By�a dziewi�ta zero zero, tak w ca�ym Blackbury, jak i na High Street. Ciemno�ci z rzadka tylko rozja�nia�o �wiat�o pe�ni ksi�yca, kt�ry generalnie kry� si� za chmurami przygnanymi przez po�udniowo-zachodni wiatr. W�a�nie przesz�a burza, kt�ra od�wie�y�a powietrze i zwi�kszy�a w�asno�ci po�lizgowe bruku. Dlatego te� policjant przemieszcza� si� wzd�u� High Street wolno i statecznie.

Gdzieniegdzie, je�li by�o si� naprawd� blisko, mo�na by�o zauwa�y� s�abiutkie przeb�yski �wiat�a z zaciemnionych okien. Z wn�trza dom�w dobiega�y przyciszone odg�osy wieczornego �ycia � tu kto� �wiczy� na pianinie, w k�ko katuj�c gamy, tam rozmawiano, �wdzie kto� si� za�mia�, s�uchaj�c radia.

Cz�� wystaw sklepowych os�ania�y worki z piaskiem, a umieszczony przed jednym ze sklep�w plakat zach�ca�, by �Kopa� dla zwyci�stwa�, zupe�nie jakby by�a najwy�sza pora na wykopki.

Na horyzoncie, tam gdzie znajdowa�o si� Siat�, nerwowe palce reflektor�w pr�bowa�y z zapa�em wymaca� w�r�d chmur bombowce. Dot�d nie uda�o im si� to ani razu.

Policjant skr�ci� za r�g i jego miarowe kroki odbija�y si� echem od pogr��onych w ciszy budynk�w.

Kroki dotar�y do ko�cio�a metodyst�w i teoretycznie powinny skierowa� si� w d� Paradise Street, tyle �e od poprzedniej nocy Paradise Street ju� nie by�o.

Przy ko�ciele parkowa�a ci�ar�wka. Zza niedok�adnie zasuni�tej brezentowej p�achty w tyle wydobywa�a si� cienka smuga �wiat�a.

Kroki ucich�y, za to rozleg�o si� dono�ne pukanie i g�os:

��Tu nie wolno parkowa�, panowie. Mandat wynosi jeden kubek herbaty i zapomnimy o tym przykrym incydencie, co?

Brezent poruszy� si� i z samochodu wyskoczy� �o�nierz, przy okazji ods�aniaj�c wn�trze ci�ar�wki sk�pane w ciep�ym blasku buzuj�cego piecyka; siedzia�o tam kilku wojskowych, pal�c papierosy i gaw�dz�c.

��Dajcie no, ch�opaki, kubek i kanapk� dla sier�anta � odezwa� si� dziarsko i u�miechn�� si� do policjanta.

Z wn�trza wr�czono mu aluminiowy kubek gor�cej, czarnej herbaty oraz kanapk� grubo�ci� przypominaj�c� ceg��.

��Zobowi�zany. � Policjant przyj�� kubek i kanapk� i opar� si� o bok ci�ar�wki. � I jak idzie? Nie s�ysza�em wybuchu.

��To dwustupi��dziesi�ciofunt�wka � wyja�ni� �o�nierz. � Le�y w piwnicy, musia�a przebi� strop. Nie�le oberwali�cie ostatniej nocy. Chce pan j� obejrze�, sier�ancie?

��To bezpieczne?

��Oczywi�cie, �e nie! � oznajmi� rado�nie �o�nierz. � Dlatego tu jeste�my, nie? Jak pan chce, to prosz� za mn�. � Starannie dogasi� papierosa i zatkn�� niedopa�ek za ucho.

��My�la�em, �e b�dziecie jej bez przerwy pilnowa� � odezwa� si� policjant.

��Jest �rodek nocy i si�pi. A poza tym kto mia�by ochot� ukra�� niewypa� �wier�tonowej bomby lotniczej?

��Niby tak, ale�

Od strony rumowiska, kt�re wczoraj jeszcze by�o Paradise Street, rozleg� si� odg�os zsuwaj�cych si� cegie�.

���chyba kto� ma tak� ochot� � doko�czy� sier�ant.

��Przecie� rozstawili�my tablice ostrzegawcze?! A przerw� zrobili�my tylko na herbat�!

Pod ich nogami zachrz�ci�y za�cielaj�ce ulic� od�amki cegie�.

��To bezpieczne, prawda? � upewni� si� ponownie sier�ant.

��Jak kto� zwali na ni� kup� cegie�, to nie b�dzie bezpieczne � zirytowa� si� saper. � Na pewno nie b�dzie! Ej, ty!

Zza chmur wyjrza� ksi�yc, o�wietlaj�c okolic�, a przy tej okazji czyj�� sylwetk� po drugiej stronie pozosta�o�ci po Paradise Street.

Sier�ant zahamowa� z piskiem obcas�w.

��No nie! � j�kn�� szeptem. � To pani Tachyon.

Saper tak�e przyhamowa� i przyjrza� si� dok�adniej drobnej postaci ci�gn�cej przez rumowisko jaki� metalowy w�zek.

��Kto?

��Tylko cicho i spokojnie � poleci� policjant, o�wietlaj�c sobie twarz latark� i wykrzywiaj�c si� w parodii przyjaznego u�miechu, co da�o raczej upiorny efekt. � To pani, pani Tachyon? Tu sier�ant Bourke. Troch� ch�odno o tej porze na ulicy, prawda? Mamy mi��, ciep�� cel� na posterunku i jak s�dz�, mog� chyba obieca� du�y kubek gor�cego kakao, je�li pani ze mn� p�jdzie. Co pani na to, pani Tachyon?

��Czyta� nie potrafi czy co? � szepn�� saper. � Odbi�o jej? Jest przy tej ruinie z niewypa�em!

��Tak� nie� ona jest po prostu inna� Troch� szurni�ta��� odszepn�� policjant i doda� g�o�no:�� Niech pani tam zostanie, zaraz po pani� przyjdziemy! Lepiej, �eby si� pani nie potkn�a na tych �mieciach, prawda?

��Czy ona przypadkiem nie szabrowa�a tu czego? Pl�drowanie zbombardowanych dom�w jest karane przez rozstrzelanie�

��Nikt tu nie b�dzie nikogo rozstrzeliwa�! A ju� na pewno nie jej. Poza tym myj� znamy. Zesz�� noc sp�dzi�a w celi � wyja�ni� sier�ant.

��Za co?

��Za nic. Gdy noc jest ch�odna, pozwalamy jej spa� w wolnej celi. Da�em jej par� starych but�w mojej mamy� przypatrz si� pan jej: mog�aby by� pa�sk� babk�. Bidactwo.

Pani Tachyon przygl�da�a si� im podejrzliwie (co pot�gowa�a zaawansowana kr�tkowzroczno��), ale spokojnie sta�a i czeka�a. Najwyra�niej g�os sier�anta mia� na ni� zbawiennie �agodz�cy wp�yw. Gdy podeszli bli�ej, saper ujrza� zasuszon� staruszk�, ubran� w co�, co wygl�da�o na wieczorow� kreacj�, na kt�r� naci�gn�a kilka warstw diametralnie si� od siebie r�ni�cego odzienia. Na g�owie mia�a we�nian� narciark� z pomponem, a przed sob� pcha�a druciany, sklepowy w�zek na k�kach. W�zek mia� metalow� tabliczk�.

��Tesco � odczyta� saper. � Co to takiego?!

��Sk�d mam wiedzie�, gdzie ona znajduje te wszystkie �mieci?!

W�zek pe�en by� czarnych work�w, pomi�dzy kt�rymi znajdowa�y si� s�oiki.

��Wiem, gdzie to znalaz�a! � Saper ucieszy� si� na ich widok. � W fabryce przetwor�w po drugiej stronie ulicy!

��P� miasta by�o tam dzi� rano � ostudzi� go policjant. � Kilka s�oik�w korniszon�w to �aden szaber. Lepiej, �eby ludzie zjedli, ni� mia�oby si� zepsu�.

��Pewnie, �e lepiej, ale nie mo�na ludzi do tego zach�ca�. Za pozwoleniem, chcia�bym obejrze� te� Au! � Ledwie wyci�gn�� r�k� w stron� w�zka, gdy spomi�dzy work�w wyprysn�o co� podobnego do niewielkiego, za to w�ciek�ego demona sk�adaj�cego si� g��wnie ze �lepi�w i pazur�w i poora�o mu bole�nie d�o�. � Cholera by ci�! Sier�ancie�

Sier�ant zd��y� si� jednak�e cofn�� na bezpieczn� odleg�o��.

��To Guilty! � wyja�ni� spokojnie. � Na pa�skim miejscu bym si� cofn��.

Pani Tachyon cmokn�a i oznajmi�a:

��Thunderbirdy polecia�y! Co, nie ma banan�w? Tak ci si� tylko wydaje, stara purchawo! � Po czym odwr�ci�a si� i oddali�a z godno�ci�, ci�gn�c za sob� w�zek.

��Nie tam! � wrzasn�� saper.

Pani Tachyon zignorowa�a go i wspi�a si� na stert� cegie�, wci�� z w�zkiem. Sterta zachwia�a si� i z �oskotem zacz�a si� osypywa�. Jedna z cegie� trafi�a w co�, co zad�wi�cza�o metalicznie. Saper i policjant zamarli w p� ruchu. Ksi�yc na wszelki wypadek schowa� si� w chmury. W ciemno�ciach co� zacz�o tyka�. Tykanie by�o st�umione i nieco oddalone, ale w zupe�nej ciszy s�yszeli je wr�cz idealnie.

Sier�ant powoli i ostro�nie postawi� uniesion� nog� na jezdni i szepn��:

��Ile czasu mija od tykania do wybuchu? Odpowiedzia� mu oddalaj�cy si� tupot � saper ulotni� si� z podziwu godn� szybko�ci�.

Sier�ant natychmiast pod��y� w jego �lady.

Dotar� mniej wi�cej do po�owy pozosta�o�ci po Paradise Street, nim �wiat za nim zrobi� si� gwa�townie rozrywkowy.

Na High Street w Blackbury by�a dziewi�ta wiecz�r. W witrynie sklepu ze sprz�tem audio-wideo ekrany dziewi�ciu telewizor�w wype�nia� ten sam obraz, kt�rego nikt nie ogl�da�. Po pustym chodniku wiatr gna� gazet�, p�ki nie zapl�ta�a si� w ozdobny klomb. Wiatr si� nie zniech�ci� � znalaz� pust� puszk� po piwie i potoczy� j� dalej, ale i ta rozrywka nie trwa�a d�ugo � puszka wybra�a pozostanie w rynsztoku.

Rada Miasta Blackbury nazywa�a High Street �rejonem pieszych� albo �obszarem udogodnie�, cho� nikt nie mia� poj�cia, na czym to ostatnie mia�o polega� i o jakie tu konkretnie udogodnienia chodzi�o. Bo na pewno nie o �aweczki, kt�rych co prawda by�o sporo, ale zosta�y tak przemy�lnie skonstruowane, �e nie da�o si� na nich zbyt d�ugo wysiedzie�. Mo�e chodzi�o o ozdobne kwietniki, na kt�rych regularnie ros�y opakowania po chrupkach i batonikach, a sezonowo tak�e po lodach. W ka�dym razie nie chodzi�o o ozdobne drzewa, pi�knie wygl�daj�ce na projektach, ale na skutek r�norakich oszcz�dno�ci i zmian koncepcyjnych nie istniej�ce w naturze.

I na pewno nie chodzi�o o lampy jarzeniowe, kt�re sprawia�y, �e noc wydawa�a si� zimna jak l�d.

Gazeta o�y�a ponownie�� z kwietnika przelecia�a do ��tego kosza na �mieci i owin�a si� wok� niego. Kosz wygl�da� jak gruby, obrzydliwy pies z otwartym pyskiem.

Co� wyl�dowa�o w pobliskiej alejce z g�uchym �upni�ciem i j�kn�o:

��Tik-tak. Au! Gdzie ten szpital�

Ciekawostk� w kwestii martwienia si�, co Johnny Maxwell odkry� ju� dawno temu, jest to, �e zawsze znajdzie si� co� nowego, o co mo�na si� pomartwi�.

Kirsty twierdzi�a, �e dzieje si� tak dlatego, i� jest urodzonym pesymist�, ale pewnie by�a zazdrosna, bo sama nigdy o nic si� nie martwi�a. Za to robi�a si� z�a i zrobi�a, co mog�a, by z tym sko�czy�, cokolwiek by to by�o. Prawd� m�wi�c, zazdro�ci� jej umiej�tno�ci decydowania o tym, co nale�y zrobi�, jak i robienia tego, co trzeba, by przesta�o j� z�o�ci�. Aktualnie w zwyk�e dni ratowa�a planet� (wieczorem), a w weekendy lisy (te� wieczorem). A on starym zwyczajem si� martwi�. Zwykle tym samym, co zawsze: szko��, pieni�dzmi i czy mo�na z�apa� AIDS, ogl�daj�c telewizj�. Czasami jednak wyskakiwa�o jakie� zmartwienie takiego kalibru, �e hurtem likwidowa�o pozosta�e. Teraz by� to jego w�asny umys�. � To nie dok�adnie to samo, co by� chorym � oznajmi� Yo-less, kt�ry przegryz� si� przez ca�� encyklopedi� medyczn� matki.

��To w og�le nie to samo, co by� chorym. Jak ci si� przytrafi�o du�o z�ych rzeczy, to zdrowo jest by� w depresji � poprawi� go Johnny. � To ma sens, nie? Jak interes trzeba zamkn��, ojciec odszed�, a matka odpala jednego papierosa od drugiego i wszystkim naoko�o opowiada z u�miechem, �e jeszcze nie jest tak �le, to dopiero jest choroba!

��Te� racja � zgodzi� si� Yo-less, kt�ry czyta� te� co� z psychologii.

��Moja babka sfiksowa�a, to te� choroba, nie? � doda� Bigmac. � Ona� au!

��Przepraszam, nie patrzy�em, gdzie stawiam nogi � wyja�ni� Yo-less. � Ale ty te� nie.

��To tylko sny � mrukn�� Johnny. � To �adne szale�stwo�

Cho� musia� przyzna�, �e w ci�gu dnia te� zdarza�o mu si� �ni�, i to sny tak wyraziste, �e wype�nia�y oczy, uszy i umys�� Samoloty i bomby� I skamienia�a mucha.

Zawsze koszmarom towarzyszy�a mucha. Niedu�a, taka w kawa�ku bursztynu. Nawet nie by�a specjalnie przera�aj�ca � po prostu stara: mia�a par� milion�w lat. Tylko dlaczego by�a w tych koszmarach? To, �e kiedy� robi� projekt[1] o takiej musze, to jeszcze chyba nie pow�d, �eby mu si� �ni�a, i to w dodatku w dzie�.

A najgorsi s� nauczyciele � zamiast zwyczajnie rzuci� kred� w cz�owieka, gdy nie uwa�a, to si� zaczynaj� martwi�, wysy�a� do domu kartki, a jego samego wysy�a� do specjalisty. Ten specjalista okaza� si� zreszt� nie taki straszny, no i przynajmniej dzi�ki wizycie Johnny nie by� na matmie. Zawsze jaka� korzy��.

Na jednej z kartek pisa�o, �e jest �zak��cony�. Ciekawe sformu�owanie. Naturalnie nie pokaza� jej mamie; i tak mia�a do�� zmartwie�.

��Jak ci leci z dziadkiem? � zainteresowa� si� Yo-less.

��Nie�le. Ostatnio zacz�� si� specjalizowa� w grzankach i w niespodziankowych niespodziankach.

��W czym?

��W puszkach bez nalepek, kt�re za p� darmo sprzedaj� w supermarkecie. Kupuje je w przemys�owych ilo�ciach i ma dobr� r�k�. Wiesz, jak si� otworzy, to trzeba potem zje��

Yo-less z lekka poszarza� i z pewnym trudem prze�kn�� �lin�.

��Brzoskwinie i kotleciki nie s� a� takie z�e! � oburzy� si� Johnny.

W milczeniu w�drowali pogr��on� w wieczornym mroku ulic�.

Najgorsze jest to, my�la� Johnny, �e nie jeste�my zbyt dobrzy, a najsmutniejsze to, �e nie jeste�my zbyt dobrzy nawet w byciu niezbyt dobrymi.

Na przyk�ad Yo-less � jak si� na niego popatrzy�o, to mia� mo�liwo�ci. By� czarny. Technicznie rzecz bior�c, ale jednak. Tymczasem nigdy nie przekr�ca� wyraz�w, nie by� leniwy, a jedyn� osob�, do kt�rej zwraca� si� �matka�, by�a jego rodzicielka. Yo-less oczywi�cie twierdzi�, �e powy�sze zarzuty wynikaj� z rasowego stereotypu, ale prawda musia�a by� inna: Yo-less by� mutantem. Czapk� baseballow� zawsze wk�ada� daszkiem do przodu, a czasami nosi� krawat. Mutant.

Albo Bigmac. Bigmac by� dobry� na przyk�ad w matematyce. To znaczy w pewnym sensie by� dobry: doprowadza� nauczycieli do sza�u. Wystarczy�o, �e popatrzy� na jakie� upiorne r�wnanie, i stwierdza�, i� x = 2,75. I mia� racj�. Zawsze. Naturalnie nigdy nie wiedzia� dlaczego � po prostu tak by�o i koniec. A to nieodmiennie doprowadza�o belfr�w do szewskiej pasji, bo matematyka nie polega wcale na znaniu w�a�ciwych wynik�w, tylko na pokazywaniu, jak do nich doj��, nawet je�li w samym liczeniu kto� si� kropn��. Poza tym Bigmac by� skinem. Ostatnim w Blackbury (nie licz�c Bazza i Skazzy, ale ich po pewnej wycieczce samochodowej[2] nie mo�na by�o zalicza� do czegokolwiek). Mia� te� na kostkach d�oni napis �Love� i �Hat�, ale jedynie d�ugopisem, bo gdy szed� si� wytatuowa�, to zemdla�. Aha: Bigmac pr�bowa� te� bez powodzenia hodowa� tropikalne rybki.

Co si� za� tyczy Wobblera� Wobbler nawet nie by� hackerem. Chcia�by by�, ale jako� nikt nie chcia� go za takiego uzna�. Fakt: grzeba� w komputerach i nielegalnie kopiowa� gry, a chcia�by umie� pisa� zadziwiaj�ce programy i by� milionerem przed dwudziestk�. Ale pewnie sko�czy si� na tym, �e b�dzie zadowolony, je�li jego komputer nie b�dzie �mierdzia� przy ka�dym dotkni�ciu spalonym plastykiem.

A co do Johnny�ego�

�Je�li si� wariuje, to czy si� o tym wie? A je�li si� nie wie, to sk�d wiadomo, �e si� nie zwariowa�o?! � ostatnimi czasy Johnny�ego mo�na by�o sprowadzi� do tego typu pyta�.

��To w sumie nie by� taki z�y film � oceni� Wobbler. Tak w og�le bowiem wracali z ma�ej sali Blackbury Odeon, gdzie regularnie i z maniackim uporem ogl�dali wszystko, co mog�o pokazywa� promienie laserowe i tym podobne efekty.

��Nie mo�na podr�owa� w czasie i czego� nie na-miesza� � sprzeciwi� si� Yo-less.

��Przecie� w�a�nie o to chodzi � zdziwi� si� Bigmac. � Ja bym tam wst�pi� do policji czasu. Jakby taka by�a, ma si� rozumie�. Wracasz i pytasz takiego: �Ty jeste� Adolf Hitler?�, a jak ci m�wi: �Achtung, naturalnie ja�, to �up go ze strzelby kaliber dwadzie�cia i po problemie.

��Tak, �licznie. � Yo-less potrafi� by� cierpliwy. � A gdyby� tak przez przypadek odstrzeli� w�asnego dziadka?

��Bym nie odstrzeli�: ni krzty nie by� podobny do Adolfa Hitlera.

��A poza tym nie jeste� takim dobrym strzelcem�� doda� Wobbler. � Z klubu paintballowego ci� wyrzucili, nie?

��Ale z zazdro�ci, �e to nie oni wymy�lili paintballowy granat r�czny. Dopiero ja im musia�em pokaza�.

��Akurat na dwulitrowej puszce farby olejnej? Nie by�o mniejszych?

��Nie bardzo mia�em czas wybiera�. Ta by�a pod r�k�� W ka�dym razie robi�a za granat, i to skutecznie.

��Oni m�wili, �e mog�e� cho� otworzy� wieczko. Sean Stevens musia� mie� zszyty �eb�

��Musia� mi si� nawin�� pod r�k�?

��Nie mia�em na my�li faktycznego strzelania do twojego prawdziwego dziadka! � Yo-less straci� cierpliwo��, tote� u�y� fali akustycznej, by zawr�ci� rozmow� na w�a�ciwe tory. � Chodzi�o mi o jakie� takie namieszanie w przesz�o�ci, �e ty si� nigdy nie rodzisz albo �e maszyna do podr�y w czasie nigdy nie zostaje wynaleziona. Tak jak w tym filmie, co wys�ali robota, �eby zabi� matk� ch�opaka, kt�ry mia� dokopa� robotom, jak doro�nie. Arnie tam gra�.

��Dobry film! � ucieszy� si� Bigmac, wal�c milcz�c� seri� z nie istniej�cego karabinu maszynowego po wystawach sklepowych. � Termi-co�-tam si� nazywa�.

��Terminator dwa � poprawi� go Wobbler.

��Skoro on si� nigdy nie narodzi�, to sk�d wiedzieli, �e istnieje? � Yo-less niespodziewanie zada� pytanie sam sobie, po czym tak�e samodzielnie udzieli� na nie odpowiedzi: � To bez sensu.

��Te� mi si� ekspert trafi� � parskn�� Wobbler.�� Sk�d ci si� to wzi�o?

��Mam trzy p�ki kaset ze Star Trekiem.

��Zboczenie!

���cichap�k!

��Trainspotter!

��Transporter, jak ju�! � poprawi� go z godno�ci� Yo-less. � Poza tym nie o to akurat chodzi. Chodzi o to, �e jak si� co� w przesz�o�ci pozmienia, to mo�e si� sko�czy� tak, �e nie b�dzie mo�na wr�ci� i zostanie si� tam, dok�d si� trafi�o. Albo poniewa� zmieni�e� przysz�o��, to nie mo�esz wr�ci�, bo nigdy nie uda�e� si� w przesz�o��. Albo jak nawet da si� wr�ci�, to do innego czasu, dajmy na to r�wnoleg�ego, bo to, co zmieni�e�, spowodowa�o, �e nie mo�esz wr�ci� tam, sk�d przyby�e�, a tylko tam, gdzie ci� jeszcze nie by�o� kr�tko m�wi�c, jeste� zaklinowany w czasie. Spojrzeli na niego z podziwem.

���eby zrozumie� te ca�e podr�e w czasie, trzeba by� wariatem � podsumowa� po dobrej chwili Wobbler.

��Johnny, masz �yciow� okazj�! � ucieszy� si� Big-mac.

��Bigmac! � W tonie Yo-lessa s�ycha� by�o powa�ne ostrze�enie.

��Spokojnie, lekarz m�wi, �e ja si� tylko zbyt du�o martwi� � uspokoi� go Johnny.

��Co ci robili? � zainteresowa� si� Bigmac. � Ig�y, wstrz�sy i te rzeczy?

��Nie: nic z tych rzeczy � westchn�� z pewn� rezygnacj� zapytany. � Tylko zadawali pytania.

��Jakie? Takie w stylu: �czy masz fio�a�?

��Jakby wr�ci� naprawd� daleko � powiedzia� nagle Wobbler � do czas�w dinozaur�w na przyk�ad, to nie grozi�oby, �e si� zastrzeli w�asnego dziadka. Nawet bardzo starzy staruszkowie tyle nie �yj�. Dinozaury s� bezpieczne.

��Jasne! � ucieszy� si� Bigmac. � I mo�na spokojnie do nich strzela� z plazm�wki!

��Pewnie! � Tym razem Wobbler westchn�� wymownie. � I to by wyja�nia�o kolejn� zagadk� nauki: dlaczego dinozaury wygin�y sze��dziesi�t pi�� milion�w lat temu? Bo Bigmac nie zdo�a� tam dotrze� wcze�niej.

��Przecie� nie masz plazm�wki � zauwa�y� wyj�tkowo rozs�dnie Johnny.

��Jak Wobbler mo�e mie� maszyn� do podr�y w czasie, to ja mog� mie� karabin plazmowy.

��Ano mo�esz, co mi tam�

��I miotacz rakiet!

��Nie przesadzaj � osadzi� go Yo-less. Maszyna do podr�y w czasie by�aby czym�: mo�na by�oby u�o�y� sobie �ycie dok�adnie tak, jak by si� chcia�o, a jak co� by si� nie uda�o, zawsze mo�na by�oby wr�ci� i poprawi� tak, �eby to nigdy nie nast�pi�o. Johnny tak si� skupi� na tym pasjonuj�cym zagadnieniu, �e przesta� zwraca� uwag� na tocz�c� si� obok rozmow�. A rozmowa, jak zwykle, potoczy�a si� w�asnym torem:

��Poza tym nikt nie udowodni�, �e dinozaury faktycznie wygin�y! � obruszy� si� Bigmac.

��No pewnie: wci�� si� gdzie� tu kr�c�, tak?

��Mo�e wychodz� tylko w nocy albo si� maskuj�, albo co��

��Ceglasto wyko�czony stegozaur? I czerwony, pi�trowy brontozaur z numerem dziewi�� na czole?

��Niez�y pomys�! Mog� udawa�, �e s� autobusami, i ludzie spokojnie do nich wsi�d�. Tylko nie b�d� mogli wysi���

��Do kitu pomys�. Podstaw� s� fa�szywe nosy i brody. A potem, jak nikt si� niczego nie spodziewa, to chaps, i na chodniku nie ma �ladu po go�ciu, nie licz�c but�w. A inny facet, du�y facet w p�aszczu idzie dalej i mlaska�

Paradise Street, ol�ni�o nagle Johnny�ego; ostatnio du�o my�la� o Paradise Street. Zw�aszcza w nocy. Jakby si� tak popyta� ludzi, co s�dz� o podr�ach w czasie, to wi�kszo�ci by si� spodoba�o � nikt nie wiedzia�, co przytrafi�o si� dinozaurom, natomiast wi�kszo�� wiedzia�a, co si� zdarzy�o na Paradise Street.

I sporo z tych, co wiedzieli, chcia�oby tam wr�ci�. Johnny te�.

Co� sykn�o.

Odruchowo ca�a czw�rka si� rozejrza�a; mi�dzy wypo�yczalni� kaset a sklepem z ubraniami znajdowa� si� wylot w�skiej alejki. Byli prawie na wprost niego, a to w�a�nie tam co� sycza�o. Tyle �e teraz syk zamieni� si� w charkot.

Nie by� to przyjemny d�wi�k: trafia� przez uszy i m�zg prosto do wspomnie� datuj�cych si� z naprawd� dawnych czas�w. Gdy wczesna ma�pa ostro�nie zlaz�a z drzewa i niezgrabnie pr�bowa�a �stan�� prosto�, czyli zrobi� to, co by�o takie modne w�r�d m�odszych ma�p, by� to ten rodzaj d�wi�ku, kt�ry ba�a si� us�ysze�. D�wi�k ten wywo�ywa� w mi�niach odruchow� reakcj�: wia� i wdrapa� si� na co�. I jak si� da, to zrzuci� przy okazji troch� orzech�w. Najlepiej kokosowych.

��Co� jest w alejce � zauwa�y� Wobbler, rozgl�daj�c si�, czy nie znajdzie si� w pobli�u jakie� por�czne drzewo.

��Wilko�ak? � zaciekawi� si� Bigmac.

��Dlaczego akurat wilko�ak? � Wobbler przesta� si� rozgl�da�.

��Bo w takim filmie Zemsta przeklinaj�cego wilko�aka� albo jako� tak, kto� us�ysza� taki charkot i wszed� w tak� alejk�, a w nast�pnym uj�ciu le�a� na chodniku w�r�d ca�ej masy p�ynnych efekt�w specjalnych.

Wobbler g�o�no prze�kn�� �lin� i oznajmi� stanowczo:

��Wilko�ak�w nie ma!

��Tak? To id� i powiedz im to. Zanim wymiana pogl�d�w mia�a szans� si� zaostrzy�, Johnny wszed� w alejk�.

Pierwsze, co zobaczy�, to wywr�cony sklepowy w�zek, co samo w sobie nie by�o niczym dziwnym. Po ulicach Blackbury hasa�y sobie stada sklepowych w�zk�w. Co prawda nigdy nie widzia� �adnego z nich w ruchu, ale podejrzewa�, �e kiedy tylko odwraca si� do nich ty�em, zaczynaj� si� toczy�.

Wok� w�zka le�a�y wypchane czarne worki na �mieci, r�wnie powypychane plastykowe torby, a tu i tam wida� by�o s�oiki. Jeden si� st�uk� i w okolicy �mierdzia�o octem. A spod work�w wystawa�a para but�w.

I kawa�ki chudych n�g.

To ju� by�o zdecydowanie dziwne.

Na szczycie pryzmy work�w i toreb pojawi� si� niewielki, ale przera�aj�cy potw�r i splun�� w jego kierunku.

Potw�r by� bia�y, tylko gdzieniegdzie mia� k�pki br�zowe i czarne. Poza tym by� chudy jak �mier� i mia� trzy i p� nogi. Za to tylko jedno ucho. Jego pysk by� mask� absolutnego i do tego zdeterminowanego z�a. Mia� ��te, nier�wne i ostre z�by oraz oddech r�wnie aromatyczny jak gaz pieprzowy.

Johnny zna� go doskonale.

Podobnie jak w�a�ciwie ka�dy mieszkaniec Blackbury.

��Cze��, Guilty � odezwa� si�, profilaktycznie trzymaj�c r�ce przy sobie. Skoro by� tu i w�zek, i Guilty, to nogi� � My�l�, �e co� si� sta�o pani Tachyon � poinformowa� pozosta�ych.

Na ten sygna� w alejce zjawi�y si� jeszcze trzy osoby.

Scena ogl�dana z drugiej strony ca�kiem wyra�nie ujawni�a pani� Tachyon. Pomyli� jej z workiem nie by�o trudno, poniewa� zazwyczaj wszystko, co mia�a, nosi�a r�wnocze�nie. Teraz by�a to narciarka z pomponem, wieczorowa suknia r�owej barwy, tuzin golf�w, do tego z dziesi�� par pi�karskich skarpet i sportowe buty.

��To krew? � spyta� Wobbler.

��Tego� � b�kn�� Bigmac.

��My�l�, �e �yje � o�wiadczy� Johnny. � Jestem pewien, �e j�kn�a.

��No� wiem, jak si� udziela pierwszej pomocy�� odezwa� si� niepewnie Yo-less. � Ale tylko metod� usta-usta�

��Samob�jca! � j�kn�� Bigmac.

Yo-less nie potrzebowa� u�wiadomienia � wygl�da� jak reklama przera�enia. To, co wydawa�o si� proste w jasno o�wietlonej sali na manekinie pod okiem instruktora, zupe�nie inaczej wygl�da�o w ciemnym zau�ku, zw�aszcza bior�c pod uwag� poszkodowan�. Ten, kto wymy�li� pierwsz� pomoc, na pewno nie zna� pani Tachyon.

Nie maj�c wyj�cia, Yo-less niech�tnie przykl�kn�� i delikatnie obmaca� le��c�. Z jednej z niezliczonych kieszeni co� wypad�o � okaza�o si�, �e to ryba z frytkami zawini�ta w gazet�.

��Zawsze je frytki � oznajmi� Bigmac. � M�j brat twierdzi, �e wygrzebuje je ze �mieci i jak w opakowaniu s� jeszcze jakie� frytki, to je dojada� Fuj!

��Fuj� � b�kn�� s�abo Yo-less, desperacko pr�buj�c znale�� spos�b udzielenia pierwszej pomocy bez dotykania le��cej.

W ko�cu Johnny�emu zrobi�o si� go �al. � Wiem, jak wykr�ci� 999 � oznajmi�. Yo-less odetchn�� ze s�yszaln� ulg�.

��Tak lepiej � przytakn�� pospiesznie. � Mog�a sobie co� z�ama�, a z�amanych nie nale�y rusza�, bo mo�na im zaszkodzi�.

��Albo sobie � doda� Wobbler.

Pani Tachyon by�a zawsze�� przynajmniej odk�d Johnny si�ga� pami�ci�. By�a etatow� �achmaniark� koszow�, cho� w�a�ciwie nale�a�oby j� nazwa� �achmaniark� w�zkow�. Nie by� to zreszt� normalny w�zek z supermarketu � by� wi�kszy, sporz�dzony z grubszych drut�w, twardy: ka�dego bola� ty�ek, jak nim dosta�, a dosta� ka�dy, kto nie odskoczy� w por�. Najprawdopodobniej pani Tachyon nie robi�a tego z�o�liwie � najwyra�niej na planecie Tachyon nie by�o innych ludzi.

Na szcz�cie jedno k�ko skrzypia�o, a je�li kto� nie odskoczy�, s�ysz�c za plecami poskrzypywanie, nast�pnym dla� ostrze�eniem by� nieustaj�cy monolog, jaki temu poskrzypywaniu towarzyszy�. Pani Tachyon gada�a bowiem ca�y czas, acz trudno si� by�o zorientowa�, do kogo skierowany jest konkretny fragment wypowiedzi. Nawet gdy si� kto� zorientowa�, i tak praktyka wskazywa�a, �e nie powinien �ywi� w tej kwestii pewno�ci.

���powiedzia�am, to ty tak m�wisz, nie? Tak ci si� tylko wydaje! Bo zawsze opowiada�e� niestworzone historie, powiedzia�am. A, tak: powiedz Sidowi! Jeste� taki chudy, �e jakby� zamkn�� jedno oko, to wygl�da�by� jak ig�a! O, tak. Wyci�gn�li mnie z tego!

Powiedz to ch�opakom w mundurach! A to jest ulewa i prosz� mi g�upot nie opowiada�, ot co!

R�wnie cz�sto s�ycha� by�o tak�e niezrozumia�e mamrotanie, przerywane ca�kiem zrozumia�ym wykrzyknikiem w stylu: �M�wi�am ci!� albo: �Tak ci si� tylko wydaje!�

Popiskiwanie mog�o si� zacz�� za plecami ka�dego, w ka�dej cz�ci miasta i o ka�dej porze dnia lub nocy � nikt nie by� pewien pory ani miejsca. Podobnie jak nikt nie wiedzia�, co by�o w tych wszystkich torbach i workach. I prawd� m�wi�c, nikt nie chcia� si� dowiedzie�.

Czasami znika�a na ca�e tygodnie nie wiadomo gdzie. Gdy ju� wszyscy zaczynali si� odpr�a�, na ulicach rozlega�y si� znajome odg�osy, a zbyt opiesza�ych w denerwuj�co znajomy spos�b zaczyna�y bole� ty�ki.

Pani Tachyon opr�cz tego, �e grzeba�a w �mieciach, zbiera�a te� r�ne rzeczy w rynsztokach. W ten najprawdopodobniej spos�b dorobi�a si� kota imieniem Guilty. Imi� pasowa�o do wygl�du i do zachowania � on rzeczywi�cie by� �winny�. Futro mia� jak osnowa dywanu, z�by niczym po�amana pi�a, a kr�gos�up dziwnie przypomina� bumerang. Kiedy szed� (a zdarza�o si� to naprawd� rzadko, bo zdecydowanie wola� je�dzi� na w�zku), pr�dzej czy p�niej ko�czy�o si� to tym, �e zaczyna� chodzi� w k�ko. A kiedy bieg�, zwykle co� goni�c, to poniewa� z przodu mia� tylko p�torej �apy, zawsze ko�czy�o si� tym, �e dwie kompletne tylne �apy zaczyna�y by� szybsze od przednich, co nieodmiennie doprowadza�o go do takiej furii, �e pr�bowa� ugry�� si� w ogon. Zazwyczaj skutecznie.

Nawet DSS, pies mieszaniec, b�d�cy w�asno�ci� Pancernego Syda, przed kt�rym czu�y respekt policyjne owczarki alzackie, na widok zbli�aj�cego si� w dziwacznych podrygach Guilty�ego wia�, a� si� kurzy�o.

Ambulans odjecha�, b�yskaj�c b��kitnymi �wiat�ami.

Guilty obserwowa� Johnny�ego i w�zek r�wnocze�nie, prawie dostaj�c zeza z nienawi�ci.

��Sanitariusz m�wi�, �e wygl�da�a, jakby j� co� uderzy�o � odezwa� si� Wobbler, nie spuszczaj�c wzroku z Guilty�ego: do�wiadczenie uczy�o, �e nie by� to bezpieczny pomys�.

��I co zamierzamy z tym wszystkim zrobi�? � spyta� pozornie bez zwi�zku Johnny.

��Jak zostawimy, oskar�� nas o za�miecanie � popar� go Bigmac.

��Ale to nie nasze � zauwa�y� Johnny.

��Nie gapcie si� na mnie � obruszy� si� Bigmac.�� W niekt�rych workach co� chlupie.

��No i jest jeszcze kot � doda� Johnny.

��Jego to powinni�my od razu ukatrupi�: w zesz�ym tygodniu podrapa� mi r�k� � zaproponowa� Bigmac. � Poza tym to nie jest kot, tylko karykatura.

Johnny ostro�nie ustawi� przewr�cony w�zek, czemu Guilty przygl�da� si� z sykiem.

��Lubi ci� � oceni� Bigmac.

��Sk�d wiesz?

��Bo nadal masz oczy.

��Rano mo�na go dostarczy� do lecznicy � odezwa� si� Yo-less. � Jak znajdziemy gdzie� pancerne r�kawice�

��A co z w�zkiem? Do lecznicy nie przyjm�, a zostawi� si� nie da?

��No, to zwalmy go z dachu wie�owca. � Bigmac by� niewyczerpan� sk�adnic� pomys��w.

Sko�czyli �adowanie w�zka, czemu towarzyszy�o faktycznie sporo chlupotu, ale na szcz�cie wszystkie worki okaza�y si� szczelne, mimo i� niekt�re mocniej �ci�ni�te zaczyna�y si� rusza�.

��M�j brat twierdzi, �e ona dawno temu zabi�a m�a, a potem zbzikowa�a � stwierdzi� niespodziewanie Bigmac, przygl�daj�c si� za�adowanemu w�zkowi. � Cia�a nigdy nie znaleziono�

Teraz wszyscy zacz�li si� uwa�niej przygl�da� w�zkowi.

���aden nie jest wystarczaj�co du�y, by pomie�ci� cia�o � oceni� Yo-less, maj�cy absolutny zakaz ogl�dania horror�w. � Ani wystarczaj�co ci�ki.

��Ca�e nie � zgodzi� si� Bigmac. Yo-less nagle si� cofn��.

��A ja s�ysza�em, �e wsadzi�a mu g�ow� w piekarnik � doda� Wobbler. � Ale si� nababra�o�

��Nababra�o? � zdziwi� si� Yo-less. � W piekarniku?

��To by�a kuchenka mikrofalowa, a jak wsadzisz tam�

��Zamknij si�! � Propozycja Yo-lessa by�a nie do odrzucenia.

��Te� s�ysza�em, �e ona jest naprawd� bogata � doda� Bigmac.

��Raczej �mierdz�ce bogata � mrukn�� Wobbler.

��Chyba najlepiej b�dzie� jak wstawi� to wszystko do gara�u dziadka � zdecydowa� Johnny.

��A w ko�cu dlaczego my mamy si� tym zajmowa�?! � ockn�� si� Yo-less. � Jest chyba jaka� opieka spo�eczna i s�u�by porz�dkowe, nie?

��W�a�ciwie gara� stoi pusty, a rano�

C�, rano to by� kolejny, zupe�nie nowy dzie�.

��A jak ju� go ustawisz, to mo�esz sprawdzi�, czy faktycznie s� tam jakie� pieni�dze � podpowiedzia� Bigmac.

Johnny spojrza� podejrzliwie na Guilty�ego, kt�ry odwzajemni� spojrzenie z uczuciem. By�a nim nienawi��.

��Sam sobie mo�esz sprawdzi� � zdecydowa�. � Lubi� mie� wszystkie palce. Zreszt� i tak mnie odprowadzicie: nie b�d� sam tego pcha� po nocy.

Poniewa� nikt nie zaprotestowa�, poch�d w sk�adzie jeden plus cztery przy wt�rze popiskiwania potoczy� si� w kierunku gara�u dziadka Johnny�ego.

��Ci�ki � oceni� Yo-less.

Z ty�u dobieg�o zduszone parskni�cie.

��M�wi�, �e pan Tachyon by� kawa� ch�opa�

��Zamknij si�, Bigmac, je�li �aska.

Johnny upewni� si� tymczasem, �e to wszystko on. Tak jak w loterii, tylko na odwr�t; te� wielki paluch z nieba trafia ci� w ucho i wrzeszczy: �To ty � cha, cha, cha!�; gdy jednak nast�pnego dnia si� wstaje, to nie czeka na cz�owieka �adna wielka wygrana, tylko niespodzianka w stylu wy�adowanego nie wiadomo czym w�zka sklepowego i kota psychopaty.

��Masz � zaproponowa� mu niespodziewanie Wobbler. � Jeszcze ciep�e.

��Co?! Zebra�e� jej ryb� z frytkami?!

��O co chodzi? � zdziwi� si� Wobbler. � Mia�o si� zmarnowa�

��Mog�a na nie naplu�. � Bigmac szybciej zrozumia�, co si� nie podoba Johnny�emu.

��Nie mog�a: nie by�y nawet rozpakowane. � Mimo wszystko Wobbler przesta� szele�ci� papierem.

��Po�� je na w�zek � poleci� zrezygnowany Johnny.

��Ciekawo��, kto tu pakuje jedzenie w gazet� � mrukn�� Wobbler, wykonuj�c polecenie celnym rzutem. � Bo Hongkong Henry na pewno nie. To sk�d je wzi�a?

Sir Johna zwykle budzi� o wp� do �smej lokaj ze �niadaniem, drugi � z ubraniem, trzeci z karm� dla Adolfa i Stalina oraz czwarty, z zasady zapasowy.

Punktualnie o dziewi�tej zjawia� si� sekretarz z list� spotka� um�wionych na dany dzie�.

Tego dnia jednak Sir John przyjrza� si� tacy ze �niadaniem z dziwnym wyrazem twarzy. Adolf i Stalin zignorowa�y tac�, jak zwykle p�ywaj�c w niewielkim akwarium stoj�cym na niewielkim stoliku.

��Pi�� pastylek: ka�da inna, dwa smutne biszkopty z tektury i szklanka soku z pomara�cz pozbawionego smaku � oceni� Sir John. � Po co by� najbogatszym cz�owiekiem na �wiecie� nawet je�li jestem najbogatszy?

��Tak jest, Sir.

��Dobra. Wracaj�c do rzeczy: po co by� najbogatszym cz�owiekiem na �wiecie skoro na �niadanie ma si� pigu�ki?� Zaczynam mie� tego wszystkiego serdecznie do��, s�yszysz?� Powiedzcie Hicksonowi, �eby wyprowadzi� samoch�d.

��Kt�ry samoch�d, Sir?

��Bentleya, naturalnie.

��Kt�rego bentleya, Sir?

��Och, tego, kt�rego dawno nie u�ywa�em. Mo�e wybra�. I prosz� odszuka� na mapie Blackbury, mamy tam, zdaje si�, bar hamburgerowy, prawda?

��Eee� tak s�dz�, ale lepiej zawo�am sekretarza, Sir.

��A zawo�aj, zawo�aj.

Sekretarz zjawi� si� w lekkim nie�adzie, za to piorunem.

��Mamy tam bar hamburgerowy, Sir John. Jego lokalizacj� wybra� pan osobi�cie, twierdz�c, �e wie pan, i� b�dzie odpowiednia. Ale na dzi� ma pan um�wione spotkanie z przewodnicz�cym�

��Odwo�aj je. Odwo�aj wszystkie dzisiejsze spotkania: jad� do Blackbury. Tylko ich nie uprzedzaj. Nazwijmy to� lotn� inspekcj�. Tajemnic� sukcesu w interesach jest zwracanie uwagi na detale. Gdy ludzie zaczn� dostawa� niedopieczone hamburgery albo spalone frytki, to zanim si� cz�owiek zorientuje, ca�y interes szlag trafi.

��Eee� je�li pan tak m�wi, Sir John.

��M�wi�. B�d� got�w za dwadzie�cia minut.

��Eee� przypadkiem nie da si� tego od�o�y� do jutra? Komitet prosi� o�

��Nie da! To musi by� dzi�! Dzisiaj si� to wszystko zacz�o: pani Tachyon, w�zek, Johnny� To musi by� dzisiaj, bo inaczej� � Sir John odsun�� tac� ze �niadaniem i doda� z obrzydzeniem: � Bo inaczej b�d� musia� to je�� przez reszt� �ycia.

Sekretarz niejedno ju� prze�y� w s�u�bie swego nie-ortodoksyjnego chlebodawcy, tote� pozostawi� t� wypowied� bez komentarza.

��Blackbury� � odezwa� si� po chwili. � To tam by� pan ewakuowany podczas wojny, prawda? I tylko pan prze�y�, gdy zbombardowano tam jak�� ulic�?

��Ja i dwie z�ote rybki, Adolf i Stalin � poprawi� go Sir John. � Tam si� w�a�nie wszystko zacz�o. No ju�, ja si� ubieram, a ty przygotuj wszystko.

Sekretarz nie wyszed� natychmiast, jako �e do jego obowi�zk�w nale�a�o tak�e zwracanie uwagi na dziwactwa Sir Johna, kt�ry ostatnio zacz�� czyta� stare gazety i ksi��ki, w kt�rych tytu�ach by�y takie s�owa jak �czas� albo �fizyka�. Czasami nawet pisywa� poirytowane listy do r�nych utytu�owanych naukowc�w. Gdy si� jest najbogatszym cz�owiekiem na �wiecie, to trzeba si� przyzwyczai�, �e inni obserwuj� ci� ca�kiem uwa�nie. I nie zawsze za twoje w�asne pieni�dze.

��Adolf i Stalin. � Sir John nie m�wi� do nikogo konkretnie: bardziej zwraca� si� do ca�ego �wiata.�� Naturalnie, �e te dwie to ich nast�pcy, bo okaza�o si�, �e Adolf by� samic�. A mo�e to Stalin?

Sir John w zamy�leniu wyjrza� przez okno, za kt�rym ogr�d rozci�ga� si� a� do wzg�rz, kt�re ogrodnik sprowadzi� specjalnie w tym celu z drugiego ko�ca kraju.

��Blackbury � mrukn�� Sir John. � Tam si� to wszystko zacz�o. Od ch�opca imieniem Johnny i od pani Tachyon. I od kota� jak s�dz�. � Nagle odwr�ci� si� i spyta� zirytowany: � Jeszcze tu jeste�?

��Przepraszam, Sir John. � Sekretarz na wszelki wypadek zacz�� si� wycofywa� ty�em. � Ju� mnie nie ma, Sir.

Drzwi zamkn�y si� z cichym stukiem i Sir John zosta� sam.

��Tam si� to wszystko zacz�o � powt�rzy�. � I tam si� to wszystko sko�czy.

Johnny zawsze lubi� te pierwsze chwile po obudzeniu, zanim jeszcze dzie� zd��y� naskoczy� na cz�owieka. Mi�o tak le�e�, my�l�c o kwiatkach, chmurkach i kotkach�

Tylko r�ka go dziwnie bola�a.

To skutecznie rozwia�o sielankowy nastr�j i z upiorn� wyrazisto�ci� przypomnia�o mu wydarzenia poprzedniego dnia. A raczej nocy.

W gara�u sta� w�zek ze stert� work�w na �mieci pe�nych nie wiadomo czego. Na �cianie i na pod�odze by�y te� �lady po mleku pozosta�e po tym, jak Guilty pokaza� mu, co s�dzi o ludziach pr�buj�cych mu da� nie sprowokowany posi�ek. Johnny by� potem zmuszony wzi�� najwi�kszy plaster, jaki znalaz� w apteczce.

Nie widz�c sensu w d�u�szym odwlekaniu nieuchronnego, wsta�, ubra� si� i zszed� na d�. Matka by�a w pracy, po ojcu ani �ladu, a dziadek jak zwykle ogl�da� telewizj�. By�a sobota, ale to nie mia�o dla niego najmniejszego znaczenia.

Johnny otworzy� drzwi do gara�u i na wszelki wypadek si� cofn��. Nic jednak nie zak��ci�o ciszy i spokoju i nigdzie nie by�o wida� wylinia�ej kociej pokraki ani nieruchomej, ani te� podryguj�cej w�ciekle w jego kierunku. W�zek sta� sobie spokojnie po�rodku gara�u, a Guilty znikn��.

Wygl�da�o to niczym scena z filmu grozy, gdy wiadomo, �e gdzie� w pomieszczeniu czai si� potw�r�

Johnny wskoczy� do �rodka, zamiast wej�� � na wypadek gdyby na przyk�ad Guilty czeka� na suficie. Ogl�danie tego parszywego kota by�o nieprzyjemne, ale niemo�no�� dostrze�enia go by�a zdecydowanie gorsza.

Nie kusz�c niepotrzebnie losu, Johnny wy�lizn�� si� z gara�u i zamkn�� za sob� starannie drzwi. Prawdopodobnie powinien poinformowa� o wszystkim kogo� oficjalnego. W�zek w ko�cu nale�a� do pani Tachyon, cho� wcze�niej do Tesco, a wi�c przetrzymywanie go mog�o zosta� uznane za kradzie�.

