Mroczne Materie II

Z angielskiego prze�o�y�a Ewa Wojtczak

Will ci�gn�� matk� za r�k� i m�wi�:

��Chod�, no chod��

Matka jednak oci�ga�a si�. Wci�� jeszcze si� ba�a. Ch�opiec spojrza� w g�r� i w d� w�skiej, stromej uliczki o�wietlonej zachodz�cym s�o�cem. Przed ka�dym domem znajdowa� si� male�ki ogr�dek i �ywop�ot. W oknach budynk�w po jednej stronie ulicy odbija�o si� s�o�ce, druga strona pozostawa�a zacieniona. Mieli ma�o czasu. Wi�kszo�� mieszka�c�w jad�a kolacj�, ale za chwil� z dom�w wybiegn� dzieci, kt�re b�d� si� gapi�, komentowa� i robi� uwagi. Ka�da chwila zw�oki przybli�a�a niebezpiecze�stwo, tote� Will usilnie stara� si� przekona� matk�.

��Mamo, wejd�my i porozmawiajmy z pani� Cooper � powiedzia�. � Zobacz, jeste�my ju� prawie na miejscu.

��Z pani� Cooper? � zapyta�a niepewnie kobieta. Jej syn, nie czekaj�c, nacisn�� dzwonek. Aby to zrobi�, musia� postawi� torb�, poniewa� drug� r�k� nadal �ciska� d�o� matki. Will mia� ju� dwana�cie lat, tote� czu� si� troch� nieswojo, trzymaj�c matk� za r�k�, wiedzia� jednak, co si� zdarzy, je�li j� pu�ci.

Drzwi otworzy�y si� i w progu stan�a przygarbiona posta� starszej pani � nauczycielki gry na pianinie. Tak jak Will pami�ta�, pachnia�a lawendow� wod� toaletow�.

��A kt� to? William? � spyta�a staruszka. � Nie widzia�am ci� od lat. Czego sobie �yczysz, m�j drogi?

��Chcieliby�my wej��. Przyprowadzi�em mam� � odpar� twardo.

Pani Cooper popatrzy�a na rozczochran� kobiet� o niepewnym p�u�miechu na twarzy, potem na ch�opca o dzikim, smutnym spojrzeniu, mocno zaci�ni�tych ustach i wydatnej dolnej szcz�ce. Zauwa�y�a, �e pani Parry, matka Willa, ma pomalowane tylko jedno oko; najwyra�niej nie dostrzeg�a tego ani ona, ani jej syn. Staruszka dosz�a do wniosku, �e co� musi by� nie w porz�dku.

��No c� � zacz�a i odsun�a si� na bok, aby zrobi� dziwnej parze miejsce w w�skim korytarzu.

Will spojrza� w g�r� i w d� ulicy, p�niej zamkn�� drzwi, a pani Cooper dostrzeg�a, �e kobieta kurczowo trzyma r�k� syna i �e ch�opiec z wielk� czu�o�ci� prowadzi matk� do salonu, w kt�rym sta�o pianino (by� to jedyny znany ch�opcu pok�j w tym domu). Nie umkn�o uwagi nauczycielki, �e ubranie pani Parry nieco pachnie st�chlizn�, jak gdyby po wypraniu zbyt d�ugo le�a�o w pralce. Matka i syn byli do siebie bardzo podobni, zw�aszcza gdy tak siedzieli obok siebie na sofie o�wietleni zachodz�cym s�o�cem � oboje mieli wystaj�ce ko�ci policzkowe, du�e oczy i proste, czarne brwi.

��O co chodzi, Williamie? � spyta�a staruszka. � Co si� sta�o?

��Moja mama musi gdzie� si� zatrzyma� na par� dni � odpar�. � W tej chwili trudno by�oby mi zadba� o ni� w domu� Nie chc� przez to powiedzie�, �e jest chora, jest tylko troch� zak�opotana i zaniepokojona. Nie wymaga szczeg�lnej opieki, potrzebuje po prostu towarzystwa �yczliwej osoby i dlatego pomy�la�em o pani.

Matka obrzuci�a syna b��dnym spojrzeniem. Nauczycielka dostrzeg�a siniak na jej policzku. Will ci�gle patrzy� na pani� Cooper z rozpacz� w oczach.

��Nie jest wymagaj�ca � kontynuowa�. � Przynios�em kilka paczek z jedzeniem. Wystarczy, by przetrwa�. Pani r�wnie� mo�e z nich korzysta�. Mama nie b�dzie mia�a nic przeciwko temu.

��Ale� Nie wiem, czy powinnam� Czy twoja mama nie potrzebuje lekarza?

��Nie! Nie jest chora.

��Jednak� musi by� kto�, kto m�g�by� To znaczy, s�siad albo kto� z rodziny�

��Nie mamy rodziny. Jeste�my sami. S�siedzi s� zbyt zaj�ci.

��A pomoc spo�eczna? Nie chc� ci odmawia�, m�j drogi, lecz�

��Nie! Nie. Prosz� mi pom�c. Chwilowo nie mog� si� ni� zajmowa�, ale nie wyje�d�am na d�ugo. Jad� do� Musz� za�atwi� pewne sprawy. Wr�c� szybko i zabior� j� do domu, obiecuj�. To potrwa tylko kilka dni.

Matka patrzy�a na syna z wielk� ufno�ci�, a on u�miecha� si� do niej ze spokojem i mi�o�ci�. Pani Cooper nie potrafi�a mu odm�wi�.

��No dobrze � powiedzia�a, zwracaj�c si� do pani Parry. � Jestem pewna, �e przez kilka dni jako� sobie poradzimy. Zajmie pani pok�j mojej c�rki. Jest w Australii i przez jaki� czas nie b�dzie z niego korzysta�a.

��Dzi�kuj� pani � powiedzia� Will i natychmiast wsta�, jakby si� gdzie� bardzo spieszy�.

��Powiedz mi chocia�, dok�d si� wybierasz � poprosi�a pani Cooper.

��Zatrzymam si� u przyjaciela � odpar�. � B�d� cz�sto telefonowa�. Znam pani numer. Wszystko b�dzie dobrze.

Jego matka popatrzy�a na niego zdezorientowana. Ch�opiec pochyli� si� i niezdarnie j� poca�owa�.

��Nie martw si� � szepn��. � Pani Cooper zatroszczy si� o ciebie lepiej ni� ja. Naprawd�. Zadzwoni� jutro, to porozmawiamy.

U�ciskali si� czule, Will znowu poca�owa� matk�, po czym �agodnie zdj�� jej ramiona ze swojej szyi i ruszy� do frontowych drzwi. Pani Cooper widzia�a, �e jest zdenerwowany, poniewa� b�yszcza�y mu oczy, jednak w ostatniej chwili przypomnia� sobie o manierach, odwr�ci� si� i wyci�gn�� do niej r�k�.

��Do zobaczenia � powiedzia� � i bardzo dzi�kuj�.

��Williamie � rzuci�a szybko staruszka � szkoda, �e nie wyja�ni�e� mi, o co chodzi�

��To troch� skomplikowane � odpar� � ale jestem pewien, �e moja matka nie sprawi pani k�opotu.

Pani Cooper nie to mia�a na my�li, jednak ufa�a Willowi. Pomy�la�a, �e nigdy nie spotka�a tak zdeterminowanego dziecka.

Ch�opiec skierowa� si� do wyj�cia. G�ow� mia� ju� ca�kowicie zaprz�tni�t� pustym domem.

Will wraz z matk� mieszkali w nowoczesnym osiedlu, poprzecinanym ulicami i zabudowanym mniej wi�cej tuzinem identycznych dom�w; ich w�asny by� z pewno�ci� w najgorszym stanie. Ogr�d od frontu sta� si� obecnie poletkiem zachwaszczonej trawy. Matka Willa wprawdzie posadzi�a tego roku kilka krzew�w, ale do�� szybko usch�y, gdy� zapomnia�a je podlewa�. Kiedy Will skr�ci� za r�g, jego kotka Moxie wsta�a z ulubionego miejsca pod ci�gle jeszcze �ywym krzakiem hortensji, przeci�gn�a si�, podesz�a i powita�a swego m�odego pana subtelnym miauczeniem, po czym zacz�a ociera� si� �ebkiem o jego nog�.

Will podni�s� zwierz�tko z ziemi i szepn��:

��Wr�cili, Moxie? Widzia�a� ich?

W domu panowa�a cisza. Po drugiej stronie ulicy, korzystaj�c z ostatnich promieni s�o�ca, s�siad my� samoch�d, nie zwr�ci� jednak uwagi na Willa. Ch�opiec r�wnie� nie patrzy� na m�czyzn�; im mniej ludzi go zauwa�a�o, tym lepiej.

Trzymaj�c Moxie przy piersi, kluczem otworzy� drzwi i szybko wszed� do domu. Przez chwil� bardzo uwa�nie nas�uchiwa�, p�niej postawi� kotk� na ziemi. Dom by� pusty i pogr��ony w ciszy.

Will otworzy� puszk� z koci� karm� i postawi� na pod�odze w kuchni. Kiedy wr�c� tamci m�czy�ni? Nie spos�b by�o tego przewidzie�, lecz ch�opiec wiedzia�, �e musi dzia�a� szybko. Wszed� po schodach na pi�tro i zacz�� je przeszukiwa�.

Szuka� starej, sk�rzanej zielonej teczki na papiery. W ich nowoczesnym domu znajdowa�o si� zaskakuj�co wiele miejsc, w kt�rych mo�na by�o ukry� co� tak ma�ego; niepotrzebne by�y �adne skrytki ani rozleg�e piwnice. Will najpierw przetrz�sn�� sypialni� matki, zawstydzony, �e przegl�da szuflady z jej bielizn�, potem systematycznie przeszuka� pozosta�e pokoje, ��cznie z jego w�asnym. Moxie przysz�a zobaczy�, co robi. Dla towarzystwa usiad�a w pobli�u i rozpocz�a koci� toalet�.

Ch�opiec nie znalaz� teczki.

Tymczasem zrobi�o si� ciemno i poczu� g��d. Podgrza� sobie fasolk�, zrobi� grzank� i zjad� przy kuchennym stole, zastanawiaj�c si�, od kt�rego pomieszczenia rozpocz�� poszukiwania na parterze.

Gdy ko�czy� posi�ek, zadzwoni� telefon.

Will znieruchomia�, serce mu �omota�o. Liczy�. Dwadzie�cia sze�� dzwonk�w, wreszcie cisza. W�o�y� talerz do zlewu i zabra� si� do pracy.

Cztery godziny p�niej wci�� jeszcze szuka� teczki z zielonej sk�ry. By�o wp� do drugiej w nocy. Wyczerpany, po�o�y� si� na ��ku w ubraniu i natychmiast zasn��. We �nie czu� nat�ok my�li, widzia� nieszcz�liw� i przera�on� twarz matki, kt�ra stale si� od niego oddala�a.

Mimo i� przespa� niemal trzy godziny, wydawa�o mu si�, �e obudzi� si� po zaledwie kilku minutach. Od razu u�wiadomi� sobie dwie sprawy.

Po pierwsze, wiedzia� ju�, gdzie le�y teczka. Po drugie, by� przekonany, �e przed domem przy kuchennych drzwiach stoj� tamci m�czy�ni.

Ch�opiec podni�s� Moxie i �agodnie uciszy� protest rozespanego zwierz�tka. Potem opu�ci� nogi z ��ka i w�o�y� buty, z ca�ych si� wyt�a� s�uch, aby wy�apa� dochodz�ce z do�u d�wi�ki; by�y bardzo ciche � podnoszenie i odstawianie krzes�a, kr�tki szept, skrzypni�cie pod�ogi.

Poruszaj�c si� jak najciszej, Will opu�ci� sypialni� i poszed� na palcach do pokoju znajduj�cego si� najbli�ej schod�w. W widmowo szarym �wietle przed�witu ch�opiec dostrzeg� star� maszyn� do szycia. Przeszuka� dok�adnie to pomieszczenie zaledwie kilka godzin temu, ale zapomnia� o przegr�dce przy bocznej �ciance maszyny, gdzie matka przechowywa�a wszystkie wykroje i szpulki z ni�mi.

Delikatnie obmacywa� �ciank�, przez ca�y czas nas�uchuj�c odg�os�w z do�u. M�czy�ni chodzili po pokojach; Will dostrzeg� przy�mione migotanie �wiat�a przy framudze drzwi, kt�re mog�a rzuca� latarka.

Wreszcie znalaz� zapadk� przegr�dki i otworzy� j�. Wewn�trz, dok�adnie tak, jak si� spodziewa�, znajdowa�a si� sk�rzana teczka na papiery.

Zastanowi� si�, co robi� dalej.

Teraz musia� czeka�. Przykucn�� w p�mroku, serce t�uk�o mu si� w piersi, skupi� si� i s�ucha�.

Dwaj m�czy�ni byli w korytarzu. Will us�ysza�, jak jeden z nich m�wi cicho:

��Chod�my. Na ulicy jest ju� mleczarz. S�ysz� go.

��Tu tego nie ma � odpar� drugi g�os. � Musimy sprawdzi� na g�rze.

��Szybko. Nie ma na co czeka�.

Will znieruchomia�, kiedy us�ysza� ciche skrzypni�cie na szczycie schod�w. M�czyzna zachowywa� si� bardzo cicho, ale nie spodziewa� si�, �e ostatni stopie� zaskrzypi. Przez chwil� nic si� nie dzia�o, po czym bardzo s�aby snop �wiat�a latarki przesun�� si� po pod�odze przed drzwiami: Will zauwa�y� go przez szpar�.

Nagle drzwi zacz�y si� otwiera�. Ch�opiec odczeka�, a� m�czyzna stanie w progu, nast�pnie wypad� z ciemno�ci i z furi� uderzy� intruza w brzuch.

�aden z nich jednak nie dostrzeg� kotki.

W momencie gdy m�czyzna znalaz� si� na najwy�szym stopniu schod�w, Moxie wysz�a cicho z sypialni i z podniesionym ogonem zatrzyma�a si� tu� za nogami m�czyzny, prawdopodobnie pragn�c si� o nie otrze�. Napastnik pewnie poradzi�by sobie z Willem, poniewa� by� silny, wysportowany i mia� dobry refleks, ale gdy pr�bowa� si� cofn��, potkn�� si� o kotk�. Gwa�townie �api�c powietrze, upad� na plecy, sturla� si� po schodach i uderzy� g�ow� w stoj�cy w korytarzu st�.

Will us�ysza� trzask, lecz nie zatrzyma� si�, aby sprawdzi�, co go spowodowa�o: zjecha� po por�czy, ponad cia�em m�czyzny, kt�re le�a�o w nienaturalnej pozycji u podn�a schod�w, chwyci� ze sto�u postrz�pion� siatk� na zakupy i wybieg� przez frontowe drzwi, nie patrz�c na drugiego m�czyzn�, kt�ry w�a�nie pojawi� si� w drzwiach salonu.

Mimo strachu i po�piechu Will zastanowi� si�, dlaczego drugi m�czyzna nie krzykn�� ani za nim nie pobieg�. Przecie� z �atwo�ci� by go dogoni�. Tacy jak on dysponowali samochodami i telefonami kom�rkowymi. Tak czy owak, jedynym wyj�ciem by�a ucieczka.

Spostrzeg� mleczarza, kt�ry wje�d�a� na ulic�. W promykach �witu �wiate�ka jego elektrycznego w�zka by�y ledwie widoczne. Will przeskoczy� przez p�ot do s�siedniego ogrodu, przebieg� dr�k� obok domu, pokona� mur nast�pnego ogrodu, potem mokry od rosy trawnik, �ywop�ot, pl�tanin� krzew�w i drzew mi�dzy osiedlem a g��wn� ulic�. Tam wczo�ga� si� pod krzaki i po�o�y�. Przez d�ug� chwil� le�a�, dysz�c i dr��c. By�a zbyt wczesna pora, aby wyj�� na miasto. Musia� poczeka�, a� zaczn� si� godziny szczytu.

Ci�gle pami�ta� trzask, kt�ry rozleg� si�, kiedy napastnik uderzy� g�ow� w st�. Jak dziwacznie m�czy�nie przekrzywi�a si� szyja, a jak dziwnie wygl�da�y ko�czyny� Napastnik zapewne nie �y�! Zabi� go on, Will.

Ch�opiec wiedzia�, �e musi zapomnie� o tym zdarzeniu. Mia� do przemy�lenia wystarczaj�co du�o innych spraw. Na przyk�ad, czy mama b�dzie naprawd� bezpieczna u pani Cooper? Staruszka chyba nikomu nie powie, prawda? Nawet je�li Will, mimo obietnicy, nie wr�ci? Teraz ju� przecie� nie m�g� wr�ci�, teraz, gdy zabi� cz�owieka!

A co z Moxie? Kto j� nakarmi? Czy b�dzie si� o nich martwi�a? Czy spr�buje ich odszuka�?

Z ka�d� minut� robi�o si� ja�niej, tote� Will postanowi� przejrze� siatk� na zakupy. Znalaz� w niej portmonetk� matki, ostatni list od prawnika, map� samochodow� po�udniowej Anglii, czekoladowe batoniki, past� do z�b�w, skarpetki i slipki. No i oczywi�cie teczk� z zielonej sk�ry.

Mia� wszystko i dzia�a� zgodnie z planem. Tyle, �e nigdy nie zamierza� nikogo zabija�.

W wieku siedmiu lat Will u�wiadomi� sobie, �e jego matka r�ni si� od innych ludzi i �e musi si� ni� opiekowa�. Byli w�wczas w supermarkecie i grali w pewn� gr�: wolno im by�o w�o�y� jaki� towar do koszyka tylko wtedy, gdy nikt nie patrzy�. Ch�opiec rozgl�da� si� wok� i w odpowiednim momencie szepta�: �Teraz�, a w�wczas matka chwyta�a z p�ki puszk� albo karton i delikatnie k�ad�a do koszyka. Zgodnie z zasadami zabawy, rzeczy w koszyku stawa�y si� bezpiecznie niewidzialne.

Gra bardzo si� podoba�a Willowi. Trwa�a do�� d�ugo, poniewa� by� sobotni poranek i w sklepie znajdowa�o si� mn�stwo klient�w. Ch�opiec i jego matka dobrze sobie radzili i razem dzia�ali bardzo skutecznie. Darzyli si� bezgranicznym zaufaniem. Will bardzo kocha� matk� i cz�sto jej o tym m�wi�, podobnie jak ona jemu.

Wreszcie podeszli do kasy. Ch�opiec by� podniecony i szcz�liwy, poniewa� ju� prawie wygrali. Kiedy matka nie mog�a znale�� portmonetki, uwa�a�, �e nadal si� bawi�, nawet gdy powiedzia�a, �e chyba okradli j� wrogowie. Jednak Will zm�czy� si� ju� i zg�odnia�, a dobry nastr�j matki prysn�� � wygl�da�a wr�cz na przera�on�. Wr�cili mi�dzy rz�dy p�ek i odk�adali towary na miejsce. Od tej chwili musieli by� jeszcze ostro�niejsi, poniewa� wrogowie mieli karty kredytowe matki, kt�re zdobyli wraz z portmonetk��

Ch�opiec zacz�� si� ba�. Zrozumia�, �e matka post�pi�a bardzo sprytnie, poniewa� nie chc�c przestraszy� syna, wymy�li�a t� gr�. Will odgad� to, postanowi� jednak ukry� przera�enie.

Aby nie martwi� matki, udawa� wi�c, �e nadal gra. Poszli do domu bez zakup�w, ale bezpieczni; wrogowie nie mogli im zagrozi�. A p�niej ch�opiec znalaz� portmonetk� na stole w korytarzu. W poniedzia�ek poszli do banku, zamkn�li konto matki i otworzyli drugie w innym miejscu, ot tak, dla pewno�ci. W ten spos�b za�egnali gro��ce im �niebezpiecze�stwo�.

Podczas nast�pnych kilku miesi�cy Will zacz�� sobie jednak � powoli i niech�tnie � zdawa� spraw� z tego, �e wrogowie jego matki nie istniej� w �wiecie realnym, ale jedynie w jej umy�le. Fakt ten wszak�e nie czyni� ich ani troch� mniej prawdziwymi, przera�aj�cymi czy niebezpiecznymi. Ch�opiec wiedzia�, �e musi j� chroni� z jeszcze wi�ksz� trosk�. Zreszt�, od tamtego dnia w supermarkecie, kiedy postanowi� udawa�, aby nie niepokoi� matki, stale by� w pogotowiu, wyczulony na jej l�ki. Kocha� j� tak bardzo, �e bez wahania po�wi�ci�by �ycie, gdyby od tego zale�a�o jej bezpiecze�stwo.

Ojciec Willa znikn�� przed wieloma laty, gdy jego syn by� jeszcze zbyt ma�y, by go zapami�ta�. Ch�opiec bardzo by� go ciekaw, zadr�cza� wi�c stale matk� pytaniami; na wi�kszo�� z nich biedna kobieta niestety nie potrafi�a odpowiedzie�.

�By� bogaty?�. �Dok�d wyjecha�?�. �Dlaczego odszed�?�. �Umar�?�. �Wr�ci?�. �Jaki by�?�.

Jedynie na to ostatnie pytanie umia�a mu odpowiedzie�. John Parry by� przystojnym m�czyzn�, odwa�nym i zdolnym oficerem Marynarki Kr�lewskiej, kt�ry porzuci� wojsko, zosta� odkrywc� i zacz�� organizowa� ekspedycje w odleg�e zak�tki �wiata. Willa te informacje g��boko poruszy�y. Jaki� ojciec m�g� by� bardziej ekscytuj�cy ni� odkrywca? Od tej pory ch�opiec we wszystkich zabawach wyobra�a� sobie niewidzialnego towarzysza � wraz z ojcem przedzierali si� przez d�ungl�, przys�aniaj�c oczy, spogl�dali z pok�adu szkunera na sztormowe morza, przy�wiecaj�c sobie pochodniami, odszyfrowywali tajemnicze inskrypcje w jaskiniach, gdzie roi�o si� od nietoperzy� Byli najlepszymi przyjaci�mi, wielokrotnie ratowali sobie �ycie, �miali si� i d�ugo w noc rozmawiali przy ognisku.

Jednak wraz z wiekiem w Willu zacz�y si� rodzi� w�tpliwo�ci. Zastanawia� si�, dlaczego w domu nie by�o �adnych fotografii ojca z dalekich l�d�w i m�rz, ani z arktycznych g�r (w towarzystwie m�czyzn o zaszronionych brodach), ani z poro�ni�tych pn�czem ruin w d�ungli? Czy�by nie przetrwa�y �adne trofea albo osobliwo�ci? Przecie� musia� je przywozi� do domu? Czy nic nie pisano o nim w ksi��kach?

Matka Willa nie wiedzia�a. Powiedzia�a jednak synowi co�, co mocno mu si� wry�o w pami��: � Pewnego dnia p�jdziesz w �lady ojca. B�dziesz tak�e wspania�ym cz�owiekiem. W�o�ysz jego p�aszcz�

I chocia� ch�opiec zupe�nie nie rozumia� jej s��w, odni�s� wra�enie, �e chwyta ich sens. Poczu� dum�, a my�l, �e ma przed sob� cel, podnios�a go na duchu. Marzy�, �e wszystkie jego zabawy zmieni� si� w prawdziwe wyzwania. Oka�e si�, �e ojciec �yje, zagubiony gdzie� w dziczy, i on, Will, uratuje go, a nast�pnie okryje swe cia�o jego p�aszczem� S�dzi�, �e dla takiego wspania�ego celu warto znosi� wszelkie trudy �ycia.

Z tego powodu nikomu nie powiedzia� o problemach matki. Czasami zreszt� bywa�a spokojna i pewna siebie, a w�wczas syn uczy� si� od niej, jak robi� zakupy, gotowa� i sprz�ta� dom, aby m�g� wype�nia� te obowi�zki w chwilach, gdy matka by�a dziwnie zagubiona lub przera�ona. Nauczy� si� te� specyficznego zachowania, dzi�ki kt�remu pozostawa� niezauwa�ony w szkole i nie przyci�ga� uwagi s�siad�w, nawet kiedy matka popada�a w stan takiego strachu i szale�stwa, �e ledwie mog�a m�wi�. Ch�opiec bowiem najbardziej ze wszystkiego obawia� si�, �e w�adze dowiedz� si� o stanie biednej kobiety, zabior� j� i umieszcz� w jakim� zak�adzie w�r�d obcych ludzi. Potrafi� przezwyci�y� ka�d� trudno��, byle tylko nie dopu�ci� do takiej sytuacji. Szczeg�lnie, �e bywa�y chwile, kiedy czu�a si� szcz�liwa, �mia�a si� z w�asnych l�k�w i b�ogos�awi�a syna za czu�� opiek�, jak� j� otacza�; wtedy przepe�nia�a j� ogromna mi�o�� i s�odycz, a Will nie potrafi� sobie wymarzy� lepszej towarzyszki i nie pragn�� niczego wi�cej ni� tylko mieszka� z ni� samotnie do ko�ca �ycia.

Potem jednak przyszli ci m�czy�ni.

Nie byli z policji ani z pomocy spo�ecznej, nie byli te� przest�pcami � tak przynajmniej s�dzi� Will. Pr�bowa� si� ich pozby�, niestety, nie uda�o mu si�, nie powiedzieli mu zreszt�, czego chc�; rozmawiali jedynie z matk�, kt�ra by�a akurat wtedy w bardzo z�ym stanie.

Stoj�c za drzwiami, ch�opiec pods�ucha� rozmow�.

Us�ysza�, �e pytaj� o ojca, i poczu�, �e jego oddech staje si� szybszy.

Chcieli wiedzie�, dok�d wyjecha� John Parry, czy �ona otrzyma�a od niego jak�� przesy�k�, kiedy ostatnio si� kontaktowa� z rodzin� i czy wsp�pracowa� z obcymi ambasadami. Kolejne pytania coraz bardziej wyczerpywa�y matk�, tote� w ko�cu ch�opiec wbieg� do pokoju i kaza� natr�tom wyj��.

Wygl�da� na tak rozjuszonego, �e �aden z m�czyzn si� nie roze�mia�, chocia� Will by� tylko dzieckiem; bez problemu mogli go odepchn�� albo jedn� r�k� podnie�� z pod�ogi. Ch�opiec sta� nieustraszony, a jego gniew by� tak niepohamowany, �e m�czy�ni wyszli. Ich wizyta utwierdzi�a Willa w przekonaniu, �e ojciec ma k�opoty i tylko on, syn, mo�e mu pom�c. Jego zabawy nie by�y ju� dziecinne i bawi� si� rzadziej. Gra stawa�a si� prawd�, a ch�opiec musia� zas�u�y� na zaufanie ojca.

W kilka dni p�niej m�czy�ni wr�cili. Nalegali, �eby matka Willa odpowiedzia�a na ich pytania. Przyszli przed po�udniem, kiedy ch�opiec by� w szkole. Jeden z nich rozmawia� z ni� na dole, natomiast drugi przeszukiwa� w tym czasie sypialnie. Matka Willa nie mia�a poj�cia, co robi�. Na szcz�cie ch�opiec wr�ci� wcze�niej i przy�apa� ich na gor�cym uczynku. Po raz kolejny wybuchn�� gniewem, a oni jeszcze raz spokojnie odeszli.

Prawdopodobnie wiedzieli, �e Will � boj�c si� utraci� matk� � nie p�jdzie na policj�, w ka�dym razie stawali si� coraz bardziej natarczywi. W ko�cu w�amali si� do domu, kiedy ch�opiec poszed� po matk� do parku. Ich wizyty pogarsza�y jej stan i biedn� kobiet� zacz�a ogarnia� swego rodzaju obsesja � matka Willa uwa�a�a, �e musi dotkn�� ka�dej listewki we wszystkich �awkach stoj�cych wok� stawu. Aby straci� jak najmniej czasu, Will pomaga� jej w tym zadaniu. Podczas drogi powrotnej dostrzegli jeszcze ty� odje�d�aj�cego samochodu m�czyzn. Ch�opiec wszed� do domu i u�wiadomi� sobie, �e tamci przetrz�sn�li pokoje; zd��yli przeszuka� wi�kszo�� szuflad i szaf.

Wiedzia�, �e nie zostawi� ich w spokoju. Zielona sk�rzana teczka by�a najcenniejsz� rzecz� w domu; do tej pory Will nigdy nawet nie pomy�la�, aby do niej zajrze�, nie mia� te� poj�cia, gdzie matka j� przechowuje. Wiedzia� jednak, �e teczka zawiera listy, kt�re ona czasami czyta�a, p�acz�c, a potem opowiada�a synowi o jego ojcu. Will przypuszcza� wi�c, �e w�a�nie tych papier�w szukaj� m�czy�ni. Zda� sobie spraw�, �e musi znale�� wyj�cie z tej niebezpiecznej sytuacji.

Najpierw zastanowi� si�, gdzie m�g�by ukry� matk�. My�la� i my�la�, ale nie mia� �adnych przyjaci�, kt�rych m�g�by poprosi� o przys�ug�, a s�siedzi i tak ju� co� podejrzewali. Przysz�a mu na my�l tylko jedna godna zaufania osoba � pani Cooper.

Po odprowadzeniu matki w bezpieczne miejsce zamierza� znale�� teczk� z zielonej sk�ry, sprawdzi� jej zawarto��, a nast�pnie pojecha� do Oksfordu, gdzie powinien otrzyma� odpowiedzi na niekt�re ze swoich pyta�. Niestety, m�czy�ni wr�cili zbyt szybko.

A teraz w dodatku zabi� jednego z nich i b�dzie go �ciga� tak�e policja!

No c�, bardzo dobrze nauczy� si� �y� w taki spos�b, by go nie zauwa�ano. Teraz musia� wykorzysta� t� umiej�tno�� staranniej ni� kiedykolwiek i jak najd�u�ej � do czasu znalezienia ojca albo do chwili, gdy m�czy�ni znajd� jego, Willa. Postanowi� sobie, �e je�li go dopadn�, nie podda si� �atwo. Nie dba� o to, jak wielu ich jeszcze u�mierci!

Jeszcze tego samego dnia, a �ci�le rzecz bior�c, tu� przed p�noc�, ch�opiec opu�ci� miasto i ruszy� do oddalonego o sze��dziesi�t pi�� kilometr�w Oksfordu. By� �miertelnie zm�czony. Cz�� drogi przejecha� autostopem, dwoma autobusami, reszt� pokona� na piechot�. Do rogatek Oksfordu dotar� o osiemnastej. By�o ju� zbyt p�no na spotkanie, kt�re sobie zaplanowa�. Zjad� wi�c kolacj� w �Burger Kingu� i poszed� do kina, aby przeczeka� do wieczora; tytu�u filmu zapomnia� ju� w trakcie seansu. Teraz szed� na p�noc nieko�cz�c� si� drog� przez przedmie�cia.

Do tej pory nikt nie zwr�ci� na niego uwagi, by� jednak �wiadom, �e szybko musi sobie znale�� miejsce do spania, poniewa� samotne dziecko w nocy budzi zainteresowanie. K�opot w tym, �e nie m�g� znale�� kryj�wki � mija� po�o�one wzd�u� ulicy ogr�dki i �adne domki, ale nigdzie wok� nie by�o otwartych teren�w.

Doszed� do du�ego skrzy�owania � droga na p�noc przecina�a w tym miejscu oksfordzk� obwodnic�, prowadz�c� na wsch�d i na zach�d. Tak p�no w nocy panowa� tu bardzo niewielki ruch. Po obu stronach spokojnej uliczki, kt�r� przyszed� Will, przed domkami rozci�ga�y si� szerokie trawniki. Wzd�u� drogi sta�y dwa rz�dy grab�w, kt�re wygl�da�y niesamowicie z powodu koron przyci�tych w spos�b idealnie symetryczny i bardziej przypomina�y dzieci�ce rysunki ni� prawdziwe drzewa; uliczne �wiat�a nadawa�y temu miejscu sztuczny wygl�d, przywodz�cy na my�l dekoracje sceniczne. Will czu� si� ot�pia�y ze zm�czenia. Mia� do wyboru: i�� dalej na p�noc albo po�o�y� si� na trawie pod jednym z tych drzew i zasn��. Gdy tak sta�, pr�buj�c podj�� w�a�ciw� decyzj�, nagle zobaczy� kotk�.

By�a bura, podobna do Moxie. Wysz�a z ogrodu po oksfordzkiej stronie ulicy, niedaleko Willa. Ch�opiec od�o�y� siatk� i wyci�gn�� r�k� do zwierz�tka, kt�re podesz�o i potar�o �ebkiem o jego k�ykcie, dok�adnie tak jak jego kotka. Will wiedzia�, �e wi�kszo�� kot�w zachowuje si� w ten spos�b, niemniej jednak zapragn�� wr�ci� do domu; w oczach zakr�ci�y mu si� �zy.

W ko�cu kotka odwr�ci�a si� i powoli odesz�a. By�a noc, czas �ow�w, i zapewne zamierza�a upolowa� mysz. Przesz�a przez ulic� i ruszy�a ku rosn�cym tu� za grabami krzewom. Tam si� zatrzyma�a.

Obserwuj�cy j� Will doszed� do wniosku, �e zwierz�tko zachowuje si� do�� osobliwie.

Wyci�gn�o �ap�, aby pacn�� w powietrzu przed sob� co�, czego Will nie widzia�. Potem odskoczy�o w ty�, wygi�o grzbiet w �uk, zje�y�o si� i sztywno postawi�o ogon. Ch�opiec zna� kocie zachowanie, tote� z ca�ych si� wyt�y� wzrok, kiedy kotka ponownie podesz�a do tego samego miejsca � pasa trawy mi�dzy grabem a krzewami ogrodowego �ywop�otu. Dostrzeg�, �e ponownie pacn�a �ap� powietrze.

Znowu odskoczy�a, lecz tym razem nie tak daleko i ze znacznie mniejsz� trwog�. Przez kilka sekund w�szy�a, wysuwa�a pyszczek i porusza�a w�sami, a� w ko�cu ciekawo�� zwyci�y�a ostro�no��.

Zwierz�tko zrobi�o krok do przodu i znikn�o.

Will a� zamruga� oczyma. Na moment zamar�,opieraj�c si� o pie� najbli�szego drzewa. W pewnej chwili ulic� przejecha�a ci�ar�wka, o�wietlaj�c go reflektorami, a w�wczas otrz�sn�� si� z zaskoczenia i przeszed� na drug� stron�, nie spuszczaj�c oczu z punktu, kt�ry wcze�niej bada�a kotka. Nie�atwo by�o skoncentrowa� na nim wzrok, poniewa� z daleka niczym szczeg�lnym si� nie wyr�nia�, kiedy jednak ch�opiec doszed� na miejsce i rozejrza� si� z uwag�, zobaczy� tu� nad ziemi�, oko�o dw�ch metr�w od kraw�nika, co� niezwyk�ego.

By�o to okienko w powietrzu � mniej wi�cej kwadratowe, o boku d�ugo�ci nieca�ego metra. Z przodu s�abo widoczne, z ty�u niemal ca�kowicie zlewa�o si� z t�em. Dojrze� je mo�na by�o jedynie pod odpowiednim k�tem � patrz�c z boku, od strony ulicy. Zreszt�, nawet z bardzo bliska �atwo je by�o przeoczy�, poniewa� za nim znajdowa� si� identyczny, o�wietlony przez uliczne latarnie trawnik.

Will jednak nie mia� najmniejszej w�tpliwo�ci, i� ten pas trawy nale�y do innego �wiata. Ch�opiec nie wiedzia�, sk�d wzi�a si� ta pewno��, uwierzy� jednak w istnienie obcego �wiata natychmiast i r�wnie mocno jak w to, �e ogie� p�onie, a �yczliwo�� dla innych jest zachowaniem pozytywnym.

W dodatku nie potrafi� si� oprze� pokusie, pochyli� si� i zajrza� w g��b. Od widoku za okienkiem zakr�ci�o mu si� w g�owie, a serce zabi�o mocniej. Nie waha� si� jednak: prze�o�y� przez otw�r siatk�, po czym przecisn�� si� do innego �wiata.

Znalaz� si� pod rz�dem drzew. Nie by�y to jednak graby, ale wysokie palmy, chocia� podobnie jak drzewa w Oksfordzie ros�y w rz�dzie wzd�u� trawnika. Will sta� w po�owie d�ugo�ci szerokiego bulwaru. Przed nim, pod niebem g�sto upstrzonym gwiazdami, po obu stronach ci�gn�y si� kafeterie i ma�e sklepy, wszystkie jaskrawo o�wietlone, otwarte, lecz zupe�nie ciche i puste. Noc by�a gor�ca, wype�niona aromatem kwiat�w i s�onym zapachem morza.

Ch�opiec bacznie rozejrza� si� wok� siebie. Daleko za nim le�a�y wysokie zielone wzg�rza o�wietlone po�wiat� ksi�yca w pe�ni. U st�p wzg�rz sta�y otoczone bujnymi ogrodami domy, by� te� park z alejkami drzew i l�ni�c� biel� klasyczn� �wi�tyni�.

Tu� obok Willa znajdowa�o si� okienko w powietrzu, od tej strony r�wnie trudne do zauwa�enia jak z tamtej. Ch�opiec odwr�ci� si�, spojrza� przez nie i zobaczy� ulic� w Oksfordzie, w swoim rodzimym �wiecie. Porzuci� ten widok z dr�eniem. Pomy�la�, �e ka�dy �wiat z pewno�ci� jest lepszy od tego, kt�ry w�a�nie opu�ci�. Czu� wczesnoporanne roztargnienie, jak gdyby jeszcze �ni�, a r�wnocze�nie by� przekonany, �e wszystko to dzieje si� naprawd�. Rozejrza� si� za swoj� przewodniczk�, kotk�.

Nie dostrzeg� jej. Zapewne zwiedza�a ju� w�skie uliczki i ogrody za zach�caj�co o�wietlonymi kafeteriami. Will podni�s� sfatygowan� siatk� i powoli przeszed� na drug� stron� bulwaru. Porusza� si� bardzo ostro�nie, na wypadek, gdyby ca�e otoczenie zamierza�o za chwil� znikn��.

Krajobraz mia� w sobie co� �r�dziemnomorskiego albo karaibskiego. Will nigdy nie wyje�d�a� z Anglii, wi�c nie potrafi� por�wna� tego miasta z �adnym, kt�re zna�, przysz�o mu jednak do g�owy, �e ludzie wychodz� tu z dom�w p�no w nocy, jedz�, pij�, ta�cz� i s�uchaj� muzyki. Tyle, �e wok� nie by�o nikogo i panowa�a absolutna cisza.

Na pierwszym rogu, do kt�rego dotar�, znajdowa�a si� kafeteria z ma�ymi zielonymi stolikami na chodniku, cynkowym kontuarem i ekspresem do kawy. Na kilku stolikach sta�y cz�ciowo opr�nione szklanki. Papieros w popielniczce spali� si� a� do filtra. Talerz z risottem sta� obok koszyka z czerstwymi bu�eczkami. Will dotkn�� ich � by�y twarde jak kamie�.

Wzi�� butelk� lemoniady z lod�wki za barem, zastanowi� si� chwil�, po czym wrzuci� do kasy funtow� monet�. Zamkn�� kas�, a nast�pnie otworzy� ponownie, uzna� bowiem, �e pieni�dze powinny mu pom�c w ustaleniu, gdzie si� znajduje. Waluta nazywa�a si� korona. Ch�opcu nic ta nazwa nie m�wi�a.

Od�o�y� z powrotem pieni�dze, zamkn�� kas� i przymocowanym do kontuaru otwieraczem otworzy� butelk�, po czym opu�ci� lokal i ruszy� uliczk�, oddalaj�c si� od bulwaru. Ma�e spo�ywcze sklepiki i piekarenki znajdowa�y si� mi�dzy sklepami jubilerskimi i kwiaciarniami. Gdzieniegdzie wisia�y paciorkowe zas�ony, za kt�rymi znajdowa�y si� prowadz�ce do prywatnych dom�w drzwi; nad zas�onkami wisia�y balkony z kutego �elaza, g�sto obwieszone kwiatami. Na tej w�skiej uliczce milczenie wydawa�o si� jeszcze bardziej niesamowite.

Uliczka ��czy�a si� z szerok� alej�, wzd�u� kt�rej r�wnie� ros�y wysokie palmy; wewn�trzne strony li�ci tych drzew jarzy�y si� w �wiat�ach latarni.

Po drugiej stronie alei rozci�ga�o si� morze.

Na lewo Will dostrzeg� port otoczony kamiennym falochronem, na prawo za� znajdowa� si� cypel, na kt�rym w�r�d kwitn�cych drzew i krzew�w sta� jeden wielki, o�wietlony reflektorami budynek z kamiennymi kolumnami, szerokimi schodami i ozdobnymi balkonami. W porcie cumowa�o kilka �odzi wios�owych. Za falochronem w spokojnym morzu odbija�y si� gwiazdy.

Do tej pory Will zapomnia� o zm�czeniu. Czu� si� zupe�nie rozbudzony i by� zdumiony. Od czasu do czasu, podczas w�dr�wki w�skimi uliczkami, wyci�ga� r�k� i dotyka� �ciany, drzwi lub kwiat�w w skrzynkach. Wszystko by�o przekonuj�co rzeczywiste. Zapragn�� sprawdzi� realno�� ka�dego przedmiotu i tworu natury, widok bowiem, kt�ry si� przed nim roztacza�, wydawa� mu si� zbyt wspania�y, aby ch�opiec m�g� zawierzy� oczom. Sta� nieruchomo, oddycha� g��boko, obawiaj�c si�, �e ca�y pejza� nagle zniknie.

Zda� sobie spraw�, �e nadal trzyma w r�ku zabran� z kafeterii butelk�. Poci�gn�� �yk. Nap�j smakowa� tak, jak powinien � lodowata lemoniada, przyjemnie orze�wiaj�ca podczas parnej nocy.

Will ruszy� w prawo. Mija� hotele z markizami nad jaskrawo o�wietlonymi wej�ciami i �cianami, przy kt�rych ros�a kwitn�ca bugenwilla, a� dotar� do ogrod�w na ma�ym przyl�dku. Stoj�cy w�r�d drzew budynek o prze�adowanej ozdobami, roz�wietlonej reflektorami fasadzie wygl�da� na kasyno lub oper�. Mi�dzy obwieszonymi lampami oleandrami wydeptano �cie�ki, ale nie s�ycha� by�o �adnych odg�os�w �ycia: ani �piewu nocnych ptak�w, ani brz�czenia owad�w; do uszu ch�opca dociera�y jedynie w�asne kroki oraz regularny, cichy plusk niewielkich fal za�amuj�cych si� na pla�y za palmami, kt�re porasta�y skraj ogrodu. Will ruszy� w tamt� stron�. Zacz�� si� przyp�yw lub odp�yw. Na sypkim, jasnym piasku pla�y, tu� ponad pasem pomiaru wysoko�ci wody, le�a�y w szeregu wios�owe �odzie. Co kilka sekund niewielka bia�a grzywa pojawia�a si� ponad lini� brzegu, po czym cofa�a si�, przykryta nast�pn� fal�. W odleg�o�ci mniej wi�cej pi��dziesi�ciu metr�w w spokojne morze si�ga� pomost z trampolin�.

Will usiad� na burcie jednej z wios�owych �odzi, zdj�� buty � tanie trampki, kt�re rozkleja�y si� na rozgrzanych stopach i uwiera�y. Obok but�w ch�opiec rzuci� skarpetki, po czym zag��bi� palce w piasek pla�y. W kilka sekund p�niej zrzuci� reszt� ubrania i wszed� do wody.

By�a rozkosznie ciep�a. Pop�yn�� do pomostu, wdrapa� si� na niego i usiad� na deskach. Uwa�nie przyjrza� si� miastu.

Po prawej stronie mia� otoczony falochronem port. Prawie mil� dalej sta�a czerwono bia�a latarnia. Za ni� ci�gn�y si� blade, s�abo widoczne klify oraz rozleg�e, wysokie wzg�rza, kt�re ch�opiec zobaczy�, gdy wszed� do tego �wiata.

W pobli�u Willa znajdowa�y si� o�wietlone drzewa z ogrod�w kasyna, ulice miasta i nabrze�e zabudowane hotelami, kafeteriami i jasnymi sklepami. Wsz�dzie by�o cicho i pusto.

R�wnocze�nie jednak bezpiecznie. Nikt nie m�g� tu przyj�� za Willem. M�czyzna, kt�ry przeszukiwa� dom, nigdy nie dowie si� o tym miejscu, podobnie jak policja. Na pewno go nie znajd�. Ch�opiec mia� do dyspozycji ca�y �wiat, w kt�rym m�g� si� ukrywa�, jak d�ugo chcia�.

Po raz pierwszy od wczorajszego ranka, od momentu opuszczenia swego domu, Will poczu� si� naprawd� bezpiecznie.

Znowu odczuwa� pragnienie, a tak�e g��d, poniewa� ostatni posi�ek jad� przed wieloma godzinami, jeszcze w swoim �wiecie. Wsun�� si� z powrotem do wody i wolno pop�yn�� ku pla�y. Tam w�o�y� slipki. Reszt� garderoby i plecak ni�s� w r�kach. Do pierwszego napotkanego kosza wrzuci� pust� butelk� i ruszy� boso po chodniku ku portowi.

Kiedy troch� wysech�, w�o�y� d�insy i zacz�� szuka� lokalu, w kt�rym m�g�by znale�� co� do jedzenia. Hotele uzna� za miejsca zbyt eleganckie. Zajrza� do pierwszego z nich, ale sam hol wyda� mu si� tak ogromny, �e poczu� si� nieswojo i poszed� dalej nabrze�em. Wreszcie znalaz� ma�� kafeteri�, kt�r� uzna� za odpowiedni�. W�a�ciwie nie wiedzia�, dlaczego j� wybra�, poniewa� niewiele si� r�ni�a od tuzina innych (balkon na pierwszym pi�trze ugina� si� pod ci�arem doniczek z kwiatami, na chodniku przed lokalem sta�y stoliki i krzes�a) � po prostu mu si� spodoba�a.

Nad barem wisia�y fotografie bokser�w i plakat z autografem szeroko u�miechni�tego akordeonisty. W g��bi wida� by�o kuchni�, drzwi obok niej otwiera�y si� na w�sk� klatk� schodow�; na schodach le�a� chodnik w jaskrawy wzorek ro�linny.

Will cicho wspi�� si� na w�skie p�pi�tro i otworzy� pierwsze drzwi. Powietrze w pokoju by�o parne i duszne, wi�c ch�opiec otworzy� szklane drzwi na balkon od frontu, aby wpu�ci� troch� nocnego wiatru. Pomieszczenie by�o ma�e i umeblowane zbyt du�ymi, zniszczonymi meblami, ale czyste i przyjemne. Mieszkali tu z pewno�ci� go�cinni ludzie. W pokoju znajdowa�a si� jeszcze ma�a p�ka z ksi��kami, na stole le�a�o czasopismo i sta�o par� zdj�� w ramkach.

Ch�opiec wyszed� i zajrza� do innych pomieszcze� � znalaz� ma�� �azienk� i sypialni� z podw�jnym ��kiem.

Zanim otworzy� ostatnie drzwi, poczu� dziwny dreszcz i serce zabi�o mu mocniej. Nie by� pewien, czy rzeczywi�cie us�ysza� z wn�trza jaki� d�wi�k, ale co� mu m�wi�o, �e pok�j nie jest pusty. Will pomy�la�, �e ten dzie� jest naprawd� niesamowity � obudzi� si� w ciemnym pokoju i bez tchu czeka� na zbli�aj�cego si� w�amywacza, teraz natomiast sytuacja si� odwr�ci�a i to on sta� przed zamkni�tym pokojem�

Podczas gdy zastanawia� si�, co robi�, nagle drzwi si� otworzy�y i kto� ruszy� na niego niczym dzika bestia. Na szcz�cie ch�opiec intuicyjnie ustawi� si� w pewnej odleg�o�ci od progu, dzi�ki czemu napastniczka nie zdo�a�a go przewr�ci�. Walczy� z ni� ze wszystkich si�, u�ywaj�c kolan, g�owy, pi�ci i ramion�

Dziewczynka by�a mniej wi�cej jego r�wie�niczk�. Rozw�cieczona, sapi�ca, w poszarpanym ubraniu. Ramiona mia�a go�e i chude.

Gdy uprzytomni�a sobie, �e jej przeciwnik r�wnie� jest dzieckiem, odskoczy�a od jego nagiego torsu, po czym przycupn�a w naro�niku ciemnego p�pi�tra, gotowa do skoku niczym osaczony kot. A u jej boku � ku zdziwieniu ch�opca � rzeczywi�cie sta� kot, a, �ci�le rzecz ujmuj�c, wielki �bik. Si�ga� ponad kolana, mia� nastroszone futro, obna�one z�by i wyprostowany ogon.

Dziewczynka po�o�y�a d�o� na grzbiecie kota i obliza�a suche wargi, obserwuj�c ka�dy ruch ch�opca.

Will powoli wsta�.

��Kim jeste�?

��Nazywam si� Lyra Z�otousta � odpar�a.

��Mieszkasz tu?

��Nie � prychn�a pogardliwie.

��A co to za miejsce? Jakie to miasto?

��Nie wiem.

��Sk�d jeste�?

��Z mojego �wiata. Graniczy z tym. Gdzie twoja dajmona?

Ch�opiec otworzy� szeroko oczy. Potem zauwa�y�, �e z kotem dziewczynki dzieje si� co� nadzwyczajnego: skoczy� jej w ramiona, a kiedy si� w nich znalaz�, zmieni� kszta�t. Teraz mia� posta� czerwonobr�zowego gronostaja o kremowym podgardlu i brzuchu. Zwierz� obrzuci�o Willa piorunuj�cym spojrzeniem, r�wnie przenikliwym jak jego w�a�cicielka. W chwil� p�niej jednak ch�opiec u�wiadomi� sobie, �e dziewczynka i jej towarzysz boj� si� go, s�dz�c, �e jest duchem.

��Nie mam demona � odpar�. � Nawet nie wiem, co masz na my�li. � Po sekundzie doda�: � Och! Czy to jest mo�e tw�j demon? Dajmon?

Dziewczynka podnios�a si� powoli. Gronostaj owin�� si� wok� jej szyi. Ani na moment nie spuszcza� ciemnych oczu z twarzy Willa.

��Ale� ty �yjesz � mrukn�a, na wp� niedowierzaj�cym tonem. � Nie jeste�� Nie�

��Nazywam si� Will Parry � przedstawi� si�. � Nie wiem, o co ci chodzi z tymi demonami. W moim �wiecie demon oznacza� hm, diab�a, co� z�ego.

��W twoim �wiecie? Chcesz powiedzie�, �e mieszkasz w jeszcze innym? Nie w tym?

��Tak. W�a�nie odkry�em przej�cie. M�j �wiat graniczy z tym, zapewne tak samo jak tw�j.

Dziewczynka troch� si� uspokoi�a, nadal jednak czujnie obserwowa�a ch�opca. Will stara� si� zachowywa� spokojnie i rozwa�nie, jak gdyby mia� przed sob� dzikiego kota, kt�rego musi oswoi�.

��Spotka�a� kogo� w tym mie�cie? � zapyta�.

��Nie.

��D�ugo tu jeste�?

��Nie wiem. Kilka dni. Nie pami�tam.

��Po co tu przysz�a�?

��Szukam Py�u � odpar�a.

��Py�u? Z�otego? Jakiego py�u?

Zmru�y�a oczy i nic nie odpowiedzia�a. Ch�opiec ruszy� ku schodom, aby zej�� na parter.

��Jestem g�odny � stwierdzi�. � Jest w kuchni co� do jedzenia?

��Nie wiem� � szepn�a i posz�a za nim, trzymaj�c si� w pewnej odleg�o�ci.

W kuchni Will znalaz� sk�adniki na potrawk� z kurczaka, cebule i papryki, ale nie by�y ugotowane i w tym gor�cym powietrzu nie pachnia�y najlepiej, wrzuci� wi�c wszystko do kosza na �mieci.

��Nic nie jad�a�, odk�d tu dotar�a�? � spyta� i otworzy� lod�wk�.

Lyra przysz�a, aby popatrze�.

��Nie wiedzia�am, co to jest � odrzek�a. � Och! Tu jest zimno�

Jej dajmon znowu si� zmieni� i sta� si� ogromnym, jaskrawo ubarwionym motylem, kt�ry na kr�tko wlecia� z trzepotem do lod�wki, po czym wr�ci� do dziewczynki i usadowi� si� na jej ramieniu, powoli podnosz�c i opuszczaj�c skrzyd�a. Will odni�s� wra�enie, �e nie powinien na nich patrze�, a r�wnocze�nie nie potrafi� oderwa� oczu od niezwyk�ego widoku.

��Nigdy nie widzia�a� lod�wki? � spyta�. Znalaz� puszk� z col� i wr�czy� dziewczynce, potem wyj�� tack� z jajkami. Lyra z widoczn� przyjemno�ci� �cisn�a puszk� w d�oniach.

��Wypij to � powiedzia� Will.

Popatrzy�a na puszk�, marszcz�c brwi. Najwyra�niej nie wiedzia�a, jak j� otworzy�. Ch�opiec poci�gn�� za metalowy uchwyt i nieco spienionego napoju pojawi�o si� na pokrywce. Dziewczynka zliza�a go podejrzliwie i oczy zrobi�y jej si� okr�g�e ze zdumienia.

��Czy to dobre? � spyta�a; w jej g�osie s�ycha� by�o jednocze�nie nadziej� i strach.

��Tak. �wietnie, �e maj� col� w tym �wiecie. Zobacz, wypij� troch�. Udowodni� ci, �e nie jest zatruta.

Otworzy� drug� puszk�. Gdy dziewczynka zobaczy�a, jak ch�opiec pije, posz�a za jego przyk�adem. By�a bardzo spragniona. Pi�a tak szybko, �e b�belki podnios�y jej si� do nosa, a wtedy parskn�a, czkn�a g�o�no i popatrzy�a spode �ba na Willa.

��Zrobi� omlet � powiedzia�. � Zjesz troch�?

��Nie wiem, co to jest omlet.

��No c�, obserwuj, a si� dowiesz. Je�li wolisz co� innego, tam stoi puszka pieczonej fasolki.

��Nie znam si� na fasolce.

Pokaza� jej puszk�. Lyra zacz�a szuka� takiego uchwytu, jaki by� na puszce z col�.

��Nie, musisz u�y� otwieracza do puszek � wyja�ni�. � W twoim �wiecie nie ma otwieraczy?

��W moim �wiecie jedzenie przyrz�dza s�u�ba � odpar�a pogardliwie.

��Zobacz w tamtej szufladzie.

Dziewczynka z ha�asem przetrz�sa�a szuflady, a Will tymczasem rozbi� sze�� jaj do miski i pomiesza� widelcem.

��W�a�nie ten � powiedzia�, obserwuj�c Lyr�. � Ten z czerwon� r�czk�. Przynie� go tutaj.

Wbi� otwieracz w przykrywk� puszki i pokaza�, jak j� otworzy�.

��Teraz zdejmij ten rondelek z haka i wrzu� do niego zawarto�� puszki.

Dziewczynka pow�cha�a fasolk� i na jej twarzy zago�ci�o �akomstwo, a zarazem podejrzliwo��. W�o�y�a zawarto�� puszki do rondelka i oblizywa�a palec, obserwuj�c, jak Will potrz�sa solniczk� i pieprzniczk� nad mas� jajeczn�, a nast�pnie wyjmuje z lod�wki kostk� mas�a, odcina z niej kawa�ek i k�adzie go na �elaznej patelni.

Ch�opiec poszed� do baru po zapa�ki, a gdy wr�ci�, Lyra macza�a brudny palec w misce z rozbitymi jajkami, po czym zach�annie go oblizywa�a. Jej dajmon, znowu pod postaci� kota, tak�e zamierza� zanurzy� �ap� w jajkach, ale wycofa� si� na widok Willa.

��Nie s� jeszcze usma�one � burkn�� ch�opiec, zabieraj�c misk�. � Kiedy ostatni raz jad�a�?

��W domu mojego ojca na Svalbardzie � odpar�a. � Kilka dni temu. Nie wiem. Znalaz�am tu chleb i co� jeszcze, wi�c to zjad�am.

Will zapali� gaz, stopi� mas�o, wla� jajka i rozprowadzi� r�wnomiernie po dnie patelni. Oczy Lyry �ledzi�y ka�dy jego ruch. Ch�opiec podnosi� lekko usma�one kraw�dzie, po czym przechyla� patelni�, aby wla� pod nie surow� mas�. Dziewczynka spogl�da�a to na patelni�, to na niego � na jego twarz, r�ce, go�e ramiona i stopy.

Kiedy omlet by� gotowy, Will z�o�y� go i przeci�� �opatk� na po�ow�.

��Znajd� dwa talerze � mrukn�� i Lyra pos�usznie zrobi�a, co jej kaza�.

Wydawa�a si� ca�kiem ch�tna do wykonywania polece�, kt�re rozumia�a, wys�a� j� wi�c, by przygotowa�a st� przed kafeteri�. Wyni�s� jedzenie oraz znalezione w szufladzie no�e i widelce. Dwoje dzieci troch� niezgrabnie usiad�o przy stoliku.

Dziewczynka poch�on�a swoj� porcj� w nieca�� minut�, po czym zacz�a si� nudzi� � hu�ta�a si� na krze�le w ty� i prz�d, szarpa�a plastikowe listewki plecionego siedzenia i czeka�a, a� Will sko�czy je�� omlet. Jej dajmon przybra� posta� szczyg�a i dzioba� niewidoczne okruszki na blacie sto�u.

Ch�opiec jad� powoli. Odst�pi� Lyrze wi�ksz� cz�� fasolki, lecz mimo to jad� znacznie d�u�ej ni� dziewczynka. Przed nimi rozci�ga� si� port, pusty bulwar l�ni� od �wiate�, na ciemnym niebie mruga�y gwiazdy. Ca�y ten �wiat trwa� w ciszy, jak gdyby nie istnia�o nic poza nim.

Will popatrywa� na Lyr�. By�a ma�a i drobna, ale silna; walczy�a przecie� jak tygrysica. Od uderzenia pi�ci� powsta� na jej policzku siniak, ale najwyra�niej zupe�nie si� nim nie przejmowa�a. Czasem wygl�da�a jak zwyk�e dziecko (na przyk�ad gdy wzi�a pierwszy �yk coli), innym razem � jak smutna i powa�na osoba w nieokre�lonym wieku, kt�r� okoliczno�ci stale zmusza�y do ostro�no�ci. Oczy Lyry by�y jasnoniebieskie, w�osy zapewne � gdyby je umy�a � ciemnoblond; dziewczynka by�a brudna, a zapach wskazywa�, �e chyba nie my�a si� od wielu dni.

��Jeste� Laura? Lara? � spyta� Will.

��Lyra.

��Lyra� Z�otousta?

��Tak.

��Gdzie jest tw�j �wiat? Jak si� tu dosta�a�? Wzruszy�a ramionami.

��Sz�am we mgle � odpar�a. � Wok� wszystko by�o strasznie niewyra�ne� Nie mia�am poj�cia, dok�d id�. Wiedzia�am, �e opuszczam m�j �wiat, ale niczego nie widzia�am, p�ki nie opad�a mg�a. Wtedy znalaz�am si� tu.

��M�wi�a� o jakim� pyle�

��Ach, tak, Py�. Musz� si� o nim wszystkiego dowiedzie�. Tyle �e ten �wiat wygl�da na opuszczony. Nie ma kogo zapyta�. Jestem tutaj od� no, nie wiem, trzech dni, mo�e czterech. Nikogo nie spotka�am.

��Po co chcesz si� dowiedzie� czego� o pyle?

��Chodzi o specjalny Py� � odpar�a kr�tko. � Jest niezwyk�y.

Jej dajmon znowu si� zmieni�. W mgnieniu oka ze szczyg�a przekszta�ci� si� w szczura � wielkiego, czarnego jak smo�a, z czerwonymi oczyma. Will patrzy� na niego z l�kiem szeroko otwartymi oczyma. Dziewczynka dostrzeg�a jego spojrzenie.

��Jednak masz dajmon� � powiedzia�a stanowczym tonem. � W sobie.

Nie wiedzia�, co odpowiedzie�.

��Tak � kontynuowa�a. � W przeciwnym razie nie by�by� cz�owiekiem. By�by�� p�trupem. Widzieli�my kiedy� ch�opca, kt�remu odebrano dajmon�. Nie jeste� do niego podobny. Nie znasz swojej dajmony, ale nosisz j� w sobie. W pierwszej chwili, gdy ci� zobaczyli�my, przerazili�my si�. Wydawa�e� si� jak�� nocn� mar�� Potem jednak u�wiadomili�my sobie, �e wcale nie przypominasz tamtego p�ch�opca.

��My?

��Ja i Pantalaimon. My. Dajmon nie jest kim� odr�bnym, lecz cz�ci� cz�owieka. We dwoje stanowi� jedn� ca�o��. Nie ma w twoim �wiecie takich istot jak my? Wszyscy s� podobni do ciebie? Wszystkie dajmony s� ukryte?

Will przyjrza� si� z uwag� osobliwej parze � chudej, jasnookiej dziewczynce i czarnemu szczurowi, kt�rego tuli�a w ramionach � i poczu� si� bardzo samotny.

��Jestem zm�czony. Id� spa� � o�wiadczy�. � Zamierzasz zosta� w mie�cie?

��Nie wiem. Musz� si� dowiedzie� wi�cej o Pyle. S� chyba w tym �wiecie jacy� uczeni. Musi by� kto�, kto wie.

��W tym �wiecie mo�e ich nie by�, ja jednak przyby�em z miejsca zwanego Oksford, gdzie pracuje wielu uczonych.

��Oksford?! � krzykn�a. � Ja te� pochodz� z Oksfordu!

��Wi�c jest i w twoim �wiecie? Nigdy przecie� nie odwiedzi�a� mojego �wiata.

��Na pewno nie � odrzek�a z przekonaniem. � Pochodzimy z dw�ch zupe�nie odmiennych �wiat�w. Ale w moim r�wnie� istnieje Oksford. M�wimy te� w tym samym j�zyku, zauwa�y�e�? Zapewne istnieje wiele innych podobie�stw. Jak si� tu dosta�e�? Przez most?

��Nie. Przez pewne niezwyk�e okienko wyci�te w powietrzu.

��Poka� mi je � rzuci�a szybko.

To by� rozkaz, nie pro�ba. Jednak�e Will potrz�sn�� g�ow�.

��Nie teraz � odpar�. � Chce mi si� spa�. Jest przecie� �rodek nocy.

��Wi�c zaprowadzisz mnie do niego rano!

��W porz�dku, zaprowadz� ci�. Ale pami�taj, �e mam w�asne sprawy. B�dziesz musia�a sama poszuka� uczonych.

��To �atwe � mrukn�a. � Wiem o nich wszystko. Will zebra� talerze i wsta�.

��Ja zrobi�em kolacj� � powiedzia� � wi�c ty pozmywasz naczynia.

Popatrzy�a na niego z niedowierzaniem.

��Po co? � zadrwi�a. � Wsz�dzie wok� stoj� miliony czystych naczy�! Zreszt�, nie jestem s�u��c�. Nie zamierzam niczego my�.

��Wi�c nie poka�� ci drogi do mojego �wiata.

��Znajd� j� sama.

��Nie znajdziesz, jest dobrze ukryta. Nigdy ci si� nie uda odszuka� przej�cia. Nie wiem, jak d�ugo mo�emy zosta� w tym mie�cie. Poniewa� musimy co� je��, b�dziemy wi�c jedli tutejsze jedzenie, ale za ka�dym razem posprz�tamy po sobie. B�dziemy utrzymywa� to miejsce w czysto�ci, poniewa� tak nale�y post�powa�. Zmyj naczynia. Musimy traktowa� to miejsce dobrze. Teraz id� spa�. Wybior� sobie inny pok�j. Zobaczymy si� rano.

Poszed� na g�r�, gdzie umy� z�by palcem i past� wydobyt� z poszarpanej siatki, potem wszed� do sypialni, pad� na podw�jne ��ko i natychmiast zasn��.

Lyra odczeka�a jaki� czas, a gdy upewni�a si�, �e Will �pi, zanios�a naczynia do kuchni, w�o�y�a do zlewu i odkr�ci�a kran. Mocno tar�a talerze zmywakiem, a� wygl�da�y na czyste. Tak samo zrobi�a z no�ami i widelcami, niestety patelni po omlecie nie uda�o jej si� w ten spos�b domy�, skorzysta�a wi�c z kawa�ka ��tego myd�a i tar�a uparcie, p�ki efekt jej nie zadowoli�. Nast�pnie �cierk� wytar�a wszystkie naczynia do sucha i postawi�a je na suszarce.

Poniewa� nadal by�a spragniona i chcia�a sprawdzi�, czy sama potrafi otworzy� puszk�, wzi�a kolejn� col� i poci�gn�a za metalowy uchwyt. Otwart� puszk� zabra�a na g�r�. Stan�a na chwil� pod drzwiami pokoju Willa, ale niczego nie us�ysza�a; wesz�a na palcach do drugiego pokoju i wyj�a spod poduszki aletheiometr.

Nie musia�a znajdowa� si� w pobli�u ch�opca, aby zapyta� o niego urz�dzenie, lecz tak czy owak chcia�a na Willa spojrze�. Najciszej jak potrafi�a, przekr�ci�a ga�k� w drzwiach i wesz�a.

Pok�j by� roz�wietlony �wiat�em od morza. W po�wiacie odbitej od sufitu Lyra spojrza�a na �pi�cego Willa. Marszczy� brwi, a jego twarz l�ni�a od potu. Ch�opiec by� kr�py i silny, cho� rzecz jasna nie by� jeszcze zbyt wysoki; poniewa� wydawa� si� niewiele starszy od Lyry, dziewczynka przypuszcza�a, �e kiedy� wyro�nie na pot�nego m�czyzn�. Znacznie �atwiej potrafi�aby go oceni�, gdyby mog�a si� przyjrze� jego dajmonie! Zastanawia�a si�, jaka by�aby jej posta� i czy osi�gn�aby ju� sta�� form�. W ka�dym razie, na pewno uosabia�aby Willa � gwa�townego, a zarazem uprzejmego, r�wnocze�nie z jakiego� powodu nieszcz�liwego.

Dziewczynka podesz�a na palcach do okna. W �wietle ulicznej lampy starannie rozstawi�a wskaz�wki aletheiometru, rozlu�ni�a si�, a nast�pnie skupi�a na pytaniu. Ig�a zacz�a si� hu�ta� wok� tarczy, zatrzymuj�c si� na sekund� przy kilku obrazkach.

Lyra zada�a pytanie:

��Kim on jest? Przyjacielem czy wrogiem?

�To morderca�, odpowiedzia� aletheiometr.

Kiedy dziewczynka otrzyma�a odpowied�, od razu si� odpr�y�a. Will potrafi� znale�� jedzenie i wskaza� jej drog� do Oksfordu. By�y to u�yteczne umiej�tno�ci, jednak Lyra obawia�a si�, �e ch�opiec oka�e si� osobnikiem niegodnym zaufania lub tch�rzem. A morderc� uwa�a�a za cennego towarzysza i wiedzia�a, �e b�dzie si� z Willem czu�a r�wnie bezpiecznie, jak niegdy� z pancernym nied�wiedziem Iorkiem Byrnisonem.

Nie zamykaj�c okna, zasun�a zas�ony, aby poranne s�o�ce nie obudzi�o ch�opca, i wysz�a na palcach z pokoju.

Serafina Pekkala, czarownica, kt�ra uratowa�a Lyr� i inne dzieci uciekaj�ce ze stacji eksperymentalnej w Bolvangarze, a nast�pnie towarzyszy�a dziewczynce w locie na wysp� Svalbard, by�a ogromnie zaniepokojona.

Po ucieczce Lorda Asriela z miejsca jego wygnania na Svalbardzie nast�pi�y niezwyk�e zak��cenia atmosferyczne, kt�re rzuci�y czarownice ponad zamarzni�tym morzem na wiele mil od wyspy. Niekt�re z towarzyszek Serafiny trzyma�y si� blisko uszkodzonego balonu teksa�skiego aeronauty Lee Scoresby�ego, jednak j� sam� wichura skierowa�a wysoko w g�r�, w mgielne chmury, kt�re wydoby�y si� ze szczeliny powsta�ej w niebie po eksperymencie Lorda Asriela.

Kiedy Serafina stwierdzi�a, �e ponownie potrafi kontrolowa� sw�j lot, natychmiast pomy�la�a o Lyrze. Nie wiedzia�a ani o walce mi�dzy samozwa�czym nied�wiedzim kr�lem a Iorkiem Byrnisonem, ani o tym, co si� przydarzy�o dziewczynce po tym zdarzeniu, zacz�a wi�c jej szuka� w swoim �wiecie.

Na ga��zi z sosny ob�ocznej lecia�a przez m�tne powietrze o odcieniu z�ota. Towarzyszy� jej dajmon, Kaisa, �nie�ny g�sior. Najpierw zawr�cili ku Svalbardowi, lekko zbaczaj�c na po�udnie, i przez wiele godzin szybowali pod chmurami zabarwionymi niezwyk�ymi plamami �wiat�a i cienia. �wiat�o to w niepokoj�cy spos�b �askota�o sk�r� Serafiny Pekkali, dzi�ki czemu czarownica domy�li�a si�, �e pochodzi ono z innego �wiata. Po pewnym czasie odezwa� si� Kaisa.

��Sp�jrz! Dajmon jakiej� czarownicy. Chyba si� zgubi��

Serafina spojrza�a poprzez mgielne zas�ony i w smugach zamglonego �wiat�a zobaczy�a kr���cego i krzycz�cego samca rybo��wki. Czarownica i jej dajmon zako�owali i polecieli w jego kierunku. Widz�c, �e nadlatuj�, przera�ona rybo��wka szale�czo rzuci�a si� w g�r�, lecz Serafina zasygnalizowa�a przyjazne zamiary, a w�wczas samotny dajmon opad� i wyr�wna� lot. Lecia� teraz obok nich.

��Z jakiego jeste� klanu? � spyta�a Serafina Pekkala.

��Z tajmyrskiego � odpar�. � Moj� czarownic� schwytano, nasze towarzyszki przep�dzono! Zgubi�em si�

��Kto schwyta� twoj� czarownic�?

��Kobieta z dajmonem w postaci ma�py. Z Bolvangaru� Pom�cie nam! Pom�cie mi! Tak bardzo si� boj�!

��Czy tw�j klan sprzymierzy� si� z rozcinaczami dzieci?

��Tak, ale tylko do chwili, gdy poznali�my ich zamiary� Po walce w Bolvangarze przegnali nas, a moj� czarownic� wzi�li do niewoli� Zabrali j� na statek� Co mam robi�? Wo�a mnie, ale nie mog� jej znale��! Och, pom�cie mi, b�agam!

��Cicho � mrukn�� Kaisa. � Ws�uchajmy si� w odg�osy z do�u.

Szybowali teraz ni�ej, uwa�nie nads�uchuj�c. Wkr�tce uwag� Serafiny Pekkali przyci�gn�o st�umione przez mg�� dudnienie gazowego silnika.

��W takiej mgle nie spos�b �eglowa� � zauwa�y� Kaisa. � Co oni robi�?

��To ma�y silnik � odpar�a Serafina Pekkala. W chwili gdy to powiedzia�a, us�yszeli nowy d�wi�k dochodz�cy z innego kierunku. By� niski, ostry, przeszywaj�cy, jak gdyby z g��bin wo�a� o pomoc jaki� ogromny morski stw�r. Ryk trwa� przez wiele sekund, potem nagle si� urwa�.

��Sygna� mg�owy statku � o�wiadczy�a Serafina Pekkala.

Lecieli teraz ni�ej nad wod�, na odg�os silnika zawr�cili i w pewnym momencie nieoczekiwanie zobaczyli ma�y statek; najwyra�niej mg�a w pewnych miejscach r�ni�a si� g�sto�ci�. Czarownica niemal w ostatniej chwili skierowa�a si� w g�r�, znikaj�c z pola widzenia za�odze statku, kt�ry spokojnie sun�� w wilgotnym powietrzu. Fale porusza�y si� powoli i leniwie, jak gdyby woda nie mia�a ochoty si� podnie��.

Czarownica i g�sior lecieli w pobli�u statku. Dajmon-rybo��wka trzyma� si� blisko nich niczym dziecko matki i obserwowa� sternika, kt�ry pod wp�ywem sygna�u mg�owego regulowa� kurs. Na dziobie pali�o si� �wiate�ko, ale z powodu mg�y widoczno�� si�ga�a zaledwie kilku metr�w.

��Czy niekt�re czarownice jeszcze pomagaj� tamtym ludziom? � spyta�a Serafina Pekkala zagubionego dajmona.

��Tak mi si� zdaje� Zosta�o kilka zdrajczy� z Wo�gorska� Chyba �e uciek�y � odpar�. � Co zamierzasz zrobi�? Poszukasz mojej czarownicy?

��Tak. Zosta� z Kais�.

Zostawiwszy dajmony wysoko w g�rze, Serafina Pekkala polecia�a w d� ku statkowi. Wyl�dowa�a na pok�adzie, tu� za sternikiem. Jego dajmona w postaci mewy zaskrzecza�a. M�czyzna odwr�ci� si� i spojrza� na czarownic�.

��Odpoczywasz sobie, co? � spyta�. � Le� naprz�d i wprowad� nas do portu.

Serafina ruszy�a natychmiast. Uda�o si�! Najwidoczniej ludziom pomaga�o jeszcze kilka czarownic i sternik wzi�� j� za jedn� z nich. Pami�ta�a, �e o�wietlony czerwonym �wiate�kiem port znajduje si� po lewej stronie. Czarownica oddali�a si� nieca�e sto metr�w w mg��, potem zawr�ci�a i zawis�a nad statkiem, sk�d wykrzykiwa�a sternikowi polecenia. ��d� w ��wim tempie podp�ywa�a do drabinki wisz�cej tu� ponad pasem zanurzenia. Sternik zawo�a� co�. Jaki� marynarz rzuci� z g�ry lin�, drugi pospieszy� po trapie w d�, aby j� przymocowa� do �odzi.

Serafina Pekkala wzlecia�a ku balustradzie statku i wycofa�a si� w cie� �odzi ratunkowych. Nie dostrzega�a �adnych innych czarownic, pomy�la�a jednak, �e zapewne patroluj� niebo. Kaisa b�dzie wiedzia�, co robi�.

Po drabince wspi�� si� nowy pasa�er � okutany w futro, z kapturem na g�owie. Kiedy dotar� na pok�ad, u jego boku pojawi� si� dajmon. Z�ota ma�pa. Rozhu�ta�a si� lekko na balustradzie i obrzuci�a wszystkich pe�nym w�ciek�o�ci spojrzeniem; w jej czarnych oczkach wida� by�o jawn� wrogo��. Serafina wstrzyma�a oddech � osob� w futrze okaza�a si� pani Coulter.

Ubrany na ciemno m�czyzna, prawdopodobnie duchowny, pospiesznie przeszed� na pok�ad, aby j� powita�, po czym rozejrza� si�, jak gdyby spodziewa� si� jeszcze kogo�.

��Czy Lord Boreal� � zacz��.

��Uda� si� w inne miejsce � przerwa�a mu pani Coulter. � Zacz�to ju� tortury?

��Tak, droga pani � pad�a odpowied� � ale�

��Kaza�am wam czeka� � warkn�a. � Zamierzacie mi si� sprzeciwia�? Mo�e trzeba by zwi�kszy� dyscyplin� na tym statku.

Odrzuci�a r�k� kaptur z g�owy. W ��tym �wietle kr�lowa klanu czarownic wyra�nie dostrzeg�a twarz tamtej: dumn�, zapalczyw� i (zdaniem Serafiny) jak�em�od�.

��Gdzie s� inne czarownice? � zapyta�a.

��Wszystkie odlecia�y, pani � odpar� m�czyzna z szalupy. � Uciek�y do swojego kraju.

��Ale� widzia�am, �e jaka� czarownica wprowadzi�a statek do basenu portowego � powiedzia�a pani Coulter. � Gdzie si� podzia�a?

Serafina skurczy�a si� w sobie; najwyra�niej sternik nie s�ysza� najnowszych wie�ci. Duchowny rozejrza� si�, zdezorientowany, ale pani Coulter by�a zbyt niecierpliwa, wi�c tylko pobie�nie rzuci�a okiem na niebo i wzd�u� pok�adu, po czym potrz�sn�a g�ow� i wraz ze swym dajmonem pospiesznie wesz�a do �rodka przez otwarte drzwi, z kt�rych pada�a ��ta smuga �wiat�a. M�czyzna pod��y� za kobiet� i ma�p�.

Serafina Pekkala rozejrza�a si�, by oceni� swoje po�o�enie. Zas�ania� j� wentylator, stoj�cy na w�skim obszarze pok�adu mi�dzy balustrad� a �rodkow� nadbud�wk�. Na tym samym poziomie, pod mostkiem i kominem znajdowa� si� salon, kt�rego okna (nie iluminatory, ale okna) wychodzi�y na trzy strony. Tam w�a�nie wesz�a pani Coulter i duchowny. Ostre �wiat�o wylewa�o si� z okien salonu na s�abo widoczn� we mgle balustrad�, maszt przedni i przykryty brezentem w�az; wszystko by�o pokryte wilgoci� i zaczyna�o zamarza�. Serafina pozostawa�a niewidoczna, gdyby jednak sama chcia�a zobaczy� wi�cej, musia�aby opu�ci� swoj� kryj�wk�.

Sytuacja nie wygl�da�a najgorzej. Dzi�ki sosnowej ga��zi, czarownica mog�a w ka�dej chwili uciec, a n� i �uk dawa�y jej mo�liwo�� obrony. Ukry�a ga��� za wentylatorem i przebieg�a po pok�adzie do pierwszego okna. By�o zaparowane i nic nie mog�a przez nie dojrze�. Nie s�ysza�a te� �adnych odg�os�w ze �rodka. Wycofa�a si� ponownie w cie�, musia�a bowiem podj�� pewn� decyzj�. My�la�a o tym przedsi�wzi�ciu z niech�ci�, poniewa� by�o niezwykle ryzykowne i za ka�dym razem wyczerpywa�o jej si�y, jednak w chwili obecnej nie mia�a wyboru. U�ywaj�c pewnego rodzaju magii, mog�a si� uczyni� niewidzialn�. Prawdziwa �niewidzialno�� by�a oczywi�cie niemo�liwa, a magia wi�za�a si� raczej z psychik� � dzi�ki wielkiemu skupieniu i skromno�ci Serafina stawa�a si� niemal niewidoczna dla ludzi. Gdy si� odpowiednio skoncentrowa�a, potrafi�a przej�� niedostrze�ona zar�wno przez zat�oczony pok�j, jak i obok samotnego podr�nika.

Czarownica skupi�a si� ca�kowicie na tej jednej sprawie. Min�o kilka minut, zanim nabra�a pewno�ci, �e osi�gn�a odpowiedni stan umys�u. Sprawdzi�a sw� �niewidzialno��, wychodz�c naprzeciw marynarzowi, kt�ry szed� po pok�adzie z torb� pe�n� narz�dzi. M�czyzna usun�� si� z drogi Serafinie, nawet na ni� nie spojrzawszy.

By�a zatem gotowa. Podesz�a do drzwi jasno o�wietlonego salonu i otworzy�a je. Pomieszczenie by�o puste. Zostawi�a drzwi uchylone, aby w razie potrzeby przez nie uciec, i wesz�a. Drzwi na drugim ko�cu pokoju otwiera�y si� na schody, kt�re prowadzi�y pod pok�ad statku. Serafina zesz�a po nich i znalaz�a si� w w�skim korytarzu oblepionym bia�� tapet� i o�wietlonym anbarycznymi kasetonami. Korytarz ci�gn�� si� przez ca�� d�ugo�� kad�uba, po obu jego stronach znajdowa�y si� liczne drzwi.

Czarownica sz�a cicho przed siebie. Nas�uchiwa�a, a� us�ysza�a g�osy. Najwyra�niej w kt�rej� sali odbywa�y si� obrady.

Otworzy�a drzwi i wesz�a.

Wok� wielkiego sto�u siedzia�o kilkana�cie os�b. Niekt�re z nich podnios�y na moment oczy, spojrza�y na Serafin� i natychmiast o niej zapomnia�y. Stan�a spokojnie przy drzwiach i obserwowa�a. Zebraniu przewodniczy� starszy osobnik w kardynalskich szatach, pozostali m�czy�ni r�wnie� wygl�dali na duchownych. W naradzie uczestniczy�a tylko jedna kobieta � pani Coulter. Jej futro wisia�o na oparciu krzes�a. Policzki matki Lyry by�y zarumienione od panuj�cego w pomieszczeniu ciep�a.

