunku pubu Sutherland.</p></section><section><title><p>14</p></title><p>W g��wnej Miejskiej Bibliotece Publicznej miasta Edynburg, mieszcz�cej si� w wielkim starym budynku wci�ni�tym pomi�dzy ksi�garni� a bank, uliczni w��cz�dzy szykowali si� w�a�nie do codziennej drzemki. Przychodzili tu, �eby przeczeka�, przetrwa� te kilka dni ca�kowitej n�dzy, jakie dzieli�o ich od dnia wyp�aty kolejnej zapomogi. Otrzymane pieni�dze wydawali wtedy w ci�gu jednego dnia (czasami dw�ch) na radosne �wi�towanie: na wino, kobiety i �piew przed niezbyt ch�tn� publiczno�ci�.</p><p>Stosunek personelu biblioteki do tych ludzi z marginesu by� r�ny: od ca�kowitego braku akceptacji (zazwyczaj w przypadku ludzi starszych) po rzewn� zadum� (w przypadku najm�odszych). Jednak bez wzgl�du na osobiste zapatrywania personelu by�a to biblioteka publiczna i je�li tylko znaj�cy si� na rzeczy w��cz�dzy zaczynali dzie� od wypo�yczenia jakiej� ksi��ki i udania si� z ni� do czytelni, to o ile nie dochodzi�o mi�dzy nimi do awantur, kiedy to do akcji szybko wkracza� stra�nik, nic nie mo�na by�o poradzi�.</p><p>Usypiali wi�c spokojnie w wygodnych fotelach, czasami tylko obrzucani niech�tnymi spojrzeniami przez innych u�ytkownik�w nie mog�cych si� pozby� natr�tnej w�tpliwo�ci, czy w�a�nie to mia� na my�li filantrop Andrew Carnegie, kiedy wiele lat temu przeznacza� cz�� swego maj�tku na zak�adanie pierwszych na �wiecie bibliotek publicznych. Ale �pi�cym te spojrzenia nie przeszkadza�y i, nie niepokojeni przez nikogo, oddawali si� swym sennym marzeniom, cho� nikt nie pyta� ani o czym marz�, ani si� ich marzeniami nie przejmowa�.</p><p>Nie wpuszczano ich natomiast do dzia�u biblioteki przeznaczonego dla dzieci. W�a�ciwie na ka�dego doros�ego pojawiaj�cego si� tu bez towarzystwa dziecka patrzono podejrzliwie i niech�tnie, szczeg�lnie od czasu zamordowania dziewczynek. Pracownicy biblioteki om�wili to mi�dzy sob� i doszli do zgodnego wniosku, �e jedyn� kar� dla takiego zwyrodnialca by�aby �mier� przez powieszenie. I rzeczywi�cie, sprawa przywr�cenia kary �mierci powr�ci�a pod obrady parlamentu, jak to si� dzia�o za ka�dym razem, kiedy w cywilizowanej Wielkiej Brytanii wy�ania� si� z mroku jaki� wielokrotny morderca. Niemniej we wszystkich wyra�anych opiniach dominowa�a nie tyle kwestia samej kary �mierci, ile szok, �e co� takiego mog�o si� wydarzy�, co jeden z pracownik�w biblioteki uj�� lapidarnie, m�wi�c: �No, ale �eby tu, w Edynburgu! To nie do pomy�lenia!� W mrocznej przesz�o�ci, gdzie� daleko na ulicach miast po�udniowej czy �rodkowej Anglii, zdarzali si� masowi mordercy, ale nie tu, w szkockiej stolicy znanej wszystkim z tysi�cy poczt�wek. S�uchacze kiwali g�owami potakuj�co, pora�eni i zgn�bieni �wiadomo�ci�, �e teraz przysz�o im si� z tym pogodzi�. Tak reagowali wszyscy, ka�da damulka z Morningside dumnie prezentuj�ca wyblak�y ju� nieco kapelusz, ka�dy drobny z�odziejaszek obrabiaj�cy ulice i domy na osiedlach mieszkaniowych, ka�dy adwokat, bankier, broker, ekspedient sklepowy czy uliczny sprzedawca wieczornych gazet. Napr�dce organizowano spo�eczne komitety czuwania i r�wnie pr�dko by�y one rozwi�zywane przez szybko reaguj�c� policj�. Nie t�dy droga, jak o�wiadczy� komendant g��wny policji. Oczywi�cie, nale�y zachowa� czujno��, ale nikomu nie wolno przej�� egzekwowania prawa w swoje r�ce. M�wi�c to, zatar� w�asne r�ce odziane w sk�rzane r�kawiczki, co spowodowa�o, �e niekt�rzy dziennikarze zacz�li si� publicznie zastanawia�, czy nie by� to freudowski gest oznaczaj�cy, �e pod�wiadomie pr�buje umy� od wszystkiego r�ce. Naczelny Jima Stevensa da� tytu�: �TRZYMAJCIE C�RKI POD KLUCZEM!�, kt�ry w zasadzie m�wi� wszystko.</p><p>I ludzie naprawd� zacz�li trzyma� c�rki po domach. Niekt�rych w og�le nie posy�ano do szk�, innym tam i z powrotem towarzyszy�a bardzo �cis�a eskorta, a rodzice dodatkowo kontrolowali jeszcze, co si� dzieje z ich dzie�mi podczas przerwy na lunch. Dzia� dzieci�cy w g��wnej Miejskiej Bibliotece Publicznej zacz�� �wieci� pustkami, wi�c zatrudnieni w nim bibliotekarze, nie maj�c praktycznie nic do roboty, sp�dzali czas na dyskusjach na temat przywr�cenia kary �mierci przez powieszenie i czytaniu niezliczonych artyku��w w ca�ej prasie brytyjskiej.</p><p>Prasa brytyjska zawzi�cie podkre�la�a, �e przesz�o�� Edynburga wcale nie by�a taka cnotliwa. W artyku�ach przypomniano o historii diakona Brodie (kt�ry, jak twierdzono, zainspirowa� Stevensona do stworzenia postaci Jekylla i Hyde�a) i przypadkach Burke�a i Hare�a. Pisano o wszystkim, co uda�o si� wygrzeba� w starych kronikach, ��cznie z historiami o duchach strasz�cych w podejrzanie du�ej liczbie starych dom�w z epoki georgia�skiej. Czytanie tych wszystkich opowie�ci pozwala�o pracownikom biblioteki na zabijanie czasu w sytuacji wymuszonej bezczynno�ci. Um�wili si� nawet, �e ka�de z nich kupowa� b�dzie inn� gazet�, co zapewni im maksimum prasy do czytania, jednak z rozczarowaniem stwierdzali, �e dziennikarze cz�sto wymieniaj� si� mi�dzy sob� materia�ami, co powoduje, �e ten sam tekst ukazuje si� w dw�ch czy trzech r�nych gazetach. Zupe�nie jakby pisz�cy uknuli jaki� spisek.</p><p>Mimo wszystko w bibliotece wci�� pojawia�y si� dzieci. Na og� towarzyszy�y im matki, ojcowie lub opiekunowie, zdarza�y si� te� jednak�e dzieci przychodz�ce samotnie. Przej�ci pracownicy biblioteki uwa�ali to za przejaw skrajnej beztroski i g�upoty ze strony rodzic�w i samych dzieci. Z niepokojem i oburzeniem zaczepiali wtedy takie dzieci i dopytywali si� o rodzic�w.</p><p>Samantha rzadko odwiedza�a dzia� dzieci�cy, jako �e wola�a ksi��ki dla starszych wiekiem, jednak dzi� zrobi�a to, by urwa� si� matce. Podczas gdy przegl�da�a katalog ksi��ek dla m�odszych dzieci, podszed� do niej jeden z bibliotekarzy.</p><p>��Jeste� tu sama, kochanie? � spyta�.</p><p>Samantha rozpozna�a w nim pracownika biblioteki, kt�rego widywa�a tu od zawsze.</p><p>��Mama jest na g�rze � odpar�a.</p><p>��Bardzo mnie to cieszy. Radz� ci, �eby� si� jej trzyma�a.</p><p>Skin�a g�ow�, ale poczu�a rosn�c� z�o��. Ledwie pi�� minut wcze�niej s�ysza�a podobne przykazanie od matki. Przecie� nie jest ju� dzieckiem, tylko jako� nikt nie chce tego uzna�. Kiedy bibliotekarz odszed�, by porozmawia� z jak�� inn� dziewczynk�, Samantha wybra�a ksi��k� i poda�a swoj� kart� starszej bibliotekarce z farbowanymi w�osami, kt�r� dzieci nazywa�y pani Marmuzela. Potem pobieg�a schodami na g�r� do czytelni dzia�u podr�cznego, gdzie jej matka zaj�ta by�a wyszukiwaniem publikacji krytycznych na temat pani George Eliot. Matka wyja�ni�a jej, �e George Eliot by�a autork� ksi��ek odznaczaj�cych si� niezwyk�ym realizmem i psychologiczn� g��bi�, pisanych w czasach, kiedy literacki realizm i psychologiczna g��bia by�y zarezerwowane wy��cznie dla m�czyzn; dla kobiet przeznaczano wtedy rol� kury domowej. I dlatego w�a�nie, by m�c wydawa� swoje ksi��ki, zmuszona by�a przybra� m�skie imi� �George�. By odegra� si� na matce za to literackie m�drzenie, Samantha wybra�a sobie ksi��k� z obrazkami, kt�ra opowiada�a o przygodach ch�opca, kt�ry na ogromnym skrzydlatym kocie odlatuje do krainy fantazji i tam prze�ywa niezliczone i nies�ychane przygody. Mia�a nadziej�, �e to matk� wkurzy. W czytelni dzia�u podr�cznego siedzia�o przy sto�ach mn�stwo pokas�uj�cych ludzi i to kas�anie roznosi�o si� g�o�nym echem w obowi�zuj�cej tu grobowej ciszy. Matka, maj�c okulary na nosie i wygl�d typowej nauczycielki, dopomina�a si� w�a�nie u bibliotekarki o ksi��k�, kt�r� dawno temu zam�wi�a. Samantha przesz�a mi�dzy rz�dami sto��w, zerkaj�c na to, co czytaj� i pisz� siedz�cy przy nich ludzie. W duchu zastanawia�a si�, dlaczego niekt�rzy tak du�o czasu trwoni� na czytanie ksi��ek, skoro jest tyle innych ciekawych rzeczy do robienia. Ona sama chcia�aby odby� podr� dooko�a �wiata. Mo�e potem b�dzie gotowa zasi��� w nudnej sali i zaj�� si� czytaniem tych wszystkich starych ksi�g. Ale nie teraz.</p><p>Obserwowa� j�, kiedy przechadza�a si� mi�dzy rz�dami sto��w. Sta� zwr�cony do niej p�profilem i udawa�, �e studiuje p�k� z ksi��kami o w�dkarstwie. Ale ona i tak nie rozgl�da�a si� na boki. Przecie� nic jej nie grozi�o. Przebywa�a w swoim ma�ym prywatnym �wiecie, �wiecie stworzonym przez ni� sam� i rz�dz�cym si� jej w�asnymi regu�ami. I to by�o w porz�dku. Wszystkie dziewczynki s� takie. Tylko, �e ta jest tu z kim�. Wyra�nie to wyczuwa�. Zdj�� z p�ki jak�� ksi��k� i zacz�� j� przegl�da�. Jeden z rozdzia��w przyci�gn�� jego uwag� i odwr�ci� my�li od Samanthy. By� to rozdzia� opisuj�cy sposoby wi�zania muchy na �y�ce. Dawa� przyk�ady mn�stwa r�nych w�ze�k�w. Ca�ego mn�stwa.</p></section><section><title><p>15</p></title><p>Kolejna odprawa. Jednak Rebus polubi� teraz odprawy, istnia�a bowiem szansa, �e zjawi si� Gill i �e p�niej b�d� mogli razem wyskoczy� na kaw�. Wczoraj wieczorem zjedli w restauracji p�n� kolacj�, lecz Gill by�a zm�czona i troszk� dziwnie mu si� przygl�da�a, jakby nieco bardziej badawczo ni� zwykle. Najpierw bez okular�w, a potem w po�owie kolacji je za�o�y�a i ju� w nich zosta�a.</p><p>��Chc� widzie�, co jem � wyja�ni�a.</p><p>Ale on wiedzia�, �e bez nich te� doskonale widzi. Okulary by�y dla niej rekwizytem, kt�ry j� podtrzymywa� psychicznie. Stanowi�y dla niej ochron�. A mo�e tylko tak mu si� zdawa�o. Mo�e by�a po prostu zm�czona. Podejrzewa� jednak, �e by�o w tym co� wi�cej, cho� zupe�nie nie m�g� sobie wyobrazi� co. Czy mo�e czym� j� urazi�? Bezwiednie zrobi� jej jak�� przykro��? Sam te� czu� zm�czenie, wi�c po kolacji oboje pojechali do siebie, a potem Rebus le�a� w samotno�ci, nie mog�c usn��. Kiedy zasn��, zn�w mia� ten sen z poca�unkiem i obudzi� si� z tymi samymi objawami, co zwykle, maj�c czo�o zroszone potem i za�linione wargi. Czy zn�w dostanie kolejny list? Czy nast�pi kolejne morderstwo?</p><p>Teraz czu� si� zm�czony i niedospany. Ale odprawa by�a ciekawa i to nie tylko z uwagi na obecno�� Gill. Wygl�da�o na to, �e wreszcie pojawi� si� cie� tropu i Andersenowi zale�a�o teraz na szybkim dzia�aniu.</p><p>��Jasnoniebieski ford escort � powiedzia� Anderson. Obok siedzia� komisarz, kt�rego obecno�� na odprawie wydawa�a si� mocno peszy� inspektora. � Jasnoniebieski ford escort. � Anderson wytar� czo�o. � Mamy informacj�, �e taki samoch�d widziano w rejonie Haymarket tego wieczoru, kiedy znaleziono tam cia�o ofiary numer jeden, jak r�wnie� wiemy, �e taki samoch�d z m�czyzn� i �pi�c� dziewczynk� widziano dwukrotnie tego wieczoru, kiedy zagin�a ofiara numer trzy. � Anderson podni�s� oczy znad tekstu, kt�ry mia� przed sob�, i wbi� wzrok, jak im si� zdawa�o, w ka�dego z obecnych z osobna. � Chc�, �eby�cie potraktowali t� sprawie absolutnie priorytetowo albo jeszcze bardziej. Chc� mie� dane ka�dego w�a�ciciela ka�dego niebieskiego forda escorta w Lothians jak najszybciej, jeszcze szybciej ni� to mo�liwe. Zdaj� sobie spraw�, �e wszyscy pracujecie na okr�g�o, ale je�li si� jeszcze troch� wysilimy, to mo�e uda nam si� z�apa� tego gagatka, zanim zn�w kogo� zabije. W tym celu inspektor Hartley opracowa� nowy grafik. Je�li znajdziecie swoje nazwisko, to chc� �eby�cie natychmiast zostawili to, czym si� aktualnie zajmujecie, i zaj�li szukaniem tego samochodu. S� jakie� pytania?</p><p>Gill Templer przez ca�y czas robi�a notatki, by� mo�e obmy�laj�c ju�, co powie prasie. Czy b�d� chcieli to ujawni�? Chyba nie, w ka�dym razie nie od razu. Najpierw odczekaj�, �eby sprawdzi�, co przyniesie pierwsza seria poszukiwa�. Je�li nic, to wtedy zwr�c� si� do spo�ecze�stwa o pomoc. Rebusowi wcale si� to nie u�miecha�o: zbieranie danych o w�a�cicielach samochod�w, potem w��czenie si� po przedmie�ciach i masowe przes�uchania ludzi w celu wyselekcjonowania przypadk�w �mo�liwych� i �prawdopodobnych�, a potem by� mo�e druga runda przes�ucha�. Nie, wcale mu si� to nie u�miecha�o. Za to u�miecha�o mu si� porwanie Gill Templer do domowej jaskini i kochanie si� z ni�. Ale ze swego miejsca przy drzwiach m�g� ledwo dojrze� jej plecy. Zn�w pojawi� si� w sali odpraw jako ostami, po tym jak si� zasiedzia� w pubie. Spotka� si� tam na wcze�niej um�wionym lunchu (w postaci p�ynnej) z Jackiem Mortonem. Morton opowiedzia� mu, jak strasznie wolno posuwa si� do przodu akcja chodzenia po domach: jak dot�d przes�uchano czterysta os�b, sprawdzaj�c i weryfikuj�c dane dotycz�ce ca�ych rodzin, i natykaj�c si� jak zwykle na ca�� mas� dziwak�w i wariat�w. I nie wynika�o z tego absolutnie nic, co mog�oby rzuci� jakie� �wiat�o na spraw�.</p><p>Jednak teraz wydawa�o si�, �e przynajmniej maj� ten samoch�d. �lad by� bardzo mizerny, ale by�; cie� czego�, co mog�o by� prawd�, ale to ju� jednak co�. Rebus czu� si� dumny z w�asnego wk�adu w �ledztwo, bo to dzi�ki jego mozolnemu wi�zaniu z sob� r�nych doniesie� uda�o si� natrafi� na ten w�t�y trop. Chcia� o tym wszystkim opowiedzie� Gill, a potem um�wi� si� z ni� na kt�ry� dzie� w ci�gu tygodnia. Bardzo chcia� si� z ni� zn�w spotka�, nie by� sam, bo jego mieszkanie coraz bardziej przypomina�o cel� wi�zienn�. Dociera� do domu p�nym wieczorem lub wczesnym rankiem, wali� si� na ��ko i zasypia�, nie maj�c czasu ani ochoty na sprz�tanie, czytanie czy kupowanie (lub cho�by kradzie�) czego� do jedzenia. Jada� co� na stoj�co w stoiskach z szasz�ykami czy frytkami, w otwieranych o �wicie piekarniach lub kupuj�c co� z automatu ze s�odyczami. Twarz mia� bledsz� i mizerniejsz� ni� zwykle, a �o��dek mu si� kurczy�. Nadal zadawa� sobie trud golenia si� i wi�zania krawata, bo uwa�a� to za sw�j obowi�zek, ale na tym dbanie o siebie praktycznie, si� ko�czy�o. Anderson odnotowa�, �e koszule Rebusa mog�yby by� �wie�sze, jednak jak dot�d nic nie powiedzia�. Po pierwsze Rebus mia� teraz u niego dobre notowania jako �r�d�o tego nowego tropu z samochodem, po drugie wida� by�o wyra�nie, �e obecny stan Rebusa grozi jego gwa�town� reakcj� na ewentualn� zaczepk�.</p><p>Odprawa mia�a si� ku ko�cowi. Nikomu nie przychodzi�o do g�owy �adne pytanie z wyj�tkiem tego podstawowego: jak d�ugo jeszcze wszyscy potrafi� to wytrzyma�, nim nast�pi za�amanie? Rebus kr�ci� si� pod drzwiami i wypatrywa� Gill. Opu�ci�a sal� jako ostatnia, zatopiona w przyciszonej rozmowie z Wallace�em i Andersonem. Komisarz �artobliwie obj�� j� wp� i lekko wypchn�� z sali. Rebus z napi�ciem wpatrzy� si� w swoich prze�o�onych, potem przeni�s� wzrok na Gill, ta jednak sprawia�a wra�enie, �e w og�le go nie dostrzega. Rebus poczu�, jak wszystko z niego opada i �ciele si� u st�p. A wi�c to taka mi�o��? Kto tu kogo oszukuje?</p><p>Kiedy zag��biona w rozmowie tr�jka oddali�a si� korytarzem, Rebus nie ruszy� si� z miejsca. Poczu� si� jak porzucony nastolatek i pos�a� d�ug� wi�zank� przekle�stw.</p><p>Zn�w go oszukano. I zostawiono go.</p><p><emphasis>Nie zostawiaj mnie, John. B�agam.</emphasis></p><p><emphasis>Prosz�! Prosz�! Prosz�!</emphasis></p><p><emphasis>I to wycie w jego pami�ci.</emphasis></p><p>Poczu�, �e kr�ci mu si� w g�owie, a w uszach �widruje szum morza. Lekko si� zataczaj�c, spr�bowa� przytrzyma� si� �ciany, by znale�� w niej oparcie i pocieszenie, ale �ciana wydawa�a si� pulsowa� pod jego dotkni�ciem. Odetchn�� g��boko i pomy�la� o tamtym czasie na kamienistej pla�y, kiedy wychodzi� z nerwowego za�amania. Wtedy te� mia� w uszach szum morza. Pod�oga powoli powr�ci�a na swoje miejsce. Inni przechodzili obok, przygl�daj�c mu si� podejrzliwie, ale nikt si� nie zatrzyma�, by mu pom�c. Pieprzy� ich wszystkich. I pieprzy� Gill Templer. Sam da sobie rad�. Z bosk� pomoc� poradzi sobie sam. Wszystko b�dzie dobrze. Potrzebny mu tylko papieros i fili�anka kawy.</p><p>Jednak naprawd� potrzebowa� kogo�, kto by go poklepa� po plecach i pogratulowa� dobrze wykonanej roboty. Potrzebna mu by�a akceptacja. Chcia�, by kto� go zapewni�, �e wszystko b�dzie dobrze.</p><p>�e z nim te� b�dzie dobrze.</p><empty-line/><p>Tego wieczoru wypi� po pracy kilka drink�w i postanowi� troch� zaszale�. Morton go zostawi�, bo mia� co� do za�atwienia, ale to go nie zniech�ci�o. Rebusowi nie potrzebne by�o �adne towarzystwo. Ruszy� po Princes Street, czuj�c w powietrzu obietnice wieczoru. W ko�cu by� wolnym cz�owiekiem, r�wnie wolnym jak ta m�odzie� stoj�ca grupkami pod budk� z hamburgerami. Stali tam, tokuj�c i �miej�c si�, i czekali nie wiadomo na co. Ale on wiedzia�, �e czekaj� na chwil�, kiedy b�d� ju� mogli p�j�� do domu i przespa� si� do jutra. Na sw�j spos�b on te� czeka�. I zabija� czas.</p><p>W Rutherford Arms spotka� paru pijaczk�w, kt�rych zna� z wcze�niejszych wieczor�w, takich jak ten, a kt�rych mia� wiele tu� po odej�ciu Rhony. Przez godzin� pi� z nimi, wsysaj�c si� w kufel z piwem jak w matczyn� pier�. Rozmawiali o pi�ce no�nej, o wy�cigach konnych, o pracy i rozmowa ta mocno Rebusa uspokoi�a. Takie sobie zwyczajne pogaduszki wieczorne, ale on z przyjemno�ci� si� w nie zanurzy� i dorzuca� od siebie r�ne strz�py informacji. Jednak w pewnym momencie uzna�, �e ma ju� tego dosy�, przyrzekli wi�c sobie wszyscy kolejne spotkanie i zdecydowanym, cho� nieco chwiejnym krokiem opu�ci� bar i ruszy� w kierunku Leith.</p><empty-line/><p>Siedz�c przy barze, Jim Stevens obserwowa� w lustrze, jak Michael Rebus zostawia na stoliku niedopitego drinka i idzie do toalety. Kilka sekund p�niej pod��y� za nim ten tajemniczy m�czyzna, kt�ry siedzia� dot�d przy innym stoliku. Wygl�da�o to na kr�tkie spotkanie jedynie w celu ustalenia nast�pnej dostawy, bo obaj zachowywali si� zbyt swobodnie, jak na posiadanie przy sobie czego� trefnego. Stevens pali� papierosa i czeka�. Po mniej ni� minucie Rebus pojawi� si� ponownie i podszed� do baru, by zam�wi� nast�pnego drinka.</p><p>John Rebus pchn�� wahad�owe drzwi prowadz�ce do pubu i stan�� jak wryty, nie wierz�c w�asnym oczom. Potem podszed� i klepn�� brata w rami�.</p><p>��Mickey! A ty co tu robisz?</p><p>Niewiele brakowa�o, by nie sko�czy�o si� to dla Michaela Rebusa atakiem serca, kt�re skoczy�o mu do gard�a tak, �e ma�o si� nie ud�awi�.</p><p>��Tak sobie, wpad�em tylko na drinka, John � wykrztusi�, wiedz�c, �e musi wygl�da� na z�oczy�c� przy�apanego na gor�cym uczynku. � Przestraszy�e� mnie � doda�, pr�buj�c si� u�miecha� � jak mnie tak znienacka waln��e�.</p><p>��To tylko braterskie klepni�cie, nic wi�cej. Co pijesz?</p><p>W trakcie rozmowy braci tajemniczy m�czyzna wymkn�� si� z toalety i ani razu nie spogl�daj�c na boki, wyszed� z pubu. Stevens widzia�, jak wychodzi, ale teraz mia� co innego na g�owie. Nie m�g� dopu�ci�, by policjant go zauwa�y�. Odwr�ci� si� wi�c od baru, jakby szuka� kogo� wzrokiem w�r�d stolik�w. Teraz ju� wiedzia� na pewno. Policjant te� musi by� w to zamieszany. Ca�a ta sekwencja zdarze� przed jego oczami przebieg�a bardzo sprawnie, ale teraz nie mia� ju� w�tpliwo�ci.</p><p>��Masz tu wyst�p? � John Rebus, rozochocony wypitym alkoholem, na odmian� mia� uczucie, �e wszystko dobrze si� uk�ada. Spotkali si� wreszcie z Michaelem na drinku, kt�ry sobie od lat obiecywali. Zam�wi� dla nich po whisky i po piwie do popicia. � To jest pub, gdzie podaj� solidne porcje whisky � wyja�ni� bratu. � Tu mo�na si� naprawd� napi�.</p><p>Michael wszystko kwitowa� u�miechem. U�miecha� si� i u�miecha�, jakby od tego zale�a�o jego �ycie. Ale w g�owie mia� galopad� my�li. Ostatnia rzecz, jaka mu teraz by�a potrzebna, to ten drink z bratem. Jak si� to rozniesie, jego ��cznik nie uwierzy, �e to przypadek, po prostu mu nie uwierzy. Wi�c jak si� wyda, mo�e sko�czy� z po�amanymi nogami. Przecie� go ostrzegali. A w og�le, to czego John tu szuka? Wygl�da do�� przyja�nie, jest lekko podpity, ale mo�e to wszystko tylko pu�apka na niego? A mo�e jego dostawc� ju� aresztowano na ulicy przed pubem? Czu� si� jak wtedy, gdy jako dziecko ukrad� ojcu pieni�dze z portfela, a potem ca�ymi tygodniami si� tego wypiera�, jednocze�nie czuj�c jak poczucie winy le�y mu na sercu.</p><p>Wina, wina, wina.</p><p>John Rebus popija� tymczasem drinka i gada�, zupe�nie nie wyczuwaj�c nag�ej zmiany atmosfery i podejrzliwo�ci ze strony brata. W tej chwili obchodzi�a go jedynie stoj�ca przed nim whisky i czekaj�cy Michaela wyst�p w miejscowym klubie bingo.</p><p>��Mog� p�j�� z tob�? � spyta�. � Mo�e si� nareszcie dowiem, jak m�j brat zarabia na chlebu�.</p><p>��Jasne � powiedzia� Michael. Obraca� w palcach nietkni�t� szklank� z whisky. � Wiesz, John, chyba tego nie wypij�. Musz� mie� trze�w� g�ow�.</p><p>��Pewno. �eby� m�g� ca�y podda� si� tym tajemniczym fluidom. � Rebus z powa�n� min� zamacha� r�kami, niby hipnotyzuj�c Michaela, ale w jego szeroko rozwartych oczach by� �miech.</p><p>Jim Stevens zabra� z baru papierosy i wci�� odwr�cony do braci Rebus�w ty�em wyszed� z zadymionego i ha�a�liwego pubu. �a�owa�, �e nie by�o tam troch� ciszej. Tak, �eby m�g� dos�ysze�, o czym rozmawiaj�. Rebus dostrzeg� go w chwili, gdy Stevens wychodzi�.</p><p>��Chyba znam tego faceta � powiedzia� do brata, pokazuj�c drzwi g�ow�. � To reporter z miejscowego szmat�awca.</p><p>Michael spr�bowa� wymusi� na sobie u�miech i trwa� w tym u�miechu, mia� jednak wra�enie, jakby ca�y jego �wiat leg� w gruzach.</p><empty-line/><p>Sala bingo nazywa�a si� Rio Grande i kiedy� by�a kinem. Usuni�to z niej pierwsze dwana�cie rz�d�w krzese�, a na ich miejscu ustawiono tablice i stojaki do gry w bingo, jednak w g��bi sali pozosta�o jeszcze wiele rz�d�w zakurzonych, czerwonych pluszowych foteli, widowni� na balkonie za� pozostawiono w og�le nietkni�t�. John Rebus o�wiadczy�, �e nie chce dekoncentrowa� brata i woli siedzie� na g�rze. Uda� si� na balkon w �lad za jakim� starszym ma��e�stwem. Fotele wygl�da�y na do�� wygodne, kiedy jednak zasiad� w jednym z nich w drugim rz�dzie, poczu�, jak spr�yny wbijaj� mu si� w siedzenie. Powierci� si� wi�c troch�, szukaj�c wygodniejszej pozycji. Sko�czy�o si� na tym, �e ca�y ci�ar musia� przenie�� na jeden po�ladek.</p><p>Na parterze frekwencja by�a niez�a, ale tu, na tym zapyzia�ym balkonie, siedzia�o tylko to starsze ma��e�stwo i on. Po chwili w przej�ciu mi�dzy fotelami us�ysza� kroki. Ten kto� przez chwil� si� zawaha�, a potem do drugiego rz�du wsun�a si� pot�na kobieta. Rebus zmuszony by� podnie�� g�ow� i wtedy zobaczy�, �e kobieta u�miecha si� do niego.</p><p>��Nie przeszkodzi panu, jak tu usi�d�? � zapyta�a. � Nie czeka pan na nikogo, prawda?</p><p>Mia�a twarz pe�n� nadziei. Rebus kiwn�� g�ow� z mi�ym u�miechem.</p><p>��Tak my�la�am � powiedzia�a, siadaj�c obok niego, a on ponowi� u�miech.</p><p>W �yciu nie widzia�, �eby Michael tyle si� u�miecha� co dzi�, w dodatku tak niepewnie. Czy�by spotkanie ze starszym bratem tak go wytr�ci�o z r�wnowagi? Nie, musia�o by� co� jeszcze. U�miech Michaela przypomina� u�miech drobnego z�odziejaszka zn�w przy�apanego na kradzie�y. Musi z nim pogada�.</p><p>��Cz�sto tu przychodz� pogra� w bingo. Wi�c, wie pan, pomy�la�am sobie, �e to mo�e by� dobry ubaw. Bo od czasu, kiedy zmar� m�j m��� � znacz�ca przerwa -�no c�, ju� nie jest tak samo. Wie pan, lubi� czasem wyskoczy� tu i tam. Ka�dy lubi, prawda? Wi�c pomy�la�am sobie, �e tu wpadn�. Nie wiem, co mi kaza�o przyj�� tu na g�r�. Pewnie przeznaczenie. � Jej u�miech by� jeszcze bardziej promienny i Rebus te� odpowiedzia� u�miechem.</p><p>Mia�a troch� ponad czterdziestk�, by�a nieco zbyt mocno umalowana i wyperfumowana, ale poza tym nie�le zakonserwowana. M�wi�a z takim zapa�em, jakby od wielu dni nie mia�a si� do kogo odezwa� i jakby chcia�a sama sobie udowodni�, �e wci�� jeszcze potrafi m�wi�, a kto� inny potrafi tego s�ucha� i rozumie�. Rebusowi zrobi�o si� jej �al. Widzia� w niej co� z siebie, mo�e niezbyt du�o, ale jednak.</p><p>��A co pan tu robi? � spyta�a, zmuszaj�c go do rozmowy.</p><p>��Przyszed�em tylko na wyst�p, tak jak pani. � Nie odwa�y� si� przyzna�, �e hipnotyzer jest jego bratem. To stworzy�oby zbyt wiele nowych temat�w do konwersacji.</p><p>��Lubi pan takie przedstawienia?</p><p>��Nigdy przedtem na czym� takim nie by�em.</p><p>��Ja te� nie. � Zn�w si� u�miechn�a, tym razem porozumiewawczo. W�a�nie okaza�o si�, �e maj� ze sob� co� wsp�lnego. Na szcz�cie �wiat�a przygas�y � cho� od pocz�tku nie �wieci�y zbyt jasno � a na estrad� rzucony zosta� punktowiec. Kto� zapowiada� wyst�p. Kobieta otworzy�a torebk�, wyj�a z niej szeleszcz�ce opakowanie landrynek i wyci�gn�a je w kierunku Rebusa.</p><p>Rebus stwierdzi� z zaskoczeniem, �e wyst�p mu si� podoba, cho� bez por�wnania mniej ni� kobiecie siedz�cej obok. Kwicza�a ze �miechu, kiedy jeden z ochotnik�w z widowni zdj�� na estradzie spodnie i udawa�, �e p�ywa przej�ciem mi�dzy fotelami. Innej ofierze eksperymentu wm�wiono, �e jest g�odna jak wilk. Jeszcze innej, �e jest zawodow� striptizerk� i ma wyst�p. Kolejnej, �e w�a�nie uk�ada si� do snu.</p><p>Mimo i� z zaciekawieniem ogl�da� wyst�p, w pewnym momencie poczu�, �e oczy mu si� zamykaj� i ogarnia go senno��. By� to rezultat zbyt du�ej ilo�ci wypitego alkoholu i zbyt ma�ej ilo�ci snu, a tak�e ciep�ej i dusznej atmosfery panuj�cej na sali. Obudzi� go dopiero ko�cowy aplauz publiczno�ci. Michael, nieco spocony w swym po�yskliwym estradowym stroju, p�awi� si� w oklaskach, jakby nie m�g� si� od nich oderwa� i wraca� na estrad�, robi�c kolejny uk�on w chwili, gdy ju� niemal wszyscy opuszczali sal�. Przed wyst�pem uprzedzi� Johna, �e tu� po spektaklu musi szybko wraca� do domu i nie zd��� si� zobaczy�, wobec tego zadzwoni do niego p�niej, by wys�ucha� opinii brata na temat wyst�pu.</p><p>A John wi�kszo�� wyst�pu przespa�.</p><p>Poczu� si� jednak teraz od�wie�ony i sam siebie zaskoczy�, przyjmuj�c zaproszenie kobiety na �rozchodniaka� w miejscowym pubie. Wyszli z sali rami� w rami�, oboje u�miechni�ci. Rebus czu� si� rozlu�niony, jakby zn�w by� dzieckiem. Kobieta traktowa�a go w�a�ciwie jak w�asnego syna, a on z zadowoleniem poddawa� si� jej serdeczno�ciom. Jednego drinka i trzeba b�dzie wraca� do domu. Na dzi� wystarczy.</p><p>Jim Stevens widzia�, �e wychodz� z sali. Wszystko robi�o si� coraz dziwniejsze. Najwyra�niej Rebus opu�ci� teraz brata, a w jego towarzystwie pojawi�a si� kobieta. Co to wszystko ma znaczy�? Na pewno trzeba b�dzie przy najbli�szej okazji o wszystkim opowiedzie� Gill. U�miechaj�c si� do swych my�li, Stevens dopisa� to sobie w g�owie do listy rzeczy do zrobienia. Jak dot�d, dzisiejszy wiecz�r okazywa� si� ca�kiem owocny.</p><empty-line/><p>A wi�c, w kt�rym momencie wieczoru ta relacja matka-syn przemieni�a si� w kontakt fizyczny? Mo�e w tym pubie, kiedy jej krwawoczerwone paznokcie wbi�y si� w pewnej chwili w jego udo? A mo�e ju� po wyj�ciu, kiedy w ch�odnym powietrzu wieczoru zarzuci� jej r�ce wok� szyi i niezdarnie spr�bowa� j� poca�owa�? Czy te� dopiero tu, w tym jej nieco zat�ch�ym mieszkaniu z wisz�c� w nim wci�� woni� jej m�a, kiedy p�le��c na starej kanapie, wzajemnie wpychali sobie j�zyki do ust?</p><p>Niewa�ne. Teraz za p�no ju� �a�owa�, i za wcze�nie. Wi�c kiedy ona pod��a w kierunku sypialni, on cz�apie za ni�. Rzuca si� na ogromne dwuosobowe �o�e, spr�yste i zarzucone grubymi ko�drami i kapami. Patrzy, jak w ciemno�ci si� rozbiera. �o�e przypomina mu troch� jego dziecinne ��ko, tyle �e wtedy do zagrzania mia� jedynie termofor, stert� zapiaszczonych koc�w i jak�� ci�k� ko�dr�. Ci�k� i dusz�c�, powoduj�c�, �e natychmiast czu� si� zm�czony.</p><p>Niewa�ne.</p><p>Rebus nie by� zachwycony jej ci�kim, klocowatym cia�em i zmusza� si� do my�lenia bardziej abstrakcyjnego. Jego d�onie na jej mocno ju� zwi�d�ych piersiach przywiod�y mu na pami�� ko�cowe noce z Rhon�. �ydki mia�a grube, inne ni� Gill, a jej twarz by�a zniszczona zbyt intensywnym �yciem. Ale by�a kobiet� i by�a z nim, wi�c uczyni� z niej w my�li przedmiot po��dania i stara� si� obojgu da� chwil� szcz�cia. Jednak obfito�� i ci�ar po�cieli st�amsi�y go, omota�y jak klatka, spowodowa�y, i� poczu� si� ma�y, schwytany w potrzask i wyrwany ze �wiata. Pr�bowa� to zwalczy�, obraz tego jak z Gordonem Reeve siedz� w izolatce i s�uchaj� wrzask�w dooko�a, ale mimo to trzymaj� si�, ca�y czas si� trzymaj�, wreszcie zn�w razem. Zwyci�scy. Zwyci�eni. Straciwszy wszystko. Jego serce bi�o w rytm jej poj�kiwania, teraz dochodz�cego jakby z oddali. Poczu�, jak pierwsza fala absolutnej odrazy uderza go w �o��dek, jakby dosta� cios pa�k�, a jego d�onie zamykaj� si� wok� mi�kkiego, poddaj�cego si� uciskowi gard�a, kt�re mia� tu� pod sob�. Jej j�ki nie przypomina�y ju� g�osu ludzkiego, a bardziej marcowe wrzaski kota. Przesun�� nieco d�onie, jego palce zacisn�y si�. Zamkn�li go wtedy i wyrzucili klucz. Popychali ku �mierci i podtruwali. Nie powinien wtedy prze�y�. Powinien umrze�, tam w tej zwierz�cej klatce, polewany z w�a ci�nieniowego i poddawany wiecznym przes�uchaniom. Mimo to prze�y�. Prze�y�. A teraz przysz�a pora.</p><p><emphasis>On sam, zupe�nie sam</emphasis></p><p><emphasis>I te wrzaski</emphasis></p><p><emphasis>Wycie.</emphasis></p><p>Rebus zda� sobie spraw� z chrapliwych d�wi�k�w wydobywaj�cych si� spod niego, a zaraz potem jego g�owa stan�a w p�omieniach. Upad� na ci�ko dysz�c� pod nim posta� i straci� przytomno��. Jakby kto� pstrykn�� wy��cznik.</p></section><section><title><p>16</p></title><p>Obudzi� si� w pomieszczeniu, gdzie wszystko by�o bia�e. Z wygl�du przypomnia�o mu to sal� szpitaln�, w kt�rej znalaz� si� wiele lat temu po za�amaniu nerwowym. Z zewn�trz dochodzi�y jakie� przyt�umione g�osy. Usiad� i poczu� pulsuj�cy b�l w g�owie. Co si� sta�o? Chryste, ta kobieta, ta biedna kobieta. Pr�bowa� j� zabi�! By� pijany, zbyt pijany. Dobry Bo�e, chyba pr�bowa� j� udusi�. Dlaczego, na lito�� bosk�, zrobi� co� takiego? Dlaczego?</p><p>Drzwi si� otworzy�y i stan�� w nich lekarz.</p><p>��Aa, pan Rebus. �wietnie, �e ju� si� pan obudzi�. W�a�nie przenosimy pana na inny oddzia�. Jak si� pan czuje?</p><p>Zmierzy� mu puls.</p><p>��My�limy, �e to zwyk�e wyczerpanie. Stan wyczerpania nerwowego. Pa�ska przyjaci�ka, ta kt�ra zadzwoni�a po pogotowie�</p><p>��Moja przyjaci�ka?</p><p>��Tak, powiedzia�a nam, �e pan zemdla�. A z tego, co nam m�wi� pa�scy pracodawcy, wynika, �e ostatnio pracowa� pan bardzo intensywnie przy �ledztwie w sprawie tych strasznych morderstw. Jest pan po prostu wyczerpany. Potrzebny panu wypoczynek.</p><p>��A gdzie jest� ta moja przyjaci�ka?</p><p>��Nie mam poj�cia. Pewnie w domu.</p><p>��I wed�ug niej po prostu zemdla�em?</p><p>��Tak jest.</p><p>Rebus poczu� jak ogarnia go ogromna fala ulgi. Nic im nie powiedzia�a. Nic im nie powiedzia�a. A potem zn�w mu zacz�o pulsowa� w g�owie. D�onie lekarza by�y ow�osione i wyszorowane do czysta. U�miechaj�c si�, wsun�� mu termometr do ust. Czy lekarz wiedzia�, co si� dzia�o tu� przed utrat� przytomno�ci? Czy ta kobieta ubra�a go, zanim wezwa�a karetk�? Musi si� z ni� skontaktowa�. Nie zna� jej dok�adnego adresu, tylko orientacyjnie, ale kierowca karetki b�dzie wiedzia�, wi�c si� od niego dowie.