Zd��y� wej�� do domu, gdy zadzwoni� telefon. Zazwyczaj �wiadczy�y o tym dwa zjawiska: sygna� telefonu i okrzyk dziadka. Dziadek mia� bowiem �elazn� zasad�: nigdy nie odbiera� telefonu, je�li istnia� cho� cie� szansy, �e mo�e to zrobi� kto� inny.

Tym razem dziadek nie mia� okazji wyda� z siebie g�osu.

��Halo?

��Czy m�g�bym rozmawia� z� � W s�uchawce rozleg� si� g�os Yo-lessa m�wi�cego wolno i z nienagannym akcentem, czyli tak, jak m�wi si� do obcokrajowc�w, przyg�up�w i rodzic�w.

��Mo�esz przesta�, to ja.

��Aha � ucieszy� si� Yo-less. � Wiesz o pani Tachyon?

��Uciek�a ze szpitala i szuka w�zka?

��Nie, ale moja matka mia�a dy�ur, gdy j� przywie�li. Podobno jest strasznie poobijana, pani Tachyon naturalnie, nie moja matka. Matka twierdzi, �e kto� j� nie�le pobi� i �e powinni�my zawiadomi� policj�.

��Dlaczego?

��Bo mogli�my co� widzie� albo� no, kto� m�g� pomy�le�, �e to my�

��My?! Przecie� zadzwonili�my po karetk�!

��Ja to wiem, ale nie o mnie chodzi, nie? A poza tym masz jej rzeczy�

��Przecie� nie mogli�my ich zostawi� na ulicy!

��To te� wiem, ale nie w tym rzecz� by� z nami Bigmac�

I to by�o to. Nie chodzi o to, �e Bigmac z natury jest z�y � generalnie nie skrzywdzi�by muchy (chyba �eby go porz�dnie zdenerwowa�a). Bigmac mia� jednak dwa problemy. Pierwszym by�y samochody, zw�aszcza du�e, szybkie i z kluczykami w stacyjkach. Drugi to fakt, �e by� skinheadem, w zwi�zku z czym odpowiednio si� ubiera�: na przyk�ad mia� tak du�e buty, �e praktycznie nie spos�b go by�o przewr�ci�.

Sier�ant Comely z miejscowego posterunku by� na przyk�ad �wi�cie przekonany, �e Bigmac jest sprawc� wszystkich nie wyja�nionych przest�pstw pope�nionych w Blackbury, podczas gdy tak naprawd� by� winien g�ra dziesi�ciu ich procent.

���i Wobbler � doda� Yo-less.

Wobbler z kolei przyzna�by si� do wszystkiego, je�liby go wystarczaj�co przestraszy�. Jakby si� kto� naprawd� upar�, to w p� godziny rozwi�za�by z jego udzia�em wszystkie wi�ksze tajemnice �wiata, od Tr�jk�ta Bermudzkiego po potwora z Loch Ness.

��To ju� sam p�jd� � zdecydowa� Johnny. � Tak b�dzie pro�ciej.

��Dzi�ki. � W g�osie Yo-lessa s�ycha� by�o przede wszystkim ulg�.

Ledwie Johnny od�o�y� s�uchawk�, telefon ponownie o�y�.

��Halo? Halo? � rozleg�o si�, zanim jeszcze zd��y� przy�o�y� s�uchawk� do ucha.

��Tak� halo?

��To ty? � G�os by� zdecydowanie damski i nie tyle nieprzyjemny, ile dociekliwy.

Ton sugerowa� jednoznacznie: je�eli to nie ty, to jest to twoja wina. Johnny rozpozna� go natychmiast: je�li jego w�a�cicielka wybra�a z�y numer, mia�a potem pretensje, �e telefon odebra� kto�, z kim nie chcia�a rozmawia�.

��Tego� ja� cze��, Kirsty.

��Chcia�e� powiedzie�: Kasandra.

��Aha� chcia�em � zgodzi� si�, postanawiaj�c zanotowa� aktualne imi�.

Kirsty zmienia�a je r�wnie cz�sto jak rzeczy i r�wnie nieregularnie, cho� ostatnimi czasy konsekwentnie: wszystkie zaczyna�y si� na K.

��S�ysza�e� o pani Tachyon?

��My�l�, �e tak � odpar� ostro�nie.

��Ostatniej nocy pobi�a j� jaka� banda m�odocianych. Wygl�da podobno strasznie. Halo? Jeste� tam?

��Jestem � wykrztusi� s�abo, czuj�c, �e brzuch ma pe�en lodu.

��Nie uwa�asz, �e to wstyd?

��Tego� uwa�am.

��Jeden z nich by� czarny.

Johnny w milczeniu skin�� g�ow�. Yo-less wyt�umaczy� mu t� kwesti� pogl�dowo: gdyby jeden z jego przodk�w do��czy� do hord Attyli i razem z kilkuset tysi�cami barbarzy�c�w wzi�� udzia� w zdobyciu Rzymu, bez w�tpienia w kronikach historycznych zapisano by, �e jeden z napastnik�w by� czarny. A �e tym razem chodzi�o o konesera orkiestr d�tych i zaciek�ego kolekcjonera etykiet zapa�czanych, by�o zupe�nie bez znaczenia.

��To� to byli�my my. To znaczy my�my jej nie pobili, my�my j� znale�li. Zadzwoni�em po karetk�, a Yo-less pr�bowa�� pr�bowa� znale�� inny spos�b udzielenia pierwszej pomocy�

��Zawiadomili�cie policj�?

��Nie�

��Ludzkie poj�cie przechodzi! Zgin��by� beze mnie, i to w bia�y dzie�! S�uchaj, musisz zawiadomi� policj�; spotkamy si� przed posterunkiem za p� godziny. Wiesz, jak si� odczytuje czas na zegarku? Du�a wskaz�wka na�

��Mam elektroniczny�� przerwa� jej. � I b�d� �askawa nie m�wi� mi, �e �semka to ba�wanek, a czw�rka to krzese�ko.

��Skoro nalegasz� Posterunek jest dwa przystanki od twojego domu. Wiesz, jak dojecha�?

��G�upie pytanie�

��Tylko pozornie. Do wykupienia biletu b�dziesz potrzebowa� pieni�dzy: to okr�g�e, metalowe, co ci si� pa��ta po kieszeniach. Cze��!

I zanim zd��y� odzyska� mow�, od�o�y�a s�uchawk�.

Kirs� znaczy si� Kasandra taka ju� by�a � musia�a pr�bowa� wszystkimi dyrygowa�. By�a najbardziej zorganizowan� osob�, jak� zna�. Prawd� m�wi�c, by�a zbyt zorganizowana � mia�a tyle zorganizowania, �e si� przelewa�o na wszystkie strony i zagra�a�o innym.

A Johnny by� jej przyjacielem.

W og�lnym znaczeniu tego s�owa, ma si� rozumie�! Tak w�a�ciwie to nawet nie wiedzia�, czy w tej sprawie ma jakikolwiek wyb�r. Kirs� znaczy si� Kasandra w przyja�niach nie by�a dobra i zdawa�a sobie z tego spraw�. Wiedzia�a nawet, �e powodem jest jaka� wada charakteru, naturalnie u innych.

Poza tym spotyka�a si� z czarn� niewdzi�czno�ci� � im bardziej stara�a si� pom�c innym, wyja�niaj�c im, jak g�upio post�puj�, tym mniej j� lubili. I to zupe�nie bez powodu. Jedynym powodem, dla kt�rego Johnny w ten spos�b nie zareagowa�, by�a pe�na �wiadomo�� w�asnej g�upoty.

Zdarza�o si� jednak�e (co prawda rzadko, ale si� zdarza�o), �e kiedy o�wietlenie by�o w�a�ciwe, a Kirs� znaczy si� Kasandra przypadkiem nikogo nie organizowa�a, by�a ca�kiem mi�� dziewczyn�. Johnny w takich wypadkach nieodmiennie dochodzi� do wniosku, �e istniej� dwa rodzaje g�upoty � normalna, taka jak jego, i wysoce specjalistyczna, kt�r� ma si�, tylko kiedy jest si� za bardzo wypchanym rozmaitymi m�dro�ciami.

Na wszelki wypadek zdecydowa� si� poinformowa� dziadka, �e wychodzi; jakby przypadkiem zabrak�o pr�du albo zepsu� si� telewizor, dziadek zacz��by go szuka� i gdyby znalaz�, zacz��by desperowa�.

��Dziadku, wychodz�!

��Dobra. � Dziadek nawet nie oderwa� wzroku od ekranu. � Zobacz no! Prosto w szambo!

W gara�u nic ciekawego si� nie dzia�o, tote� Guilty wyczo�ga� si� spod sterty czarnych work�w i zaj�� zwyk�� pozycj� z przodu w�zka, gdzie zawsze podr�owa� w nadziei, �e uda si� kogo� drapn��. A jakby si� bardzo dobrze z�o�y�o, to mo�e i ugry��

Ko�o drzwi przez chwil� t�uk�a si� mucha, po czym nie mog�c si� przebi� przez szybk�, zrezygnowana posz�a spa�.

Worki si� poruszy�y.

Ruch przypomina� poruszanie si� �ab w oliwie albo much w syropie: by� powolny i stopniowy, a towarzyszy� mu gumowy, skrzypi�cy odg�os, zupe�nie jakby pocz�tkuj�cy iluzjonista pr�bowa� wyj�� kr�lika z balon�w. Rozleg�y si� tak�e inne d�wi�ki, ale Gulity nie zwraca� na nie uwagi � z do�wiadczenia wiedzia�, �e d�wi�k�w nie da si� zaatakowa�, a poza tym zd��y� si� ju� do nich przyzwyczai�.

D�wi�ki nie by�y zreszt� g�o�ne czy wyra�ne. Mog�y to by� fragmenty muzyki albo strz�pki rozm�w � jak niedok�adnie dostrojone radio graj�ce dwa pokoje dalej albo ryk bardzo odleg�ego t�umu�

Johnny spotka� si� z Kasandr� przed posterunkiem policji.

��Twoje szcz�cie, �e mia�am troch� wolnego czasu � powita�a go jak zwykle czaruj�co. � Idziemy!

Za biurkiem siedzia� spokojnie sier�ant Comely. Gdy weszli, przyjrza� im si� oboj�tnie, zapisa� co� w roz�o�onej na biurku ksi�dze i nagle uni�s� wzrok, tym razem na pewno nie oboj�tny.

��Ty?!

��Hm� dzie� dobry, panie sier�ancie � powita� go Johnny.

��Co tym razem? Zobaczy�e� obcych?

��Przyszli�my w zwi�zku z pani� Tachyon � o�wiadczy�a Kasandr�.

��Tak?

��Dalej � poleci�a Johnny�emu. � Opowiedz wszystko.

��Hm� no� No wi�c ja i Wobbler i Yo-less i Big-mac�

��Wobbler, Yo-less, Bigmac i ja � poprawi�a go Kasandr�.

Uwaga sier�anta skoncentrowa�a si� na niej. � Ca�a wasze pi�tka? � spyta�.

��Mnie tam nie by�o! Ja tylko poprawia�am jego gramatyk�.

��Cz�sto ci si� to trafia? � zainteresowa� si� Comely, a nie mog�c si� doczeka� odpowiedzi, spyta� Johnny�ego: � Cz�sto tak robi?

��Ca�y czas � poinformowa� go z rezygnacj� zapytany.

��S�odka godzino! Dobrze, m�w dalej. Ty, nie ona!

Kiedy jeszcze sier�ant Comely by� zwyk�ym policjantem, z�o�y� wizyt� w szkole Johnny�ego, �eby wszyscy mogli si� przekona�, jaka policja jest mi�a. Podczas tej wizyty uda�o mu si� sku� samego siebie w�asnymi kajdankami, by�a wi�c dla uczestnik�w pami�tna. By� te� cz�onkiem Blackbury Morris Men i Johnny na w�asne oczy widzia�, jak z dzwoneczkami przy kolanach macha� dwiema chusteczkami. Co prawda tylko raz go widzia�, ale jednak. Sier�ant zreszt� mia� �wiadomo��, �e go widziano.

��No wi�c, przemieszczali�my si� wzd�u�� � zacz�� Johnny.

��I bez dowcip�w!

Dwadzie�cia minut p�niej oboje powoli schodzili ze stopni posterunku.

��Nie by�o tak �le � oceni�a Kasandr�. � Nie aresztowali ci� ani nic� Naprawd� masz jej w�zek?

��Naprawd� mam.

��Podoba�a mi si� jego mina, jak wspomnia�e� o Guiltym. Ca�kiem �adnie poblad�.

��Co to jest powinowaty? Powiedzia�, �e ona nie ma powinowatych.

��Krewny. Generalnie to samo.

��To ona nie ma nikogo? � zdziwi� si� Johnny.

��Zdarza si�, i to cz�ciej, ni� mo�na by s�dzi�.

��Owszem, ale przewa�nie zostaje kuzyn w Australii, o kt�rym si� nie wie. Albo kuzynka.

��A zostaje?

��Owszem. Ja do zesz�ego miesi�ca te� nie wiedzia�em, �e mam tam kuzynk�, wi�c to musi si� naprawd� cz�sto zdarza� � oceni� po namy�le Johnny.

��Sytuacja pani Tachyon to powa�ne oskar�enie pod adresem spo�ecze�stwa � oznajmi�a niespodziewanie ni z gruszki, ni z pietruszki Kasandra.

��A dlaczego? � Bo jest z�a.

��Chodzi ci o to, �e nie ma krewnych! W�tpi�, by rz�d mia� na to jaki� wp�yw�

��Chodzi o to, �e nie ma domu, �e si� w��czy i �yje z tego, co znajdzie. Co�-nale�y-z-tym-zrobi�!

��C�, s�dz� �e mo�emy j� odwiedzi� � zaproponowa� Johnny niepewnie. � Le�y w szpitalu �wi�tego Marka. To w sumie nie tak daleko.

��I co to da?

��Hmm� mo�e j� podnie�� na duchu. Troch�.

��Wiesz, �e prawie ka�de zdanie zaczynasz od �hmm�?

��Hmm�

��P�j�cie do szpitala w niczym nie zmieni ca�kowitej oboj�tno�ci i braku opieki, z czym spotykaj� si� osoby bezdomne albo psychicznie chore!

��Prawdopodobnie nie, ale mo�e b�dzie jej troch� weselej.

Kasandra przez d�u�sz� chwil� sz�a w milczeniu.

��To w sumie nic wielkiego� ale jak ju� musisz wiedzie�, to nie lubi� szpitali � o�wiadczy�a w ko�cu. � S� pe�ne chorych�

��Mo�emy jej przynie�� co�, co lubi. I pewnie si� ucieszy, �e z Guiltym jest wszystko w porz�dku.

��Tam ohydnie �mierdzi. � Kasandra najwyra�niej go nie s�ucha�a. � Tymi wszystkimi �rodkami dezynfekcyjnymi�

��Jak b�dziesz blisko pani Tachyon, gwarantuj�, �e ich nie poczujesz.

��Upar�e� si� tam i��, bo wiesz, �e nienawidz� szpitali, prawda?

��Po prostu� my�la�em, �e powinni�my. A poza tym my�la�em, �e normalnie robisz takie rzeczy� w ko�cu masz t� nagrod� diuka Edynburga czy jak mu tam.

��Tak, ale to jest dzia�anie, kt�re ma jaki� cel.

��Mo�emy i�� pod koniec pory odwiedzin, wtedy nie b�dziemy musieli d�ugo siedzie�. Wszyscy tak robi�.

��Niech ju� b�dzie! � j�kn�a Kasandra.

��I lepiej we�my jej co� do jedzenia. Tak si� nale�y.

��Winogrona?

Johnny spr�bowa� sobie wyobrazi� pani� Tachyon jedz�c� winogrona i wyobra�nia mu si� sko�czy�a.

��Zastanowi� si� co � b�kn��.

Drzwi od gara�u powoli poruszy�y si�. Najpierw w t�, potem z powrotem.

W gara�u znajdowa�y si�:

Betonowa pod�oga. Stara, pop�kana i poplamiona benzyn� i smarami. Przemierza�y j� odci�ni�te �lady niedwuznacznie sugeruj�ce, �e nim beton zastyg�, przespacerowa� si� po nim czyj� pies. Z betonem tak jest zawsze. I wsz�dzie. By�a te� para ludzkich �lad�w, pe�na brudu i kurzu. Kr�tko m�wi�c, by� to najzwyklejszy w �wiecie kawa�ek betonu.

Poza tym w gara�u by�y jeszcze:

St�, na kt�rym sta� do g�ry ko�ami rower w stanie wskazuj�cym, �e kto� do perfekcji opanowa� sztuk� rozbierania go na kawa�ki. Le��ce w nie�adzie wok� cz�ci �wiadczy�y, �e �w kto� nie posiad� jednakowo� umiej�tno�ci sk�adania roweru.

Kosiarka do trawy zapl�tana w w�� ogrodowy. Taka statyczna kompozycja plastyczna wyst�puje w ka�dym gara�u i jest ca�kowicie pozbawiona znaczenia. W�zek sklepowy pe�en plastykowych siatek i work�w, z kt�rych najwi�ksz� uwag� przyci�ga�o sze�� czarnych, zwykle przeznaczonych na �mieci.

Niewielka piramidka s�oik�w z marynatami, kt�r� Johnny starannie u�o�y� ostatniej nocy.

Pozosta�o�ci po rybie z frytkami. Wed�ug Guilty�ego �arcie dla kot�w by�o czym�, co przytrafia�o si� innym kotom. Przewa�nie pechowym.

Para ��tych �lepi�w przygl�daj�ca si� wszystkiemu uwa�nie z cienia pod sto�em. I to by�o wszystko.

Prawd� m�wi�c, Johnny te� nie lubi� szpitali. G��wnie dlatego, �e ci, kt�rych w nich odwiedza�, ju� z nich nie wychodzili. Poza tym jakkolwiek personel pr�bowa�by rozweseli� wn�trza (a to kwiatkami, a to obrazkami, a to inwencj� w�asn�), i tak �adne nie wygl�da�o przyja�nie. W ko�cu nikt tu nie przebywa�, dlatego �e mia� tak� ochot�.

Na szcz�cie Kasandra by�a naprawd� dobra w znajdywaniu odpowiedzi, nawet je�li musia�a je wymusza� na innych, tak wiec odszukanie pokoju, w kt�rym le�a�a pani Tachyon, nie trwa�o d�ugo.

��To ona, prawda? � spyta�a Kasandra, ledwie stan�li w drzwiach.

Prawie przy ka�dym ��ku kto� siedzia� (albo wi�ksza liczba ktosi�w), ale i tak nie spos�b by�o nie pozna� na pierwszy rzut oka, kt�re zajmowa�a pani Tachyon. By�a bowiem jedyn� osob�, kt�ra opr�cz szpitalnej koszuli mia�a na sobie jeszcze co�: wci�ni�t� na g�ow� narciarsk� czapk� z pomponem. Na niej za� szpitalne s�uchawki. Siedzia�a na ��ku, wpatrywa�a si� intensywnie w �cian� i rado�nie podrygiwa�a.

��Wygl�da na zadowolon� � oceni�a Kasandra.�� Mo�na si� dowiedzie�, czego s�ucha?

��Trudno powiedzie�, bo s�uchawki nie s� pod��czone � odpar�a z lekka zrezygnowana piel�gniarka. � Jeste�cie jej krewnymi?

��Nie � zaprzeczy�a Kasandra. � Jeste�my�

��To taki projekt � wpad� jej w s�owo Johnny. � Jak pielenie ogr�dk�w starszym osobom i inne podobne� wie pani.

Piel�gniarka spojrza�a na niego niepewnie, ale magiczne s�owo �projekt� jak zwykle zadzia�a�o. Zamiast zag��bia� si� w temat, poci�gn�a nosem.

��Chyba czuj� ocet�

Kasandra spojrza�a na Johnny�ego, kt�ry u�miechn�� si� niewinnie. A przynajmniej pr�bowa�.

��To nie od nas � o�wiadczy�. � My mamy tylko winogrona.

Piel�gniarka nie do ko�ca przekonana, �e dobrze robi, odesz�a w ko�cu, a oni przysun�li wolne krzes�a do ��ka pani Tachyon, kt�ra ca�y czas konsekwentnie ich ignorowa�a.

Johnny nigdy w �yciu z ni� nie rozmawia� i nie bardzo wiedzia�, jak zacz��. Kasandra nie mia�a takich problem�w � pochyli�a si� i odsun�a jedn� ze s�uchawek.

��Dzie� dobry, pani Tachyon! � o�wiadczy�a g�o�no i wyra�nie.

Pani Tachyon znieruchomia�a i przyjrza�a si� podejrzliwie najpierw jej, potem Johnny�emu. Mia�a podbite oko, potargane siwe w�osy, kt�re wysun�y si� spod narciarki, lecz by�o w niej co� przera�aj�co niepowstrzymywalnego.

��Doprawdy? Tak ci si� tylko wydaje! � oznajmi�a.�� Niech pan zadzwoni jutro, panie piekarz, to pogadamy o chrupkim pieczywie. Bidactwo, tak? Tak ci si� tylko wydaje! Co: gorset?! Mo�e im tam si� to podoba, ale ja serdecznie dzi�kuj�. Coo, ni ma banan�w? Mia�am dom, ale teraz to sami czarni. Kapelusze.

��Dobrze si� tu pani� opiekuj�? � spyta�a Kasandra.

��Nie ma strachu! Tik-tak-bang! Chcia�abym zobaczy�, jak pr�buj�. Oto pudding. Pewnie, �e pami�tam, kiedy tu by�y pola, ale kto by chcia� mnie s�ucha�?

��My�l�, �e jest nieco� zdezorientowana. � Kasandra spojrza�a wymownie na Johnny�ego. � Nie rozumie s�owa z tego, co do niej m�wi�.

��My te� nie rozumiemy s�owa z tego, co ona do nas m�wi � zauwa�y� Johnny, kt�ry ca�y czas czu� si� zdezorientowany.

Pani Tachyon poprawi�a s�uchawki i ponownie zacz�a rado�nie podrygiwa�.

��Nie wierz� � sapn�a Kasandra. � Przepraszam! � Po czym zdj�a pani Tachyon s�uchawki i starannie je sprawdzi�a. � Piel�gniarka mia�a racj�: s� g�uche jak pie�!

Pani Tachyon nie przesta�a tym razem rado�nie podrygiwa�.

��I znowu si� l�gnie co minut�! � zanuci�a. A potem mrugn�a do Johnny ego. By�o to wyra�ne, rozumne mrugni�cie z planety Tachyon do planety Johnny.

��Przynie�li�my pani troch� winogron � ockn�� si� Johnny.

��Tak ci si� tylko wydaje!

��Winogrona! � powt�rzy� zdecydowanie Johnny, otwieraj�c torb� i podtykaj�c jej owoce pod nos.

Wewn�trz znajdowa�a si� ryba z frytkami zawini�ta w pergamin. Oczy pani Tachyon rozszerzy�y si� w nag�ym zrozumieniu, a ko�cista d�o� wystrzeli�a spod ko�dry z podziwu godn� szybko�ci�, z�apa�a pakunek i znikn�a wraz z nim z powrotem.

��On i jego p�aszcz � o�wiadczy�a. � Pies je tr�ca�.

��Nie ma o czym m�wi�. Trzymam pani w�zek w bezpiecznym miejscu. Guilty te� jest ca�y, cho� w�tpi�, �eby co� zjad�, nie licz�c frytek i mojej d�oni.

��To wina pana Chamberlaina � odpar�a pani Tachyon.

Nie�mia�o zabrz�cza� dzwonek.

��No prosz�, koniec odwiedzin. � Kasandra prawie zerwa�a si� z krzes�a. � Jak ten czas leci. Mi�o by�o pani� pozna�, szkoda, �e musimy ju� i��. Chod�, Johnny.

��Lady Szmira�� odpar�a pani Tachyon i spyta�a Johnny�ego: � Co teraz s�ycha� na ulicach?

��Hm� Zakaz parkowania? � zaryzykowa�, pr�buj�c my�le� tak jak ona.

��Tak ci si� tylko wydaje! Te one to worki czasu. Umys� jest rowerem. Gdzie umys� p�jdzie, to reszta te� musi. Dzi� tu, a jutro znikni�te! Ca�a sztuka to robienie! Co?

Johnny�ego zamurowa�o � zupe�nie jakby w radiu zamiast zak��ce� us�ysza� kr�tki, sensowny komunikat.

��Pan McPhee miesza cukier z piaskiem. � Pani Tachyon wr�ci�a do normy, o ile mo�na to tak nazwa�. � Tak ci si� tylko wydaje!

��Po co� jej to przyni�s�?! � sykn�a Kasandra, ledwie znale�li si� na korytarzu. � Ona potrzebuje prawid�owej, zdrowej diety, a nie jakich� frytek! Dlaczego jej to da�e�?

��Bo ciep�e frytki to co�, co chcia�by ka�dy przyzwyczajony do zimnych. A w dodatku nie jad�a wczoraj kolacji. Wiesz, jest co� dziwnego�

��Ona jest dziwna.

��Nie lubisz jej, prawda?

��Owszem. Nie powiedzia�a ci nawet dzi�kuj�.

��A my�la�em, �e jest biedn� ofiar� represyjnego systemu i znieczulicy. Tak przynajmniej m�wi�a�, jak tu jechali�my.

��I co z tego? Uprzejmo�� nic nie kosztuje. Chod�, mam serdecznie do�� tego miejsca!

��Zaczekajcie� � rozleg�o si� z ty�u.

��Znale�li frytki! � j�kn�a Kasandra. Powoli i ostro�nie oboje si� odwr�cili.

Osoba, kt�ra si� do nich zbli�a�a, cho� niew�tpliwie p�ci �e�skiej, nie by�a piel�gniark�, chyba �e szpital mia� tajn� zmian� chodz�c� w cywilnych ciuchach. Kobieta by�a m�oda, mia�a okulary, niezwyk�� fryzur� i buty, kt�re wywar�yby wra�enie nawet na Bigmacu. W r�ku trzyma�a gar�� papier�w.

��Czy� czy wy znacie pani�� hm� Tachyon? O ile to jej nazwisko� � spyta�a.

��Chyba jej � przyzna� Johnny. � W ka�dym razie wszyscy si� tak do niej zwracaj�.

��To bardzo dziwne nazwisko � stwierdzi�a kobieta. � Prawdopodobnie zagraniczne.

��W�a�ciwie to jej nie znamy � odezwa�a si� Kasandra. � Odwiedzili�my j� wy��cznie z powod�w spo�ecznych.

��S�odka godzino! � j�kn�a kobieta i czym pr�dzej przenios�a spojrzenie z Kasandry na papiery. � Wiecie o niej co�? Cokolwiek?

��Na przyk�ad? � Johnny zrobi� si� nagle ostro�ny.

��Gdzie mieszka. Sk�d pochodzi. Ile ma lat. Cokolwiek.

��Nie bardzo. Widuje si� j� cz�sto, ale sama pani wie, jak to jest�

��Przecie� musi gdzie� spa�!

��Pewnie musi � zgodzi� si� Johnny pos�usznie.

��Nigdzie nie ma jej danych! � desperowa�a w�a�cicielka imponuj�cych but�w. � Nigdzie w og�le nie ma �adnych danych �adnego Tachyona.

S�dz�c po jej g�osie, powy�szy stan rzeczy powinien by� karalny.

��Pani jest z opieki spo�ecznej � zrozumia�a wreszcie Kasandra.

��Owszem. Nazywam si� Partridge.

��Chyba widzia�em, jak pani rozmawia z Bigmakiem � przypomnia� sobie Johnny.

��Z kim? Kto to jest Bigmac?

��Hm� Simon� chyba Wrigley.

��A tak, Simon. � Pani Partridge nagle spochmurnia�a. � To ten, kt�ry chcia� wiedzie�, ile samochod�w musi ukra��, �eby dosta� darmowe wakacje w Afryce.

��A pani mu powiedzia�a, �e wys�a�aby go tam natychmiast, gdyby kanibalizm wci�� by��

��Tak, tak. � Pani Partridge zacz�a si� nagle spieszy�.

Kiedy mniej ni� rok temu zaczyna�a pracowa�, by�a �wi�cie przekonana, �e powodem ca�ego z�a na �wiecie jest wielki interes i rz�d. Teraz by�a pewna, �e jest to w zasadzie wina Bigmaca.

��Zrobi�a pani na nim wra�enie � poinformowa� j� Johnny. � M�wi�, �e�

��O pani Tachyon niczego nie wiecie? Mia�a w�zek pe�en �mieci, ale nikt nie wie, gdzie on jest.

��Faktycznie� � zacz�a Kasandra.

��My te� nie wiemy � przerwa� jej stanowczo Johnny.

��By�oby dobrze, gdyby�my go znale�li. Mo�e tam s� jej papiery albo co�, co pozwoli�oby j� zidentyfikowa� Oni zbieraj� najrozmaitsze rzeczy. Gdy by�am w Bolton, mia�am do czynienia ze staruszk�, kt�ra�

��Sp�nimy si� na autobus � przerwa�a jej Kasandra. � Przykro nam, �e nie mo�emy pom�c. Chod�, Johnny. � I praktycznie wyci�gn�a go ze szpitala. � Przecie� masz ten w�zek! � oznajmi�a oskar�ycielsko, gdy znale�li si� przed budynkiem. � Sam mi powiedzia�e�.

��Mam, ale nie widz� powodu, aby go jej zabrali albo w nim grzebali. Te� by� nie chcia�a, �eby kto� grzeba� w twoich rzeczach.

��Moja mama twierdzi, �e ona wysz�a za lotnika w czasie drugiej wojny. Nie wr�ci� z kt�rego� lotu i zdziwacza�a.

��A m�j dziadek m�wi, �e razem z kolegami przewracali jej w�zek dla zabawy, kiedy by� w moim wieku. Twierdzi, �e w �yciu nie s�ysza�, �eby kto� kunsztowniej od niej kl��.

��Co? � Kasandr� nowina dos�ownie zatrzyma�a w p� kroku. � Ile lat ma tw�j dziadek?

��Nie wiem. Pewnie z sze��dziesi�t pi��.

��A ile ma wed�ug ciebie pani Tachyon?

��Trudno powiedzie� przez te wszystkie zmarszczki� oko�o sze��dziesi�tki?

��I nie wydaje ci si� to dziwne?

��Co?

��Co� ci si� ostatnio pogorszy�o! To, �e jest m�odsza od twojego dziadka!

��Co� aha� mo�e on zna� inn� pani� Tachyon?

��A wydaje ci si� to prawdopodobne?

��Nie bardzo� Zaraz, uwa�asz, �e ona ma sto lat?

��Naturalnie, �e nie. Musi istnie� jakie� sensowne wyt�umaczenie. Jak� tw�j dziadek ma pami��?

��Doskona�� w dziedzinie program�w telewizyjnych. I dobr� do twarzy: wielokrotnie twierdzi, �e ten aktor gra� kilka lat temu, dajmy na to, policjanta w serialu, kt�rego bohaterem by� taki kud�aty. Tytu�u i nazwiska nie da si� z niego wyci�gn��. Pr�bowa�em. A jak co� kupisz, to zawsze ci powie, �e jak by� m�ody, mo�na to by�o kupi� za sze�ciopens�wk� i jeszcze dosta� reszt�.

��Tym si� nie ma co przejmowa�: ka�dy dziadek tak ma � mrukn�a nie wiadomo czemu m�ciwie Kasandra. � Zagl�da�e� do tych work�w?

��Nie� ale tam musi by� co� dziwnego.

��Co masz na my�li?

��Hm� no, s� te s�oiki z marynatami�

��Ludzie przewa�nie lubi� takie rzeczy, nawet starzy.

��Mo�e i lubi�, nie o to chodzi. Tylko te marynaty s�� no, s� r�wnocze�nie stare i nowe. I mia�a ryb� z frytkami zawini�t� w gazet�.

��I co z tego?

��Nikt teraz nie zawija ryby z frytkami w gazet�, a wygl�da�a na �wie��. Przyjrza�em si�, bo da�em frytki kotu, i ta gazeta� � Nagle urwa�, bo jak mia� jej powiedzie�, �e zna t� pierwsz� stron�: znalaz� j� na mikrofilmie w bibliotece, gdzie skopiowano mu j� jako pomoc do projektu.

Ta, kt�r� wczoraj rozwin��, by�a owszem zat�uszczona i nieco przesi�kni�ta octem, ale bez dw�ch zda� by�a te� nowa� cz�owiek jako� odruchowo wie, kiedy ma do czynienia z now� gazet�.

��No dobrze, chod�my w takim razie je obejrze栗 zdecydowa�a nieco zaskoczona jego przed�u�aj�cym si� milczeniem Kasandra. � To nikomu nie zaszkodzi.

Johnny podda� si� � Kasandra ju� taka by�a: gdy zawodzi�o wszystko inne, pr�bowa�a by� za wszelk� cen� rozs�dna.

Autostrad� gna� wielki, czarny samoch�d poprzedzany przez par� motocyklist�w. W �lad za nim jecha�o dw�ch nast�pnych i nieco mniejszy samoch�d pe�en ponurych m�czyzn w garniturach, s�uchaj�cych niewielkich radioodbiornik�w i nie ufaj�cych nikomu.

Na tylnym siedzeniu pierwszego samochodu siedzia� Sir John, opieraj�c d�onie na srebrnej ga�ce laski, a podbr�dek na d�oniach. Przed jego nosem znajdowa�y si� dwa ekrany, wy�wietlaj�c ci�g�y strumie� danych dotycz�cych jego r�norakich kompanii rozsianych po ca�ym �wiecie. Dane przesy�ane by�y przez satelit�, kt�ry tak�e stanowi� jego w�asno��. Pod ekranami j znajdowa�y si� jeszcze dwa faksy i trzy telefony.: Sir John przesta� si� w nie wpatrywa� i wcisn�� przycisk interkomu. Prawd� m�wi�c, nie przepada� za Hicksonem (bo nie lubi� facecik�w o byczych karkach), ale na razie by� on jedyn� osob�, z kt�r� mo�na porozmawia�.

��Wierzysz w mo�liwo�� podr�y w czasie, Hickson?

��Trudno powiedzie�, Sir � odpar� zaskoczony szofer, mimo wszystko nie odwracaj�c g�owy.

��To si� daje zrobi�.

��Skoro pan tak twierdzi, Sir.

��Czas zosta� zmieniony.

��Tak, Sir.

��Naturalnie nic o tym nie wiesz, bo znajdujesz si� w czasie, w kt�ry zmieni� si� poprzedni.

��To mam szcz�cie, Sir.

��Wiesz, �e kiedy zmienia si� czas, ma si� dwie przysz�o�ci biegn�ce r�wnolegle?

��Musia�em przespa� t� lekcj�, Sir.

��Zupe�nie jak nogawki w spodniach.

��Frapuj�ce, Sir. I godne zastanowienia.

Sir John przyjrza� si� karkowi Hicksona � naprawd� by� byczy, czerwony i porasta�y go k�pki kr�tkich w�os�w. Naturalnie nie naj�� kierowcy � mia� ludzi, kt�rzy mieli ludzi od takich spraw. A jemu jako� nie przysz�o do g�owy, �eby naj�� szofera interesuj�cego si� czymkolwiek innym ni� to, co si� dzieje na drodze.

��Teraz skr�� w lewo � poleci� niespodziewanie nawet dla samego siebie Sir John.

��Jeste�my wci�� trzydzie�ci kilometr�w od Blackbury, Sir.

��R�b, co m�wi�!

W�z zarzuci�, hamuj�c z piskiem opon i skr�caj�c r�wnocze�nie, po czym pomkn�� zjazdem, zostawiaj�c na asfalcie �lady spalonej gumy.

��Skr�� w lewo!

��B�dziemy jechali pod pr�d, Sir!

��Jak nie maj� sprawnych hamulc�w, to nie powinni si� pcha� na ulic�! Widzisz, maj� hamulce. Teraz w prawo!

��To droga dla rower�w! Strac� robot�!

��Hickson, mo�e dotrze do ciebie, �e to ja ci� zatrudniam, wi�c tylko ja mog� ci� wyla�. Ale skoro potrzebujesz motywacji� chc� zgubi� ca�y ten ogon, kt�ry zwykle za mn� je�dzi. Je�li sami dojedziemy do Blackbury, to osobi�cie dam ci �wier� miliona funt�w. I to nie jest �art.

Hickson na wszelki wypadek zerkn�� we wsteczne lusterko, po czym wyszczerzy� si� rado�nie.

��Trzeba by�o od razu tak m�wi�, Sir. Prosz� si� czego� z�apa�.

I ruszy� przez krzaki, skr�caj�c na �cie�k� rowerow�.

Prawie r�wnocze�nie rozdzwoni�y si� wszystkie telefony.

Sir John przygl�da� im si� przez chwil�, po czym naci�ni�ciem przycisku otworzy� boczn� szyb� i po kolei wyrzuci� wszystkie trzy.

Zaraz potem zrobi� to samo z faksami.

A po kr�tkiej chwili tak�e z obu monitorami.

S�ysz�c, jak eksploduj� gdzie� z ty�u przy zetkni�ciu z ziemi�, poczu� si� znacznie lepiej.

Ci�g dalszy dyskusji o pani Tachyon nast�pi� w autobusie jad�cym w kierunku domu Johnny�ego.

��Nie ma sensu niepotrzebnie si� ekscytowa� � perorowa�a Kasandra. � Je�li od lat zajmuje si� zbieraniem �mieci, to istnieje ca�a masa sensownych wyja�nie�, bez potrzeby uciekania si� do czego� wydumanego czy nieprawdopodobnego.

��A co jest sensownym wyja�nieniem? � spyta� uprzejmie Johnny, wci�� pogr��ony w zagadce gazety.

��Mo�e by� obcym.

��I to jest sensowne?

��Albo mo�e by� Atlantk�� czy Atlantydk�� no, mieszkank� Atlantydy. Wiesz, to ten kontynent, kt�ry zaton�� tysi�ce lat temu. Jego mieszka�cy byli podobno d�ugowieczni.

��A pod wod� umieli oddycha�?

��Nie udawaj g�upka. Odp�yn�li, zanim Atlantyda zaton�a. Potem zbudowali Stonehenge i piramidy i inne podobne. Byli naukowo strasznie rozwini�ci.

Johnny przygl�da� si� jej z otwartymi ustami. Takich rewelacji cz�owiek spodziewa�by si� od Bigmaca, a nie od kogo�, kto w wieku czternastu lat dostaje �wiadectwa z wyr�nieniem.

��Nie� wiedzia�em� � wykrztusi�.

��Bo rz�d takie sprawy wycisza.

��Aha.

Tak, Kasandra z pewno�ci� wiedzia�a o sprawach, kt�re rz�d pr�bowa� wyciszy栗 w�a�nie dlatego �e rz�d i �e wycisza�. Zawsze mia�a sk�onno�ci do tajemnic i dziwnych ciekawostek. Gdy ostatniej zimy pojawi�y si� w centrum miasta wielkie �lady st�p na �niegu, pr�bowa�y to wyja�ni� dwie teorie. Kir� znaczy si� Kasandry twierdz�ca, �e to Bigfoot, i Johnny�ego, �e to po��czenie Bigmaca i pary wielkich gumowych st�p z Joke Emporium na Penny Street. Teoria Kir� znaczy si� Kasandry mia�a takie zaplecze naukowe w postaci ksi��ek, artyku��w i kaset, �e Johnny da�by si� nawet przekona�, gdyby nie drobiazg: widzia� mianowicie, jak Bigmac zostawia sporne �lady na rzeczonym �niegu.

Teraz dla odmiany spr�bowa� sobie wyobrazi� dwumetrowych Atlantyd�w w greckich togach, odp�ywaj�cych od ton�cego kontynentu na z�otych statkach. Na pok�adzie jednego z nich pani Tachyon zaciekle pcha�a sw�j w�zek. Poczu�, �e zaczyna mu brakowa� wyobra�ni�

Na szcz�cie by� to stan przej�ciowy.

W nast�pnej bowiem chwili ujrza� inny obraz: hord� Attyli gnaj�c� przez step, a w samym �rodku linii je�d�c�w � pani Tachyon okrakiem na w�zku�

Od dalszych wykwit�w wyobra�ni uratowa� go (chwilowo przynajmniej) g�os Kasandry:

��Jak zobaczysz UFO albo yeti, albo co� takiego, to sk�adaj� ci wizyt� M�czy�ni w Czerni. Je�d�� wielkimi, czarnymi samochodami i gro�� ludziom, kt�rzy widzieli dziwne rzeczy. Twierdz�, �e pracuj� dla rz�du, ale tak naprawd� pracuj� dla tajnego stowarzyszenia, kt�re wszystkim rz�dzi.

��Sk�d to wszystko wiesz?

��Ka�dy to wie. To powszechnie znany fakt. Prawd� m�wi�c, czeka�am na co� takiego od czasu tego tajemniczego deszczu ryb we wrze�niu.

��Chodzi ci o to, jak gaz wybuch� pod sklepem z tropikalnymi rybkami?

��Powiedzieli, �e to by� gaz � poprawi�a go ponuro. � Tak naprawd� to nie wiadomo.

��Co?! Pewnie, �e to by� gaz. Peruk� sprzedawcy znaleziono zapl�tan� w druty telefoniczne na High Street, a wszyscy mieli gupiki w rynnach, wi�c co to mia�o by�, jak nie wybuch gazu?

��Te dwie sprawy mog� by� przypadkowo po��czone � przyzna�a z du�� niech�ci�.

��I wci�� uwa�asz, �e te ko�a w zbo�u w zesz�ym roku to nie Bigmac, chocia� przysi�ga�, �e to jego sprawka?

��Mo�e kilka z nich to faktycznie dzie�o Bigmaca, ale powiedz mi, m�dralo, kto dawno temu zrobi� pierwsze?

��Bazza i Skazz. Wyczytali o nich w jakiej� gazecie i zdecydowali, �e te� powinni�my mie� par� takich.

��Nie pr�bujesz mi chyba wm�wi�, �e zrobili wszystkie, co?

Johnny westchn��.

�ycie samo w sobie by�o wystarczaj�co skomplikowane, ale ludziom to nie wystarcza�o � musieli je jeszcze bardziej powik�a�. Na przyk�ad: mia� i tak do�� zmartwie�, zanim przeczyta� gdzie� o spontanicznych samozap�onach. Siedzi sobie kto� spokojnie w fotelu i zajmuje si� w�asnymi sprawami, a w nast�pnej chwili �up! � i po cz�owieku zostaje para dymi�cych but�w i kupka popio�u. Przez kilka tygodni na wszelki wypadek trzyma� w pokoju wiadro z wod�, ale na szcz�cie nie by� zmuszony go u�y�.

Albo takie programy o obcych porywaj�cych ludzi i robi�cych im badania w lataj�cych talerzach. Jak cz�owiekowi co� w m�zgu poprzestawiaj�, tak �eby o nich zapomnia�, i do tego znaj� podr�e w czasie i odstawi� przebadanego dok�adnie tam, sk�d go wzi�li, to sk�d ktokolwiek b�dzie wiedzia�, co mu si� przytrafi�o. To by�o ca�kiem powa�ne zagro�enie.

A Kasandra uwa�a�a, �e takie sprawy s� interesuj�ce jak nie wiadomo co. Dla Johnny�ego by�y tylko dodatkowym i ca�kiem zb�dnym zmartwieniem.

��Kasandra�

��Tak?

��Wola�bym, �eby� wr�ci�a do Kirsty.

��Upiorne imi�! Dobre dla jakiego� garkot�uka.

���Nie mia�em nic przeciwko Kimberly�

��Te� co�! Dopiero potem si� zorientowa�am, �e pasuje do uczennicy fryzjerskiej.

���cho� Klymenystra to by�o przegi�cie�

��A kiedy to by�o?

��Ze dwa tygodnie temu.

��Pewnie si� wtedy czu�am troch� gotycko.

Zanim Johnny zd��y� zapyta�, na czym to konkretnie polega, autobus zatrzyma� si� na jego przystanku i oboje wysiedli.

Gara�e usytuowane na ty�ach dom�w, wok� okr�g�ego podjazdu, w�a�ciwie nie by�y zbyt cz�sto u�ywane. Przynajmniej do parkowania samochod�w. Wi�kszo�� s�siad�w parkowa�a na ulicy, dzi�ki czemu mogli do woli oddawa� si� ulubionemu zaj�ciu, czyli k��tniom, kto komu znowu zaj�� miejsce.

��Nawet nie zajrza�e� do �adnego worka? � spyta�a Kasandra, czekaj�c, a� wygrzebie z kieszeni klucz do gara�u.

��Wola�em nie ryzykowa�. Jakby w nich by�y, dajmy na to, stare skarpetki albo co�? � Johnny znalaz� klucz i ostro�nie uchyli� drzwi.

W�zek sta� tam, gdzie go zostawi�. I wygl�da� dziwnie, cho� trudno by�o dok�adnie okre�li� dlaczego. Najpro�ciej rzecz bior�c, pomimo i� tkwi� spokojnie po�rodku gara�u, sprawia� wra�enie, jakby porusza� si� r�wnocze�nie bardzo szybko. Co� jak klatka wyci�ta z filmu.

Kasandra � dawniej Kirsty � rozejrza�a si� i spyta�a rzeczowo:

��Troch� tu du�o grat�w� Dlaczego ten rower stoi do g�ry nogami?

��Bo wczoraj przebi�em opon� i nie zd��y�em go jeszcze naprawi�.

Kasandra wzi�a s�oik z piramidki, otar�a nieco przybrudzon� nalepk� i przeczyta�a:

���Blackbury Preserves Ltd. Nagrodzone Z�otym Medalem musztardowe korniszony. Sze�� g��wnych nagr�d: Grand Prix de Foire Internationale des Conichons, Nancy 1933, Festival of Piek�e�, Manchester 1929, Danzing P�kelnfest 1928, Supreme Prize, Michigan State Fair 1933, Z�oty Medal Madras 1931, Bonza Feed Award, Sydney 1932. Zrobione z najlepszych sk�adnik�w�.

Pod spodem by� rysunek jakiego� zwariowanego dzieciaka w podskoku i dopisek:

Wysoko skacze ma�y John, blackburski korniszon ugryz� go.

Kasandra przeczyta�a wierszyk i omal jej nie zatka�o.

��Co to ma by�, na lito�� bosk�?!

��Reklama � poinformowa� j� uprzejmie Johnny. � A tak w og�le to wytw�r starej fabryki marynat, kt�r� zbombardowano podczas wojny. W tym samym nalocie co Paradise Street. Je�li ci to nic nie m�wi, to w Blackbury nie robi si� marynat od ponad pi��dziesi�ciu lat.

��No nie! Nie chcesz powiedzie�, �e nigdzie w ca�ym mie�cie? To� to ludzkie poj�cie przechodzi!

��Nie musisz si� wysila�. To po prostu dziwne, nic wi�cej.

Kasandra potrz�sn�a s�oikiem, po czym wzi�a nast�pny, z kt�rego najwyra�niej kto� zd��y� ju� podje��.

��Wygl�daj� na spo�ywcze � oceni�a. � Musia�y by� dobrze przechowywane.

��I dlatego ci�gle s� chrupkie i �wie�e? Pr�bowa�em dzi� rano i za nic w �wiecie nie uwierz�, �e to by� p�wiekowy og�rek. A co powiesz na to? � I roz�o�y� wyj�t� z kieszeni gazet�, w kt�r� oryginalnie zawini�ta by�a ryba z frytkami pani Tachyon. � Na pierwszy rzut oka stara gazeta � doda� wyja�niaj�co. � I faktycznie, nie jest wczorajsza, ale nie stara. Pisz� tu o drugiej wojnie, ale nie wygl�da staro� nie czuje si� tego w dotyku ani nie pachnie jak stary papier. Jest�

��Wiem. To reprint starej gazety. Mo�na tak� dosta� na przyk�ad z dnia, w kt�rym si� urodzi�e�. Ojciec da� mi tak�, �ebym�

��Zawin�a w ni� ryb� z frytkami?

��Musz� przyzna�, �e to naprawd� dziwne. � Przyjrza�a mu si� uwa�nie, jakby go pierwszy raz w �yciu widzia�a. � Ca�e lata czeka�am na co� takiego! A ty nie?

��Na co takiego? Na w�zek pani Tachyon?

��Spr�buj si� skupi�, dobrze?

��Mog� spr�bowa�, ale za wyniki nie r�cz�

��Nigdy ci� nie zastanawia�o, co by si� sta�o, gdyby w ogr�dku wyl�dowa� lataj�cy talerz? Albo gdyby� znalaz� jaki� magiczny przedmiot pozwalaj�cy podr�owa� w czasie? Albo jaskini� z magiem �pi�cym od tysi�ca lat?

��Prawd� m�wi�c, raz znalaz�em jaskini� z�

��Czyta�am wiele ksi��ek o takich wydarzeniach i w ka�dej s� tabuny jakich� bezdennie g�upich g�wniarzy, kt�rych interesuje tylko �przygoda�. � S�owo to zabrzmia�o w jej ustach niczym obelga. � �aden z nich nie traktowa� tego jako powa�nej okazji �yciowej i �aden nigdy nie by� do niczego przygotowany. Ja jestem!