Serafina Pekkala rozejrza�a si� uwa�nie i zobaczy�a, �e w sali znajduje si� jeszcze jedna osoba. M�czyzna o poci�g�ej twarzy z dajmon� w postaci �aby siedzia� przy drugim stoliku, kt�ry ugina� si� pod ci�arem oprawnych w sk�r� ksi�g i lu�nych stert po��k�ych papier�w. W pierwszej chwili czarownica wzi�a m�czyzn� za pisarza lub sekretarza, p�niej jednak dostrzeg�a, co robi�: z uwag� przypatrywa� si� jakiemu� z�otemu przyrz�dowi o wygl�dzie wielkiego zegara albo kompasu i mniej wi�cej co minut� notowa� swoje spostrze�enia. Potem otwiera� kt�r�� z ksi�g, przegl�da� indeks, szuka� wzmianki na interesuj�cy temat, zapisywa� informacj�, po czym ponownie si� przygl�da� z�otemu urz�dzeniu.

Serafina spojrza�a jeszcze raz na osoby przy stole, poniewa� us�ysza�a s�owo �czarownica�.

��Wie co� o dziecku � oznajmi� z przekonaniem jeden z duchownych. � Przyzna�a si� do tego. Wszystkie czarownice s�ysza�y o tej ma�ej.

��Zastanawiam si�, co wie pani Coulter � mrukn�� kardyna�. � Mo�e powinna si� pani z nami podzieli� swoimi wiadomo�ciami � doda� g�o�niej.

��Prosz� m�wi� troch� ja�niej, Eminencjo � odpar�a lodowato zapytana. � Zapomina pan, �e jestem tylko kobiet�, a zatem nie mam przenikliwo�ci charakterystycznej dla g�owy Ko�cio�a. C� to za wiadomo�ci, kt�re jakoby ukrywam?

Kardyna� zrobi� znacz�c� min�, nic jednak nie odpowiedzia�. Po chwili ciszy kolejny duchowny odezwa� si� prawie przepraszaj�cym tonem:

��Podobno istnieje jakie� proroctwo, droga pani. Dotyczy ono dziecka. Spe�nione zosta�y liczne warunki, przede wszystkim, okoliczno�ci jej narodzin� O dziewczynce co� wiedz� Cyganie. Gdy m�wi� o niej, wspominaj� o czarodziejskiej oliwie i b��dnych ognikach bagiennych. Zjawiska nadnaturalne, sama pani rozumie. Podobno dzi�ki niezwyk�ym zdolno�ciom uda�o jej si� zaprowadzi� Cygan�w do Bolvangaru. Opr�cz tego jej zdumiewaj�cy wyczyn usuni�cia Iofura Raknisona z kr�lewskiego tronu. To nie jest zwyczajne dziecko. Brat Pavel mo�e nam chyba powiedzie� wi�cej na jej temat.

M�czyzna spojrza� na szczup�ego osobnika obserwuj�cego osobliwy przyrz�d. Brat Pavel zamruga� oczyma, przetar� je r�koma i popatrzy� na pani� Coulter.

��Poza urz�dzeniem, kt�re dziecko ma w swoim posiadaniu, istnieje ju� tylko ten jeden aletheiometr � odezwa� si�. � Wszystkie inne zabrano i zniszczono z rozkazu Magistratury. Dowiedzia�em si� te�, �e dziewczynka otrzyma�a sw�j przyrz�d od Rektora Kolegium Jordana. Sama nauczy�a si� rozumie� odpowiedzi przyrz�du i potrafi u�ywa� go bez ksi�g interpretacyjnych. Aletheiometr z pewno�ci� nie sk�ama� w tym wzgl�dzie, cho� trudno mi w t� kwesti� uwierzy� Nawet nie potrafi� sobie tego wyobrazi� Moim zdaniem osi�gni�cie jako takiego zrozumienia wskaza� aletheiometru zajmuje dziesi�ciolecia pilnych studi�w, a dziewczynka posiad�a t� umiej�tno�� po zaledwie kilku tygodniach. Teraz jest podobno absolutn� mistrzyni�. Przewy�sza zatem m�dro�ci� wszystkich znanych mi uczonych!

��Gdzie jest teraz, bracie Pavle? � spyta� kardyna�.

��W innym �wiecie � odpar�. � Sp�nili�my si�.

��Ta czarownica zna prawd�! � wtr�ci� kt�ry� z m�czyzn. Jego dajmona w postaci pi�moszczura nieustannie ogryza�a o��wek. � Wystarczy j� przes�ucha�! Uwa�am, �e trzeba ponownie podda� j� torturom!

��Jak brzmi to proroctwo? � spyta�a pani Coulter, kt�rej gniew r�s�. � Jak �miecie je ukrywa� przede mn�?

Wida� by�o, �e ma nad zebranymi w�adz�. Z�ota ma�pa obrzuci�a wszystkich m�czyzn spojrzeniem pe�nym nienawi�ci; �aden nie potrafi� spojrze� dajmonowi pani Coulter prosto w oczy. Jedynie kardyna� nie odwr�ci� wzroku. Jego dajmona, ara, podnios�a �apk� i podrapa�a si� w �ebek.

��Czarownica wspomnia�a o jakiej� nadzwyczajnej sprawie � wyja�ni� kardyna�. � Nie o�miel� si� powt�rzy� jej dziwnych s��w. Je�li te informacje s� prawdziwe, na nas, ludzi, spada straszliwa odpowiedzialno�� Spytam pani� jednak ponownie: co pani wie o dziewczynce i jej ojcu?

Twarz kobiety zrobi�a si� kredowobia�a z w�ciek�o�ci.

��Jak �miecie mnie przes�uchiwa�? � prychn�a. � I jak �miecie ukrywa� informacje, kt�re przekaza�a wam czarownica? I wreszcie, jak mo�ecie przypuszcza�, �e zachowa�am dla siebie jakie� wiadomo�ci? S�dzicie, �e jestem po jej stronie? A mo�e wam si� zdaje, �e popieram jej ojca? Mo�e zamierzacie mnie podda� torturom jak t� czarownic�? No c�, pan tu rz�dzi, Eminencjo. Wystarczy, �e da pan znak, a pa�scy ludzie mnie zaatakuj�. Jednak cho�by wymy�la� pan przer�ne tortury, chc�c us�ysze� odpowied�, nie otrzyma jej, poniewa� nie znam proroctwa i nie mam na ten temat �adnych informacji. ��dam, �eby mi pan powiedzia�, co sam wie. Niech pan nie zapomina, �e chodzi o moje dziecko, wprawdzie pocz�te w grzechu i zrodzone w ha�bie, ale moje dziecko, a pan ukrywa przede mn� wiadomo�ci, kt�re mam prawo zna�!

��Bardzo pani� prosz� � przem�wi� nerwowym g�osem kolejny duchowny. � Prosz� si� uspokoi�, pani Coulter. Czarownica nie powiedzia�a jeszcze wszystkiego. Dowiemy si� od niej znacznie wi�cej. Kardyna� Sturrock powiedzia�, �e czarownica jedynie wspomnia�a o tej sprawie.

��Przypu��my, �e nam nie zdradzi ca�ej prawdy � zauwa�y�a kobieta. � Co wtedy? B�dziemy zgadywa�? Przestraszymy si�, wycofamy i zaczniemy domniemywa�?

��Nie musimy � odpar� brat Pavel � poniewa� przygotowuj� si�, aby zada� to pytanie aletheiometrowi. Otrzymamy odpowied�: je�li nie od czarownicy, to z ksi�g interpretacyjnych.

��Ale jak to d�ugo potrwa?

M�czyzna uni�s� brwi ze znu�eniem.

��Do�� d�ugo � odrzek�. � To ogromnie skomplikowane pytanie.

��Czarownica natomiast mo�e nam powiedzie� od razu � podsumowa�a pani Coulter.

Wsta�a. Jak gdyby z l�ku przed ni�, wi�kszo�� m�czyzn r�wnie� si� podnios�a; tylko kardyna� i brat Pavel pozostali na swoich miejscach. Serafina Pekkala cofn�a si�, z ca�ych si� staraj�c si� pozosta� niewidoczna. Z�ota ma�pa zgrzyta�a z�bami, strosz�c migocz�ce futro.

Pani Coulter posadzi�a swego dajmona na ramieniu.

��Wi�c chod�my i porozmawiajmy z ni� � zaproponowa�a.

Odwr�ci�a si� i wysz�a na korytarz. M�czy�ni pospieszyli za ni�, poszturchuj�c si� i przepychaj�c obok czarownicy, kt�ra w ostatniej chwili uskakiwa�a. My�li w jej g�owie k��bi�y si� jak oszala�e. Ostatni wychodzi� kardyna�.

Po ich wyj�ciu Serafina przez kilka sekund stara�a si� uspokoi�, poniewa� podniecenie niszczy�o jej �niewidzialno��. P�niej ruszy�a korytarzem w �lad za duchownymi. Wesz�a za nimi do mniejszego pokoju o nagich, bia�ych �cianach; by�o tu gor�co. M�czy�ni i pani Coulter zebrali si� ju� wok� postaci w �rodku � czarownica by�a mocno przywi�zana do metalowego krzes�a, na jej poszarza�ej twarzy wida� by�o b�l nie do zniesienia, nogi mia�a po�amane.

Pani Coulter stan�a nad uwi�zion�. Serafina zaj�a pozycj� przy drzwiach, wiedzia�a bowiem, �e w tych trudnych warunkach nie zdo�a d�ugo pozosta� niewidoczna.

��Powiedz nam o dziecku, czarownico! � rozkaza�a pani Coulter.

��Nie!

��B�dziesz cierpia�a.

��I tak cierpi�.

��Och, cierpienie mo�e by� wi�ksze. W kwestii tortur nasz Ko�ci� posiada tysi�cletnie do�wiadczenie. Mo�emy przeci�ga� twoje katusze w niesko�czono��. Powiedz nam o dziecku � powt�rzy�a, po czym wyci�gn�a r�k� i rozleg� si� trzask ko�ci � z�ama�a czarownicy palec.

Czarownica krzykn�a z b�lu. W tej samej sekundzie Serafina Pekkala sta�a si� dla wszystkich widoczna. Kilku duchownych spojrza�o na ni� z zaskoczeniem i przera�eniem. Kr�lowa klanu czarownic opanowa�a si� i ponownie sta�a niewidzialna, a tortury trwa�y dalej.

��Je�li nie odpowiesz � zagrozi�a pani Coulter � z�ami� ci nast�pny palec, a potem jeszcze jeden. Co wiesz o dziecku? Powiedz mi.

��Dobrze, dobrze! Prosz�, ju� do��!

��Odpowiadaj!

Da� si� s�ysze� kolejny przera�aj�cy trzask. Uwi�ziona czarownica szlocha�a. Serafina Pekkala ledwie nad sob� panowa�a.

��Nie, nie! � krzycza�a torturowana. � Powiem! B�agam, ju� nie! Czarownice czeka�y na narodziny tej dziewczynki� Wiedzia�y o niej, zanim pani� Dowiedzia�y si� jej imienia�

��Znamy jej imi�. A jakie ty masz na my�li?

��Jej prawdziwe imi�! Imi� jej przeznaczenia!

��Jakie to imi�? Powiedz mi! � nakaza�a pani Coulter.

��Nie� nie�

��Ale jak? Jak je pozna�y�cie?

��Sprawdzi�y�my� W domu naszego konsula w Trollesundzie dziewczynce, kt�ra przyby�a tam z Cyganami, uda�o si� wybra� jedn� ga��zk� sosny ob�ocznej spo�r�d wielu innych. Jest wi�c tym wybranym dzieckiem� Dzieckiem z nied�wiedziem�

G�os cierpi�cej za�ama� si�.

Pani Coulter wyda�a z siebie kr�tki okrzyk zniecierpliwienia, po czym da� si� s�ysze� kolejny g�o�ny trzask, a po nim j�k b�lu.

��Jak brzmi wasze proroctwo zwi�zane z tym dzieckiem? � kontynuowa�a pani Coulter. M�wi�a ponurym, pe�nym nienawi�ci g�osem. � Wypowiedz imi� zwi�zane z przeznaczeniem dziewczynki!

Serafina Pekkala zrobi�a kilka krok�w do przodu, w kr�g m�czyzn zebranych ciasno doko�a czarownicy; �aden z duchownych nie wyczu� jej obecno�ci. Serafina wiedzia�a, �e musi jak najszybciej zako�czy� cierpienia torturowanej, przyt�acza�o j� jednak ogromne zm�czenie spowodowane d�ugotrwa�ym utrzymywaniem si� w �stanie niewidzialno�ci�. Dr�a�a, wyjmuj�c n� zza pasa.

Uwi�ziona �ka�a.

��Ma�a jest wcieleniem kobiety, kt�ra �y�a ju� wcze�niej. Nienawidzicie jej i boicie si�! Teraz przyby�a powt�rnie. Nie zdo�ali�cie jej schwyta� By�a na Svalbardzie� By�a z Lordem Asrielem, a wy pozwolili�cie jej uciec. Znikn�a i b�dzie�

Nie doko�czy�a, poniewa� co� jej przerwa�o.

Przez otwarte drzwi wlecia�a do pomieszczenia rybo��wka, oszala�y z przera�enia dajmon. Przez chwil� bi� nier�wno skrzyd�ami, potem upad� na pod�og�, wreszcie z trudem si� podni�s� i rzuci� do piersi torturowanej czarownicy; przytula� si� do niej, porusza� �bem, cmoka�, wydawa� krzykliwe odg�osy, a w�wczas udr�czona czarownica zawo�a�a:

��Yambe-Akka! Przyjd� po mnie! Przyjd�!

Nikt poza Serafin� Pekkal� nie zrozumia� jej pro�by. Yambe-Akka by�a bogini�, kt�ra przychodzi�a do ka�dej czarownicy w chwili jej �mierci.

Serafina by�a gotowa. Natychmiast sta�a si� widoczna i zrobi�a kolejny krok do przodu. Wbrew sobie u�miecha�a si� beztrosko, poniewa� Yambe-Akka by�a bogink� niefrasobliw� i weso��, a jej wizyty nazywano darami rado�ci. Cierpi�ca czarownica dostrzeg�a Serafin� i odwr�ci�a ku niej zalan� �zami twarz. Serafina pochyli�a si�, aby poca�owa� czarownic�, i delikatnie wsun�a jej w pier� n�. Dajmon w postaci rybo��wki podni�s� na moment zamglone oczy, po czym znikn��.

Kr�lowa klanu czarownic wiedzia�a, �e teraz musi sobie wywalczy� drog� powrotn�.

Wstrz��ni�ci i oszo�omieni m�czy�ni znieruchomieli, lecz pani Coulter zareagowa�a natychmiast.

��Aresztujcie j�! Nie pozw�lcie jej uciec! � krzycza�a, Serafina jednak by�a ju� przy drzwiach ze strza�� na�o�on� na ci�ciw�. Podnios�a �uk i wypu�ci�a strza��. Kardyna� upad�; dusi� si� i kopa� nogami pod�og�.

Gdy Serafina znalaz�a si� na korytarzu przy schodach, odwr�ci�a si�, na�o�y�a na ci�ciw� kolejn� strza�� i wystrzeli�a; nast�pny m�czyzna upad� na pod�og�. W tej samej chwili rozleg� si� g�o�ny, dra�ni�cy d�wi�k dzwonka.

Czarownica wbieg�a po schodach na pok�ad. Dw�ch marynarzy zagrodzi�o jej drog�, a wtedy krzykn�a:

��Szybko, na d�! Kto� uwolni� wi�niark�! Musicie pom�c!

Jej s�owa zaskoczy�y ich, tote� stan�li niezdecydowani. Ta chwila wystarczy�a Serafinie. Wymkn�a si� im i wzi�a z kryj�wki za wentylatorem sosnow� ga���.

��Strzelajcie do niej! � us�ysza�a za sob� krzyk pani Coulter.

Wypali�y trzy strzelby. Kule odbi�y si� od metalu i trafi�y w mg��, a tymczasem czarownica wskoczy�a na ga��� i poszybowa�a w g�r� niczym strza�a z jej �uku. W kilka sekund p�niej znajdowa�a si� ju� w g�stej mgle, bezpieczna. Po pewnym czasie do��czy� do niej wielki siwy g�sior.

��Dok�d lecimy? � spyta�.

��Byle dalej st�d, Kaiso � odpar�a. � Jak najdalej od tych okrutnych ludzi.

Tak naprawd�, nie wiedzia�a, dok�d ma teraz lecie� i co zrobi�. Ale jednego by�a pewna: kt�ra� strza�a z jej ko�czanu musi trafi� w gard�o pani Coulter.

Czarownica i jej dajmon skierowali si� na po�udnie, z dala od niepokoj�cego migotania innego �wiata we mgle. Podczas lotu Serafina zacz�a si� zastanawia�, co robi Lord Asriel.

Pytanie to zrodzi�o si� w jej umy�le, poniewa� zdarzenia, kt�re zachwia�y ich �wiatem, zacz�y si� od tajemniczych dzia�a� tego cz�owieka.

Zazwyczaj �r�d�em wiedzy Serafiny by�a natura. Potrafi�a �ledzi� ka�de zwierz�, z�owi� ka�d� ryb�, znale�� najrzadsze jagody, umia�a odczyta� znaki we wn�trzno�ciach zabitej kuny, odszyfrowa� m�dro�� z �usek okonia oraz interpretowa� przestrogi zawarte w py�ku krokus�w; zwierz�ta i ro�liny by�y dzie�mi natury i zawsze przekazywa�y czarownicy naturalne prawdy.

Po informacje na temat Lorda Asriela Serafina musia�a si� jednak uda� gdzie� indziej � do portu Trollesund, gdzie urz�dowa� konsul czarownic, doktor Lanselius, kt�ry utrzymywa� w ich imieniu kontakt ze �wiatem ludzi. Postanowi�a wypyta� konsula, wi�c pospieszy�a przez mg�� do jego siedziby. Przez jaki� czas kr��y�a ponad portem w�r�d zas�on mg�y snuj�cych si� upiornie nad lodowat� wod� i obserwowa�a, jak pilot kieruje do basenu wielki statek z bander� jakiego� afryka�skiego kraju. Przy wej�ciu do portu sta�o na kotwicach tak�e sporo innych statk�w; Serafina nigdy nie widzia�a tak wielu naraz. Kiedy po kr�tkim dniu zapad� wiecz�r, czarownica polecia�a do miasta i wyl�dowa�a w ogrodzie na ty�ach domu konsula.

Zastuka�a w okno i doktor Lanselius otworzy� jej drzwi, k�ad�c palec na ustach.

��Witam ci�, Serafino Pekkala � odezwa� si�. � Wejd� szybko i lepiej nie zostawaj zbyt d�ugo. � Wskaza� jej fotel przy kominku, potem spojrza� przez firank� na ulic� i spyta�: � Napijesz si� wina?

S�cz�c tokaj o z�otej barwie, czarownica opowiedzia�a, co widzia�a i s�ysza�a na pok�adzie statku.

��My�lisz, �e tamci zrozumieli jej s�owa dotycz�ce dziecka? � spyta�.

��Nie s�dz�, �eby wszystko poj�li. Wiedz� jednak, �e dziewczynka jest kim� wa�nym. Obawiam si� tej kobiety, doktorze Lanselius. Jestem pewna, �e kiedy� j� zabij�, lecz i tak si� jej obawiam.

��Wiem � odpar�. � Ja r�wnie�.

Serafina Pekkala wys�ucha�a konsula, kt�ry przekaza� jej kr���ce po mie�cie pog�oski. W�r�d ewidentnych plotek wy�owi�a jednak kilka fakt�w.

��Ludzie m�wi�, �e Magistratura zebra�a najwi�ksz� w historii armi� i przygotowuje j� do jakiego� starcia. Pojawi�y si� niepokoj�ce plotki o niekt�rych �o�nierzach, pani. Dowiedzia�em si� o Bolvangarze� �e odcinano tam dzieciom dajmony� To najpodlejsza tortura, o jakiej kiedykolwiek s�ysza�em. Podobno w armii istnieje pu�k �o�nierzy, kt�rych poddano temu samemu eksperymentowi. Znasz s�owo �zombi�? S� nieustraszeni, poniewa� nie maj� duszy. Kilku z nich przebywa w naszym mie�cie. W�adze trzymaj� to w sekrecie, ale plotki �atwo si� rozchodz�, przera�aj�c naszych mieszczan.

��Ma pan jakie� nowiny z innych klan�w czarownic? � spyta�a. � Co u nich s�ycha�?

��Wi�kszo�� wr�ci�a do ojczyzny. Wszystkie czarownice ze strachem w sercach oczekuj� na to, co si� zdarzy.

��A jakie wie�ci o Ko�ciele?

��Duchowni s� bardzo zak�opotani, poniewa� nie wiedz�, jakie zamiary ma Lord Asriel.

��Ja r�wnie� ich nie znam � wtr�ci�a. � Nawet nie potrafi� sobie wyobrazi�, co ten cz�owiek planuje. A jakie jest pa�skie zdanie na jego temat, doktorze?

Konsul delikatnie potar� kciukiem �ebek swojej dajmony w postaci w�a.

��To uczony � odpar� po chwili � lecz erudycja nie jest jego prawdziw� pasj�. Nie jest ni� r�wnie� polityka. Spotka�em go raz i wiem, �e ma porywcz� i gwa�town� natur�, nie jest jednak despot�. Nie s�dz�, by jego celem by�a w�adza� No c�, nie wiem, co my�le�. Przypuszczam, �e nieco informacji na temat swego pana m�g�by ci udzieli� jego s�u��cy. Ma na imi� Thorold. Wi�ziono go wraz z Asrielem w domu na Svalbardzie. Mo�e warto by�oby tam polecie� i z nim porozmawia�, je�li nie uciek� do innego �wiata wraz z Lordem.

��Dzi�kuj� panu. To dobry pomys�� Zrobi� to. Od razu.

Serafina po�egna�a si� z konsulem i polecia�a w g�stniej�cy mrok. W chmurach czeka� na ni� Kaisa.

Podr� czarownicy na p�noc utrudnia� chaos, kt�ry zapanowa� na �wiecie. Wszystkich mieszka�c�w teren�w arktycznych ogarn�a panika, podobnie tamtejsze zwierz�ta. Przera�a�a ich nie tylko mg�a i zak��cenia pola magnetycznego, lecz tak�e niespotykane o tej porze roku p�kanie lodu i ruchy ziemi. Niekt�rzy ludzie mawiali obrazowo, �e wieczna zmarzlina powoli budzi si� z d�ugiego snu o w�asnym zamarzni�ciu.

Wsz�dzie wok� panowa� straszliwy zgie�k. Nagle promienie tajemniczej jasno�ci przebi�y si� przez szczeliny w kolumnach mg�y, a potem r�wnie szybko znikn�y. Stada wo��w pi�mowych pop�dzi�y na po�udnie, potem skr�ci�y na zach�d lub zawr�ci�y na p�noc. Pod wp�ywem zmian pola magnetycznego zwarte dot�d stada g�si chaotycznie rozprasza�y si� w grupy, g�gaj�c, lecia�y nier�wno i niepewnie. Tymczasem Serafina Pekkala pod��a�a ku p�nocy na swojej ga��zi z sosny ob�ocznej, do domu na przyl�dku rozleg�ego Svalbardu.

Tam znalaz�a s�u��cego Lorda Asriela, Thorolda. Walczy� z grup� kliwuch�w.

Dostrzeg�a poruszenie, jeszcze zanim zbli�y�a si� na tyle, aby stwierdzi�, co si� dzieje. Sk�rzaste skrzyd�a wirowa�y szale�czo w powietrzu, na za�nie�onym dziedzi�cu rozbrzmiewa�o wrogie �jouk, jouk�, a obrzydliwe stworzenia usi�owa�a odeprze� jedna osoba ze strzelb�: okutany w futro m�czyzna. Dajmona Thorolda � wychudzona suka � warcza�a i k�apa�a z�bami, ilekro� kt�ry� z kliwuch�w przelatywa� wystarczaj�co nisko.

Serafina nie zna�a m�czyzny, kliwuchy jednak zawsze by�y jej wrogami, bez namys�u wi�c napi�a �uk i wypu�ci�a w grup� paskudnych stworze� tuzin strza�. Wszyscy cz�onkowie s�abo zorganizowanego stada spojrzeli w kierunku nowego przeciwnika, ocenili jego si�� i ze strachem uciekli. W minut� p�niej niebo znowu by�o czyste, a piski przera�onych kliwuch�w powtarza�o g�rskie echo. Wreszcie zapad�a ca�kowita cisza.

Serafina skierowa�a si� ku dziedzi�cowi i wyl�dowa�a na udeptanym, poplamionym krwi� �niegu. M�czyzna odrzuci� futro. Ci�gle by� ostro�ny i nie wypuszcza� z d�oni strzelby, poniewa� czarownice te� czasami bywa�y wrogo nastawione do ludzi. Serafina mia�a przed sob� starszego, posiwia�ego m�czyzn� o wyd�u�onej szcz�ce i stanowczym spojrzeniu.

��Jestem przyjaci�k� Lyry � przedstawi�a si�. � Chcia�abym z panem porozmawia�. Prosz� spojrze�, od�o�y�am �uk.

��Gdzie jest dziewczynka? � spyta�.

��W innym �wiecie. Niepokoj� si� o jej bezpiecze�stwo. Musz� si� te� dowiedzie�, co zamierza Lord Asriel.

M�czyzna opu�ci� strzelb�.

��Prosz� wi�c wej�� do �rodka.

Po wymianie grzeczno�ci weszli do domu; Kaisa wzlecia� w niebo, by trzyma� stra�. Thorold zaparzy� kaw�, po czym Serafina opowiedzia�a mu o swoich kontaktach z Lyr�.

��Zawsze by�a dzieckiem samowolnym � powiedzia�, kiedy usiedli przy d�bowym stole o�wietlonym lamp� naftow�. � Widywa�em j� mniej wi�cej raz do roku, kiedy Jego Lordowska Mo�� odwiedza� swoje kolegium. Lubi�em j�, jak�e mog�o by� inaczej. Jednak niewiele o niej wiem.

��Jakie plany mia� Lord Asriel?

��Nie s�dzisz chyba, pani, �e mi powiedzia�? Jestem tylko jego s�u��cym. Czyszcz� mu ubrania, gotuj� posi�ki i utrzymuj� dom w czysto�ci. Podczas lat sp�dzonych u Jego Lordowskiej Mo�ci dowiedzia�em si� zaledwie kilku rzeczy, zawsze jednak przypadkowo. Nie zwierza� mi si� cz�ciej ni� przedmiotom.

��Prosz� mi w takim razie powiedzie� o tych paru faktach, o kt�rych dowiedzia� si� pan przypadkiem � nalega�a Serafina.

Thorold by� starszym cz�owiekiem, ale jeszcze zdrowym i krzepkim, tote� jak ka�dego m�czyzn� mile po�echta�a go pro�ba m�odej czarownicy o niezwyk�ej urodzie, cho� zdawa� sobie spraw�, �e jego pi�knej rozm�wczyni nie interesuje on sam, lecz wiadomo�ci, kt�re ma. Zacz�� m�wi� i nie przeci�ga� swojej opowie�ci d�u�ej, ni� by�o trzeba.

��Nie potrafi� dok�adnie powiedzie�, czym si� zajmuje m�j pan � stwierdzi� � poniewa� wszelkie szczeg�y filozoficzne i naukowe s� dla mnie ca�kowicie niezrozumia�e. Wiem jednak, co kieruje Jego Lordowsk� Mo�ci�. Nie ma poj�cia, �e si� domy�lam, wywnioskowa�em to dzi�ki setkom ma�ych znak�w� Prosz� mnie poprawi�, je�li si� myl�, ale zdaje mi si�, �e czarownice wierz� w innych bog�w ni� my, ludzie, prawda?

��Tak, zgadza si�.

��Pani s�ysza�a jednak zapewne o naszym Bogu? O Bogu Ko�cio�a, tym, kt�rego nazywaj� Wszechmocnym?

��Tak.

��No c�, Lordowi Asrielowi nigdy nie odpowiada�a, �e tak powiem, doktrynalno�� Ko�cio�a. Widzia�em, �e ukrywa� odraz�, gdy s�ysza� o sakramentach, pokucie, wybawieniu i tego typu kwestiach. Ludziom wydaje si�, �e nie spos�b pokona� Ko�cio�a, ale Lord Asriel, odk�d mu s�u��, zawsze zamy�la� bunt. Wiem to na pewno!

��Chcia� si� zbuntowa� przeciwko Ko�cio�owi?

��Tak, cz�ciowo. By� czas, kiedy planowa� u�y� przemocy, lecz porzuci� ten pomys�.

��Dlaczego? Ko�ci� okaza� si� zbyt silny?

��Nie � odpar� stary s�u��cy � taki fakt nie powstrzyma�by mojego pana. Mo�e to zabrzmie� dziwnie, ale znam tego cz�owieka lepiej, ni� mog�aby go pozna� �ona, lepiej, ni� zna�a go matka. S�u�� mu od blisko czterdziestu lat i sporo o nim my�l�. Nie potrafi� nad��y� za jego lotnym umys�em, znam jednak wiele jego zamiar�w i jestem przekonany, �e odst�pi� od buntu, poniewa� uwa�a� Ko�ci� za zbyt s�abego, niegodnego swoich wysi�k�w przeciwnika.

��Co zatem postanowi�?

��Wydaje mi si�, �e zaplanowa� wywo�a� wojn� w innym wymiarze. Prawdopodobnie chce zbuntowa� si� przeciwko najwy�szej w�adzy. Wyruszy� szuka� siedziby Wszechmocnego, kt�rego pragnie zabi�. Tak w�a�nie my�l�. Nawet kiedy o tym m�wi�, serce mi dr�y, pani. Ledwie mam odwag� pomy�le�, co si� mo�e zdarzy�. Nie potrafi� jednak w �aden inny spos�b wyt�umaczy� sensu dzia�a� mojego pana.

Serafina milcza�a przez kilka chwil, rozmy�laj�c nad s�owami s�u��cego. Zanim zd��y�a si� odezwa�, Thorold podj�� opowie��:

��Oczywi�cie, kto�, kto stawia sobie taki cel, nara�a si� na gniew Ko�cio�a. Jest to najwi�ksze z mo�liwych blu�nierstwo. Lord Asriel stawa� ju� zreszt� przed obliczem S�du Konsystorskiego i zosta� niemal natychmiast skazany przeze� na �mier�. Nigdy z nikim o tej sprawie nie rozmawia�em i nie zamierzam. M�wi� o tym tylko dlatego, �e jest pani czarownic�, pozostaje wi�c poza w�adz� naszego Ko�cio�a. My�l�, �e m�j pan chce odnale�� Wszechmocnego i zabi� Go.

��Czy co� takiego jest w og�le mo�liwe? � spyta�a Serafina.

���ycie Lorda Asriela zawsze wype�nia�y sprawy niemo�liwe. Nie wiem, czy istnieje problem, z kt�rym m�j pan nie umie sobie poradzi�. Jednak walka z Wszechmocnym wygl�da mi na szale�stwo. Skoro anio�y nie potrafi�y pokona� Boga, jak �miertelnik mo�e cho�by o tym marzy�?

��Anio�y? Co to s� anio�y?

��Ko�ci� nazywa je istotami zrodzonymi z czystego ducha. Zgodnie z nasz� religi� niekt�re anio�y jeszcze przed stworzeniem �wiata zbuntowa�y si�, za co B�g str�ci� je z niebios do piek�a. Nie uda�o im si� zatem pokona� Boga. A mia�y wielk� anielsk� si��. C� przy nich znaczy Lord Asriel! Jest tylko cz�owiekiem i dysponuje jedynie ludzkimi mo�liwo�ciami, niczym wi�cej. Ambicj� ma jednak ogromn�, wr�cz bezgraniczn�. Odwa�a si� robi� rzeczy, o kt�rych wi�kszo�� m�czyzn i kobiet nawet nie o�miela si� my�le�. Zauwa�, pani, co ju� osi�gn��: rozdar� niebo i otworzy� sobie drog� do innego �wiata. Kt� inny potrafi�by tego dokona�? Komu� innemu za�wita�aby taka my�l w g�owie? W mojej panuje chaos, pani. Z jednej strony nazywam mego pana szale�cem, grzesznikiem i cz�owiekiem ob��kanym, z drugiej powtarzam sobie, �e jest przecie� Lordem Asrielem i r�ni si� od innych ludzi. Mo�e� Gdyby rzeczywi�cie istnia�a sposobno�� pokonania Boga, s�dz�, �e m�g�by tego dokona� tylko m�j pan, nikt inny.

��Jakie s� twoje plany, Thoroldzie?

��Zostan� tutaj i poczekam. B�d� strzeg� tego domu, a� Lord Asriel wr�ci i wyznaczy mi inne zadania. Albo tu umr� A co ty zamierzasz, pani?

��Musz� sprawdzi�, czy dziewczynka jest bezpieczna � odrzek�a czarownica. � Mo�e b�d� musia�a tu przyby� jeszcze raz, Thoroldzie. Ciesz� si� na my�l, �e ci� tu znajd�.

��Nie rusz� si� st�d � potwierdzi�.

Odrzuci�a jego propozycj� wsp�lnego posi�ku, po�egna�a si� i wyruszy�a w drog�. Po mniej wi�cej minucie do��czy�a do swojego g�siora. Milczeli, szybuj�c i ko�uj�c ponad zamglonymi g�rami. Czarownica czu�a wielki smutek. Nie musia�a jego powod�w wyja�nia� dajmonowi; wiedzia�, �e ka�da k�pka mchu, ka�da zamarzni�ta ka�u�a, ka�da najdrobniejsza nawet rzecz z jej ojczyzny wzywaj� do powrotu. Serafina dr�a�a na my�l o swoim kraju, ba�a si� o niego, a tak�e o siebie, zdawa�a sobie bowiem spraw� z zagro�e�, jakie wywo�ywa�y kontakty ze �wiatem ludzi. B�g Lorda Asriela nie by� jej bogiem i czarownica zastanawia�a si�, czy zag��biaj�c si� w ludzkie sprawy, nie stanie si� zwyk�� kobiet�, czy nie przestanie by� czarownic��

W ka�dym razie sama nie mog�a dzia�a�.

��Lecimy do domu, Kaiso � powiedzia�a w ko�cu. � Musimy porozmawia� z siostrami. Te sprawy nas przerastaj�.

Przyspieszyli lot poprzez m�tne k��bowiska mg�y. Kierowali si� ku Jezioru Enara.

W le�nych jaskiniach obok jeziora Serafina spotka�a przedstawicielki swego klanu oraz Lee Scoresby�ego. Po wydarzeniach na Svalbardzie aeronauta musia� dok�adnie obejrze� balon, czarownice zabra�y go wi�c do swej ojczyzny. Tu zacz�� naprawia� uszkodzon� gondol� i czasz�.

��Bardzo si� ciesz�, �e ci� widz�, pani � odezwa� si� na widok Serafiny Pekkali. � Czy masz jakie� wiadomo�ci o dziewczynce?

���adnych, panie Scoresby. Czy zechce pan dzi� wieczorem wzi�� udzia� w naszej naradzie i pomo�e nam zdecydowa�, co powinny�my zrobi�?

Teksa�czyk zamruga� zaskoczony, poniewa� nigdy nie s�ysza�, aby jaki� cz�owiek uczestniczy� w zebraniu czarownic.

��B�d� wielce zaszczycony � odpar�. � Przyznam si�, �e mam kilka sugestii.

Przez ca�y dzie� nad jezioro przybywa�y czarownice, jak p�atki czarnego �niegu na skrzyd�ach burzy, wype�niaj�c niebo odg�osami trzepocz�cego jedwabiu i �wistem powietrza w ig�ach ich ga��zi z sosny ob�ocznej. Ludzie, kt�rzy polowali w pobliskich lasach albo �owili ryby przy topniej�cych krach, s�yszeli szepty dobiegaj�ce z zamglonego nieba; gdyby by�o klarowne, widzieliby na nim lec�ce czarownice, niczym cz�stki ciemno�ci unosz�ce si� na niewidocznych falach.

Do wieczora sosny rosn�ce wok� jeziora o�wietlono od do�u setk� ogni, a przed jaskini� zgromadze� rozpalono wielkie ognisko. Tam po posi�ku zebra�y si� czarownice. Serafina Pekkala zasiad�a po�rodku; jej jasne w�osy zdobi� wianek z ma�ych purpurowych kwiatk�w. Po lewej stronie usiad� Lee Scoresby, a po prawej � go��: kr�lowa klanu �otewskich czarownic, kt�rej imi� brzmia�o Ruta Skadi.

Przyby�a zaledwie godzin� wcze�niej, zaskakuj�c Serafin�. By�a r�wnie pi�kna jak pani Coulter, a ponadto mia�a tajemniczy, niezg��biony i niedost�pny ludzkim istotom czar. Mawiano o niej, �e obcuje z duchami. Ruta by�a bystra i zapalczywa, mia�a wielkie czarne oczy. Podobno do jej kochank�w nale�a� tak�e Lord Asriel. W uszach nosi�a ci�kie kolczyki ze z�ota, a na czarnych lokach ozdobionych k�ami �nie�nych tygrys�w � koron�. Kaisa dowiedzia� si� od jej dajmona, �e �otewska kr�lowa osobi�cie zabi�a te tygrysy, pragn�c ukara� czcz�ce je tatarskie plemi�, poniewa� jego przedstawiciele nie oddali jej honor�w, gdy odwiedza�a ich terytorium. Bez tygrysich bog�w Tatarzy odczuwali strach i melancholi� i b�agali Rut�, by pozwoli�a im wielbi� siebie zamiast zabitych zwierz�t, czarownica jednak z pogard� odrzuci�a ich pro�b�. �C� dobrego mo�e mi przynie�� oddawana przez was cze��?�, spyta�a. A dla tygrys�w i tak by�o ju� za p�no. Taka by�a Ruta Skadi: pi�kna, dumna i bezlitosna.

Serafina nie zna�a celu, dla kt�rego �otyszka zaszczyci�a zebranie sw� obecno�ci�, zgotowa�a jednak kr�lowej odpowiednie powitanie i zgodnie z etykiet� posadzi�a j� po swojej prawej stronie.

Gdy wszyscy ju� si� usadowili, Serafina Pekkala zacz�a m�wi�:

��Siostry! Wiecie, po co si� zebra�y�my: musimy postanowi�, jak si� zachowa� wobec nowych wydarze�. Wszech�wiat stan�� otworem. Lord Asriel wyznaczy� drog� z tego �wiata do innego. Zastan�wmy si�, czy problem ten w og�le nas dotyczy, czy te� mo�e � tak jak do tej pory � powinny�my �y� w�asnym �yciem, troszcz�c si� jedynie o swoje sprawy. Musimy te� pomy�le� o dziewczynce nazwiskiem Lyra Belacqua, znanej obecnie pod nadanym jej przez kr�la Iorka Byrnisona imieniem Lyry Z�otoustej. Pami�tacie? Wybra�a w�a�ciw� ga��zk� sosny ob�ocznej w domu doktora Lanseliusa, jest zatem tym dzieckiem, kt�rego od tak dawna oczekiwa�y�my� Teraz znikn�a� Mamy dzi� dwoje go�ci. Przedstawi� nam swoje zdanie na temat aktualnej sytuacji. Jako pierwszej pos�uchajmy kr�lowej Ruty Skadi.

�otyszka wsta�a. Jej bia�e ramiona po�yskiwa�y w �wietle ognia, a oczy tak l�ni�y, �e nawet siedz�ca najdalej czarownica widzia�a, jak emocje igraj� na jej pi�knej twarzy.

��Siostry � przem�wi�a. � Pragn� wam wyja�ni�, co si� dzieje wok� nas. Nadchodzi wojna. Nie mam poj�cia, kto stanie po naszej stronie, wiem jednak, z kim musimy walczy�. Naszym wrogiem jest Magistratura, czyli Ko�ci�. W czasie swojego istnienia (kt�re z naszej perspektywy nie jest d�ugie, ale obejmuje wiele ludzkich pokole�) Ko�ci� stara� si� t�umi� i kontrolowa� wszelkie naturalne impulsy. Gdy nie potrafi� nad nimi zapanowa�, zakazywa� ich. Niekt�re z was widzia�y, czym zajmowali si� jego wys�annicy w Bolvangarze. Przera�aj�ce, prawda? We�cie pod uwag�, �e istnieje wiele takich miejsc i mn�stwo podobnych praktyk. Wy, siostry, znacie tylko p�nocne tereny naszego �wiata, ja podr�owa�am r�wnie� po krainach po�udniowych. Wierzcie mi, widzia�am tam straszne rzeczy, na przyk�ad stacje, w kt�rych tak�e robi� do�wiadczenia na dzieciach, tak jak ludzie w Bolvangarze. Nie identyczne, ale r�wnie okropne� Zar�wno ch�opcom, jak i dziewczynkom wycina si� pod znieczuleniem organy p�ciowe. Tak w�a�nie post�puje Ko�ci�, wsz�dzie jest taki sam � kontroluje, niszczy i usuwa wszystko, co w cz�owieku dobre. Je�li zatem nadejdzie wojna, trzeba si� opowiedzie� przeciwko tej instytucji, niezale�nie od tego, jak dziwnych znajdzie sobie sojusznik�w. Proponuj� po��czy� nasze klany, wyruszy� na p�noc, przedosta� si� do s�siedniego �wiata i zbada� go. Nie mo�emy znale�� dziewczynki w naszym �wiecie, poniewa� wyruszy�a za Lordem Asrielem, kt�ry zreszt� stanowi klucz do ca�ej sprawy. By� kiedy� moim kochankiem i ch�tnie stan� po jego stronie, poniewa� cz�owiek ten nienawidzi Ko�cio�a i jego zatrwa�aj�cych okrucie�stw. Tyle mia�am wam do powiedzenia.

Ruta Skadi m�wi�a z pasj�, podziwiana za energi� i urod�. Kiedy usiad�a, Serafina zwr�ci�a si� do Lee Scoresby�ego:

��Pan Scoresby jest przyjacielem dziewczynki, a zatem i naszym. Prosz� nam powiedzie�, co pan my�li o ca�ej sprawie.

Teksa�czyk wsta�. Roztropny i uprzejmy, zachowywa� si� w taki spos�b, jak gdyby nie zdawa� sobie sprawy z niezwyk�o�ci sytuacji, w kt�rej si� znalaz�. Jego dajmona � zaj�czyca Hester � przycupn�a blisko niego, p�asko po�o�y�a uszy i przymkn�a z�ote oczy.

��Pani � odezwa� si� Lee. � Najpierw musz� podzi�kowa� wam wszystkim za �yczliwo�� i pomoc, jak� okaza�y�cie zwyk�emu aeronaucie sponiewieranemu przez wiatry nie z tego �wiata. Nie zamierzam zabiera� wam czasu, powiem wi�c kr�tko. Kiedy wraz z Cyganami podr�owa�em na p�noc, do Bolvangaru, dziewczynka imieniem Lyra opowiedzia�a mi o czym�, co mia�o miejsce w jej kolegium w Oksfordzie. Lord Asriel pokaza� mianowicie uczonym odci�t� g�ow� nale��c� jakoby do m�czyzny nazwiskiem Stanislaus Grumman i w ten spos�b przekona� ich, aby dali pieni�dze, dzi�ki kt�rym ojciec Lyry m�g�by si� wyprawi� na p�noc i sprawdzi�, co zasz�o. Dziewczynka by�a tak pewna tego, co widzia�a, �e nie chcia�em kwestionowa� jej s��w, wywo�a�y one jednak we mnie pewne wspomnienie, kt�rego w�wczas nie zdo�a�em sobie przypomnie� wyra�nie. Pami�ta�em jedynie, �e co� wiem o doktorze Grummanie. Dopiero podczas lotu ze Svalbardu tutaj u�wiadomi�em sobie, o co chodzi�o. Kiedy� stary my�liwy z Tunguska powiedzia� mi, �e Grumman zna miejsce, w kt�rym znajduje si� pewien obiekt, zapewniaj�cy swojemu w�a�cicielowi absolutn� ochron�. Nie chc� umniejsza� waszej magii, jednak ten przedmiot � czymkolwiek jest � ma w sobie pono� wi�ksz� moc ni� wszystko, o czym s�ysza�em. Pomy�la�em wi�c sobie, �eby odroczy� na pewien czas termin przej�cia na emerytur� i poszuka� doktora Grummana, kt�ry moim zdaniem nadal �yje. S�dz� bowiem, �e Lord Asriel oszuka� uczonych, by zdoby� fundusze. Zamierzam si� zatem uda� do Nowej Zembli, gdzie po raz ostatni widziano doktora �ywego.

Nie potrafi� przewidywa� przysz�o�ci, lecz wystarczaj�co klarownie widz� tera�niejszo��. Jestem po waszej stronie w tej wojnie, nie b�d� szcz�dzi� kul, na pocz�tek jednak wyznaczy�em sobie, pani, to zadanie � zako�czy�, zwracaj�c si� do Serafiny. � Pragn� odszuka� Stanislausa Grummana, wypyta� go o interesuj�cy mnie przedmiot, potem go odnale�� i wr�czy� Lyrze.

��Jest pan �onaty, panie Scoresby? � spyta�a kr�lowa klanu czarownic. � Ma pan dzieci?

��Nie, nie mam, chocia� znajduj� w sobie ojcowskie uczucia. Rozumiem twoje pytanie, pani. Masz racj�: dziewczynka nie mia�a szcz�cia, prawdziwi rodzice j� zawiedli. Chcia�bym jej wynagrodzi� rzeczywisty brak rodziny. Kto� powinien si� tego podj��. Jestem got�w.

��Dzi�kuj�, panie Scoresby � powiedzia�a Serafina, po czym zdj�a wianek i wyrwa�a z niego jeden ma�y purpurowy kwiatek; wszystkie one wygl�da�y tak �wie�o, jak gdyby dopiero przed chwil� zerwano je na ��ce.

��Prosz� go wzi�� ze sob� � o�wiadczy�a czarownica. � Je�li b�dzie pan potrzebowa� mojej pomocy, prosz� �cisn�� go w r�ku i przywo�a� mnie. Us�ysz�, gdziekolwiek pan b�dzie.

��Och, dzi�kuj� ci, pani � powiedzia� zaskoczony Lee. Wzi�� kwiatek i ostro�nie wsun�� go do kieszonki na piersi.

��Polecimy wiatrowi, aby pom�g� ci dotrze� do Nowej Zembli � doda�a Serafina Pekkala, po czym zwr�ci�a si� do pozosta�ych czarownic: � Siostry, kt�ra chcia�aby teraz zabra� g�os?

Zacz�a si� w�a�ciwa narada. Na zebraniach czarownice zawsze post�powa�y w spos�b demokratyczny, tote� ka�da z nich, nawet najm�odsza, mia�a prawo przem�wi�. Ostateczne decyzje nale�a�y do kr�lowej. Dyskusja trwa�a ca�� noc. Wiele zapalczywych czarownic opowiada�o si� za natychmiastow� otwart� wojn�, niekt�re zaleca�y ostro�no��, a kilka najm�drzejszych proponowa�o wys�a� misje do innych klan�w, aby zach�ci� je do pierwszego w historii zjednoczenia ca�ego narodu czarownic.

Ruta Skadi zgodzi�a si� z t� ostatni� sugesti�. Serafina natychmiast rozes�a�a pos�a�c�w, a potem wybra�a dwadzie�cia najlepszych wojowniczek i rozkaza�a im przygotowa� si� na wypraw�. Mia�y wraz z Serafin� polecie� na p�noc, do otwartego przez Lorda Asriela innego �wiata i poszuka� w nim Lyry.

��A ty, kr�lowo Ruto Skadi? � spyta�a na koniec Serafina. � Jakie masz plany?

��Zamierzam odnale�� Lorda Asriela i dowiedzie� si�, co zamierza. A poniewa� on r�wnie� uda� si� na p�noc, chcia�abym pierwszy etap podr�y odby� z tob�, siostro.

��Bardzo si� z tego ciesz� � powiedzia�a Serafina, zadowolona z towarzystwa �otewskiej kr�lowej.

Na tym sko�czy�a si� narada, jednak gdy jej uczestniczki si� rozesz�y, przysz�a do Serafiny pewna starsza czarownica.

��Kr�lowo, lepiej pos�uchaj tego, co ma do powiedzenia Juta Kamainen � zasugerowa�a. � To zawzi�ta os�bka, ale jej informacje s� chyba wa�ne.

Znana z uporu m�oda czarownica, Juta Kamainen � m�oda jak na przeci�tny wiek czarownic, liczy�a sobie bowiem zaledwie nieco powy�ej stu lat � by�a w chwili obecnej dziwnie zak�opotana. Jej dajmon w postaci rudzika skaka� w podnieceniu od ramienia do r�ki, wzlatywa� wysoko ponad g�ow� swej pani, po czym znowu na moment przysiada� na ramieniu. Policzki czarownicy by�y pulchne i czerwone; m�wiono, �e ma zapalczyw� natur�, lecz Serafina nie zna�a jej zbyt dobrze.

��Kr�lowo � odezwa�a si� m�oda czarownica, poniewa� nie potrafi�a milcze� pod spojrzeniem Serafiny � dobrze znam m�czyzn�nazwiskiem Stanislaus Grumman. Kiedy� go kocha�am, lecz teraz nienawidz� tak bardzo, �e gdybym go zobaczy�a, od razu zabi�abym! Nie chcia�am ci nic m�wi�, ale kaza�a mi powiedzie� moja siostra.

Popatrzy�a z w�ciek�o�ci� na starsz� czarownic�, kt�ra odda�a jej pe�ne wsp�czucia spojrzenie, wiele bowiem wiedzia�a o mi�o�ci.

��No c� � odpar�a Serafina � je�li ten cz�owiek nadal �yje, musi �y�, p�ki pan Scoresby go nie odnajdzie! Rozkazuj� ci lecie� z nami do nowego �wiata, aby oddali� pokus�. Zapomnij o nim, Juto Kamainen. Mi�o�� niesie ze sob� cierpienie, nasze zadanie jest jednak wa�niejsze ni� zemsta. Zapami�taj moje s�owa.

��Tak, kr�lowo � rzek�a pokornie m�oda czarownica.

Serafina Pekkala, jej dwadzie�cia jeden towarzyszek i kr�lowa Ruta Skadi z �otwy zacz�y si� szykowa� do lotu. Ich celem by�o miejsce, kt�rego nigdy przedtem nie widzia�a �adna czarownica.

Lyra obudzi�a si� wcze�nie.

Mia�a straszny sen: otrzyma�a pr�niowy pojemnik, ten sam, kt�ry kiedy� jej ojciec pokazywa� Rektorowi i Uczonym Kolegium Jordana. Wtedy Lyra ukrywa�a si� w szafie i widzia�a, jak Lord Asriel otwiera pojemnik, aby pokaza� odci�t� g�ow� Stanislausa Grummana, zaginionego badacza, jednak teraz, w swoim �nie dziewczynka musia�a otworzy� pojemnik sama i bardzo si� tego obawia�a. �ci�le rzecz bior�c, by�a przera�ona, cho� wiedzia�a, �e musi to zrobi�. Czu�a, jak r�ce s�abn� jej ze zdenerwowania. Odkr�ci�a pokryw� i us�ysza�a szum powietrza wdzieraj�cego si� do komory. Potem podnios�a pokryw�, prawie si� dusz�c ze strachu. W �rodku nie by�o nic. G�owa znikn�a. Lyra nie mia�a si� czego ba�.

Zap�akana i spocona obudzi�a si� w niewielkiej, ciep�ej sypialni, kt�rej roz�wietlone ksi�ycow� po�wiat� okna wychodzi�y na port. Dziewczynka le�a�a w obcym ��ku i �ciska�a w r�kach poduszk�. Pantalaimon w postaci gronostaja pochyla� nad ni� pyszczek i wydawa� uspokajaj�ce odg�osy. By�a naprawd� przera�ona. Nagle wyda�o jej si� dziwne, �e kiedy� rzeczywi�cie pragn�a zobaczy� odci�t� g�ow� Stanislausa Grummana i wr�cz b�aga�a Lorda Asriela, aby otworzy� pojemnik i pozwoli� jej zajrze� do �rodka. We �nie by�a przecie� taka przera�ona�

Rano spyta�a aletheiometr, co oznacza� jej sen, ale urz�dzenie odpowiedzia�o jedynie: �To by� sen o g�owie�.

Lyra zastanawia�a si�, czy nie obudzi� ch�opca, by� jednak pogr��ony w tak g��bokim �nie, �e zrezygnowa�a. Zesz�a wi�c do kuchni i pr�bowa�a usma�y� omlet, a w dwadzie�cia minut p�niej usiad�a przy stole stoj�cym na chodniku i z wielk� dum� jad�a sczernia��, ziarnist� papk�, podczas gdy Pantalaimon jako wr�bel dzioba� kawa�ki skorupek.

Nagle dziewczynka us�ysza�a za sob� jaki� d�wi�k i dostrzeg�a zaspanego Willa.

��Zobacz, potrafi� zrobi� omlet � powiedzia�a. � Zrobi� ci, je�li chcesz.

Popatrzy� na jej talerz i odpar�:

��Nie, dzi�kuj�, raczej zjem p�atki. Zdaje si�, �e w lod�wce jest troch� mleka. Mieszka�cy tego miasta z pewno�ci� nie odeszli zbyt daleko, skoro mleko nie skwa�nia�o.

Lyra obserwowa�a ch�opca, kt�ry wsypa� do miseczki p�atki kukurydziane i zala� je mlekiem. Nigdy czego� takiego nie widzia�a.

Will wyni�s� miseczk� na dw�r i spyta�:

��Gdzie znajduje si� �wiat, z kt�rego pochodzisz? I jak si� tutaj dosta�a�?

��Przez most. M�j ojciec go zbudowa�, a ja� przesz�am za nim na drug� stron�. Jednak znikn�� mi z oczu, nie wiem, dok�d poszed�. Zreszt�, wcale mnie to nie obchodzi. Sz�am w strasznie g�stej mgle, no i ojciec nagle znikn��. B��dzi�am przez kilka dni, jedz�c tylko jagody i r�ne znalezione paskudztwa, a� kt�rego� dnia mg�a opad�a i znale�li�my si� z Pantalaimonem na tym klifie, tam� � Wskaza�a za siebie. Will spojrza� wzd�u� brzegu, obok latarni i zobaczy�, �e wybrze�e wznosi si� klifem, kt�ry w oddali znika� we mgle.

��Zobaczyli�my to miasto i zeszli�my. Nie spotkali�my wprawdzie nikogo, ale przynajmniej by�o tu troch� jedzenia i ��ka do spania. Nie mieli�my poj�cia, co dalej robi�.

��Jeste� pewna, �e nie jest to cz�� twojego �wiata?

��No co� ty! To nie jest m�j �wiat. Wiem to na pewno.

Will pokiwa� g�ow�, przypomnia� sobie bowiem, jak patrzy� przez okienko w powietrzu na trawnik po drugiej stronie. Mia� w�wczas absolutn� pewno��, �e spogl�da na inny �wiat.

��Istniej� zatem co najmniej trzy po��czone ze sob� �wiaty � stwierdzi�.

��Ale� s� ich ca�e miliony! � krzykn�a Lyra. � Powiedzia� mi to pewien dajmon, a dok�adnie m�wi�c, dajmon czarownicy. Nikt nie jest w stanie zliczy� tych �wiat�w. Wszystkie istniej� w tej samej przestrzeni, lecz zanim m�j ojciec zbudowa� most, nie mo�na si� by�o mi�dzy nimi przemieszcza�.

��A co z okienkiem, kt�re znalaz�em?

��Nic o nim nie wiem. Mo�e �wiaty zaczynaj� si� ze sob� miesza�.

��Po co szukasz jakiego� py�u?

Popatrzy�a na niego ch�odno.

��Mo�e kiedy� ci powiem � odpar�a.

��W porz�dku. A jak zamierzasz go znale��?

��Odszukam uczonego, kt�ry mi o nim opowie.

��Co ty m�wisz? Byle jakiego uczonego?

��Nie. Teologa eksperymentalnego � odpar�a. � W moim Oksfordzie oni w�a�nie si� znali na Pyle. Przypuszczam, �e tak samo b�dzie w twoim Oksfordzie. P�jd� najpierw do Kolegium Jordana, poniewa� jest tam najlepszy wydzia�.

��Nigdy nie s�ysza�em o teologii eksperymentalnej � zauwa�y� ch�opiec.

��Dziedzina ta zajmuje si� cz�stkami elementarnymi i podstawowymi si�ami � wyja�ni�a. � Anbaromagnetyzmem i podobnymi sprawami. Atomami.

��Czekaj, czekaj, o jakim magnetyzmie m�wisz?

��O anbaromagnetyzmie. Anbaryczne s�� O, te �wiat�a � dorzuci�a, wskazuj�c w g�r� na dekoracyjne latarnie uliczne � s� w�a�nie anbaryczne.

��My je nazywamy elektrycznymi.

��Elektryczny? To chyba pochodzi od elektrum, takiego kamienia czy te� klejnotu, powsta�ego z �ywicy drzew. Czasami jest w nim owad.

��Masz na my�li bursztyn, czyli amber - stwierdzi� i r�wnocze�nie powiedzieli:

��Anbarycz�

Ka�de z nich zobaczy�o zaskoczon� min� rozm�wcy. Will pami�ta� t� chwil� jeszcze d�ugi czas p�niej.

��No c�, je�li chodzi o elektromagnetyzm � kontynuowa� ch�opiec po chwili, patrz�c w bok � wi��e si� on z dziedzin�, kt�r� nazywamy fizyk�. To pewnie b�dzie nasz odpowiednik waszej teologii eksperymentalnej. Musisz poszuka� naukowc�w, nie teolog�w.

��Aha � przytakn�a ostro�nie. � Och, znajd� ich.

By� jasny, bezchmurny poranek, cichy port po�yskiwa� od promieni s�o�ca. Dzieci siedzia�y w milczeniu, cho� ka�de z nich pragn�o zada� drugiemu wiele pyta�. Nagle us�ysza�y czyj� g�os. Dochodzi� z ogrod�w kasyna. Spojrzeli w tamt� stron� przestraszeni. G�os nale�a� do dziecka, nikogo jednak wok� siebie nie dostrzegli.

��M�wi�a�, �e jak d�ugo tu jeste�? � Will spyta� cicho Lyr�.

��Trzy, mo�e cztery dni, straci�am rachub�. Ani razu nikogo nie widzia�am, chocia� zagl�da�am prawie wsz�dzie. Tu nikogo nie ma.

Myli�a si�, poniewa� z prowadz�cej do portu ulicy wy�oni�o si� dwoje dzieci. Dziewczynka by�a w wieku Lyry, ch�opiec nieco m�odszy, oboje rudow�osi. W r�kach nie�li koszyki. Znajdowali si� w odleg�o�ci mniej wi�cej stu metr�w, gdy dostrzegli Willa i Lyr� siedz�cych przy kawiarnianym stoliku.

Pantalaimon zmieni� si� ze szczyg�a w mysz, wbieg� po ramieniu swej w�a�cicielki i schowa� si� w kieszeni jej bluzki. Zauwa�y� bowiem, �e te dzieci przypominaj� raczej Willa ni� Lyr� � �adne z nich nie mia�o widocznego dajmona.

Obce dzieci podesz�y i usiad�y przy s�siednim stoliku.

��Jeste�cie z Ci�gazze? � spyta�a dziewczynka. Will potrz�sn�� g�ow�.

��Z Sant�Elia?

��Nie � odrzek�a Lyra. � Jeste�my z innego miejsca.

Dziewczynka pokiwa�a g�ow�, uznaj�c t� odpowied� za sensown�.

��Co si� tu dzieje? � spyta� Will. � Gdzie s� doro�li? Oczy dziewczynki zw�zi�y si�.

��Upiory nie odwiedzi�y jeszcze waszego miasta? � spyta�a.

��Nie � odpar� Will. � Dopiero co tutaj dotarli�my. Nic nie wiemy o upiorach. Jak si� nazywa to miasto?

��Ci�gazze � powiedzia�a podejrzliwie dziewczynka. � Dok�adnie m�wi�c, Cittagazze.

��Cittagazze � powt�rzy�a Lyra. � Ci�gazze. Dlaczego doro�li odeszli?

��Z powodu upior�w � wyja�ni�a dziewczynka znu�onym, pogardliwym tonem. � Jak si� nazywacie?

��Ja jestem Lyra. A to Will. A wy?

��Angelica. M�j brat ma na imi� Paolo.

��Sk�d idziecie?

��Ze wzg�rz. By�a g�sta mg�a i wielka burza. Wszyscy si� przerazili�my i uciekli�my na wzg�rza. Potem, kiedy mg�a opad�a, doro�li zobaczyli przez teleskopy, �e miasto jest pe�ne upior�w, wi�c nie mogli wr�ci�. Ale my, dzieci, nie boimy si� upior�w. Schodzi tu nas coraz wi�cej. Inni przyjd� p�niej, my jeste�my pierwsi.

��My i Tullio � doda� z dum� ma�y Paolo.

��Kim jest Tullio?

Angelica wygl�da�a na niezadowolon�, widocznie Paolo nie powinien by� wspomina� o Tulliu; teraz jednak sekret si� wyda�.

��Nasz starszy brat � b�kn�a. � Nie ma go z nami. Ukrywa si�, poniewa� nie mo�e� Po prostu si� ukrywa.

��Tullio zamierza zdoby� � zacz�� Paolo, lecz Angelica wymierzy�a mu siarczysty policzek i ch�opiec natychmiast zamkn�� usta, zaciskaj�c dr��ce wargi.

��Co m�wi�a� o tym mie�cie? � spyta� Will. � �e jest pe�ne upior�w?

��Tak, Ci�gazze, Sant�Elia i wszystkie inne miasta, upiory pojawiaj� si� tam, gdzie s� ludzie. Sk�d ty jeste�?

��Z Winchesteru � odpar� Will.

��Nigdy nie s�ysza�am takiej nazwy. Nie ma tam upior�w?

��Nie. A i tu nie potrafi� �adnego dostrzec.

��Jasne, �e nie! � prychn�a. � Nie jeste� doros�y! Dopiero gdy doro�niemy, zobaczymy upiory.

��A ja si� nie boj� upior�w � zaszczebiota� ma�y Paolo, wysuwaj�c do przodu brudny podbr�dek. � Pozabijam paskudy.

��Nikt z doros�ych w og�le nie ma zamiaru wraca�? � spyta�a Lyra.

��No, mo�e za kilka dni � odrzek�a Angelica. � Kiedy upiory przenios� si� w inne miejsce. Lubimy, jak przychodz�, poniewa� mo�emy wtedy biega� po mie�cie i robi�, co chcemy.

��Ale czego si� obawiaj� doro�li? Co mog� im zrobi� te upiory? � spyta� Will.

��No c�, kiedy upi�r z�apie jakiego� doros�ego, a� przykro patrze�. Wyjada z niego �ycie� Nie chc� by� doros�a� Z pocz�tku ofiara wie, co si� z ni� dzieje, boi si�, krzyczy, p�acze, unika spojrzenia upiora i udaje, �e wszystko jest w porz�dku. A w chwil� potem jest ju� za p�no. Nikt nie mo�e takiemu cz�owiekowi pom�c. Blednie i przestaje krzycze�. Nadal �yje, ale nie rusza si�. W oczach ma tylko pustk�.

Dziewczynka odwr�ci�a si� do brata i wytar�a mu nos r�kawem jego koszulki.

��Ja i Paolo zamierzamy poszuka� lod�w. � Zmieni�a temat. � Chcecie p�j�� z nami?

��Nie � odpar� Will � mamy co� innego do roboty.

��W takim razie do widzenia � powiedzia�a, a Paolo doda�:

��Zabi� upiory!

��Do widzenia � odrzek�a Lyra.

Natychmiast gdy Angelica i jej ma�y brat znikn�li, z kieszeni Lyry wysun�� si� Pantalaimon. Sier�� na jego mysim �ebku by�a zmierzwiona, a spojrzenie � dzikie.

��Nie wiedz� o oknie, kt�re znalaz�e� � powiedzia� do Willa.

Will po raz pierwszy us�ysza� jego g�os i fakt ten przerazi� go bardziej ni� wszystko, co widzia� do tej pory. Lyra roze�mia�a si�, widz�c jego przestraszon� twarz.

��Ale�� on m�wi� Dajmony umiej� m�wi�? � spyta� Will.

��Oczywi�cie, �e tak! � odpar�a Lyra. � S�dzi�e�, �e to tylko maskotka?

Will potar� w�osy i zmru�y� oczy. Potem potrz�sn�� g�ow�.

��Nie � odrzek�, po czym zwr�ci� si� do Pantalaimona: � Chyba masz racj�. Nie wiedz� o nim.

��Musimy zachowa� ostro�no��, gdy b�dziemy przez nie przechodzi� � powiedzia� dajmon dziewczynki.

Tylko przez moment dialog z mysz� wydawa� si� Willowi dziwny, p�niej wyt�umaczy� sobie, �e to rodzaj rozmowy telefonicznej, poniewa� w rzeczywisto�ci ch�opiec m�wi� przecie� do Lyry. Mysz by�a wprawdzie odr�bn� istot� o w�asnych indywidualnych cechach, ale w jaki� spos�b przypomina�a Lyr�. Tych dwoje bez w�tpienia stanowi�o jedn� ca�o��. Will stara� si� zebra� my�li.

��Zanim wejdziesz do mojego Oksfordu � odezwa� si� delikatnie do dziewczynki � musisz znale�� inne ubranie.

��Dlaczego? � zaperzy�a si�.

��Tak wygl�daj�c, nie mo�esz wej�� do mojego �wiata i rozmawia� z lud�mi. Nie pozwoliliby ci si� do siebie zbli�y�. Musisz si� do nas dopasowa�. Trzeba si� maskowa�, rozumiesz? Uwierz mi, wiem, co m�wi�, post�puj� w ten spos�b od wielu lat. Lepiej wi�c mnie pos�uchaj, w przeciwnym razie zostaniesz schwytana, a je�li dowiedz� si�, sk�d pochodzisz, je�li opowiesz im o okienku i o wszystkich innych sprawach� No c�, b�d� szczery, ten �wiat stanowi ca�kiem niez�� kryj�wk� Widzisz, jestem� Po prostu musz� si� ukrywa� przed pewnymi osobami. Lepszej kryj�wki ni� to miasto nie m�g�bym sobie nawet wymarzy�, nie chc� zatem, aby odkryto nasz� tajemnic�. Gdy b�dziesz wygl�da�a obco i dziwacznie, zdradzisz nas. Mam w�asne sprawy w Oksfordzie. Je�li mnie wydasz, zabij� ci�.

Lyra prze�kn�a �lin�. Aletheiometr nigdy nie k�ama�, ten ch�opiec by� morderc�, a skoro zabi� ju� przedtem, mo�e zabi� tak�e j�. Pokiwa�a g�ow� z powag� i przyzna�a Willowi racj�.

��W porz�dku � rzuci�a.

Pantalaimon zmieni� si� teraz w lemura i z niepokojem przygl�da� si� ch�opcu ogromnymi oczyma. Will wytrzyma� to spojrzenie. Dajmon ponownie przybra� posta� myszy i w�lizgn�� si� do kieszeni swej w�a�cicielki.

��No dobrze � powiedzia� ch�opiec. � Podczas pobytu tutaj powinni�my udawa� przed tymi dzie�mi, �e przybyli�my z jakiego� miejsca w ich �wiecie. Pomo�e nam fakt, �e nie ma tu �adnych doros�ych. Mo�emy swobodnie chodzi� po mie�cie i nikt nie b�dzie nas o nic wypytywa�. W moim �wiecie natomiast musisz robi� to, co ci powiem. Przede wszystkim, umyj si�. Brudna od razu wzbudzisz zainteresowanie. B�dziemy si� maskowa�, oboj�tnie dok�d p�jdziemy. Musimy wygl�da� tak, �eby ludzie nie zwracali na nas uwagi. Zacznij od umycia cia�a i w�os�w. W �azience znajdziesz szampon. Potem poszukamy innego ubrania.

��Nie wiem jak � b�kn�a. � Nigdy nie my�am sobie w�os�w. W Jordanie robi�a to gospodyni, a p�niej nigdy tego nie potrzebowa�am.

��No c�, b�dziesz si� musia�a nauczy� � odpar�. � Umyj si� ca�a. W moim �wiecie ludzie s� czy�ci.

��Hm � mrukn�a Lyra i posz�a na g�r�. W pewnej chwili obr�ci�a g�ow� i przez rami� pos�a�a Willowi w�ciek�e spojrzenie, napotka�a jednak zimne oczy ch�opca i da�a za wygran�.

Will mia� wielk� ochot� sp�dzi� ten s�oneczny, spokojny poranek na w�dr�wce po mie�cie, jednak niepokoi� si� o matk�, a w dodatku ilekro� przypomina� sobie, �e zabi� cz�owieka, nie m�g� otrz�sn�� si� z szoku. Wiedzia� te�, �e czeka go zadanie. Musia� je wykona�. Stara� si� czym� zaj��, czekaj�c na Lyr�, posprz�ta� wi�c kuchni�, umy� pod�og� i wyrzuci� �mieci do kosza stoj�cego w alejce przed kafeteri�.

Potem wyj�� z siatki zielon� sk�rzan� teczk� i popatrzy� na ni� t�sknym wzrokiem. Natychmiast gdy poka�e Lyrze przej�cie prowadz�ce do Oksfordu, wr�ci i sprawdzi, co jest w teczce. Na razie wsun�� j� pod materac ��ka, w kt�rym spa�. W tym �wiecie papiery by�y bezpieczne.

Kiedy Lyra zesz�a, czysta i mokra, poszli poszuka� dla niej ubrania. Znale�li dom towarowy, r�wnie opustosza�y jak wszystkie inne sklepy. Ubrania wyda�y si� ch�opcu troch� niemodne, w ko�cu jednak znale�li dla Lyry kraciast� sp�dniczk� i zielon� bluzk� bez r�kaw�w, z kieszeni� dla Pantalaimona. Dziewczynka nie zgodzi�a si� w�o�y� d�ins�w, nie uwierzy�a Willowi, gdy powiedzia�, �e w jego �wiecie nosi je wi�kszo�� dziewcz�t.

��To s� spodnie � oznajmi�a. � A ja jestem dziewczyn�. Nie wyg�upiaj si�.

Will wzruszy� ramionami. Kraciasta sp�dniczka nie rzuca�a si� w oczy, a to by�o najwa�niejsze. Zanim wyszli, ch�opiec w�o�y� do kasy na kontuarze kilka monet.

��Co robisz? � spyta�a Lyra.

��P�ac�. Trzeba p�aci� za to, co si� zabiera. W twoim �wiecie si� nie p�aci?

��To w tym �wiecie si� nie p�aci! Za�o�� si�, �e tamte dzieciaki w og�le nie maj� pieni�dzy.

��Mo�e i tak, ja jednak p�ac�.

��Je�li zaczniesz si� zachowywa� jak doro�li, dopadn� ci� upiory � o�wiadczy�a, chocia� nie by�a pewna, czy mo�e �artowa� w towarzystwie Willa. Mo�e raczej powinna si� obawia� tego dziwnego ch�opca?

W �wietle dziennym Will zauwa�y�, �e budynki w centrum miasta s� bardzo stare, niekt�re wr�cz zrujnowane. Szyby by�y potrzaskane, ze �cian odpada� tynk; od dawna najwyra�niej nie �atano r�wnie� dziur w nawierzchni ulic. Kiedy� to miasto z pewno�ci� by�o pi�kne; jeszcze dzi� przez rze�bione bramy mo�na by�o dostrzec �lady dawnej �wietno�ci � wype�nione zieleni� przestronne dziedzi�ce i wspania�e pa�ace, jednak schody by�y pop�kane, a na wp� oderwane framugi zwisa�y ze �cian. Will odni�s� wra�enie, �e mieszka�cy Ci�gazze zamiast zburzy� budynek i zbudowa� na jego miejscu nowy woleli bez ko�ca naprawia� i odnawia� ruiny.

W pewnej chwili dzieci dosz�y do samotnej wie�y na niewielkim placu. By�a chyba najstarszym budynkiem w mie�cie. Wysoka na cztery pi�tra, wie�a z blankami w jaskrawym s�o�cu wydawa�a si� dziwnie martwa, a jednocze�nie intrygowa�a; zar�wno Willa, jak i Lyr� co� przyci�ga�o w stron� na wp� otwartych drzwi, do kt�rych prowadzi�y szerokie stopnie. Dzieci niech�tnie i bez s�owa min�y wie�� i pod��y�y dalej.

Kiedy dotar�y do rozleg�ego bulwaru z drzewami palmowymi, Will kaza� Lyrze odszuka� ma�� naro�n� kafeteri�, przed kt�r� na chodniku sta�y pomalowane na zielono metalowe stoliki. Dziewczynka w ci�gu minuty znalaz�a lokal. Za dnia wygl�da� na mniejszy i bardziej zniszczony, lecz ch�opiec rozpozna� ocynkowany bar, ekspres do kawy oraz talerz z niedojedzonym risottem, kt�re ju� zaczyna�o �mierdzie�.

��To tutaj? � spyta�a.

��Nie. Okienko znajduje si� po�rodku alei. Sprawd�, czy nie ma w pobli�u �adnych dzieci�

Na szcz�cie byli sami. Will zaprowadzi� Lyr� w odpowiednie miejsce pod palmami i rozejrza� si� wok�.

��By�o chyba gdzie� tutaj � mrukn��. � Kiedy przeszed�em, zobaczy�em to du�e wzg�rze za bia�ym domem, potem spojrza�em w tamt� stron� i zauwa�y�em kafeteri�, a�

��Jak ono wygl�da? Nic nie widz�.

��Z niczym go nie pomylisz. Nie przypomina niczego, co kiedykolwiek widzia�em.

Will rozgl�da� si� z uwag�. Czy�by okienko znikn�o? A mo�e kto� je zamkn��? Nie m�g� niczego dostrzec.

A� nagle je zobaczy�. Obszed� je, przygl�daj�c si�. By�o r�wnie niewidoczne wczoraj wieczorem, gdy je odkry� po oksfordzkiej stronie. Promienie s�o�ca na trawie za otworem igra�y tak samo jak w Cittagazze, chocia� r�wnocze�nie osobliwie inaczej.

��Jest tutaj � o�wiadczy�, kiedy si� upewni�.

��Ach, rzeczywi�cie! Widz� je!

Lyra wstrzyma�a oddech. Wygl�da�a na r�wnie zdumion� jak Will, gdy us�ysza�, �e Pantalaimon m�wi. Jej dajmon nie m�g� usiedzie� w kieszeni, wyszed� wi�c, zmieni� si� w os� i bzycz�c, lata� wok� okienka, dziewczynka natomiast nerwowo nawija�a na palce jeszcze nieco wilgotne w�osy.

��Sta� z boku � pouczy� j� Will. � Je�li podejdziesz zbyt blisko, ludzie zobacz� nagle par� n�g i b�dzie sensacja. Nie chc�, �eby kto� co� zauwa�y�.

��Co to za ha�as?

��Ruch uliczny na oksfordzkiej obwodnicy. To do�� ruchliwa ulica. Podejd� i przyjrzyj si� z boku. Pora na przechodzenie jest kiepska, wsz�dzie mn�stwo ludzi. Gdyby�my jednak przedostali si� w �rodku nocy, nie bardzo mieliby�my dok�d p�j��. A je�li teraz przejdziemy, mo�emy si� do�� �atwo wmiesza� w t�um. Id� pierwsza. Szybko przeskocz i odejd� od otworu.

Lyra mia�a na plecach niebieski plecaczek, kt�ry teraz zdj�a i trzyma�a w r�kach. Przykucn�a i spojrza�a na drug� stron�.

��Ach! � westchn�a. � To naprawd� jest tw�j �wiat? Nie wygl�da jak cz�� Oksfordu. Jeste� pewien, �e przyby�e� z Oksfordu?

��Jasne, �e tak. Kiedy przejdziesz, b�dziesz mia�a przed sob� ulic�. Skr�� w lewo, id� przez jaki� czas prosto, a� zobaczysz ulic� po prawej. Zaprowadzi ci� do centrum miasta. Zapami�taj, gdzie znajduje si� okienko. Nie ma innej drogi powrotnej.

��Dobrze � powiedzia�a. � Nie zapomn�.

Zarzuciwszy na rami� plecak, Lyra zanurkowa�a przez okienko i znikn�a. Will przykucn��, pragn�c zobaczy�, jak sobie poradzi�a.

Dziewczynka sta�a na trawie z Pantalaimonem-os� na ramieniu. Chyba nikt jej nie widzia�. W pobli�u p�dzi�y samochody osobowe i ci�ar�wki; nawet gdyby jaki� kierowca zdo�a� na tym ruchliwym skrzy�owaniu dostrzec niezwyk�e zjawisko, nie mia�by czasu, aby mu si� przyjrze�, natomiast ludziom stoj�cym po przeciwnej stronie ulicy widok zas�ania�y przeje�d�aj�ce pojazdy.

Nagle rozleg� si� pisk hamulc�w, krzyk, trzask. Will stara� si� dojrze�, co si� sta�o.

Lyra le�a�a na trawie. Samoch�d zahamowa� tak gwa�townie, �e uderzy�a w jego ty� ci�ar�wka, kt�ra pchn�a pierwszy pojazd do przodu. Dziewczynka le�a�a nieruchomo�

Ch�opiec pospiesznie przedosta� si� przez okienko na drug� stron�. Na szcz�cie nikt nie widzia�, jak przechodzi�, poniewa� oczy wszystkich skupi�y si� na samochodzie z pogi�tym zderzakiem, a kierowca ci�ar�wki wyskoczy� i podbieg� do Lyry.

��Nic nie mog�am poradzi� Dziecko wbieg�o mi prosto� � t�umaczy�a si� kobieta w �rednim wieku, kt�ra prowadzi�a samoch�d. � Pan jecha� zbyt blisko � doda�a, zwracaj�c si� do kierowcy ci�ar�wki.

��Mniejsza o to � odburkn��. � Jak tam ma�a?

Kierowca ci�ar�wki skierowa� to pytanie do Willa, kt�ry kl�cza� obok Lyry. Ch�opiec podni�s� oczy i rozejrza� si� wok� siebie. Wiedzia�, �e �adne okoliczno�ci nie mog� go usprawiedliwi�, by� odpowiedzialny za ten wypadek. Lyra poruszy�a g�ow� i szybko zamruga�a powiekami. Will dostrzeg� oszo�omionego Pantalaimona w postaci osy, kt�ry wspina� si� po �d�ble trawy.

��Nic ci nie jest? � spyta� ch�opiec. � Spr�buj porusza� r�koma i nogami.

��G�upia! � krzykn�a kobieta z samochodu. � Po prostu wbieg�a pod ko�a. Nawet si� nie rozejrza�a. Co mia�am zrobi�?

���yjesz, dziecko? � spyta� kierowca ci�ar�wki.

��Tak � mrukn�a Lyra.

��Wszystko w porz�dku?

��Poruszaj r�koma i nogami � nalega� Will.

Poruszy�a. �adna ko�� nie by�a z�amana.

��Jest ca�a � powiedzia� Will. � Zajm� si� ni�. Nic jej nie jest.

��Znasz j�? � spyta� kierowca ci�ar�wki.

��To moja siostra � odrzek� Will. � Wszystko dobrze. Mieszkamy tu� za rogiem. Zabior� j� do domu.

Lyra usiad�a prosto. Poniewa� nie wygl�da�a na powa�nie rann�, kobieta zacz�a ogl�da� sw�j samoch�d. Inne pojazdy obje�d�a�y uczestnik�w wypadku; kierowcy samochod�w � jak to ludzie � z ciekawo�ci� na nich spogl�dali. Will pom�g� dziewczynce si� podnie��. Wiedzia�, �e im szybciej odejd�, tym lepiej. Kobieta i kierowca ci�ar�wki stwierdzili, �e ich sp�r powinny rozstrzygn�� towarzystwa ubezpieczeniowe, wymienili wi�c adresy. Nagle kobieta zobaczy�a, �e Will pomaga Lyrze oddali� si� z miejsca wypadku.

��Czekajcie! � zawo�a�a. � B�dziecie �wiadkami. Musicie mi poda� wasze nazwisko i adres.

