Podczas lotu, kt�ry trwa� d�u�ej ni� ca�y dzie�, samo-tny astronauta opada� od kraw�dzi kosmosu po-przez tysi�ce mil stopniowo g�stniej�cej atmosfery. W ko�cowym stadium opadania jego cia�em zaw�adn�a si�a wiatru i ponios�a go daleko na zach�d od sto�ecznego miasta. Powodowany brakiem do�wiadczenia, a mo�e ch�ci� uwolnienia si� od kr�puj�cego go worka lotniczego, astronauta zbyt wcze�nie otworzy� spadochron. Zrobi� to dobre pi�tna�cie kilometr�w nad powierzchni� planety i w rezultacie znosi�o go coraz dalej, ku s�abo zaludnionym terenom za Bia�� Rzek�.

Toller Mara�uine Drugi, przez ostatnie osiem dni patroluj�cy okolic�, przez silnie powi�kszaj�c� lornetk� przygl�da� si� badawczo kremowej plamce spadochronu. Wygl�da�a jak tajemniczy obiekt, o blasku s�abszym ni� dzienne gwiazdy, pozornie umocowany pod ogromnym, �ukowatym obrze�em bli�niaczej planety, kt�ra wype�nia�a centrum nieba. Ruch statku powietrznego utrudnia� obserwacj�, lecz Toller wypatrzy� uczepion� lin malutk� posta� i poczu�, jak wzbiera w nim ciekawo��. Jakie wie�ci przynosi astronauta?

Sam fakt, �e ekspedycja trwa�a d�u�ej, ni� zak�adano, wydawa� si� Tollerowi dobrym znakiem. W ka�dym razie z ulg� zabierze w ko�cu astronaut� na pok�ad i odstawi do Pr�du. Patrolowanie terenu niemal pozbawionego cech charakterystycznych, kiedy nie ma si� nic do roboty pr�cz odwiedzania spragnionych towarzystwa robotnik�w rolnych, nie nale�y do zada� godnych �mia�ka. Toller pa�a� ��dz� powrotu do miasta, gdzie m�g� przynajmniej znale�� kompan�w i szklaneczk� przyzwoitego wina. Czeka�a na niego tak�e Hariarma, z�otow�osa pi�kno�� z Cechu Tkaczy. Przez wiele dni nie odst�powa� jej na krok i co� mu m�wi�o, �e rozkaz nadszed� w�a�nie wtedy, kiedy by�a ju� sk�onna mu ulec.

Statek sun�� lekko ze wschodni� bryz� i sporadyczna tylko pomoc silnik�w odrzutowych wystarczy�a, by dotrzyma� tempa spadaj�cemu po uko�nej linii astronaucie. Pomimo cienia, kt�ry rzuca�a z g�ry eliptyczna pow�oka, upa� na g�rnym pok�adzie wzmaga� si� i Toller zaczyna� zdawa� sobie spraw�, �e dwunastoosobowa za�oga podobnie jak on marzy g��wnie o tym, �eby misja dobieg�a ko�ca. Szafranowe bluzy lotnicze upstrzy�y si� ciemnymi plamami potu. Toller westchn�� i zapatrzy� si� na sielski krajobraz widoczny w dole.

Sze��dziesi�t metr�w poni�ej gondoli przemyka�y pr��kowane pola uprawne, tworz�c skomplikowane uk�ady pasm biegn�cych a� po lini� horyzontu. Od czasu migracji na Overland min�o ju� ponad pi��dziesi�t lat i kolcor-ronia�scy farmerzy mieli do�� czasu, aby narzuci� polom swoj� wol� i zmieni� naturalny koloryt krajobrazu. Na Overlandzie, gdzie nie istnia�y pory roku, zbo�a, warzywa i owoce zdumiewa�y bogactwem i r�norodno�ci�, a ka�da ro�lina rozwija�a si� wed�ug w�asnego cyklu dojrzewania. Rolnicy do�o�yli stara�, �eby wyodr�bni� grupy daj�ce plony r�wnocze�nie i w ten spos�b ustali� sze�� termin�w �niw w roku, tak jak to si� tradycyjnie odbywa�o od zarania dziej�w w Starym �wiecie. Ka�de pole mieni�o si� jak t�cza, od delikatnej zieleni m�odych p�d�w po z�oto dojrzewaj�cych k�os�w i br�z r�ysk.

��Statek na po�udnie od nas, panie kapitanie! � krzykn�� sternik Niskodar. � Na naszym pu�apie, mo�e troch� wy�ej. Odleg�o�� oko�o trzech mil.

Toller odszuka� wzrokiem statek � ciemny odprysk na tle zasnutego purpur� horyzontu � po czym skierowa� na niego szk�a lornetki. Powi�kszony obraz wyjawi�, �e ma on niebiesko-��te oznakowanie S�u�b Podniebnych i fakt ten wywo�a� u Tollera lekkie zdziwienie. W ci�gu ostatnich o�miu dni kilkakrotnie mign�� mu statek, kt�ry patrolowa� s�siedni, po�udniowy sektor, zawsze jednak dzia�o si� to przy granicy strefy patrolowej, szybko znikali sobie nawzajem z oczu i nie wchodzili w drog�. Teraz jednak przybysz znajdowa� si� zdecydowanie wewn�trz przypisanego Tollerowi terytorium i najwyra�niej stawa� z nim w szranki, zachowuj�c si� tak, jak gdyby r�wnie� zamierza� przechwyci� wracaj�cego astronaut�.

��Przygotujcie heliopis � rozkaza� porucznikowi Feero-wi, kt�ry sta� obok niego przy relingu. � Przeka�cie moje uszanowanie dow�dcy tego statku i porad�cie mu, by zmieni� kurs. Wykonuj� polecenia Kr�lowej i nie pozwol�, by kto� si� wtr�ca� albo mi przeszkadza�.

��Rozkaz! � zakrzykn�� �wawo Feer wyra�nie zadowolony z incydentu cho� troch� urozmaicaj�cego przeddzie�. Otworzy� schowek i wyj�� heliopis nowej, lekkiej konstrukcji, z posrebrzanymi p�ytkami luster zastosowanymi w miejsce konwencjonalnego, szklanego uk�adu warstwowego. Feer wymierzy� przyrz�d i zacz�� operowa� kluczem, kt�ry zaklekota� pracowicie. Przez jak�� minut� po tym, jak sko�czy�, nie wida� by�o �adnej odpowiedzi, a� naraz na odleg�ym statku ma�e s�oneczko zacz�o b�yska� gwa�townie.

�Przeddzie� dobry, kapitanie Maraquine� � nadesz�a migotliwa odpowied�. � �Ksi�na Yantara odwzajemnia wasze pozdrowienia. Postanowi�a osobi�cie przej�� dow�dztwo nad ca�� operacj�. Wasza dalsza obecno�� nie jest potrzebna. Niniejszym rozkazuj� wam niezw�ocznie uda� si� z powrotem do Pr�du�.

Toller st�umi� w�ciek�e przekle�stwa. Nigdy przedtem nie mia� okazji spotka� ksi�nej Yantary, lecz wiedzia�, �e nie tylko posiada stopie� kapitana powietrznego, ale jest te� wnuczk� Kr�lowej i ma zwyczaj pos�ugiwa� si� rodzinnymi koneksjami w celu forsowania swojej woli. W podobnej sytuacji niejeden dow�dca wycofa�by si� po czysto symbolicznym prote�cie, w obawie o swoj� karier�, jednak charakter Tollera nie pozwala� mu pu�ci� p�azem czego�, co ur�ga�o honorowi. D�o� znalaz�a r�koje�� szabli, niegdy� nale��cej do jego dziadka, a oczy pos�a�y gniewne spojrzenie w kierunku intruza, podczas gdy w my�lach uk�ada� odpowied� na w�adczy rozkaz ksi�nej.

��Kapitanie, czy �yczy pan sobie potwierdzi� odbi�r sygna�u?

Zachowanie porucznika Feera pozostawa�o nienaganne, ale ogniki w oczach zdradza�y, �e napawa� si� widokiem Tollera mocuj�cego si� z trudn� decyzj�. Cho� ni�szy rang�, by� od niego nieco starszy i z ca�� pewno�ci� przychyla� si� do powszechnej opinii, �e Toller uzyska� stopie� kapitana w tak m�odym wieku dzi�ki wp�ywom rodziny. Perspektywa obejrzenia pojedynku dwojga uprzywilejowanych wyra�nie przypad�a porucznikowi do gustu.

��Oczywi�cie, �e tak � sarkn�� Toller, staraj�c si� zatuszowa� w�asne poirytownie. � Jak brzmi nazwisko tej kobiety?

��Dervonai, panie kapitanie.

���wietnie. Pomi� grzeczno�ci i zwr�� si� do niej per kapitanie Dervonai. Odpowied� jest nast�puj�ca: �Wasza uprzejma propozycja asysty nie przesz�a nie zauwa�ona, ale w tym przypadku obecno�� drugiego statku mo�e sta� si� bardziej przeszkod� ni� pomoc�. Powr��cie do swoich /.ada� i nie utrudniajcie mi wykonywania bezpo�rednich rozkaz�w Kr�lowej�.

Kiedy za pomoc� wi�zek �wiat�a Feer przesy�a� s�owa Tollera, na jego w�skiej twarzy pojawi� si� wyraz zadowolenia. Nie s�dzi�, �e do bezpo�redniej konfrontacji dojdzie lak szybko. Min�a kr�tka chwila, zanim odpowiedziano seri� b�ysk�w.

�Wasza nieuprzejmo��, �eby nie rzec bezczelno��, r�wnie� nie przesz�a nie zauwa�ona, ale powstrzymani si� od /ameldowania o tym mojej babce, je�li wycofacie si� bezzw�ocznie. Prosz� post�pi� roztropnie�.

��Arogancka suka! � Toller wyrwa� heliopis z r�k Feera, wycelowa� go i zacz�� stuka� kluczem: �Post�puj� roztropnie. Lepiej je�li Kr�lowa dowie si� o mojej nieuprzejmo�ci, ni� o zdradzie, jak� pope�ni�bym przerywaj�c t� misj�. Dlatego le� radz� wam zaj�� si� z powrotem rob�tkami r�cznymi�.

��Rob�tkami r�cznymi! � odczytawszy wiadomo�� z ukosa porucznik Feer zachichota�, odbieraj�c od Tollera heliopis. � Naszej letniczce si� to nie spodoba, panie kapitanie. Ciekawe, jaka b�dzie jej odpowied�.

��Oto i ona � odpar� Toller, podni�s�szy do oczu lornetk� w sam� por�, by dostrzec pi�ropusze strzelaj�ce z g��wnych silnik�w statku ksi�nej.�� Albo ksi�na opuszcza nas fukaj�c ze z�o�ci, albo postanowi�a dotrze� do celu przed nami. Je�li to, co s�ysza�em o ksi�nej Yantarze, nie mija si� z prawd�, to� tak! B�dziemy mieli wy�cig.

��Ca�a naprz�d?

��A jak�eby inaczej? � rzuci� Toller. � I ka� ludziom za�o�y� spadochrony.

Na wzmiank� o spadochronach rozradowanie na twarzy Feera przemieni�o si� w niepok�j.

��Chyba nie my�li pan, �e dojdzie do�

��Kiedy dwa statki wydzieraj� sobie ten sam kawa�ek nieba, wszystko mo�e si� zdarzy� � odrzek� Toller z nut� jowialno�ci, karc�c delikatnie porucznika za niew�a�ciw� postaw�. � Podczas zderzenia nietrudno o �mier�, a ja wola�bym, by spotka�a ona naszego przeciwnika.

��Wed�ug rozkazu, panie kapitanie.

Feer odwr�ci� si� daj�c sygna� mechanikowi i w chwil� potem g��wne silniki odrzutowe zawy�y, uzyskuj�c maksymaln� moc. Dzi�b d�ugiej gondoli podni�s� si�, gdy ci�g silnik�w pr�bowa� obr�ci� ca�ym statkiem doko�a �rodka ci�ko�ci, ale sternik pr�dko wyr�wna� kurs zmieniwszy k�t ustawienia silnik�w. Jedn� r�k� operowa� dr��kiem i mechanizmami zapadkowymi, gdy� silniki nowego typu mia�y lekk� konstrukcj� z nitowanych rur metalowych.

Nie tak dawno temu pojedynczy silnik zu�y�by ca�y zapas kryszta��w drzewa brakka, niszcz�c samo drzewo, a w rezultacie i tak by�by powolny i niewygodny w obs�udze. �r�d�o energii nadal stanowi�a wprawdzie mieszanka kryszta��w pikonu i halvellu, kt�re od wiek�w pobiera�y z gleby korzenie drzew brakka, obecnie jednak kryszta�y uzyskiwano bezpo�rednio z ziemi wed�ug metod rafinacji chemicznej wymy�lonej przez ojca Tollera, Cassylla Mara-�uine.

Chemia i metalurgia by�y kamieniem w�gielnym ogromnej fortuny i wp�yw�w rodziny Mara�uine, co z kolei stanowi�o �r�d�o wi�kszo�ci konflikt�w mi�dzy Tollerem a jego rodzicami. Rodzice oczekiwali, �e syn zast�pi ojca i przejmie w�adz� nad rodzinnym imperium przemys�owym, ale w Tollerze ta perspektywa wzbudza�a przera�enie. W kontaktach z rodzicami pojawi�y si� napi�cia od chwili, gdy Toller postanowi� wst�pi� do S�u�b Podniebnych w pogoni za przygodami. Ku jego rozczarowaniu jednak s�u�ba nie obfitowa�a w przygody, tote� za nic na �wiecie Toller nie pozwoli�by zepchn�� si� na bok w obecnej sytuacji.

Ca�� uwag� skupi� na astronaucie, wci�� znajduj�cym si�o mil� z ok�adem od pofalowanej powierzchni p�l uprawnych. Nie istnia� �aden praktyczny pow�d, dla kt�rego mieliby �ciga� si� na miejsce jego przypuszczalnego l�dowania, ale gdyby Yantara sobie przypisa�a pierwsze�stwo, mog�oby to jej doda� animuszu. Toller przypuszcza�, �e ca�kowicie przypadkowo przechwyci�a wiadomo��, jak� rano tego dnia przekaza� heliopisem do pa�acu, i dla kaprysu postanowi�a przej�� dow�dztwo w najciekawszym momencie nudnej jak dot�d misji.

Kiedy zastanawia� si�, czyby nie pos�a� jej ostatniego ostrze�enia, wzrokiem natkn�� si� na ciemnogranatow� lini�, kt�ra pojawi�a si� na horyzoncie. Rzut oka przez lornetk� upewni� go w przekonaniu, �e jest to spory zbiornik wodny, a po sprawdzeniu na mapie stwierdzi�, �e widzi Jezioro Amblaraate. Mierzy�o prawie cztery mile, zatem astronauta mia� niewielkie szans� na to, by wyl�dowa� poza jego obrze�em. Przez �rodek jeziora bieg� jednak sznur ma�ych, nizinnych wysepek, spo�r�d kt�rych wprawny spadochroniarz bez trudu powinien wybra� dogodne miejsce do l�dowania.

Toller przywo�a� r�k� Feera i pokaza� mu map�.

��Zdaje si�, �e za�yjemy dzisiaj troch� ruchu � zacz��.�� Te wysepki nie wygl�daj� jak place parad. Je�li naszemu zwiewnemu nasionku uda si� zapu�ci� korzenie na jednej z nich, zadanie wyrwania go stamt�d b�dzie wymaga�o nie lada umiej�tno�ci lotniczych. Ciekawe, czy nasza letniczka, jak j� ochrzcili�cie, nadal b�dzie pragn�a sobie przypisa� ten zaszczyt.

��Najwa�niejsze, �eby pos�aniec z depeszami dotar� ca�o i zdrowo do Kr�lowej � zauwa�y� Feer. � Czy to, kto go odbierze, ma jakiekolwiek znaczenie?

Toller pos�a� mu szeroki u�miech.

��O tak, poruczniku. Ma to ogromne znaczenie.

Opar� si� o reling gondoli i rozkoszuj�c si� ch�odnym, wzbieraj�cym strumieniem powietrza patrzy�, jak drugi statek zbli�a si� po zbie�nym kursie. Odleg�o�� by�a jeszcze zbyt du�a, by m�g� dostrzec cz�onk�w za�ogi nawet przez lornetk�, jednak wiedzia�, �e na pok�adzie s� same kobiety. Kr�lowa Daseene osobi�cie dopatrzy�a, by pozwolono kobietom wst�powa� do S�u�b Podniebnych. I cho� mia�o to miejsce podczas stanu zagro�enia dwadzie�cia sze�� lat wcze�niej, kiedy istnia�a gro�ba inwazji ze Starego �wiata, tradycja przetrwa�a a� po ten dzie�. Z przyczyn praktycznych zaniechano jednak tworzenia za��g mieszanych. Sp�dziwszy wi�ksz� cz�� czynnej s�u�by po drugiej stronie Overlandu, Toller nie mia� wcze�niej okazji zetkn�� si� z kt�rym� z nielicznych statk�w z �e�sk� za�og�, i ciekawi�o go, czy p�e� ma jaki� zauwa�alny wp�yw na technik� sterowania.

Jak si� spodziewa�, obydwa statki dotar�y do Jeziora Amblaraate w chwili, gdy astronauta znajdowa� si� jeszcze wysoko ponad nimi. Toller oceni�, na kt�rej z wysepek najprawdopodobniej nast�pi l�dowanie, rozkaza� zej�� na trzydzie�ci metr�w i zatacza� ko�a ponad tr�jk�tnym skrawkiem zieleni. Ku jego irytacji Yantara przyj�a podobn� taktyk�, zajmuj�c pozycj� po przeciwnej stronie okr�gu. Oba statki kr�ci�y si� jakby przymocowane do niewidzialnej osi, a pulsuj�cy huk silnik�w zak��ca� spok�j ptak�w gnie�d��cych si� na ziemi.

��Marnotrawstwo kryszta��w � burkn�� Toller.

��Karygodne marnotrawstwo � przytakn�� Feer i pozwoli� sobie na leciutki u�mieszek na wspomnienie, �e kwatermistrz S�u�b ju� nieraz udziela� jego dow�dcy reprymendy za zu�ywanie zapas�w pikonu i halvellu najszybciej w ca�ej flocie z powodu nier�wnego stylu latania.

��Powinno si� t� kobiet� odsun�� od lot�w i� � Toller urwa� widz�c, �e odgadn�wszy najwyra�niej ich �yczenia astronauta raptownie zwin�� cz�� czaszy spadochronu, zwi�kszaj�c pr�dko�� i zaostrzaj�c k�t opadania.

��Schodzimy w d� z maksymaln� pr�dko�ci� � rozkaza� Toller. � U�y� wszystkich czterech armatek kotwicznych, gdy tylko dotkniemy ziemi. Musimy wyl�dowa� przy pierwszym podej�ciu.

U�miech powr�ci� mu na usta, gdy zauwa�y�, �e w tym najwa�niejszym momencie znale�li si� na zach�d od wyspy, tak �e wystarczy� pojedynczy manewr, by ustawi� si� w pozycji do l�dowania pod wiatr. Ko�o fortuny wyra�nie obr�ci�o si� przeciw Vantarze. Kiedy jednak zerkn�� ponownie na statek ksi�nej, z przera�eniem stwierdzi�, �e zarzuci�a ona dotychczasowy tor lotu i schodzi ostro w kierunku wyspy, niew�tpliwie z zamiarem wykonania nieprzepisowego l�dowania z wiatrem.

��Suka � zakl�� pod nosem. � G�upia suka. Bezradnie przygl�da� si�, jak statek Yantary z szybko�ci� wspomagan� sprzyjaj�c� bryz� przeci�� ni�sze pok�ady powietrza i par� w kierunku �rodka wysepki. Za szybko, pomy�la�. Kotwice nie wytrzymaj� napi�cia! Ob�oki dymu zak��bi�y si� po obu stronach gondoli, kiedy kil dotkn�� trawy i armatki strzeli�y w ziemi� grotami kotwic. Balon zako�ysa� si�, gdy statek gwa�townie wytraci� pr�dko��. Przez chwil� wygl�da�o na to, �e nie ziszcz� si� ponure przewidywania Tollera, a potem p�k�y obie liny kotwiczne po lewej stronie gondoli. Statek po�o�y� si� na burt� i obr�ci� raptownie wyrywaj�c z ziemi tyln� kotwic�. Zerwa�by si� na dobre, gdyby jedna z cz�onki� za�ogi nie zacz�a b�yskawicznie wydawa� liny jedynej pozosta�ej kotwicy, zmniejszaj�c tym samym jej napi�cie. Wbrew oczekiwaniom lina nie p�k�a i utrzyma�a ci�ar statku. W tej chwili sta�o si� jasne, �e Tollerowi nie uda si� zamierzony manewr l�dowania � hu�taj�c i ko�ysz�c si� statek Yantary zagradza� mu drog�.

��Przerwa� l�dowanie! � rykn�� Toller. � W g�r�! Ca�a w g�r�!

G��wne silniki odezwa�y si� natychmiast i tak, jak podczas �wicze� stan�w zagro�enia, cz�onkowie za�ogi, kt�rzy nie byli niczym zaj�ci, pop�dzili na ruf�, �eby j� obci��y� i pom�c przechyli� dzi�b w g�r�. Cho� operacja zapobiegawcza odby�a si� szybko i sprawnie, bezw�ad ton gazu pod pow�ok�, kt�ra ci��y�a u g�ry, spowolni� reakcj� statku. Przez koszmarnie wyd�u�aj�ce si� sekundy szed� on starym kursem, zagradzaj�cy drog� balon r�s� w oczach i dopiero po chwili linia horyzontu zacz�a sun�� w d� w ��wim tempie.

Ze swojego miejsca z boku mostka Toller dostrzeg� w przelocie posta� d�ugow�osej ksi�nej Yantary. Obraz ten w mgnieniu oka przes�oni�a krzywizna pow�oki drugiego statku przemykaj�ca tak blisko, �e m�g� rozr�ni� pojedyncze szwy klin�w i linki no�ne. Wstrzymuj�c oddech Toller zapragn�� nagle wraz ze swoim statkiem unie�� si� pionowo w g�r�. Gdy zaczyna� ju� wierzy�, �e uda�o si� unikn�� zderzenia, z do�u dobieg� dono�ny trzask. Ten niski, rozedrgany, oskar�ycielski d�wi�k nie pozostawia� �adnych z�udze�. Przeorali kilem czubek balonu Yantary.

Skierowa� wzrok na ruf� i ujrza� wynurzaj�cy si� spod gondoli statek ksi�nej. W pow�oce z impregnowanego p��tna pu�ci�y co najmniej dwa szwy i gaz no�ny buchn�� w atmosfer�. Cho� powa�ne, rozdarcie nie by�o na tyle niefortunne, by doprowadzi� do katastrofy. Balon zapad� si�, zmarszczy�, a zawieszona pod spodem gondola opad�a lekko na ziemi�.

Toller wyda� rozkaz podj�cia normalnego lotu i wykonania dodatkowego okr��enia w celu podej�cia do l�dowania. Podczas manewru mia� wraz z za�og� doskona�� widoczno��; w milczeniu patrzyli, jak zawieszony na uwi�zi statek ksi�nej opada w d� i haniebnie znika pod zapadaj�c� si� pow�ok�. Kiedy sta�o si� jasne, �e nikt nie zginie ani nie ucierpi, odpr�enie wywo�a�o u�miech Tollera. Id�c w jego �lady Feer i reszta za�ogi dali si� ponie�� weso�o�ci si�gaj�cej granic histerii, gdy astronauta, o kt�rego obecno�ci niemal zapomniano, sp�yn�� nagle na scen� wydarze� i z pe�n� komizmu niezdarno�ci� zako�czy� lot siedzeniem w b�ocie.

��Nic nas teraz nie nagli, wi�c przeprowad�cie bezb��dne, pokazowe l�dowanie � odezwa� si� Toller do Feera.�� Zejd�my powolutku w d�.

Zgodnie z poleceniem statek majestatycznie ustawi� si� pod wiatr, po czym spocz�� na ziemi z ledwo wyczuwalnym wstrz�sem. Jak tylko armatki kotwiczne zabezpieczy�y gondol�, Toller przeskoczy� przez reling i stan�� w trawie. Spod fa�d przebitej pow�oki usi�owa�y wydosta� si� podw�adne Yantary. Udaj�c, �e ich nie dostrzega, Toller skierowa� swe kroki prosto do astronauty. Ten, podni�s�szy si� na nogi, sk�ada� le��c� w nie�adzie czasz� spadochronu. Widz�c nadchodz�cego Tollera wyprostowa� si� i zasalutowa�. By� szczup�ym m�odzie�cem o jasnej karnacji i wygl�dzie piskl�cia, kt�re niedawno wyfrun�o z rodzinnego gniazda. W rzeczywisto�ci, co bardzo Tollerowi imponowa�o, odby� on podr� w obie strony przez mi�dzyplanetarn� pustk�, rozci�gaj�c� si� mi�dzy bli�niaczymi planetami.

��Przeddzie� dobry, kapitanie � odezwa� si� m�ody astronauta. � Melduje si� kapral Steenameert. Przywo�� pilne depesze dla Jej Wysoko�ci.

��Spodziewam si� � odpar� Toller z u�miechem. � Mam rozkaz dostarczy� was bezzw�ocznie do Pr�du, my�l� jednak, �e mo�emy poczeka�, a� pozb�dziecie si� tego kombinezonu. Chodzenie z mokrym ty�kiem nie nale�y chyba do przyjemno�ci.

Steenameert odwzajemni� u�miech, doceniaj�c spos�b, w jaki Toller sprowadzi� rozmow� na nieoficjalny tor.

��Nie by�o to moje najlepsze l�dowanie.

��Kiepskie l�dowanie zdarzy�o si� nie tylko wam, kapralu � odrzek� Toller, zerkaj�c ponad ramieniem Steenamerta. Yantara, wysoka, ciemnow�osa kobieta, zbli�a�a si� do nich zamaszystym krokiem, a jej posta� o wydatnym biu�cie wygl�da�a tym bardziej imponuj�co, �e ksi�na sz�a gniewnie wyprostowana. Tu� za ni� pod��a�a ni�sza, pulchniejsza dama w mundurze porucznika, z trudem dotrzymuj�c kroku swojej prze�o�onej. Toller ponownie skupi� uwag� na Steenameercie. Wzbiera�o w nim uczucie podziwu, gdy pomy�la� o donios�o�ci podr�y, jak� odby� ten ch�opak. Mimo m�odego wieku Steenameert mia� mo�no�� widzie� i do�wiadczy� rzeczy, o kt�rych on m�g� zaledwie pomarzy�. Zazdro�ci� mu, a zarazem by� ciekaw, jakich odkry� dokonano w trakcie pierwszej wyprawy na Land, pierwszej od czasu kolonizacji Overlandu pi��dziesi�t lat temu.

��Powiedzcie mi, kapralu � zagadn�� � jak wygl�da Stary �wiat?

Na twarzy Steenameerta odbi�o si� wahanie.

��Depesze s� tajne, kapitanie.

��Mniejsza o depesze. Tak miedzy nami, kapralu, co tam widzieli�cie? Jak tam jest?

Usi�uj�c wydosta� si� z jednocz�ciowego kombinezonu, Steenameert u�miechn�� si� z wdzi�czno�ci�. Wyra�nie czu� potrzeb� opowiedzenia o swoich przygodach.

��Same ogromne, puste miasta! Miasta, przy nich Pr�d to ma�a wioska! I wszystkie puste.

��Puste?! A co z�

��Panie Maraquine! � Ksi�na Yantara znajdowa�a si� od nich wci�� o dobre kilkana�cie krok�w, jednak jej silny g�os zmusi� Tollera do urwania w p� s�owa.�� Do czasu oficjalnego wydalenia ze S�u�b Podniebnych za umy�lne uszkodzenie statku powietrznego Jej Wysoko�ci przejmuj� dow�dztwo na pa�skim statku. Niech si� pan uwa�a za aresztowanego.

Arogancja i brak rozs�dku w s�owach ksi�nej odebra�y Tollerowi mow�, szarpn�a nim taka w�ciek�o��, �e od razu zorientowa� si�, i� musi j� okie�zna�. Uzbrojony w naj�agodniejszy u�miech obr�ci� si� do ksi�nej i natychmiast po�a�owa�, �e ich spotkanie nie nast�pi�o w innych okoliczno�ciach. Jej twarz nale�a�a do tych, kt�re nape�niaj � m�czyzn bezbrze�nym zachwytem, a kobiety bezgraniczn� zazdro�ci�. Kr�g�a, ozdobiona szarymi oczami, doskona�a w ka�dym calu odr�nia�a Yantar� od wszystkich kobiet, kt�re Toller mia� okazj� pozna� w swoim dotychczasowym �yciu.

��Czego tak szczerzycie z�by? � parskn�a Yantara.�� Nie s�yszeli�cie, co powiedzia�am?

��Prosz� si� nie wyg�upia�, kapitanie � odpar� Toller odsuwaj�c swe �ale na bok. � Potrzebujecie pomocy przy naprawie waszego statku?

Yantara pos�a�a w�ciek�e spojrzenie swojej porucznik, kt�ra w�a�nie stan�a u jej boku, po czym powr�ci�a wzrokiem do twarzy Tollera.

��Panie Mara�uine, pan chyba nie rozumie powagi sytuacji. Jest pan aresztowany.

��Pos�uchajcie, kapitanie � westchn�� Toller. � Zachowali�cie si� g�upio, ale na szcz�cie obesz�o si� bez powa�nych szk�d, wi�c nie ma potrzeby spisywa� oficjalnego raportu. Id�my ka�de swoj� drog� i zapomnijmy o tym niefortunnym incydencie.

��Chcia�by pan tego, prawda?

��Lepsze to, ni� przed�u�anie tej ob��dnej farsy. D�o� Yantary pow�drowa�a do kolby pistoletu u pasa.

��Powtarzam, jest pan aresztowany, panie Mara�uine. Nie mog�c uwierzy� w to, co si� dzieje, Toller instynktownie chwyci� r�koje�� szabli.

Na usta Yantary wype�z� lodowaty u�mieszek.

��C� takiego mo�e pan zdzia�a� tym zabawnym zabytkiem?

��Skoro pytacie, to wam powiem � rzuci� Toller beztrosko. � Nim zd��ycie unie�� pistolet, odetn� wam g�ow� i gdyby wasza porucznik zachowa�a si� na tyle nieroztropnie, by mi grozi�, spotkaj� podobny los. Ponadto, gdyby�cie nawet mieli ze sob� jeszcze kilkoro ludzi� i gdyby uda�o im si� wystrzeli� i przeszy� mnie kulami, to i tak dopad�bym ich i po�o�y� trupem. Mam nadziej�, �e wyra�am si� jasno, kapitanie Dervonai. Wykonuj� bezpo�rednie rozkazy Jej Wysoko�ci i je�li ktokolwiek stanie mi na drodze, ca�a sprawa zako�czy si� rozlewem krwi. Tak to si� w�a�nie przedstawia. � Przemawiaj�c dobrotliwym tonem Toller obserwowa� uwa�nie, jakie wra�enie jego s�owa wywr� na Yantarze. Jego odziedziczona po dziadku postura �ywo przypomina�a czasy, kiedy kasta wojskowych dominowa�a w kolcorronia�skim spo�ecze�stwie. Ale cho� g�rowa� nad ksi�n� wzrostem i wa�y� dwa razy wi�cej, wcale nie mia� pewno�ci, �e wszystko p�jdzie po jego my�li. Yantara sprawia�a wra�enie osoby nieprzywyk�ej do ulegania cudzej woli niezale�nie od okoliczno�ci.

Na chwil� zapad�o napi�te milczenie, a Tollera przenikn�a dog��bna �wiadomo��, �e ca�a jego przysz�o�� zawis�a na w�osku. Naraz Yantara wybuchn�a radosnym �miechem.

��Tylko si� mu przyjrzyj! � zawo�a�a szturchaj�c swoj� towarzyszk�. � Zaczynam wierzy�, �e on wszystko traktuje jak najbardziej powa�nie. � Porucznik zrobi�a zaskoczon� min�, ale po chwili uda�o jej si� przywo�a� na usta s�aby u�miech.

��Bo to jest wielce powa�na�

��Gdzie si� podzia�o wasze poczucie humoru, Tollerze Mara�uine? � uci�a Yantara. � No tak, teraz sobie przypominam, �e zawsze brali�cie siebie zbyt powa�nie.

Toller poczu� si� zbity z tropu.

��Sugerujecie, �e spotkali�my si� ju� kiedy�? Yantara zn�w wybuchn�a �miechem.

��Czy nie pami�tacie, kapitanie, jak wasz ojciec zabiera� was do pa�acu na obchody Dnia Migracji, gdy byli�cie mali? Ju� wtedy paradowali�cie z szabl�, chc�c upodobni� si� do swojego s�awnego dziadka.

Toller zdawa� sobie spraw�, �e ksi�na kpi z niego, lecz je�li chcia�a w ten spos�b ust�pi� zachowuj�c twarz, potrafi� to �cierpie�. Wszystko by�o lepsze ni� kontynuowanie tej niepotrzebnej dyskusji.

��Musz� przyzna�, �e was nie pami�tam � odrzek�. � Podejrzewam, �e przyczyny trzeba by si� doszukiwa� w tym, �e wasz wygl�d uleg� wi�kszej zmianie ni� m�j.

Yantara potrz�sn�a g�ow�, ignoruj�c ukryty komplement.

��Nie. Po prostu macie s�ab� pami��. No dobrze, a co tam z naszym astronaut�? Dla przej�cia go jeszcze kilka minut temu gotowi byli�cie narazi� bezpiecze�stwo dw�ch statk�w.

Toller odwr�ci� si� do Steenameerta, kt�ry z zainteresowaniem przys�uchiwa� si� wymianie zda�.

��Wejd�cie na pok�ad mojego statku i ka�cie kucharzowi przygotowa� jaki� posi�ek.

Steenameert zasalutowa�, pochwyci� spadochron i poszed� ci�gn�c go za sob�.

��Jak si� spodziewam, spytali�cie go, dlaczego wyprawa trwa�a d�u�ej, ni� zak�adano? � rzuci�a Yantara mimochodem, jak gdyby wcale nie dosz�o mi�dzy nimi do starcia.

��Nie mylicie si�. � Toller nie za dobrze wiedzia�, jak post�powa� z ksi�n�, postanowi� jednak przybra� mo�liwie najbardziej nieoficjalny i przyjazny ton. � Wed�ug niego Land �wieci pustkami. Opowiada� o opustosza�ych miastach.

��Opustosza�ych! A co si� sta�o z tymi tak zwanymi Nowymi Lud�mi?

��Wyja�nienie, je�li w og�le istnieje, zawarte jest w depeszach.

��W takim razie powinnam si� zobaczy� jak najszybciej z Jej Wysoko�ci�, moj� babk�. � Aluzja do kr�lewskiego pochodzenia by�a zupe�nie zb�dna. Toller zrozumia�, �e jest to ostrze�enie przed zbytnim spoufalaniem si� z ksi�n�.

��I ja musz� jak najszybciej wraca� do Pr�du � odpar� staraj�c si�, by zabrzmia�o to energicznie. � Naprawd� nie potrzebujecie pomocy przy naprawie statku?

��Pewnie �e nie. Z szyciem uporamy si� przed ma�onoc�, a potem w drog�.

��Jest jeszcze co� � rzek� Toller, gdy Yantara odwraca�a si�, by odej��. � �ci�le rzecz bior�c nasze statki zderzy�y si�, wi�c powinni�my sporz�dzi� raport. Co o tym my�licie?

Ksi�na spojrza�a mu prosto w oczy.

��Ta papierkowa robota jest raczej nu��ca, czy� nie tak?

��Strasznie nu��ca. � Toller u�miechn�� si� i zasalutowa�. � Do widzenia, kapitanie.

Przygl�da� si�, jak ksi�na i jej m�odszy oficer odchodz� w stron� swojego statku, po czym zawr�ci� i ruszy� z powrotem do w�asnego pojazdu. Ogromna tarcza bli�niaczej planety wype�nia�a niebo w g�rze, a kurcz�cy si� �wietlny sierp na obr�bie jej tafli zapowiada�, �e do codziennego za�mienia zwanego ma�onoc� zosta�a nieca�a godzina. Kiedy si� rozstali, Toller zda� sobie spraw�, jak bardzo pozwoli� Yantarze sob� manipulowa�. Gdyby to m�czyzna zachowa� si� tak nierozs�dnie w powietrzu, a arogancko na ziemi, Toller zbeszta�by go siarczy�cie i ca�a sprawa z powodzeniem mog�aby si� sko�czy� pojedynkiem. Bez w�tpienia oskar�y�by go r�wnie� w oficjalnym raporcie. A tak, uroda ksi�nej odebra�a mu odwag� i oszo�omi�a. Zachowa� si� jak nieopierzony m�okos. Cho� w g��wnej kwestii zatriumfowa� nad Yantar�, spogl�daj�c wstecz nabiera� coraz bardziej prze�wiadczenia, �e r�wnie mocno pragn�� wywrze� na niej dobre wra�enie jak spe�ni� sw�j obowi�zek.

Kiedy dochodzi� do statku, przy ka�dej z czterech kotwic stali ju� cz�onkowie za�ogi przygotowuj�c si� do odlotu. Wspi�wszy si� po szczeblach na boku gondoli przeskoczy� przez reling, potem przystan�� i spojrza� w stron� spoczywaj�cego na ziemi statku ksi�nej. Za�oga krz�ta�a si� na lego pok�adzie, odczepia�a pow�ok� i pod czujnym okiem ksi�nej Yantary rozk�ada�a j� na trawie. Porucznik Feer przystan�� obok Tollera.

��Sta�y ci�g a� do Pr�du, kapitanie?

Je�li si� kiedy� o�eni�, pomy�la� Toller, to na pewno z t� kobiet�.

��Panie kapitanie, pyta�em�

��Jasne, �e sta�y ci�g a� do Pr�du � rzuci� Toller.�� I sprowad�cie kaprala Steenameerta do mojej kajuty. Chc� porozmawia� z nim w cztery oczy.

Znalaz�szy si� w swojej kajucie z ty�u pok�adu g��wnego Toller czeka�, a� wprowadz� astronaut�. Statek o�y� ponownie, osprz�t i wr�gi kad�uba odzywa�y si� niekiedy skrzypi�cym g�osem, gdy ca�a konstrukcja dostosowywa�a si� do nacisk�w powstaj�cych podczas lotu pod wiatr. Toller usiad� przy biurku i zacz�� bawi� si� w roztargnieniu przyrz�dami nawigacyjnymi. Nie potrafi� op�dzi� si� od my�li o ksi�nej Yantarze. Jak m�g� zapomnie� o spotkaniu w dzieci�stwie? Pami�ta� tylko, �e w wieku, kiedy gardzi� towarzystwem dziewcz�t, rzeczywi�cie ci�gano go wbrew jego woli na obchody Dnia Migracji. Jednak nawet wtedy bez w�tpienia zauwa�y�by Yantar� po�r�d chichocz�cych, drobnych istot, kt�re hasa�y po pa�acowych ogrodach.

Rozmy�lania przerwa� mu Steenameert, gdy zapuka� i wszed� do ciasnego pomieszczenia, ocieraj�c z brody resztki jedzenia.

��Pan mnie wzywa�, kapitanie.

��Tak. Przerwano nam rozmow� w bardzo ciekawym punkcie. Opowiedzcie mi wi�cej o tych pustych miastach. Nie natkn�li�cie si� tam na �adnych ludzi?

Steenameert potrz�sn�� g�ow�.

��Nie widzieli�my �ywej duszy, panie kapitanie. Nic, tylko tysi�ce szkielet�w. Nowi Ludzie wygin�li. Wygl�da na to, �e zaraza obr�ci�a si� przeciwko nim i zmiot�a ich z powierzchni planety.

��W�drowali�cie daleko poza granice Kolcorronu?

��Nie, nie zapuszczali�my si� daleko, najwy�ej do dwustu mil. Jak pan wie, kapitanie, dysponowali�my jedynie trzema statkami podniebnymi, nie mieli�my �adnego statku z p�dnikiem poprzecznym, w naszych podr�ach musieli�my wi�c polega� na wiatrach. Ale to, co zobaczy�em, zupe�nie mi wystarczy�o. Po jakim� czasie wezbra�o we mnie dziwne uczucie: mia�em pewno��, �e tam nikogo nie ma. Najpierw rzucili�my kotwic� kilka kilometr�w od starej stolicy, Ro-Atabri. Znajdowali�my si� w samym sercu samego pradawnego Kolcorronu. Gdyby na Landzie �yli ludzie, w�a�nie tam powinni�my ich znale��. To si� rozumie samo przez si�. � Steenameert m�wi� z zapa�em, jak gdyby mia� w tym sw�j interes, by przekona� Tollera o prawdziwo�ci w�asnych obserwacji.

��Pewnie macie racj�, kapralu � przytakn�� Toller.�� Chyba, �e ma to co� wsp�lnego z ptertami. Uczono mnie, �e najdotkliwiej nawiedzi�y Kolcorron, a antypody nie mia�y z nimi wi�kszego k�opotu.

Steenameert zacz�� m�wi� z jeszcze silniejszym zaci�ciem.

��Drugim najistotniejszym z odkry�, jakich dokonali�my na Landzie, jest bezbarwno�� ptert, podobnie jak na Overlandzie. Chyba powr�ci�y do swego neutralnego stanu, panie kapitanie. Przypuszczam, �e sta�o si� tak, gdy� trucizna, jak� zaatakowa�y ludzi, spe�ni�a ju� swoje zadanie. Obecnie pterty �yj� w stanie gotowo�ci do walki z ka�dymi istotami, kt�re zagro�� drzewom brakka, ale bez powodu nie atakuj�.

��Naprawd� zajmuj�ce � stwierdzi� Toller, lecz jego uwag� rozproszy�a ta�cz�ca w wyobra�ni twarz ksi�nej Yantary. �W jaki spos�b zaaran�owa� nast�pne spotkanie?� zastanawia� si�. �Ile to mo�e potrwa�?�

��Moim zdaniem � ci�gn�� Steenameert � w obecnej sytuacji nast�pnym logicznym posuni�ciem by�oby przygotowanie odpowiedniej ekspedycji, wiele dobrze wyposa�onych statk�w z osadnikami na pok�adzie i wys�anie ich, aby�my na nowo zapanowali nad Starym �wiatem, tak jak to przepowiedzia� kr�l Pr�d.

Toller ju� wcze�niej pod�wiadomie zauwa�y�, �e jak na wojskowego Steenameert wyra�a si� niezwykle wytwornie, a tak�e ma lepsze wykszta�cenie, ni� mo�na by oczekiwa�. Przyjrza� mu si� z nowym zainteresowaniem.

��Du�o o tym rozmy�lali�cie, prawda? � spyta�. � Chcieliby�cie wr�ci� na Land?

��Tak jest, panie kapitanie! � G�adka sk�ra na twarzy Steenameerta zar�owi�a si� lekko. � Je�li Kr�lowa Dase-cne postanowi wys�a� flot� na Land, pierwszy zg�osz� si� na ochotnika. A je�li pan, panie kapitanie, by�by te� sk�onny polecie�, czu�bym si� zaszczycony s�u��c pod pana rozkazami.

Toller zaduma� si� nad tym, a wyobra�nia podsun�a mu ponury obraz garstki statk�w kr�c�cych si� bez celu po�r�d ton�cych w trawie ruin, w kt�rych spoczywaj� miliony ludzkich szkielet�w. Wizja ta straci�a do reszty sw�j urok, gdy pomy�la�, �e nie ma w niej miejsca dla Yantary. Gdyby polecia� na Land, �yliby dos�ownie w r�nych �wiatach. Nie m�g� wyj�� ze zdziwienia, kiedy u�wiadomi� sobie, �e przyznaje ksi�nej tak donios�e miejsce w swoich planach, zw�aszcza i� nie ma po temu �adnych podstaw. Stanowi�o to miar� wy�omu, jaki powsta� w murach jego emocjonalnej niezale�no�ci.

��Niestety, nie pomog� dosta� si� wam z powrotem na Stary �wiat � odrzek�. � Zdaje si�, �e b�d� do�� zaj�ty tu, na Overlandzie.

Wszed�szy na frontowe schody swojego domu po�o�onego w p�nocnej cz�ci Pr�du lord Cas-syll Mara�uine odetchn�� g��boko, z przyjemno�ci�. W powietrzu unosi� si� s�odkawy, orze�wiaj�cy zapach deszczu, kt�ry spad� nad ranem, co sprawi�o, �e lord po�a�owa�, i� musi sp�dzi� pierwsze godziny dnia w dusznych komnatach kr�lewskiej rezydencji. Pa�ac by� oddalony niewiele ponad mil� � marmury w kolorze r�y l�ni�y spoza zwartej linii drzew. Z ch�ci� uda�by si� tam piechot�, lecz obecnie miewa� coraz mniej czasu, by rozkoszowa� si� prostymi przyjemno�ciami. Kr�lowa Daseene w podesz�ym wieku sta�a si� niezwykle dra�liwa i Cassyll nie �mia� irytowa� jej sp�nianiem si� na audiencj�.

Zbli�y� si� do czekaj�cego powozu i skin�wszy g�ow� wo�nicy wdrapa� si� do �rodka. Pojazd ruszy� natychmiast. Zaprz�ony by� w cztery niebieskoro�ce, symbolizuj�ce uprzywilejowan� pozycj� Cassylla w spo�ecze�stwie kolcor-ronia�skim. Jeszcze pi�� lat temu prawo zabrania�o posiadania powozu ci�gni�tego przez wi�cej ni� jednego niebies-koro�ca, gdy� zwierz�ta te odgrywa�y nieprzeci�tn� rol� w rozwoju gospodarczym planety. Nawet teraz cztery niebieskoro�ce w zaprz�gu stanowi�y rzadko��.