Wyobra�nia podsun�a Johnny�emu kolejny obraz: gdyby kosmici porwali Kasandr�, to wkr�tce zacz�liby jej s�ucha�, nie maj�c innego wyj�cia. A po naprawd� nied�ugim czasie powsta�oby galaktyczne imperium pe�ne zaostrzonych o��wk�w, w kt�rym ka�dy mieszkaniec nosi�by kieszonkow� latark�, na wszelki wypadek. To by�a wersja �rednio pesymistyczna.

Wersja bardzo pesymistyczna by�a taka, �e zrobiliby oko�o miliona robot�w-kopii Kasandry i rozes�aliby po wszech�wiecie, aby wszystkim m�wi�y, �e nie nale�y tak g�upio post�powa�, i wymusza�yby sensowne post�powanie. Albo te� kosmici by j� od r�ki utrupili � to by�a wersja optymistyczna. I nierealna.

��A to, co si� dzieje, jest oczywi�cie wysoce dziwne � kontynuowa�a dziewczyna. � By� mo�e nawet mistyczne. Najprawdopodobniej to jaki� rodzaj maszyny do podr�y w czasie.

No i sprawa by�a jasna: Kasandra znalaz�a wyja�nienie. �adnych niepewno�ci, przypuszcze� czy rozterek.

��Ty tak nie uwa�asz? � spyta�a po chwili zaskoczona jego milczeniem.

��Czasowy w�zek sklepowy?

��Mo�e nie najszcz�liwsze rozwi�zanie, ale znasz inne, pasuj�ce do fakt�w? Nie licz�c naturalnie tego, �e porwali j� kosmici i przywie�li tu z pr�dko�ci� �wiat�a, co dla jakich� powod�w robi� nagminnie. Jakby to by�o co� innego, na pewno by� ju� to wymy�li�. � Spojrza�a na zegarek i doda�a sarkastycznie: � No i co? Nie musisz si� zabija� z po�piechu.

��Hmm�

��No?

��No wi�c� maszyna do podr�y w czasie ma b�yskaj�ce �wiate�ka�

��Dlaczego?

��No bo ma.

��A po co?

Johnny postanowi� si� nie poddawa�.

��Do b�yskania.

��Doprawdy? A kto tak twierdzi? Kto w og�le wie, jak ma wygl�da� maszyna do podr�y w czasie? � spyta�a tonem wy�szo�ci (nawet w por�wnaniu z normalnie u�ywanym tonem). � A mo�e w dodatku mi powiesz, �e jest na pr�d?

��Yo-less uwa�a, �e nie mog� istnie� takie maszyny, bo wszyscy ci�gle zmienialiby przysz�o��.

��No, to jaka istnieje alternatywa? Jakim cudem zjawi�a si� tu i teraz z t� �wie�utk�, star� gazet� i spo�ywczymi, chrupi�cymi, nawet pi��dziesi�cioletnimi og�rkami?

��No dobrze. Ja tylko nie chc� na gor�co wyci�ga� powa�nych wniosk�w. � Cho� przecie� ca�y czas tak robi� i doskonale sobie z tego zdawa� spraw�. W sposobie argumentacji Kasandry by�o co� takiego, co automatycznie sk�ania�o go do zaj�cia przeciwnego stanowiska. � Chodzi mi o to, �e� naprawd� my�lisz, �e wystarczy z�apa� za r�czk� czy za torb� i zaraz nie wiem co� mo�na si� przywita� z Normanem Zdobywc�. � I dla potwierdzenia wagi w�asnych s��w plasn�� d�oni� w czarny worek.

�wiat b�ysn��.

Pod stopami wci�� czu� betonow� pod�og�, ale wok� niego nie by�o �cian. To znaczy by�y, ale nie do ko�ca � mia�y wysoko�� jednej ceg�y. K�ad�cy kolejny rz�d cegie� m�czyzna powoli podni�s� g�ow�.

��A niech mnie� jak si� tu dosta�e�? Hej, ten beton jest ci�gle� Fred! Wracaj!

Siedz�cy dot�d spokojnie obok niego spaniel warkn�� nagle i podbieg� ku Johnny�emu, odbi� si� i skoczy� mu na piersi, popychaj�c go na w�zek. Znowu co� rozb�ys�o czerwono-b��kitnie i Johnny mia� nieodparte wra�enie, �e co� go najpierw rozp�aszczy�o, a potem przywr�ci�o do tr�jwymiarowo�ci.

�ciany by�y na swoim miejscu, podobnie jak stoj�cy po�rodku gara�u w�zek i Kasandra przygl�daj�ca mu si� podejrzliwie. Jemu, nie w�zkowi, naturalnie.

��Znikn��e� na chwilꠗ o�wiadczy�a oskar�ycielsko. � Co si� sta�o?

��Nie� nie wiem� sk�d mam wiedzie�?

��Zr�b krok w moj� stron�. Tylko wolno i ostro�nie.

Wykona� polecenie; z lekkim os�upieniem stwierdzi�, �e stoi w niewielkim zag��bieniu, i spojrza� w d�.

��Te odciski w betonie� by�y tu� zawsze� � b�kn��.

Kasandra bez s�owa przykl�kn�a i dok�adnie obejrza�a najpierw odci�ni�te w betonie �lady, potem podeszwy jego but�w. Pomijaj�c brud, pasowa�y idealnie.

��Widzisz? � oznajmi�a z tryumfem, gdy w wyniku jej perswazji zdj�� but. � To twoje w�asne �lady!

Johnny przyjrza� si� dowodom z mieszanymi uczuciami. Nie ulega�o w�tpliwo�ci, �e Kasandra ma racj�, a r�wnocze�nie �e �lady podeszew znajduj� si� w betonowej posadzce naprawd� od dawna.

��A tak w og�le gdzie by�e�? � spyta�a, oddaj�c mu but.

��W przesz�o�ci� tak przynajmniej mi si� wydaje. Widzia�em tego, kto budowa� ten gara�, l psa.

��Psa! � Ton jej g�osu sugerowa�, �e gdyby to ona trafi�a w przesz�o��, zobaczy�aby co� znacznie ciekawszego. � No c�, dobre i to na pocz�tek. � Lekko pchn�a w�zek. Okaza�o si�, �e sta� w czterech niewielkich zag��bieniach w betonie. S�dz�c ze stanu zabrudzenia i zaoliwienia, one te� by�y tu od dawna. � To nie jest zwyk�y w�zek sklepowy! � oznajmi�a.

��Nie � zgodzi� si� Johnny, zak�adaj�c but. � To w�zek sklepowy z Tesco, z jednym piszcz�cym k�kiem.

��I wci�� jest w��czony. � Kasandra by�a uprzejma go zignorowa�. � To jest, chcia�am powiedzie�: dzia�a.

��A to by�a podr� w czasie? � w g�osie Johnny�ego s�ycha� by�o rozczarowanie. � My�la�em, �e b�dzie ciekawiej: bitwy, potwory i takie tam. Je�li jedyne, co mo�emy zrobi�, to� Nie dotykaj tego!!!

Kasandra w�a�nie pomaca�a worek.

�wiat rozb�ysn��.

Kasandra rozejrza�a si�.

Gara� wygl�da� tak samo. No, prawie tak samo.

��Kto ci naprawi� rower?

Johnny odwr�ci� si� � rower sta� oparty o �cian� i by� nie tylko z�o�ony, ale w dodatku kompletny.

��Jakby� mia� zamiar si� dziwi�, to mam wysoce rozwini�ty zmys� obserwacyjny. Musimy by� w przysz�o�ci, skoro ju� go z�o�y�e�.

Johnny nie by� tego taki pewien: dot�d rozwali� dwie d�tki i zgubi� cz�� zaworu, pr�buj�c wymieni� przebite ko�o. �ywi� powa�ne w�tpliwo�ci, czy jakakolwiek maszyna do podr�y w czasie jest w stanie znale�� si� w tak odleg�ej przysz�o�ci jak ta, w kt�rej posi�dzie sztuk� naprawiania roweru.

��Rozejrzymy si� � zdecydowa�a Kasandra. � Jeszcze nie wiem, od czego to zale�y, gdzie si� znajdujemy, ale skoro jeste�my w przysz�o�ci, trzeba si� zorientowa�, kt�re konie wygraj� kt�re gonitwy, i w kilku innych r�wnie istotnych sprawach.

��Dlaczego?

���eby po powrocie m�c na nie postawi� i wygra�, ma si� rozumie�.

��Nie wiem, jak si� stawia.

��Spokojnie: problemy nale�y rozwi�zywa� pojedynczo i po kolei.

Johnny wyjrza� przez brudne okno � pogoda by�a taka jak zwykle, a w powietrzu nie unosi�y si� �adne lataj�ce samochody czy inne przejawy przysz�o�ci. Ale z drugiej strony pod sto�em nie by�o Guilty�ego.

��Dziadek abonuje gazet� o wy�cigach � przypomnia� sobie.

��No, to chod�my sprawdzi�.

��Gdzie? Do mojego domu?!

��Przecie� tam mieszka tw�j dziadek, prawda?

��A jak spotkamy mnie?

��Zawsze �atwo nawi�zywa�e� znajomo�ci. Niech�tnie poprowadzi� j� wpierw w stron� drzwi, a potem ku domowi. �cie�ki ogrodowe wysypane by�y jak�� pokruszon� szar� substancj�, zadziwiaj�co podobn� do pokruszonego betonu. Tylne drzwi za� mia�y ekscytuj�co futurystyczn� barw� wyp�owia�ego b��kitu poznaczonego abstrakcyjnym wzorkiem po z�uszczonej farbie. By�y zamkni�te, ale jego staro�ytny klucz ci�gle do nich pasowa�.

Zaraz za drzwiami na pod�odze le�a� prostok�t pe�en stoj�cych na sztorc br�zowych w�osk�w, tote� odruchowo wytar� we� nogi i spojrza� na wisz�ce na �cianie urz�dzenie do pomiaru czasu. Wskazywa�o dziesi�� po trzeciej.

Przysz�o�� w dziwnie zaskakuj�cy spos�b przypomina�a tera�niejszo��.

��Je�li znajdziemy gazet�, b�dziemy wiedzieli, kt�ry dzi� jest � odezwa�a si� Kasandra.

��Na pewno nie. Dziadek trzyma je, a� znajdzie czas, by je przeczyta�, co trwa ze dwa miesi�ce. A tak w og�le wszystko wygl�da normalnie. Co� mi ta przysz�o�� nie bardzo jest przysz�o�ciowa.

��Masz tu gdzie� kalendarz?

��W pokoju na g�rze. Tylko mam nadziej�, �e jestem w szkole�

Kalendarz w elektrycznym zegarze twierdzi�, �e jest trzeci pa�dziernika.

��To przedwczoraj, je�li wierzy� zegarowi � podsumowa� Johnny. � Nie zawsze chodzi jak trzeba.

��Ty tu �pisz? � Kasandra mia�a wyraz twarzy niczym wegetarianin w fabryce par�wek.

��Nie tylko �pi�: to m�j pok�j.

��A ta sterta zdj�� i kser�wek? � spyta�a, koncentruj�c uwag� naturalnie na biurku, najbardziej za�mieconym elemencie pomieszczenia.

��To s� pomoce do projektu z historii. M�wi�em ci o tym: zajmujemy si� drug� wojn�, no to ja zajmuj� si� Blackbury.

Spr�bowa� wej�� mi�dzy ni� a biurko, ale by�a to pr�ba z g�ry skazana na fiasko. Kasandra by�a zbyt dobra w dostrzeganiu rzeczy, kt�rych mia�a nie widzie�.

��Hej, przecie� to ty?�� zdziwi�a si�, �api�c sepiow� fotografi�. � Kiedy nosi�e� mundur i mia�e� tak� g�upi� fryzur�?

��To nie ja tylko dziadek, jak by� troch� starszy ode mnie � warkn��, bezskutecznie pr�buj�c odebra� zdj�cie, tak aby nie zniszczy� go przy okazji. � Pr�bowa�em go wyci�gn�� na wspominki wojenne, ale kaza� mi si� zamkn��. Jak na dziadka, wyj�tkowo nieuprzejmie.

��Jeste� tak tutejszy, �e a� trudno sobie wyobrazi�. Przecie� tu nic si� nie dzieje�

��Raz si� dzia�o. � Johnny wyj�� z kieszeni gazet� pani Tachyon i wskaza� palcem. � 21 maja 1941 roku siedem minut po jedenastej w nocy Blackbury zosta�o zbombardowane. Nazwano to Blackbury Blitz. A to jest gazeta z nast�pnego dnia. Zobacz! � Przetrz�sn�� papiery na biurku i pokaza� jej kserokopi�. � Widzisz? Ta sama strona odbita w miejskiej bibliotece. Ale ta jest prawdziwa i w dodatku nowa!

��Je�li ona jest� z przesz�o�ci� to dlaczego ubiera si� tak dziwnie? Dlaczego nosi tenis�wki?

Johnny spojrza� na ni� zaskoczony i z�y: nie mia�a prawa oboj�tnie traktowa� Paradise Street!

��Dziewi�tna�cie os�b zgin�o w jedn� noc! � powiedzia� z naciskiem. � Nie by�o �adnego ostrze�enia! By�y to jedyne bomby, jakie spad�y na Blackbury przez ca�� wojn�. Ca�a ulica znikn�a, prze�y�y tylko dwie z�ote rybki w akwarium, kt�re podmuch wyrzuci� na drzewo. Z wod� i z rybkami! Wszyscy na tej ulicy zostali zabici!

Kasandra odruchowo wzi�a jeden z le��cych na biurku cienkopis�w, ale nie mog�a niczego napisa� � by� wyschni�ty. Johnny by� �rednio szcz�liwym w�a�cicielem imponuj�cej kolekcji zu�ytych cienkopis�w i nie pisz�cych pi�r kulkowych. A ona mia�a doprowadzaj�cy do sza�u zwyczaj niezwracania na niego uwagi, gdy by� czym� podekscytowany.

��Wiesz, �e ci�gle masz tapet� w Thomasa the Tank Engine?

��Co? A mam. I co z tego?

��Jak si� ma siedem lat, to normalne, �e ma si� animowan� lokomotyw� na tapecie. Jak si� ma dziewi�tna�cie lat i znowu si� j� ma, to zupe�nie inna sprawa. Ale jak ma si� trzyna�cie i ci�gle si� ma tak� tapet�, to jest po prostu �a�osne. Jakbym ci tak od czasu do czasu nie pomaga�a, to z niczego by� sobie sprawy nie zdawa�.

��Dziadek po�o�y� j� kilka lat temu. Gdy bywa�em u nich w czasie wakacji, to by� m�j pok�j, a filmy dla dzieci nie s� ulubion� pozycj� telewizyjn� dziadka. Musia� akurat ogl�da� par� odcink�w z tym gadaj�cym parowozem.

Niespodziewanie trzasn�y frontowe drzwi.

��Dziadek? � sykn�a Kasandra.

��Dziadek robi zakupy zawsze w czwartek � odszepn�� Johnny. � A mama o tej porze jest w pracy.

��Kto jeszcze ma klucz?

��Ja.

Kto� zacz�� wchodzi� po schodach.

��Przecie� nie mog� spotka� siebie! � zdenerwowa� si� Johnny. � Pami�ta�bym co� takiego! Yo-less twierdzi, �e jakby si� spotka�o samego siebie, to �wiat by si� sko�czy� alboby nast�pi�o co� r�wnie niemi�ego. To by�my oboje pami�tali!

Kasandra z�apa�a nocn� lampk� i przyjrza�a jej si� rzeczowo.

��No nie: misie! Kiedy ty wreszcie wydoro�lejesz? �eby mie� nocn� lampk� w misie�

��Zamknijsi�zamknijsi�zamknijsi� wreszcie! Co chcesz zrobi�?

��Nic nie poczujesz. Nauczy�am si� tego na zaj�ciach samoobrony.

Klamka drgn�a i zacz�a si� przekr�ca� Na dole zadzwoni� telefon.

Klamka wr�ci�a do poprzedniej pozycji, a kroki na schodach by�y coraz cichsze.

Po chwili da� si� s�ysze� oddalony g�os:

��A, cze��, Wobbler.

Kasandra spojrza�a na niego i unios�a pytaj�co brwi.

��Wobbler zadzwoni�, �eby si� um�wi� na jutro do kina. W�a�nie sobie przypomnia�em.

��D�ugo rozmawiali�cie?

��Chyba nie� ale potem poszed�em zrobi� sobie kanapk�.

��Do kuchni? � upewni�a si�.

��A gdzie?

��Wol� wiedzie�: z tob� nigdy nic nie wiadomo � burkn�a, uchylaj�c ostro�nie drzwi. � Idziemy, droga wolna.

Oboje na paluszkach zeszli na d�.

Bez problemu dotarli do drzwi, gdy Johnny dostrzeg� na wieszaku swoj� kurtk�. T�, kt�r� mia� w�a�nie na sobie. Sta�, wytrzeszczaj�c oczy.

��Rusz si�! � sykn�a rozpaczliwie Kasandra. Drzwi do kuchni zacz�y si� otwiera�

Johnny ju� mia� jej powiedzie�, �e przypomnia� sobie w�a�nie, i� przedwczoraj, gdy zrobi� kanapk�, poszed� sprawdzi�, ile mu zosta�o pieni�dzy, ale nie wydoby� z siebie g�osu. Desperacko nie chcia� si� z sob� spotka�. Je�li �wiat by si� przez to sko�czy�, to p�niej wszyscy by mieli do niego straszne pretensje�

I nagle �wiat rozb�ys� mu przed oczyma.

Z bocznej drogi, tu� przed tablic� z napisem BLACKBURY (ozdobion� szlaczkiem), wytoczy� si� dostojnie czarny samoch�d.

��Prawie jeste�my, Sir.

��Doskonale. Jaki czas mamy?

��Ee� kwadrans po jedenastej, Sir.

��Nie o to mi chodzi�o! Je�li czas to para spodni, to w kt�rej nogawce jeste�my?

Hicksonowi przysz�o do g�owy, �e ca�kiem trudno zarobi� �wier� miliona.

��Co� mi si� wydaje, �e dzi� nie tylko nogi w nogawkach si� popl�cz� � dobieg�o go z tylnego siedzenia.

��Tak, Sir. Jak tylko zobaczymy jakie� spodnie, to prosz� mi powiedzie�, w kt�r� nogawk� mam wjecha�.

Johnny i Kasandra wci�� stali przy drzwiach wyj�ciowych. Drzwi do kuchni by�y zamkni�te, a na wieszaku nie by�o kurtki. Za to na stoliku le�a� �The Blackbury Shopper�, dostarczany w pi�tek. Gazeta z zasady le�a�a na stoliku, dop�ki kto� si� nie zlitowa� i nie wyrzuci� jej do kosza.

��Znowu przenie�li�my si� w czasie � oceni�a spokojnie Kasandra. � S�dz�, �e do czasu, z kt�rego zacz�li�my. By� mo�e�

��Widzia�em ty� swojej g�owy! � szepn�� Johnny. � I to bez lustra! Od czas�w Inkwizycji nikomu si� to nie uda�o! Jak ty mo�esz by� taka spokojna?!

��A jaka mam by�? Od zdenerwowania nic si� nie poprawia, tylko wszystko si� sypie. Tak na marginesie: tutaj tapeta jest jeszcze gorsza, jakby �ywcem przeniesiona z hinduskiej restauracji. � Po tym mia�d��cym komentarzu otworzy�a drzwi i natychmiast je zamkn�a. � M�wi�am ci, �e jak kto� si� za bardzo zaczyna interesowa� rozmaitymi tajemnicami, to pojawiaj� si� zaraz M�czy�ni w Czerni? M�wi�am!

��M�wi�a�. I co?

��Wyjrzyj przez otw�r na listy. Johnny westchn��, przykucn�� i wyjrza�.

Do kraw�nika podje�d�a� wielki, czarny samoch�d.

Ca�kowicie czarny: opony, karoseria, szyby, wszystko by�o czarniejsze ni� mafijne okulary. Chromowane ozdoby tu i �wdzie jedynie pog��bia�y czer� ca�o�ci. Pojazd zatrzyma� si� prawie bezszelestnie.

��Tto pprzypadek � wykrztusi�.

��Jasne. Cz�sto tacy go�cie zjawiaj� si� u twojego dziadka?

Johnny nie reagowa� na prowokacj� � dziadek nie miewa� go�ci, nie licz�c s�siada, kt�ry co wtorek zjawia� si� po dwa kupony zak�ad�w. Dziadek nie lubi� �ycia towarzyskiego i Kasandra dobrze o tym wiedzia�a.

Drzwi samochodu trzasn�y cicho � na chodniku stan�� szofer w czarnym uniformie. Johnny odskoczy�, s�ysz�c cichy, g��boki d�wi�k. Taki d�wi�k wydawa�y jedynie drzwiczki solidnych i niesamowicie kosztownych samochod�w.

Kilka sekund p�niej kto� zacz�� si� dobija� do drzwi.

��W nogi! � poleci�a szeptem Kasandra.

��Gdzie?

��Tylne drzwi!

��Przecie� nic z�ego nie zrobili�my! � A sk�d wiesz?

W milczeniu dotarli do kuchennego wyj�cia. Dziewczyna uchyli�a drzwi i pogna�a ku gara�owi, praktycznie ci�gn�c za sob� Johnny�ego. Jej napad aktywno�ci bynajmniej si� nie sko�czy�, gdy wpadli do gara�u, w kt�rym grzecznie czeka� w�zek.

��B�d� got�w otworzy� drzwi wjazdowe i nie zatrzymuj si� �eby nie wiem co.

��Dlaczego?

��Otwieraj drzwi!

Johnny wykona� polecenie, wiedz�c z do�wiadczenia, �e gdy Kirsty jest w takim nastroju, wszystko jest lepsze od dyskusji.

Podjazd by� pusty, je�li nie liczy� kogo� pucuj�cego samoch�d.

W nast�pnej chwili ledwie zd��y� uskoczy�, s�ysz�c za plecami pisk i �oskot � tu� za nim znalaz� si� w�zek, pchany z determinacj� przez Kasandr�. Rzuci�o nim na wyje�dzie, ale si� nie wywr�ci�, i wszyscy znale�li si� w alejce prowadz�cej do nast�pnej ulicy.

��Nie ogl�da�e� tego programu o kraksie lataj�cego talerza i o tym, jak ci faceci w czerni zjawili si�, �eby wszystko zatuszowa�?

��Nie!

��A widzisz!

��Widz�, �e nie rozumiem: jak zatuszowali, to jakim cudem w telewizji by� o tym program?

Zza naro�nika powoli zacz�� si� wysuwa� samoch�d.

��Nie b�d� traci�a czasu, odpowiadaj�c na g�upie pytania! Pom� mi!

Pchn�a w�zek z ca�ych si�. W�zkiem zakoleba�o, bo piszcz�ce k�ko musia�o naturalnie trafia� na ka�d� nier�wno�� chodnika, ale pojecha�, gdy� droga lekko opada�a.

Samoch�d powoli wyjecha� zza naro�nika, jakby kierowca nie zna� zbyt dobrze okolicy.

Johnny z�apa� za r�czk� w�zka, kt�ry toczy� si� po chodniku zwariowanym slalomem, ale nabiera� coraz wi�kszej pr�dko�ci.

��Spr�buj go wyhamowa�! � A co robi�?!

Johnny zerkn�� do ty�u: czarna limuzyna jecha�a za nimi.

Nie zastanawiaj�c si�, wskoczy� na w�zek.

��Co ty wyprawiasz?! � Kirsty by�a zbyt przera�ona, by pami�ta�, �e ostatnio nazywa si� Kasandra.

��Wsiadaj! � z�apa� j� za r�k� i wci�gn�� na g�r� z drugiej strony.

W�zek zwi�kszy� pr�dko��.

��Naprawd� uwa�asz, �e to wehiku� czasu? � spyta� na wszelki wypadek.

��Musi by�! Albo oboje mamy halucynacje.

��Widzia�a� ten film, w kt�rym samoch�d zacz�� podr�owa� w czasie po osi�gni�ciu stu pi��dziesi�ciu kilometr�w na godzin�?

Oboje spojrzeli w d�. Piszcza�y i wy�y wszystkie k�ka i co� si� w dole dymi�o. Jak na komend� spojrzeli za siebie � czarny samoch�d wyra�nie ich dogania�. A przed nimi, w dole, by�o skrzy�owanie ze �wiat�ami, w�a�ciwie z obwodnic�, po kt�rej sun�� nie ko�cz�cy si� sznur ci�ar�wek.

��Mamy czerwone �wiat�o! � j�kn�a Kirsty. � Nie chc� umiera�: jeszcze nie by�am nawet na uniwersytecie!

Sto metr�w przed nimi szesnastoko�owe tiry gna�y obwodnic�, przewo��c miliony angielskich �yletek do W�och i miliony w�oskich �yletek do Anglii.

Nie by�o cienia w�tpliwo�ci, �e w�zek zderzy si� z kt�r�� z ci�ar�wek.

Powietrze zamigota�o.

Nie by�o ju� przed nimi �adnych ci�ar�wek. To znaczy by�y, ale z boku, i hamowa�y, gdy� to oni mieli zielone �wiat�o.

W�zek, piszcz�c i wyj�c k�kami, przelecia� przez skrzy�owanie. Johnny uni�s� g�ow� i przed oczyma przemkn�y mu zaskoczone twarze kierowc�w. A potem spojrza� w ty�.

Czarny samoch�d znikn��.

By�a to przecie� jedyna droga prowadz�ca ze wzg�rza. Gdziekolwiek wi�c by pojecha�, nie dotar� tam �adnym normalnym sposobem.

��Gdzie ten w�z? � zdziwi�a si� Kirsty. � I co si� sta�o ze �wiat�ami? Znowu przenie�li�my si� w czasie?!

��Masz kurtk�! A mia�a� na sobie p�aszcz! Co� si� zmieni�o!

Przyjrza�a si� sobie i z powrotem jemu. Przy drodze znajdowa�o si� Centrum Handlowe imienia Neila Armstronga.

��Powinni�my bez problemu wjecha� na parking! � krzykn�� Johnny.

Czarny bentley z niespodziewanym szarpni�ciem stan�� przy kraw�niku.

��Znikn�li! � wykrztusi� kurczowo wczepiony w kierownic� Hickson. � To nie� to nie by�a czasem ta podr� w czasie? No, bo oni po prostu znikn�li!

��S�dz�, �e przeszli z jednego teraz do innego teraz � odpar� �agodnie Sir John.

��Z jednej nogawki� w drug�, tak?�� spyta� s�abym g�osem szofer.

��Mo�na tak powiedzie� Z jednego 1996 roku w inny 1996 rok.

Hickson pu�ci� kierownic� i odwr�ci� si�.

��M�wi pan powa�nie, Sir? Widzia�em takiego jednego naukowca w telewizji i� wie pan: tego przem�drza�ego na w�zku inwalidzkim� m�wi� o innych wszech�wiatach, r�wnych, zdaje si�, i�

��R�wnoleg�ych � poprawi� go Sir John. � Taki naukowiec wie, jak w�a�ciwie nazwa� r�ne dziwne zjawiska, a normalnym ludziom, takim jak ty czy ja, �atwiej jest my�le� o spodniach.

��To co teraz zrobimy, Sir?

��Chyba najpro�ciej b�dzie poczeka�, a� wr�c� do naszego teraz.

��A� a ile to potrwa?

��Podejrzewam, �e dwie sekundy�

Tymczasem w barze hamburgerowym w�a�nie spalono dowcip.

��Ja chc� eee� hamburgera z cebul� w plasterkach i frytkami � zam�wi� Bigmac.

��Ja poprosz� z dodatkow� sur�wk� i frytkami � doda� Yo-less.

Wobbler przyjrza� si� uwa�nie dziewczynie w kartonowej czapeczce.

��A ja chc� ze wszystkim � wypali�. � Bo chc� zosta� muzu�maninem!

Bigmac i Yo-less spojrzeli po sobie z politowaniem.

��Buddyst� � powiedzia� po chwili zrezygnowany Yo-less. � Chc� ze wszystkim, bo zostaj� buddyst�! To buddy�ci chc� by� jednym ze wszystkim. Spali�e� dowcip, Wobbler! Powtarza�e� sobie ca�� drog� dobrze, a i tak uda�o ci si� go spali�.

��Buddy�ci nie zamawialiby hamburgera � odezwa�a si� dziewczyna. � Oni zawsze bior� jumbo bean burgera albo frytki i sur�wk�.

Wszyscy trzej gapili si� na ni� w niemym podziwie.

��To si� nazywa wegetarianizm � dobi�a ich. � Mog� mie� tekturowy kapelusz, ale nie mam trocin zamiast m�zgu, jak niekt�rzy. Chcesz ze wszystkim, to z frytkami te�?

��Eee� tak�� wykrztusi� Wobbler, do kt�rego adresowane by�o pytanie.

��Dobra. Mi�ego dnia.

Po otrzymaniu zam�wionych da� wyszli na szeroki wewn�trzny deptak centrum handlowego.

��Robimy to co sobot� � odezwa� si� nieco niewyra�nie Bigmac.

��Robimy � przyzna� Wobbler.

��I niezale�nie od dowcipu regularnie go palisz.

��C� tak wychodzi. Ale przynajmniej przez chwil� mamy co robi�.

To prawda, �e poza tym w centrum nie by�o nic ciekawego do roboty. Czasami zdarza�y si� ciekawe pokazy albo promocje, albo inne atrakcje. Przed ostatni� gwiazdk� na przyk�ad by�a wystawa lalek z wielu kraj�w z reniferami. Lalki nawet porusza�y si� w takt muzyki, cho� w gwa�townie urywany spos�b. Zabawa przez chwil� by�a dobra, gdy Bigmac znalaz� sterownik tego wszystkiego i przyspieszy� ruch czterokrotnie: norweskiej lalce odpad�a g�owa i przez okno sklepu z ciastkami (drugie pi�tro) wylecia�a na ulic�. Tandeta!

Tego dnia przy du�ej dozie dobrej woli za atrakcj� mo�na by�o uzna� jedynie sprzedawc�w plastykowych okien i nieszcz�nika reklamuj�cego przechodniom pewien rodzaj sztucznego puree ziemniaczanego.

Ch�opcy siedli przy ozdobnej sadzawce, dogryzaj�c hamburgera i obserwuj�c, ilu stra�nik�w kr�ci si� po okolicy. Miejsce przebywania Bigmaca zawsze dawa�o si� okre�li� na podstawie obserwacji ruchu stra�nik�w. Kilku mianowicie oberwa�o fragmentami norweskiej g�owy, gdy ta rozlecia�a si� na chodniku, i od tej pory �ywili do niego nierozs�dn� uraz�. Nieuzasadnion�, bo przecie� to nie Bigmac przymocowa� rzeczon� g�ow� do reszty korpusu byle jak. Zreszt� z tego, co by�o oficjalnie wiadomo, Bigmac nigdy nie by� winny niczemu innemu jak b��dne podej�cie do w�asno�ci cudzych samochod�w. Natomiast mia� zadziwiaj�cy talent do sprawiania wra�enia, jakby w�a�nie obmy�la� jakie� wyj�tkowo g�upie przest�pstwo � najcz�ciej pope�niane za pomoc� farby w sprayu. Wra�enie to wzmacnia�a maskuj�ca kurtka, kt�ra w d�ungli mo�e by go chroni�a, za to w otoczeniu takim jak supermarket czy sklep z kartkami dzia�a�a dok�adnie odwrotnie.

��Johnny mo�e jest troch� stukni�ty, ale jak jest w pobli�u, zawsze co� si� dzieje � zauwa�y� Wobbler.

��Owszem � zgodzi� si� Yo-less. � Ale on teraz za du�o przestaje z t� ca�� Kimberly czy Kirsty, czy jak jej tam dzisiaj jest. Jak j� widz�, to mi ciarki przechodz�: zawsze si� na mnie tak gapi, jakbym niew�a�ciwie odpowiedzia� na jakie� pytanie.

��Jej brat mi m�wi� � doda� wyra�niej, bo prze�kn��, Bigmac � �e wszyscy si� spodziewaj�, �e ona w przysz�ym roku p�jdzie na uniwersytet.

���eby by� dziwnym, nie trzeba by� g�upim. � Yo-less wzruszy� ramionami. � Jak si� ma czym my�le�, to przewa�nie jest si� jeszcze dziwniejszym. Kto� inteligentny zawsze b�dzie sobie szuka� jakiego� zaj�cia. I st�d bior� si� problemy.

��Johnny jest dziwny � stwierdzi� Bigmac. � Zadziwiaj�ce, co mu si� robi w g�owie� mo�e on jest troch� tego� szurni�ty.

��Zadziwiaj�ce jest to, co si� dzieje wok� jego g�owy. � Wobbler te� prze�kn��. � On jest�

Gdzie� niedaleko co� �omotn�o i rozleg�y si� krzyki przera�enia.

Zaraz potem kupuj�cy rozprysn�li si� na boki, a z korytarza wypad� dziko piszcz�cy w�zek sklepowy. Z przodu zwisa�o zaplamione sztucznymi ziemniakami plastykowe okno, a obu stron w�zka kurczowo trzymali si� Johnny i Kirsty. Johnny pomacha� im, przelatuj�c obok.

��To w�zek pani Tachyon, nie? � spyta� niepewnie Yo-less.

��A kogo to obchodzi? � Bigmac od�o�y� nie dojedzonego hamburgera na obmurowanie sadzawki i pogna� za w�zkiem.

Wobbler zaopiekowa� si� jego hamburgerem i pogna� za nim.

Yo-less niczego nie odk�ada� ani niczym si� nie opiekowa�, ale te� pobieg�.

��Kto� nas goni! � oznajmi�, dysz�c, Johnny, gdy wsp�lnym wysi�kiem zatrzymano wy�cigowy w�zek.

��Si� nie dziwie � skomentowa� Bigmac. � Kto?

��Jacy� tacy w du�ym, czarnym samochodzie. Tyle �e� znikn�li�

��Aha � mrukn�� Yo-less. � Niewidzialny, du�y, czarny samoch�d.

��Ja tam je zawsze widz� � sprzeciwi� si� Bigmac.

��B�dziecie tu sta� ca�y dzie�? � zirytowa�a si� Kirsty. � Pewnie ma jak�� specjaln� tarcz� si�ow� albo co�. Idziemy!

W�zek nie by� specjalnie ci�ki, cho� swoje wa�y�, ale wymaga� uwa�nego sterowania. Pomimo, a mo�e w�a�nie dlatego �e wszyscy pr�bowali pom�c, porusza� si� ruchem w�a epileptyka.

��Jak wyjedziemy tymi drzwiami, to b�dziemy na High Street. � Johnny wskaza� wyj�cie na ko�cu korytarza, kt�rym si� poruszali. � Tam jest deptak, a wjazdy przegrodzono betonowymi donicami i innymi przeszkodami.

��Ech, �ebym tak mia� ze sob� dzia�ko laserowe�� westchn�� rozmarzony Bigmac.

��Przecie� nie masz dzia�ka laserowego � zauwa�y� przytomnie Yo-less.

��W�a�nie dlatego chcia�bym mie�.

��Au! � Wobbler nagle odskoczy� od w�zka. � Ugryz� mnie!

��Worek na �mieci?! � Kirsty przez chwil� nie mog�a wyj�� z podziwu.

Spod work�w wysun�� si� �eb zadowolonego z siebie kota, kt�ry sykn�� na Johnny�ego.

Wskutek ca�ego zamieszania w�zek stan��.

Zacz�li si� ku niemu zbli�a� stra�nicy.

Pi�cioro nastolatk�w dyskutuj�cych przy w�zku sklepowym mo�e by usz�o ich uwagi. Ale by� w�r�d nich Bigmac i � jak zauwa�y�by Yo-less � jeden z pi�ciorga by� czarny. Wszystko to razem zdecydowanie zwraca�o uwag�.

��Ten w�zek mo�e by� maszyn� do podr�y w czasie�� wyja�ni� Johnny. � A ten samoch�d� Kirsty uwa�a, �e kto� j� �ledzi. To znaczy go� to znaczy nas.

��A jak si� go uruchamia? � zainteresowa� si� Bigmac.

��Wehiku� czasu� � mrukn�� Yo-less. � Wehiku� to bez dw�ch zda� jest�

��A gdzie si� podzia� ten niewidzialny samoch�d? � zainteresowa� si� Wobbler.

��Przez te drzwi nie przejedziemy � oznajmi�a rzeczowo Kirsty. � Stoj� przy nich dwaj stra�nicy.

Johnny w nag�ym natchnieniu przyjrza� si� czarnym workom, po czym z�apa� najbli�szy i rozwi�za�.

Przez chwil� czu� na d�oni ch��d pe�nego szept�w powietrza�

Centrum handlowe znikn�o.

Znikn�o wok� nich, znikn�o przed nimi.

I znikn�o spod nich.

Wyl�dowali w trawie jaki� metr ni�ej, ni� stali, a na nich wyl�dowa� w�zek, wysypuj�c worki i kota. Guilty skorzysta� z okazji, by dobra� si� do ucha Bigmaca.

Zapad�a cisza, nie licz�c naturalnie kln�cego Bigmaca.

Johnny otworzy� oczy.

Le�eli na �agodnym stoku wzg�rza zwie�czonego niskimi krzewami.

��Jakbym zapyta�, co si� sta�o � g�os Yo-lessa dobiega� gdzie� spod Bigmaca � to co by�cie powiedzieli?

���e s�dz�, �e mogli�my przenie�� si� w czasie�� odpar� ostro�nie Johnny.

��Czujesz si�, jakby ci� pr�d kopn��? � spyta� Wobbler, trzymaj�c si� za szcz�k�. � Albo jakby ci� z�by bola�y?

��A mo�na wiedzie�, w kt�r� stron�? � indagowa� Yo-less, wci�� nie podejmuj�c pr�by wydostania si� spod Bigmaca. � M�wimy o dinozaurach czy o zbuntowanych robotach? Wola�bym wiedzie�, zanim otworz� oczy.

Kirsty j�kn�a.

��A nie chcia�am, �eby to si� tak sko�czy�o � oznajmi�a, siadaj�c. � Powinnam wiedzie�, �e to si� mo�e sko�czy� tylko tak� odmian� przygody. Sama z czterema przem�drza�ymi ch�opakami. Ca�e szcz�cie, �e nie mamy ze sob� psa. Czy kto� ma cho� blade poj�cie, gdzie jeste�my?

��Aha, trawa � ucieszy� si� Yo-less. � To znaczy, �e nie ma dinozaur�w. Podobno trawa pojawi�a si� po nich. Tak przynajmniej pokazywali na filmie.

Johnny wsta�, podszed� do skraju niewielkiego zag��bienia, w kt�rym si� znale�li, i ostro�nie (bo dziwnie bola�a go g�owa) si� rozejrza�.

��Nie mo�e by�! � G�os Kirsty ocieka� wr�cz zjadliwo�ci�. � Dzi�ki twojej spostrzegawczo�ci wiemy, �e jeste�my gdzie� w ostatnich sze��dziesi�ciu milionach lat.

��Uczciwi podr�nicy w czasie maj� w�a�ciwe zegary elektroniczne � utyskiwa� Wobbler. � Nie by�o trawy, powiadasz? To co one jad�y, te dinozaury?

��Elektroniczne zegary maj� tylko ameryka�scy podr�ni w czasie � o�wiadczy� Bigmac, robi�c miejsce Yo-lessowi. � Widzia�em film o jednym takim, co u nas wynalaz� wehiku� czasu za kr�lowej Wiktorii, i tam by�y tylko �wiate�ka. A one jad�y inne dinozaury, nie?

��Nie m�w o nich dinozaury, bo to jest gatunkowizm � poinstruowa� go Yo-less. � Co si� tak na mnie gapisz? Jak kto� m�g� wymy�li� tak� bzdur� jak seksizm, to ja mog� gatunkowizm.

��To jak mam o nich m�wi�? � spyta� s�abo Big-mac.

��Mo�esz o nich m�wi�: osobniki przedbenzynowe. Kirsty s�ucha�a tej wymiany pogl�d�w z otwartymi ustami.

��Wy tak zawsze? � spyta�a, dochodz�c do siebie.�� Na pewno zawsze. Zauwa�y�am ju� wcze�niej, �e zamiast zajmowa� si� faktami, zaczynacie opowiada� brednie. Gdzie jeste�my? I kiedy?

��W Blackbury � poinformowa� j� Johnny, siadaj�c obok. � Jest wp� do czwartej dwudziestego pierwszego maja.

��Doprawdy? A sk�d jeste� taki pewien? � spyta�a podejrzanie spokojnie.

��Bo zapyta�em go�cia, kt�ry tu przechodzi� z psem.

��A powiedzia� ci, kt�rego roku jest ten dwudziesty pierwszy maja?

��Nie musia� � odpar�, patrz�c jej w oczy. � Wiem, kt�ry to rok.

Bez dalszej dyskusji wygramolili si� z zag��bienia i rozejrzeli.

Poro�ni�te niewysokimi krzaczkami zbocze rozci�ga�o si� do�� daleko. U jego podn�a znajdowa�y si� ogr�dki dzia�kowe, dalej rzeka, a za ni� Blackbury.

Bez dw�ch zda� by�o to Blackbury. Wida� by�o znajomy komin fabryki kaloszy, ale opr�cz niego kilka wysokich, ca�kowicie nieznanych komin�w. M�czyzna z psem sta� w pewnej odleg�o�ci i obserwowa� ich. �aden nie wygl�da� jurajsko, cho� pies wydawa� si� nieco podejrzany.

��Co�? � wykrztusi� Wobbler. � Zaraz, co si� dzieje? Co wy�cie zrobili?

��Przecie� Johnny ci powiedzia�: przenie�li�my si� w czasie. � Kirsty popatrzy�a na niego niecierpliwie. � G�uchota nie jest uboczn� reakcj� na podr�e w czasie.

��My�la�em, �e tylko tak si� wyg�upiacie. � Wobbler, przera�ony, spojrza� na Johnny�ego. � Bo to s� jakie� wyg�upy, prawda?

��S� � przyzna� Johnny. Wobbler wyra�nie si� uspokoi�.

��To s� wyg�upy z podr�ami w czasie � doda� Johnny. Wobbler wygl�da� na podw�jnie przestraszonego.

��To faktycznie wygl�da jak Blackbury � stwierdzi�a Kirsty. � Tylko mniejsze. My jeste�my w miejscu, w kt�rym ma by� centrum handlowe.

��A jak wr�cimy? � zainteresowa� si� Yo-less.

��To si� po prostu wydarza� tak my�l� � odpar� niezbyt pewnie Johnny.

��To s� halucynacje. � Wobbler tak �atwo si� nie pozbywa� nadziei. � Pewnie przez ten smr�d z work�w. Za chwil� si� obudzimy, b�d� nas g�owy bola�y i wszystko b�dzie w porz�dku.

��To si� po prostu wydarza? � powt�rzy� Yo-less tonem wyra�nie wskazuj�cym, �e co� bardzo paskudnego chodzi mu po g�owie. � To jak wr�cili�cie?

��Co� b�ysn�o i byli�my z powrotem � poinformowa�a go Kirsty.

��I byli�cie tam, gdzie zacz�li�cie?

��Oczywi�cie, �e nie. Wraca si� w to samo miejsce, tylko je�li si� nie ruszasz. W przeciwnym razie wracasz do tego samego czasu, ale w miejsce, w kt�rym jeste�, tylko �e ono jest takie, jakie b�dzie wtedy.

Przez d�u�sz� chwil� przegryzali si� nie tyle przez informacj�, ile przez spos�b jej podania.

��Chodzi ci o to, �e jak przejdziesz, we�my, dwa metry, to wr�cisz w miejsce le��ce o te dwa metry od tego, z kt�rego ci� przenios�o? � spyta� w ko�cu Bigmac.

��Tak.

��Nawet je�li tymczasem co� tam wybudowano? � spyta� Yo-less.

��Tak� nie� nie wiem.

��A co si� stanie � Yo-less m�wi� bardzo wolno � je�li wok� b�dzie du�o betonu?

Wszyscy spojrzeli na Kirsty. Kirsty spojrza�a na Johnny�ego.

��Nie wiem � przyzna�. � Prawdopodobnie si� jako� po��czycie.

Bigmac z trudem prze�kn�� �lin�.

A Wobbler zacz�� j�cze�. Czasami, zw�aszcza kiedy chodzi o co� strasznego, szare kom�rki Wobblera pracuj� z zadziwiaj�c� szybko�ci�.

��Nie chc� sko�czy� jako p�askorze�ba! Albo jako r�ce wystaj�ce z betonowej �ciany!!

��W�tpi�, �eby to si� mia�o tak sko�czy�. � Yo-less wci�� mia� co� paskudnego na my�li.

Wobbler tego nie s�ysza�, wi�c z powrotem si� uspokoi�.

Cho� nie do ko�ca.

��To co si� stanie? � spyta�.

��Wydaje mi si�, �e wszystkie atomy twojego cia�a i wszystkie atomy �ciany b�d� pr�bowa�y znale�� si� w tym samym miejscu i w tym samym czasie. Doprowadzi to do gwa�townego zderzenia ich wszystkich ze sob� i�

��I co? � spyta�a Kirsty.

���i� eee� bang i papa � doko�czy� Yo-less. � Z fizyk� nuklearn� nie da si� dyskutowa�, przykro mi.

��Czyli moje r�ce nie b�d� wystawa�y ze �ciany? � Szare kom�rki Wobblera wr�ci�y do zwyk�ego tempa.

��Nie � odpar� Yo-less.

��Na pewno nie z bliskiej �ciany � odpar� Bigmac z u�miechem.

��Przesta� go straszy�. � Yo-less ci�gle by� powa�ny. � To si� mo�e przytrafi� ka�demu z nas. L�duj�c, opadli�my, nie? To teraz odpowiedzcie sobie na pytanie, czy jak wr�ciliby�my teraz, to znajdziemy si� do po�owy w betonowej pod�odze, wywo�uj�c wybuch atomowy, czy nie?

��Czy eksplozj�, to nie wiem, zamieszanie na pewno � oceni� Johnny. � Jak si� upu�ci puszk� po coli, to jaki raban si� podnosi, a pi�� os�b i w�zek�

��Gdzie pogna� Wobbler? � przerwa�a mu Kirsty. Wobbler by� ju� malej�c� sylwetk�, zmierzaj�c� w kierunku ogr�dk�w dzia�kowych i co� krzycz�c�.

��Co on m�wi? � spyta�a Kirsty.

��On m�wi: �Lec� do domu!� � wyja�ni� Johnny.

��Aha� tylko je�li tu, gdzie jeste�my, ma by� centrum handlowe, a tam, gdzie on jest, ma by� Curry�s, to jego domu mo�e te� w og�le nie by� tam, gdzie by�� to znaczy jest� � zauwa�y� Bigmac.

��A sk�d b�dziemy wiedzieli, �e mamy wr�ci�? � spyta� Yo-less.

��Przez sekund� �wiat mruga � wyja�ni� mu Johnny. � A potem� zap. Ekhm� a co b�dzie, jak on wr�ci w miejsce, w kt�rym jest, dajmy na to, lod�wka? To r�wnie z�e jak betonowa �ciana?

��Niewiele wiem o atoniach lod�wek � stwierdzi� Yo-less. � Mog� faktycznie nie by� takie z�e jak atomy betonu, ale my�l�, �e wok� miejsca, gdzie by by�a lod�wka, nie by�oby potrzeba nowej tapety� bo nie by�oby jej na czym po�o�y�

��Atomowy Wobbler! Nie�le brzmi � oceni� Bigmac.

��Nie ma co czeka�: bierzemy w�zek i idziemy za nim � zdecydowa� Johnny.

��W�zka nie b�dziemy potrzebowa� � sprzeciwi�a si� Kirsty. � Mo�na go tu zostawi�.

��Lepiej zabra�. Nale�y do pani Tachyon.

��Jednego nie rozumiem � odezwa� si� Yo-less, gdy przepychali w�zek przez pole.

��Szcz�ciarz � burkn�� Johnny. � Ja nie rozumiem milion�w rzeczy.

��Co?� A czego konkretnie nie rozumiesz?

��Telewizji, algebry, jakim cudem obdarte ze sk�ry par�wki trzymaj� si� kupy, Chi�czyk�w. Mam wymienia� dalej?

��Starczy�� uzna� nieco przyt�oczony asortymentem Yo-less. � Wracaj�c do w�zka: on nie ma �adnych urz�dze� ani �adnej maszynerii do podr�y w czasie.

��Mo�e co� jest w tych workach � zasugerowa� Johnny.

��Pewnie: Worki Czasu! Nie da si� wsadzi� czasu do worka!

��Mo�e pani Tachyon o tym nie wie. Zawsze zbiera�a r�ne dziwne rzeczy.

��Przecie� nie mo�na zebra� czasu � j�kn�a Kirsty. � To r�ne rzeczy zbiera si� w czasie.

��Moja babka zbiera sznurki � odezwa� si� Bigmac tonem kogo�, kto nie ma poj�cia, o co chodzi, ale te� chce si� przyda�.

��Tak? Przynajmniej ma zaj�cie. Nie da si� zebra� jakiej� p�godziny i dowi�za� jej do dziesi�ciu minut, kt�re masz w zapasie! � zirytowa�a si� Kirsty. � Nie ucz� was fizyki w szkole czy co? W og�le co to takiego te atomy lod�wki?

��Najmniejsze mo�liwe cz�stki lod�wki � wyja�ni� Yo-less.