��Nazywam si� Mark Ransom � powiedzia� Will, odwracaj�c si�. � Moja siostra ma na imi� Lisa. Mieszkamy przy Bourne Close dwadzie�cia sze��.

��Jaki kod?

��Nigdy go nie pami�tam � mrukn��. � S�uchajcie, pa�stwo, chc� zabra� siostr� do domu.

��Wskakujcie do kabiny � powiedzia� kierowca ci�ar�wki. � Podrzuc� was.

��Ale� nie, po co ten k�opot, naprawd� szybciej dojdziemy pieszo.

Lyra sz�a prawie normalnym krokiem. Wraz z Willem przeszli po trawie pod grabami i skr�cili za pierwszym rogiem.

Usiedli na niskim ogrodowym murku.

��Jeste� ranna? � spyta� Will.

��Uderzy�am si� w nog�, a podczas upadku w g�ow� � odpar�a.

Bardziej jednak interesowa�o j�, jak wypadek zni�s� przedmiot znajduj�cy si� w plecaku. W�o�y�a r�k� do �rodka, pomaca�a, po czym wyj�a ci�kie, ma�e zawini�tko otulone czarnym aksamitem. Rozwin�a paczuszk�. Na widok aletheiometru Willowi rozszerzy�y si� oczy. Male�kie symbole wymalowane wok� tarczy, z�ote wskaz�wki, du�a ig�a, ci�ar i niezwyk�y wygl�d przedmiotu sprawi�y, �e niemal straci� oddech.

��Co to takiego? � spyta�.

��M�j aletheiometr. Urz�dzenie, kt�re m�wi prawd�. Czytnik symboli. Mam nadziej�, �e nie pop�ka��

Na szcz�cie przyrz�d nie zosta� uszkodzony. Nawet w dr��cych r�kach dziewczynki d�uga ig�a wytrwale si� ko�ysa�a. Lyra od�o�y�a aletheiometr i przyzna�a si�:

��Nigdy nie widzia�am tak wielu woz�w i takich du�ych� Nie s�dzi�am, �e cokolwiek mo�e si� tak szybko porusza�.

��W twoim Oksfordzie nie ma samochod�w i ci�ar�wek?

��Nie tak wiele. I ca�kiem inne. Nie jestem przyzwyczajona do takiego ruchu. Ale nic mi nie jest.

��Od tej pory musisz by� ostro�niejsza. Je�li wpadniesz pod autobus albo si� zgubisz, ludzie dowiedz� si�, �e nie pochodzisz z tego �wiata i zaczn� szuka� przej�cia�

Wydawa� si� znacznie bardziej rozgniewany, ni� nale�a�o.

��W porz�dku, s�uchaj � odezwa� si� w ko�cu. � B�dziesz udawa� moj� siostr�. Dzi�ki temu mnie nie znajd�, poniewa� szukaj� jedynaka. P�jd� z tob� i poka�� ci, jak przechodzi� przez ulic�, nie nara�aj�c �ycia.

��Dobrze � odpar�a pokornie.

��No i kwestia pieni�dzy. Za�o�� si�, �e ich nie masz� C�, sk�d mia�aby� mie�? Za co chcia�a� kupi� jedzenie i inne potrzebne rzeczy?

��Mam pieni�dze � odrzek�a i wytrz�sn�a z portmonetki kilka z�otych monet.

Will popatrzy� na nie z niedowierzaniem.

��Czy to jest z�oto? Z�oto, prawda? Bo�e, gdyby ludzie je zobaczyli, dopiero zacz�liby ci� wypytywa�. Nie by�aby� bezpieczna. Dam ci troch� pieni�dzy. Schowaj te monety i nikomu ich nie pokazuj. Pami�taj: jeste� moj� siostr� i nazywasz si� Lisa Ransom.

��Mo�e raczej Lizzie. Udawa�am ju� kiedy� osob� o tym imieniu. �atwiej zapami�tam.

��W porz�dku. Wi�c Lizzie. Ja jestem Mark. Nie zapomnij.

��Dobrze � rzuci�a pojednawczo.

Noga zaczyna�a j� bole�. Po wypadku by�a zaczerwieniona i spuchni�ta, a teraz utworzy� si� na niej ciemny, du�y siniak. Mia�a te� siniec na policzku, w miejscu, gdzie uderzy� j� ubieg�ej nocy Will. Og�lnie rzecz bior�c, wygl�da�a, jak gdyby kto� si� nad ni� zn�ca�, co ch�opca bardzo martwi�o. Co b�dzie, je�li dziewczynk� zainteresuje si� jaki� policjant?

Will stara� si� o tym nie my�le�. Wyruszyli razem, przechodz�c ulic� na �wiat�ach. Tylko na moment spojrzeli w stron� okna pod grabami, ale nie zdo�ali go dostrzec: by�o ju� zupe�nie niewidoczne. Sznur samochod�w jecha� nieprzerwanie w obie strony.

Po dziesi�ciu minutach marszu po Banbury Road dotarli do Summertown. Will zatrzyma� si� przed bankiem.

��Co robisz? � spyta�a Lyra.

��Zamierzam podj�� troch� pieni�dzy. Prawdopodobnie nie powinienem tego robi� zbyt cz�sto, ale je�li wyp�ac� nieco got�wki w tej chwili, pewnie zaksi�guj� j� dopiero przed zamkni�ciem banku.

W�o�y� kart� magnetyczn� matki do bankomatu i wystuka� kod. Z maszyny wypad�o kilka banknot�w, a nast�pnie karta. Lyra patrzy�a na ca�� operacj� z otwartymi ustami. Will wr�czy� jej banknot dwudziestofuntowy.

��U�yj go p�niej � powiedzia�. � Kupisz co�, a wydadz� ci drobne. Na razie poszukajmy autobusu do miasta.

Podczas jazdy Lyra siedzia�a bardzo cicho. Obserwowa�a domy i miejskie ogrody, kt�re wygl�da�y podobnie jak w jej �wiecie, a r�wnocze�nie by�y zupe�nie inne. Czu�a si� tak, jakby znalaz�a si� we �nie obcej osoby. Wysiedli w centrum obok starego, kamiennego ko�cio�a, kt�ry dziewczynka pami�ta�a ze swojego Oksfordu. Budynek sta� jednak naprzeciwko du�ego domu towarowego; Lyra nigdy takiego nie widzia�a.

��Wszystko jest dziwnie pozmieniane � zauwa�y�a. � Chocia�� Czy to nie jest Rynek Zbo�owy? Ulica Szeroka. To Balliol, a tu Biblioteka Bodleya, o tam. Ale gdzie jest Jordan?

Poczu�a dreszcze. Mog�a to by� op�niona reakcja po wypadku albo wstrz�s spowodowany widokiem obcych budynk�w, kt�re zaj�y miejsce Kolegium Jordana, czyli jej domu.

��Niedobrze � stwierdzi�a. M�wi�a cicho, poniewa� Will przed chwil� nakaza� jej, �eby przesta�a wykrzykiwa� nazwy nieistniej�cych w jego �wiecie miejsc. � To jest inny Oksford.

��C�, wiemy o tym oboje � odpar� cierpko.

Nie by� przygotowany na bezradno�� Lyry i jej smutne spojrzenie. Nie mia� przecie� poj�cia, �e znaczn� cz�� swego dzieci�stwa sp�dzi�a, biegaj�c po prawie identycznych ulicach, i nie wiedzia�, jak bardzo by�a dumna z przynale�no�ci do Kolegium Jordana, kt�rego uczeni byli najzdolniejsi, skarbiec � najbogatszy, a wygl�d � najokazalszy ze wszystkich. Teraz nie by�a ju� Lyra z Jordana, lecz dzieckiem zagubionym w nieznanym �wiecie. Nigdzie nie nale�a�a.

��No c� � szepn�a dr��cym g�osem. � Skoro go tu nie ma�

U�wiadomi�a sobie, �e jej poszukiwania po prostu potrwaj� troch� d�u�ej, i tyle.

Gdy Lyra uda�a si� na poszukiwania uczonego, Will znalaz� budk� telefoniczn� i wykr�ci� numer biura prawnego podany w li�cie, kt�ry trzyma� w r�ku.

��Halo? Chcia�bym rozmawia� z panem Perkinsem.

��Kto m�wi?

��Chodzi o pana Johna Parry�ego. Jestem jego synem.

��Chwileczk�

Po minucie odezwa� si� m�ski g�os:

��S�ucham. M�wi Alan Perkins. Z kim rozmawiam?

��William Parry. Chodzi o mojego ojca Johna Parry�ego. Pan przelewa co trzy miesi�ce pieni�dze na konto bankowe mojej matki.

��Tak�

��No c�, chcia�bym si� dowiedzie�, gdzie jest m�j ojciec. �yje czy umar�?

��Ile masz lat, Williamie?

��Dwana�cie. Chc� pozna� prawd�.

��Tak� Twoja matka� Czy wie, �e do mnie dzwonisz?

Will chwil� si� zastanawia� nad odpowiedzi�.

��Nie � odpar� wreszcie. � Mama niestety nie czuje si� najlepiej. Nie mo�e mi wyja�ni� zbyt wiele, a ja pragn��bym pozna� wszystkie fakty.

��Tak, rozumiem. Gdzie jeste� teraz? W domu?

��Nie. Jestem� w Oksfordzie.

��Sam?

��Tak.

��I m�wisz, �e twoja matka nie najlepiej si� czuje?

��Tak.

��Jest w szpitalu albo innym tego typu miejscu?

��Mo�na to tak uj��. Prosz� pana, powie mi pan czy nie?

��No c�, mog� ci przekaza� kilka informacji, ale nie w tej chwili i raczej nie przez telefon. Za pi�� minut mam spotkanie z klientem� Czy mo�esz przyj�� do mojego biura o czternastej trzydzie�ci?

��Nie � odrzek� Will, poniewa� taka wizyta wyda�a mu si� zbyt ryzykowna, w dodatku telefon prawnika m�g� by� na pods�uchu, a ch�opca zapewne poszukiwa�a ju� policja. My�la� chwil�, po czym wyja�ni�: � Musz� z�apa� autobus do Nottingham. Nie chc� si� sp�ni�. Zreszt�, interesuj�ce mnie informacje mo�e mi pan chyba przekaza� telefonicznie, prawda? Pragn� tylko wiedzie�, czy m�j ojciec �yje, a je�li tak, gdzie go znajd�. S�dz�, �e tyle mo�e mi pan powiedzie�

��Ca�a sprawa nie jest tak prosta, jak ci si� zdaje. Nie wolno mi podawa� �adnych prywatnych informacji na temat moich klient�w, zw�aszcza je�li nie wiem, czy dana osoba �yczy sobie tego. No i musz� zobaczy� jaki� tw�j dow�d to�samo�ci.

��Rozumiem, prosz� wi�c mi tylko powiedzie�, czy m�j ojciec �yje?

��No c� Nie jest to informacja poufna� Niestety, i tak nie potrafi� ci udzieli� odpowiedzi na to pytanie, poniewa� jej nie znam.

��Jak to?

��Pieni�dze pochodz� z funduszu rodzinnego. Tw�j ojciec nakaza� je wyp�aca�, p�ki osobi�cie nie odwo�a polecenia. Od tamtego dnia nie mia�em od niego �adnej wiadomo�ci. Kr�tko m�wi�c, pan Parry jest� No� powiedzmy, �e znikn��. Nie wiem zatem, czy �yje�

��Znikn��? Czyli� zagin��?

��No c�, to wymaga�oby dok�adnego sprawdzenia rozmaitych dokument�w. Mo�e jednak przyjdziesz do mojego biura i�

��Nie mog�. Jad� do Nottingham.

��No c�, w takim razie napisz do mnie albo popro� matk� o napisanie listu. Ile zdo�am, tyle dla ciebie sprawdz�. Musisz wszak�e zrozumie�, �e przez telefon niewiele ci mog� pom�c.

��Tak, pewnie ma pan racj�. W porz�dku. A mo�e mi pan powiedzie�, w jakim regionie zagin�� m�j ojciec?

��Jak ju� m�wi�em, trzeba by sprawdzi� w dokumentach. Ale w swoim czasie sporo pisa�y o tym gazety. Wiesz, �e by� badaczem?

��Matka m�wi�a mi o tym. Tak, wiem�

��Prowadzi� ekspedycj� i wtedy zagin��. Oko�o dziesi�ciu lat temu.

��Gdzie?

��Daleko na p�nocy. Chyba na Alasce. Mo�esz poszpera� w bibliotece publicznej. Dlaczego nie�

W tym momencie Willowi sko�czy�y si� monety i po��czenie zosta�o przerwane. Ci�g�y d�wi�k zahucza� w uchu ch�opca. Od�o�y� s�uchawk� i rozejrza� si�.

Nade wszystko pragn�� porozmawia� z matk�. Powstrzyma� si�, aby nie zadzwoni� do pani Cooper, wiedzia� bowiem, �e gdyby us�ysza� g�os matki, chcia�by natychmiast do niej wr�ci�, a w�wczas narazi�by na niebezpiecze�stwo i siebie, i j�. M�g� jednak wys�a� poczt�wk�.

Wybra� widok�wk� z fragmentem miasta i napisa�: Droga Mamo! Jestem bezpieczny i czuj� si� dobrze. Wkr�tce si� zobaczymy. Mam nadziej�, �e u Ciebie wszystko w porz�dku. Kocham Ci�, Will.

Kupi� znaczek, nalepi� go i zaadresowa� kartk�. Zanim wrzuci� j� do skrzynki, trzyma� przez chwil� przed oczyma.

By� ju� poranek. Will sta� na g��wnej ulicy handlowej, gdzie autobusy jecha�y powoli w�r�d t�um�w przechodni�w. Zacz�� sobie zdawa� spraw�, �e mo�e zwraca� na siebie uwag�; by� �rodek tygodnia, wi�c dzieci w jego wieku przebywa�y w szkole. Zastanowi� si�, dok�d m�g�by p�j��.

Ukrycie si� nie zaj�o mu zbyt wiele czasu. Od lat posiada� t� umiej�tno��, a nawet si� ni� szczyci�. �Znika�� ludziom z oczu w podobny spos�b, jak Serafina Pekkala na statku � po prostu wtapia� si� w t�um i stawa� si� elementem t�a.

Tak samo post�pi� teraz. �wietnie zna� �wiat, w kt�rym mieszka�. Wszed� do sklepu papierniczego, gdzie kupi� d�ugopis i du�y notes. Wiedzia�, �e szko�y cz�sto wysy�aj� uczni�w, by odwiedzili kilka sklep�w i sporz�dzili spis potrzebnych zakup�w; postanowi� wygl�da� na kogo� takiego.

Z notesem i d�ugopisem ruszy� dalej. Udawa�, �e robi notatki, i wzrokiem szuka� biblioteki publicznej.

Tymczasem Lyra wypatrywa�a spokojnego miejsca, w kt�rym mog�aby si� poradzi� aletheiometru. W jej Oksfordzie w ci�gu pi�ciu minut znalaz�aby tuzin takich miejsc, to miasto by�o jednak niepokoj�co obce; niekt�re jego punkty wydawa�y si� dziewczynce wzruszaj�co znajome, inne � absolutnie nieznane. Po co na przyk�ad namalowano te bia�e paski na ulicy? Albo czym by�y tamte ma�e, bia�e, lepkie plamki na wszystkich chodnikach? (W jej �wiecie nikt nie s�ysza� o gumie do �ucia). A c� mog�y oznacza� te czerwone i zielone �wiate�ka nad ulic�? �wiat Willa wydawa� si� Lyrze znacznie trudniejszy do zrozumienia ni� jakakolwiek odpowied� aletheiometru.

Nagle dostrzeg�a znajome bramy Kolegium �wi�tego Jana. Wspina�a si� na nie z Rogerem pewnego wieczoru, gdy chcieli pod�o�y� na klombie fajerwerki. I ten szczeg�lny, poszczerbiony kamie� na rogu ulicy Catte! Dziewczynka zauwa�y�a na nim inicja�y �SP� � w jej �wiecie wyry� je Simon Parslow; widzia�a, jak to robi�. Najwyra�niej tu kto� o tych samych inicja�ach post�pi� identycznie.

Mo�e w tym �wiecie r�wnie� istnia� Simon Parslow.

Mo�e �y�a tu tak�e inna Lyra.

Na sam� t� my�l przeszed� j� dreszcz, a Pantalaimon w postaci myszy zadygota�. Otrz�sn�a si�, t�umacz�c sobie, �e otacza j� wystarczaj�co du�o tajemnic, nie warto zatem wyobra�a� sobie dodatkowych.

W tym Oksfordzie by�o znacznie wi�cej os�b ni� w �wiecie dziewczynki (roili si� na chodnikach, wchodzili i wychodzili z budynk�w); reprezentowali wiele ras i typ�w � Lyra dostrzeg�a kobiety ubrane jak m�czy�ni, Afrykan�w, a nawet grupy Tatar�w pod��aj�cych potulnie za przewodnikiem. Wszyscy mieli na sobie czyste ubrania i nosili ma�e, czarne teczki.

Pocz�tkowo dziewczynka otwiera�a szeroko oczy ze zdumienia, poniewa� nie mieli dajmon�w i w jej �wiecie potraktowano by ich jak widma albo nawet gorzej. Jednak wszyscy oni (by�o to bardzo dziwne) wygl�dali na �ywych. Szli ra�nie i weso�o, zachowywali si� jak normalne ludzkie istoty. Lyra dosz�a do wniosku, �e dajmony � podobnie jak u Willa � zapewne znajduj� si� w ich wn�trzach.

Po p�godzinnej w�dr�wce i obserwacji �fa�szywego� Oksfordu, dziewczynka zg�odnia�a, kupi�a wi�c sobie za dwudziestofuntowy banknot czekoladowy batonik. Sklepikarz popatrzy� na ni� dziwnie, pochodzi� jednak z Indii i by� mo�e nie rozumia� jej akcentu, chocia� stara�a si� m�wi� bardzo wyra�nie. P�niej kupi�a jab�ko na Rynku Towarowym, kt�ry kojarzy� jej si� z �w�a�ciwym� Oksfordem, po czym posz�a w stron� parku. Nagle znalaz�a si� przed wielkim budynkiem, kt�ry pasowa�by raczej do jej �wiata (cho� tam go nie by�o). Dziewczynka usiad�a na trawniku, gdzie zamierza�a zje�� batonik i owoc, z przyjemno�ci� patrz�c na budynek.

Odkry�a, �e znajduje si� w nim muzeum. Drzwi frontowe by�y otwarte, wi�c wesz�a. Wewn�trz sta�y wypchane zwierz�ta, skamienia�e szkielety i gablotki z minera�ami, tak jak w Kr�lewskim Muzeum Geologicznym, kt�re odwiedza�a z pani� Coulter podczas pobytu w Londynie. Na ko�cu wielkiego korytarza ze szk�a i �elaza znajdowa�o si� wej�cie do drugiej cz�ci muzeum. Odwiedzaj�cych by�o bardzo niewielu, wi�c Lyra wesz�a do sali i rozejrza�a si�. Pami�ta�a, �e pilnie musi zada� aletheiometrowi pytania, jednak eksponaty w pomieszczeniu bardzo j� zaciekawi�y. Dostrzeg�a tu dobrze sobie znane przedmioty: w szafkach za szk�em wisia�y arktyczne ubrania, niemal identyczne, jak jej futra, sta�y sanie, le�a�y rze�bione ko�ci morsa, harpuny do polowa� na foki oraz tysi�ce r�nych trofe�w, relikwii, obiekt�w magicznych, narz�dzi i broni. Lyra oceni�a, �e eksponaty pochodz� nie tylko z Arktyki, lecz z ca�ego �wiata.

Niekt�re zdziwi�y j�. Futra ze sk�ry karibu wydawa�y si� identyczne jak futro Lyry, natomiast postronki na saniach przywi�zano w spos�b zupe�nie niew�a�ciwy. A obok wisia� fotogram kilku samojedzkich my�liwych, prawie sobowt�r�w tych, kt�rzy porwali dziewczynk� i sprzedali j� do Bolvangaru. Ale� tak! To byli ci sami m�czy�ni! Nawet supe� na tej wystrz�pionej linie znajdowa� si� dok�adnie w tym samym miejscu. Lyra by�a tego absolutnie pewna, poniewa� sp�dzi�a na tych w�a�nie saniach wiele d�ugich godzin� Czy istnia�o logiczne wyja�nienie tej tajemnicy? Mo�e �wiaty stale przeplata�y si� ze sob�, a mo�e mimo wszystko istnia� tylko jeden, kt�ry �ni� o innych?

Nagle zauwa�y�a przedmiot, kt�ry przypomnia� jej o aletheiometrze. Stara, szklana gablota obudowana pomalowan� na czarno drewnian� konstrukcj� mie�ci�a w sobie kilka ludzkich czaszek. W niekt�rych wydr��ono otwory: w jednych z przodu, w innych z boku, w jeszcze innych na czubku. W le��cej po�rodku czaszce by�y a� dwa otwory. Osobliwy, ozdobny napis na kartoniku nazywa� proces ich wiercenia trepanacj�. Z zapisu wynika�o, �e wszystkie otwory zosta�y wykonane za �ycia tych ludzi, poniewa� uszkodzona ko�� g�adko zros�a si� wok� brzeg�w. Wyj�tek stanowi�a jedna czaszka � otw�r w niej spowodowa� spi�owy grot, kt�ry nadal w niej tkwi�; kraw�dzie otworu zdecydowanie r�ni�y si� od pozosta�ych, by�y bowiem ostre i poszarpane.

Lyra natychmiast sobie przypomnia�a, �e takie dziury wykonywali w jej �wiecie p�nocni Tatarzy. Uczeni z Jordana twierdzili, �e podobny otw�r wydr��y� sobie Stanislaus Grumman. Dziewczynka rozejrza�a si� szybko po pomieszczeniu i poniewa� nie zobaczy�a nikogo w pobli�u, wyj�a aletheiometr.

Skupi�a si� na �rodkowej czaszce i spyta�a:

��Do kogo nale�a�a ta czaszka? I dlaczego w nich wszystkich znajduj� si� otwory?

Sta�a i koncentrowa�a si� w przyciemnionym �wietle, kt�re s�czy�o si� przez szklany dach i pada�o uko�nie obok g�rnych galerii. Nie zauwa�y�a, �e kto� j� obserwuje.

Mocno zbudowany m�czyzna oko�o sze��dziesi�tki, ubrany w pi�knie skrojony lniany garnitur, sta� na galerii z kapeluszem typu panama w r�ku i patrzy� w d� ponad �elazn� balustrad�.

Siwe w�osy mia� elegancko zaczesane do ty�u nad g�adkim, opalonym, ledwie pomarszczonym czo�em. Jego oczy � ogromne, ciemne, ocienione d�ugimi rz�sami � spogl�da�y przenikliwie. Mniej wi�cej co minut� j�zyk z czarnym czubkiem ukazywa� si� w k�cikach ust, oblizuj�c je. �nie�na chusteczka do nosa w kieszeni na piersi intensywnie pachnia�a duszn� wod� kolo�sk� przywodz�c� na my�l cieplarniane ro�liny, kt�rych korzenie powoli zaczyna�y gni�.

M�czyzna przypatrywa� si� Lyrze przez kilka minut. Gdy dziewczynka w�drowa�a po sali, chodzi� wzd�u� balkonu, a kiedy sta�a nieruchomo przy gablotce z czaszkami, obserwowa� j� uwa�nie i dok�adnie � dostrzeg� jej nier�wne, rozczochrane w�osy, siniak na policzku, nowe ubranie oraz go�e nogi.

Wreszcie wyj�� z kieszonki na piersi chusteczk� do nosa i wytar� czo�o, a nast�pnie skierowa� si� na schody.

Lyra by�a bardzo zaintrygowana, poniewa� dowiadywa�a si� nowych, interesuj�cych fakt�w. Okaza�o si�, �e czaszki s� niewyobra�alnie stare; w gablotce napisano jedynie �Epoka br�zu�, natomiast wed�ug aletheiometru, kt�ry nigdy nie k�ama�, w�a�ciciel czaszki �y� 33 254 lata temu, by� czarnoksi�nikiem i wywierci� sobie w g�owie otw�r, by u�atwi� bogom dost�p do swojego umys�u. Jako �e aletheiometr podawa� czasami dodatkowe informacje, mimo i� Lyra nie prosi�a o nie, doda�, �e czaszki po trepanacji otacza znacznie wi�ksza ilo�� Py�u ni� t� z grotem.

Dziewczynka zastanowi�a si� nad znaczeniem tej informacji. Otrz�sn�a si� z transu, w kt�ry wpada�a podczas interpretowania odpowiedzi urz�dzenia, a w�wczas u�wiadomi�a sobie, �e nie jest ju� sama w pomieszczeniu; s�siedniej gablotce przypatrywa� si� pachn�cy s�odko starszy m�czyzna w jasnym garniturze. Przypomina� kogo� Lyrze, nie wiedzia�a jednak kogo.

Gdy poczu� na sobie spojrzenie dziewczynki, z u�miechem podni�s� oczy.

��Ogl�dasz trepanowane czaszki, prawda? � spyta� � Jakie�dziwne rzeczy ludzie sobie robi�, nie s�dzisz?

��Uhm � b�kn�a oboj�tnie.

��Czy wiesz, �e ludzie nadal dr��� sobie otwory w g�owach?

��Tak � odpar�a.

��Hipisi i im podobni� Ach, jeste� o wiele za m�oda, aby pami�ta� hipis�w. Mawiali, �e trepanacja jest skuteczniejsza ni� narkotyki.

Lyra w�o�y�a aletheiometr do plecaka i zastanawia�a si� nad w miar� uprzejmym sposobem po�egnania. Ci�gle jeszcze nie zada�a aletheiometrowi najwa�niejszego pytania, a teraz ten cz�owiek zajmowa� jej czas. Wprawdzie wydawa� si� do�� mi�y i przyjemnie pachnia�� Teraz zbli�y� si�. W pewnej chwili, gdy wskazywa� gablotk�, jego r�ka musn�a d�o� dziewczynki.

��To ci� dziwi, prawda? �adnego znieczulenia, �adnej dezynfekcji, prawdopodobnie wykonane kamiennymi narz�dziami. Ci ludzie musieli by� bardzo wytrzymali, zgodzisz si� ze mn�? Chyba nie widzia�em ci� przedtem w muzeum, a przychodz� tu do�� cz�sto. Jak masz na imi�?

��Lizzie � odpar�a zadowolona.

��Ja mam na imi� Charles. Chodzisz do szko�y w Oksfordzie?

Nie by�a pewna, co odpowiedzie�.

��Nie � mrukn�a.

��Przyjecha�a� w odwiedziny? Hm, wybra�a� sobie pi�kne miejsce. Jest tu wiele do zwiedzania. Co ci� szczeg�lnie interesuje?

Lyra u�wiadomi�a sobie, �e od d�ugiego czasu nie spotka�a nikogo, kto by j� intrygowa� tak bardzo jak ten m�czyzna. By� uprzejmy, przyjazny, bardzo zadbany i elegancko ubrany, ale siedz�cy w kieszeni Pantalaimon ostrzega� j�, by si� mia�a na baczno�ci, i b�aga� o ostro�no��, poniewa� podobnie jak jego w�a�cicielka ma�y dajmon pami�ta� zapach tego cz�owieka. Dziewczynka skupi�a si�, usi�uj�c sobie go przypomnie�, i skojarzy� jej si� zapach �ajna i gnicia. Pomy�la�a o pa�acu lofura Raknisona, gdzie powietrze by�o przesycone perfumami, lecz pod�oga pe�na nieczysto�ci.

��Czym si� interesuj�? � powt�rzy�a. � Och, wszystkim po trochu. Te czaszki zaciekawi�y mnie dopiero teraz, gdy je tu zobaczy�am. Nie przychodzi mi na my�l nikt, kto chcia�by sobie zrobi� co� takiego. To straszne.

��No c�, mnie by si� to te� nie podoba�o, ale zapewniam ci�, �e s� ludzie, kt�rzy wykonuj� sobie takie otwory. M�g�bym zabra� ci� na spotkanie z tak� osob� � doda�, patrz�c tak przyja�nie i dobrotliwie, �e dziewczynk� zacz�o kusi�, by z nim p�j��. Potem jednak dostrzeg�a jego j�zyk z czarnym czubkiem, wilgotny i szybki niczym u w�a, i potrz�sn�a g�ow�.

��Niestety, spiesz� si� � o�wiadczy�a. � Dzi�kuj� panu za propozycj�, ale nie mog� z niej skorzysta�. Musz� i��, poniewa� um�wi�am si� z moim przyjacielem. Zatrzyma�am si� u niego.

��Ale� tak, oczywi�cie � powiedzia� uprzejmie. � Mi�o mi si� z tob� rozmawia�o. Do widzenia, Lizzie.

��Do widzenia � odpar�a.

��Och� Tak na wszelki wypadek� oto moje nazwisko i adres � powiedzia�, wr�czaj�c jej wizyt�wk�. � Na wypadek, gdyby� si� chcia�a wi�cej dowiedzie� o tego typu sprawach.

��Dzi�kuj� � szepn�a s�odkim g�osikiem i w�o�y�a kartonik do ma�ej kieszonki z ty�u plecaka. Id�c do wyj�cia, przez ca�y czas czu�a na sobie spojrzenie m�czyzny.

Kiedy si� znalaz�a przed muzeum, skr�ci�a do parku (w tym miejscu w �wiecie Lyry znajdowa�o si� pole do krykieta i innych sport�w), znalaz�a spokojne miejsce pod drzewami i ponownie spr�bowa�a porozmawia� z aletheiometrem. Tym razem spyta�a, gdzie ma szuka� uczonego, kt�ry ma informacje na temat Py�u. Otrzyma�a natychmiast prost�, jednoznaczn� odpowied� � urz�dzenie skierowa�o j� do pokoju w wysokim, kwadratowym budynku, kt�ry znajdowa� si� za Lyra. Dziewczynka by�a pewna, �e aletheiometr chce jej przekaza� dodatkowe dane; przyrz�d najwyra�niej coraz cz�ciej miewa� niemal ludzkie humory i pragnienia.

Teraz przekaza� Lyrze wiadomo��:

�Musisz si� skoncentrowa� na ch�opcu. Pom� mu znale�� ojca. Skup si� na tym. To twoje zadanie�.

Dziewczynka zamruga�a oczyma. By�a naprawd� zaskoczona. Will pojawi� si� przecie� znik�d i pom�g� jej w trudnym momencie. Sk�d zatem nagle pomys�, �e to ona ma udzieli� mu pomocy? Lyrze a� zapar�o dech na t� my�l.

Okaza�o si�, �e aletheiometr jeszcze nie doko�czy� swego przes�ania. Ig�a ponownie poruszy�a si� i dziewczynka odczyta�a:

�Nie ok�amuj uczonych�.

Owin�a aletheiometr w aksamit i w�o�y�a do plecaka. Potem wsta�a, odszuka�a wzrokiem budynek, w kt�rym mia�a znale�� naukowca, i ruszy�a w tamt� stron�. Poczu�a zak�opotanie i przyp�yw energii.

Will znalaz� bibliotek� do�� �atwo. Bibliotekarz od razu uwierzy�, �e ch�opiec musi napisa� prac� z geografii, i pom�g� mu wyszuka� spis egzemplarzy �Timesa� z roku, w kt�rym ojciec Willa zagin��. Ch�opiec usiad�, aby przejrze� rocznik na wy�wietlaczu. I rzeczywi�cie, znalaz� wiele wzmianek o Johnie Parrym i jednej z jego ekspedycji archeologicznych.

Teksty z ka�dego miesi�ca zarejestrowane by�y na osobnej rolce mikrofilmu. Will montowa� jedn� po drugiej, przewija�, szukaj�c interesuj�cych go informacji, po czym czyta� je z wielk� uwag�. Pierwszy artyku� dotyczy� wyjazdu w p�nocne rejony Alaski. Wypraw� sponsorowa� Instytut Archeologii przy Uniwersytecie Oksfordzkim. Odkrywcy mieli za zadanie zbada� tereny, na kt�rych zamierzali znale�� dowody istnienia wczesnych osad ludzkich. Naukowcom towarzyszy� John Parry, by�y �o�nierz Marynarki Kr�lewskiej, zawodowy badacz.

Drug� wzmiank� zamieszczono w sze�� tygodni p�niej. Dziennikarz donosi�, �e ekspedycja dotar�a do P�nocnoameryka�skiej Arktycznej Stacji Badawczej w Noatak na Alasce.

Trzecia notka pochodzi�a z p�niejszego o dwa miesi�ce numeru �Timesa� i by�a dramatyczna. Stacja Badawcza nie odpowiada�a na sygna�y, rodzi�o si� zatem podejrzenie, �e John Parry i jego towarzysze zagin�li gdzie� na Dalekiej P�nocy.

W nast�pnych egzemplarzach gazety Will znalaz� seri� kr�tkich artyku��w, opisuj�cych wyprawy grup, kt�re bez skutku szuka�y zaginionych odkrywc�w, relacje z lot�w poszukiwawczych wysy�anych nad Morze Beringa, wypowiedzi cz�onk�w Instytutu Archeologii, wywiady z krewnymi�

W pewnej chwili serce ch�opca za�omota�o, poniewa� w jednym z numer�w dostrzeg� zdj�cie swojej matki. Na r�kach trzyma�a dziecko. Jego.

Reporter napisa� standardow� historyjk� o zrozpaczonej kobiecie czekaj�cej na powr�t m�a. Rozczarowany Will nie znalaz� w artykule zbyt wielu fakt�w. Z jednego kr�tkiego akapitu wyczyta�, �e John Parry robi� karier� w Marynarce Kr�lewskiej, lecz porzuci� armi�, by si� zaj�� organizowaniem geograficznych i naukowych wypraw. To wszystko.

W indeksie nie by�o wi�cej wzmianek, tote� Will wsta� od wy�wietlacza mikrofilm�w zawiedziony. Zastanawia� si�, gdzie m�g�by si� uda� w poszukiwaniu dodatkowych informacji, ale �adne miejsce nie przychodzi�o mu do g�owy. Wiedzia� te�, �e je�li zacznie za bardzo wypytywa�, mog� go wy�ledzi� jego prze�ladowcy�

Odda� bibliotekarzowi rolki mikrofilm�w.

��Czy zna pan adres Instytutu Archeologii? � zapyta�.

��M�g�bym si� dowiedzie� A z jakiej jeste� szko�y?

��Ze �wi�tego Piotra � odpar� Will.

��To nie jest w Oksfordzie, prawda?

��Nie, w Hampshire. Moja klasa planuje wycieczk� terenow�, co� w rodzaju poszukiwawczych studi�w �rodowiskowych�

��Och, rozumiem. Czego szukasz?� Archeologia� Instytut� Jest.

Will przepisa� adres i numer telefonu. Poniewa� wcze�niej powiedzia�, �e przyjecha� spoza Oksfordu, poprosi� bibliotekarza, aby mu wyja�ni�, jak doj�� do Instytutu. Znajdowa� si� niezbyt daleko od biblioteki. Ch�opiec podzi�kowa� i wyszed�.

W budynku, u podn�a schod�w, sta� du�y kontuar, za kt�rym siedzia� portier.

��Dok�d idziesz? � spyta� Lyr�.

Dziewczynka mia�a wra�enie, �e wr�ci�a do domu. Wiedzia�a, �e Pantalaimon odczuwa to samo.

��Mam wiadomo�� dla kogo� z drugiego pi�tra � odrzek�a.

��Dla kogo?

��Dla doktora Listera.

��Gabinet doktora Listera znajduje si� na trzecim pi�trze. Je�li masz dla niego przesy�k�, mo�esz j� zostawi� tutaj. Przeka�� mu.

��Tak, ale doktor potrzebuje jej natychmiast. W�a�nie po mnie pos�a�. W dodatku mam mu ustnie przekaza� pewne informacje.

Portier bacznie si� przyjrza� dziewczynce i nie dostrzeg� fa�szu w jej uprzejmej, nieco bezmy�lnej i pokornej minie; Lyra �wietnie potrafi�a panowa� nad wyrazem twarzy. W ko�cu m�czyzna skin�� g�ow� i ponownie zag��bi� si� w lekturze gazety.

Aletheiometr nie poda� Lyrze �adnego nazwiska. O istnieniu doktora Listera dziewczynka dowiedzia�a si� z przegr�dki na �cianie za portierem, wiedzia�a bowiem, �e je�li si� powo�a na kogo� pracuj�cego w tym budynku, �atwiej jej si� uda wej�� na g�r�. Z niekt�rymi problemami Lyra lepiej sobie radzi�a w �wiecie Willa ni� on sam.

Na drugim pi�trze ci�gn�� si� d�ugi korytarz. Pierwsze drzwi otwiera�y si� na pust� sal� wyk�adow�, za drugimi natomiast znajdowa�o si� mniejsze pomieszczenie, w kt�rym przy tablicy sta�o dw�ch pogr��onych w dyskusji naukowc�w. Zar�wno ceglane �ciany obu sal, jak i korytarza pomalowano na nijaki, szarobury kolor. Dziewczynka pomy�la�a, �e wygl�daj� zbyt biednie i z pewno�ci� nie pasowa�yby do jej okaza�ego Oksfordu; drzwi wykonano z ci�kiego drewna, por�cze zapewne z kosztownej polerowanej stali. Patrz�c na �w wystr�j, Lyra ponownie uzna�a ten �wiat za osobliwy.

Szybko znalaz�a drzwi, o kt�rych wspomnia� aletheiometr. Napis na nich g�osi�: �Zesp� do bada� nad mroczn� materi��. Poni�ej kto� dopisa� pospiesznie �R.I.P;�, a inna r�ka doda�a o��wkiem: �Kierownik �azarz�.

Lyra nie zwr�ci�a na to uwagi. Zastuka�a, a kobiecy g�os odpowiedzia�:

��Prosz� wej��.

Pok�j by� ma�y, pe�en chwiejnych stert papier�w i ksi��ek. Bia�e plansze na �cianach by�y pokryte wykresami i r�wnaniami. Na wewn�trznej stronie drzwi przypi�to szkic symbolu, kt�ry wygl�da� na chi�ski. Lyra dostrzeg�a wej�cie do drugiego pomieszczenia, w kt�rym sta�a jaka� skomplikowana maszyneria anbaryczna. By�o cicho, wi�c chyba nikt jej w tej chwili nie u�ywa�. Dziewczynka by�a troch� zaskoczona odkryciem, �e uczony, kt�rego szuka�a, okaza� si� kobiet�, lecz aletheiometr nie twierdzi�, �e b�dzie to m�czyzna, a Lyra znalaz�a si� przecie� w obcym, nieznanym sobie �wiecie. Kobieta siedzia�a przy jakim� urz�dzeniu z ma�ym szklanym ekranem, na kt�rym pojawia�y si� wykresy i cyfry, przed ekranem sta�o p�askie pude�ko z uk�adem wszystkich liter alfabetu na brudnych kwadracikach w kolorze ko�ci s�oniowej. Uczona wcisn�a jeden z tych male�kich bloczk�w i ekran sta� si� jednolicie ciemny.

��Kim jeste�? � spyta�a.

Lyra zamkn�a za sob� drzwi, przypominaj�c sobie, �e dba�y o szczeg�y aletheiometr nakaza� jej, by tym razem nie oszukiwa�a i powiedzia�a prawd�.

��Nazywam si� Lyra Z�otousta � odpar�a. � A pani?

Kobieta zamruga�a oczyma. Mia�a oko�o czterdziestu lat. Patrz�c na jej kr�tkie czarne w�osy i zaczerwienione policzki, dziewczynka uzna�a j� za nieco starsz� od pani Coulter. Uczona mia�a na sobie bia�y rozpi�ty fartuch, spod kt�rego wystawa�a zielona bluzka i niebieskie spodnie; podobne nosi�o w tym �wiecie wiele os�b.

Kobieta przesun�a r�k� po w�osach i odpowiedzia�a na pytanie Lyry:

��Hm, to druga niespodziewana rzecz, kt�ra zdarza mi si� dzisiaj. Jestem doktor Mary Malone. Czego sobie �yczysz?

��Chc�, aby mi pani opowiedzia�a o Pyle � odpar�a Lyra, rozejrzawszy si�, czy s� w pomieszczeniu same. � Wiem, �e si� pani zna na tego typu sprawach. Mog� to nawet udowodni�. Musi mi pani powiedzie�.

��Jaki py�? O czym ty m�wisz?

��Mo�e okre�lacie go tu innym s�owem. Chodzi mi o cz�stki elementarne. W moim �wiecie Uczeni nazywaj� je Cz�steczkami Rusakowa, zwykli ludzie natomiast Py�em. Niemal nie spos�b ich dostrzec, ale pochodz� z przestrzeni kosmicznej i maj� wp�yw na ludzi. Na dzieci nie tak bardzo jak na doros�ych. Odkry�am te� co� dzisiaj� By�am w muzeum na tej ulicy i widzia�am stare czaszki z otworami w g�owach, takie jak sobie robi� Tatarzy. Wok� nich by�o znacznie wi�cej Py�u ni� przy ostatniej, kt�ra si� od nich r�ni�a. Kiedy by�a epoka br�zu?

Kobieta przez ca�y czas patrzy�a na Lyr� szeroko otwartymi oczyma.

��Epoka br�zu? M�j Bo�e, nie wiem. Chyba jakie� pi�� tysi�cy lat temu � odezwa�a si� w ko�cu.

��Ach, w takim razie w muzeum si� pomylili. Czaszka z dwoma otworami ma trzydzie�ci trzy tysi�ce lat.

W tym momencie zamilk�a, poniewa� mia�a wra�enie, �e doktor Malone zaraz zemdleje. Rumieniec ca�kowicie znik� z jej policzk�w i przy�o�y�a r�k� do piersi, podczas gdy drug� trzyma�a si� kurczowo por�czy krzes�a. Usta uczonej otworzy�y si� w zdumieniu.

Dziewczynka sta�a w miejscu, zak�opotana, czekaj�c, a� kobieta dojdzie do siebie.

��Kim jeste�? � zapyta�a w ko�cu uczona.

��Lyra Z�otou�

��Nie, raczej sk�d jeste�? Czym jeste�? Sk�d wiesz takie rzeczy?

Dziewczynka westchn�a ze znu�eniem. Zapomnia�a ju�, jak w�cibscy potrafi� by� uczeni. Trudno by�o im m�wi� prawd�, poniewa� o wiele �atwiej wierzyli w k�amstwa.

��Przybywam z innego �wiata � zacz�a. � Jest w nim Oksford podobny do tego, chocia� r�wnocze�nie zupe�nie inny. Z niego w�a�nie pochodz� i�

��Czekaj, czekaj. Sk�d przybywasz?

��Z innego miejsca � odpar�a ostro�niej Lyra. � Nie st�d.

��Ach, z innego � mrukn�a kobieta. � Rozumiem No� zdaje mi si�, �e rozumiem.

��I musz� si� dowiedzie� wszystkiego o Pyle � wyja�ni�a Lyra. � Przera�a on przedstawicieli Ko�cio�a w moim �wiecie. Nazywaj� go grzechem pierwotnym� Wszelkie informacje s� wi�c bardzo wa�ne. A m�j ojciec� Nie � oznajmi�a zapalczywym, prawie w�ciek�ym tonem � nie to zamierza�am powiedzie�. Wszystko pokr�ci�am.

Doktor Malone popatrzy�a na zdesperowan�, marszcz�c� brwi i zaciskaj�c� pi�ci Lyr�, przyjrza�a si� siniakom na jej policzku i nodze, po czym powiedzia�a:

��Ale�, drogie dziecko, uspok�j si� � przerwa�a i potar�a zaczerwienione ze zm�czenia oczy. � Dlaczego ci� s�ucham? � doda�a. � Chyba zwariowa�am. Przyznam, �e jest to jedyne miejsce na �wiecie, gdzie mog�aby� otrzyma� odpowied� na swoje pytania, ale maj� rozwi�za� nasz zesp� To, o czym m�wisz, ten py�, wygl�da mi na zjawisko, kt�re badam od jakiego� czasu. Zaskoczy�a mnie r�wnie� twoja wypowied� na temat czaszek w muzeum, poniewa�� Och, nie, mam ju� do��. Jestem za bardzo zm�czona, aby z tob� rozmawia�. Wierz mi, chcia�abym ci� wys�ucha�, teraz jednak nie jestem w stanie. M�wi�am ci, �e nas rozwi�zuj�? Zosta� mi tydzie� na przygotowanie pisma do komisji przyznaj�cej fundusze, ale nie bardzo licz� na pozytywn� odpowied�� Ziewn�a szeroko.

��Jaka by�a pierwsza niespodziewana rzecz, kt�ra si� dzi� pani przydarzy�a? � spyta�a Lyra.

��Och. No c�. Mia�am nadziej�, �e pewna osoba poprze nasze podanie o fundusze, tymczasem nieoczekiwanie wycofa�a si�. Cho�, w�a�ciwie, powinnam by�a si� tego spodziewa�

Znowu ziewn�a.

��Chyba zaparz� kaw� � mrukn�a. � Je�li jej nie wypij�, zasn�. Napijesz si� ze mn�?

Nape�ni�a wod� czajnik elektryczny. Gdy sypa�a rozpuszczaln� kaw� do dw�ch kubk�w, Lyra spojrza�a na chi�ski wz�r na drzwiach.

��Co to jest? � spyta�a.

��To chi�ski symbol. Nazywa si� I Ching. Nie znasz go? Nie ma go w twoim �wiecie?

Lyra popatrzy�a na ni� zmru�onymi oczyma, sprawdzaj�c, czy uczona nie pyta ironicznie.

��Niekt�re rzeczy w moim �wiecie s� takie same, inne r�ni� si�. I tyle. Zreszt�, nie wiem wszystkiego o moim �wiecie. Mo�e r�wnie� mamy ten Ching, co� tam.

��Och, przepraszam ci� � powiedzia�a doktor Malone. � Tak, mo�e i macie.

��Co to jest mroczna materia? � spyta�a Lyra. � Tak jest napisane na drzwiach, prawda?

Doktor Malone znowu usiad�a i nog� przysun�a Lyrze drugie krzes�o.

��Mroczna materia � odpar�a � stanowi przedmiot bada� mojego zespo�u. Nikt nie zna jej prawdziwej istoty. We wszech�wiecie znajduje si� sporo niedostrzegalnych dla nas cz�stek. Potrafimy zobaczy� gwiazdy, galaktyki i obiekty, kt�re �wiec�. Wiemy te�, �e musi istnie� grawitacja, aby cia�a niebieskie nie unosi�y si� bez�adnie w przestrzeni. Nikt jednak nie potrafi niczego sprawdzi�, tote� istnieje wiele rozmaitych projekt�w badawczych. Nasz jest jednym z nich.

Lyra s�ucha�a z uwag�, poniewa� uczona nareszcie m�wi�a powa�nie.

��Czym, pani zdaniem, jest ta materia? � spyta�a.

��No c�, s�dzimy, �e jest ona� � kobieta przerwa�a, poniewa� w tym momencie zagotowa�a si� woda. Wsta�a, zrobi�a kaw�, potem kontynuowa�a: � S�dzimy, �e chodzi o jaki� rodzaj cz�steczek elementarnych, lecz zupe�nie innych od wszystkich, jakie do tej pory odkryto. Bardzo trudno udowodni� ich istnienie� Gdzie w�a�ciwie chodzisz do szko�y? Studiujesz fizyk�?

Lyra poczu�a, �e Pantalaimon szczypie j� w r�k�, ostrzegaj�c przed k�amstwem. Pami�ta�a te�, �e aletheiometr kaza� jej m�wi� prawd�, wiedzia�a jednak, �e musi zatai� przed uczon� nieco informacji. Powinna dzia�a� ostro�nie i po prostu unika� k�amstw.

��Tak � odpar�a. � Wiem troch�. Ale nie o mrocznej materii.

��No c�, w�r�d milion�w innych cz�stek i ha�asu wywo�anego przez ich zderzenia pr�bujemy odkry� co�, cojest niemal niemo�liwe do wykrycia. Zazwyczaj detektory umieszczano setki metr�w pod ziemi�, teraz jednak otoczyli�my je polem elektromagnetycznym, kt�re przepuszcza tylko poszukiwane przez nas cz�stki. Potem wzmacniamy sygna�, a reszt� pracy wykonuje komputer.

Poda�a dziewczynce kubek z kaw�. Nie mia�a mleka ani cukru, ale znalaz�a w szufladzie kilka imbirowych biszkopt�w. Lyra �akomie wzi�a ciastko.

��W ten spos�b znale�li�my w�a�ciw� cz�steczk� � kontynuowa�a doktor Malone. � To znaczy s�dzimy, �e to w�a�nie ta. Wydaje si� do�� niezwyk�a� Bo�e, dlaczego o tym m�wi�? Nie powinnam. Wynik�w naszych bada� jeszcze nie opublikowano, nie zatwierdzono� nawet nie zd��yli�my ich spisa�. Chyba dzi� troch� fiksuj�.

No c� � podj�a po chwili, po czym zacz�a ziewa�. Ziewa�a d�ugo; Lyra zacz�a si� obawia�, �e uczona nigdy nie przestanie. � Nasze cz�steczki to dziwne ma�e diabe�ki. Nazywamy je cz�steczkami cienia albo Cieniami. Wiesz, co mnie zaszokowa�o? Wspomnia�a� o czaszkach w muzeum, prawda? Jeden z cz�onk�w naszego zespo�u troch� si� interesuje archeologi� i odkry� pewnego dnia co�, w co nie mogli�my uwierzy�, a r�wnocze�nie nie potrafili�my tego zlekcewa�y�, chocia� by�a to najbardziej zwariowana z hipotez dotycz�cych Cieni. Wyobra�asz sobie? Nasz kolega odkry�, �e Cienie posiadaj� �wiadomo��. To prawda. S� �wiadomymi cz�steczkami. S�ysza�a� kiedy� podobny nonsens? Nic dziwnego, �e nie chc� nam przyzna� dalszych funduszy na badania.

Uczona przez chwil� pi�a kaw�, potem podj�a temat, a Lyra ch�on�a ka�de jej s�owo. � Tak, Cienie wiedz�, �e tu jeste�my. Odpowiadaj� na nasze pytania. To jest chyba najbardziej szalone stwierdzenie: nie mo�esz ich zobaczy�, chyba �e si� ich spodziewasz! Oznacza to, �e trzeba wprowadzi� umys� w pewien stan. Musisz by� pewna siebie, a jednocze�nie odpr�ona. Musisz umie� Gdzie jest ten cytat�

Si�gn�a do sterty papier�w na biurku i wydoby�a skrawek kartki pokrytej zielonym atramentem. Przeczyta�a:

���Umie� trwa� w�r�d niepewno�ci, tajemnic, w�tpliwo�ci, nie si�ga� w rozdra�nieniu po fakt i przyczynꅔ, Trzeba wprowadzi� umys� w taki stan. S�owa te pochodz� z wiersza poety Keatsa. Zapisa�am je kt�rego� dnia z pami�ci. Tak czy owak, trzeba w tym odpowiednim stanie spojrze� na Jaskini�

��Jak� jaskini�? � spyta�a Lyra.

��Och, przecie� nie wiesz, o czym m�wi�. Chodzi o nasz komputer. Nazywamy go Jaskini�. �Cienie na �cianach Jaskini� to cytat z Platona. Nazw� wymy�li� nasz archeolog. Jest bardzo wszechstronny. Pojecha� do Genewy na spotkanie w sprawie pracy, wi�c nie b�dzie go przez jaki� czas� Na czym stan�am? Ach tak, Jaskinia. ��czysz si� z komputerem i ju� mo�esz rozmawia� z Cieniami. Nic trudnego. Cienie wskakuj� w twoje my�li�

��A co to ma wsp�lnego z czaszkami?

��Tak, do tego w�a�nie zmierzam. Oliver Payne, m�j wsp�pracownik, wykonywa� pewnego dnia r�ne testy z pomoc� Jaskini i sta�o si� co� niesamowitego, co zreszt� trudno wyja�ni� w spos�b naukowy. Oliver zbada� kawa�ek ko�ci s�oniowej, ot, zwyk�y od�amek, i nie wykry� najmniejszego �ladu Cieni. Komputer na przedmiot nie zareagowa�, natomiast zareagowa� na figur� szachow� wyrze�bion� z identycznej ko�ci s�onia. Podobnie pomin�� drzazg� z deski, ale zasygnalizowa� istnienie Cieni wok� drewnianej linijki. Jeszcze wi�cej ich by�o przy wyrze�bionej z drewna statuetce� W ko�cu m�wimy o cz�steczkach elementarnych, czyli o mikroskopijnych bry�kach. Wygl�da na to, �e te cz�steczki wiedzia�y, jaki przedmiot jest badany! To wr�cz nie do uwierzenia. Ka�dy przedmiot wykonany przez cz�owieka otaczaj� Cienie� Hm, p�niej Oliver, to znaczy doktor Payne, otrzyma� od przyjaciela z muzeum bardzo stare czaszki. Zbada� je, pragn�� bowiem sprawdzi�, jak daleko w przesz�o�� si�ga ingerencja Cieni. Okaza�o si�, �e oko�o trzydziestu, czterdziestu tysi�cy lat! Wcze�niej nie by�o Cieni, a od tego czasu jest ich sporo. Najwyra�niej mniej wi�cej w tym okresie pojawi�y si� pierwsze, �e tak powiem, �nowoczesne� istoty ludzkie� Chc� przez to powiedzie�, �e nasi przodkowie, ci sprzed kilkudziesi�ciu tysi�cy lat, niemal si� od nas nie r�nili�

��To Py� � przerwa�a jej Lyra autorytatywnym tonem. � W tym wszystkim chodzi w�a�nie o to.

��Tak, tylko widzisz, tego typu rewelacji nie mo�na zamieszcza� w podaniu o fundusze, je�li chcesz, aby przyznaj�ca je komisja potraktowa�a ci� powa�nie. Takie stwierdzenia uzna�aby za absurdalne. Py� dla niej nie istnieje, nie jest rzeczywisty� a nawet gdyby istnia�, nie interesowa�aby si� nim. W dodatku ca�a sprawa wydaje si� do�� k�opotliwa�

��Chc� zobaczy� Jaskini� � przerwa�a Lyra i wsta�a. Doktor Malone ponownie przesun�a r�koma po w�osach, szybko mrugaj�c zm�czonymi oczami.

��W�a�ciwie, nie widz� przeszk�d � mrukn�a. � Jutro komputer mo�e st�d znikn��. Chod�my.

Poprowadzi�a Lyr� do s�siedniej sali, kt�ra by�a wi�ksza ni� pierwszy pok�j i wype�niona sprz�tem elektronicznym.

��Oto aparatura. O, tam � powiedzia�a, wskazuj�c na ekran, kt�ry jarzy� si� szaro�ci�. � Tu jest detektor, za t� instalacj�. Aby dostrzec Cienie, trzeba przymocowa� do g�owy kilka elektrod. Podobnie jak podczas badania fal m�zgowych.

��Chc� spr�bowa� � o�wiadczy�a Lyra.

��Niczego nie dojrzysz. Jestem zreszt� zbyt zm�czona, a ten eksperyment za bardzo skomplikowany.

��Prosz�! Wiem, co robi�!

��Mo�e ty wiesz, ja niestety nie. Na Boga! Przecie� to do�wiadczenie jest kosztowne i trudne. Nie mo�esz tu sobie przychodzi� niczym do salonu gier i traktowa� Jaskini jak flippera� Sk�d w�a�ciwie pochodzisz? Nie powinna� by� w szkole? I jak si� tutaj dosta�a�?

Uczona znowu przetar�a oczy, jak gdyby w�a�nie si� obudzi�a.

Lyra zadr�a�a. Pomy�la�a, �e musi powiedzie� prawd�.

��Dosta�am si� tutaj dzi�ki temu � odpar�a i wyj�a aletheiometr.

��C� to, u diab�a, jest? Kompas?

Lyra poda�a kobiecie urz�dzenie, a kiedy doktor Malone poczu�a jego wag�, oczy otworzy�y jej si� jeszcze szerzej.

��Dobry Bo�e, jest ze z�ota. Sk�d, jak pragn�

��Wydaje mi si�, �e dzia�a w podobny spos�b jak pani komputer. Chcia�abym to sprawdzi�. Prosz� � doda�a z rozpacz� w g�osie. � Mog� zapyta� m�j przyrz�d o co�, o czym wie jedynie pani. Czy je�li uzyskam poprawn� odpowied�, pozwoli mi pani sprawdzi� Jaskini�?

��A c� to, b�dziemy sobie teraz wr�y�? Czy do tego s�u�y to urz�dzenie?

��Mi�dzy innymi� Bardzo pani� prosz�! Tylko jedno pytanie!

Doktor Malone wzruszy�a ramionami.

��No dobrze � rzuci�a. � Powiedz mi� Powiedz mi, co robi�am przedtem? Zanim zacz�am tu pracowa�

Lyra skwapliwie wzi�a z r�k swej rozm�wczyni aletheiometr i rozmie�ci�a wskaz�wki, czuj�c, �e momentalnie dostrzega w�a�ciwe obrazki. Gdy sko�czy�a, d�u�sza ig�a natychmiast zacz�a si� porusza� wok� tarczy. Oczy dziewczynki pod��a�y za ig��, obserwowa�y, por�wnywa�y, wychwytywa�y odpowiedzi. Nagle Lyra zamruga�a, westchn�a i otrz�sn�a si� z chwilowego transu.

��By�a pani kiedy� zakonnic� � oznajmi�a. � O rany! Nigdy bym tego nie odgad�a� Zakonnice powinny przecie� na zawsze pozostawa� w klasztorach. Jednak pani przesta�a wierzy� w ko�cielne dogmaty, wi�c pozwolili pani odej��. W moim �wiecie taka sytuacja by�aby niemo�liwa.

Doktor Malone usiad�a na obrotowym krze�le, patrz�c na dziewczynk� bez s�owa.

��Zgadza si�, prawda?

��Tak. Dowiedzia�a� si� tego od�

��Od mojego aletheiometru, kt�ry dzia�a, jak s�dz�, dzi�ki Py�owi. Przeby�am d�ug� drog�, aby si� dowiedzie� wi�cej o Pyle. Gdy dotar�am do tego �wiata, urz�dzenie kaza�o mi przyj�� do pani. Przypuszczam wi�c, �e mroczna materia to tylko inne okre�lenie Py�u. Mog� teraz wypr�bowa� Jaskini�?

Doktor Malone mimowolnie potrz�sn�a g�ow�, ale nie odm�wi�a dziewczynce.

��No dobrze � stwierdzi�a w ko�cu i roz�o�y�a bezradnie r�ce. � Mam wra�enie, �e �ni�, niech si� wi�c dzieje, co chce.

Obr�ci�a si� na krze�le, po czym wcisn�a szereg przycisk�w. Rozleg� si� warkot silnika elektrycznego i szum wentylatora komputera. Lyra wyda�a z siebie ciche, st�umione sapni�cie, poniewa� odg�osy te skojarzy�y jej si� z ha�a�liw�, straszliw�, po�yskuj�c� komor� w Bolvangarze, gdzie srebrna gilotyna omal jej nie oddzieli�a od Pantalaimona. Poczu�a, jak ukryty w kieszeni dajmon dr�y, i uspokoi�a go delikatnym u�ciskiem.

Doktor Malone niczego nie zauwa�y�a, by�a bowiem zbyt zaj�ta regulowaniem pokr�te� i wystukiwaniem liter na kwadracikach w kolorze ko�ci s�oniowej. Podczas jej pracy ekran zmieni� kolor i pojawi�y si� na nim ma�e literki i symbole.

��Usi�d� � powiedzia�a uczona, wstaj�c i podsuwaj�c Lyrze krzes�o. Potem otworzy�a s�oiczek i wyja�ni�a: � Musz� ci na�o�y� na sk�r� troch� �elu pod elektrody. �atwo si� zmywa. Nie ruszaj si� przez chwil�.

Doktor Malone wzi�a sze�� przewod�w z p�askimi poduszeczkami na ko�cach, kt�re przycisn�a do r�nych miejsc na g�owie dziewczynki. Lyra siedzia�a spokojnie i nieruchomo, ale oddycha�a szybko i serce bi�o jej mocno.

��W porz�dku, wszystkie si� trzymaj� � stwierdzi�a doktor Malone. � W pomieszczeniu jest mn�stwo Cieni. Wszech�wiat jest ich pe�en, wejd� do niego. Jedyny spos�b, by je zobaczy�, to oczy�ci� umys� i patrze� na ekran. Zaczynaj.

Lyra spojrza�a na ekran. By� ciemny i pusty. Dostrzeg�a w nim w�asne blade odbicie, nic wi�cej. Potem przypomnia�a sobie, jak si� uczy�a interpretowa� odpowiedzi aletheiometru, i zapyta�a w my�lach: �Co uczona wie o Pyle? Jakie pytania zadaje?�.

Gdy dziewczynka poruszy�a w my�lach wskaz�wkami aletheiometru, rozmieszczaj�c je wok� wyimaginowanej tarczy, ekran zacz�� miga�. Zdumiona, na chwil� przesta�a si� koncentrowa�, a w�wczas migotanie usta�o. Lyra nie zauwa�y�a, �e doktor Malone z podniecenia a� si� wyprostowa�a na krze�le; dziewczynka zmarszczy�a tylko brwi, pochyli�a si� i ponownie zacz�a si� skupia�.

Tym razem reakcja nast�pi�a natychmiast i na ekranie zap�on�� strumie� ta�cz�cych �wiate�, niczym pulsuj�ce pasma zorzy. �wiat�a tworzy�y rozmaite wzory, kt�re istnia�y jedynie przez moment, po czym rozpada�y si� i formowa�y w inne kszta�ty lub tylko zmienia�y kolory; powstawa�y p�tle, kt�re wygina�y si�, rozpryskiwa�y, wybucha�y w powodzi blasku, a potem nagle umyka�y w bok niczym stado ptak�w zmieniaj�ce kierunek lotu na niebie. Lyra patrzy�a na nie i czu�a si� podobnie jak tamtych dniach, gdy dopiero uczy�a si� interpretowa� odpowiedzi aletheiometru. Wydawa�o jej si�, �e znajduje si� o krok od zrozumienia�

Spyta�a komputer: �Czy to w�a�nie jest Py�? Czy ta sama si�a tworzy te wzory i porusza ig�� aletheiometru?� Na ekranie pojawi�o si� jeszcze wi�cej �wietlistych p�tli i �uk�w. Dziewczynka zgad�a, �e oznaczaj� one odpowied� twierdz�c�. Potem przysz�a jej do g�owy kolejna my�l i odwr�ci�a si�, aby zada� pytanie doktor Malone. Zobaczy�a, �e uczona otworzy�a usta, a r�k� chwyci�a si� za policzek.

��Co si� pani sta�o? � spyta�a.

Ekran poszarza�. Doktor Malone zamruga�a oczyma.

��O co chodzi? � spyta�a ponownie Lyra.

��Och� Stworzy�a� najpi�kniejszy uk�ad, jaki kiedykolwiek widzia�am, to wszystko � przyzna�a si� doktor Malone. � Co takiego zrobi�a�? O czym my�la�a�?

��Zastanawia�am si�, czy mo�e pani wyja�ni� te odpowiedzi � powiedzia�a Lyra.

��Wyja�ni�? Nigdy nie widzia�am ja�niejszych odpowiedzi!

��Ale co one znacz�? Czy potrafi je pani zinterpretowa�?

��No c� � odpar�a doktor Malone. � Nie potrafi� odczyta� tego przekazu, je�li o to ci chodzi. Cienie po prostu informuj� nas, �e zauwa�y�y przes�anie. To i tak jest prze�om w naszych badaniach. Przecie� reaguj� na nasz� �wiadomo��.

��Nie rozumiemy si� � powiedzia�a Lyra. � Mnie chodzi o te kolory i kszta�ty. Te, hm, Cienie mog�yby przekazywa� informacje w inny spos�b, w ka�dy, jaki przyjdzie nam do g�owy. Mog� to by� bardziej znajome kszta�ty albo obrazy. Niech si� pani przyjrzy.

Lyra odwr�ci�a si� do komputera i ponownie skupi�a my�li, tym razem jednak wyobra�a�a sobie, �e ekran jest tarcz� aletheiometru ze wszystkimi trzydziestoma trzema symbolami rozmieszczonymi wok� kraw�dzi. Zna�a sw�j przyrz�d tak dobrze, �e mimowolnie zgina�a palce na udach, gdy porusza�a wyobra�onymi wskaz�wkami, pokazuj�c �wiec� (�zrozumienie�), alf� i omeg� (�j�zyk�) i mr�wk� (�pracowito��). Nast�pnie sformu�owa�a pytanie: �Co ludzie musieliby zrobi�, aby zrozumie� j�zyk Cieni?�.

Ekran zareagowa� po sekundzie: z k��bowiska linii i b�ysk�w ukszta�towa�a si� idealnie klarowna seria obraz�w: cyrkiel, znowu alfa i omega, piorun, anio�. Ka�dy obrazek b�yska� kilka razy, po czym pojawi�y si� trzy inne: wielb��d, ogr�d i ksi�yc.

Lyra zrozumia�a ich znaczenie i odpr�y�a si�, aby podj�� rozmow� z uczon�. Kiedy odwr�ci�a si� w stron� doktor Malone, zobaczy�a, �e bardzo blada kobieta siedzi bezw�adnie na krze�le i kurczowo zaciska d�onie na brzegu sto�u.

��Teraz odpowied� pojawi�a si� w moim j�zyku � t�umaczy�a jej Lyra � to znaczy w j�zyku obrazk�w. Tym samym pos�uguje si� aletheiometr. My�l�, �e ta maszyna, komputer, mog�aby wykorzysta� alfabet, trzeba tylko spr�bowa� przekszta�ci� obrazki w s�owa. Wymaga�oby to zapewne wiele czasu i skupienia, poniewa� trzeba by wyobra�a� sobie masy liter� Widzi pani? To cyrkiel� A to piorun, kt�ry oznacza anbaryczn�� to znaczy elektryczn� energi�. Anio� sugeruje informacj�. Jaskinia chce nam co� powiedzie� Hm, je�li chodzi o drugi rz�d� Mamy tu Azj�, czyli bardzo Daleki Wsch�d, cho� nie sam wschodni kraniec� Nie wiem, o jaki kraj mo�e chodzi� mo�e o Chiny� Istnieje w tym kraju zapewne jaka� metoda rozmowy z Py�em, to znaczy z Cieniami� Wy u�ywacie komputera, ja obrazk�w, a oni� mo�e pa�eczek? S�dz�, �e sugestia dotyczy tego rysunku na drzwiach, kt�rego nie zrozumia�am w�a�ciwie. Kiedy po raz pierwszy go zobaczy�am, wyda� mi si� wa�ny, cho� nie wiedzia�am dlaczego. C�, m�wi�c og�lnie, chodzi o to, �e istnieje wiele sposob�w rozmowy z Cieniami.

Doktor Malone a� zabrak�o tchu.

��I Ching � odezwa�a si� wreszcie. � Tak, to chi�ska symbolika. Jaka� forma wr�enia, tak, wr�by� I rzeczywi�cie Chi�czycy u�ywaj� pa�eczek. Ten znak wisi tu tylko dla dekoracji � doda�a, jak gdyby chcia�a zapewni� Lyr�, �e w to wszystko nie wierzy. -Twierdzisz, �e kiedy ludzie radz� si� I Ching, kontaktuj� si� z cz�steczkami cienia? Z mroczn� materi�?

��Tak � przyzna�a Lyra. � Jak m�wi�am, istnieje wiele metod. Przedtem nie zdawa�am sobie sprawy z tego faktu. S�dzi�am, �e spos�b jest tylko jeden.

��Te obrazki na ekranie� � zacz�a doktor Malone. Lyra poczu�a nat�ok my�li i odwr�ci�a si� ponownie do ekranu. Ledwie zacz�a formu�owa� pytanie, kiedy pojawi�o si� mn�stwo obrazk�w; nast�powa�y po sobie tak szybko, �e doktor Malone niemal nie mog�a za nimi nad��y�. Lyra zrozumia�a jednak ca�e przes�anie i zwr�ci�a si� do kobiety:

��Jaskinia twierdzi, �e pani jest wa�na � o�wiadczy�a uczonej. � M�wi, �e ma pani do wykonania niezwyk�e zadanie. Nie wiem jakie, ale wierz�, �e to prawda. Aby si� dowiedzie�, b�dzie pani prawdopodobnie musia�a si� nauczy� rozmawia� z komputerem, u�ywaj�c s��w.

Doktor Malone milcza�a. W ko�cu si� odezwa�a:

��No c�, powiedz mi jeszcze raz, sk�d przybywasz.

Lyra wyd�a usta. Uprzytomni�a sobie nagle, �e doktor Malone ledwie �ywa z wyczerpania i ze zdumienia � w normalnych warunkach nigdy nie pokaza�aby, czym si� zajmuje, obcemu dziecku, kt�re zjawia si� znik�d. Teraz chyba zacz�a �a�owa� swego czynu. Dziewczynka wiedzia�a, �e musi jej powiedzie� ca�� prawd�.

��Przybywam z innego �wiata � powt�rzy�a. � Naprawd�. Zdo�a�am si� przedosta� do pani �wiata. By�am� musia�am ucieka�, poniewa� w moim �wiecie �cigali mnie ludzie, kt�rzy chcieli mnie zabi�. A aletheiometr pochodzi z� z tego samego miejsca. Da� mi go Rektor Kolegium Jordana. W moim Oksfordzie istnieje takie kolegium, tutaj natomiast go nie ma. Wiem, bo szuka�am. Sama si� nauczy�am interpretowa� odpowiedzi aletheiometru. Umiem si� skupi� i po prostu czytam symbole. Dok�adnie tak, jak pani m�wi�a o� w�tpliwo�ciach, tajemnicach i tak dalej. Patrz�c na Jaskini�, post�pi�am w identyczny spos�b i uda�o mi si�. M�j Py� i pani Cienie s� jednym i tym samym zjawiskiem. Wi�c�

Doktor Malone ju� si� ca�kowicie otrz�sn�a z odr�twienia. Lyra wzi�a aletheiometr i � niczym matka chroni�ca swoje dziecko � zawin�a go w aksamitny materia�, po czym w�o�y�a z powrotem do plecaka.

��Wi�c � podj�a � mo�e si� pani postara�, aby ten ekran odpowiedzia� s�owami. Wtedy mog�aby pani prowadzi� dialog z Cieniami tak jak ja z aletheiometrem. Chcia�abym tylko wiedzie�, dlaczego ludzie w moim �wiecie go nienawidz�? To znaczy Py�u. Cieni. Mrocznej materii. Chc� go zniszczy�. S�dz�, �e jest z�y. Mnie si� natomiast zdaje, �e z�e jest to, co oni robi�. A widzia�am, co robi�. No wi�c, czym s� te Cienie? Dobrem, z�em czy czym� zupe�nie innym?

Doktor Malone potar�a twarz i jej policzki mocno si� zarumieni�y.

��To wszystko nie jest takie proste � odrzek�a. � Wiesz, jak k�opotliwe jest u�ywanie w naukowej pracowni takich okre�le� jak �dobro� czy �z�o�? Wiesz? Zosta�am naukowcem mi�dzy innymi dlatego, �eby nie musie� my�le� o tego rodzaju sprawach.

��Trzeba my�le� o takich sprawach � powiedzia�a Lyra ostrym tonem. � Nie mo�na bada� Cieni, Py�u, je�li si� unika takich rozgranicze�. Prosz� pami�ta�, komputer wyznaczy� pani zadanie. Nie mo�e mu pani odm�wi�. Kiedy zamierzaj� rozwi�za� wasz zesp�?

��Komisja przyznaj�ca fundusze ma podj�� decyzj� pod koniec tygodnia� Dlaczego pytasz?

��Ma wi�c pani do dyspozycji dzisiejszy wiecz�r � odpar�a Lyra. � Mo�e pani sk�oni� komputer, aby przekszta�ca� moje obrazki w s�owa. To powinno by� bardzo �atwe. Wtedy wystarczy zaprezentowa� eksperyment osobom z komisji i powinni pani da� pieni�dze na kontynuacj� bada�. Dowiedzia�aby si� pani wszystkiego o Pyle, czyli Cieniach, i powiedzia�aby mnie. Widzi pani � ci�gn�a Lyra nieco wynios�ym tonem, jak ksi�na opowiadaj�ca o niezadowalaj�cej j� pokoj�wce � aletheiometr nie m�wi wszystkiego, co mnie interesuje, pani jednak mog�aby si� tego dla mnie dowiedzie�. W przeciwnym razie b�d� chyba musia�a spr�bowa� z tymi Ching� pa�eczkami. Chocia� obrazki s� �atwiejsze. Przynajmniej ja tak uwa�am. Teraz niestety musz� i�� � zako�czy�a i zdj�a z g�owy elektrody.

Doktor Malone wr�czy�a dziewczynce papierow� chusteczk�, aby wytar�a �el, po czym wzi�a elektrody i zwin�a przewody.

��Idziesz wi�c? � spyta�a. � Sp�dzi�am z tob� naprawd� niezwyk�� godzin�.

��Postara si� pani, �eby komputer odpowiada� s�owami? � spyta�a Lyra, zapinaj�c plecak.

��Przypuszczam, �e po�ytek z tego ten sam co z podania o fundusze � mrukn�a doktor Malone. � Ale pos�uchaj. Mo�e przysz�aby� tu jutro? Mo�esz? Mniej wi�cej o tej samej porze. Chc�, aby� pokaza�a to do�wiadczenie jeszcze jednej osobie.

Lyra zmru�y�a oczy, zastanawiaj�c si�, czy nie wpadnie w pu�apk�.

��No c�, dobrze � odrzek�a. � Ale niech pani pami�ta, �e potrzebuj� pewnych informacji.

��Tak. Oczywi�cie. Przyjdziesz?

��Jasne � odpowiedzia�a Lyra. � Je�li obiecuj�, �e przyjd�, to dotrzymuj� s�owa. S�dz�, �e mog�abym pani pom�c.

To powiedziawszy, wysz�a. Portier za kontuarem spojrza� na ni� kr�tko, potem wr�ci� do czytania gazety.

��Willu � odezwa�a si� dziewczynka. Powiedzia�a to cicho, ale ch�opiec i tak si� przestraszy�.

Lyra usiad�a obok niego na �awce, a on nawet tego nie zauwa�y�.

��Sk�d si� tu wzi�a�?

��Znalaz�am moj� uczon�! Nazywa si� doktor Malone. Ma tak� maszyn�, kt�ra widzi Py�, i sk�oni j� do m�wienia�

��Nie zauwa�y�em, jak przysz�a�.

��Nie patrzy�e� � odpar�a. � Chyba my�la�e� o czym� innym. Dobrze, �e ci� znalaz�am. Wiesz, �atwo jest okpi� ludzi. Uwa�aj.

Sz�o ku nim dwoje policjant�w, m�czyzna i kobieta. Mieli bia�e, letnie koszule, radia i pa�ki. Patrzyli podejrzliwie. Zanim dotarli do �awki, Lyra wsta�a, podesz�a i odezwa�a si� do nich.

��Przepraszam, czy mogliby�cie mi pa�stwo powiedzie�, gdzie jest muzeum? � spyta�a. � Ja i m�j brat mamy si� tam spotka� z rodzicami, ale si� zgubili�my.

Policjant spojrza� na Willa, a ten, powstrzymuj�c gniew, wzruszy� ramionami, jak gdyby potwierdza� s�owa Lyry: �zgubili�my si�, czy to nie g�upie?�. M�czyzna u�miechn�� si�, kobieta natomiast spyta�a:

��O kt�re muzeum wam chodzi? Muzeum sztuki nowoczesnej?

��Tak, w�a�nie to � odpar�a Lyra i udawa�a, �e s�ucha uwa�nie, gdy kobieta wskazywa�a jej drog�.

Will wsta� i podzi�kowa�, po czym wraz z Lyr� odeszli. Nie ogl�dali si� za siebie, ale policjanci i tak ju� si� przestali nimi interesowa�.

��Widzisz? � szepn�a dziewczynka. � Je�li ci� szukali, zmyli�am ich. Nie interesuj� ich rodze�stwa. Lepiej trzymaj si� od tej pory blisko mnie � doda�a gderliwie, gdy skr�cili za r�g. � Sam nie jeste� bezpieczny.

Will nic nie odpowiedzia�, cho� ze zdenerwowania serce wali�o mu szale�czo. Szli dalej ku kolistemu budynkowi z wielk�, ci�k� kopu��, kt�ry sta� na placu otoczony kamiennymi kolegialnymi budynkami w kolorze miodu. Obok znajdowa� si� ko�ci�, a ponad wysokim ogrodowym murem ros�y drzewa o roz�o�ystych koronach. Popo�udniowe s�o�ce o�wietla�o miasto ciep�ymi promieniami, a powietrze wydawa�o si� przesycone kolorem mocnego wina o z�otej barwie. Nie by�o wiatru i li�cie nie porusza�y si�. Na ma�ym placu nawet ha�as uliczny by� cichszy.

W ko�cu Lyra zauwa�y�a smutn� min� Willa i spyta�a:

��O co chodzi?

��Je�li odzywasz si� do ludzi, przyci�gasz ich uwag� � wyja�ni� dr��cym g�osem. � Trzeba po prostu siedzie� cicho i spokojnie, a wtedy wcale ci� nie zauwa��. Post�powa�em tak przez ca�e �ycie. Znam si� na tym. Tw�j spos�b jest znacznie gorszy� stajesz si� widoczna. Nie powinna� tego robi�. Nie powinna� igra� z niebezpiecze�stwem. To ryzykanctwo. Jeste� niepowa�na.

��Tak uwa�asz? � spyta�a, gniewnie b�yskaj�c oczyma � S�dzisz, �e nie znam si� na k�amstwach? Jestem najlepsz� k�amczucha na �wiecie. Ale ciebie nie ok�amuj� i przysi�gam, �e nigdy nie b�d�. Jeste� w niebezpiecze�stwie i gdybym nie podesz�a do tych policjant�w, z�apaliby ci�. Nie widzia�e�, jak na ciebie patrzyli? Naprawd�. Nie jeste� wystarczaj�co ostro�ny. Chcesz zna� moje zdanie? Uwa�am, �e to w�a�nie ty zachowujesz si� niepowa�nie.

��Tak? Po co, w takim razie, czekam tu na ciebie skoro m�g�bym by� daleko st�d? Albo ukrywa� si� spokojnie w tamtym mie�cie w innym �wiecie? Mam w�asne sprawy, ale tkwi� tutaj, �eby ci pom�c. Nie m�w mi, �e zachowuj� si� g�upio.

��Ale� musia�e� tu wr�ci�! � krzykn�a w�ciek�a. Nikt nie mia� prawa m�wi� do niej w taki spos�b, by�a przecie� arystokratk�. By�a Lyra. � Musia�e�, w przeciwnym razie nigdy by� si� nie dowiedzia� niczego na temat swego ojca. Zrobi�e� to dla siebie, nie dla mnie.

Do tej pory k��cili si� zapalczywie, lecz przyt�umionymi g�osami � ze wzgl�du na cisz� panuj�c� na placu i przechodz�cych obok ludzi. Kiedy jednak dziewczynka wypowiedzia�a ostatnie s�owa, Will umilk�, ze strachu opar� si� o �cian� kolegium, a twarz straszliwie mu poblad�a.

��Co wiesz o moim ojcu? � spyta� bardzo cicho.

��Nic nie wiem � odpowiedzia�a Lyra r�wnie cicho. � Wiem tylko, �e go szukasz. Jedynie o to spyta�am.

��Kogo spyta�a�?!

��Oczywi�cie aletheiometr.

Min�a chwila, zanim ch�opiec przypomnia� sobie, o czym m�wi jego towarzyszka. Nadal jednak patrzy� tak gniewnie i podejrzliwie, �e dziewczynka wyj�a przyrz�d z plecaka i powiedzia�a:

��No dobrze, poka�� ci.

Usiad�a na kamiennym kraw�niku otaczaj�cym trawnik na �rodku placu, pochyli�a g�ow� nad z�otym przyrz�dem i zacz�a ustawia� wskaz�wki; jej palce porusza�y si� zbyt szybko, aby Will dostrzeg� wszystkie szczeg�y. Potem przerwa�a na chwil� i w tym czasie cienka ig�a zacz�a si� porusza� wok� tarczy, zatrzymuj�c si� w niekt�rych miejscach. Uk�ad wskaz�wek zmienia� si� bardzo szybko. Will rozgl�da� si� ostro�nie, na szcz�cie pobli�u nie by�o nikogo, a w oddali sta�a jedynie grupka turyst�w, kt�rzy spogl�dali w g�r� na zaokr�glon� kopu�� budynku; po chodniku toczy� sw�j w�zek sprzedawca lod�w, jednak jego uwag� zaprz�ta�o co� innego ni� dwoje dzieci.