</p><p>Wyczerpanie. Rebus wcale nie czu� si� wyczerpany. Zaczyna� czu� si� wr�cz wypocz�ty. Mo�e nieco podenerwowany, ale z optymizmem patrz�cy w przysz�o��. A mo�e dali mu jakie� �rodki, kiedy spa�?</p><p>��Czy m�g�bym dosta� gazet�? � wybe�kota� przez termometr.</p><p>��Powiem salowej, �eby panu przynios�a. Czy jest kto�, kogo powinni�my powiadomi�? Kto� z rodziny albo z przyjaci�?</p><p>Przyszed� mu do g�owy Michael.</p><p>��Nie � powiedzia� � nie mam nikogo. Chc� tylko gazet�.</p><p>��W porz�dku. � Lekarz wyj�� termometr i zanotowa� wynik na karcie.</p><p>��Jak d�ugo mnie tu zatrzymacie?</p><p>��Dwa, trzy dni. Mo�e trzeba b�dzie sprowadzi� psychoanalityka.</p><p>��Dajcie sobie spok�j z psychoanaliz�. Zorganizujcie mi tylko jakie� ksi��ki do czytania.</p><p>��Zobacz�, co da si� zrobi�.</p><p>Rebus odpr�y� si� i postanowi� zostawi� sprawy w�asnemu biegowi. Pole�y tu i odpocznie, cho� odpoczynek nie jest mu potrzebny, i niech si� reszta g�owi nad morderstwami. Pieprzy� ich wszystkich r�wno. Pieprzy� Andersena. Pieprzy� Wallace�a. Pieprzy� Gill Templer.</p><p>Ale potem przypomnia� sobie swoje d�onie zaciskaj�ce si� na tym zwiotcza�ym gardle i przeszed� go dreszcz. By�o niemal tak, jakby jego umys� nie nale�a� do niego. Czy on naprawd� mia� zamiar udusi� t� kobiet�? Mo�e jednak powinien porozmawia� z psychoanalitykiem? K��bi�ce si� pytania spowodowa�y, �e g�owa jeszcze mocniej go rozbola�a. Stara� si� nie my�le� o niczym, jednak przed oczami uparcie stawa�y mu trzy postacie: jego dawny przyjaciel Gordon Reeve, jego nowa kochanka Gill Templer i ta kobieta, z kt�r� j� zdradzi� i kt�r� niemal udusi�. Ca�a tr�jka wirowa�a mu w g�owie tak d�ugo, a� obraz straci� ostro��, rozmy� si�, a on zapad� w sen.</p><empty-line/><p>��John!</p><p>Szybkim krokiem podesz�a do ��ka, trzymaj�c w d�oniach torb� z owocami i butelk� witaminizowanego napoju. Mia�a na, twarzy makija� i ubrana by�a w �ci�le prywatne rzeczy. Nachyli�a si� i musn�a wargami jego policzek, a on poczu� wo� francuskich perfum, jednocze�nie zerkaj�c w g��b dekoltu jedwabnej bluzeczki. Poczu� lekki wyrzut sumienia.</p><p>��Cze��, pani inspektor � odpowiedzia�. � Prosz� � doda�, unosz�c r�g ko�dry. � Wskakuj.</p><p>Roze�mia�a si� i przyci�gn�a sobie bardzo oficjalnie wygl�daj�ce krzes�o. Do sali zacz�li teraz wchodzi� inni odwiedzaj�cy, wszyscy u�miechni�ci i m�wi�cy przyciszonymi g�osami w obliczu choroby, kt�rej on w sobie nie czu�.</p><p>��Jak si� czujesz, John?</p><p>��Okropnie. Co mi przynios�a�?</p><p>��Winogrona, banany, pomara�cze. Obawiam si�, �e nic specjalnie oryginalnego.</p><p>Rebus oderwa� jedn� kulk� z ki�ci winogron i wsadzi� j� sobie do ust, po czym od�o�y� na bok jak�� szmirowat� powie��, z kt�r� si� zmaga�.</p><p>��Doprawdy sam ju� nie wiem, pani inspektor, do czego ja si� musz� posuwa�, �eby m�c si� z pani� spotka�. � Rebus potrz�sn�� g�ow� z rezygnacj�.</p><p>Gill u�miechn�a si�, ale jakby niepewnie.</p><p>��Martwili�my si� o ciebie. Co ci si� sta�o?</p><p>��Zemdla�em. I to na dodatek w domu u znajomej. Ale to nic powa�nego. Jeszcze par� tygodni �ycia mi zosta�o.</p><p>Tym razem u�miech Gill by� pe�en ciep�a.</p><p>��M�wi�, �e to z przepracowania. � Zrobi�a przerw�. � Co to za pomys� z t� �pani� inspektor�?</p><p>Rebus wzruszy� ramionami, a potem przybra� nad�sany wyraz twarzy. Poczucie winy miesza�o mu si� w g�owie z poczuciem krzywdy, jak� mu zrobi�a, odpychaj�c go, krzywdy, od kt�rej wszystko si� zacz�o. Postanowi� powr�ci� wi�c do roli zbola�ego pacjenta i bezw�adnie opad� na poduszk�.</p><p>��Jestem ci�ko chory, Gill. Zbyt chory, by odpowiada� na twoje pytania.</p><p>��Skoro tak, to dam ci te� spok�j z tymi papierosami od Jacka Mortona.</p><p>Rebus ponownie usiad�.</p><p>��Bo�e, pob�ogos�aw temu cz�owiekowi. Gdzie one s�?</p><p>Wyci�gn�a dwie paczki z kieszeni �akietu i wsun�a je pod poduszk�.</p><p>Chwyci� j� za r�k�.</p><p>��T�skni�em za tob�, Gill.</p><p>U�miechn�a si� i nie cofn�a r�ki.</p><p>Jako �e jednym z przywilej�w policji by�y odwiedziny bez ogranicze� czasowych, Gill zosta�a u Rebusa ca�e dwie godziny, opowiadaj�c mu o swojej przesz�o�ci i wypytuj�c o jego. Urodzi�a si� w bazie lotniczej w Wiltshire tu� po wojnie. Powiedzia�a Rebusowi, �e jej ojciec by� in�ynierem lotnictwa zatrudnionym w RAF-ie.</p><p>��A m�j tata � powiedzia� Rebus � by� w wojsku w czasie wojny. Zosta�em pocz�ty podczas jednej z jego ostatnich przepustek. Z zawodu by� estradowym hipnotyzerem. � Na t� informacj� ludzie zazwyczaj reagowali zdumionym uniesieniem brwi, jednak Gill Templer do nich si� nie zalicza�a. � Wyst�powa� w r�nych rewiach i kabaretach, a latem wyje�d�a� do Blackpool, do Ayr czy do innych podobnych miejscowo�ci letniskowych, wi�c wakacje mieli�my zawsze zagwarantowane gdzie� poza Fife.</p><p>Siedzia�a przy ��ku z g�ow� przekrzywion� na bok i z przyjemno�ci� s�ucha�a tych opowie�ci. W sali zn�w by�o cicho, bo pozostali go�cie na d�wi�k dzwonka og�aszaj�cego koniec odwiedzin karnie j� opu�cili. Pojawi�a si� siostra pchaj�ca przed sob� w�zek, na kt�rym sta� ogromny poobijany dzban z herbat�. Gill obdarowana zosta�a fili�ank� i porozumiewawczym, siostrzanym u�miechem.</p><p>��Mi�a dziewczyna, ta siostra � powiedzia� Rebus. Dosta� od niej dwie tabletki, niebiesk� i br�zow�, i teraz czu� ogarniaj�c� go senno��. � Przypomina mi jedn� dziewczyn�, kt�r� zna�em, kiedy by�em w komandosach.</p><p>��Jak d�ugo by�e� w komandosach, John?</p><p>��Sze�� lat. Nie, zaraz, osiem.</p><p>��I dlaczego odszed�e�?</p><p>Dlaczego odszed�e�? Rhona te� go wci�� o to pyta�a, z natarczywo�ci� dodatkowo pobudzon� prze�wiadczeniem, �e co� przed ni� ukrywa, �e chowa w sobie jak�� straszn� tajemnic�.</p><p>��Tak naprawd�, to nie wiem. To by�o tak dawno, �e ju� nie pami�tam. Wzi�li mnie na specjalne przeszkolenie i nie bardzo mi to le�a�o.</p><p>I tak by�o naprawd�. Nie chcia� niczego pami�ta� z czas�w tego szkolenia: fetoru strachu i nieufno�ci, ci�g�ych wrzask�w, wrzask�w wci�� tkwi�cych w jego pod�wiadomo�ci. <emphasis>Wypu�cie mnie!</emphasis> I tego echa dudni�cego w samotnej celi.</p><p>��No c�, ja natomiast pami�tam, �e w centrali czeka na mnie praca przy �ledztwie w sprawie morderstw.</p><p>��Co mi przypomina � rzek� Rebus � �e wczoraj wieczorem spotka�em twojego znajomego. Tego reportera, chyba Stevens, prawda? By� w pubie w tym samym czasie co ja. Dziwne.</p><p>��Wcale nie takie dziwne, To dla niego typowe pole dzia�a�. Zabawne, ale pod pewnymi wzgl�dami jeste�cie do siebie podobni. Tyle, �e on jest mniej sexy. � U�miechn�a si�, wsta�a z metalowego krzes�a i zn�w go cmokn�a w policzek. � Spr�buj� jeszcze wpa��, zanim ci� wypisz�, ale wiesz, jak to u nas jest. Nic wam nie mog� obieca� na pewno, sier�ancie Rebus.</p><p>Stoj�c, wyda�a si� Rebusowi wy�sza, ni� j� zapami�ta�. Przy nast�pnym poca�unku, tym razem prosto w usta, jej w�osy opad�y mu na twarz, a on zn�w zagapi� si� w ciemn� szczelin� mi�dzy jej piersiami. Nagle poczu� si� zm�czony, bardzo zm�czony. Walczy�, by nie zamkn�� oczu, kiedy sz�a przez sal�, stukaj�c obcasami po wy�o�onej terakot� pod�odze, po kt�rej piel�gniarki w pantoflach na gumowych podeszwach przemieszcza�y si� bezszelestnie jak duchy. Uni�s� si� nieco na ��ku, by m�c popatrze� na jej oddalaj�ce si� nogi. Nogi mia�a zgrabne. Tyle zapami�ta�. Pami�ta� te�, jak tymi nogami go obejmowa�a, opieraj�c stopy na jego po�ladkach. I pami�ta�, jak jej w�osy niczym wodna kaskada sp�ywa�y na poduszk�. I jej g�os �wiszcz�cy mu w uszach: �Och tak, John, och tak, tak, tak�.</p><p><emphasis>Dlaczego odszed�e� z wojska?</emphasis></p><p>Odwr�ci�a si� w trakcie d�awi�cych spazm�w orgazmu.</p><p><emphasis>Dlaczego, John?</emphasis></p><p>�Och, och, och, och�.</p><p>Och tak, bezpieczna ucieczka w sen.</p></section><section><title><p>17</p></title><p>Wydawcy z satysfakcj� obserwowali wp�yw Dusiciela z Edynburga na nak�ady ich gazet. Podoba� im si� te� niemal organiczny rozrost ca�ej sprawy, jakby j� kto� �wiadomie piel�gnowa�. Okoliczno�ci morderstwa Nicoli Turner by�y niemal identyczne jak poprzednio. Wygl�da�o na to, �e przed uduszeniem dziewczynki sznurem morderca zawi�za� na nim supe�. Ten supe� wbi� si� potem w gard�o ofiary i dodatkowo je pokiereszowa�. Policja nie uwa�a�a, by mia�o to jakie� istotniejsze znaczenie dla sprawy. Zbyt du�o czasu i energii sz�o na poszukiwania niebieskiego forda escorta, by przejmowa� si� takim drobnym technicznym szczeg�em morderstwa. Sprawdzano ka�dego niebieskiego escorta w okolicy i przepytywano ka�dego w�a�ciciela lub kierowc�.</p><p>Gill Templer poinformowa�a pras� o poszukiwaniach, w nadziei, �e wywo�a to silny odd�wi�k spo�eczny. Nie omyli�a si�: s�siedzi zacz�li donosi� na s�siad�w, ojcowie na syn�w, �ony na m��w, a m�owie na �ony. W sumie trzeba by�o sprawdzi� ponad dwie�cie niebieskich escort�w. Potem, je�li nic z tego nie wyniknie, trzeba je b�dzie sprawdzi� ponownie, a nast�pnie akcj� sprawdzania rozszerzy� na inne kolory ford�w escort�w, a w p�niejszej kolejno�ci na jasnoniebieskie samochody innych marek. Wszystko to mog�o trwa� miesi�ce, a w ka�dym razie tygodnie.</p><p>Jack Morton z kolejnym odbitym na ksero kawa�kiem listy w kieszeni odwiedzi� lekarza i poskar�y� si� na opuchlizn� st�p. Lekarz uzna�, �e przyczyn� jest zbyt intensywne chodzenie w tanim, nie trzymaj�cym w�a�ciwie stopy obuwiu. Tyle, to Morton wiedzia� sam. Mia� za sob� ju� tak wiele rozm�w z potencjalnymi podejrzanymi, �e zlewali mu si� w jedn� mas�. Wszyscy wygl�dali tak samo i wszyscy tak samo si� zachowywali: nerwowo, powa�nie i niewinnie. Gdyby� tylko Dusiciel zechcia� pope�ni� jaki� b��d. Jak dot�d nie by�o w�a�ciwie �adnych poszlak godnych uwagi. Morton podejrzewa�, �e pomys� z samochodem te� oka�e si� fa�szywym tropem. Ani �ladu jakichkolwiek poszlak. Przypomnia� sobie te anonimy do Johna. �Pe�no wsz�dzie poszlak�. Czy w tej sprawie te� tak mo�e by�? Czy to mo�liwe, �e poszlaki s� zbyt oczywiste lub zbyt abstrakcyjne, by m�c je zauwa�y�? Rzadko � nies�ychanie rzadko � zdarza�o si� �ledztwo w sprawie o morderstwo, w kt�rym nie by�oby jakiego� punktu zaczepienia, jakiej� wyra�nej poszlaki, tyle �e gdzie� ukrytej i czekaj�cej na zauwa�enie. Ale niech mnie szlag trafi, pomy�la�, je�li wiem, gdzie jej szuka� w tym dochodzeniu. G��wnie dlatego poszed� do lekarza � w nadziei, �e uzyska wyrazy wsp�czucia i kilka dni zwolnienia. A Rebusowi zn�w si� uda�o, cholernemu szcz�ciarzowi. Morton zazdro�ci� Rebusowi jego choroby.</p><p>Zaparkowa� przed wej�ciem do biblioteki na podw�jnej ��tej linii i wszed� do �rodka. Ogromny hol wej�ciowy przypomnia� mu czasy, kiedy sam jako dziecko korzysta� z biblioteki i przychodzi� tu, �ciskaj�c pod pach� ksi��ki z obrazkami wypo�yczone z dzia�u dzieci�cego. Wtedy ten dzia� by� na dole. Ciekawe czy tak zosta�o. Dostawa� od matki pieni�dze na autobus i przyje�d�a� do �r�dmie�cia, oficjalnie po to, by wymieni� ksi��ki w bibliotece, ale tak naprawd�, by przez godzin� lub dwie pow��czy� si� po ulicach i posmakowa� �ycia, kt�re go czeka, kiedy doro�nie i b�dzie naprawd� wolny. Mia� zwyczaj wypatrywa� ameryka�skich turyst�w i podgl�da� ich butn� pewno�� siebie i ich p�kate portfele oraz takie same brzuchy. Widzia�, jak obfotografowuj� pomnik Greyfriars Bobby [Greyfriars Bobby � pomnik szkockiego teriera, kt�ry po �mierci swego pana, policjanta Johna Graya, przez 14 lat warowa� przy jego grobie.] na ko�cielnym dziedzi�cu. Sam wielokrotnie go ogl�da�, ale niczego szczeg�lnego nie odczuwa�. Zna� z lektury histori� Sygnatariuszy [Chodzi o Sygnatariuszy Porozumienia Ko�cielnego z 1638 roku wymierzonego przeciwko obcym (angielskim) wp�ywom religijnym.] i diakona Brodie, czytywa� o publicznych egzekucjach na High Street i z zadum� my�la� o mie�cie i kraju, w kt�rym przysz�o mu �y�. Potrz�sn�� g�ow�, by uwolni� si� od wspomnie�, i podszed� do stoiska informacji.</p><p>��Dzie� dobry panu.</p><p>Odwr�ci� si� i zobaczy� dziewczynk�, a w�a�ciwie m�od� kobiet�, stoj�c� obok z ksi��k� przyci�ni�t� do drobnych piersi. Zmarszczy� czo�o.</p><p>��To ja, Samantha Rebus.</p><p>Oczy rozwar�y mu si� szeroko ze zdumienia.</p><p>��Bo�e jedyny, rzeczywi�cie. No, no. Ale� wyros�a� od czasu, kiedy ci� ostatni raz widzia�em. Musia�o to by� rok albo i dwa temu. Co u ciebie?</p><p>��Wszystko w porz�dku, dzi�kuj�. Jestem tu z mam�. A pan s�u�bowo?</p><p>��Co� w tym rodzaju. � Morton czu�, jak �widruje go wzrokiem. M�j Bo�e, oczy ma zupe�nie jak ojciec. Wyra�na spu�cizna po Rebusie.</p><p>��A co s�ycha� u taty?</p><p>Powiedzie� jej, czy nie m�wi�. W�a�ciwie, dlaczego nie? Z drugiej strony, dlaczego ma si� dowiadywa� od niego?</p><p>��Wszystko w porz�dku, o ile mi wiadomo � powiedzia�, maj�c �wiadomo��, �e to prawda tylko w siedemdziesi�ciu procentach.</p><p>��Id� do dzia�u m�odzie�owego. Mama siedzi w czytelni, ale tam jest strasznie nudno.</p><p>��To chod�my razem. W�a�nie tam si� wybiera�em.</p><p>U�miechn�a si� do niego i do my�li snuj�cych si� po jej nastoletniej g�owie, a Jack Morton pomy�la�, �e chyba jednak nie jest podobna do ojca. Jest na to zbyt mi�a i zbyt dobrze wychowana.</p><empty-line/><p>Policji zg�oszono zagini�cie czwartej dziewczynki. Rezultat ko�cowy by� praktycznie przes�dzony. �aden bukmacher nie przyj��by zak�adu.</p><p>��Musimy wykaza� si� wyj�tkow� czujno�ci� � podkre�li� Anderson. � Dzi� wieczorem w��czamy do akcji dodatkowe si�y. Pami�tajcie � obecni na odprawie policjanci sprawiali wra�enie znu�onych i zniech�conych � �e je�li zamorduje t� ofiar�, to b�dzie chcia� si� pozby� cia�a, wi�c je�eli uda nam si� go na tym przy�apa�, albo kto� go zauwa�y � wystarczy jeden �wiadek � to ju� jest nasz. � Anderson waln�� pi�ci� w otwart� d�o�, jednak nikogo to zbytnio nie porwa�o. Jak dot�d Dusicielowi uda�o si� z powodzeniem pozby� trzech cia� w trzech r�nych rejonach miasta: Oxgangs, Haymarket, Colinton. Przecie� policja nie mo�e by� wsz�dzie (cho� mieszka�com ostatnio zdawa�o si�, �e tak jest), cho�by nie wiadomo jak si� stara�a. � I tak jak przedtem � ci�gn�� inspektor, zerkaj�c do akt � to ostanie uprowadzenie wydaje si� nie mie� �adnych cech ��cz�cych je z wcze�niejszymi przypadkami. Ofiara nazywa si� Helen Abbot. Ma osiem lat, wi�c jak widzicie, jest m�odsza od pozosta�ych. Jasnobr�zowe w�osy do ramion. Widziana po raz ostatni w towarzystwie matki w sklepie na Princes Street. Matka m�wi, �e w pewnym momencie dziewczynka po prostu znik�a. Chwil� wcze�niej by�a obok, chwil� p�niej ju� jej nie by�o, podobnie jak ofiara numer dwa.</p><p>Analizuj�c to po czasie, Gill Templer dosz�a do wniosku, �e to bardzo dziwne. Przecie� niemo�liwe, by dziewczynki uprowadzono wewn�trz sklep�w. Co� takiego zapewne nie oby�oby si� bez krzyk�w i bez �wiadk�w. Kto� zezna�, �e dziewczynk� z opisu przypominaj�c� Mary Andrews � ofiar� numer dwa � widzia� wchodz�c� po schodach prowadz�cych od Galerii Narodowej na The Mound [sztuczna grobla w centrum Edynburga s�u��ca jako popularny deptak.]. Sz�a sama i wygl�da�a na uradowan�. A je�li tak, pomy�la�a Gill, to znaczy �e si� urwa�a matce. Tylko dlaczego? Czy�by na jakie� potajemne spotkanie z kim�, kogo zna�a i kto okaza� si� jej morderc�? Je�li tak, to nale�a�oby przyj��, �e wszystkie ofiary zna�y swego morderc�, a zatem musia�o istnie� co�, co wszystkie je ��czy�o. Chodzi�y do r�nych szk�, mia�y r�nych przyjaci�, by�y w r�nym wieku. C� wi�c mog�o by� tym wsp�lnym elementem ��cz�cym wszystkie dziewczynki?</p><p>Podda�a si�, kiedy rozbola�a j� g�owa. Ponadto dojecha�a w�a�nie do ulicy Johna i co innego mia�a teraz na g�owie. Wys�a� j� tu po czyste rzeczy, �eby mie� si� w co ubra�, kiedy go wypisz� ze szpitala. Poprosi� te�, by sprawdzi�a, czy nie czeka na niego jaka� pilna korespondencja i czy dzia�a centralne ogrzewanie. Da� jej klucz do mieszkania i kiedy teraz wchodzi�a na klatk� schodow�, poczu�a wi� ��cz�c� j� z Rebusem. Ciekawe, czy wyjdzie z tego ich zwi�zku co� powa�nego. By� fajnym cz�owiekiem, tylko troch� znerwicowanym i zamkni�tym w sobie. Ale mo�e w�a�nie to j� w nim poci�ga�o.</p><p>Otworzy�a drzwi i zgarn�a korespondencj� z pod�ogi przykrytej wyk�adzin� dywanow�, po czym szybko rozejrza�a si� po mieszkaniu. Staj�c przed drzwiami sypialni, przypomnia�a sobie nami�tno��, jaka ow�adn�a nimi tamtej nocy, a kt�rej wo� wci�� zdawa�a si� wisie� w powietrzu.</p><p>P�omyk w piecu centralnego pali� si�. Zdziwi si�, jak mu to powie. Ale� ma tu mn�stwo ksi��ek. Nic dziwnego, przecie� jego �ona by�a nauczycielk� angielskiego. Podnios�a kilka z pod�ogi i ustawi�a na pustej p�ce rega�u. W kuchni zrobi�a kaw� i usiad�a, by j� wypi� i rzuci� okiem na korespondencj�. Jeden rachunek, jedna ulotka reklamowa i jeden list zaadresowany na maszynie i wys�any w Edynburgu trzy dni temu. Wsadzi�a wszystko do torebki i posz�a poszuka� mu czego� do ubrania. Zauwa�y�a, �e pok�j Samanthy wci�� jest zamkni�ty na klucz. Wspomnienia bezpiecznie trzymane pod kluczem. Biedny John.</p><empty-line/><p>Jim Stevens mia� o wiele za du�o do roboty. Dusiciel z Edynburga sta� si� tematem przes�aniaj�cym wszystko inne. Nie mo�na by�o pozwoli� sobie na odpuszczenie tego drania, nawet je�li cz�owiekowi zdawa�o si�, �e ma co� wa�niejszego do zrobienia. Stevens mia� do pomocy jeszcze tr�jk� reporter�w, z kt�rymi pisa� codzienne notatki i obszerniejsze artyku�y. Temat okrucie�stwa wobec dzieci by� w dzisiejszej Wielkiej Brytanii tak�e tematem na dzie� jutrzejszy. Dotychczasowe ustalenia by�y wystarczaj�co przera�aj�ce, jednak jeszcze bardziej przera�aj�ce by�o pozornie bezczynne oczekiwanie na pojawienie si� kolejnej ofiary, czekanie na nast�pne zagini�cie. Edynburg opustosza� niczym miasto-upi�r. Dzieci trzymano w domach, a wypuszczone przemyka�y strachliwie po ulicach jak �cigane zwierz�ta. Stevens chcia�by m�c po�wi�ci� wi�cej czasu i uwagi sprawie narkotykowej, coraz bogatszemu materia�owi z ni� zwi�zanemu i podejrzanych powi�zaniach z policj�. Chcia�by, ale nie wystarcza�o mu na to czasu. Przez ca�y czas mia� na g�owie Toma Jamesona, kt�ry kr�ci� si� po redakcji i bez przerwy go pogania�. �Gdzie ten artyku�, Jim?� �Najwy�szy czas, �eby� zacz�� na siebie zarabia�, Jim�. �Kiedy nast�pna konferencja prasowa, Jim?� Pod koniec ka�dego kolejnego dnia Stevens czu� si� mocno wypalony. Uzna� wi�c, �e �ledztwo w sprawie Rebusa trzeba chwilowo zawiesi�. By�o to wyj�tkowo niefortunne, zaanga�owanie bowiem wszystkich si� policyjnych w spraw� morderstw zostawia�o wolne pole dla innych przest�pstw, w tym tak�e dla handlu narkotykami. Dla edynburskiej mafii musia� to by� teraz okres �niw. Wykorzysta� w druku cynk na temat �burdelu� w Leith, maj�c nadziej�, �e w zamian ostan� mu dostarczone jakie� nowe informacje, jednak wygl�da�o na to, �e szefowie narkotykowi nie kwapi� si� do podj�cia takiej wsp�pracy. No to pieprzy� ich. Jeszcze przyjdzie jego pora.</p><empty-line/><p>Kiedy zjawi�a si� na oddziale, Rebus poch�oni�ty by� czytaniem Biblii, dostarczonej na jego �yczenie przez szpital. Kiedy pro�ba dotar�a do siostry oddzia�owej, przysz�a do niego i spyta�a, czy �yczy sobie ksi�dza lub pastora, jednak zdecydowanie odm�wi�. Mia� wszystko, czego potrzebowa�, wybieraj�c sobie co ciekawsze fragmenty ze Starego Testamentu i od�wie�aj�c w pami�ci pot�g� ich moralnego przes�ania. Przeczyta� historie Moj�esza, Samsona i Dawida, a potem przeszed� do Ksi�gi Hioba. Z niej pop�yn�a do niego si�a, z jak� nigdy wcze�niej si� nie zetkn��.</p><empty-line/><p><emphasis>Gdy nag�a pow�d� zabija</emphasis></p><p><emphasis>drwi z cierpie� niewinnego</emphasis></p><p><emphasis>ziemi� da� w r�ce grzesznik�w</emphasis></p><p><emphasis>s�dziom zakrywa oblicza</emphasis></p><p><emphasis>Je�li nie On � to kto w�a�ciwie?</emphasis></p><empty-line/><p><emphasis>Je�li zapomn� o m�ce</emphasis></p><p><emphasis>odmieni�, rozja�ni� oblicze</emphasis></p><p><emphasis>dr�� na my�l o cierpieniu</emphasis></p><p><emphasis>pewny �e mnie nie uwolni.</emphasis></p><p><emphasis>Jestem grzesznikiem, przyznaj�</emphasis></p><p><emphasis>wi�c po co si� m�cz� na pr�no</emphasis></p><p><emphasis>cho�bym �ugiem umy� swe r�ce. </emphasis></p><empty-line/><p>Rebus poczu� dreszcz na plecach, cho� w sali szpitalnej by�o a� nazbyt gor�co, a jego wyschni�te gard�o domaga�o si� wody. Uni�s� g�ow�, by nala� sobie do plastikowej szklanki troch� letniej cieczy i wtedy zobaczy� zbli�aj�c� si� do niego Gill, kt�rej obcasy tym razem nieco mniej ha�asowa�y. Sz�a z u�miechem na twarzy, wnosz�c z sob� na sal� nieco optymizmu. Kilku pacjent�w popatrzy�o na ni� z uznaniem. Rebus poczu� rado��, �e ju� dzi� st�d wychodzi. Od�o�y� Bibli� i uca�owa� Gill w kark.</p><p>��Co tam masz?</p><p>Wzi�� od niej paczk� i znalaz� w niej ubranie na zmian�.</p><p>��Dzi�ki � powiedzia�. � Ba�em si�, �e ta koszula b�dzie zbyt brudna.</p><p>��I by�a. � Roze�mia�a si� i przyci�gn�a krzes�o do ��ka. � Nie tylko ona. Musia�am wszystkie twoje rzeczy wypra� i wyprasowa�. Bez tego mog�yby sta� si� gro�ne dla zdrowia.</p><p>��Jeste� anio�em � powiedzia� i od�o�y� paczk� na bok.</p><p>��A propos anio��w, co czyta�e� w ksi�dze? � Stukn�a palcem w czerwon� sztuczn� sk�r�, w kt�r� ob�o�ona by�a Biblia.</p><p>��Nic specjalnego. Akurat Ksi�g� Hioba. Kiedy� ju� czyta�em Bibli�, bardzo dawno temu. Ale teraz wydaje mi si� bardziej przera�aj�ca. Cz�owiek, kt�ry zaczyna w�tpi�, kt�ry wyst�puje przeciwko Bogu, kt�ry oczekuje odzewu i kt�ry go otrzymuje. �B�g da� ziemi� w r�ce grzesznik�w�, m�wi Hiob w pewnym momencie, a potem stwierdza: �Wi�c po co si� m�cz� na pr�no?�</p><p>��To ciekawe. Ale jednak mimo to nadal si� m�czy?</p><p>��Tak, i to jest w�a�nie niezwyk�e.</p><p>Podjecha� w�zek z herbat� i piel�gniarka poda�a Gill kubek. Postawi�a te� talerz herbatnik�w.</p><p>��Przynios�am ci korespondencj� z mieszkania, a tu jest klucz. � Wyci�gn�a w jego kierunku pojedynczy kluczyk yale, jednak on przecz�co potrz�sn�� g�ow�.</p><p>��Zatrzymaj go � powiedzia�. � Mam drugi.</p><p>Przez chwil� patrzyli na siebie w milczeniu.</p><p>��No dobrze � odpar�a w ko�cu. � Zatrzymam. Dzi�ki. � Poda�a mu trzy listy zabrane z mieszkania. Przejrzenie ich zaj�o mu moment.</p><p>��Widz�, �e zacz�� je teraz wysy�a� poczt� � stwierdzi� Rebus, rozrywaj�c kopert�. � Ten facet mnie zadr�czy. Nazwa�em go pan Supe�. M�j osobisty wariat.</p><p>Gill z zainteresowaniem patrzy�a, jak Rebus czyta list. Tym razem by� nieco d�u�szy ni� zwykle.</p><empty-line/><p>WCI�� NICZEGO SI� NIE DOMY�LASZ, PRAWDA? NIC CI NIE PRZYCHODZI DO G�OWY. MASZ W G�OWIE PUSTK�. A PRAWIE JEST JU� PO WSZYSTKIM, PRAWIE PO WSZYSTKIM. I TYLKO NIE M�W, �E NIE DA�EM CI SZANSY. TEGO NA PEWNO NIE MO�ESZ POWIEDZIE�. PODPISANO</p><empty-line/><p>Rebus wyci�gn�� z koperty krzy�yk zrobiony z zapa�ek.</p><p>��Aha, wi�c dzi�, jak wida�, mamy pana Krzy�yka. No c�, dzi�ki Bogu, �e jest ju� prawie po wszystkim. Pewnie mu si� znudzi�o.</p><p>��Co to wszystko znaczy, John?</p><p>��Nie m�wi�em ci o tych anonimach? To nic rewelacyjnego.</p><p>��Od jak dawna je dostajesz? � Po obejrzeniu listu, Gill przygl�da�a si� teraz kopercie.</p><p>��Od sze�ciu tygodni. Mo�e ciut d�u�ej. A bo co?</p><p>��Tyle tylko, �e ten list nadano w dniu, w kt�rym zagin�a Helen Abbot.</p><p>��Mhm? � Rebus wyci�gn�� r�k� po kopert� i popatrzy� na stempel pocztowy. By�o na nim napisane: �Edynburg, Lothian, Fife, Pogranicze�. No c�, do�� du�y teren. Zn�w przez g�ow� przemkn�� mu Michael.</p><p>��Pewnie nie pami�tasz dat, kiedy dosta�e� poprzednie listy, co?</p><p>��Gill, do czego zmierzasz? � Popatrzy� na ni� i nagle mia� przed sob� wpatrzon� w siebie badawczo twarz profesjonalnej policjantki. � Gill, na lito�� bosk�. Ta sprawa ju� nas wszystkich wytr�ci�a z r�wnowagi. Zaczynamy wsz�dzie szuka� upior�w.</p><p>��Jestem ciekawa, to wszystko � stwierdzi�a i ponownie przeczyta�a list.</p><p>Nie by� napisany przez typowego �wira, to nie by� �wirowaty styl. To j� najbardziej zaniepokoi�o. Po zastanowieniu Rebus doszed� do wniosku, �e chyba rzeczywi�cie listy pojawia�y si� r�wnocze�nie z kolejnymi znikni�ciami. Czy znaczy�o to, �e ca�y czas mia� pod nosem co�, co w jaki� spos�b ��czy�o si� z morderstwami? Czy znaczy�o to, �e by� �lepy i przez ca�y czas mia� klapki na oczach jak doro�karski ko�? Albo to, albo wszystko jest jakim� strasznym zbiegiem okoliczno�ci.</p><p>��To tylko zbieg okoliczno�ci, Gill.</p><p>��To powiedz mi, kiedy dosta�e� te poprzednie listy.</p><p>��Nie pami�tam.</p><p>Nachyli�a si� nad nim, a przez szk�a okular�w jej oczy wyda�y mu si� ogromne. Powiedzia�a spokojnym tonem:</p><p>��Czy ty co� przede mn� ukrywasz?</p><p>��Sk�d!</p><p>Wszyscy pacjenci na sali popatrzyli w kierunku jego zduszonego krzyku, a on poczu� jak policzki nabieraj� rumie�c�w.</p><p>��Nie � powiedzia� szeptem. � Niczego przed tob� nie ukrywam. A w ka�dym razie�</p><p>Tylko w�a�ciwie, sk�d pewno��? W ci�gu tych lat aresztowa� tylu ludzi, tylu z nich postawi� zarzuty, tyle razy si� pomyli�, narobi� sobie tylu wrog�w. Chyba by go �aden z nich tak nie prze�ladowa�? No chyba nie.</p><p>Z kartk� i pi�rem w r�ku przegl�dn�li kolejne anonimy: data, tre��, spos�b dostarczenia. Gill zdj�a okulary i z westchnieniem roztar�a sobie grzbiet nosa.</p><p>��To zbyt du�o jak na zbieg okoliczno�ci, John.</p><p>W g��bi duszy czu�, �e ma racj�. Wiedzia�, �e pozory myl� i �e nic nie dzieje si� przypadkowo.</p><p>��Gill � powiedzia� po d�u�szej chwili milczenia i uni�s� ko�dr�. � Wyno�my si� st�d.</p><empty-line/><p>W czasie jazdy samochodem pr�bowa�a rozbudzi� jego wyobra�ni� pytaniami. Kto to mo�e by�? Co ich mo�e ��czy�? Dlaczego w�a�nie on?</p><p>��O co ci chodzi?! � wrzasn�� w ko�cu. � Jestem podejrzany, czy jak?</p><p>Spojrza�a mu g��boko w oczy, jakby staraj�c si� dotrze� do ukrytej w g��bi prawdy. By�a rasow� policjantk�, a dobry policjant nie ufa nikomu. Patrzy�a na niego jak na uczniaka, kt�ry zosta� skarcony, ale kt�ry wci�� jeszcze chowa w zanadrzu jakie� sekrety i wci�� ma jeszcze grzechy do wyznania. Wyspowiadaj si�, ch�opcze.</p><p>Gill wiedzia�a, �e na razie jest to tylko przeczucie, nie maj�ce oparcia w faktach. Ale jednocze�nie czu�a, �e co� w tym jest, �e by� mo�e za tymi p�on�cymi oczami co� si� kryje. Nie takie rzeczy widywa�a ju� podczas tylu lat s�u�by w policji. Rzeczy o wiele dziwniejsze dziej� si� na okr�g�o. Prawda jest zawsze dziwniejsza od fikcji, nikt nigdy nie jest ca�kowicie niewinny. St�d ten wyraz winy na twarzy ka�dego przes�uchiwanego, oboj�tnie kogo. Ka�dy ma zawsze co� do ukrycia. Najcz�ciej jakie� drobiazgi, dodatkowo jeszcze rozmyte przez up�yw lat. �eby m�c si� dobra� do tego rodzaju przest�pstw, trzeba by mie� Policj� My�li. Ale gdyby John� gdyby John Rebus mia� by� w jaki� spos�b zamieszany w ca�y ten dramat, to w�wczas� To by�o zbyt absurdalne, by nawet o tym my�le�.</p><p>��Oczywi�cie, �e nie jeste� podejrzany � oznajmi�a � ale z tego mo�e wynikn�� co� wa�nego, nie uwa�asz?</p><p>��To ju� zostawmy Andersenowi, niech on si� tym martwi � odpar� i zamilk�. Gill za� czu�a, �e dygoce.</p><p>I wtedy przysz�o jej co� do g�owy: a je�li on sam do siebie pisze te listy?</p></section><section><title><p>18</p></title><p>Poczu� b�l w ramionach, ale spojrza� w d� i stwierdzi�, �e ma�a przesta�a ju� walczy�. Nadchodzi taki b�ogos�awiony moment, w kt�rym odechciewa si� ju� �y� i w kt�rym umys� i cia�o przyjmuj� to do wiadomo�ci. To wspania�y moment b�ogiego spokoju, najpi�kniejszy i najspokojniejszy moment ca�ego �ycia. Wiele lat temu on sam pr�bowa� pope�ni� samob�jstwo i zna� rozkosz tej chwili. Ale potem w szpitalu tak go potraktowali, �e nic mu z tego nie wysz�o. Przywr�cili mu ochot� do �ycia, a teraz on im si� odwdzi�cza, wszystkim im si� odwdzi�cza. Dostrzega� ironi� zawart� w historii swego �ycia, wi�c zachichota�, zrywaj�c ta�m� z ust Helen Abbot, a nast�pnie ma�ymi no�yczkami rozci�� jej wi�zy. Z kieszeni spodni wyci�gn�� ma�y aparacik i pstrykn�� jej jeszcze jedno zdj�cie, co� w rodzaju memento mori. Je�li go kiedy� z�api�, to te zdj�cia stan� si� dowodem koronnym przeciwko niemu, jednak nigdy nie b�d� mogli nazwa� go zbocze�cem seksualnym. Seks nie ma nic wsp�lnego z tym, co robi; te dziewczynki to tylko pionki, kt�rych los by� im pisany ju� z chwil� chrztu. Ale nast�pna i ostatnia b�dzie t�, o kt�r� naprawd� chodzi. Je�li tylko si� uda, to zajmie si� ni� jeszcze dzisiaj. Zn�w zachichota�. Ca�a ta gra jest jeszcze lepsza, ni� k�ko i krzy�yk. Przecie� wygrywa i tu i tu.</p></section><section><title><p>19</p></title><p>Inspektor William Anderson kocha� bra� udzia� w pogoni i miota� si� mi�dzy wskazaniami instynktu a mozolnego �ledztwa. Lubi� te� czu� za sob� poparcie ca�ego wydzia�u. Rzucaj�c polecenia podw�adnym i narzucaj�c im swoje koncepcje i strategi� dzia�ania, by� w swoim �ywiole.</p><p>Wola�by oczywi�cie, �eby Dusiciel by� ju� pod kluczem � to jasne. Nie jest przecie� sadyst�. Prawo nale�y respektowa�. Niemniej, im d�u�ej to wszystko trwa�o, z tym wi�ksz� satysfakcj� p�awi� si� w oczekiwaniu na sukces, satysfakcj�, jak� dawa�o dowodzenie ca�� akcj�.</p><p>Dusiciel czasami zostawia� jednak jakie� �lady, a to by�o dla Andersona najwa�niejsze. Najpierw ten niebieski ford escort, teraz nowa teoria, �e by� kiedy� w wojsku lub wci�� jeszcze w nim jest, oparta na sposobie wi�zania w�z��w na sznurze u�ywanym do duszenia. Tego rodzaju strz�py informacji w pewnym momencie doprowadz� ich do mordercy i pozwol� go aresztowa�. A w�wczas Anderson b�dzie przywodzi� swej ekipie zar�wno w sensie fizycznym, jak i psychicznym. Zrobi� z nim kolejny wywiad w telewizji, w prasie uka�e si� jego nast�pne udane zdj�cie (by� do�� fotogeniczny). O tak, zwyci�stwo b�dzie s�odkie. Pod warunkiem, oczywi�cie, �e Dusiciel nie rozp�ynie si� nagle we mgle, tak jak to si� sta�o z wieloma przest�pcami przed nim. Takiej ewentualno�ci w og�le nie chcia� bra� pod uwag�; nogi robi�y mu si� wtedy jak z waty.</p><p>Nie to, �eby Rebusa jako� specjalnie nie lubi�. W sumie by� z niego niez�y gliniarz, mo�e z troszk� zbyt drastycznymi metodami dzia�ania. Wiedzia� te�, �e prze�ywa kryzys w �yciu osobistym. Powiedziano mu nawet, �e ta kobieta, z kt�r� teraz mieszka jego syn, to by�a �ona Rebusa. Wola� o tym nie my�le�. Kiedy Andy trzasn�� drzwiami, opuszczaj�c dom rodzinny, w tym samym momencie jego ojciec wyrzuci� go ze swego �ycia. Jak mo�na w dzisiejszych czasach powa�nie traktowa� pisanie poezji? To� to kompletna bzdura. A potem jeszcze na dodatek wprowadzi� si� do �ony Rebusa� Nie, to nieprawda, �e Rebusa nie lubi, jednak kiedy go zobaczy�, jak idzie w towarzystwie tej �adnej rzeczniczki prasowej, poczu� jak mu si� co� w �o��dku przewraca. Opar� si� o kraw�d� biurka, kt�rego w�a�ciciel akurat mia� wolne.</p><p>��Mi�o ci� zn�w powita�, John. Dobrze si� czujesz?</p><p>Anderson wyci�gn�� ku niemu r�k�, wi�c zaskoczony Rebus musia� j� u�cisn��.</p><p>��W porz�dku, panie inspektorze � odpowiedzia�.