Johnny tymczasem zacz�� si� buntowniczo zastanawia�. Mo�e jednak daje si� zbiera� czas. No bo przecie� m�wi si�: czas ucieka, przecieka mi�dzy palcami, mija, marnuje si�. Skoro mo�na z nim robi� tyle dziwnych rzeczy, to dlaczego nie oszcz�dza� czy zbiera�?! Pewnie, to tylko takie okre�lenia, wszystko zale�y od punktu widzenia, ale nale�y wzi�� pod uwag�, �e pani Tachyon ma nawet nie skrzywiony pogl�d na �wiat, ale skr�cony jak korkoci�g.

Rozwi�za� worek i co� mu z sykiem dmuchn�o przez palce�

��Nie mo�esz mie� najmniejszej mo�liwej cz�stki lod�wki! � Kirsty odzyska�a dar wymowy. � S� tylko atomy �elaza i innych pierwiastk�w!

��No to moleku�a lod�wki � zgodzi� si� Yo-less. � Po atomie ze wszystkiego, co jest niezb�dne, by zrobi� lod�wk�.

��Nie ma czego� takiego! No dobrze: mo�na wzi�� po atomie ze wszystkiego, co jest potrzebne do wykonania lod�wki, ale to i tak nie b�dzie �adna moleku�a lod�wki, bo� Co ja za bzdury opowiadam! Przez was zaczynam my�le� tak jak wy!

Reszta wszech�wiata twierdzi�a, �e czas nie jest przedmiotem, tylko sposobem, w jaki Natura si� zabezpieczy�a, aby wszystko nie dzia�o si� natychmiast, rozumowa� Johnny. Pani Tachyon skomentowa�aby owo twierdzenie zwi�le: �To ci si� tylko tak wydaje�� i robi�aby po swojemu.

Dotarli wreszcie do ogr�dk�w dzia�kowych, przez kt�re prowadzi�a �cie�ka. Ogr�dki wygl�da�y zwyczajnie, a przypadkowo napotkane osoby � g��wnie w starszym wieku � wygl�da�y zupe�nie jak dzia�kowicze.

Tyle �e na widok w�zka kolejno przestawali kopa�, grabi� czy podlewa�, a zaczynali w milczeniu obserwowa�, jak to zwykle na dzia�kach bywa.

��To przez t� kurtk� Yo-lessa tak si� na nas gapi� � sykn�a Kirsty. � Purpurowo-zielono-��ta. Oczy bol�. I jest z plastyku, tak? A plastyk jest od niedawna. Naturalnie to mo�e by� T-shirt Bigmaca: ma�o kto paraduje z napisem �Ci�ki wariat� na sobie.

Dzia�kowicze akurat obrabiali fasol� i ziemniaki.

Johnny jako jedyny z obecnych wiedzia�, �e zbior� wy��cznie od�amki. Bo tej nocy dzia�ki obok Paradise Street zostan� zbombardowane�

��Nie widz� obwodnicy! � o�wiadczy� nagle Big-mac. � Ani wie�y telewizyjnej.

��Za to jest sporo zapasowych komin�w fabrycznych � doda� Yo-less. � I w og�le nie ma ruchu ulicznego. Gdzie si� podzia�y wszystkie samochody?!

Johnny resztk� zdrowego rozs�dku zapanowa� nad sob�, by nie powiedzie�, �e posz�y do wojska: w maju 1941 roku wi�kszo�� pojazd�w faktycznie by�a w armii.

Przez rzek� prowadzi� w�ski kamienny most. Gdy znale�li si� w po�owie drogi, Johnny si� obejrza�: para bardziej upartych dzia�kowc�w ci�gle im si� przygl�da�a. Wzg�rek, z kt�rego zeszli, mia� nieco szarawy odcie�, jaki zwykle przybieraj� pola le��ce w pobli�u miast, jakby wiedzia�y, �e jedynie kwesti� czasu jest, kiedy znajd� si� pod betonem.

��Pami�tam, kiedy wszystko to by�y budynki-mrukn�� do siebie.

��Co m�wisz?

��Nic wa�nego.

��Troch� poznaj�. � Bigmac by� wyj�tkowo powa�ny. � To River Street, a na rogu to sklep starego Patela, nie?

Ale napis na oknie informowa�: PAL WOODBINES J. Wilkinson (w�a�c.).

��Woodbines? � zdziwi� si� Bigmac.

��To jaki� gatunek papieros�w, przecie� pisze�� parskn�a Kirsty.

Obok przejecha� samoch�d. By� czarny, ale nie tak jak tamten na wzg�rzu; by� pochlapany b�otem i mia� plamy rdzy na dodatek. Wygl�da�, jakby kto�, zamierzaj�c zrobi� naprawd� du�y model, mniej wi�cej w po�owie zmieni� zdanie, ale ju� by�o troch� za p�no.

Kierowca prowadz�cy owo dziwad�o a� odwr�ci� g�ow�, tak intensywnie im si� przygl�da�.

O ludziach na ulicy trudno by�o co� powiedzie� poza tym, �e przewa�a�y p�aszcze w stu odcieniach nudy.

��Nie powinni�my tak sta� � stwierdzi�a Kirsty.�� Ludzie si� nam przygl�daj�. Chod�my po gazet�, wtedy b�dziemy wiedzieli, kiedy jeste�my. Ale tu przygn�biaj�co!

��Mo�e by� depresja � zasugerowa� nie�mia�o Johnny. � M�j dziadek m�wi�, �e wtedy nie by�o weso�o.

��Nie ma telewizji, wszyscy chodz� w niemodnych ciuchach, nie ma uczciwych samochod�w � podsumowa� Bigmac. � Nic dziwnego, �e wszyscy s� w depresji.

��Bigmac, b�d� uprzejmy patrze� pod nogi. Ka�dy drobiazg, kt�ry tu zrobimy, mo�e mie� powa�ne skutki w przysz�o�ci � oznajmi�a Kirsty. � To dotyczy wszystkich. Jasne?

Bigmac na stra�y w�zka zosta� na chodniku, a pozostali weszli do naro�nego sklepu.

Wewn�trz by�o ciemno i pachnia�o past� do pod�ogi.

Johnny by� raz ze szkoln� wycieczk� w muzeum, w kt�rym cz�� ekspozycji stanowi�a rekonstrukcja ulicy i sklep�w z okresu przedwojennego, czyli z dawnych dni. By�o to ca�kiem interesuj�ce, cho� wszyscy usilnie si� starali, �eby tego nie okaza�, bo jak cz�owiek przestanie si� pilnowa�, to nauczyciele wcisn� mu nast�pny kawa�ek wykszta�cenia. Jeden ze sklep�w wygl�da� zupe�nie tak jak ten, w kt�rym si� znale�li, je�li nie liczy� kota �pi�cego na worku psich biszkopt�w. I zapachu. Dominowa�a w nim pasta do pod�ogi, ale mo�na by�o rozr�ni� tak�e parafin�, gotowanie i paj�czyny. Niewysoka niewiasta w okularach przyjrza�a im si� uwa�nie.

��Co mog� dla was zrobi�, kochani? � spyta�a i patrz�c na Yo-lessa, doda�a: � Sambo jest z wami, tak?

Guilty wygramoli� si� na worki i miaukn�� zadowolony.

Bigmac zignorowa� go, obserwuj�c ruch drogowy, kt�rego w�a�ciwie nie by�o. Jakie� dwie kobiety spotka�y si� na �rodku ulicy i gada�y sobie w najlepsze, nie zwracaj�c uwagi na reszt� �wiata, cho� jedna od czasu do czasu ogl�da�a si� na Bigmaca.

Na wszelki wypadek skrzy�owa� r�ce na piersiach, przys�aniaj�c nadruk na koszulce: �Heavy Mental�.

A potem dok�adnie przed nim stan�� samoch�d. Kierowca wysiad�, obrzuci� Bigmaca przelotnym spojrzeniem i odszed�, skr�caj�c za naro�nik.

Bigmac przyjrza� si� samochodowi. Dot�d podobne widzia� tylko w telewizji, przewa�nie w sznurowatych melodramatach, w kt�rych jeden samoch�d, dwie kobiety i trzy tuziny kapeluszy przemieszczaj� si� w t� i z powrotem po tym samym kawa�ku ulicy, pr�buj�c wm�wi� widzom, �e to wszystko nie dzieje si� wsp�cze�nie.

W stacyjce tkwi�y kluczyki.

Generalnie Bigmac nie by� przest�pc�; przewa�nie by� w pobli�u, gdy przest�pstwa si� wydarza�y. By�o tak przez g�upot�. G�upot� innych, g��wnie objawiaj�c� si� w projektowaniu samochod�w, kt�re w dziesi�� sekund potrafi�y wyci�gn�� sto dwadzie�cia kilometr�w na godzin�, i sprzedawaniu ich jeszcze g�upszym ludziom, kt�rych interesowa�y jedynie takie b�ahostki jak to, ile w�z pali i jakiego koloru s� siedzenia. Jakby kto� po to wymy�li� samoch�d.

W stacyjce wci�� tkwi�y kluczyki.

Bigmac uwa�a�, �e wy�wiadcza innym przys�ug�, sprawdzaj�c, co praktycznie potrafi� ich samochody. Poza tym nigdy �adnego nie ukrad�, bo zawsze mia� zamiar odstawi� ka�dy egzemplarz tam, sk�d go wzi��. Co prawda rzadko mu si� to udawa�o, ale przecie� mia� dobre ch�ci. Ludzie powinni by� dumni, wiedz�c, �e ich samochody potrafi� na obwodnicy wyci�gn�� sporo ponad setk�, zamiast narzeka�.

Kluczyki ci�gle tkwi�y w stacyjce.

Zaczyna�o to wygl�da� na prowokacj�. Istnia�y przecie� miliony miejsc, w kt�rych normalny cz�owiek umie�ci�by kluczyki do samochodu, od w�asnej kieszeni zaczynaj�c. Ale nie � ten musia� je z�o�liwie zostawi� w stacyjce.

Takie stare samochody prawdopodobnie i tak nie s� w stanie rozwin�� �adnej uczciwej pr�dko�ci�

Kluczyki uporczywie tkwi�y w stacyjce, po�yskuj�c zapraszaj�co.

Bigmac przest�pi� z nogi na nog�.

Zdawa� sobie spraw�, �e s� na �wiecie ludzie uwa�aj�cy za niew�a�ciwe przeja�d�ki samochodami, kt�re nie nale�� do nich, ale to wszystko zale�y od punktu widzenia�

�a kluczyki spokojnie tkwi�y w stacyjce.

Johnny i Kirsty r�wnocze�nie wci�gn�li powietrze, co brzmia�o niczym start concorde�a, tylko na odwr�t.

Johnny mia� wra�enie, �e pok�j nagle si� zrobi� strasznie du�y, a na jego �rodku sam jak palec tkwi Yo-less.

��Owszem, jestem z nimi � powiedzia� nagle wyj�tkowo spokojnie Yo-less.

Kobiecina wygl�da�a na szczerze zaskoczon�.

��Dobry Bo�e, m�wisz po angielsku! � ucieszy�a si� nie wiadomo czemu. � I do tego poprawnie!

��Nauczy�em si� od dziadka � odpar� podejrzanie uprzejmie Yo-less. � Zjada� jedynie wykszta�conych misjonarzy.

Umys� Johnny�ego zwykle pracowa� tak wolno, �e a� mu by�o wstyd. Czasami jednak zdobywa� si� na niebagateln� szybko��.

��On jest ksi�ciem � oznajmi�.

��Ksi��� Sega � przedstawi� si� Yo-less.

��Z Nintendo � doda� Johnny.

��I chce kupi� gazet� � doda�a Kirsty, kt�ra w pewnych kwestiach w og�le nie mia�a wyobra�ni.

Johnny si�gn�� do kieszeni i znieruchomia�.

��Tylko nie mamy pieni�dzy � o�wiadczy�.

��Mam co najmniej dwa� � zacz�a Kirsty.

��Nie mamy pieni�dzy! � przerwa� jej stanowczo Johnny i doda� ciszej: � Tu obowi�zuj� szylingi i nie obowi�zuje dziesi�tny, nieuku!

��Dziesi�tny? � Kobieta wygl�da�a jak kto�, kto ma nadziej�, �e gdy si� odpowiednio skupi, wszystko dooko�a nabierze sensu.

Johnny spojrza� na lad�. By�o ju� popo�udnie, ale kilka gazet jeszcze le�a�o. Mi�dzy innymi �The Times�, i to nawet z widoczn� dat�.

21 maja 1941 r.

��Och, gazet� mo�ecie dosta� za darmo. � Sprzedawczyni w ko�cu si� podda�a. � Nie s�dz�, abym jeszcze jak�� dzi� sprzeda�a.

��Dzi�kujemy bardzo. � Johnny czym pr�dzej z�apa� gazet� i praktycznie wygoni� pozosta�ych za drzwi.

��Sambo � stwierdzi� z gorycz� Yo-less, gdy znale�li si� na ulicy.

��Co? � zdziwi�a si� Kirsty, najwyra�niej zdecydowana zignorowa� uwag� Johnny�ego co do brak�w w swym wykszta�ceniu. � A, to. Nie zwracaj na takie drobiazgi uwagi. Daj mi wreszcie t� gazet�!

��M�j dziadek przyjecha� tu w 1952 roku � oznajmi� Yo-less pustym g�osem. � M�wi�, �e dzieciaki by�y przekonane, �e jakby si� porz�dnie umy�, to by przesta� by� czarny.

��Rozumiem, �e jeste� poirytowany, ale tak to wygl�da�o. � Kirsty zabra�a si� do czytania. � Od tego czasu, jak sam wiesz, wiele si� zmieni�o.

��To, co si� zmieni�o, to jeszcze si� nie wydarzy�o. Nie jestem g�upi, czyta�em stare ksi��ki. Jeste�my w czasach g�upich czarnuch�w i chwa�y Imperium. Nazwa�a mnie Sambo!

��A jak mia�a ci� nazwa�? � Kirsty wci�� by�a poch�oni�ta gazet�. � Tak zosta�a wychowana, nie chcia�a ci� obrazi�. W tych czasach tak to wygl�da�o. Przecie� nie mo�ecie si� spodziewa�, �e zmienimy swoj� w�asn� histori�.

Johnny nagle poczu� si�, jakby nadepn�� na min�. Sambo by�o z�e, ale �mo�ecie� i �zmienimy� by�o gorsze � nie by�o nawet personalnie adresowane. Nigdy te� nie widzia� Yo-lessa w tak bojowym nastroju. I pomy�le�, �e po kim� takim jak Kirsty mo�na by si� spodziewa� czego� sensownego.

��C�, upiornie si� ciesz�, �e tu jeste� � g�os Yo-lessa by� pe�en sarkazmu. � Przynajmniej kto� mo�e mi to wszystko wyt�umaczy�.

��Nie ma sprawy, ale nie musisz sobie tym zaprz�ta� g�owy � stwierdzi�a, nawet nie podnosz�c oczu.�� To nie jest a� takie wa�ne.

Kirsty mia�a talent do o�wietlania sobie zapa�k� drogi w wytw�rni fajerwerk�w.

Yo-less wzi�� g��boki oddech.

��Ona nie chcia�a ci� obrazi� � powt�rzy� Johnny, klepi�c Yo-lessa w rami�. � Wiesz: tak j� wychowano.

Yo-less bez s�owa wypu�ci� powietrze.

��Wiecie, �e jeste�my w stanie wojny? � poinformowa�a ich niczego nie�wiadoma Kirsty. � Wyl�dowali�my w samym �rodku drugiej wojny �wiatowej. To tu wtedy by�o strasznie popularne.

Johnny w milczeniu skin�� g�ow�.

21 maja 1941 roku.

Niewiele os�b pami�ta�o t� dat�. W�a�ciwie tylko Johnny i bibliotekarka, kt�ra pomaga�a mu odszuka� w archiwum stare gazety. I kilku starych mieszka�c�w Blackbury. To by�o za dawnych dni, co dla wi�kszo�ci by�o r�wnoznaczne z histori� staro�ytn�.

A tymczasem on znalaz� si� tu i teraz.

Podobnie jak Paradise Street.

Tyle �e ona przesta�a istnie� tego wieczoru.

��Dobrze si� czujesz? � zaniepokoi� si� Yo-less.

Prawd� m�wi�c, Johnny te� o niczym nie wiedzia�, dop�ki nie przeczyta� w starych gazetach. Zupe�nie jakby to si� nie liczy�o: owszem, wydarzy�o si�, ale nie by�o w�a�ciw� cz�ci� wojny. To prawda � dzia�y si� wtedy znacznie gorsze rzeczy, i to w bardzo wielu miejscach. I dziewi�tnastu zabitych to wcale nie by�o wiele.

Ale to si� zdarzy�o w jego mie�cie.

Za kilka godzin zamkn� sklepy, dzia�kowicze p�jd� do dom�w, a miasto pogr��y si� w ciemno�ciach ze wzgl�du na zaciemnienie. I wkr�tce potem po�o�y si� spa�.

A kilka godzin p�niej spadn� bomby. To by�o tej nocy.

Wobbler bieg�, gwi�d��c przy tym oraz trz�s�c si� i charcz�c. Twierdzi� zawsze, �e jego oty�o�� nie jest jego win�, tylko gen�w � mia� ich za du�o.

Najwi�cej energii musia� po�wi�ci� na falowanie i z�apanie oddechu, w ka�dym razie pr�bowa� biec. Pr�bowa� te� my�le�, lecz skoro ca�� energi� zabiera� mu wysi�ek fizyczny, na psychiczny praktycznie nie by�o go sta�.

By� przekonany, �e nie by�o �adnej podr�y w czasie, tylko pr�bowali go nastraszy�. Przewa�nie skutecznie. Tym razem si� nie da: wr�ci do domu, usi�dzie i wszystko b�dzie w porz�dku�

A, tu jest jego dom.

Jaki�, przynajmniej.

Wszystko tu by�o� mniejsze. Drzewa na ulicach mia�y nie ten wymiar, samochody by�y jakie� takie dziwne, domy wygl�da�y na� nowsze. Ale to by�a Gregory Road. Szed� ni� miliony razy i teraz, tak jak zawsze, dotar� mniej wi�cej do po�owy i skr�ci� do�

�do�

Jaki� m�czyzna przycina� �ywop�ot. Mia� bia�� koszul�, krawat i pulower w zygzaki. I pali� fajk�. Widz�c Wobblera, przerwa� i wyj�� fajk� z ust.

��O co chodzi, synu?

��Ja� eee� szukam Seeley Crescent � odpar� ledwie s�yszalnym g�osem Wobbler.

M�czyzna u�miechn�� si�.

��C�, jestem radca Edward Seeley, ale o Seeley Crescent nigdy nie s�ysza�em. Mildred, s�ysza�a� mo�e o Seeley Crescent? � Pytanie adresowane by�o do kobiety piel�cej grz�dki w pewnym oddaleniu.

��W rogu ro�nie du�y kasztan� � zacz�� Wobbler.

��Mamy kasztan � u�miechn�� si� pan Seeley, wskazuj�c na co�, co wygl�da�o jak patyk z trzema listkami. � Cho� nie nazwa�bym go du�ym. Jakby� wr�ci� za pi��dziesi�t lat, to kto wie?

Wobbler wyba�uszy� oczy wpierw na kasztan, potem na niego.

Ogr�d by� du�y, a za nim rozci�ga�o si� pole. Nagle dotar�o do�, �e jest ono wystarczaj�co szerokie, by zrobi� tam drog�, gdyby� kto�� kiedy�� chcia� tam zbudowa� drog�

��Wr�c� � szepn��.

��Dobrze si� czujesz, m�odzie�cze? � spyta�a pani Seeley.

Wobbler z pewnym zaskoczeniem stwierdzi�, �e nie jest przera�ony. Panika mu si� najwyra�niej sko�czy�a. Czu� si� zupe�nie jak we �nie; mo�e to brzmia�o g�upio, jak si� cz�owiek obudzi�, ale gdy spa� � by�o jak najbardziej normalne.

Zupe�nie jak start rakiety: cz�owiek si� boi, dop�ki si� nie znajdzie na orbicie w stanie niewa�ko�ci, a potem patrzy na wszystko, jakby przesta�o by� realne.

Uczucie by�o zadziwiaj�ce: wi�ksz� cz�� dotychczasowego �ycia Wobbler sp�dzi�, boj�c si� czego�, no, przynajmniej obawiaj�c si�. Zawsze by�a ca�a masa rzeczy, kt�re powinien zrobi�, i mn�stwo takich, kt�rych nie powinien robi�. A teraz przesta�o to mie� znaczenie. Przecie� jeszcze si� nawet nie urodzi� (w pewnym sensie, ma si� rozumie�), a wi�c absolutnie nie m�g� by� czemukolwiek winien.

��Doskonale � zapewni� znacznie bardziej normalnym g�osem. � Dzi�kuj� za informacj�. Chyba� wr�c� do miasta.

Odchodz�c, czu� na sobie ich wzrok, ale nie przyspieszy� kroku.

To by�o jego miasto � wystarczaj�co wiele drobiazg�w m�wi�o mu to na ka�dym kroku, cho� r�wnocze�nie przynajmniej tyle samo by�o� dziwnych. Ros�o na przyk�ad znacznie wi�cej drzew, a sta�o znacznie mniej dom�w. By�o wi�cej komin�w, a mniej samochod�w. I znacznie mniej kolor�w. I og�lnie miasto wygl�da�o do�� ponuro � by� na przyk�ad pewien, �e nikt tutaj nie ma nawet poj�cia, co to takiego pizza�

��Eee, panie � rozleg� si� nieco chrapliwy g�os. Wyrwany z zamy�lenia Wobbler rozejrza� si�. Przy kraw�niku siedzia� ch�opak.

Na pewno by� to ch�opak, cho� wygl�da� dziwnie: spodnie niby kr�tkie, ale si�ga�y mu prawie do kolan, okr�g�e okulary, jakich u�ywali wy��cznie starsi, i do tego jedno szk�o mia� przes�oni�te papierem pakowym, w�osy obci�to mu chyba sekatorem, poza tym ciek�o mu z nosa i mia� odstaj�ce uszy.

No i nikt nigdy nie m�wi� do Wobblera �panie�, naturalnie nie licz�c nauczycieli, gdy byli wyj�tkowo sarkastycznie nastawieni.

��Tak? � powiedzia� na wszelki wypadek.

��Kt�r�dy do Londynu? � Obok pytaj�cego le�a�a tekturowa walizka przewi�zana sznurkiem.

Wobbler zastanowi� si� przez chwil�.

��T�dy � wskaza� za siebie. � Poj�cia nie mam, czemu nie ma drogowskaz�w.

��Nasz Ro� m�wi, �e je zdj�li, �eby Szwaby nie wiedzieli, gdzie s� � odpar� ch�opak. Wzi�� jeden z rz�du le��cych przed nim kamyk�w i z zadziwiaj�c� celno�ci� wrzuci� go do puszki stoj�cej po przeciwnej stronie ulicy.

��Jakie Szwaby?

Jedno oko przyjrza�o mu si� podejrzliwie zza brudnej soczewki.

��Niemcy � wyja�ni� mimo wszystko ch�opak.�� Tylko ja bym chcia�, �eby przyszli i wysadzili pani� Density. No, mo�e nie ca�kiem, ale troch�.

��Dlaczego? Walczymy z Niemcami? � zdziwi� si� Wobbler.

��Amerykanin czy jak? Nasz tata m�wi, �e Amerykanie te� powinni walczy�, tylko �e czekaj�, �eby zobaczy�, kto wygrywa.

��Eee� � Wobbler zdecydowa�, �e chwilowo mo�e si� op�aca� zosta� Amerykaninem. � Zgad�e�: jestem Amerykaninem.

��Oo! A powiedz pan co� po ameryka�sku!

��Eee� Republikanin, Microsoft, Spiderman. Si� ma.

Demonstracja umiej�tno�ci lingwistycznych usatysfakcjonowa�a rozm�wc�. Wrzuci� kolejny kamyk do puszki i o�wiadczy� z gorycz�:

��Nasza mama m�wi, �e mam zosta� u pani Density. Atu jest okropnie. I jedzenie maj� do kitu! I musz� pi� mleko! Nie, �ebym mia� co� do porz�dnego mleka w domu, ale tutaj maj� mleko, kt�re leci z ko�skiego ty�ka! Wyobra�asz pan sobie?! Sam widzia�em: zabrali nas na farm� pe�n� b�ota i g�wien i widzia�em. A wiesz pan, sk�d si� bior� jajka? Okropno��! A ona jeszcze mnie zmusza, �ebym o si�dmej chodzi� do ��ka. Mam do�� ewakuacji i wracam do domu! Nasz Ro� m�wi, �e jak si� schodzi do metra, kiedy syreny wyj�, to si� robi weso�o. Nasz Ro� m�wi, �e szko�� trafili i nie trzeba chodzi� si� uczy�.

Kolejny kamyk trafi� w puszk�, tym razem z zewn�trz, przewracaj�c j� przy okazji. Wobbler zauwa�y�, �e ch�opiec bardziej m�wi do siebie ni� do niego.

��No � ci�gn�� tymczasem siedz�cy � chcia�bym zobaczy�, jakby tu trafili szko��, co by si� wyrabia�o. Si� na�miewaj�, bo jeste�my z Londynu. A ten ca�y Atterbury to gwizdn�� m�j kawa�ek szrapnela! Nasz Ron mi go da�. Nasz Ron to policaj, to ma okazj� pozbiera� dla mnie dobre kawa�ki. Tu to za nic si� nie znajdzie szrapnela. No!

��Co to jest szrapnel? � zainteresowa� si� Wobbler.

��Co� pan, g�upi czy jak?! To kawa�ek bomby! Nasz Ro� m�wi, �e Alf Harvey ma ich ca�� kolekcj� i nawet ma kawa�ek heinkla! Nasz Ro� m�wi, �e Alf Harvey znalaz� prawdziwy, nazistowski pier�cie�, i to jeszcze z palcem w �rodku. � Ch�opak rozmarzy� si� i posmutnia�, zdaj�c sobie spraw�, �e niesprawiedliwo�� odci�a go od skarb�w. � No! Nasz Ro� m�wi, �e inni ch�opacy z naszej ulicy ju� dawno wr�cili do dom�w, no to zdecydowa�em, �e te� wracam. Mam ju� swoje lata! No!

Wobbler nigdy specjalnie nie zawraca� sobie g�owy histori�. Generalnie uznawa� j� za co� niemi�ego, co z zasady przytrafia si� innym. Do�� m�tnie przypomnia� sobie jaki� film dokumentalny, w kt�rym ludzie wygl�dali tak jak tu i byli tak biedni, �e film by� czarno-bia�y. By�y tam dzieciaki z tabliczkami na szyjach, czekaj�ce na jakim� dworcu, a wszyscy doro�li nosili kapelusze�

Zaraz� ewakuowani, tak ich nazywano. Dzieciaki wysy�ane z du�ych miast, �eby ich nie zbombardowali� Niemcy, zdaje si�.

��Kt�ry rok jest teraz? � spyta�, przytomniej�c. Ch�opak przyjrza� mu si� zdecydowanie podejrzliwie i wsta�, podci�gaj�c portki.

��Pan jeste� szpieg � oznajmi� stanowczo. � Pan nic o niczym nie wiesz. I �aden z pana Amerykanin: widzia�em ich na zdj�ciach. Jakby� pan by� Amerykanin, to by� pan mia� bro�, a nie masz. No!

��Nie b�d� t�py: nie wszyscy Amerykanie nosz� bro� � obruszy� si� Wobbler. � Sporo w og�le nie ma broni� no, cz�� nie ma� W ka�dym razie na pewno niekt�rzy�

��Nasz Ro� m�wi, �e w gazetach co� pisa�o o niemieckich spadochroniarzach przebranych za zakonnice. � Ch�opak si� cofn��. � Mnie si� widzi, �e jakby� mia� du�y spadochron, to by� m�g� by� takim spadochroniarzem.

��Tak? A wygl�dam na zakonnic�? A poza tym jestem Anglikiem.

��Tak? To kto jest premierem? Wobbler wytrzeszczy� oczy.

��Chyba tego w szkole nie przerabiali�my� � wykrztusi�.

���eby wiedzie� o Winstonie Churchillu, nie trzeba chodzi� do szko�y � parskn�� pogardliwie jego rozm�wca.

��Nie dam si� zrobi� w g�upka! � oburzy� si� Wobbler. � Akurat to wiem na pewno, �e nie mieli�my nigdy czarnego premiera!

��Ty faktycznie nic nie wiesz � oceni� ch�opak, �api�c walizk� i rezygnuj�c z uprzejmo�ci. � I jeste� gruby!

��Nie musz� tu sta� i ci� s�ucha� � u�wiadomi� sobie Wobbler i ruszy� przed siebie.

��Szpieg, szpieg, szpieg!

��Och, zamknij si�!

��I si� trz�siesz. Widzia�em w kinie Goeringa. Jeste� do niego podobny. I ubrany te� jeste� jako� dziwnie. Szpieg i tyle!

Wobbler westchn�� � by� do czego� takiego przyzwyczajony, cho� ostatnio zdarza�o si� to znacznie rzadziej. Pow�d by� prosty � poprzednio by� tylko gruby, teraz by� gruby i du�y.

��A ty jeste� g�upi � odci�� si�. � R�nica polega na tym, �e ja mog� schudn��.

Na rozm�wcy z�o�liwo�� nie zrobi�a najmniejszego wra�enia.

��Szpieg, szpieg, szpieg!

Wobbler spr�bowa� maszerowa� szybciej.

��Zaraz powiem pani Density, a ona zadzwoni po naszego Rona, �eby przyjecha� i ci� aresztowa�! � wrzasn�� ch�opak, skacz�c w �lad za nim.

Zdeterminowany Wobbler spr�bowa� maszerowa� jeszcze szybciej.

��On ma bro�, nasz Ro�.

Z przeciwka powoli nadjecha� m�czyzna na rowerze.

��On jest szpiegiem! � poinformowa� go ch�opak. � Aresztuj� go dla naszego Rona.

M�czyzna u�miechn�� si� do Wobblera i popeda�owa� dalej.

��Nasz Ro� m�wi, �e wy, szpiedzy, wysy�acie wiadomo�ci Morse�em. Przesy�acie je, mrugaj�c latarkami do U-Boot�w!

��Jeste�my trzydzie�ci kilometr�w od morza! � j�kn�� Wobbler. � Zacznij my�le�!

��Mo�esz stan�� na czym� wysokim. Szpieg! Szpieg! Szpieg!

Obserwuj�c dwa pi�ropusze pary wydobywaj�ce si� spod maski, Bigmac zastanawia� si�, co za kwadratowy idiota zbudowa� samoch�d bez wspomagania kierownicy, zsynchronizowanych bieg�w, i zamontowa� w nim w dodatku hamulce uruchamiane sznurkiem?! Prawd� m�wi�c, wy�wiadczy� �wiatu uprzejmo��, rozbijaj�c w�z o pami�tkowe poid�a Aldermana Bowlera. To, �e owo poid�o dla koni nie sta�o na drodze, ale na kwietniku oddzielonym od ulicy chodnikiem, by�o detalem technicznym.

A te pi�ropusze pary nie by�y zn�w takie brzydkie � w ka�dym by�a miniaturowa t�cza�

��No tak�� odezwa� si� czyj� g�os, otwieraj�c drzwi. � I co my tu mamy?

G�os otwieraj�cy drzwi jako� wybitnie Bigmacowi pasowa�.

��Chyba si� r�bn��em w g�ow� � oznajmi� Bigmac. Masywna d�o� uj�a go za rami� i delikatnie, acz stanowczo, wyci�gn�a z samochodu. Przed oczyma Bigmaca pojawi�y si� dwa okr�g�e oblicza, praktycznie maj�ce na czo�ach wypisane: �policjant�. Poza tym mo�na jeszcze by�o na nich du�o wypisa�: by�y to naprawd� szerokie twarze.

��To w�z doktora Robertsa � oznajmi�y oblicza�� a ty, bratku, masz k�opoty. Jak si� nazywasz?

��Simon Wrigley � wymamrota� Bigmac. � Pani Partridge wie wszystko o mnie�

��To mi�o z jej strony. A kim ona jest?

Bigmac zamruga� gwa�townie i oba oblicza cudownie zla�y si� w jedno.

Na dobr� spraw� lubi� pani� Partridge. By�a wredna, a to by�o co�. Poprzednia dw�jka pracownik�w opieki nie traktowa�a go powa�nie, a pani Partridge nie ukrywa�a, �e gdyby to od niej zale�a�o, Bigmac zosta�by uduszony zaraz po urodzeniu. Takiego kogo� mo�na by�o szanowa�. Po rozmowie z kim� takim cz�owiek si� nie czu� jak jaki� bezu�yteczny �wirus.

Co� mu b�ysn�o w pami�ci.

��Kiedy teraz jest? � spyta�, �api�c si� za g�ow�.

��Mo�emy zacz�� od tego, �e mi powiesz, gdzie mieszkasz� � Policjant przerwa� i pochyli� si�: co� w Bigmacu nie dawa�o mu spokoju. � O co ci chodzi z tym: �kiedy teraz jest�?

��Kt�ry rok?

Policjant mia� raczej skonkretyzowane wyobra�enie, co powinno spotka� z�odziei samochod�w, ale oni zwykle wiedzieli, kt�ry to rok.

��Tysi�c dziewi��set czterdziesty pierwszy � rzek� odruchowo i nagle wyprostowa� si� podejrzliwie. � Kto jest kapitanem angielskiej dru�yny krykietowej?

Bigmac wytrzeszczy� oczy.

��Czego? � zdziwi� si� szczerze. � A sk�d mam wiedzie�? � Kto wygra� Boat Race w zesz�ym roku?

��Jaki znowu wy�cig �odzi? Policjant przyjrza� mu si� nie�yczliwie.

��A co masz na pasku?

Bigmac prze�kn�� �lin� i spojrza� w d�.

��Nie r�bn��em go! Zreszt� to tylko tranzystor.

��A co to za drut biegnie do twojego ucha?

��Jak to co? Zwyk�a s�uchawka od�

D�o� policjanta ci�ko wyl�dowa�a na ramieniu Bigmaca, co sugerowa�o, �e tak szybko nie zmieni swej lokalizacji.

��Idziesz ze mn�, Fritz � o�wiadczy� zdecydowanie policjant. � Nie urodzi�em si� wczoraj, spryciarzu.

Umys� Bigmaca w ko�cu wr�ci� do normy, podobnie zreszt� jak wzrok, dzi�ki czemu za umundurowanym str�em prawa dostrzeg� spory t�um gapi�w; zrozumia�, �e jest sam, i to naprawd� daleko od domu.

��Ja te� si� wczoraj nie urodzi�em � mrukn��. � To co� zmienia?

Johnny, Kirsty i Yo-less siedzieli w niewielkim ogr�dku, kt�ry jak s�dzi� Johnny, znajdowa� si� na miejscu wysepki na krzy��wce z obwodnic�. Na razie by�a to tylko �awka i geranium.

��Dzi� w nocy zbombarduj� Paradise Street � poinformowa� pozosta�ych.

��Gdzie to jest? � zainteresowa� si� Yo-less.

��Tutaj. Tam gdzie by�a� b�dzie hala sportowa.

��Nigdy o tym nie s�ysza�em.

��To teraz s�yszysz. Zostanie zbombardowana. A wiecie, co w tym jest naj�mieszniejsze?

��Co w tym w og�le mo�e by� �miesznego? � spyta�a Kirsty.

��A to, �e zbombardowano j� przez pomy�k�! Niemcy chcieli zbombardowa� magazyny w Siat�, ale si� zgubili i pogoda ich wyg�upi�a. Zobaczyli tutejsz� bocznic� kolejow�, zbombardowali j� i odlecieli do siebie. A wszyscy tu spokojnie spali, bo syrena alarmowa nie zadzia�a�a na czas!

��Ju� pami�tam, m�wi�e� mi o tym. Adolf i Stalin na drzewie � przypomnia�a sobie Kirsty. � To faktycznie smutne, ale si� nie podniecaj: to historia, a takie rzeczy si� zdarzaj�.

��Mo�e zacz�aby� s�ucha�, jak si� do ciebie grzecznie m�wi! � zdenerwowa� si� Johnny. � To si� jeszcze nie wydarzy�o! To ma si� wydarzy� tej nocy!

Ca�a tr�jka zapatrzy�a si� w geranium.

��Dlaczego jeszcze nie wr�cili�my? � Kirsty przerwa�a milczenie, dyskretnie zmieniaj�c temat. � Jeste�my tu ca�e wieki.

��A sk�d mam wiedzie�? Mo�e im dalej si� dociera, tym d�u�ej trzeba poby� � domniemywa� Johnny.

��I jako� tak dziwnie si� z�o�y�o, �e trafili�my akurat gdzie�, gdzie wiesz, co nast�pi � zauwa�y� Yo-less.�� Jak na m�j gust, to troch� zbyt naci�gany przypadek.

Johnny�ego tak�e to martwi�o. Wszystko by�o niby realne, ale istnia�a mo�liwo��, �e zwariowa� i wci�gn�� w to szale�stwo pozosta�ych.

���eby nie by�o nieporozumie�: nie chc� tu zosta� � doda� Yo-less. � Robienie za ma�ego, g�upiego Sambo to nie jest m�j patent na sp�dzanie wolnego czasu.

Johnny wsta� i z�apa� za w�zek.

��Zamierzam obejrze� sobie Paradise Street � o�wiadczy�.

��To naprawd� z�y pomys� � sprzeciwi�a si� Kirsty.�� Tyle razy ci m�wi�am, �e wszystko, co zrobisz, mo�e zmieni� przysz�o��.

��Przecie� chc� tylko sobie obejrze�!

��Tak? Jak ci� znam, to trudno mi jako� w to uwierzy�.

��Ona ma racj� � popar� dziewczyn� Yo-less.�� Z czasem nie powinno si� kombinowa�. Czyta�em tak� ksi��k�, gdzie facet wr�ci� w przesz�o�� i rozdepta�� tego, no� dinozaura, przez co zmieni� ca�� przysz�o��.

��Dinozaura? � upewni�a si� Kirsty.

��Chyba dinozaura� mieli przecie� jakie� mniejsze egzemplarze, nie?

��Aha� albo to by� mo�e bardzo du�y facet � podsun�a.

Johnny pchn�� w�zek, kt�ry potoczy� si� a� na chodnik po przeciwnej stronie drogi.

��I co zamierzasz zrobi�? � spyta�a po chwili Kirsty. � B�dziesz puka� od drzwi do drzwi i informowa�, �e dzi� w nocy ulica zostanie zbombardowana?

��Dlaczego nie?

��Dlatego, �e szybko ci� zamkn� � oceni� Yo-less. � Po mojemu g�ra po trzecich drzwiach.

��W�a�nie. I sko�czy si� tak jak z tym rozdeptanym dinozaurem � doda�a Kirsty.

��To m�g� by� jaki� owad� jak si� g��biej nad tym zastanawiam, to musia� by� jaki� owad � sprostowa� Yo-less. � Cokolwiek to by�o, nic nie mo�esz zrobi�. Przecie� to ju� si� sta�o, bo inaczej sk�d by�my o tym wiedzieli?! Z histori� nie ma �art�w, lepiej z ni� nie kombinowa�.

W�zek zatrzyma� si� tak gwa�townie, �e prawie wpadli na Johnny�ego.

��Dlaczego wszyscy musz� opowiada� takie bzdury? � Johnny by� wyra�nie poirytowany. � To tak, jakby si� przygl�da� bezczynnie, jak kto� wpada pod samoch�d, bo tak przecie� mia�o si� sta�, prawda? Wszystko, co robimy, ma wp�yw na przysz�o��. Zawsze. I przez ca�y czas. Wi�c powinni�my robi� to, co jest w�a�ciwe i s�uszne.

��Mo�e masz racj�, ale przesta� wrzeszcze� � skwitowa�a Kirsty. � Ludzie na nas patrz�!

Johnny bez s�owa chwyci� w�zek.

Zjechali na kocie �by � zd��yli ju� min�� centrum, tote� nawierzchnia by�a gorsza. A potem znale�li si� na Paradise Street.

Nie by�a to specjalnie okaza�a ulica. Ani d�uga. Po ka�dej stronie sta�o jedynie po dziesi�� domk�w, a i tak niekt�re mia�y drzwi i okna zabite deskami. Na przeciwleg�ym ko�cu uliczki znajdowa�y si� dwuskrzyd�owe, drewniane wrota wytw�rni marynat. Niegdy� pomalowano je na zielono, ale czas i pogoda zmieni�y barw� na szaromchow�. Kto� kred� wyrysowa� na nich dwa s�upki i gromada ch�opak�w w si�gaj�cych kolan spodenkach ugania�a si� przed nimi za pi�k�.

Johnny obserwowa� w milczeniu ich zwody i podania, kt�re ucieszy�yby serce niejednego trenera w jego czasach.

Mniej wi�cej w po�owie ulicy jaki� m�odzian reperowa� motocykl. Akurat si�gn�� po kt�ry� z kluczy roz�o�onych na kraw�niku, na kawa�ku worka, gdy pi�ka wyrwa�a si� z zamieszania, wpad�a mi�dzy narz�dzia i prawie wywr�ci�a motor.

��Spokojniej, diabliki! � poradzi� m�odzian, odrzucaj�c pi�k�.

��Nigdy nic nie m�wi�e� o dzieciach. � G�os Kirsty by� tak cichy, �e ledwie go by�o s�ycha�.

Johnny wzruszy� ramionami.

��To wszystko b�dzie zbombardowane? � spyta� Yo-less.

��W gazecie nie by�o zbyt wiele szczeg��w � powiedzia� cicho. � Wtedy si� ich nie podawa�o, �eby wr�g nie przeczyta�. To mia�o co� wsp�lnego z tym, co nazywali �wysi�kiem wojennym�. No, wiecie: �eby przeciwnik nie wiedzia� dok�adnie, gdzie i jak mocno nas trafi�. By�o tam zdj�cie jakiej� starszej babki z u-niesionym kciukiem i podpisem: �Blackbury wytrzyma, panie Hitler!�, i prawie nic o samym nalocie.

O tym pisali dopiero par� lat p�niej.

��Chcesz powiedzie�, �e rz�d to wszystko wyciszy�? � ucieszy�a si� Kirsty.

��Sensowne posuni�cie � stwierdzi� Yo-less. � G�upio by�oby powiedzie� przeciwnikowi, �e spud�owa�.

I ma spr�bowa� raz jeszcze.

Pi�ka z �omotem trafi�a w bram� fabryki. Ciekawe, �e nie dawa�o si� zauwa�y� �adnego podzia�u na zespo�y w�r�d graczy. Wygl�da�o na to, �e ka�dy gra na ka�dego.

��Wci�� nie wiem, co mogliby�my zrobi� � powiedzia�a tym razem z pewnym zak�opotaniem Kirsty.

��Prosz�? � zdziwi� si� Johnny. � Dopiero co m�wi�a�, �e nie powinni�my nic robi�.

��Jak si� zobaczy� ludzi, to wszystko zaczyna inaczej wygl�da�, prawda?

��Ano tak.

��Jakby�my komu� powiedzieli, to nic nie da?

��Zaczn� pyta�, sk�d to wiemy, a potem pewnie zastrzel� nas jako szpieg�w � poinformowa� j� ponuro Yo-less. � W tych czasach z zasady rozstrzeliwano szpieg�w.

M�czyzna w mundurze barwy khaki ogl�da� ze wszystkich stron tranzystorowe radio Bigmaca, czemu ten ostatni przygl�da� si� nerwowo.

W pomieszczeniu znajdowali si� jeszcze: sier�ant policji i �o�nierz z pistoletem pilnuj�cy drzwi. Z policj� Bigmac nieraz mia� do czynienia, ale denerwowa� go �o�nierz � niby pistolet mia� w kaburze, nigdy jednak nic nie wiadomo. Ten, co ogl�da� radio, wygl�da� na zm�czonego, cho� mia� dziwnie my�l�c� min�. Bigmac do specjalnie lotnych my�licieli nie nale�a�, ale i tak w ko�cu do niego dotar�o, �e znalaz� si� w sytuacji, w kt�rej ostro�no�� jest niezb�dna.

��Zacznijmy jeszcze raz � zaproponowa� siedz�cy, kt�ry przedstawi� si� jako kapitan Harris. � Nazywasz si�?

Bigmac zawaha� si�. Mia� ochot� powiedzie�, �eby zadzwoni� po pani� Partridge, to mu wszystko wyja�ni, a tak w og�le to nie jego wina, �e jest spo�ecznie dysfunkcjonalny. Co� jednak w wyrazie twarzy pytaj�cego sugerowa�o, �e mog�oby to by� nader niefortunne posuni�cie.

��Simon Wrigley.

��I m�wisz, �e masz czterna�cie lat i mieszkasz� � kapitan Harris zajrza� do notatek � w bloku N�Clementa, kt�ry jest gdzie� tu w pobli�u.

��Mo�na go st�d �atwo zobaczy� � spr�bowa� mu pom�c Bigmac � albo mo�na by by�o, gdyby tu by�.

Kapitan i sier�ant wymienili spojrzenia.

��A nie ma go? � spyta� kapitan.

��W�a�nie � przytakn�� Bigmac. � Nie wiem dlaczego.

��Powiedz mi jeszcze raz, co to takiego �Heavy Mental�?

��To neopunkowa kapela graj�ca thrash.

��Czyli zesp� muzyczny?

��Eee� no tak.

��I mogliby�my us�ysze� ich w radiu, tak?

��Ja bym tam si� nie spodziewa� � zmartwi� go Bigmac. � Ich ostatni singel mia� tytu� Ukr�c� ci �eb i na-pluj� do dziury.

��Ukr�c� ci �eb� � powt�rzy� notuj�cy zawzi�cie policjant.

���i napluj� do dziury�� pom�g� mu Bigmac.

��Ten tw�j zegarek z numerami ma tu takie ma�e guziki � odezwa� si� kapitan. � Co si� stanie, jak je nacisn�?

Sier�ant spr�bowa� si� niepostrze�enie odsun��.

��Ten z lewej zapali �ar�weczk�, �eby mo�na by�o po ciemku si� zorientowa�, kt�ra godzina.

��Doprawdy? A po c� chcia�oby si� komu� to robi�?

��No� jak si� kto� w �rodku nocy obudzi i chce wiedzie�, kt�ra godzina? � zasugerowa� po g��bszym namy�le Bigmac.

��Aha� a ten drugi?

��A, po to, �eby wiedzie�, jaki czas jest w innym kraju.

Wszyscy obecni nagle si� o�ywili.

��W jakim kraju? � spyta� kapitan.

��Zaci�� si� na Singapurze � poinformowa� go nieco zaskoczony Bigmac.

Kapitan ostro�nie od�o�y� zegarek, a sier�ant jeszcze ostro�niej wypisa� jak�� karteczk� i przywi�za� j� do zegarka. A potem kapitan zainteresowa� si� kurtk� Bigmaca.

��Z czego ona jest wykonana? � spyta� uprzejmie.

��Poj�cia nie mam. Z jakiego� plastyku pewnie� sprzedaj� je na targu.

Kapitan szarpn�� przyodziewkiem w t� i w tamt�.

��Jak to jest wykonane? � mrukn�� sam do siebie.

��To akurat wiem � ucieszy� si� Bigmac. � �atwe: miesza si� ze sob� jakie� chemikalia i dostaje si� plastyk.

��W maskuj�cych kolorach � doko�czy� oficer. Bigmac prze�kn�� �lin�: by� pewien, �e znalaz� si� w powa�nych k�opotach, cho� niedok�adnie wiedzia� dlaczego.

��To �eby fajnie wygl�da� � wyja�ni�.

��Rozumiem� fajnie� � Z wyrazu twarzy kapitana nie spos�b by�o wyczyta�, czy faktycznie rozumie, czy udaje. Uni�s� kurtk� i wskaza� na dwa wyrazy byle jak wypisane pisakiem na plecach. � Co to dok�adnie s� �Skini z Blackbury�?

��Eee� To ja� Bazza n� no i Skazz� eee� skinheadzi� to� rodzaj gangu�

��Gangu � powt�rzy� w zamy�leniu oficer.

��Eee� tak.

��Skinheadzi?

��Eee� to przez fryzur� � doda� Bigmac.

��Wygl�da jak normalna wojskowa, �wie�o po obci�ciu � zdziwi� si� sier�ant.

��A to � kapitan wskaza� na swastyki wymalowane po obu stronach napisu � to oznaki gangu, te�, �eby wygl�da� fajnie?

��Eee� no� to od Hitlera i tych jego tam� � wydusi� Bigmac, a widz�c, �e wszyscy obecni przygl�daj� mu si� jako� dziwnie, doda� pospiesznie: � To tylko dla ozdoby.

Kapitan od�o�y� kurtk� jeszcze wolniej ni� poprzednio zegarek.

��Nie ma si� czym podnieca�, serio � doda� Bigmac. � Tam, sk�d jestem, takie oznaki czy medale mo�na na targu kupi� bez �adnego problemu. Jak poszuka�, to bagnety czy kordziki te� si� znajd��

��Wystarczy! � Kapitan wsta�. � Teraz pos�uchaj uwa�nie: u�atwisz sobie i mnie wiele, jak powiesz prawd�. Chc� twoje nazwisko, nazwiska kontakt�w i ca�� reszt�. Z dow�dztwa wys�ali specjaln� sekcj� �ledcz�, a oni nie s� tacy cierpliwi jak ja. Zrozumia�e�? � I najspokojniej w �wiecie zacz�� pakowa� rzeczy Bigmaca, ju� z przypi�tymi karteczkami, do worka.

��Hej, to moje�

��Sier�ancie, prosz� go zamkn��.