Lyra zamruga�a powiekami i westchn�a, jak gdyby budzi�a si� ze snu.

��Twoja matka jest chora � odezwa�a si� cicho. � Lecz nic jej w tej chwili nie grozi. Opiekuje si� ni� twoja znajoma. Wzi��e� jakie� listy i uciek�e�. W twoim domu by� m�czyzna, chyba z�odziej. Zabi�e� go. Szukasz ojca i�

��Ju� dobrze, przesta� � burkn�� Will. � Wystarczy. Nie masz prawa grzeba� w moim �yciu. Nigdy wi�cej tego nie r�b. To szpiegowanie.

��Wiem, kiedy przesta� pyta� � obruszy�a si�. � Zreszt�, aletheiometr czasem si� zachowuje prawie jak cz�owiek. Widz�, �e si� na mnie z�o�ci albo nie chce mi czego� powiedzie�. Wyczuwam to. Zrozum jednak, �e gdy si� wczoraj pojawi�e�, dla w�asnego bezpiecze�stwa musia�am zapyta�, kim jeste�. Musia�am! Wtedy urz�dzenie powiedzia�o mi� � Jeszcze bardziej zni�y�a g�os. � Powiedzia�o, �e jeste� morderc�, a ja pomy�la�am, �e w takim razie mog� ci zaufa�. Nie zada�am do tej pory innych pyta� i je�li nie chcesz, nie zrobi� tego. Aletheiometr nie jest moim prywatnym fotoplastykonem. Gdybym szpiegowa�a ludzi, przesta�by dzia�a�. Wiem o tym tak samo dobrze, jak znam m�j Oksford.

��Mog�a� mnie po prostu spyta�. Urz�dzenie nie powiedzia�o ci, czy m�j ojciec �yje?

��Nie, poniewa� nie spyta�am.

Siedzieli w milczeniu. Will ze znu�eniem ukry� twarz w d�oniach. � No c� � odezwa� si� w ko�cu. � Najwyra�niej musimy sobie nawzajem zaufa�.

��Zgadza si�. Ja ci ufam.

Ch�opiec ponuro pokiwa� g�ow�. By� bardzo zm�czony ale w tym �wiecie nie m�g� sobie pozwoli� nawet na chwil� snu. Lyra nie by�a os�bk� zbyt spostrzegawcz�, jednak co� w zachowaniu ch�opca zastanowi�o j� � widzia�a, �e si� boi, lecz panuje nad strachem; przypadkowo post�powa� zgodnie z zaleceniami Iorka Byrnisona: tak samo jak Lyra przed rybiarni� nad zamarzni�tym jeziorem.

��Wiedz, Willu, �e nie wydam ci� nikomu � doda�a. � Przyrzekam.

��To dobrze.

��Zdarzy�o mi si� to ju� wcze�niej. Zdradzi�am kogo�. Nigdy nie zrobi�am niczego gorszego ni� to� Poniewa� s�dzi�am, �e mu ratuj� �ycie, zabra�am go w najbardziej dla niego niebezpieczne miejsce na ziemi. Do dzi� nienawidz� siebie za swoj� g�upot�. Postaram si� z ca�ych si� zapanowa� nad w�asnymi reakcjami. Nie zapomn� si� i nie zdradz� nikomu tego, co o tobie wiem.

Ch�opiec nie odezwa� si�. Przetar� oczy i zamruga� szybko, walcz�c z senno�ci�.

��Przez pewien czas nie mo�emy wr�ci� przez okienko � zauwa�y�. � Nie powinni�my z niego korzysta� w �wietle dziennym. Nie wolno nam ryzykowa�. Kto� m�g�by nas zobaczy�. Teraz musimy wi�c jako� przeczeka� te kilka godzin�

��Jestem g�odna � powiedzia�a Lyra. Will przez chwil� si� zastanawia�.

��Ju� wiem! Mo�emy p�j�� do kina!

��Gdzie?

��Poka�� ci. Tam te� mo�emy kupi� jedzenie.

Kino znajdowa�o si� blisko centrum miasta, dziesi�� minut piechot� od placyku, na kt�rym siedzieli. Will zap�aci� za bilety, a w �rodku kupi� hot dogi, popcorn i col�. Wzi�li jedzenie, weszli na widowni� i usiedli. Film w�a�nie si� zaczyna�.

Lyra by�a zachwycona. Widzia�a wy�wietlane na �cianie fotogramy, jednak nic w jej �wiecie nie przygotowa�o jej na fenomen kina. �apczywie poch�on�a hot doga i popcorn, niemal jednym �ykiem wypi�a col�, a� nie mog�a z�apa� tchu. Co chwila wybucha�a �miechem na widok postaci na ekranie. Na szcz�cie pe�na dzieci widownia zachowywa�a si� r�wnie ha�a�liwie, tote� podniecenie Lyry nie zwraca�o uwagi. Will z kolei natychmiast zapad� w sen.

Obudzi�y go odg�osy szurania. Ludzie wstawali i wychodzili. Ch�opiec zamruga� oczyma. Jego zegarek wskazywa� kwadrans po �smej. Lyra wsta�a, oci�gaj�c si�.

��To najlepsza rzecz, jak� widzia�am w �yciu � oznajmi�a. � Nie wiem, dlaczego nie wynaleziono kina w moim �wiecie. Niekt�re nasze wynalazki s� lepsze ni� wasze, ale �aden nie dor�wnuje temu!

Will nawet nie pami�ta�, jaki film wy�wietlano. Na dworze nadal by�o jasno. Na ulicach panowa� ruch.

��Chcesz obejrze� jeszcze jeden film?

��Tak!

Poszli do nast�pnego kina, kt�re znajdowa�o si� kilkaset metr�w dalej, za rogiem. Lyra usiad�a, k�ad�c stopy na siedzeniu fotela, i otoczy�a r�koma kolana. Will ponownie zapad� w drzemk�. Kiedy wyszli po filmie, do p�nocy zosta�a ponad godzina � zdaniem ch�opca, pora by�a zupe�nie odpowiednia.

Lyra znowu zg�odnia�a, kupili wi�c w budce hamburgery (kolejna nowo�� dla dziewczynki) i zjedli je po drodze.

��U nas zawsze si� siedzi przy jedzeniu. Nigdy nie widzia�am, �eby kto� szed� i jad� � trajkota�a Lyra. � Tw�j �wiat bardzo si� r�ni od naszego. Na przyk�ad ruch uliczny. Nie lubi� go. Lubi� natomiast kino i hamburgery. Bardzo je lubi�. I t� uczon�, doktor Malone, kt�ra nauczy m�wi� sw�j komputer. Wiem, �e jej si� uda. Wr�c� do niej jutro i zobacz�, jak sobie radzi. Za�o�� si�, �e potrafi� jej pom�c. Zapewne mog�abym r�wnie� sk�oni� ludzi z komisji, aby przyznali jej potrzebne fundusze. Wiesz, jak sobie poradzi� m�j ojciec, Lord Asriel? Oszuka��

Dzieci sz�y Banbury Road i podczas drogi dziewczynka opowiada�a Willowi o nocy, kiedy schowa�a si� w szafie i obserwowa�a, jak Lord Asriel pokazuje Uczonym z Jordana odci�t� g�ow� Stanislausa Grummana umieszczon� w pr�niowym pojemniku. A poniewa� ch�opiec przys�uchiwa� si� z zaciekawieniem, Lyra opowiedzia�a mu reszt� swojej historii � od dnia, w kt�rym uciek�a z mieszkania pani Coulter, a� do tego strasznego momentu, gdy zrozumia�a, �e nie�wiadomie przywiod�a Rogera na �mier� w�r�d lodowych klif�w Svalbardu. Will nie przerywa� i nie komentowa�, ale s�ucha� z uwag� i wsp�czuciem. Wydawa�o mu si�, �e relacja dziewczynki z podr�y balonem i opowie�ci o pancernych nied�wiedziach, czarownicach i przera�aj�cej dzia�alno�ci Ko�cio�a to inne fragmenty jego fantastycznego snu o pi�knym mie�cie na morzu, cichym i bezpiecznym � miejscu, kt�re zgodnie z logik� nie mia�o prawa istnie�.

W ko�cu dzieci dosz�y do obwodnicy i grab�w. O tej porze panowa� tu bardzo ma�y ruch: samochody przeje�d�a�y mniej wi�cej co minut�, nie cz�ciej. Okienko w powietrzu nie znikn�o. Will u�miechn�� si� z ulg�, pocieszaj�c si�, �e wszystko b�dzie dobrze.

��Ruszam pierwszy � o�wiadczy� Lyrze. � Przejd� za mn� dopiero, gdy nic nie b�dzie jecha�o.

W chwil� p�niej ch�opiec znalaz� si� na trawie pod palmami, po minucie dziewczynka do��czy�a do niego.

Cieszyli si�, jak gdyby wr�cili do domu. Noc by�a ciep�a, w powietrzu pachnia�o kwiatami i morzem, wsz�dzie panowa�a przyjemna, koj�ca cisza.

Lyra przeci�gn�a si� i ziewn�a. Will poczu�, �e wielki ci�ar spad� mu z ramion. Strach przez ca�y dzie� przyt�acza� go, niemal przyciska� do ziemi; teraz Will by� wolny i spokojny.

Nagle dziewczynka chwyci�a go za rami�. W tej samej sekundzie us�ysza� g�os. Na kt�rej� z ma�ych uliczek za kafeteri� krzycza�o jakie� stworzenie.

Will natychmiast ruszy� w tamt� stron�. Lyra pod��y�a za nim. Biegli w�sk�, o�wietlon� �wiat�em ksi�yca alejk�, wiele razy skr�cali i zawracali, a� wreszcie dotarli na plac przed kamienn� wie��, kt�r� widzieli rano.

Sta�o przed ni� prawie dwadzie�cioro dzieci. Niekt�re z nich mia�y w r�kach kije, inne rzuca�y kamieniami w zwierz�, kt�re osaczy�y przy �cianie. Lyra pocz�tkowo s�dzi�a, �e dr�cz� inne dziecko, lecz straszliwy, przenikliwy d�wi�k z pewno�ci� nie wydobywa� si� z ust cz�owieka. Okrutne dzieci krzycza�y ze strachem i nienawi�ci�.

Will podbieg� do grupy i poci�gn�� ku sobie najbli�ej stoj�ce dziecko � ch�opca mniej wi�cej w jego wieku, ubranego w pasiast� koszulk� z kr�tkimi r�kawami. Jego oczy pa�a�y nienawi�ci�. Pozosta�e dzieci dostrzeg�y Willa i Lyr�, odwr�ci�y si� w ich stron�. W grupie stali r�wnie� z kamieniami w r�kach Angelica i jej ma�y brat. Oczy wszystkich dzieci po�yskiwa�y dziko w �wietle ksi�yca.

Zapad�o milczenie, przerywane jedynie przez piski i p�acz. W pewnej chwili Will i Lyra zobaczyli prze�ladowan� istot�: bur� kotk�, kt�ra kuli�a si� przy �cianie wie�y; nieszcz�sne stworzenie mia�o rozdarte ucho i nienaturalnie wygi�ty ogon. T� w�a�nie, podobn� do Moxie kotk� Will widzia� w alei Sunderland i ona pokaza�a mu okienko do tego �wiata.

Gdy j� dostrzeg�, natychmiast odepchn�� ch�opca, kt�rego przytrzymywa�. Tamten upad� na ziemi�, po czym zerwa� si� w�ciek�y. Zamierza� rzuci� si� na przeciwnika, jednak powstrzyma�y go inne dzieci. Will kl�kn�� przy kotce.

Wzi�� j� w ramiona, a ona od razu przywar�a do jego piersi. Tul�c j�, wsta� i �mia�o patrzy� na ma�ych okrutnik�w. Przez sekund� Lyra pomy�la�a, �e w ko�cu zjawi�a si� dajmona jej przyjaciela.

��Za co krzywdzicie tego kota? � spyta�.

Nikt mu nie odpowiedzia�. Dzieci sta�y, sapi�c z gniewu. Oddycha�y g�o�no i zaciska�y w d�oniach kije lub kamienie. W�ciek�o�� odebra�a im mow�.

Dopiero po pewnym czasie g�o�no i wyra�nie przem�wi�a Angelica:

��Nie jeste�cie st�d! Nie jeste�cie z Ci�gazze! Nie wiedzieli�cie nic o upiorach, nie wiecie te� o kocie. Nie jeste�cie do nas podobni!

Ch�opiec w pasiastej koszulce wyrywa� si� do walki i gdyby nie kot w ramionach Willa, zapewne rzuci�by si� na obcego. Will z pewno�ci� nie pozosta�by mu d�u�ny, wi�c rozgorza�aby prawdziwa bitwa na pi�ci, z�by i kopniaki; wr�cz wyczuwa�o si� wzajemn� nienawi�� obu ch�opc�w. Na szcz�cie, przeciwnik Willa obawia� si� kota.

��Sk�d jeste�cie? � spyta� pogardliwie.

��To nie ma znaczenia. Je�li boicie si� kotki, zabior� j� st�d. Mo�e wam przynosi pecha, nam jednak na pewno nie. Teraz zejd�cie mi z drogi.

Przez chwil� Will s�dzi�, �e dzieci przezwyci꿹 strach i rusz� do ataku. Ju� si� przygotowywa�, by postawi� na ziemi ranne zwierz�tko i walczy�, wtedy jednak rozleg�o si� niskie, g�o�ne warkni�cie wielkiego kota. Wszyscy spojrzeli w kierunku Lyry. Dziewczynka trzyma�a r�k� na grzbiecie ogromnego, c�tkowanego lamparta; obna�one z�by stworzenia l�ni�y biel�. Nawet Will, kt�ry rozpozna� w kocie Pantalaimona, prze�y� chwil� przera�enia. W kilka sekund p�niej pozostali na placu tylko we troje. Dzieci rozpierzch�y si� na wszystkie strony.

Zanim odeszli, Lyra podnios�a oczy na wie��, poniewa� Pantalaimon zasygnalizowa� jej niebezpiecze�stwo. Przez sekund� dziewczynka widzia�a na samym szczycie ludzka posta�, kt�ra spogl�da�a w d� ponad wie�cz�cymi murek blankami. Osobnik nie by� dzieckiem, lecz m�odzie�cem o k�dzierzawych w�osach.

P� godziny p�niej Will i Lyra weszli do mieszkania nad kafeteri�. Ch�opiec znalaz� puszk� ze skondensowanym mlekiem i nala� je do miseczki; kotka wych�epta�a �apczywie bia�y p�yn, potem zacz�a sobie liza� rany. Pantalaimon z ciekawo�ci tak�e przybra� koci� posta�. W pierwszej chwili ranne zwierz� zje�y�o si� na jego widok, p�niej jednak zda�o sobie spraw� z faktu, �e Pantalaimon nie jest prawdziwym kotem i nie stanowi dla niego zagro�enia, wi�c go zignorowa�o.

Zafascynowana Lyra obserwowa�a, jak Will piel�gnuje kotk�. W �wiecie dziewczynki zwierz�ta pracowa�y dla ludzi (z wyj�tkiem pancernych nied�wiedzi) � na przyk�ad zadaniem kot�w by�o oczyszczanie Kolegium Jordana z myszy; nikt nie hodowa� zwierz�t dla przyjemno�ci.

��Obawiam si�, �e kotka ma z�amany ogon � zauwa�y� Will. � Nie wiem, co zrobi�. Mo�e sam si� zagoi. Na�o�� jej troch� miodu na ucho. Czyta�em gdzie�, �e dzia�a odka�aj�co�

Rana by�a zabrudzona, na szcz�cie kotce uda�o si� dosi�gn�� do niej j�zykiem. Zlizuj�c mi�d, sama j� oczy�ci�a.

��Jeste� pewien, �e to ta sama kotka? � spyta�a Lyra.

��Och, tak. Poniewa� wszystkie tutejsze dzieci tak bardzo boj� si� kot�w, przypuszczam, �e nie ma w tym �wiecie ani jednego. Biedaczka nie potrafi�a prawdopodobnie znale�� drogi powrotnej.

��Te dzieciaki s� naprawd� szalone � stwierdzi�a Lyra. � Zabi�yby j�. Nigdy nie widzia�am takich ma�ych okrutnik�w.

��Ja widzia�em � mrukn�� Will. Usta mia� zaci�te. Najwyra�niej nie chcia� opowiada� o tej sprawie, a dziewczynka pomy�la�a, �e lepiej nie pyta�. Postanowi�a, �e nie zapyta o to aletheiometru.

By�a bardzo zm�czona, tote� niebawem posz�a do ��ka i od razu zasn�a.

Nieco p�niej, gdy kotka skuli�a si� do snu, Will nala� sobie fili�ank� kawy i usiad� na balkonie z zielon� sk�rzan� teczk�. Przez okno z pokoju dociera�o wystarczaj�co du�o �wiat�a, aby czyta�, a ch�opiec chcia� wreszcie przejrze� papiery.

Nie by�o ich wiele. Tak jak si� spodziewa�, zawarto�� teczki stanowi�y napisane czarnym atramentem listy w kopertach ze znaczkami poczty lotniczej. Wszystkie listy napisa� cz�owiek, kt�rego Will tak bardzo pragn�� znale��. Ch�opiec przebiega� po nich palcami i przyciska� je do twarzy, jak gdyby pr�bowa� poczu� zapach zaginionego ojca. Potem zacz�� czyta�.

��Grumman? � spyta� czarnobrody handlarz futer. � Z Akademii Berli�skiej? Lekkomy�lny facet. Spotka�em go pi�� lat temu na p�nocnym kra�cu Uralu. S�dzi�em, �e ju� nie �yje.

Sam Cansino, Teksa�czyk i stary znajomy Lee Scoresby�ego, siedzia� w zadymionym od lamp naftowych barze hotelu �Samirski�. Wychyli� w�a�nie kieliszek pal�cej w�dki i podsun�� przyjacielowi talerz z ryb� w occie i czarnym chlebem. Lee pocz�stowa� si�, po czym kiwni�ciem g�owy zach�ci� Sama do opowiedzenia szczeg��w.

��Wpad� w pu�apk� g�upiego Jakowlewa � kontynuowa� handlarz � i rozci�� sobie nog� a� do ko�ci. Zamiast zastosowa� zwyk�e leki, prosi�, by mu znale�� paskudztwo, kt�rego u�ywaj� nied�wiedzie, pi�ciornika. To chyba jaki� porost, nawet nie zwyk�y mech� Tak czy owak, le�a� na saniach, na przemian rycz�c z b�lu i wykrzykuj�c swoim ludziom instrukcje. Musieli obserwowa� gwiazdy, dokonywa� rozmaitych pomiar�w, w przeciwnym bowiem razie straszliwie krzycza�, a j�zyk mia� ostry jak drut kolczasty, niech go szlak. Chudy facet twardy i silny, wszystkiego ciekaw. Wiesz, �e przeszed� inicjacj� i zosta� Tatarem?

��Naprawd�? � spyta� Lee Scoresby, nalewaj�c w�dki do kieliszka Sama. Jego dajmona Hester przycupn�a na barze przy �okciu swego w�a�ciciela jak zwykle z na wp� zamkni�tymi oczyma i uszami po�o�onymi p�asko na grzbiecie.

Lee przyby� tego popo�udnia, przyni�s� go do Nowej Zembli wiatr, kt�ry wywo�a�y czarownice. Po wyl�dowaniu aeronauta spakowa� sprz�t i skierowa� si� prosto do hotelu �Samirski�, kt�ry znajdowa� si� tu� przy przetw�rni ryb. Wielu arktycznych podr�nik�w zatrzymywa�o si� tu, by pos�ucha� nowin, poszuka� zatrudnienia lub zostawi� dla kogo� informacj�. Lee Scoresby sp�dza� tu cz�sto kilka dni, gdy czeka� na kontrakt, na pasa�era albo na pomy�lny wiatr, dlatego r�wnie� teraz tam poszed�.

Z powodu ogromnych zmian, kt�re zachodzi�y w ich �wiecie, ludzie lgn�li do siebie: zbierali si� i rozmawiali. Ka�dego dnia nadchodzi�y kolejne nowiny � na rzece Jenisej nieoczekiwanie stopnia�y kry, wysch�a cz�� oceanu, obna�aj�c osobliwie regularne, kamienne dno, trzydziestometrowa ka�amarnica porwa�a z �odzi trzech rybak�w i rozerwa�a ich na kawa�ki�

Od p�nocy stale nadci�ga�a mg�a, g�sta, zimna i od czasu do czasu wype�niona niezwyk�ym �wiat�em, w kt�rym niewyra�nie wida� by�o jakie� wielkie kszta�ty i s�ycha� tajemnicze g�osy.

Pora nie by�a najlepsza do pracy, wi�c bar w hotelu �Samirski� by� pe�ny.

��Czy m�wicie o Grummanie? � spyta� siedz�cy obok starszy m�czyzna w stroju �owcy fok, kt�rego dajmona w postaci leminga z powag� wygl�da�a z jego kieszeni. � Rzeczywi�cie zosta� Tatarem. Towarzyszy�em mu, gdy przy��czy� si� do tamtego plemienia. Widzia�em, jak dr��y� sobie otw�r w czaszce. U�ywa� r�wnie� innego mienia, tatarskiego. Zaraz je sobie przypomn�

��Chcia�bym z tob� porozmawia� � powiedzia� Lee Scoresby. � Ch�tnie postawi� ci drinka, stary. Szukam informacji o tym cz�owieku. Co to by�o za plemi�?

��Jenisejscy Pachtarowie. Mieszkaj� u podn�a G�r Siemionowa, w pobli�u rozwidlenia Jeniseju i rzeki, kt�ra sp�ywa z tamtejszych wzg�rz. Zapomnia�em jej nazwy� Przy l�dowisku znajduje si� ska�a wielko�ci domu.

��Tak, rzeczywi�cie � odezwa� si� Lee. -Teraz sobie przypominam. Przelatywa�em nad ni�. M�wisz, �e Grumman wywierci� sobie otw�r w czaszce? Po co?

��By� szamanem � odpar� stary �owca fok. � Zdaje mi si�, �e plemi� uzna�o go za szamana, jeszcze zanim przyj�o go do swego grona. Niesamowita historia z tym dr��eniem otwor�w. Rytua� trwa dwie noce i dzie�. Tatarzy u�ywaj� przyrz�du przypominaj�cego ten do rozpalania ognia.

��Ach, teraz rozumiem, dlaczego jego ludzie byli mu tak ca�kowicie pos�uszni � wtr�ci� Sam Cansino. � To by�a najgorsza banda �otr�w, jak� kiedykolwiek spotka�em, a wykonywali jego polecenia niczym zastraszone dzieciaki. S�dzi�em, �e obawiaj� si� jego przekle�stw. Je�li uwa�ali go za szamana� tak, to ma sens. Ale wiesz co? Ludzka ciekawo�� jest r�wnie silna jak szcz�ki wilka. Ten facet nie odpuszcza�. Chcia�, �ebym mu opowiedzia� ze szczeg�ami o tamtejszych ziemiach, o zwyczajach rosomak�w i lis�w. Cierpia� z powodu rany, kt�r� spowodowa�a ta przekl�ta pu�apka Jakowlewa. Noga ca�a poszarpana, a on wierzy�, �e pi�ciornik obni�y mu temperatur�. Obserwowa�, jak si� tworzy blizna, robi� notatki na temat ka�dego cholernego drobiazgu� Dziwny cz�owiek. Pewna czarownica chcia�a, �eby zosta� jej kochankiem, ale odm�wi�.

��Naprawd�?! � krzykn�� Lee, my�l�c o pi�knej Serafinie Pekkali.

��Nie powinien by� tego robi� � odpar� �owca fok. � Gdy czarownica ofiarowuje ci swoj� mi�o��, musisz j� przyj��. Je�li post�pisz inaczej i p�niej przydarzy ci si� co� z�ego, mo�esz mie� pretensje tylko do siebie. Alternatywa jest prosta: b�ogos�awie�stwo albo przekle�stwo. Nie mo�na unikn�� tego wyboru.

��Mo�e mia� wa�ny pow�d � zauwa�y� Lee.

��Moim zdaniem post�pi� g�upio.

��Zawsze by� uparty � powiedzia� Sam Cansino.

��Mo�e pragn�� pozosta� wierny jakiej� kobiecie � zgadywa� Lee. � M�wiono mi, �e podobno wie, gdzie si� znajduje pewien magiczny przedmiot, kt�ry zapewnia swemu w�a�cicielowi ochron�. S�yszeli�cie co� o tym?

��Tak � potwierdzi� �owca fok. � Nie widzia�em tej rzeczy na w�asne oczy, ale Grumman rzeczywi�cie zna� miejsce, w kt�rym si� znajdowa�a. Pewien m�czyzna pr�bowa� go sk�oni�, by mu je wyjawi�, i Grumman go zabi�.

��Jego dajmona � wtr�ci� Sam Cansino � by�a interesuj�cym stworzeniem, niby-orlic�, czarn� o bia�ym �ebku i piersi, w �yciu nie widzia�em takiego gatunku� Nie mam nawet poj�cia, jak si� nazywa.

��To rybo��w � zauwa�y� przys�uchuj�cy si� rozmowie barman. � M�wicie o Stanie Grummanie? Jego dajmona by�a rybo�owem. To taki orze�, kt�ry �ywi si� rybami.

��Co si� przydarzy�o Grummanowi? � spyta� Lee Scoresby.

��Och, wmiesza� si� w wojny Skraeling�w na Ziemi Beringa. S�ysza�em, �e go zastrzelono � odpar� �owca fok. � Nie �yje.

��Mnie kto� m�wi�, �e zosta� �ci�ty � stwierdzi� Lee Scoresby.

��Nie, nie, obaj si� mylicie � zaprzeczy� barman. � Mam aktualne informacje. Rozmawia�em niedawno z pewnym Eskimosem, kt�ry by� z nim na Sachalinie. Obozowali tam i spad�a lawina. Grummana zasypa�y setki ton ska�. Tamten Eskimos widzia� ca�e zdarzenie.

��Nie potrafi� odgadn�� � stwierdzi� Lee Scoresby, nalewaj�c wszystkim kolejk� � czym si� ten cz�owiek zajmuje. Szuka� ropy naftowej? A mo�e by� wojskowym? Albo jakim� filozofem? M�wi�e� o pomiarach, Sam. O co chodzi�o?

��Mierzy� �wiat�o gwiazd. I Zorz�, kt�ra go niesamowicie interesowa�a. Chocia� chyba najbardziej ciekawi�y go ruiny. Wszystko, co staro�ytne.

��Wiem, kto m�g�by ci powiedzie� wi�cej � przypomnia� sobie �owca fok. � W g�rach jest obserwatorium, kt�re nale�y do Akademii Carskiej Rosji. Wiem, �e Grumman cz�sto tam bywa�. Mo�e tam si� czego� dowiesz.

��A tak w�a�ciwie, po co go szukasz, Lee? � spyta� Sam Cansino.

��Jest mi d�u�ny troch� pieni�dzy � odpar� Lee Scoresby.

Wyja�nienie okaza�o si� na tyle przekonuj�ce, �e natychmiast zamkn�o ciekawskim usta. P�niej podj�li temat, kt�rego nie spos�b by�o obecnie unikn��. Wszyscy m�wili o katastrofalnych zmianach. Ich przyczyny nikt nie potrafi� wyja�ni�.

��Rybacy m�wi�, �e mo�na si� przedosta� do nowego �wiata � powiedzia� �owca fok.

��Istnieje jaki� nowy �wiat? � spyta� Lee.

��Jak tylko opadnie ta cholerna mg�a, sami go zobaczycie � odpar� z przekonaniem �owca fok. � Pierwszy raz go dostrzeg�em, gdy p�yn��em kajakiem; powietrze troch� si� wyklarowa�o, a ja spojrza�em na p�noc. Nigdy nie zapomn� tego widoku. Nie by�o horyzontu, ziemia po prostu ci�gn�a si� bez ko�ca. Tylko twardy grunt, linia brzegowa, g�ry, porty, zielone drzewa i pola uprawne� A nad tym wszystkim niebo. Powiem wam, przyjaciele, mo�na by na co� takiego patrze� i pi��dziesi�t lat.

Mia�em ochot� ruszy� przed siebie, nie ogl�daj�c si� wstecz. Potem znowu nadci�gn�a mg�a�

��Nigdy nie widzia�em takiej mg�y � wtr�ci� Sam Cansino. � Wisi ju� chyba od miesi�ca, mo�e nawet d�u�ej. Je�li jednak chodzi o Stanislausa Grummana Lee, nie uda ci si� wydoby� od niego ani grosza. Ten cz�owiek nie �yje.

��Ach! Przypomnia�o mi si� to tatarskie imi�! -krzykn�� nagle �owca fok. � Nazywali go tak podczas rytua�u wiercenia otworu. Jopari.

��Jopari? Nigdy nie s�ysza�em takiego imienia � zauwa�y� Lee. � Przypuszczam, �e mo�e by� japo�skie. Spr�buj� odzyska� moje pieni�dze od jego spadkobierc�w lub przyjaci�. A mo�e Akademia Berli�ska zechce wyr�wna� d�ugi swego pracownika. Wybior� si� do tego obserwatorium i sprawdz�, czy nie dysponuj� jakim� przydatnym adresem.

Obserwatorium le�a�o na p�nocy w pewnej odleg�o�ci, tote� Lee Scoresby wynaj�� psi zaprz�g wraz z poganiaczem. Nie by�o �atwo znale�� osob� ch�tn� ryzykowa� podr� we mgle, Lee by� jednak�e przekonuj�cy� A mo�e jego pieni�dze. W ko�cu, po d�ugich targach zgodzi� si� go zawie�� jaki� stary Tatar z okolic rzeki Ob.

Poganiacz nie mia� kompasu, lecz sterowa� zaprz�giem za pomoc� rozmaitych znak�w; pomaga�a mu tak�e dajmona w postaci arktycznego lisa, kt�ra siedzia�a na przodzie sa� i gorliwie w�szy�a. Lee, kt�ry nigdy si� nie rozstawa� z kompasem, zauwa�y� ogromne zak��cenia ziemskiego pola magnetycznego.

��To si� ju� zdarzy�o wcze�niej � o�wiadczy� stary poganiacz, gdy zatrzymali si�, by zaparzy� kaw�.

��Co takiego? Niebo si� ju� kiedy� otworzy�o? O to chodzi?

��Tak, zdarzy�o si� to wiele tysi�cy pokole� temu. M�j lud przekazywa� sobie opowie�� o tym zdarzeniu. To by�o bardzo, bardzo dawno, wiele tysi�cy lat temu.

��Co si� wtedy sta�o?

��Niebo si� otworzy�o i duchy zacz�y kr��y� mi�dzy �wiatami. Porusza�y si� r�wnie� ca�e l�dy. L�d stopi� si�, potem znowu wszystko zamarz�o. Po pewnym czasie duchy zamkn�y otw�r. Zaplombowa�y go. Ale czarownice m�wi�, �e tam, za Zorz� p�nocn�, niebo jest cienkie.

��Powiedz mi, Umaqu, co si� teraz zdarzy?

��To samo, co wtedy, przed wiekami. Wszystko si� powt�rzy. Ale tylko po du�ym zamieszaniu, wielkiej wojnie. Duchowej wojnie.

Poganiacz nie powiedzia� nic wi�cej. Wkr�tce ruszyli dalej. Jechali w�r�d pag�rk�w i dolin, obok starej odkrywki matowej ska�y, kt�ra wydawa�a si� ciemna na tle bladej mg�y. W�wczas starzec ponownie si� odezwa�.

��Obserwatorium tam w g�rze � powiedzia�. � Teraz pan musi i��. �cie�ka zbyt kr�ta dla sa�. Poczekam tu na pana.

��Wr�c� nied�ugo, Umaqu. Rozpal sobie ogie�, m�j przyjacielu, usi�d� i odpoczywaj. Wr�c� za jakie� trzy, cztery godziny.

Lee Scoresby schowa� Hester za pazuch� i wyruszy� w drog�. Po p�godzinie trudnej wspinaczki dostrzeg� ponad sob� szereg budynk�w � pojawi�y si� nagle, jak gdyby w�a�nie w tej chwili jaka� gigantyczna d�o� umie�ci�a je w tym miejscu. Efekt ten spowodowa�o chwilowe rozrzedzenie mg�y, kt�ra po minucie znowu zasnu�a okolic�. Lee zobaczy� wielk� kopu�� g��wnego obserwatorium, obok mniejsz�, a mi�dzy nimi budynki administracyjne i kwatery mieszkalne. Ze wzgl�du na cz�ste u�ywanie teleskop�w budynki by�y trwale zaciemnione.

W kilka minut p�niej rozmawia� z grup� astronom�w, kt�rzy pragn�li us�ysze� od niego nowiny dotycz�ce aktualnej sytuacji. W�r�d zebranych by�o kilku filozof�w przyrodnik�w, r�wnie zaniepokojonych z powodu mg�y, jak astronomowie. Lee opowiedzia� o wszystkim, co widzia�, a gdy ca�kowicie wyczerpa� temat, zapyta� o Stanislausa Grummana. Poniewa� mieszka�cy obserwatorium od tygodni nie mieli go�cia, ch�tnie podj�li temat.

��Grumman? Tak, opowiem panu o nim � odrzek� dyrektor. � Chocia� nazwisko na to nie wskazuje, mia� angielskie pochodzenie. Pami�tam�

��Na pewno nie � zaprzeczy� jego zast�pca. � By� cz�onkiem Cesarskiej Akademii Niemieckiej. Spotka�em go w Berlinie. Na pewno by� Niemcem.

��Nie, nie, na pewno Anglikiem. W ka�dym razie �wietnie w�ada� tym j�zykiem � o�wiadczy� dyrektor. � Rzeczywi�cie jednak by� cz�onkiem Akademii Berli�skiej. Geologiem.

��Myli si� pan � wtr�ci� kto� inny. � Bada� ziemi�, ale nie by� geologiem. Odby�em z nim kiedy� d�ug� rozmow�. Chyba zajmowa� si� paleoarcheologi�.

Siedzieli w pi�ciu przy stole w pokoju, kt�ry s�u�y� im za salon, �wietlic�, jadalni�, bar i pok�j rekreacyjny. Dw�ch by�o Rosjanami, jeden Polakiem, jeden Jorub�, jeden Skraelingiem. Lee Scoresby wyczuwa�, �e ma�a spo�eczno�� cieszy si� zar�wno z go�cia, jak i z rozmowy, niezale�nie od jej tematu. Ostatni przem�wi� Polak, teraz odezwa� si� Joruba:

��A c� to takiego �paleoarcheolog�? Przecie� archeologowie i tak studiuj� to, co stare. Po co ten dodatkowy przedrostek?

��Pole bada� Grummana si�ga�o o wiele dalej w przesz�o��, ni� s�dzimy. Szuka� pozosta�o�ci cywilizacji �yj�cych jakie� dwadzie�cia, trzydzie�ci tysi�cy lat temu � wyja�ni� Polak.

��Nonsens! � krzykn�� dyrektor. � Zupe�ny nonsens! Ten cz�owiek sobie z ciebie za�artowa�. Cywilizacja trzydzie�ci tysi�cy lat temu? Cha, cha, cha! Gdzie dow�d?

��Pod lodem � odpar� Polak. � W tym rzecz. Grumman twierdzi�, �e pole magnetyczne Ziemi wielokrotnie skrajnie si� zmienia�o w przesz�o�ci, przesuwa�a si� tak�e o� ziemska. Z tego powodu tereny o niegdy� umiarkowanym klimacie zosta�y skute lodem.

��W jaki spos�b? � spyta� Joruba.

��Och, Grumman mia� pewn� skomplikowan� teori�, niestety wszelkie dowody na istnienie bardzo wczesnych cywilizacji s� od dawna pod lodem. Twierdzi�, �e posiada kilka fotogram�w niezwyk�ych formacji skalnych�

��Ha! To wszystko? � spyta� dyrektor.

��Nie broni� go, m�wi� tylko, co s�ysza�em � mrukn�� Polak.

��Jak d�ugo znali�cie panowie Grummana? � spyta� Lee Scoresby.

��Hm, niech no pomy�l� � zastanowi� si� dyrektor. � Pierwszy raz spotka�em go jakie� siedem lat temu.

��Rok czy dwa wcze�niej zdoby� sobie s�aw� prac� na temat zmian pola magnetycznego � doda� Joruba. � Pojawi� si� jednak znik�d� To znaczy, nikt go nie zna� jako studenta ani nie widzia� �adnej z jego wcze�niejszych prac�

Rozmawiali przez jaki� czas, wymieniaj�c si� wspomnieniami i zastanawiaj�c, co si� sta�o z zaginionym naukowcem; wi�kszo�� zebranych podejrzewa�a, �e Grumman nie �yje. Gdy Polak poszed� zaparzy� kaw�, dajmona Lee, zaj�czyca Hester, odezwa�a si� do niego cicho:

��Wypytaj Skraelinga, Lee.

Skraeling dot�d niemal si� nie odzywa�. Lee s�dzi�, �e jest po prostu z natury ma�om�wny, ale po sugestii Hester w trakcie nast�pnej przerwy w rozmowie spojrza� niby od niechcenia na m�czyzn� i zobaczy�, �e jego dajmona, sowa �nie�na, wytrzeszcza na niego bystre, pomara�czowe oczy. C�, sowy maj� zwyczaj tak si� gapi�, ale Lee doszed� do wniosku, �e Hester ma racj�. Chocia� twarz m�czyzny niczego nie wyra�a�a, jego dajmona spogl�da�a wrogo i podejrzliwie.

P�niej Lee zauwa�y� co� jeszcze � Skraeling nosi� pier�cie� z wygrawerowanym symbolem Ko�cio�a � i nagle zrozumia� pow�d milczenia m�czyzny. S�ysza�, �e do ka�dej grupy prowadz�cej badania naukowe Magistratura posy�a�a swego przedstawiciela, kt�ry pe�ni� rol� cenzora i zapobiega� rozsiewaniu informacji o wszelkich heretyckich odkryciach.

Gdy Lee ponadto przypomnia� sobie opowie�ci Lyry spyta�:

��Powiedzcie mi panowie� Wiecie mo�e, czy Grumman zajmowa� si� kiedykolwiek kwesti� Py�u?

Nagle w dusznej, ma�ej sali zapad�o milczenie i uwaga wszystkich skupi�a si� w�a�nie na Skraelingu, chocia� nikt nie spojrza� na niego bezpo�rednio. Lee wiedzia�, �e Hester nie da niczego po sobie pozna� (p�przymkni�te oczy, uszy po�o�one p�asko na grzbiecie), i przybra� weso��, niewinn� min�, przenosz�c wzrok z twarzy na twarz.

W ko�cu spojrza� na Skraelinga i spyta�:

��Przepraszam, czy spyta�em o co� zakazanego?

��Gdzie us�ysza� pan o tej sprawie, panie Scoresby? � odpowiedzia� pytaniem Skraeling.

��Od pewnego pasa�era, kt�rego wioz�em jaki� czas temu przez morze � odpar� Lee. � Nie wyja�ni� mi dok�adnie natury tego zjawiska, ale gdy o nim m�wi�, skojarzy� mi si� doktor Grumman. My�l�, �e Py� pasowa�by do jego zainteresowa�. Z tego, co zrozumia�em, fenomen ten mo�e pochodzi� z nieba, podobnie jak Zorza. Zainteresowa�em si�, poniewa� jako aeronauta do�� dobrze znam niebiosa, a nigdy nie mia�em do czynienia z czym� takim. Co to wi�c takiego ten Py�?

��Tak jak pan m�wi, jest zjawiskiem niebia�skim � odrzek� Skraeling. � Nie ma praktycznego znaczenia.

Wkr�tce po zako�czeniu rozmowy Lee zdecydowa� si� wraca�. S�dzi�, �e nie dowie si� niczego wi�cej, a nie chcia� kaza� Umaqowi zbyt d�ugo czeka�. Zostawi� astronom�w w ich zasnutym mg�� obserwatorium i wyruszy� szlakiem w d�, pod��aj�c za swoj� dajmon�, kt�ra z powodu niewysokiego wzrostu lepiej ni� aeronauta dostrzega�a powierzchni� drogi.

Kiedy szli ju� oko�o dziesi�ciu minut, co� przemkn�o we mgle obok g�owy Lee, a nast�pnie rzuci�o si� na Hester. By�a to sowa, dajmona Skraelinga.

Na szcz�cie zaj�czyca przeczu�a atak i w ostatniej chwili przypad�a do ziemi, tote� szpony sowy przesun�y si� o milimetry od cia�a Hester. Dajmona Lee potrafi�a zreszt� walczy�: pazurki tak�e mia�a ostre, a poza tym by�a wytrzyma�a i odwa�na. Lee wiedzia�, �e w�a�ciciel sowy, Skraeling, musi by� blisko, wyj�� wi�c zza pasa pistolet.

��Za tob�! � krzykn�a nagle Hester i Lee zdo�a� uskoczy� na bok. Strza�a ze �wistem przelecia�a nad jego ramieniem.

Aeronauta natychmiast wystrzeli�. Skraeling upad�, j�cz�c. Kula trafi�a go w nog�. Dajmona-sowa przelecia�a bezszelestnie jeszcze kilka metr�w, po czym bezw�adnie spad�a u boku swego w�a�ciciela i na wp� le��c na �niegu, usi�owa�a z�o�y� skrzyd�a.

Lee odci�gn�� kurek pistoletu i przy�o�y� luf� do g�owy m�czyzny.

��Ty cholerny g�upcze � powiedzia�. � Po co to zrobi�e�? Nie widzisz, co si� dzieje z niebem? Nie rozumiesz, �e teraz wszyscy tkwimy po uszy w tym samym bagnie?

��Jest ju� za p�no � o�wiadczy� Skraeling.

��Na co za p�no?

��Zbyt p�no, by to powstrzyma�. Wys�a�em ju� ptaka z wiadomo�ci�. Magistratura dowie si� o pa�skich indagacjach. Uciesz� si�, wiedz�c, �e Grummana�

��Co takiego?

���e Grummana szukaj� r�wnie� inni. Fakt ten potwierdza nasze przypuszczenia. Podejrzewali�my, �e ludzie wiedz� o Pyle. Jeste� wrogiem Ko�cio�a, Lee Scoresby. �Po owocach poznacie ich. Z ich pyta� wywnioskujecie, �e w�e po�eraj� im serca��

Sowa cicho pohukiwa�a, nier�wno podnosz�c i opuszczaj�c skrzyd�a. W jej jaskrawopomara�czowych oczach Lee zobaczy� b�l. Le��cego na �niegu rannego Skraelinga otacza�a czerwona plama: mimo mroku i g�stej mg�y aeronauta widzia�, �e m�czyzna umiera.

��Moja kula chyba trafi�a w t�tnic� � stwierdzi�. � Oderw� r�kaw i zrobi� opask� uciskow�.

��Nie! � krzykn�� Skraeling chrapliwym g�osem. � Ciesz� si�, �e umieram! Zostan� m�czennikiem! Nie pozbawisz mnie tego!

��Umieraj wi�c, je�li chcesz. Powiedz mi tylko� Nie zdo�a� jednak doko�czy� zdania, poniewa� nagle, po chwili dr�enia dajmona-sowa znikn�a. Odesz�a dusza Skraelinga. Lee ogl�da� kiedy� malowid�o, na kt�rym jakiego� ko�cielnego �wi�tego atakowali mordercy. W czasie gdy ok�adali pa�k� umieraj�cego, cherubini wznie�li w niebo jego dajmon� i ofiarowali jej ga��zk� palmow�, symbol m�cze�skiej �mierci. Twarz Skraelinga mia�a teraz ten sam wyraz, co oblicze �wi�tego na obrazie: by�a ekstatyczna, napi�ta, skupiona na zapomnieniu. Lee niech�tnie go zostawi�. Hester mlasn�a j�zykiem.

��Pami�taj, �e wys�a� wiadomo�� � przypomnia�a. � We� jego pier�cie�.

��Po co, u diab�a? Nie jeste�my z�odziejami, prawda?

��Nie, ale jeste�my odst�pcami � wyja�ni�a. � Nie z naszego wyboru, lecz przez z�o�liwo�� tego cz�owieka. Zanim Ko�ci� si� o nas dowie, mo�e uda nam si� wykorzysta� jego symbol. Pier�cie� da nam przewag�. No, we� go i schowaj. Mo�e si� przyda�.

Wyw�d ten by� ca�kiem sensowny, tote� Lee zdj�� pier�cie� z palca martwego m�czyzny, potem spojrza� w mrok i zobaczy�, �e obok �cie�ki znajduje si� spadzisty uskok wiod�cy w skalist� przepa��; zepchn�� w ni� cia�o Skraelinga, kt�re spada�o przez d�ugi czas, zanim dotkn�o ziemi. Zabijanie nigdy nie sprawia�o mu przyjemno�ci, nienawidzi� tego, a jednak mia� na swoim sumieniu ju� czwartego trupa.

��Nie powiniene� my�le� w ten spos�b � zauwa�y�a Hester. � Ten m�czyzna nie da� nam wyboru, zreszt�, gdy strzelali�my, nie zamierzali�my zabi�. Niech to diabli, Lee, on chcia� umrze�. Ci ludzie to szale�cy.

��Chyba masz racj� � stwierdzi� i od�o�y� pistolet. Na ko�cu �cie�ki znale�li poganiacza. Psy sta�y w zaprz�gu, gotowe wyrusza�.

��Powiedz mi, Umaqu � zagai� Lee w drodze powrotnej do stacji przetw�rstwa ryb � czy s�ysza�e� kiedy� o m�czy�nie nazwiskiem Grumman?

��Och, jasne � odpar� poganiacz. � Ka�dy zna doktora Grummana.

��Wiedzia�e�, �e mia� tatarskie imi�?

��Nie jest tatarskie. Chodzi panu o imi� Jopari?

��Co mu si� przydarzy�o? Nie �yje?

��Przyznam si�, �e nie wiem. Ode mnie wi�c pan si� nie dowie.

��Rozumiem. A kogo m�g�bym spyta�?

��Niech pan zapyta cz�onk�w jego plemienia. Niech pan jedzie nad Jenisej.

��Jego plemi� Masz na my�li ludzi, kt�rzy przeprowadzili jego inicjacj�? Tych, kt�rzy zrobili mu otw�r w czaszce?

��Tak. Niech pan ich zapyta. Mo�e doktor jest martwy, a mo�e nie. Mo�e ani �ywy, ani martwy.

��Jak mo�na nie by� ani �ywym, ani martwym?

��W duchowym �wiecie. Mo�e tam przebywa. I tak ju� powiedzia�em za du�o. Wi�cej nie mog�.

I zamilk�. A kiedy wr�cili na stacj�, Lee od razu ruszy� do dok�w i znalaz�statek, kt�ry m�g�by go zabra� do uj�cia Jeniseju.

Lyra obudzi�a si� wcze�nie. Poranek by� cichy i ciep�y, jak gdyby w mie�cie nigdy nie panowa�a inna pogoda ni� pi�kne, spokojne lato. Lyra wy�lizgn�a si� z ��ka i zesz�a na d�. S�ysz�c dzieci�ce g�osy nad wod�, posz�a sprawdzi�, co si� tam dzieje.

Trzej ch�opcy i dziewczynka p�yn�li przez o�wietlony s�o�cem basen portowy w dw�ch ��dkach, kieruj�c si� ku schodkom. �cigali si�. Gdy zobaczyli Lyr�, zwolnili na moment, potem jednak ponownie zaj�� ich wy�cig. Zwyci�zcy wp�yn�li na schodki z takim impetem, �e jeden z nich � ch�opiec � wpad� do wody, po czym spr�bowa� si� wspi�� na drug� ��dk� i przewr�ci� j�. Potem ca�a czw�rka, stoj�c w wodzie, pryska�a si� beztrosko, jak gdyby nocne strachy posz�y w zapomnienie. Lyra pomy�la�a, �e dzieci s� m�odsze ni� wi�kszo�� spotkanych przy wie�y, i przy��czy�a si� do ich zabawy w wodzie; Pantalaimon przybra� posta� ma�ej srebrnej rybki i p�ywa� obok swej pani. Dziewczynce rozmowy z innymi dzie�mi nigdy nie sprawia�y trudno�ci, tote� wkr�tce ca�a czw�rka zasiad�a wok� niej na ciep�ych kamieniach cz�ciowo zanurzonych w p�ytkiej wodzie. Ubrania suszy�y si� w s�o�cu. Biedny Pantalaimon musia� znowu wpe�zn�� do kieszeni swej w�a�cicielki � by� teraz �ab� siedz�c� w wilgotnej bawe�nie.

��Co zamierzacie zrobi� z tamtym kotem?

��Naprawd� nie l�kacie si� z�ych mocy?

��Sk�d jeste�cie?

��Tw�j przyjaciel nie boi si� upior�w?

��Will niczego si� nie boi � odpar�a Lyra. � Ani ja. Dlaczego przestraszyli�cie si� kota?

��Naprawd� nic nie wiecie o kotach? � spyta� starszy ch�opiec z niedowierzaniem. � Przecie� koty maj� w sobie diab�a! Trzeba zabi� ka�dego napotkanego. Je�li ci� kt�ry� ugryzie, wprowadzi w twoje cia�o diab�a. A co zrobi�a� z tym du�ym lampartem?

Lyra uprzytomni�a sobie, �e jej m�odziutki rozm�wca ma na my�li Pantalaimona w postaci wielkiego kota, i z niewinn� mink� potrz�sn�a g�ow�.

��Musia�o ci si� przy�ni� � o�wiadczy�a. � W �wietle ksi�yca wiele rzeczy wygl�da inaczej. Tam, sk�d pochodzimy ja i Will, nie ma upior�w, nie wiemy wi�c o nich zbyt wiele.

��Jeste� bezpieczna, p�ki nie zdo�asz ich dostrzec � wyja�ni� ch�opiec. � Je�li je zobaczysz, wtedy mog� ci� zabra�. Tak powiedzia� m�j tata, a p�niej go dopad�y. Pewnego razu po prostu nie uda�o mu si� przed nimi uciec.

��Czy one s� teraz tutaj, wok� nas?

��Tak � odrzek�a dziewczynka. Wyci�gn�a r�k� i zacisn�a d�o�, mrucz�c: � Schwyta�am w�a�nie jednego z nich!

��Nie s� w stanie nas skrzywdzi� � zauwa�y� jeden z ch�opc�w � wi�c i my nie mo�emy im nic zrobi�!

��Zawsze w waszym �wiecie by�y upiory? � spyta�a Lyra.

��Tak � odpar� jeden ch�opiec, drugi mu jednak zaprzeczy�.

��Nie, ale przyby�y dawno temu. Setki lat temu.

��Przyby�y z powodu Gildii � powiedzia� trzeci.

��Czego? � spyta�a Lyra.

��Nie! � krzykn�a dziewczynka z grupy. � Babcia mi m�wi�a, �e ludzie byli �li i B�g wys�a� upiory, aby nas ukara�y.

��Twoja babcia nic nie wie � wtr�ci� ch�opiec. � Ona ma brod�. To koza, cha, cha, cha!

��Czym jest Gildia? � nalega�a Lyra.

��Znasz Torre degli Angeli? � spyta� inny ch�opiec. � To kamienna wie�a nale��ca do Gildii. W wie�y jest pewne sekretne miejsce. Do Gildii nale�� m�czy�ni, kt�rzy znaj� si� na wszystkim: na filozofii, alchemii, po prostu na wszystkim. To oni pozwolili wej�� upiorom.

��Nieprawda � powiedzia� trzeci ch�opiec. � Upiory pochodz� z gwiazd.

��Wcale nie! By�o tak, jak m�wi�! Pewien przedstawiciel Gildii setki lat temu rozcina� metal. O��w. Zamierza� przemieni� go w z�oto. Wi�c ci�� go i ci�� na coraz mniejsze cz�ci, a� otrzyma� mo�liwie najmniejszy kawa�eczek. Nie istnia�o nic mniejszego od niego, by� tak ma�y, �e nawet ten filozof nie m�g� go zobaczy�. Jednak przeci�� r�wnie� i ten kawa�ek, a w jego wn�trzu znajdowa�y si� upiory tak ze sob� splecione, �e zajmowa�y t� male�k� przestrze�. W momencie gdy przeci��� Uff! Wszystkie upiory wydosta�y si� na zewn�trz i od tej chwili s� w�r�d nas. Tak m�wi� m�j tata.

��Czy w wie�y s� teraz jacy� m�czy�ni z Gildii? � spyta�a Lyra.

��Nie, nie! Uciekli, tak jak wszyscy inni � odpar�a dziewczynka.

��W wie�y nie ma nikogo, tam straszy � oznajmi� ch�opiec. � Dlatego wyszed� z niej kot. Nie zamierzamy do niej wchodzi�. Ani my, ani �adne inne dzieciaki. To straszne miejsce.

��Ludzie z Gildii nie boj� si� tam wchodzi� � zaprzeczy� inny.

��Maj� szczeg�ln� moc czy co� w tym rodzaju. Byli zach�anni i �yli kosztem biednych ludzi � wtr�ci�a dziewczynka. � Biedni ludzie ci�ko pracowali, a m�czy�ni z Gildii po prostu ich wykorzystywali.

��Ale teraz nie ma nikogo w wie�y? � spyta�a Lyra. � �adnych doros�ych?

��W naszym mie�cie w og�le nie ma doros�ych!

��Och, nie o�mieliliby si� tu przebywa�!

A przecie� Lyra widzia�a m�odego m�czyzn� na wie�y. By�a o tym przekonana! Zreszt�, dzieci m�wi�y znanym jej tonem wprawnych k�amc�w, nie wiedzia�y jednak, z kim maj� do czynienia. Ich rozm�wczyni �wietnie si� zna�a na k�amstwach i potrafi�a je rozpozna�.

Nagle przypomnia�a sobie, �e ma�y Paolo wspomnia� o starszym bracie, Tulliu, kt�ry przyby� wraz z nimi do miasta. Angelica uciszy�a w�wczas Paola� Mo�e ten m�ody m�czyzna, kt�rego widzia�a Lyra, to w�a�nie ich brat?

Dzieci zaj�y si� zawracaniem �odzi, a nast�pnie pop�yn�y z powrotem na pla��, natomiast Lyra wr�ci�a do budynku, aby zaparzy� kaw� i sprawdzi�, czy Will ju� si� obudzi�. Okaza�o si�, �e ch�opiec ci�gle jeszcze �pi ze zwini�tym u st�p kotem, a poniewa� dziewczynka jak najpr�dzej chcia�a si� spotka� ze swoj� uczon�, napisa�a do niego kartk� i po�o�y�a j� na pod�odze przy ��ku. P�niej wzi�a plecak i wysz�a, by poszuka� okienka.

Wybrana przez ni� ulica poprowadzi�a j� przez ma�y plac, do kt�rego doszli z Willem poprzedniej nocy. Teraz plac by� pusty i �wiat�o s�oneczne ujawni�o pokryty kurzem fronton starej wie�y oraz wytarte rze�bienia obok drzwi: przedstawia�y podobne ludzkim postacie ze z�o�onymi skrzyd�ami; rysy twarzy zatar�y rze�bom wiatry i deszcze, ale ich postawa wyra�a�a moc, wsp�czucie i intelektualn� pot�g�.

��Anio�y � odezwa� si� Pantalaimon, kt�ry jako �wierszcz siedzia� na ramieniu swej pani.

��Mo�e to upiory � zastanowi�a si� Lyra.

��Nie! Dzieci u�y�y s�owa angeli - upiera� si� jej dajmon � Za�o��si�, �e to anio�y.

��Wejdziemy?

Podnie�li oczy na wielkie d�bowe wrota z czarnymi, ozdobnymi zawiasami. P� tuzina stopni, kt�re prowadzi�y do wej�cia, by�o mocno zniszczonych, a drzwi uchylone. Nic z wyj�tkiem w�asnego strachu nie powstrzymywa�o Lyry przed w�lizgni�ciem si� do wie�y.

Dziewczynka wesz�a na palcach po schodach i zajrza�a do �rodka. Dostrzeg�a jedynie fragment ciemnego, wyk�adanego kamiennymi p�ytami korytarza, lecz Pantalaimon dr�a� z niepokoju na jej ramieniu, podobnie jak wtedy, gdy zamieniali czaszki w krypcie Kolegium Jordana. Na szcz�cie Lyra zm�drza�a od tamtego czasu. Domy�li�a si�, �e w wie�y panoszy si� z�o, zbieg�a wi�c szybko po schodkach, przebieg�a plac i skierowa�a si� w stron� jaskrawo rozja�nionego s�onecznym �wiat�em bulwaru z palmami. Gdy tylko si� upewni�a, �e nikt jej nie obserwuje, podesz�a do okienka i przesz�a do Oksfordu Willa.

��Kim jest cz�owiek, kt�ry ma n�? � spyta� Will. Siedzieli w rolls-roysie i jechali przez Oksford. Sir Charles zajmowa� przednie siedzenie � na wp� odwr�cony w stron� dzieci � a Will i Lyra siedzieli z ty�u; w r�ce dziewczynki tkwi� ju� nieco spokojniejszy Pantalaimon w postaci myszy.

��Ten cz�owiek nie ma wi�kszego prawa do tego no�a ni� ja do aletheiometru � odpar� sir Charles. � Na nieszcz�cie dla nas wszystkich, aletheiometr jest w moim posiadaniu, a n� w jego.

��A sk�d pan wie o innym �wiecie?

��Wiem wiele rzeczy, o kt�rych nie macie poj�cia. Czego si� spodziewali�cie? Jestem sporo od was starszy i znacznie lepiej poinformowany. Istnieje kilka przej�� mi�dzy tym �wiatem a tamtym. Osoby, kt�re znaj� ich po�o�enie, �atwo potrafi� przechodzi� w t� i z powrotem. W Cittagazze dzia�a Gildia uczonych, tak zwanych uczonych, kt�rzy przybywali tu w ten spos�b od wielu lat.

��Pan wcale nie jest z tego �wiata! � krzykn�a nagle Lyra. � Jest pan stamt�d, prawda?

I znowu co� sobie przypomnia�a. By�a niemal pewna �e widzia�a tego m�czyzn� przed swoim przybyciem do �wiata Willa.

��Nie � odpar�.

��Skoro mamy odebra� tamtemu m�czy�nie n� wtr�ci� ch�opiec � musimy wiedzie� o nim troch� wi�cej Na pewno go nam tak po prostu nie odda, prawda?

��Oczywi�cie, �e nie. Zw�aszcza, �e tylko ten n� trzyma z dala upiory. To z pewno�ci� nie jest �atwe zadanie.

��Upiory boj� si� no�a?

��Bardzo.

��Dlaczego atakuj� tylko doros�ych?

��Nie musisz teraz tego wiedzie�. To nie jest twoja sprawa. Lyro � doda� sir Charles, obracaj�c si� do dziewczynki � opowiedz mi o swoim nadzwyczajnym przyjacielu.

Mia� na my�li Pantalaimona. Gdy tylko wypowiedzia� te s�owa, Will uprzytomni� sobie, �e w��, kt�rego widzia� w r�kawie m�czyzny, tak�e jest dajmon�, co oznacza�o, �e starzec pochodzi� ze �wiata Lyry. Pyta� o Pantalaimona, aby ich zmyli�, nie zdawa� wi�c sobie sprawy z tego, co dostrzeg� ch�opiec.

Lyra podnios�a Pantalaimona i przytuli�a do piersi, a wtedy mysz zmieni�a si� w czarnego szczura, kt�ry macha� ogonem i �ypa� na sir Charlesa czerwonymi oczyma.

��Nie powinien pan na niego patrze� � odpar�a. � To m�j dajmon. S�dzi pan, �e mieszka�cy tego �wiata nie maj� dajmon�w? Macie je w sobie. Pa�ski by�by �ukiem gnojarzem.

��Skoro egipscy faraonowie cieszyli si�, �e uosabia ich skarabeusz, ja te� jestem zadowolony z takiego por�wnania. Hm, jak rozumiem, jeste� z jeszcze innego �wiata, panienko. Jakie� to interesuj�ce! Czy w�a�nie stamt�d pochodzi aletheiometr, a mo�e ukrad�a� go podczas podr�y?

��Dosta�am go � odrzek�a rozjuszona Lyra. � Da� mi go Rektor Kolegium Jordana w moim Oksfordzie. Zgodnie z wszelkimi zasadami przedmiot nale�y do mnie. A pan nawet by nie wiedzia�, co z nim zrobi�, g�upi, obrzydliwy starcze! Nie zinterpretowa�by pan jego odpowiedzi, nawet gdyby pan nad nimi �l�cza� przez sto lat! On jest dla pana tylko zabawk�, a ja go naprawd� potrzebuje podobnie jak Will. Odzyskamy go, bez dw�ch zda�.

��Zobaczymy � mrukn�� sir Charles. � Tu wysiada�a� poprzednim razem. Mo�e teraz zrobicie to samo?

��Nie � burkn�� Will, poniewa� dostrzeg� na ulicy samoch�d policyjny. � Z powodu upior�w i tak pan nie mo�e wej�� do Ci�gazze, nie ma wi�c znaczenia, czy pozna pan po�o�enie okienka. Prosz� nas zawie�� do obwodnicy.

��Jak sobie �yczysz � powiedzia� cierpko sir Charles i rolls-royce ruszy� dalej. � Kiedy� dostaniecie n�, zadzwo�cie do mnie. Allan po was przyjedzie i przywiezie was.

Jechali dalej, milcz�c, wreszcie szofer zatrzyma� samoch�d. Gdy dzieci wysiad�y, sir Charles opu�ci� okno i odezwa� si� do Willa:

��Tak przy okazji� Je�li nie uda wam si� zdoby� no�a, lepiej tu nie wracajcie. Je�li przyjdziecie bez niego do mojego domu, zadzwoni� na policj�. S�dz�, �e przyjad� natychmiast, kiedy podam im twoje prawdziwe nazwisko. William Parry, prawda? W dzisiejszej gazecie zamieszczono bardzo dobre zdj�cie.

Samoch�d odjecha�. Will sta� oniemia�y. Lyra potrz�sn�a jego ramieniem.

��Wszystko w porz�dku � stwierdzi�a. � On nikomu nie powie. Gdyby to zrobi�, ju� by by�o po tobie. Chod�.

Dziesi�� minut p�niej stali na placu przed Wie�� Anio��w. Will opowiedzia� Lyrze o w�u-dajmonie i dziewczynka znieruchomia�a na �rodku ulicy; znowu dr�czy�o j� mgliste wspomnienie. Kim by� ten starzec? Gdzie go widzia�a? Niedobrze� pami�� j� zawodzi�a.

��Nie chcia�am m�wi� przy starym � odezwa�a si� cicho Lyra � ale zesz�ej nocy widzia�am na wie�y jakiego� m�czyzn�. Patrzy� w d�, gdy dzieci tak straszliwie ha�asowa�y�

��Jak wygl�da�?

��M�ody, z kr�conymi w�osami. Wcale nie by� stary. Widzia�am go jednak tylko przez chwil�, sta� na samej g�rze, przy blankach. S�dzi�am, �e to mo�e by� Pami�tasz Angelice i Paola? Ch�opiec zdradzi� si� przed nami, �e maj� starszego brata, kt�ry przyszed� z nimi do miasta Wtedy ona kaza�a Paolowi zamilkn��, jak gdyby wyjawia� jaki� sekret, pami�tasz? Wi�c pomy�la�am, �e to mo�e by� ten brat. Mo�e r�wnie� szuka no�a. Przypuszczam, �e wszystkie tutejsze dzieci o nim wiedz�. To jest moim zdaniem prawdziwy pow�d, dla kt�rego wr�ci�y do miasta.

��Hmm� � mrukn�� Will, podnosz�c oczy. � Mo�e i tak.

Lyra przypomnia�a sobie porann� rozmow� z dzie�mi. M�wi�y, �e �adne z nich nie wchodzi do wie�y, poniewa� tam straszy. Pami�ta�a w�asny niepok�j, gdy wraz z Pantalaimonem zagl�dali do wie�y przez otwarte drzwi. Mo�e dzieci ba�y si� wej�� i potrzebowa�y do tego kogo� starszego? Dajmon dziewczynki w postaci �my trzepota� teraz nad jej g�ow� w �wietle s�onecznym i szepta� co� z trwog�.

��Cicho � odpowiedzia�a mu r�wnie� szeptem � nie mamy wyboru, Pan. Przez w�asn� g�upot� stracili�my aletheiometr. Musimy go odzyska�, a to jest jedyny spos�b.

Will szed� wzd�u� prawej �ciany wie�y. Za rogiem ci�gn�a si� w�ska, brukowana aleja i ch�opiec ruszy� ni�, patrz�c w g�r� i oceniaj�c wiekowy budynek. Lyra pod��y�a za nim. Will zatrzyma� si� pod oknem na wysoko�ci drugiego pi�tra i powiedzia� do Pantalaimona:

��Mo�esz tam polecie� i zajrze� do �rodka?

Dajmon natychmiast przybra� posta� wr�bla i ruszy� w g�r�. Z trudem oddala� si� od swojej pani; gdy znalaz� si� na parapecie i usiad� na sekund� czy dwie, Lyra straci�a oddech i cicho krzykn�a. Pantalaimon wr�ci�, a wtedy westchn�a i g��boko zaczerpn�a powietrza, niczym cz�owiek uratowany przed utoni�ciem. Zak�opotany Will zmarszczy� brwi.

��To nie jest takie proste � wyja�ni�a. � Kiedy dajmon si� oddala, odczuwasz b�l�

��Przykro mi. Widzia�e� co�? � spyta�.

��Schody � odpar� Pantalaimon. � Schody i ciemne pomieszczenia. Na �cianie wisia�y miecze, w��cznie i tarcze, jak w muzeum. I widzia�em m�czyzn�, kt�ry� ta�czy�.

��Ta�czy�?

��Porusza� si� dziwnym krokiem� i wymachiwa� r�k�. Mo�e walczy� z czym� niewidocznym� Widzia�em go tylko przez uchylone drzwi� Niezbyt wyra�nie.

��Walczy� z upiorem � domy�li�a si� Lyra.

Dzieci nie mog�y si� dowiedzie� niczego wi�cej, posz�y wi�c dalej. Za wie�� sta�a wysoka, kamienna �ciana zwie�czona warstwami pot�uczonego szk�a. Pantalaimon jeszcze raz polecia� w g�r� i spojrza� na drug� stron� � znajdowa� si� tam tylko ogr�dek z fontann�, wok� kt�rej rozmieszczono r�wniutkie grz�dki obsiane zio�ami.

Przy lewej �cianie wie�y ci�gn�a si� alejka prowadz�ca na plac. Okna by�y ma�e i g��boko osadzone, niczym oczy pod zmarszczonymi brwiami.

��Musimy zatem wej�� od frontu � podsumowa� Poszukiwania Will.

Pokona� schodki i mocno pchn�� drzwi. Promienie s�oneczne roz�wietli�y wn�trze, zgrzytn�y ci�kie zawiasy. Ch�opiec zrobi� kilka krok�w i, nie widz�c nikogo, wszed� dalej. Lyra sz�a tu� za nim. Pod�og� wykonano z kamieni brukowych, wyg�adzonych w ci�gu stuleci. Poczuli ch��d. Will spojrza� na schody wiod�ce w d� i zauwa�y� �e prowadz� do obszernego, niskiego pomieszczenia z ogromnym, zimnym paleniskiem; gipsowe �ciany wok� pieca poczernia�y od sadzy. W sali nie by�o nikogo, tote� ch�opiec wr�ci� do g��wnego korytarza. Sta�a tam Lyra z palcem na ustach. Patrzy�a w g�r�.

��S�ysz� go � wyszepta�a. � Wydaje mi si�, �e m�wi do siebie.

Will wyt�a� s�uch i r�wnie� us�ysza� zawodz�ce mamrotanie przerywane od czasu do czasu chrapliwym �miechem lub kr�tkimi, gniewnymi okrzykami. Ch�opiec odni�s� wra�enie, �e s�ucha szale�ca.

Wyd�� policzki i ruszy� po schodach w g�r�. By�y d�bowe; pociemnia�e, wysokie i szerokie stopnie, r�wnie wydeptane jak kamienie w korytarzu, lecz na szcz�cie na tyle masywne, �e dzieci�ce kroki nie spowodowa�y skrzypienia. Im wy�ej Will i Lyra si� wspinali, wok� nich robi�o si� coraz mroczniej, poniewa� �wiat�o dochodzi�o jedynie z ma�ych, g��boko osadzonych okienek na p�pi�trach. Dzieci dotar�y na pierwsze pi�tro, zatrzyma�y si� i nads�uchiwa�y, po czym wspi�y si� na nast�pne; tu m�ski g�os miesza� si� z g�o�nymi, rytmicznymi krokami. Odg�osy dochodzi�y z pomieszczenia po przeciwnej stronie podestu; drzwi do sali by�y uchylone.

Will podszed� do nich na palcach i pchn�� je jeszcze o kilka centymetr�w, aby zobaczy�, co si� dzieje w �rodku.

Pok�j by� du�y, z sufitu zwisa�y g�ste paj�czyny, a �ciany pokrywa�y rz�dy p�ek, na kt�rych sta�y ksi��ki w bardzo z�ym stanie � ich ok�adki sple�nia�y, �uszczy�y si� lub spuch�y od wilgoci. Liczne tomy spad�y z p�ek i le�a�y otwarte na pod�odze albo na wielkich, pokrytych kurzem sto�ach, jeszcze inne nieporz�dnie u�o�ono w stosy.

W pokoju jaki� m�ody m�czyzna� ta�czy�. Pantalaimon mia� racj�: rzeczywi�cie tak to wygl�da�o. Osobnik by� odwr�cony plecami do drzwi i pow��cz�c nogami przesuwa� si� to w jedn�, to w drug� stron�, przez ca�y czas macha� przed sob� praw� r�k�, jak gdyby oczyszcza� drog� z niewidocznych przeszk�d. W r�ce trzyma� zwyk�y n�. Ostrze � oko�o dwudziestu centymetr�w d�ugo�ci � wydawa�o si� za�niedzia�e; osobnik wysuwa� n� do przodu, ci�� na boki, d�ga� nim przed sob�, w g�r� i w d� � jakby walczy� z niewidzialnym wrogiem.

Nagle m�czyzna zrobi� ruch, jak gdyby zamierza� si� odwr�ci�, i Will si� cofn��. Po�o�y� palec na ustach i skin�� na Lyr�, po czym poprowadzi� j� na schody i w g�r�, na nast�pne pi�tro.

��Co ten cz�owiek robi? � spyta�a szeptem dziewczynka.

Ch�opiec postara� si� jak najlepiej opisa� zachowanie m�czyzny.

��To chyba wariat � oceni�a Lyra. � Jest szczup�y i ma kr�cone w�osy?

��Tak. Rude, tak jak Angelica. Z pewno�ci� oszala�. Nie wiem� wydaje mi si�, �e ta sprawa jest bardziej skomplikowana, ni� twierdzi� sir Charles. Zobaczmy nast�pne pomieszczenia, zanim przem�wimy do tego cz�owieka.

Dziewczynka przyzna�a Willowi racj�, wi�c ruszyli po schodach na najwy�sze pi�tro. Tu, na g�rze, by�o znacznie ja�niej, poniewa� pomalowana na bia�o klatka schodowa prowadzi�a a� na dach czy te� raczej do przypominaj�cej ma�� oran�eri� nadbud�wk� z drewna i szk�a. Nawet na schodach dzieci czu�y, jak bardzo nagrzane jest to pomieszczenie.

Gdy zatrzymali si� na chwil� na schodach, z g�ry us�yszeli czyj� j�k.

Oboje a� podskoczyli, byli bowiem przekonani, �e poza ich trojgiem w Wie�y Anio��w nie ma nikogo wi�cej. Pantalaimon tak bardzo si� przestraszy�, �e od razu zmieni� si� z kota w ptaka i pofrun�� na pier� swojej pani. Will i Lyra chwycili si� za r�ce.

��Chod�my zobaczy� � szepn�� Will. � P�jd� pierwszy.

��Ja powinnam i�� pierwsza � odpar�a r�wnie cicho. � Jeste�my tu przecie� z mojej winy.

��Skoro tak, tym bardziej musisz robi� to, co ci powiem.

Dziewczynka wykrzywi�a usta, ale nie sprzeciwi�a si�.

Ch�opiec wszed� po schodach do s�onecznego pomieszczenia. �wiat�o w ma�ej szklanej nadbud�wce wr�cz o�lepia�o i by�o tu gor�co jak w cieplarni, tote� Will nie widzia� zbyt dok�adnie i oddycha� z trudem. Dostrzeg� drzwi, wymaca� na nich ga�k�, przekr�ci� j� i szybko wyszed�, os�aniaj�c r�k� oczy przed s�o�cem.

Znalaz� si� na o�owianym dachu, otoczonym niskim murem. Szklana nadbud�wka sta�a na szczycie dachu, kt�ry opada� lekko w stron� kamiennego muru zwie�czonego blankami. Co kilka metr�w rozmieszczono przy murze kwadratowe otwory odprowadzaj�ce deszcz�wk�.

Na dachu, w pe�nym s�o�cu le�a� siwow�osy starzec. Twarz mia� posiniaczon� i poranion�, a jedno oko zamkni�te. Gdy dzieci podesz�y bli�ej, zobaczy�y, �e r�ce m�czyzny s� zwi�zane na plecach.

Us�ysza�, jak Will i Lyra nadchodz�, znowu j�kn�� i pr�bowa� si� odwr�ci�, tak jakby spodziewa� si� kolejnego uderzenia.

��Spokojnie, prosz� pana � odezwa� si� cicho ch�opiec. � Nie zamierzamy pana skrzywdzi�. Czy zrobi� to m�czyzna z no�em?

��Uhm � potwierdzi� chrz�kni�ciem starzec.

��Rozwi��emy sznur. Nie zwi�za� go zbyt ciasno�

W�ze� by� lu�ny, tote� wi�zy opad�y natychmiast, gdy Will poci�gn�� za koniec sznura. Dzieci pomog�y staremu cz�owiekowi wsta�, po czym zaprowadzi�y go w cie� pod murem.

��Kim pan jest? � spyta� ch�opiec. � Nie s�dzili�my, �e przebywa tu a� dw�ch m�czyzn. My�leli�my, �e nie ma nikogo poza tamtym.

��Nazywam si� Giacomo Paradisi � wymamrota� starzec; mia� powybijane z�by. � Jestem stra�nikiem no�a. Jedynym. Tamten m�odzieniec ukrad� mi go. Zawsze znajd� si� g�upcy, kt�rzy zaryzykuj� �ycie dla tego no�a. A tamten to wyj�tkowo niebezpieczny osobnik. Zamierza mnie zabi�

��Nie uda mu si� � przerwa�a Lyra. � Co robi stra�nik no�a? Jak� ma moc?

��Pilnowa�em zaczarowanego no�a w imieniu Gildii. Dok�d poszed� tamten?

��Jest na dole � odpar� Will. � Wchodz�c, mijali�my go. Nie widzia� nas. Macha� no�em na wszystkie strony�

��Pr�bowa� wyci�� okienko. Nigdy mu si� to nie uda. Kiedy on�

��Uwaga! � krzykn�a Lyra.

Will odwr�ci� si�. M�ody m�czyzna wspina� si� schodami do szklanej nadbud�wki. Nie dostrzeg� ich jeszcze, ale na dachu nie by�o �adnej kryj�wki, a kiedy wstawali, dostrzeg� ruch i skoczy� ku nim.

Pantalaimon natychmiast zmieni� si� w nied�wiedzia i stan�� na tylnych �apach. Tylko Lyra wiedzia�a, �e jej dajmon nie mo�e dotkn�� innego cz�owieka. Rudzielec z no�em zamruga� oczyma i patrzy� na nich przez sekund�. Will zauwa�y�, �e ich przeciwnik nie pojmuje tego, co widzi. Z pewno�ci� by� szalony. Kr�cone rude w�osy mia� spl�tane, podbr�dek za�liniony i tak przewraca� oczyma, �e wida� mu by�o bia�ka.

Ale trzyma� n�, a oni nie mieli �adnej broni.

Will zrobi� krok w ty� i skuli� si�, got�w do skoku, walki lub ucieczki.

M�ody m�czyzna skoczy� do przodu i zamacha� no�em w stron� Willa, w lewo i w prawo; zbli�a� si� coraz bardziej, wi�c ch�opiec musia� si� cofa�, a� znalaz� si� w naro�niku wie�y.

Lyra z lin� w r�ku stara�a si� zaj�� m�odzie�ca od ty�u. Will znienacka rzuci� si� na niego, podobnie jak przed kilkoma dniami na w�amywacza w swoim domu, i z podobnym skutkiem: przeciwnik upad� do ty�u, przewracaj�c dziewczynk�. Wszystko dzia�o si� zbyt szybko, by Will zd��y� poczu� strach. Dostrzeg� jednak, �e n� wylecia� z r�ki rudzielca i wbi� si� w o�owian� powierzchnie dachu, kilka metr�w od ch�opca; ostrze wsun�o si� a� po r�koje�� niemal bez oporu, niczym w mas�o, i natychmiast znieruchomia�o.

Napastnik obr�ci� si�, aby po niego si�gn��, lecz Will skoczy� mu na plecy i poci�gn�� za w�osy. Nauczy� si� tak walczy� w szkole, gdzie mia� wiele okazji do bitki odk�d dzieci zauwa�y�y, �e jego matka r�ni si� od innych. Ch�opiec nauczy� si� te�, �e celem szkolnej walki nie jest gromadzenie punkt�w za styl, ale pokonanie wroga, czyli zadanie mu powa�niejszych ran. Will wiedzia�, �e naprawd� trzeba chcie� kogo� zrani�, wi�kszo�� os�b bowiem w ostatnim momencie si� wycofuje. O siebie si� nie martwi�.

Sytuacja nie by�a zatem dla ch�opca zupe�nie nowa, chocia� nigdy wcze�niej nie walczy� z prawie doros�ym m�czyzn� z no�em. Zdawa� sobie spraw�, �e powinien odebra� tamtemu ostre narz�dzie.

Trzyma� palcami g�ste, wilgotne w�osy przeciwnika i ze wszystkich si� szarpa� w ty�. M�czyzna sapa� i potrz�sa� g�ow�, lecz Will ci�gn�� jeszcze mocniej, a� w ko�cu tamten zawy� z b�lu i gniewu. Szarpn�� si� w g�r�, a potem rzuci� do ty�u, swoim cia�em przyciskaj�c ch�opca do kamiennego muru. Will straci� oddech i mimowolnie rozlu�ni� palce zaci�ni�te na w�osach rudzielca, kt�ry po sekundzie si� oswobodzi�.

Will opad� na kolana i szybko oddycha�. Nie m�g� jednak pozosta� w takiej pozycji. Zacz�� si� podnosi�, a potem pr�bowa� wsta� Niestety, jego stopa trafi�a w jeden z otwor�w odprowadzaj�cych deszcz�wk� i przez jedn� straszliw� sekund� ba� si�, �e to ju� koniec. Palce rozpaczliwie dotyka�y ciep�ego dachu. Lewa noga znajdowa�a si� w otworze, lecz reszta cia�a by�a bezpieczna. Ch�opiec szybko wci�gn�� stop� z powrotem na dach i z trudem stan�� na nogi. Rudow�osy m�czyzna chwyci� ju� n�, ale jeszcze nie zd��y� go wyrwa� z o�owianej powierzchni dachu, Lyra bowiem wskoczy�a mu na plecy i drapa�a, kopa�a, gryz�a niczym w�ciek�a kocica. Nie zdo�a�a niestety chwyci� si� jego w�os�w i m�czyzna zrzuci� j� z plec�w. A kiedy wsta�, mia� ju� w d�oni n�.

Dziewczynka upad�a na bok. Przy niej sta� Pantalaimon w postaci �bika; futro mia� nastroszone, z�by � obna�one. Napastnik znajdowa� si� naprzeciwko Willa, po raz pierwszy ch�opiec zobaczy� go tak wyra�nie. Bez w�tpienia rudzielec by� bratem Angeliki oraz cz�owiekiem niebezpiecznym. Patrzy� na Willa, mia� w r�ku n�.

Ch�opiec nie sta� bezradnie. Schwyci� upuszczony przez Lyr� sznur i owin�� go sobie wok� lewej d�oni jako os�on� przed no�em. Ustawi� si� ty�em do s�o�ca, aby napastnik musia� zmru�y� oczy. Promienie s�o�ca odbija�y si� od wielu powierzchni szklanej nadbud�wki i ch�opiec zauwa�y�, �e �wiat�o na chwil� niemal o�lepi�o rudzielca.