</p><p>��Panie inspektorze � zagadn�a Gill Templer � mo�emy z panem chwil� porozmawia�? Zdarzy�o si� co� nowego.</p><p>��Raptem �lad czego� nowego � wtr�ci� Rebus i popatrzy� na Gill.</p><p>Anderson spojrza� kolejno na oboje.</p><p>��Wi�c chod�my do mnie � powiedzia�.</p><empty-line/><p>Gill przedstawi�a swoj� wersj�, a Anderson, czuj�c si� wa�ny i chroniony przez swoje biurko, s�ucha� i od czasu do czasu rzuca� spojrzenie na Rebusa, kt�ry reagowa� na nie przepraszaj�cym u�miechem. Przepraszam, m�wi� u�miech, �e zawracamy panu g�ow�.</p><p>��A wy, Rebus � powiedzia� Anderson, kiedy Gill sko�czy�a swoj� opowie�� � co wy na to wszystko? Czy jest kto�, taki, kto m�g�by chcie� was informowa� o swoich zamiarach? Chodzi mi o to, czy to mo�liwe, �e Dusiciel zna was osobi�cie?</p><p>Rebus wzruszy� ramionami, u�miechn�� si� i nie przestawa� si� u�miecha�.</p><empty-line/><p>Jack Morton, siedz�c w samochodzie, zrobi� notatk� na formularzu raportu �Wizyta u podejrzanego�. Podejrzany przes�uchany. Zachowanie podejrzanego: oboj�tne, pomocne. Znowu �lepa uliczka, chcia�oby si� doda�. Jeszcze jedna, kurwa, �lepa uliczka. Zbli�aj�ca si� do jego samochodu stra�niczka miejska pr�bowa�a go przerazi� samym spojrzeniem. Westchn��, od�o�y� d�ugopis i si�gn�� do kieszeni po legitymacj�. Znowu jeden z tych cholernych dni.</p><empty-line/><p>Rhona Phillips mia�a na sobie p�aszcz przeciwdeszczowy, jako �e by� koniec maja i strugi deszczu przecina�y horyzont jak na obrazie kiepskiego malarza. Poca�owa�a na po�egnanie swego k�dzierzawego kochasia-poet�, siedz�cego przez telewizorem i gapi�cego si� na popo�udniowe programy, i wysz�a z domu, grzebi�c w torebce w poszukiwaniu kluczyk�w do samochodu. Od pewnego czasu odbiera�a Sammy ze szko�y, mimo i� od szko�y do domu by�o zaledwie oko�o dw�ch kilometr�w. Zabiera�a j� te� z sob� w porze lunchu do biblioteki i nie spuszcza�a z niej oka. P�ki ten szaleniec jest na wolno�ci, nie mo�na ryzykowa�. Podbieg�a do samochodu, wsiad�a i zatrzasn�a drzwiczki. Deszcze padaj�ce w Edynburgu s� jak dopust bo�y. Mocz� ludzi do ko�ci, przesi�kaj� do budynk�w i wspomnie� turyst�w. Padaj� ca�ymi dniami, rozbryzguj� si� z ka�u� stoj�cych na drogach, rozbijaj� ma��e�stwa, zi�bi�, zabijaj�, s� wszechobecne. Typowa tre�� widok�wki wysy�anej z Edynburga przez turyst�: �Edynburg jest �liczny. Ludzie raczej z rezerw�. Wczoraj zwiedzi�em zamek i widzia�em pomnik Scotta. Miasto jest bardzo ma�e, w�a�ciwie miasteczko. Mo�na by je schowa� w �rodku Nowego Jorku i nikt by tego nie zauwa�y�. Pogoda mog�aby by� lepsza�.</p><p>Pogoda mog�aby by� lepsza. Oto sztuka eufemizm�w w ca�ej krasie. Wstr�tny, obrzydliwy deszcz. I jak�e typowy w dniu, kiedy ma si� wolne. R�wnie typowy jak k��tnia z Andym, kt�ry siedzi teraz nad�sany w fotelu, z nogami podwini�tymi pod siebie. Jeden z tych przekl�tych dni. A musi jeszcze dzi� wiecz�r wype�ni� arkusze ocen. Bogu dzi�ki, �e ju� pocz�tek egzamin�w.</p><p>Dzi�ki temu dzieci w szkole troch� si� wycisz�; starsze � bo dopad�a je ju� przedegzaminacyjna trema lub apatia, m�odsze � bo po twarzach swych starszych koleg�w widz�, co je czeka w przysz�o�ci. Zaczyna si� teraz wspania�a pora roku. Nied�ugo taka sama trema dotyczy� b�dzie Sammy. Samanthy, jak oficjalnie nazywa�a teraz t� niemal ju� kobiet�. J�, jako matk�, gry�� b�dzie inna trema, inne l�ki. L�k przed dojrzewaniem, l�k przed nowymi do�wiadczeniami.</p><empty-line/><p>Siedz�c w swoim escorcie, obserwowa� jak ty�em wyje�d�a spod domu. Doskonale. Teraz musi odczeka� jakie� pi�tna�cie minut. Kiedy jej samoch�d znikn�� z pola widzenia, podjecha� pod dom i zatrzyma� si�. Dok�adnie przyjrza� si� oknom domu. Ten jej fagas na pewno siedzi tam teraz samotnie. Wysiad� z samochodu i podszed� do frontowych drzwi.</p><empty-line/><p>Po spotkaniu, kt�re nie zako�czy�o si� �adnymi konkretnymi ustaleniami, Rebus wr�ci� do sali operacyjnej i rozejrza� wok�. Nie mia� poj�cia, �e Anderson w�a�nie w tej chwili zarz�dza, by go �ledzono. Sala operacyjna wygl�da�a, jakby sama przesz�a operacj�. Ka�dy kawa�ek wolnego miejsca by� zawalony papierami, niewielki komputer wci�ni�to w naro�nik sali, a ka�dy centymetr powierzchni �cian pokrywa�y rozliczne wykresy i tabele.</p><p>��Id� na odpraw� � powiedzia�a Gill. � Zobaczymy si� p�niej. S�uchaj, ja my�l�, �e to jednak ma jaki� zwi�zek z tob�. Mo�esz to nazwa� kobiec� intuicj�, mo�esz to nazwa� policyjnym �nosem�, mo�esz to nazwa�, jak ci si� �ywnie podoba, ale potraktuj to powa�nie. Przemy�l to. Zastan�w si�, kto mo�e �ywi� do ciebie tak� uraz�. Prosz� ci�.</p><p>Kiwn�� g�ow� i patrzy�, jak si� oddala w kierunku swojego biura w innej cz�ci budynku. Rebus w�a�ciwie nie wiedzia�, gdzie teraz jest jego biuro. Ca�a sala operacyjna wygl�da�a troch� inaczej, tak jakby poprzestawiano biurka albo je z��czono razem. Na biurku obok zadzwoni� telefon. Mimo i� na sali by�o mn�stwo innych ludzi, Rebus podni�s� s�uchawk�, pr�buj�c w ten spos�b ponownie w��czy� si� w �ledztwo. W duchu modli� si�, by samemu nie sta� si� przedmiotem �ledztwa. Modli� si�, zapominaj�c, czym jest modlitwa.</p><p>��Sala operacyjna � powiedzia� do s�uchawki. � Detektyw sier�ant Rebus przy telefonie.</p><p>��Rebus? Co za dziwne nazwisko. � G�os w s�uchawce by� stary, ale rze�ki, i na pewno nale�a� do osoby wykszta�conej. � Rebus � powt�rzy� dzwoni�cy, jakby co� sobie zapisywa�. Rebus gapi� si� na aparat.</p><p>��Kto m�wi? � spyta�.</p><p>��Ach tak, moje nazwisko Michael Eiser, przeliteruj�: E-I-S-E-R, jestem profesorem literatury angielskiej na uniwersytecie.</p><p>��Dzie� dobry panu. � Rebus chwyci� o��wek i zanotowa� nazwisko. � Czym mog� panu s�u�y�?</p><p>��No c�, panie sier�ancie, my�l�, �e to bardziej ja b�d� m�g� panu si� czym� przys�u�y�, o ile oczywi�cie si� nie myl�.</p><p>Je�li to nie jaki� kawa�, to Rebus dok�adnie wyobra�a� sobie dzwoni�cego: w�osy w nie�adzie, muszka pod brod�, wymi�ty tweedowy garnitur, na nogach stare buty, m�wi�c, obficie gestykuluje.</p><p>��Widzi pan, interesuj� si� tematem gier s�ownych. Nawiasem m�wi�c, jestem w trakcie pisania ksi��ki na ten temat. Jej tytu� brzmi <emphasis>Tajniki egzegezy slowotw�rstwa</emphasis><emphasis>transcendentnego</emphasis>. Dostrzega pan w tym gr� s�own�? To si� nazywa akrostych. Pierwsze litery ka�dego s�owa uk�adaj� si� w inne s�owo � w tym przypadku w s�owo �test�. Jest to gra tak stara jak ca�a literatura. Tyle, �e w mojej ksi��ce zajmuj� si� przyk�adami z bli�szych nam czas�w. Nabokow, Burgess i im podobni. Oczywi�cie akrostych to tylko jeden drobny fragment z ca�ej masy pomys��w, jakie autorzy stosuj�, by rozbawi�, omami� lub poci�gn�� za sob� swych czytelnik�w.</p><p>Rebus pr�bowa� mu przerwa�, ale z r�wnym powodzeniem m�g�by stara� si� powstrzyma� szar�uj�cego byka. Musia� wi�c s�ucha�, zastanawiaj�c si�, czy to zn�w jaki� wariat i czy nie powinien � �ci�le wbrew procedurze � po prostu od�o�y� s�uchawki. Mia� teraz wa�niejsze sprawy na g�owie. A ty� czaszki rozsadza� mu b�l.</p><p>���i chodzi o to, panie sier�ancie Rebus, �e zupe�nie przypadkowo zauwa�y�em w doborze ofiar tego mordercy pewn� prawid�owo��.</p><p>Rebus przysiad� na kraw�dzi biurka i �cisn�� w d�oni o��wek, jakby chcia� go zmia�d�y�.</p><p>��Doprawdy? � powiedzia�.</p><p>��No tak. Spisa�em sobie tu na kartce nazwiska wszystkich ofiar. Mo�e mo�na by�o wpa�� na to wcze�niej, ale dopiero dzisiaj w jednej z gazet zobaczy�em artyku�, w kt�rym wszystkie te biedne dziewcz�ta wymieniono razem. Bo wie pan, zazwyczaj czytam �Timesa�, ale akurat dzi� rano go zabrak�o, wi�c kupi�em jak�� inn� gazet�, no i tam to zobaczy�em. Mo�liwe, �e nic z tego nie wynika, mo�e to czysty zbieg okoliczno�ci, ale mo�e akurat nie. To ju� wy, panowie, b�dziecie musieli zadecydowa�. Ja tylko rzucam taki pomys�.</p><p>Do sali wkroczy� w�a�nie Jack Morton jak zwykle otoczony chmur� dymu, a dojrzawszy Rebusa, zamacha� do niego r�k�. Wygl�da� na padni�tego. Wszyscy wok� wygl�dali na padni�tych, tylko jemu, �wie�emu i wypocz�temu po kilku dniach le�enia w szpitalu trafi�o si�, �e musia� odebra� telefon i wys�uchiwa� bajdurzenia jakiego� wariata.</p><p>��I co to za pomys�, panie profesorze?</p><p>��Nie dostrzega pan? Nazwiska kolejnych ofiar to Sandra Adams, Mary Andrews, Nicola Turner i Helen Abbot. � Jack docz�apa� do Rebusa. � Je�li te nazwiska potraktujemy jako akrostych � m�wi� dalej g�os � to pierwsze litery uk�adaj� si� w nast�pne imi� � Samantha. Wi�c mo�e to imi� nast�pnej ofiary? Ale mo�e to czysty przypadek, doszukiwanie si� czego� tam, gdzie nic nie ma.</p><p>Rebus bez s�owa rzuci� s�uchawk�, w sekund� zeskoczy� z biurka i chwyci� Mortona za krawat. Morton sapn�� i papieros wypad� mu z ust.</p><p>��Masz tu samoch�d, Jack?</p><p>Wci�� jeszcze lekko si� krztusz�c, Morton kiwn�� g�ow� potakuj�co.</p><p>Jezu Chryste, Jezu Chryste� Wi�c to wszystko prawda. Wi�c to wszystko dotyczy jego. Samantha. Wszystkie sygna�y, wszystkie poszlaki, wszystkie te morderstwa by�y jedynie komunikatem dla niego. Jezu Chryste, pom�. B�agam, pom� mi.</p><p>Jego c�rka ma by� nast�pn� ofiar� Dusiciela.</p><empty-line/><p>Rhona zauwa�y�a samoch�d zaparkowany przed domem, ale si� nad tym nie zastanawia�a. Chcia�a jak najszybciej uciec z tej ulewy. Podbieg�a do drzwi wej�ciowych, za ni�, pow��cz�c nogami, sz�a Samantha. Kluczem otworzy�a drzwi.</p><p>��Ale straszna pogoda! � krzykn�a w kierunku salonu. Zrzuci�a z siebie p�aszcz i skierowa�a si� do pokoju, z kt�rego wci�� dochodzi� d�wi�k telewizora. Na fotelu przed telewizorem siedzia� Andy. R�ce mia� zwi�zane do ty�u, a usta zaklejone wielkim kawa�kiem ta�my samoprzylepnej. Na szyi wci�� jeszcze zwisa� mu kawa�ek szpagatu.</p><p>Rhona mia�a w�a�nie wydoby� z siebie najbardziej przera�liwy krzyk swego �ycia, kiedy co� ci�kiego uderzy�o j� w ty� g�owy. Run�a do przodu i padaj�c na nogi martwego kochanka, straci�a przytomno��.</p><p>��Witaj, Samantho � powiedzia� znajomy g�os. Pod mask� zas�aniaj�c� jego twarz nie wida� by�o u�miechu, kt�ry na niej zago�ci�.</p><empty-line/><p>Samoch�d Mortona p�dzi� przez miasto, migaj�c niebieskim �wiat�em, jakby go ca�e piek�o goni�o. Po drodze Rebus pr�bowa� mu wyja�ni�, co si� sta�o, by� jednak zbyt zdenerwowany, by opowie�� mog�a by� w pe�ni sensowna, a Jack Morton zbyt skoncentrowany na lawirowaniu w ruchu ulicznym, by uwa�nie jej s�ucha�. Poprosili przez radio o pomoc: jeden radiow�z do szko�y, na wypadek, gdyby jeszcze tam by�a, i dwa radiowozy do domu z ostrze�eniem, �e mog� si� tam natkn�� na Dusiciela. Nale�y wi�c zachowa� maksymaln� ostro�no��.</p><p>P�dz�c po Queensferry Road, samoch�d osi�gn�� sto pi��dziesi�t na godzin�, potem wykona� szalony skr�t tu� przed samochodami nadje�d�aj�cymi z naprzeciwka i wjecha� w pogodnie prezentuj�ce si� osiedle, gdzie mieszka�a teraz Rhona z Samanth� i kochankiem.</p><p>��Skr�� tu w prawo! � zawo�a� Rebus, przekrzykuj�c wycie silnika, w my�li rozpaczliwie trzymaj�c si� nadziei. Za zakr�tem zobaczyli, �e przed domem stoj� ju� dwa policyjne radiowozy, a na podje�dzie, niemal�e symbolizuj�c daremno�� ich wysi�k�w, stoi zaparkowany samoch�d Rhony.</p></section><section><title><p>20</p></title><p>Chcieli mu da� �rodki uspokajaj�ce, ale nie chcia� przyj�� �adnych lekarstw. Chcieli, �eby wr�ci� do domu, ale ich nie pos�ucha�. Jak mo�e wraca� do domu, je�li gdzie� tu na g�rze le�y Rhona. Uprowadzenie c�rki spowodowa�o, �e ca�e jego �ycie leg�o w gruzach, rozpadaj�c si� jak domek z kart. Bezustannie kr��y� po szpitalnej poczekalni. Czuj� si� dobrze, o�wiadczy� im, w porz�dku. Wiedzia�, �e Gill i Anderson s� gdzie� na korytarzu. Biedny Anderson. Przez brudne szyby okienne widzia� kr�c�ce si� na zewn�trz piel�gniarki. Pokrzykiwa�y i �mia�y si�, a ich fartuchy powiewa�y na zacinaj�cym deszczem wietrze jak w scenie ze starego filmu z Dracul�. Jak one mog� si� �mia�? Na drzewa z wolna opada�a mg�a, a roze�miane piel�gniarki, niepomne na cierpienia �wiata, wtapia�y si� w t� mg��, jakby stary Edynburg wsysa� je do swojego �wiata przesz�o�ci i wraz z nimi zabiera� ca�y �miech.</p><p>Robi�o si� ju� ciemno i po s�o�cu schowanym za grub� warstw� chmur pozosta�o jedynie wspomnienie. Taki koloryt nieba musieli zna� dawni malarze tworz�cy religijne obrazy, musieli z nim obcowa� na co dzie� i odbiera� s�o�ce roz�wietlaj�ce chmury jako widom� oznak� obecno�ci Boga, jako symbol pot�gi stworzenia. Ale Rebus nie by� malarzem. Jego oczy dostrzega�y pi�kno w s�owie drukowanym, nie w naturze. I teraz w tej poczekalni szpitalnej zda� sobie nagle spraw�, �e jego ca�e �ycie oparte by�o na doznaniach wt�rnych � na przeczytanych cudzych przemy�leniach � kosztem dozna� rzeczywistych.</p><p>No wi�c teraz zn�w mia� okazj� stan�� z nimi twarz� w twarz: zn�w by� w komandosach, zn�w by� w SAS z twarz� wymi�t� zm�czeniem, z bol�cym m�zgiem, z napr�onym ka�dym mi�niem.</p><p>Poczu�, �e zn�w zaczyna fantazjowa� i przyklei� si� d�o�mi do �ciany, jakby poddaj�c si� rewizji. Sammy jest gdzie� tam w r�kach szale�ca, a on traci czas na wymy�lanie retorycznych figur i metafor. Tak nie mo�na.</p><p>Na korytarzu Gill pilnowa�a Williama Andersona. Jemu te� kazano p�j�� do domu. Lekarz zbada� go po prze�ytym szoku i zaproponowa�, by po�o�y� si� do ��ka.</p><p>��Zostan� tutaj � ze spokojn� determinacj� odpowiedzia� Anderson. � Je�li to wszystko ma jaki� zwi�zek z Rebusem, to chc� by� w jego pobli�u. Czuj� si� dobrze, naprawd�. � Ale wcale tak nie by�o. Czu� si� otumaniony, pe�en skruchy i mocno w tym wszystkim zagubiony. � Nie mog� w to uwierzy� � zwr�ci� si� do Gill. � Wprost nie mog� uwierzy�, �e to by� tylko wst�p do uprowadzenia c�rki Rebusa. To brzmi zbyt fantastycznie. Ten cz�owiek musi by� chory umys�owo. A John musi podejrzewa�, kto si� za tym wszystkim kryje.</p><p>Gill Templer my�la�a o tym samym.</p><p>��Dlaczego on nam nic nie powiedzia� � m�wi� dalej Anderson. A potem, bez ostrze�enia i bez �adnej ostentacji, nagle zn�w sta� si� ojcem i zacz�� cicho szlocha�. � Andy � szepn��. � M�j Andy. � Schowa� twarz w d�onie i pozwoli�, by Gill po�o�y�a mu r�k� na opuszczonych ramionach.</p><p>John Rebus patrzy� na zapadaj�c� ciemno�� i duma� o swoim ma��e�stwie i swojej c�rce. O swojej c�rce Sammy.</p><p><emphasis>Dla tych, kt�rzy czytaj� mi�dzy razami.</emphasis></p><p>Co to by�o, co wyrzuci� z pami�ci? Co to by�o, czego jego umys� pozby� si� lata temu w trakcie spacer�w po brzegu morskim w Fife, po prze�ytym za�amaniu, kiedy ostatecznie zatrzasn�� za sob� drzwi do przesz�o�ci. Jednak okazuje si�, �e to nie takie �atwe. Niepo��dany go�� do�� d�ugo czeka�, nim ponownie zdecydowa� si� wedrze� w �ycie Rebusa. Stopa wetkni�ta w szpar� drzwi prowadz�cych do �wiadomo�ci. I co mu teraz po tym ca�ym czytaniu? Albo po wierze, cho� zawieszonej u niego na cieniutkiej nitce? Samantha. Sammy, jego c�rka. Bo�e, spraw, by by�a bezpieczna. Dobry Bo�e, pozw�l jej �y�.</p><p><emphasis>John, ty przecie� musisz wiedzie�, kto to jest.</emphasis></p><p>Ale John potrz�sn�� tylko g�ow�, strz�saj�c �zy na spodnie. Nie wie, nie wie. Pan Supe�. Pan Krzy�. Nazwiska nic ju� nie znacz�. Sup�y i krzy�e. Przysy�ano mu przecie� supe�ki i krzy�yki, kawa�ki sznurka i zapa�ki, i jakie� brednie, jak je nazwa� Jack Morton. I to wszystko. Bo�e �wi�ty.</p><p>Wyszed� na korytarz i podszed� do Andersona, kt�ry sta� tam bez ruchu, jak strz�p cz�owieka. Obaj m�czy�ni obj�li si�, wzajemnie dodaj�c sobie otuchy; dwaj wrogowie, kt�rzy stwierdzaj�, �e s� przecie� po tej samej stronie. U�cisn�li si� i z oczu obu pop�yn�y �zy. Znalaz�o uj�cie to, co od lat tkwi�o w nich zakorkowane. Udawanie, �e ludzka niedola ich nie wzrusza i pozostawia oboj�tnymi. Teraz mogli si� wreszcie przyzna�: byli lud�mi, takimi jak inni.</p><p>Wreszcie, kiedy zapewniono go, �e Rhona dozna�a jedynie p�kni�cia czaszki i wpuszczono go do niej na chwil�, by popatrzy� jak le�y z mask� tlenow� na twarzy, Rebus pozwoli� si� odwie�� do domu. Rhona wyjdzie z tego. To ju� co�. Jednak Andy Anderson le�y ju� gdzie� na stole w prosektorium, a lekarze grzebi� w tym, co z niego zosta�o. Biedny pieprzony Anderson. Biedny jako cz�owiek, jako ojciec i jako gliniarz. Ca�a sprawa stawa�a si� niezno�nie osobista. Przybiera�a znacznie wi�ksze rozmiary, ni� zak�adali. I stawa�a si� spraw� honoru.</p><p>W ko�cu mieli jego opis od naocznego �wiadka, niezbyt dok�adny, ale zawsze. Jedna z s�siadek widzia�a, jak wynosi� nieruchom� posta� dziewczynki do samochodu. Samoch�d by� w jasnym kolorze, powiedzia�a. Taki zwyczajny z wygl�du. M�czyzna z wygl�du te� by� zwyczajny. Niezbyt wysoki, twarz skupiona. Spieszy� si�. Specjalnie mu si� nie przygl�da�a.</p><p>Andersena wycofano ze sprawy, podobnie jak Rebusa. Teraz sprawa zyska�a nowy wymiar: Dusiciel wdar� si� do prywatnego domu i dopu�ci� si� w nim morderstwa. Teraz przekroczy� ju� wszelkie granice. Reporterzy i ekipy telewizyjne czatuj�ce pod szpitalem ��da�y informacji. Komisarz Wallace obieca� zorganizowanie konferencji prasowej. Czytelnicy gazet i wszelkiego autoramentu podgl�dacze chcieli zna� jak najwi�cej szczeg��w. Sprawa sta�a si� sensacj� medialn�. Edynburg sta� si� przest�pcz� stolic� Europy. Syn szefa wydzia�u policji zamordowany, c�rka sier�anta policji uprowadzona, a by� mo�e te� zamordowana.</p><p>C� mu pozosta�o innego, ni� siedzie� i czeka� na nast�pny list? Mimo wszystko czu� si� lepiej we w�asnym mieszkaniu, bez wzgl�du na to, jak ponuro i pusto w nim by�o, bez wzgl�du na to, jak bardzo przypomina�o mu ono cel� wi�zienn�. Gill obieca�a, �e po sko�czonej konferencji prasowej go odwiedzi. Pod jego kamienic� b�dzie sta� nieoznakowany samoch�d policyjny, tak na wszelki wypadek, bo kto wie, na ile osobiste mog� si� okaza� dalsze dzia�ania Dusiciela.</p><p>Rebus nie wiedzia�, �e jednocze�nie w komendzie odbywa si� skrupulatne przegl�danie jego akt osobistych, a ca�a jego przesz�o�� jest szczeg�owo analizowana. W tej przesz�o�ci musi by� gdzie� �lad Dusiciela, po prostu musi.</p><p>Oczywi�cie, �e musi. Rebus mia� �wiadomo��, �e jedynie w jego r�kach znajduje si� klucz do ca�ej zagadki. Jednak klucz zdawa� si� by� schowany w szufladzie zamkni�tej na ten sam klucz. Jedyne co mu zosta�o, to stara� si� si�� wy�ama� t� zamkni�t� w nim przesz�o��.</p><empty-line/><p>Gill Templer zadzwoni�a do brata Rebusa i mimo i� wiedzia�a, �e John b�dzie z tego niezadowolony, za��da�a by Michael natychmiast przyjecha� do Edynburga i zaj�� si� bratem. W ko�cu jest jedyn� rodzin� Rebusa. W g�osie Michaela s�ycha� by�o przez telefon nerwowo��, ale tak�e niepok�j. Potem wr�ci�a my�l� do akrostychu. A wi�c jednak pan profesor si� nie myli�. Pr�bowali go teraz odnale��, by go szczeg�owiej przes�ucha�. Te� tylko na wszelki wypadek. Pomy�la�a, �e je�eli Dusiciel potrafi� tak to zaplanowa�, to musia� mie� dost�p do jakiej� listy nazwisk, z kt�rej m�g� wybiera� pasuj�ce mu ofiary, zatem kim on mo�e by�? Jakim� pracownikiem administracji publicznej? Nauczycielem? Kim� spokojnie siedz�cym przy jakim� komputerze? By�o wiele r�nych mo�liwo�ci i wszystkie trzeba b�dzie po kolei sprawdzi�. W pierwszej kolejno�ci Gill zaproponowa�a przes�uchanie wszystkich mieszka�c�w Edynburga, kt�rych brzmienie nazwisk kojarzy si� z sup�em albo krzy�em. By� to chybiony strza�, ale jak dot�d wszystko co dotyczy�o tej sprawy, przypomina�o szamotanin� po omacku.</p><p>Poza tym mia�a na g�owie konferencj� prasow�. Dla wygody zorganizowano j� w budynku administracji szpitalnej. Sala by�a tak wype�niona, �e zosta�y ju� tylko miejsca stoj�ce pod tyln� �cian�. Brytyjscy widzowie i czytelnicy gazet zaczynali ju� rozpoznawa� twarz Gill Templer, po ludzku zatroskan� i pozbawion� u�miechu. Jej twarz stawa�a si� r�wnie dobrze znana jak twarze sprawozdawc�w telewizyjnych i reporter�w prasowych. Jednak dzi� wieczorem konferencj� mia� poprowadzi� osobi�cie komisarz. Liczy�a na to, �e nie potrwa zbyt d�ugo. Chcia�a odwiedzi� Rebusa. A mo�e jeszcze bardziej chcia�a porozmawia� z jego bratem. Kto� przecie� musi zna� przesz�o�� Johna. Najwyra�niej nigdy nikomu z policji nie opowiada� o prze�yciach w wojsku. Czy wi�c klucz do zagadki le�y w�a�nie tam? A mo�e w jego ma��e�stwie? S�ucha�a g�osu komisarza. Aparaty fotograficzne pstryka�y, a sal� spowija� coraz g�stszy dym.</p><p>No i ten Jim Stevens, kt�rego teraz widzia�a na sali u�miechaj�cego si� p�g�bkiem, jakby co� wiedzia�. Gill czu�a coraz wi�kszy niepok�j. Mimo i� pi�ro w jego d�oni co� pisa�o w notatniku, przez chwil� nie spuszcza� z niej wzroku. Mia�a w pami�ci ten nieudany wiecz�r, kt�ry kiedy� razem sp�dzili, i ten znacznie bardziej udany wiecz�r z Johnem Rebusem. Dlaczego wszyscy m�czy�ni w jej �yciu musz� by� tacy skomplikowani? Mo�e dlatego, �e to j� poci�ga. Ale sprawa morderstw nie stawa�a si� coraz bardziej z�o�ona. Stawa�a si� coraz prostsza.</p><empty-line/><p>Jim Stevens bez specjalnego zainteresowania s�ucha� przekazywanych przez policj� informacji i my�la�, jak bardzo ta ca�a sprawa si� komplikuje. Rebus i Rebus, narkotyki i morderstwa, anonimowe listy zako�czone uprowadzeniem c�rki. Musi dowiedzie� si� czego� wi�cej, ni� wynika to z oficjalnej wersji policji, a najlepsza droga do tego prowadzi przez Gill Templer i dokonanie z ni� handlu wymiennego na informacje. Je�li narkotyki i uprowadzenie s� ze sob� powi�zane, co wydaje si� bardzo prawdopodobne, to znaczy, �e jeden z braci Rebus �amie zasady gry. Mo�e Gill Templer b�dzie wiedzia�a co� wi�cej.</p><p>Podszed� do niej od ty�u, w chwili gdy opuszcza�a budynek. Czu�a, �e to on, ale tym razem sama mia�a ochot� porozmawia�.</p><p>��Cze��, Jim. Podwie�� ci� gdzie�?</p><p>Uzna�, �e to dobry pomys�. Mo�e go wysadzi� przy pubie, chyba �e m�g�by si� na chwil� spotka� z Rebusem, co oczywi�cie wola�by zrobi�. Nie, to trudno. Wsiad� i ruszyli.</p><p>��Ta sprawa z ka�d� chwil� staje si� coraz bardziej tajemnicza, nie uwa�asz?</p><p>Z uwag� prowadzi�a i wydawa�o si�, �e rozwa�a jego pytanie. W istocie czeka�a, by si� nieco bardziej przed ni� otworzy�, traktuj�c jej milczenie jako sygna�, �e co� przed nim ukrywa, �e ma w zanadrzu co�, czym b�dzie mog�a z nim pohandlowa�.</p><p>��Wygl�da na to, �e wszystko kr�ci si� wok� Rebusa. To bardzo ciekawe.</p><p>Gill wyczu�a, �e szykuje si� do zagrania swojej karty.</p><p>��Wi�c� � ci�gn��, zapalaj�c papierosa � nie przeszkodzi ci, jak zapal�?</p><p>��Nie � powiedzia�a spokojnie, cho� w �rodku by�a jak pod��czona do pr�du.</p><p>��Dzi�ki. Wi�c jest to o tyle ciekawe, �e Rebus zamieszany jest te� w inn� spraw�, nad kt�r� aktualnie pracuj�.</p><p>Zatrzyma�a samoch�d na czerwonym �wietle, ale nawet przez chwil� nie spu�ci�a wzroku z drogi.</p><p>��Czy chcia�aby� co� us�ysze� o tej drugiej sprawie?</p><p>Czy chcia�aby? No jasne. Tylko co w zamian�</p><p>��Tak, to bardzo ciekawa posta�, pan sier�ant Rebus. I ten jego brat.</p><p>��Jego brat?</p><p>��Tak, na pewno o nim s�ysza�a�, Michael Rebus, ten hipnotyzer. Ciekawa para braci.</p><p>��Doprawdy?</p><p>��S�uchaj, Gill, wy��my karty na st�.</p><p>��Mia�am nadziej�, �e to zrobisz. � Wrzuci�a bieg i ruszy�a spod �wiate�.</p><p>��Czy prowadzone jest przeciwko Rebusowi �ledztwo w jakiej� sprawie? To chcia�bym wiedzie�. Chodzi mi o to, czy wiecie ju�, kto za tym wszystkim stoi, tylko tego nie ujawniacie?</p><p>Teraz spojrza�a na niego.</p><p>��Tak si� nie robi, Jim.</p><p>Parskn��.</p><p>��Gill, mo�e ty tak nie robisz, ale nie udawaj, �e takie rzeczy si� nie zdarzaj�. Po prostu jestem ciekaw, czy mo�e co� s�ysza�a�, mo�e masz jakie� przecieki z g�ry. Na przyk�ad co� w rodzaju, �e kto� zawali� spraw�, dopuszczaj�c do tego, co si� wydarzy�o.</p><p>Jim Stevens wpatrywa� si� teraz bardzo uwa�nie w jej twarz i strzela� w ciemno, w nadziei, �e kt�ry� strza� oka�e si� celny. Wygl�da�o jednak, �e nie po�kn�a przyn�ty. Trudno. Mo�e rzeczywi�cie nic nie wie. To wcale nie musi znaczy�, �e jego teorie s� fa�szywe. Mo�e to tylko oznacza�, �e ca�a ta rozgrywka przekracza kompetencje Gill.</p><p>��Jim, co wiesz o Johnie Rebusie? Bo wiesz, to mo�e by� co� wa�nego. A je�li uznamy, �e ukrywasz przed nami istotne informacje, to mo�emy ci� wezwa� i�</p><p>Stevens cmokn�� par� razy i pokr�ci� g�ow�.</p><p>��Ale przecie� wiemy, �e nic z tego, prawda? Po prostu tak si� nie robi.</p><p>Zn�w na niego popatrzy�a.</p><p>��Zawsze mog�abym stworzy� precedens � odpar�a.</p><p>Przyjrza� si� jej badawczo. Pomy�la�, �e w�a�ciwie to mo�e by i mog�a.</p><p>��Tu ju� wystarczy � powiedzia�, wskazuj�c r�k� przez okno. Popi� z papierosa obsypa� mu krawat.</p><p>Gill zatrzyma�a samoch�d i patrzy�a, jak wysiada. Po zatrza�ni�ciu drzwi wsadzi� g�ow� do �rodka.</p><p>��Zawsze mo�emy zrobi� handel wymienny. Znasz m�j numer.</p><p>Tak, zna�a jego numer. Dawno, dawno temu zapisa� go jej; tak dawno, �e teraz znale�li si� ju� po przeciwleg�ych stronach muru, a ona z trudem go rozumia�a. Co on takiego m�g� wiedzie� o Johnie? Albo o Michaelu? Jad�c do mieszkania Johna, pomy�la�a z nadziej�, �e mo�e tam si� czego� dowie.</p></section><section><title><p>21</p></title><p>John Rebus przeczyta� kilka stron z <emphasis>Biblii Dobrych Wiadomo�ci</emphasis>, ale od�o�y� j�, kiedy zda� sobie spraw�, �e nie rozumie tego, co czyta. Potem zacz�� si� modli�, zas�aniaj�c oczy d�o�mi zwini�tymi w pi�ci. A p�niej chodzi� po mieszkaniu i kolejno dotyka� przedmiot�w. Tak samo by�o przed pierwszym za�amaniem, lecz teraz ju� si� nie ba�. Niech sobie przychodzi jak chce, wszystko mi jedno. Jego wola walki wyczerpa�a si�. Bez oporu podda si� wyrokom z�owrogiego stw�rcy.</p><p>Przy drzwiach odezwa� si� dzwonek. Nie zareagowa�. Za chwil� p�jd� sobie i zostawi� go w spokoju z jego rozpacz� i bezsiln� w�ciek�o�ci� w tym pokrytym kurzem mieszkaniu. Dzwonek zabrz�cza� ponownie, tym razem bardziej natarczywie. Kln�c na g�os, podszed� do drzwi i otworzy�. W drzwiach sta� Michael.</p><p>��John � rzek�. � Przyjecha�em najszybciej, jak mog�em.</p><p>��Mickey, sk�d si� tu wzi��e�? � Wpu�ci� brata do �rodka.</p><p>��Kto� do mnie zadzwoni�, jaka� kobieta. Wszystko mi opowiedzia�a. To straszne, John. Naprawd� straszne. � Po�o�y� r�k� na ramieniu brata. Rebusa przeszed� dreszcz i uprzytomni� sobie, �e od dawna nie czu� na sobie dotyku drugiego cz�owieka, braterskiego gestu wsp�czucia. � Na dole zaczepi�o mnie dw�ch goryli. Wygl�da, �e ci� tu pilnie strzeg�.</p><p>��Taka jest procedura � odpowiedzia� Rebus.</p><p>Mo�e i procedura, pomy�la� Michael. Wiedzia�, �e kiedy go tak obmacywali, musia� sprawia� wra�enie wystraszonego i pe�nego skruchy. Du�o my�la� o tym telefonie, zastanawiaj�c si�, czy to nie jaka� pu�apka. Wys�ucha� lokalnych wiadomo�ci przez radio, w kt�rych powiedzieli o uprowadzeniu i morderstwie. Wi�c jednak to prawda. Wsiad� wtedy w samoch�d i pojecha� jak do jaskini lwa, ca�y czas maj�c �wiadomo��, �e powinien si� trzyma� od brata z daleka; wiedzia�, �e go zabij�, je�li si� dowiedz�, i zastanawia� si�, czy to uprowadzenie mo�e mie� jaki� zwi�zek z nim samym. Czy to mo�e ma by� ostrze�enie dla obu braci? Trudno powiedzie�. A kiedy z mroku klatki schodowej wy�oni�o si� tych dw�ch goryli, pomy�la�, �e ju� po nim. Najpierw, �e to gangsterzy, kt�rzy chc� go ukatrupi�; potem, �e to policja, kt�ra chce go aresztowa�. Okazuje si� teraz, �e ani to, ani to, tylko �procedura�.</p><p>��M�wisz, �e dzwoni�a do ciebie jaka� kobieta? Pami�tasz jej nazwisko? Zreszt� niewa�ne, i tak wiem kto.</p><p>Usiedli w salonie. Michael zdj�� sk�rzan� kurtk� na baranku i z kieszeni wyci�gn�� butelk� whisky.</p><p>��Przyda si�? � spyta�.</p><p>��Nie zaszkodzi.</p><p>Rebus poszed� do kuchni po szklanki, a Michael rozejrza� si� po pokoju.</p><p>���adnie tu � zawo�a�.</p><p>��Troch� za du�e, jak na moje potrzeby � rzek� Rebus.</p><p>Z kuchni rozleg� si� szloch. Michael przeszed� do kuchni i zobaczy�, �e brat pochylony nad zlewem �a�o�nie p�acze.</p><p>��John � powiedzia�, obejmuj�c go � ju� dobrze. Wszystko b�dzie dobrze. � Poczu�, jak w �rodku wzbiera w nim poczucie winy.</p><p>Rebus obmaca� si� w poszukiwaniu chustki, znalaz� j�, przetar� �zy i g�o�no wysmarka� nos.</p><p>���atwo ci m�wi� � parskn�� i spr�bowa� si� u�miechn��. � Poganin jeste�.</p><empty-line/><p>Rozparci w fotelach, gapi�c si� w milczeniu na pokryty cieniem sufit, wypili wsp�lnie p� butelki whisky. Rebus mia� zaczerwienione oczy i piek�y go powieki. Od czasu do czasu poci�ga� nosem i wyciera� go sobie wierzchem d�oni. Michael poczu� si� tak, jakby zn�w byli ch�opcami, tyle �e ich role si� teraz odwr�ci�y. Nigdy nie byli z sob� zbyt blisko, ale w ich stosunkach uczucia zawsze bra�y g�r� nad realiami. Dobrze pami�ta� kilka b�jek z placu zabaw, kt�re John przejmowa� na siebie. Zn�w poczu� ogarniaj�ce go poczucie winy. Przebieg� po nim lekki dreszcz. Powinien koniecznie si� wycofa� z tej zabawy, tyle �e chyba siedzi w niej ju� zbyt g��boko, a je�li teraz nie�wiadomie wci�gn�� jeszcze w to Johna� A� strach o czym� takim my�le�. Musi si� spotka� z tamtym cz�owiekiem i wszystko mu wyja�ni�. Tylko jak to zrobi�? Nie zna� jego adresu ani numeru telefonu. Za ka�dym razem on kontaktowa� si� z nim, nigdy odwrotnie. Jak si� nad tym zastanowi�, to wszystko zakrawa�o na fars�. Albo na koszmar.</p><p>��Podoba� ci si� wtedy m�j wyst�p?</p><p>Rebus zmusi� si�, by si�gn�� pami�ci� do tamtego wieczoru, do tej wyperfumowanej samotnej kobiety, do swoich palc�w zaci�ni�tych na jej gardle, do sceny, kt�ra sta�a si� pocz�tkiem jego ko�ca.</p><p>��Tak, by� ciekawy. � Zdaje si�, �e go chyba przespa�. Niewa�ne.</p><p>Zn�w zapad�a cisza przerywana jedynie odg�osami ruchu ulicznego za oknem i dochodz�cymi z oddali pojedynczymi pijackimi wrzaskami.</p><p>��Twierdz�, �e to kto�, kto �ywi do mnie jak�� uraz� � powiedzia� w ko�cu Rebus.</p><p>��Oo! A jest tak?</p><p>��Nie wiem. Na to wygl�da.</p><p>��Ale przecie�, gdyby tak by�o, to musia�by� wiedzie�.</p><p>Rebus potrz�sn�� g�ow�.</p><p>��W tym rzecz, Michael. Nie pami�tam.</p><p>Michael wyprostowa� si� w fotelu.</p><p>��Czego mianowicie nie pami�tasz?</p><p>��Czego�. Nie wiem czego. Po prostu czego�. Gdybym wiedzia� czego, to by znaczy�o, �e pami�tam, prawda? Ale w mojej pami�ci jest luka. Wiem, �e jest. Wiem, �e jest co�, co powinienem pami�ta�.</p><p>��Co�, co dotyczy twojej przesz�o�ci? � Michael uni�s� si� i lekko pochyli� do przodu. Wi�c mo�e jednak to nie ma nic wsp�lnego z nim. Mo�e dotyczy czego� innego, kogo� innego. Poczu� przyp�yw nadziei.</p><p>��Tak, przesz�o�ci. Ale nie pami�tam czego. � Rebus potar� sobie czo�o, jakby by�o kryszta�ow� kul�, w kt�rej szuka odpowiedzi.</p><p>Michael si�gn�� do kieszeni.</p><p>��Mog� ci pom�c, �eby� sobie przypomnia� � powiedzia�.</p><p>��W jaki spos�b?</p><p>��W taki. � Michael trzyma� w palcach srebrn� monet�. � Pami�tasz, co ci m�wi�em. Codziennie przenosz� moich pacjent�w do ich poprzedniego �ycia. Przeniesienie ci� do prawdziwej przesz�o�ci z twojego prawdziwego �ycia powinno by� jeszcze �atwiejsze.