��Nie mo�ecie mnie zamkn�� za jaki� stary wrak�

��Ale mo�emy za szpiegostwo � przerwa� mu kapitan Harris. � I zamkniemy. � Po czym wyszed� z pokoju.

��Szpieg? � zdumia� si� Bigmac. � Ja?

��Jeste� jednym z tych� no, z Hitlerjugend? � spyta� towarzyskim tonem sier�ant. � Widzia�em was w kronice z tymi pochodniami. Zupe�nie jak zboczeni harcerze. Nieprzyjemna ta organizacja.

��Dla nikogo nie szpiegowa�em! � wrzasn�� Bigmac. � Ja nie wiem, jak si� szpieguje! Ja nawet nie lubi� Niemc�w! Mojego brata wyrzucili z Monachium za rozwalenie g�owy ich kibicowi, mimo �e to tamten pierwszy rozebra� �awk� i zacz�� si� bi� w �rodku meczu.

Ten niepodwa�alny dow�d antyniemieckich przekona� jako� dziwnie nie wywar� na sier�ancie najmniejszego wra�enia.

��Mo�esz zosta� rozstrzelany � doda� sier�ant. � Wiesz, za zdrad�.

Drzwi wci�� by�y otwarte, a na korytarzu jedynie kto� rozmawia� przez telefon, i to gdzie� dalej.

Bigmac atlet� z pewno�ci� nie by�. Gdyby organizowano Olimpiad� Zwolnie� Lekarskich, bez trudu zakwalifikowa�by si� do reprezentacji narodowej Wielkiej Brytanii. W konkurencjach takich jak: Przegryzanie Liny na Czczo, Rzut Kotem czy Sprint Astmatyk�w mia�by spore szans�. A w Tr�jskoku do Lekarza by�by faworytem.

Tym razem jednak musia� zadzia�a� instynkt samozachowawczy � wpar� buty w pod�og� i wystartowa� z krzes�a niczym rakieta. Bez trudu przeskoczy� biurko i min�� sier�anta. Strach doda� mu skrzyde� i koordynacji, o kt�r� sam siebie nigdy by nie podejrzewa�.

Wyl�dowa� niejako w biegu, pochyli� g�ow� i run�� do szar�y. G�owy cz�sto u�ywa�, tote� by�a wyj�tkowo twarda. Przekona� si� o tym �o�nierz stoj�cy przy drzwiach, gdy trafi�a go nieco nad klamr� od pasa.

Bigmac us�ysza� jedynie zduszony j�k i �omot i wypad� na korytarz. Znowu co� �upn�o i rozleg� si� d�wi�k, jaki wydaje wy��cznie telefon spadaj�cy z pewnej wysoko�ci na pod�og�. Kto� krzykn��:

��Sta�, bo strzelam!

Ale Bigmac nie reagowa� na prowokacj�, maj�c nadziej�, �e para prawie nowych doc martens�w model 1990, kupionych prawie legalnie przez brata od kierowcy ci�ar�wki, kt�ry mia� ich pe�n� pak�, oka�e si� lepsza do unik�w i biegu od policyjnych bucior�w.

Ten, co krzycza�, �e b�dzie strzela�, strzeli�.

Co� d�wi�kn�o przed Bigmakiem, ale skr�ci�, przemkn�� pod rozpostartymi ramionami innego policjanta i wypad� na podw�rko, gdzie kolejny policjant sta� obok czego�, co wygl�da�o na jurajski rower, wykonane bowiem by�o ani chybi z zespawanych rynien.

Bigmac w dw�ch skokach dopad� pradziadka rower�w, wskoczy� na siode�ko i �api�c kierownic�, wpar� stopy w peda�y.

��Ej, co ty wypr��

G�os policjanta �cich� gdzie� z ty�u.

Rower z piskiem opon skr�ci� w ulic� biegn�c� za posterunkiem. By�a brukowana kocimi �bami, rower mia� porz�dne, sk�rzane siode�ko, a Bigmac mia� naprawd� cienkie spodnie.

��Nic dziwnego, �e wszyscy tu s� w depresji! � j�kn�� Bigmac, pr�buj�c jazdy na stoj�co.

��Szpieg! Szpieg! Szpieg!

��Zamknij si� wreszcie! Mia�e� ucieka� do Londynu!

��Ale nie teraz � odszczekn�� si� dzieciak, podci�gaj�c portki. � Lepsze jest �apanie szpieg�w tutaj.

Byli z powrotem w centrum miasta, a ch�opak z podziwu godnym uporem ci�gn�� si� za Wobblerem, pokazuj�c go ka�demu przechodniowi i reklamuj�c jako szpiega. Na szcz�cie nikt nie mia� zamiaru go aresztowa�, cho� sporo os�b dziwnie na niego spogl�da�o.

��M�j brat Ro� jest policjantem! � oznajmi� dumnie ch�opak. � Przyjedzie z Londynu i ci� zastrzeli, szpiegu.

��Poszed�! Sio!

��A fig�!

Po przeciwnej strome ulicy, od kt�rej odbija�a Paradise Street, sta� niewielki ko�ci�ek, a raczej kaplica nonkonformist�w. Przynajmniej tak twierdzi� Yo-less. Kaplica by�a zdecydowanie zamkni�ta, a para �wierk�w rosn�cych przy drzwiach sprawia�a wra�enie, jakby z ch�ci� wzi�y prysznic, by pozby� si� popio�u z igliwia.

Ca�a tr�jka przysiad�a na stopniach, spogl�daj�c na ulic�, na kt�rej jaka� kobiecina pracowicie szorowa�a stopnie i pr�g swego domu.

��Ta kaplica zosta�a trafiona? � spyta�a Kirsty.

��Chcia�a� powiedzie�: �zostanie�. Chyba nie. � Szkoda.

��Ci�gle stoi w 1996 � wtr�ci� si� Yo-less � tylko jest wykorzystywana do zada� spo�ecznych. Wiecie: zaj�cia z aerobiku i takie tam. Wiem, bo co �rod� chodz� na kurs ta�ca Morrisa. B�d� chodzi�, znaczy si�.

��Ty?! � zdziwi�a si� Kirsty. � Ty si� uczysz ta�c�w Morrisa? Z chusteczkami, dzwoneczkami i reszt�? Ty?

��Ja, a bo co? � spyta� ch�odno Yo-less. � Co� ci si� nie podoba?

��C� no� no, naturalnie �e nie� tylko� no� jest to troch� troch� nietypowe zainteresowanie, jak na kogo�� o twoim� twoim, no�

Yo-less pop�awi� si� chwil� w jej dukaniu.

��Wzro�cie? � podpowiedzia� takim tonem, �e Kirsty odj�o mow�.

��Tak � warkn�a po chwili.

Po s�siedzku wysz�a nast�pna kobieta i zabra�a si� do szorowania w�asnego progu.

��I co b�dziemy robi�? � Kirsty wr�ci�a do bezpieczniejszego tematu.

��W�a�nie my�l� � odpar� Yo-less.

Gdzie� w oddali rozdzwoni� si� dzwon. Najwyra�niej mu si� to podoba�o, bo dzwoni� d�ugo i nami�tnie.

��Ja te� my�l� � doda� Johnny. � I w�a�nie mi wysz�o, �e od dawna nie widzieli�my Bigmaca.

��To dobrze, jako� mi go nie brak � skwitowa�a to Kirsty.

��Chodzi mi o to, �e on mo�e mie� k�opoty � wyja�ni� cierpliwie Johnny.

��Co znaczy: �mo�e�? � zdziwi� si� Yo-less. � On ma k�opoty.

��Wobblera te� nie widzieli�my � doda� Johnny.

��Pewnie gdzie� si� schowa�.

Kolejna kobieta, tym razem po przeciwnej stronie ulicy, przyst�pi�a do wsp�zawodnictwa w szorowaniu. Kirsty wyprostowa�a si�.

��Dlaczego si� zachowujemy jak niedojdy? � spyta�a. � Powinni�my co� wymy�li�! To nie jest a� takie trudne: mo�emy� mo�emy�

��Zadzwoni� do wuja Adolfa i powiedzie� mu, �eby si� dzisiaj nie wyg�upia� z nalotami � parskn�� Yo-less pogardliwie. � Co prawda nie pami�tam akurat jego numeru, ale berli�ska informacja telefoniczna powinna zna� go na pami��.

Johnny zniech�cony wpatrywa� si� w w�zek � nie spodziewa� si�, �e podr�e w czasie s� takie trudne. My�la� o wszystkich tych zmarnowanych lekcjach, na kt�rych cz�owiekowi g�upstwa opowiadaj�, zamiast powiedzie�, dajmy na to, co zrobi�, jak kto� na p� szalony zostawi ci w�zek pe�en czasu. Szko�a nigdy nie uczy�a niczego przydatnego w �yciu. Pewnie nie by�o, jak podejrzewa�, prostego przewodnika, co zrobi� w niespodziewanych sytuacjach, na przyk�ad gdyby wysz�o na to, �e jest si� s�siadem Presleya�

Spojrza� wzd�u� Paradise Street i dos�ownie czu�, jak obok przelatuje czas. Yo-less i Kirsty jako� wyblakli � wiedzia�, �e s� obok, ale tak, jak czuje si� co� we �nie. Znacznie realniejsze by�o wra�enie, �e niekt�rzy nieletni pi�karze poszli ju� spa�, zapad� zmierzch, a od po�udniowego zachodu nadci�ga�y chmury, przykrywaj�c pogr��one w mroku miasto. W ciemno�ci nadlecia�y bombowce i w d� poszybowa�y bomby, zmieniaj�c w ogie� domy, dzia�ki, ludzi, bram� ze s�upkami i �wie�o wyszorowane progi�

Kapitan Harris obr�ci� w palcach zegarek Bigmaca.

��Zadziwiaj�ce: tu pisze Made in Japan.

��Ale przebieg�o�� � przyzna� sier�ant. Kapitan obejrza� z kolei radio.

��Te� japo�skie. Tu z ty�u te� pisze Made in Japan. Dlaczego? I dlaczego z ty�u?

��Zmy�lny nar�d � przyzna� sier�ant. � Pewnie przez ten ry�, tak przynajmniej uwa�a m�j tata. By� tam u nich.

Kapitan Harris wsun�� jedn� ze s�uchawek w ucho i w��czy� radio. Us�ysza� jedynie szum, kt�ry mniej wi�cej gdzie� za czterdzie�ci osiem lat mia� zosta� zast�piony przez Radio Blackbury.

��Dzia�a� � mrukn��. � Chocia� prawd� m�wi�c, ciekawe, co konkretnie robi�

Przestawi� prze��cznik fal i znieruchomia�.

��To Home Sentice! � o�wiadczy� zaskoczony. � I to czy�ciutko a� podziw.

��Ty� mo�emy zdj�� od r�ki � zaofiarowa� si� sier�ant.

��Nie. To musi trafi� do ministerstwa; tam maj� specjalist�w. Ciekawe, gdzie jest antena� i jak oni tam zmie�cili te wszystkie lampy�

��Ma�e stopy.

��Przepraszam, co?

��Tak tata m�wi�: ich kobiety maj� malutkie stopy. Mo�e r�ce te�. Tak sobie tylko pomy�la�em� � Sier�ant, nie s�ysz�c sprzeciwu, zag��bi� si� w techniczne spekulacje. � A ma�e r�ce s� dobre do robienia ma�ych rzeczy, no nie? Takich jak �aglowce w butelkach�

Kapitan wy��czy� radio i umie�ci� je w pude�ku, do kt�rego w�o�ono wszystkie tajemnicze znaleziska.

��Widzia�em, jak si� je robi � ci�gn�� sier�ant.�� Bierze si� butelk�, potem cienki sznurek albo mocn� nitk�

��Najlepszy aktor, jakiego w �yciu widzia�em � oceni� kapitan Harris. � Prawie by cz�owiek uwierzy�, �e to tylko g�upi ch�opak� ale ten sprz�t� nie mog� uwierzy�. Jest jaki�� dziwny.

��Wszyscy nasi ludzie go szukaj�. A inspektor wezwa� na pomoc wojsko z West Underton. Z�apiemy go, nie ma obawy.

Kapitan starannie zaklei� pude�ko papierow� ta�m� z klejem i oznajmi�:

��Chc�, �eby tego dok�adnie pilnowano!

��B�dziemy uwa�a�, zreszt� nikt go st�d nie wyniesie.

��To nie mo�e le�e� na wierzchu. Chc�, �eby te rzeczy znalaz�y si� w naprawd� bezpiecznym miejscu!

��C� mamy pust� cel� no, prawie pust�, ale zaraz mog� si� tym zaj��

��Bezpieczniejsze miejsce! Sier�ant podrapa� si� za uchem.

��Mamy jeszcze szafk� rzeczy znalezionych � mrukn�� � ale jest pe�na tych rzeczy�

��Szafk�?! Sejfu tu nie ma?

��Nie.

��A co by by�o, gdyby tak kto� znalaz� w rynsztoku klejnoty koronne?

��Umie�ciliby�my je w szafce rzeczy znalezionych. A potem zadzwonili do kr�la, je�eli jego nazwisko by si� na nich znajdowa�o, ma si� rozumie�. Szafka ma solidne drzwi, a do zamka pasuje tylko jeden klucz i ja go mam.

��Dobrze, w takim razie prosz� j� opr�ni�, zawarto�� przenie�� do celi i w�o�y� do szafki to pude�ko. No i starannie j� zamkn��, naturalnie.

��Inspektorowi si� to nie spodoba. Zaginione rzeczy s� wa�ne.

��Prosz� mu powiedzie�, �e mo�emy wsp�pracowa� na przyjaznej zasadzie, tak jak dot�d, albo je�li woli, to mo�e za dwie minuty mie� telefon od nadinspektora, kt�ry na pewno nie b�dzie przyjacielski. � Kapitan Harris po�o�y� d�o� na s�uchawce telefonu. � No, to jak b�dzie?

��Pan nie �artuje, sir? � Sier�ant wygl�da� na zaniepokojonego.

��Ani troch�.

��A to w pude�ku nie wybuchnie� albo co�?

��Nie jestem pewien, ale nie s�dz�.

Dziesi�� minut p�niej sier�ant z nar�czem stanowi�cym dot�d zawarto�� szafki i oficjaln� min� dotar� do �awki stoj�cej przy celach i ostro�nie z�o�y� na niej �w ci�ar. Nast�pnie wydoby� z kieszeni klucze otworzy� cel� i odsun�� drzwi.

��Dobrze si� czujesz, bidactwo?

��Tak ci si� tylko wydaje! A m�wi�c o niebieskich o��wkach, to od razu wida�, �e to ch�opak, prawda, panie Shadwell?

��Prawda � przytakn�� pospiesznie sier�ant, wchodz�c do �rodka.

Na pryczy siedzia�a stara kobieta, tak niska, �e stopy mia�a kilka cali nad pod�og�. Na kolanach mia�a kota, kt�ry na widok sier�anta miaukn�� w spos�b jednoznacznie wskazuj�cy, �e jakakolwiek pr�ba usuni�cia go stamt�d sko�czy si� dla intruza podrapaniem. A mo�e i pogryzieniem�

Sier�ant ju� do�� dawno przesta� si� zastanawia�, jak kot dostaje si� do celi; zdarza�o si� to za ka�dym razem, gdy nocowa�a w niej jego w�a�cicielka. Przez okno si� nie da�o, bo kraty by�y zbyt blisko, nawet dla takiego pokurcza. Przez drzwi na pewno nie wchodzi�, bo tego pilnowa� sier�ant, a mimo to co rano zastawa� zwierzaka w celi, w kt�rej wieczorem zamyka� jego pani�.

���niadanie smakowa�o? Pani Tachyon zignorowa�a go.

��Doskonale � ucieszy� si� sier�ant. � To chod� ze mn�. Na zewn�trz jest ca�kiem �adny dzie�.

��Teleportuj mnie, Scotty � odezwa�a si� pani Tachyon, wstaj�c i pos�usznie maszeruj�c za sm�tnie potrz�saj�cym g�ow� sier�antem.

Dotarli na podw�rze, gdzie pod kawa�kiem brezentu parkowa� w�zek pe�en work�w. Brezent po�o�y� osobi�cie sier�ant poprzedniego wieczoru, osobi�cie wi�c go teraz zdj��. Pani Tachyon obejrza�a w�zek podejrzliwie i spyta�a rzeczowo:

��Nikt niczego nie gwizdn��?

Sier�ant by� przyzwyczajony do zaskakuj�cych przeb�ysk�w zdrowego rozs�dku w powodzi jej zwariowanych wypowiedzi, tote� odpar� spokojnie:

��Nikt go nawet nie rusza�.

��Punkty wygrywaj� nagrody. Pud�o! Sier�ant si�gn�� pod w�zek i wyj�� par� but�w.

��Nale�a�y do mojej mamy � o�wiadczy�. � Chcia�a je wyrzuci�, ale sk�ra nie jest jeszcze tak ca�kiem z�a�

Pani Tachyon wprawnym gestem wyrwa�a mu je i b�yskawicznie zamaskowa�a w stercie work�w wype�niaj�cych w�zek.

��To ma�y krok dla ludzko�ci � oznajmi�a.

��A tak � zgodzi� si� sier�ant. � Niedu�e sz�steczki.

��Ach, Bisto. �ycie jest wielkie, je�li nie os�abniesz, ale naturalnie teraz ustawili tu most.

Sier�ant przyjrza� si� z namys�em w�zkowi.

��Poj�cia nie mam, sk�d ty te �mieci bierzesz � powiedzia�. � Z czego s� te worki? Wygl�daj� jak guma albo co�

��Obbly Obbly Ob! � o�wiadczy�a pani Tachyon. � M�wi�am im, ale nikt nie chce s�ucha� czajnika.

Sier�ant westchn�� i wyj�� z kieszeni sze�ciopens�wk�.

��Kup sobie kubek herbaty i kanapk�.

��Pud�o! � Pani Tachyon naturalnie wzi�a monet�. � To ci si� tylko tak wydaje!

��Drobiazg, nie musisz dzi�kowa� � b�kn��, wracaj�c na posterunek.

By� przyzwyczajony do pani Tachyon, podobnie jak wi�kszo�� mieszka�c�w Blackbury. W zimne noce cz�sto s�ysza�o si� brz�k rozbijanych butelek na mleko. Technicznie by�o to przest�pstwo, praktycznie oznacza�o po prostu, �e pani Tachyon szuka ciep�ego miejsca na nocleg.

Nie dzia�o si� tak jednak ka�dej zimnej nocy. I to w�a�nie by�o w ca�ej tej sprawie najwa�niejsze. Ostatnia zima by�a naprawd� mro�na i ju� si� zacz�li na posterunku niepokoi�, czy kobiecina gdzie� nie zamarz�a, tyle czasu jej nie by�o. Brz�k rozbijanej butelki na stopniach by� przyj�ty prawie z ulg�. Pani Tachyon, podobnie jak jej kot, porusza�a si� swoimi �cie�kami i nikt nie wiedzia� ani sk�d si� wzi�a, ani te� gdzie znika�a�

�Teleportuj mnie, Sszotty�? � to si� dopiero nazywa uczciwe wariactwo!

A jeszcze dziwniejsze, �e gdy jej cz�owiek co� da�, to si� potem czu� tak, jakby to ona odda�a mu przys�ug�.

Rozmy�lania sier�anta przerwa�o znajome popiskiwanie za plecami, kt�re nagle umilk�o.

Odwr�ci� si�, ale po w�zku i po pani Tachyon nie zosta� nawet �lad.

Johnny czu� blisko�� tego, co si� tu wydarzy. To nie by� jaki� inny kraj pe�en dziwnych nazwisk i obcych ludzi z w�sami, wykrzykuj�cych jakie� niezrozumia�e slogany. To zdarzy�o si� tu, gdzie �yli normalni, zwykli ludzie graj�cy w totalizatora pi�karskiego i czasami chodz�cy po pasach, a nie gdzie popadnie.

Na to wszystko spadn� bomby, zamieniaj�c �wiat w ogie� i �mier�.

A tak si� stanie, bo � jak to uj�� Yo-less � to ju� si� sta�o. Tak b�dzie i nie ma sposobu, by to powstrzyma�, poniewa� gdyby znalaz� jaki� skuteczny spos�b, to w og�le nie wiedzia�by, �e co� takiego si� sta�o. No bo i sk�d?

Mo�e pani Tachyon zbiera�a czas. Johnny czu�, cho� nie by� w stanie tego wyrazi� s�owami, �e czas nie jest tylko czym� w kalendarzach czy na zegarkach. Czas �yje w ludzkich g�owach. A je�li to oznacza�o, �e trzeba odpowiednio my�le�, by m�c w�a�ciwie korzysta� z czasu, to nic dziwnego, �e pani Tachyon dla wszystkich by�a sko�czon� wariatk�. Ka�dy by by�.

��Dobrze si� czujesz? � dobieg�o z oddali.

Ruiny sta�y si� na powr�t domami, �wiat�o wypar�o mrok, a pi�ka ponownie za�omota�a o bram� w kolejnym golu. By�o ciep�e popo�udnie, a Kirsty energicznie macha�a mu d�o�mi przed nosem.

��Dobrze si� czujesz? � powt�rzy�a.

��Zamy�li�em si�

��Nie cierpi�, kiedy si� tak wy��czasz!

��Przepraszam��� Johnny wsta�. � Nie wr�cili�my tu przez przypadek. Du�o my�la�em o tej nocy i znale�li�my si� tu w�a�nie teraz. Nie wiem dlaczego, ale wiem, �e musimy co� zrobi�, nawet je�li nie mo�emy nic zrobi�, wi�c zamierzam�

Raptem zza rogu wypad� dziko podskakuj�cy i kolebi�cy si� na boki rower. Dosiadaj�cy go m�ody cyklista by� ledwie widoczny, prawie le�a� na kierownicy, ale zdo�a� zatrzyma� pojazd przed nimi.

��Bigmac?

��Au, au, au� � wykrztusi� Bigmac.

��Ile wystawi�am palc�w? � zapyta�a Kirsty.

��Au, au, dziedziewi�tna�cie? Ssschowajcie rower!

��Dlaczego? � zdziwi�a si� Kirsty.

��Ja nic nie zrobi�em!

��Aha � st�kn�� ze zrozumieniem Yo-less i nie trac�c czasu, wepchn�� rower w najbli�sze krzaki.

��To takie buty�

��Jakie buty? � Kirsty wci�� nic nie rozumia�a.

��Bigmac regularnie nigdy-nic-nie-robi � wyja�ni� jej Johnny.

��W�a�nie � przytakn�� Yo-less. � Na ca�ym �wiecie nie mo�e by� nikogo, kto mia�by tyle k�opot�w w zwi�zku z tym, czego nie zrobi�, w miejscach, w kt�rych nie by�, ca�kowicie nie ze swojej winy.

��Oooni do mnie strzelali!

��Ooo! To tym razem musia�e� nie zrobi� czego� naprawd� powa�nego! � oceni� z uznaniem Yo-less.

��Nooo, by� ttten samoch�d�

Dzwonienie, kt�re Johnny s�ysza� ju� wcze�niej, rozleg�o si� ponownie, tyle �e bli�ej i gdzie� za budynkami.

��Ttto policja! � Bigmac ponownie zacz�� si� p�oszy�. � Pr�bowa�em ich zgubi� skr�tem w Harold Wilson Drive, ale� ale jej nie by�o! A jeden do mnie strzela�! �o�nierze nie powinni strzela� do swoich cywil�w!

Wci�gn�li dygocz�cego Bigmaca w krzaki, kt�re te� zacz�y si� lekko trz���, a Kirsty da�a mu swoj� kurtk�.

��Dobra, gra sko�czona � wymamrota� Bigmac.�� M�wi�, sko�czona! Zbiera� manatki i wracamy do domu.

��S�dz�, �e powinni�my ludziom powiedzie� o bombach � odezwa� si� Johnny. � Kto� mo�e pos�ucha�

��A jak ci� zapytaj�, sk�d wiesz, to powiesz, �e z lekcji historii, bo jeste� z Roku Pa�skiego 1996?

��Mo�na by� spr�bowa� co� napisa� i wrzuci� komu� do skrzynki� � zaproponowa� niepewnie Yo-less.

��Tak? I co tam napiszesz? � zainteresowa�a si� Kirsty. � �Id� na d�ugi spacer� czy �Za�� wyj�tkowo twardy kapelusz�? � Urwa�a, widz�c min� Johnny�ego.

��Wobbler! � ucieszy� si� Yo-less. Wszyscy odwr�cili si� jak na komend�. Wobbler toczy� si� ulic�.

Sporo wysi�ku kosztowa�o go osi�gni�cie pr�dko�ci zbli�onej do biegu, ale gdy w ko�cu mu si� to uda�o, sprawia� wra�enie, jakby nie mia� si� ju� w og�le zatrzyma�. Gdy ich dostrzeg�, zdo�a� przynajmniej zmieni� kierunek.

��Jak ja si� ciesz�, �e was widz�! � wysapa�. � Zmiatajmy st�d! Jaki� skretynia�y dzieciak goni� mnie ca�� drog� od domu, wrzeszcz�c, �e jestem szpiegiem!

��A pr�bowa� do ciebie strzela�? � zainteresowa� si� Bigmac.

��Nie mia� z czego, ale obrzuci� mnie kamieniami!

��E, tam! Do mnie strzelali. � W g�osie Bigmaca zad�wi�cza�a duma.

��Dobra � zdecydowa�a Kirsty. � Skoro jeste�my w komplecie, to w drog�.

��Wiecie, �e nie wiem jak? � upewni� si� Johnny.

Na w�zku spokojnie le�a�y czarne worki, a metalowa tabliczka z napisem Tesco cichutko szcz�ka�a o druty. Ciekawe, czy pan Tesco ju� si� urodzi�, a je�li tak, to czy mia� ju� sw�j sklepik� Johnny zmusi� si� do my�lenia o czym� innym.

��To musi by� twoja wyobra�nia � zdecydowa�a Kirsty. � Trafiasz tam, gdzie my�lisz.

��No nie! � j�kn�� Yo-less. � Zaraz us�ysz�, �e to takie czary!

Johnny przygl�da� si� w�zkowi.

��Mog� spr�bowa� � zaproponowa�. S�siedni� ulic� przejecha� w�z policyjny.

��Mo�e spr�bujesz w jakim� bardziej ustronnym miejscu? � podsun�� Yo-less.

��Dobry pomys� � popar� go Bigmac.

Bez dalszej dyskusji skierowali si� ku kaplicy. Od ty�u prowadzi�a do niej �wirowa �cie�ka ko�cz�ca si� w s�siedztwie �mietnika i martwych kwiat�w. Dalej by�y niewielkie, zielone drzwi, kt�rych jakim� cudem nikt nie zamkn�� na klucz.

��Wtedy� to jest teraz nie zamykali ko�cio��w � wyja�ni� Yo-less.

��Przecie� tu s� srebrne lichtarze i inne, nie? � zdumia� si� Bigmac. � Ka�dy mo�e wej�� i je r�bn��.

��Wi�c tego nie r�b � poradzi� mu Johnny. � Nie jeste� ka�dy!

Wsp�lnym wysi�kiem umie�cili w�zek w po�o�onym na ty�ach pokoju. Na stole sta� dzbanek do herbaty, a obok le�a�o kilka mocno sfatygowanych �piewnik�w. Pachnia�o starymi zas�onami, past� do pod��g i p�ynem do polerowania mebli, co razem z nie�wie�ym powietrzem stanowi mikroklimat sanktuaryjny. Nigdzie nie by�o nawet wspomnienia po srebrnych �wiecznikach czy innych.

��Bigmac! � warkn�� Yo-less. � Zamknij t� szuflad�!

��Przecie� tylko patrz�

Johnny przygl�da� si� workom: no dobrze, za��my, �e s� pe�ne czasu. G�upi pomys�. Poza tym nie za du�e te worki� no dobrze: a ile miejsca zajmuje czas? Mo�e daje si� go �cisn�� albo z�o�y�

G�upie, ale�

Nagle co� g�ucho zadudni�o. Na szczycie work�w pojawi� si� zadowolony z siebie Guilty.

Johnny ostro�nie uj�� najbli�szy worek za wi�zanie. By� ciep�y i nie ulega�o w�tpliwo�ci, �e porusza� si� pod jego d�o�mi.

��To si� pewnie nie uda � b�kn��.

��Mamy si� z�apa� w�zka? � spyta� Yo-less.

��Chyba nie� nie wiem! S�uchajcie, jeste�cie pewni, �e chcecie? Ja naprawd� nie wiem, co robi�!

��Nie pierwszy raz, wi�c si� nie przejmuj � pocieszy�a go Kirsty. � Tak naprawd� to nigdy do ko�ca nie wiesz, co robisz.

��Fakt � przyzna� Yo-less. � Mo�na przyj��, �e masz sporo praktyki.

Johnny zamkn�� oczy i spr�bowa� my�le� o 1996 roku.

Sk�d�, nie wiedzia� sk�d, nadlecia�a my�l: �To nie czas, to miejsce�.

Pomy�la� wi�c o miejscu, w kt�rym z sufitu zwisa model promu kosmicznego na generalnie czarnych nitkach. Generalnie, bo kawa�ek by� czerwony, jako �e czarna nitka mu si� sko�czy�a. Model by� te� poplamiony klejem, bo zawsze cz�owiekowi co� nie wyjdzie, zw�aszcza gdy mu na tym szczeg�lnie zale�y.

Miejsce, w kt�rym mama ci�gle pali i wygl�da przez okno.

Miejsce, w kt�rym dziadek na okr�g�o ogl�da telewizj�.

Miejsce, w kt�rym mimo wszystko chcia� si� znale��.

Wyobra�nia zacz�a mu si� nieco m�ci�, ale pomy�la� jeszcze o tapecie z Thomasem i lampce w misie. Przypomnia� sobie miejsce, w kt�rym dziadek �le przyklei� tapety, przez co wysz�a mu lokomotywa b�d�ca w po�owie Thomasem, w po�owie za� Jamesem.

Otworzy� oczy � wci�� mia� przed nimi felern� tapet�, a ca�a reszta wygl�da�a jak duchy. Pozostali, cz�ciowo przezroczy�ci, spogl�dali na niego wyczekuj�co.

Otworzy� worek. Tylko troch�.

Wobbler z trudem prze�kn�� �lin�.

��Eee� � powiedzia� i odwr�ci� si�.

A potem na wszelki wypadek zajrza� pod st�.

��Eee� powt�rzy�. � Ch�opaki? Johnny? Bigmac? Yo-less?

Ponownie prze�kn�� �lin�, ale nic nie pomog�o.

��Eee� Kirsty? Odpowiedzia�a mu cisza.

G��wnie dlatego, �e nie by�o nikogo, kto m�g�by mu odpowiedzie�.

Przykra rzeczywisto�� wygl�da�a tak, �e by� sam na sam z dzbankiem do herbaty.

��Hej, przecie� si� trzyma�em w�zka! I ci�gle tu jestem! Doskona�y �art, ale mo�e ju� z nim sko�czycie, co? Johnny! Zostawili�cie mnie! Uda�o si�, zgoda. No, przesta�cie si� wyg�upia�! Prosz�!

Otworzy� drzwi, ale na pogr��onym w cieniu podw�rku te� nie by�o nikogo.

��Wiem, �e chcecie mnie nastraszy� � j�kn�� � ale si� wam nie uda�o.

Wr�ci� do �rodka i opad� na �awk�.

Po chwili wyj�� z kieszeni chusteczk� higieniczn�, tylko troch� zu�yt�, i energicznie si� wysmarka�. Mia� ju� j� wyrzuci�, gdy nagle znieruchomia� � by�a to najprawdopodobniej jedyna chusteczka higieniczna na �wiecie.

��Wiem, �e mnie obserwujecie�� odezwa� si�, ale bez wiary we w�asne s�owa. � Wiem, �e lada chwila si� tu zjawicie. Wystarczy tego dobrego: na d�u�sz� met� to g�upi �art. I nietrafiony, bo si� nie boj�. Czas wraca� i co� zje��. Co� wam powiem: mam troch� got�wki, to wam postawi� po hamburgerze� albo mo�emy i�� do Chi�czyka i wzi�� co� na wynos�

Zamilk� nagle; wygl�da�, jakby dopiero teraz do niego dotar�o, �e minie naprawd� du�o czasu, zanim w tym mie�cie b�d� jakiekolwiek kie�ki soi. Albo hamburgery. Teraz mo�na by�o dosta� tylko ryb� z frytkami.

��Koniec! � o�wiadczy�, jak mu si� wydawa�o, stanowczo, tyle �e g�os zaczai mu dr�e�. � Mo�ecie przesta�!

Cisz� zak��ci�o jedynie nag�e t�uczenie si� muchy samob�jcy pr�buj�cej wylecie� przez szyb�.

��Pos�uchajcie, ttto nnaprawd� nie jjjest �mieszne�

Powietrze za jego plecami drgn�o, daj�c niedwuznacznie odczu�, �e tam, gdzie przed chwil� nie by�o nikogo, teraz kto� jest.

Wobbler odwr�ci� si� z szerokim u�miechem ulgi.

��Za�o�� si�, �e my�leli�cie, �e mnie� co?!

Sprawno�ciowa Grupa po Pi��dziesi�tce dawno ju� straci�a oddech i znajdowa�a si� w pe�nej zadysze�. Instruktorka dawno przesta�a mie� z�udzenia, �e uda jej si� wykona� jakikolwiek program �wicze�, robi�a wi�c najprostsze w nadziei, �e podopieczni co� z tego zdo�aj� powt�rzy� i nie pa�� przy tej okazji trupem podczas zaj��.

��I sk�on, i sk�on, i sk�on, i� prosz� nie przesadza�, pani Windex� i krok, i krok, i� co?

Przetar�a oczy.

Johnny rozejrza� si�.

Cz�onkowie grupy sprawno�ciowej po dziesi�ciu minutach aerobiku nie byli ju� specjalnie spostrzegawczy. Kilka os�b nawet si� przesun�o, by zrobi� miejsce nowo przyby�ym, kt�rych wzi�li za jedn� du�� osob�.

Instruktorka ze wzrokiem k�opot�w nie mia�a, za to z bystro�ci� bywa�o r�nie. Wychowano j� w prze�wiadczeniu, �e w zdrowym ciele zdrowy duch, a poniewa� by�a przekonana, �e ma zdrowe cia�o, niemo�liwe wyda�o jej si�, �e ni st�d, ni zow�d grupa podrostk�w z w�zkiem sklepowym pojawi�a si� nagle w sali b�d�cej kiedy� star� kaplic�. Musieli normalnie wej��, a ona tego po prostu nie zauwa�y�a. Musieli. Co prawda jedyne drzwi znajdowa�y si� z przeciwnej strony sali, ale musieli nimi wej��, bo przecie� ludzie nie pojawiaj� si� z powietrza.

��Gdzie jeste�my? � sykn�a Kirsty.

��W tym samym miejscu, ale w innym czasie � odsykn�� Yo-less.

Nawet najbardziej zziajani zaczynali zauwa�a� dziwne milczenie instruktorki, co spowodowa�o, �e stopniowo ca�a grupa przesta�a si� m�czy�, za to z zainteresowaniem przygl�da�a si� nowo przyby�ym.

��Powiedz co�! � rozkaza�a zduszonym szeptem Kirsty. � Wszyscy si� na nas gapi�!

��Uhm� czy to garncarstwo?�� spyta� Johnny.

��Czy co? � zdumia�a si� instruktorka.

��Szukamy Grupy Pocz�tkuj�cych Garncarzy � odpar� nieco pewniej Johnny.

Strzela� w ciemno, ale ostatnimi czasy ka�da sala, szopa czy piwnica w mie�cie pe�na by�a grup w rozmaitym wieku, praktykuj�cych najdziwaczniejsze zaj�cia albo z zaparciem godnym lepszej sprawy ucz�cych si� wszystkiego.

Instruktorka ucieszy�a si�, jakby j� poinformowano o podwy�ce, i z�apa�a si� znajomych s��w niczym piosenkarka mikrofonu.

��Zaj�cia s� w czwartki w sali Czerwonego Krzy�a � powiedzia�a rado�nie.

��Naprawd�? Zawsze nam si� musi pomyli栗 j�kn�� teatralnie Johnny.

��To po co targali�my t� ca�� glin�? � zdziwi� si� Yo-less. � Pytam si�, Bigmac, po co?

��To naprawd� nie moja wina! � oburzy� si� Bigmac. � Strzelali do mnie!

Instruktorka przygl�da�a im si� kolejno i wida� by�o, �e jej rado�� ga�nie.

��Hmm� Tak� no, na zaj�ciach pocz�tkowych bywa faktycznie nieprzyjemnie � odezwa� si� Johnny. � Nie b�dziemy przeszkadza� To my sobie p�jdziemy�

Wszyscy z�apali za w�zek i ruszyli w stron� drzwi przej�ciem, kt�re czym pr�dzej robi�y im spocone postacie w dresach.

��No dobrze� sk�on i wyprost, i oddech� i sk�on i� � dobieg�o z wn�trza, nim Johnny zatrzasn�� drzwi.

Wyprostowa� si� z ulg�.

Zadziwiaj�ce, co cz�owiekowi mo�e uj�� na sucho. Dziesi�cionodzy, fioletowi obcy zostaliby natychmiast uznani za d�ugoletnich mieszka�c�w Blackbury, gdyby byli na tyle m�drzy, �eby na przyk�ad pyta�, gdzie jest poczta, i narzeka� na pogod�. Ludzie mieli jak�� klapk� w m�zgu, uniemo�liwiaj�c� widzenie tego, z czym si� nie chcia� pogodzi� ich tak zwany zdrowy rozs�dek.

��Za�o�� si�, �e co� si� nie uda�o � odezwa� si� Bigmac.

��Eee� � odezwa� si� Yo-less.

��To musz� by� lata dziewi��dziesi�te � sprzeciwi�a si� Kirsty. � To jedyny okres w historii, w kt�rym nie palono na stosach za noszenie trawiasto-purpurowych dres�w!

Naprzeciwko wida� by�o budynek hali sportowej, a pi�� minut temu, subiektywnie rzecz bior�c, naturalnie, by�a tam ulica. Johnny stwierdzi�, �e adaptacja do normy mo�e by� k�opotliwa, jakby tak cz�ciej podr�owa� w czasie.

��Eee� � odezwa� si� ponownie Yo-less.

��Strzelali do mnie! � zag�uszy� go Bigmac, � I to prawdziw� kul�! S�ysza�em, jak trafi�a w prawdziw� �cian�!

��Eee� � powiedzia� Yo-less po raz kolejny.

��Co ci si� sta�o? � zainteresowa�a si� Kirsty.

��Eee� a gdzie jest Wobbler? Wszyscy rozejrzeli si� sp�oszeni.

��No nie! � j�kn�� Johnny. Wobblera nie by�o.

��Nie wracam! � zastrzeg� si� Bigmac. � Nie b�d� robi� za ruchomy cel!

��Mo�esz robi� za nieruchomy � poinformowa�a go machinalnie Kirsty. � Nie mia� okazji gdzie� pole��?

��Nie mia�. � Johnny by� pewien swego. � Musia� tam zosta�!

��Zastan�wmy si� spokojnie! � zaproponowa�a.�� M�wi�e�, �e kaplica nie zosta�a trafiona� w takim razie nic mu si� nie sta�o.

��Mo�e� ale to by�o w 1941 roku.

��A jak co� p�jdzie nie tak? � spyta� Bigmac. � Teraz to on nie wr�ci�, a jak wr�cimy po niego i wszyscy tam utkniemy? Zastrzel� mnie!

��To niniejszy problem � pocieszy� go Yo-less. � Ja si� b�d� musia� nauczy� gra� na band�o!

��Mo�e cho� na chwil� przestaliby�cie panikowa� i zacz�li my�le�? � zasugerowa�a Kirsty. � To przecie� podr� w czasie. Problem polega na tym, �eby trafi� we w�a�ciwy moment, a nie na tym, kiedy si� to zrobi. On b�dzie tam zawsze, niezale�nie czy udamy si� po niego natychmiast, za godzin� czy za rok. Naturalnie, �e trzeba go stamt�d wyci�gn��, ale nie musimy tego robi� na gwa�t i na wariata!

Johnny wiedzia�, �e to prawda. Wobbler w tym konkretnym dniu 1941 roku o tej konkretnej godzinie musia� by� w kaplicy, zupe�nie jak nagranie na ta�mie � mo�na j� by�o przewija� w t� i z powrotem, a ono zawsze tam by�o. Podobnie jak noc, w kt�r� bomby spadn� na Paradise Street. Ona te� tam by�a na zawsze. Zupe�nie jak skamienia�o�ci.

Kirsty tymczasem zagoni�a pozosta�ych do pomocy, dzi�ki czemu w�zek pokona� stopnie dziel�ce wej�cie od ulicy i stan�� na chodniku.

��Jego starzy b�d� si� niepokoi� � b�kn�� Yo-less.

��Nie b�d�, bo sprowadzimy go tu i teraz � uspokoi�a go Kirsty.

��Tak? To dlaczego nie widz�, �e si� to robi? � spyta� podejrzanie zgodnie Yo-less. � Chcesz powiedzie�, �e lada moment wyskoczymy jak diabe� z pude�ka, zostawimy Wobblera i znikniemy? To ju� nie s� podr�e w czasie: to jest miotanie si� w czasie!

��Nie wiem� � przyzna�a. � O podr�ach w czasie nie da si� my�le� logicznie.

Yo-less spojrza� na Johnny�ego i j�kn��:

��No nie: ten si� znowu wy��czy��

Wszystko poczeka � to naturalna zasada czasu, u�wiadomi� sobie Johnny. Niewa�ne, jak d�ugo potrwa skonstruowanie wehiku�u czasu. Ludzie mog� wymrze� do ostatniego, a ewolucja mo�e si� zacz�� � dajmy na to�� z kretami, ale nawet je�li za miliony lat, to w ko�cu kto� odkryje, jak to zrobi�. To zreszt� wcale nie musi by� maszyna; mo�e to by� po prostu w�a�ciwy spos�b rozumienia, co to jest czas. To tak jak z b�yskawic�: najpierw wszyscy si� bali, a w ko�cu kto� z�apa� j� do butelki i od tej pory by�a ju� tylko elektryczno�ci�. To zreszt� by�o mniej istotne � od chwili, gdy kto� rozpracowa�, jak j� wykorzysta�, wszystko by�o proste. Z czasem b�dzie to samo, tylko �atwiej: gdy kto� w ko�cu znajdzie spos�b, aby w nim podr�owa�, to i tak ca�a historia wszech�wiata, kt�ra dot�d czeka�a, stanie otworem.

A potem przypomnia�y mu si� bombowce i chmury nad wyszorowanymi progami�

���e jak? � wykrztusi�.

��Ju� si� w��czy�e�? � upewni� si� Yo-less.

��Najpierw chod�my si� czego� napi�! � zdecydowa�a Kirsty, popychaj�c w�zek w kierunku centrum.

A potem stan�a jak wryta.

Johnny rzadko widywa� j� zszokowan�, jako �e Kirsty mia�a wypr�bowany spos�b na rzeczy straszne i niespodziewane � dostawa�a ataku z�o�ci albo furii, w zale�no�ci od stopnia straszno�ci i rozmiar�w niespodzianki. Tym razem jednak j� zamurowa�o i odbarwi�o na blado.

��Och, nie��� j�kn�a.

Ulica od kaplicy bieg�a w d� prosto ku skrzy�owaniu z sygnalizacj�. Skrzy�owaniu z obwodnic�. Z przeciwka, od tego samego skrzy�owania, b�yskawicznie zbli�a� si� prze�adowany workami w�zek, kt�rego kurczowo trzyma�a si� ona sama i Johnny. W�zek zako�ysa� si� niczym jacht id�cy na wiatr, wykona� skr�t o prawie dziewi��dziesi�t stopni i wpad� na parking przy Centrum Handlowym imienia Neila Armstronga.

A za w�zkiem jecha� d�ugi, naprawd� czarny samoch�d�

Prawd� m�wi�c, Johnny zupe�nie o nim zapomnia�. Mo�e istnia�y jakie� tajne stowarzyszenia, mo�e faktycznie po �wiecie je�dzili M�czy�ni w Czerni, u�ywaj�cy naprawd� czarnych samochod�w i wyg�aszaj�cy teksty w rodzaju: �Gdzie� tam kryje si� prawda�. Tutaj jednak prawd� wymiot�o, a on nie mia� czasu na g�upstwa. A to dlatego, �e oczami wyobra�ni zobaczy� map�.

Tyle �e by�a to mapa czasu.

Pierwszy raz w�drowali w czasie w jego domu, ale Yo-less mia� racj� � w czasie mo�na si� porusza� jak po szynach i na zwrotnicach mo�na je zmienia�. Tak naprawd� to w�drowali w czasie i w przestrzeni.

Drugi raz zrobili to, gdy by� pewien, �e zgin� na skrzy�owaniu. Wtedy znikn�� prze�laduj�cy ich samoch�d� Dlatego �e nie istnia� w tym czasie. Sprawdzi� to, ogl�daj�c si� za siebie, gdy min�li skrzy�owanie.

A skoro teraz i tutaj znowu jest, to znaczy, �e wr�cili do swojego czasu.

Samoch�d zatrzyma� si� na parkingu.

Johnny mia� ju� pewno��. Zna� odpowied�. Potem, przy odrobinie szcz�cia znajdzie te� pytanie, ale prawid�ow� odpowied� ju� zna�.

Mo�na spokojnie zapomnie� o tajnych stowarzyszeniach czy czasowej policji. Policjanci u�ywaj� logiki i zdrowego rozs�dku, a do tego, by skutecznie zajmowa� si� czasem, niezb�dny jest umys� taki, jakim dysponuje pani Tachyon.

Ale by� kto� jeszcze, kto wiedzia� dok�adnie, gdzie dzi� b�d�� No bo gdyby nie wr�cili? Albo wr�cili, ale co� posz�o nie tak?

Johnny zacz�� biec.

Przez drog�, na skos, goniony rozz�oszczonymi klaksonami, potem przez parking�

Z samochodu wysiad� kto� w czarnym uniformie, czarnej czapce i czarnych okularach i pobieg� do centrum handlowego.

Johnny wykona� slalom mi�dzy samochodami, klientami i w�zkami, i zdyszany stan�� przed naprawd� czarnym samochodem, kt�ry zaparkowa� na wprost s�u�bowego wej�cia, gdzie obowi�zywa� ca�kowity zakaz postoju.

W blasku s�o�ca wygl�da� jeszcze czarniej ni� poprzednio. Stygn�cy silnik odzywa� si� od czasu do czasu metalicznie; na masce znajdowa� si� chromowany emblemat.

Wygl�da� zupe�nie jak hamburger.

Za przyciemnionymi szybami mo�na by�o zauwa�y� posta� siedz�c� nieruchomo na tylnym siedzeniu. Johnny obieg� samoch�d, szarpni�ciem otwar� drzwi i oznajmi�:

��Dobra, wiem, �e tam jeste�! Kto� ty, tak naprawd�?

Siedz�cego skrywa� cie�, wyra�nie widoczne by�y jedynie d�onie wsparte na srebrnej g��wce czarnej laski. Posta� drgn�a i powoli zmieni�a si� w du�ego m�czyzn� ni to w p�aszczu, ni to w pelerynie. Ostro�nie wynurza� si� z samochodu: najpierw upewni� si�, �e obiema nogami stoi na ziemi, nim wysiad�.

By� na tyle wysoki, �e og�lnie zalicza� si� do wielkich, a nie do grubych. Twarz os�ania� mu kapelusz z szerokim rondem, tak �e wyra�nie wida� by�o jedynie kr�tk� szpakowat� brod�. Kapelusz, ma si� rozumie�, by� czarny.

M�czyzna u�miechn�� si� wpierw do Johnny�ego, potem do pozosta�ych, gdy nadbiegli.

��Kim jestem?�� odezwa� si�. � C� mo�e zgadniesz? Zawsze by�e� w tym dobry.

Johnny przyjrza� mu si�, potem obejrza� samoch�d, a na koniec spojrza� w kierunku kaplicy.

��My�l� � zacz��.

��Tak?

��My�l�, �e� chodzi o to, �e nie wiem� ale wiem, �e b�d� wiedzia�� no, my�l�, �e wiem, dlaczego nas pan szuka��

��Tak?

��Ale byli�my� � Johnny prze�kn�� �lin�. M�czyzna poklepa� go po ramieniu.

��M�w mi: Sir John � zaproponowa�.

W centrum handlowym da�o si� zauwa�y� sporo drobnych r�nic i jedn� du��. Zmieni� si� bar hamburgerowy � tekturowe czapki mia�y inny kszta�t, a dominuj�cymi barwami by�y nie czerwona i ��ta, tylko b��kitna i bia�a.

Czarno ubrany m�czyzna wszed� tam jak do siebie.

��Kto to jest? � spyta�a szeptem Kirsty.

��Wy�mia�aby� mnie, jakbym ci powiedzia�! Ta podr� w czasie! Sam mam problemy, �eby w to uwierzy�.

Sir John siad� przy najbli�szym stoliku i gestem zaprosi� pozosta�ych, a gdy usiedli, uczyni� drug� z najgorszych rzeczy, jak� klient mo�e zrobi� w punkcie szybkiego �ywienia.

Pstrykn�� na kelnerk�.

Natychmiast podbieg�a, obserwowana uwa�nie przez wszystkich pracownik�w.

��M�oda damo � oznajmi� Sir John na lekkim zadechu. � Ci m�odzi ludzie mog� zam�wi�, na co tylko maj� ochot�. Ja poprosz� szklank� wody. Dzi�kuj�.