Trzymaj�c lew� r�k� wysoko, Will skoczy� od lewej strony, jak najdalej od no�a, i kopn�� przeciwnika w kolano. Poniewa� dobrze wycelowa�, jego stopa trafi�a w odpowiednie miejsce. M�czyzna upad� z krzykiem i skrzywi� si� z b�lu.

Ch�opiec rzuci� si� ku niemu. Kopa� rudzielca, spychaj�c go ku szklanej nadbud�wce. Gdyby uda�o si� go zepchn�� ze szczytu schod�w�

M�czyzna upad� i jego prawa r�ka z no�em uderzy�a w dach tu� obok stopy Willa. Ch�opiec natychmiast mocno na ni� nadepn��, a p�niej owin�� sznur �ci�lej wok� d�oni i po raz drugi mocniej nadepn�� na r�k� rudzielca. M�czyzna krzykn�� i wypu�ci� n�. Will od razu kopn�� go w kierunku Lyry, czubkiem buta dotykaj�c r�koje�ci; n� przelecia� nad powierzchni� dachu i zatrzyma� si� obok otworu odprowadzaj�cego deszcz�wk�. Sznur zawis� lu�no na r�ce Willa, a obok niego pojawi�a si� krew; kapa�a na buty ch�opca. M�czyzna podnosi� si�

��Uwa�aj! � krzykn�a Lyra, ale Will by� got�w. W momencie gdy napastnik usi�owa� wsta�, ch�opiec rzuci� si� na niego, z ca�ej si�y uderzaj�c w brzuch. Rudzielec upad� do ty�u na szklan� �ciank�, kt�ra natychmiast si� roztrzaska�a, a drewniana rama p�k�a. M�czyzna na wp� zawis� nad schodami mi�dzy szcz�tkami konstrukcji; z�apa� si� futryny, lecz drzwi nie mia�y ju� oparcia w postaci �cianek, tote� spad� w d� w�r�d kawa�k�w szk�a.

Will odwr�ci� si�, podbieg� i podni�s� n�. Walka by�a sko�czona. M�ody m�czyzna, ranny, wdrapa� si� ponownie na schody, ale gdy zobaczy� nad sob� Willa z no�em w r�ku, �ypn�� tylko z w�ciek�o�ci�, po czym odwr�ci� si� i uciek�.

��Ach! � j�kn�� ch�opiec, siadaj�c.

Czu�, �e co� jest nie w porz�dku. Spl�tany sznur by� przesi�kni�ty krwi�, a kiedy ch�opiec odwin�� go�

��Twoje palce! � wysapa�a Lyra. � Och, Will� Wraz ze sznurem odpad�y dwa palce: ma�y i serdeczny. Ch�opcu szumia�o w g�owie. Krew gwa�townie tryska�a z kikut�w, d�insy i buty Willa by�y zakrwawione. Po�o�y� si� na plecach i zamkn�� na chwil� oczy. Nieco zaskoczy� go fakt, �e b�l nie jest szczeg�lnie dotkliwy.

Nigdy dot�d nie czu� si� taki s�aby. Wydawa�o mu si�, �e nawet zasn�� na chwil�. Lyra usi�owa�a zatamowa� krwawienie. Will usiad� prosto, aby przyjrze� si� r�ce, i natychmiast poczu� md�o�ci. Gdzie� w pobli�u by� starzec, ale ch�opiec go nie widzia�. Us�ysza�, �e dziewczynka co� m�wi.

��Gdyby�my tylko mieli troch� pi�ciornika � stwierdzi�a. � U�ywaj� go nied�wiedzie� Mog�abym lepiej opatrzy� ran�. Willu, mog�abym� S�uchaj, musz� mocno obwi�za� ci r�k� lin�, aby zatrzyma� krwawienie. Nie da si� zawi�za� wok� miejsca, gdzie znajdowa�y si� palce� Nie ruszaj si�

Ch�opiec pozwoli� si� opatrzy� i rozejrza� si�, szukaj�c palc�w. Le�a�y obok, przypomina�y krwawy znak zapytania. Roze�mia� si�.

��Willu! � krzykn�a dziewczynka. � Przesta� A teraz chod�. Pan Paradisi ma jakie� lekarstwo, chyba balsam. Nie wiem, co to jest� Musisz zej�� na d�. Tamten ch�opak znikn��� Widzieli�my, jak wybiega� przez drzwi. Pokona�e� go. Chod�, Willu� chod��

Ci�gle do niego m�wi�c, Lyra sprowadzi�a ch�opca po schodach. Id�c po pot�uczonym szkle i kawa�kach drewna dotarli do ma�ego, ch�odnego pomieszczenia na p�pi�trze. �ciany pokoiku pokrywa�y rz�dy p�ek zastawionych butelkami, s�oikami, garnkami, t�uczkami, mo�dzierzami i wagami aptekarskimi. Pod brudnym oknem znajdowa� si� kamienny zlew, nad kt�rym starzec przelewa� jaki� p�yn z wielkiej butli do mniejszej.

��Usi�d� i wypij to � powiedzia�, nape�niwszy ma�y kieliszek ciemnym p�ynem.

Will usiad� i wzi�� go z r�k starca. Poczu� ogie� w gardle. Lyra przytrzyma�a kieliszek, aby nie spad�. Ch�opiec �apczywie �apa� powietrze.

��Wypij wszystko � rozkaza� starzec.

��Co to jest?

���liwowica. Wypij.

Will s�czy� p�yn ostro�niej. R�ka zaczyna�a bole� coraz bardziej.

��Potrafi go pan wyleczy�? � spyta�a Lyra z rozpacz� w g�osie.

��Och, tak, mamy tu lekarstwa na ka�de schorzenie. Otw�rz, dziewczynko, t� szuflad� pod blatem i przynie� banda�.

Will dostrzeg� n� � le�a� na stole na �rodku pokoju � zanim jednak zdo�a� go wzi��, starzec przyku�tyka� ku niemu z misk� wody.

��Wypij jeszcze � poleci�.

Will mocno trzyma� kieliszek. Zamkn�� oczy, gdy m�czyzna obmywa� mu d�o�. Bola�o straszliwie. Potem poczu�, �e starzec wyciera mu nadgarstek szorstkim r�cznikiem i delikatnie osusza ran�. Na moment poczu� przyjemny ch��d, po czym b�l wr�ci�.

��To jest kosztowna ma�� � o�wiadczy� starzec -Bardzo trudno j� uzyska�, ale jest dobra na rany.

Tubka by�a zakurzona i pogi�ta, a zawiera�a zwyk�y odka�aj�cy krem, jaki Will m�g� kupi� w ka�dej aptece w swoim �wiecie. Jednak stary cz�owiek obchodzi� si� z ma�ci� tak nabo�nie, jak gdyby zrobiono j� z mirry. Will odwr�ci� wzrok.

Gdy m�czyzna opatrywa� Willowi ran�, Lyra poczu�a �e Pantalaimon kiwa na ni� skrzyd�em. Podesz�a do okna i wyjrza�a. Jej dajmon pod postaci� pustu�ki usadowi� si� w otwartym oknie i bystrymi oczyma dostrzeg� jaki� ruch pod wie��. Lyra spojrza�a na wskazane miejsce i zobaczy�a znajome postacie � Angelica bieg�a ku swemu starszemu bratu, Tulliowi, kt�ry, opieraj�c si� plecami o �cian�, sta� po drugiej stronie w�skiej uliczki i macha� w powietrzu r�koma, jak gdyby broni� si� przed stadem atakuj�cych go nietoperzy. Potem odwr�ci� si� i zacz�� dotyka� palcami kamieni w murze; wygl�da�o to tak, jak gdyby ka�demu przygl�da� si� z uwag�, liczy� je, dotykiem wyczuwa� kraw�dzie; kuli� ramiona, unikaj�c czego� niewidocznego, i potrz�sa� g�ow�.

Angelica by�a zrozpaczona, podobnie jak ma�y Paolo. Podbiegli do brata, chwycili go za ramiona i pr�bowali przegoni� jego niewidzialnych prze�ladowc�w.

Czuj�c md�o�ci, Lyra u�wiadomi�a sobie, �e m�czyzn� zaatakowa�y upiory. Angelica wiedzia�a o tym, chocia� nie by�a w stanie ich dostrzec, a ma�y Paolo p�aka� i bil r�koma powietrze, staraj�c si� odp�dzi� niewidzialnych napastnik�w od brata. Niestety, nic nie pomog�o; Tullio by� skazany. Gestykulowa� coraz wolniej, a po pewnym czasie popad� w ca�kowity bezruch. Angelica przylgn�a do niego kurczowo, dr��c, i potrz�sa�a jego ramieniem. Ale nic ju� nie mog�o zbudzi� m�odego m�czyzny. Paolo wykrzykiwa� imi� brata, jak gdyby wierz�c, �e w ten spos�b go ocuci.

Potem Angelica w jaki� spos�b wyczu�a, �e kto� j� obserwuje, i spojrza�a w g�r�. Na moment oczy dw�ch dziewczynek spotka�y si�. Lyra mimowolnie odsun�a si� jak gdyby Angelica j� uderzy�a, poniewa� nienawi�� w oczach siostry Tullia by�a tak ogromna, �e niemal dotykalna. Paolo pod��y� za wzrokiem siostry, zobaczy� Lyr� i krzykn��:

��Zabijemy ci�! To przez ciebie one zabra�y Tullia! Zabijemy ci�!

Rodze�stwo odwr�ci�o si� i pobieg�o przed siebie, zostawiaj�c nieruchomego brata, a Lyra � przestraszona � cofn�a si� w g��b pomieszczenia, a nast�pnie zamkn�a okno. Will i starzec niczego nie s�yszeli. Giacomo Paradisi k�ad� ma�� na rany Willa. Lyra usi�owa�a wyrzuci� z pami�ci to, co przed chwil� widzia�a, i skupi� si� na ch�opcu.

��Aby zatrzyma� krwawienie � odezwa�a si� � trzeba zawi�za� mu jak�� opask� na ramieniu. W przeciwnym razie krew nie przestanie p�yn��.

��Tak, tak, wiem � mrukn�� starzec, lecz jakim� dziwnym, smutnym tonem.

Podczas opatrunku Will nie patrzy� na swoj� r�k� i �yczkami pi� �liwowic�. Uspokoi� si� i zapatrzy� w dal, mimo i� b�l nie os�ab�.

��Teraz musisz wzi�� n� � o�wiadczy� Giacomo Paradisi. � Jest tw�j.

��Nie chc� go � odpowiedzia� ch�opiec. � Nie chc� mie� z nim nic wsp�lnego.

��Nie masz wyboru � wyja�ni� starzec. � Jeste� teraz jego stra�nikiem.

��Przecie� pan nim jest � wtr�ci�a Lyra.

��M�j czas dobieg� ko�ca � stwierdzi�. � N� wie, kiedy przej�� z jednej r�ki do drugiej, a ja rozumiem jego sygna�y. Nie wierzycie mi? Sp�jrzcie! Podni�s� lew� r�k�.

Dok�adnie tak jak Will, nie mia� ma�ego i serdecznego palca.

��Tak. � Pokiwa� g�ow�. � Ja r�wnie� walczy�em i straci�em te dwa palce. To pi�tno no�a. Na pocz�tku tak�e nie wiedzia�em, co robi�

Lyra usiad�a, otwieraj�c szeroko oczy. Will zdrow� r�k� przytrzymywa� si� zakurzonego blatu sto�u. Najwyra�niej szuka� odpowiednich s��w.

��Ale ja� My� Przyszli�my tu tylko dlatego, �e pewien m�czyzna� On co� ukrad� Lyrze i chcia� w zamian ten n�. Powiedzia�, �e je�li go przyniesiemy, wtedy nam�

��Znam tego cz�owieka. To k�amca i oszust. Nic wam nie da, wierzcie mi. Chce no�a, a gdy go zdob�dzie, oszuka was. On nigdy nie zostanie stra�nikiem. Ty nim jeste�.

Z wielk� niech�ci� Will spojrza� na tajemniczy przedmiot, po czym przysun�� go ku sobie. N� wygl�da� zwyczajnie. By� metalowy, a jego dwudziestocentymetrowe ostrze wydawa�o si� za�niedzia�e z obu stron. Za ostrzem znajdowa� si� jelec z tego samego metalu i r�koje�� z drewna r�anego. Kiedy ch�opiec przypatrzy� si� jej dok�adniej, dostrzeg�, �e jest inkrustowana z�otem, tworz�cym wzory, kt�re rozpozna� dopiero, gdy odwr�ci� n� � po jednej stronie znajdowa� si� anio� ze z�o�onymi, po drugiej anio� z podniesionymi skrzyd�ami. Wzory by�y nieco wypuk�e, dzi�ki czemu r�koje�� lepiej le�a�a w d�oni. Will trzyma� przez chwil� n� w r�ku, a wtedy poczu�, �e jest lekki, mocny i �wietnie wywa�ony. Ostrze jedynie wygl�da�o na pokryte patyn�, w rzeczywisto�ci bowiem na powierzchni metalu igra�y intensywne kolory � sine purpury, morskie b��kity, ziemiste br�zy, chmurne szaro�ci, g��bokie zielenie, jakie maj� li�cie starych drzew, oraz barwa cienia padaj�cego przy wej�ciu do grobowca podczas zmierzchu zapadaj�cego na cmentarzu; og�lnie rzecz bior�c, kolor ostrza zaczarowanego no�a mo�na by nazwa� �cienistym�.

Kraw�dzie nieco si� od siebie r�ni�y. Jedna by�a b�yszcz�ca, jasnostalowa, o barwie cienia, niezwykle ostra.

Will a� zmru�y� oczy, patrz�c na ni�, tak wyda�a si� gro�na. Druga kraw�d� r�wnie� by�a ostra, ale mia�a srebrna barw�.

��Widzia�am ten kolor wcze�niej! � zauwa�y�a nagle Lyra, patrz�c na n� ponad ramieniem ch�opca. � Takiego ostrza u�ywali ci, co chcieli odci�� ode mnie Pantalaimona� Jest naprawd� identyczne!

��Ta kraw�d� � powiedzia� Giacomo Paradisi, k�ad�c pod stal �y�eczk� � przecina ka�dy materia� na �wiecie. Zobaczcie.

Starzec przysun�� srebrn� �y�eczk� do ostrza. Will, kt�ry trzyma� n�, poczu� zaledwie niewielki op�r, a w nast�pnej sekundzie trzonek �y�eczki upad� na st�, odci�ty r�wno i szybko.

��Drugie ostrze � podj�� siwow�osy m�czyzna � jest jeszcze bardziej niezwyk�e, mo�na nim bowiem wyci�� przej�cie z tego �wiata do zupe�nie innego. Spr�buj, ch�opcze. Zr�b to, co ci powiem. Jeste� stra�nikiem no�a i musisz si� o wszystkim dowiedzie�. Nikt poza mn� nie mo�e ci� niczego nauczy�, a mnie nie pozosta�o zbyt wiele czasu. Wsta� i s�uchaj.

Will odsun�� krzes�o do ty�u i wsta�, swobodnie trzymaj�c n�.

��Nie chc� � zacz��, ale Giacomo Paradisi potrz�sn�� g�ow�. Ch�opiec by� wprawdzie oszo�omiony i s�aby, lecz nastawiony buntowniczo.

��Milcz! Chcesz czy� nie chcesz� nie masz wyboru! Wys�uchaj mnie, poniewa� naprawd� zosta�o mi niewiele czasu. Wyci�gnij n� przed siebie� o tak. Przecina� powietrze musi nie tylko ten n�, lecz tak�e twoja my�l. Musisz my�le� o tym, co robisz. Postaraj si�, wyobra� sobie, �e tw�j umys� znajduje si� na samym ko�cu no�a. Skoncentruj si�, ch�opcze. Skup si�. Nie my�l o ranie. Rana si� zagoi. Pomy�l o ko�cu no�a. Tam w�a�nie jeste�. Teraz bardzo powoli poczuj to. Pami�taj, �e szukasz szczeliny tak ma�ej, �e niemo�liwej do zauwa�enia ale koniec no�a znajdzie j�, je�li tylko si� skupisz. Skoncentruj si�, a wyczujesz male�k� szczelin�, najmniejszy otw�r na �wiecie�

Will pr�bowa� wykonywa� polecenia starca, ale w g�owie mu szumia�o, a lewa r�ka straszliwie rwa�a. Ponownie przypomnia� sobie dwa palce le��ce na dachu, a potem pomy�la� o matce, swojej biednej matce� Co by na to powiedzia�a? Jak by go pocieszy�a? W jaki spos�b on zdo�a kiedykolwiek j� pocieszy�? Willowi zrobi�o si� strasznie smutno, od�o�y� n� na st�, skuli� si� nad zranion� r�k�, �cisn�� j� i krzykn��. Czu�, �e sytuacja go przeros�a. Nie potrafi� tyle znie��. Z jego piersi wydoby� si� szloch, �zy pop�yn�y z oczu. P�aka� z t�sknoty za matk�� Biedna, przera�ona, nieszcz�liwa, droga, kochana� Opu�ci� j�, odszed��

By� zrozpaczony. W pewnej chwili poczu� co� niezwykle dziwnego, wi�c otar� oczy grzbietem prawej d�oni i dostrzeg� na kolanie g�ow� Pantalaimona. Dajmon, w postaci psa rasy wilczarz, wpatrywa� si� w ch�opca mokrymi, smutnymi oczyma, potem przez jaki� czas delikatnie liza� zranion� d�o� Willa, wreszcie ponownie po�o�y� mu �eb na kolanie.

Ch�opiec nie mia� poj�cia, �e w �wiecie Lyry istnieje tabu uniemo�liwiaj�ce cz�owiekowi dotkni�cie dajmona innej osoby. Nie dotkn�� wprawdzie wcze�niej Pantalaimona, z dala od niego trzyma�a go jednak raczej grzeczno�� ni� cokolwiek innego. Je�li chodzi o Lyr�, prawie nie mog�a oddycha� z emocji. Jej dajmon zbli�y� si� do ch�opca z w�asnej inicjatywy. Teraz zmieni� si� w male�k� �m� i wr�ci� na rami� swej w�a�cicielki. Stary cz�owiek obserwowa� go z zainteresowaniem, ale bez zdziwienia. Zapewne widywa� ju� wcze�niej dajmony, skoro podr�owa� mi�dzy �wiatami.

Gest Pantalaimona pom�g� Willowi, kt�ry g�o�no prze�kn�� �lin� i wsta�, wycieraj�c �zy.

��W porz�dku � o�wiadczy�. � Spr�bujmy jeszcze raz. Prosz� mi m�wi�, co mam robi�.

Tym razem naprawd� si� skupi� na poleceniu Giacoma Paradisiego; zaciska� z�by, dr�a� z wysi�ku i poci� si�. Dziewczynka mia�a ochot� im przerwa�, poniewa� zna�a si� na tego typu eksperymentach. Tak samo post�powa�a doktor Malone, podobnie � poeta Keats, kimkolwiek by�; wszyscy wiedzieli, �e takiej koncentracji nie mo�na osi�gn�� poprzez zwyczajny wysi�ek umys�owy. Lyra zatrzyma�a jednak swoje uwagi dla siebie. Mia�a nadziej�, �e Willowi si� uda.

��Poczekaj � powiedzia� starzec do ch�opca. � Odpr� si�. Nie naciskaj. Masz w r�ku lekki n�, a nie ci�ki miecz. Trzymasz go zbyt mocno. Rozlu�nij palce. Sk�o� umys� do w�dr�wki po twoim ramieniu w d�, do nadgarstka, stamt�d do r�koje�ci, a po niej wzd�u� ostrza� Nie ma po�piechu, post�puj �agodnie, niczego nie wymuszaj. Po prostu id�. Tak. Teraz do samego koniuszka, do najostrzejszego miejsca. Staniecie si� jedno�ci�. Zr�b to. Id� tam i poczuj ten koniuszek, a potem wr��.

Ch�opiec spr�bowa� jeszcze raz. Lyra widzia�a, jak jej przyjaciel wyt�a si�y i zaciska z�by. Nagle Will � spokojny, rozlu�niony � zacz�� panowa� nad no�em. Will, a mo�e jego dajmona. Jak bardzo musi mu brakowa� dajmony! Jak bardzo czuje si� samotny� Nic dziwnego, �e p�aka�. Lyra dosz�a do wniosku, �e Pantalaimon zachowa� si� m�drze, pr�buj�c pocieszy� ch�opca, chocia� w pierwszej chwili post�pek ukochanego dajmona wyda� si� dziewczynce niezwyk�y. Teraz wyci�gn�a przed siebie r�ce i zwierz�tko w postaci gronostaja wskoczy�o na jej kolana.

Oboje obserwowali, jak cia�o Willa stopniowo przestaje dr�e�. Ch�opiec nadal pozostawa� bardzo skupiony, lecz jego koncentracja wydawa�a si� teraz bardziej naturalna; n� tak�e wygl�da� inaczej. Mo�e nieco zmieni�y si� odcienie ciemnych kolor�w ostrza, a mo�e po prostu le�a� o wiele swobodniej w r�ku nowego w�a�ciciela. Will delikatnie porusza� no�em, wykonuj�c zdecydowane i celowe ruchy. Najwyra�niej wyczuwa� kierunek, pewniej prowadzi� n�, potem przekr�ca� go i znowu wyczuwa�, gdzie powinno kierowa� si� srebrne ostrze. Po chwili Lyra odnios�a wra�enie, �e jej przyjaciel natrafi� na jak�� ma�� przeszkod� w powietrzu.

��Co to jest? Czy tego w�a�nie szukamy? � spyta� chrapliwym g�osem.

��Tak. Nie naciskaj. Odpocznij.

Dziewczynce wyda�o si�, �e widzi dusz� Willa, kt�ra przesuwa si� z powrotem po ostrzu, d�oni, r�ce i ramieniu, a� do serca. Ch�opiec cofn�� si�, opu�ci� r�k� i gwa�townie zamruga�.

��Co� tam wyczu�em � wyja�ni� Giacomowi Paradisiemu. � Najpierw n� tylko �lizga� si� w powietrzu, p�niej jednak napotka�em op�r�

��To dobrze. Powt�rz teraz wszystkie czynno�ci. Gdy wyczujesz t� sam� przeszkod�, wsu� n� g��biej i przesu� w bok. Zr�b naci�cie. Nie wahaj si�. Nie b�d� zaskoczony. A zw�aszcza� nie upu�� no�a.

Will musia� przykucn��, aby kilkakrotnie nabra� g��boko powietrza i wsun�� lew� d�o� pod prawe rami�. Gdy po paru sekundach wsta�, ostrze trzyma� ju� przed sob�. Skoncentrowa� si� na swoim zadaniu.

Tym razem posz�o mu �atwiej. W sekund� wymaca� przeszkod�, poniewa� wiedzia�, czego i gdzie powinien szuka�. Przeci�cie w odpowiednim miejscu wymaga�o precyzji; podobne problemy miewali chirurdzy, kt�rzy ostrym skalpelem musieli trafi� mi�dzy dwa �ci�gna. Nic dziwnego, �e ch�opiec dotkn�� wybranego punktu, wycofa� si�, ponownie dotkn�� i dopiero gdy by� pewny swego wyboru, wykona� polecenie starca i rozci�� powietrze srebrnym ostrzem.

Dobrze, �e Giacomo Paradisi kaza� Willowi zapanowa� nad emocjami. Ch�opiec ostro�nie po�o�y� n� na stole i dopiero w�wczas pozwoli� sobie na wyra�enie zdziwienia. Lyra, kt�ra szybko wsta�a, by spojrze�, zupe�nie oniemia�a, poniewa� w samym �rodku ma�ego, zakurzonego pomieszczenia pojawi�o si� nagle okienko identyczne jak tamto pod grabami � otw�r w powietrzu, przez kt�ry wida� by�o inny �wiat.

A poniewa� we troje przebywali na wie�y, w tamtym �wiecie tak�e znale�li si� wysoko w powietrzu, ponad p�nocnym Oksfordem, a �ci�lej rzecz ujmuj�c, za miastem, nad cmentarzem. W do�� bliskiej odleg�o�ci dostrzegli graby, w pobli�u znajdowa�y si� te� domy, inne drzewa, ulice, a dalej wie�e i iglice miasta.

Nauczone do�wiadczeniem dzieci wiedzia�y, �e nie maj� do czynienia jedynie z jak�� optyczn� sztuczk�. Zreszt�, nie tylko wzrok za�wiadcza� o istnieniu przej�cia do Oksfordu Willa � dziewczynka i ch�opiec czuli, �e przez okienko nap�ywa powietrze nasycone spalinami, kt�re nie istnia�y w �wiecie Cittagazze. Pantalaimon zmieni� si� w jask�k� i przelecia� na drug� stron�, rozkoszuj�c si� otwart� przestrzeni�. Po chwili upolowa� owada i spokojnie wr�ci� na rami� swojej pani.

Giacomo Paradisi obserwowa� ich z zaciekawionym, smutnym u�miechem.

��Tyle o otwieraniu � powiedzia� w ko�cu. � Teraz musisz si� nauczy� zamyka�.

Lyra cofn�a si�, aby ust�pi� miejsca Willowi i staremu cz�owiekowi, kt�ry podszed� i stan�� obok ch�opca.

��Do tego potrzebujesz palc�w � o�wiadczy�. � Na szcz�cie jedna r�ka wystarczy. Spr�buj wyczu� kraw�dzie okienka. Musisz niemal umie�ci� w�asn� dusz� na czubkach palc�w. Dotykaj bardzo delikatnie, a� wyczujesz kraw�dzie. Potem po��cz je ze sob�. To wszystko. Spr�buj.

Will dr�a�. Nie potrafi� ponownie si� skoncentrowa�. Nie m�g� si� skupi� i fakt ten bardzo go deprymowa�.

Lyra dostrzeg�a, co si� dzieje z przyjacielem, wsta�a wi�c, wzi�a go pod prawe rami� i powiedzia�a:

��S�uchaj, Willu, usi�d�. Powiem ci, jak si� trzeba skoncentrowa�. No, usi�d� na chwil�. S�dz�, �e rozprasza ci� ci�g�y b�l r�ki. Ogranicza ci�. Musisz o nim zapomnie�.

Starzec podni�s� obie r�ce, chc�c co� powiedzie�, potem jednak zmieni� zamiar, wzruszy� ramionami i usiad�. Will r�wnie� usiad� i spojrza� na Lyr�.

��Co robi� �le? � zapyta�.

Jego ubranie by�o poplamione krwi�, trz�s� si� w oczach mia� ob��d i ledwie nad sob� panowa� � zaciska� szcz�ki, szura� nogami, szybko oddycha�.

��Przeszkadza ci rana � wyja�ni�a dziewczynka. � Niczego nie robisz �le. Masz dobre zamiary, lecz r�ka nie pozwala ci si� skupi� na zadaniu. Nie znam �atwego sposobu ucieczki od b�lu, ale� mo�e spr�bujesz si� od niego odgrodzi�

��Co chcesz przez to powiedzie�?

��Hm, usi�ujesz si� koncentrowa� na dw�ch sprawach jednocze�nie. Chcesz zignorowa� b�l i zamkn�� okienko w powietrzu. Pami�tam, �e podczas pierwszych pr�b z aletheiometrem te� by�am zdenerwowana. Nie wiem, mo�e ju� przywyk�am do tego uczucia, ale na pocz�tku ba�am si� przez ca�y czas� Musisz si� po prostu odpr�y�, wyciszy� umys� i powiedzie� sobie: Wiem, �e to boli. Nie walcz z b�lem, tylko postaraj si� od niego odgrodzi�.

Ch�opiec zamkn�� na chwil� oczy. Oddycha� teraz nieco spokojniej.

��W porz�dku � stwierdzi�. � Spr�buj�.

Od tej chwili Willowi sz�o znacznie lepiej. Odszuka� kraw�dzie okienka i tak, jak mu kaza� Giacomo Paradisi, po��czy� brzegi. Zadanie okaza�o si� niezwykle proste. Ch�opiec poczu� kr�tkie, przyjemne o�ywienie i okienko znikn�o. Wej�cie do s�siedniego �wiata zosta�o zamkni�te.

Stary cz�owiek wr�czy� Willowi usztywnion� sk�rzan� pochewk� wyposa�on� w klamerki utrzymuj�ce n� w jednej pozycji, poniewa� przy najl�ejszym przesuni�ciu w bok ostrze bez trudu przecina�o nawet najgrubsz� sk�r�. Ch�opiec wsun�� n� do pochwy i zapi�� j� na tyle dok�adnie, na ile m�g� tego dokona� rann�, niezdarn� r�k�.

��To powinno odbywa� si� uroczy�cie � o�wiadczy� Giacomo Paradisi. � Gdyby�my mieli kilka dni albo tygodni, m�g�bym zacz�� od opowiedzenia wam o zaczarowanym no�u i o Gildii z Torre degli Angeli. Przedstawi�bym wam ca�� smutn� histori� naszego zepsutego i zaniedbanego �wiata. Za pojawienie si� upior�w ponosimy odpowiedzialno�� my, i tylko my. Przyby�y tu, poniewa� nasi przodkowie: alchemicy, filozofowie, og�lnie m�wi�c: ludzie nauki, usi�owali pozna� najg��bsz� natur� rzeczy. Zainteresowa�y ich wi�zania, kt�re spajaj� najmniejsze cz�steczki materii. Rozumiecie, co mam na my�li, gdy u�ywam s�owa �wi�zania�? Co�, co ��czy ze sob� cz�steczki� Hm� No c�, Cittagazze by�o kiedy� miastem kupieckim, siedzib� handlarzy i bankier�w. Naszym uczonym zacz�o si� w pewnym momencie wydawa�, �e wiedz� wszystko o wi�zaniach. S�dzili, �e maj� one warto�� obiegow�, �e mo�na je kupi�, sprzeda�, wymieni�, przerobi� Niestety, pomylili si�. Gdy rozlu�nili wi�zania, wpu�cili do naszego �wiata upiory.

��Sk�d one pochodz�? � spyta� Will. � I dlaczego pod grabami okienko by�o otwarte� To, kt�rym tu weszli�my. Czy istniej� inne takie przej�cia w tym �wiecie?

��Nie wiemy, sk�d pochodz� upiory. Zapewne z kt�rego� ze �wiat�w. A mo�e z mroku przestrzeni? Kt� to mo�e wiedzie�? Wtargn�y tu i niszcz� nasz �wiat. A czy s� inne okienka? Tak, kilka, poniewa� czasami stra�nik no�a bywa� nieuwa�ny, zapomina� zamkn�� okno, nie mia� na to czasu albo niedostatecznie szczelnie po��czy� kraw�dzie. A tamto, przez kt�re przeszli�cie, pod grabami� Sam je zostawi�em w chwili niewybaczalnej g�upoty. Pragn��em skusi� cz�owieka, kt�rego si� obawia�em, by wszed� do tego �wiata. Gdyby dotar� do miasta, zaatakowa�yby go upiory. Niestety, m�j przeciwnik okaza� si� zbyt sprytny i nie da� si� wci�gn�� w pu�apk�. Ale z ca�ych si� pragnie mie� n�. B�agam was, nigdy nie pozw�lcie, by sta� si� jego w�a�cicielem.

Dzieci wymieni�y spojrzenia.

��Hmm� � mrukn�� starzec, rozk�adaj�c r�ce. -Wr�czy�em ci n�, ch�opcze, i pokaza�em, jak go u�ywa�. Na koniec mog� ci jeszcze przekaza� kilka zasad Gildii, kt�re obowi�zywa�y, zanim wszystko wok� podupad�o. Po pierwsze, zawsze zamknij otwarte okno. Po drugie nie pozw�l nikomu innemu u�ywa� no�a. Jest tylko tw�j. Po trzecie, nigdy go nie u�ywaj w niegodziwym celu. Po czwarte, trzymaj w tajemnicy, �e go masz. Je�li istniej� inne zasady, zapomnia�em je, a je�li tak si� sta�o, nie mia�y pewnie znaczenia. Liczy si� to, �e otrzyma�e� n�. Jeste� jego stra�nikiem. Stra�nik powinien by� cz�owiekiem doros�ym, ale c�, nasz �wiat si� rozpada, a stra�nika no�a �atwo rozpozna� po jego lewej r�ce. Nie znam nawet twojego imienia. Teraz id�. Wkr�tce umr�, poniewa� wiem, gdzie si� znajduj� pewne truj�ce zio�a. Nie zamierzam czeka�, a� przyjd� po mnie upiory. Nie obroni�bym si� przed nimi bez no�a. Id� ju� i �egnaj.

��Ale�, panie Paradisi� � zacz�a Lyra, starzec jednak tylko potrz�sn�� g�ow�, po czym powiedzia�:

��Nie ma ju� czasu na rozmowy. Przyszli�cie tutaj z jakiego� powodu. Mo�e sami go nie znacie, ale znaj� go anio�y, kt�re was tu przyprowadzi�y. Id�cie, dzieci. Jeste� odwa�na, panienko, a tw�j przyjaciel m�dry. No i macie n�. Id�cie zatem.

��Nie otruje si� pan, prawda? � spyta�a strapiona Lyra.

��Chod� � ponagli� j� Will.

��A o co chodzi�o z tymi anio�ami? � nalega�a. Ch�opiec szarpn�� j� za rami�.

��Chod� � powt�rzy�. � Musimy i��. Dzi�kuj�, panie Paradisi. Wyci�gn�� do starca zdrow� poplamion� krwi� r�k� i m�czyzna u�cisn�� j� delikatnie. U�cisn�� tak�e d�o� Lyrze i skin�� g�ow� Pantalaimonowi-gronostajowi, kt�ry pok�oni� mu si� z szacunkiem.

Will z no�em unieruchomionym w sk�rzanej pochewce poprowadzi� Lyr� w d� po szerokich, ciemnych schodach. Dzieci wysz�y z wie�y. Plac by� rozgrzany od s�o�ca. Wok� panowa�a bezmierna cisza. Lyra rozejrza�a si� bardzo ostro�nie, na szcz�cie ulica by�a pusta. Postanowi�a nie denerwowa� Willa opowie�ci� o tym, co widzia�a przed kilkoma minutami; ch�opiec mia� do�� w�asnych zmartwie�. Omin�li ulic�, na kt�rej wci�� sta�, nieruchomy jak �mier�, Tullio.

��Szkoda� � odezwa�a si� Lyra, obejrzawszy si� w stron� placu. � Czuj� si� strasznie, gdy my�l� o tym starym cz�owieku� mia� wybite z�by i ledwie widzia� na jedno oko� A teraz po�knie jak�� trucizn� i umrze, a ja �a�uj�

W oczach dziewczynki zakr�ci�y si� �zy.

��Cii� � powiedzia� Will. � Nie b�dzie cierpia�, po prostu za�nie. Lepsza taka �mier� ni� spotkanie z upiorami. Tak powiedzia�.

��Och, Willu, co my teraz zrobimy?! � wybuchn�a. � Co zrobimy? Jeste� powa�nie ranny, a ten biedny starzec� Nienawidz� tego miejsca, naprawd� go nienawidz�, spali�abym je doszcz�tnie! Ale co teraz zrobimy?

��No c� � odrzek� � czeka nas zadanie. Trzeba odzyska� aletheiometr, wi�c b�dziemy musieli go ukra��. To jest w tej chwili naszym celem.

Najpierw wr�cili do kafeterii, aby si� umy�, odpocz�� i przebra�. Wiedzieli, �e Will nie mo�e si� nigdzie pokaza� w pokrwawionym ubraniu, bez skrupu��w wybrali wi�c sobie nowe stroje i buty w kt�rym� z otwartych sklep�w, a Lyra, kt�ra bardzo chcia�a pom�c przyjacielowi, zanios�a wszystkie rzeczy (ostro�nie rozgl�daj�c si�, czy nie obserwuje jej �adne dziecko) do kafeterii.

Potem dziewczynka zagrza�a gar wody, kt�ry Will zani�s� do �azienki. Rozebra� si� tam i umy� od st�p do g��w. Czu� t�py i bezlitosny b�l, na szcz�cie rany by�y czyste, co zreszt� ch�opca nie zdziwi�o, poniewa� wiedzia�, co potrafi n�; niestety, kikuty palc�w mocno krwawi�y. Kiedy na nie spojrza�, zn�w poczu� md�o�ci i serce zabi�o mu szybciej, powoduj�c jeszcze intensywniejsze krwawienie. Will usiad� na kraw�dzi wanny, zamkn�� oczy i kilkakrotnie g��boko odetchn��.

Niebawem troch� si� uspokoi� i zabra� do mycia. Jak m�g� najlepiej, osuszy� cia�o coraz bardziej zakrwawionymi r�cznikami, a potem w�o�y� nowe ubranie, staraj�c si� go nie zabrudzi�.

��Musisz zrobi� mi nowy opatrunek � powiedzia� do Lyry. � �ci�nij tak mocno, jak potrafisz, byle tylko rany przesta�y krwawi�.

Dziewczynka oderwa�a pas banda�a i mocno obwi�za�a nim r�k� ch�opca. Will zacisn�� z�by, ale nie uda�o mu si� powstrzyma� �ez. Otar� je bez s�owa. Lyra r�wnie� si� nie odezwa�a.

Gdy sko�czy�a, ch�opiec podzi�kowa� jej, po czym doda�:

��S�uchaj. Chc�, �eby� w�o�y�a do swojego plecaka co� mojego, na wypadek, gdyby�my nie mogli tutaj wr�ci�. To tylko listy. Je�li masz ochot�, mo�esz je przeczyta�

Otworzy� zielon� sk�rzan� teczk�, wyj�� z niej listy i wr�czy� dziewczynce.

��Nie przeczytam ich, chyba �e�

��Mo�esz przeczyta�. Gdybym mia� co� przeciwko temu, powiedzia�bym ci.

Lyra wzi�a listy, a Will po�o�y� si� na ��ku, odsun�� na bok kota i zasn��.

P�no w nocy dzieci skrada�y si� w alejce, kt�ra bieg�a obok ocienionych drzewami zaro�li w ogrodzie sir Charlesa. Po stronie Cittagazze znajdowa� si� w tym miejscu poro�ni�ty bujn� traw� park otaczaj�cy eleganck� will�, kt�ra po�yskiwa�a biel� w �wietle ksi�yca. Sporo czasu zabra�o Willowi i Lyrze dotarcie do domu sir Charlesa, gdy� poruszali si� g��wnie po Cittagazze � cz�sto si� zatrzymywali, wycinali okienko w powietrzu, sprawdzali swoje po�o�enie w �wiecie Willa, po czym natychmiast zamykali otw�r i pr�bowali w innym miejscu.

Niedaleko za nimi pod��a�a bura kotka. Od chwili uratowania przespa�a wiele godzin, a kiedy si� obudzi�a, nie chcia�a si� rozsta� ze swoimi wybawicielami, jak gdyby s�dzi�a, �e b�dzie z nimi bezpieczna. Will nie by� tego pewien, ale i bez kotki mia� wystarczaj�co wiele problem�w, tote� nie zwraca� na ni� uwagi. W miar� up�ywu czasu u�ywa� no�a z coraz wi�ksz� wpraw� i coraz lepiej nad nim panowa�; niestety, rany nie przestawa�y sprawia� b�lu � czu� intensywne rwanie � a banda�, kt�ry Lyra zawi�za�a mu tu� po przebudzeniu przem�k� zupe�nie.

Will wyci�� w powietrzu okienko w do�� bliskiej odleg�o�ci od po�yskuj�cej biel� willi, dzieci przesz�y i znalaz�y si� w cichym zau�ku w Headington. Zastanawia�y si� w jaki spos�b dosta� si� stamt�d do gabinetu, w kt�rym sir Charles schowa� aletheiometr. Zdawa�y sobie spraw� z tego, �e obliczenia musz� by� precyzyjne, w ogrodzie jarzy�y si� bowiem dwa reflektory, o�wietlaj�c front domu, chocia� nie sam gabinet. Na t� cz�� domu pada�o jedynie �wiat�o ksi�yca; okna gabinetu by�y ciemne.

Alejka bieg�a w�r�d drzew, ��cz�c si� z drug�, nieo�wietlon�. W�amywacz m�g�by si� z niej bez trudu dosta� w zaro�la i do ogrodu, gdyby nie otaczaj�cy ca�� posiad�o�� sir Charlesa solidny, trzymetrowy, �elazny p�ot zako�czony ostrymi kolcami. Na szcz�cie, dla zaczarowanego no�a ogrodzenie nie stanowi�o przeszkody.

��Przytrzymaj pr�ty, gdy b�d� przecina� � szepn�� Will. � Postaraj si�, �eby �aden nie upad� na ziemi�.

Lyra zrobi�a tak, jak jej poleci�. Ch�opiec wyci�� cztery pr�ty, tworz�c otw�r, przez kt�ry mogli przej��. Lyra od�o�y�a ostatni pr�t na traw�, potem wesz�a za Willem do ogrodu. Ruszyli naprz�d w�r�d krzew�w.

Gdy stan�li na r�wno przyci�tym trawniku w pobli�u bocznej �ciany domu sir Charlesa i dostrzegli przed sob� obro�ni�te pn�czami okno gabinetu starca, Will powiedzia� cicho:

��Teraz wytn� okienko do Ci�gazze, wejd�, lecz zostawi� je otwarte. Przejd� kilka metr�w, tam wytn� kolejny otw�r, wejd� do gabinetu, wezm� aletheiometr z szafki,zamkn� tamto okno i wr�c� do tego. Zosta� na miejscu i obserwuj. Natychmiast, gdy mnie us�yszysz, wejd� do Ci�gazze, a ja zamkn� to przej�cie. Wszystko zrozumia�a�?

��Tak � szepn�a. � Ja i Pan b�dziemy ci� wypatrywa�.

Jej dajmon by� teraz br�zow� s�wk�, niemal niewidoczn� w pstrokatych cieniach pod drzewami. Wielkim, jasnym oczom ptaka nie umyka� �aden ruch.

Will cofn�� si� i wyj�� n�. Szuka� w powietrzu bardzo delikatnymi ruchami, a� po mniej wi�cej minucie znalaz� odpowiedni do przeci�cia punkt. Szybko wyci�� okienko do o�wietlonego ksi�ycem parku w Ci�gazze, a potem cofn�� si�, aby zapami�ta� kierunek i obliczy� kroki, kt�re musi przej�� w tamtym �wiecie, aby si� dosta� do gabinetu starca.

Potem bez s�owa przeszed� przez otw�r i znikn��.

Lyra przykucn�a w pobli�u okienka, Pantalaimon usiad� na ga��zi nad g�ow� swej pani i rozgl�da� si� w milczeniu. Dziewczynka s�ysza�a ruch uliczny z Headington, ciche kroki kogo�, kto szed� ulic� na ko�cu alejki, a nawet bzyczenie owad�w fruwaj�cych w�r�d ga��zek, li�ci i traw.

Up�yn�a minuta, potem kolejna. Lyra zastanawia�a si�, gdzie jest Will. Usi�owa�a co� dojrze� przez okno gabinetu, ale widzia�a jedynie ciemny, przedzielony listewkami i obro�ni�ty pn�czem kwadrat. Przypomnia�a sobie, jak sir Charles usiad� na wewn�trznym parapecie tamtego ranka, skrzy�owa� nogi i wyg�adzi� kanty spodni. Zastanawia�a si�, w kt�rym miejscu (patrz�c od okna), sta�a szafka? Czy Willowi uda si� wej�� do �rodka, nie niepokoj�c nikogo w domu? Dziewczynka s�ysza�a bicie w�asnego serca.

Nagle Pantalaimon wyda� z siebie cichy odg�os i w tym samym momencie do uszu Lyry dotar� inny d�wi�k � pochodzi� z przodu domu, od lewej strony. Dziewczynka dostrzeg�a jedynie przesuwaj�ce si� w�r�d drzew �wiat�a reflektor�w i us�ysza�a chrz�st opon na �wirze; nie s�ysza�a natomiast silnika samochodu.

Rozejrza�a si� za Pantalaimonem. Lata� jak m�g� najdalej od niej. W pewnym momencie zawr�ci� w ciemno�ciach, przylecia� do swojej w�a�cicielki i opad� jej na rami�.

��Sir Charles wraca � wyszepta�. � Nie jest sam.

Dajmon ponownie uni�s� si� w powietrze i tym razem Lyra pod��y�a w jego kierunku; z najwi�ksz� ostro�no�ci� st�pa�a na palcach po mi�kkiej ziemi, kuli�a si� za krzakami, w ko�cu porusza�a si� na czworakach. Dotar�a do wawrzynu i spojrza�a mi�dzy li��mi na dom.

Rolls-royce zatrzyma� si� na podje�dzie. Szofer stan�� przy samochodzie od strony pasa�era i otworzy� drzwi. Sir Charles czeka� obok auta; u�miecha� si�, p�niej poda� rami� wysiadaj�cej kobiecie� Kiedy stan�a obok niego, Lyra natychmiast poczu�a uk�ucie w sercu. Od chwili ucieczki z Bolvangaru nie czu�a tak wielkiego strachu, go�ciem sir Charlesa by�a bowiem jej matka, pani Coulter!

Will tymczasem szed� ostro�nie po zalanej ksi�ycow� po�wiat� trawie w Cittagazze. Liczy� kroki i wyra�nie widz�c w wyobra�ni miejsce, kt�re w jego �wiecie zajmowa� gabinet, pr�bowa� ustali� jego odleg�o�� od najbli�szej budowli w Cittagazze � otynkowanej na bia�o willi z kolumnami w zadbanym ogrodzie z pos�gami i fontann�. Ch�opiec wiedzia�, �e w tym oblanym ksi�ycowym �wiat�em parku on sam stanowi �atwy cel.

Kiedy stwierdzi�, �e prawdopodobnie dotar� do w�a�ciwego punktu, zatrzyma� si�, wyj�� n� i skrupulatnie zabra� si� do wyszukiwania otworu. Nie wsz�dzie znajdowa�y si� te male�kie niewidoczne szczeliny, w przeciwnym razie ka�de przypadkowe ci�cie no�a otwiera�oby okienko. Ch�opiec znalaz� w�a�ciwy punkt w powietrzu, wyci�� ma�y, nie wi�kszy od w�asnej d�oni otw�r, i zajrza� przez niego. Przywita�a go ca�kowita ciemno�� i nie mia� poj�cia, co si� znajduje za oknem. Zamkn�� je, odwr�ci� si� o dziewi��dziesi�t stopni i wyci�� nast�pne. Tym razem dostrzeg� przed sob� materia� � ci�ki zielony aksamit; Will uzna�, �e jest to zas�ona w gabinecie. Zastanowi� si�, gdzie mog� sta� szafki. Musia� zamkn�� tak�e to okienko, odwr�ci� si� i spr�bowa� ponownie. Czas mija�.

Za trzecim razem mia� wi�cej szcz�cia � w przy�mionym �wietle, padaj�cym przez otwarte drzwi z korytarza, zobaczy� ca�y gabinet. Biurko, sof� i� szafk�! Ch�opiec dostrzega� po�yskuj�cy mosi�ny mikroskop. W pokoju nie by�o nikogo, zreszt� w ca�ym domu panowa�a cisza. Nie mog�o by� lepiej.

Will starannie oceni� odleg�o��, zamkn�� okienko, zrobi� do przodu cztery kroki i znowu wyci�gn�� przed siebie n�. Je�li si� nie myli�, powinien si� znale�� tu� na wprost gablotki � wystarczy przeci�� szklan� szybk�, wyj�� aletheiometr i zamkn�� za sob� okienko.

Wyci�� otw�r na odpowiedniej wysoko�ci. Szklane drzwiczki szafki znajdowa�y si� przed nim zaledwie w odleg�o�ci d�oni. Przybli�y� twarz do gablotki i uwa�nie, od g�ry do do�u przejrza� wszystkie p�ki.

Aletheiometru nie by�o!

W pierwszej chwili Will pomy�la�, �e wybra� z�� szafk�. W pomieszczeniu by�y cztery (policzy� je tamtego ranka i pami�ta�, gdzie stoj�): wykonane z ciemnego drewna, wysokie gabloty o szklanych �ciankach bocznych i przednich, z p�kami pokrytymi aksamitem. S�u�y�y do ekspozycji cennych przedmiot�w z porcelany, ko�ci s�oniowej lub z�ota. Czy�by stan�� przed niew�a�ciw� szafk�? Nie, poniewa� na najwy�szej p�ce rozpozna� wielkie urz�dzenie z mosi�nymi k�kami, kt�re zapami�ta� z poprzedniej wizyty. A na �rodkowej p�ce, tam gdzie sir Charles po�o�y� aletheiometr, pozosta�o puste miejsce. Szafka by�a wi�c w�a�ciwa, ale przyrz�d Lyry znikn��.

Will zrobi� krok w ty� i g��boko zaczerpn�� powietrza.

Postanowi� cho�by pobie�nie przeszuka� gabinet, wiedzia� jednak, �e przypadkowe wycinanie okienek w r�nych miejscach zaj�oby mu ca�� noc. Dobrze si� wiec rozejrza�, zamkn�� otw�r przed szafk�, po czym otworzy� nast�pny � na �rodku pomieszczenia, sk�d z uwag� popatrzy� wok� siebie i wreszcie wybra� odpowiednie miejsce. Zamkn�� okienko i wyci�� wi�ksze za sof�; nie by�o widoczne i m�g� przez nie do�� �atwo wyj��, gdyby musia� w po�piechu ratowa� si� ucieczk�.

Czu� silny, rw�cy b�l, a banda� znowu si� rozwi�za�. Will owin�� d�o� najlepiej, jak potrafi�, i wsun�� koniec banda�a pod zwoje, potem przeszed� przez okienko i stan�� na pod�odze gabinetu. Przycupn�� na moment za sk�rzan� sof� z no�em w prawej r�ce i ws�ucha� si� z uwag� w odg�osy domu sir Charlesa.

Poniewa� niczego nie us�ysza�, powoli wsta� i rozejrza� si� po pokoju. Drzwi do korytarza by�y na wp� otwarte i wpadaj�ce przez nie �wiat�o zupe�nie ch�opcu wystarcza�o. Wszystkie szafki, p�ki z ksi��kami i obrazy znajdowa�y si� w tych samych miejscach, w kt�rych by�y rano.

Will chodzi� po t�umi�cym kroki dywanie i zagl�da� po kolei do pozosta�ych szafek. Na �adnej z p�ek nie znalaz� poszukiwanego przedmiotu. Nie by�o go te� na biurku w�r�d starannie u�o�onych w stosiki ksi��ek i gazet, nie by�o na kominku w�r�d wizyt�wek i zaprosze� na przyj�cia, nie by�o na wewn�trznym parapecie ani na o�miok�tnym stoliku za drzwiami.

Ch�opiec wr�ci� do biurka z zamiarem przetrz��ni�cia szuflad, cho� powoli traci� nadziej�, �e znajdzie aletheiometr. Kiedy odsun�� pierwsz� szuflad�, us�ysza� cichy chrz�st opon na �wirowym podje�dzie. Odg�os by� tak s�aby, �e w Willu zrodzi�o si� podejrzenie, �e mo�e si� przes�ysza�, niemniej jednak znieruchomia� i wyt�y� s�uch. Zapanowa�a cisza.

Nagle ch�opiec u�wiadomi� sobie, �e otwieraj� si� frontowe drzwi. Natychmiast ruszy� za sof� i kucn�� obok wyci�tego okienka, kt�re wychodzi�o na zalan� ksi�ycowym �wiat�em traw� w Cittagazze. Ju� mia� przej��, gdy us�ysza� tamtym �wiecie lekkie kroki na trawniku, zajrza� i zobaczy� zbli�aj�c� si� Lyr�. Zd��y� jeszcze zamacha� do niej i po�o�y� palec na ustach. Dziewczynka zwolni�a, gdy dotar�o do niej, �e jej przyjaciel wie o powrocie sir Charlesa.

��Nie mam go � wyszepta� ch�opiec, kiedy Lyra podesz�a. � Nigdzie go nie znalaz�em. Starzec prawdopodobnie nosi go przy sobie. Zamierzam poczeka�, mo�e od�o�y na miejsce. Zosta� tu.

��Nie! Jest gorzej! � krzykn�a, naprawd� przera�ona. � Jest z nim ona� pani Coulter� moja matka� nie wiem, jak si� tu dosta�a, ale je�li mnie zobaczy, zabije! Willu, jestem zgubiona� Wiem ju�, kim jest ten stary! Pami�tam, gdzie go wcze�niej widzia�am! Willu, on si� nazywa Lord Boreal! Spotka�am go na przyj�ciu koktajlowym u pani Coulter, z kt�rego uciek�am! Pewnie od pocz�tku wiedzia�, kim jestem�

��Cicho. Odejd�, je�li zamierzasz tak ha�asowa�.

Dziewczynka opanowa�a si�, z truciem prze�kn�a �lin� i potrz�sn�a g�ow�.

��Przepraszam. Chc� z tob� zosta� � szepn�a. � Chc� s�ysze�, o czym b�d� m�wi�.

��Wi�c b�d� cicho�

Will s�ysza� ju� g�osy w korytarzu. On w swoim �wiecie, ona w Cittagazze � byli od siebie na wyci�gni�cie r�ki. Lyra, widz�c poluzowany banda� Willa, dotkn�a jego ramienia i pokaza�a gestem, �e poprawi mu opatrunek. Ch�opiec kiwn�� g�ow� i wyci�gn�� r�k� w kierunku dziewczynki; kuca� za sof� i zadar�szy g�ow�, wyt�a� s�uch. W pomieszczeniu zapali�o si� �wiat�o i ch�opiec us�ysza�, jak sir Charles m�wi do s�u��cego, odprawia go, potem wchodzi do gabinetu i zamyka za sob� drzwi.

��Mog� ci zaproponowa� kieliszek tokaju? � spyta�.

��Jak to mi�o z twojej strony, Carlo � odpar� kobiecy g�os, niski i s�odki. � Nie pi�am tokaju od wielu lat.

��Usi�d� w fotelu przy kominku.

Rozleg� si� cichy chlupot nalewanego wina, brz�k karafki o kraw�d� kieliszka, podzi�kowanie, a p�niej sir Charles usiad� na sofie, kilka centymetr�w od Willa.

��Twoje zdrowie, Mariso � powiedzia�, poci�gaj�c �yk. � Teraz, jak przypuszczam, powiesz mi, czego sobie �yczysz.

��Chc� wiedzie�, sk�d masz aletheiometr.

��Dlaczego?

��Poniewa� mia�a go Lyra, a ja musz� j� znale��.

��Doprawdy nie mam poj�cia, po co mia�aby� jej szuka�. To wstr�tny dzieciak.

��Pami�taj, �e jest moj� c�rk�.

��W takim razie wydaje mi si� jeszcze wstr�tniejsza, poniewa� najwyra�niej �wiadomie si� przeciwko tobie zbuntowa�a. Niewiele os�b potrafi si� oprze� twojemu wielkiemu czarowi.

��Gdzie ona jest?

��Powiem ci, obiecuj�. Najpierw jednak musisz odpowiedzie� na moje pytanie.

��Je�li zdo�am � odpar�a innym tonem, w kt�rym Will wyczu� co� w rodzaju ostrze�enia. Dot�d g�os kobiety by� upajaj�cy: koj�cy, s�odki, �piewny i m�ody. Ch�opiec mia� wielk� ochot� zobaczy�, jak wygl�da matka Lyry, gdy� dziewczynka nigdy mu jej nie opisa�a. Will s�dzi�, �e twarz osoby o takim g�osie musi by� naprawd� nadzwyczajna. � Co chcesz wiedzie�?

��Co robi Asriel?

Zapad�o milczenie, jak gdyby kobieta zastanawia�a si�, co odpowiedzie�. Will spojrza� przez okienko na Lyr� i zobaczy� jej twarz, o�wietlon� ksi�ycem, z szeroko otwartymi ze strachu oczyma; dziewczynka zagryza�a warg�, aby zachowa� milczenie, i tak jak ch�opiec wyt�a�a s�uch.

W ko�cu pani Coulter odezwa�a si�:

��No dobrze, powiem ci. Gromadzi wojsko w celu zako�czenia wojny, kt�ra wybuch�a w niebie przed kilkoma tysi�cleciami.

��Ale� to �redniowieczne! Jego si�y wygl�daj� wszak�e na bardzo nowoczesne. A co Asriel robi z biegunem magnetycznym?

��Odkry� spos�b otwierania przej�� mi�dzy naszym �wiatem a innymi za pomoc� wybuch�w. Jego eksperyment spowodowa� ogromne zak��cenia ziemskiego pola magnetycznego, co z pewno�ci� da�o si� odczu� tak�e w tym �wiecie� Ale� Sk�d o tym wiesz? Carlo, ty r�wnie� powiniene� mi odpowiedzie� na kilka pyta�. Jaki jest ten �wiat? I w jaki spos�b uda�o ci si� mnie do niego przenie��?

��To jeden z milion�w �wiat�w. Istniej� mi�dzy nimi przej�cia, cho� nie�atwo je znale��. Znam ich mniej wi�cej tuzin, jednak obecnie prowadz� one w inne miejsca ni� kiedy�, by� mo�e w�a�nie za spraw� dzia�a� Asriela. Okazuje si�, �e teraz mo�na si� na przyk�ad przedosta� bezpo�rednio z tego �wiata do naszego, podobnie jak do wielu innych. Wcze�niej trafi�bym do pewnego �wiata, kt�ry pe�ni� funkcj� czego� w rodzaju skrzy�owania. Prowadzi�y do niego wszystkie wej�cia. Mo�esz wi�c sobie wyobrazi�, jak zaskoczy� mnie dzi� tw�j widok i jak bardzo si� ucieszy�em, �e mog� wr�ci� wraz z tob� do domu, nie ryzykuj�c wizyty w Cittagazze.

��Cittagazze? A c� to takiego?

��Skrzy�owanie, o kt�rym ci wspomnia�em. Znajduje si� tam co�, co mnie bardzo interesuje, moja droga Mariso. Niestety ten �wiat jest dla nas zbyt niebezpieczny i w tej chwili nie mo�emy si� tam uda�.

��Dlaczego niebezpieczny?

��Jest niebezpieczny tylko dla doros�ych. Dzieci mog� w nim przebywa�.

��Co takiego?! Koniecznie musisz mi o tym opowiedzie�, Carlo! � kobieta podnios�a g�os. M�wi�a teraz w spos�b zapalczywy i niecierpliwy. � Najbardziej ze wszystkiego zajmuje mnie przecie� r�nica mi�dzy dzie�mi a doros�ymi! W tym rozr�nieniu zawiera si� ca�a tajemnica Py�u! W�a�nie dlatego musz� znale�� Lyr�. Na okre�lenie tego zjawiska istnieje jaka� nazwa. Znaj� j� czarownice i prawie j� wydoby�am od jednej z nich, niestety� zbyt szybko umar�a. Musz� odnale�� t� ma��. Ona na pewno zna odpowied�, kt�r� musz� pozna�!

��B�d� spokojna, dziewczynka przyjdzie tutaj. Z powodu tego przyrz�du. A kiedy wr�czy mi przedmiot, kt�rego od niej za��da�em, przestanie mnie interesowa�. B�dzie twoja. Hm, opowiedz mi o swoim interesuj�cym ochroniarzu, Mariso. Nigdy nie widzia�em takich �o�nierzy. Kim s�?

��Lud�mi podobnymi do innych� Tyle �e� zostali poddani procesowi rozdzielenia. Nie maj� dajmon�w, wi�c nie znaj� strachu, nie maj� te� wyobra�ni ani wolnej woli i walcz� do ostatniej kropli krwi.

��Nie maj� dajmon�w� Bardzo, bardzo ciekawe. Zastanawiam si�, czy po�wi�ci�aby� jednego z nich. Chcia�bym go podda� ma�emu eksperymentowi� sprawdzi�, czy zainteresuj� si� nim upiory. Gdyby okaza�o si�, �e ci �o�nierze s� bezpieczni, mogliby uda� si� do Cittagazze.

��Upiory? Co to takiego?

��Wyja�ni� ci p�niej, moja droga. W ka�dym razie, g��wnie z ich powodu doro�li nie mog� wej�� do s�siedniego �wiata. Py�, dzieci, upiory, dajmony, rozdzielenie. Tak, to mog�oby si� uda�. Mo�e jeszcze troch� wina?

��Chc� wiedzie� wszystko! � wykrzykn�a pani Coulter, podczas gdy sir Charles nape�nia� kieliszki. � I zmusz� ci�, �eby� mi powiedzia�. A co w�a�ciwie robisz w tym �wiecie? Czy w�a�nie tu przebywa�e�, gdy s�dzili�my, �e jeste� w Brazylii albo w Indiach?

��Znalaz�em drog� tutaj dawno temu. Tajemnica wydawa�a mi si� zbyt wielka, aby j� komu� zdradzi�, nawet tobie, Mariso. Jak widzisz, urz�dzi�em si� tu bardzo wygodnie. B�d�c cz�onkiem Rady Stanu w naszym �wiecie, bez problem�w odgad�em, do kogo nale�y w�adza w tym. Najpierw zaj��em si� szpiegostwem, chocia� nigdy nie podzieli�em si� z moimi szefami wszystkimi informacjami. Przez wiele lat tutejsze s�u�by bezpiecze�stwa zaj�te by�y sprawami kraju, kt�ry nazywali Zwi�zkiem Radzieckim, a kt�ry my znamy jako Rosj�. I chocia� zagro�enie ze wschodu min�o, nie znikn�� system pods�uch�w i maszyn specjalnie skonstruowanych do tej szczeg�lnej dzia�alno�ci. Pozostaj� nadal w kontakcie z osobami, kt�re kierowa�y grupami szpieg�w.

Od nich dowiedzia�em si� ostatnio � ci�gn�� po chwili � o wielkich zak��ceniach w ziemskim polu magnetycznym. Tutejsze s�u�by bezpiecze�stwa s� szczerze nimi zaniepokojone. Rz�dy pa�stw, kt�re zajmuj� si� badaniami z dziedziny fizyki, czyli dziedziny, kt�r� my nazywamy teologi� eksperymentaln�, natychmiast zwr�ci�y si� do swoich naukowc�w z pro�b�, aby sprawdzili, co si� dzieje. Tutejsi naukowcy wiedz�, �e co� jest nie w porz�dku, i podejrzewaj�, �e zmiany maj� zwi�zek z istnieniem innych �wiat�w. Jest kilka hipotez. Niekt�rzy badacze zajmuj� si� kwesti� Py�u� Tak, tak! To zjawisko nie umkn�o ich uwagi. Nawet w tym mie�cie pewien zesp� pracuje nad t� spraw�. Ach, i jeszcze jedno � chodzi o m�czyzn�, kt�ry znikn�� dziesi�� czy dwana�cie lat temu na p�nocy. S�u�by bezpiecze�stwa s�dz�, �e posiada� pewne dane, kt�re bardzo by si� im przyda�y. Podobno ten cz�owiek zna� rozmieszczenie przej�� mi�dzy �wiatami. Przyby�a� dzi� przez jedno z nich� Sami wiedz� tylko o jednym jedynym przej�ciu� Zapewne rozumiesz, �e nie zdradzi�em im swoich informacji. Odk�d zacz�y si� zak��cenia pola magnetycznego, szale�czo szukaj� tego m�czyzny. Domy�lasz si� zapewne, Mariso, �e z zaciekawieniem czekam na wynik ich poszukiwa�, gdy� ch�tnie poszerz� moj� wiedz�.

Will siedzia� nieruchomo niczym zamro�ony. Serce �omota�o mu bardzo mocno i ch�opiec obawia� si�, �e doro�li to us�ysz�. Sir Charles m�wi� przecie� o jego ojcu! A zatem jego prze�ladowcy byli ze s�u�by bezpiecze�stwa i dlatego szukali list�w, w kt�rych ojciec pisa� o przej�ciu mi�dzy �wiatami.

Przez ca�y czas Will czu�, �e w pokoju poza sir Charlesem i kobiet� znajduje si� kto� jeszcze. Na pod�odze blisko sofy, obok n�g ma�ego o�miok�tnego stolika wida� by�o cie� istoty lub cz�ci jej cia�a. Cie� nie nale�a� do �adnego z doros�ych, poniewa� ci�gle si� porusza�, mimo i� m�czyzna i kobieta pozostawali nieruchomi. Stworzenie prawdopodobnie w�szy�o, co strasznie denerwowa�o Willa. Pok�j o�wietla�a jedynie lampa stoj�ca obok kominka, dzi�ki czemu cie� by� wyra�ny i pe�ny, istota jednak�e ani razu nie zatrzyma�a si� w bezruchu na wystarczaj�co d�ugi czas, aby Will ustali�, kim b�d� czym jest.

Nagle jedna po drugiej zdarzy�y si� dwie niespodziewane rzeczy. Najpierw sir Charles wspomnia� o aletheiometrze.

��Na przyk�ad bardzo mnie interesuje ten przyrz�d � odezwa� si�, kontynuuj�c my�l. � Przypuszczam, �e powiesz mi, jak dzia�a.

Postawi� aletheiometr Lyry na o�miok�tnym stoliku przy ko�cu sofy. Will �wietnie widzia� przyrz�d; prawie m�g� go dotkn��.

W tym samym momencie stworzenie nagle znieruchomia�o. Siedzia�o zapewne na oparciu fotela pani Coulter, dlatego jego cie� ta�czy� na �cianie. Gdy przesta�o si� porusza�, Will uprzytomni� sobie, �e jest ono zapewne dajmonem kobiety. By�a to ma�pa, kt�ra wci�� odwraca�a �eb, jakby czego� szuka�a. Ch�opiec us�ysza�, �e na widok ma�py Lyra zaczyna oddycha� szybciej. Odwr�ci� si� i szepn��: � Wr�� do drugiego okienka i przejd� do ogrodu starca. Znajd� kilka kamieni i rzu� nimi w okno gabinetu, �eby odwr�ci� na moment ich uwag�. W tym czasie si�gn� po aletheiometr. Potem biegnij do tamtego okienka i zaczekaj na mnie.

Dziewczynka skin�a g�ow�, odwr�ci�a si� i cicho pobieg�a po trawie. Will przys�uchiwa� si� rozmowie.

��Rektor Kolegium Jordana to g�upi stary osio� � m�wi�a kobieta. � Nie mam najmniejszego poj�cia, po co da� jej ten przyrz�d. Trzeba po�wi�ci� wiele lat na intensywne studia, aby mie� z niego jakikolwiek po�ytek. Jeste� mi winien pewne informacje na ten temat, Carlo. Jak go zdoby�e�? I gdzie jest ma�a?

��Zobaczy�em dziewczynk�, jak korzysta�a z tego przedmiotu w miejskim muzeum. Oczywi�cie j� rozpozna�em, mimo �e widzia�em Lyr� tylko raz i tak dawno temu na przyj�ciu koktajlowym u ciebie. U�wiadomi�em sobie, �e skoro si� tu dosta�a, znalaz�a zapewne jedno z przej��. Przysz�o mi do g�owy, �e m�g�bym wykorzysta� ten przyrz�d dla w�asnych cel�w. A zatem, gdy spotka�em twoj� c�rk� po raz drugi, ukrad�em go.

��Jeste� bardzo szczery.

��Nie musz� udawa�. Oboje jeste�my doro�li.

��Ale gdzie jest teraz moja c�rka? Co zrobi�a, gdy stwierdzi�a, �e zgin�� jej aletheiometr?

��Przysz�a si� ze mn� zobaczy�. Uwa�am, �e jest bardzo odwa�na.

��O tak, odwagi z pewno�ci� jej nie brakuje. A co zamierzasz zrobi� z przyrz�dem? Jaki jest tw�j cel?

��Powiedzia�em dziewczynce, �e mo�e go odzyska�, je�li dostarczy mi co�, czego nie potrafi� zdoby� sam.

��A c� to takiego?

��Nie wiem, czy ty�

W tym momencie kamie� uderzy� w okno gabinetu.

Rozleg� si� g�o�ny brz�k rozbitego szk�a. Ma�pa w jednej chwili zeskoczy�a z oparcia krzes�a, podczas gdy zaskoczeni doro�li trwali w bezruchu. Wtedy Will us�ysza� kolejny brz�k, a po nim jeszcze jeden. Nagle poczu�, �e sofa si� lekko poruszy�a. Sir Charles wsta�.

Ch�opiec skoczy� do przodu, chwyci� aletheiometr z ma�ego stolika, wepchn�� go do kieszeni i wyskoczy� przez okienko wyci�te w powietrzu. Gdy znalaz� si� na trawie w Cittagazze, natychmiast wymaca� niewidzialne kraw�dzie i zacz�� je zaciska�. R�wnocze�nie uspokaja� si�, oddychaj�c powoli. Zdawa� sobie spraw�, �e zaledwie o w�os unikn�� straszliwego niebezpiecze�stwa.

W pewnej chwili do jego uszu dotar� przera�liwy pisk. Nie wydawa� si� ani ludzki, ani zwierz�cy, ale ch�opiec wiedzia�, �e to g�os ma�py. Zamkn�� ju� wi�ksz� cz�� okna i zosta�a tylko niewielka szparka na wysoko�ci piersi. Nagle odskoczy� w ty� przestraszony, poniewa� w otworze pojawi�a si� ma�a futrzasta z�ota �apa z czarnymi pazurami, a potem pysk: przera�aj�cy, koszmarny pysk. Ma�pa obna�y�a z�by, obrzuci�a Willa piorunuj�cym spojrzeniem, tak wrogim i nienawistnym, �e ch�opiec poczu� si� prawie jak uk�uty w��czni�.

Jeszcze sekunda i ma�piszon znalaz�by si� obok Willa. Ch�opiec ba� si� go. Ci�gle trzyma� w r�ku n�, wi�c natychmiast go podni�s� i ci�� w lewo i prawo, w pysk ma�py, a raczej w miejsce, w kt�rym znalaz�by si� pysk, gdyby ma�pa nie wycofa�a si� na czas. Ta chwila wystarczy�a. Ch�opiec z�apa� kraw�dzie okienka i zamkn�� je.

�wiat Willa znikn��. Ch�opiec by� sam w o�wietlonym ksi�ycem ogrodzie w Cittagazze. Oddycha� szybko, dr�a� i czu� okropny strach.

Musia� jednak jeszcze uratowa� Lyr�. Pobieg� do drugiego okienka w zaro�lach i wr�ci� przez nie do swojego �wiata. Ciemne li�cie wawrzyn�w i ostrokrzewu zas�ania�y mu widok, ale ch�opiec wsun�� d�onie mi�dzy ga��zki i odsun�� je na boki. W �wietle ksi�yca wyra�nie dostrzeg� �cian� willi i wybite okno gabinetu.

Przy naro�niku domu zobaczy� ma�p� p�dz�c� po trawie z koci� szybko�ci�, a potem sir Charlesa i kobiet�, kt�rzy pod��ali tu� za z�otym dajmonem. Starzec trzyma� w r�ku pistolet. Kobieta by�a bardzo pi�kna (ch�opiec patrzy� na ni�, zauroczony) � w �wietle ksi�yca doskonale wygl�da�y jej delikatne rysy, ol�niewaj�ce, ciemne, rozszerzone gniewem oczy, smuk�e cia�o, lekkie i pe�ne gracji. Nagle matka Lyry strzeli�a palcami i ma�pa natychmiast si� zatrzyma�a, po czym skoczy�a w jej ramiona, a wtedy Will uprzytomni� sobie, �e kobieta o pi�knej twarzy i z�o�liwa ma�pa stanowi� jedno��.

Ale gdzie jest dziewczynka?

Doro�li przez chwil� rozgl�dali si� wok�, po czym kobieta postawi�a na ziemi ma�p�, kt�ra zacz�a si� miota� na wszystkie strony po trawie, jak gdyby w�szy�a albo szuka�a �lad�w. Panowa�a absolutna cisza. Ch�opiec pomy�la�, �e je�li Lyra jest ju� w zaro�lach, zdradzi j� ka�dy ruch.

Sir Charles manipulowa� przy pistolecie. W pewnej chwili rozleg� si� cichy d�wi�k i ch�opiec odgad�, �e starzec odbezpieczy� bro�. Sir Charles zajrza� w zaro�la � Will odni�s� wra�enie, �e stary patrzy wprost na niego � p�niej wycofa� si�.

Nagle doro�li spojrzeli na lewo, poniewa� ma�pa co� us�ysza�a. Po chwili skoczy�a do przodu, w miejsce gdzie zapewne znajdowa�a si� Lyra. Will przerazi� si�. Na szcz�cie z krzak�w wypad�a tylko bura kotka i, prychaj�c, rzuci�a si� do ucieczki.

Ma�piszon zatrzyma� si� w p� skoku, a nast�pnie ze zdziwienia zrobi� obr�t w powietrzu. Ch�opiec by� r�wnie zaskoczony jak wszyscy pozostali. Ma�pa opad�a na cztery �apy i zaatakowa�a kotk�, kt�ra wygi�a grzbiet, podnios�a wysoko ogon i stan�a bokiem; sycza�a, prycha�a, prowokowa�a. Dajmon pani Coulter skoczy� na ni�. Kotka zje�y�a si� i zacz�a macha� �apami, drapi�c ostrymi pazurami. Podczas gdy walczy�a z ma�piszonem, do Willa przedar�a si� Lyra i wraz z Pantalaimonem zacz�a przechodzi� przez okienko. Kotka pisn�a z b�lu, lecz ma�pa r�wnie� zaskrzecza�a, poniewa� kocie pazury rozora�y jej pysk; wtedy z�oty dajmon odwr�ci� si� i skoczy� w ramiona swej w�a�cicielki, a kotka czmychn�a w krzaki i znikn�a.

Dzieci przesz�y na stron� Cittagazze, a Will jeszcze raz wymaca� w powietrzu niemal nieuchwytne kraw�dzie i ��czy� je szybko, zamykaj�c okienko niemal na ca�ej d�ugo�ci, gdy nagle przez ma�y otw�r us�ysza� odg�os krok�w w�r�d ga��zi i p�kanie ga��zek�

Pozosta�a ju� tylko dziura rozmiaru r�ki Willa, a w chwil� p�niej okienko zosta�o zamkni�te i zapad�a zupe�na cisza. Ch�opiec opad� na kolana i dotykaj�c zroszonej trawy, szuka� aletheiometru.

��Prosz� � powiedzia� w ko�cu do Lyry, podnosz�c przedmiot.

Dziewczynka wzi�a urz�dzenie w roztrz�sione d�onie, a Will wsun�� n� z powrotem do pochewki. Potem po�o�y� si�, dr��c na ca�ym ciele, i zamkn�� oczy przed intensywnie srebrnym �wiat�em ksi�yca. Poczu�, jak Lyra rozwi�zuje mu banda�, a p�niej ponownie zawi�zuje delikatnymi, �agodnymi ruchami.

��Och, Willu � us�ysza� jej g�os � dzi�kuj� ci za to, co dla mnie zrobi�e�, dzi�kuj� ci za wszystko�

��Mam nadziej�, �e kotce nic si� nie sta�o � mrukn��. � Przypomina mi moj� Moxie� Bura pewnie wr�ci teraz do domu. Jest przecie� we w�asnym �wiecie. Wszystko b�dzie dobrze.

��Wiesz, co my�l�? Przez chwil� mi si� zdawa�o, �e ona jest twoj� dajmon�. W ka�dym razie, post�pi�a tak, jak post�pi�by dobry opiekun. Najpierw my j� uratowali�my, potem ona ocali�a nas. Chod�, Willu, nie le� na trawie, jest mokra. Musisz p�j�� ze mn� i po�o�y� si� do ��ka, bo si� przezi�bisz. P�jdziemy do tego du�ego domu.Tam powinny by� ��ka, jedzenie i po�ciel. Zrobi� ci nowy opatrunek, zaparz� kaw�, zrobi� omlet� cokolwiek zechcesz. Po�o�ymy si� spa� Odzyskali�my aletheiometr i jeste�my bezpieczni. Zobaczysz, wszystko si� u�o�y. Obiecuj�, �e od tej pory b�d� si� zajmowa� ju� tylko jedn� spraw�. Odszukamy twojego ojca�

Lyra pomog�a ch�opcu wsta� i razem ruszyli powoli przez ogr�d ku wielkiemu domowi, kt�ry po�yskiwa� biel� w ksi�ycowej po�wiacie.

Lee Scoresby wyl�dowa� u uj�cia rzeki Jenisej. W porcie panowa� chaos. Rybacy usi�owali sprzeda� niewielkie ilo�ci z�owionych przez siebie ryb do fabryk konserw, a w�a�ciciele statk�w z�o�cili si� z powodu wy�szych op�at portowych. W�adze podnios�y je, by zgromadzi� pieni�dze na fundusz powodziowy oraz pomoc przybywaj�cym do miasta my�liwym i traperom, bezrobotnym z powodu zatopionych las�w i ucieczek zwierz�t.

Lee szybko zrozumia�, �e trudno mu si� b�dzie dosta� dalej w g��b l�du. Dawniej drog� stanowi� wykarczowany pas zamarzni�tej ziemi, a w obecnych, dziwnych czasach, gdy zmarzlina topnia�a, szlak zmieni� si� w spienione bajoro.

Aeronauta z�o�y� balon i reszt� sprz�tu w przechowalni. Za kilka z�otych monet z kurcz�cej si� rezerwy wynaj�� ��d� z silnikiem gazowym, zakupi� kilka zbiornik�w z paliwem i zapasy jedzenia, po czym pop�yn�� w g�r� wezbranej rzeki.

Pocz�tkowo posuwa� si� powoli, pr�d by� bowiem silny, a poza tym w wodzie p�ywa�y rozmaite rzeczy: pnie drzew, ga��zie krzew�w, utopione zwierz�ta, a czasem nawet ludzkie zw�oki. Lee musia� sterowa� ostro�nie, silnik dzia�a� na najwy�szych obrotach.

Aeronauta kierowa� si� do wioski zamieszkanej przez plemi� Grummana. Przed laty lecia� nad t� krain�, pami�ta� j� dobrze i �atwo znajdowa� w�a�ciwy kurs w�r�d p�dz�cych potok�w, mimo i� ich brzegi znikn�y zalane mlecznobr�zowymi falami wody. Wysoka temperatura zbudzi�a owady i ruchliwe chmary male�kich stworze� otacza�y ka�de drzewo i krzew. Dla ochrony przed insektami Lee posmarowa� twarz i r�ce ma�ci� z li�ci bielunia i nieprzerwanie pali� cygara o gryz�cym zapachu.

Hester siedzia�a na dziobie, d�ugie uszy po�o�y�a p�asko na chudym grzbiecie, oczy mia�a przymkni�te. Milcza�a; Lee by� przyzwyczajony do jej milczenia, a ona do jego ma�om�wno�ci. Rzadko odzywali si� bez potrzeby.

Rankiem trzeciego dnia aeronauta skierowa� ma�� ��d� w g�r� jednego z dop�yw�w g��wnego strumienia. Sp�ywa� z niskich wzg�rz, kt�re o tej porze roku le�a�y zwykle g��boko pod �niegiem, teraz jednak w wielu miejscach prze�witywa�a br�zowa ziemia. Rzeczka p�yn�a mi�dzy niskimi sosnami i �wierkami, a pokonawszy kilka kilometr�w, podr�nicy dotarli do ogromnej zaokr�glonej ska�y wysoko�ci sporego budynku. Przy niej Lee zacumowa� i wyci�gn�� ��d� na brzeg.

��Kiedy� by� tu pomost wy�adunkowy � zagadn�� swoj� dajmon�. � Przypominasz sobie starego �owc� fok w Nowej Zembli, kt�ry nam o nim opowiada�? Teraz pewnie znajduje si� ze dwa metry pod wod�.

��Mam nadziej�, �e tutejsi ludzie okazali si� rozs�dni i zbudowali osad� wysoko na wzg�rzach � odpar�a Hester, wyskakuj�c na brzeg.

Nieca�e p� godziny p�niej Lee po�o�y� plecak obok drewnianej chaty wioskowego wodza i odwr�ci� si�, aby pozdrowi� zgromadzony t�umek. U�y� og�lnie znanego na p�nocy gestu wyra�aj�cego przyja�� i po�o�y� karabin na ziemi, przy stopach.

Stary syberyjski Tatar, kt�rego oczy niemal znikn�y w�r�d setek otaczaj�cych je zmarszczek, od�o�y� �uk. Jego dajmona w postaci rosomaka kiwn�a �bem w stron� zaj�czycy, kt�ra w odpowiedzi zastrzyg�a uszami.

W�dz przem�wi�, a Lee mu odpowiedzia�. Zanim zacz�li si� nawzajem rozumie�, wypr�bowali z p� tuzina j�zyk�w.