Ekwipa� podarowa�a mu kr�lowa, tote� Cassyll politycznie u�ywa� go wtedy, gdy jecha� do niej z wizyt�, mimo l/, �ona i syn zarzucali mu niekiedy, �e staje si� zbyt wygodny. Wys�uchiwa� ich krytyki w dobrej wierze, cho� nam zaczyna� podejrzewa�, �e istotnie rodzi si� w nim upodobanie do luksusu i wygodnego trybu �ycia. Zami�owanie i poci�g do przyg�d, cechuj�ce jego ojca, najwyra�niej omin�y jedno pokolenie Maraquine��w i ujawni�y si� w m�odym Tollerze. Niejeden raz Cassyll o ma�o nie wda� tu� w sprzeczk� z synem z powodu jego nierozwagi i staro�wieckiego zwyczaju noszenia szabli, lecz nigdy nie po-/woli� za bardzo ponie�� si� emocjom. Gdzie� w pod�wiadomo�ci �ywi� bowiem przekonanie, �e powoduje nim /�y,dro�� o cze��, jak� syn obdarza posta� swojego dawno nie�yj�cego, bohaterskiego dziadka.

Rozmy�laj�c tak Cassyll przypomnia� sobie, �e ch�opak dowodzi� statkiem, kt�ry powr�ci� wczorajszego zadnia z depeszami o wynikach wyprawy na Land. Teoretycznie hy�y one tajne, jednak sekretarz Cassylla zd��y� ju� przek�si� mu wiadomo��, i� na Starym �wiecie nie ma �ywej duszy i jest on wolny od �mierciono�nej odmiany ptert, k l ora zmusi�a ludzko�� do ucieczki przez mi�dzyplanetarn� pustk�. Kr�lowa Daseene natychmiast zwo�a�a narad� wy-Iminych doradc�w, a fakt, �e Cassyll mia� tak�e w niej ue/estniczy�, pomaga� zgadn��, w kt�r� stron� biegn� jej my�li. Cassyll by� ekspertem od produkcji, a w tej sytuacji pojecie produkowania jednoznacznie odnosi�o si� do stero-wc�w, co zarazem oznacza�o, �e Daseene pragnie zasiedli� Stary �wiat i sta� si� w ten spos�b pierwsz� w�adczyni� w historii panuj�c� na dw�ch planetach r�wnocze�nie.

Cassyll czu� instynktown� odraz� do podboj�w, umocnion� przez fakt, i� jego ojciec zginaj w nieudanej pr�bie zawojowania trzeciej planety lokalnego uk�adu. Jednak�e w tym przypadku przeciwno�ci natury filozoficznej lub humanitarnej nie wchodzi�y w gr�. Bli�niaczy �wiat Over-landu nale�a� do jego narodu legalnie, tytu�em dziedziczenia i skoro nie by� zamieszkany przez jaki� lud, kt�ry trzeba by sobie podporz�dkowa� lub wymordowa�, nie widzia� �adnych moralnych przeciwwskaza� wobec kolejnej mi�dzyplanetarnej migracji. Je�li o niego chodzi, jedynym pytaniem wymagaj�cym odpowiedzi by�a sprawa skali takiego przedsi�wzi�cia. Musia� wiedzie�, ile statk�w podniebnych pragnie wys�a� kr�lowa Daseene i jak szybko to nast�pi.

�Toller z pewno�ci� b�dzie chcia� wzi�� udzia� w ekspedycji� pomy�la� Cassyll. �Nie uniknie ona niebezpiecze�stw, ale �wiadomo�� tego tylko utwierdzi go w postanowieniu�.

Pow�z dotar� wkr�tce do rzeki i skr�ci� na zach�d w kierunku Mostu Lorda Glo, g��wnego traktu, wiod�cego do pa�acu. W ci�gu kilku minut, kiedy znajdowali si� na kr�tym bulwarze, Cassyll ujrza� dwa nap�dzane par� powozy, z kt�rych �aden nie zosta� wyprodukowany w jego fabrykach. Po raz wt�ry z�apa� si� na tym, �e �a�uje, i� nie ma wi�cej czasu, by przeprowadzi� odpowiednie eksperymenty z tym rodzajem nap�du. Trzeba by jeszcze by�o wprowadzi� wiele usprawnie�, zw�aszcza je�li chodzi o przenoszenie mocy, a czas mu up�ywa� na zarz�dzaniu przemys�owym imperium rodziny Maraquine��w.

Kiedy pow�z przeje�d�a� przez bogato zdobiony most, pa�ac wy�oni� si� dok�adnie na wprost niego. By� to prostok�tny budynek, kt�rego symetri� narusza�o lewe skrzyd�o i wie�a zbudowane przez Daseene jako pomnik ku czci jej m�a. Gwardzi�ci przy bramie g��wnej zasalutowali na widok powozu Cassylla. O tak wczesnej porze zaledwie cztery pojazdy parkowa�y na g��wnym dziedzi�cu i Cassyll od razu zauwa�y� karetk� S�u�b Podniebnych, kt�r� je�dzi� Hartan Drumme, starszy doradca techniczny Szefa Obrony Powietrznej. Zaskoczony dostrzeg� samego Bartana wa��saj�cego si� wok� niej. Maj�c pi��dziesi�t lat Drumme wci�� l r/yma� si� prosto i jedynie nieznaczne zesztywnienie lewego i n mienia � pozosta�o�� po starej ranie odniesionej w bitwie � nie pozwala�o mu porusza� si� z m�odzie�cz� spr�ysto�ci�. Intuicja podszepn�a Cassyllowi, �e fiartan czeka, by sit; z nim spotka�, zanim rozpocznie si� oficjalne zebranie. � Przeddzie� dobry! � zawo�a� Cassyll gramol�c si� z powozu. � Szkoda, �e ja nie mam chwili czasu, by pospacerowa� i zaczerpn�� �wie�ego powietrza.

Cassyll! � Bartan u�miechn�� si� podchodz�c, by u�cisn�� mu d�o�.

Wiek niewiele zmieni� jego okr�g��, ch�opi�c� twarz. (Jo�ci� na niej nieustannie niefrasobliwy u�mieszek, kt�ry ii ludzi spotykaj�cych go po raz pierwszy wywo�ywa� mylne wra�enie, i� maj� do czynienia z ignorantem. Jednak l�i/ez te wszystkie lata Cassyll nauczy� si� ceni� Bartana za gi�tki, t�gi umys�.

Czekasz na mnie? � spyta�.

Bardzo dobrze! � odpar� Bartan unosz�c brwi. � Sk�d wiesz?

Czai�e� si� jak ma�y �obuziak kr�c�cy si� ko�o piekarni. Co si� sta�o, Bartanie?

Przespacerujmy si� troch�, zosta�o jeszcze kilka minut do rozpocz�cia zebrania. � Bartan poprowadzi� go w ustronn� cz�� dziedzi�ca, gdzie zas�oni� ich klomb kwitn�cych w��cznik�w.

Czy b�dziemy spiskowa� przeciw Kr�lowej? � zachi-diota� Cassyll.

W pewnym sensie sprawa jest r�wnie powa�na � odpar� Bartan zatrzymuj�c si�. � Cassyl�u, jak wiesz, moje Nliinowisko to naukowy doradca dyrektora S�u�b Podniebnych. Ale wiesz tak�e, �e tylko dlatego, i� prze�y�em wypraw� na Farland, oczekuje si� po mnie jakiej� magicznej wiedzy o wszystkim, co dzieje si� na niebie, i b�d� s�u�y� rad� Jej Wysoko�ci w sprawach specjalnej wagi, a zw�aszcza w tych, kt�re mog� stanowi� zagro�enie dla kr�lestwa.

��Niepokoisz mnie, Bartanie � powiedzia� Cassyll. � Czy to ma jaki� zwi�zek z Landem?

��Nie, z inn� planet�.

��Z Farlandem! M�w szybko, cz�owieku! � Cassylla zmrozi� nag�y dreszcz niepokoju, kiedy w g�owie zakie�kowa�a mu ta straszliwa my�l. Farland by� trzeci� planet� lokalnego uk�adu, poruszaj�c� si� wok� s�o�ca po orbicie dwa razy wi�kszej ni� orbita pary Land-Overland i przez wi�ksz� cz�� kolcorronia�skiej historii nie by� niczym wi�cej ni� nieszkodliw�, zielon� plamk� zdobi�c� nocne niebo. A� nagle, dwadzie�cia sze�� lat temu, szereg dziwacznych wydarze� zaowocowa� wys�aniem tam jednego statku. Po wystartowaniu z Overlandu �Kolcorron� przeby� miliony mil niebezpiecznej pr�ni, by dotrze� do ostatniej planety uk�adu. Wyprawa zako�czy�a si� fiaskiem, ojciec Cassylla nie by� jedynym, kt�ry zgin�� na tej wilgotnej, deszczowej planecie, i tylko troje uczestnik�w powr�ci�o nios�c ze sob� niepokoj�ce wie�ci.

Na Farlandzie mieszka�a rasa o tak wysokim stopniu rozwoju, �e za jednym zamachem byliby w stanie unicestwi� ca�� cywilizacj� overlandzk�. Szcz�liwie dla Kolcor-ronian Farlandczycy byli zaj�ci swoimi sprawami, a rz�dz�ca planet� grupa symbonitow, istot hiperinteligentnych ukrytych w m�zgach niczego nie podejrzewaj�cych Far-�andczyk�w, nie interesowa�a si� Overlandem. Taka mentalno�� stanowi�a nierozwi�zywaln� zagadk� dla zaborczych z natury Kolcorronian i cho� lata zlewa�y si� w dekady up�ywaj�ce bez �adnych oznak agresji ze strony tajemniczej trzeciej planety, to strach przed nag�ym, mia�d��cym atakiem wci�� ko�ata� si� w sercu niejednego Overland-czyka. Strach ten, jak Cassyll Mara�uine mia� okazj� si� przekona�, nigdy nie przestawa� dr��y� ich umys��w.

��Z Farlandem? � Bartan pos�a� mu dziwny u�miech. � Nie, ja m�wi� o jeszcze innej planecie, o czwartej planecie.

W ciszy, jaka zapad�a po tych s�owach, Cassyll badawczo przygl�da� si� twarzy przyjaciela, tak jakby stanowi�a ona zagadk�, kt�r� trzeba by�o rozwi�za�.

��To chyba �art? Twierdzisz, �e odkry�e� nast�pn� planet�?

��To nie ja dokona�em tego odkrycia. � Bartan pokr�ci� smutno g�ow�. � A nawet �aden z moich technik�w. Zrobi�a to kobieta, kopistka z archiwum w Grain Quay. Ona mi j� pokaza�a.

��A co to ma za znaczenie, kto j� pierwszy zobaczy�? � odpar� Cassyll. � Rzecz w tym, �e masz niezwykle ciekawe, naukowe odkrycie do� � urwa� uprzytomniwszy sobie, �e przecie� nie wys�ucha� jeszcze do ko�ca tej historii. � Dlaczego chmurzysz czo�o, stary przyjacielu?

��Kiedy Divare opowiada�a mi o tej planecie, nadmieni�a, �e jest ona koloru niebieskiego. Z pocz�tku pomy�la�em, �e musia�a si� pomyli�. Sam wiesz, jak du�o niebieskich gwiazd mieni si� na niebie. Setki. Spyta�em wi�c, jakiego teleskopu potrzeba, by j� dostrzec wyra�nie, a ona mi na to, �e mo�e by� bardzo s�aby. W rzeczywisto�ci, powiedzia�a, mo�na j� nawet ogl�da� go�ym okiem. I mia�a racj�, Cassyllu. Pokaza�a mi j� ostatniej nocy, niebiesk� planet�, wyra�nie widoczn� bez pomocy przyrz�d�w optycznych, nisko nad zachodnim horyzontem tu� po zachodzie s�o�ca.

Cassyll zmarszczy� brwi. ft � Sprawdzi�e� j� przez teleskop?

��Tak. Nawet przy u�yciu zwyczajnych wojskowych przyrz�d�w mo�na dostrzec jej poka�n� tarcz�. To jest j planeta, nie ma co do tego �adnych w�tpliwo�ci.

��Lecz� � Cassyll nawet nie kry� zak�opotania maluj�cego si� mu na twarzy. � Dlaczego nie zauwa�ono jej wcze�niej?

Na ustach Bartana pojawi� si� zn�w ten sam dziwny u�miech.

��Jedyna odpowied�, jakiej ci mog� udzieli�, to ta, �e wcze�niej nie mo�na jej by�o zaobserwowa�, gdy� jej tam nie by�o.

��Przecie� to przeczy ca�ej naszej wiedzy na temat astronomii. S�ysza�em, �e niekiedy nowe gwiazdy pojawiaj� si� tu i tam, nawet je�li ich �ywot nie jest d�ugi, ale w jaki spos�b nowy �wiat m�g� tak po prostu zmaterializowa� si� na naszym niebie?

��Kr�lowa Daseene nie omieszka zada� mi identycznego pytania � odpar� Bartan. � B�dzie te� chcia�a wiedzie�, od jak dawna jest on na niebie, i odpowiem jej, �e nie wiem. A potem spyta, co trzeba w zwi�zku z tym zrobi�, i zn�w nie b�d� wiedzia�, i wtedy zacznie si� zastanawia�, jaki te� to po�ytek z doradcy, kt�ry nic nie wie�

��S�dz�, �e niepotrzebnie si� zamartwiasz � pocieszy� go Cassyll. � Kr�lowa najprawdopodobniej potraktuje to wydarzenie jako do�� ciekawe zjawisko astronomiczne. Co ka�e ci my�le�, �e ta niebieska planeta stanowi jakiekolwiek zagro�enie?

Bartan zamruga� oczami.

��Moje przeczucie. Instynkt. Nie powiesz chyba, �e ona ci� nie niepokoi.

��Jestem ni� �ywo zainteresowany. Chcia�bym, �eby� mi j� pokaza� dzi� wieczorem, lecz dlaczego mia�bym si� niepokoi�?

��Bo� � Bartan zerkn�� w niebo, jakby tam szuka� natchnienia. � Cassyllu, to nie jest normalne! To jest nienaturalne, jaki� omen, zapowied� czego�, co ma si� wydarzy�.

Cassyll wybuchn�� �miechem.

��Bartanie, przecie� jeste� najmniej przes�dnym cz�owiekiem, jakiego znam! A m�wisz tak, jakby ten w�drowny �wiat ukaza� si� na firmamencie tylko po to, by prze�ladowa� w�a�nie ciebie.

��C� � Bartan u�miechn�� si� z przymusem przybieraj�c ponownie wygl�d m�odzie�ca. � Pewnie masz racje� Powinienem by� od razu przyj�� z tym do ciebie. Dopiero kiedy Berise umar�a, zrozumia�em, �e w du�ej mierze dzi�ki niej udawa�o mi si� unikn�� hu�tawki nastroj�w.

Cassyll przytakn�� wsp�czuj�co, jak zwykle z trudem u�wiadamiaj�c sobie, �e Berise Drumme nie �yje jui� od czterech lat. Ciemnow�osa, tryskaj�ca energi�, nieugi�ta Berise sprawia�a wra�enie, jakby mia�a �y� wiecznie, ale w ci�gu kilku godzin zabra�a j� jedna z tych tajemniczych chor�b bez przyczyny, kt�re wci�� na nowo u�wiadamiaji� medykom, jak znikoma jest ich wiedza.

��Jej �mier� by�a dla nas wszystkich ci�kim ciosem � powiedzia� Cassyll. � Wci�� pijesz.

��Tak. � Bartan dostrzeg� zmartwienie w oczach Cassy.1-la i po�o�y� mu r�k� na ramieniu. � Lecz ju� nie tak, jak wtedy, kiedy po raz pierwszy spotka�em twego ojca. Nie m�g�bym tego zrobi� Berise. Teraz wystarczy mi szklaneczka, mo�e dwie, cierpnika przed snem.

��Przyjd� do mnie dzi� wieczorem i przynie� dobry teleskop. Wychylimy puchar czego� rozgrzewaj�cego i popatrzymy na t� planet�. I czeka ci� jeszcze jedno zadanie: musimy jako� j� nazwa�. � Cassyll poklepa� przyjaciela p�o plecach i skinieniem g�owy wskaza� na �ukowate wej�cie dlo pa�acu daj�c mu do zrozumienia, �e czas ju�, by udali si� na spotkanie z Kr�low�.

Znalaz�szy si� wewn�trz mrocznego budynku skierowaili si� prosto do komnaty przyj��, przemierzaj�c niemal puste korytarze. Za czas�w kr�la Chakkella pa�ac by� siedzib� rz�du i zazwyczaj roi�o si� tu od urz�dnik�w. Lecz Daseene osadzi�a administracj� pa�stwow� w oddzielnych budynkach i traktowa�a pa�ac jak swoj� prywatn� rezydencj�. Jedynie wybrane zagadnienia, na przyk�ad obrona powietrzna, kt�r� Kr�lowa interesowa�a si� specjalnie, dost�powa�y zaszczytu jej osobistej uwagi.

Przy drzwiach komnaty dwaj ostiariusze sp�ywaj�cy potem pod ci�arem tradycyjnej zbroi z drzewa brakka rozpoznali nadchodz�cych m�czyzn i natychmiast ich przepu�cili. Upa� w komnacie by� niezno�ny, Cassyll z trudem �apa� powietrze. W podesz�ym wieku Kr�lowa Daseene nieustannie narzeka�a, �e jest jej zimno, zatem w u�ywanych przez ni� pomieszczeniach utrzymywano wysok� temperatur�, dla wi�kszo�ci ludzi absolutnie nie do wytrzymania.

Jedyn� osob� w komnacie by� lord Sectar, skarbnik kr�lewski zajmuj�cy si� kontrol� bud�etu pa�stwa. Jego obecno�� stanowi�a jeszcze jeden dow�d na to, �e Kr�lowa planuje przej�� Stary �wiat. Lord by� postawnym m�czyzn� oko�o sze��dziesi�tki, o szerokich barach, obwis�ych policzkach i rumianej twarzy, kt�ra w panuj�cej duchocie zmieni�a kolor na karmazynowy. Przywita� ich skinieniem g�owy i wskazuj�c bez s�owa na pod�og�, gdzie zainstalowano rury ciep�ownicze, przewr�ci� oczami, po czym otar� kropelki potu z czo�a i podszed� do lekko uchylonego okna.

Cassyll zareagowa� na t� kr�tk� pantomim� przesadnym wzruszeniem ramion, maj�cym wyra�a� bezradno�� i usiad� na jednej z amfiteatralnie ustawionych �aw zwr�conych w stron� kr�lewskiego tronu. Od razu powr�ci� my�l� do tajemnicy niebieskiej planety. Pomy�la�, �e chyba zbyt �atwo oswoi� si� ze zjawiskiem, o kt�rym opowiedzia� mu Bartan. Jak to mo�liwe, by jaka� planeta tak po prostu zmaterializowa�a si� w pobliskich rejonach kosmosu? Skoro na niebie pojawiaj� si� nowe gwiazdy, mo�na przypuszcza�, �e niekiedy gwiazdy r�wnie� znikaj�, rozpadaj�c si� w wyniku eksplozji i zostawiaj� po sobie �lady w postaci planet. Cassyll by� sobie w stanie wyobrazi� takie �wiaty tu�aj�ce si� w ciemno�ciach mi�dzygwiezdnej pustki, lecz prawdopodobie�stwo, by jeden z nich przy��czy� si� do lokalnego systemu, wydawa�o mu si� niemal r�wne zeru. Mo�liwe, �e powodem braku nale�ytego zdziwienia by� fakt, i� tak naprawd�, w g��bi serca nie wierzy� w istnienie niebieskiej planety. Przecie� chmura gazu mo�e w pewnych warunkach przybra� wygl�d cia�a sta�ego.

Cassyll powsta�, gdy herold otworzy� drzwi i uderzy� w pod�og� okut� metalem lask�, oznajmiaj�c przybycie Kr�lowej. Daseene wesz�a do komnaty, odprawi�a dwie damy dworu, towarzysz�ce jej a� do samych drzwi, i zbli�y�a si� do tronu. Pomimo i� by�a szczup�a i drobnej postury, pozornie przygnieciona ci�arem zielonych jedwabnych szat, spos�b, w jaki da�a zebranym znak, by usiedli, oznajmia� niepodwa�aln� w�adz�.

��Dzi�kuj� wam za przybycie � odezwa�a si� piskliwym, lecz pewnym g�osem. � Jestem �wiadoma, �e maj� panowie rozliczne zaj�cia nie cierpi�ce zw�oki, tote� od razu przejdziemy do meritum sprawy. Jak z pewno�ci� ju� was poinformowano, otrzyma�am depesze z wyprawy na Land. Ich tre�� jest w skr�cie nast�puj�ca:

Daseene j�a szczeg�owo opisywa� wyniki ekspedycji � p�ynnie, nie korzystaj�c z notatek. Sko�czywszy przebieg�a wzrokiem twarze zebranych, wpatruj�c si� w nie uwa�nie spod ozdobionego per�ami kornetu, bez kt�rego nigdy nie pokazywa�a si� publicznie. Tak, jak ju� nieraz w przesz�o�ci, Cassyllowi przysz�o na my�l, �e je�li zaistnia�aby potrzeba, Daseene by�a w stanie jeszcze za �ycia m�a przej�� sprawowanie w�adzy nad Overlandem w dowolnym momencie i poradzi�aby sobie z tym zadaniem przyk�adnie.

Dziwne wi�c, �e przewa�nie usuwa�a si� w cie�, nie licz�c tych kilku wypadk�w, kiedy chodzi�o o prawa kobiet.

��Domy�lacie si� ju� najpewniej, co powodowa�o mn�, by zwo�a� niniejsze zebranie � ci�gn�a przemawiaj�c w oficjalnym j�zyku, kolcorronia�skim. � Zwa�ywszy, �e pe�ny raport od dow�dc�w ekspedycji otrzymam dopiero za trzy dni, mo�ecie uwa�a� moje posuni�cia za zbyt pochopne, lecz osi�gn�am wiek, w kt�rym wstr�tna jest mi my�l, �e mog�abym straci� cho�by godzin�. Zamierzam bezzw�ocznie wys�a� flot� na Land. Pragn�, by przed moj� �mierci� Ro-Atabri zn�w sta�o si� t�tni�c� �yciem stolic�. Przeto spodziewam si�, �e podejmiecie, panowie, niezb�dne decyzje jeszcze za przeddnia oraz, �e proces wprowadzenia tych decyzji w �ycie rozpocznie si� nie p�niej ni� z ko�cem nadchodz�cej ma�onocy. Zatem, panowie, nie tra�my ju� wi�cej czasu! Moje pierwsze pytanie brzmi: jak liczna powinna by� taka flota? Lordzie Cassyllu, jakie s� pana zapatrywania na t� spraw�?

Cassyll zamruga� oczami i podni�s� si� z miejsca. Kr�lowa Daseene reprezentowa�a styl rz�d�w przyj�ty przez nie�yj�cego ju� kr�la Chakkella, odpowiadaj�cy potrzebom pionier�w w nowym �wiecie, i Cassyll wcale nie by� pewien, czy sprawdza si� on w obecnej sytuacji.

��Wasza Wysoko��, jako twoi wierni poddani podzielamy twoje pogl�dy w sprawie odzyskania Starego �wiata, lecz z ca�ym szacunkiem pragn��bym zauwa�y�, �e w danym momencie nie zagra�a nam �miertelne niebezpiecze�stwo, jak to mia�o miejsce podczas migracji. Jak dot�d nie mamy �adnej pewno�ci, i� dost�pna jest nam ca�a powierzchnia Landu. Zatem roztropno�� dyktowa�aby, aby �ladem pierwszej ekspedycji wys�a� drug�, z�o�on� wy��cznie z �o�nierzy i wyposa�on� w ster�wce, kt�re mo�na by z�o�y� z przywiezionych cz�ci ju� na Landzie i wykorzysta� w celu okr��enia i dok�adnego zbadania planety.

Daseene potrz�sn�a g�ow�.

��Ten plan jest zbyt roztropny i czasoch�onny. Tw�j ojciec, lordzie Cassyllu, nigdy nie s�u�y�by mi podobn� rad�.

��Czasy mojego ojca min�y, Wasza Wysoko�� � odpowiedzia� Cassyll.

��Mo�e tak, a mo�e nie. Lecz wracaj�c do tego, co m�wi� pan o sterowcach, proponuj� wys�a� cztery. Czy ta liczba panu odpowiada?

Cassyll sk�oni� si� z ironi�.

��Odpowiada w zupe�no�ci, Wasza Wysoko��.

Daseene skwitowa�a jego odpowied� krzywym u�mieszkiem daj�c mu do zrozumienia, �e zgry�liwy ton nie uszed� jej uwagi i zwr�ci�a si� do Bartana Drumme�a.

��Czy przewiduje pan jakie� trudno�ci w przewiezieniu sterowc�w na pok�adzie statk�w podniebnych?

��Nie, Wasza Wysoko�� � odpar� Bartan wstaj�c. � Mo�na przebudowa� gondole ma�ych sterowc�w tak, by pos�u�y�y za gondole dla potrzeb tej jednej przeprawy. Po wyl�dowaniu na Landzie wystarczy tylko zast�pi� balony podniebne balonami sterowc�w.

��Doskonale! W�a�nie takie pozytywne nastawienie lubi� u swoich doradc�w. � Daseene pos�a�a Cassyllowi znacz�ce spojrzenie. � Zatem, lordzie Cassyllu, jak� liczb� statk�w podniebnych mo�na przygotowa� do przeprawy w ci�gu, powiedzmy, pi��dziesi�ciu dni?

Zanim jednak Cassyll zd��y� otworzy� usta, Bartan odkaszln�� i wtr�ci�:

��Za pozwoleniem, Wasza Wysoko��, mam co� wa�nego do zakomunikowania. Pewne zjawisko, mam wra�enie, w tym momencie powinno zosta� przedstawione Waszej Wysoko�ci.

��Czy ma to jaki� zwi�zek z obecn� dyskusj�? Bartan rzuci� Cassyllowi strapione spojrzenie.

��Prawdopodobnie tak, Wasza Wysoko��.

��W takim razie � rzuci�a niecierpliwie Daseene � lepiej niech pan m�wi, tylko zwi�le.

��Wasza Wysoko��, ja� odkryto nowy �wiat w naszym systemie planetarnym.

��Nowy �wiat? � Daseene zmarszczy�a brwi. � Panie Drumme, o czym pan plecie? Przecie� to niemo�liwe.

��Widzia�em go na w�asne oczy, Wasza Wysoko��. Niebieska planeta, czwarta w systemie� � zazwyczaj p�ynnie wyra�aj�cy si� Bartan j�ka� si� i potyka� o w�asne s�owa, wprawiaj�c tym Cassylla w zdumienie.

��Jak du�a jest ta planeta?

��Nie jeste�my w stanie tego okre�li�, dop�ki nie dowiemy si�, w jakiej jest od nas odleg�o�ci.

��No dobrze � westchn�a Daseene. � Jak daleko znajduje si� ten pa�ski nowo narodzony �wiat?

Bartan sprawia� wra�enie cz�owieka g��boko nieszcz�liwego.

��Nie mo�emy obliczy�, dop�ki nie�

���poznamy jego rozmiar�w � przerwa�a mu Kr�lowa. � Panie Drumme! Jeste�my panu niezmiernie wdzi�czni za kr�tk� wycieczk� we wspania�y, precyzyjny �wiat astronomii, lecz moim gor�cym �yczeniem jest, by ograniczy� pan swoje uwagi jedynie do tych, kt�re maj� zwi�zek z tematem zebrania. Czy wyrazi�am si� jasno?

��Tak, Wasza Wysoko�� � wymamrota� Bartan opadaj�c ci�ko na �aw�.

��Zatem � Daseene zadr�a�a nagle, podci�gn�a ko�nierz swej szaty bli�ej szyi i przebieg�a pomieszczenie podejrzliwym spojrzeniem. � Nic dziwnego, �e tutaj marzniemy! Kto otworzy� to okno? Prosz� je natychmiast zamkn��, mm umrzemy z zimna.

Poruszaj�c bezd�wi�cznie ustami lord Sectar wsta� i zamkn�� okno. Jego haftowany �upan pociemnia� od licznych plam potu, a sam lord ostentacyjnie ociera� pot z czo�a powracaj�c na miejsce.

��Nie wygl�da pan najlepiej � zauwa�y�a zdawkowo Daseene. � Powinien pan p�j�� do medyka. � Po czym ponownie zwr�ci�a si� do Cassylla i ponownie spyta�a, ile statk�w podniebnych mo�na przygotowa� do drogi w ci�gu pi��dziesi�ciu dni.

��Dwadzie�cia � odpar� bez wahania Cassyll zdecydowawszy, �e wymienienie tak optymistycznej liczby jest w�a�ciwym posuni�ciem z uwagi na nastr�j Kr�lowej. Jako �e zarz�dza� Komisj� do Spraw Zaopatrzenia S�u�b Podniebnych, by� kompetentny w okre�laniu liczby statk�w i potrzebnego sprz�tu, niezb�dnych do mi�dzyplanetarnej przeprawy. ��czy�o si� to z wycofaniem ich z rutynowych dzia�a�. Od kiedy odkryto, �e Farland jest planet� zamieszkan�, w strefie niewa�ko�ci pomi�dzy dwoma bli�niaczymi planetami znajdowa�o si� kilka stacji obronnych. Przez par� lat wielkie drewniane fortece obsadzano za�og�, lecz kiedy spo�ecze�stwo kolcorronia�skie och�on�o ju� ze strachu przed mo�liwo�ci� ataku z Farlandu, zaprzestano tej procedury. Stacje wraz z silnikami do dzia�a� wojennych utrzymywano obecnie w stanie gotowo�ci dokonuj�c niezb�dnych remont�w podczas regularnych lot�w balonowych do strefy niewa�ko�ci. Rozk�ad lot�w nie by� napi�ty i Cassyll oszacowa�, �e oko�o po�owa statk�w floty S�u�b Podniebnych mog�a wzi�� udzia� w zadaniach ponadplanowych.

��Dwadzie�cia statk�w � powiedzia�a Daseene troch� zawiedziona. � C�, wydaje mi si�, �e jest to wystarczaj�ca liczba, by zorganizowa� t� wypraw�.

��Oczywi�cie, Wasza Wysoko��, zw�aszcza �e nie jeste�my zmuszeni my�le� kategoriami inwazji. Mo�na przewidzie�, �e Land i Overland zostan� po��czone regularnym szlakiem komunikacyjnym, o z pocz�tku niewielkiej przepustowo�ci, lecz z czasem�

��To nie ma sensu, lordzie Cassyllu � uci�a Kr�lowa. � Po raz wt�ry proponujesz zbyt umiarkowane rozwi�zanie i po raz wt�ry odpowiadam ci, �e nie mam na nie czasu. Powr�t na Land musi by� zdecydowany, zmasowany, zwyci�ski. Musi by� niezapomnianym wydarzeniem, kt�re przejdzie do historii. By� mo�e lepiej zrozumie pan, co czuj�, je�li powiem, �e zezwoli�am jednej z moich wnuczek, ksi�nie Yantarze, by wzi�a udzia� w tej wyprawie. Jest do�wiadczonym kapitanem i z pewno�ci� odegra po�yteczn� rol� we wst�pnych badaniach planety.

Cassyll pochyli� g�ow� na znak milcz�cej zgody, po czym energicznie zabrano si� do ustalania szczeg��w planu. Nakre�lony w przeci�gu godziny � mia� zadecydowa� o przysz�o�ci dw�ch �wiat�w.

Opu�ciwszy duszne komnaty pa�acu Cassyll postanowi� uda� si� prosto do domu. Rzut oka na niebo przekona� go, �e s�o�ce schowa si� za wschodni� kraw�d� Landu dopiero za jakie� trzydzie�ci minut, mia� wi�c dosy� czasu, by przespacerowa� si� biegn�cymi w cieniu drzew alejami ogrod�w miejskich. Haust �wie�ego powietrza na pewno dobrze mu zrobi, nim b�dzie musia� powr�ci� do poch�aniaj�cych mu wi�kszo�� czasu spraw zawodowych.

Odprawi� wo�nic� i ruszy� do Mostu Lorda Glo, gdzie skr�ci� na wsch�d w biegn�c� wzd�u� brzegu rzeki �cie�k�, prowadz�c� wzd�u� kilku budynk�w rz�dowych. Na ulicach panowa� gor�czkowy ruch zazwyczaj poprzedzaj�cy ma�onocny posi�ek i codzienn� zmian� rytmu �ycia Kolcor-ronian. Dopiero teraz, kiedy miasto liczy�o sobie p� wieku, nabiera�o w oczach Cassylla dojrza�o�ci i trwa�o�ci, kt�ra stanowi�a nieodzown� cz�� jego �ycia. Zastanawia� si�, czy kiedykolwiek wybierze si� na Land, by obejrze� wytwory tysi�cy lat cywilizacji. Kr�lowa Daseene nie wyjawi�a im tego, lecz Cassyll podejrzewa�, �e w g��bi serca pragn�a powr�ci� do miejsca swoich narodzin i, �wiadoma uciekaj�cych lat, zamierza by� mo�e dokona� tam swoich dni. Cassyll dobrze j� rozumia� w tym wzgl�dzie, lecz Overland by� jego jedynym domem i nie mia� wcale ch�ci go opuszcza�, zw�aszcza �e w najr�niejszych dziedzinach pozosta�o jeszcze wiele do zrobienia. Mo�e te� brakowa�o mu r�wnocze�nie ducha i odwagi, by wzi�� udzia� w tej obfituj�cej w niebezpiecze�stwa wyprawie.

Zbli�a� si� w�a�nie do Neldeever Pla�a, gdzie mie�ci�y si� budynki kwater g��wnych czterech rodzaj�w si� zbrojnych, kiedy spostrzeg� znajom� sylwetk� jasnow�osego m�odzie�ca g�ruj�c� ponad t�umem pieszych. Cassyll nie widzia� si� z synem chyba ze sto lat i kiedy oczami przypadkowego przechodnia dostrzeg� jego jasne spojrzenie, gibkie ruchy i wdzi�k, z jakim m�ody cz�owiek nosi� granatowy mundur kapitana S�u�b Podniebnych, poczu�, jak wzruszenie i duma rozpieraj� mu pier�.

��Toller! � zawo�a�, kiedy o ma�o nie zderzyli si� w ulicznym �cisku.

��Ojcze! � �ci�gni�ta twarz Tollera zdradza�a roztargnienie, jakby ci��y�o mu co� na sercu, lecz oczy rozb�ys�y rado�nie. Wyci�gn�� ramiona i dwaj m�czy�ni padli sobie w obj�cia, rozdzielaj�c sun�cy strumie� przechodni�w.

��A to dopiero szcz�liwy zbieg okoliczno�ci � odezwa� si� Cassyll, wypuszczaj�c syna z u�cisku. � Idziesz do domu?

Toller przytakn�� skinieniem g�owy.

��Wybacz, �e nie pojawi�em si� wczoraj, ale gdy wreszcie uda�o si� nam zacumowa� bezpiecznie, zrobi�o si� ju� bardzo p�no. Poza tym wynik�y pewne problemy�

��Jakie problemy?

��Nic a� tak wa�nego, by zaprz�ta� sobie g�ow� w ten s�oneczny dzie� � odpar� Toller z u�miechem. � Spieszmy do domu. Nawet sobie nie wyobra�asz, jak bardzo po pok�adowej kuchni st�skni�em si� za ma�onocnymi marmoladami matki.

��Chyba ci jednak s�u�y �o�nierski wikt.

��Ale nie tak jak tobie porz�dne jedzenie � odpowiedzia� Toller, pr�buj�c uszczypn�� fa�dy t�uszczu na brzuchu Cassylla. Ruszyli w stron� rodzinnego domu, prowadz�c ten rodzaj konwengonalnej pogaw�dki, kt�ra lepiej ni� g��bokie dyskusje odnawia po d�ugiej roz��ce wi�zy mi�dzy lud�mi. Kiedy zbli�ali si� do S�uare House, kt�ry sw� nazw� odziedziczy� po dawnej rezydencji Maraquine��w w Ro-Atabri, rozmowa zesz�a na powa�niejsze tory.

��Wracam w�a�nie z pa�acu � zacz�� Cassyll � z wiadomo�ciami, kt�re powinny ci� zainteresowa�. Wysy�amy na Land flot� sk�adaj�c� si� z dwudziestu statk�w.

��Tak, wkraczamy we wspania�y etap naszej historii. Dwie planety zamieszkane przez jeden nar�d.

Cassyll zerkn�� na patk� na ramieniu syna, szafrano-wo-granatow� odznak�, informuj�c�, �e Toller jest do�wiadczonym pilotem zar�wno sterowc�w, jak i statk�w podniebnych.

��B�dzie tam dla ciebie du�o pracy.

��Dla mnie?! � Toller mlasn�� j�zykiem w rozbawieniu. � O nie, dzi�kuj�, ojcze. Przyznaj�, �e kt�rego� dnia z ch�ci� zobaczy�bym Stary �wiat, lecz obecnie to przecie� jedna wielka kostnica, a perspektywa uprz�tni�cia milion�w ludzkich szkielet�w jako� mnie nie poci�ga.

��Ale pomy�l tylko o przeprawie, przygodach! By�em pewien, �e z miejsca z�apiesz tak� okazj�.

��Przez pewien czas b�d� mia� dosy� zaj�� tu, na Over-landzie � odpar� Toller, a po jego twarzy przebieg� ten sam cie�, kt�ry Cassyll dostrzeg� ju� wcze�niej.

��Co� ci� gn�bi � powiedzia�. � Czy masz zamiar zatrzyma� to dla siebie?

��A dasz mi tak� mo�liwo��?

��Nie.

��Tak my�la�em. � Toller pokr�ci� g�ow� z udawan� rezygnacj�. � Jak wiesz, to ja odebra�em pos�a�ca z Landu. W ostatniej chwili jednak nad miejscem l�dowania pojawi� si� drugi statek i chcia� sprz�tn�� mi zdobycz sprzed nosa. Oczywi�cie nie pozwoli�em na to�

��Oczywi�cie.

���i nast�pi�a niegro�na kolizja. Poniewa� m�j statek wyszed� z niej bez uszczerbku, wstrzyma�em si� od odnotowywania tego wydarzenia w dzienniku pok�adowym, pomimo i� ca�� win� ponosi� kapitan tamtego statku. Lecz dzi� rano poinformowano mnie, �e wp�yn�� raport, w kt�rym zrzuca si� ca�� win� na mnie. Mam si� jutro stawi� u pu�kownika Tresse.

��Nie masz si� czym martwi� � powiedzia� Cassyll, uspokojony. Sprawa nie jest powa�na. � Porozmawiam z Tresse�em jeszcze tego zadnia i zaznajomi� go z prawdziwymi faktami.

��Dzi�kuj�, ojcze, ale s�dz�, �e sam powinienem dawa� sobie rad� w takich sytuacjach. Powinienem by� ubezpieczy� si�, wprowadzaj�c notatk� w dzienniku, lecz i tak mam wystarczaj�c� liczb� �wiadk�w, potwierdz� moje s�owa. Ca�a ta sprawa jest naprawd� trywialna. B�aha jak uk�szenie pch�y.

��Lecz chyba bardzo sw�dz�ca.

��Bo pe�no w niej przewrotno�ci � odburkn�� Toller. � Zaufa�em tej kobiecie, ojcze, a oto, jak ona mi odp�aca.

��Aha! � Cassyll powstrzyma� u�miech, kiedy nagle zrozumia� prawdziwy pow�d zmartwienia syna. � Nie m�wi�e�, �e tym niezdyscyplinowanym kapitanem by�a kobieta.

��Naprawd�? � odpar� Toller, sil�c si� na oboj�tno��. � To nie ma �adnego znaczenia, lecz tak si� z�o�y�o, �e by�a to jedna z czeredy wnuczek Kr�lowej, ksi�na Yantara.

��Przystojna kobieta, prawda?

��Mo�liwe, �e niekt�rym m�czyznom� Co chcesz przez to powiedzie�, ojcze?

��Nic, zupe�nie nic. Jestem tylko ciekaw tej osoby, gdy� w przeci�gu kilku ostatnich godzin to ju� drugi raz jej nazwisko pada w rozmowie ze mn�. � K�tem oka Cassyll dostrzeg�, �e syn rzuca mu pytaj�ce spojrzenie, lecz nie mog�c si� powstrzyma�, by si� z nim troch� podroczy�, nie powiedzia� nic wi�cej. Szed� w milczeniu os�aniaj�c d�oni� oczy przed s�o�cem, by lepiej widzie� wielki r�j ptert, kt�re porusza�y si� z biegiem rzeki. Prawie niewidoczne kule opada�y i podskakiwa�y niemal dotykaj�c powierzchni wody, ko�ysane lekk� bryz�.

��A to dopiero zbieg okoliczno�ci � odezwa� si� w ko�cu Toller. � Co ci powiedziano?

��O czym?

��O Yantarze. Kto o niej wspomina�?

��Ni mniej, ni wi�cej, tylko sama Kr�lowa � odpar� Cassyll, spogl�daj�c uwa�nie na syna. � Wygl�da na to, �e Yantara zg�osi�a si� na ochotnika do s�u�by we flocie, kt�r� wysy�amy na Land, i fakt, �e Kr�lowa wyrazi�a na to zgod�, ma by� wyrazem poparcia udzielanego przez Koron� temu przedsi�wzi�ciu.

Ponownie zapad�a chwila ciszy, po czym Toller powiedzia�:

��Yantara jest pilotem sterowca, jakie wi�c ma by� jej zadanie w Starym �wiecie?

��Powiedzia�bym, �e do�� zasadnicze. Wysy�amy cztery ster�wce. Maj� okr��y� ca�� planet� i dowie��, �e nie istniej� na niej �adni przeciwnicy rz�d�w Kr�lowej Dase-ene. Wyobra�am sobie, �e taka wyprawa musi obfitowa� w mn�stwo przyg�d, ale oczywi�cie pozostaje jeszcze sprawa niewyg�d pok�adowego �ycia, kt�rych masz do�� jak na razie�

��Nie dbam o to! � wykrzykn�� Toller. � Chc� wzi�� udzia� w tej wyprawie.

��Na Land? Ale� przed chwil��

Toller zatrzyma� Cassylla �api�c go za rami� i spojrza� mu prosto w oczy.

��Sko�czmy z tymi gierkami, ojcze! Chce poprowadzi� statek na Land. Dopilnujesz, by moje podanie rozpatrzono pomy�lnie, dobrze?

��Nie jestem pewien, czy mog� ci to obieca� � odpar� z wahaniem Cassyll nagle zaniepokojony perspektyw�, �e jego jedyny syn, kt�ry mimo swych pretensji do dojrza�o�ci wci�� by� bardzo m�ody, narazi �ycie w przeprawie przez pomost rozrzedzonego powietrza ��cz�cy dwie planety.

Toller u�miechn�� si� szeroko.

��Nie b�d� taki skromny, m�j ojcze. Nale�ysz do tylu komisji, rad, trybuna��w, konsyli�w i komitet�w, �e, oczywi�cie na sw�j nie rzucaj�cy si� w oczy spos�b, praktycznie rz�dzisz Kolcorronem. A teraz obiecaj mi, �e polec� na Land.

��Polecisz na Land � zgodzi� si� Cassyll potulnie.

Tej nocy, czekaj�c a� Bartan Drumme przyb�dzie z teleskopem, Cassyll pomy�la�, �e chyba zna prawdziwy pow�d dr���cych go obaw zwi�zanych z wypraw� Tollera do Starego �wiata. Jego stosunki z synem uk�ada�y si� harmonijnie i zadowalaj�co, aczkolwiek Toller znajdowa� si� pod przemo�nym wp�ywem opowie�ci i legend otaczaj�cych posta� jego dziadka. Opr�cz uderzaj�cego zewn�trznego podobie�stwa odziedziczy� po nim wiele cech charakteru, miedzy innymi niecierpliwo��, odwag�, idealizm i porywczo��. Cassyll jednak podejrzewa�, �e nie by�y one a� tak silne, jakby m�ody Toller tego sobie �yczy�. Ojciec Cassylla by� cz�owiekiem o wiele twardszym, zdolnym do ca�kowitej bezwzgl�dno�ci, kiedy uwa�a� j� za nieodzown�, posiadaj�cym ponadto zawzi�to��, kt�ra kaza�aby mu raczej zgin�� ni� sprzeniewierzy� si� zasadom. Cassyll z zadowoleniem przyjmowa� fakt, �e �ycie spo�ecze�stwa kolcor-ronia�skiego sta�o si� spokojniejsze i bezpieczniejsze ni� kilka dekad temu i �e istnia�o obecnie mniejsze prawdopodobie�stwo, i� m�ody Toller znajdzie si� w okoliczno�ciach, w kt�rych z prostej ch�ci dor�wnania narzuconym sobie idea�om m�g�by utraci� �ycie. Jednak teraz, kiedy postanowi� on polecie� na Stary �wiat, to prawdopodobie�stwo wzros�o i Cassyllowi wydawa�o si�, �e duch dawno zmar�ego Tollera o�ywa, przeczuwaj�c nadchodz�ce niebezpieczne przygody i przygotowuje si�, by omota� m�odego, wra�liwego m�czyzn�. I cho� Cassyll ciep�o my�la� o rodzonym ojcu, szczerze zapragn��, by jego niespokojna dusza nale�a�a ju� tylko do grobu i przesz�o�ci. Odg�osy powitania dochodz�ce od frontowego wej�cia, gdzie s�u��cy wpuszcza� Bartana Drumme�a, wyrwa�y Cas-sylla z rozmy�la�. Zszed� po szerokich schodach do holu i przywita� si� z przyjacielem, taszcz�cym ze sob� oprawny w drewno teleskop i tr�jn�g. S�u��cy zaofiarowa� si� ponie�� przyrz�dy, lecz Cassyll odprawi� go i wraz z Bar-tanem zad�wigali ci�ki instrument na balkon na pi�trze, z kt�rego roztacza� si� widok na zachodni� cz�� nieba. Odbite od powierzchni Landu �wiat�o by�o na tyle silne, by mo�na przy nim czyta�, niemniej jednak firmament po�yskiwa� niezliczon� liczb� gwiazd i setkami spiral najr�niejszej wielko�ci i kszta�t�w, od okr�g�ych wir�w, do najbardziej sp�aszczonych elips. Co najmniej sze�� du�ych komet roz�o�y�o l�ni�ce ogony na granacie nieba, a meteory rozb�yskiwa�y nieustannie, ��cz�c liniami p�ynnego �wiat�a b�yszcz�ce zjawiska na firmamencie.