</p><p>Teraz z kolei wyprostowa� si� Rebus. Potrz�sn�� g�ow�, jakby chc�c oczy�ci� j� z opar�w whisky.</p><p>��No to ju� � powiedzia�. � Co mam robi�? � Czu� jednocze�nie, �e wewn�trzny g�os ostrzega: �Nie r�b tego, nie chcesz wiedzie�.</p><p>Chcia� wiedzie�.</p><p>Michael podszed� do niego.</p><p>��Rozsi�d� si� wygodnie. Odpr� si�. Nie dotykaj wi�cej whisky. Tylko pami�taj, nie ka�dy jest podatny na hipnoz�. Wi�c nie zmuszaj si�. Nie r�b nic na si��. Je�li ma si� uda�, to uda si� bez wzgl�du na to, czy si� b�dziesz stara�, czy nie. Wystarczy, �eby� si� odpr�y�, John. Rozlu�nij si�.</p><p>Zadzwoni� dzwonek do drzwi.</p><p>��Nie zwracaj na to uwagi � powiedzia� Rebus, ale Michael ju� zd��y� wyj�� z pokoju. Z przedpokoju s�ycha� by�o jakie� g�osy, po chwili Michael wr�ci� do pokoju, a w �lad za nim wkroczy�a Gill.</p><p>��Co� mi si� widzi, �e to chyba ta pani od telefonu � oznajmi� Michael.</p><p>��Jak si� czujesz, John? � Na jej twarzy malowa� si� obraz troski i niepokoju.</p><p>��W porz�dku. Pos�uchaj, to jest m�j brat, Michael. Jest hipnotyzerem. Ma zamiar wprowadzi� mnie w trans � tak to si� chyba nazywa, prawda, Mickey? � i odblokowa� moj� pami��. Mo�e powinna� zrobi� jakie� notatki, czy co� w tym rodzaju.</p><p>Gill patrzy�a na obu braci odrobin� zmieszana. Ciekawa para braci � tak ich nazwa� Jim Stevens. Mia�a za sob� szesna�cie godzin pracy, a teraz jeszcze co� takiego. Mimo to u�miechn�a si� i wzruszy�a ramionami.</p><p>��A czy dziewczynie nie nale�y si� najpierw co� do picia?</p><p>Teraz u�miechn�� si� John.</p><p>��Pocz�stuj si� � powiedzia�. � Do picia jest whisky albo whisky z wod�, albo woda. Dalej, Mickey. Bierz si� do roboty. Gdzie� tam jest Sammy. Mo�e nie jest jeszcze za p�no.</p><p>Michael rozstawi� szeroko nogi i lekko pochyli� si� nad bratem. Wygl�da�o, jakby chcia� go po�kn��. Mia� wzrok wbity wprost w oczy Rebusa, a jego usta porusza�y si�, b�d�c jakby lustrzanym odbiciem ust brata. Tak przynajmniej odebra�a to Gill, kiedy nalewa�a sobie whisky. Michael uni�s� do g�ry monet� i lekko ni� obracaj�c, szuka� w niej odbicia niskowatowej �ar�wki o�wietlaj�cej pok�j. W ko�cu uda�o mu si� rzuci� odblask na oczy Johna, podczas gdy jego �renice rozszerza�y si� i zw�a�y. Michael by� niemal pewien, �e brat oka�e si� podatny. W ka�dym razie mia� tak� nadziej�.</p><p>��Teraz, John, pos�uchaj mnie uwa�nie. Ws�uchaj si� w m�j g�os. Patrz na monet�. Patrz, jak b�yszczy i wiruje. Obserwuj jej wirowanie. Czy widzisz, jak ona wiruje? Odpr� si� i s�uchaj tego, co m�wi�. I patrz, jak wiruje, patrz, jak b�yszczy.</p><p>Przez chwil� wydawa�o si�, �e nic z tego. By� mo�e wi�zy rodzinne spowoduj�, �e John oka�e si� odporny na g�os brata, na moc zawartej w nim sugestii. Ale potem Michael dostrzeg�, �e wyraz oczu brata zmienia si� w spos�b dla niewtajemniczonych niedostrzegalny. Ale Michael by� wtajemniczony. Ojciec dobrze go wyszkoli�. Jego brat zapada� ju� w niebyt, poci�gni�ty b�yskiem monety przenosi� si� zgodnie z wol� Michaela. Zdany na jego w�adanie. Jak zawsze w tym momencie, Michael poczu� na plecach lekki dreszcz: na tym polega�a jego w�adza, w�adza ca�kowita i niepodwa�alna. M�g� ze swymi pacjentami robi� wszystko, co chcia�, dos�ownie wszystko.</p><p>��Michael � szepn�a Gill � spytaj go, dlaczego odszed� z wojska.</p><p>Michael prze�kn�� �lin�, lekko zwil�aj�c sobie gard�o. Tak, to dobre pytanie. Sam chcia� o to zapyta�.</p><p>��John�? John? Powiedz, dlaczego odszed�e� z wojska? Co si� sta�o, John? Dlaczego odszed�e� z wojska? Opowiedz nam o tym.</p><p>I powoli, jakby na nowo ucz�c si� s��w zapomnianych lub nigdy nieznanych, Rebus zacz�� opowiada� swoj� histori�. Gill rzuci�a si� do torebki po d�ugopis i notatnik. Michael powoli s�czy� whisky.</p><p>Oboje s�uchali.</p></section></section><section><title><p>Cz�� czwarta</p></title><section><subtitle>KRZY�</subtitle></section><section><title><p>22</p></title><p>Od osiemnastego roku �ycia s�u�y�em w Brygadzie Spadochronowej, potem jednak postanowi�em przenie�� si� do Special Air Service. Dlaczego to zrobi�em? Dlaczego w og�le kto� jest got�w zgodzi� si� na obni�enie uposa�enia i wst�pienie do SAS? Nie umiem na to odpowiedzie�. Wiem tyle, �e znalaz�em si� w Herefordshire, w obozie szkoleniowym SAS. Nazwa�em go Krzy�em, bo wszyscy wok� mnie ostrzegali, �e b�d� tam chcieli mnie ukrzy�owa�. Rzeczywi�cie, wraz z pozosta�ymi ochotnikami w trakcie musztry, szkolenia, sprawdzian�w i �wicze� przeszed�em piek�o. Doprowadzali nas wszystkich do kresu wytrzyma�o�ci. Szkolili nas na zab�jc�w.</p><p>W tamtych czasach du�o si� m�wi�o o mo�liwym wybuchu wojny domowej w Ulsterze i o tym, �e to na SAS spadnie obowi�zek walki z buntownikami. Potem nadszed� dzie� promocji. Wr�czyli nam nowe berety i nowe odznaki. Byli�my teraz cz�onkami SAS. Ale na tym si� nie sko�czy�o. Do dow�dcy wezwano Gordona Reeve�a i mnie. Poinformowano nas, �e zostali�my uznani za najlepszych rekrut�w z ca�ego rocznika. Oznacza�o to jeszcze dodatkowe dwa lata szkolenia, ale potem mia�a nas czeka� �wietlana przysz�o��.</p><p>Kiedy wyszli�my z dow�dztwa, Reeve powiedzia�:</p><p>��S�uchaj, dotar�y do mnie r�ne pog�oski. Pods�ucha�em rozmow� paru oficer�w. Maj� wobec nas wielkie plany, Johnny. Wielkie. Zapami�taj moje s�owa.</p><p>Par� tygodni p�niej wys�ali nas na kurs przetrwania, w trakcie kt�rego inni mieli za zadanie osaczy� nas i schwyta�, a po schwytaniu za wszelk� cen� wydoby� z nas szczeg�y naszej misji. Musieli�my sami zdobywa� dla siebie po�ywienie, chwytaj�c w sid�a lub poluj�c na zwierzyn�, musieli�my ca�ymi dniami kry� si� przed po�cigiem i przemyka� ukradkiem noc� po bezludnych wrzosowiskach. Ca�y program by� pomy�lany dla nas dw�ch, ale tym razem wsp�dzia�a�o z nami jeszcze dw�ch innych.</p><p>��Wymy�lili dla nas co� ekstra � powtarza� ci�gle Reeve. � Czuj� to przez sk�r�.</p><p>Za�o�yli�my obozowisko i ledwo zd��yli�my si� w�lizgn�� do �piwor�w na dwugodzinn� drzemk�, kiedy nasz wartownik wsadzi� nos do sza�asu.</p><p>��Nie wiem, jak mam wam to powiedzie� � zacz�� i zaraz potem wsz�dzie wok� rozb�ys�y �wiat�a, zaroi�o si� od uzbrojonych ludzi, nasz sza�as zosta� rozwalony, a my dwaj pobici niemal do nieprzytomno�ci. Wok� rozbrzmiewa�y rozmowy w obcych j�zykach, a twarze napastnik�w skrywa� blask pochodni. Cios kolb� w nerki u�wiadomi� mi, �e to si� dzieje naprawd�. Naprawd�!</p><p>Cela, w kt�rej mnie zamkni�to, te� by�a jak najbardziej prawdziwa. �mierdzia�a krwi�, fekaliami i nie wiem, czym tam jeszcze. W �rodku znajdowa� si� tylko �mierdz�cy materac i �ywy karaluch. I to wszystko. Po�o�y�em si� na wilgotnym materacu i pr�bowa�em usn��, bo wiedzia�em, �e sen b�dzie pierwsz� rzecz�, jakiej b�d� chcieli nas pozbawi�.</p><p>Nagle zapalane w celi o�lepiaj�co jasne �wiat�o zacz�o wwierca� si� w m�zg. A potem rozleg� si� ha�as � odg�osy bicia i wrzaski towarzysz�ce przes�uchiwaniu kogo� w s�siedniej celi.</p><p>��Zostawcie go, wy bydlaki! �by wam pourywam, skurwiele! � wrzasn��em.</p><p>Zacz��em wali� w �cian� pi�ciami i butami, i po chwili ha�asy ucich�y. Us�ysza�em, jak zatrzaskuj� si� drzwi i jak obok stalowych drzwi mojej celi ci�gn� po pod�odze czyje� cia�o, potem zapad�a cisza. Wiedzia�em, �e przyjdzie kolej i na mnie.</p><p>I tak trwa�em, mija�y godziny i dnie o g�odzie i pragnieniu, a za ka�dym razem, kiedy pr�bowa�em zamkn�� oczy ze �cian i sufitu dobywa� si� przera�liwy �wist podobny do tego, jaki wydaje �le dostrojone radio. Le�a�em i zatyka�em sobie uszy r�kami.</p><p>Kurwa ma�, kurwa ma�, kurwa ma�</p><p>Oczekiwano, �e p�kn�, ale wiedzia�em, �e je�li teraz si� za�ami�, to wszystko p�jdzie na marne, te miesi�ce m�czarni podczas szkolenia. Wi�c na g�os �piewa�em piosenki i paznokciami wydrapa�em na pokrytej ple�ni� �cianie celi moje nazwisko w postaci anagramu: BRUSE. W my�li gra�em w r�ne gry, wymy�la�em has�a do krzy��wek i jakie� zabawy j�zykowe. Walk� o przetrwanie obraca�em w gr�. To gra, gra, gra. Wci�� pami�ta�em, �e niezale�nie od tego jak bardzo mnie tu b�d� dr�czy�, wszystko to tylko gra.</p><p>My�la�em te� o Gordonie, kt�ry to przewidzia�. Rzeczywi�cie wymy�lili dla nas co� ekstra. Reeve by� jedynym cz�owiekiem w ca�ej jednostce, kt�rego mog�em nazywa� przyjacielem. Zastanawia�em si�, czy to w�a�nie jego cia�o ci�gni�to wtedy ko�o drzwi mojej celi. I modli�em si� za niego.</p><p>A� pewnego dnia przyniesiono mi jedzenie i kubek jakiego� br�zowego p�ynu. Jedzenie wygl�da�o tak, jakby zdrapali je z dna b�otnistej ka�u�y. Wepchn�li to przez otw�r, kt�ry na moment pojawi� si� w drzwiach mojej celi i r�wnie szybko znikn��. Wyobrazi�em sobie, �e te zimne pomyje to befsztyk z dwiema jarzynkami po bokach i w�o�y�em �y�k� tego �wi�stwa do ust, ale natychmiast wyplu�em. Ma� mia�a �elazisty smak. Uda�em, �e wycieram usta r�kawem. By�em pewien, �e mnie obserwuj�.</p><p>��Moje gratulacje dla szefa kuchni � zawo�a�em.</p><p>Chwil� p�niej poczu�em, �e trac� �wiadomo�� i usypiam.</p><empty-line/><p>Znajdowa�em si� w powietrzu. Nie by�o cienia w�tpliwo�ci. Siedzia�em we wn�trzu helikoptera i czu�em p�d powietrza. Powoli odzyskiwa�em �wiadomo��, ale kiedy otworzy�em oczy, wok� panowa�y ciemno�ci. G�ow� mia�em owini�t� czym� w rodzaju worka, a r�ce zwi�zane z ty�u. Czu�em, jak helikopter opada, zn�w si� wznosi i zn�w spada.</p><p>��Ju� nie �pimy? � Poczu�em szturchni�cie kolb�.</p><p>��Nie.</p><p>��To dobrze. Wi�c teraz podaj mi nazw� swojej jednostki i szczeg�y misji. Nie b�dziemy si� tu z tob� opierdala�, synku. Wi�c lepiej nie zwlekaj.</p><p>��Odwal si�.</p><p>��Mam nadziej�, synku, �e umiesz p�ywa�. I mam nadziej�, �e uda ci si� pop�ywa�. Bo jeste�my teraz jakie� sze��dziesi�t metr�w nad powierzchni� Morza Irlandzkiego i za chwil� zepchniemy ci� z tej pierdolonej kataryny ze zwi�zanymi �apami. I walniesz wtedy w wod� jak, kurwa, w beton, zdajesz sobie z tego spraw�? Mo�esz od razu zgin��, a mo�e ci� to tylko og�uszy�. I wtedy, synku, rybki ci� po�r� �ywcem. A twojego cia�a nigdy nie znajd�. Czy kapujesz, co do ciebie m�wi�?</p><p>G�os brzmia� oficjalnie i powa�nie.</p><p>��Tak.</p><p>��To dobrze. A wi�c nazwa twojej jednostki i szczeg�y misji?</p><p>��Odwal si�. � Stara�em si�, �eby zabrzmia�o to ch�odno. W statystyce zostan� odnotowany jako jeszcze jeden wypadek �miertelny podczas �wicze�, i �adnych dodatkowych pyta�. R�bn� w powierzchni� morza, tak jak �ar�wka rzucona o �cian�. � Odwal si� � powt�rzy�em, dodaj�c w duchu: �To tylko gra, to tylko gra�.</p><p>��Wiesz, �e to ju� nie jest gra. Gra si� sko�czy�a. Twoi kumple i tak ju� wszystko wy�piewali. Jeden z nich, Reeve si� chyba nazywa, tak si� roz�piewa�, �e przy okazji ducha wyzion��. No dobra, ch�opcy, do wody z nim.</p><p>��Zaczekaj�</p><p>��Mi�ej k�pieli, Rebus.</p><p>Poczu�em, jak mnie chwytaj� za nogi i korpus. Ten worek na g�owie i gwa�towny podmuch wiatru uderzaj�cy wprost we mnie spowodowa�y, �e zacz��em podejrzewa�, �e jednak nast�pi�o jakie� potworne nieporozumienie.</p><p>��Zaraz�</p><p>Poczu�em, �e wisz� w powietrzu sze��dziesi�t metr�w nad powierzchni� morza, a wok� mnie skrzecz� mewy i domagaj� si�, by mnie pu�ci�.</p><p>��Czekajcie!</p><p>��Tak, Rebus?</p><p>��Przynajmniej zdejmijcie mi z g�owy ten kurewski worek! � wrzasn��em w rozpaczy.</p><p>��Pu�ci� tego sukinsyna.</p><p>I pu�cili mnie. Przez sekund� zawis�em w powietrzu, a potem run��em w d� jak kamie�. By�em zwi�zany jak �wi�teczny indyk. Wrzeszcza�em przez sekund�, mo�e dwie, a potem wyr�n��em o ziemi�.</p><p>Spad�em na tward� ziemi�.</p><p>Le�a�em tak i s�ysza�em jak obok l�duje helikopter. Dooko�a wszyscy si� �miali. Zn�w by�o s�ycha� obce j�zyki. Podnie�li mnie i zawlekli do celi. By�em teraz wdzi�czny za ten worek na g�owie. Dzi�ki niemu nie by�o wida�, �e p�acz�. Ca�e moje cia�o sk�ada�o si� z rozedrganych spr�ynek, macek strachu, adrenaliny i uczucia ulgi, kt�re przesyca�y mi w�trob�, p�uca, serce.</p><p>Us�ysza�em za plecami trza�niecie drzwi, a potem odg�os szurania nogami po pod�odze. Czyje� d�onie zacz�y rozwi�zywa� wi�zy. Potem zdj�to mi worek z g�owy i przez dobre kilka sekund odzyskiwa�em wzrok.</p><p>Twarz, kt�r� zobaczy�em, wyda�a mi si� moj� w�asn� � a wi�c jeszcze jedna przekr�tka w tej grze. Ale potem rozpozna�em Gordona Reeve�a, w tym samym momencie, kiedy on rozpozna� mnie.</p><p>��Rebus? � zapyta�. � A oni mi powiedzieli, �e ty�</p><p>��To samo mnie powiedzieli o tobie. Jak si� czujesz?</p><p>��W porz�siu, dobrze. O Jezu, ale si� ciesz�, �e ci� widz�.</p><p>Obj�li�my si� i poczuli�my wzajemnie sw�j s�aby, ale m�ski u�cisk, bij�c� od nas wo� przebytych cierpie� i naszej determinacji. Obaj mieli�my �zy w oczach.</p><p>��To naprawd� ty � powiedzia�. � Chyba nie �ni�.</p><p>��Usi�d�my � odpar�em. � Niezbyt pewnie czuj� si� na nogach.</p><p>Naprawd� chodzi�o mi o to, �e to on niezbyt pewnie sta�. Opiera� si� na mnie jak na szczudle. Z wyra�n� ulg� usiad�.</p><p>��Jak by�o? � spyta�em go.</p><p>��Przez jaki� czas trzyma�em form� � powiedzia� i klepn�� si� po nodze. � Robi�em pompki i r�ne takie. Ale szybko pad�em. Pr�bowali mnie faszerowa� halucynogenami. Mia�em jakie� zwidy.</p><p>��A mnie pr�bowali za�atwi� �rodkiem odurzaj�cym.</p><p>��Te ich prochy to osobny rozdzia�. A do tego jeszcze polewanie w�em ci�nieniowym. Polewali mnie mniej wi�cej raz dziennie. Lodowato zimn� wod�. W�a�ciwie nigdy nie uda�o mi si� wyschn��.</p><p>��Jak s�dzisz, d�ugo tu jeste�my? � Ciekaw by�em, czy w jego oczach prezentuj� si� r�wnie �le, jak on w moich. Mia�em nadziej�, �e nie. Nie wspomina� nic o zrzucaniu z helikoptera, wi�c postanowi�em te� to przemilcze�.</p><p>��Za d�ugo � odpowiedzia�. � Wszystko to, kurwa, paranoja.</p><p>��M�wi�e�, �e wymy�lili dla nas co� ekstra. A ja w to nie wierzy�em, Bo�e, zmi�uj si� nade mn�.</p><p>��Nie to mia�em na my�li.</p><p>��Ale wyra�nie chodzi im o nas.</p><p>��To znaczy jak?</p><p>Do tej pory mia�em tylko niejasne przeczucie, jednak teraz by�em ju� tego pewien.</p><p>��Pami�tasz, jak ten nasz wartownik wsadzi� wtedy g�ow� do sza�asu? Na jego twarzy nie by�o �ladu zdziwienia, nie m�wi�c ju� o strachu. My�l�, �e od pocz�tku tamci dwaj byli w zmowie.</p><p>��No to, o co w tym wszystkim chodzi?</p><p>Patrzy�em na niego, jak tak siedzi z brod� opart� o kolana. Byli�my jak dwie bezbronne istoty wyrzucone poza nawias. Pch�y nas �ar�y niczym spragnione krwi wampiry. Poobijane i owrzodzone usta bola�y, w�osy wypada�y, z�by si� rusza�y. Ale w liczbie si�a. I tego nie potrafi�em zrozumie�: dlaczego nas po��czyli, skoro ka�dy z osobna by� ju� na granicy za�amania?</p><p>��No to, o co w tym wszystkim chodzi?</p><p>Mo�e chodzi im o u�pienie naszej czujno�ci pod pozorem wzgl�dnego bezpiecze�stwa, a potem dopiero naprawd� docisn� nam �rub�? P�ki mo�emy powiedzie�: �Oto jest najgorsze�, to najgorsze jeszcze nie nast�pi�o. Szekspir, Kr�l Lear. Wtedy jeszcze tego nie wiedzia�em, ale teraz wiem. Niechaj si� stanie.</p><p>��Nie wiem � odpowiedzia�em. � Ale pewnie si� dowiemy, kiedy uznaj�, �e przyszed� na to czas.</p><p>��Boisz si�? � spyta� nagle, a jego wzrok zawis� na zapa�kanych drzwiach naszej celi.</p><p>��Mo�e.</p><p>��Powiniene� si� ba� jak cholera. Bo ja si� tak boj�. Pami�tam jak kiedy� jako dziecko wybra�em si� z kumplami nad rzek� ko�o naszego osiedla. By�a mocno wezbrana, bo od tygodnia la�o bez przerwy. To by�o tu� po wojnie i wsz�dzie dooko�a pe�no by�o rozwalonych dom�w. Poszli�my w g�r� rzeki i doszli�my do takiej rury kanalizacyjnej. Zawsze zadawa�em si� ze starszymi ch�opakami. Sam nie wiem dlaczego. Wszystkie ich zwariowane pomys�y zawsze skrupia�y si� na mnie, ale mimo to si� ich trzyma�em. Pewnie imponowa�o mi zadawanie si� z takimi, kt�rych inne dzieci w moim wieku panicznie si� ba�y. Wi�c mimo �e starsi uwa�ali mnie za �miecia, to dawa�o mi to w�adz� nad tymi m�odszymi. Kapujesz?</p><p>Kiwn��em g�ow�, ale on i tak nie patrzy�.</p><p>��Ta rura nie by�a specjalnie gruba, ale by�a d�uga i wisia�a wysoko nad wod�. I oni kazali mi po niej przej��. Chryste, ale si� ba�em. By�em tak przera�ony, �e w po�owie drogi nogi si� pode mn� ugi�y i sparali�owa�o mnie ze strachu. A potem spodenki mi si� zmoczy�y i siki pociek�y mi po nogach, a oni to zauwa�yli i zacz�li si� �mia�. Ryczeli ze �miechu, a ja nie mog�em si� ruszy�. Wi�c w ko�cu mnie zostawili i sobie poszli.</p><p>Przypomnia� mi si� rechot, kiedy mnie zrzucali z helikoptera.</p><p>��Zdarzy�o ci si� co� takiego jako dziecku, Johnny?</p><p>��Chyba nie.</p><p>��To po jak� choler� si� tu w og�le zg�osi�e�?</p><p>���eby si� wyrwa� z domu. Nie mog�em si� dogada� z ojcem. Ojciec wola� mojego m�odszego brata. A ja czu�em si� odtr�cony.</p><p>��Nigdy nie mia�em brata.</p><p>��Ja te� nie, w ka�dym razie nie w zwyk�ym tego s�owa znaczeniu.</p><p>Mia�em konkurenta.</p><p><emphasis>Zaraz go wybudz�</emphasis></p><p><emphasis>Ani si� wa�</emphasis></p><p><emphasis>Kiedy nic nam to nie daje</emphasis></p><p><emphasis>Jed�my dalej</emphasis></p><p>��A co robi� tw�j ojciec, Johnny?</p><p>��By� hipnotyzerem. Bra� ludzi na scen� i zmusza� ich do r�nych g�upot.</p><p>���artujesz!</p><p>��Powa�nie. Brat chcia� p�j�� w jego �lady, ale ja nie. Wi�c si� stamt�d wynios�em. Nie mog� powiedzie�, �eby ich moja decyzja specjalnie obesz�a.</p><p>Reeve zachichota�.</p><p>��Jakby�my chcieli si� wystawi� na sprzeda�, to na etykiecie powinno si� napisa�: �Lekko przechodzeni�, co nie, Johnny?</p><p>Roze�mia�em si� i �mia�em si� d�u�ej i g�o�niej, ni� to by�o potrzebne, a potem obj�li�my si� ramionami i tak trwali�my, wzajemnie si� grzej�c.</p><empty-line/><p>Spali�my na jednym materacu, odlewali�my si� i wypr�niali�my na oczach tego drugiego, pr�bowali�my razem �wiczy�, rozgrywali�my jakie� gry umys�owe i wzajemnie si� wspierali�my.</p><p>Reeve mia� ze sob� kawa�ek sznurka i bawi� si� nim, zwija� go i rozwija� i wi�za� na nim w�z�y, jakich uczono nas w czasie szkolenia. Dlatego kiedy� opowiedzia�em mu histori� w�z�a gordyjskiego. Machn�� wtedy ku mnie ma�ym w�ze�kiem refowym, kt�ry wcze�niej zawi�za�.</p><p>��W�ze� gordyjski, w�ze� refowy. Gordyjski ref [Gordyjski w j�zyku angielsku to gordian, fonetycznie blisko imienia Gordon. Analogicznie ref � Reeve.]. To brzmi zupe�nie jak moje imi� i nazwisko, nie?</p><p>Da�o nam to zn�w pow�d do �miechu.</p><p>Grywali�my te� w k�ko i krzy�yk, paznokciami wydrapywali�my ruchy na pyl�cej �cianie celi. Potem Reeve nauczy� mnie sposobu, kt�ry w najgorszym razie gwarantuje nierozegran�. Wcze�niej musieli�my rozegra� chyba ze trzysta partii, z kt�rych dwie trzecie wygra� Reeve. Spos�b by� zupe�nie prosty.</p><p>��Stawiasz swoje pierwsze O w g�rnym lewym rogu, drugie w przeciwleg�ym rogu. Jest to uk�ad nie do pobicia.</p><p>��A je�li tw�j przeciwnik postawi sw�j pierwszy X w tym przeciwleg�ym rogu?</p><p>��Je�li uda ci si� zaj�� pozosta�e naro�niki, to nadal mo�esz wygra�.</p><p>Reeve wydawa� si� tym wszystkim bardzo uradowany. Wykona� taniec po celi, a potem �ypn�� na mnie okiem.</p><p>��Jeste� dla mnie zupe�nie jak brat, kt�rego nigdy nie mia�em.</p><p>A potem chwyci� moj� d�o� i wbi� mi paznokie� w cia�o tak, �e pociek�a krew. Nast�pnie zrobi� to samo sobie i zetkn�li�my d�onie, pocieraj�c je o siebie i rozmazuj�c krew.</p><p>��Bracia na zawsze z��czeni krwi� � powiedzia� Gordon, u�miechaj�c si�.</p><p>Te� si� do niego u�miechn��em i pomy�la�em, �e staje si� zbytnio ode mnie uzale�niony i �e je�eli nas rozdziel�, to sam nie da sobie rady.</p><p>A potem on ukl�kn�� przede mn� i jeszcze raz mnie u�cisn��.</p><empty-line/><p>Gordon stawa� si� coraz bardziej niespokojny. Codziennie robi� po pi��dziesi�t pompek, co by�o niezwyk�ym osi�gni�ciem, zwa�ywszy to, jak nas karmili. I ca�y czas co� sobie nuci� pod nosem. Wygl�da�o na to, �e moja obecno�� przestaje na niego dzia�a�. Zn�w gdzie� odp�ywa�, zacz��em wi�c opowiada�.</p><p>Najpierw opowiada�em mu o moim dzieci�stwie i o sztuczkach robionych przez ojca, ale potem zacz��em zmy�la�, czerpi�c pomys�y z przeczytanych ksi��ek. W ko�cu przysz�a pora na histori� Raskolnikowa, na t� niezwykle umoralniaj�c� opowie�� wzi�t� ze <emphasis>Zbrodni i</emphasis><emphasis>kary</emphasis>. S�ucha� tego z zapartym tchem, a ja ci�gn��em j� tak d�ugo, jak tylko si� da�o. Wymy�la�em na nowo ca�e fragmenty, tworzy�em nowe dialogi i postacie. A kiedy wreszcie dotar�em do ko�ca, on rzek� tylko:</p><p>��Opowiedz mi to jeszcze raz.</p><p>Wi�c to zrobi�em.</p><p>��John, czy wszystko musia�o si� tak sko�czy�? � Reeve siedzia� w kucki i maza� palcem po pod�odze. Ja le�a�em na materacu.</p><p>��Tak � odpar�em. � My�l�, �e tak. W ka�dym razie, tak to zosta�o napisane. Zako�czenie jest od pocz�tku z g�ry przes�dzone.</p><p>��No w�a�nie, mnie te� si� tak zdaje.</p><p>Zapad�o d�ugie milczenie, potem Reeve odchrz�kn��.</p><p>��Co my�lisz o Bogu, John? Bardzo jestem ciekaw.</p><p>Powiedzia�em mu, podpieraj�c swoj� do�� naci�gan� argumentacj� opowie�ciami z Biblii. Gordon Reeve po�o�y� si� na pod�odze i wpatrywa� we mnie oczami okr�g�ymi jak zim� ksi�yc w pe�ni. I sprawia� wra�enie okropnie przej�tego.</p><p>��Nie potrafi� w to wszystko uwierzy� � powiedzia�, kiedy zamilk�em i pr�bowa�em sobie zwil�y� �lin� zaschni�te gard�o. � Chcia�bym, ale nie potrafi�. My�l�, �e ten Raskolnikow powinien sobie odpu�ci� i cieszy� si� wolno�ci�. Zorganizowa� spluw� i wszystkich ich za�atwi�.</p><p>Przez chwil� my�la�em o tym, co powiedzia�. Wyda�o mi si�, �e jest w tym troch� racji, ale te� mn�stwo przemawia przeciwko takiemu rozwi�zaniu. Reeve wydawa� si� mocno zagubiony, jak kto�, kto wierzy w brak wiary, ale nie jest ca�kowicie pozbawiony wiary w to, �e warto wierzy�.</p><p><emphasis>Co to za brednie?</emphasis></p><p><emphasis>Ciii.</emphasis></p><p>W kt�rym� momencie, pomi�dzy kolejn� gr� a kolejn� opowie�ci�, po�o�y� mi r�k� na karku.</p><p>��John, jeste�my przyjaci�mi, prawda? Takimi naprawd� serdecznymi przyjaci�mi? Bo ja nigdy przedtem nie mia�em serdecznego przyjaciela. � Mimo zimna panuj�cego w celi jego oddech by� gor�cy. � Ale my takimi przyjaci�mi jeste�my, prawda? Bo wiesz, nauczy�em ci� wygrywa� w k�ko i krzy�yk, nie? � Wyraz jego oczu by� teraz bardziej wilczy ni� ludzki. Czu�em, �e to nadchodzi, ale nic nie mog�em poradzi�.</p><p>W ka�dym razie do tego momentu. Teraz jednak ogarn��em wszystko halucynogennym wzrokiem kogo�, kto widzia� ju� wszystko, a mo�e jeszcze wi�cej. Zobaczy�em, �e Gordon zbli�a twarz do mojej i powoli � tak wolno, jakby si� to w og�le nie dzia�o � sk�ada zdyszany poca�unek na moim policzku, a potem pr�buje odwr�ci� mi g�ow�, tak by trafi� na usta.</p><p>I poczu�em, �e ulegam. Nie, nie, tak nie mo�e by�! To niedopuszczalne! Przecie� nie o to nam chodzi�o przez te wszystkie tygodnie, prawda? A je�li o to, to sko�czony g�upiec ze mnie.</p><p>��Tylko poca�unek � wyszepta� � tylko jeden poca�unek, John. Cholera, no chod�.</p><p>W oczach mia� �zy, bo i on rozumia�, �e w ci�gu tej jednej sekundy wszystko, co by�o mi�dzy nami, wali si� w gruzy. Rozumia�, �e to oznacza koniec tego, co by�o. Jednak nie przeszkodzi�o mu to, by mnie stopniowo odwraca� ty�em i d��y� ku poczwarze o podw�jnych plecach. (Szekspir, niech b�dzie). A ja ca�y dygota�em, ale czu�em si� dziwnie bezwolny. By�o to dla mnie nie do poj�cia, wymyka�o si� spod kontroli. Oczy nape�ni�y mi si� �zami i pociek�o mi z nosa.</p><p>��Tylko jeden poca�unek.</p><p>To wina tego przeszkolenia, tego bezlitosnego d��enia za wszelk� cen� do wytyczonego, morderczego celu, �e teraz znale�li�my si� w takiej strasznej sytuacji. Wi�c jednak zawsze we wszystkim kryje si� mi�o��.</p><p>��John.</p><p>Sta� mnie by�o tylko na uczucie lito�ci dla nas obu, dw�ch cuchn�cych, pozbawionych godno�ci zwierz�t ludzkich zamkni�tych w pustych �cianach celi. Mia�em poczucie kl�ski i straszliwego upokorzenia. Gordon. Gordon. Gordon.</p><p>��John�</p><p>Drzwi celi otworzy�y si� tak �atwo, jakby nigdy nie by�y zamkni�te.</p><p>W drzwiach sta� jaki� m�czyzna. Na pewno Anglik i na pewno oficer wy�szego stopnia. Patrzy� na nas z wyra�nym niesmakiem; niew�tpliwie s�ysza� wszystko, a mo�e nawet widzia�. Wskaza� na mnie r�k�.</p><p>��Rebus � powiedzia� � zaliczyli�cie. Jeste�cie teraz z nami.</p><p>Popatrzy�em na niego. Co on m�wi? Ale wiedzia�em dobrze co.</p><p>��Zaliczyli�cie egzamin, Rebus. Chod�cie. P�jdziecie ze mn�. Dostaniecie wszystko, co wam potrzeba. Jeste�cie teraz z nami. Przes�uchanie waszego� waszego kolegi� trwa nadal. Od tej chwili b�dziecie te� w tym uczestniczy�.</p><p>Gordon zerwa� si� na r�wne nogi. Wci�� jeszcze sta� tu� za mn�. Czu�em na karku jego gor�cy oddech.</p><p>��Jak to? � powiedzia�em. W ustach i w �o��dku czu�em sucho��. Patrz�c na tego wypucowanego oficerka, dotkliwie odczuwa�em w�asny brud. Ale to w ko�cu jego wina. � Znowu jaki� numer. Jestem pewien. Nic panu nie powiem. Nigdzie z panem nie id�. Niczego nie wyda�em. Nie z�ama�em si�. Nie mo�ecie mnie teraz odwali�! � Zacz��em krzycze�, by�em niemal w szoku. Mimo to czu�em przez sk�r�, �e on m�wi prawd�.</p><p>��Rozumiem wasz� podejrzliwo��, Rebus. Ostatnio du�o przeszli�cie. Piekielnie du�o. Ale macie to ju� za sob�. Wcale was nie odwalamy, zaliczyli�cie test, i to z wyr�nieniem. Nie mamy �adnych w�tpliwo�ci, zdali�cie egzamin. Jeste�cie teraz po naszej stronie. Teraz pomo�ecie nam testowa� Reeve�a. Wszystko jasne?</p><p>Potrz�sn��em g�ow�.</p><p>��To jaki� numer � odpar�em. Oficer u�miechn�� si� ze zrozumieniem. Ju� wiele razy mia� do czynienia z takimi jak ja.</p><p>��S�uchajcie, Rebus � powiedzia�. � Wystarczy, �eby�cie z nami poszli, a wszystko stanie si� jasne.</p><p>I wtedy Gordon nagle si� o�ywi� i stan�� rami� w rami� ze mn�.</p><p>��Nie! � krzykn��. � Ju� ci, kurwa, powiedzia�, �e nigdzie nie idzie! Wi�c spieprzaj st�d. � Potem po�o�y� mi r�k� na ramieniu i powiedzia�: � Nie s�uchaj go, John. To jaka� podpucha. Te skurwiele wiecznie co� wymy�laj�.</p><p>Widzia�em, �e jest bardzo poruszony. Oczy mia� rozbiegane, usta lekko otwarte. Czu�em jego r�k� na ramieniu, ale wiedzia�em jednocze�nie, �e moja decyzja ju� zapad�a. Gordon te� chyba o tym wiedzia�.</p><p>��My�l�, �e decyzja w tej sprawie nale�y do Rebusa, nie uwa�acie? � zapyta� oficer.</p><p>A potem spojrza� mi przyja�nie prosto w oczy.</p><p>Nie musz� ju� patrze� na cel� ani na Gordona. Ca�y czas my�la�em tylko w duchu: oto kolejna rozgrywka w ramach ca�ej tej gry, po prostu jeszcze jedna partia. Ich decyzja zapad�a ju� dawno. Nie ok�amywali mnie, a ja oczywi�cie chcia�em si� z tej celi wydosta�. Wszystko zosta�o z g�ry ustalone. Nic nie dzieje si� przypadkowo. Tak mi o�wiadczyli na samym pocz�tku szkolenia. Ruszy�em do przodu, ale Gordon wpi� si� palcami w strz�py mojej koszuli.</p><p>��John � powiedzia� g�osem nabrzmia�ym emocj� � nie zostawiaj mnie. B�agam.</p><p>Jednak ja wyszarpn��em si� z jego s�abego chwytu i wyszed�em z celi.</p><p>��Nie! Nie! Nie! � Jego wrzaski by�y pe�ne rozpaczy. � John, nie zostawiaj mnie! Wypu�cie mnie! Wypu�cie mnie!</p><p>A potem zacz�� wy�, a pode mn� ugi�y si� nogi i niemal zwali�em si� na posadzk�. By�o to wycie szale�ca.</p><empty-line/><p>Pozwolono mi si� wyk�pa� i przebra�, przebada� mnie lekarz, a potem zaprowadzono mnie do pomieszczenia zwanego eufemistycznie sal� debriefing�w. Przeszed�em piek�o � wci�� jeszcze w nim tkwi�em � a oni chcieli sobie ze mn� pogaw�dzi�, jakby to wszystko by�o tylko szkolnym �wiczeniem, kt�re trzeba om�wi�.</p><p>By�o ich tam czterech � trzech kapitan�w i lekarz psychiatra. Zacz�li od wyja�nie�. Powiedzieli, �e w ramach SAS powstaje nowa elitarna formacja, kt�rej g��wnym zadaniem b�dzie infiltracja i destabilizacja ugrupowa� terrorystycznych. Pierwszym jej celem b�dzie Irlandzka Armia Republika�ska, kt�ra w miar� zaogniania si� sytuacji w Irlandii staje si� coraz powa�niejszym zagro�eniem, co mo�e doprowadzi� do wybuchu wojny domowej. Ze wzgl�du na wag� tego zadania tylko najlepsi � najlepsi z najlepszych � zostan� zakwalifikowani do tej s�u�by, a Reeve�a i mnie uznano za najlepszych z naszego rocznika. I dlatego urz�dzono t� mistyfikacj�, uwi�ziono nas i poddano serii test�w, jakich nigdy wcze�niej w SAS nie stosowano. Nic z tego, co m�wili, w�a�ciwie nie by�o dla mnie �adnym zaskoczeniem. Bardziej my�la�em teraz o tych wszystkich pozosta�ych nieszcz�nikach, nad kt�rymi wci�� jeszcze pastwiono si� w ramach tego chorego programu. I wbijano im w g�ow�, �e w razie pojmania nie wolno im pisn��, kim s�.</p><p>A potem przeszli do Gordona.</p><p>��Je�li chodzi o kadeta Reeve�a, to mamy pewne w�tpliwo�ci. � Teraz g�os mia� facet w bia�ym kitlu. � Jest �wietnym �o�nierzem i ka�de zadanie wymagaj�ce fizycznego wysi�ku wykonuje bez zarzutu. Jednak zawsze by� samotnikiem, wi�c umie�cili�my was dw�ch w jednej celi, �eby obserwowa� jego reakcje, kiedy b�dzie musia� dzieli� cel� z kim� drugim, a szczeg�lnie potem, kiedy straci kompana i zn�w zostanie sam.</p><p>No to wiedz� o tym poca�unku, czy nie wiedz�?</p><p>��I niestety obawiam si� � m�wi� dalej lekarz � �e w tym, zakresie wynik mo�e by� negatywny. Nauczy� si� na tobie polega�, uzale�ni� si� od ciebie, czy� nie? Mamy oczywi�cie �wiadomo��, �e w drug� stron� to nie zadzia�a�o i ty od niego si� nie uzale�ni�e�.</p><p>��A te wrzaski z innych cel?</p><p>��Puszczane z ta�my.</p><p>Kiwn��em g�ow�, czuj�c jak ogarnia mnie zm�czenie i zniech�cenie.</p><p>��Wi�c to wszystko by�o tylko kolejnym testem?</p><p>��Oczywi�cie, �e tak. � Wymienili pomi�dzy sob� u�mieszki. � Ale nie musisz si� tym martwi�. Masz to ju� za sob�. Wa�ne jest to, �e zaliczy�e�.</p><p>Mimo wszystko czu�em jednak niepok�j. No bo w�a�ciwie jak to? Zamieni�em przyja�� na prawo do tej przyjaznej pogaw�dki? Zamieni�em uczucie na cyniczne u�mieszki? W uszach wci�� jeszcze mia�em wrzaski Gordona. Zemsty, wy� wtedy, zemsty! Z�o�y�em r�ce na kolanach, pochyli�em si� do przodu i zacz��em p�aka�.</p><p>��Wy skurwysyny � powiedzia�em. � Och, wy skurwysyny.</p><p>I gdybym mia� wtedy bro� pod r�k�, to podziurawi�bym im te u�miechni�te mordy.</p><empty-line/><p>Potem poddali mnie dalszym badaniom w wojskowym szpitalu, tym razem ju� dok�adniejszym. W Ulsterze rzeczywi�cie wybuch�a wojna domowa, ale ja my�la�em wci�� o Gordonie Reeve. Co si� z nim sta�o? Czy wci�� go jeszcze trzymaj� w tej �mierdz�cej celi, i to przeze mnie, w samotno�ci? Czy ju� si� zupe�nie za�ama�? Wszystko to po�o�y�o mi si� kamieniem na sercu i zn�w zacz��em p�aka�. Dali mi pude�ko chusteczek higienicznych. Na nic wi�cej nie by�o ich sta�.