��Uszanowania dla ciebie i twojego plemienia � zagai� Lee. � Mam troch� tytoniu. Nie jest zbyt cenny, lecz by�bym zaszczycony, gdyby� go ode mnie przyj��.

W�dz skin�� g�ow�, wyra�aj�c zgod�. Jedna z jego �on przyj�a zawini�tko, kt�re Lee wyj�� z plecaka.

��Szukam m�czyzny nazwiskiem Grumman � ci�gn�� aeronauta. � S�ysza�em, �e przyj�li�cie go do waszego plemienia. Mo�e przybra� inne imi�, ale jest Europejczykiem.

��Ach, czekali�my na ciebie � odpar� w�dz.

Pozostali mieszka�cy osady, kt�rzy stali na b�otnistym, paruj�cym, o�wietlonym s�abymi promieniami s�o�ca i otoczonym chatami placyku, nie mogli zrozumie� s��w, ale widzieli zadowolenie wodza. Zadowolenie i ulg�, dopowiedzia�a w my�lach dajmona Lee.

W�dz kilka razy pokiwa� g�ow�.

��Oczekiwali�my ci� � powt�rzy�. � Musisz zabra� doktora Grummana do innego �wiata.

Aeronauta zmarszczy� brwi, ale odpar� tylko:

��Jak sobie �yczysz, wodzu. Czy doktor jest tutaj?

��P�jd� za mn� � poleci� starzec. Mieszka�cy wioski z szacunkiem odsun�li si� na boki.

Lee wiedzia�, jak bardzo Hester nie lubi b�ota, kt�re musia�aby przebiec susami, wzi�� j� wi�c w ramiona, po czym za�o�y� plecak i ruszy� za wodzem le�n� �cie�k�. Kierowali si� ku chacie, kt�ra sta�a na polanie w�r�d modrzewi w odleg�o�ci dziesi�ciu strza��w z �uku. W�dz zatrzyma� si� przed pokryt� sk�rami chata o drewnianym zr�bie. Chat� ozdabia�y szable dzika, rogi �osia i renifera, kt�re nie by�y jedynie trofeami �owieckimi, poniewa� zwisa�y z nich wie�ce suszonych kwiat�w i splecione sosnowe ga��zki; ozdoby prawdopodobnie s�u�y�y jakiemu� rytua�owi.

��Podczas rozmowy musisz okaza� szacunek � w�dz cicho pouczy� aeronaut�. � To szaman, cho� o chorym sercu.

Nagle Lee poczu� na plecach dreszcz, a Hester zesztywnia�a w jego ramionach, u�wiadomili sobie bowiem, �eod d�u�szego czasu kto� ich obserwuje. Spomi�dzy suszonych kwiat�w i sosnowych ga��zek wypatrywa�y jaskrawo��te oczy. Nale�a�y do dajmony, kt�ra dostrzeg�szy, �e Lee j� zauwa�y�, odwr�ci�a �eb, po czym delikatnie wzi�a sosnow� ga��zk� w pot�ny dzi�b i machn�a nim, jak gdyby rozsuwaj�c kotar�.

W�dz wykrzykn�� w stron� chaty imi�, kt�re wymieni� stary �owca fok: Jopari!

W chwil� p�niej drzwi si� otworzy�y i w progu stan�� m�czyzna w �rednim wieku z pierwszymi oznakami siwizny na g�owie. Ubrany by� w sk�ry i futra i wygl�da� na cz�owieka zagniewanego. Oczy mu p�on�y, szcz�k� wysun�� do przodu, a siedz�ca na jego zaci�ni�tej pi�ci dajmona w postaci rybo�owa obrzuca�a wszystkich piorunuj�cymi spojrzeniami.

W�dz sk�oni� si� trzykrotnie i odszed�. Lee zosta� sam z uczonym szamanem.

��Doktorze Grumman � odezwa� si� bez l�ku � nazywam si� Lee Scoresby. Pochodz� z Teksasu, z zawodu jestem aeronaut�. Je�li pozwoli mi pan usi��� i zechce ze mn� porozmawia�, opowiem panu, co mnie tu sprowadza. Mam racj�, prawda? Jest pan doktorem Grummanem z Akademii Berli�skiej?

��Tak � odpar� szaman. � Pan natomiast, jak sam wspomnia�, pochodzi z Teksasu. Wiatry wywia�y pana daleko od pa�skiej ojczyzny, panie Scoresby.

��C�, przyzna pan, �e w naszym �wiecie wiej� obecnie zupe�nie niezwyk�e wiatry.

��W istocie. S�o�ce przyjemnie przygrzewa. Mam w chacie �awk�. Je�li pomo�e mi j� pan wynie��, usi�dziemy sobie w tym mi�ym cieple i porozmawiamy. Zaparzy�em w�a�nie kaw�. Ma pan ochot�?

��Z najwi�ksz� przyjemno�ci� � odpar� Lee, po czym wszed� do �rodka i sam wyni�s� przed chat� drewniana �awk�.

Tymczasem Grumman podszed� do pieca i nala� gor�cego napoju do dw�ch cynowych kubk�w. Lee pomy�la� �e dyrektor obserwatorium mia� racj�, doktor bowiem rzeczywi�cie m�wi� raczej z brytyjskim ni� niemieckim akcentem.

Kiedy usiedli we czworo w pe�nym s�o�cu � Lee, obok niego niewzruszona Hester z przymkni�tymi oczyma, Grumman oraz dajmona-rybo��w � aeronauta odezwa� si�. Najpierw opowiedzia� o swoim spotkaniu w Trollesundzie z Johnem Faa, kr�lem Cygan�w, o zwerbowaniu nied�wiedzia Iorka Byrnisona, o podr�y do Bolvangaru, uratowaniu Lyry i innych dzieci. Potem podzieli� si� informacjami, kt�re uzyska� od dziewczynki i od czarownicy, Serafiny Pekkali, podczas lotu balonem ku Svalbardowi.

��Widzi pan, doktorze Grumman, gdy Lyra opowiada�a mi o tym, jak Lord Asriel pokazywa� zakonserwowan� w lodzie odci�t� g�ow�, przera�aj�c jej widokiem oksfordzkich Uczonych, pomy�la�em sobie, �e nikt z zebranych zapewne nie przyjrza� si� dok�adnie tej g�owie. Przysz�o mi w�wczas na my�l, �e mo�e pan nadal �yje. A wiem na pewno, sir, �e ma pan informacje na temat pewnej interesuj�cej mnie sprawy. Wsz�dzie, na ca�ym arktycznym wybrze�u nas�ucha�em si� wiele o panu. Wiem, �e wydr��y� pan sobie w czaszce otw�r, �e bada� pan dno oceanu, a tak�e Zorz�, wiem, �e zacz�� pan dzia�alno�� do�� niespodziewanie, oko�o dziesi�ciu, dwunastu lat temu. Wszystkie te fakty s� ogromnie interesuj�ce, przyci�gn�o mnie jednak do pana, doktorze Grumman, co� wi�cej ni� zwyk�a ciekawo��. Niepokoj� si� o los dziewczynki. Zar�wno ja, jak i czarownice uwa�amy, �e ma ona do spe�nienia wielkie zadanie. A zatem� Je�li posiada pan jakie� informacje na temat Lyry albo zachodz�cych aktualnie w naszym �wiecie wydarze�, chcia�bym, �eby mi pan je przekaza�. Jestem przekonany, �e wie pan wiele o tych sprawach i st�d moja tu obecno��.

Mam te� pytanie � doda� po chwili. � O ile si� nie przes�ysza�em, sir, w�dz tej wioski stwierdzi�, �e moim celem jest zabranie pana do innego �wiata. �le zrozumia�em, czy rzeczywi�cie tak powiedzia�? I jeszcze jedno. C� to za s�owo, kt�rym ten stary Tatar zwr�ci� si� do pana? Czy to co� w rodzaju plemiennego imienia? A mo�e jaki� magiczny tytu�?

Grumman u�miechn�� si� nieznacznie i odrzek�:

��S�owo, kt�rego u�y�, to moje prawdziwe imi� i nazwisko � John Parry. Tak, rzeczywi�cie, przyby� pan, by zabra� mnie do innego �wiata. Wiem te�, co przywiod�o pana do mnie. W�a�nie ten male�ki przedmiocik.

M�czyzna wysun�� w stron� Lee otwart� d�o�. W jej zag��bieniu le�a�a rzecz, kt�r� aeronauta natychmiast rozpozna�, cho� nie mia� poj�cia, w jaki spos�b Grumman wszed� w jej posiadanie. By� to typowy dla Indian Nawaho srebrny pier�cie� z turkusem, kt�ry nale�a� do matki Lee. Aeronauta �wietnie zna� jego ci�ar, szlif kamienia, ka�de wygi�cie zrobione przez rzemie�lnika; pami�ta� tak�e miejsce, gdzie kamie� by� wyszczerbiony, cho� wyg�adzi�o go d�ugie u�ywanie. Lee �wietnie wiedzia� o tych wszystkich szczeg�ach, poniewa� mn�stwo razy dotyka� pier�cienia przed wieloma laty, gdy jeszcze by� ch�opcem i mieszka� w swoim rodzimym, poro�ni�tym bylic� kraju.

Aeronauta wsta�. Hester dr��c, r�wnie� si� wyprostowa�a i postawi�a uszy. Lee nie zauwa�y�, �e rybo��w przesun�� si� i znajdowa� teraz mi�dzy nim a doktorem Grummanem. Zamierza� zapewne stan�� w obronie swego w�a�ciciela, Lee jednak wcale nie mia� zamiaru zaatakowa� m�czyzny. Czu� si� zagubiony, bezradny jak dziecko i przem�wi� dr��cym g�osem:

��Sk�d pan go ma?

��Niech pan we�mie ten pier�cionek � odpar� Grumman (czy te� Parry). � Wype�ni� ju� swoje zadanie i przywi�d� pana do mnie. Teraz ju� go nie potrzebuj�.

��Ale jak pan� � zacz�� Lee, podnosz�c z d�oni Grummana drogi sercu przedmiot. � Nie pojmuj�, jak pan go zdoby�� Sk�d pan go ma? Nie widzia�em go od czterdziestu lat.

��Jestem szamanem. Potrafi� dokona� wielu rzeczy, kt�rych pan nawet nie zrozumie. Prosz� usi���, Scoresby. Niech si� pan uspokoi. Powiem, czego od pana chc�.

Lee znowu usiad� z pier�cieniem w r�ku. Bez ko�ca dotyka� go palcami.

��No c� � odezwa� si� � jestem wstrz��ni�ty, sir. Ale chyba mog� ju� wys�ucha�, co ma mi pan do powiedzenia.

��Bardzo dobrze � o�wiadczy� Grumman. � Zatem zaczn�. Jak ju� panu m�wi�em, nazywam si� Parry i nie urodzi�em si� w tym �wiecie. Lord Asriel bynajmniej nie jest pierwsz� osob�, kt�ra podr�uje mi�dzy �wiatami, chocia� on pierwszy otworzy� drog� w spos�b tak spektakularny. W moim rodzinnym �wiecie by�em �o�nierzem i odkrywc�. Dziesi�� lat temu towarzyszy�em ekspedycji do pewnego miejsca, kt�re znajduje si� mniej wi�cej na obszarze waszej Ziemi Beringa. Moi towarzysze mieli swoje cele, lecz ja szuka�em Szczeliny. Zgodnie ze starymi legendami mia�a ona stanowi� p�kni�cie w strukturze �wiata, otw�r na granicy mi�dzy naszym wszech�wiatem a innym. Pewnego dnia zagin�o kilku uczestnik�w wyprawy. Wraz z dwoma innymi poszli�my ich szuka� i przypadkowo przeszli�my przez t� Szczelin�, nawet jej nie widz�c, i znale�li�my si� w alternatywnym �wiecie. Pocz�tkowo nie zdawali�my sobie sprawy, �e opu�cili�my nasz w�asny. Dopiero gdy dotarli�my do miasta, wiedzieli�my na pewno. Nie spos�b by�o si� pomyli�. A potem� Mimo intensywnych poszukiwa�, nie zdo�ali�my odnale�� drogi powrotnej, przeszli�my bowiem przez Szczelin� podczas zamieci. Wiele czasu sp�dzi� pan w Arktyce, wi�c pan wie, co to oznacza.

Nie mieli�my zatem wyboru � podj�� po chwili � i musieli�my pozosta� w tym nowym �wiecie. Wkr�tce odkryli�my, �e nie jest w nim bezpiecznie. Zaatakowa�y nas wampiryczne, widmowe stworzenia zwane upiorami. Moi dwaj towarzysze w nied�ugim czasie zmarli jako ofiary tych morderczych, nieub�aganych zjaw. U�wiadomi�em sobie, �e zosta�em sam w paskudnym miejscu, i rozpaczliwie szuka�em wyj�cia. Nie potrafi�em odnale�� drzwi do mojego �wiata, lecz wsz�dzie wok� dostrzega�em sporo przej�� do innych �wiat�w. W ko�cu trafi�em tutaj i natychmiast odkry�em co� niesamowitego. Wie pan, Scoresby, �e poszczeg�lne �wiaty wielce si� od siebie r�ni� i dopiero w waszym spotka�em po raz pierwszy swoj� dajmon�? Tak, tak, zanim tu dotar�em, nie zna�em Sayan K�t�r. Tutejsi ludzie nie potrafi� sobie wyobrazi�, �e w innych �wiatach dajmony s� jedynie g�osem w ludzkim umy�le i niczym wi�cej. Mnie natomiast ogromnie zaskoczy� fakt, �e cz�� mojej natury jest kobieca, pi�kna i ma posta� ptaka. Tak czy owak, wraz z Sayan K�t�r w�drowali�my po p�nocnych ziemiach. Sporo si� nauczy�em od ludzi Arktyki, mam w wiosce na dole wspania�ych przyjaci�. Okaza�o si� te�, �e wiem o wielu sprawach, kt�re dla was pozostaj� tajemnic�, �e potrafi� wype�ni� luki w waszej wiedzy.

Przybra�em wi�c nazwisko Grumman i uda�em si� do Berlina � ci�gn��. � Nikomu nie powiedzia�em o swoim pochodzeniu. To by� m�j sekret. Przedstawi�em swoje tezy Akademii i obroni�em je podczas dyskusji. Na pewne tematy mia�em lepsze informacje ni� wielu akademik�w, tote� �atwo uzyska�em status cz�onka Akademii. Od tej pory zacz��em pracowa� pod zmienionym nazwiskiem. W�a�ciwie by�em zadowolony, chocia� t�skni�em za swoim �wiatem. Jest pan �onaty, Scoresby? Nie? No c� ja mia�em �on�. Z ca�ego serca kocha�em j� oraz synka, kt�ry by� ma�y, kiedy wyruszy�em, by nigdy nie powr�ci�. Straszliwie za nimi t�skni�em. Jednak m�g�bym szuka� przez tysi�c lat i nigdy nie znale�� drogi powrotnej. Roz��czono nas na zawsze. Na szcz�cie, absorbowa�a mnie praca. Odkry�em nowe formy wiedzy � wtajemniczono mnie w kult czaszek, zosta�em szamanem. Dokona�em pewnych u�ytecznych odkry�, mi�dzy innymi odkry�em metod� produkcji ma�ci z pi�ciornika, kt�ra zachowuje wszystkie w�a�ciwo�ci �wie�ej ro�liny. Teraz du�o wiem o tym �wiecie, panie Scoresby, wiem na przyk�ad sporo o Pyle. Z pa�skiej miny wnosz�, �e s�ysza� pan o tym zjawisku, kt�re �miertelnie przera�a waszych teolog�w, mnie natomiast przera�aj� oni sami. Wiem, co i w jakim celu robi Lord Asriel, i dlatego wezwa�em pana tutaj. Widzi pan, zamierzam mu pom�c, poniewa� wyznaczy� sobie najwspanialsze zadanie w ca�ej ludzkiej historii� w ci�gu trzydziestu pi�ciu tysi�cy lat naszej historii. Sam nie potrafi� zdzia�a� zbyt wiele. Mam chore serce i nikt w tym �wiecie nie jest w stanie mnie uleczy�. Mo�e wysi�ek, jaki zamierzam podj��, b�dzie moim ostatnim. Wiem jednak co�, czego nie wie Lord Asriel, a powinien, je�li jego pr�ba ma si� powie��.

Widzi pan, zaintrygowa� mnie tamten �wiat, w kt�rym upiory karmi�y si� ludzk� �wiadomo�ci�. Chcia�em wiedzie�, jaka jest natura tych stworze� i sk�d si� wzi�y. Jako szaman potrafi� rozwi�zywa� pewne zagadki na odleg�o��. Wiele czasu sp�dzi�em w transie, badaj�c nawiedzony �wiat. Dowiedzia�em si� mi�dzy innymi, �e tamtejsi filozofowie �ci�gn�li na wszystkich nieszcz�cie, stworzyli bowiem setki lat temu pewne narz�dzie � zaczarowany n�. Niestety, moc ostrza znacznie przekroczy�a ich naj�mielsze oczekiwania, a u�ywaj�c go, otworzyli drog� do swego �wiata upiorom. Znam mo�liwo�ci tego narz�dzia, wiem, gdzie si� znajduje i jak rozpozna� osob�, kt�r� n� wybierze sobie na swego w�a�ciciela i stra�nika. Wiem te�, jak n� mo�e pom�c sprawie Lorda Asriela. Mam nadziej�, �e Lord potrafi podo�a� wyznaczonemu zadaniu. Zatem� wezwa�em pana tutaj, aby mnie pan zabra� na p�noc, do �wiata, w kt�ry przedosta� si� Lord Asriel. Tam znajdziemy stra�nika zaczarowanego no�a. �wiat ten jest jednak niebezpieczny. Zapewniam pana, �e ani w moim, ani w pa�skim nie ma niczego bardziej przera�aj�cego ni� upiory. B�dziemy musieli dzia�a� ostro�nie i wykaza� si� m�stwem. Nie zamierzam wraca�, a panu � je�li chce pan zobaczy� ponownie swoj� ojczyzn� � b�dzie potrzebna ogromna odwaga, wielki kunszt i niezwyk�e szcz�cie. Takie jest pa�skie zadanie, Scoresby. Z tego powodu pan mnie szuka�.

Szaman zamilk�. Twarz mia� blad�, pokryt� kropelkami potu.

��Do diab�a, to najbardziej szalony pomys�, o jakim w �yciu s�ysza�em! � wykrzykn�� Lee.

Wsta�, podniecony, i przeszed� kilka krok�w w jedn� stron�, potem kilka w drug�. Hester obserwowa�a go z �awki. Grumman przymkn�� oczy, ale siedz�ca na jego kolanie dajmona nie spuszcza�a oka z Lee.

��Chce pan pieni�dzy? � spyta� szaman po kilku chwilach. � Mog� da� panu z�oto. Nietrudno je zdoby�.

��Niech to szlag, nie przyby�em tu po z�oto! � odpar� zapalczywie Lee. � Przyszed�em, poniewa�� aby sprawdzi�, czy pan rzeczywi�cie �yje. Przyznam, �e zaspokoi�em swoj� ciekawo��

��Ciesz� si�.

��Ta sprawa nie jest wcale taka prosta � doda� Lee, po czym opowiedzia� Grummanowi o radzie czarownic nad Jeziorem Enara i o podj�tych na niej uchwa�ach. � Widzi pan � zako�czy� � ta ma�a dziewczynka, Lyra� W�a�nie z jej powodu postanowi�em wsp�dzia�a� z czarownicami. M�wi pan, �e sprowadzi� mnie tutaj za pomoc� pier�cienia Nawaho. Mo�e to prawda, a mo�e nie, wiem jedynie, �e przyby�em tu, poniewa� s�dzi�em, �e w ten spos�b pomagam Lyrze. Nigdy wcze�niej nie widzia�em takiego dziecka. Gdybym mia� c�rk�, pragn��bym, by by�a cho� w po�owie tak energiczna, odwa�na i dobra. S�ysza�em, �e pan wie o pewnej cennej rzeczy, kt�ra zapewnia ochron� ka�demu, kto we�mie j� do r�ki. Dot�d nie mia�em poj�cia, c� to mo�e by� za przedmiot, jednak z pa�skich s��w wnosz�, �e chodzi o ten zaczarowany n�. On wi�c b�dzie stanowi� moj� cen� za zabranie pana do innego �wiata, doktorze Grumman � nie z�oto, lecz w�a�nie ten n�. Nie chc� go dla siebie, ale dla Lyry. Musi mi pan przysi�c, �e dziewczynka otrzyma ten przedmiot, a w�wczas zabior� pana wsz�dzie, dok�d tylko pan zechce. Szaman wys�ucha� z uwag� s��w Lee, po czym odpowiedzia�:

��Dobrze, panie Scoresby, przysi�gam. Czy moje s�owo panu wystarczy?

��Na co pan przysi�ga?

��Na wszystko, na co pan sobie �yczy.

Lee zastanowi� si�, potem powiedzia�:

��Prosz� przysi�c na pow�d, dla kt�rego odrzuci� pan mi�o�� czarownicy. S�dz�, �e chodzi�o o co� najwa�niejszego w pana �yciu.

Oczy Grummana rozszerzy�y si�, po czym m�czyzna odpar�:

��Dobrze si� pan domy�la, Scoresby. Z przyjemno�ci� na to przysi�gn�. Daj� panu moje s�owo, �e postaram si�, by Lyra Belacqua otrzyma�a n�, kt�ry zapewni jej ochron�. Ostrzegam pana jednak, �e stra�nik no�a ma zapewne do wype�nienia w�asne zadanie, kt�re mo�e wci�gn�� dziewczynk� w jeszcze wi�ksze niebezpiecze�stwo.

Lee z powag� pokiwa� g�ow�.

��Mo�e i tak � stwierdzi�. � Lecz je�li istnieje cho� najmniejsza szansa na zapewnienie ochrony Lyrze, nie zamierzam jej przepu�ci�.

��Ma pan moje s�owo. Teraz prosz� mnie zabra� do �wiata upior�w.

��A wiatr? Nie jest pan chyba tak bardzo chory, by nie zauwa�y�, jak� mamy pogod�?

��Problem wiatru prosz� pozostawi� mnie.

Lee skin�� g�ow�. Znowu usiad� na �awce i przebieg� palcami po turkusowym pier�cieniu. Tymczasem Grumman w�o�y� do torby ze sk�ry renifera kilka potrzebnych przedmiot�w. Par� chwil p�niej dwaj m�czy�ni pod��yli le�nym traktem do wioski.

W�dz wyg�osi� kr�tkie przem�wienie. Wielu mieszka�c�w osady podchodzi�o do Grummana, dotykali jego d�oni, szeptali kilka s��w i w zamian otrzymywali co� w rodzaju b�ogos�awie�stwa. Lee obserwowa� w tym czasie niebo. Na po�udniu by�o bezchmurne i pachn�cy �wie�o�ci� wietrzyk ledwo podnosi� ga��zki i porusza� wierzcho�kami sosen. Na p�nocy mg�a ci�gle wisia�a nad wzburzon� rzek�, lecz po raz pierwszy od wielu dni zaczyna�a si� rozprasza�.

��d� czeka�a przy skale w miejscu, gdzie kiedy� znajdowa� si� pomost wy�adunkowy. Lee wrzuci� do �rodka torb� Grummana i w��czy� ma�y silnik. Szaman usiad� na dziobie. Ruszyli. ��d� p�dzi�a z pr�dem, �migaj�c pod drzewami. Posuwali si� tak szybko, �e Lee obawia� si� o los Hester kul�cej si� tu� przy burcie. Na szcz�cie, dajmona by�a zahartowanym podr�nikiem. Lee u�wiadomi� to sobie w pewnej chwili i sam nie wiedzia�, dlaczego jeszcze przed chwil� tak strasznie si� denerwowa�.

Gdy dotarli do portu przy uj�ciu rzeki, okaza�o si�, �e wszystkie hotele, pensjonaty i prywatne kwatery zarekwirowali �o�nierze, i to w dodatku nie byle jacy, lecz z oddzia��w Carskiej Stra�y Rosji, najkarniejszej i najlepiej wyposa�onej armii na �wiecie, sojusznik�w tutejszej Magistratury.

Lee zamierza� ostatni� noc przed wypraw� po�wi�ci� na odpoczynek, zw�aszcza �e Grumman wygl�da� na zm�czonego, niestety nie by�o szansy na znalezienie wolnego pokoju.

��Co si� dzieje? � spyta� przewo�nika, gdy zwraca� wynaj�t� ��d�.

��Nie wiemy. Ten regiment przyby� wczoraj i zarekwirowa� ka�d� kwater�, jedzenie i wszystkie �odzie w mie�cie. T� ��d� te� by wzi�li, gdyby pan z niej nie korzysta�.

��Wiesz, dok�d jad�?

��Na p�noc � odpar� przewo�nik. � Ludzie m�wi�, �e wybuchnie tam najokrutniejsza wojna w ludzkiej historii.

��Na p�noc? Do tego nowego �wiata?

��Podobno. Nadci�ga jeszcze wi�cej �o�nierzy, to jest tylko ich przednia stra�. Za tydzie� nie zostanie nam ani jeden bochen chleba, ani jedna beczu�ka spirytusu. Odda� mi pan przys�ug�, bior�c ��d�, teraz cena wynaj�cia si� podwoi�a�

Nawet gdyby uda�o im si� znale�� pok�j, nie by�o sensu teraz odpoczywa�. Niepokoj�c si� o balon, Lee od razu pobieg� do przechowalni. Grumman dotrzymywa� mu kroku. Wygl�da� na chorego, ale okaza� si� cz�owiekiem wytrzyma�ym.

Magazynier, zaj�ty wydawaniem rekwiruj�cemu sier�antowi Stra�y jakich� cz�ci zapasowych, podni�s� na chwil� oczy znad notesu.

��Balon� hmm� Niestety, wczoraj go zarekwirowano � o�wiadczy�. � Widzi pan, co tu si� dzieje. Nie mia�em wyboru.

Hester zastrzyg�a uszami i Lee natychmiast zrozumia�, co mia�a na my�li.

��Czy pan juz go im dostarczy�? � spyta� Lee.

��Zamierzaj� go zabra� dzi� po po�udniu.

��Wiec go nie zabior� � powiedzia� Lee � poniewa� mam pe�nomocnictwo, kt�re daje mi pierwsze�stwo nad Stra��.

Pokaza� magazynierowi pier�cie�, kt�ry w Nowej Zembli zdj�� z palca martwego Skraelinga. Stoj�cy obok niego przed lad� sier�ant spojrza� i odda� honory na widok znaku Ko�cio�a. Mimo stara� Rosjanin nie potrafi� ukry� zaskoczenia.

��Chcia�bym odebra� balon � oznajmi� niespeszony Lee. � Prosz� pos�a� kilka os�b, aby go nape�ni�y. Najlepiej natychmiast. Chodzi nie tylko o gaz, ale tak�e o jedzenie, wod� i balast.

Magazynier popatrzy� na sier�anta (kt�ry tylko wzruszy� ramionami), po czym pospiesznie odszed�, aby poszuka� balonu. Lee i Grumman wr�cili na nabrze�e, gdzie sta�y zbiorniki z gazem. Zamierzali dogl�da� nape�niania.

��Sk�d pan ma ten pier�cie�? � spyta� cicho Grumman.

��Zdj��em z palca pewnego zabitego. U�ywanie go jest zapewne ryzykowne, lecz nie przyszed� mi do g�owy inny spos�b wydostania balonu. S�dzi pan, �e sier�ant co� podejrzewa?

��Oczywi�cie, �e tak. Ale to cz�owiek zdyscyplinowany, wi�c nie b�dzie podawa� w w�tpliwo�� znak�w Ko�cio�a. Zreszt�, nawet je�li komu� doniesie, zanim zd��� zareagowa�, b�dziemy daleko st�d. No c�, obieca�em panu wiatr, Scoresby. Mam nadziej�, �e jest pan zadowolony.

Niebo by�o teraz niebieskie, s�o�ce �wieci�o jasno. Na p�nocy nadal wisia�a mg�a, jej brzegi wygl�da�y jak g�rskie pasma nad morzem, lecz wiatr odpycha� je coraz dalej. Lee niecierpliwie czeka�, by ponownie unie�� si� w powietrze. Nape�niany balon r�s� za magazynem, a aeronauta sprawdzi� w tym czasie kosz i ze szczeg�ln� dba�o�ci� spakowa� ca�y sprz�t. Kto wie, jakie turbulencje napotkaj� w innym �wiecie. Dok�adnie przymocowa� te� do ramy ca�� aparatur�, nawet kompas, mimo i� ig�a w ostatnich dniach wykonywa�a zupe�nie przypadkowe ruchy. Na koniec Lee zawiesi� wok� kosza dziesi�� balastowych work�w z piaskiem.

Gdy nape�niono czasz�, zacz�a si� ko�ysa� na silnym wietrze. Grube liny napr�y�y si�. Lee zap�aci� magazynierowi resztkami z�ota i pom�g� Grummanowi wsi��� do kosza. Potem odwr�ci� si� do stoj�cych przy linach m�czyzn i poleci� im, by odczepili balon.

Zanim jednak zdo�ali to zrobi�, kto� krzykn��. W alei przy bocznej �cianie magazynu rozleg� si� odg�os szybkich krok�w i us�yszeli rozkaz:

��Sta�!

Ludzie przy linach znieruchomieli, niekt�rzy spojrzeli w stron� magazynu, inni na aeronaut�, ten jednak krzykn�� ostrym tonem:

��Odczepia�! Uwolni� balon!

Dw�ch m�czyzn pos�ucha�o go. Balon przechyli� si�, poniewa� pozostali dwaj w bezruchu obserwowali wybiegaj�cych zza budynku �o�nierzy. Ko�c�wki lin by�y zaczepione wok� pacho�k�w. Balon przechyli� si� tak mocno, �e jego pasa�erowie niemal poczuli md�o�ci. Lee i Grumman chwycili za pier�cie� zawieszenia; r�wnie� dajmona szamana mocno wbi�a si� w niego szponami.

��Pu��cie liny, cholerni g�upcy! � krzycza� Lee. � Odlatujemy!

Czasza balonu by�a dobrze nape�niona gazem. Dwaj m�czy�ni starali si� ze wszystkich si� utrzyma� liny, ale im si� nie uda�o. Pierwszy z nich poluzowa� uchwyt i ko�c�wka liny odwin�a si� z pacho�ka. Drugi, czuj�c, �e balon si� unosi, zamiast pu�ci� lin�, uczepi� si� jej. Lee wiedzia�, czym to grozi, gdy� nieraz mia� do czynienia z tak� sytuacj�. Dajmona biednego m�czyzny, mocno zbudowana suka rasy husky, zosta�a na ziemi, wyj�c ze strachu i b�lu, natomiast balon wraz z m�czyzn� uczepionym liny ruszy� w g�r�, ku niebu, odlatywa�. M�czyzna pu�ci� wreszcie lin� i na wp� �ywy wpad� do wody.

�o�nierze podnie�li strzelby i wycelowali. Kule pocz�y �wista� obok kosza. Jedna z nich trafi�a w pier�cie� zawieszenia, iskry oparzy�y aeronaucie r�ce. Na szcz�cie, pociski nie wyrz�dzi�y wi�kszych szk�d. Do czasu drugiej salwy balon znalaz� si� ju� poza zasi�giem strza�u i szybko wznosi� si� w b��kitne niebo, mkn�c ponad morzem. Lee czu�, �e na ten widok serce mu si� raduje. Powiedzia� kiedy� Serafinie Pekkali, �e nie przywi�zuje wagi do latania, �e oznacza ono dla niego tylko prac�, ale tak nie by�o. C� mog�o by� pi�kniejszego od szybowania z pomy�lnym wiatrem ku nowemu, nieznanemu �wiatu?

Lee pu�ci� pier�cie� zawieszenia i zauwa�y�, �e Hester kuli si� w naro�niku kosza. Zaj�czyca mia�a przymkni�te oczy. W dole, daleko pod nimi �o�nierze nadal strzelali; na pr�no. Miasto szybko znika�o z pola widzenia. Pod balonem w �wietle s�onecznym b�yszcza�o szerokie uj�cie rzeki.

��No c�, doktorze Grumman � odezwa� si� aeronauta. � Nie wiem jak pan, ale ja lepiej si� czuj� w powietrzu ni� na ziemi. Dobrze, �e ten biedny cz�owiek w ko�cu pu�ci� lin�. Gdyby d�u�ej j� trzyma�, nie by�oby dla niego nadziei.

��Dzi�kuj� panu, Scoresby � powiedzia� szaman. � Poradzi� pan sobie bardzo dobrze. Ciesz� si�, �e lecimy. Poniewa� jest zimno, by�bym zobowi�zany, gdyby zechcia� mi pan poda� futra do przykrycia.

W pi�knym bia�ym, du�ym domu otoczonym parkiem Will spa� niespokojnie, �ni�y mu si� zar�wno koszmary, jak i przyjemne rzeczy, tote� jednocze�nie chcia� si� obudzi� i spa� dalej. Kiedy otworzy� oczy, poczu� tak� s�abo��, �e ledwie m�g� si� ruszy�, a gdy wreszcie usiad� prosto, zauwa�y�, �e banda� zwisa lu�no, a po�ciel jest szkar�atna od krwi.

Ch�opiec zmusi� si� do wstania z ��ka. Przez wielki, pusty, zakurzony i wype�niony �wiat�em s�onecznym dom zszed� do kuchni. Dzieciom zabrak�o odwagi, by po�o�y� si� w okaza�ych, szerokich �o�ach stoj�cych we wspania�ych pokojach, wybra�y wi�c do spania pokoje dla s�u�by, na poddaszu. Z tego powodu ch�opiec mia� teraz przed sob� d�ugi, m�cz�cy spacer w d�, do kuchni.

��Willu � odezwa�a si� na jego widok Lyra g�osem pe�nym troski, potem odwr�ci�a si� od kuchenki i pomog�a ch�opcu doj�� do krzes�a.

Willowi kr�ci�o si� w g�owie. Podejrzewa�, �e straci� wiele krwi, zreszt� wsz�dzie wok� mia� tego jawne dowody. Z ran ci�gle s�czy�a si� krew.

��W�a�nie parz� kaw� � odezwa�a si� dziewczynka. � Wypijesz, czy najpierw zrobi� opatrunek? Przyrz�dz� ci, co zechcesz. W lod�wce znalaz�am jajka, ale nigdzie nie ma fasolki.

��Fasolki nie jada si� w tego typu domach. Najpierw przynie� banda�. Jest w kranie gor�ca woda? Chc� si� umy�. Okropnie si� czuj�, pokryty czym� takim�

Lyra odkr�ci�a gor�c� wod�, a ch�opiec obna�y� si� a� do slipek. By� zbyt s�aby i oszo�omiony, aby odczuwa� skr�powanie, jednak Lyra speszy�a si� i wysz�a. Will obmy� si� najdok�adniej, jak m�g�, i wytar� r�cznikami, kt�re zdj�� ze sznura przy piecu.

Dziewczynka wr�ci�a z czystymi ubraniami: koszul�, p��ciennymi spodniami i paskiem. Will ubra� si�. Lyra podar�a czysty r�cznik na pasy i �ci�le obanda�owa�a ch�opcu r�k�. Bardzo si� o niego martwi�a, gdy� nie tylko rany nadal krwawi�y, ale ca�a d�o� by�a spuchni�ta i czerwona. Dzieci nie rozmawia�y na ten temat.

Lyra zaparzy�a kaw� i przypiek�a kilka kromek czerstwego chleba; �niadanie zanie�li do du�ego, pi�knego pokoju, z kt�rego rozci�ga� si� widok na miasto. Kiedy Will najad� si� i napi�, poczu� si� troch� silniejszy.

��Mo�e spytasz aletheiometr, co mamy robi� dalej � zasugerowa�. � Pyta�a� go ju� o co�?

��Nie � odpar�a. � Od tej chwili zamierzam post�powa� wed�ug twoich zalece�. Zesz�ej nocy my�la�am, by co� sprawdzi�, ale w ko�cu zrezygnowa�am. Nie b�d� o nic pyta�, chyba �e mnie poprosisz.

��No c�, lepiej zadaj kilka pyta� � stwierdzi�. � W tym �wiecie robi si� r�wnie niebezpiecznie, jak w moim. Na pocz�tek brat Angeliki. A je�li�

Ch�opiec przerwa�, poniewa� Lyra zacz�a co� m�wi�, umilk�a jednak w tej samej chwili, co Will. Przez moment trwa�a cisza, potem dziewczynka skupi�a si� i kontynuowa�a:

��Willu, wczoraj zdarzy�o si� co�, o czym ci nie powiedzia�am. Powinnam by�a, ale dzia�o si� tak wiele. Przykro mi�

Opowiedzia�a przyjacielowi o tym, co widzia�a przez okno z wie�y, gdy Giacomo Paradisi opatrywa� mu ran� � o Tulliu osaczonym przez upiory, o Angelice, kt�ra dostrzeg�a j� w oknie i obrzuci�a nienawistnym spojrzeniem, o gro�bie Paola.

��A pami�tasz � ci�gn�a Lyra � nasz� pierwsz� rozmow� z dziewczynk�? Jej bratu co� si� wtedy wymkn�o. M�wi�, �e oni wszyscy co� robi�. Powiedzia�: �Tullio zamierza zdoby慔, a wtedy siostra nie pozwoli�a mu doko�czy� i uderzy�a go, pami�tasz? Za�o�� si�, �e Paolo chcia� powiedzie�, �e Tullio szuka no�a i �e wszystkie dzieci przysz�y do miasta w tym celu. Wiedzia�y, �e je�li zdob�d� n�, nie b�d� si� musia�y niczego obawia�, mog� nawet dorosn�� bez l�ku przed upiorami.

��Jak wygl�da� ten atak? � spyta� Will dziwnym g�osem. Ku zaskoczeniu Lyry siedzia� wyprostowany, by� skupiony i wpatrywa� si� w ni� natarczywie i z zaciekawieniem.

��No� � Dziewczynka pr�bowa�a sobie dok�adnie przypomnie�. � Zacz�� liczy� kamienie w murze, dotyka� ich� Nie dotar� daleko, a w ko�cu chyba straci� zainteresowanie i przerwa� liczenie. Po prostu znieruchomia� � wyja�ni�a, a widz�c min� ch�opca doda�a: � Dlaczego pytasz?

��Poniewa�� S�dz�, �e one mog� przychodzi� z mojego �wiata, te upiory. Skoro sk�aniaj� ludzi do takiego zachowania, nie by�bym wcale zaskoczony, gdyby dotar�y tu z mojego �wiata� Mo�e wesz�y, kiedy ludzie Gildii otworzyli pierwsze okienko�

��Ale przecie� w twoim �wiecie nie ma upior�w! Nigdy o nich nie s�ysza�e�, prawda?

��Mo�e nazywamy je inaczej.

Lyra nie by�a pewna, co ch�opiec ma na my�li, ale nie chcia�a go m�czy� pytaniami. Policzki Willa by�y zarumienione, oczy mu p�on�y.

��W ka�dym razie � podj�a, odwracaj�c si� � Angelica widzia�a mnie w oknie i teraz wie, �e mamy n�. Rozpowie o tym wszystkim dzieciom. Poza tym, ona uwa�a, �e upiory zaatakowa�y jej brata z naszej winy, przykro mi, Willu. Powinnam by�a powiedzie� ci o tym wcze�niej. Dzia�o si� jednak tak wiele�

��No c� � odrzek� ch�opiec � to w�a�ciwie niczego nie zmienia. Tullio torturowa� przecie� tamtego starca, a gdyby wiedzia�, jak u�y� no�a, zabi�by nas oboje. Musieli�my z nim walczy�.

��Po prostu mam wyrzuty sumienia, Willu. To by� jej brat. Za�o�� si�, �e na ich miejscu te� chcieliby�my zdoby� ten n�.

��Tak � przyzna� � nie mo�na jednak zmieni� tego, co si� ju� sta�o. N� by� nam potrzebny, aby odzyska� aletheiometr, a gdyby�my mogli zdoby� go bez walki, nie walczyliby�my.

��Tak, to prawda.

Tak jak Iorek Byrnison Will by� prawdziwym wojownikiem i Lyra si� z nim zgadza�a. Wiedzia�a, �e unikanie walki to strategia, nie tch�rzostwo. Ch�opiec uspokaja� si�, a chorobliwe rumie�ce na policzkach zblad�y. Patrzy� w dal i rozmy�la�.

��Prawdopodobnie w chwili obecnej najwa�niejsze jest poznanie zamiar�w sir Charlesa i pani Coulter � odezwa� si� w ko�cu. � Mo�e staruch mia� racj�, �e upiory nie zainteresowa�yby si� tymi pozbawionymi dajmon�w �o�nierzami. Wiesz, o czym my�l�? Zastanawiam si�, czym si� �ywi� te upiory. Mo�e w�a�nie ludzkimi dajmonami.

��Ale� dzieci r�wnie� posiadaj� dajmony, a upiory nie atakuj� dzieci. Chodzi wi�c chyba o co� innego.

��W takim razie, musi istnie� r�nica mi�dzy dzieci�cymi dajmonami i dajmonami doros�ych � zauwa�y� Will. � Jest jaka� r�nica, prawda? M�wi�a�, �e dajmony doros�ych nie mog� zmienia� postaci. W tym musi tkwi� rozwi�zanie. �o�nierze pani Coulter w og�le nie maj� dajmon�w, mo�e wi�c s� troch� jak dzieci�

��Tak! � potwierdzi�a Lyra. � Mo�e. Zreszt�, moja matka i tak nie obawia si� upior�w. Ona nie boi si� niczego. Jest te� bardzo sprytna, bezwzgl�dna i okrutna, dzi�ki czemu potrafi narzuca� wszystkim swoj� wol�. Za�o�� si�, �e potrafi nimi dyrygowa�, tak jak lud�mi. Wszyscy jej s�uchaj�. Lord Boreal jest cz�owiekiem silnym i bystrym, ale ona potrafi go do wszystkiego nam�wi�. Och, Willu, gdy si� zastanawiam nad zamiarami mojej matki, znowu zaczyna mnie ogarnia� przera�enie� Tak jak m�wi�e�, trzeba zapyta� o to aletheiometr. Jakie to szcz�cie, �e go odzyskali�my.

Dziewczynka rozwin�a aksamitny tobo�ek i z czu�o�ci� przesun�a palcami po z�otym przyrz�dzie.

��Zapytam o twojego ojca � o�wiadczy�a � o to, jak mamy go znale��. Widzisz, ustawiam wskaz�wki�

��Nie. Najpierw spytaj o moj� matk�. Chc� wiedzie�, czy jest zdrowa.

Lyra skin�a g�ow� i ustawi�a wskaz�wki, potem po�o�y�a aletheiometr na kolanach, odgarn�a w�osy za uszy, spojrza�a na przyrz�d i skoncentrowa�a si�. Will obserwowa�, jak cieniutka ig�a hu�ta si� wok� tarczy, przyspieszaj�c, zatrzymuj�c si� przy jakim� obrazku, a nast�pnie ponownie zmieniaj�c po�o�enie. W pewnej chwili p�dzi�a niczym poluj�ca jask�ka. Lyra wpatrywa�a si� w ni� b��kitnymi, p�on�cymi oczyma.

Nagle zamruga�a i spojrza�a na ch�opca.

��Twoja matka nadal jest bezpieczna � stwierdzi�a. � Znajoma, kt�ra si� ni� opiekuje, to nadzwyczaj mi�a osoba. Nikt nie wie, gdzie przebywa twoja matka, a ta kobieta z pewno�ci� jej nie wyda.

Will dot�d nie zdawa� sobie sprawy, jak bardzo si� martwi� o matk�. Przekazana przez Lyr� dobra nowina wyra�nie go uspokoi�a. Niestety, gdy napi�cie min�o, poczu� silniejszy b�l w zranionej r�ce.

��Dzi�kuj� � rzek�. � Dobrze, teraz spytaj o mojego ojca.

Zanim jednak dziewczynka zd��y�a sformu�owa� pytanie, oboje us�yszeli krzyk z zewn�trz.

Wyjrzeli natychmiast. Na skraju parku od strony miasta r�s� rz�d drzew, panowa�o tam jakie� zamieszanie, Pantalaimon przybra� od razu posta� rysia, podszed� do otwartych drzwi i spojrza� w d�.

��To dzieci � oznajmi�.

Will i Lyra wstali. Zza drzew jedno po drugim wychodzi�y dzieci. By�o ich czterdzie�cioro czy pi��dziesi�cioro. Wiele z nich nios�o w r�kach kije. Przewodzi� im ch�opiec w pasiastej koszulce z kr�tkimi r�kawami, kt�ry trzyma� w d�oni pistolet.

��Widz� Angelik� � wyszepta�a Lyra.

Rudow�osa dziewczynka sz�a obok ch�opca w pasiastej koszulce. Szarpa�a go za rami� i pop�dza�a. Tu� za t� par� kroczy� ma�y Paolo, piszcz�c z podniecenia. Inne dzieci tak�e krzycza�y i wymachiwa�y w powietrzu pi�stkami. Dwoje z nich taszczy�o ci�kie karabiny. Will widzia� ju� w �yciu rozw�cieczone dzieci, ale nigdy nie mia� ich tak wielu przeciwko sobie; zreszt�, w jego mie�cie dzieci nie nosi�y broni.

Dzieci krzycza�y i Will zdo�a� w ha�asie wy�owi� g�os Angeliki.

��Zabili�cie mojego brata i ukradli�cie n�! � krzycza�a. � Jeste�cie mordercami! Kazali�cie upiorom zaatakowa� Tullia! Zabili�cie go, a teraz my zabijemy was! Nie zdo�acie nam si� wymkn��! Zabijemy was tak samo, jak wy zabili�cie jego!

��Willu, mo�e wytniesz okienko! � zawo�a�a Lyra, chwytaj�c ch�opca kurczowo za zdrow� r�k�. � �atwo mo�emy st�d odej��

��No dobrze, a dok�d trafimy? Do Oksfordu, kilka metr�w od domu sir Charlesa, w bia�y dzie�. Albo znajdziemy si� na g��wnej ulicy i wpadniemy pod autobus. Nie mog� po prostu wyci�� otworu byle gdzie i s�dzi�, �e zapewni� nam w ten spos�b bezpiecze�stwo. Najpierw musia�bym zajrze� i sprawdzi�, co znajduje si� po drugiej stronie, a to potrwa�oby zbyt d�ugo. Za domem znajduje si� zagajnik, a mo�e nawet las. Je�li zdo�amy dotrze� do drzew, b�dziemy bezpieczniejsi.

Lyra spojrza�a przez okno z w�ciek�o�ci�.

��Powinnam by�a wczoraj j� zabi�! � rzuci�a. � Ma r�wnie paskudny charakter jak jej brat. Chcia�abym�

��Przesta� gada� i chod� � mrukn�� Will. Sprawdzi�, czy n� jest mocno przywi�zany do paska, a Lyra wzi�a plecaczek, do kt�rego w�o�y�a aletheiometr i listy od ojca ch�opca. Przebiegli przez wielki, pusty hol, korytarzyk, kuchni� i przez brukowany dziedziniec wydostali si� na zewn�trz. Furtka w murze prowadzi�a do kuchennego ogr�dka, gdzie znajdowa�y si� grz�dki z warzywami i zio�ami.

Las zaczyna� si� kilkaset metr�w dalej, w g�rze, za pochy��, poro�ni�t� traw� skarp�. Biegn�ce po niej dzieci by�yby z do�u zbyt dobrze widoczne. Na pag�rku po lewej stronie, bli�ej ni� drzewa, sta� ma�y budynek: mia� zaokr�glone �ciany, przypomina� konstrukcj� �wi�tyni�; jego parter otacza�y kolumny, a pi�tro by�o otwarte niczym balkon, z kt�rego rozci�ga� si� widok na miasto.

��Biegnijmy � powiedzia� Will, chocia� czu� si� tak s�aby, �e wola�by si� po�o�y�.

Zacz�li si� wspina� po skarpie. Pantalaimon lecia� nad nimi, trzymaj�c stra�. Niestety, wzniesienie porasta�y k�py nier�wnej, wysokiej po kostki trawy i Willowi po przebiegni�ciu kilku krok�w zacz�o si� kr�ci� w g�owie, wi�c zwolni�. Lyra obejrza�a si�. Dzieci nie dostrzeg�y ich jeszcze. Sta�y przed domem. Dziewczynka pomy�la�a, �e je�li napastnicy zaczn� przeszukiwa� kolejne pomieszczenia, ona i Will zyskaj� troch� czasu�

Nagle Pantalaimon cmokn�� ostrzegawczo. W otwartym oknie na drugim pi�trze domu sta� jaki� ch�opiec, kt�ry wskazywa� na uciekinier�w. Us�yszeli krzyk.

��Chod�, Willu � szepn�a Lyra.

Poci�gn�a przyjaciela za zdrowe rami�, pomagaj�c mu i��. Will pr�bowa� przyspieszy�, ale nie mia� si�y biec.

��C�, nie dotrzemy do drzew � stwierdzi�. � S� za daleko. Spr�bujmy zatem wej�� do tamtej �wi�tyni. Zaryglujemy drzwi i mo�e wystarczy nam czasu, aby wyci�� okienko i sprawdzi�, dok�d prowadzi�

Pantalaimon ruszy� do przodu, lecz Lyra � niemal bez tchu � zawo�a�a, by si� zatrzyma�. Will niemal dostrzega�, co ��czy dziewczynk� i jej dajmona. Pantalaimon ci�gn��, Lyra si� opiera�a. Ch�opiec przedziera� si� z trudem przez g�st� traw� i dziewczynka cz�sto zawraca�a, by mu pom�c. Tak dotarli do kamiennego chodnika otaczaj�cego �wi�tyni�.

Drzwi pod ma�ym portykiem nie by�y zamkni�te na klucz, wi�c wbiegli do �rodka i znale�li si� w prawie pustym, okr�g�ym pomieszczeniu; jedynie przy �cianie, w niszach, sta�y pos�gi boginek. W samym �rodku sali znajdowa�y si� kr�te schody z kutego �elaza, kt�re prowadzi�y na pi�tro. Poniewa� dzieci nie znalaz�y klucza do drzwi wej�ciowych, wspi�y si� po schodach. Z pi�tra rozci�ga� si� wspania�y widok; nie by�o tu okien ani �cian, jedynie dach, a pod nim otwarte �uki, gdzie mo�na by�o g��boko zaczerpn�� powietrza i obserwowa� ca�e miasto. Pod ka�dym �ukiem wznosi� si� wysoki do pasa, szeroki murek. Za murkiem lekko opada� w d� okap pokryty dwu�ukow� dach�wk�, zako�czony rynn�.

Las rozci�ga� si� pozornie blisko. Z przeciwleg�ego �uku wida� by�o will�, a za ni� park i czerwonobr�zowe dachy miasta wraz ze wznosz�c� si� po lewej stronie wie��. Nad jej szarymi blankami ko�owa�y padlino�erne kruki i Will poczu� md�o�ci, gdy uprzytomni� sobie, czyje cia�o je tam przyci�gn�o.

Nie mieli czasu si� rozgl�da�, poniewa� przede wszystkim musieli si� upora� z dzie�mi, kt�re wbiega�y po wzniesieniu ku �wi�tyni, krzycz�c z w�ciek�o�ci i podniecenia. Prowadz�cy grup� ch�opiec zatrzyma� si� nagle, podni�s� pistolet i kilka razy wystrzeli� w stron� budowli. Potem wrzeszcz�ce dzieci znowu ruszy�y w g�r�.

��Z�odzieje!

��Mordercy!

��Zabijemy was!

��Ukradli�cie nasz n�!

��Nie jeste�cie st�d!

��Umrzecie!

Will nie zwraca� na nic uwagi. Wyj�� n�, szybko wyci�� ma�e okienko i zajrza� przez nie. Lyra tak�e spojrza�a i wycofa�a si� rozczarowana. Znajdowali si� w powietrzu, mniej wi�cej sto pi��dziesi�t metr�w nad g��wn�, ruchliw� drog�.

��No c�, to oczywiste � mrukn�� rozgoryczony Will � weszli�my na zbocze� Hm, wygl�da na to, �e ugrz�li�my tu na dobre. B�dziemy musieli odeprze� napastnik�w.

Min�o kilka sekund i pierwsze dzieci wbieg�y do �wi�tyni. Ich krzyki odbija�y si� od �cian pustego pomieszczenia, przez co wydawa�y si� jeszcze dziksze. Nagle rozleg� si� g�o�ny wystrza�, potem kolejny. Krzycz�cy uciszyli si�, a w chwil� p�niej schody zacz�y si� trz��� pod stopami pierwszych wbiegaj�cych dzieci.

Lyra przycupn�a przy �cianie jak sparali�owana. Na szcz�cie Will nadal mia� w r�ku n�, wi�c rzuci� si� ku schodom i odci�� g�rny stopie�, jak gdyby nie wykonano go z �elaza, ale z papieru. Pozbawione g�rnego zabezpieczenia schody zacz�y si� chwia� pod ci�arem dzieci, potem zako�ysa�y si� mocno i z g�o�nym �omotem run�y w d�. Rozleg�y si� przera�liwe wrzaski i zapanowa�o ogromne zamieszanie. Bro� znowu wypali�a, lecz tym razem prawdopodobnie przez przypadek, poniewa� kt�re� z dzieci zosta�o ranne i krzykn�o z b�lu.

Will spojrza� w d� i dostrzeg� k��bowisko cia�, pokrytych kawa�kami tynku, kurzem i krwi�. Niemal nie by�o wida� poszczeg�lnych os�b, lecz jedn� wielk� ludzk� mas�, kt�ra falowa�a i gniewnie drga�a, odgra�a�a si�, krzycza�a i plu�a. Na szcz�cie, dzieci nie by�y w stanie dotrze� na pi�tro.

Wtedy rozleg�o si� wo�anie i wszystkie spojrza�y w stron� wej�cia, a te, kt�re mog�y si� ruszy�, zacz�y wychodzi�, pozostawiaj�c towarzyszy pod metalowymi schodami, oszo�omionych, usi�uj�cych si� podnie�� z obsypanej gruzem pod�ogi.

Will pr�dko zda� sobie spraw� z powodu ich ucieczki, na okapie pod �ukami bowiem rozleg�o si� szuranie. Ch�opiec podbieg� do muru, i dostrzeg�, �e po dach�wkowym okapie wspina si� pierwsza osoba. Pojawi�a si� g�owa, potem para r�k, a w chwil� p�niej na okap wdrapa�o si� kilkoro dzieci.

Wspinaczka po dach�wkach by�a trudna. Dzieci gramoli�y si� powoli, ich dziki wzrok ani na moment nie opuszcza� twarzy Willa. Lyra stan�a obok przyjaciela, a Pantalaimon po�o�y� �apy na parapecie i zacz�� warcze� niczym lampart, tote� pierwsi napastnicy zawahali si�. By�o ich jednak coraz wi�cej.

��Zabi�, zabi�, zabi�! � krzycza� kto�, a po chwili przy��czyli si� do niego inni.

Krzyczeli coraz g�o�niej. Stoj�cy ju� na okapie zacz�li tupa� i rytmicznie uderza� w dach�wki. Na razie widok gro�nego dajmona skutecznie ich odstrasza� i �aden z ma�ych napastnik�w nie odwa�y� si� zbli�y� do Willa i Lyry. Nagle jedna z dach�wek p�k�a i stoj�cy na niej ch�opiec spad�; jego s�siad natychmiast chwyci� u�amany fragment i cisn�� nim w Lyr�.

Dziewczynka zrobi�a unik i kawa� wypalonej gliny uderzy� w kolumn� obok niej, od�upuj�c tynk. Will zauwa�y� por�cz wok� otworu w pod�odze, pod kt�rym znajdowa�y si� schody, odci�� dwa kawa�ki, ka�dy d�ugo�ci miecza, i jeden z nich wr�czy� przyjaci�ce. Lyra z ca�ych si� zamachn�a si� i uderzy�a pierwszego ch�opca w bok g�owy. Przeciwnik spad�, lecz za nim pojawi� si� nast�pny. By�a to Angelica, rudow�osa dziewczyna o bladej twarzy, z szale�stwem w oczach, kt�ra pewnie zd��y�aby si� wdrapa� na parapet, gdyby Lyra nie d�gn�a jej bole�nie kawa�kiem por�czy. Ruda g�owa znikn�a.

Will r�wnie� walczy�. N� schowa� do pochewki przy pasie, a uderza� i k�u� metalowym dr�giem. Mimo i� wiele dzieci spada�o, stale pojawia�y si� nowe; coraz wi�cej ich wspina�o si� na okap.

Nagle przed Willem pojawi� si� napastnik w pasiastej koszulce, kt�ry na szcz�cie zgubi� gdzie� pistolet lub zabrak�o mu naboi. Ch�opcy spojrzeli sobie w oczy; obaj wiedzieli, �e pojedynek b�dzie nieunikniony.

��No� chod�! � krzykn�� zapalczywie Will, zach�caj�c przeciwnika do bitwy. � No, dalej�

Nie min�a sekunda i rozgorza�a walka.

W chwil� p�niej zdarzy�o si� co� bardzo dziwnego � z nieba nadlecia� wielki bia�y g�sior z szeroko roz�o�onymi skrzyd�ami i zacz�� tak g�o�no krzycze�, �e mimo ha�asu us�ysza�y go nawet dzieci na okapie. Wszystkie odwraca�y si�, by go zobaczy�.

��Kaiso! � krzykn�a uradowana Lyra, poniewa� natychmiast rozpozna�a dajmona Serafiny Pekkali.

�nie�ny g�sior znowu zawo�a� � jego krzyk wype�ni� niebo � a potem zako�owa� blisko ch�opca w pasiastej koszulce. Ten przestraszy� si�, cofn��, po�lizgn�� i zacz�� si� zsuwa� po okapie. Pozosta�e dzieci piszcza�y z trwogi, poniewa� co� jeszcze pojawi�o si� na niebie. Gdy Lyra dostrzeg�a ma�e, czarne postacie na tle b��kitu, zacz�a wiwatowa� i krzycze� rado�nie.

��Serafino Pekkala! Tutaj! Pom� nam! Tu jeste�my! W �wi�tyni�

S�ycha� by�o szum, kiedy czarownice pos�a�y w gromad� tuzin strza�, a w chwil� p�niej kolejny i jeszcze jeden. Strza�y odbija�y si� od okapu z �oskotem przywodz�cym na my�l uderzenia m�ota. Zdziwione i oszo�omione dzieci na okapie w jednej chwili opu�ci�a agresja, a jej miejsce zaj�� strach. Z pewno�ci� si� zastanawia�y, kim s� te ubrane na czarno kobiety atakuj�ce je z powietrza. Sk�d si� wzi�y? Czy s� duchami? Mo�e to jaki� nowy rodzaj upior�w?

Dzieci z piskiem i wrzaskiem zeskakiwa�y z dachu; niekt�re z nich spada�y niezdarnie i odchodzi�y kulej�c, inne turla�y si� po zboczu w d� i stara�y si� jak najpr�dzej uciec. Ju� nie atakowa�y� ot, przera�one, zawstydzone dzieci. I tak, w minut� po pojawieniu si� �nie�nego g�siora ostatni z napastnik�w opu�ci� �wi�tyni� i jedynym s�yszalnym d�wi�kiem by� szum powietrza w ga��ziach z sosny ob�ocznej.

Will patrzy� w g�r� zdumiony. By� zbyt zaskoczony, by m�wi�, Lyra natomiast skaka�a weso�o i krzycza�a z rado�ci:

��Serafino Pekkala! Jak nas znalaz�a�? Dzi�kuj� ci, dzi�kuj�! Wiesz, �e zamierzali nas zabi�? Czemu nie l�dujecie?

Serafina i jej towarzyszki potrz�sa�y jedynie g�owami pozosta�y wysoko w g�rze. �nie�ny dajmon zako�owa� i uderzaj�c wielkimi skrzyd�ami, usiad� ha�a�liwie na dach�wkowym okapie pod parapetem.

��Pozdrawiam ci�, Lyro � powiedzia�. � Serafina Pekkala i czarownice nie mog� obni�y� lotu, poniewa� tu a� si� roi od upior�w � sto albo i wi�cej otoczy�o budynek, a kilkadziesi�t unosi si� nad traw�. Nie widzisz ich?

��Nie! W og�le ich nie dostrzegamy!

��Ju� stracili�my jedn� czarownic�. Nie mo�emy ryzykowa�. Potraficie si� wydosta� z tego budynku?

��Tak, je�li zsuniemy si� po okapie tak jak tamte dzieci. Ale powiedz, jak nas znale�li�cie? I gdzie�

��Nie pora teraz na rozmowy. Sporo przeszk�d przed nami. Postarajcie si� zej��, a nast�pnie skierujcie ku drzewom.

Dzieci przesz�y przez parapet i zsun�y si� po pop�kanych dach�wkach w stron� rynny na deszcz�wk�. Przy budynku ros�a trawa. Lyra skoczy�a pierwsza, Will za ni�, przewracaj�c si� i pr�buj�c chroni� r�k�, kt�ra mocno krwawi�a i straszliwie bola�a. Banda� znowu si� poluzowa� i zwisa� z d�oni, a kiedy ch�opiec pr�bowa� go zwin��, �nie�ny g�sior wyl�dowa� na trawie u jego boku.

��Lyro, kto to jest? � spyta� Kaisa.

��To Will. Idzie z nami�

��Dlaczego upiory was unikaj�? � spyta� Willa dajmon czarownicy.

Do tego czasu Will przyzwyczai� si� ju� do niezwyk�ej sytuacji.

��Nie wiem � odpar�. � Nie potrafimy ich dojrze�. Nie, czekaj! � Wsta�, gdy� przysz�a mu do g�owy jaka� my�l. � Gdzie s� teraz? � spyta�. � Gdzie jest najbli�szy?

��Dziesi�� krok�w od ciebie w d� zbocza � stwierdzi� dajmon. � Najwyra�niej nie chc� podej�� bli�ej.

Will wyj�� n� i popatrzy� we wskazanym kierunku, a w�wczas us�ysza� syk zaskoczonego dajmona.

Ch�opiec nie zd��y� zrobi� tego, co sobie zamierzy�, poniewa� w tym samym momencie wyl�dowa�a na trawie obok niego czarownica siedz�ca na ga��zi. Willa zdumia� nie tyle jej lot, ile niezwyk�y wdzi�k, srogie, ch�odne, a r�wnocze�nie delikatne spojrzenie oraz blade, nagie ramiona. Istota wydawa�a si� m�oda i jednocze�nie bardzo dojrza�a.

��Masz na imi� Will? � zapyta�a.

��Tak, ale�

��Dlaczego upiory si� ciebie boj�?

��Z powodu no�a. Gdzie jest najbli�szy? Powiedz mi! Zamierzam go zabi�!

Zanim czarownica zdo�a�a odpowiedzie�, przybieg�a Lyra.

��Serafino Pekkala! � krzykn�a, rzuci�a jej si� na szyje i u�ciska�a tak mocno, �e czarownica roze�mia�a si� g�o�no i poca�owa�a j� w czubek g�owy. � Och, Serafino, sk�d si� tu wzi�a�? Byli�my� Tamte dzieciaki� to tylko dzieci, ale chcia�y nas zabi� Widzia�a� je? My�leli�my, �e nas zabij� i� och, tak si� ciesz�, �e ci� widz�! My�la�am, �e ju� ci� nigdy nie zobacz�!

Serafina Pekkala spojrza�a ponad g�ow� Lyry w miejsce, gdzie najwidoczniej gromadzi�y si� upiory, potem popatrzy�a na Willa.

��Teraz s�uchaj � odezwa�a si�. � W lesie, niedaleko st�d, jest jaskinia. Prosto po zboczu w g�r�, a nast�pnie wzd�u� pasma po lewej. Mog�yby�my przenie�� Lyr�, ty jednak jeste� zbyt ci�ki, wi�c b�dziecie musieli p�j�� na piechot�. Upiory zostan� tutaj. Nas nie widz�, gdy jeste�my w powietrzu, a ciebie si� boj�. Tam si� spotkamy, to tylko p�godzinny spacer.

Po tych s�owach czarownica ponownie unios�a si� w powietrze. Ch�opiec przys�oni� oczy, aby przyjrze� si� jej i innym jakby postrz�pionym, a jednocze�nie eleganckim postaciom, kt�re zako�owa�y w powietrzu i polecia�y w g�r� ponad drzewami.

��Och, Willu, jeste�my ju� bezpieczni! Teraz, gdy Serafina Pekkala jest tutaj, wszystko b�dzie dobrze! � powiedzia�a Lyra. � Nigdy si� nie spodziewa�am, �e j� jeszcze spotkam. Przyby�a w najbardziej odpowiedniej chwili, prawda? Dok�adnie tak jak przedtem, w Bolvangarze�

Szczebiocz�c weso�o, jak gdyby ju� zapomnia�a o walce, dziewczynka poprowadzi�a Willa drog� po zboczu w stron� lasu. Ch�opiec pod��a� za ni� w milczeniu. Czu� w r�ce paskudne rwanie i pulsowanie, kt�re powodowa�y dalszy up�yw krwi. Trzyma� d�o� w g�rze przy piersi i stara� si� o niej nie my�le�.

W�dr�wka nie zabra�a im p� godziny, lecz godzin� i trzy kwadranse, Will musia� si� bowiem wielokrotnie zatrzymywa�, aby odpocz��. Kiedy dotarli do jaskini dostrzegli rozpalony ogie�, piek�cego si� kr�lika i Serafin� Pekkal�, kt�ra miesza�a co� w ma�ym �elaznym rondelku.

��Pozw�l, �e obejrz� twoj� ran�. � To by�o pierwsze zdanie, kt�re powiedzia�a do Willa. Ot�pia�y z b�lu ch�opiec wyci�gn�� r�k� w jej stron�.

Pantalaimon (w postaci kota) obserwowa� ciekawie, ale Will odwr�ci� wzrok; nie lubi� widoku swojej okaleczonej d�oni.

Czarownice rozmawia�y ze sob� cicho, po czym Serafina Pekkala spyta�a:

��Jaka bro� spowodowa�a t� ran�?

Will si�gn�� po n� i poda� go jej w milczeniu. Towarzyszki Serafiny popatrzy�y na ostrze ze zdumieniem i podejrzliwo�ci�; nigdy przedtem takiego nie widzia�y.

��Do wyleczenia jej nie wystarcz� zio�a, potrzebne b�d� czary � o�wiadczy�a kr�lowa klanu czarownic. � No dobrze, przygotujemy zakl�cie. B�dzie gotowe, kiedy wzejdzie ksi�yc. Tymczasem id� si� przespa�.

Poda�a mu ma�y rogowy kubek, zawieraj�cy gor�cy nap�j leczniczy, kt�rego gorycz z�agodzono miodem. Niebawem ch�opiec po�o�y� si� i g��boko zasn��. Czarownica przykry�a go li��mi i odwr�ci�a si� do dziewczynki, kt�ra ogryza�a kr�licz� ko��.

��No, Lyro � zach�ci�a j� � powiedz mi, kim jest ten ch�opiec, co wiesz o tym �wiecie i o no�u.

Lyra g��boko zaczerpn�a powietrza i rozpocz�a opowie��.

��Opowiedz mi t� histori� jeszcze raz � powiedzia� doktor Oliver Payne, siedz�c w ma�ym laboratorium z oknem wychodz�cym na park. � Nie przes�ysza�em si�? Rzeczywi�cie m�wisz nonsensy. Dziecko z innego �wiata?

��Tak mi si� przedstawi�a. Wiem, �e w pierwszej chwili brzmi to jak nonsens, ale wys�uchaj mnie, Oliverze, dobrze? � poprosi�a doktor Mary Malone. � Ta ma�a wiedzia�a o istnieniu Cieni. Nazywa�a je� Py�em, lecz chodzi�o o to samo, o nasze cz�steczki cienia. I m�wi� ci, kiedy za�o�y�a ��cz�ce j� z Jaskini� elektrody, zobaczy�am absolutnie nadzwyczajny pokaz na ekranie: obrazki, symbole� Mia�a ze sob� jaki� przyrz�d ze z�ota, co� w rodzaju kompasu z rozmaitymi symbolami wok� tarczy. Twierdzi�a, �e potrafi go pyta� i interpretowa� jego odpowiedzi w ten sam spos�b, wiele wiedzia�a o sprawach zwi�zanych ze stanem umys�u, zna�a si� na tym�

By� poranek. Oczy uczonej przyjaci�ki Lyry, doktor Malone, by�y czerwone z braku snu, ale jej wsp�pracownik, kt�ry w�a�nie wr�ci� z Genewy, niecierpliwi� si�, pragn��us�ysze� wi�cej informacji, do kt�rych podchodzi� r�wnocze�nie sceptycznie i z zainteresowaniem.

��Widzisz, Oliverze, dziewczynka zdo�a�a si� z nimi skomunikowa�. Cienie posiadaj� �wiadomo�� i potrafi� odpowiada�. A pami�tasz twoje czaszki? Lyra powiela�a mi, �e niekt�re z muzeum Pitta-Riversa� s� znacznie starsze, ni� g�osi napis. Otacza�y je Cienie� Dowiedzia�a si� tego ze swojego kompasu�

��Czekaj, czekaj. Roz��my to na czynniki pierwsze. Co m�wisz? Twierdzisz, �e dziewczynka potwierdza znane nam informacje czy te�, �e dodaje nowe fakty?

��Jedno i drugie. Zreszt�, sama nie wiem� Przypuszczam jednak, �e co� si� musia�o zdarzy� oko�o trzydziestu, czterdziestu tysi�cy lat temu. Przedtem wsz�dzie wok� znajdowa�y si� cz�steczki cienia, ju� od czasu Wielkiego Wybuchu, nie istnia� jednak fizyczny spos�b wzmocnienia ich dzia�a� na naszym, czyli antropologicznym poziomie, na poziomie ludzkich istot. No i nagle co� si� zdarzy�o, nie potrafi� sobie wyobrazi� co, ale dosz�o do jakiej� ewolucji. Pami�tasz czaszki? Wok� najstarszych nie by�o Cieni, a wok� p�niejszych pojawi�o si� ich mn�stwo. Dziewczynka twierdzi�a, �e podda�a badaniu czaszki w muzeum, podobno sprawdzi�a je swoim kompasem. W ka�dym razie, jej wyniki by�y takie same. S�dz�, �e przed mniej wi�cej trzydziestoma tysi�cami lat ludzki m�zg sta� si� idealnym podmiotem procesu amplifikacji. Po prostu nagle zyskali�my �wiadomo��.

Doktor Payne przechyli� plastikowy kubek i wys�czy� resztk� kawy.

��Dlaczego dosz�o do tego akurat wtedy? � spyta�. � Dlaczego akurat trzydzie�ci pi�� tysi�cy lat temu?

��Och, kt� to mo�e wiedzie�? Nie jeste�my paleontologami. Nie wiem, Oliverze, wyra�am jedynie swoje przypuszczenia. Nie uwa�asz, �e to mo�liwe?

��A ten policjant? Opowiedz mi o nim.

Doktor Malone przetar�a oczy.

��Nazywa� si� Walters � odpar�a. � M�wi�, �e jest z Wydzia�u Specjalnego. Pomy�la�am, �e zajmuje si� polityk��

��Tak. Terroryzm, dzia�alno�� wywrotowa, wywiad� Tego typu sprawy. Kontynuuj. Czego chcia�? Po co do ciebie przyszed�?

��Z powodu Lyry. Twierdzi�, �e szuka ch�opca w jej wieku, nie wyja�ni� dlaczego� Tego ch�opca widziano w towarzystwie dziewczynki, kt�ra mnie odwiedzi�a. Ale to nie wszystko, Oliverze, ten cz�owiek wiele wiedzia� o naszych badaniach, pyta� nawet�

Zadzwoni� telefon. Doktor Malone umilk�a, wzruszaj�c ramionami, Payne odebra�. Rozmawia� kr�tko, gdy od�o�y� s�uchawk�, powiedzia�:

��Mamy go�cia.

��Kto to taki?

��Nazwisko nic mi nie m�wi. Sir jaki� tam. S�uchaj, Mary, odchodz� st�d, zdajesz sobie z tego spraw�, prawda?

��Zaproponowali ci prac�?

��Tak. Musz� j� przyj��. Mam nadziej�, �e to rozumiesz.

��No c�, w takim razie, to koniec.

Doktor Payne roz�o�y� bezradnie r�ce i kontynuowa�:

��Szczerze m�wi�c� Wielu rzeczy, o kt�rych m�wimy, nie rozumiem. Dzieci z innego �wiata i te Cienie� Ta sprawa jest zbyt szalona. Nie mog� da� si� w ni� wci�gn��. Musz� si� zajmowa� swoj� karier�, Mary.

��Co z czaszkami, kt�re bada�e�? Co z Cieniami otaczaj�cymi statuetk� z ko�ci s�oniowej?

M�czyzna potrz�sn�� g�ow� i odwr�ci� si� plecami. Zanim zdo�a� odpowiedzie�, rozleg�o si� stukanie do drzwi. Otworzy� je prawie z ulg�.

��Dzie� dobry pa�stwu � odezwa� si� przyby�y. Doktor Payne? Doktor Malone? Nazywam si� sir Charles Latrom. Dzi�kuj�, �e zgodzili�cie si� przyj�� mnie bez uprzedzenia.

��Prosz� wej�� � powiedzia�a doktor Malone, zm�czona, lecz zaintrygowana. � Co mo�emy dla pana zrobi�?

��Och, to raczej ja pragn� co� zrobi� dla was � odpar�. � Przypuszczam, �e czekacie pa�stwo na rozpatrzenie waszego podania o fundusze.

��Sk�d pan wie? � spyta� doktor Payne.

��Pracowa�em kiedy� dla rz�du, dok�adnie m�wi�c, zajmowa�em si� polityk� i nauk�. Ci�gle mam w resorcie wielu przyjaci� i s�ysza�em od nich� Mog� usi���?

��Och, tak, prosz� � powiedzia�a doktor Malone. Wysun�a krzes�o i starzec usiad�. Zachowywa� si�, jak gdyby prowadzi� zebranie.

��Dzi�kuj�. S�ysza�em od przyjaciela, kt�rego nazwisko pomin� Rz�dowa Sekcja Wiedzy Tajemnej przyznaje fundusze na kompletnie absurdalne badania. Wiem, �e rozwa�ano wasze zg�oszenie. Mnie osobi�cie uzyskane od przyjaciela informacje zaintrygowa�y tak bardzo, �e natychmiast poprosi�em o mo�liwo�� przejrzenia niekt�rych wynik�w waszej pracy. Niby nie dzia�am ju� na tym polu, ci�gle jednak jeszcze pe�ni� funkcj� kogo� w rodzaju nieoficjalnego doradcy, dzi�ki czemu uda�o mi si� zdoby� wasze materia�y. To, co przeczyta�em, szczerze mnie zainteresowa�o.

��S�dzi pan, �e otrzymamy pieni�dze? � spyta�a doktor Malone, pochylaj�c si� do przodu, gotowa uwierzy� starcowi.

��Niestety nie. Powiem otwarcie. Komisja nie zamierza przyzna� wam dotacji.

Doktor Malone opu�ci�a ramiona. Payne obserwowa� starego cz�owieka z ciekawo�ci�.

��Po co zatem pan do nas przyszed�? � spyta�. � Hm, widzi pan, oficjalna decyzja nie zosta�a jeszcze podj�ta. Sprawa nie wygl�da obiecuj�co. Jestem wobec was szczery. Komisja s�dzi, �e nie mo�e w przysz�o�ci sponsorowa� tego typu eksperyment�w. Chocia�� gdyby kto� si� za wami wstawi�, mo�e zmieniliby zdanie.

��Rzecznik? Ma pan na my�li siebie? Nie s�dz�, �eby to si� uda�o � stwierdzi�a doktor Malone, prostuj�c si� na krze�le. � S�dzi�am, �e komisja przychodzi, sprawdza, jak si� posuwaj� badania�

��W teorii rzeczywi�cie tak to wygl�da � przerwa� sir Charles � warto jednak wiedzie�, jak w praktyce dzia�aj� takie komisje. I kto potrafi wp�yn�� na ich dzia�alno��. Na przyk�ad ja. Wierzcie mi, �e niezwykle mnie zainteresowa�a wasza praca, kt�r� uwa�am za bardzo cenn� i wart� kontynuacji. Pozwolicie pa�stwo, �ebym pe�ni� rol� waszego nieoficjalnego przedstawiciela?

Doktor Malone poczu�a si� jak ton�cy marynarz, kt�remu rzucono ko�o ratunkowe.

��No� No c�, tak! Ch�tnie, oczywi�cie! Dzi�kuj� panu� To znaczy, naprawd� pan s�dzi, �e to co� zmieni? Nie sugeruj� przez to, �e� Po prostu nie wiem, co powiedzie�. Tak, oczywi�cie!

��Czego pan ��da w zamian? � spyta� trze�wo doktor Payne.

Mary Malone spojrza�a zaskoczona na swego towarzysza. Czy Oliver nie powiedzia� przed chwil�, �e przyj�� prac� w Genewie? W ka�dym razie, najwyra�niej lepiej rozumia� cel sir Charlesa ni� ona, skoro zada� odpowiednie pytanie.

��Ciesz� si�, �e podzielacie pa�stwo m�j punkt widzenia � rzek� starzec. � Macie zupe�n� racj�. By�bym szczeg�lnie zadowolony, gdyby wasze badania obra�y pewien� hmm� kierunek. Je�liby�cie si� pa�stwo zgodzili, m�g�bym za�atwi� wam pieni�dze tak�e z innego �r�d�a.

��Zaraz, zaraz � wtr�ci�a doktor Malone. � Prosz� chwileczk� zaczeka�. Kierunek tych bada� to dla nas kwestia podstawowa. Ch�tnie podyskutuj� o wynikach, ale nie o kierunku dzia�a�. Na pewno pan to rozumie�

Sir Charles roz�o�y� z �alem r�ce i wsta�. Zaniepokojony Oliver Payne r�wnie� si� podni�s�.

��Nie, nie, bardzo pana prosz�, sir � powiedzia� � jestem pewien, �e moja wsp�pracowniczka wys�ucha pana. Na lito�� bosk�, Mary, nic si� nie stanie, je�li us�yszysz propozycj�. A ona mo�e wszystko zmieni�.

��S�dzi�am, �e jedziesz do Genewy � powiedzia�a doktor Malone.

��Do Genewy? � spyta� sir Charles. � Doskona�e miejsce. Wiele mo�liwo�ci. No i mn�stwo pieni�dzy. Nie b�d� pana zatrzymywa�.

��Nie, nie, nic jeszcze nie jest ustalone � odpar� pospiesznie doktor Payne. � Sporo trzeba przedyskutowa�. To jest tylko projekt. Prosz� usi���. Mo�e napije si� pan kawy?

��Dzi�kuj�, bardzo ch�tnie � odrzek� sir Charles i ponownie usiad� z min� zadowolonego kota.

Doktor Malone po raz pierwszy przyjrza�a mu si� dok�adnie. M�czyzna mia� oko�o siedemdziesi�tki, by� bogaty, gustownie ubrany, przyzwyczajony do najlepszych produkt�w i us�ug, pewny siebie, przywyk�y spotyka� si� i rozmawia� z wa�nymi osobisto�ciami. Oliver mia� racj� � ten cz�owiek czego� od nich chcia�. Nie wesprze ich, je�li go nie zadowol�.

Skrzy�owa�a ramiona i czeka�a.

Doktor Payne wr�czy� m�czy�nie kubek, m�wi�c:

��Przykro mi, jest tu u nas do�� prymitywnie�

��Nic nie szkodzi. Czy mam kontynuowa�?

��Tak, prosz� � odpar� doktor Payne.

��No c�, rozumiem, �e dokonali�cie fascynuj�cych odkry� w dziedzinie �wiadomo�ci. Wiem, �e jeszcze niczego nie opublikowali�cie i �e przed wami d�uga droga� przynajmniej z pozoru� Jednak wiele si� m�wi o temacie waszych bada�. Osobi�cie jestem nimi szczeg�lnie zainteresowany. By�bym bardzo zadowolony, gdyby�cie skoncentrowali si� na przyk�ad na manipulacjach �wiadomo�ci�. Po drugie, ciekawi mnie hipoteza istnienia wielu �wiat�w. Everet, pami�tacie, oko�o roku tysi�c dziewi��set pi��dziesi�tego si�dmego� S�dz�, �e jeste�cie na tropie czego�, co mo�e znacz�co rozwin�� t� teorie. A taka linia poszukiwa� mo�e przyci�gn�� fundusze nawet z Ministerstwa Obrony, kt�re, jak mo�e wiecie nadal dysponuje znacznymi pieni�dzmi i nie trzeba pisa� �adnych poda�, a p�niej d�ugo czeka� na decyzj�.