��Zdumia�e� mnie dzi�, Bartanie � odezwa� si� Cassyll. � Nie znam nikogo, kto by mia� tak obrotny j�zyk jak ty i umia� r�wnie dobrze przemawia� przed ka�d� publiczno�ci� i w ka�dych okoliczno�ciach. A jednak wygl�da, �e z jakiej� przyczyny straci�e� rezon. Co si� z tob� sta�o?

��Mia�em poczucie winy � odpar� kr�tko Bartan, unosz�c g�ow� i przerywaj�c na chwil� rozstawianie tr�jnogu.

��Winy?

��Tak. Za spraw� tej diabelskiej czwartej planety, Cas-syllu. Przeczucie mi m�wi, �e nie wr�y nam ona nic dobrego. Nie powinno jej tam by�. Jej obecno�� ubli�a naszej wiedzy o zjawiskach naturalnych, jest znakiem, �e dzieje si� co� strasznie niedobrego, a ja nie jestem w stanie przekona� nikogo, nawet ciebie, �e mamy pow�d do niepokoju. Czuj� si�, jakbym niedoskona�o�ci� w s�owie zdradzi� Kr�low� i ojczyzn�, a teraz sam ju� nie wiem, co robi�.

Cassyll u�miechn�� si� pocieszaj�co.

��Pozw�l, �e przyjrz� si� temu zwiastunowi, kt�ry zaprz�ta tw�j umys�. Wszystko, co pora�a martwot� j�zyk Drumme�a, godne jest najwy�szej uwagi.

Czu� si� wci�� pewnie i lekko, kiedy Bartan przygotowawszy teleskop odst�pi� na bok i ruchem r�ki zaprosi� go do spojrzenia w okular. Z pocz�tku wzrok Cassylla napotka� rozmazany, roztaczaj�cy niebieskaw� po�wiat� dysk, przypominaj�cy wype�nion� kolorowym gazem ba�k� mydlan�, lecz jedno dotkni�cie dr��ka ostro�ci wystarczy�o, by Cassyllowi zapar�o dech w piersi.

Dok�adnie przed jego oczyma, faluj�c w oceanie wszech�wiata o barwie indygo, unosi�a si� planeta � �wiat w pe�nym tego s�owa znaczeniu, z o�nie�onymi biegunami, oceanami, zarysami l�d�w i bia�� otoczk� atmosfery.

Nie mia� prawa istnie�, a jednak istnia�, i w momencie konfrontacji z tym faktem pierwszym odczuciem Cassylla by� nieuzasadniony strach o bezpiecze�stwo syna.

Wysoko�ciomierz sk�ada� si� z pionowej skali i niedu�ego ci�arka zawieszonego na delikatnej spr�ynie. Gdy statek nabiera� wysoko�ci i si�a ci�ko�ci mala�a, ci�arek w�drowa� w g�r�. Zasada dzia�ania by�a tak prosta i efektywna, �e w przeci�gu ostatnich pi��dziesi�ciu lat wprowadzono zaledwie jedn� modyfikacj�: spr�ynka, niegdy� wyrabiana z cienkich jak w�os wi�r�w drzewa brakka, obecnie wykonana by�a z najprzedniejszej stali. W ubieg�ych dziesi�cioleciach kolcor-ronia�ski przemys� metalurgiczny poczyni� wielkie post�py, zatem gwarantowana przez producenta trwa�o�� stalowych spr�ynek uczyni�a wykalibrowanie wysoko�ciomierza czynno�ci� dziecinnie �atw�. Toller uwa�nie przyjrza� si� przyrz�dowi. Upewniwszy si�, i� wskazuje on ci�ko�� zerow�, wydosta� si� z kajuty i staraj�c si� zachowa� pionow� pozyg� ruszy� w stron� relingu. Flota dotar�a do strefy niewa�ko�ci w �rodku dnia, tak wi�c op�ywaj�ce sylwetk� Tollera promienie s�oneczne k�ad�y si� r�wnolegle do pok�adu. Po jednej stronie rozci�ga� si� usiany miriada-mi gwiazd i srebrnych spiral ciemnogranatowy kosmos, po drugiej za� nadmiar s�onecznego �wiat�a utrudnia� obserwacj�. W dole jawi� si� ogromny dysk Overlandu, jego jedna po�owa kry�a si� w ciemno�ciach nocy, druga za� dok�ada�a sw�j blask do og�lnej gry �wiate�. W g�rze, cz�ciowo skryty za pow�ok� balonu, po�yskiwa� Stary �wiat, r�wnie� wykonuj�c swoj� parti� w symfonii pa�aj�cych promieni.

Na jednym poziomie z Tollerem, sk�pane w s�onecznym �wietle, unosi�y si� trzy pozosta�e balony i podczepione do nich gondole sterowcow, kt�re w tej wyprawie zast�powa�y zwykle u�ywane w statkach podniebnych lekkie skrzynkowe konstrukcje. Smuk�� sylwetk� ka�dej gondoli szpeci� pionowo zamontowany silnik, kt�rego dysza wylotowa znajdowa�a si� pod kilem. Poni�ej, odcinaj�c si� na tle ja�niej�cej kuli Overlandu, �eglowa�o szesna�cie statk�w pogrupowanych w czw�rki. Stanowi�y one g��wny trzon floty. Gdy patrzy�o si� z g�ry, balony mia�y kszta�t idealnie sferyczny i wygl�da�y jak prawdziwe planety, a linki no�ne i szwy na pow�oce zdawa�y si� naniesionymi na globus po�udnikami. Powietrze wype�nia� ryk silnik�w, niekiedy przechodz�cy w niezno�ne wycie, gdy wt�ruj�ce g�osy kilku statk�w ��czy�y si� unisono.

Toller obserwowa� niebo przez lornetk�, poszukuj�c pogrupowanych w okr�gi fortec i �a�uj�c, �e nie wynaleziono jeszcze b�yskawicznej metody odnajdywania ich niezale�nie od uk�adu s�o�ca i planet. Toller nie mia� nawet poj�cia, z kt�rej strony si� ich spodziewa�. Wysoko�ciomierz m�g� myli� si� o dziesi�� mil, a pr�dy konwekcyjne, sprawiaj�ce, �e w pomo�cie powietrznym panowa� zi�b, przyczynia�y si� do podobnych odchyle� w poziomie. Ogromne na ludzk� miar� stacje obronne by�y zapewne drobnymi punkcikami zatopionymi w mro�nym, bezbrze�nym b��kicie.

��Szukasz czego�, m�odzie�cze? � G�os nale�a� do oficjalnego dow�dcy ekspedycji, komisarza Trye Kettorana, kt�ry postanowi� polecie� na jednym ze zmodyfikowanych statk�w. Cierpia� na chorob� niskograwitacyjn� i mia� nadziej�, �e gwa�towne ataki zel�ej� w zaciszu oddzielnej kajuty. Oczekiwania te okaza�y si� p�onne, ale mimo podesz�ego wieku Kettoran m�nie znosi� m�cz�ce dolegliwo�ci. Mia� siedemdziesi�t jeden lat i by� bez w�tpienia najstarszym uczestnikiem wyprawy. Kr�lowa Daseene mianowa�a go, poniewa� dobrze pami�ta� dawn� stolic�, Ro-Atabri, m�g� wi�c trafnie oceni� zasz�e tam zmiany.

��Mam rozkaz przeprowadzi� inspekcj� Stacji Obrony Wewn�trznej � odpar� Toller. � S�u�by znalaz�y si� pod siln� presj�, by wystawi� dwadzie�cia statk�w dla cel�w tej ekspedycji, w wyniku czego jeste�my zmuszeni zrezygnowa� z pi��dziesi�ciodniowej inspekcji, ale je�li zauwa��, �e co� jest nie w porz�dku, mam prawo odes�a� jeden ze statk�w na czas potrzebny do przeprowadzenia niezb�dnych napraw.

��Ca�kiem spora odpowiedzialno�� jak na m�odego kapitana � odpar� Kettoran, a na jego bladej twarzy pojawi�y si� s�abe oznaki o�ywienia. � Lecz nawet za pomoc� tak doskona�ej lornetki, jak� to inspekcj� jeste� w stanie przeprowadzi� z odleg�o�ci kilkunastu mil?

��Pobie�n� � przyzna� Toller. � Ale tak naprawd� w tym momencie wa�ne jest og�lne rozmieszczenie stacji. Je�liby okaza�o si�, i� jedna z nich od��czy�a od reszty i dryfuje ku Overlandowi lub Landowi, to ca�a sprawa polega�aby na wprowadzeniu jej z powrotem na poziom podstawowy.

��Czy je�li jedna zacz�aby �eglowa� swobodnie, to reszta nie posz�aby w jej �lady?

Toller potrz�sn�� g�ow�.

��Nie mamy tu do czynienia z bezw�adnymi bry�ami ska�. We wn�trzu stacji zmagazynowane s� r�nego rodzaju substancje chemiczne, takie jak pikon, halvell czy s�l strzelnicza. Nieznaczna zmiana warunk�w mo�e doprowadzi� do wytwarzania si� gaz�w, kt�re mog�yby wydostawa� si� na zewn�trz, gdyby szczelno�� kom�r zosta�a naruszona. Powsta�y w ten spos�b ci�g nie by�by w stanie zdzia�a� wi�kszych szk�d ni� oddech �pi�cego dziecka, lecz dajmy mu troch� czasu i pomn�my przez rosn�ce przyci�ganie pola grawitacyjnego, a zupe�nie niespodziewanie mo�emy stan�� oko w oko z niesfornym lewiatanem, �piesz�cym, by rzuci� si� na jedn� z planet. W S�u�bach Podniebnych uwa�a si� za rzecz roztropn�, by podj�� niezb�dne kroki na d�ugo przed zaistnieniem takiej sytuacji.

��Posiadasz du�y dar s�owa, m�odzie�cze � rzek� Ket-toran, wypuszczaj�c k��by pary przez owini�t� wok� twarzy chustk�, chroni�c� go przed zimnym powietrzem strefy niewa�ko�ci. � Czy bra�e� kiedy� pod uwag� karier� dyplomaty?

��Nie, ale mo�e b�d� musia�, je�li nie uda mi si� zlokalizowa� tych przekl�tych pude�.

��Pomog� ci. Zrobi� wszystko, �eby cho� na chwil� zapomnie�, �e �o��dek podchodzi mi do gard�a. � Kettoran os�oni� d�oni� w r�kawicy swe wodniste oczy i j�� obserwowa� niebo. Po chwili, ku zdumieniu Tollera, wyda� triumfalny okrzyk.

��Czy tego szukamy?-spyta� wskazuj�c na wsch�d ponad trzema pozosta�ymi statkami. � T a linia purpurowych �wiate�.

��Purpurowych �wiate�?! Gdzie je pan widzi? � Toller bez skutku wpatrywa� si� we wskazanym kierunku.

��Tam! Tam! Nie� � Kettoran westchn�� zawiedziony. � Za p�no. Ju� ich nie wida�.

Toller parskn�� urwanym �miechem wyra�aj�cym rozbawienie, ale i ukryt� zaczepk�.

��Komisarzu, na stacjach nie ma �adnych �wiate�, purpurowych ani �adnych innych. Zamontowane reflektory roztaczaj� bia�aw� po�wiat�, ale tylko wtedy, gdy patrzy si� pod odpowiednim k�tem. Mo�e widzia� pan meteor.

��Dobrze wiem, j�ak wygl�da meteor, wi�c nie pr�buj mi� � Kettoran urwa� i wskaza� na inn� cz�� nieba. � Tam masz swoje drogocenne stacje obronne. Nie pr�buj mi wmawia�, �e to nie one, bo wyra�nie widz� lini� bia�ych plam. Mam racj�?

��Ma pan racj�, komisarzu � zgodzi� si� Toller, na-kierowuj�c lornetk� na odleg�e stacje i nie mog�c si� nadziwi� szcz�ciu, kt�re skierowa�o wzrok starego Ket-torana we w�a�ciw� stron�. � Brawo!

��Zwiesz si� pilotem, ha! Gdyby nie ten m�j niesforny �o��dek, to ja� � Kettoran kichn�� g�o�no i wycofa� si� do kajuty zamykaj�c za sob� drzwi.

Toller u�miechn�� si�, s�ysz�c nast�pne kichni�cia i towarzysz�ce im zduszone przekle�stwa. W ci�gu tych pi�ciu dni wznoszenia si� ku strefie niewa�ko�ci polubi� komisarza za jego pe�n� humoru opryskliwo�� i nauczy� si� szanowa� za stoicyzm, z jakim staruszek znosi� dotkliwe niewygody podr�y. Wi�kszo�� ludzi w jego wieku z pewno�ci� znalaz�aby spos�b, by unikn�� odpowiedzialno�ci, jak� obarczy�a go Kr�lowa Daseene, lecz Kettoran przyj�� ten ci�ar bez wahania i wydawa�o si�, �e traktuje go jak kolejne rutynowe zadanie podj�te na zlecenie monarchini.

Toller ponownie skierowa� uwag� na stacje obronne i z ulg� stwierdzi�, �e tworz� idealnie prost� lini�. Na pocz�tku swojej kariery pilota S�u�b Podniebnych bardzo lubi� wizytowa� je podczas lot�w kontrolnych. B��dzenie po ciemnych klaustrofobicznych kad�ubach nosi�o posmak niemal mistycznego prze�ycia. Wtedy te� zdawa� si� o�ywa� duch jego dziadka i dawnych bohaterskich czas�w. Jednak wkr�tce my�li Tollera zdominowa�o poczucie ja�o-wo�ci utrzymywania Stacji Obrony Wewn�trznej. Skoro nie istnia�o zagro�enie ze strony Farlandu, fortece by�y bezu�yteczne, a je�li tajemniczy Farlandczycy mieliby kiedykolwiek przeprowadzi� inwazj�, to w obliczu wy�szo�ci ich technologii stacje nie mia�y �adnego znaczenia. Te drewniane skorupy stanowi�y jedynie symboliczne fortyfikacje, kt�re zapewnia�y zmar�emu kr�lowi Chakkellowi spokojny sen, dla Tollera za� ich warto�� mierzy�a si� g��wnie u�yteczno�ci� w podtrzymywaniu zdolno�ci Kol-corronian do odbywania podr�y mi�dzyplanetarnych.

Upewniwszy si�, �e nie ma potrzeby zbacza� z pionowego kursu, skierowa� szk�a lornetki na najbardziej oddalony statek eszelonu. Dowodzi�a nim ksi�na Yantara. Od przeddnia, kiedy to dowiedzia� si�, �e ksi�na bierze udzia� w ekspedycji, nie potrafi� si� zdecydowa�, jak� taktyk� przyj�� w przysz�ych z ni� kontaktach. Czy zachowuj�c si� z rezerw� i pe�n� godno�ci nagan� poruszy jej sumienie i sprawi, �e zechce si� do niego zbli�y�? A mo�e lepiej udawa� pogod� ducha i brak urazy, traktuj�c spraw� raportu jako rodzaj czupurnej utarczki nie do unikni�cia, gdy dwie tak niezale�ne dusze wejd� sobie w drog�?

Prawd� m�wi�c fakt, �e to w�a�nie on, strona pokrzywdzona, planuje pojednanie, od czasu do czasu nape�nia� go niepokojem, jednak jego misterne podchody spe�z�y na niczym. Przez ca�y czas przygotowa� do wyprawy Yantara trzyma�a si� od niego z daleka, czyni�c to z gracj� i bez wysi�ku, co odbiera�o mu nawet z�udzenie, �e jest dla niej kim� do�� wa�nym, by go unika�.

Godzin� po tym, jak flota przekroczy�a poziom podstawowy, grupa stacji obronnych skurczy�a si� do prawie niewidocznej plamki, a przyci�ganie pola grawitacyjnego Landu niepostrze�enie zwi�ksza�o pr�dko�� statk�w. Helio-pisem ze statku flagowego nadszed� rozkaz od komandora floty, genera�a Ode�a, by wszyscy piloci wykonali inwersj�.

Zadowolony z przerwy w pok�adowej rutynie Toller ruszy� wzd�u� liny bezpiecze�stwa do cz�ci �rodkowej, gdzie porucznik Correvalte czuwa� nad przyrz�dami sterowniczymi. B�d�c �wie�o po egzaminie kwalifikacyjnym Correvalte odetchn�� z ulg� dowiedziawszy si�, �e to nie on j b�dzie przeprowadza� inwersj�. Przekaza� stery Tollerowi i stan�wszy opodal przygl�da� si�, jak ten przygotowuje si� do przeprowadzenia trudnego manewru. Gondola statku ��czy�a si� z biegn�c� po obwodzie balonu lin� no�n� za pomoc� czterech w�skich rozp�r, kt�re nadawa�y ca�ej konstrukcji stateczno�� wymagan� przy lotach z nap�dem odrzutowym. Cho� sama pow�oka balonu by�a stosunkowo lekka, zgromadzony pod ni� gaz mia� mas� rz�du kilku ton i odpowiednio du�� bezw�adno��, tak wi�c ka�da, nawet najmniejsza zmiana kierunku lotu wymaga�a od pilota daleko posuni�tej ostro�no�ci. Pilot zbyt entuzjastycznie pos�uguj�cy si� bocznymi silnikami, wkr�tce przekona�by si�, �e pow�oka zosta�a przedarta rozporami. Tego rodzaju uszkodzenie w warunkach s�abego przyci�gania raczej nie grozi�o bezpiecze�stwu statku, lecz naprawa by�a zazwyczaj trudna i czasoch�onna, a sprawcy awarii dostarczano powod�w, by m�g� po�a�owa� swego b��du.

Przez pozornie d�ugi czas wydawa�o si�, �e po tym, jak Toller odpali� jeden z ma�ych, uko�nie zamontowanych silnik�w, nic si� nie dzieje. Dopiero po chwili ogromny dysk Overlandu pow�drowa� wolno w g�r� nieba. Kiedy ukaza� si� tu� nad relingiem statku, jawi�c si� przed oczami za�ogi w ca�ym swoim malowniczym ogromie, zza balonu wy�oni�a si� pot�na kula Starego �wiata i zacz�a opada� w d�. Przez chwil�, po prostu obracaj�c g�ow� to w jedn�, to w drug� stron�, Toller m�g� widzie� obydwa �wiaty jak na d�oni � bli�niacze areny, na kt�rych jego przodkowie brali udzia� w potyczkach ewolucji i historii.

Na tle ka�dej z planet jarzy�y si� w s�o�cu pozosta�e statki floty. Znajdowa�y si� w r�nych pozycjach, gdy� ka�dy pilot wykonywa� inwersj� w swoim w�asnym tempie, a pi�ropusze bia�ej pary dobywaj�ce si� z bocznych silnik�w nak�ada�y si� na k��by chmur �egluj�ce tysi�ce mil poni�ej. Nad nimi otwiera� si� lodowaty, pa�aj�cy wszech�wiat � okr�gi i spirale, rzeki srebrzystego blasku, miriady �arz�cych si� gwiazd, w wi�kszo�ci niebieskich i bia�ych, cicho sun�ce komety i przelatuj�ce z impetem meteory.

Widok ten przej�� Tollera dreszczem podniecenia i grozy, nape�niaj�c go zarazem dum�, �e jego nar�d mia� do�� odwagi, by przeprawi� si� przez mi�dzyplanetarn� pustk� w kruchych pojazdach z p��tna i drewna, jak i uprzytamniaj�c, i� mimo wielkich ambicji i marze� ludzie s� niemal jak mikroby �lamazarnie gramol�ce si� z jednego ziarenka piasku na drugie.

Nigdy nie przyzna�by si� do tego przed �adnym z r�wie�nik�w, lecz odetchn�� z ulg�, gdy manewr inwersji zosta� uko�czony, a statek zacz�� opada� w stron� naturalnego domostwa ludzko�ci. Od tego momentu powietrze b�dzie coraz g�stsze i cieplejsze, mniej nieprzyjazne cz�owiekowi, a zaprz�taj�ce umys� Tollera troski na powr�t nabior� normalnych proporcji.

��Oto jak si� to robi � oznajmi�, przekazuj�c stery statku Correvalte�owi. � Ka�cie mechanikowi przestawi� silnik z powrotem na tryb palnikowy i powiedzcie mu, �eby sprawdzi�, czy grzejniki dzia�aj� bez zak��ce�.

Toller po�o�y� nacisk na ostatnie s�owa wiedz�c, �e cho� warunki lotu b�d� coraz lepsze wraz z wytracaniem przez statek wysoko�ci, to kierunek pr�du powietrza ulegnie odwr�ceniu. Znaczna ilo�� ciep�a z zewn�trznej strony pow�oki balonu uleci w niebo w strumieniu powietrza zamiast okrywa� gondol� niewidzialn� otoczk�, kt�ra dot�d chroni�a za�og� od �miertelnego ch�odu w czasie przeprawy.

Podczas przestawiania silnika z trybu wytwarzania ci�gu na produkcj� gor�cego gazu u�ywanego przy konwencjonalnym locie aerostatycznym, musia� on by� wy��czony. Korzystaj�c z tej chwili wytchnienia Toller uda� si� do przedniej kajuty w poszukiwaniu jakiej� przek�ski. Nikomu nie uda�o si� jeszcze wyt�umaczy� og�upiaj�cego uczucia opadania, kt�rego do�wiadczali ludzie w pobli�u i w samej strefie niewa�ko�ci, jednak�e Tollerowi psu�o ju� ono apetyt d�u�ej ni� ca�y dzie�, a w rezultacie znajdowa� si� w g�upiej sytuacji potrzebuj�c jedzenia, ale wcale go nie �akn�c. Wyb�r przysmak�w, na jakie natrafi� w siatkach z prowiantem � paski suszonego mi�sa i ryb, p�atki zbo�owe oraz pomarszczone owoce i jagody � nie by� kusz�cy. Poszperawszy w zapasach zdecydowa� si� ostatecznie na kawa�ek ciastka zbo�owego. Bez entuzjazmu zacz�� je �u�.

��Nie martw si�, m�odzie�cze! � Komisarz Kettoran, kt�ry opad� na jedno z krzese� u kapita�skiego sto�u, stara� si� przybra� weso�y ton. � Wkr�tce b�dziemy w Ro-Atabri, a kiedy ju� si� tam znajdziemy, wezm� ci� do najlepszych restauracji na �wiecie. Zwa�, �e pozosta�y po nich ruiny, ale i tak ci� tam zabior�.

Kettoran mrugn�� do swego sekretarza, Par�o Wotoor-ba, siedz�cego przy stole naprzeciw niego. Obaj staruszkowie podkurczyli ramiona z rozbawieniem i w tej chwili byli do siebie dziwnie podobni.

Toller, ca�y czas �uj�c, sm�tnie pokiwa� g�ow� z uznaniem dla dowcipu. Kettoran i Wotoorb byli r�wie�nikami jego dziadka. Znali go nawet, czego im szczerze zazdro�ci�, i obaj do�yli podesz�ego wieku bez os�abienia zdolno�ci umys�u. Toller w�tpi�, czy jemu uda si� doj�� do siedemdziesi�tki, zachowuj�c taki hart i pr�no�� ducha. Zawsze mia� wra�enie, �e m�czy�ni i kobiety, kt�rzy prze�yli wielkie wydarzenia historii � zaraz� ptert, Migracj�, zasiedlenie Overlandu, wojn� pomi�dzy bli�niaczymi �wiatami � maj� w sobie co� wyj�tkowego. Tak jakby ich charaktery i duch zahartowa�y si� w tyglu tamtych czas�w, podczas gdy on skazany by� na �ycie w okresie ja�owym, w ci�g�ej niepewno�ci, czy gdy nadejdzie wezwanie, b�dzie w stanie stawi� mu czo�o i okry� si� chwa��. Nawet nie potrafi� wyobrazi� sobie, by w tej statecznej i spokojnej epoce mog�y go spotka� przygody dor�wnuj�ce tym nierozerwalnie zwi�zanym z legendarn� postaci� Tollera Zab�jcy Kr�la. Nawet podr� pomi�dzy dwoma �wiatami, niegdy� nale��ca do najniebezpieczniejszych do�wiadcze� cz�owieka, sta�a si� nudn� rutyn�.

Przez luki po lewej stronie wdar�a si� do kajuty nag�a jasno��, na moment zderzaj�c si� z padaj�cymi z przeciwnej strony migotliwymi promieniami s�o�ca, kt�re rozlewa�y si� po stole. Na pok�adzie rozleg� si� wrzask przera�enia.

��A to co znowu?

Toller ruszy� p�dem w stron� drzwi powstrzymywany brakiem si�y ci��enia, kiedy niespodziewanie powietrze rozerwa� przera�liwy huk. Kajuta zako�ysa�a si�, a przedmioty zabrz�cza�y g�o�no w szafkach.

Kiedy Tollerowi uda�o si� w ko�cu otworzy� drzwi i wydosta� na pok�ad, odg�osy grzmotu wci�� jeszcze odbija�y si� echem. Statek obraca� si� gwa�townie miotany podmuchami powietrza, a olinowanie j�cza�o i skrzypia�o. Correvalte i mechanik kurczowo trzymali si� lin, zwracaj�c poblad�e twarze na p�nocny wsch�d. Toller pod��y� wzrokiem w tym samym kierunku i ujrza� mkn�ce, iskrz�ce si� j�dro ognistego blasku, kt�re szybko rozp�yn�o si� w nico��. W oka mgnieniu niebo zn�w si� wypogodzi�o i zapad�a kompletna cisza przerywana jedynie s�abymi okrzykami za��g pozosta�ych statk�w.

��Czy to by� meteor? � zapyta� Toller, natychmiast u�wiadamiaj�c sobie niedorzeczno�� tego pytania.

��Tak, panie kapitanie, ogromny � potwierdzi� Cor-revalte. � Przelecia� o jak�� mil�, mo�e wi�cej od nas, ale przez moment my�la�em, �e wybi�a nasza ostatnia godzina. Nie chcia�bym znowu widzie� czego� podobnego.

��I pewnie nie zobaczycie � odpar� Toller uspokajaj�co. � Ka� takielarzowi sprawdzi�, czy pow�oka nie jest uszkodzona, szczeg�lnie wok� zamocowa� rozp�r. Jak si� ten facet nazywa?

��Getchert, panie kapitanie.

��Powiedzcie zatem Getchertowi, niech si� ruszy. Najwy�szy czas, �eby wreszcie dowi�d�, �e po co� go tu trzymamy.

Podczas gdy Correvalte zmierza� do pomieszcze� rufowych, gdzie znajdowa�y si� kajuty szeregowc�w, Toller przytrzyma� si� liny biegn�cej w poprzek pok�adu i zbli�y� do relingu. Teraz, po wykonaniu inwersji, m�g� dostrzec jedynie statki swojego eszelonu, a poni�ej balony czterech prowadz�cych okr�t�w. Wydawa�o si�, �e pozosta�a cz�� floty nie ucierpia�a. W przesz�o�ci wiele razy odbywa� loty do strefy niewa�ko�ci i w rezultacie przywyk� ju� do my�li, �e meteor mo�e uderzy� w statek. Jeden z nielicznych przypadk�w, kiedy �wiadomo�� znikomo�ci cz�owieka w por�wnaniu do skali wydarze� w kosmosie mog�a by� �r�d�em ukojenia: statek by� tak ma�y, a wszech�wiat tak ogromny, �e przeczy�oby zdrowemu rozs�dkowi, gdyby jeden z tych mkn�cych kosmicznych pocisk�w trafi� w drobn� ludzk� istot�.

Jak na ironi� zaledwie kilka minut temu z�yma� si� w duchu na monotoni� lot�w mi�dzyplanetarnych. Jednak marz�c o niebezpiecze�stwach mia� na my�li jedynie takie, kt�rym mo�na stawi� czo�o i zwyci�y�. Znikom� chwa�� przynosi�a przypadkowa �mier� od zderzenia ze �lepym instrumentem natury, zwyk�ym kawa�kiem ska�y p�dz�cym w kosmicznej pustce.

Toller podni�s� g�ow�, skierowa� wzrok na po�udniowy wsch�d, sk�d najprawdopodobniej nadlecia� meteor, i zaciekawi� si� widz�c co�, co wygl�da�o jak zwiewna chmura z�ocistych �wietlik�w. Mia�a ona kszta�t niemal�e ko�a i rozprzestrzenia�a si� gwa�townie, a pojedyncze punkciki z ka�d� sekund� nabiera�y blasku. Oszo�omiony Toller wpatrywa� si� w nie. Nigdy wcze�niej nie obserwowa� czego� podobnego po�r�d migotliwych skarb�w nieba. Nagle � jak nag�e jest wyostrzenie obrazu w teleskopie � jego zmys� percepcji ockn�� si� i Toller zrozumia�.

Mia� przed sob� r�j meteor�w, kt�re, o ile si� nie myli�, zmierza�y prosto w kierunku floty.

Odkrycie prawdziwej natury widowiska zmieni�o je raptownie, pozornie przyspieszaj�c tempo wydarze�. Deszcz meteor�w rozprys� si� promieni�cie jak mi�so�erny kwiat, bezszelestnie zamykaj�c niebo w swych obj�ciach, i Toller zdawa� ju� sobie spraw�, �e dzieje si� to chyba setki mil od niego. Nie mog�c poruszy� si� ani doby� g�osu, zacisn�� d�onie na relingu i patrzy�, jak chmura iskrz�cych si� punkt�w p�dzi, docieraj�c do kra�c�w jego pola widzenia bezg�o�nie pomimo ogromu wyzwalanej energii.

�Nic mi nie grozi� powtarza� w duchu Toller. �Nic mi nie grozi z tej prostej przyczyny, �e jestem zbyt ma�ym k�skiem dla tych ognistych olbrzym�w. Nawet statki s� za ma�e��

Nagle zacz�o si� dzia� co� nieoczekiwanego. W zachowaniu meteor�w zasz�a radykalna zmiana. Obsydianowi je�d�cy z odleg�ego zak�tka wszech�wiata, kt�rzy miliony lat galopowali swoim torem przez ca�kowit� pr�ni�, w ko�cu natrafili na bardziej g�ste �rodowisko i rozbijali si� o masy powietrza � lotne fortyfikacje chroni�ce bli�niacze planety przed intruzami z kosmosu.

Cho� spotkanie z nimi nie mog�o wyrz�dzi� wi�kszej krzywdy �adnej istocie na Landzie czy Overlandzie, to nie wr�y�o ono nic dobrego podr�nikom zaskoczonym w najw�szym punkcie pomostu powietrznego pomi�dzy dwiema planetami. Rozsadzane pot�nym ci�nieniem meteory zacz�y eksplodowa� i gdy tak rozpada�y si� na tysi�ce wiruj�cych od�amk�w, mog�y si� sta� mniej wybredne, je�li chodzi o wyb�r celu.

Toller drgn��, kiedy w powodzi �wiat�a i nak�adaj�cych si� na siebie grzmot�w rozpadaj�ce si� meteory wype�ni�y ca�e niebo. I naraz znalaz�y si� za nim. Odwr�ci� si� i ujrza� ca�e zjawisko jakby na cofaj�cym si� filmie. Ogromny, �wietlany dysk kurczy� si�, p�dz�c w bezkres przestrzeni kosmicznej. G��wn� r�nic� w wygl�dzie by� brak odr�bnych cz�steczek � niemal ca�a powierzchnia okr�gu p�on�a jednolitym, jasnym ogniem. Opuszczaj�c ostatnie rozrzedzone obrze�a atmosfery bli�niczych �wiat�w, gorej�ce pociski, pozbawione paliwa, szybko znikn�y z widoku. Nad flot� zapad�a g��boka cisza.

�Jak to si� sta�o, �e prze�yli�my?� pomy�la� Toller. �Jak na��

U�wiadomi� sobie, �e niedaleko ponad nim kto� krzyczy. Nast�pi�a eksplozja typowa dla reakcji pikonu z halvellem i Toller odgad�, �e co najmniej jeden ze statk�w mia� mniej szcz�cia ni� jego w�asny.

��Przechyl gondol�! � krzykn�� do porucznika Correvalte�a, kt�ry tkwi� oniemia�y za pulpitem sterowniczym.

Toller uczepi� si� relingu niecierpliwie usi�uj�c dojrze� co� za wybrzuszon� pow�ok� balonu, Correvalte za� rozpocz�� przerywane odpalanie jednego z bocznych silnik�w.

Kilka sekund p�niej oczom Tollera ukaza� si� niecodzienny widok niebieskoro�ca dryfuj�cego w d� w przesyconym s�o�cem powietrzu, na tle dziennych gwiazd. Wybuch musia� go zmie�� z pok�adu gondoli, w kt�rej go transportowano. Zwierz� warcza�o z przera�enia i wierzga�o kopytami, niedostrzegalnie opadaj�c w kierunku Landu.

Toller skierowa� uwag� na uszkodzony statek, kt�ry w�a�nie pojawi� si� w polu widzenia. Balon przeobrazi� si� w bezkszta�tny baldachim ze strz�p�w p��tna, wszystkie za� cztery burty gondoli oderwa�y si� od dna i wirowa�y niespiesznie po nieregularnym okr�gu utworzonym z ludzi, kufr�w, zwoj�w lin i innych szcz�tk�w statku. Tu i �wdzie w �egluj�cym rumowisku rozlega� si� trzask i syczenie, po czym dobywa�y si� k��by bia�ej substancji. Zdarza�o si� to, gdy natrafia�y na siebie niedu�e ilo�ci pikonu i halvellu, i pali�y si� nieszkodliwie na pastelowym tle Overlandu.

Za�ogi trzech pozosta�ych statk�w eszelonu spuszcza�y si� ju� ze swoich gondoli, by przyst�pi� do akcji ratunkowej. Toller przebieg� wzrokiem miotaj�ce si� sylwetki ludzi i poczu� nag�� ulg�, stwierdzaj�c, �e nikt nie zgin��. Przypuszczalnie niedu�y meteor jedynie otar� si� o gondol�, przewracaj�c j� na bok i w ten spos�b umo�liwiaj�c zmieszanie si� i zapalenie niewielkich ilo�ci zielonych i purpurowych kryszta��w energetycznych, najprawdopodobniej w zbiorniku silnika.

��Jeste�my atakowani? Zabij� nas? � Dr��cy g�os nale�a� do komisarza Kettorana; poci�g�a, blada twarz ukaza�a si� w drzwiach do kajuty.

Toller mia� mu w�a�nie wyja�ni�, co si� wydarzy�o, kiedy k�tem oka dostrzeg� ruch przy relingu na statku Yantary. Ksi�na zbli�y�a si� do burty razem z ni�sz� i mniej imponuj�c� porucznik, kt�ra towarzyszy�a jej podczas ich niepomy�lnego spotkania. Nawet z tak du�ej odleg�o�ci sam jej widok wystarczy�, by wywo�a� w Tollerze wichur� uczu�. Wkr�tce zorientowa� si�, �e uwaga Yantary i jej oficera zdaje si� skupia� na miotaj�cym si� niebieskoro�cu. Zwierz� straci�o ca�y impet nadany mu przez wybuch i najwidoczniej ko�ysa�o si� w martwym punkcie, mniej wi�cej w po�owie drogi mi�dzy statkiem Yantary i Tollera.

On dobrze jednak wiedzia�, �e ta sta�o�� zale�no�ci jest iluzj�. Tak niebieskoro�ec, jak i statki znajdowa�y si� w zasi�gu pola grawitacji Landu i wszyscy opadali w stron� powierzchni le��cej tysi�ce mil w dole. Zasadnicza r�nica polega�a na tym, �e ruch statk�w do pewnego stopnia hamowa�y wype�nione gor�cym gazem balony, niebieskoro�ec za� spada� swobodnie. Tak blisko strefy niewa�ko�ci rozbie�no�� pr�dko�ci by�a trudno wyczuwalna, lecz z pewno�ci� istnia�a, i zgodnie z prawami fizyki stale wzrasta�a. Zatem je�li nie podejmie si� po�piesznie odpowiednich dzia�a�, to niebieskoro�ec, sk�din�d cenne zwierz�, zostanie skazany na trwaj�cy d�u�ej ni� dob� �miertelny skok, jakiego ka�dy lotnik do�wiadczy� w sennych koszmarach.

Yantara i porucznik, kt�rej imi� wylecia�o Tollerowi z g�owy, mia�y zaj�te czym� r�ce i w przeci�gu kilku sekund zrozumia� czym. Kobiety �mign�y ponad relingiem z �atwo�ci�, na jak� pozwala� stan niewa�ko�ci i Toller spostrzeg�, �e obie mia�y silniki odrzutowe umocowane na plecach. Urz�dzenia te, nap�dzane gazem miglignowym, by�y o niebo lepsze ni� stare systemy pneumatyczne pospiesznie wynalezione w czasach wojny mi�dzyplanetarnej, lecz pomimo nowoczesnej konstrukcji mog�y p�ata� figle niedo�wiadczonym u�ytkownikom.

Obawy te potwierdzi�y si� po chwili, kiedy Yantara nie utrzyma�a si�y ci�gu w jednej linii ze �rodkiem ci�ko�ci cia�a i zacz�a powoli wirowa�. Na szcz�cie towarzyszka przytrzyma�a j� i pomog�a wr�ci� do odpowiedniej pozycji. Natychmiast zda� sobie spraw�, �e te dwie kobiety, najwyra�niej zamierzaj�c uratowa� niebieskoro�ca, mog�y si� wp�dzi� w prawdziwe opa�y. Przera�one stworzenie ca�y czas wierzga�o wielkimi jak talerze kopytami, a jedno uderzenie wystarczy�o, by zmia�d�y� ludzk� czaszk�.

��Cudem unikn�li�my �mierci! � rzuci� Kettoranowi przez rami�, �api�c plecak z silniczkiem z najbli�szego wieszaka. � Spytajcie Correvalte�a.

Przeszed� przez reling i da� susa w roz�wietlone powietrze, wci�� jeszcze dzier��c plecak w r�ce. Bli�niacze �wiaty o zawi�ych wzorach wype�nia�y prawie ca�e niebo po obu stronach, a pomi�dzy nimi kosmos kipia� rz�dami bulwiastych statk�w spowitych zas�on� dymu i pary, spoza kt�rej i wida� by�o miniaturowe humanoidalne figurki krz�taj�ce si� w sobie tylko wiadomych celach. Dzienne gwiazdy oraz najja�niejsze z mg�awic i komet z wdzi�kiem dope�nia�y pe�nej gamy wizualnych zjawisk.

Toller, kt�ry w swoim czasie zawzi�� si�, by mistrzowsko opanowa� obs�ug� standardowego silniczka, spo�ytkowa� czas dryfowania na staranne przymocowanie urz�dzenia do cia�a. Przyj�wszy odpowiedni� pozycj� zapu�ci� silnik i ruszy� prosto w stron� niebieskoro�ca. Przejmuj�cy ch��d panuj�cy pomi�dzy bli�niaczymi �wiatami, wzmo�ony owiewaj�cym go powietrzem, szczypa� w oczy i usta.

Yantara i porucznik znajdowa�y si� teraz blisko niebieskoro�ca, wci�� warcz�cego i chrapi�cego z przera�enia. Kiedy przysun�y si� bli�ej i zacz�y rozwija� zabran� ze sob� lin�, Toller u�y� silnika hamuj�cego, by zatrzyma� si� tu� obok. Wiele czasu up�yn�o od momentu, gdy ostatni raz znajdowa� si� blisko Yantary i, pomimo niecodziennych okoliczno�ci, �wiadomo�� jej fizycznej obecno�ci przej�a go mrowieniem. Ka�d� cz�steczk� cia�a zdawa� si� odpowiada� na otaczaj�c� j� niewidoczn� aur�. Jej owalna twarz, cz�ciowo przys�oni�ta kapturem kombinezonu, by�a pi�kna dok�adnie tak, jak pami�ta� � tajemnicza, nies�ychanie kobieca, onie�mielaj�ca w swojej doskona�o�ci.

��Dlaczego nie spotykamy si� normalnych miejscach, tak jak inni ludzie? � odezwa� si� Toller.

Ksi�na obrzuci�a go kr�tkim spojrzeniem, odwr�ci�a si� nie zmieniaj�c wyrazu twarzy i przem�wi�a do porucznik:

��Zwi��emy najpierw tylne nogi. Tak b�dzie pro�ciej.

��Radzi�abym najpierw troch� uspokoi� zwierz� � odpar�a porucznik. � Podchodzenie od ty�u mo�e by� zbyt ryzykowne, kiedy jest tak rozdra�nione.

��Bzdura! � Yantara m�wi�a z bu�czuczn� pewno�ci� osoby od dzieci�stwa maj�cej do dyspozycji najlepsze stajnie. Utworzywszy na ko�cu liny szerok� p�tl� pomkn�a w stron� niebieskoro�ca, zostawiaj�c za sob� pi�ropusze miglignowej pary. Toller mia� j� w�a�nie ostrzec, gdy zwierz�, kt�re bezustannie rzuca�o �bem na wszystkie strony i dobrze widzia�o, co si� wok� dzieje, wierzgn�o obydwiema tylnymi nogami. Jedno z pot�nych kopyt musn�o biodro Yantary, zdzieraj�c materia� kombinezonu, ale nie dosi�gaj�c cia�a. Si�a uderzenia obr�ci�a ni� gwa�townie, lecz ksi�na momentalnie z�apa�a r�wnowag�, podpieraj�c si� stwardnia�� od mro�nego powietrza lin�, trzyman� przytomnie ca�y czas w gar�ci. Gdyby kopyto niebieskoro�ca zetkn�o si� z miednic�, Yantara by�aby powa�nie ranna. Najwyra�niej rozumia�a to jasno, gdy� kiedy si� odwr�ci�a, jej twarz by�a przera�liwie blada.

��Czemu ci�gn�li�cie za lin�?! � rykn�a gniewnie na swoj� porucznik. � Polecia�am prosto na jego kopyta! O ma�o mnie nie zabi�!

Porucznik ze zdumienia otworzy�a usta i pos�a�a Tol-lerowi pe�ne zgorszenia spojrzenie.

��Pani, ale� ja nie�

��Nie sprzeczajcie si�, poruczniku.

��M�wi�am, �e powinny�my uspokoi� zwierz�, nim�

��Nie b�dziemy si� tu bawi� w s�d �ledczy � uci�a Yantara, a para dobywaj�ca si� z jej ust przes�ania�a k��bami twarz. � Je�li odkryli�cie w sobie nagle smyka�k� do hodowli zwierz�t, to mo�e sami uratujecie ten niezno�ny w�r mi�sa. I tak zreszt� jest pod�ego gatunku. � Wykona�a w powietrzu zwrot i ruszy�a do statku.

Porucznik odprowadzi�a j� wzrokiem, po czym spojrza�a na Tollera, a nieoczekiwany u�miech zaokr�gli� jej i tak ju� pulchne policzki.

��Problem w tym, �e gdyby ten biedny, g�upi stw�r odebra� lepsze wychowanie, wiedzia�by, �e nie nale�y kopa� cz�onka rodziny kr�lewskiej.

Toller czu�, �e brak powagi nie licuje z sytuacj�.

��Ksi�na ledwo usz�a z �yciem.

��Ksi�na sama jest sobie winna � odpar�a porucznik. � Powodem, dla kt�rego podj�a si� ratowania niebiesko-ro�cca, zamiast zostawi� to swoim podw�adnym, by�a ch�� zademonstrowania, �e doskonale daje sobie rad� z niebies-koro�cami pe�nej krwi. Niewzruszenie wierzy w te wszystkie mity ho�ubione przez arystokracj�, �e ich m�czy�ni to urodzeni genera�owie, a kobiety s� utalentowane w ka�dej dziedzinie sztuki i�

��Poruczniku! � Rozdra�nienie Toller a wzrasta�o z ka�dym s�owem i w pewnej chwili nie m�g� ju� go st�umi�. � Jak �miecie m�wi� w ten spos�b o swoim zwierzchniku?! Czy nie przysz�o wam do g�owy, �e mog� dopilnowa�, by was dotkliwie ukarano za takie gadanie?

Oczy porucznik rozszerzy�y si� w zdumieniu, a jej twarz wyra�a�a teraz rozczarowanie i rezygnacj�.

��O nie! Wi�c ty te�! Jeszcze jeden.

��O czym wy m�wicie?

��Ka�dy m�czyzna, kt�ry na ni� spojrzy� � Porucznik urwa�a i potrz�sn�a g�ow�. � My�la�am, �e po tamtej i�istorii z raportem o kolizji� Czy wiesz, �e pi�kna ksi�na Yantara robi�a co w jej mocy, by pozbawi� ci� dow�dztwa?