</p><p>Potem dosz�o do tego, �e p�aka�em ca�ymi dniami, dostawa�em napad�w histerii, wszystko bra�em na siebie, wszystko obci��a�o moje sumienie. Miewa�em nocne koszmary. Zg�osi�em ch�� odej�cia. Wr�cz za��da�em, by mnie zwolnili. Z oporami, ale w ko�cu si� zgodzili. Przecie� by�em dla nich jedynie �wink� morsk� do testowania. Pojecha�em do ma�ej wioski rybackiej w Fife i godzinami �azi�em po kamienistej pla�y, stopniowo otrz�saj�c si� z za�amania nerwowego i uwalniaj�c od ci�g�ego my�lenia o tym najstraszliwszym epizodzie mojego �ycia. Utyka�em go kawa�kami w kolejnych szufladkach mojego umys�u i pr�bowa�em pozamyka� je na klucz, stara�em si� nauczy� zapomnie�.</p><p>A� w ko�cu uda�o si�.</p><p>Zachowali si� wobec mnie przyzwoicie. Wyp�acili mi odszkodowanie, a kiedy im powiedzia�em, �e chc� wst�pi� do policji, poci�gn�li za wiele r�nych sznurk�w. O tak, nie mog� narzeka� na ich stosunek do mnie, kiedy by�o ju� po wszystkim, nie mog�em jednak niczego si� dowiedzie� o losach mojego przyjaciela, a tak�e zabronili mi dalszych kontakt�w z sob�. Dla nich umar�em, zosta�em raz na zawsze skre�lony.</p><p>Nie sprawdzi�em si�.</p><p>I do dnia dzisiejszego si� nie sprawdzam. Ma��e�stwo rozbite. C�rka w r�kach porywacza. Tyle, �e wszystko to teraz nabiera sensu. Przynajmniej wiem, �e Gordon �yje, cho� zdrowy pewnie nie jest, i wiem te�, �e to on ma moj� c�reczk� i �e chce j� zabi�.</p><p>I mnie te�, jak si� uda.</p><p>I �eby j� uratowa�, ja b�d� musia� go zabi�.</p><p>I gdybym m�g�, zrobi�bym to bez wahania. Niech mi B�g wybaczy, ale zrobi�bym to natychmiast.</p></section></section><section><title><p>Cz�� pi�ta</p></title><section><subtitle>SUPE�KI I KRZY�YKI</subtitle></section><section><title><p>23</p></title><p>Kiedy John Rebus przebudzi� si� po, jak mu si� zdawa�o, wyj�tkowo g��bokim i pe�nym koszmar�w �nie, ze zdumieniem stwierdzi�, �e nie le�y w ��ku. Zobaczy�, �e Michael pochyla si� nad nim z niepewnym u�mieszkiem na twarzy, a Gill chodzi po pokoju, prze�ykaj�c �zy.</p><p>��Co si� sta�o? � spyta�.</p><p>��Nic � odpar� Michael.</p><p>Wtedy Rebus przypomnia� sobie, �e zosta� przez brata zahipnotyzowany.</p><p>��Nic?! � krzykn�a Gill. � I ty to nazywasz nic?</p><p>��John � powiedzia� Michael � zupe�nie nie zdawa�em sobie sprawy z twoich odczu� wobec starego i mnie. Jest mi bardzo przykro, �e tak przez nas cierpia�e�. � Michael po�o�y� r�k� na ramieniu brata, brata, kt�rego przecie� w og�le nie zna�.</p><p>Gordon, Gordon Reeve. Co si� z tob� dzia�o? Ca�y jeste� obszarpany i brudny, i wirujesz wok� mnie jak tuman kurzu w ulicznym wietrze. I jak brat. I masz moj� c�rk�. Wi�c gdzie jeste�?</p><p>��O Jezu! � Rebus zamkn�� oczy i opu�ci� g�ow� na piersi. Poczu� jak d�o� Gill g�adzi go po w�osach.</p><p>Za oknem zaczyna�o ju� widnie�. Ptaki zd��y�y ju� rozpocz�� sw�j niezmordowany koncert. Rebus poczu� rado��, �e ich g�osy wzywaj� go do powrotu do �wiata rzeczywistego. Przypominaj�, �e w tym �wiecie zdarzaj� si� te� ludzie szcz�liwi. Cho�by kochankowie, kt�rzy w�a�nie budz� si� w swoich ramionach, albo kto�, dla kogo dzi� jest pierwszy dzie� urlopu, albo staruszka, kt�ra sk�ada Bogu podzi�kowania, �e wci�� �yje i mo�e ogl�da� budz�cy si� do �ycia �wiat.</p><p>��To by�a strasznie d�uga i mroczna noc dla mojej duszy � powiedzia�, pr�buj�c si� otrz�sn��. � Okropnie tu zimno. Chyba znowu zgas�o w piecu.</p><p>Gill wydmucha�a nos i z�o�y�a r�ce.</p><p>��Nie, jest ca�kiem ciep�o. Pos�uchaj, John � m�wi�a powoli i g�osem pe�nym powagi � potrzebny nam dok�adny rysopis tego cz�owieka. Zdaj� sobie spraw�, �e b�dzie to opis sprzed pi�tnastu lat, ale od czego� trzeba zacz��. A potem musimy sprawdzi�, co si� z nim dzia�o po twojej dez� po tym jak go opu�ci�e�.</p><p>��Je�li te akta w og�le jeszcze istniej�, to b�d� utajnione.</p><p>��I musimy ca�� t� histori� opowiedzie� szefowi � ci�gn�a dalej, jakby nie s�ysz�c jego g�osu. Mia�a wzrok wbity przed siebie. � Musimy znale�� tego drania.</p><p>Rebus mia� wra�enie, �e w mieszkaniu panuje grobowa cisza, zupe�nie jakby kto� umar�. A przecie� naprawd� by�o to co� w rodzaju narodzin, odrodzenie si� jego pami�ci. Pami�� o Gordonie. O wyj�ciu z tej zimnej, koszmarnej celi. O wykr�ceniu si� plecami do�</p><p>��Czy jeste� pewien, �e ten ca�y Reeve to ten, o kt�rego nam chodzi? � spyta� Michael, nalewaj�c kolejn� porcj� whisky. Rebus pokr�ci� g�ow� na wyci�gni�t� w jego kierunku szklank�.</p><p>��Dla mnie nie, dzi�kuj�. W g�owie mam zam�t. O tak, my�l�, �e mo�emy by� zupe�nie pewni tego, kto si� za tym kryje. Te listy, te supe�ki i krzy�yki. Teraz to wszystko nabiera znaczenia. To ca�y czas by�o zupe�nie jednoznaczne. Reeve musi mnie uwa�a� za tumana. Od wielu tygodni wysy�a� mi przecie� wyra�ne wskaz�wki, a ja nie potrafi�em ich odczyta� i pozwoli�em, �eby te dziewczynki zgin�y� A wszystko dlatego, �e nie potrafi�em stawi� czo�a faktom� oczywistym faktom�</p><p>Gill podesz�a od ty�u i po�o�y�a mu r�ce na ramionach. Rebus skoczy� jak oparzony. Reeve? Nie, to tylko Gill, Gill. Potrz�sn�� przepraszaj�co g�ow�. A potem wybuchn�� p�aczem.</p><p>Gill popatrzy�a na Michaela, ale ten mia� wzrok opuszczony. Zn�w przygarn�a Rebusa i tym razem nie pozwoli�a si� odepchn��. Trzyma�a go w mocnym u�cisku i szepta�a, �e to ona, Gill, jest obok niego, a nie jaki� upi�r z przesz�o�ci.</p><p>Michael obserwowa� to, my�l�c z niepokojem, �e zn�w si� w co� wpakowa�. Nigdy przedtem nie widzia� p�acz�cego Johna. Ponownie ogarn�o go poczucie winy. Musi z tym wszystkim sko�czy�. Ju� mu to nie jest potrzebne. Schowa si� gdzie� w jak�� dziur� i odczeka, a� jego ��cznikowi znudzi si� go szuka�, a jego klienci znajd� sobie nowego dostawc�. Zrobi tak, i to nie ze wzgl�du na Johna, ale dla w�asnego dobra.</p><p>Traktowali�my go jak �miecia, pomy�la�, to prawda. Obaj ze starym traktowali�my go jak intruza.</p><empty-line/><p>Nieco p�niej, z fili�ank� kawy w r�ce Rebus wygl�da� na uspokojonego, jednak Gill nie spuszcza�a z niego wzroku i obserwowa�a go badawczo i z niepokojem.</p><p>��Jest jasne, �e temu ca�emu Reeve�owi zupe�nie odbi�o.</p><p>��By� mo�e � powiedzia� Rebus. � Ale jednego mo�emy by� pewni: na pewno jest uzbrojony i na pewno jest got�w na wszystko. By� komandosem i nale�a� do SAS. Wi�c jest twardy jak stal.</p><p>��Ty te� taki by�e�, John.</p><p>��I dlatego to ja mam szans� go za�atwi�. Szef musi to zrozumie�, Gill. Musi mnie przywr�ci� do sprawy.</p><p>Gill zacisn�a usta.</p><p>��Nie jestem pewna, czy na to p�jdzie � rzek�a.</p><p>��To pieprzy� go. I tak znajd� tego sukinsyna.</p><p>��Zr�b to, John � powiedzia� Michael. � W�a�nie tak. Nie przejmuj si� tym, co ci powiedz�.</p><p>��Mickey � odpar� Rebus � jeste� teraz najlepszym bratem, jakiego m�g�bym sobie wymarzy�. S�uchajcie, jest tu w og�le co� do �arcia? Umieram z g�odu.</p><p>��A ja padam z n�g � oznajmi� Michael, wyra�nie z siebie zadowolony. � Czy mia�by� co� przeciwko temu, �ebym si� tu zdrzemn�� z godzink� czy dwie, zanim rusz� z powrotem?</p><p>��Ale� sk�d, Mickey, id� si� po�� u mnie w sypialni.</p><p>��Dobranoc, Michael � powiedzia�a Gill.</p><p>Wychodz�c, Michael mia� twarz rozpromienion� u�miechem.</p><empty-line/><p>Supe�ki i krzy�yki. K�ko i krzy�yk. By�o to wr�cz bezczelne z jego strony. Reeve musia� go uwa�a� za zupe�nego tumana i na sw�j spos�b si� nie myli�. Przecie� te nie ko�cz�ce si� partie, jakie rozgrywali, te wszystkie sztuczki i pu�apki, jakie stosowali, a potem ich rozmowy o religii i te w�z�y, refowe i gordyjskie. No i Krzy�! Bo�e, jaki� by� g�upi, tkwi�c w z�udnym mniemaniu, �e jego przesz�o�� jest ju� tylko jak p�kni�ta i bezu�yteczna skorupa, z kt�rej wyciek�a ca�a duchowa zawarto��. Jaki� by� g�upi.</p><p>��John, rozlewasz kaw�.</p><p>Gill wnios�a w�a�nie z kuchni talerz grzanek z serem. Rebus otrz�sn�� si�.</p><p>��Prosz�, zjedz to. Dzwoni�am ju� do komendy. Mamy tam by� za dwie godziny. Ju� rozpocz�li poszukiwania Reeve�a. Powinni go znale��.</p><p>��Mam nadziej�. Och, Gill, daj Bo�e, �eby tak by�o.</p><p>Przytulili si�. Zaproponowa�a, by oboje po�o�yli si� na kanapie. Zrobili to, nie zwalniaj�c u�cisku. Rebus nie m�g� si� pozby� my�li, czy ta ponura noc, kt�r� mia� za sob�, nie stanie si� czym� w rodzaju egzorcyzmu i czy jego przesz�o�� nie przestanie go ju� nawiedza� w sytuacjach erotycznych. Mia� nadziej�, �e tak. Ale oczywi�cie ani pora teraz, ani miejsce, by si� o tym przekona�.</p><p><emphasis>Gordon, przyjacielu, co ja ci zrobi�em?</emphasis></p></section><section><title><p>24</p></title><p>Stevens by� cz�owiekiem cierpliwym. Obaj policjanci stoj�cy pod domem byli bardzo stanowczy: w tej chwili widzenie si� z sier�antem Rebusem jest niemo�liwe. Stevens wr�ci� wi�c do redakcji, napisa� tekst do druku na trzeci� w nocy, a potem wr�ci� pod dom Rebusa. W jego mieszkaniu wci�� pali�o si� �wiat�o, ale przed wej�ciem stercza�o teraz dw�ch nowych goryli. Stevens zaparkowa� po drugiej stronie ulicy i zapali� kolejnego papierosa. Wszystko zaczyna�o si� �adnie splata�. Dwie oddzielne dot�d nitki ��czy�y si� w jedn�. Morderstwa i narkotyki wyra�nie co� z sob� ��czy�o, a kluczem do ca�o�ci by� Rebus. No bo, o czym mo�e o tej porze rozmawia� z bratem? Mo�e omawiaj� jaki� plan awaryjny. Bo�e, ile by da�, �eby by� teraz much� na �cianie w tym pokoju. Da�by wszystko. Zna� londy�skich reporter�w z Fleet Street, kt�rzy stosowali w pracy skomplikowane urz�dzenia techniczne � pluskwy pods�uchowe na �cianach, super czu�e mikrofony wielkiej mocy, pods�uch telefoniczny � i teraz przysz�o mu do g�owy, czy nie warto by zainwestowa� troch� pieni�dzy w kupno takich urz�dze�.</p><p>W g�owie rodzi�y mu si� nowe teorie, ka�da z licznymi wariantami. Je�eli edynburscy handlarze narkotyk�w wdali si� teraz w porwania i morderstwa po to, by nap�dzi� strachu jakim� frajerom, to znaczy, �e sprawy przybieraj� bardzo dramatyczny obr�t, a on, Jim Stevens, b�dzie musia� zachowa� jeszcze wi�ksz� ostro�no�� ni� dot�d. Tylko �e Byk Podeen m�wi�, �e nic mu o tym nie wiadomo. No to za��my, �e na rynku pojawi�a si� nowa banda, kt�ra wprowadza nowe regu�y gry. To by oznacza�o wojn� gang�w w stylu dawnego Glasgow. Tylko �e teraz ju� si� chyba tych spraw tak nie za�atwia. Chyba nie.</p><p>My�lenie pozwala�o Stevensowi zachowa� trze�wo�� umys�u i nie usn��, zw�aszcza �e wszystko zapisywa� sobie w notatniku. Radio w samochodzie by�o w��czone i co p� godziny s�ucha� serwis�w wiadomo�ci. Now� ofiar� Dusiciela z Edynburga sta�a si� c�rka policjanta. Przy tej okazji poni�s� �mier� m�czyzna uduszony w mieszkaniu matki ofiary. I tak dalej. Stevens wci�� wymy�la� nowe teorie.</p><p>Radio nie poda�o, �e wszystkie morderstwa maj� zwi�zek z Rebusem. Policja nie mia�a zamiaru tego ujawnia�, przynajmniej na razie.</p><empty-line/><p>O si�dmej trzydzie�ci Stevensowi uda�o si� przekupi� ch�opca roznosz�cego gazety, by ze sklepu obok przyni�s� mu bu�ki i mleko. Popija� suche, krusz�ce si� bu�ki lodowato zimnym mlekiem. W samochodzie mia� w��czone ogrzewanie, ale mimo to czu� si� przemarzni�ty do szpiku ko�ci. Marzy�, by si� ogoli�, wyk�pa� i par� godzin przespa�, niekoniecznie w tej kolejno�ci. Ale by� teraz zbyt blisko rozwi�zania ca�ej sprawy, by sobie odpu�ci�. Charakteryzowa�a go wytrwa�o�� � niekt�rzy nazwaliby to szale�stwem lub fanatyzmem � typowa dla rasowego reportera. Podczas minionej nocy zauwa�y� innych pismak�w, kt�rzy pojawiali si� pod domem i byli odsy�ani z kwitkiem. Kilku z nich dostrzeg�o go siedz�cego w samochodzie i podesz�o, by chwil� pogada� i zw�cha�, co jest grane. W�wczas chowa� notatnik i udawa� znudzenie, m�wi�c, �e wkr�tce wybiera si� do domu. K�amstwa, wiecznie te cholerne k�amstwa.</p><p>Ale one te� nale�a�y do rytua�u.</p><p>Wreszcie zobaczy�, �e wychodz� z budynku. Czeka�o na nich oczywi�cie kilka kamer i mikrofon�w, ale reporterzy nie zachowywali si� zbyt nachalnie � nie by�o popychania, szarpania i krzyk�w. Po pierwsze mieli do czynienia ze zrozpaczonym ojcem, po drugie z policjantem, wi�c nikt nie wa�y� si� go dr�czy�.</p><p>Stevens widzia�, jak Gill i Rebus wsiadaj� bez przeszk�d do policyjnego rovera, kt�ry czeka� z silnikiem na chodzie. Przyjrza� si� ich twarzom. Rebus wygl�da� na wym�czonego, ale tego mo�na si� by�o spodziewa�. Pod oznakami zm�czenia Stevens dostrzega� jednak jaki� wyraz ponurej zawzi�to�ci, co� w sposobie zaci�ni�cia ust tak, �e tworzy�y prost� kresk�. To go troch� zaniepokoi�o. Wygl�da�o, jakby Rebus wyrusza� na wojn�. Jasna cholera. No i ta Gill Templer. Wygl�da�a gro�nie, gro�niej nawet ni� Rebus. Oczy mia�a podkr��one, ale w ich wyrazie te� by�o co� dziwnego. Wyra�nie co� by�o nie tak. Ka�dy w miar� rozgarni�ty reporter by to zauwa�y�, je�li tylko umia� patrze�. Stevens poczu� rosn�c� w nim zawzi�to��. Musi si� czego� wi�cej dowiedzie�. Ten temat sam w sobie dzia�a� jak narkotyk, a jego organizm domaga� si� coraz silniejszych dawek. Sam przed sob� przyzna� z zaskoczeniem, �e potrzeba tych zwi�kszonych dawek nie bierze si� z poczucia obowi�zku, tylko z ch�ci zaspokojenia w�asnej ciekawo�ci. Rebus go intrygowa�, Gill Templer te� go oczywi�cie interesowa�a.</p><p>No i ten Michael Rebus�</p><p>Michael Rebus nie opu�ci� mieszkania. Ca�y cyrk ju� odje�d�a�, policyjny rover skr�ca� w prawo z cichej uliczki Marchmont, ale obaj goryle pozostali na posterunku. Nowi goryle. Stevens zapali� papierosa i pomy�la�, �e warto jeszcze raz spr�bowa�. Wr�ci� do samochodu i zamkn�� go na klucz. Potem spacerkiem okr��y� ca�y kwarta� uk�adaj�c sobie w g�owie nowy plan.</p><empty-line/><p>��Przepraszam. Czy pan tu mieszka?</p><p>��Pewno, �e tu mieszkam. A o co znowu chodzi, co? Spieszy mi si� do ��ka.</p><p>��Ma pan za sob� ci�k� noc, sir?</p><p>M�czyzna z zapuchni�tymi od braku snu oczami potrz�sn�� w kierunku policjanta trzema br�zowymi torbami papierowymi. Ka�da z nich mie�ci�a po sze�� bu�ek.</p><p>��Piekarzem jestem. Robi� na nocn� zmian�. Wi�c mo�e by�cie�</p><p>��Pa�skie nazwisko, sir?</p><p>Pr�buj�c omin�� policjanta, Stevens zdo�a� w sam� por� odczyta� kilka nazwisk przy dzwonkach do drzwi.</p><p>��Laidlaw � odpowiedzia�. � Jim Laidlaw.</p><p>Policjant znalaz� nazwisko na trzymanej w r�ku li�cie.</p><p>��Zgadza si�, sir. Przepraszam za k�opot.</p><p>��A co jest grane?</p><p>��Wkr�tce pan si� dowie. �ycz� dobrej nocy, sir.</p><p>By�a jeszcze jedna przeszkoda do pokonania i Stevens wiedzia�, �e tu �aden spryt mu nie pomo�e. Je�eli drzwi wej�ciowe na klatk� s� zamkni�te, to s� zamkni�te i na tym koniec. Zdecydowanym ruchem pchn�� ci�kie drzwi i poczu�, �e si� poddaj�.</p><p>Wi�c ich nie zamkn�li. Jego patron w niebiosach mia� dzi� dla niego odrobin� lito�ci.</p><p>W holu wej�ciowym pozby� si� toreb z bu�kami i obmy�li� dalszy ci�g planu. Ruszy� schodami na drugie pi�tro, gdzie mieszka� Rebus. Klatka schodowa przesi�kni�ta by�a smrodem kociego moczu. Stan�� przed drzwiami Rebusa i stara� si� z�apa� oddech. Dosta� zadyszki z braku kondycji, ale po cz�ci wynika�a ona te� z podniecenia. Od lat czego� podobnego nie prze�ywa� w ramach zbierania materia�u do gazety i sprawia�o mu to przyjemno��. Pomy�la�, �e w takim dniu wszystko mu ujdzie na sucho. Zdecydowanym ruchem nacisn�� dzwonek.</p><p>Po d�u�szej chwili drzwi otworzy� ziewaj�cy i zapuchni�ty od snu Michael Rebus. A wi�c stali wreszcie przed sob� twarz� w twarz. Stevens machn�� przed nosem Michaela legitymacj�. Legitymacja po�wiadcza�a, �e James Stevens nale�y do klubu bilardowego miasta Edynburg.</p><p>��Detektyw inspektor Stevens, prosz� pana. Przepraszam, �e wyci�gam pana z ��ka. � Schowa� legitymacj� do kieszeni. � Pa�ski brat uprzedzi� mnie, �e zapewne b�dzie pan jeszcze spa�, ale mimo wszystko postanowi�em pana niepokoi�. Pozwoli pan, �e wejd�? Mam tylko kilka pyta�. To nie potrwa d�ugo.</p><empty-line/><p>Mimo ciep�ych skarpetek i tego, �e w�a�nie by� pocz�tek lata, obaj policjanci mieli stopy zdr�twia�e z zimna. Przest�powali z nogi na nog� i pr�bowali je nieco rozgrza�. Ich rozmowa kr�ci�a si� wy��cznie wok� sprawy uprowadzenia c�rki policjanta i morderstwa syna jednego z szef�w policji, kiedy nagle za ich plecami otworzy�y si� ci�kie drzwi wej�ciowe.</p><p>��Wci�� tu jeszcze jeste�cie? Kobita mi m�wi�a, �e pod drzwiami stercz� gliny, ale my�la�em, �e se jaja robi. Wczora ty� tu byli. To co jest grane?</p><p>By� to starszy wiekiem m�czyzna, na stopach mia� pantofle, a na pi�am� narzuci� ci�ki zimowy p�aszcz. By� na wp� ogolony i brakowa�o mu zgubionej lub zapomnianej dolnej protezy na z�by. Wychyli� si� spoza drzwi, nasadzaj�c sobie jednocze�nie kaszkiet na �ys� czaszk�.</p><p>��Nic takiego, czym warto si� przejmowa�, sir. Na pewno wkr�tce wszystko si� wyja�ni.</p><p>��Jak tak, to w porz�siu. Musz� tylko wyskoczy� do sklepu po gazet� i mleko. Zwykle na �niadanie jemy tosta, ale jaki� frajer zostawi� w holu ze dwa tuziny �wie�ych bu�ek. No to se pomy�la�em, �e jak kto� ich nie chce, to mnie si� przydadz�. � Parskn�� �miechem, b�yskaj�c przy tym jasn� czerwieni� dolnego dzi�s�a. � Mo�e wam co� przynie�� ze sklepu?</p><p>Ale obaj policjanci patrzyli na siebie w milcz�cym zdumieniu zmieszanym z przera�eniem.</p><p>��Le� na g�r� � rzek� w ko�cu jeden z nich do drugiego. A potem zwr�ci� si� do starego. � A pa�skie nazwisko, sir?</p><p>Stary wyprostowa� si� niemal na baczno��, jakby zn�w by� w wojsku.</p><p>��Jock Laidlaw � powiedzia� � melduje si� na rozkaz.</p><empty-line/><p>Stevens z przyjemno�ci� popija� czarn� kaw�. Pierwszy ciep�y p�yn od niepami�tnych czas�w. Siedzia� w salonie, a oczy biega�y mu po ca�ym wn�trzu.</p><p>��Ciesz� si�, �e mnie pan obudzi� � m�wi� w�a�nie Michael Rebus. � Musz� wraca� do domu.</p><p>O tak, na pewno musisz, pomy�la� Stevens. To na pewno. Rebus sprawia� wra�enie du�o bardziej rozlu�nionego, ni� si� tego spodziewa�. Rozlu�niony, wypocz�ty, bez �adnych oznak zdenerwowania. Wszystko to stawa�o si� coraz dziwniejsze.</p><p>��Wi�c jak m�wi�em, chc� panu tylko zada� kilka pyta�.</p><p>Rebus usiad�, za�o�y� nog� na nog� i te� poci�gn�� �yk kawy.</p><p>��S�ucham.</p><p>��Pa�ski brat prze�y� ogromny szok.</p><p>��Tak.</p><p>��Ale my�li pan, �e sobie z tym poradzi?</p><p>��Tak.</p><p>Stevens udawa�, �e co� zapisuje w notatniku.</p><p>��A noc mia� spokojn�? Dobrze spa�?</p><p>��W�a�ciwie to �adne z nas si� nie wyspa�o. Nie wiem nawet, czy John si� w og�le po�o�y�. � Michael zmarszczy� brwi. � Ale w�a�ciwie, to o co chodzi?</p><p>��Zwyk�e rutynowe pytania, prosz� pana. Sam pan rozumie. Musimy zna� wszystkie szczeg�y dotycz�ce os�b zamieszanych w t� spraw�, je�li mamy jaw og�le rozwik�a�.</p><p>��Ale przecie� jest ju� chyba rozwik�ana, nie?</p><p>Serce skoczy�o Stevensowi do gard�a.</p><p>��Jest? � us�ysza� w�asny g�os.</p><p>��A co, nie wie pan?</p><p>��Tak, oczywi�cie, tylko �e i tak musimy zebra� wszystkie szczeg�y�</p><p>��Dotycz�ce os�b zamieszanych. Tak, wiem, ju� pan to raz powiedzia�. Czy m�g�bym jeszcze raz rzuci� okiem na t� pa�sk� legitymacj�? Wie pan, tak na wszelki wypadek.</p><p>Da� si� s�ysze� d�wi�k klucza w zamku wej�ciowych drzwi.</p><p>Chryste Panie, pomy�la� Stevens, ju� wr�cili.</p><p>��Pos�uchaj-no � rzuci� przez z�by � wiemy wszystko o twoim handelku prochami. Wi�c albo mi powiesz, kole�, kto za tym wszystkim stoi, albo p�jdziesz za kratki na sto lat.</p><p>Twarz Michaela przybra�a najpierw barw� bladoniebiesk�, potem szar�. Wydawa�o si�, �e usta zaczynaj� mu si� otwiera� i �e padnie z nich jakie� s�owo, to s�owo, na kt�re Stevens tak czeka�.</p><p>Ale w tym momencie jeden z goryli wpad� do pokoju i wyszarpn�� Stevensa z fotela.</p><p>��Nie sko�czy�em jeszcze kawy � zaprotestowa� reporter.</p><p>��B�dziesz mia� szcz�cie, kolego, jak ci, kurwa, karku nie skr�c� � wysycza� policjant.</p><p>Michael Rebus podni�s� si� z miejsca, ale zachowa� milczenie.</p><p>��Nazwisko! � wrzasn�� Stevens. � Podaj mi tylko jego nazwisko! Jak odm�wisz wsp�pracy, przyjacielu, to wszystko trafi na pierwsz� stron�. Podaj mi nazwisko!</p><p>Krzycza� tak jeszcze prowadzony w d� po schodach. A� do ostatniego stopnia.</p><p>��No dobra. To id� � powiedzia� w ko�cu, wywijaj�c si� spod ci�kiej policyjnej r�ki na ramieniu. � Troszk� �e�cie, ch�opcy, dali popali�, co nie? Tym razem przemilcz� spraw�, ale nast�pnym razem spr�cie si� bardziej. Okej?</p><p>��Spierdalaj st�d w podskokach � sykn�� jeden z goryli.</p><p>Stevensowi nie trzeba by�o tego powtarza�. Wsiad� do samochodu, czuj�c w g�owie jeszcze wi�kszy zam�t i jeszcze silniejsz� ciekawo�� ni� dot�d. Bo�e, ale� by� blisko. Tylko co ten hipnotyzer mia� na my�li, kiedy powiedzia�, �e sprawa jest ju� rozwik�ana. Czy�by? Bo je�li to prawda, to chce jako pierwszy zna� wszystkie szczeg�y. Nie przywyk� zostawa� tak bardzo w tyle. Zazwyczaj ca�a gra odbywa�a si� pod jego dyktando. Nie, nie przywyk� do czego� takiego i wcale mu si� to nie podoba�o.</p><p>Kocha� mie� przewag�.</p><p>Tylko je�eli spraw� ju� rozwik�ano, to zosta�o mu bardzo ma�o czasu. Wi�c je�li nie uda�o si� wydoby� tego, co trzeba, od jednego brata, nale�y zwr�ci� si� do drugiego. Pomy�la�, �e wie, gdzie go mo�e znale��. Jego intuicja dzi� go nie zawodzi�a. Czu� w sobie wen�.</p></section><section><title><p>25</p></title><p>��No c�, John, wszystko to brzmi do�� fantastycznie, ale wykluczy� tego nie mo�na. W ka�dym razie to najlepszy trop, na jaki dot�d si� natkn�li�my, cho� trudno mi uwierzy�, �e kto� mo�e by� tak op�tany nienawi�ci�, �e posuwa si� do zamordowania czterech niewinnych ofiar, tylko po to, by dostarczy� wskaz�wek odno�nie do ostatniej ofiary.</p><p>M�wi�c to, komisarz Wallace patrzy� raz na Rebusa, raz na Gill Templer. Po lewej r�ce Rebusa siedzia� Anderson. R�ce Wallace�a le�a�y nieruchomo na biurku, przypominaj�c �ni�te ryby. Przed nimi le�a�o samotnie wieczne pi�ro. Gabinet by� du�y i przestronny, oaza spokojnej i pewnej siebie egzystencji. W tym gabinecie rozwi�zywano wszelkie problemy i podejmowano tylko s�uszne decyzje.</p><p>��Naszym zadaniem jest znalezienie go. Je�eli podamy to do publicznej wiadomo�ci, to mo�emy go wystraszy� i przy okazji narazi� na niebezpiecze�stwo �ycie twojej c�rki. Z drugiej strony, zwr�cenie si� do spo�ecze�stwa o pomoc daje szans� szybszego odnalezienia go.</p><p>��Przecie� chyba nie ma pan zamiaru�! � Gill Templer z wszystkich obecnych w gabinecie by�a najbli�sza wybuchu, ale Wallace uciszy� j� gestem r�ki.</p><p>��Na razie tylko g�o�no my�l�, pani inspektor, wrzucam tylko kamyki do stawu.</p><p>Anderson siedzia� zmartwia�y, ze wzrokiem wbitym w pod�og�. Oficjalnie przebywa� teraz na urlopie i by� w �a�obie, jednak upar� si�, �e chce mimo wszystko uczestniczy� w naradzie, a komisarz Wallace wyrazi� na to zgod�.</p><p>��Oczywi�cie ty, John � ci�gn�� Wallace � w �adnym razie nie mo�esz si� dalej zajmowa� t� spraw�.</p><p>Rebus podni�s� si� z miejsca.</p><p>��John, siadaj, prosz�. � Spojrzenie komisarza by�o otwarte, ale twarde, jak przysta�o na gliniarza z dobrej starej szko�y. Rebus usiad�. � Wiem doskonale, co teraz czujesz, mo�esz w to wierzy� lub nie. Ale stawka w tej grze jest zbyt wysoka. Zbyt wysoka dla nas wszystkich. A ty jeste� za bardzo emocjonalnie zaanga�owany w ca�� spraw�, by zachowa� obiektywny os�d. Opinia publiczna natychmiast podnios�aby wrzaw�, �e stosujemy odwet. Przecie� wiesz.</p><p>��Ja wiem tylko, �e beze mnie Reeve nie zawaha si� przed niczym. Jemu chodzi o mnie.</p><p>��Ot� to. Wi�c czy nie by�oby z naszej strony g�upot�, gdyby�my ci� podali mu jak na talerzu? Zrobimy wszystko, co w naszej mocy, i na pewno nie b�dzie to mniej, ni� ty sam by� zrobi�. Wi�c zostaw to nam.</p><p>��Od wojska niczego si� nie dowiemy. Mo�e pan by� pewien, �e nic nam nie powiedz�.</p><p>��B�d� musieli. � Wallace zacz�� bawi� si� pi�rem, jakby po to w�a�nie tam le�a�o. � W ko�cu u samej g�ry maj� tego samego szefa, co my. Wi�c zostan� zmuszeni.</p><p>Rebus pokr�ci� g�ow�.</p><p>��Oni ustalaj� w�asne prawa. SAS nawet nie bardzo podlega armii. Je�li nie zechc� m�wi�, to prosz� mi wierzy�, nie powiedz� ani s�owa. � Rebus uderzy� d�oni� w blat biurka. � Nawet jednego pieprzonego s�owa!</p><p>��John. � D�o� Gill zacisn�a si� na jego ramieniu w niemej pro�bie, by zachowa� spok�j. Ona sama te� wygl�da�a na mocno poruszon�, umia�a jednak zachowa� milczenie i tylko jej wygl�d zewn�trzny �wiadczy� o jej z�o�ci i frustracji. Jednak dla Rebusa liczy�y si� tylko czyny. Zbyt d�ugo pozbawiony by� kontaktu z rzeczywisto�ci�.</p><p>Zerwa� si� z krzes�a i bez s�owa opu�ci� gabinet. Komisarz popatrzy� na Gill.</p><p>��Gill, on nie zajmuje si� ju� t� spraw�. Trzeba, �eby to do niego dotar�o. O ile mi wiadomo � zawiesi� g�os, a jego d�o� bawi�a si� otwieraniem i zamykaniem jednej z szuflad � macie si� ku sobie. Tak si� to w ka�dym razie nazywa�o za moich czas�w. Wi�c mo�e zechcia�aby� mu wyt�umaczy�, gdzie jest jego miejsce. Dostaniemy tego cz�owieka, ale nie potrzebny nam do tego Rebus, �eby siedzia� nam na karku i dysza� ��dz� zemsty. � Wallace spojrza� na Andersona, kt�ry beznami�tnie odwzajemni� spojrzenie. � Nie chcemy narazi� si� na zarzut, �e stosujemy taktyk� odwetu � m�wi� dalej. � Nie w Edynburgu. Co by tury�ci powiedzieli? � Przeni�s� wzrok z Andersena na Gill i uni�s� si� z fotela. � A wszystko to w sumie staje si� strasznie�</p><p>��Pogmatwane? � podpowiedzia�a Gill.</p><p>��Nie, chcia�em powiedzie� �kumoterskie�. No bo zamieszany w to jest i inspektor Anderson, jego syn i �ona Rebusa, pani i Rebus, Rebus i ten ca�y Reeve, Reeve i c�rka Rebusa. Mam tylko nadziej�, �e prasa tego nie wyw�szy. Pani odpowiada za to, �eby do tego nie dosz�o, a ci, kt�rzy si� wy�ami�, �eby zostali ukarani. Czy wyra�am si� do�� jasno?</p><p>Gill Templer skin�a g�ow�, t�umi�c jednocze�nie nag�e ziewni�cie.</p><p>��To dobrze. � Komisarz kiwn�� g�ow� w kierunku Andersona. � I prosz� dopilnowa�, �eby inspektor Anderson bezpiecznie dotar� do domu.</p><empty-line/><p>Rozparty na tylnym siedzeniu William Anderson przegl�da� w my�li list� znajomych i przyjaci�. Zna� kilku, kt�rzy mog� co� wiedzie� o Special Air Service. Z ca�� pewno�ci� takiej historii jak ta z Rebusem i Reeve�em, nie da�o si� ca�kowicie wymaza� z pami�ci, cho� bardzo mo�liwe, �e wymazano j� z akt. �o�nierze na pewno o tym pami�taj� i rozmawiaj�. Odpowiedzi mo�na znale�� wsz�dzie, cz�sto tam, gdzie si� ich najmniej spodziewamy. Mo�e trzeba b�dzie jednych troch� postraszy�, innym troch� posmarowa�, ale cho�by to mia�a by� ostatnia rzecz, jak� zrobi w �yciu, to tego skurwiela odnajdzie.</p><p>Albo przynajmniej b�dzie w pobli�u, kiedy zrobi to Rebus.</p><empty-line/><p>Rebus wyszed� z komendy tylnym wej�ciem, tak jak Stevens przewidywa�. Poszed� w �lad za policjantem, kt�ry wygl�da� na bardzo zgn�bionego. O co w tym wszystkim chodzi? Ale niewa�ne. Dop�ki b�dzie si� trzyma� Rebusa, dop�ty materia� na artyku� ma zapewniony, i to artyku�, kt�ry mo�e si� okaza� prawdziw� sensacj�. Stevens dyskretnie zerka� do ty�u, wygl�da�o jednak, �e nikt Rebusa nie �ledzi. To znaczy, nikt z policji. Wydawa�o mu si� troch� dziwne, �e puszczono samopas cz�owieka, kt�remu uprowadzono c�rk� i kt�rego reakcje trudne by�y do przewidzenia. Stevens mia� jednak nadziej�, �e dzi�ki temu osi�gnie sw�j g��wny cel: Rebus doprowadzi go do szef�w tej nowej siatki narkotykowej. Jak nie jeden brat, to drugi.</p><empty-line/><p>By� dla mnie jak brat, a ja dla niego. Wi�c co si� sta�o? W g��bi serca wiedzia�, gdzie naprawd� le�y wina. To te ich perfidne metody, od tego si� wszystko zacz�o. Trzymanie w klatce, rwanie charakteru na strz�py, a potem pr�by �atania szk�d. To �atanie im chyba specjalnie nie wysz�o. Obaj wyszli z tego po swojemu zdruzgotani. Ale ta �wiadomo�� nie powstrzyma go przed skr�ceniem mu karku. Nic go od tego nie odwiedzie. Tyle �e musi tego bydlaka najpierw znale��, a nie ma poj�cia od czego to poszukiwanie zacz��. Czu�, jak miasto go wci�ga, k�adzie mu si� na ramiona ci�arem swej historii, d�awi go i dusi. Buntowniczo��, racjonalno�� i umiej�tno�ci � oto trzy specjalno�ci Edynburga, a teraz on sam b�dzie musia� si� do nich odwo�a�. Musi zacz�� dzia�a� samotnie, szybko, lecz metodycznie, wykorzystuj�c przy tym ca�y sw�j spryt i pomys�owo��. Jednak najbardziej ze wszystkiego potrzebny mu instynkt.</p><p>Po up�ywie pi�ciu minut wiedzia� ju�, �e jest �ledzony, i poczu�, jak mu na karku w�oski staj� d�ba. To nie zwyczajny policyjny ogon. Tego by tak �atwo nie odkry�. Zatem, czy m�g� to by� czy to mo�liwe, �e jest tak blisko� Doszed� do przystanku autobusowego, zatrzyma� si� i nagle odwr�ci�. Dostrzeg�, jak kto� raptownie chowa si� w bramie. To nie Gordon Reeve. To ten cholerny reporter.</p><p>Rebus czu�, jak uspokaja mu si� bicie serca, ale w �y�ach kr��y� mu ju� zastrzyk adrenaliny napawaj�cy go ch�ci� ucieczki, pragnieniem, by pu�ci� si� p�dem po tej d�ugiej, prostej ulicy i biec, p�ki starczy si�. Potem jednak podjecha� autobus i Rebus wsiad�.</p><p>Przez tyln� szyb� widzia�, jak reporter wyskakuje z bramy i rozpaczliwie pr�buje z�apa� taks�wk�. Rebusowi szkoda by�o czasu na zajmowanie si� tym typem. Mia� sprawy do przemy�lenia, musia� wykombinowa� spos�b, by znale�� Reeve�a. Prze�ladowa�a go jedna my�l: �To on odnajdzie mnie. Nie musz� go nawet szuka�. I to przera�a�o go najbardziej.</p><empty-line/><p>Gill Templer nie mog�a odnale�� Rebusa. Rozp�yn�� si� w powietrzu jak duch. Dzwoni�a, rozgl�da�a si�, pyta�a wok� i robi�a wszystko to, co robi profesjonalny gliniarz, poszukuj�c kogo�, tyle �e tym kim� by� nie tylko r�wnie dobry inny gliniarz, ale dodatkowo jeden z najlepszych rekrut�w w historii SAS. R�wnie dobrze m�g� si� ukrywa� pod nogami, pod biurkiem albo w jej w�asnych ciuchach, a i tak mog�a by go nie zauwa�y�. Trwa� wi�c wci�� w ukryciu.</p><p>Pomy�la�a, �e ukrywa si�, bo rozpocz�� ju� poszukiwania: szybko i metodycznie przeszukuje ulice i puby Edynburga w pogoni za zwierzyn�, wiedz�c, �e w chwili odnalezienia zwierzyna zn�w przemieni si� w my�liwego.</p><p>Mimo to Gill nie ustawa�a w wysi�kach, czuj�c jak od czasu do czasu przebiega j� dreszcz na my�l o ponurej i dramatycznej przesz�o�ci kochanka, jak i o mentalno�ci ludzi, dla kt�rych takie metody by�y dopuszczalne. Biedny John. Co ona zrobi�aby na jego miejscu? Opu�ci�aby t� cel� i uciek�a jak najdalej, gdzie oczy ponios�, dok�adnie tak jak on. Ale podobnie jak on mia�aby wyrzuty sumienia i tak jak on stara�aby si� od tego wszystkiego uwolni�. I pewnie tak jak on nosi�aby w sobie ukryte blizny.