Oczywi�cie nie ujawni� moich informator�w � kontynuowa�, podnosz�c r�k�, gdy doktor Malone wysun�a g�ow� do przodu i pr�bowa�a si� odezwa�. -Wspomnia�em o Rz�dowej Sekcji Wiedzy Tajemnej, to nie jest �adna wa�na instytucja, co nie znaczy, �e trzeba j� ignorowa�. Z pe�nym zaufaniem oczekiwa�bym od was post�p�w w badaniu istnienia innych �wiat�w. Uwa�am, �e jeste�cie najodpowiedniejszymi lud�mi do tej pracy. I po trzecie, interesuje mnie pewna osoba. �ci�le rzecz bior�c, dziecko.

Umilk� i s�czy� kaw�. Mary Malone nie odezwa�a si�, zblad�a jednak i poczu�a, �e robi jej si� s�abo.

��Z r�nych powod�w � ci�gn�� sir Charles � mam kontakty ze s�u�bami wywiadowczymi. Szukaj� tego dziecka, a dok�adnie m�wi�c, dziewczynki, kt�ra ma niezwyk�y przyrz�d, stary instrument naukowy, z pewno�ci� kradziony. Urz�dzenie to powinno, rzecz jasna, trafi� w bezpieczniejsze miejsce. Chodzi te� o pewnego ch�opca, dwunastolatka, mniej wi�cej r�wie�nika dziewczynki, poszukiwanego w zwi�zku z morderstwem. Istniej� sprzeczne teorie na temat, czy dziecko w tym wieku jest zdolne zabi�, niestety ten ch�opiec dokona� takiego czynu. Tych dwoje widziano razem. Hm, doktor Malone, mo�e spotka�a pani kt�re� z dzieci i zamierza�a w�a�nie opowiedzie� o nich policji� Moim zdaniem lepiej pani zrobi, je�li przeka�e pani te informacje mnie. Zapewniam pani�, �e nasze w�adze za�atwi� t� spraw� jak nale�y: szybko, skutecznie i bez rozg�osu. Wiem, �e inspektor Walters z�o�y� pani wczoraj wizyt�, i wiem, �e zjawi�a si� tu dziewczynka� Jak pani widzi, dysponuj� pewnymi wiadomo�ciami. Je�li spotka si� pani znowu z t� ma��, na pewno si� o tym dowiem, nawet je�li mnie pani nie powiadomi. Jest pani bardzo m�dr� osob�, prosz� si� wi�c dobrze zastanowi� i wszystko sobie przypomnie�, zw�aszcza� co robi�a i co m�wi�a dziewczynka, gdy by�a u pani. To sprawa bezpiecze�stwa narodowego. Chyba mnie pani rozumie? No c�, to tyle � zako�czy�. � Oto moja wizyt�wka. Nie mam zbyt wiele czasu. Jak pa�stwo �wietnie wiecie, komisja przyznaj�ca fundusze zbiera si� jutro. Pod tym numerem mo�ecie si� ze mn� skontaktowa� o ka�dej porze dnia i nocy.

Starzec poda� wizyt�wk� Oliverowi Payne�owi, a widz�c, �e doktor Malone nadal siedzi z za�o�onymi r�kami, po�o�y� drugi kartonik na �awie. Payne otworzy� drzwi i przytrzyma�. Sir Charles w�o�y� na g�ow� panam�, poklepa� j� delikatnie, sk�oni� si� obojgu i wyszed�. Doktor Payne zamkn�� drzwi i powiedzia�:

��Mary, oszala�a�? Dlaczego tak si� zachowa�a�?

��S�ucham? Nie zamierzasz si� chyba pakowa� w pu�apk� tego starego pryka, co?

��Nie mo�na odrzuca� takich propozycji! Chcesz kontynuowa� ten projekt czy nie?

��To nie by�a propozycja � odburkn�a gniewnie � lecz ultimatum. Zr�bcie, jak ka��, albo was zlikwidujemy. Oliverze, na lito�� bosk�, wszystkie te nie ca�kiem subtelne pogr�ki i aluzje co do bezpiecze�stwa narodowego i innych kwestii� Nie widzisz, dok�d to prowadzi?

��Zdaje mi si�, �e rozumiem wszystko lepiej ni� ty. Je�li odm�wisz, wcale nie zlikwiduj� naszego laboratorium, ale po prostu je przejm�. Skoro s� tak bardzo zainteresowani, zechc� kontynuowa� badania. Tyle, �e na swoich warunkach i basta.

��Ale ich warunki s�� To znaczy, m�j Bo�e, tu chodzi o Ministerstwo Obrony� Oni szukaj� nowych sposob�w zabijania ludzi. S�ysza�e�, co m�wi� o �wiadomo�ci? Ten cz�owiek chce ni� manipulowa�. Nie zamierzam da� si� w co� takiego wpl�ta�, Oliverze. Nigdy.

��I tak zrobi�, co chc�, za to ty stracisz posad�. Je�li zostaniesz, cho� cz�ciowo zachowasz wp�yw na kierunek bada�. Chcesz zaprzepa�ci� tyle pracy?

��A jakie to ma dla ciebie znaczenie? � spyta�a. � S�dzi�am, �e w Genewie wszystko ustalone.

M�czyzna przeczesa� r�koma w�osy i odrzek�:

��No c�, nie do ko�ca. Niczego nie podpisa�em. Zreszt�, tam zajmowa�bym si� zupe�nie czym� innym, no i przykro by�oby mi st�d wyje�d�a�, teraz, gdy naprawd� co� odkryli�my�

��Co ty sugerujesz?

��Nic nie�

��Sugerujesz, �e jeste� sk�onny da� si� przekupi�?

��No c� � Payne chodzi� po laboratorium, rozk�ada� r�ce, wzrusza� ramionami, potrz�sa� g�ow�. � Je�li nie skontaktujesz si� z tym cz�owiekiem, ja to zrobi� � wyduka� wreszcie.

Milcza�a. W ko�cu odezwa�a si�:

��Och, rozumiem.

��Mary, musz� my�le� o�

��Tak, tak, oczywi�cie.

��To nie znaczy, �e�

��Nie, nie.

��Nie rozumiesz�

��Ale� rozumiem. To bardzo proste. Obiecasz, �e zrobisz, jak ka�e, dostaniesz fundusze, ja odejd�, ty obejmiesz funkcj� dyrektora. Nietrudno to poj��. Otrzymasz wi�kszy bud�et, wiele dobrych, nowych urz�dze�, dodatkowe p� tuzina doktorant�w. Dobry pomys�. Zr�b to Oliverze. Czeka ci� kariera. Ja jednak odchodz�. Ta ca�a sprawa �mierdzi.

��Ty nie�

Mina doktor Malone sprawi�a, �e m�czyzna zamilk�. Kobieta zdj�a bia�y fartuch i powiesi�a go na drzwiach, nast�pnie zebra�a kilka papier�w, w�o�y�a je do torby i bez s�owa wysz�a. Kiedy tylko Payne zosta� sam, wzi�� wizyt�wk� sir Charlesa i podni�s� s�uchawk�.

W kilka godzin p�niej, a dok�adnie tu� przed p�noc�, Mary Malone zaparkowa�a samoch�d przed budynkiem uczelni i wesz�a bocznym wej�ciem. W chwili gdy skr�ci�a na schody, z korytarza wyszed� jaki� cz�owiek; wystraszy� j� tak bardzo, �e prawie upu�ci�a teczk�. M�czyzna mia� na sobie mundur.

��Dok�d pani idzie? � spyta�.

Sta� jej na drodze, wysoki i silny; jego oczy ledwie by�o wida� spod daszka czapki.

��Id� do mojego laboratorium. Pracuj� tutaj. A kim pan jest? � spyta�a, troch� rozz�oszczona, a troch� przera�ona.

��Jestem z ochrony. Ma pani jaki� dow�d to�samo�ci?

��Jakiej ochrony? Opu�ci�am ten budynek o pi�tnastej i by� tu tylko portier na dy�urze, jak zwykle. To pan powinien si� wylegitymowa� mnie. Kto pana wynaj��? I dlaczego?

��Oto moja legitymacja � odpar� m�czyzna, pokazuj�c jej kart� zbyt szybko, aby mog�a cokolwiek odczyta�. � Prosz� o pani dow�d!

Doktor Malone zauwa�y�a, �e m�czyzna ma w futerale na biodrze przeno�ny telefon. Czy mia� r�wnie� bro�? Nie, na pewno nie, po prostu ogarnia�a j� panika. Nie odpowiedzia� wprawdzie na jej pytania, lecz wiedzia�a, �e je�li b�dzie nalega�, wzbudzi jego podejrzliwo��, a musia�a przecie� natychmiast dotrze� do laboratorium. To by�o w tej chwili najwa�niejsze. Pomy�la�a, �e musi u�pi� jego czujno��. Poszpera�a w torbie i znalaz�a portfel.

��Czy to wystarczy? � spyta�a, pokazuj�c mu kart�, kt�rej u�ywa�a, aby otworzy� barierk� na parkingu.

Spojrza� szybko na kartonik.

��Co pani tu robi o tej porze? � spyta�.

��Prowadz� pewien eksperyment i co jaki� czas musz� sprawdza� dzia�ania komputera.

M�czyzna jawnie szuka� powodu, aby nie pozwoli� jej wej��, a mo�e chcia� tylko sprawdzi�, jak wielk� posiada nad ni� w�adz�. W ko�cu jednak skin�� g�ow� i odsun�� si�. Mary Malone przesz�a obok niego z u�miechem, ale na jego twarzy pozosta�a oboj�tna mina.

Wchodz�c do swojego laboratorium, ci�gle jeszcze dr�a�a. W budynku nigdy nie by�o �adnych dodatkowych zabezpiecze� poza zamkiem w drzwiach i starszym portierem na dy�urze i doktor Malone domy�la�a si�, co spowodowa�o zmiany. Wiedzia�a, �e ma bardzo ma�o czasu � musia�a natychmiast wype�ni� swoje zadanie, poniewa� kiedy przedstawiciele �ochrony� u�wiadomi� sobie, jaki jest cel uczonej, ju� nigdy wi�cej nie pozwol� jej wej�� do budynku.

Zamkn�a za sob� drzwi i opu�ci�a �aluzje w oknach. W��czy�a detektor, potem wyj�a z kieszeni dyskietk� i wsun�a j� do komputera, kt�ry kierowa� Jaskini�. Po chwili zacz�a manipulowa� liczbami na ekranie, kieruj�c si� po cz�ci logik�, po cz�ci domys�ami, a tak�e u�ywaj�c programu, nad kt�rym pracowa�a w domu przez wszystkie ostatnie wieczory. Zadanie, kt�re sobie postawi�a, by�o r�wnie skomplikowane, jak stworzenie ca�o�ci z niepe�nych fragment�w.

Odgarn�a w�osy z oczu i za�o�y�a elektrody na g�ow�, po�wiczy�a palce i zacz�a pisa� na klawiaturze. Czu�a, �e post�puje jedynie na wp� �wiadomie.

Witaj. Nie jestem pewna, co robi�.

Mo�e to szale�stwo.

S�owa umie�ci�y si� same po lewej stronie ekranu, co niezwykle zaskoczy�o doktor Malone. Nie u�ywa�a �adnego edytora tekstu, wykorzystywa�a jedynie system operacyjny, tote� formatowanie nie by�o jej dzie�em. Nagle poczu�a, jak podnosz� jej si� w�oski na karku i odnios�a wra�enie, �e ogarnia �wiadomo�ci� ca�y budynek � ciemne korytarze, wy��czone maszyny, samoczynnie dzia�aj�ce rozmaite przyrz�dy, komputery monitoruj�ce testy i nagrywaj�ce rezultaty, automatyczn� klimatyzacj�, program regulacji wilgotno�ci i temperatury, wszystkie kanaliki, rurki i przewody b�d�ce czujnymi arteriami oraz nerwami uczelni� By�y one, w gruncie rzeczy� prawie �wiadome.

Spr�bowa�a znowu.

Pr�buj� wyrazi� s�owami

stan umys�u, ale�

Zanim sko�czy�a zdanie, kursor przeskoczy� na praw� stron� ekranu i napisa�:

Zadaj pytanie.

Tekst ten powsta� w u�amku sekundy.

Mary Malone wyda�o si�, ze wkracza w jak�� nieistniej�c� przestrze�. Ca�e cia�o dr�a�o z szoku i zdziwienia. Uspokaja�a si� przez kilka minut. Potem ponownie zacz�a pisa�. Zadawa�a pytania, lecz niemal zanim sko�czy�a je wystukiwa�, po prawej stronie monitora pojawia�y si� odpowiedzi.

Tu� po wzej�ciu ksi�yca czarownice rozpocz�y czary, kt�re mia�y uleczy� ran� Willa.

Obudzi�y ch�opca i poprosi�y, by po�o�y� n� na ziemi, w miejscu, gdzie pada�o na� �wiat�o gwiazd. Lyra usiad�a w pobli�u i miesza�a w rondelku nad ogniem zaparzone zio�a. W tym czasie czarownice klaska�y w r�ce, tupa�y i krzycza�y do rytmu, a Serafina przykucn�a nad no�em i zacz�a �piewa� wysokim zawodz�cym g�osem:

Ma�y no�u! Z trzewi Matki Ziemi�elazo wyrwali i ogniem trawili,w twoich narodzinach nie by�o ni chwili,by magiczna ruda nie sp�yn�a �zami.

Cierpie� ogrom nie da si� spami�ta�:kuli j� i hartowali, to w l�d wk�adali,to w tygiel �arem czyni�cy zakl�cia,po czym znowu w ku�ni j� rozgrzali,a� wreszcie twe ostrze krwi� zakwit�o kropli.

Rany �ywym ogniem palone,zn�w wod� zalali i para,niby duszek, w nico�� si� rozprys�a, a woda, ach, woda, o lito�� prosi�a.

Dopiero gdy� cie� jeden rozci��w trzydzie�ci tysi�cy odcieni,gotowy�, uznali i odt�dzwali ci� zaczarowanym.

I jakie� s�, ma�y no�u, twoje wielkie czyny?

Wrota krwi rozwarte, smutek w sercach kwili!

No�u ma�y, no�yku, matki twej wo�aniez tajemnych czelu�ci, sekretnego �ona�elazowym zewem prosi o s�uchanie,wi�c odpowiedz na nie!

Serafina Pekkala wraz z innymi czarownicami przytupn�a i zaklaska�a w d�onie. Z wszystkich garde� rozleg�o si� dzikie zawodzenie, kt�re rozdar�o powietrze niczym ptasie szpony. Will, siedz�cy po�rodku, poczu� dreszcz.

Wtedy kr�lowa czarownic odwr�ci�a si� do ch�opca i wzi�a jego zranion� r�k� w obie d�onie. Gdy tym razem za�piewa�a, Will niemal si� cofn��, tak przera�liwy by� jej wysoki g�os, tak b�yszcz�ce oczy. Pozosta� jednak w bezruchu i pozwoli� czarom trwa�.

Krwi! Niech me pragnienia b�d� ci rozkazem, miast w rw�c� rzek�, rozp�y� si� jeziorem, gdy tchnienie powietrza owionie ci� tylko, zawr�� swe pr�dy i zbuduj skorup�, powodzi gro�b� powstrzymuj�c murem. Krwi, twym niebem - czaszka, s�o�cem za� - oko patrz�ce, tchnienie w p�ucach - wiatrem szalej�cym, tw�j kosmos, bacz na to, to cia�o� �yj�ce!

Ch�opcu wyda�o si�, �e czuje, jak wszystkie atomy jego cia�a odpowiadaj� na rozkaz kr�lowej czarownic, i skupi� si� na nim ca�ym sob�, ponaglaj�c uchodz�ca krew, by zastosowa�a si� do polecenia.

Serafina pu�ci�a jego r�k� i odwr�ci�a si� w stron� wisz�cego nad ogniem �elaznego rondelka, znad kt�rego unosi�a si� para o cierpkim aromacie. Will s�ysza�, jak p�yn gwa�townie bulgocze.

Czarownica podj�a now� pie��.

Kora d�bu, sie� paj�cza, z ziemi mech i s�onochwasty� krzepko chwy�, �ci�le zwi��, trzymaj chwil�, potem klucz, rygluj drzwi, zawrzyj bram�, powstrzymaj krew i pow�d� zm�!

Teraz Serafina chwyci�a sw�j n� i rozci�a m�od� olch� na ca�ej d�ugo�ci. Z drzewa pop�yn�a bia�a ciecz, kt�ra zal�ni�a w �wietle ksi�yca. Czarownica wla�a paruj�cy p�yn w szczelin� i z��czy�a dwie cz�ci drzewa, �ciskaj�c je od korzenia a� po wierzcho�ek. M�ode drzewko znowu stanowi�o jedn� ca�o��.

Will us�ysza�, jak Lyra g�o�no �apie powietrze, odwr�ci� si� w jej stron� i zobaczy� inn� czarownic�, kt�ra mocno trzyma�a w r�kach wyrywaj�cego si� zaj�ca. Zwierz� wi�o si� z szale�stwem w oczach. Wierzga�o w�ciekle �apami, ale czarownica by�a bezlitosna. W jednej r�ce trzyma�a przednie �apy, drug� chwyci�a za tylne i rozci�gn�a oszala�ego zaj�ca brzuchem do g�ry.

Kr�lowa przesun�a n� po brzuchu zwierz�tka. Will poczu�, jak wzbieraj� w nim md�o�ci, a Lyra powstrzymywa�a Pantalaimona, kt�ry ze wsp�czucia przybra� posta� kr�lika i wyrywa� si� z ramion swej pani. Zaj�c le�a� nieruchomo, oczy niemal wysz�y mu z orbit, pier� wznosi�a si�, po�yskiwa�y wn�trzno�ci.

Serafina nabra�a nieco gor�cego wywaru i wla�a w otwarty brzuch zwierz�cia, po czym zacisn�a brzegi rany palcami, wyg�adzaj�c mokre futro, a� rana ca�kowicie znikn�a.

Czarownica, kt�ra trzyma�a zwierz�, poluzowa�a uchwyt i delikatnie postawi�a zaj�ca na ziemi. Stworzonko otrz�sn�o si�, odwr�ci�o, poliza�o bok, porusza�o uszami i skubn�o �d�b�o trawy, jak gdyby nic si� nie sta�o. Nagle chyba u�wiadomi�o sobie obecno�� ludzi i niczym strza�a �mign�o przed siebie, ca�e i zdrowe. Po kilku skokach znikn�o w ciemno�ciach.

Uspokajaj�c dajmona, Lyra spojrza�a na Willa. Ch�opiec wiedzia�, co oznacza ucieczka zaj�ca � lekarstwo by�o gotowe. Wyci�gn�� r�k�, a kiedy Serafina posmarowa�a paruj�c� mikstur� krwawi�ce kikuty, Will odwr�ci� wzrok i odetchn�� kilka razy, ale nie cofn�� d�oni.

Gdy otwarte rany ch�opca dok�adnie nasi�kn�y p�ynem, czarownica przycisn�a do nich troch� papki z zi� i szczelnie je obwi�za�a pasem jedwabiu.

Na tym zako�czono czary.

Przez reszt� nocy Will spa� g��boko. By�o zimno, ale czarownice przykry�y go li��mi, a Lyra skuli�a si� tu� za plecami ch�opca. Rano Serafina opatrzy�a ran� ponownie, a Will spr�bowa� wyczyta� z wyrazu jej twarzy, czy r�ka si� goi, oblicze kr�lowej pozosta�o jednak spokojne i niewzruszone.

Po �niadaniu Serafina o�wiadczy�a, �e skoro wraz ze swoimi czarownicami przylecia�a do tego �wiata, aby odnale�� Lyr� i zapewni� jej ochron�, z ch�ci� pomog� dziewczynce wype�ni� jej zadanie, czyli zaprowadzi� Willa do ojca.

Wyruszyli wi�c. Wsz�dzie panowa� spok�j. Lyra poradzi�a si� aletheiometru i dowiedzia�a, �e powinni podr�owa� w kierunku odleg�ych, rozci�gaj�cych si� za wielk� zatok� g�r, kt�re wcze�niej pozostawa�y niewidoczne; poniewa� dzieci nigdy do tej pory nie znajdowa�y si� tak wysoko ponad miastem, nie wiedzia�y, �e linia brzegowa jest tak kr�ta. Teraz, gdy drzewa si� przerzedzi�y, Will i Lyra wspi�li si� na zbocze; dostrzegali bezkresne, b��kitne morze oraz wysokie g�ry. Za nimi znajdowa� si� ich cel, oboje mieli jednak wra�enie, �e czeka ich d�uga droga.

Ma�o ze sob� rozmawiali. Lyra obserwowa�a �ycie przedstawicieli le�nej fauny � od dzi�cio��w, poprzez wiewi�rki a� po ma�e, zielone w�e ziemne z diamentowymi kropeczkami na grzbietach � ch�opca natomiast bardzo m�czy�a w�dr�wka. Lyra i Pantalaimon wymieniali uwagi.

��Mogliby�my spojrze� na aletheiometr � zaproponowa� Pantalaimon, gdy zatrzymali si� na �cie�ce i starali si� podej�� do pas�cego si� m�odego jelenia, tak aby ich nie spostrzeg�. � Nigdy nie obiecywali�my, �e w og�le nie b�dziemy z niego korzysta�. Pomy�l, ilu rzeczy mogliby�my si� dowiedzie�. Zrobiliby�my to dla Willa, nie dla siebie.

��Nie b�d� g�upi � odpar�a dziewczynka. � Skoro nas nie poprosi�, zrobiliby�my to w�a�nie dla siebie. Jeste� po prostu w�cibski, Pan.

��To co� nowego. Zwykle to ciebie mo�na by�o okre�li� tym epitetem, a ja stale ci� musia�em ostrzega�, �e nie wolno robi� pewnych rzeczy. Tak jak w Sali Senior�w w Jordanie. Nigdy nie chcia�em tam wchodzi�.

��S�dzisz, Pan, �e gdyby�my tam nie weszli, to wszystko by si� nie zdarzy�o?

��Tak. Rektor otru�by Lorda Asriela i na tym sko�czy�aby si� ca�a sprawa.

��Pewnie masz racj� Co my�lisz o ojcu Willa? Kim jest i dlaczego wydaje si� taki wa�ny?

��Sama widzisz! Mogliby�my w mig si� tego dowiedzie�!

Lyra popatrzy�a t�sknym wzrokiem w dal.

��Kiedy� mo�e bym tak post�pi�a � stwierdzi�a � ale chyba si� zmieniam, Pan.

��Wcale nie.

��Ty pewnie jeszcze nie� Och, Pantalaimonie, kiedy ja si� zmieni�, ty przestaniesz si� przekszta�ca�. Kim wtedy b�dziesz?

��Pch��, mam nadziej�.

��Och, pytam serio. Nie masz �adnych przeczu�?

��Nie. Nie chc� wiedzie�.

��D�sasz si�, poniewa� nie zamierzam post�pi� tak, jak sobie �yczysz.

Dajmon przybra� posta� �wini. Chrz�ka�, kwicza� i prycha�, a� dziewczynka roze�mia�a si�, a wtedy zmieni� si� w wiewi�rk� i skoczy� mi�dzy ga��zie.

��A twoim zdaniem kim jest ojciec Willa? � spyta� Pantalaimon. � S�dzisz, �e ju� go kiedy� spotkali�my?

��To mo�liwe. Ale na pewno jest kim� znacz�cym, prawie r�wnie wa�nym jak Lord Asriel. Tak przynajmniej przypuszczam. Wiemy w ka�dym razie, �e jego dzia�alno�� jest istotna.

��Wcale tego nie wiemy � zauwa�y� Pantalaimon. � Podejrzewamy, �e tak jest, ale nie mo�emy mie� pewno�ci. Zdecydowali�my si� szuka� Py�u tylko dlatego, �e Roger umar�.

��Mylisz si�! To, co robi ojciec Willa, jest wa�ne! � obruszy�a si� Lyra. Nawet tupn�a nog�. � Podobnie uwa�aj� czarownice. Przeby�y tak d�ug� drog�, aby nas odszuka�, opiekowa� si� mn� i mi pom�c! Trzeba pom�c Willowi w odnalezieniu ojca! Sprawa jest naprawd� powa�na. Wiem, �e si� ze mn� zgadzasz, gdyby by�o inaczej, nie poliza�by� ch�opcu rany. Dlaczego w�a�ciwie to zrobi�e�? Nawet mnie nie spyta�e� o pozwolenie. Nie wierzy�am w�asnym oczom.

��Poliza�em Willowi r�k�, poniewa� nie mia� dajmony, a bardzo jej potrzebowa�. Gdyby� rzeczywi�cie tak �wietnie rozumia�a r�ne sprawy, jak ci si� zdaje, wiedzia�aby� o tym.

��C�, w�a�ciwie zna�am odpowied� � mrukn�a. Zamilkli, poniewa� doszli do ch�opca, kt�ry siedzia� na skale przy �cie�ce. Pantalaimon zmieni� si� w mucho��wk�, a kiedy lata� w�r�d ga��zi, dziewczynka spyta�a:

��Willu, jak s�dzisz, co teraz zrobi� tamte dzieci?

��Na pewno za nami nie pod���. Za bardzo si� wystraszy�y. Mo�e wr�c� do miasta i b�d� si� dalej pr�niaczy�.

��Tak, pewnie tak� Chocia�� strasznie chcieli zdoby� zaczarowany n�. Mog� p�j�� za nami, by go nam odebra�.

��Pal ich licho. Na razie chyba nie musimy si� nimi przejmowa�. Pocz�tkowo nie chcia�em przyj�� tego no�a. Skoro jednak jest w stanie zabija� upiory�

��Od pierwszej chwili nie ufa�am Angelice � o�wiadczy�a Lyra z przekonaniem.

��Ale� ufa�a� � odpar�.

��Tak. No mo�e rzeczywi�cie� Jednak w ko�cu znienawidzi�am to miasto.

��A ja na samym pocz�tku uwa�a�em je za raj. Nie potrafi�em sobie wyobrazi� wspanialszego miejsca. A ono przez ca�y czas by�o pe�ne upior�w, chocia� �adnego nie widzieli�my�

��Nigdy ju� nie zaufam dzieciom � o�wiadczy�a Lyra. � W Bolvangarze s�dzi�am, �e dzieci nie bywaj� tak z�e jak niekt�rzy doro�li. �e nie s� okrutne. Teraz ju� nie jestem tego taka pewna. Naprawd�! Nigdy nie widzia�am dzieci post�puj�cych w tak nieludzki spos�b.

��Ja widzia�em � szepn�� Will.

��Kiedy? W twoim �wiecie?

��Tak � odrzek� z za�enowaniem. Siedz�c nieruchomo, Lyra czeka�a, co jej powie przyjaciel i wkr�tce Will podj�� temat: � Moja matka mia�a w�wczas jeden ze swoich stan�w l�kowych. Mieszkali�my sami, ojca ju� z nami nie by�o. Co jaki� czas miewa�a dziwne urojenia� Ulega�a te� osobliwym przymusom i wykonywa�a czynno�ci, kt�re nie mia�y sensu, tak mi si� wydawa�o. Chc� powiedzie�, �e co� kaza�o jej je wykonywa�, w przeciwnym razie stawa�a si� okropnie niespokojna i wszystkiego si� ba�a. Pomaga�em jej w tych dzia�aniach. Na przyk�ad wraz z ni� dotyka�em kolejnych �awek w parku albo liczy�em li�cie na krzewie. Tego typu sprawy� Po jakim� czasie uspokaja�a si�. Obawia�em si�, �e kto� si� dowie o jej chorobie, a w�wczas j� gdzie� zabior�, wi�c opiekowa�em si� ni� i ukrywa�em jej zachowanie przed lud�mi. Nigdy nikomu o nim nie powiedzia�em. Pewnego razu matka straci�a kontrol� nad sob� podczas mojej nieobecno�ci. Nie mog�em jej pom�c, poniewa� by�em w szkole. No i przysz�a po mnie� bardzo sk�po odziana, cho� wcale nie zdawa�a sobie z tego sprawy. Niekt�rzy ch�opcy z mojej szko�y zobaczyli j� i zacz�li�

Na twarzy Willa pojawi� si� gniew. Aby si� uspokoi�, zacz�� chodzi� w t� i z powrotem. Stara� si� nie patrze� na Lyr�, poniewa� wstydzi� si� �ez.

��Dr�czyli j� tak samo jak tamte dzieci kota� � ci�gn�� dr��cym g�osem. � Uwa�ali, �e jest szalona, i chcieli j� zrani�, mo�e nawet zabi�. Nie zaskoczy�oby mnie to� Moja matka by�a po prostu inna i za to jej nienawidzili. Odnalaz�em j� i zabra�em do domu. A nast�pnego dnia w szkole bi�em si� z ch�opakiem, kt�ry przewodzi� grupie napastnik�w. Bi�em si� z nim, z�ama�em mu r�k� i chyba wybi�em kilka z�b�w. Nie jestem pewny. Zamierza�em te� walczy� z pozosta�ymi, ale ju� mia�em k�opoty i u�wiadomi�em sobie, �e lepiej si� wycofa�, zanim donios�� to znaczy nauczycielom i w�adzom. Gdyby zamierzali poinformowa� mam� o mojej bijatyce, zauwa�yliby jej dziwne zachowanie i zabraliby j�. Wi�c po prostu udawa�em, �e jest mi przykro, i obieca�em nauczycielom, �e ju� nigdy nie b�d� si� z nikim bi�. Zosta�em ukarany, ale nic nikomu nie powiedzia�em. Widzisz, dzi�ki temu mama nadal by�a bezpieczna. Nikt nie mia� o niczym poj�cia z wyj�tkiem tych ch�opak�w, kt�rzy zdawali sobie spraw�, co im zrobi�, je�li komu� wygadaj�. Wiedzieli, �e nast�pnym razem ich pozabijam. Nie zrani�, ale zabij�! Po pewnym czasie mama znowu poczu�a si� lepiej. No i nikt si� nie dowiedzia�, nigdy.

Tak czy owak � podj�� po chwili � od tamtej pory nie ufa�em dzieciom bardziej ni� doros�ym. M�odych ludzi niezwykle �atwo nam�wi� do z�a. Zachowanie tych z Ci�gazze wcale mnie nie zdziwi�o, ale bardzo si� ucieszy�em, kiedy przyby�y czarownice!

Ch�opiec znowu usiad� odwr�cony plecami do Lyry i otar� r�k� �zy, aby ich nie zauwa�y�a. Dziewczynka udawa�a, �e tego nie widzi.

��Willu � odezwa�a si� � to, co m�wi�e� o matce� i Tullio, zanim dopad�y go upiory� Widz� zwi�zek. A kiedy powiedzia�e� wczoraj, �e upiory mog� pochodzi� z twojego �wiata�

��Tak. Nie wiem, co si� sta�o z matk�, ale ona nie jest wariatk�. Tamte dzieciaki pewnie tak s�dzi�y, dlatego �mia�y si� z niej i pr�bowa�y j� zrani�. Myli�y si� jednak. Moja matka nie jest szalona, po prostu boi si� pewnych rzeczy, kt�rych ja nie dostrzegam. No i co� j� zmusza�o do czynno�ci, kt�re wygl�da�y dziwacznie dla kogo�, kto nie widzia�, co j� przera�a. Dla niej liczenie wszystkich li�ci na drzewach mia�o jakie� znaczenie, podobnie jak dla Tullia dotykanie kamieni w murze. Mo�e w ten spos�b oboje pr�bowali pozby� si� upior�w. Odwracali si� do nich plecami, poniewa� ich trwo�y�y, i na przyk�ad usi�owali ze wszystkich si� skupi� si� na li�ciach krzewu albo na kamieniach. Wmawiali sobie, �e je�eli uznaj� t� czynno�� za prawdziwie istotn�, b�d� bezpieczni. Nie wiem, jak jest naprawd�, ale tak to wygl�da. Moja mama ba�a si� ludzi, kt�rzy przychodzili i chcieli nas okra��, lecz obawia�a si� te� innych rzeczy. Mo�e wi�c m�j �wiat r�wnie� zamieszkuj� upiory, tylko nie mo�emy ich zobaczy� i nie mamy dla nich nazwy, one jednak istniej� i ci�gle pr�buj� zaatakowa� mam�. Dlatego w�a�nie ucieszy�a mnie informacja aletheiometru, �e ona jest bezpieczna.

Ch�opiec oddycha� szybko. Praw� r�k� trzyma� r�koje�� no�a ukrytego w pochwie. Lyra nic nie m�wi�a, a Pantalaimon trwa� w niemal zupe�nym bezruchu.

��Kiedy si� dowiedzia�e�, �e musisz odszuka� swego ojca? � spyta�a po chwili.

��Dawno temu � odpar�. � Bawi�em si� w tak� gr�. Udawa�em, �e ojciec jest wi�niem i pomagam mu uciec. Sp�dza�em na tych zabawach wiele czasu, kilka dni. Albo wyobra�a�em sobie, �e tato przebywa na bezludnej wyspie, �eglowa�em tam i przywozi�em go do domu. A gdy w moich marzeniach wraca�, �wietnie sobie radzi� z wszystkimi naszymi problemami, zw�aszcza z chorob� mojej matki, a ona od razu czu�a si� lepiej. Opiekowa� si� r�wnie� mn�, wi�c ch�tnie szed�em do szko�y, znajdowa�em tam przyjaci�, a przede wszystkim mia�em rodzin� � mam� i tat�. Stale sobie powtarza�em, �e kiedy podrosn�, wyprawi� si� na poszukiwania. A mama cz�sto mi m�wi�a, �e b�d� nosi� p�aszcz mojego ojca. Chcia�a mnie chyba w ten spos�b pocieszy�. Nie wiedzia�em wprawdzie, co oznaczaj� jej s�owa, lecz czu�em si� kim� wa�nym.

��Nie mia�e� przyjaci�?

��Jak mog�em ich mie�? � spyta�, wr�cz zak�opotany. � Przyjaciele� przychodz� do twojego domu, znaj� twoich rodzic�w i� Nawet je�li jaki� ch�opiec zaprosi� mnie do siebie, mog�em przyj�� zaproszenie, ale nie mog�em si� zrewan�owa�. Nigdy wi�c w�a�ciwie nie mia�em przyjaci�. Chcia�em� Mia�em kotk� � doda�. � Mam nadziej�, �e nic jej si� nie sta�o. I �e kto� si� ni� opiekuje�

��A co z m�czyzn�, kt�rego zabi�e�? � spyta�a Lyra. Serce bi�o jej mocno. � Kim by�?

��Nie wiem. Nie obchodzi mnie, czy go zabi�em. Zas�u�y� sobie na �mier�. By�o ich dw�ch. Ci�gle przychodzili do mojego domu i niepokoili mam�, a� znowu zacz�a si� ba�, i to bardziej ni� kiedykolwiek. Chcieli, aby im opowiada�a o moim ojcu. Nie zamierzali da� jej spokoju. Nie jestem pewien, czy byli z policji. Pocz�tkowo s�dzi�em, �e nale��do jakiego� gangu, kt�ry s�dzi, �e m�j ojciec obrabowa� bank i ukry� pieni�dze. P�niej okaza�o si�, �e nie chc� pieni�dzy, szukali papier�w. List�w od mojego ojca. No i kt�rego� dnia w�amali si� do domu. Wtedy uzna�em, �e bezpieczniej b�dzie umie�ci� gdzie� mam�. Rozumiesz chyba, �e nie mog�em p�j�� na policj� i poprosi� o pomoc, poniewa� zabraliby j�. Nie wiedzia�em, co zrobi�, ale przypomnia�em sobie pewn� star� dam�, kt�ra uczy�a mnie gry na pianinie. By�a jedyn� osob�, do kt�rej mog�em si� zwr�ci� z pro�b�. Poszed�em z mam� do jej domu i spyta�em, czy mo�e u niej zosta� przez jaki� czas. My�l�, �e b�dzie si� ni� czule opiekowa�a.

Potem wr�ci�em do domu � ci�gn�� � aby poszuka� tych papier�w, poniewa� domy�la�em si�, gdzie mama je schowa�a. Znalaz�em je, ale znowu przyszli ci m�czy�ni, znowu si� w�amali. By�a noc albo wczesny ranek. Ukrywa�em si� na szczycie schod�w, a moja kotka Moxie wysz�a z sypialni. Nie widzia�em ani jej, ani m�czyzny, gdy nagle wpad�em na niego, a on potkn�� si� o kotk� i spad� ze schod�w� na sam d� Wtedy uciek�em. To wszystko. Nie zamierza�em go zabi� i nie ma dla mnie znaczenia, czy rzeczywi�cie nie �yje. Opu�ci�em dom i pojecha�em do Oksfordu, a p�niej znalaz�em okienko, zreszt� dzi�ki burej kotce. Zobaczy�em j� i zatrzyma�em si�, chc�c jej si� przyjrze�. Ona pierwsza znalaz�a przej�cie. Gdybym jej nie zauwa�y�� Albo gdyby Moxie nie wysz�a nagle z sypialni, wtedy�

��Tak � wtr�ci�a Lyra � mia�e� szcz�cie. Ja i Pantalaimon rozmy�lali�my niedawno, co by si� sta�o, gdybym nie ukry�a si� w szafie w Sali Senior�w Kolegium Jordana i gdybym nie zobaczy�a, jak Rektor sypie trucizn� do wina mojego ojca. Mo�e to wszystko by si� nie zdarzy�o�

Siedzieli w milczeniu na poro�ni�tej mchem skale, o�wietleni promieniami s�onecznymi, kt�re przedar�y si� przez korony starych sosen. Oboje zastanawiali si�, ile zmian musia�o zaj��, aby ka�de z nich znalaz�o si� w tym �wiecie i w tym miejscu. Jedno nic nieznacz�ce zdarzenie tak wiele zmienia�o. Mo�e w innym �wiecie jaki� inny Will nie dostrzeg� okienka w alei Sunderland; strudzony i zagubiony pow�drowa� dalej, ku Midlands, gdzie go schwytano. Mo�e w innym �wiecie inny Pantalaimon wyperswadowa� innej Lyrze, aby opu�ci�a Sal� Senior�w, inny Lord Asriel zosta� otruty, a inny Roger �y� i nadal bawi� si� z tamt� Lyra na dachach i w alejkach innego starego Oksfordu.

Niebawem Will poczu� si� na tyle silny, by kontynuowa� marsz, ruszyli wi�c �cie�k�. Otacza� ich wielki, cichy las.

Szli przez ca�y dzie�. Odpoczywali, w�drowali, znowu odpoczywali, a� drzewa zacz�y si� przerzedza�, a ziemia sta�a si� bardziej skalista. Lyra poprosi�a o rad� aletheiometr i urz�dzenie poleci�o, by szli dalej t� sam� drog�, poniewa� kierunek jest w�a�ciwy. W po�udnie dotarli do wioski, kt�rej nie nawiedzi�y upiory. Kozy pas�y si� na stoku, drzewka cytrynowe rzuca�y cienie na kamienist� ziemi�, dzieci bawi�y si� w strumieniu, a na widok dziewczynki w podartym ubraniu, bladego ch�opca o p�omiennym spojrzeniu, w poplamionej krwi� koszuli, i towarzysz�cego im eleganckiego charta z krzykiem pobieg�y po matki.

Doro�li zachowywali si� z rezerw�, ale ch�tnie sprzedali chleb, ser i owoce za jedn� ze z�otych monet Lyry. Czarownice trzyma�y si� na uboczu, chocia� Will i Lyra wiedzieli, �e w razie niebezpiecze�stwa pojawi� si� natychmiast. Po kolejnych kilku minutach targowania si� jaka� stara kobieta sprzeda�a dzieciom dwa buk�aki z ko�lej sk�ry i czyst�, lnian� koszul�. Will z ulg� zrzuci� z siebie poplamione ubranie. Umy� si� w lodowatym strumieniu, a p�niej po�o�y� na ziemi, by wyschn�� w gor�cym s�o�cu.

Ruszyli dalej od�wie�eni. Kraina stawa�a si� coraz dziksza. Aby odpocz��, dzieci musia�y szuka� cienia w�r�d ska�, poniewa� drzew by�o niewiele. Pod�o�e �cie�ki sta�o si� tak gor�ce, �e parzyli sobie stopy przez podeszwy but�w. Promienie s�oneczne �wieci�y im w oczy Wspinali si� coraz wolniej. Kiedy s�o�ce dotkn�o g�rskich szczyt�w, a dzieci dostrzeg�y przed sob� rozleg�� dolin�, zdecydowa�y si� zatrzyma�.

Will i Lyra niezdarnie zsun�li si� po zboczu, kilkakrotnie trac�c r�wnowag�. P�niej musieli si� przedrze� przez g�szcz kar�owatych rododendron�w, kt�rych li�cie po�yskiwa�y ciemn� barw�; w baldachogronach karmazynowych kwiat�w s�ycha� by�o g�o�ne brz�czenie pszcz�. Wreszcie, ju� w porze wieczornej, dotarli na ��k� le��c� nad strumieniem. Ros�a tu trawa wysoka do kolan, g�sta od s�onecznik�w, goryczek i srebrnik�w.

Ch�opiec chciwie napi� si� wody ze strumienia, a potem po�o�y�. By� bardzo zm�czony, mimo to nie m�g� zasn��. Kr�ci� g�ow�, czu� niepok�j i wszystko go dziwi�o. Chora r�ka pulsowa�a i niestety ponownie zacz�a krwawi�.

Serafina obejrza�a j�, po czym na�o�y�a na ran� wi�cej zi� i bardzo mocno zwi�za�a pas jedwabiu; tym razem na jej obliczu pojawi�o si� zatroskanie. Will nie chcia� jej wypytywa�, ale ros�o w nim przekonanie, �e czary nie zadzia�a�y i �e czarownica wie o tym i niepokoi si�.

Gdy zapad�a ciemno��, ch�opiec us�ysza�, �e Lyra podchodzi do niego i k�adzie si� obok. Wkr�tce us�ysza� r�wnie� ciche mruczenie. Dajmon dziewczynki w postaci kota drzema� na boku nie dalej ni� metr od ch�opca.

��Pantalaimonie? � wyszepta� Will. Dajmon otworzy� oczy. Lyra nie poruszy�a si�.

��Tak? � odszepn�� Pantalaimon.

��S�dzisz, �e umr�?

��Czarownice nie pozwol� na to. Ani Lyra.

��Ale czary nie zadzia�a�y. Ci�gle uchodzi ze mnie krew. Chyba ju� mi jej wiele nie zosta�o. A r�ka znowu nie przestaje bole�. Jestem przera�ony�

��Lyra wcale tak nie my�li.

��Naprawd�?

��Uwa�a ci� za najodwa�niejszego wojownika, jakiego spotka�a od chwili rozstania z Iorkiem Byrnisonem.

��Chyba w takim razie nie powinienem okazywa� strachu � o�wiadczy� ch�opiec. Mniej wi�cej minut� milcza�, po czym stwierdzi�: � S�dz�, �e Lyra jest ode mnie odwa�niejsza. I jest najlepsz� przyjaci�k�, jak� kiedykolwiek mia�em.

��Ona r�wnie� uwa�a ci� za swego najlepszego przyjaciela � powiedzia� dajmon bardzo cicho.

Niemal w chwil� p�niej Will zasn��. Lyra nie porusza�a si�, lecz oczy mia�a szeroko otwarte; jej serce g�o�no �omota�o.

Kiedy Will si� ockn��, by�o ca�kowicie ciemno. R�ka bola�a go jeszcze bardziej. Usiad� ostro�nie i zobaczy�, �e w pobli�u p�onie ognisko. Lyra nabi�a kilka kromek chleba na rozga��ziony kij i pr�bowa�a je przypiec nad ogniem. Na ro�nie piek�a si� te� para ptak�w. Ch�opiec podszed� do dziewczynki i usiad� obok niej, a w�wczas nadlecia�a Serafina Pekkala.

��Willu � odezwa�a si� � prze�uj te li�cie, zanim zjesz co� innego.

Poda�a mu gar�� mi�kkich li�ci. By�y nieco gorzkie, w smaku przypomina�y sza�wi�. Ch�opiec �u� je w milczeniu i zmusi� si� do prze�kni�cia. Ich cierpko�� rozbudzi�a go i rozgrza�a, tote� poczu� si� lepiej.

Dzieci zjad�y upieczone ptaki, przyprawiaj�c je cytrynowym sokiem. Na deser inna czarownica przynios�a im troch� czarnych jag�d, kt�re znalaz�a pod osypiskiem, potem wszystkie czarownice zebra�y si� wok� ognia. M�wi�y szybko. Okaza�o si�, �e kilka z nich uda�o si� w nocy na przeszpiegi i jedna dostrzeg�a nad morzem balon. Lyra natychmiast podnios�a g�ow�.

��Balon pana Scoresby�ego? � spyta�a. � By�o w nim dw�ch m�czyzn, lecz lecia� zbyt daleko ode mnie, wi�c nie wiem, kim s�. Nadci�ga�a burza.

Lyra klasn�a w r�ce.

��Willu, je�li przyb�dzie pan Scoresby � krzykn�a weso�o � zamiast maszerowa�, b�dziemy mogli lecie�! Mam nadziej�, �e to on! Nie zd��y�am si� z nim po�egna� a zachowa� si� wobec mnie tak uprzejmie� Naprawd� chcia�abym go znowu zobaczy�

Czarownica Juta Kamainen wraz z dajmonem w postaci rudzika o czerwonej piersi i jasnych oczach, siedz�cym na ramieniu, s�ucha�a, poniewa� wspomnienie o Lee Scoresbym przypomnia�o jej o osobie, kt�r� aeronauta zamierza� odszuka�. Kocha�a kiedy� Stanislausa Grummana, m�czyzna jednak odrzuci� jej mi�o��. Serafina Pekkala zabra�a j� ze sob� na t� wypraw� jedynie po to, aby Juta nie zabi�a Grummana w ich w�asnym �wiecie.

Kr�lowa zauwa�y�a zainteresowanie poddanej, jednak zanim zd��y�a zareagowa�, co� si� zdarzy�o i zebrani podnie�li g�owy. Will i Lyra us�yszeli dobiegaj�cy z p�nocy bardzo cichy ptasi krzyk. Tyle, �e nie nale�a� do �adnego ptaka, lecz (czarownice wiedzia�y o tym od razu) do dajmona. Serafina Pekkala wsta�a i bacznie spojrza�a w niebo.

��Pewnie przybywa Ruta Skadi � oznajmi�a. Panowa�o milczenie, wszystkie g�owy zwr�ci�y si� w kierunku p�nocnym, wszyscy wyt�yli s�uch.

Po chwili rozleg� si� kolejny krzyk, ju� bli�szy, po nim trzeci, a wtedy czarownice chwyci�y ga��zie i unios�y si� w powietrze. Na ziemi zosta�y tylko dwie, kt�re z gotowymi do strza�u �ukami zamierza�y chroni� Willa i Lyr�.

Gdzie� w ciemno�ci nad nimi odbywa�a si� walka. A zaledwie kilka sekund p�niej us�yszeli szum lec�cych postaci, �wist strza�, zgrzytanie, krzyki b�lu, gniewu i rozkazy.

Wtem tak nagle, �e nie mieli nawet czasu odskoczy�, z nieba nadlecia�o jakie� zwierz� i spad�o u ich st�p.

Stworzenie mia�o tward� sk�r� i spl�tane futro; Lyra dosz�a do wniosku, �e mo�e to by� kliwuch.

Zwierz� pot�uk�o si� podczas upadku, a z boku stercza�a mu strza�a, ale nadal �y�o i niezdarnie, lecz z jawnie z�ymi zamiarami rzuci�o si� ku dziewczynce. Czarownice nie mog�y strzela�, poniewa� trafi�yby Lyr�, na szcz�cie Will dopad� napastnika jako pierwszy i ci�� no�em na odlew. �eb stworzenia odpad� i potoczy� si� w dal, a ono samo pad�o martwe.

Wszystkie oczy zwr�ci�y si� w g�r�, poniewa� walka toczy�a si� teraz ni�ej i w �wietle ognia wida� by�o p�dz�ce i wiruj�ce pasma czarnego jedwabiu, blade ramiona, zielone ig�y sosen i szarobr�zowe stwory. Will nie potrafi� poj��, w jaki spos�b czarownicom udaje si� nie spa�� z ga��zi podczas gwa�townych manewr�w, zw�aszcza, �e r�wnocze�nie celowa�y i strzela�y.

Kolejny kliwuch spad� do strumienia, za nim jeszcze jeden na s�siednie ska�y; oba by�y martwe. Reszta z piskiem uciek�a w ciemno��, na p�noc.

W kilka chwil p�niej na ziemi wyl�dowa�a Serafina Pekkala wraz ze swoimi czarownicami oraz jeszcze jedn�, pi�kn� czarownic� o dzikim spojrzeniu i policzkach zarumienionych z gniewu i podniecenia.

Czarownica zobaczy�a bezg�owego kliwucha i splun�a.

��Nie pochodz� z naszego �wiata � zauwa�y�a � ani z tego. Wstr�tne paskudztwo. S� ich tysi�ce. Rozmna�aj� si� niczym kr�liki� A kt� to? Czy�by to by�a Lyra? Tak? Kim jest zatem ten ch�opiec?

Dziewczynka popatrzy�a z pozoru oboj�tnie, chocia� czu�a, �e serce bije jej coraz szybciej, poniewa� nie potrafi�a usta� spokojnie obok tak ol�niewaj�cej istoty jak Ruta Skadi.

Potem czarownica zwr�ci�a si� do Willa, kt�ry poczu� dr�enie na ca�ym ciele, lecz tak jak Lyra zapanowa� nad sob� i nie da� po sobie niczego pozna�. Ci�gle trzyma� w r�ku n�, a Ruta domy�li�a si�, czego nim dokona� przed chwil�, i u�miechn�a si�. Ch�opiec wsun�� ostrze w ziemi�, aby obetrze� je z krwi odra�aj�cego stworzenia a potem op�uka� n� w strumieniu.

��Serafino Pekkala, jak�e wiele si� dowiedzia�am � odezwa�a si� kr�lowa �otewskich czarownic. � Wszystko, co stare, zmienia si�, umiera b�d� pustoszeje. Jestem g�odna�

Jad�a zach�annie jak zwierz�; odrywa�a kawa�ki pieczonego ptaka i wpycha�a do ust gar�cie chleba, popijaj�c mi�so wielkimi �ykami wody ze strumienia. W tym czasie czarownice wynios�y cia�o kliwucha, dorzuci�y do ognia i rozstawi�y stra�e.

Opr�cz wartowniczek wszystkie usiad�y blisko Ruty Skadi, aby pos�ucha� jej historii. Czarownica posili�a si� i opowiedzia�a im, jak spotka�a si� z anio�ami, a potem wraz z nimi polecia�a do fortecy Lorda Asriela.

��Siostry, to jest najwi�ksza twierdza, jak� mo�ecie sobie wyobrazi�: bazaltowe wa�y obronne, wznosz�ce si� a� pod niebiosa, szerokie drogi, prowadz�ce we wszystkie strony, �adunki prochu armatniego, g�ry jedzenia, zbroje. Nie wiem, jak Asriel zdo�a� to wszystko wybudowa�. Chyba przygotowywa� t� twierdz� od tysi�cleci, zacz�� na d�ugo przed naszym narodzeniem, siostry, mimo i� wygl�da na tak m�odego� Jak to mo�liwe? Nie wiem. Nie potrafi� tego poj��. Mam wra�enie, �e Lord Asriel umie rozkaza� czasowi, aby � zale�nie od jego woli � bieg� szybko lub wolno.

A do jego fortecy � podj�a po chwili pi�kna czarownica � przybywaj� rozmaici wojownicy ze wszystkich �wiat�w. M�czy�ni i kobiety, tak, a tak�e walcz�ce duchy i zbrojne stworzenia, jakich nigdy wcze�niej nie widzia�am, jaszczurki i ma�py, ogromne ptaki z wype�nionymi trucizn� ostrogami, dziwaczne stworzenia o nieznanych mi nazwach. Czy wiedzia�y�cie, siostry, �e w innych �wiatach te� �yj� czarownice? Rozmawia�am z mieszkankami �wiata niby podobnego do naszego, cho� r�wnocze�nie zasadniczo odmiennego. Te czarownice �yj� nie d�u�ej ni� ludzie. S� w�r�d nich i m�czy�ni, niekt�rzy lataj� tak jak my�

Czarownice z klanu Serafiny Pekkali s�ucha�y opowie�ci Ruty ze zgroz�, l�kiem i niedowierzaniem. Ale ich kr�lowa wierzy�a i chcia�a pozna� szczeg�y.

��Czy widzia�a� Lorda Asriela, Ruto Skadi? Trafi�a� do niego?

��Tak, cho� nie by�o to proste, poniewa� jest bardzo zaj�ty, kieruj�c tym wszystkim. Sta�am si� jednak niewidzialna i dotar�am do jego komnaty sypialnej, kiedy przygotowywa� si� do snu.

Czarownice wiedzia�y, co by�o dalej, natomiast Will i Lyra nie mieli o tym poj�cia. W ka�dym razie, Ruta Skadi nie musia�a tego opowiada�.

��A potem go spyta�am, po co gromadzi tak� armi� i czy to prawda, �e rzuci� wyzwanie Wszechmocnemu, a on si� roze�mia�. �Ach, wi�c m�wi� ju� o tym na Syberii?�, zapyta�. Potwierdzi�am i doda�am, �e r�wnie� na Svalbardzie i w og�le na ca�ej p�nocy, naszej p�nocy. Opowiedzia�am mu te� o pakcie czarownic, o tym, �e opu�ci�am sw�j �wiat, aby go odszuka� i wszystkiego si� dowiedzie�.

Zaprosi� nas, siostry, �eby�my si� do niego przy��czy�y � ci�gn�a. � �eby�my zasili�y szeregi jego armii. �a�owa�am ca�ym sercem, �e nie mog� za nas wszystkie por�czy�. By�abym szcz�liwa, walcz�c po jego stronie wraz z moim klanem. Lord Asriel przekona� mnie, �e bunt wobec Boga ludzi jest rzecz� s�uszn� i praw�, zw�aszcza gdy si� we�mie pod uwag�, co Jego przedstawiciele robi� w Jego imieniu� Pomy�la�am o dzieciach z Bolvangaru i o innych straszliwych okaleczeniach, kt�re widzia�am w naszym �wiecie na po�udniu. Asriel opowiedzia� mi o kolejnych strasznych okrucie�stwach dokonywanych w imieniu Wszechmocnego, m�wi� na przyk�ad, �e w niekt�rych �wiatach �api� czarownice i pal� je �ywcem. Tak, tak, siostry, czarownice takie jak my�

Otworzy� mi oczy � podj�a po chwili. � Opowiedzia� o sprawach, o kt�rych nie mia�am poj�cia, o okrutnych i odra�aj�cych czynach pope�nianych z Jego imieniem na ustach. Celem Jego ludzi jest niszczenie rado�ci i pe�ni �ycia. Och, siostry, zapragn�am ruszy� wraz z ca�ym moim klanem na t� wojn�. Wiedzia�am jednak �e najpierw musz� si� naradzi� z wami, a p�niej wr�ci� do naszego �wiata i odby� narad� z Iev� Kasku, Rein� Miti i innymi kr�lowymi klan�w czarownic.

Opu�ci�am wi�c komnat� Lorda Asriela, odnalaz�am moj� ga��� z sosny ob�ocznej i odlecia�am. Jednak nie ulecia�am daleko, gdy� zerwa� si� ostry wiatr, kt�ry zni�s� mnie wysoko w g�ry i musia�am si� schroni� na szczycie klifu. Poniewa� wiedzia�am, jakie paskudne stworzenia zamieszkuj� klify, ponownie sta�am si� niewidzialna i w ciemno�ciach us�ysza�am g�osy. Odnios�am wra�enie, �e przypadkowo trafi�am w pobli�e gniazda najstarszego kliwucha na ziemi. By� �lepy, tote� inne przynosi�y mu jedzenie, czyli �mierdz�c� padlin�. Prosi�y go te� o rad�.

�Dziadku � pyta�y � jak daleko si�ga twoja pami��?�.

�Oj, daleko, daleko wstecz. Na d�ugo, zanim nastali ludzie�, odpowiedzia�. Jego g�os by� cichy i dr��cy.

�Czy to prawda, dziadku, �e wkr�tce odb�dzie si� najwi�ksza w historii bitwa?�.

�Tak, dzieci � odpar� � Nawet wi�ksza ni� ostatnia. Dla nas oznacza ona wspania�y okres dobrobytu. Mn�stwo jedzenia dla wszystkich kliwuch�w na �wiecie�.

�A kto zwyci�y, dziadku? Czy Lord Asriel zdo�a pokona� Wszechmocnego?�.

�Armia Lorda Asriela liczy miliony istot � odrzek� stary kliwuch. � Zebra� j� ze wszystkich �wiat�w. Jego armia jest wi�ksza ni� ta, kt�ra walczy�a z Wszechmocnym poprzednio. Jest bardziej karna i ma �wietnych dow�dc�w. Si�y Wszechmocnego licz� wprawdzie sto razy wi�cej wojownik�w, ale sam B�g jest ju� bardzo stary, znacznie starszy ode mnie, a Jego oddzia�y pe�ne s� istot przera�onych b�d� zbyt pewnych siebie. Bitwa b�dzie zaci�ta. Lord Asriel powinien zwyci�y�, poniewa� jest cz�owiekiem zapalczywym i �mia�ym i wierzy, �e walczy w s�usznej sprawie. Tyle �e, moje dzieci� on nie ma aesahaettra. A bez niego zostanie pokonany, on i jego armia. My, w ka�dym razie, b�dziemy ucztowa� ca�e lata!�.

Stary kliwuch roze�mia� si� i zabra� do ogryzania �mierdz�cej ko�ci, kt�r� mu przynie�li m�odsi. Pozosta�e kliwuchy piszcza�y z rado�ci. Domy�lacie si�, �e s�ucha�am uwa�nie, poniewa� stara�am si� dowiedzie� wi�cej o tym Aesahaettrze, jednak z powodu wycia wiatru dotar�o do mnie tylko pytanie m�odego kliwucha:

�Skoro Lord Asriel potrzebuje aesahaettra, dlaczego go nie przywo�a?�.

A starzec odpowiedzia�:

�Lord Asriel nie wie wi�cej o aesahaettrze ni� ty, drogie dziecko! To tylko legenda!�. �mia� si� d�ugo i g�o�no�

Spr�bowa�am si� przybli�y� do tych przebrzyd�ych stwor�w, aby si� dowiedzie� wi�cej, a wtedy, siostry, znikn�a moja moc i przesta�am by� niewidzialna. M�odsze dostrzeg�y mnie, zacz�y wrzeszcze� i musia�am ucieka� z powrotem do tego �wiata przez niewidzialne wrota w powietrzu. Stado kliwuch�w polecia�o za mn�. Te martwe to ostatnie z grupy.

Jedno jest oczywiste � zako�czy�a � �e Lord Asriel nas potrzebuje, drogie siostry. Niezale�nie od tego, kim jest Aesahaettr, Lord Asriel potrzebuje nas, czarownic! �a�uj�, �e nie mog� wr�ci� do niego teraz i powiedzie�: �Nie martw si�, my, p�nocne czarownice, przybywamy, aby pom�c ci zwyci�y慔. Zg�d� si�, Serafino. Zwo�ajmy wielk� rad� wszystkich klan�w i og�o�my, �e przyst�pujemy do wojny!

Serafina Pekkala popatrzy�a na Willa. Ch�opcu wyda�o si�, �e prosi go o zgod� na co�. Nie potrafi� jej jednak udzieli�, wi�c czarownica ponownie spojrza�a na Rut� Skadi.

��Nie � stwierdzi�a. � Musimy pom�c Lyrze w wype�nieniu zadania. Trzeba zaprowadzi� Willa do ojca. Zgadzam si�, �e powinna� polecie� z powrotem do naszego �wiata, my jednak musimy zosta� z Lyr�.

Ruta Skadi z niecierpliwo�ci� pokr�ci�a g�ow�.

��No c�, skoro musicie � mrukn�a.

Will po�o�y� si�, poniewa� rana bardzo go bola�a. B�l by� silniejszy ni� pierwszego dnia. Ca�a r�ka spuch�a. Lyra tak�e le�a�a z Pantalaimonem owini�tym wok� szyi, obserwowa�a ogie� spod na wp� przymkni�tych powiek i sennie s�ucha�a g�os�w czarownic.

Ruta Skadi podesz�a do strumienia. Serafina Pekkala ruszy�a za ni�.

��Ach, Serafino, powinna� zobaczy� Lorda Asriela � powiedzia�a cicho �otewska kr�lowa. � Jest najwspanialszym dow�dc�, jaki kiedykolwiek istnia�. Wida�, �e nad wszystkim czuwa. Przecie� o�mieli� si� wypowiedzie� wojn� Stw�rcy! Hm, a kim twoim zdaniem mo�e by� ten Aesahaettr? Dlaczego nigdy o nim nie s�ysza�y�my? Czy potrafimy go sk�oni�, by przy��czy� si� do Lorda Asriela?

��Nie mam poj�cia, kim on jest, siostro. Wiemy r�wnie niewiele, jak ten m�ody kliwuch. Ten stary �mia� si� z jego niewiedzy. Aesahaettr znaczy mniej wi�cej �b�g-niszczyciel�. Wiedzia�a� o tym?

��Nie, Serafino, lecz w takim razie s�owo to mo�e oznacza� nas, czarownice! Gdyby tak by�o, pomy�l, jak bardzo wzmocnimy si�y Lorda, je�li si� do niego przy��czymy. Ach, mam ochot� wzi�� �uk i powystrzela� fanatyk�w z Bolvangaru oraz z ka�dego podobnego miejsca! Dlaczego oni to robi�, siostro? W ka�dym �wiecie przedstawiciele Wszechmocnego sk�adaj� swemu okrutnemu Bogu dzieci w ofierze! Dlaczego? Po co?

��Boj� si� Py�u � odpar�a Serafina Pekkala � czymkolwiek on jest�

��A ten ch�opiec, kt�rego znalaz�a�. Kt� to taki? Zjakiego �wiata pochodzi?

Serafina Pekkala opowiedzia�a jej wszystko, co wiedzia�a o Willu.

��Nie wiem, dlaczego jest wa�ny. My s�u�ymy przede wszystkim Lyrze. Aletheiometr wyznaczy� jej zadanie. Widzisz, siostro� pr�bowa�y�my uleczy� ran� ch�opca, ale nam si� nie uda�o. Zastosowa�y�my zakl�cie powstrzymuj�ce up�yw krwi, lecz nie zadzia�a�o. Mo�e rosn�ce w tym �wiecie zio�a s� mniej skuteczne ni� nasze. Jest tu zbyt gor�co dla pi�ciornika�

��Ten ch�opiec ma w sobie co� osobliwego � zauwa�y�a Ruta Skadi. � Przypomina mi Lorda Asriela. Patrzy�a� mu w oczy?

��Prawd� m�wi�c � przyzna�a si� Serafina Pekkala � nie mia�am �mia�o�ci.

Dwie kr�lowe siedzia�y przy strumieniu. Milcza�y. Czas mija�, wschodzi�y jedne gwiazdy, inne znika�y. Lyra krzykn�a przez sen. Czarownice us�ysza�y dudnienie grzmot�w i dostrzeg�y piorun igraj�cy nad morzem i podg�rzem, na szcz�cie burza by�a daleko.

��Ta dziewczynka, Lyra� � odezwa�a si� nagle Ruta Skadi. � Jaka jest jej rola? Jest wa�na tylko dlatego, �e mo�e doprowadzi� ch�opca do jego ojca? To wszystko? Nie chodzi o nic wi�cej?

��C�, to jej obecne zadanie. P�niej b�dzie mia�a znacznie wi�cej do zrobienia. My, czarownice, wiele wiemy o tym dziecku i o jego przeznaczeniu. Znamy te� jej prawdziwe imi�, kt�re tak bardzo pragn�a pozna� pani Coulter, i wiemy jeszcze co�, czego ta kobieta nie wie. Nasz� tajemnic� prawie zdradzi�a czarownica torturowana na statku blisko Svalbardu, szcz�liwym trafem na czas przysz�a do niej Yambe-Akka. Hm, tak sobie teraz my�l�, �e mo�e w�a�nie Lyra jest tym Aesahaettrem. Nie czarownice, nie anio�y, ale w�a�nie to �pi�ce dziecko: ostateczna bro� w wojnie przeciw Wszechmocnemu. Bo inaczej po co pani Coulter tak bardzo stara�aby si� j� odnale��?

��Pani Coulter by�a kochank� Lorda Asriela � o�wiadczy�a Ruta Skadi. � A zatem Lyra jest ich dzieckiem Och, Serafino, gdybym ja urodzi�a mu dziewczynk�, jak� by�aby wspania�� czarownic�! Kr�lowa kr�lowych!

��Cicho, siostro � szepn�a Serafina. � Co� s�ysz� A c� to za �wiat�o?

Wsta�y, zaalarmowane my�l�, �e co� si� prze�lizgn�o przez ich stra�e, potem dostrzeg�y jaki� b�ysk w obozowisku: nie by�o to �wiat�o ogniska, nawet w najmniejszym stopniu go nie przypomina�o.

Ze strza�ami na�o�onymi na ci�ciwy pobieg�y cicho w tamtym kierunku. Nagle si� zatrzyma�y.

Wszystkie czarownice spa�y na trawie, podobnie jak Will i Lyra. Tyle, �e dwoje dzieci otacza� tuzin albo i wi�cej anio��w, kt�re patrzy�y na nie z g�ry.

Wtedy Serafina Pekkala zrozumia�a istot� pewnego zjawiska, dla kt�rego w j�zyku czarownic nie by�o odpowiedniego s�owa, zrozumia�a poj�cie pielgrzymki. Poj�a, �e te istoty czeka�y tysi�ce lat i przemierzy�y ogromne odleg�o�ci, byleby tylko znale�� si� w otoczeniu pewnej wa�nej osoby i cho� na chwil� poczu� jej blisko��. Pi�kni pielgrzymi stali teraz w aureolach rozrzedzonego �wiat�a wok� ubranej w kraciast� sp�dniczk� dziewczynki o brudnej buzi i okaleczonego ch�opca, kt�ry marszczy� brwi we �nie.

Przy karku Lyry co� si� poruszy�o i w chwil� p�niej pojawi� si� Pantalaimon jako �nie�nobia�y gronostaj. Sennie otworzy� czarne oczy i bez l�ku rozejrza� si� doko�a. Gdy Lyra si� obudzi, b�dzie s�dzi�a, i� anio�y jej si� tylko przy�ni�y. Jej dajmona najwyra�niej nie zdziwi�a ciekawo�� �wietlistych istot, wkr�tce bowiem ponownie owin�� si� wok� szyi swej pani i zasn��.

W ko�cu jeden z anio��w roz�o�y� szeroko skrzyd�a. Inne, stoj�c blisko siebie, posz�y za jego przyk�adem, a w�wczas ich skrzyd�a przenika�y si� jak �wiat�o. �pi�ce na trawie dzieci otoczy� promienny kr�g.

Potem istoty kolejno wzbi�y si� w powietrze. Niczym p�omienie wznios�y si� w niebo, a nast�pnie ka�dy anio� przybra� pozycj� pionow�, ogromniej�c nad g�owami czarownic. W chwil� p�niej by�y ju� daleko, wygl�da�y jak mkn�ce ku p�nocy gwiazdy.

Serafina i Ruta Skadi wskoczy�y na sosnowe ga��zie i pod��y�y za nimi w g�r�, lecz wkr�tce zosta�y daleko w tyle.

��Czy podobnie wygl�da�y stworzenia, z kt�rymi lecia�a�, Ruto Skadi? � spyta�a Serafina, kiedy zatrzyma�y si� w p� drogi i ju� tylko obserwowa�y �wietliste p�omienie, kt�re znika�y na horyzoncie.

��Te by�y chyba wi�ksze, lecz z pewno�ci� nale�a�y do tego samego rodzaju. Zauwa�y�a�, �e nie maj� cia�? Ca�e sk�adaj� si� ze �wiat�a. Ich zmys�y zapewne r�wnie� bardzo si� r�ni� od naszych� Serafino Pekkala, opuszcz� ci� teraz, zamierzam bowiem zwo�a� zgromadzenie wszystkich czarownic z naszej p�nocy. Kiedy znowu si� spotkamy, b�dzie wojna. B�d� zdrowa, moja droga�

Obj�y si� w powietrzu, potem Ruta Skadi odwr�ci�a si� i pospiesznie ruszy�a na po�udnie.

Serafina przez chwil� obserwowa�a jej lot, po czym jeszcze raz spojrza�a na ostatniego widocznego anio�a. Czu�a dla tych wielkich istot jedynie wsp�czucie. Jak�e wielka t�sknota musia�a przenika� ich serca! Przecie� nigdy nie czu�y ziemi pod stopami, wiatru we w�osach ani dotyku �wiat�a gwiazd na go�ej sk�rze! Z t� my�l� kr�lowa klanu czarownic oderwa�a male�k� ga��zk� od ga��zi sosnowej, na kt�rej lecia�a, i z zach�ann� przyjemno�ci� wci�gn�a w nozdrza ostry, �ywiczny zapach. Nast�pnie powoli zacz�a opada� ku trawie, aby si� przy��czy� do �pi�cych czarownic i dzieci.

Lee Scoresby spogl�da� w d� na spokojny ocean le��cy po lewej stronie i zielony brzeg po prawej. Przys�oni� oczy, szukaj�c �ladu ludzkich istot. Min�� ju� dzie� i noc, odk�d opu�cili krain� nad Jenisejem.

��Czy to jest ju� nowy �wiat? � spyta�.

��Nowy dla tych, kt�rzy si� w nim nie urodzili � odpar� Stanislaus Grumman � lecz w sensie obiektywnym r�wnie stary jak m�j czy pa�ski. To, co zrobi� Asriel, wstrz�sn�o nimi wszystkimi, panie Scoresby, wstrz�sn�o nimi tak mocno, jak nigdy. Te drzwi i okna, o kt�rych panu wspomina�em, otwieraj� si� obecnie w zupe�nie nieoczekiwanych miejscach. Wprawdzie trudno si� steruje, lecz wiatr jest pomy�lny.

��Nowy czy stary, to dziwny �wiat � zauwa�y� Lee.

��Tak � przyzna� Stanislaus Grumman. � Rzeczywi�cie, cho� r�wnocze�nie troch� mi przypomina m�j w�asny.

��Wygl�da na opustosza�y � mrukn�� Lee.

��Nie. Za tym przyl�dkiem le�y miasto, kt�re by�o kiedy� wielkie i bogate. Ci�gle mieszkaj� w nim potomkowie tw�rc�w jego �wietno�ci � kupc�w i szlachetnie urodzonych pan�w, chocia� trzysta lat temu zacz�o podupada�

Balon unosi� si� dalej. Po paru minutach Lee zobaczy� latarni�, potem �uk kamiennego falochronu, wreszcie wie�e, kopu�y i czerwonobr�zowe dachy pi�knego miasta zbudowanego wok� portu. By� tam te� wielki, przypominaj�cy oper� budynek w�r�d bujnych ogrod�w, szerokie bulwary z eleganckimi hotelami i ma�e uliczki, gdzie ci�kie od kwiecia ga��zie drzew zwisa�y nad zacienionymi balkonami.

Grumman mia� racj� � rzeczywi�cie mieszka�y tu �ywe istoty. Kiedy jednak lecieli nad miastem, Lee zaskoczony dostrzeg� same dzieci. W polu widzenia nie by�o �adnego doros�ego. Dzieci bawi�y si� na pla�y, wbiega�y lub wybiega�y z kawiarni, jad�y, pi�y albo wynosi�y z dom�w i sklep�w torby pe�ne towar�w. Kilku ch�opc�w bi�o si�, rudow�osa dziewczynka zagrzewa�a ich do walki, a ma�y ch�opczyk rzuca� kamieniami, staraj�c si� wybi� wszystkie okna w s�siednim budynku. Ca�o�� wygl�da�a jak plac zabaw wielko�ci miasta; nie by�o wida� �adnego nauczyciela. Dzieci�cy �wiat.

Lee zauwa�y�, �e poza dzie�mi by� w mie�cie �kto�� jeszcze, chocia� musia� przetrze� oczy, by wykluczy� halucynacje. Nie mia� jednak w�tpliwo�ci: dostrzeg� kolumny mg�y lub czego� rzadszego ni� mg�a� Jakie� zag�szczenie powietrza� Czymkolwiek by�y te �istoty�, mn�stwo ich unosi�o si� nad bulwarami, wp�ywa�o do dom�w, gromadzi�o si� na placach i dziedzi�cach. Dzieci najwyra�niej ich nie widzia�y.

Lee obserwowa� zachowanie stwor�w i zauwa�y�, �e interesuj� si� niekt�rymi dzie�mi i pod��aj� za nimi, zw�aszcza za starszymi, kt�re (o ile Lee dobrze widzia� przez teleskop) zbli�a�y si� do wieku dojrzewania. Pewnego ch�opca, wysokiego, szczup�ego m�odzie�ca z burz� czarnych w�os�w przezroczyste istoty otacza�y tak �ci�le, �e jego sylwetka wydawa�a si� migota� w powietrzu. Kr��y�y jak muchy wok� mi�sa. A ch�opiec nie mia� o niczym poj�cia, chocia� od czasu do czasu przeciera� oczy lub potrz�sa� g�ow�, jak gdyby pragn�� widzie� wyra�niej.

��Do diab�a, c� to za potwory? � spyta� Lee.

��Ludzie nazywaj� je upiorami.

��Czym w�a�ciwie s�?

��S�ysza�e� o wampirach?

��Och, to tylko opowie�ci.

��Wampiry karmi� si� krwi�, natomiast po�ywienie upior�w stanowi ludzka uwaga, �wiadomo�� i zainteresowanie otaczaj�cym �wiatem. Nie poci�gaj� ich niedojrza�e dzieci.

��S� zatem przeciwie�stwem tych diab��w z Bolvangaru.

��Myli si� pan. Zar�wno Rad� Oblacyjna, jak i Upiory Oboj�tno�ci fascynuje niewinno�� przeciwstawna do�wiadczeniu. Przedstawiciele Rady Oblacyjnej boj� si� i nienawidz� Py�u, a upiory �ywi� si� nim, ale jedni i drudzy s� op�tani.

��Gromadz� si� wok� tamtego ch�opca�

��Ten m�ody cz�owiek dorasta. Wkr�tce go zaatakuj�, a w�wczas stanie si� znieruchomia�ym, oboj�tnym nieszcz�nikiem. Jest skazany.

��Na �wi�tego Piotra! Nie mo�emy go uratowa�?

��Nie. Upiory natychmiast by si� nami zaj�y. Tu na g�rze nie mog� nas dosi�gn��. Mo�emy tylko obserwowa� i lecie� dalej.

��Ale gdzie s� doro�li? Nie powie mi pan, �e ca�y ten �wiat zamieszkuj� jedynie dzieci?

��Te dzieci to spo�eczne sieroty. Doro�li uciekli, a one ��cz� si� w grupy i w��cz� po tym �wiecie. Staraj� si� prze�y�. Miasto jest pe�ne wszelakiego dobra, w ka�dym razie nie g�oduj�. Prawdopodobnie bardzo wiele upior�w zaatakowa�o miasto, wi�c doro�li odeszli w bezpieczniejsze miejsca. Zauwa�y� pan, jak niewiele �odzi stoi w porcie? Dzieciom na razie nic nie grozi.

��Starszym dzieciom jednak tak. Na przyk�ad temu biednemu ch�opcu�

��Panie Scoresby, tak si� dzieje w tym �wiecie. Je�li chce pan po�o�y� kres okrucie�stwu i niesprawiedliwo�ci, musimy lecie� dalej. Mam do wykonania zadanie.

��Wydaje mi si� � zacz�� Lee, szukaj�c s��w. � Wydaje mi si�, �e z okrucie�stwem nale�y walczy� tam, gdzie si� je dostrze�e. Tam jeste�my potrzebni. Czy si� myl�, doktorze Grumman? Jestem tylko niewykszta�conym aeronauta. Na wielu sprawach si� nie znam. Kto� mi na przyk�ad kiedy� powiedzia�, �e szamani posiadaj� dar latania. Uwierzy�em mu, a teraz mam przed sob� szamana, kt�ry nie lata.

��Och, ale� potrafi� lata�.

��W jaki spos�b pan to robi?

Teren stawa� si� wy�szy, tote� balon unosi� si� teraz ni�ej nad powierzchni� ziemi. Bezpo�rednio pod lec�cymi pojawi�a si� kwadratowa, kamienna wie�a. Lee niemal nie zwr�ci� na ni� uwagi.

��Gdy uzna�em � stwierdzi� Grumman � �e musz� odby� podr� powietrzn�, wezwa�em pana. No i teraz lec�.

Szaman doskonale zdawa� sobie spraw�, �e wie�a znajduje si� zbyt blisko i mog� w ni� uderzy�, stara� si� jednak zachowa� spok�j, wierz�c, �e aeronauta wie, co robi. I rzeczywi�cie. W pewnym momencie Lee Scoresby przechyli� si� nad burt� kosza i poci�gn�� za sznurek jednego z balastowych work�w. Piasek wysypa� si�, a balon mi�kko uni�s� si� w powietrze mniej wi�cej dwa metry od budowli, p�osz�c stadko oko�o tuzina zaniepokojonych i kracz�cych kruk�w.

��Pewnie ma pan racj� � przyzna� Lee. � Dzia�a pan w niezwyk�y spos�b, doktorze Grumman. Czy przebywa� pan kiedy� w�r�d czarownic?

��Tak � odpar� szaman. � A tak�e w�r�d cz�onk�w Akademii oraz w�r�d duch�w. I powiem panu, �e wsz�dzie mo�na znale�� szczypt� szale�stwa, ale i ziarno m�dro�ci. Cz�� wiedzy mi umkn�a, nie potrafi�em z niej czerpa� gar�ciami. �ycie jest ci�kie panie Scoresby, lecz wszyscy trzymamy si� go z ca�ych si�.

��A nasza podr�? To szale�stwo czy przejaw m�dro�ci?

��Z t� podr� ��czy si� najwa�niejsza wiedza, jak� mam.

��Prosz� mi opowiedzie� o pa�skim celu. Zamierza pan odnale�� stra�nika no�a, prawda? I co wtedy?

��Poinformowa� go o jego zadaniu.

��Z kt�rym si� wi��e ochrona ma�ej Lyry � przypomnia� mu aeronauta.

��Ochrona nas wszystkich.

Lecieli dalej i wkr�tce miasto znikn�o w tyle.

Lee sprawdzi� urz�dzenia pok�adowe. Ig�a kompasu nadal szala�a wok� tarczy, lecz wysoko�ciomierz funkcjonowa� bez zarzutu (tak przynajmniej s�dzi� aeronauta) i pokazywa�, �e lec�cy r�wnolegle do morskiego brzegu balon wznosi si� na wysoko�ci oko�o trzystu metr�w nad poziomem morza. Przed podr�nikami pojawi�a si� lekko zamglona linia wysokich wzg�rz i Lee by� zadowolony, �e zabra� tak wiele balastu.

Kiedy jednak dok�adnie si� wpatrzy� w horyzont, poczu� lekkie uk�ucie w sercu. Hester r�wnie� si� zaniepokoi�a, zastrzyg�a uszami i odwr�ci�a �ebek w taki spos�b, �e spojrzenie jednego z jej z�otoorzechowych oczu spocz�o na twarzy Lee. Aeronauta podni�s� dajmon� i wsun�� j� sobie za po�� p�aszcza, po czym ponownie spojrza� przez teleskop.

Nie myli� si�. Daleko za nimi, na po�udniu (o ile przybyli z tego kierunku) we mgle unosi� si� inny balon. Z powodu gor�cego, rozmigotanego powietrza i sporej odleg�o�ci trudno by�o dostrzec szczeg�y, jednak ten drugi balon wydawa� si� wi�kszy i lecia� wy�ej. Grumman r�wnie� go zauwa�y�.

��Czy to wrogowie, panie Scoresby? � spyta�, przys�aniaj�c oczy, aby lepiej si� przyjrze� w perlistym �wietle.

��Nie mo�e by� co do tego w�tpliwo�ci. Nie jestem tylko pewny, czy zrzuci� balast, wzlecie� wy�ej i z�apa� szybszy wiatr, czy te� pozosta� nisko, gdzie mniej si� rzucamy w oczy. Na szcz�cie nasz przeciwnik nie leci zeppelinem, wtedy bowiem dogoni�by nas w kilka godzin. Hm, doktorze Grumman, niech to cholera, chyba polec� wy�ej, poniewa� skoro dostrzeg�em tamten balon, zapewne oni r�wnie� dostrzegli nasz.