��A czy wy wiecie, �e powinni�cie odpowiednio zwraca� si� do oficera starszego stopniem? � Toller niejasno zdawa� sobie spraw�, �e zachowuje si� �miesznie, zw�aszcza �e wisieli w b��kitnej pustce pomi�dzy dwoma wiruj�cymi dyskami planet, lecz nie m�g� bezczynnie przys�uchiwa� si�, gdy Yantar� poddawano zjadliwej krytyce.

��Przepraszam, panie kapitanie. � Twarz porucznik straci�a wyraz, a g�os zabrzmia� pojednawczo. � Czy chce pan, �ebym spr�bowa�a ob�askawi� niebieskoro�ca?

��A przy okazji, jak si� nazywacie?

��Jerene Partree, panie kapitanie.

Toller czu�, �e wpada w ton pompatyczny, ale nie wiedzia�, jak wypl�ta� si� z sieci, kt�rymi sam si� otoczy�.

��W tej ekspedycji nie brakuje ludzi do�wiadczonych w obchodzeniu si� z niebieskoro�cami. Jeste�cie pewni, �e sobie poradzicie?

��Wychowa�am si� na farmie, panie kapitanie. Jerene otworzy�a na chwil� zaw�r nap�du i poszybowa�a do �ba niebieskoro�ca. Jego wy�upiaste oczy porusza�y si� niespokojnie, a wok� pyska pojawi�y si� l�ni�ce strumyczki �liny. Toller poczu� uk�ucie niepewno�ci � masywne szcz�ki niebieskoro�ca z �atwo�ci� mog�y rozedrze� ludzkie cia�o nawet pod najgrubsz� tkanin� � lecz Jerene wydawa�a �agodne, nieartyku�owane d�wi�ki, kt�re natychmiast u�mierzy�y strach zwierz�cia. Jedn� r�k� obj�a je za kark, a drug� zacz�a g�aska� po �bie. Niebieskoro�ec podda� si� jej dotykowi, wyra�nie si� uspokajaj�c, a w chwil� p�niej Jerene nasun�a mu powieki na jego olbrzymie bursztynowe oczy. Skin�a na Tollera daj�c znak, �eby zbli�y� si� z lin�.

Toller ruszy� do przodu, zwi�za� tylne nogi niebieskoro�ca i wypu�ciwszy troch� liny powt�rzy� to samo z przednimi. Nie by� przyzwyczajony do tego rodzaju zada� i przez ca�y czas na p� �wiadomie oczekiwa� gwa�townej reakcji ze strony wzi�tego do niewoli zwierz�cia, ale wszystko odby�o si� bez nieszcz�liwych wypadk�w.

W tym czasie sytuacj� w g�rze ju� prawie opanowano. Opuszczony statek zostawiono na pastw� losu, a powierzchni� Overlandu niemal ca�kowicie zasnu�y k��by pary, gdy za�ogi z innych statk�w ruszy�y w pogo� za unosz�cymi si� swobodnie zapasami. Rozlega�y si� weso�e pohukiwania w miar�, jak odkrywano, jak niewielkie straty ponios�a flota w por�wnaniu z ogromem niebezpiecze�stwa. Tol-lerowi przysz�o na my�l, �e ca�a ekspedycja mia�a szcz�cie jeszcze z jednego powodu, mianowicie gdyby natkn�li si� na deszcz meteor�w dalej od strefy niewa�ko�ci, naprawienie szk�d przysporzy�oby o wiele wi�cej problem�w, o ile w og�le by�oby mo�liwe. Tymczasem cho� wszystkie widoczne przedmioty lecia�y w stron� Landu, tempo spadania by�o leniwe i w�a�ciwie nie odgrywa�o wi�kszej roli.

Z czterech statk�w pierwszego eszelonu sun�a w g�r� grupa ludzi, po�r�d kt�rych znajdowa� si� komandor S�u�b Podniebnych Sholdde, g��wny oficer wykonawczy ekspedycji. Sholdde by� mrukliwym pi��dziesi�ciolatkiem o surowym wygl�dzie, ciesz�cym si� �askami Kr�lowej za upodobanie do trudnych zada�. Utrata statku, cho� nie ponosi� �adnej winy, z pewno�ci� sprawi, �e b�dzie cierpki i ostry w obej�ciu przez reszt� lotu.

��Mara�uine! � zawo�a� do Tollera. � Co wy tam wyprawiacie? Natychmiast wracajcie na statek i sprawd�cie, ile dodatkowego �adunku mo�ecie wzi�� na pok�ad. Nie powinni�cie zawraca� sobie g�owy t� zapchlon� koby��.

��Jak �miesz nazywa� mnie zapchlon� koby�� � odburkn�a Jerene w stron� Sholdde�a udaj�c oburzenie. � Sam jeste� zapchlony.

��Poruczniku, ostrzega�em was, by�cie� � Toller mia� zamiar zbeszta� j� znowu za brak szacunku dla starszych oficer�w, lecz kiedy napotka� iskierki humoru ta�cz�ce w br�zowych oczach, gniew gdzie� si� ulotni�. Lubi� ludzi, kt�rzy umieli �artowa� w momentach napi�cia, a poza tym musia� przyzna�, �e z trudem zebra�by si� na odwag�, by zbli�y� si� do �ba sp�oszonego niebieskoro�ca na odleg�o�� tak ma��, jak zrobi�a to Jerene.

��Mo�ecie teraz powr�ci� na sw�j statek � powiedzia� sztywno. � Farmerzy zabior� niebieskoro�ca, gdy b�d� gotowi.

��Tak jest, panie kapitanie. � Jerene odst�pi�a od potulnego teraz zwierz�cia i si�gn�a r�k� do urz�dze� sterowniczych silnika.

Toller poczu�, �e zachowa� si� wobec niej nie w porz�dku.

��Aha, poruczniku�

��Tak, panie kapitanie.

��Dobrze si� sprawili�cie z tym niebieskoro�cem.

��Och, dzi�kuj�, panie kapitanie � odpar�a Jerene, u�miechaj�c si� z przesadn� skromno�ci�, tak i� Toller by� prawie pewien, �e stroi sobie z niego �arty.

Patrzy�, jak odlatuje pozostawiaj�c za sob� pi�ropusze bia�ej pary, a jego my�li natychmiast pop�yn�y ku Van-tarze. O ma�y w�os nie dosi�g�y jej kopyta niebieskoro�ca, wiec post�pi�a rozwa�nie natychmiast wracaj�c na statek. Na nieszcz�cie jednak czyni�c tak pozbawi�a go mo�liwo�ci polepszenia stosunk�w mi�dzy nimi.

�Zreszt� mog� poczeka� pomy�la� filozoficznie. �Kiedy dotrzemy do Landu, b�dziemy mie� dla siebie tyle czasu, ile dusza zapragnie�.

Z drzemki �rodkowego poziomu m�zgu wyrwa� Divivvidiviego telepatyczny szept Xa.

��Rozejrzyj si� wok�, Ukochany Stw�rco � rzek� Xa jednocze�nie daj�c zna� zielon� telebarw�, �e chodzi tu o spraw� nie cierpi�c� zw�oki.

��Co si� dzieje? � odpowiedzia� Divivvidiv jeszcze nie w pe�ni powr�ciwszy ze �wiata marze� sennych do wszystkich poziom�w �wiadomo�ci. �ni�y mu si� szcz�liwsze i �atwiejsze czasy wczesnego dzieci�stwa, kt�re sp�dzi� na planecie Dussarra i wy�szym poziomem m�zgu zaczaj ju� obmy�la� scenariusz nast�pnego tw�rczego dnia, by przekaza� go p�niej do pogr��onego w drzemce �rodkowego poziomu, gdzie wy�ni�by szczeg�owo wydarzenia prze�ywaj�c je jak na jawie. M�g�by oczywi�cie wszystko odtworzy� podczas nast�pnego okresu inercji, lecz poci�ga�oby to za sob� nieuniknione drobne zmiany i Diviwidiv nie m�g�by nic poradzi� na ogarniaj�ce go poczucie straty. Ulotny dzie� ze snu zapowiada� si� tak wy�mienicie, a pozosta�a po nim tylko dojmuj�ca nostalgia.

��Pierwotni, kt�rzy wznosz� si� z powierzchni swojej planety, wio�nie min�li poziom podstawowy � ci�gn�� Xa. � Dokonali inwersji swoich pojazd�w i�

��Co oznacza, �e udaj� si� na bli�niacz� planet� � przerwa� Diviwidiv. � Dlaczego wi�c mnie niepokoisz?

��Mia�em sposobno�� przyjrze� im si� bardzo dok�adnie, Ukochany Stw�rco, i musz� ci� poinformowa�, �e ich organy wzroku s� o wiele precyzyjniejsze od twoich. Ponadto uda�o im si� skonstruowa� przyrz�dy, znacznie powi�kszaj�ce optycznie obrazy.

��Teleskopy! � My�l, �e jaki� prymitywny gatunek potrafi� wynale�� sposoby manipulowania tak niesforn� materi� jak �wiat�o, podzia�a�a na Diviwidiviego jak kube� zimnej wody. Usiad� na g�adkim, g�bczastym sze�cianie, kt�ry s�u�y� mu za ��ko i wy��czy� sztuczne pole grawitacji, bez kt�rego nie by�by w stanie zapa�� w g��bszy sen. � Powiedz mi � zwr�ci� si� do Xa. � Czy istnieje mo�liwo��, �e Pienvotni nas dostrzeg�? � W tej chwili musia� polega� na zmys�ach Xa, poniewa� jego w�asny promie� bezpo�redniego postrzegania drastycznie ogranicza�y metalowe �ciany siedziby.

��Tak, Ukochany Stw�rco. Dw�ch z nich bada w�a�nie og�ln� powierzchni� sfery, w kt�rej si� znajdujemy. Posiadaj� podw�jny teleskop. Istnieje wi�c du�e prawdopodobie�stwo, �e zostaniemy wy�ledzeni. Naj�atwiej ich uwag� mog� przyci�gn�� grzejniki stacji syntezy protein, gdy� emituj� promieniowanie wchodz�ce w zakres postrzegania oka Pierwotnych. Okre�laj� je oni s�owem �purpurowy�.

��Natychmiast wy��cz� grzejniki. � Diviwidiv wysun�� si� z pokoj�w mieszkalnych siedziby i skierowa� do g��wnej sali operacyjnej. Droga, jak� przeby� w powietrzu, zawiod�a go do matrycy kontrolnej, kieruj�cej produkg� spo�ywcz�. Swoim cienkim jak o��wek szarym palcem odci�� dop�yw mocy od rz�du zewn�trznych grzejnik�w.

��Ju� po wszystkim � powiedzia� do Xa. � Czy Pierwotni co� spostrzegli?

Zapad�a kr�tka cisza, po czym Xa odpar�:

��Tak. Jeden z nich twierdzi�, �e widzi �lini� purpurowych �wiate��, lecz nie wywo�a�o to �adnej reakcji emocjonalnej. Ca�e wydarzenie zlekcewa�ono i jest ono w�a�nie zapominane.

��Mi�o mi to s�ysze� � odetchn�� Divivvidiv, u�ywaj�c odpowiedniej telebarwy dla zaznaczenia, i� odczuwa ulg�.

��Dlaczego czujesz ulg�, Ukochany Stw�rco? Przecie� gatunek na tak wczesnym etapie rozwoju nie mo�e stanowi� dla ciebie �adnego zagro�enia.

��Nie chodzi mi o w�asne bezpiecze�stwo � odpar� Diviv-vidiv. � Gdyby Pierwotni zainteresowali si� nami i zdecydowali na bli�sze dociekania, by�bym zmuszony ich zniszczy�.

Ponownie zapad�a cisza, po czym Xa zauwa�y�:

��Niech�tnie my�lisz o zabiciu cho�by jednego Pierwotnego.

��Naturalnie.

��Poniewa� odebranie �ycia jakiejkolwiek istocie jest niemoralne.

��Zgadza si�.

��W takim razie, Ukochany Stw�rco � doko�czy� Xa � dlaczego zdecydowa�e�, �e zabijesz mnie?

��M�wi�em ci ju� wiele razy: nikt nie chce ci� zabi� to po prostu sprawa�

Rozmowa o zabijaniu przypomnia�a Divivvidiviemu, co tutaj robi i skierowa�a jego my�li ku przera�aj�cej zbrodni przeciw naturze pope�nianej przez jego wsp�braci. Nag�y skurcz udr�ki i poczucia winy zmrozi� mu umys�.

Staro�ytne miasto Ro-Atabri zajmowa�o ogromny obszar.

Toller od ponad godziny sta� przy relingu gondoli i patrzy� na rozleg�y wz�r zagmatwanych linii i kolor�w, odr�niaj�cych miasto od otaczaj�cego je terenu. Przyzwyczai� si� uwa�a� Pr�d, stolic� Overlandu, za imponuj�c� metropoli� i zawsze wyobra�a� sobie, �e Ro-Atabri jest o wiele wi�ksze, lecz w zasadzie podobne. Jednak rzeczywisty wygl�d siedziby w�adzy kolcorronia�skiej przeszed� jego naj�mielsze oczekiwania.

Przeczuwa�, �e ogromna r�nica rozmiar�w wi��e si� w jaki� spos�b z r�nic� jako�ciow�, ale chodzi�o tu jeszcze o co� wi�cej. Wszystkie miasta, miasteczka i wsie na Overlandzie zosta�y zaprojektowane, dlatego te� ich cechy charakterystyczne mia�y swoje �r�d�o w zamys�ach architekt�w i budowniczych. Patrz�c za� z g�ry na Ro-Atabri mia�o si� wra�enie, �e to �ywy organizm.

Rozci�ga�o si� tam w dole, zupe�nie jak na szkicach, kt�re jego babka, matka ojca Gesalla Mara�uine, kre�li�a dla niego, gdy by� jeszcze dzieckiem. Rzeka Borann wi�a si� a� do Arie Bay, dalej rozszerzaj�c� si� w Zatok� Tronom, a na wschodzie wznosi�a si� przykryt� �nie�n� czap� Mount Opelmer. Wsp�graj�ce i zlewaj�ce si� z tym krajobrazem miasto i przedmie�cia wypuszcza�y k��cza, tworz�c rozleg�� naro�l z kamieni, betonu, drewna brakka i gliny, uosabiaj�c ca�e wieki zmaga� rzesz ludzkich istot. Wielkie po�ary szalej�ce w dniu, gdy rozpocz�a si� migracja, w niekt�rych miejscach pozostawi�y wci�� widoczne przebarwienia, lecz budowle z kamienia przetrwa�y nienaruszone, gotowe s�u�y� ludzko�ci w nadchodz�cych epokach. Pomara�czowoczerwone i pomara�czowobr�zowe c�tki znaczy�y miejsca, w kt�rych nieszcz�ni Nowi Ludzie zacz�li pokrywa� skorupy dom�w �wie�ymi dach�wkami.

��Co o tym s�dzisz, m�odzie�cze? � spyta� komisarz Kettoran, pojawiaj�c si� u boku Tollera. Teraz, kiedy si�a ci�ko�ci powr�ci�a do normy, czu� si� o wiele lepiej i wykazywa� �ywe zainteresowanie wszystkimi aspektami �ycia na statku.

��Ogrom � skwitowa� Toller zwi�le. � Trudno w to uwierzy�. Sprawia, �e historia� o�ywa.

Kettoran roze�mia� si�., � A s�dzi�e�, �e wszystko zmy�lili�my.

��Mogli�cie to zrobi�, przynajmniej wielu m�odych tak s�dzi, ale to� Uderza mi do g�owy, je�li wie pan, co mam Ha my�li.

��Wiem dok�adnie, o czym m�wisz. Pomy�l tylko, co ja czuj�. � Kettoran przechyli� si� przez reling i nagle jego twarz poja�nia�a. � Czy widzisz t� kwadratow� plam� zieleni w zachodniej cz�ci miasta? To by�a Baza, dok�adnie z tego miejsca wyruszyli�my pi��dziesi�t lat temu! Czy b�dziemy w stanie tam wyl�dowa�?

��Wygl�da na to, �e miejsce to jest takie dobre jak ka�de inne � odpar� Toller. � Rozproszenie floty podczas lotu by�o zadziwiaj�co ma�e i ju� je wyr�wnali�my. Ostateczna decyzja le�y oczywi�cie w gestii komandora, ale wed�ug mnie wyl�dujemy w�a�nie tam.

��Pi�knie! Zatoczyliby�my zatem doskona�e, pe�ne ko�o.

��W istocie � zgodzi� si� Toller, w rzeczywisto�ci prawie nie s�uchaj�c, gdy� uwag� m�ci�a mu �wiadomo��, i� dziesi�ciodniowy lot pomi�dzy planetami dobieg� ko�ca, i �e wkr�tce b�dzie mia� nieograniczone mo�liwo�ci zabiegania o wzgl�dy Yantary. Od czasu incydentu z niebieskoro�cem nawet przelotnie nie widzia� ksi�nej i ten brak kontaktu spot�gowa� jego obsesj� do tego stopnia, �e perspektywa zobaczenia innego �wiata po raz pierwszy w �yciu nie wydawa�a si� wi�ksz� przygod�, ni� szansa porozmawiania z ni� w cztery oczy, a mo�e nawet skruszenia jej oporu.

��Zazdroszcz� ci, m�odzie�cze � powiedzia� Kettoran, spogl�daj�c t�sknym wzrokiem w d� na miejsce, gdzie rozegra�y si� na wp� zapomniane sceny z jego m�odo�ci. � Wszystko przed tob�.

��Mo�e � u�miechn�� si� Toller, delektuj�c si� w�asn� interpretacj� s��w komisarza. � Mo�e macie racj�.

Wioska Sty-vee sk�ada�a si� z niewiele ponad setki budynk�w i nawet w czasach rozkwitu mog�a da� schronienie jedynie kilkuset ludziom. Tollera kusi�o, by skre�li� j� z listy i pod��y� dalej bez l�dowania, lecz w takim przypadku musia�by sfa�szowa� raport o inspekcji, a nie m�g� pozwala� sobie na zni�anie si� do drobnych nieuczciwo�ci. Przez chwil� obserwowa� rozk�ad wioski i zauwa�y�, �e po�o�ony w centrum plac jest bardzo ma�y, nawet jak na tak� po�o�on� na uboczu miejscowo��.

��Jak my�licie, kapralu? � spyta�, chc�c sprawdzi� os�d m�odszego towarzysza. � Warto zarzuca� kotwic� na tych kilku jardach darni?

Steenameert przechyli� si� przez reling, by oceni� sytuacj�.

��Nie ryzykowa�bym, panie kapitanie. Nie ma tu wiele miejsca, a nie wiadomo, jakich zawirowa� mo�na si� spodziewa� wok� tamtego bloku wysokich magazyn�w.

��Tak w�a�nie my�la�em. Jeszcze zrobimy z ciebie pilota � powiedzia� Toller jowialnie. � Skierujcie si� na wsch�d, w stron� pastwisk nad rzek� i tam wyl�dujcie.

Steenameert kiwn�� g�ow�, a jego z natury zar�owiona twarz pokra�nia�a z zadowolenia. Toller polubi� go od momentu pierwszego spotkania, kiedy m�odzieniec spad� na spadochronie z mi�dzyplanetarnej pustki, i dlatego poczyni� starania, by mie� go na swoim statku podczas wyprawy na Land. Obecnie osobi�cie zabiega� o awans dla mego, ku rozdra�nieniu porucznika Correvalte�a, kt�ry sp�dzi� przepisowy rok w eskadrze szkoleniowej.

Toller obr�ci� si� do Correvalte�a, gdy� to jemu wed�ug stopnia nale�a�o si� kierowanie manewrem l�dowania, i teraz okazywa� niezadowolenie, rozk�adaj�c si� na siedzeniu w pozie wyra�aj�cej przesadne znudzenie.

��Poruczniku, wyznaczcie cz�owieka do pilnowania statku, a reszt� za�ogi wy�lijcie na inspekcj� wioski. Spacerek dobrze im zrobi.

Correvalte nader poprawnie zasalutowa� i opu�ci� mostek. Gdy schodzi� po niewielkich schodkach na g��wny pok�ad, Toller odprowadzi� go wzrokiem uwa�aj�c, by zachowa� kamienny wyraz twarzy. Zdecydowa� ju�, �e zado��uczyni porucznikowi, rekomenduj�c go do nominacji na pe�nego kapitana wcze�niej, ni� jest to zazwyczaj praktykowane, ale postanowi�, �e nie wspomni mu o tym a� do zako�czenia obecnej misji.

Nadszed� ju� �rodek przeddnia i w r�wnikowej strefie Landu s�o�ce pali�o ziemi� bez mi�osierdzia. Wi�ksza cz�� gondoli ton�a w cieniu balonu, co przez kontrast wywo�ywa�o z�udzenie, i� okolica ja�nieje i mieni si� nadprzyrodzonym �wiat�em. Kiedy wytracaj�c wysoko�� statek zatoczy� p�kole, by obr�ci� si� dziobem do lekkiej bryzy, Toller zauwa�y�, �e rozci�gaj�ce si� wok� wioski pola j uprawne na powr�t przywdzia�y naturaln� szat� wielu odcieni zieleni.

Poniewa� nie by�o p�r roku, kt�re dyrygowa�yby cyklem dojrzewania, krzewi�ce si� dziko ro�liny rozwija�y si� we w�asnym rytmie, zatem cz�� z nich kie�kowa�a dopiero, cz�� rozkwita�a, a reszta obumiera�a u�y�niaj�c gleb�. Od niepami�tnych czas�w kolcorronia�scy farmerzy segregowali ziarna ro�lin u�ytkowych, ustanawiaj�c sze�� �niw w roku i w rezultacie pola uprawne prezentowa�y si� jako wz�r r�nobarwnych pasm.

Jednak zaniedbania ostatnich dziesi�cioleci zniweczy�y t� symetri�, a jadalne trawy i warzywa zn�w zacz�y rosn�� w botanicznym nie�adzie. Zaawansowane stadium powrotu do naturalnego rytmu przekona�o Tollera, �e wioski Sty-vee nie zasiedlili Nowi Ludzie po tym, jak plaga ptert zmiot�a pierwotn� ludno�� Landu. Je�li mia� racj�, to inspekga wioski zapowiada�a si� jako kolejne nieprzyjemne i ogromnie przygn�biaj�ce do�wiadczenie.

Ko�cowe sceny tragedii, jaka rozegra�a si� p� wieku temu, rozegra�y si� tak szybko, �e nie by�o komu pogrzeba� zmar�ych.

My�l ta zasnu�a chmur� nastr�j Tollera przypominaj�c mu, jak mylne by�o jego przekonanie, �e l�dowanie floty na Landzie da pocz�tek niesko�czonym okazjom dotrzymywania towarzystwa Yantarze. U �r�de� pomy�ki tkwi� jeden historyczny fakt.

Migracja z Landu na Overland by�a przedsi�wzi�ciem starannie zaplanowanym, mia�o zosta� ono zrealizowane w uporz�dkowanych etapach, jednak w rzeczywisto�ci odby�o si� po�r�d paniki i chaosu. W niesamowitym rozgardiaszu, gdy w p�on�cym Ro-Atabri szala�y rozhisteryzowa-ne t�umy, a dyscyplina w armii ulotni�a si�, ewakuacj� przeprowadzono, uprzedzaj�c o niej uciekinier�w ledwie na kilka minut przed odlotem. W tych skrajnych okoliczno�ciach w mi�dzyplanetarn� przepraw� nie zabrano nawet jednej ksi��ki. Przewieziono ca�e stosy bi�uterii i bezu�ytecznych banknot�w, ale �adnego obrazu, wiersza czy nut.

Gdy ludzie kultury narzekali, �e nar�d zostawi� na Landzie swoj� dusz�, Kr�l i jego nast�pcy trapili si� o wiele dotkliwszym niedopatrzeniem. W tej wrzawie i zamieszaniu nikt nie pomy�la�, by zabra� mapy Kolcorronu czy ca�ego Landu. Od czasu Migracji a� po dzie� dzisiejszy kolcorronia�ska rodzina kr�lewska wci�� mia�a pretensje do panowania nad Starym �wiatem i ten brak map okaza� si� dra�ni�cy ponad wszelk� miar�. Lecz sytuacja uleg�a diametralnej zmianie.

Ksi��� Oldo, jedyny �yj�cy potomek Daseene, dobiega� ju� sze��dziesi�tki, a szyki krzy�owa� mu fakt, �e Kr�lowa wzbrania�a si� ust�pi� z tronu. I w�a�nie gdy pogarszaj�ce si� zdrowie matki zdawa�o si� otwiera� przed nim wreszcie drog� do panowania, dano mu dodatkowy pow�d do zmartwienia ofiarowuj�c kr�lestwo, kt�rego aktualna i potencjalna warto�� pozostawa�y g��bok� tajemnic�.

Toller nie mia� poj�cia, �e ksi��� przekona� Daseene, by od�o�y� lot dooko�a Landu, dop�ki nie sporz�dzi si� szczeg�owej mapy samego Kolcorronu. Tak wi�c zamiast pokonuj�c przeciwno�ci pod��a� za statkiem Yantary w locie dooko�a �wiata, Toller zosta� skazany na wykonywanie niezliczonych serii powietrznych podskok�w od jednej opuszczonej miejscowo�ci do drugiej. Przebywa� na Landzie ju� prawie dwadzie�cia dni, przez ca�y ten czas nawet nie widzia� Yantary, kt�ra wype�nia�a podobne zadanie w innej cz�ci kraju.

Ro-Atabri samym swoim rozmiarem zaimponowa�o mu w takim stopniu, w jakim Kolcorron przygniata� liczb� olbrzymich, �rednich i ma�ych miejscowo�ci, kt�re niegdy� by�y nieodzowne, aby da� schronienie ludno�ci. Jako �e ca�e �ycie sp�dzi� na Overlandzie, gdzie mo�na �eglowa� w powietrzu godzinami, nie napotykaj�c �adnego ludzkiego siedliska, Toller czu�, �e nu�y go i dusi ogrom ingerencji cz�owieka w naturalny krajobraz. Zacz�� wyobra�a� sobie dawne kr�lestwo jako wielkie kipi�ce rojowisko, w kt�rym jednostka ma�o si� liczy�a. Nawet �wiadomo��, �e tutaj urodzi� si� jego dziadek, niewiele mog�a zmieni� negatywne nastawienie do ujarzmionej i zdeformowanej przyrody Kolcorronu.

Patrzy� ponuro na faluj�ce wraz z ruchami statku skupisko dom�w mieszkalnych i wi�kszych budynk�w gospodarczych sk�adaj�cych si� na wiosk� Sty-vee. Wed�ug starych map i atlas�w geograficznych, znalezionych w Ro-Atabri, jej znaczenie wi�za�o si� g��wnie z istnieniem stacji pomp. Odgrywa�a ona niegdy� kluczow� rol� w nawadnianiu rozleg�ych po�aci p�l uprawnych le��cych na p�noc od pobliskiej rzeki i systemu kana��w. Od Tollera wymagano, by przeprowadzi� tam inspekcj� i zda� raport o jej stanie.

K�tem oka pilnuj�c Steenameerta kieruj�cego statkiem, Toller spojrza� na swoj� list� i upewni� si�, �e po wykre�leniu Sty-vee zostan� jeszcze tylko trzy miejscowo�ci do sprawdzenia. Je�li nie zajd� jakie� komplikacje, b�dzie m�g� zawr�ci� do bazy w stolicy przed ma�onoc� nast�pnego dnia. Do tego czasu Yantara te� pewnie powr�ci do Ro-Atabri. My�l tal pomog�a cz�ciowo rozwia� z�e przeczucia co do czekaj�cego�! go zadania i Toller zacz�� pogwizdywa� wyjmuj�c szabl� �el schowka. Stalowa bro�, kiedy� nale��ca do jego dziadka, j by�a zbyt niepor�czna, by nosi� j� w ciasnych pomieszczeniach statku, lecz Toller nigdy nie opuszcza� gondoli nie przypasawszy jej sobie wprz�d do boku. Wzmaga�o to jego wi� z pierwszym Tollerem Maraquine�em, kt�rego bohaterskich czyn�w nigdy nie b�dzie mu dane na�ladowa�.

W chwil� p�niej, przy akompaniamencie urywanych wybuch�w z tylnych silnik�w, kil gondoli dotkn�� twardego gruntu, a armatka na cztery kotwice plun�a hakami w poro�ni�t� traw� ziemi�. Za�oga natychmiast przeskoczy�a przez reling i podw�jnymi linami zacz�a zabezpiecza� statek przed wirami cieplnymi, cz�sto nawiedzaj�cymi tereny oko�or�wnikowe.

��Wy��czani silniki, panie kapitanie! � krzykn�� Ste-enameert, szukaj�c wzrokiem oczu Tollera i jednocze�nie spuszczaj�c powietrze z pneumatycznego zbiornika, t�ocz�cego kryszta�y do silnik�w odrzutowych. � Jak pan ocenia l�dowanie?

��Mo�e by�. � Ton g�osu Tollera wskazywa�, �e w rzeczywisto�ci jest z kaprala bardziej zadowolony, ni� sugerowa�by dob�r s��w. � Ale nie st�jcie tu ca�y dzie�, gratuluj�c sobie w niesko�czono��. Mamy kilka spraw do za�atwienia w tej tam metropolii. Skaczcie natychmiast na ziemi�.

Tak jak i wcze�niej, zbli�aj�c si� do granic wioski Toller do�wiadczy� dziwnego uczucia, jak gdyby jacy� ukryci obserwatorzy �ledzili ka�dy jego krok. Zdawa� sobie spraw� z absurdalno�ci takiego przypuszczenia, ale nie m�g� otrz�sn�� si� z my�li, �e on i jego ludzie stanowiliby �atwy cel, gdyby w ziej�cych pustk� oknach najbli�szych domostw pojawili si� nagle obro�cy uzbrojeni w muszkiety. Zdecydowa� wreszcie, �e ten niepok�j wzi�� si� z przekonania, i� nie ma prawa robi� tego, co w�a�nie robi�, gdy� miejsce ostatniego spoczynku tak wielu ludzi powinno zosta� uszanowane.

Potok przekle�stw z ust jednego z cz�onk�w za�ogi kilka krok�w na lewo przyci�gn�� w tamt� stron� wzrok Tollera. M�czyzna ostro�nie omija� co�, czego Toller nie m�g� dostrzec z powodu wysokiej trawy.

��Co si� sta�o, Renko? � spyta�, z g�ry przewiduj�c odpowied�.

��Para szkielet�w, panie kapitanie. � Plamy potu znaczy�y szafranowy mundur Renka. Lotnik zacz�� kule�. � Ma�o brakowa�o, a bym si� o nie potkn��. Chybaf skr�ci�em nog�.

��Je�li si� szybko nie odkr�ci, zamieszcz� wzmiank� o tym incydencie w waszych aktach: �W starciu z dwoma \ szkieletami uplasowa� si� na drugiej pozycji�.

Ten komentarz wywo�a� wybuch �miechu u reszty za�ogi. Renko nagle przesta� kule�.

Dotar�szy do wioski grupa przyst�pi�a do rutynowych; dzia�a� � �o�nierze kr��yli po domach, a potem sk�adali raport o ich stanie porucznikowi Correvalte�owi, kt�ry skrupulatnie zapisywa� wszystko w ksi��ce depesz. Toller, wykorzysta� okazj�, by znale�� odrobin� wzgl�dnej samotno�ci, wa��saj�c si� w pojedynk� po w�skich uliczkach � i szcz�tkach ogrod�w. Op�akany stan budynk�w przekona� go, �e nie zamieszkiwali tu Nowi Ludzie i �e p� wieku min�o, od kiedy ludzkie rodziny o�ywia�y swoj� obecno�ci� krusz�ce si� kamienne budowle.

Na zewn�trz nie wida� by�o �adnych szkielet�w, lecz j nauczony do�wiadczeniem Toller wcale nie czu� si� zaskoczony. W ostatniej, najjadowitszej fazie plagi ptert ofiarom pozostawa�y dwie godziny �ycia po zara�eniu i instynkt kaza� im szuka� miejsc odosobnionych, by tam odda� ducha. Niekt�rzy udawali si� do ulubionych malowniczych zak�tk�w lub punkt�w widokowych, lecz na og� obywatele dawnego Kolcorronu wybierali �mier� w zaciszu swego domu, bardzo cz�sto w ��ku.

Toller ju� straci� rachub�, ile razy widzia� �a�osny obraz szkielet�w kobiet i m�czyzn splecionych w ostatnim u�cisku, pomi�dzy kt�rymi czasami le�a�a mniejsza figurka. Ten cz�sto ogl�dany widok przypomina� mu o ostatecznej ja�o-wo�ci ludzkiego �ycia i s�czy� w serce jad melancholii, chwilami t�umi�cej jego naturalny wigor. Zatem, nie wstydz�c si� tego wcale, stara� si�,nie wchodzi� do ponurych, milcz�cych domostw, o ile sytuacja na to pozwala�a.

B��kaj�c si� po wiosce stan�� w ko�cu przed du�ym, pozbawionym okien budynkiem wznosz�cym si� na brzegu rzeki. Jedna �ciana ci�gn�a si� w d� a� do leniwie p�yn�cej wody. Rozpoznaj�c w budowli stacj� pomp, g��wn� atrakcj� okolicy, zacz�� obchodzi� j� dooko�a. Natrafi� na ogromne drzwi w p�nocnej �cianie. Drzwi wykonane by�y z drewna i wzmocnione pasmami brakka i wygl�da�y solidnie mimo pi��dziesi�ciu lat zaniedbania. By�y zamkni�te na klucz. Tak jak si� spodziewa�, ledwo drgn�y, gdy napar� na nie ca�ym, niebagatelnym ci�arem swego cia�a.

Mrucz�c gniewnie obr�ci� si� i os�aniaj�c oczy przed s�o�cem przepatrywa� wiosk�. Po jakim� czasie dostrzeg� p�kat� posta� Gabbleronna, sier�anta-mechanika odpowiedzialnego za naprawy na statku. Gabbleronn wy�oni� si� w�a�nie z by�ego sk�adu i upycha� do sakiewki jaki� ma�y przedmiot. Drgn��, kiedy Toller na niego zawo�a� i odpowiedzia� na wezwanie z widocznym brakiem entuzjazmu.

��Nic nie szabrowa�em, panie kapitanie � zacz�� si� t�umaczy� podchodz�c bli�ej. � Po prostu podnios�em z ziemi ma�y �wiecznik toczony z ciemnego drewna. Jest zupe�nie bezwarto�ciowy, panie kapitanie. Prezent dla �ony, jak wr�cimy do Pr�du. Od�o�� go z powrotem, je�li pan�

��Niewa�ne � uci�� Toller. � Chc�, �eby�cie otworzyli mi te drzwi. Przynie�cie ze statku potrzebne narz�dzia. Wyrwijcie je z zawias�w, je�li b�dzie trzeba.

��Tak jest, panie kapitanie. � Gabbleronn z ulg� przygl�da� si� drzwiom przez chwil�, po czym zasalutowa� i po�piesznie si� oddali�.

Czekaj�c na sier�anta Toller przysiad� na kamiennych schodach i u�o�y� si� na tyle wygodnie, na ile pozwala�y warunki. Im wy�ej wznosi�o si� s�o�ce, tym bardziej doskwiera� upa�, a niebo ja�nia�o tak silnym blaskiem, �e wida� by�o tylko niekt�re z dziennych gwiazd. Dok�adnie nad g�ow� wielki dysk Overlandu zajmowa� ca�y �rodek nieba tak czysty i nieska�ony, �e Toller nagle zat�skni� za jego otwart� przestrzeni� ch�odzon� powiewami wiatru. Ca�y Land by� jedn� wielk� kostnic�, planet� wyczerpan�, upiorn�, brudn� i ponur�, i nawet obecno�� Yantary gdzie� daleko poza lini� horyzontu nie rozja�nia�a przygn�bienia, kt�re bra�o w posiadanie jego umys�. Inaczej by to wygl�da�o, gdyby m�g� dotrzymywa� jej towarzystwa, lecz ta sytuacja, kiedy b�d�c blisko niej, jednocze�nie by� od niej zupe�nie odci�ty, by�a gorsza ni��

�Co si� ze mn� dzieje?� � przerwa� te rozmy�lania. �Nad czym si� tu zastanawiam? Czy ten drugi Toller Mara�uine snu�by si� tak jak ja, trawiony mi�o�ci� i t�sknot� za domem, jak nieopierzony m�okos?�

Te pytania poderwa�y Tollera na nogi i gdy tak chodzi� nerwowo w k�ko, zaciskaj�c d�o� na r�koje�ci szabli, zobaczy� Correvalte�a spiesz�cego na czele ca�ej za�ogi. Porucznik przegl�da� notatki i sprawia� wra�enie cz�owieka; rzeczowego, kompetentnego, w harmonii z samym sob� i otoczeniem. Toller poczu� uk�ucie zazdro�ci wzmo�one przelotnym podejrzeniem, �e Correvalte by� potencjalnie lepszym oficerem ni� on.

��Raport jest ju� prawie gotowy, panie kapitanie � zacz�� Correvalte. � Brakuje jedynie sprawozdania ze stacji pomp. Czy by� pan ju� w �rodku?

��Jak mog�em wej�� do �rodka, kiedy te przekl�te drzwi s� zaryglowane? � wypali� Toller. � Czy wygl�dam na ducha, kt�ry potrafi przecisn�� si� przez szpary w drewnie?

Oczy porucznika zaokr�gli�y si�, by po chwili nabra� t�pego wyrazu.

��Przepraszam, panie kapitanie. Nie zdawa�em sobie sprawy.

��Pos�a�em Gabbleronna po narz�dzia � uci�� Toller, �a�uj�c swojej opryskliwo�ci. � Sprawd�cie, czy nie trzeba mu pom�c. Nie mam zamiaru tkwi� na tym cmentarzysku ani chwili d�u�ej, ni� to konieczne.

Odwr�ci� si�, kiedy Correvalte oddawa� jeden ze swoich hiperpoprawnych salut�w i ruszy� wzd�u� rzeki, a� dotar� do w�skiego, drewnianego mostka. Z daleka wydawa� si� w dobrym stanie, lecz przyjrzawszy mu si� bli�ej Toller odkry�, �e powierzchnia drewna ma szarobia�y kolor i porowat� struktur�, co dowodzi�o obecno�ci kornik�w. Wyj�� szabl� z pochwy i uderzy� w jeden ze s�upk�w por�czy. Nie stawi� on wi�kszego oporu i polecia� w wod�, poci�gaj�c za sob� cz�� barierki. Kilka nast�pnych cios�w wystarczy�o, by przeci�� dwie g��wne belki i ca�a przegni�a konstrukcja run�a z pluskiem do wody w chmurze py�u i drobnych, brz�cz�cych, skrzydlatych stworze�, kt�rym przerwano uczt�.

��Zjad�y�cie syty posi�ek � zwr�ci� si� Toller do roju owad�w i ich larw, kt�re z pewno�ci� tkwi�y w poch�oni�tym przez wod� drewnie. � A teraz zapraszamy na napitki.

Wysi�ek fizyczny, cho� kr�tkotrwa�y i czczy, przem�g� targaj�ce umys�em napi�cie i kiedy Toller ponownie skierowa� kroki ku wiosce, by� ju� w lepszym humorze. Dotar� do stacji pomp w momencie, kiedy Gabbleronnowi i jego dw�m pomocnikom uda�o si� wreszcie wywa�y� drzwi za pomoc� pot�nych �om�w.

��Dobra robota � pochwali� Toller. � A teraz sprawd�my, jakie cuda techniki kryj� si� w �rodku.

Z lekcji historii pami�ta�, �e na Landzie nie znano metali, w zwi�zku z czym drewna brakka u�ywano wsz�dzie tam, gdzie projektant na Overlandzie zastosowa�by �elazo, stal lub jaki� inny odpowiedni metal. W ka�dym razie machina, kt�rej ko�a z�bate i inne podlegaj�ce du�ym naciskom cz�ci wyrze�biono z czarnego drewna, w jego oczach wygl�da�a oci�ale i dziwacznie, jak relikt prymitywnej ery.

Kr�tkim korytarzem przeszed� do przestronnej, sklepionej komnaty. Znajdowa�a si� tu masywna maszyneria pompy. Cho� okna w dachu zasnu�a g�sta, brudna ma�, w pomieszczeniu by�o do�� jasno, by m�g� stwierdzi�, i� pokryte kurzem urz�dzenie jest nienaruszone i w ca�kiem dobrym stanie. Cz�ci nie wykonane z brakka � wa�y i rozpory � zrobiono z tego samego drewna, co drzwi stacji, najwyra�niej odpornego na korniki lub te� nie w ich gu�cie. Toller sprawdzi� paznokciem powierzchni� jednej z rozp�r i zadziwi�a go jej twardo��, a przecie� nie konserwowano jej od pi��dziesi�ciu lat.

��Zdaje si�, �e to jest w�a�nie drzewo krokwiowe, panie kapitanie � odezwa� si� Steenameert staj�c obok. � Teraz wiadomo, dlaczego budowniczowie uwielbiali ten materia�.

��Sk�d wiecie, jak si� nazywa? Steenameert poczerwienia�.

��Czyta�em o tym wiele razy w�

��Och, nie! � G�os nale�a� do porucznika Correvalte�a, kt�ry chodzi� po obwodzie komnaty, otwieraj�c drzwi do przyleg�ych pomieszcze�. Cofa� si� ty�em, potrz�saj�c g�ow� i Toller od razu odgad�, �e musia� natrafi� na co� przera�aj�cego. �To jest w�a�nie to� pomy�la� �czego obawia�em si� od momentu, gdy postawili�my stop� w tej wiosce. Wiedzia�em, �e czai si� tu co� okropnego i wcale nie mam ch�ci na to patrze�.

Zdawa� sobie jednak spraw�, �e nie mo�e uchyli� si� od przeprowadzenia osobistej inspekcji znaleziska, je�li nie chce, by za�oga zacz�a szepta�, �e mi�knie w oczach. Jedyne, co m�g� zrobi�, to odsun�� ten ponury moment. Pochyli� si� nad d�wigni� steruj�c� zapadk� i star� pokrywaj�cy je kurz, udaj�c podziw dla precyzji ich rze�bienia, a jednocze�nie k�tem oka obserwowa� swoich ludzi.

Zaintrygowani reakcj� Correvalte�a po kolei wchodzili do pokoju. �aden nie zosta� tam d�u�ej ni� kilka sekund i, cho� przywykli do okropno�ci, powracali do g��wnej komnaty z poszarza�ymi twarzami, na kt�rych malowa�a si� zaduma.

�Mam w tym pokoju um�wione spotkanie� pomy�la� Toller. �Nieprzyzwoicie by�oby d�u�ej je odwleka�.

Wyprostowa� si�, a r�ka bezwiednie opad�a na r�koje�� szabli, i ruszy� w stron� czekaj�cych na niego drzwi. Pok�j, kt�ry ujrza� po przekroczeniu progu, przypomina� cel� wi�zienn�. Nie by�o w nim �adnych sprz�t�w, a jedyne o�wietlenie stanowi�o sm�tne �wiat�o padaj�ce od strony wysokiego, spadzistego dachu. W rz�dach pod �cianami w pozycji siedz�cej znajdowa�o si� oko�o dwudziestu szkielet�w. Strz�py sp�dnic i sukienek oraz naszyjniki i ceramiczne bransolety powiedzia�y Tollerowi, �e mia� przed sob� szcz�tki kobiet.

�Nie jest tak �le� pomy�la�. �Wiadomo przecie�, �e zaraza nie wybiera�a. Uderza�a tak w m�czyzn, jak i w kobiety, a od czasu, gdy przyby�em na ten nieszcz�sny �wiat, widzia�em wiele, wiele��

Zesztywnia�, oblewaj�c si� zimnym potem, gdy dotar� do niego fakt, kt�ry z pocz�tku umkn�� jego uwagi. W miednicy ka�dego szkieletu spoczywa� zwini�ty w k��bek drugi szkielet � paj�czyna cieniutkich ko�ci, pozosta�o�� dziecka, kt�rego �ycie sko�czy�o si�, nim si� naprawd� rozpocz�o.

Tak, zaraza rzeczywi�cie nie wybiera�a.

Toller pragn�� odwr�ci� si� i umkn�� z pokoju, lecz �miertelny ch��d w jego m�zgu przes�czy� si� w d� do cia�a, unieruchamiaj�c cz�onki. Czas zboczy� ze swych tor�w, sekundy zmieni�y si� w wieczno�� i Toller wiedzia�, �e przeznaczenie ka�e mu sp�dzi� reszt� �ycia tkwi�c nieruchomo w tym samym miejscu, na kraw�dzi pesymizmu i czystej rozpaczy.

��Mieszka�cy wioski musieli zebra� tutaj wszystkie ci�arne kobiety w nadziei, �e ochroni� je te mury � odezwa� si� porucznik Correvalte zza plec�w Tollera. � Niech pan spojrzy! Jedna z nich spodziewa�a si� bli�ni�t.

Toller wola� nie zg��bia� wyrafinowanej natury tej okro-; pno�ci. Prze�amawszy os�upienie odwr�ci� si� i wyszed� z pokoju, �wiadomy przenikliwych spojrze� posy�anych mu przez cz�onk�w za�ogi.

��Zanotujcie � rzuci� przez rami� do Correvalte�a. � Zbadali�my stacj� pomp i stwierdzili�my, �e jest w dobrym stanie. Przywr�cenie jej do pracy zajmie niewiele czasu.