��Tak, Sir John. � Kelnerka prawie si� uk�oni�a i wymiot�o j� po wod�.

��Si� nie powinno tego robi� � powiedzia� chrapliwie Bigmac. � Powinno si� ustawi� w kolejce.

��Nie, to wy powinni�cie si� ustawi� w kolejce � poprawi� go Sir John. � Ja nie musz�.

��Zawsze nazywano pana: Sir John? � spyta� podejrzliwie Johnny.

M�czyzna mrugn�� porozumiewawczo.

��Wiesz, prawda? Domy�li�e� si� i masz racj�. Nazwisko �atwo zmieni�, zw�aszcza podczas wojny. Wydawa�o mi si�, �e tak b�dzie lepiej. A tytu�u szlacheckiego dorobi�em si� w 1964 za zas�ugi w zarabianiu naprawd� du�ych pieni�dzy.

Kelnerka wr�ci�a z wod�, postawi�a j� przed Sir Johnem i zamar�a z notesem w r�ku. Spogl�da�a na reszt� siedz�cych przy stoliku z u�miechem kogo�, kto spodziewa si� lada moment czego� ma�o przyjemnego.

��Poprosz� a, co mi tam: poprosz� wszystko � zaryzykowa� Yo-less.

��Ja te� � zawt�rowa� mu Bigmac.

��Cheeseburgera? � Johnny nie by� a� takim ryzykantem.

��Chillibeanburgera � doda�a Kirsty. � I chc� si� wreszcie dowiedzie�, co si� dzieje, zgoda?

Sir John spojrza� na ni� dziwnie i skin�� na kelnerk�.

��A ja poprosz� ze wszystkim�� powiedzia� wolno i uwa�nie, jakby cytuj�c co�, co s�ysza� dawno temu � bo chc� zosta� muzu�maninem.

��Buddyst�! � j�kn�� odruchowo Yo-less. � Zawsze palisz ten do w� � A potem szcz�ka mu opad�a.

��Zawsze? � spyta� uprzejmie Wobbler.

��C� czeka�em troch�, ale nie wr�cili�cie�� zacz�� wyja�nia� Wobbler, gdy zamieszanie przy stoliku nieco si� uspokoi�o. � A wi�c�

��Ale� wr�cili�my! To jest: wr�cimy! � przerwa�a mu Kirsty.

��Atu si� w�a�nie zaczynaj� problemy, o kt�rych wie Johnny. Za��my, �e nie wr�cili�cie? Bo si� bali�cie albo si� okaza�o, �e nie mo�ecie. Istnieje taka mo�liwo��, a to oznacza, �e przysz�o�� przebiega dwutorowo. W jednej wr�cili�cie, w drugiej nie. Teraz jeste�cie w przysz�o�ci, w kt�rej nie wr�cili�cie. Jestem w niej od 1941 roku. Nad t� dwutorowo�ci� nie radz� si� za bardzo zastanawia�, bo szkodzi. Wiem, bo pr�bowa�em. Wracaj�c do tematu� z pocz�tku mieszka�em u Seeley�w, tych, kt�rych spotka�em pierwszego dnia. Ich syn s�u�y� w Royal Navy, wi�c wszyscy s�dzili, �e jestem nieco t�pawym ewakuowanym. I tak po trochu� podczas wojny ludzie nie zadaj� zbyt wielu pyta�, zw�aszcza gdy chodzi o jednego grubego ch�opaka. Seeleyowie byli naprawd� mili. W pewnym sensie� zaadoptowali mnie po tym, jak ich syn zosta� storpedowany. Po paru latach musia�em si� jednak wyprowadzi�.

��Dlaczego? � spyta�a Kirsty.

��Bo wola�em nie spotka� w�asnych rodzic�w albo czego� podobnego. � Wobbler wci�� mia� problemy z oddechem. � Historia i tak pe�na jest plam, �at, szw�w i innych fastryg, po co je zwi�ksza�? Zmiana nazwiska nie by�a problemem. W czasie wojny gin� archiwa, podobnie jak ludzie; mo�na znikn�� i pojawi� si� gdzie� indziej jako kto� zupe�nie inny. Zw�aszcza w wojsku zaraz po wojnie.

��By�e� w wojsku? � Bigmac omal nie spad� z krzese�ka.

��Wszyscy byli. To si� nazywa�o National Service. Ja trafi�em do Berlina. A potem wr�ci�em i trzeba by�o zacz�� zarabia� na �ycie. Chcesz nast�pnego milkshake�a, Bigmac? Prywatnie odradzam, wiem, z czego s� robione.

��Mog�e� wynale�� komputer�� zarzuci� mu Bigmac.

��Tak? A jak ci si� wydaje, kto by s�ucha� w takich sprawach m�okosa, kt�ry nawet nie by� na uniwersytecie? A poza tym� popatrz no na to� � Wobbler uj�� plastykowy widelec jednorazowego u�ytku i popuka� nim w blat. � Wyrzucamy ich codziennie miliony. Po pi�ciu minutach u�ytkowania l�duj� w �mieciach, tak?

��Tak � odpar�a Kirsty, obserwuj�ca nieco nerwowo personel, kt�ry z kolei w nabo�nym skupieniu obserwowa� Wobblera.

Wygl�da�o to mniej wi�cej tak, jak w uczciwym klasztorze, do kt�rego wpad� na herbatk� �wi�ty Piotr.

��Sto lat temu uznano by je za cudowny owoc ludzkiego geniuszu, a teraz wyrzuca si� je, nawet o tym nie my�l�c. Dobra, kto wie, jak si� je robi?

��No� potrzebna jest ropa i� chyba co� o tym pisze w ksi��ce do fizyki albo chemii�

��Nikt nie wie � stwierdzi� z satysfakcj� Wobbler. � Ja zreszt� te�.

��Nie martwi�abym si� tym � odezwa�a si� niespodziewanie Kirsty. � Wzi�abym si� za pisanie s.f.: l�dowanie na Ksi�ycu, obcy i takie tam.

��Ty by� si� wzi�a i mo�e by ci� nawet zacz�li wydawa�. � Wobbler ze zm�czon� min� zacz�� si� maca� po kieszeniach p�aszcza. � Ja nigdy nie mia�em smyka�ki do s��w� No, wi�c otworzy�em bar hamburgerowy.

Johnny rozejrza� si� i zaczai si� u�miecha� ze zrozumieniem.

��W�a�nie � przytakn�� Wobbler. � W 1952 roku. O barach hamburgerowych wiedzia�em wszystko, od tekturowych czapek dla obs�ugi po sk�ad potraw. Po pierwszym roku mia�em trzy, po drugim dziesi��. Teraz par� tysi�cy. Konkurencja po prostu nie mia�a szans, boja wiedzia�em, co si� sprawdzi, a nawet kiedy. Keczup w odpowiednich naczyniach, urodzinowe przyj�cia dla dzieci, klown Willie Wobbler�

��Willie Wobbler? � spyta�a najwyra�niej b�d�ca pod silnym wra�eniem Kirsty.

��To by�y bardziej niewinne czasy� � Wobbler u�miechn�� si�. � A potem zacz��em wprowadza� inne rzeczy: mi�kki papier toaletowy na pocz�tek. To, czego oni tu u�ywali, mog�o zast�pi� w razie potrzeby papier �cierny, i to nie drobnoziarnisty. A potem mia�em ju� tyle pieni�dzy i czasu, �e mog�em zacz�� s�ucha� ludzi. Ludzi z pomys�ami, ale bez got�wki. Na przyk�ad kto� ma pomys�, jak zrobi� naprawd� ma�y magnetofon, kt�ry mo�na nosi� przy sobie, albo urz�dzenie do nagrywania na ta�m� sygna�u telewizyjnego, �eby go mo�na by�o p�niej obejrze�. Daj� takiemu pieni�dze i zak�adam z nim firm�, �eby to produkowa�. Przy okazji podsun� jaki� pomys�, na przyk�ad nagrywanie na tak� ta�m� film�w.

��To nieuczciwe! � obruszy�a si� Kirsty. � To jak� oszustwo.

��Dlaczego? � zdziwi� si� szczerze Wobbler. � Ka�dy z tych facet�w by� szcz�liwy jak nie wiem co i jeszcze bardziej zaskoczony, �e chcia�em ich wys�ucha�, bo dot�d wszyscy traktowali ich jak wariat�w. Przyznaj�, �e na tym zarobi�em, ale oni te�.

��To jeste� milionerem? � ol�ni�o Bigmaca.

��Nie, milionerem to by�em w pi��dziesi�tym pi�tym, teraz jestem miliarderem. � Wobbler pstrykn�� ponownie i do stolika podszed� kierowca w czarnym uniformie, kt�ry tymczasem zjawi� si� w lokalu.

��Hickson, czy ja jestem miliarderem?

��Wielokrotnym, Sir.

��Tak s�dzi�em. I chyba mam jak�� wysp� zaraz, jak ona si� nazywa� Tasmania� tak, na pewno Tasmania.

Wobbler ponownie obmaca� kieszenie i z jednej wyj�� cienkie srebrne etui, z kt�rego wysypa� dwie bia�e pigu�ki. Po�kn�� je, popi� wod� i skrzywi� si�, jakby go z�by rozbola�y.

��Nie ruszy�e� swojego hamburgera ze wszystkim�� zauwa�y� bacznie go obserwuj�cy Johnny.

��A nie, zam�wi�em go, �eby szybciej wyt�umaczy�, kim jestem. Nie wolno mi je�� takich rzeczy, bo jestem na �cis�ej diecie: �adnego sodu, cholesterolu, cukru czy skrobi. Ta woda nie jest destylowana, wi�c pewnie te� szkodliwa.

Kierownik lokalu wreszcie zebra� si� na odwag� i nie�mia�o podszed� do stolika.

��Sir John! To prawdziwy zaszczyt�

��Tak, wiem. Dzi�kuj�. Wystarczy, prosz� da� mi spok�j, rozmawiam z przyjaci�mi� � Wobbler urwa� i u�miechn�� si� z�o�liwie. � Frytki s� w porz�dku, Bigmac? A milkshake, Yo-less? Ma w�a�ciw� konsystencj�?

Zapytani spojrzeli odruchowo na kierownika z plakietk� �Nazywam si� KEITH�. Min� mia� niezwykle nabo�n�.

��Eee� dobre � oceni� Bigmac.

���wietne � zawt�rowa� mu Yo-less. Keith omal nie zemdla�.

��Zawsze s� dobre � dobi� go Yo-less.

��I mam nadziej�, �e zostan� dobre � pom�g� mu z entuzjazmem Bigmac.

Keith pospiesznie przytakn��.

��Generalnie jeste�my w soboty � poinformowa� go Bigmac. � Jakby trzeba by�o jeszcze co� sprawdzi�

��Dzi�kuj�, Keith, mo�esz odej�� � po�egna� kierownika Wobbler i mrugn�� do Bigmaca, gdy tamten si� up�ynni�. � Wiem, �e nie powinienem, ale to praktycznie jedyna rozrywka, jaka mi zosta�a.

��Dlaczego przyjecha�e� tu akurat dzi�? � spyta� cicho Johnny.

��Nie mog�em si� powstrzyma� przed ma�ym sprawdzeniem� � Wobbler go zignorowa�. � Pomy�la�em sobie, �e ciekawie by�oby obserwowa� samego siebie. Bez wtr�cania si�, naturalnie. No i wtedy dowiedzia�em si�, �e si� w og�le nie urodzi�em. M�j tata zreszt� te� nie. Mama mieszka�a w Londynie i wysz�a za kogo� innego. To jedna z zalet posiadania pieni�dzy: prywatnych detektyw�w kupuje si� na p�czki.

��Przecie� �yjesz � stwierdzi�a Kirsty. � To� to nonsens! Musia�e� si� urodzi�!

��Pewnie, �e si� urodzi�em, tylko w innym czasie. W tej nogawce Spodni Czasu, w kt�rej wszyscy si� urodzili�my. Potem wr�ci�em w czasie z wami i co� si� spieprzy�o. Nie jestem pewien co� wi�c musz� wraca� d�u�sz� drog�. Mo�na powiedzie�, �e zamiast podr�y w czasie mam spacer w czasie.

��Jestem pewna, �e to nie jest logiczne � stwierdzi�a Kirsty.

��Czas w og�le nie jest logiczny. � Wobbler wzruszy� ramionami. � On si� zawija wok� ludzi i pewnie ma mas� lu�nych ko�c�w. Czasami takie ko�ce s� niezb�dne, inaczej spaghetti by�oby po prostu wstydliwym do�wiadczeniem. Rozmawia�em o tym z wieloma naukowcami� banda utytu�owanych durni! Im kt�ry ma wy�szy tytu�, tym g�upszy! Czas jest w naszych umys�ach, ka�dy g�upi mo�e to zobaczy�

��Jeste� chory, prawda? � przerwa� mu cicho Johnny.

��A� tak wida�?

��Pigu�ki zamiast hamburgera i k�opoty z oddychaniem s� raczej widoczne.

Wobbler u�miechn�� si�, ale tym razem bez cienia rado�ci.

��Cierpi� na �ycie � odpar� � ale jestem ju� prawie uleczony.

��Pos�uchaj, przecie� ci� tu nie zostawimy. � Kirsty najwyra�niej wbrew sobie pr�bowa�a m�wi� spokojnie i rozs�dnie. � Wr�cimy po ciebie!

��Dobrze � odpar� spokojnie Wobbler.

��Nie masz nic przeciwko temu? No, bo jak wr�cimy, to przestaniesz istnie� a przestaniesz?

��Gdzie� na pewno b�d� istnia�.

��Zgadza si� � wtr�ci� Johnny. � Wszystko, co si� wydarzy�o� gdzie� zostaje! Tych czas�w r�wnoleg�ych jest ca�a masa.

��Zawsze mia�e� wyobra�ni� wi�ksz� od g�owy, to potem przechodzi�o na innych � przyzna� Wobbler.�� Co to ja jeszcze chcia�em� aha. My�l�, �e powinienem da� to�

W tym momencie szofer wykaza� samodzielno��.

��Eee� Sir, wie pan, �e Zarz�d chcia�� � zacz��, podchodz�c do�.

Przerwa�a mu nag�a aktywno�� Wobblera, kt�ry b�yskawicznym ruchem trzasn�� lask� w blat, a� nie dojedzone frytki Bigmaca podskoczy�y.

��Naucz si� wreszcie, do cholery, �e to ja ci p�ac�! Zarz�dowi te�, wi�c niech czeka! Jeszcze nie do ko�ca jestem martwy, a tego, kim jestem, nie zawdzi�czam s�uchaniu prawnik�w! Teraz masz wolne! Sio! � Po czym spokojnie si�gn�� do kieszeni, wyj�� z niej kopert� i poda� j� Johnny�emu. � Nie mam prawa ��da� od was, aby�cie wr�cili. Mia�em tu ca�kiem niez�e �ycie, w sumie rzecz bior�c�

��Ale� � doda� Johnny, widz�c przez szklane drzwi czterech motocyklist�w i samoch�d wje�d�aj�cy na parking.

��Przepraszam? � zdziwi� si� Wobbler.

��Nast�pnie mia�e� powiedzie� �ale� � wyja�ni� Johnny, obserwuj�c m�czyzn po�piesznie zbli�aj�cych si� ku drzwiom.

��Faktycznie. Ale je�li wr�cicie, to napisa�em ten list� wiesz, komu go odda�. Wiem, �e nie powinienem tego robi�, ale kto zrezygnowa�by z takiej okazji?! � Wobbler wsta�.

A raczej pr�bowa�, bo za oparcie jego krzes�a z�apa� Hickson, ale cofn�� si�, widz�c wymowny gest lask�.

��Nigdy si� nie o�eni�em ani nie mia�em dzieci � doda� Wobbler, wspieraj�c si� na lasce. � W sumie nawet nie wiem dlaczego. Jako� tak� nie wydawa�o mi si� to w�a�ciwe. Chc� by� znowu m�ody� gdziekolwiek.

��Wr�cimy�� powiedzia� Johnny cicho, ale dobitnie. � Uczciwie.

��To dobrze, ale widzisz� to nie tylko kwestia powrotu. Trzeba jeszcze zrobi� to, co nale�y.

A potem odszed� ku grzecznie czekaj�cym m�czyznom w ciemnych garniturach, kt�rzy natychmiast go otoczyli. Bigmac tak si� na to zapatrzy�, �e nawet nie zwr�ci� uwagi na mieszank� musztardy, keczupu, chili i czego� w�ciekle zielonego, kt�ra wyp�yn�a z hamburgera wprost do jego r�kawa.

��No� � mrukn�� Yo-less. � Te� tak b�dziemy kiedy� wygl�da�?

��Starzy? Pewnie b�dziemy� � pocieszy� go Johnny.

��Przecie� Wobbler nie mo�e by� taki stary! � Bigmac zainteresowa� si� zawarto�ci� swojego r�kawa. � O rety!

��Musimy po niego wr�ci�! � zdecydowa� Johnny. � Nie mo�emy pozwoli� mu zosta�

��Bogatym? � spyta� uprzejmie Yo-less. � Bo na staro�� to raczej nic nie poradzimy: ka�dy tak ma.

��Je�li go sprowadzimy, to ten stary� tutaj przestanie istnie� � zauwa�y�a Kirsty.

��Nie przestanie � uspokoi� j� Johnny � ale b�dzie istnia� tylko tutaj, nigdzie wi�cej. Zreszt� my�l�, �e on w og�le nie b�dzie d�ugo istnia�� gdziekolwiek.

��Co jest w tej kopercie? � spyta�a Kirsty, gdy wyszli.

Johnny musia� przyzna�, �e go zaskoczy�a � zwykle wygl�da�o to tak, �e stwierdza�a: �Zobaczymy, co tam jest�, wyjmuj�c mu to z r�ki.

��To dla Wobblera � wyja�ni�.

��Napisa� list do samego siebie?! O czym?

��A sk�d mam wiedzie�?! Nie czytuj� cudzej korespondencji, zw�aszcza zaklejonej! � zirytowa� si� Johnny i �eby uci�� dalsz� dyskusj�, wsun�� kopert� do wewn�trznej kieszeni kurtki. � Ci kultury�ci z zadyszk� powinni ju� sko�czy�. Chod�cie.

��Zarazi � Kirsty najwyra�niej wr�ci�a ju� do normy. � Skoro wracamy do 1941 roku, to mo�e tym razem udaliby�my si� tam odpowiednio przygotowani, co?

��Ano � przytakn�� Bigmac. � Trzeba si� uzbroi�!

��Raczej w�a�ciwie ubra�! � poprawi�a go energicznie.

�M�oda damo��

Godzin� p�niej spotkali si� za kaplic� na niewielkim, ponurym podw�rku, gdzie zostawili w�zek.

��W porz�dku, gdzie znalaz�e� to wdzianko, Johnny? � powita�a go Kirsty.

��Dziadek ma na strychu mas� r�nych rzeczy. To s� jego stare spodenki pi�karskie, a pulowery nosi, odk�d go pami�tam. A ten pojemnik jest z 1940 roku, mam w nim wszystkie papiery dotycz�ce projektu, na wszelki wypadek. Pojemnik jest oryginalny, wtedy noszono w nich maski przeciwgazowe.

��Tak? � zdziwi� si� Bigmac. � My�la�em, �e pierwowz�r walkmana.

��Jak wyrzucisz czapk�, mo�e by栗 oceni�a Kirsty. � Bo w niej dopiero zaczynasz si� od nosa. Yo-less, co ty, na lito�� bosk�, masz na sobie?

��Obaj z Bigmakiem poszli�my do tego sklepu na Wallace Street, gdzie sprzedaj� kostiumy teatralne.�� Yo-less nieco nerwowo przest�pi� z nogi na nog�. � No i to �e�my wybrali�

Yo-less mia� szerokoskrzyd�y kapelusz, buty, na kt�rych zmie�ci�aby si� opona samochodowa, i ciasne spodnie. Przynajmniej to, co z nich by�o widoczne, by�o ciasne.

��A to na wierzchu, to co? � spyta� Johnny, nie ukrywaj�c niesmaku.

��P�aszcz, a co ma by�?! � zaniepokoi� si� Yo-less.

��Mo�e i p�aszcz, ale dlaczego czerwony? � spyta�a ze zgroz� Kirsty. � Jako kolor maskuj�cy jest wr�cz idealny: na pewno nikt ci� nie zauwa�y. A te spodnie wk�ada�e� na mokro czy na t�uszcz?

��Sprzedawca twierdzi�, �e to str�j z tego okresu � zaprotestowa� Yo-less.

��Dla saksofonisty albo innego handlarza �ywym towarem � mrukn�� Johnny. � Fakt, �e nigdy ci� w czym� podobnym nie widzia�em.

��Dlatego to jest przebranie � poinformowa� go rado�nie Yo-less.

Kirsty przyjrza�a si� dok�adniej ostatniemu uczestnikowi wycieczki i s�owa uwi�z�y jej w gardle.

��Bigmac, mo�esz mi powiedzie�, dlaczego mam wra�enie, �e czego� nie zrozumia�e�? � spyta� niezwykle spokojnie Johnny.

��M�wi�em mu! � j�kn�� Yo-less. � Ale nie s�ucha�.

��Ten w sklepie zaklina� si�, �e nosili to w czasie ca�ej wojny � oburzy� si� Bigmac. � No to w czterdziestym pierwszym te�, nie?

��Owszem. � Kirsty odzyska�a zdolno�� mowy. � Ale nie s�dzisz, �e ludzie mog� zauwa�y�, �e to niemiecki mundur?

��Naprawd�? � Bigmac by� wstrz��ni�ty. � My�la�em, �e Yo-less sobie jaja robi� Przecie� oni mieli swastyki i inne takie.

��To gestapo. A ty sobie wybra�e� najpopularniejszy uniform szeregowego Wehrmachtu. To by�a ich armia i co jak co, ale ten mundur wszyscy znaj�!

��To co mia�em zrobi�? Poza tym by�y tylko kolczugi!

��Zostaw kurtk� i he�m, reszta wygl�da jak w ka�dym innym mundurze, mo�e nie zauwa��.

��A tak w og�le dlaczego za�o�y�a� futro? � zdziwi� si� Johnny. � Jeszcze jest ca�kiem ciep�o, a poza tym zawsze twierdzi�a�, �e noszenie sk�r martwych zwierz�t to odmiana morderstwa.

��No, ale ona zawsze to m�wi tylko starym babom w kosztownych futrach � mrukn�� Bigmac. � �adnemu motocykli�cie jeszcze uwagi nie zwr�ci�a, a �a�� w sk�rach, no nie?

��Dok�adnie sprawdzi�am. � Kirsty zignorowa�a go, poprawiaj�c torebk� i kapelusz. � To str�j z epoki.

��A te wypchane bary jak u zapa�nika?

��Tak wypchane ramiona by�y wtedy szczytem mody.

��W drzwiach si� mie�cisz czy musisz przechodzi� bokiem? � zainteresowa� si� Yo-less.

��Mo�e sko�czyliby�my ju� z tymi z�o�liwo�ciami?

��Spokoju mi nie daje to, co powiedzia� stary Wobbler o tym, �e �eby go zabra� z powrotem, musimy co� w�a�ciwie zrobi� � powiedzia� Yo-less. � Co zrobi�?! I co to jest �w�a�ciwie�?

��B�dziemy musieli si� dowiedzie� � stwierdzi� rozs�dnie Johnny. � Nie m�wi�, �e to b�dzie �atwe.

��Dobra, mo�e by�my si� ju� wzi�li do roboty?�� zaproponowa� Bigmac, otwieraj�c drzwi. � Brakuje mi Wobblera.

��Dlaczego? � zainteresowa�a si� Kirsty.

��Bo nie umiem plu� prosto � warkn�� z�y nagle Bigmac.

Zziajam amatorzy kondycji w wieku emerytalnym dawno ju� wytoczyli si� do dom�w, tote� bez problem�w ustawili w�zek na �rodku pod�ogi. �pi�cy na workach Guilty nawet nie otworzy� oka.

��Hmm� to nie s� czary? � upewni� si� Yo-less.

��W�tpi�. To pewnie tylko bardzo, bardzo dziwna nauka � odpar� Johnny.

��To dobrze� eee, a jaka jest r�nica?

��Yo-less, kogo to obchodzi? � j�kn�a Kirsty. � Do roboty!

Guilty zacz�� mrucze�.

Johnny uj�� worek, kt�ry zdawa� si� drga� w jego uchwycie, i ostro�nie go rozwi�za�.

Skoncentrowa� si�.

Tym razem by�o �atwiej � poprzednio zosta� po prostu wci�gni�ty niczym korek p�yn�cy z pr�dem w rur� kanalizacyjn�. Teraz wiedzia�, dok�d si� udaje, i czu� czas. Umys�y bowiem przesuwa�y si� w czasie, worki za� by�y niezb�dne, by umo�liwi� ten ruch cia�om. W�a�nie tak, jak m�wi�a pani Tachyon.

Lata wpad�y do worka niczym woda po wyj�ciu zatyczki ze zlewu. Z pomieszczenia � mo�na by rzec�� wyssa�o czas� a potem by�y w nim �awki i zapach wypastowanej �wi�to�ci.

I Wobbler obracaj�cy si� z otwart� g�b�.

���co?!

��W porz�dku, to my � uspokoi� go Johnny.

��Dobrze si� czujesz? � spyta� r�wnocze�nie Yo-less. Wobbler mo�e nie by� najbystrzejszy w okolicy, ale przygl�daj�c im si�, natychmiast nabra� dziwnych podejrze�, co by�o wyra�nie wida� po jego minie.

��Co jest? � spyta� r�wnie podejrzliwym tonem.�� Co mi si� przygl�dacie, jakby mi r�g na czole wyr�s�? I po co�cie si� tak poprzebierali? Dlaczego Bigmac si� wystawi� w niemiecki mundur?

��Widzisz? � ucieszy� si� Yo-less. � M�wi�em ci, to nie chcia�e� s�ucha�!

��Wr�cili�my po ciebie � odezwa� si� Johnny. � Poza tym wszystko w porz�dku.

��Jasne, �e w porz�dku � zawt�rowa� mu Bigmac. � S�uchaj: nie czujesz si� przypadkiem� stary?

��Po pi�ciu minutach? � zdziwi� si� Wobbler.

��Co� ci przynios�em. � Bigmac wyj�� z kieszeni co� prostok�tnego, w miar� p�askiego i zdecydowanie sfatygowanego. Niemniej by�o to jedyne aktualnie istniej�ce na ziemi pude�ko ze styropianu. Wewn�trz za� by� big Wob� ze wszystkim.

��R�bn��e� go? � zainteresowa� si� Yo-less.

��Nie, zaoszcz�dzi�em. Ten stary m�wi�, �e nie b�dzie go jad�, to by si� zmarnowa�o, nie? A poza tym to w ko�cu jego, nie? Czyli mo�na powiedzie�, �e�

��Chyba nie zamierzasz tego zje��? � spyta�a pospiesznie Kirsty. � Jest zimny, t�usty i by� u Bigmaca w kieszeni kurtki, diabli wiedz� jak d�ugo i w jakim towarzystwie.

Wobbler uni�s� wieko.

��Zjad�bym go, nawet gdyby go �yrafa obliza�a-oznajmi� stanowczo. I ugryz�. � Niez�e! Sk�d to? � Obejrza� pude�ko i sprecyzowa�: � Co to za stary pryk z brod�?

��A, jaki� tam pryk � zbagatelizowa� Johnny.

��Taak, nic o nim nie wiemy. Zupe�nie � zawt�rowa� mu Bigmac.

Wobbler przyjrza� si� im podejrzliwie.

��O co tu chodzi? � spyta� r�wnie podejrzliwie.

��Nie mog� ci teraz wyt�umaczy� � westchn�� Johnny. � Chwilowo zablokowa�o ci� tutaj� hmm, no, co� posz�o nie tak� no� jest jaki� hak.

��Jaki hak?

��Hmm� du�y.

Wobbler przesta� je��: sprawa by�a powa�na.

��Jak du�y?

��Hmm� nie zamierzasz si� urodzi� Wobbler spojrza� na Johnny�ego, a potem na nie dojedzonego hamburgera i znowu na Johnny�ego.

��Jem tego hamburgera? � spyta� raczej kategorycznie. � To s� �lady moich z�b�w?

��S�uchaj, to naprawd� jest proste! � w��czy�a si� Kirsty. � Tu jeste� jak najbardziej �ywy, ale kiedy tu przybyli�my pierwszy raz, musia�o si� wydarzy� co�, co zmieni�o przysz�o��. Ka�dy swoim post�powaniem j� zmienia, wszystkim, co robi. I przez to powsta�y dwie przysz�o�ci albo dwie historie, zale�y, z kt�rej strony si� na to patrzy. W jednej rodzisz si�, ale nast�puj� zmiany, i gdy wr�cili�my, znale�li�my si� w innej: w tej, w kt�rej si� nie urodzi�e�. Teraz musimy przywr�ci� pierwotny stan rzeczy i wtedy wszystko b�dzie w porz�dku.

��Przypadkiem ty te� nie masz p�ki kaset ze Star Trekiem? � spyta� Wobbler, kt�remu podejrzliwo�� zaczyna�a wchodzi� w krew. � Albo trzech?

Kirsty wygl�da�a, jakby co� jej nagle spad�o na g�ow�.

��C� no� hmm� jedn� albo dwie� no, kilka� niewiele� no i co z tego? Prawie ich ju� nie ogl�dam!

��Hej! � Yo-less wyra�nie si� ucieszy�. � A masz ten odcinek, w kt�rym tajemnicza si�a�

��Zamknij si�! I to zarazi To, �e serial jest odzwierciedleniem problem�w spo�ecznych ko�ca dwudziestego wieku, wcale nie znaczy, �e mo�na si� nabija� z ludzi, kt�rzy ogl�daj� go z czysto akademickim zainteresowaniem!

��A mundur floty te� masz? � spyta� nie zra�ony Yo-less.

Kirsty rozkwit�a jak piwonia.

��Je�eli kt�rykolwiek z was komukolwiek o tym powie, b�dzie mia� naprawd� powa�ne problemy � ostrzeg�a. � M�wi� serio!

Johnny otworzy� drzwi kaplicy. Na zewn�trz �rodowe popo�udnie zmienia�o si� w �rodowy wiecz�r. Pada� drobny deszczyk, a powietrze pachnia�o w�glem, octem i drewnem z lekk� domieszk� ciep�ej gumy.

W 1941 roku w Blackbury robiono rozmaite rzeczy. Kominy dymi�y�

W 1996 roku w Blackbury nie robiono niczego. By�y co prawda magazyny, by� zak�ad sk�adaj�cy komputery i siedziba regionalna Departamentu Znak�w Drogowych, ale w praktyce ludzie jedynie przek�adali rzeczy z miejsca na miejsce albo dodawali numerki.

��Wi�c dobrze, ogl�dam niekt�re filmy fantastycznonaukowe � rozleg� si� z ty�u wyj�tkowo mi�y g�os Kirsty. � Przynajmniej wybieram, co ogl�dam, i podchodz� do tego krytycznie, a nie gapi� si� na wszystko, w czym tylko strzelaj� z laser�w.

��Przecie� nikt nie m�wi, �e to robisz � powiedzia� rozw�cieczaj�ce rozs�dnie Yo-less.

��Nie pozwolicie mi tego zapomnie�, co?

��Nie mam zamiaru do tego wraca� � poinformowa� j� z godno�ci� Yo-less. � Nigdy.

��A jak wr�ci, to niech nas rozszarpi� dzicy weganie � doda� Bigmac.

��Bigmac, weganie to tacy, co nie jedz� zwierz�cych produkt�w � j�kn�� Yo-less. � Chodzi�o o Wulkan�w. Tych, co maj� zielon� krew�

��Mo�e by�cie si� �askawie zamkn�li! � zaproponowa� nieoczekiwanie Wobbler. � Ja tu si� jeszcze nie urodzi�em, a wy si� k��cicie o g�upich obcych.

��Mo�e si� zastanowimy, co zrobili�my, �e zmienili�my przysz�o��? � zaproponowa� Johnny.

��Praktycznie wszystko. � Kirsty by�a wyra�nie zniech�cona. � A Bigmac jeszcze zostawi� mn�stwo rzeczy na posterunku.

��Strzelali do mnie�

��Brutalna prawda jest taka, �e cokolwiek z tego, co zrobili�my, mog�o zmieni� przysz�o��. � Yo-less te� nie tryska� optymizmem. � Mogli�my wpa�� na kogo�, kto si� sp�ni� przez to o pi�� sekund z przej�ciem przez ulic� i samoch�d go rozjecha�. To tak jak z tym rozdeptaniem dinozaura. Najmniejszy drobiazg mo�e zmieni� ca�� nasz� histori�.

��Bzdura! � oburzy� si� Bigmac. � Rzeka zawsze p�ynie w t� sam� stron�, niezale�nie, w kt�r� stron� p�yn� ryby.

��Eee� � odezwa� si� Wobbler. � By� tam smarkacz�

Powiedzia� to w specyficzny, powolny spos�b, tonem kogo�, kto si� boi, �e w�a�nie odkry� co� naprawd� wa�nego.

��Jaki smarkacz? � zainteresowa� si� Johnny.

��Jaki� smarkacz. Ucieka� z domu czy co�� nie: ucieka� do domu. Taki w portkach do kolan i z muchami w nosie�

��Co znaczy �ucieka� do domu�?

��No bo narzeka�, �e go tu ewakuowali i �e ma tego wszystkiego do�� i ucieka do Londynu, czyli do domu�� wyja�ni� niech�tnie Wobbler. � Tyle �e potem zacz�� za mn� le��, rzuca� kamieniami i wyzywa� od szpieg�w. Pewnie dalej si� tam kr�ci. Pobieg� t� ulic�, tam.

��Paradise Street? � upewni� si� Johnny.

��Chyba� a co z ni�?�� zaniepokoi� si� Wobbler.

��B�dzie w nocy zbombardowana � o�wieci�a go Kirsty. � Johnny ma na tym punkcie hopla.

���e te� Niemcom chce si� marnowa� bomby na takiego � zdziwi� si� Wobbler. � On by� praktycznie po ich stronie�

��Jeste� pewien, �e to by�a Paradise Street? � spyta� Johnny. � Masz tam jakich� krewnych? Dziadk�w albo pradziadk�w?

��Sk�d mam wiedzie�? Przecie� oni �yli wieki temu!

��No dobrze. � Johnny spr�bowa� si� uspokoi�, co po paru g��bszych oddechach mu si� uda�o.

��Nnnie wiem! � Wobbler poczu� si� w obowi�zku rozwin�� temat. � Jeden z moich dziadk�w �yje w Hiszpanii, a drugi zgin��, zanim si� urodzi�em!

��Jak? � Kirsty przej�a rol� inkwizytora.

��Spad� z motoru w 1971 roku. � Wobbler nagle si� uspokoi�. � Widzicie, wszystko w porz�dku.

��Wobbler, nic nie jest w porz�dku � westchn�� Johnny. � Gdzie on mieszka�?

Wobblerem zacz�o trz���, co by�o normaln� reakcj� na nadmiar wra�e�.

��Nie wiem! Pewnie w Londynie� tata m�wi, �e dziadek by� tu w czasie wojny, a potem przyjecha� z wizyt� i spotka� babci� ek� ek!

��Nie przerywaj sobie � zach�ci� go Johnny.

��Ek!� Ek!� � Wobbler wyra�nie si� zaci��.

��Ile on mia� lat, kiedy zgin��? � Yo-less uzna� za stosowne w��czy� si� w przes�uchanie.

��Ek! Czterdzie�ci, tak m�wi� tata. Motor kupi� sobie na urodziny.

��To w 1941 roku mia�by z dziesi�� lat� � mrukn�� Johnny.

��Ek!� Ek!

��My�lisz, �e to ten smarkacz? � sprecyzowa� Yo-less jako szybszy z matematyki.

��No! Jeszcze mo�e mia�em go zapyta�, czy nie zamierza by� moim dziadkiem? � rozz�o�ci� si� nagle Wobbler. � I poradzi�, �eby trzyma� si� z dala od motor�w?

Johnny z pojemnika na mask� przeciwgazow� wyj�� mocno zu�yt� stert� papier�w i zacz�� je przegl�da�.

��On poda� mo�e jakie� nazwisko? Ten smarkacz, znaczy si�?

��Ek!� Jak�� pani� Density! � Wobbler wymusi� na swojej pami�ci niebywa�y wysi�ek.

��Numer jedenasty. � Johnny wyj�� fotokopi� jakiego� artyku�u. � Mieszka�a z c�rk� Gladys.

��Moja babka mia�a na imi� Gladys! � b�kn�� Wobbler. � Chcesz powiedzie�, �e poniewa� on nie uciek� do Londynu, to zginie tej nocy i przez to si� nie urodz�?

��Ca�kiem mo�liwe � stwierdzi� Yo-less.

��To co si� ze mn� stanie?

��B�dziesz musia� tu zosta� � odpar� Johnny.

��Ani mowy! Tu jest okropnie! W kinie graj� same starocie i to czarno-bia�e. W knajpie na tablicy pisze, �e podaj� �Mi�so i dwa warzywa�; co to ma by� za jedzenie? Nawet Hongkong Henry pisze, jakie mi�so! A wszyscy si� tu ubieraj�, jakby przyjechali z Rosji albo innej Polski! Tu mo�na oszale�!

��M�j dziadek zawsze m�wi�, �e jak by� ma�y, to dopiero mieli fajnie, cho� nic nie mieli � zaoponowa� Bigmac.

��Ka�dy dziadek tak m�wi � zgasi�a go Kirsty.�� To odruchowe, tak samo jak stwierdzenie: �Co? Pi��dziesi�t pens�w za batonik?! Jak ja by�em w twoim wieku, to kupowa�em takie za sze�ciopens�wk� i jeszcze dostawa�em reszt�!�

��Oni mieli fajnie, bo nie wiedzieli, czego nie maj��� zauwa�y� Johnny.

��A ja wiem � westchn�� Wobbler. � Wiem o jedzeniu, kt�re ma wi�cej ni� dwa kolory, o stereo, o uczciwej muzyce, o� no, o wszystkim. I chc� do domu!

Wszyscy odruchowo spojrzeli na Johnny�ego.

��Ty nas tu �ci�gn��e�� � zauwa�y� Yo-less.

��Ja?!

��A kto? � spyta�a uprzejmie Kirsty. � A konkretnie to twoja wyobra�nia. Jest dla ciebie za du�a, tak jak powiedzia� Sir J�, jak zawsze uwa�a�am, i ci�gnie za sob� wszystkich wok�. Nie wiem dok�adnie jak, ale wci�ga. Ca�y czas my�la�e� o tym nalocie, o Paradise Street, i prosz�, gdzie wyl�dowali�my.

��Powiedzia�a�, �e to bez znaczenia, czy j� zbombarduj�, czy nie � oburzy� si� Johnny. � Powiedzia�a�, �e to i tak historia!

��Ja nie chc� by� historia! � miaukn�� Wobbler.

��Dobra, pomyli�am si�, twoje na wierzchu � przyzna�a Kirsty. � To co mamy robi�?

Johnny ponownie zaj�� si� papierami.

��C� dowiedzia�em si�, �e tej nocy by�a burza. Naprawd� solidna� piloci dostrzegli Blackbury i skorzystali z okazji, by pozby� si� bomb i jak najpr�dzej zawr�ci�. To si� zdarza� zdarza�o do�� cz�sto. W mie�cie by�a� jest syrena alarmowa, kt�ra powinna uprzedza� o nalocie. Tylko �e nie uprzedzi�a.

��Dlaczego?

��Proponuj� sprawdzi� � odpar� Johnny, chowaj�c papiery.

Syrena umieszczona by�a na s�upie na jednym z dach�w przy High Street. Nie wygl�da�a imponuj�co.

��To? � zdziwi� si� Yo-less. � Wygl�da jak nadmuchane jo-jo.

��To faktycznie syrena przeciwlotnicza � potwierdzi�a Kirsty. � Widzia�am zdj�cie w jakiej� ksi��ce.

��A jak to dzia�a? Uruchamiane radarem czy jak?

��Radaru to oni chyba jeszcze nie wymy�lili� � b�kn�� Johnny niepewnie.

��No to jak?

��Pewnie gdzie� jest w��cznik�

��To musi by� tam, gdzie si� go nie da w��czy� dla jaj � oceni� Yo-less. � Gdzie�, gdzie jest powa�nie�

Odruchowo ich spojrzenia zjecha�y po s�upie, dachu, �cianie, niebieskiej lampie i zatrzyma�y si� na tabliczce z napisem:

O korzystaniu z dr�g mowy nie by�o, jako �e policji wci�� szuka�a Bigmaca, cho� nie tak energicznie jak kilka godzin temu. To, �e Bigmac zdecydowa� si� wr�ci� w mundurze niemieckiego �o�nierza, mog�o mie� wp�yw na nawr�t policyjnego entuzjazmu. Pozosta�y wi�c albo boczne drogi, albo skr�ty przez pole, a to nios�o ze sob� kolejn� niedogodno��.

��Musimy zostawi� w�zek � sapn�� Yo-less. � Mo�emy go wcisn�� w te krzaki�

��Pewnie! A jak go kto� r�bnie, to utkniemy tu na zawsze! � oburzy� si� Bigmac.

��Kto ma ukra��? Wolisz go targa� przez b�oto i zaro�la? Bo ja nie.

��A Guilty jest skuteczniejszy od dobermana � doda�a Kirsty.

Kot, pod kt�rego adresem pad� �w komplement, otworzy� jedno oko i ziewn��, ukazuj�c przy tym co�, co mo�na zobaczy� w koszmarach sennych. Na pewno nikt nie chcia�by zosta� ugryziony przez to co�, co Guilty mia� w pysku � by�oby to r�wnoznaczne z ugryzieniem przez laboratorium bakteriologiczne. A potem zwin�� si� w k��bek.

��Jest � zgodzi� si� Johnny � ale on nale�y do pani Tachyon�

��No to co? Nie ub�dzie go od spania w krzakach � zauwa�y�a Kirsty i nagle j� ol�ni�o. � Przecie� zn�w my�limy bez sensu: wystarczy wr�ci� do 1996, wjecha� na g�r� autobusem i wr�ci� do 1941 roku. Nie musimy tam w�drowa�

��Nie! � wrzasn�� tyle przera�liwie, ile zdecydowanie Wobbler. Twarz jego wyra�a�a jedno wielkie przera�enie. � Nie zostan� tu sam! A mnie z wami nie przeniesie, zapomnia�a�? A jak nie wr�cicie?

��Oczywi�cie, �e wr�cimy. Przecie� wr�cili�my, no nie? � Johnny spr�bowa� go uspokoi�, ale by�a to pr�ba z g�ry skazana na niepowodzenie.

��A jak wam si� drugi raz nie uda? Rower was przejedzie albo inna ci�ar�wka? To co ze mn� b�dzie?

Johnny pomy�la� o kopercie. Yo-less i Bigmac spogl�dali na w�asne buty, a Kirsty dziwnie milcza�a.

��No� � W Wobblerze zacz�y narasta� podejrzenia. � Wy co� wiecie� co� strasznego.

��Nic nie wiemy � zaprzeczy� odruchowo Bigmac.

��Absolutnie nic � popar�a go Kirsty.

��My? � zdziwi� si� Johnny. � Nawet nie wiemy, kt�ra godzina.

��A w og�le nic nie wiemy o hamburgerach � doda� Bigmac.

��Bigmac! � warkn�� Yo-less tonem ostatniego ostrze�enia.

Wobbler przygl�da� im si� podejrzliwie.

��Aha � mrukn��. � Znowu pr�bujecie mnie nastraszy�? To ja sobie poczekam przy w�zku. Jego nikt nie ukradnie, a mnie nic nie b�dzie. Zgoda? � Spojrzenie towarzysz�ce pytaniu m�wi�o jednoznacznie, �e lepiej by�oby, gdyby nie nast�pi� �aden sprzeciw.

��Dobra, zostan� z tob� � zaproponowa� Bigmac. � Jak gdzie� p�jd�, to pewnie i tak sko�czy si� na tym, �e b�d� do mnie strzela�.

��Zreszt�, po co wy chcecie drapa� si� na Blackdown? � spyta� uspokojony Wobbler. � Poszukacie tego Hoddera i powiecie mu, �eby dok�adnie nas�uchiwa�? Czy �eby umy� uszy? Albo zjad� kilo marchwi?

��Marchew jest na oczy, nie na uszy � przerwa� mu Yo-less. � Przynajmniej moja mamu�ka tak twierdzi.

��Nie wiem, co zrobimy � odezwa� si� Johnny. � Ale co� musia�o si� sta� albo raczej musi si� sta�, bo nie b�dzie alarmu. Mo�e wiadomo�� nie dotar�a na posterunek� Musimy si� dowiedzie� i to naprawi�

��Popatrz! � przerwa�a mu Kirsty.

S�o�ce prawie zasz�o, a nad Blackdown zbiera�y si� chmury. Czarne chmury.

��Burza � doda�a. � Zawsze si� tam zbieraj�. W oddali rozleg� si� pomruk grzmotu.

Gdy znale�li si� na pewnej wysoko�ci, mogli stwierdzi�, �e Blackbury jest mniejsze, ni� byli przyzwyczajeni, a to dlatego, �e znacznej cz�ci miasta jeszcze nie by�o.

��By�oby dobrze, jakby�my mogli wszystkim powiedzie�, co b�d� robili �le � wysapa� Johnny, gdy zrobili przerw� na z�apanie oddechu.

��Nikt by nie s�ucha� � sprzeciwi� si� Yo-less. � Jakby si� tacy pojawili w 1996, twierdz�c, �e s� z 2040 roku, i zacz�li si� we wszystko wtr�ca�, to uwa�asz, �e co by by�o? Aresztowali by ich jak nic.

Johnny bez s�owa przyjrza� si� zachodz�cemu za czarne chmury s�o�cu.

��B�d� na Tumps � oceni�a Kirsty. � Tam jest stary wiatrak. W czasie wojny by�o tam stanowisko nas�uchu przeciwlotniczego. To znaczy jest.

��Dlaczego wcze�niej tego nie powiedzia�a�? � skrzywi� si� Johnny.

��Bo jak to, co by�o, jest teraz, to mi si� wszystko myli.

Tumps stanowi�o pi�� kopc�w usytuowanych na kredowym wzg�rzu. Porasta�y je wrzosy i trudne do zidentyfikowania jagody. Wie�� nios�a, �e pod ka�dym spoczywa kr�l, z czas�w gdy wroga mia�o si� na d�ugo�� r�ki, a nie trzy kilometry nad g�ow�.

Chmury sz�y coraz ni�ej, powoli zmieniaj�c si� w z�o�liw� mg�� otulaj�c� wzg�rza, typow� dla silnych burz nawiedzaj�cych Blackbury.

��Wiesz, co my�l�? � spyta�a Kirsty, gdy ruszyli w dalsz� drog�.

��Linia telefoniczna � odpar� Johnny. � Jak b�dzie solidna burza, przestan� dzia�a�.

��W�a�nie.

��A motorower? � spyta� Yo-less.

��Pami�tam, co m�j dziadek mawia� o Blackbury Phantom: zanim zacz�o si� nim je�dzi�, trzeba by�o nabra� kondycji w pchaniu go co najmniej pi��dziesi�t metr�w, kln�c bez przerwy. Jak ju� zapali�y, by�y pono� naprawd� doskona�e.

��Ile zosta�o� no, wiesz� do bomb?

��Oko�o godziny.

To znaczy, �e s� ju� w drodze, pomy�la� Johnny. Mechanicy za�adowali bomby do bombowc�w, piloci usiedli i wystartowali po odprawie przed du�� map� Anglii, tyle �e po niemiecku, na kt�rej kredkami narysowano strza�ki w okolicach Siat�. Bo celem tej nocy by�y magazyny w Siat�. Piloci te� mieli mapy, tylko mniejsze, i na nich te� Siat� by�o zaznaczone kolorowymi kredkami.

A potem uszy Johnny�ego wype�ni� ryk silnik�w. Czu� w nogach ich wibracje, a w nosie wierci�o go od zapachu benzyny, potu i gumy, z kt�rej zrobiono mask� tlenow�. Cia�o dygota�o w nier�wny rytm eksplozji; od najbli�szej rzuci�o ca�ym samolotem. I zrozumia�, jaki jest prawdziwy cel tego nalotu: wr�ci� ca�o do domu. To cel ka�dego nalotu.

Kolejny wybuch wstrz�sn�� samolotem i kto� go szarpn�� za rami�

��Co?!

��Sza�u mo�na dosta�, jak si� wy��czasz! � Kirsty przekrzykiwa�a znacznie silniejszy grzmot. � Rusz si� wreszcie! Nie masz nawet na tyle zdrowego rozs�dku, by nie tkwi� na deszczu?!

��To si� zacz�o dzia� � szepn��, ignoruj�c burz�.

��Co si� zacz�o?

��Przysz�o��.

Ulewa zacz�a si� nagle, ale nie zwraca� uwagi na mokre w�osy przylepiaj�ce si� do sk�ry. Czu� rozci�gaj�cy si� wok� czas, czu� jego wolny ruch nios�cy szare bomby ku wyczyszczonym progom i skupiaj�cy je w czym�, co przypomina�o wir. Wszyscy byli cz�ci� tego ruchu i nic nie mogli na to poradzi�. Nie da si� kierowa� poci�giem, siedz�c w wagonie.