Postawi� Hester na pod�odze, wychyli� si� i wyrzuci� trzy worki z piaskiem. Balon natychmiast si� wzni�s�. Lee patrzy� przez teleskop.

W minut� p�niej by� ju� ca�kowicie przekonany, �e zostali zauwa�eni, poniewa� w koszu drugiego balonu zapanowa�o zamieszanie, a nast�pnie pojawi� si� rozb�ysk, kt�ry przez moment �wieci� intensywn� czerwieni�, po czym rozwia� si� w ob�oku szarego dymu. Widok ten zaalarmowa� aeronaut�.

��Doktorze Grumman, czy mo�e pan przywo�a� mocniejszy wiatr? � spyta�. � Chcia�bym dotrze� do tych wzg�rz przed zmrokiem.

Opuszczali ju� lini� brzegow� i pod nimi znajdowa�a si� szeroka na sze��dziesi�t czy siedemdziesi�t kilometr�w zatoka. Za ni� ci�gn�o si� pasmo wzg�rz, a w�a�ciwie g�r � Lee dostrzeg� to dopiero teraz, gdy balon nabra� troch� wysoko�ci.

Odwr�ci� si� do Grummana, ten jednak zapad� ju� w g��boki trans. Oczy mia� zamkni�te, kropelki potu znaczy�y jego czo�o, cia�o ko�ysa�o si� �agodnie w prz�d i w ty�, z gard�a m�czyzny dobywa� si� niski, rytmiczny j�k. Dajmona szamana, r�wnie� skupiona, siedzia�a n kraw�dzi kosza.

Po chwili � dzi�ki psychicznej sile Grummana albo jakiemu� zakl�ciu � w twarz Lee rzeczywi�cie uderzy� mocniejszy podmuch wiatru. Aeronauta podni�s� oczy aby sprawdzi� czasz�, i oceni�, �e jego balon leci teraz w kierunku g�r o stopie� czy dwa szybciej.

Pod wp�ywem wiatru przyspieszy� lot r�wnie� drugi balon. Nie zbli�a� si� wprawdzie, ale tak�e nie zostawa� w tyle. I kiedy Lee ponownie zwr�ci� ku niemu teleskop zobaczy� za balonem ciemniejsze i mniejsze kszta�ty. Lecia�y w r�wnej odleg�o�ci i z ka�d� chwil� stawa�y si� coraz lepiej widoczne.

��Zeppeliny � zauwa�y�. � Tutaj nie uda nam si� ukry�.

Pr�bowa� oszacowa�, jak daleko jego balon znajduje si� zar�wno od maszyn wrog�w, jak i od g�r, ku kt�rym zmierza�. Sterowce lecia�y znacznie szybciej ni� oba balony. W dole wiatr porusza� bia�ymi grzywami fal.

Grumman odpoczywa�, siedz�c w naro�niku kosza. Jego dajmona czy�ci�a sobie pi�ra. Oczy szamana by�y zamkni�te, Lee jednak wiedzia�, �e m�czyzna nie �pi.

��Sytuacja jest nieweso�a, doktorze Grumman � stwierdzi�. � Nie mog� da� si� dogoni� tym zeppelinom w powietrzu, poniewa� nie zdo�am si� przed nimi broni�. Dopad�yby nas w minut�. Nie zamierzam te� l�dowa� w wodzie ani dobrowolnie, ani pod przymusem. Przez jaki� czas p�yn�liby�my, lecz szybko obrzuciliby nas granatami i zatopili. Postaram si� zatem dotrze� do tych wzniesie� i tam wyl�dowa�. Widz� st�d las. Mo�emy si� ukry� mi�dzy drzewami. S�o�ce jest coraz ni�ej. Do jego zachodu, wed�ug moich oblicze�, pozosta�o oko�o trzech godzin. Nie mam stuprocentowej pewno�ci, ale wydaje mi si�, �e te zeppeliny lec� dwa razy szybciej ni� my, jednak zanim nas dogoni�, powinni�my dotrze� do drugiego brzegu zatoki. Rozumie pan m�j plan � doda� po chwili. � Dolecimy dotych wzniesie�, tam wyl�dujemy, w przeciwnym razie grozi nam pewna �mier�. Tamci skojarz� pier�cie�, kt�ry im pokaza�em, ze Skraelingiem zabitym przeze mnie w Nowej Zembli. A zatem, doktorze Grumman, dzi� wieczorem zako�czymy ten lot. Czy l�dowa� pan kiedykolwiek balonem?

��Nie � odpar� szaman. � Ale ufam pa�skiej zr�czno�ci.

��Postaram si� maksymalnie zbli�y� do tego pasma. To kwestia wyczucia, poniewa� im d�u�ej lecimy, tym bardziej tamci si� do nas zbli�aj�. Je�li zdecyduj� si� l�dowa� zbyt p�no, nie zd��ymy si� przed nimi ukry�, je�li zbyt wcze�nie, nie dotrzemy do drzew i nie b�dziemy si� mieli gdzie schroni�. Tak czy owak, nie uda nam si� chyba unikn�� strzelaniny.

Grumman siedzia� z oboj�tn� min� i przek�ada� z r�ki do r�ki magiczny totem przyozdobiony pi�rami i paciorkami; Lee podejrzewa�, �e jest w tym dzia�aniu jaki� cel. Dajmona szamana ani na moment nie spuszcza�a oczu z zeppelin�w.

Min�a godzina, potem nast�pna. Lee �u� niezapalone cygaro i s�czy� zimn� kaw� z cynowej flaszki. S�o�ce zachodzi�o na niebie z ty�u za balonem, d�ugi cie� wieczoru przesuwa� si� wzd�u� brzegu zatoki, potem zacz�� si� wspina� na ni�sze stoki wzniesie�; balon i g�rskie szczyty pozostawa�y jeszcze sk�pane w s�onecznym z�ocie.

Ma�e punkty lec�cych sterowc�w � mimo i� nieco zamglone w �wietle zachodz�cego s�o�ca � stawa�y si� z ka�d� minut� wi�ksze i lepiej widoczne. Gdy zr�wna�y si� z drugim balonem, mo�na je ju� by�o dostrzec go�ym okiem; cztery lecia�y obok siebie. Cisz� rozleg�ej zatoki zak��ca� teraz warkot ich silnik�w, na razie cichy, lecz wyra�ny i natarczywy. Przypomina� brz�czenie komar�w. Balon Lee dzieli�a od pasma wzniesie� jeszcze spora odleg�o��, kiedy aeronauta zauwa�y� co� za zeppelinami. Na tle o�wietlonego s�onecznymi promieniami nieba chmury zacz�y si� zbija� w g�st� mas�, wznosz�c si� kilkaset metr�w nad ziemi�. Lee z niesmakiem pokr�ci� g�ow�, zastanawiaj�c si�, w jaki spos�b m�g� przeoczy� nadej�cie burzy. U�wiadomi� sobie, �e im szybciej wyl�duj�, tym lepiej.

W chwil� p�niej pod chmurami pojawi�a si� ciemnozielona �ciana deszczu. Burza �ciga�a zeppeliny, tak jak one balon Lee. Deszcz nadci�ga� znad morza, szybko przesuwaj�c si� ku sterowcom. S�o�ce znikn�o, pojawi�a si� ogromna b�yskawica, a po kilku sekundach us�yszeli tak g�o�ny huk, �e zatrz�s� czasz� balonu i przez d�ugi czas odbija� si� echem od g�r.

P�niej zobaczyli kolejny b�ysk pioruna, kt�ry tym razem uderzy� w jeden z zeppelin�w. Gaz maszyny zapali� si�: jaskrawy kwiat p�omienia rozkwit� na tle sinociemnych chmur i maszyna, �wiec�c niczym morska latarnia, zacz�a powoli opada�, a� spocz�a na wodzie, nie gasn�c.

Lee wypu�ci� z p�uc wstrzymywane przez d�ug� chwil� powietrze. Grumman sta� obok niego, jedn� r�k� przytrzymuj�c si� pier�cienia zawieszenia. Jego twarz ��obi�y g��bokie zmarszczki sugeruj�ce wielkie znu�enie.

��Czy to pan sprowadzi� t� burz�? � spyta� Lee.

Szaman skin�� g�ow�.

Niebo zabarwi�o si� teraz niczym tygrys: pasy z�ota przeplata�y obszary g��bokiej br�zowawej czerni, nast�pnie w kr�tkim czasie z�ot� barw� poch�on�a br�zowawa czer�. Morze r�wnie� zmieni�o si� w wielobarwn� mieszanin� czarnej wody i po�yskuj�cej piany; p�on�cy zeppelin zaton�� i wraz z nim znikn�y ostatnie jaskrawe b�yski ognia.

Niestety, pozosta�e trzy maszyny lecia�y naprz�d i mimo silnych podmuch�w wichury utrzymywa�y kurs, pioruny b�yska�y wok� nich. Burza zbli�a�a si� i Lee zacz�� si� ba� o gaz w czaszy w�asnego balonu; wystarczy�oby jedno uderzenie pioruna i podr�nicy spadn� na ziemi� w p�omieniach. Aeronauta obawia� si�, �e szaman nie potrafi tak kontrolowa� burzy, by ich omin�a.

��Doktorze Grumman � odezwa� si� � zamierzam zignorowa� ster�wce i ca�kowicie si� skoncentrowa� na locie w stron� g�r, a p�niej na bezpiecznym l�dowaniu. Chcia�bym, �eby siedzia� pan w bezruchu, trzymaj�c si� kraw�dzi kosza. Prosz� si� przygotowa� do skoku na m�j znak. W odpowiednim momencie dam sygna� i postaram si� osi��� na powierzchni jak naj�agodniej, ale w tych warunkach l�dowanie zale�y nie tylko od mojej zr�czno�ci, lecz tak�e od szcz�cia.

��Ufam panu, panie Scoresby � o�wiadczy� szaman.

Usiad� wyprostowany w naro�niku kosza; jego dajmona usadowi�a si� na pier�cieniu zawieszenia i wbi�a pazury g��boko w sk�rzan� os�on�.

Wiatr silnie dmucha� w balon. Wielka czasza chwia�a si� i falowa�a. Liny skrzypia�y i napr�a�y si�, lecz Lee by� pewny, �e wytrzymaj�. Wyrzuci� kolejn� parti� balastu i z uwag� obserwowa� wysoko�ciomierz. Wiedzia�, �e podczas burzy spada ci�nienie powietrza i trzeba skompensowa� r�nic� wysoko�ci, bardzo cz�sto obliczaj�c j� �na oko�. Aeronauta spojrza� na cyfry, dwukrotnie je sprawdzi�, a nast�pnie zrzuci� pozosta�e worki z piaskiem, pozbywaj�c si� balastu. Teraz jedynym regulatorem wysoko�ci pozosta� zaw�r gazu. Balon nie m�g� ju� wznie�� si� wy�ej, nale�a�o l�dowa�.

Lee wpatrzy� si� uwa�nie w burzowe chmury i w wielk� mas� g�r, czarn� na tle ciemniej�cych niebios. Z do�u dobieg� go gwa�towny szum przypominaj�cy huk przybrze�nej fali uderzaj�cej w kamienist� pla��, aeronauta wiedzia� jednak, �e to tylko wiatr szarpie li��mi drzew. Wi�c burza ju� tu dotar�a! Porusza�a si� niezwykle szybko! Lee wiedzia�, �e nie mo�e si� zbyt d�ugo waha�. By� cz�owiekiem zbyt opanowanym, aby si� z�o�ci� na sw�j los. Wszystkie zdarzenia wita� zwykle zaledwie sceptycznym uniesieniem brwi; tym razem jednak poczu� rozpacz, poniewa� zda� sobie spraw�, �e je�li post�pi tak jak powinien � czyli pozwoli si� ponie�� burzy � zostanie zestrzelony przez wroga.

Podni�s� Hester i wsun�� j� sobie za pazuch�, po czym szczelnie zapi�� p��cienny p�aszcz, aby dajmona nie wypad�a. Grumman trwa� w bezruchu, powa�ny i spokojny. Jego smagana wiatrem dajmona wbi�a si� mocno pazurami w obrze�e kosza; porywy wichury podnosi�y jej wszystkie pi�ra.

��Opadamy, doktorze Grumman! � aeronauta stara� si� przekrzycze� burz�. � Prosz� wsta� i przygotowa� si� do skoku. Niech pan si� chwyci pier�cienia. Kiedy zawo�am, wyskoczy pan.

Grumman nie sprzeciwia� si�. Lee spojrza� w d�, potem przed siebie, znowu w d� i ponownie przed siebie, wypatruj�c najmniejszego cho�by �wiate�ka. Co jaki� czas �ciera� z twarzy strugi deszczu; nag�y szkwa� przyni�s� krople ci�kie jak gar�cie �wiru i ich klekotanie po��czy�o si� z wyciem wiatru oraz szumem li�ci, powoduj�c straszliwy zgie�k, w kt�rym aeronauta niemal nie s�ysza� grzmot�w.

��Ale� ulewa! � krzykn��. � Niez�� burz� pan nam zgotowa�, szamanie.

Lee szarpn�� lin� zaworu gazu i okr�ci� j� wok� klina, dzi�ki czemu zaw�r pozosta� otwarty. Gdy niewidoczny gaz zacz�� si� z sykiem wydostawa�, czasza balonu � jeszcze przed minut� wypuk�a � zacz�a zmienia� kszta�t.

Miotany wiatrem kosz gwa�townie przechyla� si� na boki. Istnia�o niebezpiecze�stwo, �e wichura rzuci balon w niebo. Na szcz�cie, po mniej wi�cej minucie aeronauta poczu� nag�e szarpni�cie i wiedzia�, �e kotwica zaczepi�a si� o ga���. Niestety, zatrzymali si� tylko na chwil�, poniewa� ga��� si� z�ama�a. Dzi�ki temu zdarzeniu Lee oceni� wysoko�� lec�cego balonu.

��Jeste�my sto pi��dziesi�t metr�w ponad drzewami! � krzykn��.

Szaman skin�� g�ow�.

Balonem szarpn�o ponownie, tym razem gwa�towniej. P�d powietrza z ogromn� si�� rzuci� obu m�czyzn ku obrze�u kosza. Aeronauta by� do tego przyzwyczajony, wi�c natychmiast odzyska� r�wnowag�, natomiast zaskoczony Grumman nie zd��y� odpowiednio zareagowa�. Na szcz�cie, uda�o mu si� nie wypu�ci� z r�k pier�cienia utrzymuj�cego zawieszenie. Lee zobaczy�, �e szamanowi nic si� nie sta�o, by� nawet got�w do skoku.

W chwil� p�niej balonem szarpn�o niezwykle gwa�townie, lecz po raz ostatni, kotwica zaczepi�a bowiem wreszcie mocno o ga���. Kosz od razu si� przechyli� i po sekundzie wpad� mi�dzy wierzcho�ki drzew, mi�dzy ch�ostaj�ce, wilgotne li�cie, trzaskaj�ce ga��zki i skrzypi�ce, nadwer�one ci�g�ym szarpaniem konary.

��Jest pan tam, doktorze Grumman?! � zawo�a� Lee, poniewa� wok� panowa�a ciemno��.

��Tak, panie Scoresby.

��Prosz� si� nie rusza�, p�ki balon si� nie zatrzyma � poleci� Lee, poniewa� kosz ko�ysa� si� szale�czo na wietrze, a obaj podr�nicy wraz z nim.

Czasz� ci�gle gwa�townie szarpa�o na boki; by�a ju� prawie pusta i reagowa�a na wiatr podobnie jak �agiel. Lee przemkn�o przez my�l, aby j� odci��, wiedzia� jednak, �e gdyby nie uda�o mu si� ca�kowicie przeci�� liny, materia� zawis�by nad wierzcho�kami drzew niczym transparent, zdradzaj�c ich pozycj� sterowcom; aeronauta doszed� wi�c do wniosku, �e lepiej spr�bowa� j� zwin��.

Rozjarzy�a si� kolejna b�yskawica, a po sekundzie rozleg� si� grzmot. Burza szala�a ju� prawie nad g�owami podr�nik�w. W b�ysku �wiat�a Lee dostrzeg� pie� d�bu z wielk�, bia�� ran� po cz�ciowo od�amanej ga��zi. Na niej opiera� si� kosz.

��Wyrzuc� lin� i spuszcz� si� po niej! � krzykn��.- Gdy staniemy na ziemi, zastanowimy si�, co robi� dalej.

��Pod��� za panem, Scoresby � o�wiadczy� Grumman. � Moja dajmona twierdzi, �e grunt znajduje si� dwana�cie metr�w pod nami.

W tym momencie Lee us�ysza� odg�os uderzaj�cych skrzyde�. Rybo��w, dajmona Grummana, usadowi�a si� ponownie na obrze�u kosza.

��Potrafi si� tak bardzo oddali�? � spyta� zaskoczony, lecz po chwili zapomnia� o tym zdarzeniu i zacz�� zabezpiecza� lin�: najpierw mocowa� j� do pier�cienia zawieszenia, potem do ga��zi; nawet je�li kosz by si� osun��, nie spad�by na ziemi�.

Potem przerzuci� reszt� liny i zsun�� si� po niej (Hester siedzia�a bezpiecznie przy jego piersi), a� poczu� pod stopami tward� ziemi�. Drzewo � gigantyczny d�b � okaza�o si� naprawd� wysokie, a najni�sze ga��zie bardzo grube. Lee odetchn�� z ulg� i szarpn�� lin�, daj�c sygna� Grummanowi, �e dotar�.

Nagle wyda�o mu si�, �e w zgie�ku s�yszy jaki� szczeg�lny d�wi�k, i zacz�� nas�uchiwa�. Tak, z g�ry dobiega� �oskot silnika zeppelina, a mo�e nawet kilku. Lee nie mia� poj�cia, na jakiej wysoko�ci znajduj� si� maszyny ani w jakim kierunku lec�. Warkot s�ycha� by�o przez mniej wi�cej minut�, p�niej ucich�.

Szaman zeskoczy� na ziemi�.

��S�ysza� pan? � spyta� Lee.

��Tak. S�dz�, �e lec� w stron� g�r. Gratuluj� panu bezpiecznego l�dowania, Scoresby.

��To jeszcze nie koniec naszych zmaga�. Przed �witem chcia�bym schowa� gdzie� balon, w przeciwnym razie zdradzi nasz� pozycj� z odleg�o�ci wielu kilometr�w. Nadaje si� pan do pracy fizycznej, doktorze Grumman?

��Prosz� mi tylko powiedzie�, co mam robi�.

��Dobrze. Zamierzam si� wspi�� po linie. Spuszcz� panu na niej kilka rzeczy, mi�dzy innymi namiot. Prosz� go rozbi�, a ja tymczasem spr�buj� ukry� balon.

Pracowali przez d�ugi czas. W pewnej chwili wspieraj�ca kosz ga��� w ko�cu si� z�ama�a i odrywaj�c si�, poci�gn�a Lee za sob�; na szcz�cie nie upad� na ziemi�, poniewa� materia� balonu nadal wisia� w�r�d wierzcho�k�w drzew i utrzymywa� kosz.

Upadek w�a�ciwie u�atwi� aeronaucie zadanie, poniewa� �ci�gn�� nieco w d� pust� czasz�, tym samym cz�ciowo j� ukrywaj�c. Lee pracowa� dalej przy b�yskach piorun�w: szarpa�, zwija� i ci�gn��, a� uda�o mu si� umie�ci� balon w�r�d ni�szych ga��zi.

Wiatr ci�gle szarpa� koronami drzew, chocia� deszcz ju� s�ab�. Aeronauta uzna�, �e nie jest w stanie zrobi� nic wi�cej. Zeskoczy� z drzewa i zobaczy�, �e szaman nie tylko ustawi� namiot, ale jakim� sposobem rozpali� ognisko i parzy kaw�.

��Dokona� pan tego za pomoc� magii? � spyta� Lee. Przemokni�ty i zesztywnia�y, wzi�� kubek z r�ki Grummana i schroni� si� w namiocie.

��Nie, moj� wiedz� zawdzi�czam skautom � odpar� Grumman. � Nie ma w pa�skim �wiecie skaut�w? �Czuwaj!�� No c�, prawda jest taka, �e ze wszystkich sposob�w rozpalania ognia, najlepszy to sucha zapa�ka. Nigdy nie podr�uj� bez nich. Mogli�my trafi� gorzej, panie Scoresby.

��S�ysza� pan ponownie te zeppeliny?

Grumman podni�s� r�k�, Lee wyt�y� s�uch i w s�abn�cym deszczu rzeczywi�cie us�ysza� �oskot silnika.

��Kr��� nad nami � o�wiadczy� Grumman. � Nie wiedz�, gdzie jeste�my, podejrzewaj� jednak, �e gdzie� w tej okolicy. W minut� p�niej na niebie od strony, w kt�r� odlecia�y sterowce, pojawi�a si� migocz�ca �una. By�a mniej jaskrawa ni� b�yskawica i widoczna przez d�u�szy czas. Lee wiedzia�, �e co� wybuch�o.

��Musimy zgasi� ogie�, doktorze Grumman � stwierdzi�. � Lepiej nie ryzykowa�. Listowie jest tu g�ste, ale nigdy nic nie wiadomo. Teraz zamierzam si� przespa�, chocia� jestem przemoczony.

��Do rana pan wyschnie � powiedzia� szaman. Wzi�� gar�� mokrej ziemi i cisn�� ni� w p�omienie, a Lee jak najwygodniej u�o�y� si� w ma�ym namiocie i zasn��.

Nawiedza�y go dziwne i sugestywne sny. W pewnym momencie odni�s� wra�enie, �e si� obudzi� i zobaczy� siedz�cego ze skrzy�owanymi nogami szamana, otoczonego p�omieniami, kt�re szybko trawi�y jego cia�o; w ko�cu pozosta� tylko bia�y szkielet, ci�gle siedz�cy w kopcu jarz�cych si� popio��w. Przera�ony Lee zacz�� szuka� Hester. Okaza�o si�, �e jego milcz�ca, cz�sto ironiczna dajmona �pi, cho� zawsze czuwa�a wraz z nim. Wyda�a mu si� bardzo delikatna i podatna na zranienie; ten niesamowity widok poruszy� aeronaut� do g��bi, po�o�y� si� wi�c obok niej i le�a� niespokojnie przez d�ugi czas. W rzeczywisto�ci ca�a sytuacja mu si� przy�ni�a.

Nast�pny sen r�wnie� wi�za� si� z Grummanem. Lee zobaczy� we �nie szamana, kt�ry potrz�sa� przystrojon� pi�rami grzechotk� i ��da� od jakiej� istoty pos�usze�stwa. Ow� istot� (gdy Lee j� rozpozna�, poczu� md�o�ci) by� upi�r podobny do tych, kt�re widzieli z balonu. By� du�y, prawie niewidzialny i wywo�ywa� w aeronaucie takie nudno�ci, �e m�czyzna obudzi� si� niemal w panice. Grumman bez l�ku rozkazywa� tej dziwacznej istocie, nie doznaj�c najmniejszej krzywdy. Upi�r wys�ucha� go uwa�nie, a potem uni�s� si� w powietrze niczym ba�ka mydlana, po czym znikn�� w�r�d ga��zi.

W trzecim �nie tej wyczerpuj�cej nocy Lee znalaz� si� w kokpicie zeppelina i obserwowa� pilota; �ci�le rzecz bior�c, aeronauta siedzia� na siedzeniu drugiego pilota. Kr��yli nad lasem, patrzyli w d� na miotane dzikim wiatrem wierzcho�ki drzew, na rozszala�e morze li�ci i ga��zi. Nagle w kabinie pojawi� si� upi�r.

Skr�powany sennym koszmarem Lee nie by� w stanie ani si� poruszy�, ani krzycze�. Wyczuwa� te� przera�enie pilota, gdy patrzy�, co si� dzieje. Upi�r pochyli� si� nad biednym m�czyzn� i przycisn�� do niego swoj� dziwaczn� twarz. Dajmona pilota, zi�ba, trzepota�a skrzyde�kami, krzycza�a i pr�bowa�a odci�gn�� odra�aj�c� istot�, lecz tylko upad�a na wp� zemdlona na tablic� przyrz�d�w sterowca. Pilot odwr�ci� si� ku Lee i wyci�gn�� r�k�, jednak aeronauta nadal nie panowa� nad swym cia�em, trwaj�c w bezruchu, mimo i� udr�ka w oczach towarzysza porusza�a go do g��bi. Lee by� �wiadkiem, jak upi�r wys�cza z drugiego cz�owieka �ycie. Dajmona pilota trzepota�a coraz s�abiej i skrzecza�a dzikim, wysokim g�osem. Potem znikn�a.

Pilot jednak�e jeszcze ci�gle �y�. Oczy mu si� zamgli�y, patrzy� t�po w dal, powolnym ruchem cofn�� wyci�gni�t� w stron� aeronauty d�o� i z g�uchym �oskotem opu�ci� j� na przepustnic� maszyny. By�, a r�wnocze�nie nie by�, �ywy � zoboj�tnia� na wszystko.

Lee siedzia� i patrzy� bezradnie przed siebie. Zeppelin unosi� si� ku g�rom. Pilot obserwowa� je bez zainteresowania. Przera�ony aeronauta przycisn�� plecy do oparcia fotela, nic nie zatrzymywa�o maszyny, kt�ra lecia�a prosto ku urwisku.

��Hester! � krzykn�� i w tym momencie si� obudzi�.

By� w namiocie, bezpieczny, a dajmona ociera�a si� o jego policzek. Lee spoci� si�. Szaman siedzia� ze skrzy�owanymi nogami, lecz na jego widok aeronauta poczu� dreszcz, poniewa� m�czy�nie nie towarzyszy�a dajmona-rybo��w. Pomy�la�, �e ten las jest z�ym miejscem pe�nym nawiedzaj�cych cz�owieka zjaw.

Nagle u�wiadomi� sobie, �e �wiat�o wok� szamana nie jest naturalne, poniewa� ogie� zgasili przed wieloma godzinami i las ton�� w ca�kowitej ciemno�ci. Gdzie� daleko przed sob� aeronauta dostrzeg� migotanie odbite od pni drzew i opadaj�cych li�ci. Od razu wiedzia�, co ten fakt oznacza: jego sen sprawdzi� si�, a zeppelin wraz z pilotem rzeczywi�cie uderzy� w zbocze.

��Do diab�a, Lee, dr�ysz jak li�� osiki. Co z tob�? � gdera�a Hester, strzyg�c d�ugimi uszami.

��Nie mia�a� tego snu, Hester? � wymamrota�.

��Tobie si� r�wnie� nic nie �ni�o, Lee. To by�o widzenie. Nie wiedzia�am, �e jeste� takim czarodziejem� Ale nie my�l ju� o tym, dobrze?

Pog�aska� �eb zaj�czycy kciukiem, a jego dajmona potrz�sn�a uszami.

Po chwili niespodziewanie aeronauta uni�s� si� w powietrze obok dajmony szamana, rybo�owa imieniem Sayan K�t�r. Na obecno�� dajmony innego cz�owieka i na oddalenie od w�asnej cia�o Lee zareagowa�o silnym pulsowaniem. Wiedzia�, �e pope�nia wielkie przest�pstwo, a jednocze�nie czu� osobliw� przyjemno��. Szybowali � jak gdyby aeronauta r�wnie� by� ptakiem � ponad lasem na niespokojnych pr�dach wst�puj�cych, a Lee rozgl�da� si� wok� w ciemno�ciach, zalanych w tej chwili blad� �un� ksi�yca w pe�ni, kt�ra przedziera�a si� od czasu do czasu przez niewielk� szczelin� w pokrywie chmur i otacza�a wierzcho�ki drzew srebrzystym pier�cieniem.

Rybo��w wyda� z siebie chrapliwy okrzyk i z do�u odpowiedzia�y mu tysi�ce ptasich g�os�w: pohukiwanie s�w, alarmuj�ce piski ma�ych wr�bli, pi�kne trele s�owika. Sayan K�tor zwo�ywa�a ptaki, kt�re odpowiada�y na jej zew. Wszystkie ptaki w lesie � niezale�nie od tego, czy dany osobnik w�a�nie polowa�, bezg�o�nie machaj�c skrzyd�ami, czy te� spa� � ruszy�y z trzepotem w g�r�; w powietrzu pojawi�y si� ich tysi�ce.

Lee poczu�, �e cz�� jego natury jest ptasia, i rado�ci� zareagowa� na rozkaz kr�lowej ptak�w. Pozostawiaj�c za sob� cz�owiecz� natur�, odczuwa� najdziwniejsz� z rozkoszy � z zapa�em ofiarowywa� si� w s�u�b� pot�niejszemu w�adcy. Zako�owa� i zawr�ci� wraz z reszt� wielkiego, z�o�onego z przedstawicieli stu gatunk�w, stada, kt�re pod��a�o za rybo�owem. Nagle na tle rozja�nionych srebrnym �wiat�em ob�ok�w Lee dostrzeg� nienawistny, ciemny, regularny kszta�t zeppelina.

Wszystkie ptaki dok�adnie wiedzia�y, co maj� robi�. Bez wahania ruszy�y ku sterowcowi. Pierwsza dotar�a tam Sayan K�t�r, za ni� male�kie strzy�yki i zi�by, szybkie jerzyki, ciche sowy. W minut� p�niej g�sto obsiad�y maszyn�, ich pazury szura�y po �liskim, nieprzemakalnym jedwabiu lub dziurawi�y go, szukaj�c punktu zaczepienia.

Ptaki stara�y si� trzyma� z dala od silnika, niestety nie wszystkim si� to uda�o � niekt�re �ruba poszatkowa�a na kawa�ki. Wi�kszo�� ptak�w po prostu usadowi�a si� na powierzchni zeppelina, a nast�pne osobniki siada�y im na grzbietach, a� pokry�y nie tylko ca�� kopu�� sterowca (wod�r wydostawa� si� z niego tysi�cami male�kich otwor�w wydartych przez szpony), ale te� okna kabiny, podp�rki i liny � do ka�dego centymetra kwadratowego przylgn�� jeden ptak, dwa, trzy lub jeszcze wi�cej.

Pilot by� bezradny. Pod ci�arem setek ptak�w jego powietrzny statek zacz�� opada� coraz ni�ej i nagle w nocnej ciemno�ci dostrzeg� przed sob� ostre skarpy, niemal zupe�nie niewidoczne dla pasa�er�w maszyny, kt�rzy wymachiwali karabinami i strzelali na o�lep.

W ostatniej chwili Sayan K�t�r krzykn�a i ptaki podnios�y si� do lotu; szum ich skrzyde� zag�uszy� nawet ryk silnika. Wszystkie odlecia�y. Ludzie w kabinie natychmiast z przera�eniem u�wiadomili sobie swoj� sytuacj�, lecz nie zd��yli ju� wykona� �adnego ruchu, gdy� po czterech czy pi�ciu sekundach zeppelin wpad� na ska�� i zapali� si�.

Ogie�, gor�co, p�omienie� Lee znowu si� obudzi�, cia�o mia� tak rozpalone, jak gdyby przez wiele godzin le�a� w pustynnym s�o�cu.

S�ycha� by�o odg�osy kropel deszczu skapuj�cych z mokrych li�ci na brezent namiotu, lecz burza ju� si� sko�czy�a. Jasnoszare �wiat�o wdziera�o si� do �rodka. Aeronauta podni�s� g�ow� i dostrzeg� obok siebie Hester, kt�ra mru�y�a oczy, oraz owini�tego w koc szamana, kt�ry spa� tak g��bokim snem, �e wygl�da�by na martwego, gdyby nie obecno�� Sayan K�t�r drzemi�cej na ga��zi przed namiotem.

Poza kapaniem s�ycha� by�o poranne trele le�nych ptak�w. Na niebie nie by�o maszyn, nie dociera�y te� �adne inne podejrzane odg�osy. Lee pomy�la�, �e m�g�by nawet rozpali� ogie�, wsta� wi�c i zabra� si� do parzenia kawy.

��Co teraz, Hester? � spyta�.

��To zale�y. Z czterech zeppelin�w Grumman zniszczy� trzy.

��My�lisz, �e wype�nili�my nasze zadanie?

Zaj�czyca poruszy�a uszami.

��Nie pami�tam �adnej umowy.

��Nie chodzi o umow�, ale o nasz� moralno��.

��Zosta� jeszcze jeden sterowiec, a ty si� martwisz o moralno��, Lee? Na pok�adzie tej maszyny siedzi trzydziestu lub czterdziestu facet�w z karabinami. Poluj� na nas. W dodatku, pami�taj, �e to carscy �o�nierze. Najpierw przetrwanie, potem moralno��.

Dajmona mia�a oczywi�cie racj�, tote� aeronauta, s�cz�c gor�cy napar i pal�c cygaro, zastanawia� si�, jak sobie poradz� z tym ostatnim zeppelinem. W pe�nym �wietle dziennym z pewno�ci� wzleci on wystarczaj�co wysoko, by widzie� las oraz otwarty teren, po czym poczeka w powietrzu, a� Lee i Grumman wyjd� z ukrycia. Rybo��w Sayan K�t�r obudzi�a si� i roz�o�y�a wielkie skrzyd�a nad miejscem, w kt�rym siedzia� aeronauta. Hester spojrza�a w g�r� i pokiwa�a �ebkiem, obserwuj�c z�otymi oczyma pot�n� dajmon�. Po chwili z namiotu wyszed� szaman.

��To by�a pracowita noc � zauwa�y� Lee.

��Dopiero nast�pna b�dzie pracowita. Musimy natychmiast opu�ci� las, panie Scoresby. Tamci zamierzaj� go spali�.

Z niedowierzaniem aeronauta przyjrza� si� mokrej od deszczu ro�linno�ci i spyta�:

��W jaki spos�b?

��U�yj� maszyny rozpylaj�cej naft� zmieszan� z w�glanem potasu, kt�ry zapala si� w zetkni�ciu z wod�. Marynarka Carska korzysta�a z tego sposobu w wojnie z Japoni�. Gdy las nasyci si� t� mieszanin�, pr�dko zajmie si� ogniem.

��Pan widzi przysz�o��, prawda?

��R�wnie wyra�nie, jak wypadki, kt�re przydarzy�y si� tamtym zeppelinom w nocy. Niech pan pakuje, co trzeba, i chod�my st�d.

Lee potar� szcz�k�. Najcenniejsz� rzecz�, jak� posiada�, by�a przeno�na aparatura balonowa, wyj�� wi�c j� z kosza, spakowa� troskliwie do plecaka, po czym sprawdzi�, czy strzelba jest na�adowana i sucha. Zostawi� kosz, osprz�t i czasz� � wisia�y w�r�d ga��zi. Wiedzia�, �e od tej pory przestaje by� aeronaut�, chyba �e jakim� cudem uda mu si� uj�� z tej wyprawy z �yciem i zdob�dzie wystarczaj�co du�o pieni�dzy, by kupi� kolejny balon. Teraz musia� si� porusza� jak bezskrzyd�y owad � po ziemi.

Jeszcze zanim us�yszeli trzask p�omieni, poczuli dym, kt�ry przywia� wiatr od morza. Kiedy natomiast opuszczali las, s�yszeli ju� wyra�nie huk po�aru.

��Czemu nie zrobili tego ostatniej nocy? � spyta� Lee. � Mogli nas upiec we �nie.

��Obawiam si�, �e chc� nas schwyta� �ywych � odpar� Grumman, odzieraj�c z li�ci ga���, kt�rej zamierza� u�y� jako laski � i tylko czekaj�, a� wyjdziemy z lasu.

Istotnie, warkot zeppelina zag�uszy� wkr�tce zar�wno huk szalej�cych p�omieni, jak i g�o�ne sapanie zm�czonych podr�nik�w, kt�rzy wspinali si� szybko po korzeniach, ska�ach i powalonych pniach drzew, zatrzymuj�c si� jedynie na kr�tko dla nabrania oddechu. Lec�ca wysoko Sayan K�t�r opada�a ku nim co jaki� czas i informowa�a, jak d�ug� drog� przeszli i jak bardzo oddalili si� od p�omieni; niezbyt daleko za sob� dostrzegali dym ponad drzewami, a tak�e j�zyki ognia.

Ma�e i wi�ksze le�ne stworzenia � wiewi�rki, ptaki, dziki � ucieka�y wraz z nimi, tote� Lee i Grummanowi towarzyszy� ch�r wszelkich kwik�w, pisk�w i trwo�liwych krzyk�w. Podr�nicy starali si� dotrze� do bliskiej ju� linii drzew. Dobiegli do nich, pop�dzani falami gor�ca, kt�re wydziela�y szalej�ce p�omienie, si�gaj�ce obecnie pi�tnastu metr�w. Drzewa p�on�y jak pochodnie, sok wrza� w ka�dym z nich, �ywica drzew iglastych pali�a si� niczym nafta, ga��zki nagle zakwita�y ogniem o wygl�dzie strasznych pomara�czowych kwiat�w.

�api�c powietrze, Lee i Grumman gramolili si� na urwiste zbocza ska� i piargi. Doln� po�ow� nieba przys�ania� dym i drgaj�ce gor�ce powietrze, lecz wy�ej unosi� si� ostatni zeppelin � Lee pomy�la� z nadziej�, �e maszyna jest zbyt daleko, by kto� m�g� z niej dostrzec dw�ch uciekinier�w, nawet przez lornetk�.

Przed podr�nikami wyr�s� nagle stromy stok g�rski. Nie spos�b by�o na niego wej��. Z pu�apki, w kt�rej si� znale�li, prowadzi�a tylko jedna droga: przez w�ski w�w�z, gdzie mi�dzy urwiskami le�a�o wyschni�te rzeczne koryto. Lee wskaza� je, a Grumman oznajmi�:

��Pomy�la�em w�a�nie dok�adnie o tym samym, panie Scoresby.

Dajmona-rybo��w, szybuj�c i kr���c w g�rze, z�o�y�a skrzyd�a i pospieszy�a do w�wozu unoszona pr�dem powietrza. M�czy�ni wspinali si� tak szybko, jak tylko mogli.

��Przepraszam, �e pytam � odezwa� si� w pewnej chwili Lee. � Mo�e to impertynencja z mojej strony� Nigdy nie pozna�em cz�owieka, kt�rego dajmon m�g�by si� tak bardzo oddala�. Chyba �e w�r�d czarownic, ale pan nie jest przecie� czarownic�. Trenowali�cie t� roz��k� czy przychodzi ona panu naturalnie?

��Istocie ludzkiej nic nie przychodzi w spos�b naturalny � odpowiedzia� Grumman. � Wszystkiego, co robimy, musimy si� nauczy� Sayan K�t�r twierdzi, �e w�w�z prowadzi do prze��czy. Je�li dotrzemy do niej, zanim nas zauwa��, uda nam si� uciec.

Rybo��w znowu poszybowa� w d�, a dwaj podr�nicy wspinali si� dalej. Hester wola�a szuka� w�asnej drogi w�r�d ska�, Lee pod��a� za ni�; r�wnocze�nie usi�owa� unika� niestabilnych kamieni i porusza� si� jak najszybciej. Przez ca�y czas kierowa� si� ku ma�emu w�wozowi.

Lee obawia� si� o swego towarzysza, poniewa� Grumman by� blady, mizerny i oddycha� z trudem. Nocne zadanie kosztowa�o go sporo energii. Aeronauta stara� si� odsuwa� od siebie pytanie, jak d�ugo jeszcze m�czyzna b�dzie w stanie i��. Na dodatek, gdy znajdowali si� prawie przy wej�ciu do w�wozu, a dok�adnie na brzegu suchego koryta, Lee u�wiadomi� sobie, �e odg�os silnika zeppelina zmieni� si�.

��Zobaczyli nas � o�wiadczy�.

Stwierdzenie zabrzmia�o jak wyrok �mierci. Hester potkn�a si� i straci�a r�wnowag�. Grumman opar� si� na lasce i przys�oni� oczy, aby spojrze� za siebie. Lee r�wnie� si� odwr�ci�. Sterowiec opada� szybko, kieruj�c si� ku zboczu bezpo�rednio pod nimi. Z post�powania �cigaj�cych jasno wynika�o, �e nie zamierzaj� zabi�, lecz tylko schwyta� podr�nik�w, poniewa� jeden wystrza� armatni od razu zabi�by ich obu. Pilot jednak�e skierowa� maszyn� na najwy�szy, w miar� p�aski punkt zbocza, gdzie bezpiecznie wyl�dowa�. Po chwili z kabiny wyskoczyli m�czy�ni w b��kitnych mundurach i zacz�li si� wspina�; wszystkie dajmony �o�nierzy by�y wilkami.

Lee i Grumman znajdowali si� sze��set metr�w nad nimi, niedaleko od wej�cia do w�wozu. Gdyby do niego dotarli, mogliby si� ukry� i stamt�d strzela�. Niestety, dysponowali tylko jednym karabinem.

��Panie Scoresby � powiedzia� Grumman � to mnie goni�, nie pana. Je�li da mi pan karabin i podda si�, prze�yje pan. To zdyscyplinowani �o�nierze. Zostanie pan je�cem wojennym.

Lee zlekcewa�y� te s�owa i odpar�:

��Id�my dalej. Niech si� pan schroni w w�wozie, a ja zatrzymam ich do czasu, a� znajdzie pan wyj�cie. Przyprowadzi�em pana tak daleko i nie mam zamiaru pozwoli�, by pana z�apali.

�o�nierze poruszali si� szybko. Byli �wietnie wyszkoleni i najwyra�niej wypocz�ci. Grumman skin�� g�ow�.

��Nie wystarczy�o mi si�y, by zniszczy� czwartego zeppelina.

Nie powiedzia� nic wi�cej. M�czy�ni przyspieszyli kroku, by si� schroni� w w�wozie.

��Zanim pan odejdzie � odezwa� si� Lee � prosz� mi odpowiedzie� na jedno pytanie. By�oby mi �atwiej, gdyby mi pan powiedzia�� Nie wiem, po kt�rej stronie walcz�, i nie obchodzi mnie to, ale czy to, co teraz robi�, pomaga ma�ej Lyrze, czy te� nie?

��Pomaga jej � odrzek� Grumman.

��Nie zapomni pan, co mi obieca�?

��Nie zapomn�.

��Doktorze Grumman, Johnie Parry czy jak tam brzmi pa�skie nazwisko, musi pan wiedzie�, �e kocham t� dziewczynk� jak c�rk�. Gdybym mia� dziecko, nie potrafi�bym go chyba bardziej kocha�. Je�li zatem z�amie pan dan� mi przysi�g�, b�d� pana �ciga� nawet po �mierci i sp�dzi pan reszt� wieczno�ci, �a�uj�c, �e w og�le si� pan urodzi�. Pa�ska obietnica jest dla mnie bardzo istotna�

��Rozumiem. Ma pan moje s�owo, �e jej dotrzymam.

��Nic wi�cej nie musz� wiedzie�. Do zobaczenia.

Szaman wyci�gn�� r�k� i Lee j� u�cisn��. Potem Grumman odwr�ci� si� i ruszy� �cie�k� w g�r� w�wozu, natomiast aeronauta rozejrza� si� w poszukiwaniu tymczasowej kryj�wki.

��Ten du�y g�az nie jest odpowiedni, Lee � oznajmi�a Hester. � Nie spos�b patrze� zza niego na praw� stron�. Mog� nas zaj�� znienacka. Wybierz ten mniejszy.

Aeronauta us�ysza� huk, kt�ry nie mia� nic wsp�lnego z po�arem lasu ani z m�cz�cym warkotem sterowca, kt�ry pr�bowa� si� ponownie wznie��. D�wi�k mia� zwi�zek z dzieci�stwem Lee i z Alamo. Ile� razy wraz z kolegami odgrywali w ruinach starego fortu tamt� heroiczn� bitw�! Byli Du�czykami i Francuzami! Dzieci�stwo wraca�o w dziwnie m�ciwy spos�b. Lee wyj�� pier�cie� matki ze wzorem Nawaho i po�o�y� go na skale obok siebie. Podczas dzieci�cych zabaw Hester cz�sto przybiera�a posta� kuguara, wilka, raz czy dwa grzechotnika, lecz przewa�nie ptaka z gatunku przedrze�niaczy. Teraz�

��Porzu� sny na jawie i rozejrzyj si� � przerwa�a mu dajmona. � To nie zabawa, Lee.

Grupa m�czyzn wspinaj�cych si� po zboczu uformowa�a p�okr�g. Poruszali si� teraz wolniej, poniewa� widzieli, �e przed nimi rozci�ga si� w�w�z, przy kt�rym uciekinier z karabinem mo�e ich odpiera� przez d�ugi czas. Ku zaskoczeniu Lee za �o�nierzami stale wisia� zeppelin. Nie m�g� si� wznie�� wy�ej. Mo�e mia� k�opoty ze sterowno�ci�, mo�e wyczerpywa�o mu si� paliwo, w ka�dym razie jeszcze nie wystartowa�. Na ten widok aeronaucie przyszed� do g�owy pewien pomys�.

Sprawdzi� pozycj� i wycelowa� ze starego winchestera w lew� burt� kad�uba, gdzie znajdowa� si� silnik odpowiedzialny za wznoszenie si�. Potem wystrzeli�, �o�nierze podnie�li g�owy na odg�os strza�u. W sekund� p�niej silnik zarycza�, a nast�pnie r�wnie nagle ucich� i sterowiec przechyli� si� na bok. Lee s�ysza�, �e drugi silnik wyje, lecz statek powietrzny od tej chwili musia� pozosta� na ziemi.

�o�nierze rozproszyli si� i ukryli w r�nych miejscach Lee m�g� ich teraz policzy�; wrog�w by�o dwudziestu pi�ciu, a on mia� trzydzie�ci kul.

Hester przysun�a si� blisko jego lewego ramienia.

��B�d� obserwowa� tamt� drog� � szepn�a. Skuli�a si� na szarym g�azie, uszy po�o�y�a p�asko wzd�u� grzbietu. Wygl�da�a teraz jak kamie�, szarobr�zowy i niepozorny. Hester nie by�a pi�kno�ci�, ale zwyk�� szar� zaj�czyc�, mia�a jednak niezwyk�e oczy � �liczne, z�otoorzechowe, nakrapiane br�zem w odcieniu torfu i le�n� zieleni�. Spojrza�a w d� na krajobraz, jakiego nigdy nie widzia�a: ja�owe zbocze surowych, sp�kanych ska�, a za nimi las w ogniu. Ani jednego �d�b�a trawy wok�, �adnej plamki zieleni.

Dajmona lekko poruszy�a uszami.

��Rozmawiaj� � stwierdzi�a. � S�ysz� ich, ale nie potrafi� zrozumie�.

��To Rosjanie � wyja�ni� Lee. � Zamierzaj� wbiec wszyscy razem. Takie rozwi�zanie by�oby dla nas najgorsze i dlatego w�a�nie je wybior�.

��Celuj dok�adnie � mrukn�a.

��Postaram si�. Ale, do diab�a, Hester, nie lubi� zabija�.

��Albo oni, albo my.

��Nie, chodzi o co� wi�cej � powiedzia�. � Ich �ycie lub �ycie Lyry. Nie wiem, jak to si� sta�o, ale nasz los ��czy si� z losem tego dziecka. Ciesz� si� z tego.

��Jeden z m�czyzn po lewej gotuje si� do strza�u � wtr�ci�a Hester. W chwil� p�niej karabin wystrzeli� i skalne od�amki odprysn�y od g�azu p� metra od miejsca, gdzie przycupn�a zaj�czyca. Hester nie poruszy�a ani jednym mi�niem.

��No c�, walcz� przecie� w s�usznej sprawie � zauwa�y� Lee i starannie wycelowa�.

Strzeli�. Widzia� przed sob� tylko skrawek b��kitnego munduru, niemniej jednak trafi�. M�czyzna z krzykiem upad� na plecy. By� martwy.

Wtedy zacz�a si� prawdziwa walka. W przeci�gu minuty rozleg�a si� salwa z karabin�w, by�o s�ycha� �wisty kul, a trzaski p�kaj�cych ska� odbija�y si� echem na ca�ej d�ugo�ci g�rskiego stoku; w pustym w�wozie d�ugo by�o je s�ycha�. Smr�d kordytu i sw�d rozkruszonej ska�y, w kt�r� uderzy�y kule, niewiele si� r�ni�y od zapachu p�on�cego lasu. Lee mia� wra�enie, �e ca�y �wiat p�onie.

G�az, za kt�rym siedzia� aeronauta, zosta� wkr�tce mocno ostrzelany i pokryty dziurami. Lee na w�asnej sk�rze odczuwa� �omotanie uderzaj�cych w ska�� kul. W pewnej chwili dostrzeg�, �e futro na grzbiecie Hester stroszy si�, kiedy przelecia�a nad nim kula; dajmona ani drgn�a. Strzelanina trwa�a nadal.

Ta pierwsza minuta walki by�a najtrudniejsza, a po niej, w przerwie, Lee zauwa�y�, �e jest ranny: na skale poni�ej swego policzka dostrzeg� krew, prawa r�ka i trzon karabinu r�wnie� zabarwi�y si� na czerwono.

Hester odwr�ci�a si�, by spojrze�.

��Nic wielkiego � powiedzia�a. � Kula drasn�a ci g�ow�.

��Policzy�a�, jak wielu pad�o, Hester?

��Nie. By�am zbyt zaj�ta robieniem unik�w. Prze�aduj, kiedy b�dziesz m�g�.

Lee skoczy� za ska�� i przesun�� zamek w ty�, a potem w prz�d. By�o gor�co i krew, kt�ra kapa�a z rany na g�owie, wysch�a ju� na karabinie, usztywniaj�c mechanizm. Lee ostro�nie splun�� na zamek i uda�o mu si� go poluzowa�.

Potem ponownie zaj�� strzeleck� pozycj�, lecz zanim zdo�a� si� rozejrze�, zosta� trafiony.

Pocz�tkowo wyda�o mu si�, �e co� wybucha w jego lewym ramieniu. Przez par� sekund by� oszo�omiony nast�pnie wr�ci�a jasno�� my�lenia, ale rami� pozosta�o zdr�twia�e i bezu�yteczne. Wiedzia�, �e za chwil� zaw�adnie jego cia�em niezno�ny b�l, poniewa� jednak na razie nic nie czu�, postanowi� skupi� umys� na strzelaniu.

Opar� karabin na bezw�adnym ramieniu, kt�re jeszcze minut� temu by�o sprawne, westchn��, skoncentrowa� si� i zacz�� strzela�. Pierwszy wystrza�, drugi, trzeci; wszystkie celne.

��Jak si� czujesz? � wymamrota�.

��Dobre strza�y � odpar�a szeptem dajmona tu� przy jego policzku. � Strzelaj dalej. O tam, ponad tym czarnym g�azem�

Lee spojrza�, wycelowa� i wypali�. �o�nierz upad�.

��Cholera, to tacy sami ludzie jak ja � zauwa�y�.

��To nie ma znaczenia � odpar�a. � Zabij ich.

��Wierzysz mu? Grummanowi?

��Jasne, �e tak. Celuj przed siebie.

Rozleg� si� huk, upad� kolejny �o�nierz, a jego dajmona zgas�a jak �wieczka.

P�niej zapanowa�a d�uga cisza. Lee poszpera� w kieszeni i znalaz� kilka kul. Kiedy za�adowa� bro�, ledwo m�g� oddycha�, gdy� dozna� bardzo dziwnego uczucia � poczu� pyszczek Hester przyci�ni�ty do swojej twarzy; pyszczek dajmony by� mokry od �ez.

��Lee, to moja wina � stwierdzi�a zaj�czyca.

��Dlaczego?

��Pami�tasz Skraelinga? Powiedzia�am ci, �eby� wzi�� jego pier�cie�. Bez niego nigdy nie popadliby�my wtakie tarapaty.

��S�dzisz, �e kiedykolwiek zrobi�em co�, co mi kaza�a�? Wzi��em go, poniewa� czarownica�

Nie doko�czy�, bo dosi�g�a go kolejna kula, tym razem trafiaj�c w lew� nog�, a potem, zanim zdo�a� mrugn��, trzecia kula drasn�a go w g�ow� i niczym rozpalony do czerwono�ci pogrzebacz przesun�a si� po czaszce.

��Zosta�o nam ju� niewiele czasu, Hester � szepn��, staraj�c si� nie wykonywa� zb�dnych ruch�w.

��Czarownica, Lee! Powiedzia�e� co� o czarownicy! Pami�tasz?

Biedna Hester le�a�a teraz na ziemi. Nie by�a ju� czujna i gotowa do skoku, jak przez ca�e jego doros�e �ycie. Pi�kne z�otobr�zowe oczy dajmony z wolna zasnuwa�y si� mgie�k�.

��Ci�gle pi�kna � szepn�� Lee. � Och, Hester, tak, czarownica. Da�a mi�

��No w�a�nie. Da�a ci kwiat�

��W mojej kieszonce na piersi. Wyjmij go, Hester, nie mog� si� ruszy�

Zadanie nie by�o �atwe, lecz w ko�cu zaj�czyca wyszarpn�a silnymi z�bkami ma�y szkar�atny kwiat i po�o�y�a go na prawej d�oni Lee. Z wielkim wysi�kiem aeronauta zacisn�� r�k� i powiedzia�:

��Serafino Pekkala! Pom� mi, b�agam�

Lee dostrzeg� przed sob� poruszaj�c� si� posta�. Wypu�ci� z r�ki kwiat, westchn��, resztkami si� strzeli� z karabinu. Kolejny wr�g pad� martwy.

Dajmona aeronauty znika�a.

��Hester, nie odchod� przede mn� � poprosi�.

��Lee, nie wytrzyma�abym z dala od ciebie ani chwili � szepn�a.

��S�dzisz, �e czarownica przyb�dzie?

��Oczywi�cie, �e tak. Powinni�my byli przywo�a� j� wcze�niej.

��Powinni�my byli zrobi� wiele rzeczy.

��Mo�e i tak�

Rozleg� si� kolejny huk. Tym razem kula wnikn�a g��boko w cia�o Lee, jakby szuka�a �istoty� jego �ycia. Pomy�la�, �e nie szuka w odpowiednim miejscu, �istot�� jego �ycia bowiem jest przecie� Hester. Aeronauta dostrzeg� w dole, pod sob� b��kitny mundur i wyt�y� si�y aby podnie�� luf� karabinu.

��Strzelaj � wydysza�a Hester.

Poci�gni�cie za spust okaza�o si� bardzo trudne. Ka�dy ruch by� ogromnie wyczerpuj�cy. Lee pr�bowa� trzy razy, zanim uda�o mu si� strzeli�. B��kitny mundur sturla� si� po zboczu.

Znowu zapad�a cisza. Z powodu b�lu Lee przesta� si� o siebie ba�. Czu� si� tak, jak gdyby otacza�o go stado szakali; w�szy�y, podchodzi�y coraz bli�ej i aeronauta wiedzia�, �e nie odejd�, p�ki nie zjedz� go �ywcem.

��Widz� jeszcze jednego m�czyzn� � szepn�a Hester. � Kieruje si� w stron� zeppelina.

Aeronauta zobaczy� go jak przez mg��. �o�nierz Carskiej Stra�y czo�ga� si�, oddalaj�c si� od cia�a zabitego towarzysza.

��Nie mog� strzeli� cz�owiekowi w plecy � stwierdzi� Lee.

��Wstyd jednak umiera� z jedna kul� w magazynku.

Lee wycelowa� w sterowiec i strzeli�. Jedyny silnik maszyny nadal rycza�. Zeppelin usi�owa� si� wznie�� w powietrze. Albo pocisk Lee by� rozgrzany do czerwono�ci, albo wiatr rzuci� w powietrzny statek �agiew z p�on�cego lasu, do��, �e gaz nagle wybuchn�� pomara�czow� kul� ognia, po czym zar�wno pow�oka, jak i szkielet sterowca unios�y si� nieco, a nast�pnie bardzo powoli spad�y w d�.

Maszyna wybuch�a. Ogie� poch�on�� zar�wno czo�gaj�cego si� m�czyzn�, jak i sze�ciu czy siedmiu innych, kt�rzy pozostali przy sterowcu, nie o�mielaj�c zbli�y� si� do m�czyzny z karabinem strzeg�cego wej�cia do w�wozu. Lee zobaczy� ognist� kul� i us�ysza� g�os Hester:

��To ju� wszyscy, Lee.

Odpowiedzia�, a mo�e tylko pomy�la�:

��Ci biedni ludzie nie zas�u�yli sobie na to. Tak samo jak my.

��Powstrzymali�my ich � szepn�a jego dajmona. � Przetrzymali�my. Pomogli�my Lyrze.

Potem jak najbli�ej przycisn�a swoje ma�e, dumne, poranione cia�ko do twarzy Lee. Tak umarli.

�Dalej � da� znak aletheiometr � dalej i wy�ej�.

Wspinali si�. Czarownice lecia�y nad nimi, wyszukuj�c najlepsze szlaki. Pag�rkowaty teren ust�powa� miejsca bardziej urwistym zboczom i skalistemu pod�o�u. Oko�o po�udnia dzieci znalaz�y si� w krainie ja�owych w�woz�w, urwisk i zarzuconych g�azami dolin. Nigdzie wok� nie by�o zielonych li�ci, a jedynym towarzysz�cym podr�nikom d�wi�kiem wydawa�o si� brz�czenie owad�w.

Szli dalej, zatrzymuj�c si� tylko na par� �yk�w wody z buk�ak�w i kr�tk� rozmow�. Przez jaki� czas Pantalaimon lecia� nad g�ow� Lyry, a� si� zm�czy�, a wtedy przybra� posta� ma�ej, pewnie st�paj�cej owcy g�rskiej, dumnej ze swych rog�w. Dajmon skaka� w�r�d ska�, podczas gdy Lyra mozolnie wspina�a si� obok. Will par� naprz�d z ponur�, zaci�t� min� � mru�y� oczy przed �wiat�em, ignorowa� narastaj�cy b�l r�ki, a� w ko�cu osi�gn�� stan, w kt�rym cierpia� bardziej, gdy odpoczywa�, ni� gdy si� porusza�. W dodatku, odk�d zawiod�o zakl�cie czarownic, ch�opcu zacz�o si� zdawa�, �e pi�kne istoty na sosnowych ga��ziach przygl�daj� mu si� ze strachem, jak gdyby by� naznaczony jakim� przekle�stwem przewy�szaj�cym ich moc.

Wkr�tce dzieci dotar�y do male�kiego jeziora � b��kitnego akwenu po�o�onego w�r�d czerwonych ska� � o �rednicy zaledwie trzydziestu metr�w. Tam zatrzymali si� na jaki� czas, aby si� napi�, nape�ni� buk�aki i zanurzy� obola�e stopy w lodowatej wodzie. Gdy s�o�ce znalaz�o si� w najwy�szym punkcie nieba, nadlecia�a Serafina Pekkala, pragn�c z nimi porozmawia�. Wygl�da�a na wstrz��ni�t�.

��Musz� was opu�ci� � o�wiadczy�a. � Lee Scoresby mnie wzywa. Nie wiem, z jakiego powodu, lecz s�dz�, �e nie przywo�ywa�by mnie, gdyby naprawd� nie potrzebowa� mojej pomocy. Id�cie dalej, odnajd� was�

��Pan Scoresby? � spyta�a Lyra, podekscytowana i niespokojna. � Ale gdzie�

Serafina jednak ju� odlecia�a, szybko znikaj�c z pola widzenia, i Lyra nawet nie zdo�a�a doko�czy� pytania. Dziewczynka mimowolnie si�gn�a po aletheiometr, aby zapyta�, co si� przydarzy�o Lee Scoresby�emu, lecz opu�ci�a r�k�, obieca�a bowiem nie konsultowa� si� z urz�dzeniem, chyba �e Will j� poprosi.

Spojrza�a na niego. Siedzia� obok, z r�ki, kt�r� po�o�y� na kolanie, ci�gle powoli kapa�a krew. Twarz ch�opca mimo s�onecznej opalenizny wydawa�a si� blada.

��Willu � odezwa�a si� dziewczynka � czy wiesz, po co szukasz swego ojca?

��Zawsze czu�em, �e musz� go odnale��. Matka m�wi�a mi, �e w�o�� jego p�aszcz. Nic wi�cej nie wiem.

��Co to znaczy, �e w�o�ysz jego p�aszcz? Czy ten p�aszcz oznacza co� szczeg�lnego?

��Przypuszczam, �e chodzi o zadanie. �e b�d� kontynuowa� jego prac�. Jest to ca�kiem sensowne wyt�umaczenie.

Praw� r�k� star� pot z czo�a. Nie powiedzia� Lyrze, �e t�skni za swoim ojcem, tak jak dzieci, kt�re si� zgubi�y, t�skni� za domem. To por�wnanie zreszt� nie przysz�o mu do g�owy, poniewa� dom nie kojarzy� mu si� z miejscem, w kt�rym mia�by zapewnion� opiek�, wr�cz przeciwnie � we w�asnym domu to on musia� dba� o matk�. Min�o ju� jednak pi�� lat od tamtego sobotniego poranka w supermarkecie, kiedy gra w ucieczk� przed wrogami sta�a si� rzeczywista. Pi�� lat stanowi�o d�ugi okres w �yciu ch�opca i jego dzieci�ce serduszko pragn�o znowu us�ysze� s�owa: �Bardzo dobrze, bardzo dobrze synku. Nikt na �wiecie nie potrafi�by tego zrobi� lepiej. Jestem z ciebie taka dumna. Teraz chod� i odpocznij��

Will t�skni� za matczyn� aprobat� tak bardzo, �e nawet nie zdawa� sobie sprawy ze swej t�sknoty. W gruncie rzeczy, ch�opiec nie umia� wyja�ni� Lyrze, co czuje, a dziewczynka, mimo i� widzia�a t� burz� emocji w jego oczach, nie rozumia�a jej, a w dodatku dziwi�a j� w�asna nag�a spostrzegawczo��. U�wiadomi�a sobie, �e gdy my�li o Willu, odkrywa w sobie pok�ady nowych uczu�, jak gdyby jej przyjaciel by� inny ni� wszyscy ludzie, kt�rych zna�a dot�d. Wszystko, co si� z nim wi�za�o, by�o wyra�ne, pewne, bliskie i bezpo�rednie.

Lyra w�a�nie chcia�a opowiedzie� o tym ch�opcu, lecz w tym samym momencie nadlecia�a kolejna czarownica.

��Widz� za nami obcych � o�wiadczy�a. � S� daleko w tyle, lecz poruszaj� si� szybko. Czy mam tam polecie� i przyjrze� si� im?

��Prosz� ci�, zr�b to � odpar�a Lyra. � B�d� jednak ostro�na i nie pozw�l, by ci� zobaczyli.

Dzieci wsta�y i ruszy�y dalej.

��Wiele razy w �yciu by�o mi zimno � stwierdzi�a Lyra, aby zaj�� czym� umys� i nie my�le� o prze�ladowcach � ale nigdy nie by�o mi a� tak gor�co. Czy w twoim �wiecie bywa gor�co?

��Nie w kraju, w kt�rym mieszkam, i nie przez ca�y czas. Lecz klimat si� zmienia. Lata s� teraz gor�tsze ni� kiedy�. Podobno ludzie ingeruj� w atmosfer�, poniewa� wysy�aj� w kosmos substancje chemiczne i z tego powodu z pogod� dziej� si� dziwne rzeczy.

��Tak, to prawda � odrzek�a Lyra. � A my jeste�my w samym �rodku.

Willowi by�o zbyt gor�co i by� zbyt spragniony, aby odpowiedzie�, tote� wspinali si� dalej, dysz�c w rozgrzanym powietrzu. Pantalaimon przybra� posta� �wierszcza i podr�owa�, siedz�c na ramieniu Lyry; za bardzo si� zm�czy�, by skaka� lub lata�. Od czasu do czasu czarownice dostrzega�y wysoko w g�rach �r�de�ka, lecia�y wi�c tam i nape�nia�y buk�aki. Gdyby nie opiekunki na sosnowych ga��ziach, Will i Lyra umarliby na tym pustkowiu z pragnienia. W dodatku, im wy�ej si� wspinali, tym mniej by�o wody. �r�d�a wysycha�y.

Dzieci sz�y a� do wieczora.

Czarownica, kt�ra uda�a si� na przeszpiegi, nazywa�a si� Lena Feldt. Lecia�a nisko, od jednej stromej ska�y do nast�pnej, a kiedy rozpocz�� si� zach�d s�o�ca, kt�re w dzikiej, krwawoczerwonej aureoli znika�o powoli za ska�ami, dotar�a do ma�ego jeziora o b��kitnej wodzie, gdzie zauwa�y�a oddzia� �o�nierzy rozbijaj�cych ob�z.

Raz tylko spojrza�a i dostrzeg�a wi�cej, ni� chcia�aby widzie�: tych �o�nierzy pozbawiono dajmon. Nie pochodzili ze �wiata Willa ani z Cittagazze, gdzie ludzie mieli dajmony w swoich wn�trzach, dzi�ki czemu zachowywali si� i wygl�dali jak �ywe istoty; natomiast ci m�czy�ni przybyli z jej �wiata, lecz nie mieli dajmon, tote� czarownica, patrz�c na nich, czu�a oburzenie, przera�enie i md�o�ci.

Nagle z namiotu stoj�cego nad samym brzegiem jeziora wysz�a kobieta. By�a pi�kna i porusza�a si� z gracj�, nosi�a my�liwskie ubranie barwy khaki i mia�a w sobie r�wnie wiele �ycia jak z�ota ma�pa, kt�ra bieg�a obok niej. Czarownica ukry�a si� w�r�d ska� i obserwowa�a z g�ry, jak pani Coulter rozmawia z dow�dc� �o�nierzy; jego ludzie stawiali namioty, rozpalali ogniska, gotowali wod�.

Lena Feldt by�a w oddziale Serafiny Pekkali, kt�ry uratowa� dzieci w Bolvangarze, tote� zapragn�a natychmiast zastrzeli� pani� Coulter. Niestety, kobieta mia�a szcz�cie, poniewa� czarownica znajdowa�a si� zbyt daleko, by strzeli� z �uku, a nie mog�a si� zbli�y� bez nara�enia na schwytanie. Zacz�a wi�c odprawia� czary, kt�re wymaga�y dziesi�ciu minut g��bokiej koncentracji.

Wreszcie, przekonana, �e jest niewidzialna, Lena Feldt zesz�a skalnym zboczem ku jezioru. Gdy przechodzi�a przez obozowisko, niekt�rzy �o�nierze spogl�dali na ni� oboj�tnie, stwierdzaj�c, �e to, co widz�, jest zbyt trudne do zapami�tania, i odwracali wzrok. Wreszcie czarownica zatrzyma�a si� przed namiotem, do kt�rego wesz�a pani Coulter, i na�o�y�a strza�� na ci�ciw� �uku.

Przez brezent s�ysza�a cichy g�os dochodz�cy z wn�trza, ruszy�a ostro�nie ku wej�ciu znajduj�cemu si� od strony jeziora.

W namiocie pani Coulter rozmawia�a z nieznanym Lenie Feldt m�czyzn� � starszym, siwow�osym i mocno zbudowanym; dajmona w postaci w�a owin�a si� wok� nadgarstka swego w�a�ciciela. Starzec siedzia� na p��ciennym krzese�ku obok kobiety, kt�ra przemawia�a spokojnie, pochylaj�c si� ku niemu.

��Oczywi�cie, Carlo � m�wi�a � odpowiem ci na ka�de pytanie. Co chcesz wiedzie�?

��W jaki spos�b rozkazujesz upiorom? � spyta� m�czyzna. � Nie s�dzi�em, �e to jest w og�le mo�liwe, ale one pod��aj� za tob� jak psy� Boj� si� twoich ochroniarzy? Wyja�nij mi t� spraw�, prosz�.

��To �atwe � odpar�a. � Wiedz�, �e je�li pozwol� mi �y�, zdob�d� dla nich sporo po�ywienia. Gdyby mnie zabi�y, dosta�yby znacznie mniej. Jestem w stanie poprowadzi� je do wszystkich ofiar, kt�rych pragn�. Ju� kiedy mi o nich opowiada�e�, wiedzia�am, �e potrafi� nimi dowodzi�, i moje podejrzenia sprawdzi�y si�. Te istoty maj� w swojej mocy ca�y �wiat! Ale, Carlo� � szepn�a � wiesz, �e ja r�wnie� chc� ci� o co� prosi�. Zdajesz sobie spraw�, �e potrafi� ci� zadowoli�, prawda?

��Mariso � mrukn�� m�czyzna � rozkosz� jest ju� samo przebywanie blisko ciebie�

��Nie o to mi chodzi, Carlo. Wiesz, �e nie o to. Mog� zrobi� dla ciebie o wiele wi�cej�

Ma�e, czarne, zrogowacia�e �apki jej dajmona g�aska�y w�a. Stopniowo w�� zacz�� przesuwa� si� wzd�u� ramienia swego pana ku ma�pie. Pani Coulter i m�czyzna trzymali w r�kach szklanice z winem o barwie z�ota; kobieta wypi�a �yczek i czule przysun�a si� do swego towarzysza.

��Ach � szepn�� m�czyzna. Jego dajmona zsun�a mu si� z ramienia, z�ota ma�pa wzi�a j� w �apki, podnios�a do pyszczka, po czym powoli i delikatnie otar�a si� �ebkiem o szmaragdow� sk�r� w�a. Dajmona starca szybko wysun�a czarny j�zyk, kt�ry w chwil� p�niej znikn�� w jej pysku. M�czyzna westchn��.

��Carlo, powiedz mi, po co tropisz tego ch�opca � wyszepta�a pani Coulter. Jej g�os by� r�wnie delikatny jak pieszczota ma�py. � Dlaczego musisz go znale��?

��Ma co�, czego pragn�. Och, Mariso�

��Co to takiego, Carlo? Co ma ten ch�opiec?

Starzec potrz�sn�� g�ow�, opiera� si� jednak z trudem.

Jego dajmona delikatnie owin�a si� ma�pie wok� piersi i tylko od czasu do czasu wysuwa�a �eb spo�r�d po�yskuj�cego futerka; z�ote �apki g�aska�y �liskie cia�o w�a. Lena Feldt obserwowa�a par� i ich dajmony; niewidzialna, sta�a zaledwie dwa kroki od miejsca, gdzie siedzieli ludzie. Ci�ciwa �uku by�a napr�ona, strza�a przygotowana � czarownica mog�aby strzeli� w ci�gu sekundy, a pani Coulter pad�aby martwa w czasie kr�tszym ni� jeden wdech. Jednak Lena sta�a nieruchoma, milcz�ca, z szeroko otwartymi oczyma.

Czarownica nie ogl�da�a si� za siebie na ma�e, b��kitne jezioro, a tymczasem na jego drugim brzegu w ciemno�ciach pojawi� si� gaj widmowych drzew; dr�a�y jak gdyby posiada�y �wiadomo��. Zreszt�, postacie wcale nie by�y drzewami, a podczas gdy Lena Feldt i jej dajmon ca�kowicie si� skupili na pani Coulter, z rz�du nibydrzew oderwa�a si� jedna ze zjaw i przelecia�a ponad powierzchni� lodowatej wody, nie powoduj�c �adnej fali. Zatrzyma�a si� p� metra od ska�y, na kt�rej siedzia� dajmon czarownicy.

��Odpowiedz mi, Carlo � mrucza�a pani Coulter. � Mo�esz przecie� to s�owo wyszepta� albo uda�, �e m�wisz przez sen. Nie spos�b wini� si� za to, co si� wymknie w nocy, prawda? Po prostu mi powiedz, co ma ten ch�opiec i dlaczego pragniesz tej rzeczy. Mog�abym j� dla ciebie zdoby� Nie chcia�by�? Powiedz mi, Carlo. Nie potrzebuj� tego przedmiotu. Chc� dziewczynki. Co to takiego? Powiedz mi tylko, co to jest, a ja to zdob�d�

M�czyzna lekko wzruszy� ramionami. Oczy mia� zamkni�te.

��Chodzi o n� � odpar� po chwili. � Zaczarowany n� z Cittagazze. Nie s�ysza�a� o nim, Mariso? Niekt�rzy ludzie nazywaj� go teleutaia makhaira, ostatnim no�em ze wszystkich. Inni m�wi� o nim aesahaettr�

��Do czego s�u�y, Carlo? Dlaczego jest taki wyj�tkowy?

��Ach� Ten n� przecina wszystko� Nawet jego tw�rcy nie wiedzieli, co b�dzie w stanie przeci�� Nic nie mo�e mu si� oprze� � kamie�, duch, anio� ani powietrze. Mariso, on jest m�j, rozumiesz?

��Oczywi�cie, Carlo. Obiecuj�. Pozw�l, �e nape�ni� ci kieliszek�

Z�ota ma�pa ponownie zacz�a powoli przesuwa� �apkami po sk�rze szmaragdowego w�a, poklepywa�a, g�aska�a, a� sir Charles westchn�� z rozkosz� i wtedy Lena Feldt zobaczy�a, co si� naprawd� dzieje � w czasie gdy oczy starca by�y zamkni�te, pani Coulter dyskretnie nala�a do jego kieliszka kilka kropel p�ynu z jakiej� flaszeczki, a potem dope�ni�a winem.

��Prosz�, kochanie � szepn�a. � Wypijmy za nas oboje�

M�czyzna by� upojony szcz�ciem. Wzi�� kieliszek i chciwie, wielkimi �ykami wypi� jego zawarto��.

Wtedy pani Coulter nagle wsta�a, odwr�ci�a si� i spojrza�a Lenie Feldt prosto w twarz.

��No c�, czarownico � odezwa�a si� � zdaje ci si�, �e nie wiem, w jaki spos�b sta�a� si� niewidzialna?

Lena Feldt by�a zbyt zaskoczona, aby si� poruszy�. Siedz�cy m�czyzna rozpaczliwie �apa� oddech. Pier� podnosi�a mu si� gwa�townie, twarz mia� czerwon�, natomiast jego os�abiona dajmona mdla�a w ma�pich �apach. Ma�pa odsun�a j� z pogard�.

Lena Feldt stara�a si� napi�� �uk, lecz jej rami� by�o bezw�adne. Nie mog�a wykona� �adnego ruchu, a poniewa� nigdy wcze�niej jej si� to nie przydarzy�o, wyda�a z siebie cichy krzyk.

��Och, zbyt p�no na walk� � zadrwi�a pani Coulter. � Sp�jrz na jezioro, czarownico.

Lena Feldt odwr�ci�a si� i zobaczy�a, �e jej dajmon, �nie�ny trznadel, trzepocze i kwili, jak gdyby zamkni�to go w pozbawionej powietrza szklanej kapsule. Macha� skrzyd�ami, upada� na ska��, podskakiwa�, znowu upada�; �akn�c powietrza, otwiera� szeroko dzi�b. Jego ma�ym cia�kiem zaw�adn�� upi�r.

��Nie! � krzykn�a Lena i pr�bowa�a rzuci� si� ku niemu, lecz chwyci�y j� md�o�ci.

Zrozpaczona zrozumia�a, �e pani Coulter ma wi�ksz� moc ni� ktokolwiek na �wiecie. Nie by�a zatem zaskoczona, widz�c, �e nawet upiory jej s�uchaj�, gdy� nikt nie by� w stanie przeciwstawi� si� tej charyzmatycznej kobiecie. Lena Feldt odwr�ci�a si� do pani Coulter i krzykn�a z b�lem w g�osie:

��Pu�� go! Prosz�, pu��!

��No c�, zobaczymy. Czy jest z wami dziecko? Dziewczynka imieniem Lyra?

��Tak!

��A ch�opiec? Ch�opiec z no�em?

��Tak� b�agam ci�

��A ile czarownic ich pilnuje?

��Dwadzie�cia! Pu�� go, prosz�!

��W powietrzu? A mo�e kilka z was jest na ziemi z dzie�mi, co?

��Wi�kszo�� przebywa w powietrzu, trzy czy cztery zawsze na ziemi� To boli� Pu�� go albo od razu mnie zabij!

��Jak daleko st�d s� g�ry? Twoje towarzyszki lec� teraz, czy te� zatrzyma�y si�, by odpocz��?

Lena Feldt powiedzia�a jej wszystko. By�a zapewne w stanie znie�� ka�d� inn� tortur� z wyj�tkiem tej jedynej � gdy upi�r dr�czy� jej dajmona. Kiedy pani Coulter dowiedzia�a si�, gdzie przebywaj� czarownice i w jaki spos�b strzeg� Lyry i Willa, rozkaza�a:

��A teraz powiedz mi jeszcze jedn� rzecz. Wy, czarownice, macie jakie� informacje na temat dziewczynki. Prawie ju� si� wszystkiego dowiedzia�am od jednej z twoich si�str� niestety umar�a, zanim zdo�a�am doko�czy� tortury. No c�, ciebie nikt nie ocali. Powiedz mi prawd� o mojej c�rce, czarownico!

��Ona b�dzie matk�� b�dzie �yciem� matk�� wypowie pos�usze�stwo� b�dzie� � wydysza�a Lena Feldt.

��Nazwij j�! Nie m�wisz mi najwa�niejszego! Powiedz, kim b�dzie moja Lyra! � krzycza�a pani Coulter.

��Ew�! Matk� wszystkich ludzi! B�dzie Ew�! Matk� Ew�! � m�wi�a Lena Feldt, �kaj�c.

��Ach tak � zdziwi�a si� pani Coulter. Wyda�a z siebie g�o�ne westchnienie, jak gdyby cel jej �ycia w ko�cu si� wyklarowa�.

Nagle czarownica u�wiadomi�a sobie, �e zdradzi�a, przerazi�a si� i krzykn�a:

��Co jej zrobisz?!

��Hm, chyba b�d� musia�a j� zabi� � odpar�a pani Coulter � aby nie dopu�ci� do kolejnego Upadku� Dlaczego nie rozumia�am tego wcze�niej? To by�o wyra�nie widoczne�

Lekko klasn�a w r�ce � jak dziecko, z szeroko otwartymi oczyma. Lena Feldt, p�acz�c, us�ysza�a, jak kobieta kontynuuje:

��No tak, oczywi�cie. Asriel wypowie wojn� Wszechmocnemu, a potem� Tak, tak, jasne� Tak jak przedtem, znowu to samo. W dodatku Lyra jest now� Ew�. I tym razem nie zgrzeszy. Dopilnuj� tego. Nie dojdzie do powt�rnego Upadku pierwszych rodzic�w�

Pani Coulter wyci�gn�a r�k� i palcami chwyci�a upiora �ywi�cego si� cia�em dajmona czarownicy. Ma�y �nie�ny trznadel le�a� na skale, upi�r natomiast ruszy� ku czarownicy. Za nim pojawi�y si� inne � dwa, trzy, sto. Lena Feldt poczu�a md�o�ci, straszliw�, �ciskaj�c� serce rozpacz i tak g��bokie melancholijne znu�enie, �e znalaz�a si� o krok od �mierci. Ostatni� �wiadom� my�l� by� wstr�t do �ycia i wiedzia�a, �e zmys�y oszuka�y j�, �ycie bowiem nie sk�ada si� z energii i rado�ci, lecz z brzydoty, zdrady i zm�czenia. �ycia powinno si� zatem nienawidzi�, a �mier� nie jest lepsza od �ycia i tak brzmi pierwsza, ostatnia i jedyna w ca�ym wszech�wiecie prawda.

Czarownica nadal sta�a z �ukiem w r�ku, oboj�tna na wszystko i martwa za �ycia.

Przeoczy�a dalsze poczynania pani Coulter, a je�li nawet je widzia�a, nie dba�a o nie. Matka Lyry zignorowa�a siwow�osego m�czyzn�, kt�ry osun�� si� nieprzytomny na p��cienne krzes�o obok swej zwini�tej na zakurzonej ziemi dajmony, kt�rej sk�ra nagle zmatowia�a; pani Coulter zawo�a�a kapitana �o�nierzy i rozkaza�a, by przygotowali si� do nocnego marszu w g�ry.

Potem zesz�a na brzeg jeziora i przywo�a�a upiory.

Przylecia�y na jej rozkaz, szybuj�c nad wod� jak kolumny mg�y. Kobieta podnios�a r�ce i ten gest sprawi�, �e widma zapomnia�y, i� ich �ywot ��czy si� z ziemi�, i jedno po drugim wznios�y si� wysoko w powietrze, lec�c z wiatrem niczym truj�cy puch ostu, i polecia�y w noc ku Willowi, Lyrze i czarownicom. Leny Feldt nic ju� nie interesowa�o.