��To wszystko, panie kapitanie?

��Nie zauwa�y�em nic innego, czym nasza w�adczyni mog�aby si� zainteresowa� � odpar� Toller oboj�tnym tonem, zmierzaj�c powoli do wyj�cia i staraj�c si� ukry� niepok�j, pal�c� potrzeb� upewnienia si�, �e odnajdzie na zewn�trz bezpieczne schronienie w blasku s�o�ca.

Obchody Dnia Migracji ca�kiem zaskoczy�y Tollera.

Zako�czy� inspekcj� i powr�ci� do bazy w Ro-Atabri na jak�� godzin� przed zapadni�ciem zmroku, straciwszy rachub� dni. Czu� si� wyczerpany do cna, co by�o u niego rzadkie. Wiadomo��, �e jest w�a�nie Dzie� 226, rocznica pierwszego l�dowania na Overlandzie, nie by�a w stanie wykrzesa� z niego odrobiny zapa�u. Zdawszy statek kapitanowi floty Codellowi uda� si� prosto do ��ka. Nawet fakt, �e Yantara przyby�a do bazy z pocz�tkiem dnia, nie wyrwa� go z dusz�cego letargu, duchowego znu�enia, kt�re odbiera�o wszystkiemu rado��.

Le�a� teraz w pogr��onym w ciemno�ci pokoju, b�d�cego cz�ci� dawnej kwatery stra�y Wielkiego Pa�acu, i zupe�nie nie m�g� zasn��. Z natury nie zwyk� oddawa� si� introspekcji i badaniom stan�w swojej duszy, lecz dobrze rozumia�, �e jego zm�czenie nie ma �r�de� w fizycznym wyczerpaniu. Trawi�o go zm�czenie umys�u, psychiczne wycie�czenie na skutek przeci�gaj�cego si� zmuszania do czego�, na co nie mia� ochoty, co przeciwne by�o jego naturze.

Zanim opu�ci� dom, wyobra�a� sobie Land jako jedn� wielk� kostnic�, a rzeczywisto�� przesz�a jego naj�mielsze oczekiwania, osi�gaj�c kulminacj� w postaci okropnego znaleziska w stacji pomp w Sty-vee. Mo�e zbyt sobie pob�a�a�. Mo�e, jako cz�owiek nale��cy do uprzywilejowanej warstwy spo�ecze�stwa, po raz pierwszy pozna� smak �ycia ludzi prostych, zmuszonych sp�dza� wszystkie swoje dni w mozole, wykonuj�c prace, kt�rych nienawidzili, a kt�re narzucono im z g�ry. Toller pr�bowa� napomina� si�, �e jego dziadek, ten pierwszy Toller Mara�uine, nie pozwoli�by tak �atwo zak��ci� sobie wewn�trznego spokoju. Bez wzgl�du jak okropne widoki i prze�ycia musia� znosi� prawdziwy Toller Mara�uine, z pewno�ci� odpiera� je wszystkie tarcz� swojej nieugi�to�ci i samowystarczalno�ci. Lecz� lecz�

�Jak mam pomie�ci� w g�owie dwadzie�cia szkielet�w schludnie u�o�onych wzd�u� �cian? l nast�pne dwadzie�cia w ich �onach? Powinienem powiedzie� dwadzie�cia jeden. Nie zauwa�y�e�, �e jedna z kobiet spodziewa�a si� dwojacz-k�w? Co powinienem zrobi� w sprawie tych dw�ch ludzkich istotek z pobiela�ymi pr�cikami w miejsce ko�ci, nie odst�puj�cych si� nawzajem w �mierci zamiast w �yciu?�

Grzmi�cy wybuch �miechu dobiegaj�cy z teren�w pa�acowych porwa� go na r�wne nogi. Z ust Tollera pop�yn�� potok przekle�stw. Gdzie� tam ludzie upijali si�, wprowadzaj�c w stan pozwalaj�cy wymienia� ze szkieletami u�ciski d�oni, odwzajemnia� ich u�miechy i g�aska� nie narodzone dzieci po wci�� nie zro�ni�tych czaszkach. Toller zda� sobie spraw�, �e tej nocy nie za�nie, o ile nie wleje w siebie du�ej ilo�ci alkoholu.

Podejmuj�c decyzj� i czuj�c, jak wewn�trzne znu�enie ust�puje nieco, Toller naci�gn�� ubranie i wyszed� z pokoju. Z pewn� trudno�ci� odnajduj�c drog� po�r�d nieznanych korytarzy, dotar� w ko�cu do ogrodu po�o�onego w p�nocnej cz�ci teren�w pa�acowych, gdzie odbywa� si� festyn. Wyb�r pad� na to miejsce, poniewa� prawie w ca�o�ci by�o wybrukowane, tote� opar�o si� dzia�aniu czasu lepiej ni� inne. Nawet plac parad na ty�ach pa�acu zar�s� si�gaj�cymi pasa trawami i chwastami. Rozpalono kilka niewielkich ognisk, pomara�czowoz�oty blask wydobywa� z ciemno�ci zdobione fontanny, rze�by i krzewy, a ogr�d wydawa� si� wi�kszy, ni� by� w rzeczywisto�ci.

W rozb�yskuj�cym p�mroku przechadza�y si� pary i ma�e grupki ludzi, pozostali za� zgromadzili si� wok� d�ugiego sto�u zastawionego przek�skami. W wyprawie tej m�czy�ni byli liczniejsi ni� kobiety, mniej wi�cej w stosunku trzy do jednego, co powodowa�o, i� kobiety, b�d�ce tej nocy w dobrych nastrojach, cieszy�y si� obfito�ci� romantycznych westchnie�, a m�czy�ni pozostaj�cy bez pary zaj�li si� jedzeniem, piciem, �piewem i opowiadaniem piep-rznych historyjek.

Toller odnalaz� komisarza Kettorana i jego sekretarza Par�o Wotoorba za sto�em, serwuj�cych jedzenie i napoje. Obaj staruszkowie najwyra�niej znajdowali spor� przyjemno�� w odgrywaniu roli s�u��cych udowadniaj�c towarzystwu, �e mimo swoich wysokich stanowisk umiej� bawi� si� jak zwyczajni ludzie.

��Witamy, witamy, witamy! � zawo�a� Kettoran dostrzegaj�c zbli�aj�cego si� Tollera. � Chod�, napij si� z nami, m�odzie�cze.

Tollerowi przysz�o na my�l, �e komisarz odgrywa sw� rol� z niejak� przesad�, mo�e z obawy, �e kto� nie zauwa�y przedstawienia, lecz by�a to nieszkodliwa s�abostka, kt�ra zbytnio nie razi�a.

��Dzi�kuj�. Chcia�bym bardzo wielki puchar ciemnego Kailiana.

Kettoran potrz�sn�� g�ow�.

��Nie mamy ani wina, ani piwa. Rozumiesz, to sprawa ekonomicznego obci��enia statku. B�dziesz musia� uraczy� si� brandy.

��W takim razie brandy.

��Nalej� ci dobrego gatunku, w najpi�kniejszym pucharze, jaki tutaj mam.

Kettoran zanurkowa� pod sto�em, po czym wynurzy� si� dzier��c w r�ce wype�niony po brzegi kryszta�. Kiedy wyci�gn�� r�ce z pucharem, z jego twarzy znikn�� nagle jowialny u�miech, a zast�pi� go wyraz niedowierzania i b�lu.

Toller szybko pochwyci� kielich i z niepokojem patrzy�, jak Kettoran przyciska obydwie r�ce do dolnej cz�ci klatki piersiowej.

��Trye, �le si� czujesz? � spyta� zatroskany Wotoorb. � M�wi�em ci, �e powiniene� wi�cej odpoczywa�.

Komisarz wskaza� g�ow� na sekretarza, po czym porozumiewawczo mrugn�� na Tollera.

��Ten stary pryk my�li, �e mnie prze�yje. � U�miechn�� si�, najwidoczniej nie czuj�c ju� b�lu i wzni�s� sw�j kielich ku Tollerowi. � Za twoje zdrowie, m�odzie�cze.

��Za pana zdrowie � odpar� Toller niezdolny odwzajemni� si� u�miechem.

Kettoran przyjrza� mu si� uwa�nie.

��Synu, mam nadziej�, �e nie poczytasz mi tego za impertynencj�, ale nie wygl�dasz ju� jak ten m�ody, czupu-rny kapitan, kt�ry zawiadywa� moim statkiem w drodze na Land. Co� ci le�y na w�trobie.

��Mnie?! � za�mia� si� Toller z niedowierzaniem. � Nie niepok�j si�, panie. Nie rozklejam si� tak �atwo. A teraz, panowie wybacz�.

Odwr�ci� si� i odszed� od sto�u, w g��bi duszy poruszony uwag� komisarza. Je�li kto�, kto prawie go nie zna, tak �atwo spostrzeg� u niego objawy z�ego samopoczucia, to H jak� mia� szans�, �e utrzyma szacunek w�asnej za�ogi? Fakt, �e jego ludzie zaczn� go uwa�a� za ro�link� cieplarnian�, wi�dn�c� przy pierwszym ch�odniejszym powiewie przeciwno�ci, m�g� �le wp�yn�� na i tak chwiejn� dyscyplin�. Upi� troch� brandy i spacerowa� wok� ogrodu, trzymaj�c si� z dala od g�o�niejszych biesiadnik�w, a� znalaz� pust� marmurow� �awk�. Usiad�, wdzi�czny za chwil� samotno�ci.

Ponad nim topniej�cy sierp Overlandu usadowi� si� prawie w centrum Wielkiego Ko�a, olbrzymiego wiru srebrzystej po�wiaty, kt�ry okupowa� prawie ca�e nocne niebo pod koniec roku. Kilka komet rozpo�ciera�o w przestworzach ogony, a miriady gwiazd � niekt�re jak barwne latarnie powoz�w � pot�gowa�y iluminacj� p�on�c nieprzerwanie, w przeciwie�stwie do mrugaj�cych meteor�w.

Toller skupi� uwag� na swym przeogromnym kielichu, zawieraj�cym z pewno�ci� mniej wi�cej trzeci� cz�� butelki brandy, i poci�ga� rozgrzewaj�cy trunek d�ugimi, regularnymi �ykami. W tak� noc przyjemnie sp�dza si� czas w towarzystwie kobiety, lecz nawet �wiadomo��, �e kilkana�cie krok�w od niego mo�e sta� Yantara zatopiona w wonnym zmierzchu, nie wywo�a�a w jego duszy �adnego odzewu. W tak� noc patrzy si� te� prawdzie w oczy i pozbywa z�udze�, a nagie fakty �wiadczy�y, �e Toller zrazi� do siebie ksi�n� ju� wtedy, gdy po raz pierwszy spotkali si� jako doro�li ludzie, i �e pogardza�a nim teraz i b�dzie nim gardzi� tak d�ugo, dop�ki nie wyma�e go z pami�ci.

�Poza tym� wr�ci�a pos�pna my�l �jak mo�esz cho�by pomy�le� o staraniu si� o wzgl�dy kobiety, kiedy przygl�da ci si� dwadzie�cia jeden miniaturowych szkielet�w��

Toller nadal popija� z metodyczn� staranno�ci�, a� opr�ni� puchar, po czym oceni�, w jakim znajduje si� stanie.

Pomimo zm�czenia nie uda�o mu si� jeszcze zapa�� w alkoholowe odurzenie. Czu� nadal przewrotn� jasno�� umys�u, m�wi�c� mu, �e nie obejdzie si� bez przynajmniej jeszcze jednego wype�nionego po brzegi kielicha, je�li ma uwolni� si� od pe�nych wyrzutu spojrze� dwudziestu jeden dzieci�cych szkielet�w i pogr��y� w nie�wiadomo�ci, nim g��boka noc poch�onie �wiat.

Wsta�, trzymaj�c si� pewnie na nogach jak dobrze zakorzenione drzewo, i w�a�nie rusza� w kierunku sto�u, by zda� si� na szczodrobliwo�� Kettorana, kiedy ujrza� zbli�aj�c� si� do niego kobiet�. By�a szczup�a i ciemnow�osa i nim m�g� lepiej przyjrze� si� jej twarzy, wiedzia�, �e to Yantara. Mia�a na sobie pe�ne umundurowanie � bez w�tpienia, by utrzyma� dystans wobec oficer�w, sk�onnych zapomnie� o randze w wirze hulanki � i Toller zebra� wszystkie si�y w przewidywaniu utarczki s�ownej. Nie musia� d�ugo czeka�.

��Co widz�? � odezwa�a si� lekkim tonem. � Bez szabli? Ach, oczywi�cie! Jak mog�am zapomnie�, w naszej gromadce nie ma ani jednego kr�la, kt�rego mo�na by nadzia� na szpikulec.

Toller skin�� g�ow� na znak, �e jego uwagi nie usz�a aluzja do dziadka, przez sobie wsp�czesnych ochrzczonego Zab�jc� Kr�la.

��Bardzo �mieszne, kapitanie. � Chcia� j� wymin��, lecz ona zatrzyma�a go, k�ad�c mu d�o� na ramieniu.

��Czy to wszystko, co macie mi do powiedzenia?

��Nie. � Toller poczu�, �e ten nieoczekiwany kontakt fizyczny zbi� go z tropu. � Dodam jeszcze, �e id� ponownie nape�ni� sw�j puchar.

Yantara spojrza�a mu w twarz lekko marszcz�c brwi, gdy odczyta�a jej wyraz.

��Co si� z wami dzieje?

��Chyba nie rozumiem pytania.

��Gdzie si� podzia� wielki wojownik, Toller Mara�uine Drugi, kt�rego nie imaj� si� kule? Ma dzi� wiecz�r wychodne?

��Nigdy nie by�em dobry w zagadkach, kapitanie � odpar� Toller g�ucho. � A teraz, je�li pani pozwoli, chcia�bym po�kn�� nast�pn� porcj� mikstury nasennej komisarza Ket-torana.

Yantara uj�a d�o�, w kt�rej trzyma� puchar, i pochyli�a nad nim g�ow�, a ciep�o jej dotyku rozprys�o si� po jego sk�rze jak bursztynowe iskierki.

��Brandy? Czy mo�ecie przynie�� tak�e i mnie? Ale nie w tak gigantycznym kielichu.

��Chcecie, �ebym przyni�s� wam drinka? � spyta� Toller �wiadom, �e sprawia wra�enie niezbyt rozgarni�tego.

��Tak, je�li nie macie nic przeciwko temu. � Yantara usadowi�a si� wygodnie na marmurowej �awce. � Poczekam tutaj na was.

Lekko skonsternowany Toller pod��y� do sto�u z przek�skami, gdzie otrzyma� kolejny ogromny puchar brandy dla siebie, a normalny dla Yantary, przy akompaniamencie ca�ej masy u�mieszk�w i mrugni�� ze strony Kettorana i Wotoorba. Kiedy powraca� do �awki, w ogrodzie pojawi�a si� pterta. B�blowaty tu��w po�yskiwa�, lecz by� s�abo widoczny w przy�mionym �wietle. Kiedy unosi�a si� w s�upie ciep�ego powietrza nad jednym z ognisk, dostrzeg�a j� grupa birbant�w. Pohukuj�c z uciechy, zacz�li rzuca� du�ymi ga��ziami i kamieniami. Jeden z patyk�w przeszy� ptert�. Nagle przesta�a istnie�. Widzowie podnie�li wiwat.

��Widzieli�cie to? � spyta�a Yantara, gdy Toller zbli�y� si� do niej. � Pos�uchajcie tylko! R�� z uciechy, bo uda�o im si� co� u�mierci�.

��W swoim czasie pterty u�mierci�y wielu z naszych � odpar� Toller sucho. Wliczaj�c w to dwadzie�cioro� jeden nie narodzonych dzieci.

��A wiec pochwalacie zabijanie ich dla sportu?

��Nie, nie � odpar� Toller czuj�c, �e powraca stary antagonizm Yantary i �e nie jest w stanie sobie z nim poradzi�. � Nie pochwalam zabijania czegokolwiek dla sportu czy z innych powod�w. Ostatnio widzia�em tak krwawe �niwo �mierci, �e starczy mi na ca�e �ycie.

��Czy to wam w�a�nie dolega?

��Nic mi nie dolega.

��Wiem, a wiec o to chodzi. To, �e co� dolega, jest zupe�nie normalne u� � Yantara urwa�a. � Przepraszam. Jestem w�cibska i moje uwagi s� nie na miejscu.

��Czy prosili�cie o drinka tylko po to, by mie� czym zaj�� r�ce? � Toller poci�gn�� �yk brandy, powstrzymuj�c grymas cisn�cy mu si� na usta, gdy nadmierna ilo�� trunku zapiek�a go w gardle.

��Dlaczego tak zdecydowanie chcecie si� upi� dzi� wiecz�r?

��Czy to jest wasz zwyk�y spos�b prowadzenia rozmowy? � Toller �achn�� si� gniewnie. � Je�li tak, to by�bym wam wdzi�czny, gdyby�cie sobie poszli i przysiedli si� gdzie� indziej.

��Jeszcze raz przepraszam. � Yantara u�miechn�a si� pojednawczo i upi�a �yk z kielicha. � Dlaczego wi�c ty nie poprowadzisz rozmowy, Tollerze?

Nieoficjalny, a nawet ciep�y ton, kiedy wypowiedzia�a jego imi�, zdziwi� Tollera i pog��bi� tajemnic� zmiany jej nastawienia w stosunku do niego. Spojrza� w zamy�leniu na Yantar� i odkry�, �e w przy�mionym �wietle jej twarz by�a nierealnie pi�kna, doskona�a harmonia jej rys�w mog�a zaistnie� jedynie w wyobra�ni natchnionego artysty. U�wiadomi� sobie, �e jego marzenia nagle i niespodziewanie si� urzeczywistni�y: ona z ca�� swoj� niewiarygodn� kobieco�ci� siedzia�a tu� obok niego. W dodatku ta noc by�a stworzona do mi�o�ci. I jej mi�kki g�os przejmowa� go dreszczem. Przecie� obowi�zkiem ka�dego cz�owieka jest cieszy� si� chwilami szcz�cia, jakie los mu zsy�a � bez wzgl�du na to, jak wiele malutkich szkielet�w przysz�oby mu ogl�da� � poniewa� natura stwarza�a miliony istot ka�dego gatunku z tego prostego powodu, �e niekt�re z nich skazane by�y na zgub�. Zatem je�li kt�ry� z cz�onk�w szcz�liwej wi�kszo�ci przegapia� okazj�, by w pe�ni nacieszy� si� �yciem, to pope�nia� zdrad� wobec tych nielicznych za niego po�wi�conych. Wy��cznie od niego zale�a�o teraz, czy zdob�dzie obiekt swoich pragnie�, ukazuj�c jej swoj� si��, odwag�, uprzejmo��, m�sko��, wiedz�, poczucie humoru i szlachetno��. �Mo�e najlepiej zacz�� od wyrafinowanego komplementu� pomy�la�.

��Yantaro, wygl�dasz tak� � Urwa� przeszyty spojrzeniami oczu, kt�re zgas�y w dwudziestu jeden czaszkach wielko�ci pi�ci i us�ysza� w�asne s�owa, jak postronny s�uchacz. � Co tu si� dzieje? Zwykle gdy si� spotykamy, zachowujecie si� arogancko, a teraz nagle m�wimy sobie po imieniu w ciep�ej, przyjacielskiej atmosferze. Co wy knujecie?

Yantara za�mia�a si� i �achn�a jednocze�nie.

��Arogancja! I ty mi m�wisz o arogancji! Ty, kt�ry zbli�aj�c si� do kobiety pobrz�kujesz zbroj� m�sko�ci i wywijasz w powietrzu swoj� falliczn� szabl�?!

��To jest najobrzydliwsze�

Yantara uciszy�a go, unosz�c d�o� z rozcapierzonymi palcami, jak krat� dziel�c� ich oczy i usta.

��B�agam ci�, Tollerze, nic ju� nie m�w! �adne z nas nie ma dzi� na sobie zbroi, tote� mo�emy si� �atwo zrani�. Zaakceptujmy rzeczy takimi, jakie s� przez t� jedn� godzin�; wypijmy razem drinka i porozmawiajmy. Przystaniesz na to?

Toller u�miechn�� si�.

��Czy jakikolwiek rozs�dny m�czyzna m�g�by odrzuci� tak� propozycj�?

���wietnie! Zatem powiedz mi, dlaczego nie jeste� ju� Tollerem Maraquine�em, jakiego dot�d zna�am.

��Powr�cili�my do tego samego tematu., � Nigdy go nie porzucali�my.

��Ale� � Toller przez chwil� spogl�da� na ni� w zak�opotaniu, a potem sta�o si� to, co wydawa�o si� nie do pomy�lenia. Zaczai swobodnie m�wi� o tym, co le�a�o mu na sercu, wyznaj�c swoj� �wie�o odkryt� s�abo��, przyznaj�c si� do kie�kuj�cego w nim przekonania, �e nigdy nie b�dzie w stanie �y� tak, by dor�wna� przyk�adowi, jaki da� mu dziadek. W pewnym momencie, gdy opisywa� tragiczne znalezisko na stacji pomp w Sty-vee, g�os mu si� za�ama� i zdj�� go przera�liwy strach, �e nie b�dzie w stanie m�wi� dalej. Sko�czywszy upi� �yk brandy, lecz mu nie smakowa�a. Odstawi� puchar na bok i siedzia� bez ruchu, wpatruj�c si� w swoje d�onie, zastanawiaj�c si�, dlaczego dr�y, jak cz�owiek, kt�ry w�a�nie przeszed� najci�sz� pr�b� w swoim �yciu.

��Biedny Toller � powiedzia�a cicho Yantara. � Co takiego zrobi�o ci �ycie, �e wstydzisz si� subtelniejszych uczu�?

��Masz na my�li s�abo�ci?

��Nie jest s�abo�ci� wsp�czucie, prze�ywanie rozterek ani potrzeba ludzkiego kontaktu.

Toller pomy�la�, �e oto ma okazj� za�atania niekt�rych dziur w stworzonym przez siebie wizerunku.

��Przyda�oby mi si� du�o ludzkiego kontaktu � odpar� kwa�no. � Pod warunkiem, �e b�dzie to odpowiedni rodzaj.

��Nie m�w tak, Tollerze. Nie ma potrzeby. � Yadtara odstawi�a kielich i przerzuci�a nog� przez �awk�, usadawia-j�c si� twarz� do Tollera. � Mo�esz mnie dotkn��, je�li tego chcesz.

��Nie w ten spos�b� � Toller zamilk�, gdy Yantara uj�a jego d�onie i przyci�gn�a je do swoich piersi. Czu�, jakie s� ciep�e � twarde nawet przez g�sto haftowany materia� munduru kapitana. Przysun�� si� bli�ej.

��Nie zrozum mnie �le � wyszepta�a Yantara. � Nie zamierzam dzieli� z tob� �o�a. Ta ilo�� ludzkiego kontaktu w zupe�no�ci odpowiada wymogom chwili. � Jej usta rozchyli�y si� lekko, �l�c zaproszenie do poca�unku, a on przyj�� je jak we �nie, wci�� nie mog�c uwierzy� w to, co si� dzieje. Niesko�czona kobieco�� Yantary zaw�adn�a jego zmys�ami, a odg�osy ogrodu zmieni�y si� w odleg�e szemranie. Trwali w tej samej pozycji przez d�ugi, nieokre�lony czas, mo�e dziesi�� minut, mo�e dwadzie�cia, powtarzaj�c poca�unek wci�� od nowa, bez wytchnienia, nie czuj�c potrzeby, by zmienia� lub posun�� si� dalej w tym akcie cielesnego zjednoczenia. Kiedy si� wreszcie rozdzielili, Tol-ler czu�, �e wr�ci�y mu si�y, �e zn�w jest sob�. Pos�a� Yantarze u�miech, kt�ry ona odwzajemni�a, oboje siedzieli tak przez chwil�, po czym wybuchn�li �miechem. Toller podda� si� uczuciu ulgi i odpr�enia, jakie zwykle nast�puje po cielesnym zjednoczeniu, lecz to by�o g��bsze i zawiera�o zapowied� wi�kszej trwa�o�ci.

��Nie wiem, co ze mn� zrobi�a� � o�wiadczy�. � Ale aptekarz m�g�by zosta� bogaczem, gdyby m�g� zamkn�� takie lekarstwo w s�oju.

��Nic nie zrobi�am.

��Ale� zrobi�a�! Pobyt na tej planecie tak mnie wyko�czy�, �e nawet obmierz�a mi perspektywa okr��enia jej na statku. A teraz, ni z tego, ni z owego, zn�w si� nie mog� go doczeka�. Oczywi�cie nie b�dziemy podr�owa� razem, ale nieustannie b�d� �ledzi� tw�j statek, dzie� w dzie�, a w nocy nie b�dzie �adnego l�dowania w tych miastach-grobow-cach. Dopilnuj� tego�

��Toller! � Yantara pos�a�a mu dziwnie ostro�ne spojrzenie. � M�wi�am ci, �eby� mylnie nie t�umaczy� tego, co zasz�o mi�dzy nami.

��Ale� zapewniam ci�, �e nic sobie z g�ry nie zak�adam. � Toller m�wi� szybko i bez zaj�knienia, dobrze wiedz�c, �e k�amie, ogarni�ty radosn� pewno�ci�, �e pod tym wzgl�dem zna Yantar� lepiej ni� ona sam� siebie. � M�wi� tylko, �e�

��Przepraszam, �e ci przerywam � wpad�a mu w s�owo ksi�na. � Ale mimo wszystko zak�adasz jedn� wa�n� rzecz.

��Mianowicie?

���e wezm� udzia� w tym locie. Toller drgn��.

��A jak mog�aby� nie wzi�� udzia�u? Jeste� tutaj, poniewa� jeste� kapitanem sterowca, a lot dooko�a planety stanowi najwa�niejsz� cz�� ca�ej misji. Komandor Sholdde nie zwolni ci� z niego.

Yantara u�miechn�a si� niemal wstydliwie.

��Musz� ci si� przyzna�, �e spodziewa�am si� pewnych problem�w z jego strony, lecz wychodzi na to, �e moja ukochana babka, Kr�lowa Daseene, przewidzia�a taki obr�t rzeczy i poinstruowa�a komandora, �eby nie odmawia� moim pro�bom. � U�miech ponownie zaigra� na jej ustach. � Czuj�, �e nie b�dzie roni� �ez, kiedy odlec�.

��Odlecisz?! � Toller dok�adnie zrozumia� s�owa Yan-tary, lecz mimo to usta same wym�wi�y pytanie. � Dok�d masz zamiar si� uda�?

��Do domu oczywi�cie. Brzydz� si� tym wym�czonym i ponurym �wiatem nawet bardziej ni� ty, Tollerze, tote� jutro uciekam st�d i lec� z powrotem na Overland. W�tpi�, by kiedykolwiek co� potrafi�o mnie zmusi�, bym tu wr�ci�a. � Yantara wsta�a, symbolicznie zrywaj�c wi�zy grawitacji Landu, oddzielaj�c si� od Tollera mi�dzyplanetarn� przepa�ci�, a kiedy zn�w przem�wi�a, w jej g�osie brzmia�a nutka nieszczero�ci, kt�ra zabola�a go jak cios w twarz.

��Mo�e zobaczymy si� znowu w Pr�dzie. Kiedy� w przysz�o�ci.

Diviwidiv podryfowa� w kierunku stanowiska wido-P J kowego teleskopu elektronicznego, gdzie poczeka�, �Xx a� Xa wyreguluje urz�dzenie. Kiedy obraz wewn�trz okularu ustabilizowa� si�, jego oczom ukaza�a si� stosunkowo niewielka cz�� planety, reszta za� rozp�yn�a si� promieni�cie i znikn�a. Divivvidiv zdawa� si� spogl�da� pionowo w d� przez okno, z kt�rego widok przes�ania�y k��by chmur nak�adaj�c si� na brunatno��te wzory l�d�w. W samym �rodku znajdowa� si� niedu�y, srebrzysty p�ksi�yc przypominaj�cy miniaturowy miesi�c; w jaki� tajemniczy spos�b zamro�ony znieruchomia� w miejscu. Bli�sza obserwacja obiektu ujawni�a, �e by�a to br�zowa kula z jednej strony o�wietlona �wiat�em s�onecznym. Diviwidiv rozpozna� p��cienny balon, jeden z tych, kt�rych Pierwotni u�ywali, by podr�owa� pomi�dzy swoimi planetami. Kiedy wznosi� si� w kierunku strefy niewa�ko�ci, podczepiona pod nim gondola pozostawa�a optycznie niedostrzegalna, jednak Xa widzia� za�og� za pomoc� innych sposob�w.

��Jest ich pi�cioro, Ukochany Stw�rco � przem�wi�. � Wszyscy rodzaju �e�skiego, co jest raczej niezwyk�e, je�li polega� na naszych dotychczasowych obserwacjach tej rasy.

��Czy wiedz� o istnieniu stacji? Lub o tobie? Zapad�a chwila ciszy.

��Nie, Ukochany Stw�rco. Statek, nale��cy do grupy, obserwowanej uprzednio, powraca na ojczyst� planet� z powod�w, kt�re, cho� dla mnie niejasne, maj� oczywisty zwi�zek ze stanem emocjonalnym dow�dcy. Nikt tam nie my�li o tym, by obserwowa� czy bada� nasze poczynania.

O�wiadczenia Xa by�y prawid�owo i wytwornie sformu�owane, jednak zawiera�y niestosowne telebarwy. Diviv-vidiviemu skojarzy�y si� one ze z�o�ci� i arogancj�. Nie mia� te� specjalnych problem�w z ustaleniem najbardziej prawdopodobnego �r�d�a tych uczu�.

��Czy przewidujesz, �e nas dostrzeg�?

��To w�a�ciwie nieuniknione � odpar� Xa. � Prawd� m�wi�c, z pewno�ci� dojdzie do kolizji. Najwidoczniej statek Pierwotnych nie porusza si� wcale w poziomie, a moje cia�o, jak ci zreszt� wiadomo, rozszerza si� obecnie w maksymalnym tempie.

Diviwidiv natychmiast wycofa� si� na wy�szy poziom m�zgu, gdzie m�g� rozwa�y� problem, nie nara�aj�c si� na pods�uch ze strony Xa. Zlikwidowanie pi�ciu prymitywnych dwunog�w by�oby zdarzeniem zupe�nie b�ahym, szczeg�lnie je�li spojrzy si� na nie z perspektywy wydarze�, maj�cych si� wkr�tce rozegra� w tej cz�ci kosmosu. Niemniej jednak w tym wypadku musia�by osobi�cie podj�� decyzj�, a do tego zab�jstwo mia�oby miejsce tak blisko�

Wszystko to oraz jego bezpo�rednie zaanga�owanie prowadzi�oby do wytworzenia si� po��czenia umys�owego pomi�dzy nim a t� pi�tk�, kt�rej �ycie mia�o si� wkr�tce zako�czy�. W rezultacie Divivvidiv do�wiadczy�by pi�ciokrotnego refluksu. Refluks by� to nag�y, niewiarygodnie gwa�towny i niewyt�umaczalny przyp�yw aktywno�ci psychicznej, nast�puj�cy zawsze w sekund� lub dwie po u�mierceniu istoty rozumnej. Nawet wtedy, gdy powlok� cielesna zosta�a unicestwiona w jednej sekundzie i teoretycznie nie powinna ju� zachodzi� �adna interakcja umys�owa z u�miercon� istot�, zawsze pojawia� si� ten przenikliwy b�l, dr�cz�cy, oczyszczaj�cy, niewypowiedziany b�l, to chwilowe ol�nienie duchowe wywieraj�ce g��boki wp�yw na tych, kt�rzy je poczuli.

Wielu s�dzi�o, �e sam fakt zachodzenia refluksu dowodzi, i� �ycie jednostki toczy si� dalej po �mierci. Wed�ug nich jaki� sk�adnik umys�owo-cielesnej ca�o�ci przeobra�a si� w now� form� istnienia. Inni, o bardziej materialistycz-nych pogl�dach, uwa�ali, �e spos�b, w jaki si�a refluksu maleje wraz z odleg�o�ci�, wskazuje, i� istniej� jeszcze inne dziedziny fizyki, a naukowcy dussarra�scy musz� je dopiero odkry�.

Diviwidiv nie sk�ania� si� ku �adnej z tych dw�ch szk�, jednak zdarzy�o mu si� by� w pobli�u epicentrum refluksu dwa razy w �yciu, kiedy umarli jego rodzice i nie mia� najmniejszej ochoty do�wiadczy� tego ponownie. W ten spos�b moralno�� by�a silnie poparta interesem w�asnym, co stawia�o Divivvidiviego przed dylematem, kt�remu musia� jak najszybciej stawi� czo�o, je�li chcia� wype�ni� swe zobowi�zania wobec wa�nego ponad wszystko Xa.

B�d�c po cz�ci kryszta�em, komputerem, a zarazem rozumn� istot� zdoln� do odczuwania, Xa m�g� przybra� rozmiary niezb�dne do wykonania swojego ostatecznego zadania tylko w obszarze bogatym w tlen i nie podlegaj�cym dzia�aniu si� grawitacji. Dussarra�czycy mieli ogromne szcz�cie, �e uda�o im si� odnale�� takie w�a�nie �rodowisko w blisko�ci swojego ojczystego uk�adu, lecz fakt, �e bli�niacze planety zamieszkiwa�o m�ode, rozwijaj�ce si� spo�ecze�stwo, okaza� si� niepo��dan� komplikacj� w ich planach, szczeg�lnie �e struktura Xa mimo swego ogromu by�a stosunkowo krucha. Z rozmys�em czy bez, Pierwotni byli w stanie j� zniszczy�. Dlatego te� trzeba by�o na nich uwa�a� jak na roje robactwa, kiedy si� zbli�ali do Xa.

Diviwidiv obraca� ten problem w my�li przez kr�tk� chwile, a� doszed� do rozwi�zania, zadowalaj�cego zami�owanie do tw�rczych kompromis�w. Wymaga�o ono, by wyszed� na zewn�trz utrzymywanych pod sta�ym ci�nieniem pokoj�w siedziby, sk�d m�g�by skutecznie porozumie� si� z Dyrektorem Zunnununem przebywaj�cym na jego ojczystej planecie, Dussarze. Na szcz�cie seria przemieszcze� zosta�a pomy�lnie zako�czona i Dussarra stanowi�a obecnie cz�� lokalnego systemu, z wygl�du przypominaj�c jasnob��kitny py�ek na rozgwie�d�onym niebie. Na odleg�o�� zaledwie kilku milion�w mil z �atwo�ci� nawi��e umys�owy kontakt z Zunnununem, nie ryzykuj�c, �e kto� przechwyci tre�� rozmowy. Diviwidiv powr�ci� do �redniego poziomu m�zgu i z oczami utkwionymi w obrazie statku startuj�cego z powierzchni obcej planety zwr�ci� si� do Xa:

��Twierdzi�e�, �e Pierwotni nie s� �wiadomi naszej obecno�ci � rzek�. � Czy to oznacza, �e s� zupe�nie pozbawieni �rodk�w komunikacji bezpo�redniej?

Po raz kolejny nast�pi�a kr�tka pauza; Xa przeprowadza� konieczne badania.

��Tak, Ukochany Stw�rco, pod tym wzgl�dem Pierwotni przejawiaj� ca�kowit� bierno��.

Divivvidiv poczu�, jak przenika go dreszcz odrazy pomieszanej z lito�ci�. Jak to mo�liwe, by rozumne stworzenie sp�dzi�o ca�e swe �ycie w stanie �lepoty umys�owej? Brak wy�szych organ�w zmys��w u Pierwotnych sprawia�, �e w tym momencie �atwiej by�o si� z nimi upora�, lecz rozwa�na i pedantyczna strona natury Diviwidiviego pobudzi�a go do zadawania kolejnych pyta�.

��Czy s� oni wojownicz� ras�?

��Tak, Ukochany Stw�rco.

��Czy s� uzbrojeni?

��Tak, Ukochany Stw�rco.

��Przeka� mi kr�tki opis ich broni. Zn�w zapad�a cisza, nim Xa odpar�:

��Ich bro� stanowi� o�owiane pociski o sta�ej konsystencji wyrzucane z rur sil� gaz�w spr�onych w metalowych zbiornikach.

Jednocze�nie Xa dostarczy� Diviwidiviemu dok�adnych informacji o wymiarach i zdolno�ci przenoszenia energii rodzaj�w broni zar�wno osobistej, jak i zainstalowanej na powolnych statkach Pierwotnych. Upewniwszy si�, �e przeprowadzenie obmy�lonego przez niego planu post�powania ze zbli�aj�cym si� statkiem i jego za�og� nie napotka �adnych przeszk�d Diviwidiv poczu� wzrastaj�c� satysfakcj�.

��Jeste� niezmiernie zadowolony, Ukochany Stw�rco � zauwa�y� Xa.

��Owszem. Teraz powr�c� do mojego snu i b�d� w spokoju oczekiwa� przybycia Pierwotnych.

��Jeste� zadowolony, gdy� nie b�dziesz zmuszony uci�� �ycia Pierwotnych.

��Tak.

��W takim razie. Ukochany Stw�rco, dlaczego nie niepokoi ci� my�l, �e wkr�tce zabijesz mnie?

��Nie rozumiesz tych spraw.

Diviwidiv poczu� nag�e zniecierpliwienie w stosunku do Xa i jego obsesji zachowania pseudo�ycia. Za ka�dym razem, gdy porusza� ten temat, umys� Diviwidiviego zaciemnia�y tumany my�li o ludob�jstwie i pomimo dyscypliny umys�owej, w kt�rej zachowywaniu by� mistrzem, echa tych my�li zak��ca�y jego sen.

Toller wiedzia�, �e zawdzi�cza to swojej wyobra�ni, l ale zdawa�o mu si�, �e nad terenem pi�ciu pa�ac�w w Ro-Atabri zapad�a nienaturalna cisza. Nie by� to jednak rodzaj ciszy, jaka nastaje z ko�cem ludzkiej krz�taniny, lecz jakby wszystko w okolicy otuli�a niewidzialna p�achta z dzwi�koszczelnego materia�u. Kiedy rozgl�da� si� wok�, widzia�, �e stolarze i kamieniarze uwijaj� si� przy pracach restauracyjnych, niebieskoro�ce i ci�gni�te przez nie wagoniki wzniecaj� tumany kurzu, zasnuwaj�ce ��ci� b��kit przeddziennego nieba, a mechanicy i kapitanowie krz�taj� si� wok� statk�w, przygotowuj�c je do lotu dooko�a �wiata. Gdziekolwiek spojrza�, tam panowa� celowy ruch, ale odg�osy tej bieganiny zdawa�y si� dociera� do niego przez filtr odleg�o�ci, zduszone i bez znaczenia.

Wyprawa mia�a si� rozpocz�� za godzin� i Toller dobrze wiedzia�, �e w�a�nie ten fakt przyt�pia jego reakcje, oddzielaj�c od postrzegalnego �wiata zmys��w. Dziewi�� dni min�o, od kiedy Yantara odlecia�a na Overland, i przez ten czas Toller trwa� zatopiony w przygn�bieniu i apatii, opieraj�cych si� wszelkim pr�bom przezwyci�enia.

W czasie gdy powinien przygotowywa� statek i ludzi do podr�y, snu� si� zamy�lony, wci�� na nowo prze�ywaj�c tamt� przedziwn� godzin� sp�dzon� z Yantar� na festynie z okazji Dnia Migracji. Co kaza�o jej zachowa� si� tak, jak si� zachowa�a? Wiedz�c, �e nast�pnego dnia opu�ci planet� na zawsze, rozpali�a w nim ogie� � wci�� czu�, jak jej usta przywieraj� do jego, a piersi faluj� pod jego d�o�mi � tylko po to, by zala� go prysznicem nag�ej szorstko�ci i rezerwy. Czy bawi�a si� z nim w kotka i myszk�, zabijaj�c nud� t� trywialn� gr�?

Bywa�y chwile, kiedy Toller wierzy�, �e tak si� rzeczy mia�y i wtedy zanurza� si� w bezbrze�nym morzu nowych cierpie�, miotany nienawi�ci� do ksi�nej z tak� gwa�towno�ci�, �e zaciska� pi�ci do b�lu i milk� w p� zdania. Innymi razy zdawa�o mu si�, �e Yantara uczyni�a pierwszy krok, by prze�ama� lody miedzy nimi, �e uwa�a�a go za warto�ciowego cz�owieka, i �e rzeczywi�cie b�dzie czeka�a na niego, kiedy on zn�w postawi stop� na Overlandzie. W tych momentach optymizmu Toller czu� si� jeszcze gorzej, gdy� on i jego mi�o�� � najpowabniejsza i najbardziej godna po��dania kobieta, jaka kiedykolwiek istnia�a � �yli dos�ownie w r�nych �wiatach i nie m�g� sobie wyobrazi�, jak zniesie nadchodz�ce lata, kt�re mia� sp�dzi� bez niej.

Wpatrywa� si� godzinami w ogromny dysk Overlandu, w t� wypuk�� powierzchni� wci�� przecinan� k��bami chmur, i marzy� o jakim� sposobie natychmiastowej komunikacji pomi�dzy bli�niaczymi planetami. Niejednokrotnie s�ysza� o fantastycznych planach budowy gigantycznych heliopis�w z ruchomymi lustrami o rozmiarach dachu, mia�y one by� zdolne do przekazywania informacji mi�dzy,, Landem i Overlandem. Gdyby takie urz�dzenie istnia�o, Toller u�y�by go nie po to, by porozmawia� z Yantar� � gdy� pokonanie dziel�cej ich mi�dzyplanetarnej przepa�ci w tak niedoskona�y spos�b uczyni�oby jego t�sknot� jeszcze bardziej rozdzieraj�c� � ale raczej, by skontaktowa� si� z ojcem.

Cassyll Mara�uine mia� odpowiedni� w�adz� i wp�ywy, �eby uzyska� dla swojego syna zwolnienie z misji na Landzie. Dawniej, zanim porazi�o go szale�stwo mi�o�ci, Toller gardzi� wykorzystywaniem przywilej�w w ten spos�b, ale w obecnym stanie umys�u chwyci�by si� takiej okazji z bezwstydn� chciwo�ci�. Teraz za�, i to pogarsza�o sprawy, mia� wyruszy� w podr� do Krainy D�ugich Dni, tej odleg�ej cz�ci planety, gdzie nie b�dzie m�g� czerpa� nawet s�abej pociechy z wpatrywania si� w Overland i �ledzenia oczyma duszy poczyna� Yantary w jej jak�e niezwyk�ym �yciu.

��W ten spos�b nic nie wsk�rasz, m�odzie�cze � odezwa� si� komisarz Kettoran, gdy nie zauwa�ony zbli�y� si� do Tollera, toruj�c sobie drog� mi�dzy stertami drewna i innymi materia�ami budowlanymi. Ubrany by� w szar� tog� zwyk�� dla dostojnik�w jego rangi, lecz pozbawion� emblemat�w z drewna brakka i emalii. Kto� inny przebywa�by w odosobnieniu wygodnej kwatery lub przechadza� w towarzystwie swojej �wity, jednak Kettoran lubi� wa��sa� si� samotnie po bazie nie zawadzaj�c nikomu. � Zamiast snu� si� z g�ow� w chmurach jak dziewica, co dosta�a kolki � rzek� � powiniene� nadzorowa� za�adunek swojego statku.

��Zajmuje si� tym porucznik Correvalte � odpar� Toller oboj�tnie. � 1 pewnie radzi sobie lepiej ni� ja.

Kettoran nasun�� g��biej na oczy rondo kapelusza tworz�c cienist� zas�on�, zza kt�rej pos�a� Tollerowi uwa�ne spojrzenie.

��Pos�uchaj, m�j ch�opcze. Wiem, �e to nie moja sprawa, ale zadurzenie w ksi�nej Yantarze �le wr�y twojej karierze.

��Dzi�kuj� za rad�. � Toller poczu� si� g��boko dotkni�ty s�owami starego komisarza, lecz zbyt go szanowa�, by okaza� swoj� z�o�� inaczej ni� przez zaprawion� sarkazmem odpowied�. � B�d� pami�ta� o waszej przestrodze.

Kettoran pos�a� mu s�aby, smutny u�miech.

��Wierz mi, synu. Nim si� spostrze�esz, te dni, kt�re wydaj� si� ci�gn�� bez ko�ca nap�cznia�e b�lem, zmieni� si� w odleg�e wspomnienia. Co wi�cej, wydadz� ci si� niemal beztroskie w por�wnaniu z tym, co ci� jeszcze w �yciu czeka. Post�pujesz g�upio nie wykorzystuj�c ich w pe�ni.

Jaka� nutka w g�osie Kettorana poruszy�a Tollera, odci�gaj�c jego my�li od w�asnych spraw.

��Niewiarygodne � rzek� wykorzystuj�c szczeg�ln� blisko��, jaka zawi�za�a si� mi�dzy nimi podczas mi�dzyplanetarnej przeprawy. � Nigdy bym si� nie spodziewa�, �e us�ysz� Trye�a Kettorana przemawiaj�cego jak stary cz�owiek.

��A ja nigdy bym si� nie spodziewa�, �e b�d� stary. By� to los zarezerwowany wy��cznie dla innych. Zastan�w si� nad tym, co ci m�wi�, synu. I nie b�d� g�upcem.

Komisarz �cisn�� rami� Tollera swoj� chud� d�oni�, po czym obr�ci� si� i odszed� w kierunku wschodniego skrzyd�a Wielkiego Pa�acu. Jego krok straci� nieco ze zwyk�ej spr�ysto�ci.

Marszcz�c brwi Toller patrzy� przez chwil� na oddalaj�c� si� posta�.