��Lepiej poszukajmy jakiego� schronienia. � G�os Yo-lessa prawie zag�uszy�a b�yskawica, kt�ra trafi�a w co� nieopodal. � Nie wygl�da to najlepiej!

Zataczaj�c si�, dotarli pod os�on� drzew przyginanych przez wichur�, ale przynajmniej os�aniaj�cych na tyle, by mo�na by�o spokojnie oddycha�. Na jednym z kopc�w faktycznie sta� wiatrak, cho� od dawna ju� pozbawiony skrzyde�; ca�a tr�jka obj�a si� mocno i ruszyli biegiem przez ulew� do wej�cia.

Prowadzi�o do niego kilka stopni, kt�re pokonali b�yskawicznie. Drzwi jednak okaza�y si� zamkni�te i Yo-less zacz�� si� do nich dobija�, nadrabiaj�c brak si� entuzjazmem.

Po chwili drzwi uchyli�y si� odrobin�.

��Dobry Bo�e! � rozleg�o si� z wewn�trz. � Co�cie za jedni? Z cyrku?

��Prosz� nas wpu�ci�, on jest chory! � poleci�a Kirsty.

��Nie mog�. � G�os by� m�ody, ale uparty. � Tu nie wolno.

��Wygl�damy jak szpiedzy? � zdenerwowa� si� Yo-less.

��Prosz�! � doda�a Kirsty, cho� ton nie mia� wiele wsp�lnego z pro�b�.

Drzwi zacz�y si� przymyka�, znieruchomia�y i w ko�cu si� otwar�y.

��Dobrze, ju� dobrze� ale pan Hodder m�wi, �eby�cie stan�li tak, �eby was by�o wida�. Wchod�cie.

��Telefon nie zadzia�a � oznajmi� Johnny, wci�� maj�cy zamkni�te oczy.

��O czym on m�wi?

��Mo�ecie sprawdzi�, czy telefon dzia�a? � spyta�a Kirsty.

��A dlaczego ma nie dzia�a�? � zdziwi� si� nastoletni w�a�ciciel g�osu. � Sprawdzali�my go na pocz�tku dy�uru� Kto� majstrowa� przy drutach?!

Przy stole, na kt�rym sta� telefon, siedzia� starszy m�czyzna, kt�ry powita� ich podejrzliwym spojrzeniem. Podejrzliwo�� i spojrzenie skoncentrowa�y si� na Yo-lessie.

��Lepiej sprawd� telefon � poleci�. � Nie podoba mi si� to wszystko. Co� jakby podejrzane.

M�odszy si�gn�� po s�uchawk�.

Na zewn�trz hukn�o i b�ysn�o, gdy piorun uderzy� gdzie� naprawd� blisko, a potem rozleg� si� prawie jedwabisty syk, gdy niebo zosta�o rozci�te na dwoje.

W nast�pnej sekundzie telefon eksplodowa�, siej�c po �cianach fragmentami bakelitu i miedzi.

��W�osy mi staj� d�ba! � j�kn�a Kirsty, macaj�c si� po g�owie.

��Mi te� � poinformowa� j� Yo-less. � A mo�esz mi wierzy�, �e to si� naprawd� rzadko zdarza.

��Piorun uderzy� w druty � odezwa� si� Johnny.�� Nie dzia�aj� telefony z innych posterunk�w na wzg�rzach, nie tylko ten. A teraz b�dzie mia� k�opoty z motorowerem.

��O czym on gada?

��Macie motorower, prawda? � spyta�a Kirsty.

��No to co?

��Jak to: co? W�a�nie stracili�cie ��czno��! Nie powinni�cie czego� z tym zrobi�?

Obaj m�czy�ni spojrzeli po sobie w lekkim pop�ochu � dziewczyny nie powinny rz�dzi�, a ju� w �adnym wypadku nie powinny krzycze�.

��Tom, skocz no na d� do doktora Atkinsona i zadzwo� od niego na posterunek, �e nasz telefon si� rozlecia� � poleci� po chwili pan Hodder, nie przestaj�c si� przygl�da� intruzom. � I powiedz im o tych dzieciakach.

��Nie zapali � oznajmi� Johnny. � To karburator czy jako�. To, co zawsze sprawia k�opoty.

M�odszy, Tom, spojrza� na niego z ukosa. W powietrzu wyczuwa�o si� zmiany: dot�d obaj byli tylko podejrzliwi, teraz zacz�li czu� si� niepewnie. � Sk�d wiesz? � spyta� Tom. Johnny otworzy� usta i zamkn�� je z powrotem. Przecie� nie m�g� im powiedzie�, �e czuje czas, �e wie, i� gdyby zdo�a� w�a�ciwie zogniskowa� wzrok, zobaczy�by to, co chce, gdy� przesz�o�� i przysz�o�� by�y tu�, za rogiem, powi�zane z tera�niejszo�ci� miliardem po��cze�. Czu�, �e prawie mo�e wskaza�, gdzie to jest: nie w g�rze czy w dole, ale pod w�a�ciwym k�tem w stosunku do wszystkiego innego.

��Oni s� ju� w drodze � powiedzia�. � B�d� tu za p� godziny.

��Jacy oni? Co b�dzie za p� godziny?

��Blackbury zostanie zbombardowane � oznajmi�a Kirsty.

Zagrzmia�o.

��Tak s�dzimy � doda� Yo-less.

��Pi�� samolot�w�� powiedzia� Johnny i otworzy� oczy. Wszystko wskoczy�o na swoje miejsce i wszyscy mu si� przypatrywali, ale ka�de z nich otacza�a jakby mg�a, a gdy si� kto� poruszy�, w �lad za nim porusza�y si� obrazy, zupe�nie jak �rednio widowiskowe efekty specjalne. � To przez burz� i chmury � wyja�ni� � b�d� my�leli, �e s� nad Siat�, a zrzuc� bomby na Blackbury.

��Tak? A sk�d wiesz? Powiedzieli ci?

��Pos�uchaj, durniu! � Kirsty naprawd� si� w�ciek�a. � Gdyby�my byli szpiegami, to po co by�my ci to wszystko opowiadali?

Pan Hodder w odpowiedzi otworzy� drzwi.

��Id� do doktora zatelefonowa� � oznajmi�. � A potem mo�e zdo�amy stwierdzi�, co tu si� dzieje.

��A co z bombowcami? � nie ust�powa�a Kirsty.

Z p�nocnego wschodu zagrzmia�o, ale poza tym s�ycha� by�o tylko deszcz.

��Z jakimi bombowcami? � spyta� pan Hodder i wyszed�, trzaskaj�c drzwiami.

Johnny siad�, opieraj�c g�ow� na d�oniach i mrugaj�c rozpaczliwie, by pozby� si� migaj�cych obraz�w.

��Lepiej, �eby�cie sobie poszli � odezwa� si� Tom.�� To niezgodne z regulaminem, �eby tu siedzieli cywile�

Johnny zrezygnowa� z mrugania � bombowce, kt�re widzia�, za nic nie chcia�y znikn��. Si�gn�� po le��ce na stole karty do gry.

��Dlaczego s� na nich bombowce? � spyta�. � Do czego one s�?

��Co? No� do gry, a bombowce po to, �eby �atwiej nauczy� si� rozpoznawa� samoloty. � Tom uwa�a�, by ca�y czas od Johnny�ego oddziela� go st�. � Jak si� nimi gra, jako� tak samo si� zapami�tuje�

��Uczysz si� pod�wiadomie � uzupe�ni�a Kirsty.

��Nie, uczysz si�, graj�c tymi tu kartami � poprawi� j� desperacko Tom.

Na zewn�trz kto� pr�bowa� uruchomi� motorower. Johnny wsta�.

��Dobrze, udowodni� ci. Nast�pn� kart�, kt�r� podniesiesz, b�dzie� � Przed oczyma pojawi�o mu si� tyle obraz�w, i� stwierdzi�, �e skoro pani Tachyon widzi w ten spos�b przez ca�y czas, to nie do��, �e jest wsz�dzie, ale w dodatku i tak zachowuje si� naprawd� sensownie.

Na zewn�trz kto� jeszcze usilniej pr�bowa� uruchomi� motorower.

���nast�pn� kart� b�dzie pi�tka karo.

��Nie rozumiem, po co mam ci w og�le pokazywa� karty. � Tom spojrza� nerwowo na Kirsty, kt�ra tak ju� dzia�a�a na ludzi.

��Boisz si�? � spyta�a s�odko.

Bez s�owa z�apa� pierwsz� z brzegu kart� i uni�s� j�.

��Pi�tka karo � potwierdzi� powa�nie Yo-less. Johnny skin�� g�ow�.

��Nast�pny b�dzie� walet kier. By�.

Na zewn�trz do odg�os�w nieskutecznego odpalania motoroweru do��czy�y soczyste przekle�stwa.

��To sztuczka � oburzy� si� Tom. � Kt�re� z was poustawia�o karty.

��To je przetasuj, jak chcesz� � odpar� Johnny.�� A i tak nast�pn� b�dzie dziesi�tka trefl.

��Jak ty to robisz? � zainteresowa� si� Yo-less, przygl�daj�c si� dziesi�tce trefl.

��Hm� To tak jak� pami�tam, �e j� widzia�em.

��Pami�tasz, zanim j� naprawd� zobaczysz? � zdziwi�a si� Kirsty.

Na zewn�trz odg�osy uruchamiania motoroweru zosta�y zag�uszone przez wyszukane przekle�stwa.

��Uhm� no, mo�na tak powiedzie�.

��Prekognicja � ucieszy�a si� nie wiedzie� dlaczego Kirsty. � Jeste� pewnie urodzonym medium� takim od seans�w spirytystycznych�

��Nie lubi� alkoholu � b�kn�� Johnny, ale nikt go nie s�ucha�.

Kirsty bowiem skupi�a si� na Tomie, a Yo-less na Kirsty.

��Widzisz?! � spyta�a jadowicie. � Teraz nam wierzysz?

��To mi si� nie podoba! To nie jest normalne� A poza tym i tak nie ma telefonu�

Drzwi otwar�y si� z hukiem, wpuszczaj�c w�ciek�ego pana Hoddera.

��Dobra! Co�cie, g�wniarze, pomajstrowali przy moim motorowerze?!

��To karburator, przecie� m�wi�em � zdziwi� si� Johnny � albo jako� tak�

��Arthur, powiniene� pos�ucha�, ten ch�opak wie, co m�wi�

Kirsty spojrza�a na zegarek.

��Dwadzie�cia minut � oznajmi�a rzeczowo. � Do miasta jest wi�cej ni� trzy kilometry. Nawet biegiem w�tpi�, by�my zd��yli.

��O czym ty gadasz? � zdziwi� si� pan Hodder.

��Musi by� jaki� kod� � mrukn�a Kirsty. � Jak chcecie, �eby uruchomili syren�, to dzwonicie i co m�wicie?

��Nic im nie m�w! � warkn�� pan Hodder.

���Tu stacja BD3� � odezwa� si� Johnny, wpatruj�c si� t�po w �cian�.

��Sk�d wiesz? Powiedzia� ci?� Powiedzia�e� im?!

��Nic nie powiedzia�em, Arthur!

��Idziemy! � Kirsty ruszy�a ku drzwiom. � Wygra�am kiedy� bieg na prze�aj!

I energicznym ruchem �okcia odsun�a stoj�cego na drodze pana Hoddera.

Na wschodzie grzmia�o coraz bardziej, a burza zmieni�a si� w sta�y, dokuczliwy deszcz.

��Nie zd��ymy � stwierdzi� Yo-less. � Za nic na �wiecie�

��My�la�am, �e jeste�cie dobrzy w bieganiu�

��Nas jest jeden � poprawi� j� z godno�ci� Yo-less. � Chyba �e masz na my�li ludzi mojego wzrostu�

��Mia�e� racj�. � Tom wyszed� w �lad za Johnnym. � Tu stacja BD3!

��Wiem. Przypomnia�em sobie, �e mi to powiesz. Johnny nagle zatoczy� si� i z�apa� Yo-lessa, by utrzyma� pion. �wiat wok� niego wirowa�, tak jak dot�d tylko raz, gdy przed kt�r�� gwiazdk� mia� bliskie spotkanie z jab�ecznikiem. G�osy zdawa�y si� st�umione, tote� nie mia� pewno�ci, czy faktycznie je s�yszy, czy tylko sobie przypomina, czy te� jest to echo jeszcze nie wypowiedzianych s��w. Poczu�, �e umys� zosta� wytrz��ni�ty przez czas i pozostaje na miejscu tylko dlatego, �e ca�e cia�o stanowi solidn� kotwic�.

��Ca�y czas jest z g�rki � dobieg� go g�os Kirsty. A potem Kirsty wystartowa�a. Yo-less ruszy� za ni�.

W oddali, w dole zegar ko�cielny zacz�� wybija� jedenast�.

Johnny pr�bowa� biec, ale grunt ci�gle zmienia� mu si� pod stopami.

Zastanawia� si�, po co si� m�cz�, skoro mia� w kieszeni gazet� z opisem bombardowania i jego ofiar, poniewa� nie og�oszono alarmu� �To ci si� tylko tak wydaje�, przypomnia� sobie znajome zawo�anie pani Tachyon.

Chcia�by by� lepszy w tych podr�ach w czasie� Chcia�by by� bohaterem�

Dolatuj�cy z przodu rozpaczliwy wrzask Yo-lessa wyrwa� go z wielop�aszczyznowo�ci czasu:

��Potkn��em si� o owc�!

W dole wida� by�o �wiat�a Blackbury, a raczej ich pozosta�o�ci � tu zamalowane reflektory jakiego� samochodu, tam cienk� smug� �wiat�a przedostaj�cego si� przez dziur� po molach w zas�onie. Po burzy nadszed� wiatr, przeganiaj�c miejscami chmury. Tu i �wdzie na niebie rozb�ys�y gwiazdy.

Pobiegli dalej.

Yo-less wpad� na nast�pn� owc�.

Z ty�u rozleg� si� znacznie g�o�niejszy, cho� pojedynczy tupot, i do��czy� do nich Tom.

��Jak si� mylicie, to b�d� k�opoty! � wysapa�.

��A jak mamy racj�? � spyta�a bynajmniej nie zasapana Kirsty.

��Mam nadziej�, �e si� mylicie!

Ponownie zagrzmia�o, ale cztery biegn�ce sylwetki otacza� b�bel desperackiej ciszy.

Wbiegli na obro�ni�t� krzewami drog�, gdy Tom zahamowa� z piskiem obcas�w.

��Pos�uchajcie!

Pos�usznie znieruchomieli i zacz�li nas�uchiwa�.

W oddali mrucza�a burza, w bezpo�rednim s�siedztwie szumia� deszcz� a spoza odg�os�w przyrody s�ycha� by�o odleg�e i ciche brz�czenie.

Tom ruszy� z tak� pr�dko�ci�, �e je�li dotychczas bieg�, to teraz musia� lecie�.

W mroku przed nimi zamajaczy� jaki� dom. Tom przeskoczy� przez p�ot, przegalopowa� przez trawnik i zacz�� dobija� si� do drzwi.

��Otwiera�! Niebezpiecze�stwo! Otwiera�! Johnny i pozostali dobiegli do furtki. Brz�czenie sta�o si� g�o�niejsze.

Powinni�my by� w stanie co� zrobi�, t�uk�o si� niczym zaci�ta p�yta po g�owie Johnny�ego� co� musi si� da� zrobi� S�dzili, �e to b�dzie �atwe, bo s� z przysz�o�ci, a tu figa. Nic nie zosta�o zrobione, a bombowce s� prawie na miejscu�

��Otworzy�, do cholery!

Yo-less otworzy� furtk� i wbieg� do �rodka. Co� w mroku plusn�o.

��Chyba wlaz�em w sadzawk� � rozleg� si� mokry g�os. � Bo na basen za p�ytkie.

Tom przesta� si� dobija�, a zacz�� czego� szuka� na ziemi.

��Jak rozbij� szyb� � mrukn��.

��Na �rodku jest g��biej � zameldowa� mokro Yo-less. � I z�apa�a mnie fontanna albo co�.

Brz�kn�o szk�o. Tom wsadzi� r�k� przez wybit� przy drzwiach szyb�, co� szcz�kn�o i drzwi stan�y otworem. Wpad� w nie natychmiast, potkn�� si� o co�, co� za�omota�o i pojawi�o si� s�abe �wiat�o. Potem co� trzasn�o i�

��Ten telefon te� nie dzia�a! Piorun musia� za�atwi� central�!

��Gdzie jest nast�pny dom? � spyta�a Kirsty, gdy Tom wybieg� na zewn�trz.

��Dopiero na Roberts Road! � I pogna� w mrok. Pognali za nim, przy czym Yo-less nieco chlupotliwie.

Brz�czenie by�o ju� ca�kiem g�o�ne, g�o�niejsze ni� odg�osy ich w�asnego sapania.

Kto� powinien je w mie�cie us�ysze� � wype�nia�o ca�e niebo!

Nic nie m�wi�c, wszyscy ruszyli szybciej�

Wreszcie odezwa�a si� syrena, ale chmury zd��y�y ods�oni� ksi�yc. W jego blasku mo�na by�o dostrzec przesuwaj�ce si� po niebie cienie, a Johnny czu� niewidoczne kszta�ty obracaj�ce si� coraz wolniej i wolniej, im ni�ej si� znajdowa�y.

Najpierw eksplodowa�y ogr�dki dzia�kowe. Potem fabryka przetwor�w, a w ko�cu Paradise Street. Z daleka wygl�da�o to niczym rz�d r� rozkwitaj�cych w przyspieszonym tempie i na pomara�czowo-czarno.

A potem zjawi� si� d�wi�k � �omoty, huki i og�lnie wielkie porcje ha�asu dobijaj�ce si� nachalnie do uszu.

W ko�cu ucich�o. S�ycha� by�o jedynie odleg�e potrzaskiwanie i coraz g�o�niejsze dzwonienie stra�y po�arnej.

��No nie! � j�kn�a Kirsty.

Tom przesta� biec, stan�� i wpatrywa� si� w odleg�e p�omienie.

��Telefon nie dzia�a � szepn��. � Pr�bowa�em zd��y�, ale telefon nie dzia�a��

��Jeste�my podr�nikami w czasie! � wykrztusi� Yo-less. � To si� nie powinno wydarzy�!

Johnnym lekko wstrz�sn�o: uczucie by�o podobne do grypy, tylko znacznie, znacznie gorsze. Czu� si�, jakby si� znalaz� na zewn�trz w�asnego cia�a i obserwowa� je z klinicznym zainteresowaniem.

To by�o tu miejsca i teraz czasu�

Ludzie prze�ywaj� dzi�ki niezwracaniu uwagi na tego rodzaju uczucia, poniewa� je�liby kto� zatrzyma� si� i zwr�ci� na nie uwag�, pr�buj�c zrozumie�, to �wiat przetoczy�by si� po nim jak walec�

Paradise Street zawsze mia�a by� zbombardowana i by�a zbombardowana. Gdziekolwiek b�d�, to si� b�dzie zawsze dzia�o�

�Tak ci si� tylko wydaje��

Gdzie��

Nad dachami pojawi�y si� p�omienie, a do dzwonu stra�ackiego do��czy�y inne.

��Motorower nie chcia� zapali�! � mamrota� Tom.�� Telefon nie dzia�a�! Burza by�a! Pr�bowa�em zd��y� na piechot�! To jak to mo�e by� moja wina?!

Gdziekolwiek b�d��

Johnny zn�w mia� wra�enie, �e mo�e si� uda� w kierunku, kt�rego nie ma na kompasie czy na mapie, ale kt�ry jest na zegarze. Wra�enie wylewa�o si� z niego z tak� si��, �e czu�, jak przecieka mu mi�dzy palcami. Nie mia� w�zka i work�w� ale mo�e zdo�a sobie zapami�ta�, jak to ma zrobi�

��Mamy czas! � powiedzia� nagle.

��Zidiocia�e�? Czy to tylko szok? � zainteresowa�a si� Kirsty.

��Idziesz czy nie?

��Gdzie?

Johnny uj�� jej d�o� i si�gn�� drug� r�k� po Yo-lessa, a potem wskaza� mu brod� wpatrzonego w p�omienie Toma.

��Z�ap go � poleci�. � B�dziemy go potrzebowa�, gdy tam dotrzemy.

��Gdzie?

Johnny spr�bowa� si� u�miechn��.

��Zaufajcie mi. Kto� musi. � I ruszy�. Pozosta�a dw�jka za nim, ci�gn�c za sob� Toma, kt�ry wygl�da� jak lunatyk.

��Szybciej � poleci� Johnny. � Inaczej nigdy tam nie dotrzemy.

��Pos�uchaj, bomby ju� spad�y � rzek�a zni�onym g�osem Kirsty. � To ju� si� sta�o.

��Wiem. Musia�o si� sta�. Inaczej nie mogliby�my si� tam dosta�, zanim si� stanie. Szybciej! Biegiem! � Johnny wykona� w�asne polecenie, ci�gn�c ich za sob�.

��Chyba mo�emy pom�c� � wysapa� Yo-less. � Wiem� jak udzieli� pierwszej pomocy�

��Czego?! Widzia�e�, jak tam wybucha�o? � zdziwi�a si� Kirsty.

Poruszaj�cy si� dot�d niejako obok nich Tom ockn�� si� nagle, spojrza� na p�omienie i zgubi� krok, zwi�kszaj�c tempo. A potem oni przyspieszyli i tak na zmian� prowadz�c, narzucili sobie nawzajem zwariowan� szybko��.

W kierunku, w kt�rym biegli, by�a droga.

Johnny skr�ci� w ni� natychmiast.

Ciemny krajobraz rozja�ni�y odcienie szaro�ci jak na bardzo starym filmie. Niebo z czarnego przesz�o w atramentow� purpur�. Wszystko wok� wygl�da�o zimno niczym kryszta�, a li�cie i krzewy l�ni�y, jakby by�y pokryte szronem.

A mimo to Johnny nie czu� zimna. Nie czu� niczego. Bieg�, czuj�c pod stopami lepk� nawierzchni�, jakby pr�bowa� sprintu w melasie.

Powietrze wype�nia� dziwny d�wi�k, kt�ry ostatnio s�ysza� po otwarciu worka, tyle �e znacznie g�o�niejszy � niczym milion nie dostrojonych radioodbiornik�w.

Yo-less pr�bowa� co� powiedzie�, ale nie zdo�a� wydoby� z siebie g�osu, wskaza� wi�c, o co mu chodzi, woln� r�k�.

Przed nimi le�a�o Blackbury. Nie by�o ani z 1996 roku, ani z 1941 roku, i b�yszcza�o.

Johnny nigdy nie widzia� zorzy polarnej, ale du�o o niej czyta�. Z opis�w s�dz�c, by�o to �wiat�o czasami w zimne noce pojawiaj�ce si� od Bieguna P�nocnego i przypominaj�ce kurtyny zamarzni�tego, b��kitnego ognia. Tak w�a�nie wygl�da�o miasto, ku kt�remu biegli.

Zaryzykowa� spojrzenie w ty�.

Niebo by�o g��boko karmazynowe, rozja�nione w centrum do rubinowego blasku.

Zda� sobie spraw�, �e gdyby przesta� biec, wszystko by si� sko�czy�o: droga by�aby zn�w drog�, niebo � niebem, ale je�li nadal b�dzie bieg� w tym kierunku�

Zmusi� nogi do dalszego wysi�ku przez g�ste, zimne i ciche powietrze. Blask by� coraz ja�niejszy, a miasto bli�sze. Czu�, jak pozostali ci�gn� go za r�ce. Kirsty pr�bowa�a co� krzykn��, ale poza rykiem cienkich g�os�w nie by�o nic s�ycha�.

B��kit run�� nagle ku nim, spotykaj�c si� z czerwieni� nadlatuj�c� z ty�u, i wszyscy wyl�dowali na drodze na brzuchach.

��Ca�a jestem pokryta lodem! � rozleg� si� pe�en pretensji g�os Kirsty.

Johnny pozbiera� si� do pionu i przyjrza� sobie. Z r�kaw�w przy najmniejszym poruszeniu odpada�y p�aty lodu. Spojrza� na pozosta�ych: Yo-less pierwszy raz w �yciu by� bia�y. Tylko dziwnie parowa�o mu z w�os�w, gdzie l�d najszybciej topnia�.

��Co my�my zrobili? � Kirsty by�a najwyra�niej pod wra�eniem. � Co to by�o?

��Pos�uchaj! � przerwa� jej Yo-less. � Wszyscy s�uchajcie!

Gdzie� w mroku zegar zaczai wybija� godzin�.

Znajdowali si� na skraju pogr��onego w mroku miasta. Nie by�o ruchu na ulicach, ale nie by�o te� i po�ar�w. Z pobliskiego pubu dochodzi�o pobrz�kiwanie szk�a i st�umione �miechy.

Zegar ucich�, za to rozleg�o si� nami�tne miaukni�cie kota.

��Jedenasta? � zdziwi�a si� Kirsty. � Przecie� jedenasta by�a, gdy zbiegali�my� ze wzg�rz� Wr�ci�e� w czasie?

��Chyba nie wr�ci�em� Chyba poszed�em na skr�ty� albo obszed�em� Nie wiem!

Tom przykl�kn��. Z jego twarzy, ledwo widocznej w mroku, mogli wyczyta�, �e maj� przed sob� cz�owieka, kt�remu przytrafi�o si� zbyt wiele i kt�rego m�zg swobodnie dryfuje.

��Mamy siedem minut � odezwa� si� Johnny.

���e co? � odezwa� si� Tom.

���eby zmusi� ich do w��czenia syreny! � ockn�a si� Kirsty.

��Jak to? Bomby spad�y� widzia�em po�ary� to naprawd� nie by�a moja wina, telefon�

��Jeszcze nie spad�y! Ale spadn�, jak nic nie zrobisz! I to natychmiast! Wstawaj, i to ju�! � To bez cienia w�tpliwo�ci by�a Kirsty.

Nikt nie by� w stanie zignorowa� takiego g�osu � przelatywa� przez m�zg i wydawa� rozkazy bezpo�rednio mi�niom. Tom uni�s� si� niczym winda.

��Grzeczny ch�opiec! Teraz marsz! Posterunek policji znajdowa� si� na ko�cu ulicy. Do drzwi dotarli jednocze�nie, tote� nic dziwnego, �e chwil� trwa�o, nim znale�li si� wewn�trz. Dalej by� korytarz i pok�j przedzielony barierk� albo raczej lad�, kt�ra oddziela�a publik� od si� prawa i porz�dku, aktualnie reprezentowanych przez sier�anta. Opr�cz niego za barierk� znajdowa� si� jeszcze m�czyzna w oficerskim mundurze siedz�cy za biurkiem.

Sier�ant sta� za lad� i pisa� co� w wielkiej ksi�dze, ale na ich widok zamar� z otwartymi ustami.

��Witaj, Tom � wykrztusi� w ko�cu. � Co si� dzieje?

��Musicie w��czy� syren�! � za��da� Johnny.

��I to zaraz! � doda�a Kirsty.

Sier�ant przyjrza� si� najpierw jemu, potem jej, a potem znacznie d�u�ej Yo-lessowi. W ko�cu spojrza� na wojskowego. Sier�ant nale�a� do os�b preferuj�cych widowni�, je�li s�dzi�, �e b�dzie zabawny.

��Tak? � spyta� uprzejmie. � A dlaczego mia�bym to zrobi�?

��Oni maj� racj�, sier�ancie � odezwa� si� Tom. � Trzeba uruchomi� syren�! Biegli�my ca�� drog�!

��Z g�ry? To� to ponad trzy kilometry, a nie wygl�dacie na zasapanych? Nie trafi�e� przypadkiem po drodze do pubu, m�ody cz�owieku? Co� jak z tym dornierem z zesz�ego tygodnia, kt�ry okaza� si� ci�ar�wk� na drodze do Slate, co?

Cierpliwo�� Kirsty, kt�ra w najbardziej sprzyjaj�cych okoliczno�ciach widoczna by�a wy��cznie za pomoc� specjalnej aparatury, dobieg�a ko�ca.

��Przesta� si� wy�miewa� z czego�, czego nie rozumiesz, patetyczny bufonie! � wrzasn�a, skutecznie odbieraj�c sier�antowi mow�.

Sier�ant poczerwienia�, wzi�� g��boki oddech, ale powiedzia� zupe�nie co� innego, ni� planowa�, bowiem Tom prze�azi przez barierk�.

��A ty gdzie?!

Tom dotar� tymczasem do biurka, odepchn�� oficera i ignoruj�c policjanta, przestawi� prze��cznik.

Wobbler i Bigmac czaili si� za kaplic�.

��D�ugo ich nie ma � zauwa�y� Bigmac.

��Tam jest daleko. I wysoko.

��Si� za�o��, �e co� si� sta�o. Strzelali do nich albo co�.

��A my�la�em, �e lubisz bro�.

��Pewnie, �e lubi�. Nie lubi� ku� � wyja�ni� z godno�ci� Bigmac. � I nie chc� tu utkn�� z tob�!

��Mamy w�zek. � Wobbler nie wydawa� si� zmartwiony. � Wiesz, jak si� go obs�uguje? Trzeba pewnie by� na p� psychicznym, jak Johnny, �eby to dzia�a�o. Nie chc� sko�czy�, walcz�c z Rzymianami czy innymi w pancerzach.

��Nie sko�czysz � uspokoi� go Bigmac. I zamar�, gdy dotar�o do�, co w�a�nie powiedzia�.

��Co� ty chcia� powiedzie� o utkni�ciu ze mn�? � zainteresowa� si� Wobbler. � I co si� stanie, jak nie wr�c� do domu? By�e� w 1996, tak? Mnie tam nie by�o, tak?

��Naprawd� nie chcia�by� tego wiedzie�.

��Tak? Naprawd�?

��Co wy sobie my�licie, wpadaj�c tu i� � Sier�ant wreszcie zacz�� m�wi� to, co zamierza� chwil� wcze�niej.

��Cisza! � warkn�� kapitan Harris, wstaj�c. � Dlaczego syrena nie dzia�a?

��Sprawdzamy j� regularnie co wtorek i pi�tek��� Sier�ant nie mia� tego wieczoru szcz�cia do ko�czenia zda�.

��W suficie jest dziura! � przerwa� mu tym razem Yo-less.

Tom jak urzeczony przygl�da� si� prze��cznikom. By� pewien, �e zrobi�, co do niego nale�a�o. Nie by� co prawda pewien jak, ale zrobi�. A teraz powinny zacz�� si� dzia� rzeczy, kt�re nie chcia�y si� dzia�.

��To nie moja wina � wymamrota�.

��Pa�ski cz�owiek tu dzi� strzela�. � Sier�ant zacz�� odzyskiwa� pewno�� siebie. � Nie mogli�my doj�� do tego, w co trafi�.

��Teraz wiemy � warkn�� ponuro kapitan. � Przestrzeli� drut�

��Musi by� jaki� inny spos�b! � upar� si� Johnny.�� To si� nie mo�e tak sko�czy�! Nie po tym wszystkim! Prosz� spojrze�! � I wyj�� z kieszeni nieco sfatygowany kawa� gazety.

��Co to jest? � zdziwi� si� ma�o inteligentnie kapitan.

��Gazeta � wyja�ni� cierpliwie Johnny. � Jutrzejsza gazeta, je�li syrena si� nie odezwie.

Oficer przygl�da� si� gazecie w milczeniu.

��To raczej g�upi dowcip � oceni� nieco nerwowo sier�ant.

Oficer nagle przesta� si� interesowa� gazet�, a zacz�� nadgarstkiem Johnny�ego i z�apa� za�.

��Sk�d masz ten zegarek? Widzia�em ju� taki! Sk�d jeste�, ch�opcze?

��St�d. W pewnym sensie� ale nie z� teraz. Przez moment w pomieszczeniu panowa�a cisza. Przerwa� j� kapitan, polecaj�c sier�antowi:

��Prosz� zadzwoni� do tutejszej redakcji, to poranne wydanie, wi�c kto� tam powinien by� o tej porze.

��Chyba nie traktuje pan powa�nie�

��Prosz� zadzwoni�!

Sekundy ci�gn�y si� w niesko�czono��. W ko�cu sier�ant, po kr�tkiej wymianie mamrota� ze s�uchawk�, wyprostowa� si� znad du�ego, czarnego aparatu i powiedzia�:

��Mam pana Stickersa, g��wnego zecera, na linii. M�wi, �e w�a�nie sko�czyli pierwsz� stron�, i pyta, czego chcemy?

Kapitan przyjrza� si� ponownie gazecie, pow�cha� j� i nieco zdegustowany powiedzia�:

��Ryby? Niewa�ne� jest reklama kakao Johnsona w dolnym lewym rogu strony? Nie patrz na mnie, cz�owieku: zapytaj go!

Sier�ant zaj�� si� mamrotaniem w s�uchawk�.

��M�wi, �e jest, ale� Kapitan odwr�ci� kartk�.

��Na stronie drugiej jest jednokolumnowy artyku� pod tytu�em �Dwa szylingi kary za przest�pstwo rowerowe�, a w krzy��wce pierwsze pionowo: �Ptak z kamienia. S�yszymy� na trzy litery. Obok jest reklama krem�w do golenia Planta? Prosz� go spyta�!

Sier�ant zacz�� mu si� przygl�da� zgo�a nie�yczliwie, ale pomamrota� z odleg�ym Stickersem.

��Roc � powiedzia�a odruchowo Kirsty. Kapitan uni�s� brwi.

��Mityczny ptak � wyja�ni� Yo-less podobnie zahipnotyzowanym g�osem. � Wymawia si� jak �ska�a�[3], st�d to �S�yszymy�.

��On m�wi, �e tak � zameldowa� sier�ant. � On m�wi�

��Dzi�kuj�. Prosz� mu powiedzie�, �eby by� gotowy na wypadek� nie, nie podejmujmy pochopnych decyzji� prosz� mu podzi�kowa�.

Sier�ant od�o�y� s�uchawk� i zapad�a cisza. Przerwa� j� dopiero kapitan:

��Wiecie, ile mamy czasu?

��Trzy minuty � odpar� Johnny.

��Jak mo�na si� dosta� na dach, sier�ancie? � spyta� kapitan.

��Nie wiem, od zewn�trz drabin��

��Jest w mie�cie inna syrena?

��Stara, r�czna, kt�rej dawniej u�ywali�my, ale�

��Gdzie ona jest?

��Na dnie szafki rzeczy znalezionych, ale� Przerwa� mu sk�rzany d�wi�k i nagle kapitan trzyma� w d�oni rewolwer.

��Sier�ancie, mo�e si� pan ze mn� sprzecza� p�niej albo zameldowa�, komu tylko uzna pan za stosowne � oznajmi� � ale teraz otworzy pan t� przekl�t� szafk� albo odda mi klucz, bo w przeciwnym razie odstrzel� zamek. �eby nie by�o niejasno�ci: zawsze chcia�em to zrobi�!

��Chyba nie wierzy pan tym dziecia�

��Sier�ancie!

Do podoficera co� musia�o nagle dotrze�, gdy� z nag�� energi� przetrz�sn�� kieszenie i z kluczem w gar�ci ruszy� pospiesznie przez pok�j.

��Pan nam wierzy? � spyta�a niespodziewanie Kirsty.

��Nie jestem pewien � odpar� kapitan, obserwuj�c, jak sier�ant szarpie si� z czym� du�ym i ci�kim. � Doskonale, sier�ancie: na zewn�trz z tym urz�dzeniem. Nie, nie jestem pewien, m�oda damo, czy wam wierz�. Pr�dzej wierz� temu zegarkowi� Poza tym je�li si� myl�, w najgorszym wypadku wyjd� na durnia, a sier�ant si� na nas wy�yje. A je�li si� nie myl� i wy macie racj�, w�wczas to, co tu opisano, si� nie stanie?

��Na pewno nie tak samo � odezwa� si� Johnny.�� Nie jestem pewien, ale to si� mo�e w og�le nie zdarzy�

Bigmac le�a� na plecach, a na nim le�a� Wobbler. Fakt � Wobbler nie wiedzia�, jak walczy�, za to doskonale wiedzia�, jak ci��y�.

��Z�a�! � st�kn�� Bigmac, machaj�c rozpaczliwie, ale ciosy, skuteczne na ulicy, ton�y w Wobblerze jak w poduszce.

��Wci�� �yj� w 1996, bo si� urodzi�em, tak? � Wobbler poprawi� si� nieco, by skuteczniej zaci��y�. � Wi�c jakbym nie wybra� si� w t� przekl�t� podr� w czasie, to powinienem by� �ywy, tak? Za�o�� si�, �e co� o mnie wiesz!

��Nic nie wiem! Nikogo nie znam! Nie wiem, kt�ra godzina! Nigdy ci� nie spotkali�my!

��Aha, a wi�c �yj�! Gadaj, co wiesz!

��Z�a�, nie mog� tchu z�apa�!

��M�w, to b�dziesz m�g�!

��Ty nie mo�esz wiedzie�, co si� ma wydarzy�!

��A kto tak twierdzi?! No, kto?

Z ty�u co� zawy�o, tote� obaj zamilkli i ostro�nie spojrzeli w kierunku �r�d�a ha�asu.

Guilty przeci�gn�� si�, przesta� wy�, za to ziewn�� i ni to zeskoczy�, ni to spad� na ziemi�, po czym przespacerowa� si� w sw�j pokr�cony spos�b mniej wi�cej wzd�u� �ciany obro�ni�tej mchem i znikn�� za rogiem.

��Gdzie on poszed�? � zdziwi� si� Wobbler.

��Sk�d mam wiedzie�? Z�a�!

Wobbler zlaz� i obaj pod��yli w �lad za kotem, kt�ry zignorowa� to ca�kowicie � dotar� do drzwi kaplicy i po�o�y� si� z wyci�gni�tymi przednimi �apami.

��Pierwszy raz widz�, �eby si� byczy� z dala od w�zka � skomentowa� Bigmac.

A potem us�yszeli.

Nic.

Odg�osy miasta nie umilk�y ca�kowicie, ale by�y bardzo ciche i dochodzi�y jakby z wielkiej odleg�o�ci, jakby oddzielone niewidzialn� �cian�. D�wi�ki pianina z pubu, skrzyp drzwi czy warkot przeje�d�aj�cego niedaleko samochodu s�yszalne by�y w postaci �ladowej, jakby im obu do uszu nak�adziono waty.

��Wiesz� � odezwa� si� Wobbler, nie spuszczaj�c wzroku z kota � te bomby�

��Jakie bomby?

��Te, co Johnny o nich m�wi�.

��No?

��Pami�tasz, co on m�wi�? Kiedy to ma by�? Bo wydaje mi si�, �e szybko�

��Doskonale! � ucieszy� si� Bigmac. � Nigdy nie widzia�em niczego bombardowanego.

Guilty zacz�� mrucze�.

��Wiesz� moja siostra mieszka w Kanadzie. � S�dz�c po g�osie, Wobbler znowu zacz�� si� martwi�.

Mruczenie Guilty�ego sta�o si� g�o�niejsze.

��No i co? Co ona ma wsp�lnego z czymkolwiek?

��No� przys�a�a mi raz widok�wk� z tak� ska��, na kt�r� Indianie zap�dzali stada bizon�w, �eby spad�y w przepa��

��To geografia bywa ciekawa.

��Pewnie� tylko by� taki jeden Indianin, zaczai si� zastanawia�, jak takie polowanie wygl�da�oby z do�u� potem go nazwali Ten, Kt�ry Rozbi� �eb, Skacz�c. Naprawd�!

Obaj krytycznie przyjrzeli si� kaplicy.

��W 1996 dalej stoi � zauwa�y� Bigmac. � To pewnie jej nie zbombardowali�

��Pewnie� a nie wydaje ci si�, �e lepiej by by�o by� za ni��

Syrena przeciwlotnicza zawy�a i umilk�a.

Na Paradise Street co� drgn�o � kto� odsun�� zas�on�, kto� inny krzykn�� gdzie� w ogrodzie za domem�

��Fajno! � ucieszy� si� Bigmac. � Brakuje tylko popcornu.

��To ma si� przytrafi� prawdziwym ludziom. � Do Wobblera dotar�o, �e on te� mo�e si� znale�� w�r�d tych prawdziwych ludzi.

��Si� nie przytrafi, bo syrena wy�a. Pochowaj� si� do schron�w, a o to chodzi�o, nie? Bombardowanie b�dzie, tylko bez nich, a b�dzie, bo to historia, nie? To tak, jakby wr�ci� do 1066, �eby poogl�da� t� bitw� pod� no, pod czym� tam. Niecz�sto ma si� okazj� obejrze�, jak ca�a fabryka marynowanej cebuli wylatuje w powietrze.

Wata ust�pi�a i odg�osy wr�ci�y do normalnego poziomu s�yszalno�ci. Mieszka�cy Paradise Street z pewno�ci� byli w ruchu, o czym �wiadczy�y dobiegaj�ce z mroku d�wi�ki. Najbli�szy oznajmia�, �e kto� nadepn�� na wiadro. Z komentarzem.

��Pos�uchaj no� � Bigmac wyra�nie straci� pewno�� siebie.

Guilty siad� i rozejrza� si� czujnie.

Ze wschodu da�o si� s�ysze� nieg�o�ne buczenie.

��Bomba! � ucieszy� si� Bigmac. Wobbler ruszy� bokiem w stron� kaplicy.

��I to nie jedna� � mrukn��. � To nie telewizja, Bigmac!

Buczenie zbli�y�o si�, przybieraj�c na sile.

���e te� nie wzi��em aparatu! � j�kn�� Bigmac. Otwar�y si� drzwi kt�rego� z dom�w, wypuszczaj�c smug� jasnego �wiat�a i niewysok� posta� w spodenkach do kolan. Posta� dobieg�a do �rodka ulicy, stan�a i wrzasn�a:

��Nasz Ro� wam poka�e!

Huk silnik�w wype�ni� niebo.

Bigmac i Wobbler wystartowali r�wnocze�nie. Stopnie pokonali jednym susem i run�li ku podryguj�cej na �rodku ulicy postaci, kt�ra wygra�a�a niebu z zapa�em godnym lepszej sprawy. Bigmac dopad� ch�opaka pierwszy, z�apa� go wp�, zahamowa� z lekkim po�lizgiem na bruku i ze zdobycz� pod pach� run�� z powrotem ku kaplicy.

Byli w po�owie drogi do drzwi, gdy us�yszeli w g�rze �wisty.

Byli na szczycie stopni, gdy pierwsza bomba przeora�a ogr�dki dzia�kowe.

Wskakiwali za �cian�, gdy druga i trzecia trafi�y w fabryk�.

Nurkowali w traw�, gdy nast�pne przemaszerowa�y ulic�, wype�niaj�c powietrze d�wi�kiem zbyt g�o�nym, by da�o si� go s�ysze� do ko�ca, i blaskiem tak jaskrawym, �e razi� przez zaci�ni�te powieki. A potem ryk z�apa� ziemi� i wstrz�sn�� ni� jak kocem.

I to w�a�nie by�a wed�ug Wobblera najgorsza cz��, cho� wszystkie pozosta�e te� by�y okropne, tote� wyb�r nie by� wcale �atwy. Ziemia powinna by� solidna i godna zaufania � mo�na by rzec: stateczna, a nie uskakiwa�, a potem wraca� i wali� cz�owieka w brzuch.

A potem rozleg�y si� d�wi�ki przypominaj�ce r�j rozz�oszczonych pszcz�.

Jeszcze p�niej jedynie klekot osuwaj�cych si� cegie� i potrzaskiwanie ognia.

Wobbler bardzo powoli uni�s� g�ow�.

��O rany� � st�kn�� z podziwem.

Na drzewach za nimi nie by�o li�ci. Za to pnie migota�y.

Jeszcze wolniej, ni� si� uni�s�, wsta� i ostro�nie dotkn�� najbli�szego.

Od�amki szk�a wbi�y si� w ca�y pie� i w ga��zie.

Obok niego wsta� Bigmac, zachowuj�c si� niczym kto�, kto �ni, i to nie najsympatyczniejszy sen.

W drzwiach kaplicy tkwi�a wbita do po�owy patelnia; wygl�da�a niczym �rednio udany eksperyment domoros�ego entuzjasty sztuk walki. Kamienny pr�g od�upa� kawa�ek muru i wraz z od�amkami cegie� le�a� w pobli�u �ciany.

No i wsz�dzie pe�no by�o szk�a trzeszcz�cego pod nogami i migocz�cego blaskiem po�ar�w rozpalaj�cych si� w zbombardowanych ruinach. Jak na kilka okien z kilku dom�w, by�o go nieprzyzwoicie du�o. Nim sko�czyli si� rozgl�da�, zacz�o pada�.

Najpierw octem.

A potem marynatami.

Bigmac zrobi� si� nagle mokry i czerwony. Ostro�nie poliza� palec i o�wiadczy� zaskoczony:

��Sos pomidorowy.

Od g�owy Wobblera odbi� si� korniszon.

Bigmac zaczai si� �mia�.

Ludzie �miej� si� z rozmaitych powod�w. Czasami dlatego, �e wbrew oczekiwaniom wci�� �yj� i maj� czym si� �mia�. Tak w�a�nie by�o i tym razem.

��Chcia�by�� chcia�by� frytki z� czym� takim? By� to najzabawniejszy �art, jaki Wobbler od dawna s�ysza�. Ba, teraz by�o to najzabawniejsze, co w og�le w �yciu s�ysza�, wi�c te� zacz�� si� �mia�. Zarykiwali si� obaj, a� im �zy ciek�y po policzkach, mieszaj�c si� z sosem pomidorowym (Bigmac) i musztardowym (Wobbler).

��Eee� ma kto� mo�e jakiego� szrapnela? � spyta� z mroku nie�mia�y g�os.

Bigmac dosta� takiego napadu, �e przypomina� konwulsje, a burcza� zupe�nie jak pr�buj�cy wybuchn�� bojler.

��Co� co� co� to jest� �szrapnel�?�� wykrztusi� po chwili.

��To� to kawa�ki bomb! Bigmaca prawie po�o�y�o ze �miechu. Ponownie zawy�a syrena, ale tym razem nie by� to faluj�cy jak poprzednio d�wi�k, lecz jeden d�ugi, sta�y ton, kt�ry w ko�cu ucich�.

��Wracaj�! � zaniepokoi� si� Wobbler. Natychmiast przesz�a mu ochota do �miechu.

��Gdzie tam. To odwo�anie alarmu � poinformowa� go zdegustowany g�os spod �ciany. � Wy tam nic nie wiecie. � Dziadek Wobblera wsta� i rozejrza� si� po tym, co jeszcze niedawno by�o Paradise Street.

��O rany! � Wobblerowi zapar�o dech.

Ani jeden dom nie pozosta� ca�y. W najlepszym razie znikn�y dachy, okna i drzwi, ale po po�owie budynk�w zosta�y jedynie kupy gruz�w ze stercz�cymi tu i �wdzie kawa�kami ruin. Gruz i inne resztki za�ciela�y tak�e ulic�.

W oddali rozleg� si� d�wi�k dzwon�w i dzwonk�w. Zbli�a� si� szybko i po chwili przed kaplic� zatrzyma�y si� dwa wozy stra�ackie i ambulans.

��Chcia�by�� � zacz�� Bigmac.

��Cicho b�d�, co? � zaproponowa� mu Wobbler. Wzd�u� ca�ej ulicy p�on�y po�ary: ma�e, du�e i �rednie. Najwi�kszy trawi� fabryk� marynat. Cuchn� przy tym obrzydliwie.

We wszystkich kierunkach biegali ludzie. Cz�� pr�bowa�a gasi�, cz�� przeszukiwa� ruiny, i wszyscy krzyczeli.

��S�dz� �e wszyscy si� schowali, nie? � zapyta� niepewnie Wobbler. � Musieli, nie?

Syrena przesta�a wy�, powarcza�a chwil�, cykn�a par� razy i zamilk�a, nieruchomiej�c.

Johnny mia� wra�enie, �e gdyby sta� si� jeszcze odrobin� l�ejszy, to by odlecia�.

��Mieli prawie minut� � powiedzia�. � Musieli si� ukry�

Sier�ant maszerowa� ju� ra�no ku Paradise Street, tak �e przy syrenie zostali w pi�cioro: ich tr�jka, Tom i kapitan przygl�daj�cy si� Johnny�emu z namys�em.

Co� zab�bni�o o dach posterunku i sturla�o si� po nim. Yo-less podni�s� kulk�.

��Marynowan� cebul�? � zaproponowa� bezosobowo. Ponad dachami wida� by�o �un� po�aru.

��Tak wi�c� � odezwa� si� kapitan � mieli�cie racj�. Taka ma�a przygoda, tak? Teraz powinienem powiedzie�: �dobra robota� albo co� w tym stylu� � Podszed� do furtki wychodz�cej na ulic� i zamkn�� j� starannie. � Nie mog� pozwoli� wam odej��, musicie zdawa� sobie z tego spraw�. Jest was wi�cej i na pewno jest z wami taki chudy ch�opak z dziwnymi urz�dzeniami.

Nie by�o sensu zaprzecza�, tote� Johnny przytakn��.

��My�l�, �e wiecie naprawd� du�o o r�nych rzeczach, kt�rych potrzebujemy. Nie podoba mi si� to, zw�aszcza �e dzi� uratowali�cie �ycie kilku osobom, ale istnieje realna mo�liwo��, �e mo�ecie uratowa� znacznie wi�cej istnie�. Rozumiecie, o co mi chodzi?

��Niczego nie powiemy ani panu, ani innym � ostrzeg�a Kirsty.