</p><p>Dlaczego m�czy�ni w jej �yciu musz� by� takimi pokr�conymi, trudnymi, znerwicowanymi wykoleje�cami? Czy lgn� do niej tylko odrzutki, produkty drugiego gatunku? Mog�oby to nawet by� do�� zabawne, gdyby nie sprawa Samanthy, a w tym nie ma ju� nic �miesznego. Od czego zacz�� szukanie ig�y w stogu siana? Pami�ta�a s�owa komisarza Wallace�a: �U g�ry maj� tego samego szefa co my�. By�o to stwierdzenie zas�uguj�ce na g��bsze przemy�lenie ca�ej jego z�o�ono�ci. Bo je�li maj� tego samego szefa, to mo�e si� te� zdarzy� odwrotnie � mog� za��da�, by ca�� spraw� zatuszowa�, tak by ta stara koszmarna historia nie wydosta�a si� na �wiat�o dzienne. Bo je�li si� to dostanie do gazet, rozp�ta si� prawdziwe piek�o, i to na r�nych szczeblach. Wi�c by tego unikn��, mo�e zdecyduj� si� na wsp�prac�. A mo�e b�d� chcieli uciszy� Rebusa. M�j Bo�e, a co, je�li zdecyduj� si� uciszy� Rebusa na dobre? Teraz musia�oby to oznacza� r�wnie� uciszenie jej i Andersena. Musia�oby oznacza� albo pr�b� kupienia ich milczenia, albo pozbycie si� ich na dobre. Musi wi�c bardzo uwa�a�. Jeden fa�szywy krok z jej strony mo�e oznacza� po�egnanie si� z prac� w policji, tyle �e to by niczego nie za�atwi�o. Musz� zosta� zachowane pozory, �e sprawiedliwo�ci sta�o si� zado��. Wi�c nie ma mowy o tuszowaniu. Najwy�szy szef, kogokolwiek lub czegokolwiek ten enigmatyczny tytu� dotyczy, nie b�dzie m�g� postawi� na swoim. Prawda musi wyj�� na jaw, bo w przeciwnym razie ca�a sprawa obr�ci si� w szopk�, z nimi jako aktorami w rolach g��wnych.</p><p>No a jak do tego wszystkiego maj� si� jej osobiste uczucia do Johna Rebusa, uczucia, kt�re nagle wydosta�y si� na widok publiczny? Sama nie bardzo wiedzia�a, co o tym my�le�. Wci�� jeszcze snu�a jej si� po g�owie dr�cz�ca my�l, cho�by brzmia�o to niewiadomo jak absurdalnie, �e w jaki� spos�b John sam stoi za tym wszystkim: nie ma �adnego Reeve�a, anonimy pisa� sam, zazdro�� by�a przyczyn� zab�jstwa kochanka �ony, c�rk� gdzie� tylko ukrywa � cho�by w tym wiecznie zamkni�tym pokoju.</p><p>Zwa�ywszy dotychczasowy przebieg wypadk�w, trudno by�o powa�nie bra� taki scenariusz pod uwag�, wi�c Gill traktowa�a go bardzo powa�nie. W ko�cu go jednak odrzuci�a, praktycznie z jednego tylko powodu: John Rebus kiedy� kocha� si� z ni�, kiedy� obna�y� przed ni� swoj� dusz�, kiedy� chwyci� j� za r�k� pod szpitaln� ko�dr�. Czy kto�, kto ma co� do ukrycia, zdecydowa�by si� zadawa� z policjantk�? Nie, to wydawa�o si� ju� ca�kowicie nieprawdopodobne.</p><p>Wi�c ca�� t� wersj� dopisa�a tylko do listy innych mo�liwo�ci. W g�owie Gill zaczyna�o wirowa�. Gdzie� on jest u diab�a? I co si� stanie, je�eli Reeve go dopadnie, zanim oni dopadn� Reeve�a? Je�eli John Rebus jest dla swego wroga jak przyci�gaj�cy go magnes, to czy� nie jest czystym szale�stwem, �e gdzie� tam kr�ci si� samotnie, wszystko jedno gdzie? Pewnie, �e to g�upota. Ju� g�upot� by�o dopuszczenie do tego, �e wyszed� z gabinetu, �e opu�ci� budynek i rozp�yn�� si� jak we mgle. Cholera. Chwyci�a s�uchawk� i ponownie wykr�ci�a numer do jego mieszkania.</p></section><section><title><p>26</p></title><p>John Rebus przedziera� si� przez d�ungl� miejsk�, kt�rej odwiedzaj�cy miasto tury�ci nigdy nie ogl�daj�, bo zbyt s� zaj�ci fotografowaniem cieni�w przesz�o�ci na z�oceniach starych �wi�ty�. D�ungla ta potrafi bezlito�nie i niepostrze�enie wessa� w siebie ka�dego i podda� go dzia�aniu naturalnej niszczycielskiej si�y.</p><p>Koledzy z zachodniego wybrze�a wmawiali mu, �e Edynburg to spokojny teren. Przejed� si� cho�by noc� po Partick, mawiali, to sam zobaczysz. Ale Rebus wiedzia�, �e to nieprawda. Wiedzia�, �e Edynburg stwarza tylko takie wra�enie, przez co �wiat przest�pczy mniej si� rzuca w oczy, cho� nie mniej daje si� we znaki. Edynburg to miasto schizofreniczne � to przecie� miasto Jekylla i Hyde�a, miasto diakona Brodie, miasto ko�uch�w z wierzchu i braku majtek pod spodem (jak twierdz� ci z zachodu). Jednocze�nie miasto niedu�e, wi�c cho� to mu troch� u�atwia�o zadanie.</p><p>Rozpocz�� polowanie od ucz�szczanych przez r�nego rodzaju twardzieli bar�w w osiedlach robotniczych, gdzie kr�lowa�a heroina i bezrobocie. Wiedzia�, �e anonimowo�� tych miejsc pozwala potajemnie zaplanowa� przest�pstwo, zrealizowa� je i uj�� ca�o. Pr�bowa� wej�� w sk�r� Gordona Reeve�a, by�a to jednak sk�ra tyle razy przez niego zrzucana i zmieniana, �e w ko�cu Rebus musia� sam przed sob� przyzna�, �e pr�by te jeszcze bardziej go oddalaj� od zrozumienia op�tanego mordercz� mani� brata-szale�ca. Kiedy jednak pr�bowa� my�le� o nim jak o kim� obcym, wcale nie by�o lepiej i Reeve pozostawa� r�wnie enigmatyczny. Mo�e wy�le mu jeszcze jaki� list, mo�e dorzuci jeszcze jak�� poszlak�, by si� z nim podra�ni�. Och, Sammy, Sammy, Sammy. Bo�e, b�agam, zachowaj j� przy �yciu, pozw�l jej �y�.</p><p>Gordon Reeve wysmykn�� si� ze �wiata Rebusa. Zawis� gdzie� wysoko nad jego g�ow� i p�awi� si� w zdobytej nad nim przewadze. Realizacja jego planu zaj�a mu a� pi�tna�cie lat, ale m�j Bo�e, jaki� to piekielny plan! W czasie tych pi�tnastu lat zapewne zmieni� i nazwisko, i wygl�d zewn�trzny; podj�� jak�� zwyczajn� prac� i rozpocz�� �ledzenie Rebusa. Od jak dawna go obserwuje? Obserwuje, nienawidzi i knuje spisek? Wszystkie te chwile, kiedy nagle bez �adnego powodu czu� ciarki na plecach, te g�uche telefony, te wszystkie drobne i �atwo wyrzucane z pami�ci zdarzenia. A nad tym wszystkim g�ruje u�miechni�ta twarz Reeve�a, z�ego ducha trzymaj�cego w r�ku losy Rebusa. Rozdygotany Rebus wszed� do jakiego� pubu i dla uspokojenia zam�wi� potr�jn� whisky.</p><p>��Lejemy tu po �wier� gilla [Gill � brytyjska jednostka miary p�yn�w, g��wnie alkoholu, l gili = 0,142 litra, zatem �wier� gilla to w przybli�eniu 35 gram�w.], kole�. Na pewno chcesz potr�jn�?</p><p>��Na pewno.</p><p>A co mi tam. Wszystko mi jedno. Je�li Pan B�g rzeczywi�cie patrzy na wszystko z nieba i czasami wychyla si�, by dotkn�� swego dzie�a, to doprawdy dziwaczny to dotyk. Rozgl�daj�c si� wok�, Rebus mia� przed sob� kwintesencj� ludzkiej biedy i beznadziei. Przy sto�ach siedzieli nad ma�ymi piwami starzy ludzie i pustym wzrokiem gapili si� na drzwi wej�ciowe. Czy l�kaj� si� tego, co jest za nimi na zewn�trz? Czy te� mo�e obawiaj� si�, �e to, co dzieje si� za drzwiami, kt�rego� dnia wedrze si� do ich mrocznych zakamark�w i nape�ni je groz� apokalipsy jak ze Starego Testamentu, jakiego� monstrum, jakiego� niszcz�cego wszystko potopu? Rebus nie potrafi� niczego odczyta� z ich oczu, podobnie jak oni nie odczytaliby niczego z jego oczu. Ta umiej�tno�� przechodzenia obok niedoli innych, bez konieczno�ci anga�owania si� w ni�, pozwala ludziom prze� do przodu, zajmowa� si� wy��cznie sob�, nie dostrzega� �ebrak�w i ich wyci�gni�tych r�k. Rebus w duchu sam by� teraz �ebrakiem b�agaj�cym owego dziwnego Boga o pomoc w odnalezieniu Reeve�a, o szans� wyt�umaczenia si� przed szale�cem. B�g jednak nie reagowa�. W telewizji lecia� jaki� g�upkowaty quiz.</p><p>��Precz z imperializmem, precz z rasizmem.</p><p>Za Rebusem sta�a m�oda dziewczyna ubrana w kurtk� ze sztucznej sk�ry i z ma�ymi okr�g�ymi okularkami na nosie. Odwr�ci� si� w jej kierunku. W jednym r�ku trzyma�a metalow� puszk� na datki, w drugiej plik gazetek.</p><p>��Precz z imperializmem, precz z rasizmem.</p><p>��No w�a�nie s�ysz�. � Czu� jak wypity alkohol rozchodzi mu si� po ca�ym ciele, rozlu�nia szcz�ki i mi�nie. � A sk�d ty jeste�?</p><p>��Z Rewolucyjnej Partii Robotniczej. Jedynym sposobem na obalenie ustroju imperialistycznego jest zjednoczenie si� klasy robotniczej i obalenie rasizmu. Bo rasizm to kr�gos�up wyzysku.</p><p>��Mhm. A czy ty, s�oneczko, nie mylisz przypadkiem dw�ch zupe�nie r�nych spraw?</p><p>Zje�y�a si�, ale gotowa by�a podj�� dyskusj�. Wszyscy aktywi�ci s� tacy sami.</p><p>��Obie s� nierozerwalnie z sob� zwi�zane. Kapitalizm zbudowano na pracy niewolniczej i niewolnicza praca nadal go utrzymuje.</p><p>��Tylko �e ty wcale nie m�wisz jak niewolnica, moja mi�a. Gdzie si� uczy�a� tego akcentu? W Cheltenham?</p><p>��M�j ojciec by� niewolnikiem ideologii kapitalistycznej. Nie wiedzia�, co robi.</p><p>��Chcesz przez to powiedzie�, �e ci� pos�a� do ekskluzywnej szko�y?</p><p>Teraz by�a ju� naprawd� z�a. Rebus zapali� papierosa. Pocz�stowa� j�, ale odm�wi�a. Pewnie w prote�cie przeciwko wyzyskowi kapitalistycznemu w postaci tytoniu zbieranego przez niewolnik�w gdzie� w Ameryce Po�udniowej. By�a ca�kiem �adna, na oko osiemna�cie, dziewi�tna�cie lat. Na nogach �mieszne wiktoria�skie spiczaste ci�emki. D�uga prosta czarna sp�dnica, czarna bluzka. Czer� to kolor buntu. Je�li chodzi o bunt, by� ca�kowicie za.</p><p>��Jeste� pewnie studentk�?</p><p>��Zgadza si� � powiedzia�a, niepewnie przest�puj�c z nogi na nog�.</p><p>Nauczy�a si� ju� wyczuwa� klienta. Ten wyra�nie klientem nie by�.</p><p>��Na Uniwersytecie Edynburskim?</p><p>��I co studiujesz?</p><p>��Anglistyk� i nauki polityczne.</p><p>��Anglistyk�? A s�ysza�a� o facecie nazwiskiem Eiser? Podobno tam wyk�ada.</p><p>Skin�a g�ow�.</p><p>��Stary faszysta � powiedzia�a. � Jego teorie j�zykowe to nic innego jak tylko skrajnie prawicowa propaganda, tylko �eby zamydli� oczy proletariatowi.</p><p>Rebus kiwn�� g�ow�.</p><p>��Przypomnij mi, jak si� nazywa ta twoja partia?</p><p>��Rewolucyjna Partia Robotnicza.</p><p>��Ale sama jeste� studentk�. Nie robotnic� ani, jak na moje oko, nie proletariuszk�. � Twarz jej p�on�a, a z oczu sypa�y si� iskry. Pomy�la�, �e jak zrobi� rewolucj�, to pewnie jako pierwszy p�jdzie pod �cian�. A wci�� jeszcze nie wyci�gn�� swojego asa atutowego. � Wi�c w�a�ciwie dopuszczasz si� pogwa�cenia Ustawy o Dzia�alno�ci Zawodowej, prawda? A jak to jest z t� puszk�? Masz pozwolenie na prowadzenie publicznej zbi�rki pieni�dzy?</p><p>Puszka by�a stara i pogi�ta, a etykieta okre�laj�ca jej pierwotne przeznaczenie zosta�a z niej zdarta. By�a to prosta czerwona puszka, jakiej u�ywaj� przy zbi�rkach w Dniu Weteran�w. Tyle, �e dzi� nie by� Dzie� Weteran�w.</p><p>��Jest pan glin�?</p><p>��Trafi�a� za pierwszym razem. No to jak, masz to pozwolenie? Bo jak nie, to b�d� musia� ci� zatrzyma�.</p><p>��Pierdolony faszysta!</p><p>Uzna�a, �e to pozwala jej z godno�ci� zej�� ze sceny, wi�c odwr�ci�a si� do Rebusa plecami i ruszy�a w kierunku wyj�cia. Chichoc�c pod nosem, Rebus dopi� whisky. Biedna ma�a. Ale wyro�nie z tego. Jej idealizm si� rozmyje, kiedy tylko dostrze�e, jaka wsz�dzie panuje hipokryzja i jakie luksusy mog� sta� si� jej udzia�em poza murami uniwersytetu. Po sko�czeniu studi�w wszystko to stanie przed ni� otworem, a ona b�dzie chcia�a to mie�: dobra praca w Londynie, w�asne mieszkanie, samoch�d, wysoka pensja, zaprzyja�niona winiarnia. I za kawa�ek tego tortu odrzuci ca�� swoj� ideologi�. Ale w tej chwili nie potrafi tego zrozumie�. Teraz jest dla niej czas buntu przeciwko w�asnemu gniazdu rodzinnemu. Tak jest na wszystkich uczelniach. Wszystkim si� wydaje, �e jak tylko uda im si� wyrwa� spod kurateli rodzic�w, to odmienia ca�y �wiat. Rebusowi te� si� tak kiedy� wydawa�o. Planowa�, �e wr�ci z wojska do domu obwieszony medalami i z plikiem dyplom�w zas�ugi pod pach�, a wtedy im dopiero poka�e. Ale wysz�o inaczej. Lekko przygaszony tym wspomnieniem, mia� ju� wyj��, kiedy us�ysza�, �e kto� co� do niego m�wi.</p><p>��No i ni chu-chu, to nic nie daje, co nie, synku?</p><p>Te per�y barowej m�dro�ci posypa�y si� z ust starej kobiety siedz�cej przy barze kilka sto�k�w dalej. Rebus widzia�, jak jej r�owy j�zyk porusza si� w czarnej czelu�ci ust pe�nej spr�chnia�ych z�b�w.</p><p>��No � potwierdzi�, p�ac�c barmanowi, kt�ry w u�miechu ods�oni� rz�d zielonkawych z�b�w. Rebus s�ysza� d�wi�k dochodz�cy z telewizora, szcz�k kasy, pokrzykiwania staruch�w, jednak za ca�� t� kakofoni� kry� si� jeszcze inny d�wi�k, niski i czysty, bardziej rzeczywisty ni� wszystkie pozosta�e d�wi�ki.</p><p>Wrzask Gordona Reeve.</p><p><emphasis>Wypu�cie mnie! Wypu�cie mnie!</emphasis></p><p>Tym razem jednak Rebus nie poczu� zawrotu g�owy, nie ow�adn�o nim uczucie paniki, nie rzuci� si� do ucieczki. Przyj�� ten d�wi�k i poczeka�, a� go zaleje, wybrzmi do ko�ca i ucichnie. Nigdy ju� nie b�dzie od niego ucieka�.</p><p>��W�da nigdy niczego nie za�atwi, synku � ci�gn�a dalej kobieta. � Popatrz se na mnie. By�a ze mnie kiedy� kobita jak ta lala, ale jak m�j stary wykorkowa�, to si� posypa�am. Kapujesz, o co mi biega, synku? Wtedy mi w�da cholernie pomaga�a, a w ka�dym razie tak my�la�am. Ale to g�wno prawda. W�da ci� tylko zwodzi i si� tob� bawi. No i potem siedzisz ca�ymi dniami i nic nie robisz, tylko chlasz. A �ycie przechodzi obok.</p><p>Oczywi�cie mia�a racj�. Jak on mo�e tu siedzie�, traci� czas na ��opanie whisky i rozczulanie si� nad sob�, kiedy �ycie c�rki wisi na w�osku? Chyba zwariowa�, chyba zn�w zaczyna traci� poczucie rzeczywisto�ci. Przynajmniej tego musi si� trzyma�. M�g�by si� pomodli�, ale to go tylko znieczula na brutaln� rzeczywisto��, a przysz�a teraz pora na zmierzenie si� z rzeczywisto�ci�, stawienie czo�a prawdzie. A prawda by�a taka, �e z pud�a z koszmarami wyskoczy� szaleniec, wdar� si� do rzeczywistego �ycia i uprowadzi� mu c�rk�. Czy to nie brzmi jak okrutna bajka? Je�li tak, to nawet lepiej, bo bajki zawsze ko�cz� si� dobrze.</p><p>��Masz racj�, kochana � powiedzia�. Potem, ju� wychodz�c, wskaza� na jej pust� szklank�. � Chcesz jeszcze jednego?</p><p>Popatrzy�a na niego kaprawymi oczkami i z powa�n� min� wyci�gn�a brod� na znak dumnego przyzwolenia.</p><p>��Dla tej pani jeszcze raz to samo � zwr�ci� si� Rebus do barmana z seledynowymi z�bami i wr�czy� mu kilka monet. � Reszta te� dla pani � doda� i wyszed� z baru.</p><p>��Chcia�bym porozmawia�. My�l�, �e pan te�.</p><p>Stevens sta� tu� za drzwiami baru i zapala� papierosa gestem, kt�ry Rebusowi wyda� si� do�� melodramatyczny. W �wietle ulicznych latarni jego sk�ra mia�a ��taw� barw� i zdawa�a si� tak cienka, �e z trudem pokrywa�a mu czaszk�.</p><p>��To jak, mo�emy pogada�? � Reporter schowa� zapalniczk� do kieszeni. Jego rzadkie blond w�osy wygl�da�y na dawno nie myte. Na twarzy widnia� kilkudniowy zarost. Sprawia� wra�enie g�odnego i zmarzni�tego.</p><p>Jednak w �rodku drga� jak pod��czony do pr�du.</p><p>��Nie�le mnie pan wyko�owa�, panie sier�ancie. Mog� panu m�wi� po imieniu?</p><p>��S�uchaj, Stevens, wiesz, jak sprawy stoj�. Mam wystarczaj�co du�o na g�owie bez twojego mieszania si�.</p><p>Rebus spr�bowa� wymin�� reportera, ale Stevens z�apa� go za rami�.</p><p>��Ot� nie, w�a�nie nie wiem, jak sprawy stoj�, nie znam ko�cowego wyniku. Wygl�da, �e w czasie przerwy po pierwszej po�owie usuni�to mnie z trybun.</p><p>��Co to ma znaczy�?</p><p>��Przecie� wiesz, kto za tym wszystkim stoi, prawda? Oczywi�cie, �e wiesz, podobnie jak twoi prze�o�eni. A mo�e oni nie? Czy powiedzia�e� im ca�� prawd�, i tylko prawd�? Powiedzia�e� im o Michaelu?</p><p>��Co o Michaelu?</p><p>��Przesta�, nie udawaj. � Stevens zacz�� szura� nogami po chodniku i wodzi� wzrokiem po odcinaj�cych si� na tle wieczornego nieba wysokich blokach mieszkalnych wok�. Zachichota�, a ca�e jego cia�o zadrga�o. Rebus pami�ta� te dziwne drgawki jeszcze ze spotkania na imprezie. � Wi�c gdzie mo�emy pogada�? � ci�gn�� reporter. � Mo�e tu w tym pubie? Chyba, �e jest tam kto�, kogo nie powinienem widzie�.</p><p>��Stevens, tobie naprawd�, kurwa, odbi�o. M�wi� powa�nie. Id� do domu, prze�pij si�, zjedz co�, wyk�p si� i odpieprz si� ode mnie, okej?</p><p>��A jak nie, to co? Ka�esz temu bandziorowi, kolesiowi twojego brata, �eby mi dokopa�? S�uchaj, Rebus, gra sko�czona. Wiem, co jest grane. Tylko nie wiem wszystkiego. Wi�c dla ciebie by�oby lepiej, gdyby� teraz we mnie mia� przyjaciela, a nie wroga. I nie traktuj mnie jak idioty. My�l�, �e jeste� na to za m�dry, wi�c nie zr�b mi zawodu.</p><p><emphasis>Nie zr�b mi zawodu. Nie zawied� mnie.</emphasis></p><p>��W ko�cu maj� twoj� c�rk�, wi�c moja pomoc ci si� przyda. Wsz�dzie mam kumpli. Powinni�my razem zawalczy�.</p><p>Zupe�nie zdezorientowany Rebus potrz�sn�� g�ow�.</p><p>��Nie mam zielonego poj�cia, o czym ty bredzisz, Stevens. Radz� ci jeszcze raz, id� do domu.</p><p>Jim Stevens westchn�� i z �alem pokr�ci� g�ow�. Rzuci� niedopa�ek na chodnik i energicznie przygni�t� go obcasem, rozsypuj�c po chodniku strz�py �arz�cego si� tytoniu.</p><p>��No c�, John, bardzo mi przykro, ale na podstawie dowod�w, jakimi dysponuj�, Michael trafi za kratki na wiele lat, na bardzo wiele lat.</p><p>��Dowod�w? Jakich dowod�w? Na co?</p><p>��Na handel narkotykami, oczywi�cie.</p><p>Stevens w og�le nie dostrzeg� ciosu. Gdyby go nawet dostrzeg�, to te� by mu to niewiele pomog�o. By� to paskudny, b�yskawiczny hak od do�u wyprowadzony przez Rebusa z boku i wymierzony w doln� parti� �o��dka. Reporter zakrztusi� si� i pad� na kolana.</p><p>����esz!</p><p>Skulonego na kl�czkach Stevensa ogarn�� atak kaszlu, kt�ry trwa� w niesko�czono��. Sprawia� wra�enie, jakby w�a�nie uko�czy� bieg marato�ski. Gwa�townie �apa� powietrze i trzyma� si� obiema r�kami za brzuch.</p><p>��Jak sobie chcesz, John, ale to i tak prawda � wyj�ka� i spojrza� na Rebusa. � Chcesz mi wm�wi�, �e nic o tym nie wiesz? W og�le nic a nic?</p><p>��Radz�, �eby� mia� jakie� �elazne dowody, bo inaczej dopilnuj�, by� zadynda�.</p><p>Czego� takiego Stevens si� nie spodziewa�, to by�o ca�kowite zaskoczenie.</p><p>��No c� � powiedzia� � to stawia wszystko w zupe�nie nowym �wietle. Chryste, musz� si� napi�. Do��czysz do mnie? My�l�, �e tym bardziej powinni�my teraz porozmawia�, nie uwa�asz? Nie zajm� ci wiele czasu, ale s�dz�, �e powiniene� wiedzie�.</p><p>Z perspektywy czasu, Rebus doszed� do wniosku, �e oczywi�cie wiedzia�, nie u�wiadamia� sobie, ale wiedzia� ca�y czas. Wtedy, w rocznic� �mierci starego, kiedy najpierw odwiedzi� cmentarz, a potem dom Mickeya, w salonie ca�y czas czu� zapach jab�ek w karmelu. Teraz wiedzia� ju� dlaczego. Wtedy mu to te� przysz�o do g�owy, ale potem co� mu przeszkodzi�o. Chryste Panie! Rebus poczu�, jak ca�y jego prywatny �wiat zapada si� w otch�a� znanego mu szale�stwa. Mia� nadziej�, �e niewiele mu brakuje do ca�kowitego za�amania, bo d�ugo ju� tak nie poci�gnie.</p><p>Jab�ka w karmelu, bajki, Sammy, Sammy, Sammy. Jak�e trudno jest radzi� sobie z rzeczywisto�ci�, kiedy ci� ona przerasta. I wtedy z pomoc� przychodzi ci tarcza ochronna. Tarcza w postaci za�amania nerwowego, zapomnienia. �miejesz si� i zapominasz.</p><p>��Ja stawiam � rzek� Rebus, czuj�c, �e wraca mu spok�j.</p><empty-line/><p>Gill Templer ca�y czas by�a o tym przekonana: morderca dobiera� swoje ofiary wed�ug jakiej� metody, zatem przed ich uprowadzeniem musia� mie� dost�p do ich nazwisk. A to znaczy�o, �e wszystkie cztery dziewczynki musia�o co� z sob� ��czy�, co�, co pozwala�o mordercy wybiera� spo�r�d nich. Tylko co to mog�o by�? Wszystko by�o brane pod uwag�. Wszystkie cztery dziewczynki mia�y pewne wsp�lne zainteresowania: siatk�wka, muzyka pop i czytanie ksi��ek.</p><p>Siatk�wka. Muzyka pop. Ksi��ki.</p><p>Siatk�wka. Muzyka pop. Ksi��ki.</p><p>Nale�a�o sprawdzi� wszystkich trener�w siatk�wki m�odzie�owej (same kobiety, wi�c to mo�na skre�li�), pracownik�w sklep�w muzycznych i did�ej�w, pracownik�w ksi�garni i bibliotek. Biblioteki.</p><p>Bibliotekarze.</p><p>Rebus opowiada� Gordonowi Reeve tre�ci ksi��ek. Samantha stale korzysta�a z g��wnej biblioteki miejskiej. Pozosta�e dziewczynki te� tam czasem zagl�da�y. Jedn� z dziewcz�t, tego dnia kiedy znik�a, widziano, jak sz�a po schodach The Mound w kierunku biblioteki.</p><p>Tyle �e przecie� Jack Morton sprawdzi� ju� bibliotek�, bo jeden z jej pracownik�w jest w�a�cicielem niebieskiego forda escorta. Podejrzany zosta� przes�uchany i nic z tego nie wynik�o. Tylko czy to pierwsze przes�uchanie by�o wystarczaj�co dok�adne? Musi porozmawia� z Mortonem. A potem sama go jeszcze raz przes�ucha. Szykowa�a si� w�a�nie, by p�j�� poszuka� Mortona, kiedy zadzwoni� telefon.</p><p>��Inspektor Templer � powiedzia�a do be�owej s�uchawki�</p><p>��G�wniara umrze dzi� wiecz�r � wysycza� g�os w s�uchawce.</p><p>Tak gwa�townie wyprostowa�a si� na krze�le, �e o ma�o nie run�a do ty�u na pod�og�.</p><p>��S�uchaj, je�eli to jaki� �art�</p><p>��Zamknij si�, suko. To nie �aden �art, i ty dobrze o tym wiesz. To ja. Chcesz pos�ucha�? � Gdzie� z oddali dochodzi� st�umiony p�acz, szlochanie m�odej dziewczyny. Potem zn�w us�ysza�a jego syk. � Wi�c powiedz Rebusowi, �e ju� po wszystkim. I nie mo�e powiedzie�, �e nie da�em mu szansy.</p><p>��Reeve, pos�uchaj, ja�</p><p>Nie mia�a zamiaru mu m�wi�, nie chcia�a, �eby si� dowiedzia�. Jednak us�yszawszy szloch Samanthy, spanikowa�a. A teraz us�ysza�a jeszcze inny szloch, szloch szale�ca, kt�rego przy�apano. D�wi�k by� tak straszny, �e poczu�a jak jej w�oski na karku staj� d�ba. Powietrze wok� niej zamar�o. To wy�a sama �mier� w jednej ze swych licznych odmian. By� to te� okrzyk ostatecznego triumfu wydany przez stracon� dusz�.</p><p>��Wi�c ju� wiecie � sapn�� zduszonym g�osem, kt�ry by� mieszanin� dumy i przera�enia � wiecie, wiecie, wiecie. No to m�drale jeste�cie. A ty masz g�os bardzo seksowny. Mo�e kiedy� do ciebie wpadn�. A z Rebusa dobry ogier? No powiedz? I powiedz mu jeszcze, �e mam jego dzieciaka i �e ona dzi� umrze. Kapujesz? Dzi� wiecz�r.</p><p>��Pos�uchaj, ja�</p><p>��Nie, nie, nie. Ju� wystarczy, panno Templer. Mieli�cie do�� du�o czasu, �eby mnie namierzy�. Pa!</p><p>Trzask w s�uchawce i buczenie.</p><p>Do�� du�o czasu, �eby go namierzy�. Ale� paln�a g�upstwo. Powinna pierwsza o tym pomy�le�, a nie pomy�la�a wcale. Wi�c mo�e komisarz Wallace ma jednak racj�. Mo�e nie tylko John zbyt emocjonalnie podchodzi do ca�ej sprawy. Nagle poczu�a si� zm�czona, stara i wypalona. Poczu�a, jakby ca�a jej praca sz�a na marne, a wszyscy przest�pcy byli nie do pokonania. Piek�y j� oczy. Ch�tnie za�o�y�aby okulary, t� osobist� tarcz� chroni�c� j� przed zewn�trznym �wiatem.</p><p>Musi znale�� Rebusa. A mo�e lepiej najpierw poszuka� Jacka Mortona? John musi si� dowiedzie� o tej rozmowie. Zosta�o jeszcze troszk� czasu, ale ju� niewiele. Wi�c ich pierwszy strza� musi by� celny. To kto najpierw? Rebus czy Morton? Podj�a decyzj�. John Rebus.</p><empty-line/><p>Pomimo rewelacji Stevensa, Rebus wr�ci� do domu w nastroju do�� opanowanym. Musi si� paru rzeczy dowiedzie�. Sprawa Michaela mo�e poczeka�. To popo�udnie strawione na w��czenie si� po mie�cie nic mu nie da�o. Musi teraz skontaktowa� si� ze swoim dawnym pracodawc�, z wojskiem. Musz� zrozumie�, �e stawk� w tej grze jest ludzkie �ycie, mimo i� bardzo dziwnie potrafi� je traktowa�. Mo�e to wymaga� bardzo wielu telefon�w. Ale m�wi si� trudno.</p><p>Jednak pierwszy telefon wykona� do szpitala. Rhona czuje si� dobrze. To przynios�o mu ulg�. Wci�� jej jednak nie powiedziano o uprowadzeniu Sammy. Rebus g�o�no prze�kn��. A o �mierci kochanka? Pewnie te� nie. Na pewno nie. Zam�wi� przez telefon kwiaty do szpitala. Zbiera� si� w�a�nie na odwag�, by zadzwoni� na pierwszy numer z d�ugiej listy, kt�r� sobie przygotowa�, kiedy telefon sam zadzwoni�. Przez chwil� nie podnosi� s�uchawki, ale dzwoni�cy wyra�nie nie mia� zamiaru zrezygnowa�.</p><p>��Halo?</p><p>��John! Bogu dzi�ki! Wsz�dzie ci� szukam. � Gill m�wi�a tonem podnieconym i zdenerwowanym, staraj�c si� jednak, by znalaz�a si� w nim te� nuta wsp�czucia. Jej g�os wyra�nie si� za�amywa� i Rebus poczu�, �e jego serce � je�li jeszcze co� z niego zosta�o � rwie si� ku niej.</p><p>��O co chodzi, Gill? Czy co� si� sta�o?</p><p>��Zadzwoni� Reeve.</p><p>Rebus poczu�, jak serce zaczyna mu �omota� o �cianki swej celi.</p><p>��M�w � rzuci�.</p><p>��Zadzwoni� i powiedzia�, �e ma Samanth�.</p><p>��No i?</p><p>Gill prze�kn�a g�o�no.</p><p>��I �e dzi� wiecz�r ma zamiar j� zabi�. � Rebus zamilk� i jedynie z oddali s�ycha� by�o w s�uchawce jakie� dziwne d�wi�ki. � John? Halo, John, s�yszysz mnie?</p><p>John przesta� wali� pi�ci� w stolik pod telefonem.</p><p>��Tak, s�ysz�. Jezu Chryste. Czy powiedzia� co� jeszcze?</p><p>��John, naprawd� nie powiniene� by� teraz sam. Mog�abym�</p><p>��Czy powiedzia� co� jeszcze?! � Teraz by� to ju� krzyk, a jego oddech by� kr�tki jak po biegu.</p><p>��No wi�c ja�</p><p>��Tak?</p><p>��Wygada�am si�, �e my wiemy, �e to on.</p><p>Rebus z sykiem wci�gn�� powietrze i przyjrza� si� d�oni, stwierdzaj�c, �e rozdrapa� sobie do krwi jeden z palc�w. Wzi�� go do ust, by wessa� krew, i nieruchomym wzrokiem wpatrzy� si� w okno.</p><p>��I co on na to? � zapyta� w ko�cu.</p><p>��Wpad� w sza�.</p><p>��Nie dziwi� si�. Jezu, mam nadziej�, �e nie b�dzie chcia� teraz� Chryste Panie. Dlaczego zadzwoni� akurat do ciebie, jak my�lisz? � Przesta� sobie wylizywa� skaleczenie i zaj�� si� paznokciami, obgryzaj�c je i wypluwaj�c kawa�ki.</p><p>��No c�, jestem przy tym �ledztwie oficerem ��cznikowym. Wi�c by� mo�e widzia� mnie w telewizji albo przeczyta� moje nazwisko w gazetach.</p><p>��Albo m�g� nas widzie� razem. M�g� mnie przez ten ca�y czas �ledzi�. � Widzia� przez okno, jak obdarty m�czyzna idzie ulic�, pow��cz�c nogami, i zbiera niedopa�ki papieros�w. Chryste, ale� chce mu si� pali�. Rozejrza� si�, czy w popielniczce nie ma jakich� nadaj�cych si� do u�ytku pet�w.</p><p>��O tym nie pomy�la�am.</p><p>��A jakim cudem mog�a� pomy�le�? Przecie� nie wiedzieli�my, �e to wszystko ma jaki� zwi�zek ze mn� a� do� do wczoraj, prawda? Wydaje si�, jakby to by�o nie wiadomo jak dawno. I pami�taj, �e na pocz�tku te swoje listy dor�cza� osobi�cie. � Zapali� znalezionego peta i wci�gn�� do p�uc gryz�cy dym. � By� tak blisko mnie, a ja nic nie wyczu�em. Nic a nic. Tak wygl�da w dzia�aniu ten s�ynny policyjny sz�sty zmys�.</p><p>��Skoro mowa o sz�stym zmy�le, John, to co� mi przysz�o do g�owy. � Gill z ulg� stwierdzi�a, �e g�os mu si� ju� uspokoi�. Sama te� poczu�a si� nieco spokojniej, jakby na wzburzonym morzu wzajemnie pomagali sobie trzyma� si� przepe�nionej �odzi ratunkowej.</p><p>��Co takiego? � Rebus siedzia� skulony na fotelu i patrzy� na brud i nie�ad panuj�cy w pokoju. Widzia� szklank�, z kt�rej pi� Michael, talerz, na kt�rym zosta�y okruchy po grzankach z serem, dwie puste paczki po papierosach i dwie fili�anki po kawie. Musi szybko sprzeda� to mieszkanie, wszystko jedno za ile. I wynie�� si� st�d jak najdalej. Musi to zrobi�.</p><p>��Biblioteki � powiedzia�a Gill, kt�ra te� si� rozgl�da�a i patrzy�a na teczki z aktami i g�ry papier�w, efekty miesi�cy i lat jej pracy. � Jest co�, co ��czy wszystkie te dziewczynki, w tym tak�e Samanth�, a mianowicie to, �e korzysta�y z jednej i tej samej biblioteki, z g��wnej Miejskiej Biblioteki Publicznej. By� mo�e Reeve kiedy� tam pracowa� i w ten spos�b zdoby� nazwiska potrzebne mu do jego uk�adanki.</p><p>��Jest to na pewno warte sprawdzenia � stwierdzi� Rebus, nagle o�ywiony. To chyba za du�o jak na zbieg okoliczno�ci, a mo�e nie? Ale trudno przecie� o lepszy spos�b na rozpracowanie Johna Rebusa ni� podj�cie na kilka miesi�cy lub lat jakiej� spokojnej pracy. I o lepszy spos�b na wci�ganie w pu�apk� m�odych dziewcz�t, ni� w przebraniu bibliotekarza. Bo przecie� Reeve gdzie� si� na pewno zaszy�, zakamuflowa�, tak by zla� si� z t�em i sta� si� niewidocznym.</p><p>��Tak si� akurat sk�ada � m�wi�a dalej Gill � �e bibliotek� odwiedzi� ju� tw�j kolega Jack Morton. Rozmawia� tam z podejrzanym, kt�ry by� na li�cie w�a�cicieli niebieskich escort�w. Ale uzna� go za czystego.</p><p>��Rozpruwacza z Yorkshire te� pocz�tkowo uznali za czystego, i to nie jeden raz, pami�tasz? Wi�c mo�e warto go jeszcze raz sprawdzi�. Jak on si� nazywa?</p><p>��Nie mam poj�cia. Pr�bowa�am znale�� Jacka Mortona, ale gdzie� si� zawieruszy�. John, martwi�am si� o ciebie. Gdzie� ty si� podziewa�? Wsz�dzie ci� szuka�am.</p><p>��Poszukiwania takie uwa�am za strat� bezcennego czasu i energii inspektora policji. Wi�c niech pani wetknie nos tam, gdzie jego miejsce, pani inspektor. Znajd� Jacka. I dowiedz si� o to nazwisko.</p><p>��Tak jest, sir.</p><p>��Przez jaki� czas tu jeszcze posiedz�, je�li b�d� potrzebny. Ja te� musz� wykona� par� telefon�w.</p><p>��S�ysza�am, �e stan Rhony jest stabilny� � rzek�a, ale Rebus od�o�y� ju� s�uchawk�. Gill westchn�a i roztar�a sobie twarz d�o�mi. Musi chwil� odpocz��. Postanowi�a zorganizowa� kogo� do mieszkania Johna Rebusa. Nie mo�na go tak zostawia�, kiedy wszystko w nim kipi i grozi wybuchem. A potem musi si� dowiedzie� o to nazwisko. Trzeba poszuka� Jacka Mortona.</p><empty-line/><p>Rebus zrobi� sobie kaw� i przez chwil� waha� si�, czy p�j�� po mleko, w ko�cu jednak zdecydowa� si� wypi� kaw� czarn� i gorzk�, co dobrze pasowa�o do koloru i smaku jego my�li. Zastanowi� si� nad pomys�em Gill. Reeve jako bibliotekarz? Wydawa�o si� to ma�o prawdopodobne, niemal niemo�liwe, ale przecie� tyle z pozoru niemo�liwych rzeczy wydarzy�o si� ostatnio w jego �yciu. Racjonalny stosunek do rzeczywisto�ci mo�e by� kul� u nogi, je�li ma si� do czynienia ze zjawiskami irracjonalnymi. Ogie� trzeba zwalcza� ogniem. Wi�c trzeba te� przyj��, �e Gordon Reeve m�g� podj�� prac� w bibliotece, co mog�o stanowi� decyzj� pozornie niewinn�, ale jak�e istotn� dla jego plan�w. I nagle, tak jak wcze�niej w g�owie Gill, wszystko u�o�y�o mu si� w sp�jn� ca�o��. �Dla tych kt�rzy czytaj� mi�dzy razami�. To znaczy dla tych, kt�rzy zajmuj� si� ksi��kami pomi�dzy jednym razem (Krzy�) a drugim (teraz). Bo�e �wi�ty, czy nic na tym �wiecie nie dzieje si� z przypadku? Ot� nie, nic. W�r�d pozornego chaosu wi�a si� wyra�na ni� przemy�lanych dzia�a�. Obok tego �wiata istnieje jeszcze inny �wiat. Reeve trafi� do biblioteki. Rebus by� ju� tego pewien. Teraz jest pi�ta. Zd��y tam dotrze� tu� przed zamkni�ciem. Pytanie tylko, czy on tam ci�gle jeszcze jest, czy te� wyni�s� si� po pojmaniu swej ostatniej ofiary.</p><p>Rebus wiedzia� jednak, �e Sammy nie jest ostatni� ofiar� Reeve�a, �e tak naprawd� wcale nie jest jego �ofiar��. By�a tylko kolejnym narz�dziem w jego r�kach. Bo w�a�ciw� ofiar� m�g� by� tylko on sam. I dlatego jest nadzieja, �e Reeve wci�� jest gdzie� w pobli�u, w zasi�gu r�k Rebusa. Bo tak naprawd� Reeve chce, by go z�apano, tylko powoli, niemal jakby bawi� si� w kotka i myszk�, tyle �e na odwr�t. Rebus przypomnia� sobie zabawy w kotka i myszk� tak, jak bawiono si� za jego szkolnych czas�w. Raz kotkiem by�a dziewczynka i goni�a ch�opca, innym razem to ch�opiec ugania� si� za dziewczynk�, ale w obu przypadkach myszka chcia�a by� z�apana, bo kotek by� jej nieoboj�tny. I dlatego ca�a zabawa by�a w rzeczywisto�ci czym innym, ni� mog�o si� z pozoru wydawa�. I tak samo bawi� si� teraz Reeve. W kotka i myszk�, tyle �e myszka ma w ogonku ukryte ��d�o i gryzie, kotek Rebus za� jest czysty i bia�y jak mleczko, ma mi�kkie puszyste futerko i mruczy z zadowolenia. Gordon Reeve od wielu lat nie mia� powodu do mruczenia, od czasu gdy zdradzi� go ten, kt�rego nazwa� swoim bratem.</p><p>Tylko jeden poca�unek.</p><p>Myszka schwytana.</p><p>Brat, kt�rego nigdy nie mia�em.</p><p>Biedny Gordon Reeve, balansuj�cy na tej cienkiej rurze z siu�kami ciekn�cymi po nogach, a wszyscy wok� si� z niego �miej�.</p><p>I biedny John Rebus, odepchni�ty przez ojca i brata, tego brata, kt�ry teraz wkroczy� na drog� przest�pstwa, a kt�ra musi go doprowadzi� do celi wi�ziennej.</p><p>I biedna Sammy. To o niej powinien my�le� przede wszystkim. My�l tylko o niej, a wszystko obr�ci si� na lepsze.