��Panie! � zawo�a� powodowany nag�ym niepokojem. � Czy wszystko z wami w porz�dku?

Kettoran wida� nie s�ysza�, bo szed� dalej i wkr�tce znikn�� mu z oczu. Zaniepokojony stanem zdrowia komisarza Toller poczu� si� w jaki� spos�b zobowi�zany, by zastosowa� si� do udzielonej mu rady. Dok�ada� wszelkich stara�, by i�� za g�osem bez w�tpienia m�drych, filozoficznych s��w � by� przecie� m�ody i zdrowy, a �ycie dopiero si� przed nim otwiera�o � lecz za ka�dym razem, gdy pr�bowa� zmusi� si� do weso�o�ci, osi�ga� jedynie to, �e na nowo zalewa�a go fala cierpienia. Jaka� cz�� jego duszy by�a g�ucha na s�owa rozs�dku.

Powr�ci� do statku i wspi�wszy si� na pok�ad zacz�� kierowa� przygotowaniami do podr�y z ponur� niedba�o-�ci�, kt�ra, jak wiedzia�, z pewno�ci� rzuci si� w oczy za�odze. W odpowiedzi na to porucznik Correvalte zachowywa� si� jeszcze sztywniej i poprawniej ni� zwykle. Podr� mia�a trwa� oko�o sze��dziesi�ciu dni przy za�o�eniu, �e nie natrafi� na �adne przeszkody, a gondola nie by�a wcale przestronna, bior�c pod uwag�, �e osiem os�b mia�o w niej sp�dzi� tak d�ugi czas. Nawet w idealnych warunkach napi�cie psychiczne by�oby znaczne, a je�li dow�dca od samego pocz�tku dawa� jasno do zrozumienia, �e nie ma najmniejszej ochoty bra� udzia�u w tej misji, to mo�na by�o przewidywa� powa�ne problemy z zachowaniem dyscypliny i morale za�ogi.

Ostatecznie dope�niono wszystkich formalno�ci i na statku dow�dcy floty rozleg�a si� tr�bka, daj�c znak do odlotu. Cztery statki powietrzne wystartowa�y r�wnocze�nie, a basowe dudnienie ich silnik�w przetoczy�o si� przez parki okalaj�ce Pi�� Pa�ac�w i dalej w sk�pane w s�o�cu podmiejskie okolice Ro-Atabri. Toller sta� przy relingu z d�oni� na r�koje�ci szabli, zostawiwszy sterowanie statkiem Correvalte�owi, i patrzy� na rozrastaj�cy si� w oczach ogrom starego miasta. S�o�ce sta�o wysoko na niebie, w pobli�u srebrnego dysku Overlandu, i pok�ad gondoli spoczywa� w ca�o�ci w cieniu eliptycznego balonu, co sprawia�o, �e okolica zdawa�a si� ja�nie� wyj�tkowo �ywymi, jaskrawymi barwami. W tradycyjnej architekturze kol-corronia�skiej wykorzystywano powszechnie pomara�czowe i ��te ceg�y rozmieszczaj�c je w skomplikowanych romboidalnych uk�adach, na rogach i brzegach ozdobionych czerwonym piaskowcem, tote� z ma�ej wysoko�ci miasto wygl�da�o jak b�yszcz�ca mozaika, kt�rej migotliwe kontury rozmazywa�y si� w oczach. Kolorytu obrazu dope�nia�y drzewa w r�nych fazach wegetacji, tworz�c wyspy mieni�ce si� gam� barw, od jasnej zieleni, przez mied�, do ciemnego br�zu.

Statki zatoczy�y nad baz� prawie pe�ne ko�o i obra�y kurs na p�nocny wsch�d, szukaj�c pasat�w, na kt�rych mo�na �eglowa�, oszcz�dzaj�c zapasy kryszta��w nap�dowych. Loty zwiadowcze wykaza�y, �e na trasie nie zabraknie dojrza�ych drzew brakka, lecz wydobywanie zielonych i purpurowych kryszta��w by�oby zbyt czasoch�onne, dlatego zamierzano odby� ca�� podr�, korzystaj�c jedynie z zapas�w pok�adowych.

Toller westchn�� bezwiednie, kiedy Ro-Atabri zacz�o topnie� w oddali za ruf� statku, a wypuk�e budowle rozmazywa�y si� w poziome wst�gi. Podr�, wraz z perspektyw� nieod��cznej nudy i niedostatk�w, rozpocz�a si� na powa�nie i nadszed� czas, by si� z tym pogodzi�. U�wiadomi� sobie, �e Baten Steenameert, awansowany ostatnio do rangi sier�anta, uwa�nie mu si� przygl�da, mijaj�c go w drodze na dolny pok�ad. P�sowa twarz Steenameerta nie zdradza�a uczu�, ale Toller wiedzia�, �e swoj� melancholi� zara�a� tego m�odzie�ca, od czasu gdy wyruszyli z ojczystego �wiata, wykazuj�cego wzgl�dem niego wytrwa�� lojalno��. Toller uni�s� d�o�, by go zatrzyma�.

��Nie musicie si� tak martwi� � powiedzia�. � Nie mam zamiaru rzuci� si� za burt�.

Steenameert wygl�da� na zaskoczonego.

��Panie kapitanie�

��Nie musisz udawa� przede mn� niewini�tka, m�ody cz�owieku. � Toller by� starszy od sier�anta tylko o dwa lata, lecz zwraca� si� do niego tym samym ojcowskim tonem, kt�rego Trye Kettoran u�ywa� wobec niego, �wiadomie staraj�c si� na�ladowa� powag� i stoicyzm komisarza. � W bazie kr��� dowcipy na m�j temat, mam racj�? Rozesz�a si� pog�oska, �e tak zg�upia�em na punkcie pewnej damy, �e z trudem rozr�niam dzie� od nocy.

Rumieniec na g�adkich policzkach Steenameerta pog��bi� si�, kiedy �ciszy� g�os, by nie s�ysza� go Correvalte, stoj�cy za pulpitem sterowniczym.

��Panie, je�li ktokolwiek odwa�y�by si� m�wi� �le o panu w mojej obecno�ci, to ja�

��Nikt nie wymaga, by�cie w moim imieniu staczali bitwy � przerwa� Toller twardo, zwracaj�c si� w takim samym stopniu do swojego wewn�trznego ja, jak do kogokolwiek innego i zaraz dostrzeg�, �e co� odci�gn�o uwag� Steenameerta.

Sier�ant odezwa� si�, nim jeszcze Toller zd��y� sformu�owa� pytanie.

��Panie kapitanie, chyba otrzymujemy wiadomo��. Toller spojrza� za siebie w kierunku Ro-Atabri i ujrza� mrugaj�cy punkt silnego �wiat�a pomi�dzy nawarstwionymi, sprasowanymi wst�gami miasta. Z miejsca zabra� si� do odczytywania kodu heliopisu i poczu� dziwny dreszcz, lodowat� mieszank� podekscytowania i obawy, kiedy odkry�, �e �wietlna wiadomo�� dotyczy jego.

Do czasu, gdy Toller dotar� z powrotem do bazy, balon statku podniebnego by� dok�adnie nape�niony i gondola szarpa�a si� na Unie kotwicznej gotowa do lotu na Over-land. Statek podrygiwa� wewn�trz drewnianego tr�jk�tnego boksu, sprawiaj�c wra�enie ogromnej, rozumnej istoty, zniecierpliwionej przymusowym bezruchem. Dodatkow� oznak� po�piechu by� fakt, �e komandor Sholdde oczekiwa� na Tollera przy ogrodzeniu, a nie w swoim biurze.

Skin�� niedbale g�ow�, najwidoczniej b�d�c w z�ym humorze, gdy Toller z Correvalte�em i Steenameertem u boku zbli�y� si� dziarsko i zasalutowa�. Komandor przeczesa� palcami swoje kr�tko przystrzy�one stalowoszare w�osy i rzuci� Tollerowi gniewne spojrzenie.

��Kapitanie Mara�uine � odezwa� si�. � Chc�, �eby�cie wiedzieli, �e jest to dla mnie przekl�ta niedogodno��. Niedawno pozbawiono mnie jednego kapitana, a teraz musz� poszuka� sobie nast�pnego.

��Porucznik Correvalte jest doskonale przygotowany, by zaj�� moje miejsce podczas lotu dooko�a planety, panie i komandorze � odpar� Toller. � Bez wahania rekomenduj� i go do natychmiastowej nominacji na pe�nego kapitana.

��Naprawd�? � Sholdde zmierzy� Correvalte�a twardym, krytycznym spojrzeniem, kt�re sprawi�o, �e wyraz zadowolenia widoczny na twarzy porucznika szybko wyparowa�.

��Komandorze � spyta� Toller � czy komisarz Kettoran jest bardzo chory?

��Wed�ug mnie wygl�da, jakby ju� umar� � odpar� Sholdde oboj�tnie. � Ciekawe, dlaczego chcia�, aby�cie w�a�nie wy odstawili go do domu.

��Nie mam poj�cia, panie komandorze.

��Ja te� tego nie rozumiem. Wygl�da mi to na dziwny wyb�r. Nie wyr�nili�cie si� niczym specjalnym podczas tej wyprawy, Mara�uine. Mia�em ca�y czas nadziej�, �e w ko�cu potkniecie si� o ten antyczny kawa�ek stali, kt�ry z takim uporem wieszacie sobie przy boku.

Toller bezwiednie dotkn�� r�koje�ci szabli czuj�c, jak p�on� mu policzki. Komandor wystawi� go na niepotrzebn� ha�b�, ubli�aj�c mu w obecno�ci os�b o ni�szej randze. Wszystko, co Toller m�g� zrobi�, to zaznaczy� sw�j protest, daj�c do zrozumienia, �e uwa�a takie uwagi za strat� cennego czasu.

��Panie komandorze, je�li komisarz miewa si� tak �le, jak m�wicie�

��Dobrze, ju� dobrze, id�cie do diab�a. � Sholdde rzuci� okiem na Steenameerta. � Czy ten cz�owiek zosta� najemnikiem rodziny Maraquine��w i cz�ci� waszej osobistej �wity?

��Panie komandorze, sier�ant Steenameert jest doskona�ym pilotem i jego pomoc by�aby nieoceniona przy�

��A bierz go sobie! � Sholdde obr�ci� si� i oddali�, nawet nie salutuj�c, co mo�na by�o potraktowa� tylko jako nast�pn� bezpo�redni� zniewag�.

�A wi�c to tak� pomy�la� Toller, zaalarmowany wzmiank� komandora o rodzinie Maraquine��w. �M�j dziadek by� najs�ynniejszym wojownikiem w historii Kol-corronu, m�j ojciec jest jednym z najb�yskotliwszych i najpot�niejszych ludzi w�r�d �yj�cych, i nawet tacy jak Sholdde nienawidz� mnie z tego powodu. Czy dlatego, i� podejrzewaj�, �e w tajemnicy wykorzystuj� wp�ywy mojej rodziny? Czy te� mo�e dlatego, �e otwarcie ich nie wykorzystuj�c wykazuj� si� specjalnym rodzajem egotyzmu? A mo�e po prostu zawstydzam ich i dra�ni�, odmawiaj�c �apania si� okazji, za kt�re oni oddaliby��

Przeci�g�y huk palnika statku odbijaj�cy si� echem w przestronnej pow�oce balonu, wdar� si� w rozmy�lania Tollera. Poklepa� Correvalte�a po ramieniu na po�egnanie, podbieg� wraz z Steenameertem do gondoli i wspi�� si� do �rodka. Sier�ant obs�ugi naziemnej, kt�ry sta� przy pulpicie kontrolnym palnika, utrzymuj�c statek w gotowo�ci, zasalutowa� i ruchem g�owy wskaza� na kajut� dla pasa�er�w.

Toller podszed� do si�gaj�cej pasa, wyplatanej z trzciny �cianki i spojrza� w d�. Komisarz Kettoran spoczywa� na sienniku przykryty, mimo panuj�cego upa�u, grub� derk�. Jego poci�g�a twarz by�a przera�liwie blada, ze zmarszczkami wyrytymi przez wiek i zm�czenie, lecz oczy b�yszcza�y �ywo. Mrugn�� do Tollera i pomacha� chud� d�oni� w s�abym ge�cie pozdrowienia.

��Podr�ujecie samotnie, panie? � spyta� Toller zaniepokojony. � Bez medyka?

Po twarzy Kettorana przemkn�� pogardliwy grymas.

��Te konowa�y nigdy nie dostan� mnie w swoje �apy.

��Ale� skoro jeste�cie chorzy�

��Doktor potrafi�cy uleczy� moj� dolegliwo�� jeszcze si� nie narodzi� � odpar� Kettoran prawie z satysfakcj�. � Nie cierpi� na nic innego, jak niedostatek czasu. A m�wi�c o czasie, m�odzie�cze, mia�em wra�enie, �e ty tak�e gor�co pragniesz jak najszybciej powr�ci� na Overland.

Toller wymamrota� przeprosiny i obr�ci� si� do sier�anta, kt�ry natychmiast odsun�� si� od pulpitu sterowniczego, i przesadzi� burt� gondoli. Zatrzymawszy si� jeszcze na kilka sekund na zewn�trznym stopniu wyt�umaczy� Ste-enameertowi, gdzie znajduje si� ca�e niezb�dne zaopatrzenie, w��cznie z kombinezonami. Gdy tylko zeskoczy� i znikn�� z pola widzenia, Toller wpu�ci� do pow�oki du�� ilo�� gor�cego gazu i wybra� liny kotwiczne.

Statek podskoczy� z przyspieszeniem spot�gowanym si�� no�n� wytworzon� w momencie, gdy g�rna cz�� balonu wp�yn�a w strumie� powietrza nad ogrodzeniem. Zdaj�c sobie spraw�, �e ten dodatkowy wyp�r zniknie, kiedy balon w ca�o�ci wejdzie w zachodni pr�d powietrzny i zacznie si� z nim porusza�, Toller nie wy��cza� palnika. Pomimo �e statek by� obci��ony znacznie poni�ej dopuszczalnego ci�aru, ko�ysa� si� w powolnym rytmie, jakby ta�czy�, przystosowuj�c si� do innego �rodowiska powietrznego. Steenameert z�apa� si� teatralnie za brzuch, a od strony ukrytego za �ozinow� �ciank� komisarza dobieg� cichy j�k skargi.

Po raz drugi w przeci�gu ostatniej godziny rozleg�a panorama Ro-Atabri pocz�a oddala� si� od Tollera, lecz tym razem ucieka�a pionowo w d�. �Nie mog� uwierzy�, �e to wszystko naprawd� si� dzieje� pomy�la� rozmarzony, odurzony tym obrotem spraw. Nie dalej, jak kilka minut temu dr�czy�y go obawy, �e ju� nigdy nie ujrzy Yantary Dervonai, a teraz oto leci do niej, stawiaj�c si� na spotkanie zgotowane im przez przeznaczenie.

�Wkr�tce ju� zn�w zobacz� Yantar� powiedzia� do siebie. �Cho� raz wszystko dzieje si� po mojej my�li�.

Toller nic nie jad� przez ca�y dzie� i wypi� jedynie kilka �yk�w wody, za ma�o, by uzupe�ni� odwodnienie powsta�e w wyniku pocenia si� w suchym powietrzu wy�szych partii atmosfery. Urz�dzenia sanitarne na statkach podniebnych by�y z konieczno�ci prymitywne i k�opotliwe w u�yciu nawet w idealnych warunkach, a w strefie niewa�ko�ci ich s�abe strony � ��cznie z tym, �e uw�acza�y godno�ci osobistej � stawa�y si� tak dokuczliwe, �e znaczna cz�� podr�uj�cych wola�a wstrzymywa� naturalne potrzeby na tyle, na ile by�o to mo�liwe przez jeden dzie� po ka�dej stronie inwersji. Taki system nie sprawia� wi�kszych k�opot�w zdrowym, doros�ym ludziom, lecz komisarz Kettoran rozpocz�� podr� straszliwie os�abiony i teraz, czym wzbudza� niepok�j Tollera, zdawa� si� zu�ywa� resztki si� po prostu na utrzymywanie si� przy �yciu.

��Zabierz st�d t� wstr�tn� papk� � mrukn�� zrz�dliwie do Tollera. � Nie zgadzam si�, aby na stare lata karmiono mnie jak niemowl�, a zw�aszcza za pomoc� tego odra�aj�cego smoczka.

Zbity z tropu Toller obraca� w d�oni sto�kowaty pojemnik wype�niony letni� zup�, kt�r� chcia� nakarmi� komisarza.

��To wam dobrze zrobi, panie.

��M�wisz jak moja matka.

��Czy to pow�d, �eby odmawia� po�ywienia?

��Przesta� m�drkowa�, m�odzie�cze. � Przez niedu�y otw�r w stercie pled�w otulaj�cych komisarza wydoby�a si� bia�a chmura jego oddechu.

��Stara�em si� tylko�

��Moja matka umia�a przyrz�dza� lepsze jedzenie ni� kt�rykolwiek z tych kucharzy � ci�gn�� w zadumie Ket-toran, nie zwracaj�c uwagi na Tollera. � Mieli�my dom w zachodniej cz�ci Greenmount, nawiasem m�wi�c niedaleko miejsca, gdzie mieszka� tw�j dziadek, i wci�� pami�tam, jak wje�d�a�o si� na wzg�rze na skraju naszych posiad�o�ci, zgaduj�c od razu, jedynie po zapachach, czy matka przygotowuje kolacj�. Odwiedzi�em to miejsce kilka dni po tym, jak wyl�dowali�my w Ro-Atabri, lecz ca�a okolica sp�on�a podczas zamieszek, zupe�nie ogo�ocona, w�a�ciwie bez �adnego ca�ego budynku. Id�c tam zrobi�em b��d. Powinienem by� zachowa� dawne wspomnienia.

Na wzmiank� o swoim imienniku Toller nastawi� ucha.

��Czy w tamtych czasach widywali�cie mojego dziadka?

��Czasami. Trudno zreszt� by�o go nie zauwa�y�, by� z niego kawa� ch�opa. Ale cz�ciej widywa�em jego brata, Laina, jak chodzi� tam i z powrotem od swojego domu do oficjalnej rezydencji Lorda Filozofa w Greenmount Peel.

��Jak wygl�da� m�j� � Toller urwa� zaalarmowany nieznaczn�, ale raptown� zmian� otoczenia. Podni�s� si� na nogi i chwyciwszy biegn�c� w poprzek pok�adu lin�, by nie wyfrun�� z gondoli, rozejrza� si� dooko�a. Opatulony w kombinezon Steenameert siedzia� przy pulpicie sterowniczym przypi�ty pasami do stanowiska. Utrzymywa� prac� g��wnego silnika na sta�ym poziomie, niezb�dnym, by kontynuowa� lot pionowy, i zupe�nie nie wygl�da� na zaniepokojonego. W kwadratowym mikrokosmosie gondoli wszystko wydawa�o si� zupe�nie normalne, a poza relingiem znajome wzory gwiazd i �wietlistych mg�awic b�yszcza�y jednostajnie na ciemnogranatowym niebie.

��Panie kapitanie? � Okutana anonimowa figura, jak� by� teraz Steenameert, poruszy�a si� lekko. � Czy co� si� sta�o?

Toller jeszcze raz powi�d� dooko�a badawczym wzrokiem, nim wreszcie uda�o mu si� zdefiniowa� �r�d�o swojego niepokoju.

���wiat�o! Co� si� zmieni�o w o�wietleniu! Nic nie za-towa�y li�cie?

��Musia�em akurat mrugn��. Lecz wci�� nie�

��Jestem zupe�nie pewien, �e �ciemni�o si� troch�! A przecie� od zmierzchu dzieli nas jeszcze godzina.

Skonfundowany i zaniepokojony, �a�uj�c, �e nie mo�e bezpo�rednio przyjrze� si� s�o�cu, Toller przysun�� si� bli�ej pulpitu i spojrza� w g�r� przez wlot balonu. Pokryte pokostem p��tno pow�oki, cho� zabarwione na ciemnobr�zowe, aby poch�ania� energi� s�oneczn�, do pewnego stopnia przepuszcza�o �wiat�o i wida� by�o geometryczny wz�r rozchodz�cych si� promieni�cie szw�w i lin no�nych, podkre�laj�cych ogromne rozmiary tej elastycznej kopu�y. Toller ogl�da� to ju� wiele razy i w tej chwili by�o dok�adnie tak samo jak zawsze. Steenameert tak�e zerkn�� we wlot balonu, po czym opu�ci� wzrok w milczeniu.

��M�wi� wam, �e co� si� sta�o � odezwa� si� Toller staraj�c si�, by zabrzmia�o to przekonywaj�co. � Co� si� sta�o. Co� si� zmieni�o w o�wietleniu� co� jakby� cie�.

��Wed�ug wysoko�ciomierza znajdujemy si� gdzie� w pobli�u poziomu podstawowego, panie kapitanie � odpar� Steenameert, najwyra�niej usi�uj�c okaza� si� pomocnym. � Mo�e lecimy dok�adnie pod stacjami obronnymi i pad� na nas ich cie�?

��To jest prawie niemo�liwe. Zawsze istnieje jaki� dryf. � Toller na chwil� zmarszczy� brwi, podejmuj�c decyzj�. � Obr��cie statek.

��Panie kapitanie, nie s�dz�, abym by� przygotowany do wykonania inwersji.

��Nie chc� pe�nej inwersji. Zr�b tylko obr�t o dziewi��dziesi�t stopni, tak �eby�my mogli zobaczy�, co jest nad nami.

U�wiadamiaj�c sobie, �e wci�� trzyma pojemnik zjedzeniem, cisn�� go w kierunku kajuty dla pasa�er�w. Opadaj�c ro�ek zawadzi� o lin� bezpiecze�stwa i obracaj�c si� leniwie po�eglowa� za burt� gondoli.

Toller uchwyci� si� relingu i usi�owa� dojrze� co� w g�rze, niecierpliwie oczekuj�c, a� Steenameert odpali jeden z niedu�ych bocznych silnik�w odrzutowych podczepionych do przeciwleg�ej strony gondoli. Przez moment wydawa�o si�, �e praca silnika nie przynosi �adnych efekt�w pr�cz cichych skrzypni�� rozp�r wok� Tollera. Jednak w chwil� p�niej, po ci�gn�cym si� w niesko�czono�� oczekiwaniu, wszech�wiat zacz�� niezgrabnie w�drowa� w d�. �aciaty dysk Landu znikn�� z pola widzenia pod stopami Tollera, a nad jego g�ow�, wy�aniaj�c si� ukradkiem zza pow�oki balonu, ukaza�o si� widowisko, jakiego jeszcze w �yciu nie ogl�da�.

Po�ow� nieba zajmowa�a ogromna, okr�g�a tafla bia�ych p�omieni.

S�o�ce chowa�o si� w�a�nie za jej wschodnie obrze�e i w tym punkcie jasno�� by�a nie do zniesienia � by� on siedliskiem o�lepiaj�cego blasku, kt�ry rozpryskiwa� si� miliardami igie�ek rozszczepionego �wiat�a po ca�ej powierzchni okr�gu.

Istnia�a swoista gradacja intensywno�ci �wiat�a rozlewaj�cego si� na powierzchni dysku, ale nawet cz�� znajduj�ca si� najdalej od s�o�ca l�ni�a do�� mocno, by bola�y oczy. Tollerowi ogl�dane zjawisko skojarzy�o si� z obserwowanym z dna, sk�panym w �wietle s�onecznym, zamarzni�tym jeziorem. Spodziewa� si�, �e ujrzy Overland wype�niaj�cy du�� po�a� nieba, lecz planeta skry�a si� za t� przepi�kn�, niewyt�umaczaln�, nierealn� tafi� diamentowo-bia�ego �wiat�a, po kt�rej ta�czy�y i ugania�y si� �cieraj�ce si� ze sob� zygzakowate linie kolor�w t�czy.

Stoj�c przy relingu w zupe�nym os�upieniu, Toller zda� sobie naraz spraw�, �e niesamowite zjawisko opada w d� z nie malej�c� pr�dko�ci�. Odwr�ci� si� i ujrza�, �e Ste-enameert stoi z zadart� g�ow�, rozchylonymi ustami i szeroko otwartymi oczami, kt�re �wieci�y jak ogl�dane dyski � miniaturowe wersje hipnotyzuj�cego go widowiska.

��Powiedzia�em dziewi��dziesi�t stopni! � hukn�� Toller. � Zwolnij obr�t.

��Przepraszam, panie kapitanie. � Steenameert przebudzi� si� do dzia�ania i boczny silnik zamontowany u spodu gondoli po stronie Tollera plun�� miglignowym gazem. K��by pary odp�yn�y w lodowate powietrze. Odg�os pracy silnika by� znikomy, gdy� poch�ania�a go otaczaj�ca ich pustka, lecz stopniowo uwidacznia� si� efekt i statek podniebny spocz�� burt� r�wnolegle do morza bia�ych p�omieni.

��Co si� tam dzieje? � Dochodz�cy z kajuty zrz�dliwy g�os Trye�a Kettorana wyrwa� Tollera z wewn�trznego parali�u.

��Sami sp�jrzcie za burt� � rzuci� w stron� komisarza, po czym zwr�ci� si� do Steenameerta. � Jak my�licie, co to jest? L�d?

Steenameert wolno skin�� g�ow�.

��L�d jest jedynym wyobra�alnym wyja�nieniem, lecz�

��Lecz sk�d si� tam wzi�a taka ilo�� wody? W stacjach obronnych znajduje si� zwyk�y zapas wody pitnej, ale to zaledwie kilka bary�ek� � Toller urwa� uderzony now� my�l�. � A swoj� drog�, gdzie s� stacje? Musimy spr�bowa� je zlokalizowa�. Mo�e tkwi� one w tym� � G�os mu si� za�ama�, gdy podobne pytania eksplodowa�y jak gejzer w jego g�owie. � Jak� grubo�� ma ta pot�na tafla lodu? W jakiej odleg�o�ci od statku si� znajduje? Jak� ma szeroko��?

Jak� szeroko�� ma ten kr�g?

To ostatnie pytanie powr�ci�o echem w jego �wiadomo�ci, usuwaj�c pozosta�e. Do tego momentu ja�niej�ce zjawisko, kt�re wyros�o im na drodze, budzi�o zdziwienie, lecz nie przejmowa�o l�kiem. Czu� si� oszo�omiony, ale nie zagro�ony. Jednak teraz pewne proste za�o�enia aerome-chaniki zacz�y nabiera� znaczenia. Niepokoj�cgo znaczenia. �miertelnego znaczenia�

Toller wiedzia�, �e atmosfera otaczaj�ca bli�niacze planety ma kszta�t klepsydry i �e przew�enie po�rodku tworzy pomost powietrzny, prze? kt�ry musia�y przelatywa� statki podniebne. Przeprowadzone w przesz�o�ci eksperymenty wykaza�y, i� statki powinny trzyma� si� centralnej cz�ci pomostu, w przeciwnym bowiem razie wskutek du�ego rozrzedzenia powietrza ich za�ogi ulega�y asfiksji. G��wnie z powodu trudno�ci w przeprowadzeniu pomiar�w w tym regionie nie znano dok�adnej szeroko�ci rdzenia wype�nionego zdatnym do oddychania powietrzem, a wed�ug najlepszych szacunk�w jego �rednica nie przekracza�a stu mil.

Enigmatyczne morze iskrz�cego si� lodu zatraca�o kszta�t na skutek emitowanego blasku i, przy kompletnym braku punkt�w odniesienia w przestrzeni, mog�o unosi� si� tu� nad statkiem, w odleg�o�ci dziesi�ciu mil, dwudziestu, mo�e czterdziestu, a mo�e� Toller nie widzia� �adnego sposobu na oszacowanie tej odleg�o�ci, jednak z jego obserwacji wynika�o, �e tafla lodu zajmuje niemal trzeci� cz�� widocznej p�kuli nieba, a to dawa�o wystarczaj�co du�o informacji, by przeprowadzi� podstawowe obliczenia.

Poruszaj�c bezg�o�nie ustami wpatrywa� si� w �wietlisty dysk, dokonuj�c w my�li odpowiednich rachunk�w, i kiedy osi�gn�� wynik, przej�� go nag�y ch��d, nie maj�cy nic wsp�lnego z ostrym powietrzem otoczenia. Je�li tafla lodowa znajdowa�a si� w odleg�o�ci sze��dziesi�ciu mil, co by�o ca�kiem prawdopodobne, to wed�ug niezmiennych praw matematyki by�a na tyle szeroka, by zablokowa� pomost powietrzny miedzy Landem a Overlandem.

��Panie kapitanie? � G�os Steenameerta zdawa� si� dochodzi� z innego wszech�wiata. � Jak daleko wed�ug pana jest ten lodowy dysk?

��Doskona�e pytanie � mrukn�� Toller ponuro, wyjmuj�c lornetk� ze schowka w pulpicie sterowniczym. Wycelowa� j� w stron� przeszkody, usi�uj�c odszuka� wzrokiem jaki� szczeg�, lecz widzia� tylko migoc�ce pole jasno�ci. S�o�ce skry�o si� ju� ca�kowicie za lodowym kr�giem, na kt�rym �wiat�o rozk�ada�o si� teraz r�wno, czyni�c jakiekolwiek pr�by oszacowania odleg�o�ci jeszcze trudniejszymi ni� przedtem. Odwr�ci� si� od relingu i przetar�szy powieki wierzchem d�oni, by zlikwidowa� lataj�ce mu przed oczami widmowe zielone plamki, odczyta� wskazania wysoko�ciomierza. Wskaz�wka wisia�a tu� pod podzia�k� oznaczaj�c� grawitacj� zerow�.

��Nie mo�na zbytnio polega� na tych urz�dzeniach, panie kapitanie � zauwa�y� Steenameert, nie mog�c powstrzyma� si� od pochwalenia si� swoj� wiedz�. � Kalibruje si� je w warsztatach, nie bior�c pod uwag� wp�ywu niskiej temperatury na spr�ynk� i�

��Oszcz�d�cie mi tych uwag � przerwa� mu Toller. � To powa�na sprawa. Musimy zna� rozmiary tej� tego obiektu.

��Zbli�my si� do niego i zbadajmy, jak szybko si� rozszerza.

Toller potrz�sn�� przecz�co g�ow�.

��Mam lepszy pomys�. Nie zamierzam zawraca�, chyba �e nie b�dziemy mieli innego wyj�cia. Dlatego skierujemy si� w stron� obrze�a. Dok�adna �rednica tego kr�gu liczona w milach nie jest wcale taka istotna. Najwa�niejsze to upewni� si�, czy jeste�my w stanie omin�� przeszkod�, czy nie. Chcecie zosta� przy pulpicie?

��Bardzo ceni�bym sobie to do�wiadczenie, panie kapitanie � odpar� Steenameert. � Jaki rytm palnika pan rozka�e?

Toller zawaha� si� i zmarszczy� brwi, �a�uj�c, �e nigdy wcze�niej nie pomy�lano o skonstruowaniu wska�nika szybko�ci nadaj�cego si� do u�ytku na statkach podniebnych. Do�wiadczony pilot by� w stanie mniej wi�cej oszacowa� pr�dko��, obserwuj�c s�abni�cie napi�cia linki do otwierania klapy w pow�oce, gdy szczyt balonu ugina� si� pod oporem powietrza, lecz nadmiar zmiennych uniemo�liwia� dok�adno��. Zbudowanie rzetelnego miernika nie przekracza�o mo�liwo�ci technicznych Kolcorronian, ale nigdy nie by�o takiej potrzeby. Zadanie statk�w podniebnych polega�o na odbywaniu rutynowych lot�w pomi�dzy powierzchni� planety a stref� niewa�ko�ci � podr�y, kt�re trwa�y z grubsza pi�� dni w ka�d� stron� � i r�nica kilku mil na godzin� nie mia�a tu wi�kszego znaczenia.

��Daj dwa na sze�� � rzek� Toller. � Przyjmiemy, �e poruszamy si� z pr�dko�ci� dwudziestu mil na godzin� i na tym b�dziemy opiera� wszelkie obliczenia.

��Ale jaka jest natura tej przeszkody? � spyta� komisarz Kettoran tu� zza plec�w Tollera. Sta� wyprostowany, jedn� r�k� przytrzymuj�c si� brzegu wyplatanej z trzciny �cianki, a drug� otulaj�c si� derk�.

W pierwszym odruchu Toller chcia� prosi� go, by si� po�o�y� i za�ywa� bezwzgl�dnego wypoczynku, jak zaleci� mu medyk z bazy w Ro-Atabri, zaraz jednak zreflektowa� si�, �e przy braku si�y ci��enia pozycja, jak� sobie wybierze chora na serce osoba, nie ma �adnego znaczenia. Pozwalaj�c my�lom b��dzi� po sprawach nie maj�cych �adnego zwi�zku z obecn� sytuacj�, odkry� nowe przeznaczenie dla bezu�ytecznych fortec w strefie niewa�ko�ci. Odpowiednio ogrzane i zaopatrzone w bogate w tlen powietrze, mog�y najlepiej pos�u�y� jako o�rodki wypoczynkowe dla ludzi z najr�niejszymi przypad�o�ciami. Nawet kaleka�

��M�wi� do ciebie, m�odzie�cze � powt�rzy� Kettoran opryskliwie. � Jaka jest twoja opinia na temat tego przedziwnego obiektu?

��S�dz�, �e mo�e to by� l�d.

��Lecz sk�d si� tam wzi�a tak ogromna ilo�� wody? Toller wzruszy� ramionami.

��Z gwiazd sypa�y si� na nas bry�y ska�, a nawet kawa�ki metalu, mo�e wi�c w kosmosie w�druje tak�e woda.

��Mo�e � burkn�� Kettoran. Wzruszy� teatralnie ramionami i jego poci�g�a, powa�na twarz, teraz posinia�a od zimna, powoli znikn�a zawini�ta z powrotem w kokon z derek. � To jest omen � doda� zduszonym, niewyra�nym g�osem zza �cianki. � Zawsze kiedy ju� zobacz� omen, to go rozpoznam.

Toller skin�� g�ow� i u�miechn�� si� sceptycznie, ponownie zajmuj�c pozycj� przy relingu. Wykrzykuj�c tempa r�nych bocznych silnik�w pom�g� Steenameertowi wej�� na kurs podprowadzaj�cy statek pod nieokre�lonym k�tem do p�omiennej tafli, kieruj�c si� w stron� najbardziej wysuni�tego na zach�d obrze�a. G��wny silnik wy� w sta�ym tempie dwa na sze�� i cho� Toller by� pewny, �e pr�dko�� statku bliska jest domniemanym dwudziestu milom na godzin�, w wygl�dzie dysku nie zachodzi�y zauwa�alne zmiany.

��Nasz przyjaciel omen wygl�da na s�usznego olbrzyma � zagadn�� Steenameerta. � Mo�emy mie� troch� problem�w z wymini�ciem go.

�a�uj�c, �e nie ma do dyspozycji najprostszych przyrz�d�w nawigacyjnych, w jakie wyposa�ony jest nawet najgorszy sterowiec, Toller nie spuszcza� oka ze wschodniego kra�ca lodowego kr�gu, modl�c si�, by opad� on nieco i dowi�d� tym samym, �e statek si� do niego zbli�a. Zaczyna� w�a�nie przekonywa� sam siebie, �e rzeczywi�cie nast�pi�a niewielka zmiana w jak�e teraz wa�nym k�cie nachylenia dysku, kiedy ca�a tafla uton�a w falach t�czowych kolor�w. Porusza�y si� z zapieraj�c� dech orbitaln� pr�dko�ci�, przebiegaj�c ca�y dysk zaledwie w kilka sekund, zmra�aj�c Tollera przypomnieniem, jak znikome wydaj� si� sprawy ludzko�ci w por�wnaniu z ogromem wszech�wiata. Zas�oni�te przez lodowy ekran s�o�ce zachodzi�o w�a�nie za Overlandem. Gdy tylko wst�gi kolor�w zrodzone z rozszczepionych w atmosferze Overiandu promieni s�onecznych rozmy�y si� w nico�ci, og�lna jasno�� dysku pocz�a nikn��. W strefie niewa�ko�ci zapad�a noc.

Tutaj, w pobli�u poziomu podstawowego, s�owa �noc� i �ma�onoc� traci�y swe znaczenie. Ka�da doba mia�a dwa okresy ciemno�ci w przybli�eniu r�wnej d�ugo�ci i To�ler wiedzia�, �e min� jakie� cztery godziny, nim s�o�ce uka�e si� ponownie. Ten hiatus nie m�g� zaj�� w bardziej niedogodnym momencie.

��Panie kapitanie? � Steenameert, rozumna, spowita w kombinezon piramida, nie musia� ko�czy� pytania.

��Trzymajcie kurs, ale zmniejszcie ci�g do jeden na sze�� � rozkaza� To�ler. � Mo�emy zupe�nie zgasi� silnik, je�li nie b�dziemy widzie� kursu. Pami�tajcie, by balon by� dobrze wype�niony.

Z zadowoleniem stwierdzaj�c, �e Steenameert wykazuje si� niew�tpliw� znajomo�ci� rzeczy, To�ler stan�� przy relingu i obserwowa� tarcz�. �wiat�o s�oneczne odbija�o si� jeszcze od powierzchni Landu, kt�ry mia� teraz dok�adnie za plecami, i pada�o na lodowy mur. Wraz ze zmian� o�wietlenia zacz�� dostrzega� �lady jego wewn�trznej struktury. By�a to siatka jasnofioletowych linii po��czonych ze sob� jak rzeki, z kt�rych bior� pocz�tek nowe i wci�� nowe odnogi gin�ce w odleg�ym, migotliwym blasku.

�S� jak �y�y� pomy�la� To�ler. ��y�y w olbrzymim oku�. Gdy Land stopniowo zatapia� si� w cieniu Overlandu, dysk szarza� coraz bardziej, a� sta� si� prawie zupe�nie czarny, lecz jego obrze�a nadal odcina�y si� wyra�nie od reszty kosmosu. Pozosta�a cz�� nieba b�yszcza�a w swojej zwyk�ej kolii galaktyk: ja�niej�cych spiral w kszta�cie k� cienkich elips oraz bezkszta�tnych wst�g �wiat�a, w miliardach gwiazd, komet i przelatuj�cych meteor�w. Na de tego bogactwa dysk wygl�da� bardziej tajemniczo ni� kiedykolwiek przedtem, niczym bezdenna studnia ciemno�ci, kt�ra nie mia�a prawa istnie� w racjonalnym wszech�wiecie.

Od czasu do czasu, gdy zarz�dza� wahad�owe przechylenie statku, Toller mia� mo�no�� spojrze� w prz�d i upewni� si�, �e zmierzaj� ku zachodniemu kra�cowi dysku. Podczas gdy nocne godziny wlok�y si� niemi�osiernie, powietrze stawa�o si� coraz bardziej rozrzedzone i mniej odpowiednie dla p�uc, co wskazywa�o na oddalanie si� statku ju� znacznie od centrum niewidocznego pomostu, kt�ry ��czy� obydwa �wiaty. Cho� komisarz Kettoran nie skar�y� si� g�o�no, jego oddech sta� si� �wiszcz�cy. W welinowym woreczku zmiesza� troch� wody i soli strzelniczej i cz�sto w�cha� roztw�r. Kiedy w ko�cu zacz�o si� rozja�nia�, czego zapowiedzi� by� nieznaczny po�ysk na zachodnim kra�cu dysku, Toller odkry�, �e jest w stanie dostrzec to miejsce nie obracaj�c statkiem. Powr�ci�a perspektywa, a geometria zn�w sta�a si� przydatnym narz�dziem.

��Jeste�my jak�� mil� od kraw�dzi dysku � zakomunikowa� Steenameertowi i Kettoranowi. � Za kilka minut powinni�my wymin�� j� i z powrotem pod��y� do przyzwoitego powietrza.

��Najwy�szy czas. � Opatulona twarz Kettorana pojawi�a si� nad �cian� kajuty dla pasa�er�w. � Jak daleko w bok odbili�my?

��W prostopad�ej linii od idealnego kursu dzieli nas jakie� trzydzie�ci mil. � Toller zerkn�� na Steenameerta, kt�ry potwierdzi� skinieniem g�owy. � Oznacza to jezioro czy te� morze lodu o szeroko�ci mniej wi�cej sze��dziesi�ciu mil. Trudno mi samemu da� wiar� w to, co m�wi�, mimo �e mam to dok�adnie przed sob�. W Pr�dzie nikt nam w to nie uwierzy.

��Mo�emy uzyska� potwierdzenie naszych s��w.

��Przez teleskop?

��Nie, od twojej przyjaci�ki, ksi�ny Yantary. � Ket-toran star� kropl� wody z czubka nosa. � Jej statek odlecia� par� dni przed nami.

��Rzeczywi�cie, macie racj�. � Toller z zaskoczeniem stwierdzi�, �e przez kilka godzin nie pomy�la� o Yantarze. � Ten l�d, ten mur, czymkolwiek to jest, mog�o ju� tu by�, kiedy si� przeprawia�a. B�dziemy musieli szczeg�owo to om�wi�.

Zaczerpn�wszy niespodziewan� pociech� z tej wymiany zda� � mia� oto gotowy pow�d, by odszuka� Yantar�, gdziekolwiek by�a � Toller po�wi�ci� uwag� czekaj�cemu ich zadaniu przeprowadzenia statku obok kraw�dzi dysku. Teoretycznie manewr ten nie powinien sprawi� wi�kszego k�opotu, trzeba by�o tylko przelecie� obok zachodniego obrze�a w niewielkiej odleg�o�ci, wykona� prost� inwersj� i rozpocz�� powr�t do strefy g�stszego powietrza u rdzenia pomostu atmosferycznego.

Pozostawiaj�c Steenameerta przy pulpicie, zaj�� przy relingu najlepszy punkt obserwacyjny i zacz�� udziela� szczeg�owych wskaz�wek co do manewrowania statkiem. Lecieli bardzo powoli, niemal w spacerowym tempie, zr�wnuj�c si� z kraw�dzi� dysku, lecz dopiero gdy up�yn�o dobre kilka minut, Toller zorientowa� si�, �e dobrni�cie do kra�ca lodowego muru zabiera im wi�cej czasu, ni� si� spodziewa�. Podejrzliwie wycelowa� lornetk� w kraw�d�. S�o�ce znajdowa�o si� blisko miejsca, na kt�re patrzy�, miotaj�c mu w oczy miliardy migocz�cych igie�ek �wiat�a i utrudniaj�c widzenie, lecz uda�o mu si� dok�adnie obejrze� granic� lodowej tafli. Znajdowa�a si� nie wi�cej ni� dwie�cie jard�w od nich, a obraz w okularze znacznie j� jeszcze przybli�y�.

Toller oniemia� ze zdziwienia, gdy odkry�, �e obrze�e tarczy lodu jest �ywe.

W miejscu tego, co spodziewa� si� zobaczy� � bezw�adnej bry�y zamarzni�tej wody � znajdowa�o si� co� na kszta�t kipi�cego kryszta�u. Szklane graniastos�upy, szpice i odnogi, ka�dy wysoko�ci doros�ego m�czyzny, wyrasta�y z kraw�dzi z nienaturaln� gwa�towno�ci�. Rozszerza�y granice muru z pr�dko�ci� sk��bionego dymu, wpychaj�c si� w ch�odne powietrze i iskrz�c w s�o�cu przez chwil�, zanim nie wyprzedzi�y ich i nie zla�y si� z nimi nast�pne w tym wrz�cym wy�cigu migocz�cego szk�a.

Toller wpatrywa� si� w to zjawisko jak w transie, z umys�em sparali�owanym jego niespodziewanym i niewys�owio-nym pi�knem i zdawa�o si�, �e min�� bardzo d�ugi czas, zanim za�wita�a mu pierwsza sensowna my�l: obrze�e muru rozrasta si� niemal z tak� sam� pr�dko�ci�, z jak� leci statek.

��Zwi�kszy� pr�dko��! � krzykn�� do Steenameerta z wysi�kiem, g�osem zduszonym od zimnego, nieprzyjaznego powietrza. � Bo inaczej ju� nigdy nie ujrzycie domu.

Komisarz Kettoran, podczas przeprawy przez stref� niewa�ko�ci wygl�daj�cy na ca�kiem zdrowego, dosta� nowych bole�ci, kiedy statek znalaz� si� kilka tysi�cy st�p nad powierzchni� Overlandu. Sta� wtedy wraz z Tollerem przy relingu i wskazywa� na znajome miejsca w rozci�gaj�cym si� pod nimi krajobrazie, a w chwil� p�niej le�a� na plecach, nie b�d�c w stanie wykona� jednego ruchu, z przera�onymi i niespokojnymi oczami, tymi jedynymi oznakami �ycia rozumnej istoty uwi�zionej wewn�trz maszyny, kt�ra przesta�a reagowa� na rozkazy swojego pana. Toller zani�s� go na �o�e z derek, otar� pienist� �lin� z k�cik�w ust i oddali� si� bezzw�ocznie, by wyj�� heliopis ze sk�rzanego futera�u.

Boczne wiatry by�y silniejsze ni� zazwyczaj, znosz�c statek jakie� dwana�cie mil na wsch�d od miasta Pr�d, lecz przes�an� heliopisem wiadomo�� odebrano w sam czas. Spora grupa powoz�w i konnych oraz l�ni�cy sterowiec w szaroniebieskich barwach kr�lewskich oczekiwa�y ju� na l�dowisku. W pi�� minut po l�dowaniu przeniesiono komisarza do sterowca, kt�ry zabra� go na specjaln� audiencj� do oczekuj�cej w dusznych komnatach pa�acu Kr�lowej Daseene.