��Tylko nazwisko, stopie� i numer, co? � u�miechn�� si� kapitan. � Chod�cie do �rodka.

Ci�g dalszy konwersacji odby� si� w znanym pomieszczeniu z barierk�-lad�.

��Przypu��my, �e� wiemy r�ne rzeczy � odezwa� si� Johnny. � Na nic si� to panu nie przyda. A te urz�dzenia te� nie pomog� w wojnie, po prostu j� zmieni�. Wszystko si� gdzie� zdarza.

��My�l�, �e chwilowo ca�kowicie nam wystarczy zmiana. Mamy sporo naprawd� bystrych ch�opak�w.

��Panie kapitanie� � odezwa� si� niespodziewanie Tom.

��Tak?

��Przecie� oni nie musieli tego wszystkiego robi�. Nie musieli nas ostrzec o bombardowaniu ani sprowadzi� mnie z g�ry� nie wiem jak, ale to niewa�ne. Zrobili to i nie powinni�my w podzi�ce wsadza� ich do wi�zienia.

��Nikt nie m�wi o wi�zieniu. Raczej o wiejskiej posiad�o�ci z trzema uczciwymi posi�kami dziennie i wieloma ch�tnymi do rozm�w.

W tym momencie Kirsty si� rozp�aka�a.

��No, przecie� nikt nie zamierza zrobi� ci krzywdy, panienko. � Kapitan podszed� i po�o�y� d�o� na jej wstrz�sanych spazmami plecach.

Johnny i Yo-less wymienili spojrzenia i r�wnocze�nie si� cofn�li.

��Po prostu musimy wiedzie� pewne rzeczy � uspokaja� j� oficer. � Musimy dowiedzie� si�, co mo�e si� wydarzy�.

��No� jedno co� mo�e si� wydarzy� � chlipn�a Kirsty � to�

��Tak?

Uj�a jego d�o� i wysuwaj�c nog�, obr�ci�a si� na drugiej, podcinaj�c mu nogi i przerzucaj�c przez rami�. Kapitan z hukiem wyl�dowa� na posadzce. Zdo�a� usi���, gdy Kirsty okr�ci�a si� ponownie i trafi�a go stop� w klatk� piersiow�. Z siedz�cego usz�o powietrze razem z przytomno�ci� i zwali� si� pod �cian�.

Kirsty wyprostowa�a si�, poprawi�a kapelusz i przyjrza�a si� w�asnemu r�koczynowi.

��Szowinista � oceni�a. � Ju� wola�abym mie� do czynienia z dinozaurami. Idziemy?

Tom cofn�� si� dalej ni� Johnny i Yo-less razem wzi�ci.

��Gdzie dziewczyny ucz� si� takich rzeczy? � wykrztusi�.

��W szkole � odpar� Johnny. � Samego mnie to dziwi. Kirsty tymczasem wzi�a rewolwer kapitana.

��Tylko nie to! � zaprotestowa� Yo-less. � Maj�c bro�, mo�emy dopiero mie� k�opoty!

��Jestem mistrzyni� hrabstwa w strzelaniu dla ma�oletnich � poinformowa�a go, roz�adowuj�c bro�.�� Ale tym razem nie zamierzam do nikogo strzela�. Po prostu nie mam ochoty, �eby si� niepotrzebnie ekscytowa�, jak si� obudzi. � Cisn�a roz�adowany rewolwer w k�t pokoju, naboje w drugi i spojrza�a z lekka niecierpliwie: � To idziemy czy nie?

��Przepraszamy za zamieszanie. � Johnny przyjrza� si� Tomowi. � Wyt�umaczysz mu, jak si� obudzi?

��Nie wiem jak. Sam sobie musz� wyt�umaczy�, co si� sta�o!

��Pr�buj � zach�ci�a go Kirsty.

��No bo tak: zbieg�em tu czy nie? My�la�em, �e widz� bombardowanie� ale musia�em to sobie wyobrazi�, bo nalot by� dopiero po naszym przybyciu tutaj�

��To pewnie przez zdenerwowanie � podpowiedzia� mu Yo-less.

��Nerwy to straszna rzecz � zawt�rowa�a mu Kirsty. � R�ne rzeczy si� cz�owiekowi zwiduj��

Oboje wpatrzyli si� wyczekuj�co w Johnny�ego.

��Co si� tak na mnie gapicie? � zdenerwowa� si�.�� Ja tam nic o niczym nie wiem.

Bigmac twierdzi� potem, �e nigdy nie mia� najmniejszego zamiaru pomaga�. Dop�ki nie zobaczy� ludzi pr�buj�cych rozgrzebywa� ruiny, by�o to zupe�nie jak film, a potem przeszed� przez ekran�

Stra�acy piorunem wzi�li si� do gaszenia, a cywile albo wyci�gali z rumowisk co wi�ksze kawa�y, albo ostro�nie przeszukiwali je, nawo�uj�c w nienormalnie uprzejmy, bior�c pod uwag� okoliczno�ci, spos�b.

��Hej, panie Johnson?

��Przepraszam, pani Density: jest pani tam?

��Pani Williams, s�yszy mnie pani?

��Jest tam kto?

Wobbler twierdzi� potem, �e zapami�ta� trzy rzeczy: dziwny, metaliczny odg�os, jaki wydaj� z siebie ceg�y zsuwaj�ce si� w wi�kszych ilo�ciach, zapach spalonego drewna i ��ko. Wybuch zmi�t� dach i po�ow� �ciany jednego z dom�w, a z pokoju na pi�trze zwisa�o nad ulic� podw�jne, nienaruszone �o�e ma��e�skie, wci�� z powleczon� po�ciel�. �o�e poskrzypywa�o, poruszane przez wiatr, ale nie zsuwa�o si� dalej.

Obaj przele�li przez ruchome sterty cegie�, docieraj�c do po�o�onych za domami ogr�dk�w. Tu tak�e wszechobecne by�y ceg�y i szk�o. Zobaczyli tam starszego m�czyzn� w nocnej koszuli wpuszczonej w spodnie, kt�ry przygl�da� si� pobojowisku, w jakie zmieni� si� ogr�dek.

��No, to po ziemniakach � oceni� trafnie. � Najpierw p�ny przymrozek, teraz to�

��Ale za to zapowiada si� niez�y zbi�r marynowanych og�rk�w � pocieszy� go Bigmac.

��Na nic. Po occie mam wiatry.

P�oty oddzielaj�ce posesje zosta�y powalone jak jeden, a szopki, kom�rki i inne drewniane przybud�wki by�y porozk�adane i potasowane niczym karty. I zewsz�d z ziemi wychodzili ludzie, zupe�nie jakby odwo�anie alarmu by�o pocz�tkiem S�du Ostatecznego.

��Mam nadziej�, �e oni jeszcze tam s�! � powiedzia�a Kirsty, gdy biegli przez o�ywione ulice.

��Chcesz si� za�o�y�? � zaproponowa� Yo-less.

��Co?!

��S� dwie mo�liwo�ci: albo spokojnie na nas czekaj�, albo wpakowali si� w jakie� k�opoty. Co wybierasz?

Kirsty zwolni�a.

��Momencik, jest co�, co musz� wiedzie� � stwierdzi�a z namys�em. � Johnny?

��Co? � spyta�, od d�u�szego czasu spodziewaj�c si� podobnego pytania: w ko�cu pewne prawdy dociera�y nawet do Kirsty.

��Co my zrobili�my? Widzia�am bombardowanie i nie opowiadaj mi, �e to by�o z�udzenie! A na posterunek dobiegli�my, zanim zaczai si� nalot. No to albo zwariowa�am, a jestem pewna, �e nie, albo� albo�

��Przebiegli�my przez czas � doko�czy� Yo-less. � To by� tylko kierunek � spr�bowa� wyja�ni� Johnny. � Po prostu znalaz�em spos�b, jak to zrobi�

��Mo�esz to powt�rzy�? � spyta�a, nie wiadomo dlaczego patrz�c wymownie w niebo.

��W�tpi� nie bardzo pami�tam, jak to wtedy zrobi�em�

��Pewnie znajdowa� si� w stanie wy��czonej �wiadomo�ci � doda� Yo-less. � Czyta�em o czym� takim.

��Co?! Prochy?

��Kto? Ja?! � oburzy� si� Johnny. � Przecie� pij� tylko kaw� rozpuszczaln�! � �wiat zawsze by� dziwny, tote� wola� nie pr�bowa� niczego, co mog�oby sprawi�, �e sta�by si� dziwniejszy.

��Przecie� to zadziwiaj�cy talent! Pomy�l, czego m�g�by� dokona�

Johnny potrz�sn�� g�ow� � dobrze pami�ta�, co widzia� i czu�, ale nie pami�ta� jak. Przypomina�o to ogl�danie wspomnie� przez grub�, bursztynow� szyb�.

��Chod�my ju� � zaproponowa� i natychmiast wprowadzi� t� propozycj� w �ycie.

��Ale� � Kirsty nigdy �atwo nie ust�powa�a.

��Nie potrafi� tego zrobi� jeszcze raz � przerwa� jej.�� A poza tym nigdy ju� nie b�dzie w�a�ciwego momentu.

Bigmac z Wobblerem nie byli w k�opotach g��wnie dlatego, i� niedawno narobi�o si� wok� tyle k�opot�w, �e chwilowo przynajmniej nie mo�na si� by�o znale�� w �adnym nowym. A stare przypadkowo zupe�nie ich nie dotyczy�y.

��To ma by� schron przeciwlotniczy? � Bigmac nie m�g� wyj�� z szoku. � Przecie� schrony s� betonowe i solidne, maj� sycz�ce, pancerne drzwi, migaj�ce �wiat�a i inne te, co wiesz� A to jest zwyk�a blacha falista przysypana ziemi�, na kt�rej ro�nie sa�ata!

Obiektem, kt�ry do�� trafnie opisa�, by� schron znajduj�cy si� w ogr�dku posesji pod numerem dziewi�tym.

Obaj pr�bowali otworzy� wiod�ce do� drzwi: Bigmac obur�cz, a Wobbler za pomoc� uratowanej ze wspomnie� po szklarni �opaty. Wsp�lnym wysi�kiem uda�o im si� odsun�� blokuj�ce wej�cie ceg�y, dzi�ki czemu drzwi otwar�y si� i wytoczy�a si� z nich nieco oszo�omiona kobieta w �rednim wieku, ubrana w nocn� koszul� i szlafrok w r�owe kwiatki. W obj�ciach �ciska�a okr�g�e akwarium z dwiema z�otymi rybkami, a do szlafroka tuli�a si� ma�a dziewczynka.

��Gdzie Michael?! � krzykn�a, ledwie znalaz�a si� na �wie�ym powietrzu. � Widzia� go kto�? Odwr�ci�am si�, �eby z�apa� Adolfa i Stalina, a on ju� by� za drzwiami, jak�

��Chodzi o takiego ma�ego w zielonych portkach? � przerwa� jej Wobbler. � Nosi okulary i ma uszy jak kocio�? I nami�tnie szuka szrapneli?

���yje? � Kobiecie najwyra�niej ul�y�o. � Poj�cia nie mam, co bym powiedzia�a jego matce!

��Nic pani nie jest? � spyta� ostro�nie Bigmac. � Bo obawiam si�, �e pani dom jest nieco� bardziej sp�aszczony, ni� by�.

Pani Density przyjrza�a si� pozosta�o�ciom numeru dziewi�tego.

��C�, gorsze rzeczy zdarzaj� si� na morzu � stwierdzi�a spokojnie.

��Naprawd�? � Bigmac by� pod wra�eniem.

��Ca�e szcz�cie, �e nas tam nie by�o � doda�a pani Density.

Ceg�y osun�y si� z �oskotem i zjecha� po nich stra�ak.

��Pani Density? � upewni� si�. � Wychodzi, �e by�a pani ostatnia. Wypije pani fili�ank� herbaty?

��O, witaj, Bili.

��Te ch�opaki to kto? � zainteresowa� si� stra�ak.

��Z okolicy. � Wobbler wykaza� si� rzadk� przytomno�ci� umys�u. � Pomagamy�

��A, to dobrze. Chod�cie st�d, bo wysz�o nam, �e pod dwunastym zosta� niewypa�. � Stra�ak przyjrza� si� strojowi Bigmaca, wzruszy� ramionami i odebra� pani Density akwarium, otaczaj�c je r�wnocze�nie drug� r�k�. � Fili�anka ciep�ej herbaty i koc. Tego pani potrzeba. T�dy prosz�. � I poprowadzi� j� przez gruzowisko tras� wymagaj�c� troch� wdrapywania si� i zje�d�ania.

��Cz�owieka zbombarduj� i zamiast pomocy proponuj� herbat�? � wykrztusi� Bigmac, obserwuj�c post�py pani Density i stra�aka w pokonywaniu przeszk�d terenowych.

��Lepsze ni� zbombardowanie i permanentna niemo�no�� wypicia herbaty, nie? Zreszt��

Eeeeyyyyooooowwwwmmmm! � zawy�o co� za nimi.

Odwr�cili si� naprawd� szybko.

Dziadek Wobblera sta� na stercie gruzu i w blasku p�omieni wygl�da� niczym nieletni diabe� w kusych portkach. Sadza pokrywa�a go raczej dok�adnie, a w dodatku wymachiwa� czym� w powietrzu i pr�bowa� na�ladowa� samolot. Na szcz�cie jedynie akustycznie.

��To wygl�da jak� � Bigmac nie do ko�ca odzyska� g�os.

��To kawa�ek bomby! � oznajmi� dumnie dziadek Wobblera. � Prawie ca�y statecznik! Nie znam nikogo, kto mia�by prawie ca�y statecznik! � I znowu zacz�� wymachiwa� pogi�tym metalem.

��S�uchaj no� ty! � zacz�� Wobbler. Machanie usta�o.

��Wiesz� o motorach�?

��No nie! � j�kn�� Bigmac. � Nie mo�esz mu nic powiedzie� o�

��Zamknij si�! � warkn�� Wobbler. � Masz dziadka, nie?

��No, mam. Tylko jak go odwiedzam, to zawsze klawisz si� nam przygl�da.

Wobbler skoncentrowa� si� na usmole�cu.

��Motocykle s� bardzo niebezpieczne! � o�wiadczy� z naciskiem.

��Jak podrosn�, to b�d� mia� du�y motor � o�wiadczy� stanowczo jego dziadek. � Z rakietami, karabinami maszynowymi i wszystkim. Eeeooowwmmmm!

��Nie robi�bym tego na twoim miejscu! � powiedzia� Wobbler specjalnym tonem, jakiego u�ywa� w rozmowach z wyj�tkowo m�cz�cymi dzie�mi. � Rozbijanie motor�w nie jest przyjemne. Mo�esz mi wierzy�.

��Nie rozbij� go. � Pewno�� siebie jego dziadka pozosta�a niezachwiana. � Mo�esz mi wierzy�.

��C�rka pani Density to ca�kiem mi�a dziewczyna, prawda? � Wobbler spr�bowa� desperackiego manewru.

��Nieprawda. Jest beksa i w og�le straszna. Eeeeoowwmmmm! A pan i tak jest gruby. � Po tym o�wiadczeniu jego dziadek zbieg� z kupy gruzu i znikn�� mi�dzy stra�akami. O jego obecno�ci w okolicy �wiadczy�o jedynie sporadyczne, przenikliwe wycie.

��Chod�, wracamy do kaplicy�� odezwa� si� Bigmac. � Stra�ak co� m�wi� o jakim� niewypale w pobli�u�

��Dlaczego on mnie w og�le nie s�ucha�?! Ja bym pos�ucha�.

��No, ju� to widz�!

��Pewnie, �e bym pos�ucha�!

��No! Nie filozofuj, tylko chod�!

��Mog�em mu pom�c, gdyby tylko chcia� s�ucha�! Wiem przecie� r�ne rzeczy, kt�re mog�yby mu u�atwi� �ycie. Dlaczego nie chcia� s�ucha�?

��Bo to wida� u was rodzinne. Przesta� zrz�dzi� i rusz si� wreszcie!

Bigmac i Wobbler dotarli do kaplicy w chwili, w kt�rej Johnny i pozostali nadbiegli ulic�.

��Wszyscy cali? � spyta�a lekko zadyszana Kirsty.�� Dlaczego obaj jeste�cie wypaprani w sadzy?

��Bo ratowali�my ludzi � odpar� dumnie Wobbler.�� No, nie sami.

Odruchowo wszyscy spojrzeli na pozosta�o�ci po Paradise Street. Ludzie stali lub siedzieli na rumowisku w ma�ych grupach. Kilka kobiet w oficjalnie wygl�daj�cych kapeluszach ko�czy�o ustawianie stolika z dzbankiem do herbaty i fili�ankami. P�on�o jeszcze kilka niewielkich po�ar�w, stra�acy wi�c mieli co robi�, a scen� urozmaica� od czasu do czasu s�yszalny �omot, gdy jaka� cebula pokryta lodem wraca�a na d�.

��Wszyscy prze�yli � powiedzia� Wobbler, uwa�nie przygl�daj�c si� Johnny�emu.

��Wiem.

��Bo syrena zawy�a na czas.

��Wiem.

��Mam nadziej�, �e b�d� mieli porz�dne doradztwo � rozleg� si� g�os Kirsty.

��A tak, dostan� po fili�ance herbaty i us�ysz�, �e uszy do g�ry, bo mog�o by� gorzej � odpar� Bigmac.

��I to wszystko?!

��No, mo�e jeszcze po biszkopcie.

Johnny ci�gle przygl�da� si� ruinie, kt�rej ogie� nadawa� prawie radosny wygl�d. Na ten obraz nak�ada� mu si� inny � pali�o si� w tych samych miejscach, te same zwa�y gruzu zajmowa�y te same miejsca i ci sami stra�acy kr�cili si� wok� po�ar�w. Ale ludzi nie by�o � je�li nie liczy� tych, kt�rzy zaj�ci byli noszami.

Byli w nowym czasie.

Bowiem wszystko, co cz�owiek zrobi, zmienia wszystko, co go otacza, a za ka�dym razem gdy podr�uje si� w czasie, trafia si� do czasu troszeczk� innego ni� ten, kt�ry si� opu�ci�o. Nie zmienia si� bowiem Przysz�o�ci, tylko przysz�o��.

S� miliony miejsc, w kt�rych bomby zabi�y wszystkich mieszka�c�w Paradise Street.

I jedno, w kt�rym tego nie zrobi�y.

Obraz na�o�ony na to, co widzia�, wyblak� i znikn��, gdy drugi czas znalaz� si� w swej w�asnej przysz�o�ci.

��Johnny? � spyta� niezbyt pewnie Yo-less. � Lepiej si� st�d wynie�my.

��No � przytakn�� Bigmac. � Nie ma co tu d�u�ej by�.

Johnny powoli odwr�ci� si�.

��Jasne � zgodzi� si� potulnie.

��U�ywamy w�zka czy� spaceru? � spyta�a Kirsty.

��W�zka.

W�zek grzecznie czeka� tam, gdzie go zostawili. Tyle �e nigdzie nie by�o �ladu Guilty�ego.

��Poszed� podziwia� bombardowanie � przypomnia� sobie Wobbler. � Poj�cia nie mam, co si� z nim sta�o.

��Nie! � oznajmi�a Kirsty. � Nie b�d� szuka� tej kociej karykatury!

Johnny uj�� r�czk� w�zka, a worki poruszy�y si� jakby wyczekuj�co.

��Kotem si� nie ma co przejmowa� � powiedzia�. � Koty zawsze znajd� drog� do domu.

Klub Z�otej Jesieni okupowa� kaplic� w pi�tkowe dopo�udnia. Czasami przy wt�rze ludowego muzyka, czasami lokalnego zespo�u szkolnego, je�li nie da�o si� tego unikn��, natomiast zawsze przy herbatce i pogaduszkach.

Zazwyczaj tematem by�o to, o ile teraz jest gorzej, ni� by�o, zw�aszcza wtedy gdy mo�na by�o praktycznie wszystko kupi� za sze�ciopens�wk� i jeszcze dosta� reszt�.

Tym razem pogaduszki przerwa�o migotanie powietrza i pojawienie si� pi�ciu postaci i w�zka sklepowego.

Klubowicze obserwowali to podejrzliwie, na wypadek gdyby nowo przybyli zacz�li niespodziewanie �piewa� The Streets of London czy co� podobnego. Poza tym ca�a pi�tka mia�a poni�ej trzydziestu lat, a wi�c prawie na pewno byli przest�pcami. Podejrzenia umacnia�o po pierwsze to, �e ukradli w�zek sklepowy. Po drugie to, �e jeden z nich by� czarny.

��Hmm� � powiedzia� Johnny i zamilk�.

��To k�ko teatralne? � spyta�a Kirsty, wzbudzaj�c podziw pozosta�ych refleksem. � Och, z�y ko�ci�. Przepraszamy.

I pchn�a w�zek w kierunku wyj�cia.

Z�ota Jesie� obserwowa�a ich wci�� podejrzliwie, na wszelki wypadek nie wypuszczaj�c z r�k fili�anek z herbat�.

Wobbler otworzy� drzwi i pom�g� wypchn�� w�zek na zewn�trz.

��I pami�tajcie, �e jeden by� czarny! � oznajmi� na po�egnanie Yo-less, dziko przewracaj�c oczami. � Idziemy na karnawa�! � I zamkn�� za sob� drzwi.

Powietrze pachnia�o rokiem 1996. Kirsty spojrza�a na zegarek.

��Dziesi�ta trzydzie�ci w pi�tek. Nie�le.

��Hmm� tw�j zegarek m�wi, �e jest dziesi�ta trzydzie�ci w pi�tek � poprawi� j� Johnny. � To nie musi by� to samo.

��Racja.

��Ale wygl�da, �e jest. I wygl�da normalnie.

��Mnie te� wygl�da normalnie � zgodzi� si� Wobbler.

��Ca�� noc mnie nie by�o � podsumowa� Yo-less. � Moja mamu�ka dosta�a sza�u!

��Powiedz jej, �e nocowa�e� u mnie i telefon si� zepsu� � zaproponowa� Wobbler.

��Nie lubi� k�ama�.

��Ciekawe, jak powiesz jej prawd�?

Yo-less rozwa�a� kwesti� kilka ci�gn�cych si� niczym agonia sekund.

��Telefon ci si� zepsu�? � spyta� w ko�cu.

��Zepsu� � przytakn�� Wobbler. � A ja swojej powiem, �e nocowa�em u ciebie.

��W�tpi�, �eby dziadek zauwa�y�, �e mnie nie by�o � zastanowi� si� Johnny. � Zwykle zasypia przed telewizorem, a matka pojecha�a w delegacj�.

��Moi rodzice maj� zdecydowanie nowocze�niejsze podej�cie � parskn�a z godno�ci� Kirsty.

��A mojego brata nic nie obchodzi, gdzie jestem, jak d�ugo policja go o to nie pyta � zako�czy� przygotowywanie alibi Bigmac.

Przygotowanie alibi powinno nast�pi�, zanim kto� si� wybierze w przesz�o�� czy przysz�o��, ale to przysz�o Johnny�emu do g�owy dopiero teraz.

Tam, gdzie by�a Paradise Street, wci�� by�a hala sportowa, czyli nic si� nie zmieni�o. Paradise Street znajdowa�a si� niejako pod hal� sportow�, stanowi�c co� w rodzaju skamieliny.

��Zmienili�my co�? � zainteresowa�a si� Kirsty.

��Wr�ci�em! � oznajmi� Wobbler. � Mnie to wystarczy.

��Ale prze�yli ludzie, kt�rzy powinni byli zgin�� � Kirsty urwa�a, widz�c min� Johnny�ego. � No dobrze, mo�e �powinni� nie jest najszcz�liwszym okre�leniem, ale wiecie, o co mi chodzi. Jeden z nich m�g� wynale�� bomb� Z albo co� innego.

��Co to jest bomba Z? � zainteresowa� si� Bigmac.

��Sk�d mam wiedzie�?! Jak wyruszali�my, nie by�a wynaleziona.

��Kto� z Paradise Street wynalaz� bomb�? � zdziwi� si� Johnny.

��No to nie bomb�, tylko co� innego, co�, co zmieni�o histori�. Jaki� drobiazg. A poza tym zostawili�my rzeczy Bigmaca na posterunku�

��Uhm� � Yo-less zdj�� nakrycie g�owy i wyj�� z niego zegarek i walkmana. � Sier�anta tak podnieci�o, �e zapomnia� zamkn�� t� szafk� po wyj�ciu syreny, wi�c skorzysta�em z okazji.

��A kurtka?

��Wyrzuci�em do �mieci.

��To by�a moja kurtka!

��A moje ryzyko! Gdzie j� mia�em schowa�?!

��No, to z tym mamy spok�j � przyzna�a z oci�ganiem Kirsty. � Ale mog� by� jakie� inne zmiany i lepiej by by�o, jakby�my je szybko znale�li.

��Lepiej by by�o, jakby�my si� szybko wyk�pali � doda� Wobbler.

��Masz zakrwawione r�ce � zauwa�y� Johnny.

��Tak? � Wobbler przyjrza� si� swoim d�oniom. � Odgarniali�my ceg�y i inne ruiny� jakby kogo� przygniot�o�

��Powinni�cie zobaczy�, jak za�atwi� swojego dziadka � wtr�ci� Bigmac.

Wobbler rozejrza� si� dumnie.

Godzin� p�niej spotkali si� w centrum handlowym. Bar hamburgerowy by� z powrotem ��to-czerwony i nikt tego nie skomentowa�, ale s�dz�c po westchnieniach, Bigmac my�la� o darmowych hamburgerach raz na tydzie�.

Te westchnienia uruchomi�y pami�� Johnny�ego.

��Tego� � b�kn��. � Mamy dla ciebie list� � I wyj�� z kieszeni zmi�t� kopert� o zdecydowanym zapachu octu i ze �ladami t�ustych paluch�w. � Tego� to dla ciebie, Wobbler. Kto�� prosi� nas, �eby ci to da�.

��No, kto� � przytakn�� Yo-less.

��I poj�cia nie mamy kto � doda� Bigmac. � Taka ca�kiem tajemnicza posta�, wi�c nie ma sensu, �eby� o ni� wypytywa�.

Wobbler przyjrza� si� podejrzliwie najpierw im, potem listowi, w ko�cu widz�c, �e nic wi�cej nie powiedz�, rozerwa� kopert� i wyj�� z niej pojedyncz� kartk�.

��No i? Co ci napisa�?�� Bigmac nie wytrzyma� pierwszy.

��Kto? � spyta� na wszelki wypadek Wobbler.

��T� ten tajemniczy nieznajomy. � Bigmac stan�� na wysoko�ci zadania.

��Jakie� bzdury. Sam przeczytaj.

Johnny wzi�� kartk�, na kt�rej odr�cznie wypisano list� zawieraj�c� dziesi�� punkt�w, i zacz�� czyta�:

1. Jedz zdrowe rzeczy i nie w nadmiarze.

2. Podstaw� jest godzina �wicze� raz dziennie.

3. Inwestuj rozs�dnie pieni�dze w mieszanin�

��Co to za brednie?! � przerwa� mu Wobbler. � Rady dobrego dziadka! Po co kto� chcia� mi powiedzie� takie bana�y? Albo wariat, albo religijnie nawiedzony, trzeciej mo�liwo�ci nie ma! To pewnie kt�ry� z tych religijnych �wir�w kr�c�cych si� przy sklepach, nie?� Szkoda, my�la�em, �e to mo�e by� co� wa�nego�

Bigmac spojrza� t�sknie na hamburgerowni� i westchn�� ci�ko.

��S� zmiany! � o�wiadczy�a tryumfalnie Kirsty.�� Clark Street ju� si� nie nazywa Clark Street, tylko Evershott Street. Zauwa�y�am, przechodz�c.

��Przera�aj�ce! � j�kn�� Bigmac. � ���aaa� tajemnicza zmiana nazwy ulicy�

��My�la�em, �e zawsze by�a Evershott Street � powiedzia� niepewnie Yo-less.

��Ja te�.

��A ten sklep tam� no, ten, w kt�rym sprzedawano karty i inne rzeczy, teraz jest jubilerem � doda�a Kirsty z naciskiem.

Wszyscy spojrzeli w kierunku wskazanym przez jej wyci�gni�t� r�k�.

��To przecie� zawsze by� jubiler, nie? � ziewn�� Wobbler.

��Ale� wy jeste�cie pozbawieni zmys�u obserwacji! � zacz�a Kirsty. � Ja�

��Czekaj � przerwa� jej Johnny. � Wobbler, sk�d masz te strupy i siniaki na d�oniach? Ty te�, Bigmac?

��C� no, ja� no��� Wobbler jako� nie by� w stanie wydusi� z siebie niczego konkretnego.

��Pewnie �e�my czego� szukali � powiedzia� Bigmac. � By pasowa�o, nie?

��Tak. Szukali�my. Gdzie� czego�.

��Nie pami�tacie� � zacz�a ponownie Kirsty.

��Zapomnij � przerwa� jej ponownie Johnny.�� Chod�, czas na nas.

��Jaki znowu czas? Gdzie mamy i��?

��Pora odwiedzin: musimy i�� do pani Tachyon.

��Ale� oni nie pami�taj��

��To bez znaczenia. Chod�!

��Przecie� nie mog� tak po prostu zapomnie�! � Ledwie znale�li si� w autobusie, Kirsty wr�ci�a do tematu. � Nie mog� my�le�, �e im si� tylko �ni�o!

��Wydaje mi si�, �e to proces leczniczy. Nie zauwa�y�a� tego po nalocie? Tom tak naprawd� nie wierzy� w to, co widzia�, i za�o�� si�, �e teraz� to jest par� godzin p�niej pami�ta co� zupe�nie innego. Wszyscy pami�taj�. Pewnie to, �e bieg� ca�y czas i zd��y� w ostatniej chwili. Wszyscy byli w lekkim szoku przez te bomby i dlatego troch� im si� miesza�o� Co� w tym gu�cie. Ludzie zapominaj� cz�sto to, co si� faktycznie wydarzy�o, bo� no bo to si� nie wydarzy�o. Nie tu.

��My pami�tamy, co si� naprawd� wydarzy�o � zauwa�y�a Kirsty.

��Mo�e dlatego, �e ty jeste� hiperinteligentna, a ja megadurny.

��Tak bym tego nie uj�a. To nieco niesprawiedliwe.

��Tak? A co konkretnie?

��Nie powiedzia�abym: hiper; po prostu: bardzo. A dlaczego musimy odwiedzi� pani� Tachyon?

��Bo kto� musi. Ona zbiera czas, ale przyznam, �e jej nie zazdroszcz�. Za rogiem, czy 1933 rok, to dla niej takie same kierunki: p�jdzie, gdzie b�dzie chcia�a. � Ona jest szalona.

Poniewa� w�a�nie dotarli do szpitalnych drzwi, Johnny zostawi� t� uwag� bez komentarza.

W gruncie rzeczy przyznawa� Kirsty racj�: pani Tachyon by�a szalona. Albo przynajmniej ekscentryczna. Jakby, dajmy na to, posz�a do psychiatry, a ten by jej zacz�� pokazywa� te wszystkie karty i plamy po atramencie, to alboby je ukrad�a, alboby go oplu�a. �Ekscentryczna� to w�a�ciwe s�owo.

Tylko �e ona nie robi�a takich rzeczy, jak zrzucanie bomb na Paradise Street. �eby robi� takie rzeczy, trzeba by� przytomnym i normalnym. Przynajmniej inni tak uwa�ali. Mo�e faktycznie mia�a fio�a, ale to by� jej w�asny fio� i mo�e we dw�jk� przyjemniej im si� patrzy�o na �wiat.

W tych warunkach by�a to ca�kiem radosna my�l. Pani Tachyon znikn�a.

Co z trudnych do wyja�nienia przyczyn strasznie zirytowa�o siostr� oddzia�ow�.

��Wiecie co� o tym? � brzmia�o pierwsze pytanie, ledwie zobaczy�a ich na korytarzu.

��My? � zdziwi�a si� Kirsty. � Co mamy wiedzie� i o czym? Dopiero przyszli�my.

Okaza�o si�, �e pani Tachyon posz�a do �azienki i zamkn�a si� od �rodka. Sko�czy�o si� na rozebraniu zamka przez wezwanego po jakim� czasie fachowca na okoliczno�� zemdlenia pani Tachyon. Nie znaleziono tam jednak nikogo. �azienka znajdowa�a si� na trzecim pi�trze, a okienko mia�a takie, �e Guilty mia�by pewne problemy, by przez nie przele��. Pani Tachyon nie mia�a prawa.

��A papier toaletowy zosta�? � spyta� w pewnym momencie Johnny.

Siostra oddzia�owa przyjrza�a mu si� z g��bok� podejrzliwo�ci�.

��By� � zezna�a w ko�cu. � Ca�a rolka znikn�a. Johnny z zadowoleniem skin�� g�ow�: to ca�a pani Tachyon.

��I s�uchawki te� znikn�y � przypomnia�a sobie siostra oddzia�owa. � Wiecie co� o tym? Odwiedzili�cie j�.

��Tylko dlatego, �e to co� w rodzaju projektu � odpar�a z godno�ci� Kirsty.

Z ty�u rozleg�y si� kroki sugeruj�ce, �e id�cy ma naprawd� solidne buty. Okaza�o si�, �e faktycznie: zbli�a�a si� pani Partridge.

��Zadzwoni�am na policj� � obwie�ci�a.

��Dlaczego? � zdziwi� si� Johnny.

��No bo� a, to wy. C�, ona� potrzebuje pomocy. Zreszt� oni wcale nie s� pomocni: powiedzieli, �e zawsze si� sama znajduje.

Johnny westchn�� � z tego, co podejrzewa�, pani Tachyon nigdy nie potrzebowa�a pomocy. Je�eli jej potrzebowa�a, to po prostuj� sobie bra�a. Je�li chcia�a znale�� si� w szpitalu, to po prostu udawa�a si� tam, gdzie taki si� znajdowa�. Teraz mog�a by� gdziekolwiek.

��Musia�a si� wymkn��, gdy nikt nie patrzy� � oceni�a pani Partridge.

��Nie mog�a � zaprzeczy�a ca�kiem rozs�dnie siostra oddzia�owa. � St�d wida� drzwi. W takich sprawach jeste�my wyczulone.

��No, to znikn�a! Rozp�yn�a si� w powietrzu! � zirytowa�a si� pani Partridge.

Kirsty przysun�a si� do Johnny�ego i spyta�a szeptem:

��Gdzie zostawi�e� w�zek?

��Za gara�em.

��My�lisz, �e go zabra�a?

��Tak � odpar� naprawd� zadowolony.

W autobusie Johnny by� dziwnie milcz�cy. Po drodze zahaczyli o bibliotek�, gdzie uda�o im si� uzyska� fotokopi� gazety z dnia po nalocie. Na pierwszej stronie by�o zdj�cie radosnych mieszka�c�w na tle ruin Paradise Street. Rzecz jasna, wyblak�e, ale da�o si� rozr�ni� pani� Density z akwarium w obj�ciach i dziadka Wobblera ze statecznikiem bomby, a za nimi z uniesionym kciukiem samego Wobblera. Fotografia nie nale�a�a do doskona�ych od samego pocz�tku, a z czasem jeszcze si� pogorszy�a, za� Wobbler wygl�da�, jakby wyczy�ci� sob� komin, ale je�li si� wiedzia�o, �e to on, mo�na go by�o rozpozna� bez problem�w.

Johnny nie mia� z�udze� � gdyby pokaza� fotografi� albo i ca�� gazet� pozosta�ym, us�ysza�by co� w stylu: �Ten tam z ty�u jest podobny do Wobblera. I co z tego?� Tak ju� by�o z lud�mi, zw�aszcza mieszkaj�cymi w okolicy, je�li to co� dotyczy�o w�a�nie okolicy. Widocznie z podr�ami w czasie tak jest � nikt po nich nie pami�ta tego, co by�o przed nimi, a to, co si� pozmienia�o, po powrocie i tak ju� jest histori�.

��Co� si� taki cichy zrobi�? � spyta�a w pewnym momencie Kirsty.

��My�l�, a to wymaga skupienia. W�a�nie tak sobie my�la�em, �e jakbym pokaza� pozosta�ym to zdj�cie, to i tak jedyn� reakcj� by�oby, �e to kto� podobny do Wobblera.

Kirsty zajrza�a mu przez rami�. � Faktycznie, jest podobny do Wobblera. I co z tego? Johnny przez chwil� koncentrowa� si� na wygl�daniu przez okno.

��Chodzi mi o to, �e Wobbler jest na zdj�ciu � powiedzia� w ko�cu. � Pami�tasz?

��Pami�tam co?

��No� wczoraj. Zmarszczy�a czo�o.

��Byli�my na jakiej� imprezie? Przebieranej? Johnny westchn�� r�wnie ci�ko, jak ostatnio Bigmac.

Wszystko si� normowa�o i to w�a�nie by�o najgorsze w podr�ach w czasie. Wraca�o si� do innego miejsca, gdzie�, gdzie si� nigdy przedtem nie by�o. Konkretnie rzecz bior�c � teraz by� w czasie, w kt�rym nikt nie zgin�� na Paradise Street, i wcale nie chcia�o mu si� tam wraca� i niczego zmienia�. A wi�c si� nie wybierze, w zwi�zku z czym pozostali te� tego nie zrobi�. Gdy robiono to zdj�cie, byli w przesz�o�ci, a teraz wychodzi�o, �e nigdy tam si� nie wybrali, tote� nie pami�taj�, bo nie maj� czego pami�ta�. Tu wczoraj robili co innego: w��czyli si�. Albo tkwili gdzie�.

��Tw�j przystanek � g�os Kirsty przywo�ywa� go do tera�niejszo�ci. � Dobrze si� czujesz?

��Nie � odpar� i wysiad�.

Pada� deszcz, ale i tak poszed� sprawdzi�, czy w�zek jest tam, gdzie go zostawi�. W�zka nie by�o. Cho� z drugiej strony mog�o go tam w og�le nigdy nie by�.

Kiedy dotar� do swego pokoju, resztki nadziei prysn�y � mia� jedn�, nie�mia�� nadziej�, �e mo�e w tym czasie b�dzie nieco inn� osob�. Ten sam pok�j, ten sam ba�agan, ten sam prom na dwukolorowej nitce i te same tapety skutecznie pozbawi�y go z�udze�.

Siad� na ��ku i t�po wpatrzy� si� w padaj�cy za oknem deszcz.

Straci� gazet� pani Tachyon, kt�ra mog�aby by� dowodem. Bez tego nikt mu nie uwierzy, cho� doskonale wszystko pami�ta�. A tymczasem wygl�da�o na to, �e nic takiego si� nie wydarzy�o. No, przynajmniej niedok�adnie. Zwyk�a, szara codzienno�� wype�nia�a wszystko, nachalna niczym deszcz. Gdyby mia� jaki� dow�d, cokolwiek�

Si�gn�� odruchowo do kieszeni i wymaca� prostok�tny kartonik kart do gry�

G�osy dochodz�ce z do�u dowodzi�y, �e dziadek wr�ci� albo si� obudzi�, w ka�dym razie telewizor gaworzy� rado�nie z australijskim akcentem. Johnny zebra� si� w sobie i zszed� do salonu.

��Dziadku?

��Tak? � Starym zwyczajem dziadek nie odrywa� wzroku od ekranu.

��Chcia�em porozmawia� o wojnie�

��Tak?

��Kiedy� opowiada�e�, �e zanim trafi�e� do wojska, wypatrywa�e� samolot�w�

��A, tak � o�ywi� si� dziadek, przestaj�c wpatrywa� si� w ekran. � Dosta�em za to medal.

A potem zdarzy�o si� co�, czego Johnny nigdy dot�d nie by� �wiadkiem, a gdyby kto� mu powiedzia�, �e podobny fenomen nast�pi, nie uwierzy�by. Dziadek bowiem wzi�� pilota i wy��czy� telewizor.

��Pokazywa�em ci go � doda�. � Musia�em.

��Nie� nie s�dz� � wykrztusi� Johnny, pr�buj�c wyj�� z podw�jnego szoku: dot�d pytania o wojn� spotyka�y si� ze zdecydowan� odmow� wsp�pracy ze strony dziadka.

Tym razem jednak dziadek si�gn�� do stoj�cego obok fotela wiklinowego koszyka na nici i inne krawieckie przybory, kt�ry stanowi� w�asno�� babci. Od dawna zmieni� jednak przeznaczenie: zawiera� wycinki starych gazet, klucze nie pasuj�ce do niczego, znaczki za p� pensa i inne przydasie r�nego kalibru, jakie znajd� si� w ka�dym zamieszkanym domu.

Po d�u�szym grzebaniu w koszyku dziadek wyj�� niewielkie, drewniane pude�ko i poda� Johnny�emu, m�wi�c:

��Powiedzieli, �e nigdy si� chyba nie dowiedz�, jak tego dokona�em, ale pan Hodder i kapitan Harris byli za mn�. Twierdzili, �e to musia�o by� mo�liwe, no bo inaczej bym tego nie zrobi�. Piorun zniszczy� telefon, motorower nie chcia� odpali�, pomimo soczystych przekle�stw pana Hoddera, no to zosta�o tylko jedno: zbiec do miasta i ostrzec. No to pobieg�em. To dali mi to. W pude�ku znajdowa� si� srebrny medal i po��k�a kartka pisana na maszynie, w kt�rej ta�ma od lat nie by�a zmieniana.

���Za odwag� zapewniaj�c� bezpiecze�stwo mieszka�com Blackbury�� � przeczyta� Johnny.

��Po wojnie to nawet przysz�o paru takich od olimpiady � doda� dziadek. � Ale im powiedzia�em, �e si� ju� do�� w �yciu nabiega�em.

��A jak ci si� wtedy uda�o?

��M�wili, �e czyj� zegarek musia� wtedy �le chodzi�. Nie wiem, ja tam po prostu bieg�em� teraz to, prawd� m�wi�c, ma�o z tego pami�tam, a to, co pami�tam, mi si� zlewa�

Opr�cz medalu w pude�ku by�a te� talia kart spi�tych gumk�. Johnny wyj�� je i zdj�� gumk�. Karty by�y z wizerunkami samolot�w.

Johnny wyj�� z kieszeni pi�tk� trefl. By�a mniej zu�yta, ale nie ulega�o w�tpliwo�ci, �e jest z tej samej lub identycznej talii. Doda� j� do pozosta�ych i za�o�y� gumk�, po czym od�o�y� do pude�ka obok medalu.

Spojrzeli na siebie z dziadkiem bez s�owa. Poza szumem deszczu i tykaniem zegara stoj�cego na kominku �aden d�wi�k nie m�ci� ciszy.

Johnny czu� czas skapuj�cy wok� nich. Czas o konsystencji bursztynu�

A potem dziadek mrugn��, z�apa� pilota i wycelowa� w telewizor.

��Od tamtych czas�w wiele wody up�yn�o dla ka�dego z nas � powiedzia�, i to by�o wszystko.

Kto� zadzwoni� do drzwi. Johnny poszed� otworzy�.

Dzwonek rozleg� si� ponownie, tyle �e bardziej nachalnie.

Johnny otworzy� drzwi.

��O! � powiedzia� ponuro. � Cze��, Kirsty. Wygl�da�a, jakby kto� wyla� na ni� wiadro wody.

Albo dwa.

��Bieg�am od nast�pnego przystanku.

��Dlaczego?

Na wyci�gni�tej d�oni poda�a mu marynowan� cebul�.

��Znalaz�am j� w kieszeni � wyja�ni�a. � I przypomnia�am sobie wszystko. Byli�my w przesz�o�ci.

��Nie w przesz�o�ci, raczej gdziekolwiek b�d� � poprawi� j�, czuj�c dum� wzbieraj�c� niczym r�owy balon. � Wejd�.

��Wszystko pami�tam. Nawet korniszony.

��To dobrze.

��Pomy�la�am, �e powinnam ci powiedzie�.

��I s�usznie.

��My�lisz, �e ona znajdzie kiedy� tego kota?

��Pewnie ju� znalaz�a, gdziekolwiek by by�a.

Sier�ant i saper niepewnie wstali i jeszcze mniej pewnie, cho� za to ostro�nie podeszli do miejsca, w kt�rym jeszcze niedawno sta� prawie ca�y dom.

��Bidactwo! � j�kn�� sier�ant. � Bidactwo!

��Mo�e zd��y�a uciec? � zasugerowa� saper bez wiary we w�asne s�owa. � Albo si� schowa�?

��Bidactwo!

��By�a blisko �ciany�

��Ale �ciany te� nie ma!

W milczeniu zag��bili si� w wilgotne ruiny Paradise Street.

��Ale b�dzie awantura! � j�kn�� nagle saper. � I nawet wiem, komu si� za to dobior� do ty�ka.

��A wie pan, sier�ancie, ile spali�my przez ca�y zesz�y tydzie�? Wie pan?! Przez to w Siat� stracili�my kaprala Williamsa� Poza tym to by�a tylko przerwa na herbat� w �rodku nocy!

Dotarli do krateru, na kt�rego dnie co� bulgota�o.

��Mia�a jakich� krewnych?�� spyta� �o�nierz.

��Nikogo, a by�a tu od dawna. M�j tata m�wi�, �e j� pami�ta, jak tu chodzi�a, kiedy by� ch�opakiem. � Sier�ant zdj�� he�m i powt�rzy�: � Bidactwo!

��To ci si� tylko tak wydaje! Obiad-obiad-obiad� Obaj podskoczyli i odwr�cili si�.

Chuda posta� w starym p�aszczu narzuconym na nocn� koszul� i we�nianej narciarce bieg�a ulic�, po mistrzowsku steruj�c w�zkiem mi�dzy kupami gruzu.

���obiad-obiad�

Sier�ant spojrza� na sapera, przygl�daj�cego si� temu slalomowi z wytrzeszczonymi oczyma. � Jak ona to zrobi�a?

��Poj�cia nie mam!

���obiad-obiad-Batman!

Guilty na sw�j pokraczny spos�b w�drowa� jak�� boczn� zaciemnion� uliczk�.

Sp�dzi� interesuj�cy poranek, poluj�c w pozosta�o�ciach Paradise Street i wielce przyjemne popo�udnie w ruinach wytw�rni marynat. Znalaz� sporo myszy, g��wnie pieczonych. To by� dobry dzie�. Black-bury posz�o spa�, co mu w niczym nie przeszkadza�o.

Co prawda wsz�dzie �mierdzia�o octem, ale mo�na si� by�o przyzwyczai�.

Jakim� cudem z gatunku zachowawczych wielki s��j przelecia� przez p� miasta i wyl�dowa� nienaruszony i nie zauwa�ony w klombie, sk�d �agodnie stoczy� si� do rynsztoka.

Guilty postanowi� przy nim poczeka� i przy okazji si� umy�.

Nie musia� czeka� d�ugo; po chwili za rogiem rozleg�o si� znajome popiskiwanie. Popiskiwanie zbli�y�o si� i usta�o, a potem w jego polu widzenia pojawi�a si� chuda d�o� w we�nianej r�kawiczce z obci�tymi palcami i z�apa�a s��j. S��j znikn��, za to rozleg�y si� rozmaite odg�osy: wpierw skomplikowane, towarzysz�ce otwieraniu, potem� c�, potem by�o s�ycha� to, co zawsze, gdy kto� je �wik��, mlaskaj�c, a sok cieknie mu po brodzie.

��Aha � rozleg� si� zadowolony g�os. A potem rozleg�o si� bekni�cie.

��To nale�y dawa� wojsku! � doda� g�os. � �mieszne? To ci si� tylko tak wydaje! Prawie sprowadzi�am traktor!

Guilty wskoczy� na w�zek.

Pani Tachyon poprawi�a s�uchawki i podrapa�a si� po szpitalnej koszuli, kt�ra zaczyna�a j� powa�nie irytowa�. Najwy�sza pora znale�� kogo�, kto by to z niej zdj��� zna�a tak� jedn�, uczciw� piel�gniark� w 1917 roku.

Co� sobie przypomnia�a. Przetrz�sn�a kieszenie i w ko�cu znalaz�a sze�ciopens�wk�, kt�r� da� jej sier�ant. Dobrze, �e sobie o niej przypomnia�a. Generalnie pami�ta�a wszystko, tylko ju� dawno przesta�a si� zastanawia�, czy to, co pami�ta, ju� si� wydarzy�o, czy jeszcze nie.

Kierowa�a si� zasad�: Bra� �ycie takim, jakie ma zamiar by�, a jak nie b�dzie dobrowolnie, to je zmusi�.

Przesz�o�� i przysz�o�� by�y w gruncie rzeczy podobne, ale nie nale�a�o by� rozrzutnym: za sze�� pens�w te� mo�na si� by�o uczciwie naje��, je�li wiedzia�o si� jak.

Przymru�y�a oczy i wpatrzy�a si� w powoli ust�puj�cy mrok.

Troch� zamazana, ale na pewno w tym kierunku pojawi�a si� data: 1903.

��Herbat� i kanapk�? To ci si� tylko tak wydaje!

I uda�a si� w rok 1903, gdzie za te� sze�ciopens�wk� dosta�a solidn� porcj� ryby z frytkami.

I jeszcze dosta�a reszt�.

Co to takiego �projekt�, wyja�niono pogl�dowo w ksi��ce pt. Johnny i zmarli tego� autora. REBIS 1997 (przyp. t�um.).

Wycieczka zosta�a szczeg�owo opisana w ksi��ce pt. Tylko ty mo�esz uratowa� ludzko�� tego� autora. REBIS 1997 (przyp. t�um.).

Rock (ang.) � ska�a.