</p><p>Ale skoro to gra na powa�nie, gra na �mier� i �ycie, to jednak musi wci�� pami�ta�, �e to tylko gra. Rebus wiedzia� ju�, �e dostanie Reeve�a. Tylko co dalej, jak go ju� schwyta? Czy w jaki� spos�b zamieni� si� rolami. Nie zna jeszcze wszystkich regu�. Jest tylko jeden spos�b, by je pozna�. Zostawi� w�r�d innych brudnych naczy� na stoliku nie dopit� kaw�. Bez niej te� mu w ustach wystarczaj�co gorzko.</p><p>A tam za oknem, w tej stalowoszarej m�awce czeka na niego gra, kt�r� trzeba doprowadzi� do ko�ca.</p></section><section><title><p>27</p></title><p>Droga od jego mieszkania na Marchmont do biblioteki kiedy indziej mog�aby s�u�y� za uroczy spacer po�r�d atrakcji turystycznych Edynburga. Min�� pokryty bujn� zieleni� park miejski, zwany The Meadows, maj�c przed sob� imponuj�c� szar� sylwet� zamku, z zatkni�t� na murach obronnych flag� mokn�c� w si�pi�cym deszczu. Przeszed� obok lecznicy Kr�lewskiej, kt�rej nazwa kojarzy si� z wieloma odkryciami i s�ynnymi nazwiskami z dziedziny medycyny, a kt�ra obecnie jest cz�ci� Uniwersytetu Edynburskiego, obok ko�cio�a franciszkan�w i pomnika ma�ego teriera zwanego Greyfriars Bobby. Ile� to ju� lat ten psiak wiernie waruje obok grobu swego pana? I od ilu� to ju� lat Gordon Reeve noc� k�adzie si� spa� z pal�c� ��dz� zemsty na Johnie Rebusie? Poczu� dreszcz. Sammy, Sammy, Sammy. Mia� nadziej�, �e b�dzie m�g� pozna� c�rk� lepiej. Mia� nadziej�, �e oboje do�yj� czasu, kiedy b�dzie m�g� jej powiedzie�, �e jest pi�kna i �e znajdzie w �yciu wielk� mi�o��. Bo�e �wi�ty, pozw�l jej, by do�y�a.</p><p>Id�c po wiadukcie Jerzego IV, kt�ry pozwala bezpiecznie omin�� g�r� Grassmarket [niegdy� (do pocz�tk�w XX wieku) targowisko miejskie i miejsce publicznych egzekucji, obecnie cz�ciowo zamkni�ty dla ruchu ko�owego rejon licznych butik�w, pub�w i hotelik�w.] i gromadz�cych si� tam w��cz�g�w, �ebrak�w i wszelkiego autoramentu przedstawicieli marginesu spo�ecznego, John Rebus pr�bowa� uporz�dkowa� sobie w g�owie kilka podstawowych spraw. Po pierwsze, Reeve jest na pewno uzbrojony. Po drugie, mo�e by� w jakim� przebraniu. Pami�ta�, co m�wi�a Sammy, opowiadaj�c o w��cz�gach okupuj�cych ca�ymi dniami czytelni� w bibliotece. M�g� udawa� jednego z nich.</p><p>Zastanawia� si� te�, co zrobi w chwili, gdy stanie twarz� w twarz z Reeve�em. Co mu powie? N�kaj�ce w�tpliwo�ci zaczyna�y go przera�a� niemal w r�wnym stopniu jak �wiadomo��, �e los Sammy w r�kach Reeve�a to dla wszystkich d�uga i bolesna pr�ba. Ale by�a jego przysz�o�ci� i by�a najwa�niejsza. I dlatego, kiedy zbli�y� si� do gotyckiej fasady budynku biblioteki, to nie strach, a determinacja dominowa�a w wyrazie jego twarzy.</p><p>Sprzedawca gazet stoj�cy na ulicy i opatulony p�aszczem jak mokrym kokonem wykrzykiwa� najnowsze wiadomo�ci. Tym razem nie chodzi�o o Dusiciela, tylko o jak�� morsk� katastrof�. Sensacje prasowe maj� kr�tki �ywot. Rebus omin�� gazeciarza i dok�adnie przyjrza� si� jego twarzy. Poczu�, �e jak zwykle ma mokro w butach, a potem pchn�� ci�kie d�bowe drzwi.</p><empty-line/><p>Siedz�cy przy biurku stra�nik przegl�da� gazet� i zupe�nie nie przypomina� z wygl�du Gordona Reeve�a. Rebus oddycha� g��boko, staraj�c si� opanowa� dr�enie ca�ego cia�a.</p><p>��Ju� zamykamy, prosz� pana � powiedzia� stra�nik spoza gazety.</p><p>��Tak, wiem o tym. � Stra�nikowi chyba nie spodoba� si� ton g�osu Rebusa. By� twardy, lodowaty, zaczepny. � Nazywam si� Rebus. Detektyw sier�ant Rebus. Szukam cz�owieka nazwiskiem Reeve, kt�ry tu pracuje. Jest tu gdzie�?</p><p>Rebus mia� nadziej�, �e wygl�da na spokojnego, ale do spokoju by�o mu daleko. Stra�nik od�o�y� gazet� i podszed� do Rebusa. Przyjrza� mu si� uwa�nie i jakby z obaw�. To dobrze: tak w�a�nie mia�o by�.</p><p>��Czy mog� zobaczy� pa�sk� legitymacj�?</p><p>Niezgrabnie, troch� zesztywnia�ymi palcami, Rebus wyci�gn�� z kieszeni legitymacj� policyjn�. Stra�nik przygl�da� si� jej przez d�u�sz� chwil�, przenosz�c wzrok ze zdj�cia na twarz Rebusa.</p><p>��Powiedzia� pan, Reeve? � Odda� Rebusowi legitymacj� i wyci�gn�� list� nazwisk przyczepion� spr�ynowym klipem do ��tej plastikowej podk�adki. � Reeve, Reeve, Reeve. Nie, nikt o takim nazwisku tu nie pracuje.</p><p>��Jest pan pewien? To nie musi by� bibliotekarz. Mo�e by� sprz�tacz albo kto� w tym rodzaju.</p><p>��Nie, na mojej li�cie s� wszyscy, od dyrektora do portiera. Prosz�, widzi pan, ja te� tu jestem. Simpson si� nazywam. Na tej li�cie s� wszyscy. Je�eli jest tu zatrudniony, to musi by� na tej li�cie. Chyba si� pan pomyli�.</p><p>Pracownicy biblioteki zaczynali w�a�nie opuszcza� budynek, �egnaj�c si� rzucanymi do siebie okrzykami �do widzenia� i �do zobaczenia�. Je�li si� nie pospieszy, to Reeve mo�e mu umkn��. To znaczy, wci�� zak�adaj�c, �e Reeve tu w og�le pracuje. By�a to przecie� bardzo cieniutka, bardzo w�t�a ni� nadziei, tak w�t�a, �e Rebus zn�w poczu� ogarniaj�c� go panik�.</p><p>��Mog� rzuci� okiem na t� list�? � Wyci�gn�� r�k�, staraj�c si� nada� spojrzeniu odpowiednio w�adczy wyraz. Stra�nik zawaha� si�, ale poda� mu plastikow� podk�adk�. Rebus w panice zacz�� j� przegl�da� w poszukiwaniu jakiego� skojarzenia, anagramu, czegokolwiek.</p><p>Nie musia� szuka� daleko.</p><p>��Ian Knott [Knot (ang.) � w�ze�, supe�.] � szepn�� do siebie, Ian Knott. <emphasis>W�ze� gordyjski</emphasis>. W�ze� refowy. Gordyjski ref. <emphasis>Zupe�nie jak moje imi� i nazwisko</emphasis>. Ciekaw by�, czy Reeve wyczuwa jego obecno��. Bo on wyra�nie czu� teraz blisko�� Reeve�a. By� od niego zaledwie na odleg�o�� kr�tkiego spacerku, mo�e raptem jedno pi�tro. Nie wi�cej.</p><p>��Gdzie pracuje Ian Knott?</p><p>��Pan Knott? Pracuje na �wier� etatu w dziale dzieci�cym. Najmilszy cz�owiek pod s�o�cem. A co? Co on takiego zrobi�?</p><p>��Jest dzisiaj w pracy?</p><p>��Chyba tak. Przychodzi do pracy codziennie na dwie godziny pod koniec dnia. Prosz� pana, ale o co tu w�a�ciwie chodzi?</p><p>��Powiedzia� pan: w dziale dzieci�cym? To w suterenie, prawda?</p><p>��Zgadza si�. � Stra�nik by� ju� teraz mocno poirytowany. Umia� wyczu� zbli�aj�ce si� k�opoty. � Zadzwoni� do niego na wewn�trzny i powiem mu�</p><p>Rebus pochyli� si� nad biurkiem tak nisko, �e niemal dotkn�� nosem twarzy stra�nika.</p><p>��Nic takiego nie zrobisz, jasne? Je�eli odwa�ysz si� do niego zadzwoni�, to wr�c� tu i wkopi� ci ten telefon w ty�ek tak g��boko, �e b�dziesz m�g� tylko dzwoni� do siebie na wewn�trzny. Kapujesz, co do ciebie m�wi�?</p><p>Stra�nik powoli i z namys�em kiwn�� g�ow�, ale Rebus ju� tego nie widzia�, odwr�ci� si� bowiem i ruszy� w kierunku po�yskuj�cych chromem schod�w.</p><p>W budynku biblioteki unosi�a si� wo� ksi��ek, wilgoci i pasty do metalu i pod��g. Nozdrza Rebusa zarejestrowa�y t� mieszanin� zapach�w jako wo� konfrontacji i wo� ta mia�a mu na d�ugo pozosta� w pami�ci. Schodz�c po schodach w kierunku trzewi biblioteki, kojarzy� te zapachy z woni� polewania w�em w �rodku nocy, wyszarpywania broni z czyjej� d�oni, samotnych marsz�w po dzikich ost�pach, �a�ni wojskowych, ca�ego tego koszmaru. Dla niego w�asn� wo� mia�y i barwy, i d�wi�ki, i wra�enia. Wiedzia�, �e taka umiej�tno�� ma jak�� swoj� oddzieln� nazw�, ale w tej chwili nie m�g� jej sobie przypomnie�.</p><p>Id�c w d�, liczy� stopnie � by�o to �wiczenie uspokajaj�ce. Dwana�cie stopni, potem zakr�t o sto osiemdziesi�t stopni i zn�w dwana�cie stopni. Stan�� przed szklanymi drzwiami z niewielkim malunkiem po�rodku: mi� ze skakank�. Nied�wiadek �mia� si� z czego� � Rebusowi zda�o si�, �e to u�miech do niego. Nie taki przymilny, tylko u�miech prawie triumfalny. U�miech m�wi�cy: �Wchod�, no wchod�, niewa�ne kim jeste��. Rozejrza� si� po wn�trzu. W �rodku nie by�o wida� nikogo, ani �ywej duszy. Po cichu pchn�� drzwi. Ani dzieci, ani obs�ugi. S�ycha� by�o jednak, jak kto� uk�ada ksi��ki na p�ce. D�wi�k dochodzi� spoza przepierzenia za biurkiem bibliotekarza. Rebus podszed� na palcach i tr�ci� ma�y dzwoneczek na biurku.</p><p>Nuc�c pod nosem i ocieraj�c sobie d�onie z niewidocznego kurzu, spoza przepierzenia wyszed� znacznie starszy, t�szy i u�miechni�ty Gordon Reeve. Odrobin� przypomina� tego nied�wiedzia na drzwiach; Rebus kurczowo zacisn�� d�onie na kraw�dzi biurka.</p><p>Na widok Rebusa Reeve przesta� nuci�, ale u�miech nie opu�ci� mu twarzy, b��kaj�c si� po niej i nadaj�c mu wyraz zwyczajnego, spokojnego, niegro�nego cz�owieka.</p><p>��Mi�o ci� widzie�, John � powiedzia�. � Wi�c jednak w ko�cu mnie znalaz�e�, stary �obuzie. Co u ciebie? � Wyci�gn�� do Rebusa r�k� na powitanie.</p><p>Rebus wiedzia�, �e je�li cho� na moment pu�ci kraw�d� biurka, to z hukiem zwali si� na pod�og�.</p><p>Gordon Reeve i wsp�lnie sp�dzone z nim chwile stan�y mu nagle przed oczami. Mia� w pami�ci jego gesty, jego �arty, jego my�li. Byli przecie� bra�mi krwi, trwali i cierpieli razem, potrafili niemal czyta� sobie w my�lach. I krew zn�w ich po��czy. Rebus widzia� to wyra�nie w szalonych, przezroczystych oczach swego u�miechni�tego prze�ladowcy. Poczu�, jak nag�y przyp�yw zalewa go i dzwoni mu w uszach. A wi�c prosz�. Skoro tego po nim oczekuje.</p><p>��Chc� Samanth� � wycedzi�. � Chc� j� �yw� i chc� j� natychmiast. A potem mo�emy to za�atwi� tak, jak b�dziesz sobie �yczy�. Gdzie ona jest, Gordon?</p><p>��Masz poj�cie, od jak dawna nikt mnie tak nie nazwa�? Ju� od tak dawna nazywam si� Ian Knott, �e z trudem potrafi� my�le� o sobie jako o Gordonie Reeve. � U�miechn�� si� i spojrza� za plecy Rebusa. � A gdzie twoja kawaleria, John? Nie m�w mi, �e przyszed�e� tu sam. To chyba niezgodne z procedur�, co?</p><p>Rebus zachowa� na tyle przytomno�ci umys�u, by si� nie zdradzi�.</p><p>��O nic si� nie martw, s� na zewn�trz. Przyszed�em pogada�, ale wok� jest do�� przyjaci�. Gra sko�czona, Gordon. Powiedz mi tylko, gdzie ona jest?</p><p>Ale Reeve zachichota� i pokr�ci� przecz�co g�ow�.</p><p>��Nie bujaj, John � rzek�. � To nie w twoim stylu, �eby tu kogo� za sob� ci�gn��. Zapominasz, �e ci� dobrze znam. � Nagle u�miech znikn�� mu z twarzy i ust�pi� miejsca grymasowi zm�czenia. Stopniowo opada�a z niego przyj�ta poza. � Jak ja ci� dobrze znam. O nie, jeste� na pewno sam. Zupe�nie sam. Tak jak kiedy� ja, pami�tasz?</p><p>��Gdzie ona jest?</p><p>��Nie powiem.</p><p>Nie by�o w�tpliwo�ci, �e ten cz�owiek oszala�; mo�e nawet zawsze by� szale�cem. Wygl�da� teraz tak, jak w dniach przed tamtym kryzysem we wsp�lnej celi, kiedy znalaz� si� na kraw�dzi otch�ani stworzonej przez jego w�asny umys�. I przera�ony �wiadomo�ci�, �e nic nie mo�e z tym zrobi�. Zn�w si� u�miechaj�c, otoczony kolorowymi plakatami, weso�ymi rysunkami i ksi��kami z obrazkami, sta� przed nim najbardziej niebezpieczny cz�owiek, jakiego kiedykolwiek spotka�.</p><p>��Dlaczego?</p><p>Reeve popatrzy� na niego tak, jakby to by�o najbardziej dziecinne pytanie pod s�o�cem. Potrz�sn�� g�ow� z zimnym, okrutnym u�miechem profesjonalnego zab�jcy.</p><p>��Przecie� wiesz dlaczego � powiedzia�. � Bo wszystko. Bo zostawi�e� mnie w pierdlu z takim spokojem, jakbym naprawd� by� w r�kach nieprzyjaci�. Zdezerterowa�e�, John. Zostawi�e� mnie i zdezerterowa�e�! A wiesz, jaka jest za to kara? Wiesz, jaka jest kara za dezercj�?</p><p>W g�osie Reeve�a zacz�y teraz pobrzmiewa� tony histeryczne. Zn�w zachichota� nerwowo, staraj�c si� zachowa� pozory spokoju. Rebus by� przygotowany na fizyczny atak. Mia� zaci�ni�te pi�ci, napr�one musku�y, adrenalina kr��y�a po ca�ym ciele.</p><p>��Znam twojego braciszka.</p><p>��Co takiego?</p><p>��Twojego braciszka Michaela, znam go. Wiesz, �e handluje prochami, �e jest dealerem? W�a�ciwie, to bardziej kurierem. W ka�dym razie siedzi po uszy w g�wnie. Przez chwil� te� go zaopatrywa�em. Do�� d�ug� chwil�, tak �eby si� wszystkiego o tobie wywiedzie�. Jemu bardzo zale�a�o, �ebym uwierzy�, �e nie jest podstawiony, �e nie donosi na policj�. Wi�c ch�tnie si� o tobie rozgadywa�, �eby tylko zdoby� nasze zaufanie. Bo zawsze my�la�, �e ma do czynienia z �nami�, kiedy naprawd� by�em tylko ja sam. Fajnie to wymy�li�em, co? Twojego braciszka ju� za�atwi�em. Ma nie�le przesrane, nie? Mo�esz to uzna� za plan rezerwowy.</p><p>Za�atwi� jego brata i ma jego c�rk�. Zosta�o mu ju� tylko dopadni�cie jednej osoby, kt�ra teraz sama wlaz�a mu w �apy. Rebus potrzebowa� czasu, by pomy�le�.</p><p>��Jak dawno to wszystko zaplanowa�e�?</p><p>��Sam nie wiem. � Roze�mia� si�, czuj�c rosn�c� przewag�. � Chyba ju� w chwili twojej dezercji. W�a�ciwie z Michaelem posz�o mi naj�atwiej. Szuka� �atwych pieni�dzy. To nie by�o trudne, przekona� go, �e prochy to jest to. A teraz siedzi w tym po uszy, ten tw�j braciszek. � To ostatnie s�owo by�o tak nas�czone jadem, �e Reeve je niemal wyplu�. � Ale dzi�ki temu troszk� wi�cej dowiedzia�em si� o tobie. A to z kolei u�atwi�o mi reszt�. � Reeve wzruszy� ramionami. � Wi�c sam rozumiesz, je�eli mnie teraz wydasz, to ja wydam jego.</p><p>��Nic z tego. Zbyt daleko to zasz�o.</p><p>��Wi�c pozwolisz, �eby tw�j brat zgni� w wi�zieniu? Jak sobie chcesz. Tak czy inaczej, wychodzi na moje, chyba dociera to do ciebie?</p><p>Tak, dociera�o to do Rebusa, cho� jak przez mg��, jak trudne zadanie na tablicy w dusznej klasie.</p><p>��A co w og�le si� z tob� dzia�o? � spyta�, w�a�ciwie nie wiedz�c, po co mu ta gra na czas. Wparowa� tutaj, nie my�l�c o w�asnym bezpiecze�stwie i nie obmy�laj�c �adnego planu. A teraz znalaz� si� w kropce, nast�pny ruch nale�a� do Reeve�a, kt�ry niew�tpliwie taki ruch wykona. � Chodzi mi o to, co si� dzia�o po� mojej dezercji?</p><p>��Och, potem mnie ju� szybko za�atwili. � Reeve lekcewa��co machn�� r�k�. M�g� sobie pozwoli� na nonszalancj�. � Wywalili mnie na zbity pysk. Wsadzili mnie na troch� do szpitala, a potem wywalili. Dowiedzia�em si�, �e ty ze�wirowa�e�, wi�c to mnie troch� pocieszy�o. Ale potem us�ysza�em, �e wst�pi�e� do policji. No i z tym nie mog�em si� pogodzi�, �e �yjesz sobie jak u Pana Boga za piecem. Po tym, co razem przeszli�my, i po tym, co mi zrobi�e�? Za nic!</p><p>Twarz zacz�a mu drga�. Jego d�onie spoczywa�y na biurku, a Rebus czu� octow� wo� jego potu. M�wi� teraz powolnym sennym g�osem, ale Rebus wiedzia�, �e z ka�dym wypowiadanym s�owem staje si� coraz bardziej niebezpieczny. Mimo to wci�� nie potrafi� si� zmusi� do wykonania ruchu.</p><p>��Do�� d�ugo trwa�o, zanim si� do mnie odezwa�e�.</p><p>��Ale warto by�o czeka�. � Reeve podrapa� si� w policzek. � Czasami ba�em si�, �e pr�dzej umr�, nim to wszystko doprowadz� do ko�ca, ale chyba w g��bi serca wiedzia�em, �e mi si� uda. � U�miechn�� si�. � Chod�, Johnny, co� ci poka��.</p><p>��Sammy?</p><p>��Czy� ty, kurwa, zg�upia�? � Na kr�tk� chwil� u�miech znikn�� mu z twarzy. � Wyobra�asz sobie, �e tu j� trzymam? Nie, ale mam co� innego, co�, co ci� zainteresuje. Chod�.</p><p>Wprowadzi� Rebusa za przepierzenie. Z nerwami napi�tymi jak postronki, Rebus wpatrywa� si� w kark i plecy Reeve�a. Spokojne �ycie, jakie teraz prowadzi�, wyg�adzi�o jego mi�nie i pokry�o warstewk� t�uszczu. Bibliotekarz. Bibliotekarz dzieci�cy. I do tego najbardziej poszukiwany edynburski masowy morderca.</p><p>Za przepierzeniem sta�y nie ko�cz�ce si� rega�y z ksi��kami, niekt�rymi upchanymi jak popad�o i innymi porz�dnie skompletowanymi.</p><p>��Wszystkie czekaj� na ponowne u�o�enie � powiedzia� Reeve, ogarniaj�c gospodarskim gestem p�ki. � Tobie zawdzi�czam to zainteresowanie ksi��kami, pami�tasz?</p><p>��Tak. Opowiada�em ci fragmenty. � Rebus pomy�la� nagle o Michaelu. Bez jego udzia�u mo�e by nigdy Reeve�a nie odkryto, mo�e nigdy by go nawet nie podejrzewano. A teraz p�jdzie jeszcze siedzie�. Biedny Mickey.</p><p>��Gdzie ja to podzia�em? Wiem, �e gdzie� tu jest. Specjalnie schowa�em, �eby ci pokaza�, je�li mnie kiedy� odnajdziesz. B�g mi �wiadkiem, �e d�ugo ci to zaj�o. Zbytnio inteligencj� nie b�ysn��e�, co?</p><p>Bez trudu mo�na by�o zapomnie�, �e ma si� do czynienia z szale�cem, kt�ry dla zabawy zamordowa� cztery dziewczynki i na kt�rego �asce by�a teraz pi�ta.</p><p>��Nie � powiedzia� Rebus � nie b�ysn��em.</p><p>Poczu�, jak ca�y t�eje. Powietrze wok� niego zdawa�o si� rzedn��. Zaraz co� si� wydarzy. Czu� to przez sk�r�. By temu zapobiec, wystarczy�by cios w nerki Reeve�a albo w jego kark. Obezw�adnienie go i wyci�gni�cie st�d.</p><p>Dlaczego wi�c tego nie robi? Sam nie wiedzia�. Wiedzia� tylko, �e b�dzie, co ma by�, i �e zosta�o to zaplanowane ca�e lata temu, jak gra w k�ko i krzy�yk. W dodatku pierwszy ruch nale�y do Reeve�a, wi�c Rebus nie mo�e wygra�. Ale musi to rozegra� do ko�ca. To grzebanie na p�kach, to, czego tam szuka, ma na pewno co� z tym wsp�lnego.</p><p>��Ach, tu jest. To ksi��ka, kt�r� w�a�nie czyta�em�</p><p>Tylko, pomy�la� Rebus, skoro w�a�nie j� czyta�, to dlaczego by�a tak dobrze schowana?</p><p>��<emphasis>Zbrodnia i kara</emphasis>. Opowiedzia�e� mi j�, pami�tasz?</p><p>��Nieraz ci j� opowiada�em.</p><p>��To prawda, John, wiele razy.</p><p>By�o to luksusowe, oprawione w sk�r� wydanie sprzed wielu lat. Nie wygl�da�o na egzemplarz biblioteczny. Reeve trzyma� ksi��k� z takim namaszczeniem, jakby ca�a by�a wykonana ze z�ota. Wygl�da�o tak, jakby nigdy w �yciu nie posiada� nic cenniejszego.</p><p>��Jest tu jeden obrazek, kt�ry chcia�em ci pokaza�. Pami�tasz, co wtedy powiedzia�em o tym starym Raskolnikowie?</p><p>��Powiedzia�e�, �e powinien ich wszystkich za�atwi�</p><p>Ukryte znaczenie tych s��w dotar�o do niego o sekund� za p�no. Nie dostrzeg� wskaz�wki, tak jak nie zrozumia� wielu wcze�niejszych wskaz�wek podrzucanych przez Reeve�a. Tymczasem Reeve z b�yskiem w oczach zd��y� ju� otworzy� ksi��k� i wyci�gn�� z jej wy��obionego wn�trza ma�y rewolwer z kr�tk� luf�. Rewolwer kierowa� si� w�a�nie w pier� Rebusa, kiedy ten run�� do przodu i z ca�ej si�y wyr�n�� Reeve�a g�ow� prosto w nos. Planowanie planowaniem, natchniona improwizacja te� si� czasami przydaje. Krew i �luz pociek�y z pogruchotanych ko�ci. Reeve j�kn��, a d�o� Rebusa odepchn�a w tym czasie jego r�k� z rewolwerem. Reeve zacz�� teraz wrzeszcze� i by� to wrzask z przesz�o�ci, przywodz�cy wspomnienie koszmarnych prze�y�. Troch� to Rebusa zbi�o z tropu i przypomnia�o zn�w o jego zdradzie. Zobaczy� stra�nik�w i otwarte drzwi celi, us�ysza� wrzaski zostawianego na pastw� losu wi�nia. Obraz mu si� rozmy� i wtedy us�ysza� eksplozj�.</p><p>By�o to jak lekkie klepni�cie w rami�, kt�re wkr�tce przemieni�o si� w rozchodz�ce si� szybko zdr�twienie, a potem w przeszywaj�cy b�l, kt�ry zdawa� si� wype�nia� ca�e jego cia�o. Dotkn�� marynarki i poczu� s�cz�c� si� przez cienki materia� krew. Chryste Panie, wi�c to tak jest by� postrzelonym. Zdawa�o mu si�, �e zaraz zwymiotuje, �e zemdleje, potem poczu� jednak, jak ogarnia go o�lepiaj�ca sw� moc� furia. Tej gry nie wolno mu przegra�. Zobaczy�, �e Reeve ociera sobie twarz i pr�buje powstrzyma� �zawienie oczu, a w jego d�oni wci�� jeszcze tkwi rewolwer. Rebus uni�s� masywnie wygl�daj�cy tom i waln�� nim w r�k� Reeve�a. Rewolwer wypad� z niej i pofrun�� na stert� ksi��ek.</p><p>Chwil� p�niej Reeve ruszy� w g��b biblioteki, przeciskaj�c si� mi�dzy p�kami i zwalaj�c za sob� sterty ksi��ek. Rebus podbieg� do biurka i zadzwoni� po pomoc, rozgl�daj�c si�, czy Reeve nie wraca. W sali panowa�a g�ucha cisza. Rebus usiad� na pod�odze.</p><p>Nagle drzwi si� otworzy�y i stan�� w nich ubrany ca�y na czarno William Anderson, wygl�dem przypominaj�c anio�a zemsty z ksi��ki z obrazkami. Rebus u�miechn�� si�.</p><p>��Sk�d, u diab�a, pan tutaj?</p><p>��Ju� od d�u�szego czasu ci� �ledz�. � Anderson pochyli� si� i obejrza� rami� Rebusa. � S�ysza�em strza�. Rozumiem z tego, �e go znalaz�e�?</p><p>��Gdzie� tu jeszcze jest, tylko ju� bez broni. Rewolwer le�y tam.</p><p>Anderson obwi�za� rami� Rebusa chusteczk�.</p><p>��Trzeba wezwa� karetk�, John.</p><p>Rebus gramoli� si� ju� jednak na nogi.</p><p>��Jeszcze nie. Najpierw trzeba to sko�czy�. Jak to si� sta�o, �e nie zauwa�y�em, �e kto� mnie �ledzi?</p><p>Anderson pozwoli� sobie na u�mieszek.</p><p>��Trzeba bardzo dobrego gliny, �eby zauwa�y�, �e go �ledz�, a ty jeste� tylko dobry, John, nie bardzo dobry.</p><p>Weszli za przepierzenie i zacz�li zag��bia� si� w g�szcz p�ek. Rebus podni�s� rewolwer i wepchn�� go sobie g��boko do kieszeni. Nigdzie nie by�o wida� �ladu Reeve�a.</p><p>��Sp�jrz tam � powiedzia� Anderson, wskazuj�c na wp� otwarte drzwi na samym ko�cu pomieszczenia.</p><p>Zachowuj�c maksymaln� ostro�no��, podeszli do drzwi i Rebus pchn�� je, otwieraj�c je na o�cie�. Za drzwiami znajdowa�y si� s�abo o�wietlone strome metalowe schodki wiod�ce w d�. Zakolami zdawa�y si� schodzi� do samych fundament�w budynku biblioteki. Innej drogi nie by�o.</p><p>��S�ysza�em co� o tym � powiedzia� cicho Anderson, a jego szept rozni�s� si� echem po ciasnej studni klatki schodowej. � Bibliotek� zbudowali w miejscu dawnego s�du i dawne cele dla aresztant�w w podziemiach s�du wci�� tu jeszcze s�. Przechowuj� w nich teraz stare ksi�gozbiory. Podobno pod miastem ci�gnie si� ca�y labirynt pomieszcze� i korytarzy.</p><p>W miar� schodzenia w d�, g�adkie otynkowane �ciany ust�powa�y miejsca starym murom z go�ych cegie�. Rebus czu� wo� grzyb�w, typowy gorzkawy zapach minionych wiek�w.</p><p>��Mo�e tu by� gdziekolwiek.</p><p>Anderson wzruszy� ramionami. Dotarli do ko�ca schodk�w i znale�li si� na szerokim pustym korytarzu. Po jego obu stronach znajdowa�y si� zag��bienia � zapewne niegdy� cele � wype�nione stertami ksi��ek. Nie wygl�da�o na to, by le�a�y w jakim� okre�lonym porz�dku. Ot, po prostu sk�adowisko starych ksi��ek.</p><p>��Boj� si�, �e m�g� si� st�d wydosta� � szepn�� Anderson. � My�l�, �e w takich pomieszczeniach s� zawsze dodatkowe wyj�cia, tak jak w obecnym s�dzie albo w podziemiach katedry.</p><p>Rebus rozgl�da� si� w os�upieniu. Mia� przed sob� fragment starego autentycznego Edynburga w postaci nietkni�tej i nie skalanej przez zwiedzaj�cych.</p><p>��To nie do wiary � powiedzia� w ko�cu. � Nie wiedzia�em, �e co� takiego istnieje.</p><p>��A to nie wszystko. Podobno pod budynkami rady miejskiej istnieje zachowany ca�y fragment starego miasta, kt�ry p�niej nadbudowano. Uliczki ze sklepami, domami, jezdniami, a wszystko to sprzed kilkuset lat. [Chodzi o Mary King�s Close, kt�r� w 1750 roku zniszczy� po�ar.] � Jak trudno wierzy� w �wiadectwo w�asnych oczu, pomy�la� Anderson potrz�saj�c g�ow�, mo�esz po czym� chodzi� i nawet nie zdawa� sobie sprawy, �e to tam w og�le jest.</p><p>Posuwali si� ostro�nie wzd�u� korytarza o�wietlonego go�ymi �ar�wkami rzadko rozmieszczonymi pod sufitem i zagl�dali po kolei do ka�dej mijanej wn�ki, jednak bez rezultatu.</p><p>��To kto to w ko�cu jest? � zapyta� Anderson.</p><p>��M�j stary znajomy � wyja�ni� Rebus, czuj�c lekki zawr�t w g�owie. Pomy�la�, �e w tych podziemiach musi by� bardzo ma�o tlenu. By� zlany potem. Wiedzia�, �e to oznacza, i� straci� du�o krwi i �e dla w�asnego dobra nie powinien tu w og�le wchodzi�. Jednak musia�. Wiedzia� te�, �e nie zrobi� wielu innych rzeczy, kt�re powinien zrobi�. Na przyk�ad powinien wydoby� od stra�nika adres Reeve�a i na wszelki wypadek wys�a� tam policyjny radiow�z. Teraz ju� za p�no.</p><p>��Jest, widz� go!</p><p>Anderson dojrza� go daleko w przodzie w tak ciemnym k�cie, �e Rebus zobaczy� jego sylwetk� dopiero w�wczas, kiedy Reeve ruszy� si� z miejsca i zacz�� ucieka�. Anderson ruszy� za nim. Rebus, ci�ko dysz�c, pr�bowa� dotrzyma� mu kroku.</p><p>��Uwa�aj na niego, jest niebezpieczny. � Rebus poczu�, �e jego s�owa ledwo si� z niego s�cz�. Nie mia� si�y krzykn��. I nagle wszystko zacz�o i�� na opak. Widzia�, jak Anderson dogania Reeve�a i jak Reeve wymierza mu niemal perfekcyjny cios nog�, cios kt�rego nauczy� si� wiele lat temu i kt�rego nie zd��y� zapomnie�. Anderson chwieje si� na boki i wali na �cian�. Rebus pad� na kolana, ci�ko dysz�c i czuj�c, �e wszystko mu si� w oczach rozmywa. Spa�, musi si� przespa�. Zimna, nier�wna posadzka wyda�a mu si� szczytem wygody, jak najwygodniejsze �o�e. Zachwia� si�, got�w rozci�gn�� si� jak d�ugi. Zda�o mu si�, �e Anderson osun�� si� po �cianie, a Reeve zbli�a si� teraz w jego kierunku. Wci�� spowity cieniem wydawa� si� rosn�� mu w oczach, pot�nie� z ka�dym krokiem, a� przes�oni� mu wszystko. Rebus dostrzeg�, �e Reeve u�miecha si� od ucha do ucha.</p><p>��A teraz ty � zarycza�. � Teraz twoja kolej.</p><p>Rebus mia� �wiadomo��, �e gdzie� nad nimi p�yn� strumieniem samochody po wiadukcie Jerzego IV, a ludzie przemierzaj� go ra�nym krokiem w drodze do dom�w, gdzie sp�dz� spokojny rodzinny wiecz�r przed telewizorami. A on kl�czy na kolanach przed tym potworem jak biedne osaczone zwierz�. Na nic nie zda si� �aden krzyk, walki te� nie zdo�a podj��. Dostrzeg� rozmazany zarys sylwetki Gordona Reeve�a, kt�ry pochyla si� nad nim z twarz� dziwnie zdeformowan�. Przypomnia� sobie, �e uda�o mu si� do�� umiej�tnie z�ama� mu nos.</p><p>Reeve te� sobie o tym przypomnia�. Zrobi� krok do ty�u i wymierzy� pot�nego kopniaka w szcz�k� Rebusa. Rebusowi uda�o si� zrobi� niewielki unik � wci�� funkcjonowa�y w nim jakie� odruchy � i cios trafi� go w policzek, odrzucaj�c w bok. Le��c w pozycji embrionalnej, us�ysza� �miech Reeve�a i poczu�, jak jego d�onie zaciskaj� si� na jego szyi. Przypomnia� sobie tamt� kobiet� i swoje d�onie na jej gardle. Wi�c tak wygl�da wymierzanie sprawiedliwo�ci. Zatem niech si� stanie. Jednak zaraz potem przypomnia� sobie Sammy, Gill, Andersena i jego zamordowanego syna, i wszystkie te nieszcz�sne dziewczynki. Nie, nie mo�e pozwoli�, by Gordon Reeve wygra�. To nie by�oby w porz�dku. To nie by�oby sprawiedliwe. Czu�, jak mu j�zyk i oczy wychodz� na wierzch. Wsun�� d�o� do kieszeni i us�ysza� g�os Gordona Reeve, kt�ry m�wi� do niego szeptem:</p><p>��Chyba cieszysz si�, �e ju� po wszystkim, prawda John? Chyba naprawd� czujesz ulg�.</p><p>A potem us�ysza� pot�n� eksplozj�, kt�ra wype�ni�a korytarz i spowodowa�a, �e mu zacz�o dzwoni� w uszach. Szarpni�cie spowodowane odrzutem przebieg�o bole�nie przez r�k� do ramienia, a on poczu� s�odkaw� wo�, znowu troch� jak jab�ka w karmelu. Reeve zupe�nie si� tego nie spodziewa� i zamar� na chwil� w bezruchu, a potem z�o�y� si� jak podci�ty i run�� na Rebusa, ca�kowicie go przygniataj�c. Rebus, nie mog�c nawet drgn��, doszed� do wniosku, �e teraz mo�e si� ju� spokojnie zdrzemn��</p></section></section><section><title><p>EPILOG</p></title><p>Na oczach zdumionych s�siad�w kopni�ciem wywalili drzwi wej�ciowe do ma�ego, parterowego domku Iana Knotta na spokojnym przedmie�ciu i wewn�trz znale�li Samanth� Rebus. By�a przywi�zana do ��ka, usta mia�a zaklejone ta�m� i ob�o�ona by�a wok� fotografiami zamordowanych dziewczynek. Potem, kiedy wci�� przera�on� i p�acz�c� Samanth� wyprowadzono z domu, rozpocz�o si� profesjonalne �ledztwo. Wysoki �ywop�ot os�ania� podjazd od strony s�siad�w, tak wi�c nikt nie widzia� przyjazd�w i odjazd�w Reeve�a. S�siedzi zeznali, �e by� cz�owiekiem bardzo spokojnym. Wprowadzi� si� siedem lat temu, kiedy rozpocz�� prac� w bibliotece.</p><p>Jim Stevens czu� si� w pe�ni usatysfakcjonowany takim zako�czeniem sprawy. Da�o mu ono materia� na ca�otygodniow� seri� artyku��w. Tylko jak to si� sta�o, �e tak bardzo si� pomyli� co do Johna Rebusa? Zupe�nie nie m�g� tego zrozumie�. Dobrze, �e chocia� jego prywatne �ledztwo w sprawie narkotykowej dobieg�o ko�ca i w rezultacie Michael Rebus trafi za kratki. Co do tego nie by�o w�tpliwo�ci.</p><p>W poszukiwaniu w�asnych wersji historii Dusiciela, w mie�cie pojawili si� te� ludzie z prasy londy�skiej. W barze hotelu �Caledonian� Stevens spotka� si� z jednym ze sto�ecznych dziennikarzy, kt�ry stara� si� kupi� histori� Samanthy Rebus. Reporter klepn�� si� po kieszeni i zapewni� Stevensa, �e ma przy sobie ksi��eczk� czekow� wydawcy. Stevensowi wyda�o si� to przejawem og�lniejszej choroby tocz�cej media. Media nie tylko by�y gotowe tworzy� rzeczywisto�� pod w�asne potrzeby, ale r�wnie� zmienia� j� potem do woli. W podtek�cie tego wszystkiego by�o co� jeszcze, co�, co wykracza�o poza ramy zwyk�ych brud�w, n�dzy i pod�o�ci wyci�ganych przez media, co� znacznie bardziej wieloznacznego. I tym czym� wcale nie by� zachwycony. Nie podoba�o mu si� tak�e, jaki to ma wp�yw na niego. Podj�� dyskusj� z londy�czykiem o takich pryncypiach, jak sprawiedliwo��, zaufanie i bezstronno��. Rozmawiali przez kilka godzin, popijaj�c przy tym whisky i piwo, ale w�tpliwo�ci nie ust�powa�y. Edynburg ukaza� si� Stevensowi takim, jakim go nigdy wcze�niej nie zna�, jakby Ska�a Zamkowa rzuci�a cie� na ca�e miasto, a ono kry�o si� w tym cieniu, przed czym� si� chowaj�c. Tury�ci odwiedzaj�cy Edynburg ogl�dali jedynie wspomnienia historii, jednak wsp�czesne miasto wygl�da�o zupe�nie inaczej. To te� mu si� wcale nie podoba�o, podobnie jak przesta�o mu si� podoba� jego zaj�cie i zwi�zane z nim godziny pracy. Propozycje z Londynu wci�� by�y aktualne. Wybra� najbardziej obiecuj�c� i ruszy� na po�udnie.