Toller nie mia� sposobno�ci doda� otuchy i po�egna� si� z Kettoranem, cz�owiekiem, kt�rego zacz�� uwa�a� za dobrego przyjaciela, mimo istniej�cej mi�dzy nimi r�nicy wieku i stanowiska. Patrz�c na topniej�cy na tle ��tego zachodniego nieba statek, u�wiadomi� sobie dr���ce go poczucie winy i dopiero po chwili uda�o mu si� zidentyfikowa� jego �r�d�o. Bez w�tpienia g��boko niepokoi� si� o zdrowie komisarza, lecz r�wnocze�nie � i w tym wzgl�dzie nie m�g� si� oszukiwa� � czu� w g��bi duszy wdzi�czno��, �e choroba nawiedzi�a staruszka, jakby w odpowiedzi na mod�y Tollera akurat wtedy, kiedy jej potrzebowa�. Nie by� w stanie wyobrazi� sobie, by w jakikolwiek inny spos�b m�g� znale�� si� z powrotem na Overlandzie, u boku Yantary, w tak kr�tkim czasie.

�Co za potw�r we mnie drzemie?� pomy�la� zszokowany w�asnym samolubstwem. �Jestem najgorszym��

Tyrad� sumienia przerwa� widok ojca i Bartana Drumme�a wysiadaj�cych z powozu, kt�rzy w�a�nie zajechali na l�dowisko. Obydwaj m�czy�ni przy odziani byli w szare spodnie z tartanu i si�gaj�ce kolan �upany przetykane nitkami niebieskiego jedwabiu, oficjalny str�j, kt�ry wskazywa�, �e przybyli prosto z wa�nego posiedzenia w mie�cie. Toller ruszy� ochoczo na spotkanie ojca, u�cisn�� go, a potem przywita� si� z Bartanem Drumme�em.

��Sprawi�e� nam naprawd� mi�� niespodziank� � rzek� Cassyll Mara�uine i u�miech rozja�ni� jego blad�, tr�jk�tn� twarz. Oczywi�cie przykro nam z powodu komisarza, ale musimy wierzy�, �e nadworni medycy, tak liczni w obecnych czasach, szybko przywr�c� go do zdrowia. A ty, synu, jak si� miewasz?

��Bardzo dobrze.

Toller pos�a� ojcu spojrzenie pe�ne tej jedynej w swoim rodzaju wdzi�czno�ci, kt�ra znajduje �r�d�o w harmonijnie uk�adaj�cych si� stosunkach z rodzicielem, po czym, gdy nagle inne sprawy zacz�y pi�trzy� si� w jego g�owie, przeni�s� wzrok na Bartana Drumme�a. Drumme by� jedynym �yj�cym uczestnikiem os�awionej wyprawy na Far-land, ostatniej planety w lokalnym systemie i cieszy� si� opini� najlepszego kolcorronia�skiego eksperta w dziedzinie astronomii.

��Ojcze, Bartanie � zacz��. � Czy prowadzili�cie obserwacj� nieba w ci�gu ostatnich dziesi�ciu lub dwudziestu dni? Czy nie zauwa�yli�cie czego� niezwyk�ego?

Starsi m�czy�ni wymienili zdziwione spojrzenia.

��Czy pytasz o niebiesk� planet�? � odezwa� si� Bartan. Toller zmarszczy� brwi.

��Niebiesk� planet�? Nie, pytani o barier�, o mur, o lodowe jezioro. Zreszt� mniejsza o nazw�. Pojawi�o si� na poziomie podstawowym. Ma co najmniej sze��dziesi�t mil szeroko�ci i ro�nie z ka�d� godzin�. Czy nie zauwa�ono tego z ziemi?

��Nie zauwa�ono nic niezwyk�ego, ale te� nie jestem pewien, czy u�ywano teleskopu w Glo, od kiedy� � Bartan urwa� i spojrza� dziwnie na Tollera. � Tollerze� Tollerze, niemo�liwe, by w strefie niewa�ko�ci pojawi�a si� tafla lodu. Tam przecie� w og�le nie ma wody! Powietrze jest zbyt suche.

��L�d! Albo jaki� kryszta�. Wdzia�em go.

Fakt, i� nie dawano wiary jego s�owom, nie zdziwi� ani nie poruszy� Tollera, lecz sprawi�, �e gdzie� w jego �wiadomo�ci obudzi� si� nag�y niepok�j. Rozmowa nie przebiega�a, jak nale�y. Co� tu nie pisowa�o, ale jaki� czynnik, by� mo�e g��boko zakorzeniona niech��, by spojrze� prawdzie w oczy, parali�owa� jego procesy my�lowe.

Bartan u�miechn�� si� uspokajaj�co.

��Mo�e na jednej ze sticji obronnych mia�a miejsce powa�na awaria, mo�e eksplozja rozrzuci�a kryszta�y energetyczne po rozleg�ej przestrzeni. Mog� teraz unosi� si� swobodnie, ��czy� si�, tworz�c �wietliste ob�oki pary, a wiesz przecie�, �e ten rodzaj pary mo�e wygl�da� bardzo materialnie� jak �acha �niepj lub�

��Ksi�na Vantara � przerwa� mu Toller z wymuszonym u�miechem na twarzy, staraj�c si� opanowa� dr�enie g�osu spowodowane l�kiem, jaki go ogarn��, gdy w g�owie zakie�kowa�o mu pewne podejrzenie. � Przeprawia�a si� nie dalej, jak dziewi�� dni temu. Czy rie zauwa�y�a nic niezwyk�ego?

��Nie wiem, o czym m�wisz, synu � odpar� Cassyll Mara�uine, wypowiadaj�c s�owa, kt�re Toller napisa� dla niego na pergaminie swoich my�li. � Tw�j statek jest pierwszym i jedynym, jaki powr�ci� z Landu. Ksi�nej Yantary nie widziano, od kiedy wyruszy�a z ca�� ekspedycj�.

Diviwidiv mia� bardzo pozytywny sen, delektowa� H J si� ka�d� prze�ywan� jak na jawie chwil� pewnego J,^ dnia ze swojego dzieci�stwa. �ni� mu si� osiemdziesi�ty pierwszy dzie� Cyklu Czystego Nieba. Jako podstaw� snu jego wy�szy poziom m�zgu wybra� wspomnienia z danego dnia, z kt�rych usun�� wszystkie nie w pe�ni satysfakcjonuj�ce wydarzenia zast�puj�c je zmy�lonymi. Tre�� tych sfabrykowanych wypadk�w by�a wyborna, a wtopienie ich w otoczk� prawdziwych wspomnie� niezauwa�alnych, tak �e Divivvidiv obudzi� si� z intensywnym poczuciem szcz�cia i spe�nienia. Chocia� raz nie dr�czy�y go we �nie �adne przeczucia, a truj�ce krople wyrzut�w sumienia nie przes�cza�y si� do tera�niejszo�ci. Diviwidiv wiedzia�, �e w nadchodz�cych latach b�dzie nieraz powraca� do tego lub bardzo podobnego snu.

Le�a� tak w nik�ym polu grawitacyjnym swego ��ka i rozkoszowa� si� ciep�� po�wiat� wype�niaj�c� mu umys� pomi�dzy snem a jaw�. Po chwili u�wiadomi� sobie, i� Xa czeka, a� b�dzie si� z nim m�g� porozumie�.

��O co chodzi?�� spyta� uni�s�szy si� do pozycji pionowej.

��Nic pilnego, Ukochany Stwrco. Dlatego te� czeka�em, a� w naturalny spos�b powr�ciz do stanu �wiadomo�ci � odpar� niezw�ocznie Xa, podkr�laj�c swoje s�owa ��taw� uspokajaj�c� telebarw�.

��To bardzo roztropnie z tvojej strony. � Diviwidiv masowa� sobie rami� przygotowuj�c si� do aktywno�ci ruchowej. � Wyczuwam, �e mas dla mnie dobre wie�ci. Co to takiego?

��Statek Pierwotnych zawraa z dwoma m�skimi osobnikami na pok�adzie i tym ra�e� nie zdo�aj� mnie omin��.

Diviwidiv zaniepokoi� si�.

��Jeste� tego pewien?

��Tak, Ukochany Stw�rco, eden z nich jest zwi�zany emocjonalnie z jednym z �e�skiclosobnik�w. S�dzi on, �e jej statek zosta� uszkodzony w zderzniu z moim cia�em w godzinach ciemno�ci, a ona sama jej towarzyszki znalaz�y schronienie w siedzibie na pozornie podstawowym. Jego zamiarem jest odnalezienie i zabunie jej stamt�d.

��Interesuj�ce! � zaciekawi� si� Divivvidiv. � Te istoty musz� mie� niezwykle siln� tendncj� do reprodukcji mono-gamicznej. Najpierw dowiadujeny si� o ich �lepocie umys�owej, a teraz o tym. Ile to kalek no�e sp�odzi� rasa, a mimo to pozosta� �ywa?

��Sformu�owane w ten spos�b Ukochany Stw�rco, pytanie jest pozbawione sensu.

��No my�l�. � Diviwidiv supi� si� na praktycznej stronie problemu. � Powiedz, cy Pierwotni rodzaju m�skiego u�wiadamiaj� sobie, �e n Je�ysz do klasy obiekt�w zupe�nie obcych ich dotychczaso\emu do�wiadczeniu?

��Obiekt�w? Obiekt�w?

��Istot. Oczywi�cie, powinienm by� okre�li� ci� s�owem �istota�. Jak ciebie postrzegaj�?

��Jako zjawisko naturalne � dpar� Xa. � Jako skupisko lodu lub jakiej� innej krystaliczne materii.

��To dobrze. Takie nastawienie zmniejsza niebezpiecze�stwo, �e poczyni� jakie� szkody, a jednocze�nie u�atwi nam pochwycenie ich.

Diviwidiv przestawi� my�lenie na wy�szy poziom m�zgu, by wykluczy� udzia� Xa w swoich rozwa�aniach. Uzyskanie okaz�w rasy Pierwotnych dla prywatnych bada� Dyrektora Zunnununa by�o kaprysem, spraw� uboczn�, nie nale��c� do wielkiego planu i je�liby Xa zosta� wskutek tego uszkodzony, wymierzone kary by�yby straszne. On, Divivvidiv, prawie na pewno zosta�by poddany modyfikacji osobowo�ci za zaniedbanie swoich obowi�zk�w. Ostatecznie wielki plan by� przedsi�wzi�ciem wa�nym i wyj�tkowym w historii jego narodu. Przysz�o�� ca�ej rasy�

��Ukochany Stw�rco! � Wo�anie Xa nieoczekiwanie wtargn�o w jego rozmy�lania. � Chc� ci zada� jedno pytanie.

��O co chodzi? � zapyta� Diviwidiv, maj�c nadziej�, �e Xa nie ma zamiaru zn�w rozpoczyna� m�cz�cych docieka� na temat swojej przysz�o�ci. Xa nie by�by w stanie kierowa� rozrostem swego cia�a, gdyby nie zosta� wyposa�ony w pot�n� sztuczn� inteligencj�, lecz jego konstruktorzy na odleg�ych, g�rnych pi�trach Pa�acu Liczb nie przewidzieli rozwoju jego samo�wiadomo�ci.

��Powiedz mi, Ukochany Stw�rco � rzek� Xa � co to takiego rop?

Szok spowodowany tym pytaniem by� tak niespodziewany, tak silny, �e Diviwidiv do�wiadczy� chwilowego zawrotu g�owy i niebezpiecznego os�abienia w�adz umys�owych. Przez jeden gro�ny moment o ma�o nie dopu�ci� Xa do sieci wy�szego poziomu m�zgu i wysi�ek w�o�ony w zablokowanie setek neuronowych po��cze� wyczerpa� go i os�abi�.

Ratuj�c si� starym chwytem, by zachowa� resztki spokoju, zapyta�:

��Kto ci powiedzia� o ropach?

Odpowied� Xa nadesz�a z lekkim op�nieniem.

��Nie ty, Ukochany Stw�rco. Ani nikt inny. To slowo osacza�o mnie ostatnio ze wszystkich stron. Musialo ono istnie� przez ca�y czas w umys�ach milion�w inteligentnych istot, lecz kryj�ca si� za nim tre�� jest dla mnie nieuchwytna. Wiem tylko, �e ��czy si� ono z l�kiem, okropnym l�kiem, by nie przesta� istnie�

��Nie powiniene� zaprz�ta� swych my�li t� spraw� � o�wiadczy� Diviwidiv, wykorzystuj�c wszelkie znane techniki wzmacniania my�lowego, aby uwiarygodni� swoje k�amstwo. � S�owo to nie znaczy wiele. Ma ono swoje �r�d�o w pewnych aberracjach ludzkiego umys�u, mo�na je nazwa� obraz� logiki. Metafizyka, religia, przes�dy�

��Dlaczego w takim razie zacz�o si� ono wdziera� w moj� �wiadomo��?

��Z �adnego szczeg�lnego powodu. Jako rodzaj przyp�ywu, pr�du, wiru. Martwisz si� sprawami, kt�re ciebie nie dotycz�. Rozkazuj� d si� uspokoi� i skupi� na powierzonym zadaniu.

��Dobrze, Ukochany Stw�rco.

Zadowolony z uleg�ej postawy Xa Diviwidiv przerwa� telepatyczne po��czenie i po�eglowa� do komory ci�nie� aajbli�ej swojej rezydencji. Wk�adaj�c kombinezon umo�liwiaj�cy funkcjonowanie w mro�nej, zewn�trznej atmosferze, zastanawia� si� z pewnym niepokojem, w jaki spos�b Xa przyswoi� sobie termin �rop�. Czy oznacza�o to po prostu, �e wzros�a jego zdolno�� do komunikacji bezpo�redniej? Czy te� pog��bi�o si� poczucie zagro�enia na planecie ojczystej i strach zacz�� przetacza� si� w telepatycznych falach poprzez pobliski region kosmosu?

Diviwidiv wszed� do komory ci�nie� i szczelnie zamkn�� za sob� wewn�trzny w�az. Gdy tylko uchyli� zewn�trzne drzwi, przenikliwe zimno uderzy�o go w twarz, k�u�o w oczy, a oddychanie sta�o si� tak bolesne, �e o ma�o si� g�o�no nie zach�ysn��. Metaliczne platformy stacji rozci�ga�y si� przed nim, p�askie i nagie w niekt�rych miejscach, w innych zabudowane skomplikowanymi konstrukcjami. Anteny urz�dzenia do teleportacji wbija�y si� w przesycone s�o�cem powietrze, tworz�c wiotkie, delikatnie rze�bione formy, a rzadkie migotanie zielonych ognik�w na ich czubkach wskazywa�o, �e przesy�ka z pokarmem dla Xa zosta�a odebrana. Poza kanciastymi granicami stacji cia�o Xa, obecnie pot�nie rozro�ni�te, rozlewa�o si� morzem bia�ego, krystalicznego blasku, rozci�gaj�cym si� w niesko�czono�� na wszystkie strony.

Diviwidiv nie potrafi� obj�� wzrokiem tego bezkresu bez pomocy odpowiedniego urz�dzenia, dlatego te� wszech�wiat poza bia�ym horyzontem sk�ada� si� jedynie ze s�o�ca i jednej z lokalnych planet widocznych na poprzecinanym smugami jasno�ci tle. M�g� jednak wpatrywa� si� prosto w py�ek niebieskiego �wiat�a, swoj� ojczyst� planet�, Dus-sarr� i w kilka sekund uzyska� po��czenie z dyrektorem Zunnununem.

��W czym rzecz? � spyta� Zunnunun. � Czemu przerywasz mi prac�?

��Mam dobre wie�ci � odpar� Divivvidiv. � Dziwnym i nieszcz�snym zbiegiem okoliczno�ci pr�bki Pierwotnych, kt�re ci dostarczy�em, zawieraj� wy��cznie osobniki �e�skie. Nie poszcz�ci�o nam si� tak�e z drugim statkiem, zawieraj�cym osobniki m�skie, gdy� zawczasu spostrzegli obecno�� Xa i uda�o im si� go wymin��.

��M�wi�e�, �e masz dobre wie�ci. � Zunnunun wycedzi� te s�owa wraz z telebarw� rosn�cego rozdra�nienia.

��Tak! Ten sam statek Pierwotnych posuwa si� w tej chwili w stron� poziomu podstawowego, a jego za�oga wierzy, lub te� �ywi tak� nadziej�, �e zagubione osobniki �e�skie schroni�y si� w siedzibach, kt�re tam odnalaz�em. Tym razem, Dyrektorze, ponad wszelk� w�tpliwo�� b�d� w stanie ich tobie przes�a�, gdy� w prostej konsekwencji poprzedniego kontaktu fizycznego jedynym celem m�skich osobnik�w jest odnalezienie istot p�ci �e�skiej. Wpadn� prosto w moje r�ce.

��To nieprawdopodobne � zdumia� si� Zunnunun. � Czy jeste� pewien tego, co m�wisz?

��W zupe�no�ci.

��Rzeczywi�cie, przynosisz mi dobre wie�ci. Nie mia�em poj�cia, �e mi�dzy jednostkami jakiegokolwiek gatunku mog� istnie� tak pot�ne wi�zy. Z przyjemno�ci� b�d� oczekiwa� na otrzymanie m�skich okaz�w Pierwotnych i na wi���ce si� z tym eksperymenty.

��S�u�y� tobie to dla mnie przyjemno�� � odpar� Diviv-vidiv zadowolony, �e ponownie uda�o mu si� nastroi� Dyrektora przychylnie do siebie. � Czy przy okazji tej prywatnej rozmowy mog� poruszy� jeszcze jedn� kwesti�?

��M�w.

���wiadomo�� Xa wznosi si� na coraz wy�sze poziomy i w�a�nie przed chwil� pr�bowa� wybada�, co to s� ropy.

��Czy on rozumie to s�owo? Czy zna jego znaczenie?

��Nie. � Diviwidiv zawaha� si�, pr�buj�c sformu�owa� zdanie. � Lecz wyczu�em w tym jaki� podtekst� Czy mia�y miejsce jakie� nowe wydarzenia?

��Musz� powiedzie�: tak. � Nast�pi�a chwila ciszy i kiedy Dyrektor Zunnunun odezwa� si� ponownie, jego s�owa ton�y w chmurach dziwnych telebarw wskazuj�cych na obaw� i zmartwienie. � Jak wiesz, pewna pot�na grupa w naszym spo�ecze�stwie zmusi�a tych w Pa�acu Liczb do przeprowadzenia nowej oceny sytuacji i najnowsze dane potwierdzi�y opini�, �e ropy rzeczywi�cie istniej�. Zdaje si�, ie w pobli�u naszej galaktyki spotka�o si� najprawdopodobniej a� dwana�cie rop�w, a nie, jak wcze�niej s�dzono, siedem. Je�li to prawda, to nie tylko nasza galaktyka przestanie istnie�, ale jeszcze nie mniej ni� sto innych w tym rejonie kosmosu.

��Rozumiem.

Kiedy Diviwidiv przerwa� kontakt, ch��d zdawa� si� przenika� kombinezon z nieodpart� si��. �To dziwne� pomy�la� �dlaczego si�a maj�ca unicestwi� milion innych galaktyk mia�aby by� bardziej przera�aj�ca, ni� ta, kt�ra zagra�a tylko tej jednej. Przecie� m�j los b�dzie w obu przypadkach identyczny. I dlaczego mia�bym prze�ywa� wewn�trzne rozterki z powodu powzi�tego przez m�j nar�d planu wymazania paru niedorozwini�tych i rzadko zaludnionych planet, podczas gdy sam kosmos sk�ania si� do tak potwornego aktu zniszczenia.

Przez ostatnie pi��dziesi�t mil powietrznej wspina-czki Toller i Steenameert przechylali statek na burt� w kr�tkich odst�pach czasu. Manewry te mia�y im umo�liwi� wczesne zlokalizowanie grupy drewnianych stacji i statk�w kosmicznych, aby mogli skierowa� si� prosto do nich, przezwyci�aj�c boczne wiatry. Poniewa� nawet przy dobrej widoczno�ci trudno by�o odnale�� te wytwory ludzkiej r�ki, a co dopiero teraz, gdy niebo przes�ania�a kryszta�owa tafla rozpraszaj�ca �wiat�o s�oneczne w jednolit� bia�� po�wiat�, Toller przypuszcza�, �e zadanie to b�dzie dwa razy trudniejsze ni� zazwyczaj. Tote� jakie by�o jego zdziwienie, gdy z odleg�o�ci trzydziestu mil dostrzeg� ciemn� plamk� w centrum przezroczystego dysku. Kiedy statek zbli�y� si� do niej, Toller odkry� przez lornetk�, �e obiekt, cho� nieregularny w og�lnych zarysach, skonstruowany jest na podstawie linii i k�t�w prostych. Jego sylwetka przypomina�a plan ogromnej budowli, do kt�rej na chybi� trafi� doczepiono liczne dobud�wki.

Przez jaki� czas Toller nie dopuszcza� do siebie narzucaj�cego si� automatycznie wniosku. W jego schemacie rzeczywisto�ci nie by�o po prostu dla niego miejsca. Lecz ostatecznie w jego umy�le nast�pi�o to bolesne przesuni�cie.

��Cokolwiek to jest � zwr�ci� si� do Steenameerta � jako� me mog� sobie wyobrazi�, by wyros�o tam samo z siebie, jak ta lodowa tafla. Musi to by� jaka� stacja na poziomie podstawowym, lecz�

��Nie wybudowana przez podobne nam istoty � doko�czy� Steenameert.

��Macie racj�. Te rozmiary. Mo�e w�a�nie ogl�damy pa�ac na niebie.

��Albo fortec�. � G�os Steenameerta by� niski, �ciszony, mimo �e on i Toller byli sami na statku w przestworzach w strefie niewa�ko�ci. � Czy mo�liwe, �eby Farlandczycy zdecydowali si� w ko�cu na inwazj�?

��Je�li tak, to w dziwny spos�b si� za to zabrali � odpar� Toller zmarszczywszy brwi. Z miejsca odrzuci� mo�liwo�� inwazji wojskowej z trzeciej planety uk�adu. Bartan Drum-me by� jednym z dw�ch �yj�cych uczestnik�w legendarnej wyprawy na Farland i Toller nieraz s�ysza� opowie�� o mieszka�cach tej planety, zupe�nie pozbawionych zap�d�w kolo-nizatorskich. Poza tym by�o jasne, �e mi�dzy tajemniczym morzem �ywego kryszta�u a gigantyczn� stacj� istnieje jaki� zwi�zek, wydawa�o si� ma�o prawdopodobne, by jakikolwiek w�adca, bez wzgl�du na to, jak obc� mia� umys�owo��, dokonywa� inwazji w tak bezsensowny spos�b.

��Nie. To jest co� zupe�nie nowego � ci�gn�� Toller. � Dobrze wiemy, �e istnieje wiele innych �wiat�w kr���cych wok� odleg�ych gwiazd i wiemy, �e niekt�re z nich zamie, szkuj� cywilizacje o wiele bardziej rozwini�te ni� nasza. By� mo�e, Batenie, przyjacielu, to, co widzimy nad nami, jest� � Toller urwa�, wpatruj�c si� w egzotyczny blask swojej wizji, lecz konkretne pytanie Steenameerta sprowadzi�o go z powrotem na ziemi�.

��Lecimy dalej, kapitanie?

��Naturalnie! � Toller zsun�� chust� otulaj�c� mu nos i usta, by jego s�owa zabrzmia�y wyra�nie. � Wci�� przypuszczam, �e ksi�na i jej za�oga schroni�y si� w jednej z naszych fortec, lecz je�li nie znajdziemy ich tam, c�, wtedy z�o�ymy wizyt� w jeszcze jednym miejscu.

��Tak jest, panie kapitanie.

Oczy Steenameerta wyzieraj�ce ze szczeliny pomi�dzy chust� a brzegiem kaptura nie zdradza�y, by dzia�o si� co� szczeg�lnego, ale Tollera uderzy� nagle fantastyczny wyd�wi�k jego w�asnych s��w. D�o� opad�a mu bezwiednie na r�koje�� szabli, gdy zda� sobie spraw�, �e ca�e jego jestestwo przenika groza.

Kiedy po raz pierwszy us�ysza� o znikni�ciu Yantary, ogarn�� go d�awi�cy l�k, �e ona ju� nie �yje. Jednak nie dopuszcza� do siebie tej my�li, nie przyznawa� si� do niej sam przed sob�, odganiaj�c j� z pomoc� wytrenowanego optymizmu i absorbuj�cych przygotowa� do zorganizowanej po�piesznie wyprawy ratunkowej. Jednak sytuacj� wzbogaci�y nowe elementy � dziwaczne, przera�aj�ce i niewyt�umaczalne i wygl�da�o na to, �e nie wr� nic dobrego.

Sze�� drewnianych fortec nadal okre�lano wsp�lnym mianem Stacji Obrony Wewn�trznej, kt�ra przylgn�a do nich od czas�w wojny mi�dzyplanetarnej, mimo i� z biegiem dni zatraci�a ona swoje znaczenie. Toller i Steename-ert zlokalizowali je po overlandzkiej stronie lodowego muru, w odleg�o�ci dw�ch mil od obcej stacji. Zatoczywszy szeroki �uk ich statek zbli�y� si� ostro�nie do drewnianych cylindr�w od strony zewn�trznej tak, �e znajdowa�y si� one pomi�dzy nim a tajemniczym kanciastym obiektem. Toller zdecydowa� si� na taki manewr, �ywi�c nie�mia�� nadziej�, i� w ten spos�b nie wy�ledz� ich oczy obcych istot, cho� nie mia� �adnej pewno�ci, czy obiekt jest w og�le zamieszkany przez �ywe stworzenia. Zdawa� si� osadzony w krystalicznej tafli, a ogl�dany przez lornetk� mia� w sobie co� z ogromnej martwej machiny, niepoj�tego urz�dzenia, kt�re umieszczono w strefie niewa�ko�ci, by wykona� jakie� niepoj�te zadanie z polecenia r�wnie niezrozumia�ych konstruktor�w.

Teraz, kiedy statek znalaz� si� w odleg�o�ci dwustu jard�w od cylindr�w fortec, Toller zacz�� podejrzewa�, �e s� one puste. Osadzone by�y na podstawie z lodowej tafli, najwidoczniej przymocowane cienkimi obr�czami z kryszta�u, jakie wyros�y wok� nich. Cztery cylindry stanowi�y magazyny i pomieszczenia mieszkalne, dwa pozosta�e, o wyd�u�onym kszta�cie, zbudowano jako funkcjonalne kopie statku kosmicznego, kt�ry odby� niegdy� podr� do F ar landu. Jednak wszystkie ��czy�a jedna wsp�lna cecha � bij�ca od nich martwota.

Gdyby Yantara i jej za�oga oczekiwa�y na pomoc w jednej z tych drewnianych skorup, z pewno�ci� wystawi�yby stra�e, i do tego czasu zasygnalizowa�yby swoj� obecno�� zbli�aj�cemu si� statkowi. Jednak nie by�o wida� znaku �ycia. Wszystkie luki ton�y w jednakowych ciemno�ciach, a drewniane stacje uparcie pozostawa�y tym, czym by�y, od kiedy Toller ujrza� je po raz pierwszy � bezw�adnymi reliktami przesz�ej epoki.

��Czy wejdziemy do �rodka? � spyta� Steenameert. Toller potakuj�co skin�� g�ow�.

��Musimy. Tego si� po nas oczekuje, lecz� � S�owa uwi�z�y mu w gardle. � Sami widzicie, �e tam nikogo nie ma.

��Przykro mi, panie kapitanie.

��No tak. � Toller zerkn�� w kierunku dziwacznej obcej budowli, kt�ra stercza�a z pokrywy lodowej daleko po lewej stronie. � Gdyby to by� powietrzny pa�ac, jak niem�drze przypuszcza�em, lub cho�by forteca, m�g�bym si� chwyci� s�abej nadziei, �e si� tam schroni�y. Wola�bym nawet, �eby zosta�y wzi�te do niewoli przez naje�d�c�w z innej planety, lecz to co� wygl�da jedynie jak du�y blok ze stali� jak silnik� Yantara nie mog�a spodziewa� si�, �e znajdzie tam schronienie.

��Chyba �e�

��Tak, Batenie?

��Chyba �e w przyp�ywie ostatecznej rozpaczy. � Ste-enameert zacz�� m�wi� szybko, jakby obawia� si�, �e jego pomys� zostanie odrzucony. � Nie wiemy, jak� szeroko�� mia� ten lodowy mur, kiedy ksi�na do niego dotar�a, ale je�li by�o ciemno i nast�pi�o zderzenie, po kt�rym statek przesta� by� zdolny do dalszego lotu, to znajdowa�by si� on teraz po landyjskiej stronie dysku. Po z�ej stronie, panie kapitanie. Niemo�liwe by�oby zlokalizowanie ani dotarcie do naszych fortec, a w takich okoliczno�ciach� ten� silnik m�g�by wyda� si� miejscem odpowiednim jako schronienie. Poza tym, panie kapitanie, jest wystarczaj�co du�y i mo�e ma jakie� otwory lub drzwi prowadz�ce do �rodka i�

��Brawo! � przerwa� mu Toller, gdy ciemno�ci zalegaj�ce w jego umy�le zacz�y si� nagle przeja�nia�. � Powiem nawet wi�cej! Potraktowa�em ca�� t� spraw� tak, jakby ksi�na Yantara by�a zwyczajn� kobiet�, lecz to przecie� zupe�nie mija si� z prawd�. M�wili�my o przypadkowej kolizji, ale mo�e wcale nie mia�a ona miejsca. Je�li Yantarze uda�o si� zawczasu dostrzec obcy obiekt, na pewno podj�a si� zbada� go! Mo�e ona i jej za�oga w tej w�a�nie chwili obserwuj� nas przez jaki� otw�r. Albo mo�e sp�dzi�y kilka dni we wn�trzu maszyny, a zbadawszy j�, powr�ci�y na Land? Mo�e niepostrze�enie min�li�my si� z nimi, kiedy lecieli�my z komisarzem. Takie rzeczy nierzadko si� zdarzaj�. Nie zgodzicie si� ze mn�, �e takie rzeczy si� zdarzaj�?

Wahanie, z jakim Steenameert skin�� g�ow�, u�wiadomi�o Tollerowi to, czego sam ju� si� domy�la� � �e pozwoli� ponie�� si� emocjom zbyt daleko. Lecz wszystkimi dost�pnymi �rodkami musia� zatamowa� ogarniaj�c� go czarn� rozpacz. Podczas tego niespodziewanego wybuchu nad/iei nie zwa�a�, �e reaguje jak niedojrza�y m�okos, �e prawdziwy Toller Mara�uine zachowa�by si� inaczej. Przywr�cono mu nadziej� i by� zdecydowany trzyma� si� jej jak najd�u�ej.

Wzburzony faktem, �e musi podj�� jakie� fizyczne dzia�anie, kipi�c energi�, Toller pos�a� Steenameertowi dziki u�miech.

��Nie sied�cie tak, kr�c�c, bezmy�lnie ga�kami. Mamy zadanie do wykonania.

Przeprowadzili pe�n� inwersj� i wy��czyli silnik pozwalaj�c statkowi zatrzyma� si� �agodnie nie dalej ni� pi��dziesi�t jard�w od najbli�szego drewnianego cylindra. Wsporniki gondoli dotkn�y ja�niej�cej powierzchni muru, kt�ry z bliska okaza� si� niejednolit� mas� przypadkowo po��czonych kryszta��w o wymiarach doros�ego cz�owieka. Okaza�o si�, �e wi�kszo�� z nich jest sze�ciok�tna w przekroju, pozosta�e za� okr�g�e lub kwadratowe, przy czym wiele kryszta��w zdobi�y wewn�trz pierzaste, jasnofioletowe wzorki. Og�lny efekt wzrokowy by� nadzwyczajny: patrzy�o si� na pozornie niesko�czony pejza� nieziemskiego pi�kna i blasku.

Toller i Steenameert za�o�yli plecaki z silniczkami odrzutowymi i ruszyli na inspekcj� sze�ciu cylindrycznych stacji. Tak jak si� spodziewali, by�y zupe�nie puste, je�li nie liczy� prowiant�w zmagazynowanych na wypadek niebezpiecze�stwa, kt�re nigdy nie nadesz�o. Zbudowane z pokostowanego drewna i wzmocnione obr�czami z czarnego �elaza, skorupy zia�y ch�odem i cisz� wi�ksz� ni� grobowce. Toller cieszy� si�, �e z g�ry domy�li� si�, i� Yantara i jej za�oga znajduj� si� gdzie indziej, gdy� w przeciwnym razie otwieranie i przeszukiwanie ka�dej ton�cej w mroku stacji by�oby nie do zniesienia.

Pod koniec inspekcji uderzy� go fakt, �e cho� kryszta�y tafli rzeczywi�cie rozci�gn�y si� w d�, by otoczy� cylindry, zrobi�y to w bardzo oszcz�dny spos�b. Zamiast zakry� w ca�o�ci wszystkie drewniane stacje, co wydawa�oby si� Tollerowi naturalne, okr��y�y ka�d� z osobna. Z pewno�ci� zjawisko to da�oby mu du�o do my�lenia, gdyby jego umys�u tak mocno nie zaprz�ta�y czekaj�ce go wydarzenia.

Uko�czywszy oficjaln� inspekcj� Toller i Steenameert powr�cili do statk�w, pozostawiaj�c za sob� pi�ropusze bia�ej pary i zabrali z niego siedem spadochron�w oraz siedem wor�w lotniczych, kt�re z�o�yli w najbli�szym pomieszczeniu mieszkalnym. Toller obstawa� przy przeniesieniu sprz�tu w bezpieczne miejsce na wypadek, gdyby balon podniebny uleg� uszkodzeniu podczas manewrowania blisko krystalicznych szpic muru.

Maj�c pod r�k� wory lotnicze i spadochrony, on i Steenameert oraz kobiety, je�li je uratuj�, byli zupe�nie niezale�ni od statku w kwestii powrotu na Overland. Chronieni przed �miertelnym ch�odem wiatr�w we�nianymi pow�okami wor�w mogli opada� ku powierzchni planety d�u�ej ni� dzie� i noc i otworzy� spadochrony na ostatnie kilka tysi�cy st�p lotu. Cho� perspektywa takiej podr�y mo�e odstrasza� niewtajemniczonych, w ci�gu tych wszystkich lat, podczas kt�rych powszechnie korzystano z tego systemu, tylko jedna osoba ponios�a �mier�. By� to niedo�wiadczony pos�aniec, kt�ry, jak przypuszczano, zasn�� tak mocno, i� nie zd��y� na czas wydosta� si� z wora i otworzy� spadochronu.

Zostawiwszy za sob� zawieszony w odwr�conej pozycji statek, Toller i Steenameert rozpocz�li dziwny, dwumilowy lot w kierunku ogromnego, obcego obiektu. Z silniczkami odrzutowymi na plecach sun�li w spacerowym tempie tu� pod b�yszcz�cym sufitem z gigantycznych kryszta��w. Wydawa�o si�, �e rozr�s� si� on na chybi� trafi� i jedynie co pewien czas, w szerokich odst�pach, natrafiali na bardziej regularne, p�askie powierzchnie, w obr�bie kt�rych drobne, fioletowe wzory stawa�y si� lepiej widoczne.

Tajemniczy obiekt r�s� w oczach, a Toller zaczyna� pow�tpiewa�, czy przekonanie, i� to jedynie martwy silnik, jest s�uszne. Tu i �wdzie na metalicznej powierzchni obudowy widnia�o co� jakby luki, a tak�e w�azy, rozmiarami nie ust�puj�ce drzwiom wej�ciowym. My�l, �e Yantara mo�e stoi w jednym z okien i patrzy, jak on si� zbli�a, jeszcze zwi�kszy�a uderzaj�cemu do g�owy i przejmuj�ce dreszczem podniecenie. Nareszcie po wielu latach czekania bra� udzia� w przygodzie mog�cej si� mierzy� z wyczynami jego dziadka.

Dotar�szy do najbli�szego kra�ca obiektu odkry�, �e otoczony jest on pojedyncz� metalow�, wzmocnion� cienkimi wspornikami obr�cz�; r�wnie dobrze mog�aby zosta� odlana w kt�rej� z hut na Overlandzie. Ca�o�� tkwi�a w morzu kryszta��w, przylegaj�c do� bez jakichkolwiek widocznych przerw. Toller wy��czy� silnik i przystan�� chwytaj�c si� obr�czy. Steenameert pojawi� si� u jego boku w chwil� p�niej.

��Najwyra�niej jest to jaka� por�cz � odezwa� si� Toller. � Co� mi si� wydaje, �e za chwil� poznamy przybysz�w z innej gwiazdy.

Twarz Steenameerta skrywa�a niemal w ca�o�ci chusta, lecz jego oczy b�yszcza�y ciekawo�ci�.

��Mam nadziej�, �e nie �ywi� z�ych zamiar�w wobec intruz�w takich jak my. Kto�, kto jest w stanie umie�ci� tak� fortec� w powietrzu�

Toller pokiwa� w zamy�leniu g�ow� i przebieg�szy obiekt wzrokiem oceni� go na przynajmniej p� mili szeroko�ci. Wraz ze Steenameertem przycupn�li na kraw�dzi p�aszczyzny wielko�ci obszernego placu parad, nad kt�rej �rodkiem g�rowa�o przypominaj�ce wie�� wybrzuszenie wrzynaj�ce si� na sto lub wi�cej st�p w g��b mro�nego powietrza. Przypatruj�c si� mu, Toller pozwoli� zmys�om przyj�� inn� perspektyw� i nagle nie znajdowa� si� ju� poni�ej fantastycznego pejza�u. Nowa pozycja pozwoli�a mu spogl�da� w poprzek r�wniny w stron� dziwacznego zamku z wielkim dyskiem Overlandu dok�adnie nad g�ow�. Po prawej stronie, w oddali znajdowa�a si� k�pka zakrzywionych, sto�kowatych pr�t�w przypominaj�cych gigantyczne trzciny wyrze�bione w stali i gdy na nie patrzy�, na ich ko�cach zacz�y migota� zimne zielone ogniki. Przypomnia�o mu to, �e myszkuje w�r�d zjawisk, kt�re o niebo przekraczaj� jego zdolno�ci pojmowania.

��Nic nie zdzia�amy, tkwi�c tutaj bezczynnie � powiedzia� ra�no, odp�dzaj�c od siebie r�j niechcianych w�tpliwo�ci i onie�mielenie. � Jeste�cie gotowi, by�

Urwa� oniemia�y z przera�enia, gdy za jego plecami rozleg� si� nag�y i niespodziewany ha�as. D�wi�k ten by� jak syczenie i trzeszczenie stapiaj�ce si� w jedno, jak dziki p�omie� poch�aniaj�cy suche li�cie i patyki. Toller spr�bowa� si� obr�ci�, lecz strach i brak si�y ci��enia udaremni�y ten zamiar. Zamacha� tylko rozpaczliwie r�kami, a kiedy w ko�cu z pomoc� obr�czy odzyska� r�wnowag�, by�o ju� za p�no � pu�apka zatrzasn�a si�.

Wok� niego i jego towarzysza wyros�a z zapieraj�c� dech w piersi szybko�ci� iskrz�ca si� kula zbudowana z kryszta��w wielko�ci pi�ci. Zamkn�a ich w okr�g�ym wi�zieniu o �rednicy kilku krok�w.

Wy�oni�a si� z wi�kszych kryszta��w lodowego morza, a jej dolna cz�� stapia�a si� z metalow� obudow� obcej stacji. Jej l�ni�ca materia otacza�a tak�e cz�� obr�czy, do kt�rej przywarli dwaj m�czy�ni. Toller i Steenameert patrzyli przez chwil� na siebie z twarzami wykrzywionymi przera�eniem, po czym Toller �ci�gn�� jedn� z r�kawic i dotkn�� wewn�trznej powierzchni kuli. By�a zimna jak l�d, lecz nie skropli�a si� pod wp�ywem dotyku.

��Szk�o! � Wskaza� na pistolet zawieszony u boku Stee-nameerta. � Zr�b w tym kilka dziur i wkr�tce si� st�d wydostaniemy.

��Tak, tak� � Steenameert odpi�� bro�, jednocze�nie wyjmuj�c z sakwy kulisty zbiornik ci�nieniowy.

Gdy gor�czkowo przykr�ca� go do spodu pistoletu, nagle cichy g�os, spokojny i wszystkowiedz�cy, ca�kowicie przekonuj�cy g�os, odezwa� si� w g�owie Tollera.

��Odradzam wam u�ycie broni. Materia�, kt�rym zostali�cie otoczeni, ma ochronn� odwrotn� warstw� energetyczn�. Jej podstawowym zadaniem jest niedopuszczenie meteor�w do konstrukcji g��wnej, ale dzia�a skutecznie w przypadku ka�dego rodzaju pocisk�w. Je�li bro� wystrzeli, pocisk odbija� si� b�dzie rykoszetem wewn�trz kuli ze stal� pr�dko�ci�, a� jego energi� wch�onie kt�re� z waszych cia�. Zatem je�li oddacie strza�, kula nie poniesie szwanku, natomiast jeden z was najprawdopodobniej zginie.

Toller wiedzia� od razu, cho� nie potrafi� powiedzie� dlaczego, �e obydwaj, on i Steenameert, s�ysz� te same s�owa. Ten g�os, kt�ry nie by� g�osem, raczej modulacj� ciszy, przemawia� wprost do ich �wiadomo�ci� umys� przemawia� do umys�u� co oznacza�o�

Zerkn�� w prawo i wzdrygn�� si� spostrzeg�szy, �e tu� za �cian� krystalicznej kuli stoi jaka� posta�. Szklana powierzchnia kuli przypomina�a plaster miodu i zniekszta�ca�a oraz powiela�a sylwetk�, jednak�e najwyra�niej by�a to posta� rozmiar�w doros�ego m�czyzny, ludzka w zarysach, i przytrzymywa�a si� obr�czy tak, jak robi�by to ka�dy cz�owiek. Toller nie w�tpi�, �e to ona jest �r�d�em wibruj�cego mu w g�owie g�osu, lecz nie m�g� zrozumie�, jak przybyszowi uda�o si� przeby� metaliczny p�askowy� tak szybko i niepostrze�enie.

Odczuwa� te� obaw�. Strach ten nie by� podobny do �adnego ze znanych mu dot�d uczu� � k��bi�y si� w nim ksenofobia, szok i zwyk�a obawa o sw�j los, co odebra�o mu mow� i zdolno�� do wykonania cho�by najmniejszego ruchu. Widzia�, �e Steenameert tak�e stoi jak s�up soli, przerwawszy przykr�canie zbiornika ci�nieniowego do pistoletu. Bezd�wi�czna wiadomo�� nie by�a tylko stwierdzeniem, przekazaniem czystej wiedzy i obydwaj m�czy�ni zrozumieli teraz, �e pocisk, kt�ry uderzy w �cian� krystalicznej kuli, zostanie odrzucony z si�� o wielko�ci bezpo�rednio zale�nej od jego pr�dko�ci.

��Nie musicie si� obawia� � zapewni� ich nieg�os, sprawiaj�c przy tym wra�enie czego�, co mog�oby uj�� za uprzejmo��, gdyby nie protekcjonalny i zimny ton.

��Wcale si� nie boimy� � Bezs�owne wyzwanie Tollera za�ama�o si� w chaosie my�li, kiedy zacz�� si� zastanawia�, czy jest w stanie nawi�za� kontakt z obc� istot�.

��Przemawianie w normalny dla ciebie spos�b pomo�e ci sformu�owa� my�li tak, �e b�dziemy w stanie rozmawia� � podpowiedzia� mu obcy. � Lecz nie tra� czasu na k�amstwa, puste przechwa�ki lub gro�by. Chcia�e� w�a�nie stanowczo stwierdzi�, �e si� nie boisz, a to zupe�nie mija si� z prawd�. Musisz teraz skupi� my�li i unika� b��du, jakim jest stawianie mi oporu.

Niezachwiana pewno�� siebie, z jak� przemawia� ten obcy, triumfuj�cy ton osoby przekonanej o w�asnej wy�szo�ci, wywo�a�y u Tollera reakcj� odziedziczon� po dziadku, kt�rej nie by� w stanie kontrolowa�. Fala niepohamowanego gniewu uderzy�a mu do g�owy, wytr�caj�c go z parali�u, kt�ry obezw�adnia� dot�d umys� i cia�o.

��To ty jeste� o krok od pope�nienia b��du! � wykrzykn��. � Nie znam twoich zamiar�w, ale b�d� ci stawia� op�r a� do �mierci. A mam tu na my�li twoj� �mier�.

��To bardzo ciekawe. � My�l obcej istoty zaprawiona by�a rozbawieniem. � Jeden z �e�skich osobnik�w waszego gatunku zareagowa� dok�adnie w ten sam nierozs�dny, wojowniczy spos�b, Tollerze Mara�uine, i jestem prawie pewien, �e by� to ten osobnik, z kt�rym jeste� emocjonalnie zwi�zany.

Odpowied� ta wstrz�sn�a Tollerem.

��Uwi�zili�cie nasze kobiety?! � zawy� zapominaj�c o swojej sytuacji. � Gdzie one s�? Je�li wyrz�dzili�cie im jak�� krzywd�

��Nie stal� im si� �adna krzywda. Po prostu przetransportowa�em je w bezpieczne miejsce daleko st�d, co mam zamiar uczyni� tak�e z wami. Wstrzykn� teraz uspokajaj�cy gaz do wn�trza kuli. Niczego si� nie obawiajcie. Gaz ten sprawi, i� zapadniecie w g��boki sen, a kiedy odzyskacie �wiadomo��, b�dziecie ju� w przyjemniejszym otoczeniu. I cho� zachodzi konieczno��, by zatrzyma� was tam na czas nieokre�lony, nie zabraknie wam niczego.