</p></section><section><title><p>PODZI�KOWANIA</p></title><p>Ogromnej pomocy w napisaniu tej powie�ci udzielili mi pracownicy Wydzia�u Kryminalno-�ledczego dzielnicy Leith w Edynburgu, kt�rzy z cierpliwo�ci podeszli do moich licznych pyta� i mojej ignorancji w sprawach procedur policyjnych. Mimo, i� ksi��ka ta jest dzie�em mojej wyobra�ni i zatem obci��ona wszelkimi jej niedomaganiami, moj� wiedz� na temat Special Air Service znacznie wzbogaci�a doskona�a monografia <emphasis>Who Dares Wins</emphasis> autorstwa Tony�ego Geraghyt�ego (Fontana, 1983)</p></section><section><title><p>Ian Rankin</p></title><image l:href="#1"/><empty-line/><subtitle>***</subtitle><empty-line/><image l:href="#2"/></section></body><binary id="cover" content-type="image/jpeg">/9j/2wBDAAUDBAQEAwUEBAQFBQUGBwwIBwcHBw8LCwkMEQ8SEhEPERETFhwXExQaFRERGCEYGh0dHx8fExciJCIeJBweHx7/2wBDAQUFBQcGBw4ICA4eFBEUHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh7/wAARCAGAAPoDASIAAhEBAxEB/8QAHAAAAQUBAQEAAAAAAAAAAAAAAAECAwQFBgcI/8QASRAAAgEDAgQFAQUFBQMJCQAAAQIDAAQRBRIGEyExByIyQVFCCBQjUmEVM2JxchYkQ4GRkqHRJTQ3U3SCorHiFzhVY3OywcLS/8QAGgEAAwEBAQEAAAAAAAAAAAAAAAIDAQQFBv/EACURAQACAgICAwEAAgMAAAAAAAABAhESAyETMQQiQTIjQhQzYf/aAAwDAQACEQMRAD8A+fkuJFDIWy1O5rqnc5PaqowpIc+Y1MsoRQCNx9q9R9hGMFSWRT3OT3pVaSNuaHy3xTA4jfLdS1J6fxAc/pWZZsuLcyY5rE7h2qxDdPKCzthh7VmNJ5RKT29qIZsyGRun6UawbZtQ3Usg8zEAdqje6lkJTcQPmqkNzzlzjaFpTIZxy18v60upqXW453P4Qby/NSLcyDyA5FUFO/8ACHlA+qplbauxTkj3o1NmG1bTSpFtRupqZpmgUOG3N8VQt3SBRubLEUjyrGd+dzH2qdq5EW7XklIIkB8zHtV6OVo8OGBasZJOWQ7dd3t8VdR9hDerNTtVSbZaKys7b3NIXY7izbR7VXR+hdjgfFMeQMcscLSwX8SvO0oA3+SmmWRmChugqAtv2qqbVpC5LbVGMe9MVdE7sdgNWoZ3DbB8VlpuOAvT5NWYpCCUU5b5pZStLXtZyg2nO6rS3Qj9yWNZsT7VAzuepVkVTlz5qXPSGq8J5ACzMcGhJnzkudtVVcjzE5FKXycnotS17VrGFxJ2LZVjt96la4Y9UY496zldt3l9NSGXIwnQe9GsKrL3UhICsakFy+3ysd1UN/XC07dsGVOWrNFKtGO4l2dJTuqaO4lVOshLVlRyYO3d5qsI+wZLZap2gzRiuHA3cw7ql+9z/wDWGsuJzu3M3X4qbnVGateGOwXo/qNBlWJQT1qEvlTzPVTo2HL83U17jgydzmTqRnd2/SlRjGwdjkfFNClRlz39NLEGV98nVR7UE37WGK4EhHT4qIgMxcHAPtUo6ncR5aYyNI5cdEoUyI5mY4xtUVZil5wMSDafmq48+NvYd6nBHRY8bjRk1ZhYjAciIeke9TYVRy1P+dV02gCKI5NT+VEKk+ejsJdwifaw3EjoaY7CE7n8xPtSdFGXbze1QlhEcytkntWNyuRNsw7Hv7fFXUl5QBzuzWQknXe2cHtVuBghDSHoe1SsfZpqzEmVj5R7U8MG8301UQNkuf3dLGSzHa3kpTx2ts5nC7SFAqIl2k2g4A7mkZxJtVOmO9LuLkJH/nS5ZZYR8kID/M1JH0cgd/molVQhCnzVPEw24+qsT1TLI0R2/VUiyYOXO41BuXZuZwWpYyDklhmlszVdjc7dzNgfFI0pHmY5Sq8G45LtlaZLIzSbAQEpMKRVcWVmbCny1KWz0U9Pes8StnauMVPzWxtXH61hsJ2k67UNO3jbhWy9U3dk9OMmnIxRd2QXoyZoRvtXr1enLKe7d6rxEome7VNEWI3MBSWGU8bZO5j1qXnn8tV03HzEU7e/xUzQ8TYndvYUAqRuz/lQzb8SH01G4HcGvZeXsshuZjce3apY23NiQdBVJFLEEsRirULGR8N2FYzaF6MBujdEo2EsQg/D+aiVgzbCfLVjmnaIUHl+aMH2RMgQYjHfvT1QRkMhyxolYRrsXqxpExCB13MaDHRfhkMPUasqMoWYgt7VCg5Y5jDJb2qaBNytIaybHDI20u/cjoKrlDIN03THaryK8i8w9h7VBMjTAHG0CpbdtRW+92w3RR2q5Cm5/wAQ9B2qvF537YC1bj/FdcDCjvS2bErMLSuxXtGKdsYkqgwPc1IozlBT1JCFFX/OlUrYxwEQJEcmkVeU42nzHvT5WW3ChFy1Ip2HcerNWH2TdEAZW89SrKAobOXquwMeJCM0g6ZmP+laNcrJYnzMe1NVmY7j0HtUaK0pLk7R8U5QzuCfQtY3VoQbpVwAFX5prwcw7EA/majgn3Hailf0qZpAfKPVU7N1IqbW5a9qeqhcqvempIAdv1VMhUL/ABVObJo8MoxjrTlRk85pS2zq1KnnO5ydtT2NscgcHc/arkIY+b6arxqzDcT5KsQnPY+WktYJgjOcg4AqTpTV848p6Cjy/NS2Y8RIwAVb8OmBNw3BulOckyAKBy6YcjovavoHmHMCSMNgDvViFlc4VutVHJ3LgdPerMQBbyVklXVUOu1XGakjm2Lyh6h71BkYwnqpyHEeem6hSLHlgikSNlz2pE/CcM7ZzTT+6JmA3/TTrcDcDN1HtSzbClVuBwo5knX9KswKzKZD5U74qrACZS7jp8VaiDSN5m2x/FStbCtVhWMikqMKKimJlUbBtUd6kzufbH0Qd6ZcSqTy0OB70mzZVeZltqjGKsRShiFU4+arSsCQE6fNObJYBOnzWMbEE6bTGB5vmke7WOMxr1b5qgkmxNq+r5pskikHr5q01WhHOqY5g3NVhSMhmXq3aqNmqhC8x81adqgIV3bp7ULVjI5eCDJ2+KcIV6uw8p9qsIgaQlz5RU0UKyHvhaWZwtFVdIDIAxG1T3p6wlyVjHkHeriozOVA8tTKh3CNOi+5ozhrOKhfIg60mwr0X11d1TUNEivRa2t/+J9bv6d1R7rA+nVLMn+upWLayBFx5vqqdDjzfVTIeUXYrNCSnmYntVic2BRJbfUbeeQ+ZhH3SpynayByR1enwNk+b000rv6sOlNDk+UL0pIhi2rbht7LTkODtX01FEwdcbcU9MdsVKzFyKTptUVJsH6VWjlVDtVafuH61CWvEd23CdzTZHIAXb396UfuwPro9KAE5Jr6R5GxWOHCj3qZSI9xQZOKrPlWC/UTUsJMe4sawuy0cr3GWqaKMH8Rxk1XEhVssOlWbdGOZWfyfFG2FNmrZ6NeXelT6iqAQwttwfU1RQafdXB2rayAf01rx8N8Sa5pNjNpsUo0zP4mPzV0tv4c63cKFtdQuAf6Griv8jVC3ybVnDiUtblpOXPC6Kn8NWbG2nu7n7nbQuxb+Gu6l8LOJnt1VbyRifz5rJ1jgji6xUOjTHlD/DArn/5c2NX5V3M3kf3KZ7KTyOnlb+Gsu6lER2ociprgahDzItViljvN/mR/VWfMTENr9TXRW2zv4rbV2So3Lx3Oe1TSzctQV7nvVWMOo85B3emh98fSQgmmjtROJQBvX1VJA278R+9UYY5d+7d5TVmBX5m5m8lM2rbtY2kK7j5PmtS3G5hg5UVixmRiCrYQe1adlIWwi9AO9LK9JacamVwB6RVqEBjys4Aqmk28rFGMfJqTm9eWh83zST2psvbwsnLHarMMSy3MFnjHObbu+KyhIVbJPWp7W/Frcrcyf4cis1BtnoOkeCdpZX8iq7X7y4I5jV0dv4NaI3S7s1SQdwrVat/FjQZNrx2FyJY1XcT0pt14y6JayRyXFrcwmUkJvHasc3JPJ/ogufAvTZgcQ8r+PmNXnXFng/qPBZOtSzZtZPJsz6K9XHixp15B975Oofdvz/SlVfEHxF0bVeDbnTPud1LzEXlyFP8AxVlrQjvzZw8NKFj5D5TSjZ5VAzimGQZ2J2pAeWF5fUmoYXTxoMbY28wqUKQO/mqGPyDcD5jU43bN31VO0A9NoXLeqje1REPjcaTnsPapNeOAjAk+v4ofBAb6vioOoYSA+YmpGY7VYkbq97aXhbHbtxBbpJnoKmjAO/m96rKpYiVvWG6CrEQL7t3Sk2ZssblLAsPLV61yzAMuIvmqKKsrZPRRV2Fiw2ZxGKy1jbPpfwKjsZfDgwvcQgx3Hkya9KDaTBp4MNzZ838mVr5F0NrldNHIvmA+8L+7OxErpbgyQ2st7qdw0UeG5fLLbf8AvV5XLP8Akl5tp7y+obS+sVfmteQSMfbK1btr6Ka45TW1vIp9/LXyFocerRWEWqftiPkmX93lt9bV9q0GnTvdxX0/3c+R0y25mrkvywfj4pt6dN9q3RrCHiGx1y1K/wB5g84H5krwWaPeN8vkNd5xpI06xXRmJHsCd22uPuF3HdJ5B+tdnx+TauXufHravGzE3HLN6R6Kd6x+N0pVHMO89NvYU/aspy4xiuuLumqOIPg56R+xqSJmPkxiP5pUDOdrDC05RuzCBgD3ptmr8E4OI1HT5q/BNy3Cp1z3rJjZYiFUZ6d6tQXGxtqjJPvWS2LNhbsJgIPN70q3agEgefNZRuOSOg3M1Qm55YLd2J7UH8mG89yud7HrTFla5aPcepKisVrk7d7HpVnSJZLnU7bb6TKoxTk3ehWyWba4La7Ycttu51HY1e1TTZ31P73LHa3VhADvjYdQKypIWfiM9QoR13jNanFtxJLqCW1tdwwxbPxAG9VLFcOutq/h9gLv9nTAcq1ik/GEH8P01iW13cS6bdwSMW+Mptx/T8Vdn1PnavDZ2cXNHLVpD6f+7TdTuIFW75cIiz3827f/AMKSKi2v65dpeX5AMk0ROEwxPWq3OVSQeppydNrSdjW2q5f9mnANvnkPSphJ13YO01VgbIzIfLUxk6dPQK57QZI2SNxbpUW9aazFx38lM3xfNS1DyBlO4SZ8pp20YDZ7VGm8sG+j4pWLHB7KK9eLPnUiEsQ47BqsR+bdnp1qqr+ZSOiBqmG6QEr0rGr0SCRl2jAFWoiChRC6ndVWMqxVYyVPvVpWBTlx53Z6mpckx7Na0uuthyuEY4h/iXX+zXZcL8y84Zl54ilit9yHPmXbXP2MUNrwHbdfxd/n/irU0jWNPh006QoPMuIGd/4mrxuWcYcF57yZD+ybvVubp/4ltaBn5KJtXmUuoWr6xY/gxKOX+RPVWHZ6wtrZPbi05UoQhzjtT9OudMsdJJkm2TzIdxz3qMwpx3N1qBhYRLO2QjdDXL3IaTdu8q1u6pdrNp6gMTEjdTWBcOz52+muv4sfSHt/Ht9VMoX8yZCr3p5TmYAOF+acS3QR+n66Uq7nbGQF+a65th1VMc7vIh7UqnC8tfWKc4yQkXRh3NM6ocDrJ800WakhzGCoOSafGwQEHqxqHGwZY/ifFPQoDl+j+wrcsSSboxvY5z7VGWweaT0+KMncTMcD2pgXLbm9NBLHiN2TcOgNXdA5zarbbNy4kAqNYWkIAzg+9dDo+lCOdJuewMXmxj3p6yaPbpWsLy5vp5HmMWRsDjvUsuiQ3MEcBvFa5i7FqNOuju5AbfI2W6mpTLJFLCYIUklYnmAnrTzZ0bdGWfDsqyym31KNGI8tVtR0e/sILmWS4+9ZToR7VeR7jnO9ykUJHZVPWtCe6jsbMGZedPOMLGKyJybbHbzSHOd796ser96/lrQvdEuos3eOh67PqWslZC37xcLWzCNq/ZejkZ0+I6lDggAHyiqMcjyDZ2WhXZsovpFc9mLnNY5RfTScpfzCq6y7gI1/zNSbB+apS3Z5SnUhT0GKQ5JC58vzTUyxUD0470pYhQgHl+a9Lp8+cow4H05qzHnawQ4FQJ9IHpzU0beUhB0oC4e45XU1YjyqqkQYysfao7WLfOIYFJLGu84f4XeGOOV7Z5JSc1LkvWtS35NW1wvoVnecNab97nk+/Z38j+Guk+52lpecz9njZjyP9VYuqXGnaERLdNFZSj0QCTdI1b0l7Bd2drq0cn4Mgw3615XJVwTfKrPZ6bcW7Pcabh2xuI96abPhi6BtpdIYmLAZviq37OE1lcmXXriKPfvYVPo8UN0fusU0gii888n5657U/wDTUvhy/GWjfc7HnWg/uqeTZ+WuJnct5ETy16hqd/JxHc3cFlPD+zovw+X/AE/VXL8RcNy2lj96tMct/Z/U361XjvHHObPU+Nz1/mHK9F/DjGc+qkfdkIntRHJt8qrn8xpxcE4iGf1rr2iXo1sRsAbU9VGwIme8lTxbEGQuW+aQhQC+MsaesZWhX2DPMl9XxRH+d/qqTZ05kp8/xWtw/plpdkTX7OilsRKp9VUayR5mxJ0X2qSGIySbCvl9v1rsH4Y0+R8BboL7Z9qLPQLKKfa7Pgdifat9G1R6FpzIEcou3GdzdhVTXeJAheyszHuztaRR71Y4uvZbW1j02zBHOHRh7CuatLWGCZbfaHLt53/WgQs8P3d3Hqtrud5Ll38xz0212khmaWR4Ww+ejZ7VmWuj2du0M0LPJOT0x7VpIgtpMK2ZT3z2FGMm1JbC7WRprkq7O+ck1zPEGvah/ap54mZUhUAJiulgRtxluZF3K/7sfNMl0MXWom7ldI93f+VPnttu6NLRdaGsrymmEUuPR+f+GsLizTiD96tR+H9f5agijtluJPu5xg+ta6KC5i1Wx2mT+DHt/OmM4IXB/djtUiyg/hr3rauODrqQn7tdx7H86o/q21X/ALKalyvw9n9SvSWwhiymHRPJ599P5T/NF5bXGmy/crmPZP6s1FmauaWPN4zlsU0vmXZUP/8ANdTwrpmnzQCbUYZbn6ETftrumcPEYGcfh+upbd9rYQb816iOEdF5i7NHG5U5n/Os1YteGdDstQHL0fMipzjiTNLPITZn8F8Puq/eT5Q/Qu/XH6UvFvGA0xxY6ZO0l8o2tIBjYPha1eJ57fSOH5L/AE+OUqF6MrZAY/IryNWmklMkzb5mO85PzUMbzs571iya8uLie7bUZpDLM/q3HrXqXB0jR8KWkF1PKskr7wO+0VU4D0jR7nR3l1LTixXzcwjq4/SutsrOztxJeu3LtkTbDFjJA+alz8m0apzWFK/0UyiKaG5kZD0Zg3lIH6fNV7mW8ttE1ZomyTAUViKt3sTS2qXFleRQ2u/DxZ82fkCrLQ281kdOglVl2kyux8zZ/So5Sjp4tw1d6hpoa5gLBTjmFh5TXpej61b61Fz2Atr1Y8Ej0yD9B80l/wALaZoXDM889zJIzN5R7DNctZ3X3YfeYAMwnKbR1H+VFqxcm2FnijR/uE5mhi2Ryd037tlYf+Jy4/8Aar0q1gh1i1AsrKX+8x77hPzS1k/2O061Mtr+1/7yn8G5al5NZxh6/wAT5X0+zkEHLXv5jT2HKTP1Gujh4OOfwtUt5P60rG1vS7jSLvl3uyR/V5WytUpzZ/HrcfLFpUSA68xz5q6XhyUtawpJ02t/rXMqC7cw9ErfhlU2tg8fTa3+tdOXRx+mwUzJlpZPK7Fisvf9Kigkl5EUDJMsBLM2ZO4+KqPLZPCqrHDtGclX65+aFB3RrFyZAsR6Fv8AfTxK3S+8tvcW6RSxAnPkPfC1X5VjFJiCIbuyt8VBJcCJUETKoHlYL1qK4vy0ZBiCSL2JHetyzWM5lpwvDBKBzHlkHX+RqxAbYFnuN2WOVXuQazYJVjtWa5kAk27h/OjTwY3++z3GGYZ2r16Uwn21RbLEysCJQBkoxqaG5jMkjXEZQAeULWSwaWYXDzFQR2zUiSqp3807QfetGiRNHt5rtpudIinzYrZsOVbKWtixk/Me1ZvNkkTKvhf0FO+8SIywxt5SfcUFbNkQzcwtzrmT1Mey1f5hSPbFFHvZcemsi3DIm2OdAVJH9VTW6NyA3NDYPmO+kv2pW8frmeN5Eh1bYfM+0Vhc2etDjiRV1YOPM+01h82auefTk5v6cGDtXeO9eg8LXY/YVrHgfvG/71edodp3N2rvbCSKPhPTeT1kMhwn5u1dd3i8fp0d5CUdyIRI7yKZCk3/AIaeg+6mcRCW1MsoMn4uRj8tUAIFjaUxoXEvmVZvU3zTra0V1EiqJIudvaN5erP8VOKapWblheWUUN0byAxwAbVj9XMb4xVS60vRZ54dtvAd+CxxgxfoagLFo5mgEFpJu3yK77jt+RU0fEsCJDCLSKTd0kkA9Q+TTQ5eS01a6pYpEPvepzRRwuFgS3XKY+KvTQ2jPHHCG+77gXnkfGP0xWRoOoJdSSQWojWGE5XcuV3H5q5qcEN5fLpnMPkj5kjp231C9YyhtLobjSdIkRPuzbWhySB2Y/NUIbG8tbWSS3t7aVrg4Fxu69PakjE66KmlJPEZHjZ5JM+YH/hWbbL9ysvu0l/IU2+XPbd8ipzGC2tld1GPTtT0sWoS4aUjEisD6x7isbTuCbK2cXDyXRAcZHsK2I9YECxpHqMJdEyilOrN+pqzdSzmPY90ImdQwTP1n/8AFRtM1StJIf8Ak63+56d/ceZ655qhsrTlQmO2hzJInWf1M9JDNLdcuGc8uR39Hq2/xUkcd0yAm5CoHZVG+ua63GsAzLG7pGF3rtX8JetcD4gkNqsKs3TbXYRwyvGobomxlY764nxC5TalCoY521P4s45Ht/Ft258TsX5Q/d/NbqoJTZCKLmcuHslcy06mTlR1Vn1PVbW9/uBkj8n0V7L1vP4+ncyiSO4kaLRmC9toFNs2ncgiEW8Y6Esv+6uQHFnEmRvlPb4qTSOJr8X0aXz7oHbqCPf5o7g1fl0s6LXdXGlpHLFaJJvGAxqhp/Fn3ifbc2isz+VMCtXXII7qxyNpLehD7VxE0b204ZVCOhyKe3R+bMdw766iaWIz4VcrnYaqC75yBQSqRdTkYz+lYWkcQXl3qcUU7DlnoCBXQThp3aFIl2k+Zqen2U47eSpyXL3UpcxEKo6AVctH8jl08uOmazluQTyIYHGfrqhxHq0kN1HZ2uRtXLH9a2Ywa31X7ni2SK5NrDZ7UXozYre0XUnuEVpLcOp9LVwelb7y9EbHMhYF/wCVd9Z8iCRYyhAA8uKX2nWzSRRBFuQCQu+R77ansRPz90kDcs91Cd65DUOK1sdS22+2QJklfmoIPEvUubhbJP061O9pgWtUcet/y47/AJawvvg/NUmu6lNq9813MNgb2U1BmD8tR/cuXk7ciD691devXSdHkH0VxpPM3Y6Vp2WuXVh92WNIpI4PQrrmut4cWw7EfsuKbJhbyf8A3VYtLmO4mAs7USbfSrDtWH/b2b/4ZAf5Ck/tzJFPhLSFBL0d1Hapi1q/rqtSm07S4DcX9ubmaP1cs561jx8f6VIDG2kIsW4bjjrXQXdnDc6QsNoRKLiLPbt+pNeT6nZmyuXtpU6p264yPmtq5uSs2e26Lc6VrOlF9IDW+WG8Y8uaz5rpNLv7hLovHLIdqBOx/WuF4e44bQtJNjHaDY4ysg65Nd/Y3cGraHb3k0ayS9ywGT/IVsw5rVlDFqk0azK0MizSxlYyx6NTEeS2tbYrIXmVSMMPST8UscmntcS3zCaKGMYVZe4b9BWnpk9pJLz0dWRFzJvXsanbtPWc4Ti+03Q9Fi1HU1Eko8zADz5rDXxWsbm7ymkYQHytJ7frXLa3xh+0bi+tZYUZFcor471DwBw/HxFryWcgYWiDdMy/TU7V67Xjger6PrFprsH3qXTeVJ9E4p17EbHZv2XH8TJ7VpaemnCbk2vLitYvwYYU9T4+quUv+PdO0PX7m0mhF1FH5N/q215d526hfhpNJzK7ZXkdzdNazJhQOgVelcX4nOP21FEm3yx4G2ukbxZ4dVy8WnFdxwQFrhONNatNW1X77aRFYyOo9xT/ABuG3m7h6vxpphjtIqjap81PSfaNrHrVNyqrv96jVs+Y167r8i5LLkYJ/lVaYB185/lQjBz19qUbZDg+1YLTs6PhfWY3QWN+dzr+6YnvV++0+C6Vy/lk+T2ripYlZt8ZO9exz2rY0fXLqLl2l2BNG7YzjqKasrcPNMV0usaTpMpvjK0gjSI+oe9bzzI3/N2Jb3HzUd3cRoBbQDaG6k1FIywqrBdqj6garV2cdax/Cw829I9o2OO5NZet2M93OktqoLEYarrPaRxJMZWcnoQfenW00lv+NhcH0rWWnbs1q7QXQ7JNNgZR1uHHV6sarqotLcBHzdFcDHtWZrWqm1KGFcyOOo+K59pnnYSmTLfVUrS5731jCxCeazmQYp8YDOAR5RVfeJSFQ4qVnAXlqeopLdpWSjzOUX007kJ+YVWVyI8K3mpuJPzVJGbOcZ8FkVelISw8ir7UFl2uAfNmnKcKdp82K64l4aNdwBVV64oKrylXb5809AcE581LtAjU581DHc+Hutxcn9iag7Kx6Qsrf7ia2eIuG0v4njZVFzGOjgdFWvKw0i4aKQxyBshh7V3vDPGNvIsdnrbMijoLpT0J+DSlizkdS0u7sbgW88D8sDyuF716j4e2clvoUCXO6I+pB9QH8q1bCx0zUbddRuLhGtVPlPffj4plxMbt5LhLlLaHHLiwvmWslLkMu50e4Mc9ugCf4j+5/lUaSWzLPbRRSsJlOZAvTNQw28smVH94XPld/erBSWNEM07Rxr2CDuayU6zHt5amnXdzfT2VpbF5OaQTt6D9a9W4OtbfhzRDYI+ye4H98nQZOPgVes3thYGOGOBbhmyrAdWP61gcS8T22juwl5MmoA4EEXVQf1qPJfbp1Utt00eMeJF0LQzBDMPvdz+4/Pt/NXkLEsSzHLHufmn3+o3Oq3LXt3NzJX7j4qHdWcfFrnt18dIiMQbEkce4kdc09SRuYnpUYbmbtwx1p6FWBUmq6uqv0NJbf19NL1DYXqKaDluWT0oTKycsHNbM5MUbg/TtUo75FRnKvtz1pwODgGiBWyQ9BlB5qnsQTdwgjzFqrg7QWHWpdOlYXUcoGSrdBQtxWnbt1LFV37slvcEVGofeqyr5T6QT0qqL0yNLJKfNnqKbJMbja4mEYX0g+9V7w9aJ6zC4qmUqJShy3Ye1SQqAzLtOxW9RNZTO8821X2rnIIqWJtwWMTMAG8360Myq8TScy+jVPjGR71mZCHavQ1oa2QXRE/1rOHlJLHdip3np5/NbEp4yYwMd6kVwuWPUmqisyZaQ0LJ3cnpUrRlGbyuKwC7/AHpvP/SoFbJ3k+Wnc6ClJsx9wy3zRkD+qmDALZ704ADJNdTyMlQ4Uk96Td6Se9EYG0saNvVT7VpclbzsGPemqxO4N2pScsCKGIMbYoY9R4ItZBwhbNzSqSSMQorV5t4sy7ZLd4Ih1D1V4YuE/snpMAwH3MSKuag+loAsuxmZfMFNJUnJVXuY55oozLfG1AOY0iOQf0pHgvoZfwJXncDdHk+g/NUrXWNMg0rkC2dbqN9yqxycUq8QonMXlNzJh0INanWraEZWBzJPHI5GWwPevI9eO3Wrlsn951r1FNRWZmaPcIwmCCv1V5Zrrv8Ate4wowX61Dj/ALd1aa1Qxt9RFOGGzJUIJLZJ6fFSqeuc+Wqq1ko/EBOcYpASegNAOWO3tT2xsyooVyCwY7R2ozg7KRtuML3oGAvX1Vh8lJ2nbQzbO9ICB6u9KCO7UNyXoo3EmrFhI0c4Y+k1AOq+YjFSW371SWylEL8Vvs1EcvKzAAr8VNugK5SLBFUGYiQlDtQ0ofaQFfdmnejvhaM2cBSn+lP542hVxn+VVjNgZRs/5UpmxHuXq38qMiLwi1xwNmD5qzxnGSTmreqvuVHYeaqSsD1aled8i3+Q9ckEvQGOcN2qNX3ZLdKUNuO09KXCGxytu6N29qCqU1Tu8tLt/Wl1ZlQAHmJ+aPkt2o6HJ/WjvnParPLCdmJ9NLnzL+WkHZgfTRjzKPpxQwN36UqgbSP1poGXHxQ2eoFM13untMlvp4hk6xbvIPetprDWEWC5js7c85c+Y5NZOmRCPRbOVzhyDurXhe0sxb3ceoyM2zokh6Cg3IjkstVWJZpvucMrHb5iucU+Ozu0SR5Z7Qcv0tlaqXKLPqElxLJp8p9Cgk4B+aX7vCjgTy6aOSMjqcSfpRfpLiqvSxXKbo55IyM90PvXm3EaldcuVzgK9eixpGoaKKSExjzbifevPOJSx1q4DjKlu4rmpH3dlp/xZUEJbqR5amT1Zx5ahAOAAfLUit5gv01XLOM443Er2oDeXoaaWwSqdqRQQh6Viux5IxlfVQOgyfVUeMHcO9PB+o96BsUnPU+qnbgRlu/xUecHce9OwCdxoNW+T06g7ugqSHq4UdvmolG8lWBGKfH6toNavS3a0Ww3LHUVG2EYbc0wTbSYx0PzSFpEO1SGJrJnDo8vZ4IjPTeR/OpMhU3qW/lmqyloz5wP9acvkBdiNvxmjLdpyffHcqsR/lVbuM4qS4wxWTcNtQsCeoPSj8cfPb7nZD59sU0HecDpikB3ZC0uM+mtTyVDuXA70u1/mkXGPL6qMPSjKmQSG/nS98g96Q9j80o7frVsPOKOxBoA6j4xSDsQaUHLqDQ3IOAelSQBjt2fNMIBNLCzRFcfNDXoSMItNtLckFgWyB37Uy5vdMaSMoj89AAQB07UN93W0sXaT3PnA6t0p95dRoo26aoJAwB3bpTastY3m2NrElzE9lOQeuV7Gpo9UQws8rWQkzlQE9qzZLO4+8H+4jmsPNGvarEUT2skHPtQspHSMilvHSvF7atpffeZokmuYnDsDtCYC1wPFyheIrrDHl7/AGrvDcCRRG8CR7evlAzXAcUyE6zKq5wxzXPjt0cn/Wo5DBR7U8dQAe1RIucVKp3YjHb5p4RqCVyQvWhmZVI7ikOI8hOpzSZ2gk9TQc7rksGOaAfLu3HNIzCPJLDrTVHTmbulAyl98k9aTvltxzSFgx3BhilTsW3DFDdjixbcfeno2Sq++KYTvLBehoRg0gVfVRC9bZSBimUx1Jp3Y4J600sAdp9VN67smg+x3pY7uppQFA3EYNMUhcnOTTwDs3y9F9qGVsSUeTc56VCWz39NTTJmIMT5arkE/wBNCfJY4YbcR2oz2C0mR1CdqBlcEUJbHKV3dBhqXz/rSAKHO05ajM3xRg2yowODRjpmhicGjJ6fFVcIALU9RllX/fTM5HSlDeZQKwHYAOKWIFSpPXrSL3pY2Kld3bNESHZtcullbSI0cvVu3t0qIYa6jleaRiR1APQdKryn7tbWxRkBctlR2PSpbe15sBISRDjJUdz0rqioNtL6S2nkmhlmkEvRWZu1TTyO9xBeTCZowuGkLdjTJBa3UdvGqG3kD4x8Vcv4XaCOKGWOWOE5I+alavS3F7EUsKXAETMysudzNXKcRukmryEYGB1rbvbprqcNFbpAsajcR71h686PfB0jKkoAf1rn07W5LY41EHPQdqljJyFHb5qFRklakViHEQ+KaUa2KTsB29STQTsQt3J9qY/kjKr1bNLnEZJ6kdaUWs+jtJ8KfDPhDgjSeI/E3UrlrnUYuZFbQ9CgrE8Y/CzhmDw7XxF8P9VFxpRKCWCU+aOuw4I8S/DTjrgfSeF/FK1kt57GLlxXEgwHH9VY3jH4N6fp/hvPxb4fcUzahw/EfxbTndk/NioRbtx7OT488NdD0PwL4a4zga5/aOoyYnBPkpPs5+HOh+INzryazLcxiwsjLDyXxluvf/Su88ZOv2SOCSO3OX/yqD7Dw/vPGBI7WA/86bPZ9vrljeBPhVwbxhw5xPqvEt/eW8Ok3DpzI3/wq6Th3wh8FeNfvGmcE8YXH7YER5IYdzW39lvTrbXvD7xC0+4uBZQ3V6Y+aeydW81WPDXw58PPCPV5OLr/AMRbXUJoIyYkgKnJ+DS5Ll5z4GeDOgcS6pxda8YXtxbnQZDzWiHuPerzcKfZtBKnjDVsg47mu5+zLrWncT614m6tdloLDUM8xk7hPzVx8vB32bcuf7ZX+7r3Yd6Sb5FLfaHN+Dvhrwfx14p6/otrf3cuiWlsZbaX6zXl+uaNfaZDPeG2mGnC9ltIpJBjLK1fR32LeGprbi/ifiW1BbQgjW9tKe8m34ryHxy4/uONNbe2FqLDQ9NmMVragfx+Zv6qes7WiqnBb7tTwd8ONI4y8PuKdc1KeeOTS4t8Qj9+lV/ALwln4/up9Q1FzpvDdnk3N03Td+i/rXrf2KdLttZ4D4v0yaRo4bkiLIGem2uo8TNP0y68EtX4c8Lbs8nRjsuY4O8m31LSW5S8nJ9peI8BeHnAXG3jtccI6LdX37ChjP8AeuZ55HX8teZcdaTbaDxxrOiWZc29ncGNC5ycCvTPsXZHjXGE6MLR8j9etcF4v/8ASrxJ/wBteuis5nB+O3tyapsfIPmp26WmKAjElsml5xrXXFldsUGkHwaM4qriyXb0pV6UnXGaEPWgZOHvSgjZTAxOc0oA2GhrqYCRolnzfJFuOKkikU7gLl1TaMdKzlui+m2KP6AScGpxq53Ki26FAMdq6a2Gp00cYmU4KAPnpRzpnlZULlR16Cqq3rXE6qQUTHcippLuW2mwJUCsvTArLL1jCwrKwLFSpA61jcSjN8mCQBGtXo2nHOaZ8BlytUuJg33uNicbolxXPfpXl/hnL36DrT8YBIXzVGrbR1PWlibBLFutLLlrbJyjYpOPNT7ZxG6ysuSDnFQg7m3bqGOezdaIFn1fcaD4d+NPBejzafrum8LavZQCKaM7Rn8xZaTjOThHwm8Br/gjTOILfiDVtTPUwnIG7+H6a+U3dk9Dlf5HFCuzHLOT/M1OONGtH1P4c6nwX4qeA9r4da1rcOh6tpj/AITzHof4q2OHLDgfwG4C4hu04rttf1TUouRGsJ9vy18gKzKfKSp/MDSl3bozM36k5rI48/pp48fr6N8BNc0iz8GPEGK91CCC4uOsUbSbSS3xXzo5k29XYgn3NIvlWQMxz8A0hcgLu7UVg9avpT7F19pFvo3F1jquq22nC+gSBJJmx3DZI/3UyT7OnBzSMx8XtJ8xJxyf/XXzfEW5gRXK7io6HFdx4scCnghdDdOIoNV/adsJSIGzyv070uncylar2/7Nd1acE+J3EHCN5xRbTaRbwsLabm/hkt9dUdW+z5wteX1xdf8Atd0gCWVpNpizjPt6q+aOYoYkOwJ989aQy/Mj/wC1RHGeeLH6+p/BNtC4H4M8R9EPE1rM6Li0mEuOadv015r9lzj/APsfx49lqNwTpeqkx3O4+XLfUa8j3ryT5269+tNBQR5BOafRnjfVvAWkcMcEfakOp22vaf8AsfUbWSWJhMv4bsPRXz74qTRT+JvEU1vKJYnvHKuOxrlI39yzY/nTkILE5JFZEH466zg5Qwbcx9qTePilGWbJ7Unl+aaIdavRtz1obvRVXnl64oTvikzkUo60DIyDmgDKGkHvSjOygzSaZXsLSNRkjdTlR1gV1Ckj2qmG5cEI7nJzUrYSUMGJBHaq17UquyAHTejgvnGBR93kgtYjIFJZemaqSMUQFT0PWkWZpYwZZCQo6ZrZPW3TVn5qQo0pXDRnGKzNedvvETP7RLg00u5AYSEog96ZrM3OuEIwVCqKnY3JbNXs3g5wVw3r3gVxhr+qWIm1GwB+7S5xsrxGEAyIp7EgV9H+Af8A7tvH39Rr5ugP4yfzH/nXPDkq98+0Z4c6ZplnwVBwppJjvdWgUnl/W7Kta/GXA/APhL4UQDiOwg1Xi+9XMUIP7pm/4V7pxLrfB/B3DnC3FvFKhpre3iisgPWGZFzj/QV87fbK4buYuK7Djm2ubi40bWod0J/6t/yVGl9mOj8J+FfDK38Azx3xxw6b0LLhnhOWHmq9wVo/gF4qXk/DXD2i3enam8TvFI5xge1X/CmLhmX7IzRcYyTW+j/ePxXh6EeatbQ9I8PvDPgObxN4B0u94gkliaKKUdeUM9zW3tmU4eGcCv4a8EcQcQaH4h6TPqk9ndNFbSR9cKDXuvhvwp4I8b8N33EVjwlPaaZaKWkmn8obHfFfM3BHDeseLniw6rBIhvrkzzsBgRpu65r137TPHWn8KaFD4RcFXDRRWYCX08XZye+cVtozB9cmcC8I+HHiRw9xfoui6dDZazZSyNptzn96n0iuU+zr4WWfEWvavqHF1u8ekaCjPdBxgMy9wK4Lwg4uuuCeP9N1y3bcElEcifmU96+l/tacYWnDHAFnoXDdoli3ExF3PMgwWUesUW+ltRHTyvhviTwMtda18a5w1cm353/J/JO/yLXsnAXCPgjxrwvfcRW3Dl1Z6daKcS3kmzd/ur5f8GeA77xD4yh0ayXlwxFTcy/kir1n7UHHGmaVZW3hbwM3IsLKLGoMPqPutF6ZZqOEuCOAPEbgXiG34c0+GDiXS5ZDajP72NfTWD9mrw20vX7vWeJONLdl0TSEIaOQbcv8VwvgfxnccD8d2WpwE8lpVjuI/mJq+hftg8UWXCvClnwnoNstomtkX87xDGVPtW2mYtNW5ch4XcH8Fca8NeIGtjRuRDYAnT//AJaKtYP2fPCG24ga64u4wzbcMWJOc/4n/pr0b7DttY33A3F9rf7fuk21ZwxwAu3rXV8fvoXiP4P69w34e3H3c6J5Ghh9MoX/APWktyYGzx3wr0vgDj77QbaTp/D4XhyKNxHET+82/VXk/iZp9ppHiBrmlWMXKtra7eONPgCvTPsXKY/HONG6Mtm4P9eK888Zv+lniX/thq1YzOFOP3hyuSW2qemKZy2+aXeAcKOuKiLSfNPhfYUUUU7mFFFFAJ271JEx5gBNN7+3Wljjbox75oMnYBZCSevtUyqA29j7VAY3yzv/AJUSNIGBI6YpvRllFUDmO3kxUJXcdynyZpj811C9lpyOQgi29PmibGx2sRcouBGenvUGqKizjacmnQ7lfoOlLqKluqAdqnMq29PZvBzi/h3SPArjDQdQvhDqV+D92iI9deGQnayM3YMCf9aQZFLWauR7t9qTjTh3ivh7hC10HU/vTWdoouFH0HlrW74c+IfCfFvgdc8AcfahybmyBNlLL8/TXzRThRNBq+goeMOGrb7KF1wgNShOq/felr8jd6qofZe8S9O4UuLnhji65zw/qYwRL2ib5rw49qjbr3pdS6vs3wd17wj4JtuIYIuJbINe3UnJvIh1CN6Vri77gz7P2oXc9/ceIt7NNLJzJJCvmdq+ZxnGKWl8eP0aug4rtNH03jWe30O8+96bHcDkTn6kz3r1b7VXF3D3FNlwiug38d0bKwWO42/S/T/hXhPUdDRjHXNPoaZfV/2XeLfD3hzwsu7XU9bh0jXr4OJJwPOB9NYN94f+A91dNdXHiNPLM/mkcjzO1fN+1vek2rnrS6YGMN7VodK07i+4i0y5Nzp0N2OTKfqQN3r1b7XfF3D3FutcOvw9fx3kdrZmKZl9mwv/AArw3uKRD161uuTPffs8caaDw74YcZ2OrapFaXV1GyW8f1SHbXJ/Zz8QTwJ4gpd3UxXTL08m8B/Ic+b/ACry9jubZTm8i7azTBdX1Lw1qnhvwj9o/wDtbpfEll+yby1eWTp5I3b1JXz/AOKF9a6p4ja9qNjKJbae8do3H1CuYxS7sVlaYNWMF6qM+9R8xvipF7ZNJlfiq5PsbRRRTJCg0UUARZyOlToAYwxyDuqOMldhz7UqncFYnpuoafLIzl8ggCpQwJGR0xUcjCR5Ap6ClbLnah7CmPCQMWxkED5p25EAXbkH3qLdIYxGnUfNOVCIwpbJok2UkbojEAE5NPkwCWIyMdqigGwNuINI8hjDOW3D4pG1uimCew61WG0McjrV04xzCOlVrkDHMArC3qhA609aTFGaZI6iNXkkEcaFmY4AHvSV0PhsAePNIBGfxu1Bq1y5+QPE5SRCrKcEH2pK9BvdJ0jUeNNdOpi9IjuH5dvax5Jz3/l7U6/4C0+PjDRtLiuZY7bUo9+H6cv/AI0vkN43nhOaUIXIUdT7V6E/B/Ds1nro0++uJb3SR2cYQ1x/B3Xi3Sge33uPP+1Rs2ONVOlaoBk2V3j/AOm1ViOlfQurWvE/9rZ7j9saedEhk/FhGzOz+mvMTacPa1xxq04nnhsR+7iii3u9Lspbiw4he1J2Neg67wLY2d1ofImuuVqkmz8f96lWjwDw7Pc6ro9vqM37Vs4nl/g8v000WhPw2j282kimVefyzt+k+xp0Kyz5YRk49WPavWtK4UuOJfDHR7aEBUhumaaT3CjGa5/hTTLe41XXrXSL+aGG3tXzIYl3vtpa2b48OCzk4oxXc2nCOhQ8L2Gv6tqcsJuZuU8cXqH8qxePtDi4f142VtKZbcxK6Oe5zTTLNMMFCT1Pal6UwZ/yo/zowkWiiimAooooBQDjrTsZA3fNCttX5NNBOcmgJSuclj0pThmIHQYqMnOcnH6U5TuYq42jHehuUiAYVE7Y70YKBVXrk96QsMKqenHek3dlH+tDcpAERW9yTUZXaWcHJxT96KrKBuOe9RMcbsHJxQEmHzknrimkJnqOuKXJznPtSbxnOPasNsrY6UvtTiOlJWpitLhLU00fiC01OSMyiCUPsBxms2l6UHrbD0HT+NtPdtcivobi2TUJubHNA21h+mcUr8dWR4i0S9hspTFpsTRuh8zV55QKXxt80/jrdH4sgsX4jL25c6ojBD+TPzXO6Hex6brljePGXSCVXYD3qltxTs0+sF8lrOybjpoOPZuJrWAmC4fEtsfqWrmicV6FZ6jq5isLm1tb/wBGz97C38NcDRSeODRz3d/qfGmlztoRhiuz+x5f8TzM61Wt+NLWHi3VtaFrIY7yOREjz5vP7/5VxNFGo8juNL4/u9J4X0rTdP5iy2dwZLg+0qH2os+L9Istb1nUYLOXk6lbmPb+Vj3rh6T3o0hvms6jVeIIr3hHTdEeKVXs5jIzfmGaqcdcQw6/qltcQQyIsUKxsD7kVhbaNtFYJ5Nie9L5aWk8tPILRRRWFFFFFAL2OKVR703rnNCjuc0A9iHz7YpWPlO7timL7g05mGCB1oB2QVVR0GKDjaFX/Wm9CoFOAAQA96AEZUDLjJz3pGAG4j4pEwNwNJ2Jz2oB2euf0pMnOf0pMndn2xSE9f0xQBnpSe1J7Ue1ALRRRQBRRRQBRRRQBRRRQBRRRQBRRRQBSGlooBMGkp1FAFFFFAFFFFAIaVaDQKAGpBQaBQDhS5ptFALSUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUUUUAUU2nUAUUUUAUUUUB//9k=</binary>
<binary id="1" content-type="image/jpeg">/9j/2wBDAAUDBAQEAwUEBAQFBQUGBwwIBwcHBw8LCwkMEQ8SEhEPERETFhwXExQaFRERGCEYGh0dHx8fExciJCIeJBweHx7/2wBDAQUFBQcGBw4ICA4eFBEUHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh7/wAARCAC2AHgDASIAAhEBAxEB/8QAHAAAAAcBAQAAAAAAAAAAAAAAAAECBAUGBwMI/8QARhAAAAUCAwQHBAYGCQUAAAAAAAECAwQFEQYSIRMiMTIUI0FCUVJiJDNhcgdDcYKSwRU0U3OiwhZEVGOBkaGy4YOx0dLw/8QAGgEAAgMBAQAAAAAAAAAAAAAAAgMAAQQFBv/EACURAQACAgIBBQACAwAAAAAAAAABAgMRBBJBEyEiMTIUQlFicf/aAAwDAQACEQMRAD8A8mmCABkQz/RhJkEmQ6WBGQm0ItYJ7eA6OKSlIbG8Yuu7AdTsk73B3I9Q0WrNxUCSay4HoD6ofERWv2hSeGoZJeUQctuktPxAWoPs6BDmpAGdyHJxWUgFY0Pezc+IAAA1EgAAAItJAgALjP8AYgCz4fz+UJsDktGbRovzC4WYSHs6t0hyK5mHLsZ1Jco4KbdQVzINrosk0XPQgfDQdWnjIrGkgh6/NYEshBeIUZGksyTBdgSajFTCHDb2ZNj4hK1Ef2gkIJSbp4hJkZCuqbEAAACQAAABESAAAAUMpsyQZrNV+Fkh6TrclSbNmakp0L7AxitKdadcSne1Ij+AuuB8NrkzL2u2tBHm+KgFrdY2PHj736K9GJ5+PoX/AE7bwB09bh5ybUrd1Kw9BUHD1DpkbbpprBr8VlcSEmDGcp6HyjJLOsvqt1CSGf8Ak/5bJ4UeHlebAWwq62TJQbLJ7LvNnYbNXKRCxFVDdSjZNEfvyLdWK9UcIyH5Mp5iO8bPu20WyqzcOAbXkRHgqeJeGbbM1HoHUeLmIaVS8CGciU8cd7osaOrj33fKn74jzwo+zUHmiLZNNlv/AIQXrwX/ABLqWcGRC2Rn7p3Ns/WODyLMetHOQvLEEnsKOtPF1saRp6FZSFOnoy1LTlXzg622VaukWDClFYzIJDiwAAAEQ8zAZhyuCzGFK2XDWZPJSo7pzco3fBSUpgxDRoWVKcowWP74lFxvcbngHMuHFUs7aJUM/K94dDhfto1LjpcWlsysm4uUeEwUdKMictuArtNbIj3SFiguElG+RjFDqWd6VhynI93EjMeTKgkhM6mMRruZS3fIQkmZjaWsuRenpuGVQmNuIzbNenqygvaS69vCtzosdphSG0pJJ6inVamtmmQ6ViMysLzObzpNSTTl7BA1pnJHcIklcyuYXB/lkNXZKLT5aDM8pncZTOU4uYZpzWzaDZcTMpdjyLkZJ4DIKzHVGmmRKURX0G/jW1Djc2vyMZqbLJzzqP8A0HIOpxXayfs1l/EGxkNkSxCAAAFoUZmCvcHpYJLiIhzEbu8NkwO9aHGMztypSkZBTju4NhwFSTq9BbZJeXJvfaMmf6buL+2lQcUUaNLVEemNktHMu+4X+ItFNqECWhKmJkV8ld1Lu8Qy+FT8PESop4bU+6Rb69vsW838w44QlolVJ1iJg86PGbZ2u3Wt5Slq8LqGXrHhu9S8/pujK4a0mV8mgbyZEJLKmzPMKpFfmROim6/1TuZGRdsyAdQbOZV+iE91ezV6c6grZxrirGlKpF4yY8mS6e6lLaL6ioHiSvm8Z1Cim3Fc3C0UlSfjvC3qiOHRZjLbjrdScQpEd1heVplXd07RVqbh3EsfbFW8TS5anFZm0ocUaUl9igwj3V5W2lk8brJttP5vuKGW4tR7SnN3TsPRkmEzEozsQ2bu89/z9Q8948T7UvLxJ2wbgt7svLr8FXl8fw/7Rx7BNVKkvFhtmtnw2+w/huIXsG+rBavUQAAAIJ25EWR8ARRF24CTQ+hfYOiVI8CAoYQ2loUSEEa1HoREQ2n6D5RdBNJ+8QvgMxo2x/S8Xa22SH05/wDMbknD8WmIbxJT4xR2nlpZcLaZs+bgr/Qxkz28N/Dr/Zbo9MJbpuoK+bu5eAnWac+ppJv2JtJeUR+Gns5NuKPgfiLNKkIKxuHZJly5uIw193Vuz6tSEIrDDaE7NtJ2Ig2nurRWyQheRxJXIwiu7U6s56JKcnpSBiphVDrFPluS4xtqb31+XML6i31jS2U0mZsYlPIsHT9JYRZxlwVvC0qTGcnsu+7JSTJPgvXN+QsbVUjGnrOoWjmFVDaulLxPITHYMySe6vMkY9R6E3ibFr1PdPJ75aT+RQ1LGElUtRtNJ5l5UjIl1ysYXxbJlUbZ9JaJVzcRmTlXx/7B+OutsnJmJmu3T6V2CpGHKTQWbaOOPmXeGZh5XKtPrVRcn1KSt+QvmWowzHRx16w5WbJXJO4AAEYAaWcw3LKHV94ySG0PnHaSncC0IKS54iyUDEk9uVDQ/UJjsRh1BbPaKUhCflFVsfAPo7dmiMgMxHkVbWr+XqnDTjsR9UfMbzKk5mlmWqhIVKe6zT+mOFvcMpaGQoX0TYjKpYdYadTeXTl5cnaZDRa0zDn09DzRJJpxBmsjLVKhyL/GdS9Biydo3VWX3JFTWSlbqV2M/gH0yCzMbJT6pDqmTImlLO6P8hGRHK3BWSGSaWki0PZXOwsCzrkimk8iq05kk6khDV3b/YDrMaHal/1KEORMZaMz0LuiVoi3qrGPKR810/D5RXXqbUJ57OVKkOZz5VK5vwi50ZbVKhFs06soun4ALf8AFzX/AGQ1VitFLk/WbAlJzjEZjHTalUn/AN7/AAp/5GuYsqPQMMvSnD9qe3snezK4EKG1TujU95DpWyxbrX5nFcwbjc/NPadsWU2pNy8ARFu2ElLSklOlbtDE02K468ztyNaIABXAE0s6ho3w5kN9WOcVNlhzJOzYUhiSNbh9GK7dgwSoyVqJCMtJNXMVpNpPCldfw1X257e83ezqPMkegqfV4z7DUuM7tI76ErPJyjzA+5tDF5wBWZkSk7K/s2fk/MgjNi218XLqZhv5SYRtfFflSCKmbR3aluehQpFExK+w0k1xnFWPsRm0E+9i191CXG4EozL0pSMXTq6XqpZ+S9GPZHF2V+0R02o5OoNfHiIKoYhqsv8Aquz+Zf8AwIiLDq9ZqBRGnTbW+fWW5UJ8VgvT0C2SbJeQR16q8PYICs6/W93E/d5vwiDxu7+joBw/rD61fp8BpbNNh0untwIxl0dsrmf+5RjDseVXpq3nf7Q5ZH7tPD/2/wAQ/i4+1+3iGbl26U6f2lQ5jdlLM+0MmyJSSIxJVIuqNZCMauOhb2c3bi4jUAOFpAArdIZ3WHEwiyaBnBVl4js+vNwAoaknXUdE6cADBlwBKkSztqJuiyujURcjyyN74JUIJZiaozPSIM6H+1j3T8yRKo1zBrsWWy11vHmzi6oo6FZc52LxSMkww8bEaJUiP2VeUnPQpO6Y1KkSZq2Ea7RrxSOfaNS6+O3au3R6jrdettMndE3RoEamsqbjt2NfvD8wVBjZiz2UR+Nw5fdahRnJLziWmGkqNxaj0SkL1sz6U/6T6p0GA1T2T9pn5k+pDPeV/L98YjiZ83n1Kb5CFwrtSersmVV3tzb9Swj9kyj/AOzCiTlkqQtCdUjr4Mfp005ObN3yfSOlpvFNR+NgwQVlkH81Vkk3xudwxPRdxVyQPmuAAfLcACJxaKxXMdUbwT22HRJZU3IRCFaKsFW0uCSnMdzCXV65SEVJHMYlKNKOLOako1JB3MRpFlPUg+hpzKSTfE9EJ8yr6AsaNFweqE1iJ2ivvl0Cr5Tj/wBws+6r5hoeHocuGcmG5+sR15FZ++QxXEdJlwJjSojprdUgjNXmUXExaPo4+kd+k4nSiuO9LiumhqQs95SE+Yj9ITmw+WrjZpn4y2hnpijzGkkl5bim/TBWtr0XC8M+tfyrnfL3Gvvcw0jGNRpuHaFMrLziVoZY2jSM1jdUfBJDz1SpEqdUXZs/rJEg1POr8APFx/LZ3LyaoXXvZYeyM7btiFHJSjUZmLPjOQV0ovqKzDIjkpzcLjoZXMrLhPbWltt0uBnbUMlFc79omsSZUtx2j3DNVxDrOxloM9v0OCQAoACtyRpqDPXUJT4A+2wiFI3SuCtdWYBXgD4EIqQtc7CRo/VV6D6Hk/whlFbcfeS22m5mJCnqQU4lKKxpc/MFSVL1XnVMpanHqcdy5n8FCBrbMaa43IhMma3VKuRFxP4ifmIOTFqDdsxGV0F5SIhGYYW7+jpGxbJa7pyK+PbYaZjYRSKdKNLTlblKe5UNtX5E91JB9totI2TklrZ7fh3lJT6gpT8KEXTKo/tXfAQTBv1qp9Om9TT2uHypA9dK+ycSEp13OZ6EGdMbQ64Tiu6OlQkompfU5wVIs0HVMQqPdxzilB3ElaIxW7tKmhKeVKNBGcSIO6v+tJvqZJTcM+BBFhDUdgAhR3UABQhPKCTzAACCGfEKVygACKlPYCbJVaR8GlDrWojcOsOtoLTafkAANEFrY91UxtBci2tS+6ImFJOlUFT7Jb+0UAADlaPjNbdo6vUz6Uj6tr/yOFQqj8pvZEWzb8AAAMoj5OhfaJIm1/0ead2p3Jzc/D2gAARIaY4a5a7+A4AABMo5gAAChP/Z</binary>
<binary id="2" content-type="image/jpeg">/9j/2wBDAAUDBAQEAwUEBAQFBQUGBwwIBwcHBw8LCwkMEQ8SEhEPERETFhwXExQaFRERGCEYGh0dHx8fExciJCIeJBweHx7/2wBDAQUFBQcGBw4ICA4eFBEUHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh7/wAARCACoAPoDASIAAhEBAxEB/8QAHAAAAQUBAQEAAAAAAAAAAAAABAACAwUGBwEI/8QAPhAAAQMDAgQEBQIFAgMJAAAAAQACAwQFERIhBhMiMRQyQVEHI0JSYWJxFTNygZEkUxaCkjQ1RIOhorHS8P/EABkBAAMBAQEAAAAAAAAAAAAAAAECAwAEBf/EACIRAQACAwACAwEBAQEAAAAAAAABAgMREiExBBNBIkJRI//aAAwDAQACEQMRAD8A51GpWnCgicpdYXmxtyTCXXhLWhy9eF+FuS8iNQTmubhAmQpCbHqtw1qjg4ZXuvCBEy8dMVuSehM0u6EnlymPl90NI/J2QnwyR0myj1AqNzj6qNzj6IQyZz1HI4FR6neqTs47LMQcfRKKRwcd1GDul6qjVW9HNghXlFOMBZalkOVa0tQRhJarXq1MEgKIY5UlHU9lYxTZUOEbV0NO68GyhbIfdO1pP0DZyShXkA7qeR+UHUFU1oEcrwFX1Ug3U87iFW1Dney0b2pWoSrOSVWzN6juj5j7hBTAK0TMniNApWDvlQ42wiZ27IfceiOhhC9pXn9lN39EtITeTdNO1+FK12UPhPa7CpOltJnKJ7ivDJleHdBtvdWVG8FNLsFRyy4QJKTUQEx82FDzSUyRwwjpKyV0meyjc7PY5KbSxSynLeyvrXbaZmJJTkpowWsPIG2WmruEgjaHMz2JC11g+GtbXS6ZamNjf3RVBVQwBhbFj8q7td/gikfpn3HplddPjVUrjrC4ofhlw/RwuluLnTfjVkFWv/DnBwp2wm2QPAGG47oWe9U09ODC9gd/VnKoai/RQSEtfzXk7tZ6Kv1RBuajrpwlwjJJg2t+R2DSs3c+B+GuXIyETUtQ7y6zsFfUHEUAmzNA5suOjWUW9zLkdZhaZD2OeyT6oPzVy258G3CgidNATPEBuQN1RtMkDtEjXNf+QuzTeMotstcA7dp7FUl+4Wku8fiYQxsnfSB3Ucvx/wBgnLntPVkO37q3pasOaN1RXClqaCqfBUxljgV7SVDhgE7BcN6/kp2q1MUrnKXUfdVVPUFFNmJUeUORWVBMV6ZNlBK5BogLO4oKoJRUzgUJOUYPAGYlCzZRU3dDS7+irAhZTshnO3RkjMjshJI0QMXuE3BC9ym0zQuJSaU7AK804TuqXoXpTcpErbTkyQZQ0rUWRlMkatLBMEhNDMu7EqbCMoqfWOYcYCpip1YIr09iZyYwAUTHU46deG+qHq26dJJ0NIzq91A+Rr4unbC79Kb2say8AUxjp43AN7vTLJPLJM6V8hdt6qolke1mkEJsdXMwYyAT9qxm9qLhmlEHMeCfrYEPSSxxtLRLzHu+4brIU1wmjbl9Q/8AGSoqqqqCHVccrvbZHoG7FXFPGRgtlj7b9/yn2q6VlPOdUupn4d3WHtd2mbIGzN1ZGdQV7QXKOV3Tpa4nYOCXYtzVXJ72O6tz2BVxw1cG1E7YKjADQOpvosZBOJG5lG+cbKzt3+mma6ElnNcAQVvP4P6v/iHw3SVtO6eJg142cB3XHK2lloauSCRh1N7flfSlNHFW2vw0jfmBi458RraymuY1OxnsVw56bLkjUMjTS6UdDUZKrXN0lPieuXW3NK7jlBTZ3ZCDhkOF7LMpTBeUcvdRhmpSEZSY3dAyB8GVG6m27KxDAUuW3KSb6CVPLTn2Qk1P+FoXwNIQs9MMHZCuUrOSRAEpnLVrPTd8BD+Gd7LorY24WDSUiSSkxe9iujTpkgCkUtSRykmSPQU14ynaHvPkUrqCrDOYKacx/doTRDAizf8AdWFK+KOHlk90G8aB1A5/Ka9+G5xuur49TV8G11Q6TS0+ibKzTSgRHAO7iUIx5km0jcko6e4Wq30vKrYpHz/Sz3XSbSsqKuIMDchxG2pBurWsYSrKTiO3xtz/AAhn7EISp4i4dqi5z6ExyNHYdil6PyE8Sw76Q39ynx1jg8NY3UT9A7KvqaqlfWB8OTCN8YUw4miotQp6Jj5PR7gk6DldWumqamYMp6Oo1k7jHZX9JZb3TOkmq7ZO2LHoM4/KxFNxldnOyycRZ+3ZXti46vtJXslFz8XHH5oXnOr8JZyH5aihJjm8NvrZ97/MtDZakyOGfof5XIAwUd3t38c4e3jZ/Np/rpnf/VHW2M9EmN2rRY2nWLDVFlIyMyZDN3/0rJ/FygbU0zZYI8ub1t/pR1BLgU36/oZ9Sg49ucMNfQUc3+3/APmpZjbTX+dObWLhW6XoioZy6anY/rmmfpWsqfhxZKOn503F9HEcdpDpa9y5px1xLxFBcpqegM3Kj/lgeVjVzC8XW6XE4uFRNJ/WfIpTix19px8ertV1tT7ZMY2zCUeZhHld/SqwPd2Kqvhnd/H2SWy19Rmrpv8As5P1t+1Ws7HMlwubJTekMlOYMMjvdSxPyd0NndPa/BUJjwksWkH0UrGA+iDil2CLifkDdc1phO20oYMdkySMFvlUw7d07CnE6knlVTQfhRcj8K2ezV6KLkqsXbcqJjT3Kdp1L0FPa4dl6r0EZa4dgvN0T6JmAN0PTKy8XcWSi8ZpD5NW2payx/GN81rZDPGIHNjwC0bFcl+IVY59fBTE9A3cz3TeHbe+slAbszzafYLpxXmsK1o2PEV+N0q/EnSwk747lOnLWxNla8k6eyzzeW+tqYIussGyvYC50TC5ukaAM5VovuCzTyjoWiGSSpL8iIbavqKprzeOVG+Ux662U7afpCOu9aae3vjA3eqmyx0XPNTdBIeXjmiPzHPZgU7WUqpK6W4uGZBoH2BBcz8LdXniOeg/08HDlFRwf7Z08z/mWVqp6KuJ+R4Sb/2vSyyBrnOjDmoWYlzvwEVSjMbgdtOyVE1vPc+UDlRblAB1l4fuVzYHQ0o0ffK/Q0/5VnceELpbIhWGmc2PGTNTP5gb/YKmrauaoBe+qe7G4DHYa1n24RVivdTa2Gpo6qp5uc5e7MRb9uCj7GGn+GHGVbab5E2f5sMpwf1tXernb4XUIrLfIGRyMy39K+aLhRzi4h3gvC+I+exn2OK738OL1zeFqeB28nbWUilWjssD3GFz3cx8arfiZSmsvVJK0ay1jJc/pPdXtsa2Cflsdh7ln/iP/EqO4Wu5f+G8K6mqtH60trHrVxbja4T2X4g1hzzGhzTp/SeyN4v4btd94Zi4jsnysfzYx96qfib87iB5HViFnX790Z8Fb7DR3uXhu6/93XP5Yz9Ev0uWpLXhz+119TZr7T1Te8UmCuuGq1NBPXzPmN0rI/Fbg6fh/iGaJw6TJstJaaIx2KAkF/R5ls1f5cOW38lUSaTgFQCc6sJ0mztwhpCA7K5NOWbDo6ndGQT5Co2yboynm0juo2xlnyv4Jc+iJY/8Kngl/KOgkyO65pxpj2BpPUpwyFU9RWafIhv4jMvX+N8SIr5V+rYTsvF447pj3bLOtIHOHqvXECMvYP6kO1/plSROP9kK+Ac14vn59+LtmgbY9VeW2obbLHLUtGlzm6WuKfxnaIhVxVcbdIcMu/KreKPk2ajiZu1xzhdUa4Wpbcn8NTuNbI9zslzd/wArUtk5dIwu8zjgZWO4Pj5l9p2yPwwncLTXedraqRjDpbE7pahiUuGuDS+TDvtUP8L5ttlIn5Vwin58f2/pUvPD28x/2oW41YnDHGTQ5uycqjuU1TXVT6iumf4pzi6Yy98++UJgzVIEI/8AMRlVVzxl7C7mBu6ubBapbpUjxkwii0f9DUvsFTT0kpJLS1wJXstGG5Y93LY4dwF1qzcN0jDoFqcWDs8+oV4/hQzRwOgtlP4bB2cNyrfWn04I2hfE4PjqYntxvGRuiKVtJTlr6l7ZN88gDI/wtVeOG4Lm6aWy0sgLD1Ux6XN/ZZia03ClZKaeKTUzzNlbh7f2Ur1O2VpqortTVE1yIbIG9GdlvODYeXZsMIILsjC4xZ6x8mBJKIhq3bKMLq1prH0tngbHI1rnjUDGprVlror0I6x721Aa5nunXXiJlXDTQV8La5k5w6N57t9ly26XNzLg978ta7uvaG8xSVFvqnvcI4ZsBjjuW/ckt6PS39AvivBBDxbL4ESik5bf5nm/pWHYSy8wvhzsc/0LsDbVwzdeLXVF6vAnoScNZEcOIWQ+I1Pw/a7rUwcNOkdEBmEy74KXFG58my2mI1C/4v4jouJG20TzA1cQYP1dKPm58dogj62dPlWA+H9nm8R/F7l/Qxn3OXRa6sbURsiazRobjPstmt4edlt6UE4yh5WeiPnjyc4UErNlyw5AgjwcBTMj37JzWYOSntbkoWY5rnswe+UbJJyqfLShnRvMbWsGcJzY3zTsjzs3zLs+Nh3/AFZbHi6ECPNNt38znJwtrsd3q2oIIIHa3t2Cn57PuXc6o8MY+VNdMA3coWSXCFnmOF5/OnOKNQMlTU0/UqQzHV3RtLLtlNFWWV+j8RbtHn6Fg4iytBoamXS5p+XlbgP1RubjusxeLM6aQSUzNMrO2FXHZWttLul4Iq6EUldDUw1X99OhUN7quXc54/1p8DbryjG2WXtsw9gqGsE7KpzJpC9/qPRaKWdHULqlmLmYJ7ptVCJHD5unH3eqhtmC1uDnPmR8tG6V2zTkeXV6p+U0Viszp6kyxPfNUA6Wtd/Lj/UfytXfYbbw9Z4Inlkkodre5uxkd7hX/AlrZR2t7pKUtllf8yR3bV+n8KG/8I0VdOamat8Q6N2RHLsHH2VatarLWb4l8ROkAgp9cUfaWSNWN348+IEsI8OzmQyfVHGia/hy4VTWU0FNS0sAHlB8yPslCLXTR0VbdaSL7Pr/AOVC0E2xXDdZxY6+xmSCqNRzNTQNg78ldjHBlbc7bVXSppo21zm5zBs8/us3T1dvbIIKev6gMvkfs5h/C3HD/EzIAzm1T5Y2t0l/Yu/ZRyX59L48XTjlTw/xFQ3Tk1tKYYs6+ZURdOlX45sQxys4+zy/uxdv4kraa58OSkhpk8P0fc38rhFBXwMraiMdLT7Ja22a1dK3iSNktKTHnBHmWKa2qZA5sche1p6gthXVAloqqLUATuxqz9ri5sZka8Ne04e0+qp+If6aLgbhCW72+Wup7jFUSZw2KR2lzFLdbBR2+pDK+rMsjdzDB1OKsOH6C2uGfDGN/wBzH4Vw+008B1Mjyfc/UpW/842GbNtQ0IqZNoouXF9GtnlViAQ3dT5TJRhuy8+09PPnLFvSBzNRySouXu5EloBySnwlgflzfNshuSbVrmOxhOgj3wUU5sbJHNJ27ptKw1NTpBwweq68ODr+pdGPFsfS07jTvfpw0dkCHsp353yrapuNPFTGFgw1g7+6zNRcQ+Rzyzq+kLu3p21roTXXiRsRDnb9gFUeMrDuJSn08Wt7ppjqB9PZT6oRtywgZVSyAoWeQYUkiDqAVFzmE9WUbTSbYQLVLE7SVmXFO/UC0+iklgLi10Y0yfS5CUZOpXEOOWM7qW+CKmvZcJIjG+pjhi+p4G6yF38PASyGcSvH+StbfXPfkd/1e6xd4Y9ucbn7fdXpNv8AqlbbK0VTYZWlwIaHbBammmjN5pH7Pa5wJBWLhje3BeVZUlQ7IdnDm9iqXlWsO6T3cR07WRMiIaPKs1c+IZGMMZZEWudktVLQ1U1bRsMbhzQ3c57qvmhu75nFlI149yo2s6KVW818LfoLNH0tKo624vkLg3JY7ctPcO91NRWe/wBRK88jlA+pblaC38BmaFouF7EBduRoS9D9cT6ZGOpqIathEYOdiHHLnBaPh+4VrqmKgD3aHv6Y5O7FtuH/AIf8Ilss9RXVBlYMtDd3FbWxWLhK0yQT0lH4ipcMl02+pRvbbopjUNVPNbeHphNH82Snd0Li9NU1DaosiGgk75XW/iZWfJllG0knQ4fpXKYpOV4iWQKuOHPln0idUBtTLG/BLm7O9lT2mr5M0rJSDrdsVWVtdM6qlIyPx+FDTzaST3XR+Of/AE6RZ7jl7dW7h6rb26qhrIOVnL8Li1vrZCNMcmJPZbXha6OjewSnS/tlGad0Jaepa6riEZ7oZx2wrKRraim5jRuBnKq5XaT2Xl5sfFnBkrqxvc59EpHacfhO0nl6vROp6Y1E3foAQxY7WsFKdSB0vnBIB3OERI+O3UhY06pXKW4OZRQaYxlyojLJLqd5nn3Xr1pzXl30rzB08j5JRl2Wu9PZOkhj0dOC73Qs8nLdpA6z3Qr6t7SdIyEqqaonETtGf7IU1js+UoGep68uyCmeL/ZKy1ljdjZAzQFaB8OB5EPJTA/QodOdRCBPih3Vi6m0uwApY6cN7brRaWnUGUcJb6bqyjb8vtjC9p4TjOF7Wu5NMXZ3KWIm1k9xtR3h7Rk57eiydY8Syl+MkK+uLy4nbc91TvjAk7bLu5/jStPYSRumN2UK55Y9rx6Iqrfl+PRBTuw/QlkzR8OXYRVDCS1ufMtQ+7tLy9r2HHlXL4pXNeMEI6GrcTpL8YUZqpW3Lfs4gmYSYu3unwX6fmFzXkux6+ixcVziEfKzhzRv+FL4zQ1pa47n/wBFG8OquX/je096q+VEBIAXnYN7lX0PELo+XG1+A3sXHsVzKeu0Sw8twPT06fReUldUCraZJCWZ+orUxw181/xpONL++rmjY2XOOk4WVvNfyrcYdRzJ3UFe/TXyh0meV1qjutW+eXGRpHZXq5rW6BvOqQvXsWRvlMccZT4t4yFQoyN2AB3c3s73WlsVcS4RSbkdlko5C0j2CtLdL85uk4PfPut+Fdj4crXyUnLc7I91LWx9YwNj3WRs1dKxrMnS3/5WujqRU0ojOMuGzvZTzYPsqlkxdG24PmqDBGOj6gFZV8sdHGIosEoa2QSUNM55eA4+Zyr6uq5shMfUPVxRxYuIVx44qButS6R7jjJQtA1kTDNUdKKeyMZeXbflV1bK150A5H4TzKn6iq5qeRxEQIP3ICQiKM9Wooh7W4wDhDvje92SzDQlMCkY+TDi3DU3kt+0o8skcdxhvom8l/5/wsVrcR+mVHIwHstq/huFwwCEDU8LvaSWuyl+naPLJGAevqpI6bG6taq01EB3blMjpZMdUZUrY7QW1UcDGoS7xt5O7dlaMY1qrL9JmMtap463i/lKK+WMuD2iRx9B2VK17jref7KzujZHZACrDE8R6AcZXf1406NBH9RJ9kBO7rJVhO4M14QL2A7lBgx9161yn5fSoWM6kpzskO1IiORzwATsvBDrj0+qiGYX6XpbQI1j5YzgO2U0VSWxlh3UMjGvpw5jt1AZDGQO5StoTPLraVXTDfKIeVFUbt2WYO7svRgNSx0pm6eJBI0oumkc0oId9lMA8DZHbNvZZW1FMyMkFzPKAthZWyQYkLAQ7zArm3C8x8dC0ML3kbBq39ur2xyCObMbidw5PBLL2ukdO3S15az6lWVdRDTRkNaXHGyNp5o8HJyT5gqa9ioL8QRfLPqtb0esqirqampe4B2lvsmxRSNc3qOPVWUVHExmqd2PyvSI3ODYh0+6n+H0i5ADdbiCF54iNrS1jdZT5XRRNwXEt9kPtK7TGzQPdYTHyad3f4TfEj7giaW2zTPLWnUPUlHfwSP1kasV0xtw0NVnRVPOiSSXRCKsuWGndCxiJw3SSWgQstobI0uiWdu1tna4g+iSSWRlmqyEjV0rP1bXDV0JJKUGUdYDq6u6jjjBb19kkkSomHSMKJww7KSSEmFRfQnVsXMhSSQsMIqd3yyhZHfMKSSQXmpeakkkGRleJJKhXsexRTH7YSSQlk1LI+KYSMeY8fUPRaGluv8AvTxVfM/6mJJJxhc2u4GOaMxy/Lf0viWhirPrZoez6kklSETKiCaoGuP+T9SHbE4HSzt6JJKWVeqZlqZKMSd0M22vpZ8jypJJGxrWOZjeiJzSPwpNQ9ikkiL/2Q==</binary>
</FictionBook>