��Nie jeste�my zwierz�tami, by nas zamyka� w klatkach i karmi�! � wypali� Toller czuj�c, jak wzbiera w nim gniew. � Udamy si� z tob� w miejsce, gdzie uwi�ziono nasze kobiety, lecz z w�asnej woli i z otwartymi oczyma. Takie s� moje warunki i je�li na nie przystaniesz, daj� ci s�owo honoru, �e �aden z nas nie wyrz�dzi ci krzywdy.

��Twoja arogancja jest zdumiewaj�ca i r�wna jedynie twojej nie�wiadomo�ci � nadesz�a spokojna odpowied� z nutk� rozbawienia. � Istoty na twoim prymitywnym poziomie rozwoju nigdy nie by�yby w stanie mnie zrani�. Niemniej jednak uspokoj� ci�, by� nie sprawia� mi k�opotu podczas transportu.

Posta� za kryszta�ow� �cian� wykona�a nieznaczny ruch, kt�ry na lodowej powierzchni odzwierciedli�a fala rozmazanych kolor�w, po czym dziwnie pociemnia� jeden z sze�cian�w, co wskazywa�o, �e przy�o�y�a co� do jego zewn�trznej powierzchni. Steenameert doko�czy� sk�adanie broni, podni�s� j� i wycelowa� w ciemn� plam�.

��Samob�jstwo, Batenie Steenameert? � G�os, kt�ry nie by� g�osem, mia� w sobie co� z oboj�tnej lito�ci botanika obserwuj�cego, jak drobna muszka zbli�a si� do paj�czyny. � Zdecydowanie nie.

Steenameert spojrza� na Tollera oczami o niezg��bionym wyrazie spomi�dzy chusty i kaptura i opu�ci� pistolet.

Toller skin�� g�ow� z widoczn� aprobat� i umy�lnie nie zastanawiaj�c si� nad swoim zamiarem doby� szabli i jednym sprawnym ruchem wbi� j� w kryszta�ow� �cian�. Zacisn�� r�k� wok� obr�czy, zmieniaj�c swe cia�o w zamkni�ty uk�ad si�, i zatopi� czubek stalowego ostrza w b�yszcz�cych sze�cianach z moc�, kt�ra sprawi�a, �e szkliste kawa�ki rozprysn�y si� na wszystkie strony.

Kryszta�owa kula wrzasn�a.

Wrzask by� bezd�wi�czny, ale poza tym w niczym nie przypomina� dok�adnie przemy�lanego i kontrolowanego sposobu umys�owego komunikowania si� u�ywanego przez obc� istot�. Toller dobrze wiedzia�, cho� nie rozumia� w jaki spos�b, �e wydobywa si� on ze �cian krystalicznej kuli i z majacz�cego w g�rze lodowego jeziora, zwielokrotniony j�k agonii, a przypadkowa harmonia zderza�a si� z dysonansem echa wci�� na nowo, a� wszystko ucich�o i da� si� s�ysze� dziwny, skaml�cy g�os, kt�ry nie by� g�osem�

��Zraniono mnie, Ukochany Stw�rco! Nie powiedzia�e� mi, �e Pierwotni s� w stanie uszkodzi� moje cialo.

Pos�uszny instynktowi wojownika Toller nie pozwoli�, by ten niespodziewany g�os zastraszy� go lub zmniejszy� impet jego ataku. Ugodzi� wroga i by� to sygna�, by prze� dalej ze wznowionym impetem. By zabi�. Jego szabla zdawa�a si� napotyka� dziwaczny op�r, jakby przebija�a warstw� niewidzialnej g�bki, lecz powt�rzone kilkakrotnie ci�cia by�y na tyle silne, by uszkodzi� i wyrwa� z miejsca szklane kryszta�y. W nie wi�cej ni� kilka sekund strzaska� kolejne dwa i utworzy� niedu�y otw�r w krystalicznej kuli.

Zmieniwszy taktyk� zacz�� siec w kraw�dzie otworu r�koje�ci� szabli i pomimo niewidzialnego oporu uda�o mu si� wyrwa� w ca�o�ci dwa kryszta�y i wyrzuci� je na zewn�trz w kosmiczn� pustk�. W gor�czkowym natchnieniu przerzuci� szabl� do drugiej r�ki i j�� bi� w to samo miejsce odzian� w r�kawic� pi�ci�. Tym razem nie czu�, by jaka� tajemnicza si�a hamowa�a jego ciosy i wkr�tce kilka nast�pnych sze�ciennych kryszta��w oderwa�o si� od ca�o�ci znikaj�c mu z oczu i znacznie powi�kszaj�c dziur� w �cianie kuli.

Ponownie rozleg� si� nieludzki wrzask. Id�c za przyk�adem Tollera Steenameert przytrzyma� si� obr�czy i j�� zasypywa� ciosami nieregularny brzeg otworu powi�kszaj�c zniszczenie.

W hucz�cym, rozpalonym umy�le Tollera czas praktycznie zatrzyma� si� a� do chwili, gdy utorowawszy sobie drog� znalaz� si� na zewn�trz kryszta�owego wi�zienia i z trudem pokonuj�c brak si�y ci�ko�ci ruszy� za ubran� w srebrny skafander postaci�, kt�ra rzuci�a si� do ucieczki. Jego lewa d�o� zacisn�a si� na gardle obcej istoty, a szabla niepostrze�enie pojawi�a si� w jego d�oni, by pchn�� w bok tamtego.

��Jak to zrobile�? � S�owa obcego zaprawione by�y odraz� z powodu kontaktu fizycznego, lecz Toller nie czu� ju� przed nim strachu. � W pe�ni zharmonizowa�e� kontrol� nad swoimi mi�niami � ci�gn�� g�os � bez �adnych wyczuwalnych dla mnie logicznych proces�w umys�owych! Jak to si� sta�o?

��Zamilcz � warkn�� Toller przerzucaj�c nog� przez obr�cz, by nie dopu�ci�, aby on i jego jeniec oddalili si� od metalowej obudowy stacji. � Gdzie s� kobiety?

��Wszystko, co trzeba ci wiedzie� � odpar�a obca istota z niewzruszonym spokojem � to to, �e znajduj� si� one w bezpiecznym miejscu.

��Pos�uchaj! � Toller chwyci� obcego za rami� i przyci�gn�� do siebie, spogl�daj�c mu w twarz po raz pierwszy. W jednej chwili obrzuci� j� badawczym, zaciekawionym spojrzeniem, stwierdzaj�c, �e ma zadziwiaj�co ludzki rozk�ad rys�w. G��wne r�nice stanowi�a szara sk�ra, oczy bez �renic, sk�adaj�ce si� jedynie z bia�ych ga�ek z czarnymi dziurami i ma�y zadarty nos bez �rodkowej przegrody. Toller m�g� zajrze� w g��b jamy nosowej, gdzie pokryte czerwonymi �y�kami pomara�czowe membrany trzepota�y tam i z powrotem lub zwiera�y si� w takt oddech�w obcej istoty. � Wcale mnie nie s�ucha�e�. � Powstrzymuj�c si�, by nie odepchn�� od siebie tej ohydnej karykatury cz�owieka, Toller napar� na szabl�, wgniataj�c j� g��biej w b�yszcz�ce srebro jej skafandra. � Albo powiesz mi natychmiast wszystko, co powinienem wiedzie�, albo ci� zabij�.

Ziemiste usta obcego wykrzywi�o co� na kszta�t u�miechu.

��Z takiej odleg�o�ci? Tak blisko? B�d�c w fizycznym kontakcie? �adna istota humanoidalnego gatunku nie mog�aby�

W g�owie Tollera zawirowa�y karmazynowe b�yskawice. Jego umys� zawrza�, ton�c w rozmazanych obrazach Van-tary i trup�w obcych porywaczy. I szalona w�ciek�o��, odurzaj�ca i odra�aj�ca, haniebna i radosna w�ciek�o�� ogarn�a ca�� jego istot�. Przyci�gn�� obcego do siebie, wbijaj�c jednocze�nie ostrze szabli i tylko przestraszony krzyk Steenameerta przywr�ci� mu zdrowy rozs�dek.

��Zrani�e� mnie! � Na ciche s�owa obcego pad� cie� zaskoczenia i pocz�tek przera�aj�cego odkrycia. � Zrobi�by� to! By�e� zdecydowany mnie zabi�!

��W�a�nie to ci ca�y czas t�umacz�, szarog�by! � zgrzytn�� z�bami Toller.

��Mam na imi� Divivvidiv.

��Przede wszystkim, szarog�by, przypominasz trupa � ci�gn�� Toller. � I nie mia�bym najmniejszych wyrzut�w sumienia, gdyby trzeba by�o pogodzi� tw�j wygl�d z rzeczywisto�ci�. Powtarzam wi�c, je�li nie powiesz mi�

Urwa� zbity z tropu, gdy twarz obcego przebieg� nag�y skurcz, a kruche rami�, kt�re trzyma� w u�cisku, pocz�o wibrowa� w harmonii z wewn�trznymi drgawkami. Znaczone czarn� obw�dk� usta wykrzywia�y si� UNymtMryt nlf, faluj�c to w jedn�, to w drug� stron�, jak koritlnwief targany przeciwnymi pr�dami, i wyrzuca�y w pnwietrM dryfuj�ce nitki pienistej �liny.

Zamazane echo odebrane przez umys� Tollera powiedzia�o mu, �e je�cowi nigdy przedtem bezpo�rednio nie gro�ono �mierci�. Z pocz�tku Divivvidiviemu wydawa�o si� niemo�liwe, by jego �yciu mog�o co� zagra�a�, a teraz do�wiadcza� gwa�townej reakcji emocjonalnej.

Toller maj�c po raz pierwszy wgl�d w ca�kowicie r�n� od swojej kultur�, zareagowa� zwi�kszeniem nacisku szabli.

��Kobiety, szarog�by� Nasze kobiety! Gdzie one s�?

��Zosta�y przetransportowane na moj� ojczyst� planet�. � Divivvidiv odzyskiwa� powoli r�wnowag� psychiczn�, lecz jego s�owa nabrzmia�y strachem, odraz� i z trudem powstrzymywan� histeri�. � S� teraz w bezpiecznym miejscu, miliony mil st�d, w stolicy najbardziej rozwini�tej cywilizacji w tej galaktyce. Zapewniam ci�, �e nie le�y w mo�liwo�ciach istot Pierwotnych, takich jak ty, zmieni� w jakikolwiek spos�b okoliczno�ci, zatem jedyn� logiczn� rzecz�, jak� powiniene� uczyni�

��Twoja logika r�ni si� od mojej � uci�� Toller staraj�c si�, by zabrzmia�o to nieust�pliwie, tak by ukry� strach budz�cy si� w jego sercu. � Je�li kobiety nie powr�c� ca�e i zdrowe, to ja wy�l� ci� w inny �wiat. �wiat, z kt�rego jeszcze nikt nie powr�ci�. Mam nadziej�, �e wyra�am si� jasno�

Pk�j by� przestronny i niemal pusty, a g��wny mebel stanowi� niebieski sze�cian, kt�ry m�g�by uchodzi� za ��ko, gdyby nie brak siatki zabezpieczaj�cej. Pod �cianami ci�gn�� si� pas prostok�tnych i okr�g�ych p�yt, kt�re bezustannie zmienia�y kolor, jedne powoli, inne raptownie. Pod�oga zrobiona by�a z szarozielonego jednolitego materia�u, g�sto usianego niedu�ymi otworami. Toller zauwa�y�, �e jego stopy mocno trzymaj� si� pod�o�a, a wiec nie trzeba by�o u�ywa� lin zerograwitacyjnych, i szybko si� zorientowa�, �e otwory w pod�odze stanowi� cz�� systemu pr�niowego.

Jednak nie zastanawia� si� zbytnio nad otoczeniem, gdy� jego uwaga koncentrowa�a si� na Diviwidivim, zdejmuj�cym w�a�nie skafander. Po srebrzystym kombinezonie bieg�y szwy, rozst�powa�y si� b�yskawicznie, gdy przesuwa�o si� po nich ma�� przetyczk�. W ten spos�b Diviwidiv wy�oni� si� ze skafandra w kilka sekund, ukazuj�c drobne cia�o o humanoidalnym kszta�cie i wymiarach. Przyodzia-ny by� w jednocz�ciowy str�j, na kt�ry sk�ada�a si� niezliczona liczba skrawk�w czarnego sukna, nak�adaj�cych si� na siebie jak ptasie pi�ra.

Cudzoziemski ubi�r, �ysa szara czaszka i trupiu Iwuri prawie pozbawiona nosa � wszystko to wzbudzi�o w Tul-lerze nieodpart� ksenofobi�. Wzros�a jeszcze, gdy odkry�, �e obcy wydziela zapach. Wo� ta nie by�a sama w sobie nieprzyjemna, raczej s�odka i ci�ka jak ros�, lecz niepr/y-zwoito�� jej �r�d�a czyni�a j� obrzydliw�. Spojrza� na Steenameerta i zmarszczy� nos. Steenameert, dot�d obserwuj�cy bacznie dziwne pomieszczenie, zrobi� podobnie.

��Pewnie zdziwisz si�, kiedy ci powiem, �e ty tak�e wydzielasz nieprzyjemn� wo� � zauwa�y� Divivvidiv. � Cho� przypuszczam, �e twoja jest raczej zwi�zana z brakiem higieny i wyda�aby si� r�wnie przykra cz�onkom twojego w�asnego gatunku.

Toller u�miechn�� si� lodowato.

��Przychodzisz ju� do siebie po lekkim ataku drgawek, nieprawda�? Zn�w ci sztywnieje kark? Przypomn� ci zatem, �e nadal mog� w dowolnej chwili odebra� ci �ycie i jestem zdecydowany to zrobi�.

��Jeste� zwyk�ym krzykaczem, To��erze Mara�uine. W g��bi serca w�tpisz, czy zdolny jeste� odegra� rol� spo�eczn�, jak� sobie narzuci�e�, i starasz si� zamaskowa� ten fakt na najr�niejsze sposoby, a jednym z nich jest wywrzas-kiwanie czczych gr�b.

��Uwa�aj, co m�wisz, szarog�by! � rykn�� Toller, zaskoczony �atwo�ci�, z jak� to niesamowite stworzenie z odleg�ych rejon�w wszech�wiata przenikn�o najg��bsze zakamarki jego umys�u, a nast�pnie oboj�tnie wyjawi�o tajemnice, do kt�rych on ba� si� przyzna� przed samym sob�. Zerkn�� na Steenameerta, kt�ry ponownie zacz�� przygl�da� si� pomieszczeniu, najwyra�niej staraj�c si� post�powa� dyplomatycznie.

��Radz� wam uwolni� si� z tych ci�kich, izolowanych skafandr�w � odpar� Diviwidiv niewzruszony. � Cho� wygl�daj� bardzo prymitywnie, z pewno�ci� s� ca�kiem skuteczne i wkr�tce zaczn� watn przeszkadza� zwa�ywszy na panuj�c� tu temperatur�.

Toller, kt�ry oblewa� si� potem ju� od d�u�szej chwili, pos�a� Diviwidiviemu podejrzliwe spojrzenie.

��Je�li masz nadziej�, �e mnie zaskoczysz, kiedy b�d� zaj�ty�

��Nawet nie pomy�la�em o czym� podobnym. � Diviwidiv sta� teraz blisko Tollera, kiwaj�c si� lekko na prostych nogach. � Przecie� wiesz.

Wielorakie poziomy komunikacji, na kt�re sk�ada� si� ich kontakt umys�owy, nie pozostawia�y w�tpliwo�ci, �e obcy nie k�amie. Jednak Toller zacz�� si� zastanawia�, czy to tak�e nale�y do techniki telepatycznej. Czy supermowa mo�e by� narz�dziem superk�amstwa, takiego, w kt�re s�uchacz wierzy bez zastrze�e�?

��Trzymaj go na muszce, gdy b�d� si� rozbiera� � pouczy� Steenameerta. � Je�li wykona najmniejszy ruch, mrugnie okiem, wpakuj mu kulk�.

��Twoje procesy my�lowe s� niezwykle skomplikowane jak na istot� Pierwotn�.

Diviwidiv zdawa� si� stopniowo odzyskiwa� pewno�� siebie, a swoje s�owa okrasi� tonem rozbawienia.

��Ciesz� si�, �e zrozumia�e� wreszcie, �e nie masz do czynienia z dzikusami � rzuci� Toller, gramol�c si� ze skafandra. � Lecz z jakiej racji jeste� taki z siebie zadowolony, szarog�by? Jest jaki� pow�d?

��Pow�d jest racjonalny. � Z okolonych ciemn� obw�dk� ust Diviwidiviego wyrwa� si� niespodziewanie ludzko brzmi�cy chichot. � Teraz, gdy mia�em okazj� bli�ej przyjrze� si� strukturze waszych umys��w i odkry�, i� jeste�cie sk�onni ulec rozumowi, u�wiadomi�em sobie, �e mog� chroni� siebie i swoje interesy jasno okre�laj�c wasz� sytuacj�. Im wi�cej informacji wam przeka��, tym stabilniejszy b�dzie zwi�zek mi�dzy nami. Tote� zaproponowa�em, by�my przenie�li si� tutaj, w bardziej sprzyjaj�ce otoczenie, by m�c kontynuowa� nasz� rozmow� bez niepotrzebnych przeszk�d.

��Je�li o mnie chodzi, to nic nie jest w stanie mi przeszkodzi� � rzek� Toller zastanawiaj�c si�, czy Diviv-vidiv zdaje sobie spraw� z ca�ej rozci�g�o�ci tego k�amstwa. Sam spos�b komunikacji wystarcza�, by pogr��y� jego umys� w zam�cie, a je�li bra�o si� pod uwag� niesamowity charakter i wygl�d obcego, nie wspominaj�c o dziwacznych okoliczno�ciach ich spotkania, to nale�a�o si� dziwi�, �e jego m�zg jeszcze w og�le funkcjonowa�. Przez ca�y czas musia� przywo�ywa� my�l o Yantarze. Nic nie mia�o znaczenia poza odnalezieniem jej, wybawieniem i bezpiecznym powrotem na Overland.

��Nie ma potrzeby, by�cie celowali do mnie z tej barbarzy�skiej broni � rzek� Divivvidiv, gdy Toller zdj�� skafander i wzi�� pistolet od Steenameerta, by tamten tak�e m�g� si� rozebra�. � Powiedzia�em ci, �e rozum we�mie g�r� nad sil�.

��W takim razie nie masz si� czym niepokoi� � odpar� Toller beztrosko. � Je�li dojdzie do sprzeczki, ty b�dziesz do mnie strzela� swoimi sylogizmami, ja natomiast b�d� musia� poprzesta� na strzelaniu zwyk�ymi nabojami.

��Nabierasz pewno�ci siebie.

��A ty, szarog�by, stajesz si� mecz�cy. Powiedz mi teraz, jak planujesz odzyska� kobiety, ratuj�c zarazem swoje �ycie?

Divivvidiv zacz�� promieniowa� odcieniami wskazuj�cymi na rozdra�nienie.

��Chc� ci zada� pytanie, Tollerze Mara�uine. Mo�e ono wyda� ci si� bez zwi�zku z nasz� sytuacj�, ale je�li opanujesz na chwil� zniecierpliwienie, z pewno�ci� �atwiej przyjdzie ci co� zrozumie�. Czy to brzmi rozs�dnie?

Toller bez przekonania skin�� g�ow�, podejrzewaj�c niejasno, �e obcy nim manipuluje.

���wietnie! A wi�c, z ilu planet sk�ada si� wasz system?

��Z trzech � odpar� Toller. � Landu, Overlandu i Far-landu. M�j dziadek, ojciec mojego ojca, kt�rego imi� mam zaszczyt nosi�, zgina� na Farlandzie.

��Twoja wiedza astronomiczna jest niepe�na. Czy nie zwr�ci�e� uwagi, �e teraz w lokalnym systemie istniej� cztery planety.

��Cztery planety?! � Toller wpatrywa� si� w Divivvidi-viego marszcz�c brwi, przypominaj�c sobie, �e kto� m�wi� mu niedawno o jakiej� niebieskiej planecie. � Sk�d nagle cztery planety? M�wisz tak, jakby za pomoc� magii przy��czono do naszego uk�adu nowy �wiat.

��Dok�adnie tak si� sta�o, cho� nie mia�o to nic wsp�lnego z magi�. � Diviwidiv pochyli� si� do przodu. � Moi wsp�bracia przetransportowali nasz� ojczyst� planet�, kt�ra zwie si� Dussarra, przez setki lat �wietlnych. Wyrwali j� z dawnej orbity dooko�a odleg�ego s�o�ca i umie�cili na nowej orbicie wok� waszego. Czy daje ci to jakie� poj�cie o naszej pot�dze?

��Tak, o pot�dze twojej wyobra�ni � odpar� Toller z pogard� w g�osie na przek�r przera�aj�cej pewno�ci, �e obcy przekazuje niepodwa�aln� prawd�. � Nawet gdyby�cie byli w stanie przenie�� ca�� planet�, w jaki spos�b jej mieszka�cy mogli przetrwa� zimno i ciemno�ci mi�dzygwiezdnej pustki? Jak d�ugo trwa�a ta podr�?

��Nie trwa�a ani sekundy! Podr� mi�dzygwiezdna odbywa si� momentalnie. Koncepcja ta o niebo przerasta mo�liwo�ci waszego pojmowania, oczywi�cie zupe�nie nie z waszej winy, niemniej jednak postaram si� przekaza� wam analogie, kt�re w pewnej mierze u�atwi� wam zrozumienie.

Na u�amek sekundy Diviwidiv zamkn�� swoje nieludzkie oczy. Toller poczu�, jakby w jego g�owie co� si� szarpn�o i uczucie to przej�o go niepokojem, a zarazem by�o dziwnie przyjemne. Z piersi wyrwa�o mu si� westchnienie, gdy jego umys� przenikn�� b�ysk intelektualnej jasno�ci, jak promie� �wiat�a z latarni morskiej. Przez jedn�, przepe�nion� z�udn� nadziej� chwile wydawa�o mu si�, i� jcnl bliski poznania wszystkiego, co ka�da pe�nowarto�ciowa istota powinna wiedzie�. Potem obraz zako�ysa� si�, poczu� usuwa� si� coraz szybciej i gdy �wiat�o znikn�o, pozosta�o po nim dojmuj�ce poczucie straty. Filozoficzna ciemno��, kt�ra wtoczy�a si� na jego miejsce, by�a jednak mniej przygniataj�ca, mniej monolityczna ni� przedtem. Miejscami �wita�o. W jednej przelotnej chwili ujrza� pr�ni� wewn�trz pr�ni, mi�dzygwiezdn� przestrze�, jak g�bczasta nico�� pooran� tunelami i kana�ami jeszcze wi�kszej nico�ci; niematerialne autostrady galaktyczne, ich pocz�tki by�y zarazem ko�cami�

��Wierz� ci, wierz� � wymamrota�. � Lecz to niczego mi�dzy nami nie zmienia.

��Sprawiasz mi zaw�d, Tollerze Maraguine. � Diviwidiv stan�� na swoim porzuconym skafandrze, przyssanym do pod�ogi si�� pr�d�w powietrznych, i zbli�y� si� do Tolle-ra. � Gdzie podzia�a si� twoja ciekawo��? Gdzie duch naukowych docieka�? Czy nie pragniesz dowiedzie� si�, dlaczego moja rasa zdecydowa�a si� na tak gigantyczne przedsi�wzi�cie? My�lisz, �e to codzienna sprawa, gdy cz�onkowie inteligentnej rasy przenosz� swoj� planet� na drugi koniec galaktyki?

��Ju� ci powiedzia�em: nic mnie to nie obchodzi.

��Ale� przeciwnie! To musi obchodzi� ka�d� �yw� istot� na wszystkich planetach tego systemu! � Usta Divivvidiego drgn�y konwulsyjnie wykrzywione niewidzialnymi falami emocji. � Widzisz, moja rasa ucieka przed �mierci�. Jeste�my wygna�cami, uchodz�cymi przed najstraszliwsz� katastrof� w historii wszech�wiata. Czy fakt ten nie budzi w tobie ani odrobiny zastanowienia?

Toller spojrza� na Steenameerta, kt�ry nie zdj�wszy jeszcze skafandra zamar� w bezruchu i po raz pierwszy od wielu dni troska o Yantar� i jej los odsun�a si� na dalszy plan.

��Katastrofa! � zawo�a�. � Ale przecie� gwiazdy oddalone s� od siebie o miliardy miliard�w mil! Czy m�wisz o jakiej� pot�nej eksplozji? Nawet je�li kiedykolwiek si� wydarzy, nie potrafi� sobie wyobrazi� jak.

��Ona si� ju� wydarzy�a � przerwa� mu Divivvidiv. 1 fakt, �e gwiazdy dziel� miliardy mil, nie ma tu znaczenia. Skala eksplozji byla tak niewyobra�alna, �e zniszczone zostan� setki galaktyk.

Toller stara� si� wywo�a� w umy�le obraz odpowiadaj�cy s�owom obcego, lecz wyobra�nia odm�wi�a mu pos�usze�stwa.

��Co mog�o doprowadzi� do tego? A je�li ju� si� wydarzy�a, to co my tu robimy? Sk�d mo�esz o niej wiedzie�?

Divivvidiv sta� bardzo blisko i zapach jego spoconego cia�a g�stnia� w nozdrzach Tollera.

��I zn�w zrozumienie tego nie le�y w twoich mo�liwo�ciach, lecz�

Promie� �wiat�a z latarni morskiej by� bardziej o�lepiaj�cy ni� poprzednio i Toller skurczy� si� wewn�trznie chc�c uciec, lecz nie potrafi� si� os�oni�. Odkry�, �e objawiona mu wizja kosmosu jako nico�ci naszpikowanej otworami jeszcze wi�kszej nico�ci by�a bardzo uproszczona. Kosmos, kt�ry teraz postrzega�, zrodzi� si� z eksplozji o niewyobra�alnej sile i w chwil� p�niej zosta� usiany wrz�cymi masami zwanymi ropami. Stanowi�y stosunkowo stare relikty z okresu historii kosmosu, trwaj�cego nie d�u�ej ni� ludzki oddech i mia�y �rednic� w przybli�eniu jednej milionowej �rednicy ludzkiego w�osa, a mas� tak ogromn�, i� jeden ich cal wa�y� mniej wi�cej tyle, co �redniej wielko�ci planeta. Ropy wi�y si�, obraca�y i oscylowa�y, a w tych swoich �lepych skr�tach ni mniej, ni wi�cej, tylko decydowa�y o rozk�adzie materii we wszech�wiecie: uk�adach galaktyk, uk�adach gromad galaktyk, uk�adach roj�w gromad galaktyk.

Podczas gdy wszech�wiatowi przybywa�o lat i pojawia�y si� pierwsze zal��ki rozumnego �ycia, liczba rop�w mala�a. Marnotrawi�y niesamowite pok�ady energii na oszala�e pl�sy i zawijasy, na wysy�anie fal grawitacyjnych, staj�c si� coraz wi�ksz� rzadko�ci� w kosmosie. Gdy tak samob�jczo ko�czy�y swe istnienie, wszech�wiat stawa� si� coraz bardziej stabilny i bezpieczny dla tak delikatnych organizm�w biologicznych jak istoty ludzkie. Lecz proces ten nie by� jednorodny. W niekt�rych nienormalnie zapchanych ropami regionach nieuniknione by�y interakcje i zderzenia o konsekwencjach niemo�liwych do opisania w �adnym systemie matematycznym.

W pewnym miejscu nie mniej ni� dwana�cie rop�w zderzy�o si� i wyzwoli�o ca�� wsp�ln� energi� w pot�nej eksplozji, kt�ra mia�a unicestwi� mo�e setki galaktyk i wybi� g��bokie pi�tno na tysi�cu innych. �adna �ywa istota nie by�a w stanie ujrze� tej eksplozji, gdy� czo�o fali uderzeniowej porusza�o si� z pr�dko�ci� niemal r�wn� pr�dko�ci �wiat�a. Jednak na podstawie danych uzyskanych za pomoc� kosmicznych sond rozumnym istotom uda�o si� odkry�, �e mia�a ona miejsce. A kiedy dokonano tego odkrycia, pozosta�a tylko jedna rzecz do zrobienia.

Ucieka�.

Ucieka� daleko i szybko�

Toller gwa�townie zamruga� oczami, gdy� zdawa�o mu si�, i� jego wizj� przebieg�a jakby wodna fala, lecz niemal od razu zorientowa� si�, �e jest to efekt iluzoryczny i subiektywny. Jego wewn�trzny model wszech�wiata rozpad� si� w drobny mak i powsta� na nowo w drastycznie odmiennej formie, jednak teraz i Toller by� inny. Kr�tkie spojrzenie na blad� twarz i t�py wzrok Steenameerta upewni�y go, �e on tak�e do�wiadczy� podobnej metamorfozy.

G�os z odleg�ej przesz�o�ci Tollera wyszepta� ostrze�enie: Sta�e� si� bezbronny! Gdyby szarog�by mia� taki zamiar, m�g�by ci� zniszczy� w jednej chwili.

W odpowiedzi na t� przestrog� Toller obudzi� czujno��. Skupi� wzrok na twarzy obcej istoty, lecz nie znalaz� w niej nic pr�cz wyrazu rosn�cego odpr�enia i satysfakcji. Nie wyczuwa� z jego strony �adnej gro�by, ale w�a�nie ten fakt m�g� by� sam w sobie swoistym rodzajem zagro�enia. Znajdowali si� w twierdzy Diviwidiviego i nie mieli poj�cia, jakich si� magicznych mo�e on u�y�, by doprowadzi� swe zamiary do skutku jednym kiwni�ciem palca.

Usi�uj�c oswoi� si� ze wszystkim, czego si� dot�d nauczy�, Toller potrz�sn�� g�ow�, jakby przychodzi� do siebie po mocnym uderzeniu. Jego umys� ton�� w falach czystej wiedzy, zanurzaj�c si� w niej do tego stopnia, �e normalne procesy my�lowe zosta�y wstrzymane, lecz nawet w tym stanie Toller zachowa� �wiadomo��, �e jedno wa�ne pytanie pozosta�o bez odpowiedzi. Lecz co to by�o za pytanie? Powiedziano mu zbyt wiele w zbyt kr�tkim czasie, a jednak dr�czy�o go przekonanie, �e powiedziano mu zbyt ma�o. I przez ca�y ten czas ta ohydna obca istota w zwiewnych czarnych �achmanach sprawia�a wra�enie coraz bardziej zadowolonej z obrotu spraw.

��Z jakiego� to powodu wyg�adzasz na tak zadowolonego z siebie, szarogeby? � mrukn�� Toller. � W ko�cu mi�dzy nami nic si� nie zmieni�o.

��Ale� zmieni�o si� � zapewni� go Divivvidiv, zaprawiaj�c znowu swe s�owa lekkim rozbawieniem. � Nie jeste�cie odporni na racjonalne rozumowanie i dlatego w tym przypadku logika dzia�a na moj� korzy��, a na wasz� szkod�. Wci�� nie przyznaj�c si� do tego przed sob� zaczynacie u�wiadamia� sobie bezsensowno�� stawania w szranki z przedstawicielami najpot�niejszej cywilizacji w waszej galaktyce.

��Nie pozwol�, by�

��A teraz, poniewa� posun�li�my si� ju� tak daleko ci�gn�� Diviwidiv bezlito�nie � doko�cz� t� budowl� logiki, kt�ra dla mnie jest warowni� nie do zdobycia przet was. W�a�nie mia�e� zamiar spyta�, dlaczego wasza para dw�ch nic nie znacz�cych �wiat�w zosta�a wpl�tana w ucig� czk� Dussarra�czyk�w przed unicestwieniem� Odpowiedzi� jest fakt, �e bli�niacze planety po��czone wsp�ln� atmosfer� stanowi� nies�ychan� rzadko��. Dussarra�skim astronomom znane s� tylko trzy podobne przypadki w tej galaktyce. Ka�dy z nich jest jednak zbyt odleg�y i gorzej dopasowany ni� Land i O\erland. Jak ju� wiecie, jeste�my w stanie momentalnie przenosi� nasz� ojczyst� planet� od gwiazdy do gwiazdy, lecz ograniczenia energetyczne powstrzymuj� nas od skok�w wi�kszych ni� kilka lat �wietlnych za jednym zamachem. Oznacza to, �e �miertelny front, kt�ry wkr�tce poch�onie i ten region galaktyki, b�dzie zawsze depta� nam po pi�tach, chyba� chyba �e, Tollerze Mara�uine, znale�liby�my spos�b, by przeskoczy� do innej galaktyki.

Toller us�ysza� sw�j w�asny oddech, regularny i bezosobowy, jak szum fal na odleg�ej pla�y.

��Zaprojektowali�my maszyn�, kt�ra umo�liwi�aby nam przeniesienie ojczystej planety na wymagan� odleg�o��, lecz do jej skonstruowania potrzebne by�y specyficzne warunki fizyczne. Oczywi�cie wymagany jest brak si�y ci��enia, by maszyna nie uleg�a zniszczeniu pod wp�ywem w�asnego ci�aru. Ten czynnik nie nastr�cza� nam �adnych problem�w. Jednak�e potrzebny jest tak�e nieograniczony dop�yw tlenu i helu, by maszyna mog�a si� swobodnie rozrasta�. I to jest w�a�nie pow�d, dla kt�rego zdecydowali�my si� umie�ci� Xa w barycentrum waszych dw�ch planet. Do ca�ej wiedzy, jak� wpoi�em w tw�j umys�, Tollerze Maraquine, musz� doda�, �e Xa jest ju� prawie uko�czony. Zostanie uruchomiony w przybli�eniu za sze�� dni Ucz�c od dzisiaj i kiedy to si� stanie, planeta Dussarra zwyczajnie zniknie wam z oczu. W jednej chwili zostanie przeniesiona do innej galaktyki, odleg�ej od tego miejsca o dziewi�� milion�w lat �wietlnych. Przyjmij do wiadomo�ci to, co ci m�wi�, Tollerze Mara�u�ne, dla spokoju ducha. Nic nie mo�esz zrobi�, by odzyska� wasze kobiety. Si�y tysi�cy cywilizacji podobnych wam nic by nie wsk�ra�y w tej sytuacji. Nalegam, by� przyj�� to, co m�wi� i powr�ci� spokojnie na swoj� planet�, wolny od wyrzut�w sumienia, �wiadomy, �e uczyni�e� wszystko, co by�o mo�liwe.

Toller wpatrywa� si� w b�yszcz�ce po�r�d czerni oczy obcej istoty, wprawiony w trans, trwaj�c w jedno�ci z sob� i z kim� innym, z postaci� heroicznego bohatera z zamierzch�ych czas�w, kt�rego przyk�ad i rad�, cho� odbite w zwierciadle w�asnej osobowo�ci, ceni� ponad wszystko.

�Co uczyni�by prawdziwy Toller?� pyta� sam siebie, bezg�o�nie poruszaj�c ustami. Pozosta� w bezruchu kilka sekund, na wp� poddaj�c si� umizgom logiki obcego, po czyni wzdrygn�� si� szeroko otwieraj�c oczy, jak cz�owiek wymykaj�cy si� stalowym szcz�kom pu�apki.

��We� ode mnie ten pistolet � rzek� do Steenameerta. � A podaj mi moj� szabl�.

��Zn�w ci� zgubi�em. � Diviwidiv odskoczy� pospiesznie. � Podejmujesz decyzje nie my�l�c. Co masz zamiar uczyni�?

Toller wzi�� szabl� od Steenameerta i zwieraj�c palce na znajomym rze�bieniu r�koje�ci przy�o�y� ostrze do gard�a obcego. Przed oczami migota�y mu karmazynowe ogniki.

��Co mam zamiar uczyni�, szarog�by? � wycharcza�. � Ot� mam zamiar od��czy� twoj� g�ow� od reszty cia�a, je�li nie przestaniesz opowiada� mi tego, co ty chcesz, bym us�ysza�, a nie zaczniesz m�wi� tego, co ja pragn� wiedzie�. Czy tw�j cudowny umys� przyj�� to do wiadomo�ci? M�w natychmiast, jak mog� uratowa� nasze kobiety! � Stalowe ostrze pocz�o wrzyna� si� w gard�o Divivvidiviego.

Czarne usta obcego wykrzywi�y si�, a jego cia�o drga�o konwulsyjnie, lecz tym razem gro�ba natychmiastowej �mierci nie zburzy�a ca�kowicie jego samokontroli.

��Powiedzia�em ci wszystko, co by�o do powiedzenia. Musisz zrozumie� swoj� sytuacj�! Nie mo�esz nic zrobi�.

��Mog� ci� zabi�.

��Tak, lecz co ci z tego przyjdzie? Nic! Nic.

��Mog� � Toller nie pozwoli� sobie przerwa�. � Powiedzia�e�, �e przetransportowano kobiety na twoj� planet�, w jednej chwili, za pomoc� jakiego� urz�dzenia�

��Tak.

��W takim razie pod��ymy ich �ladem tym samym �rodkiem transportu � wypali� Toller zaszokowany w�asnymi s�owami.

Dr�enie cia�a Diviwidiviego os�ab�o.

��Czy twoja t�pota nie ma granic, Tollerze Mara�uine? ��dasz, by przetransportowano ci� w samo serce dussa-rra�skiej metropolii, kt�rej liczba ludno�ci si�ga trzydziestu milion�w? Czego ty i tw�j towarzysz mo�ecie tam dokona�?

� Wezm� ciebie jako zak�adnika i przehandluj� twoje �a�osne �ycie. Cia�o Diviwidiviego przesta�o si� trz���.

��To wprost niewiarygodne, lecz istnieje szansa, cho� j niesko�czenie ma�a, �e w swojej �lepocie i prymitywnym j uporze odniesiesz zwyci�stwo tam, gdzie przewy�szaj�ce ci� f intelektualnie istoty by�yby skazane na pora�k�. Co za l intryguj�ca teza! Mog�aby z powodzeniem pos�u�y� jako \ jeden z temat�w do dyskusji na nast�pnym posiedzeniu.

��Do��! � Wci�� trzymaj�c rami� obcego w u�cisku swojej lewej r�ki, Toller opu�ci� nieznacznie ostrze szabli. � | Zrobisz, jak ci rozkazuj�? Zawieziesz nas na Dussarr�?

��Nie mam innego wyboru. Wyruszymy natychmiast.

��No, to mi si� zaczyna podoba�. � Toller zwolni� u�cisk na ramieniu Diviwidiviego, potem zacisn�� palce ponownie z tak� si��, �e obcy a� skrzywi� si� z b�lu. � A mo�e nie powinno mi si� podoba�?

��Nie rozumiem ci�! Co si� sta�o?

��Przesta�e� si� trz���, szarog�by. Przesta�e� si� ba�.

��Ale� to naturalna reakcja na twoj� now� propozycj�.

��Tak? Nie ufam ci, szarog�by. � Toller pos�a� mu lodowaty u�miech. � W taki w�a�nie spos�b my, Pierwotni, prowadzimy negocjacje z wrogiem. W du�ej mierze polegamy na naszych zwierz�cych instynktach, kt�rymi gardz� takie przem�drza�e istoty jak ty. Co� mi m�wi, �e bardzo by� pragn��, aby�my przenie�li si� na Dussarr� za pomoc� twojego magicznego urz�dzenia. Podejrzewam, �e gdyby�my tak zrobili, zostaliby�my natychmiast zniszczeni lub pozbawieni �wiadomo�ci, albo obezw�adnieni w jaki� inny spos�b, i zdani na wasz� �ask�.

��Nie ma sensu wdawanie si� w polemik� z twoimi nieokie�znanymi i aroganckimi urojeniami. � W s�owach Diviv-vidiviego da�a si� s�ysze� wyzywaj�ca nutka. � Czy mo�esz mnie zatem powiadomi� o swoich najnowszych propozycjach wysuni�tych pod egid� twoich jak�e cennych prymitywnych instynkt�w?

��Naturalnie! � Toller pomy�la� o swoim dziadku i na jego ustach wykwit� s�aby u�mieszek. � Zabieram ci� na Dussarr� jako zak�adnika, tak jak to postanowi�em, lecz podr� odb�dzie si� bez geometrycznych sztuczek. Niedaleko czekaj� dwa kolcorronia�skie statki kosmiczne, zbudowane z dobrego drewna i zaopatrzone w prowiant. Jeden z nich zawiezie nas na Dussarr�.

S�owa Pierwotnego, gdy ju� wynurzy�y si� z k��b�w bezkszta�tnych plam reakcji emocjonalnych, by�y tak nieoczekiwane, tak �mieszne w swojej tre�ci, �e z pocz�tku Diviwidiv poczu� zaledwie cie� wstrz�su czy niepokoju. Odkrycie, �e Pierwotni zdolni s� dzia�a� w skoordynowany i celowy spos�b, podczas gdy ich system nerwowy nie emituje �adnych sensownych sygna��w, wytr�ci�o go nieco z r�wnowagi, lecz szybko z�o�y� to na karb przej�ciowego stanu wywo�anego gniewem lub l�kiem. Z pewno�ci� wy�szy Pierwotny zapomni ten przypadkowy szereg s��w, jedynie pozornie przypominaj�cy logiczne zdanie, gdy tylko umilknie burza w jego umy�le.

��Co o tym s�dzisz? � spyta� Pierwotny, a jego obrzydliwie r�owe usta o grubych wargach rozszerzy�y si�. Diviwidiv przygl�da� mu si� przez chwil� i poczu�, �e zaczyna ogarnia� go przera�enie, kiedy rozszyfrowa� z wol-j na powracaj�ce procesy umys�owe obcego. Pierwotny us�y-) sza� swoje s�owa tak, jakby wym�wi�a je obca istota., Podobnie jak Divivvidiv, by� zaskoczony ich tre�ci�, lecz, teraz jego m�zg wtacza� si� na powr�t na tory czego�, co mog�o uchodzi� za racjonalne rozumowanie, a on sam zaczyna� przyjmowa� na siebie odpowiedzialno�� za swoje s�owa oraz za ich niedorzeczn� tre��.

��Ten pomys� jest szalony � odpar� Diviwidiv. � Nie musisz wprowadza� go w czyn tylko dlatego, �e zwerbalizowa�e� go w momencie du�ego napi�cia emocjonalnego. B�d� rozs�dny, Tollerze Mara�uine, chro� dzisiejszego siebie przed sob� z zamierzch�ych czas�w.

Diviwidiv wt�oczy� tre�� swoich s��w w umys� Pierwotnego, pewien, i� ten olbrzym o odpychaj�cym zapachu zmieni zdanie. Ku przera�eniu Divivvidiva, Pierwotny zareagowa� mieszanin� pogardy, zadowolenia, dumy i najzwyklejszego, �lepego uporu.

��Nie upadaj na duchu, szarogeby! � rykn��. � Powiniene� okaza� mi wdzi�czno��. Wystawi�e� moj� cierpliwo�� na ci�k� pr�b�, che�pi�c si� kosmicznymi woja�ami swojego gatunku, je�li tak mo�na okre�li� te wasze geometryczne sztuczki, lecz teraz zapoznam ci� z realiami podr�y w otch�aniach. M�j dziadek ze strony ojca, kt�rego imi� mam zaszczyt nosi�, by� pierwszym cz�owiekiem, kt�ry odwa�y� si� przelecie� jednym z naszych statk�w kosmicznych na inn� planet� i czuj� si� wyr�niony faktem, �e przeznaczenie powo�a�o mnie, bym wskrzesi� jego czyny. Wk�adaj z powrotem te srebrzyste fata�aszki, szarogeby. Mamy przed sob� d�ug� drog�.

��Ale� to jest samob�jstwo! Szale�stwo! � Diviwidiv poczu�, jak dygocze na my�l, �e mia�by nara�a� �ycie w jednej z tych barbarzy�skich drewnianych skorup, kt�rym przyjrza� si� przelotnie w pocz�tkowej fazie rozwoju Xa. Zachowa� te kruche wytwory Pierwotnych na wypadek, gdyby Dyrektor zainteresowa� si� ich pochodzeniem. Dlaczego nie by� na tyle przewiduj�cy, by je zniszczy�? I dlaczego konstruktorzy stacji, ci autokraci z najwy�szych pi�ter Pa�acu Liczb, nie wzi�li pod uwag� mo�liwo�ci pojawienia si� intruz�w?

��Samob�jstwo, m�wisz? Lepsze to, ni� pozwoli� ci teleportowa� nas w sam �rodek jednego z waszych miast. � Wy�szy Pierwotny rozlu�ni� nieco u�cisk na ramieniu Di-viwidiviego, zmniejszaj�c b�l.

Olbrzym z ka�d� chwil� stawa� si� coraz bardziej pewny siebie, lecz Divivvidiv u�wiadomi� sobie rosn�cy niepok�j w umy�le jego towarzysza. Nie potrafi� dok�adniej zanalizowa� tego stanu, gdy� zbyt du�� cz�� jego umys�u poch�ania�y obecne k�opoty, lecz mia� nadziej�, �e Ste-enameert wytoczy jaki� rozs�dny argument przeciwko podr�y w jednym z tych drewnianych statk�w kosmicznych. Na ni�szym poziomie m�zgu Divivvidiv s�ysza� nawo�ywania Xa, rozpraszaj�cy odg�os, kt�ry pot�gowa� i tak ju� niebezpiecznie wysoki poziom stresu.

��Nie macie �adnych przyrz�d�w astronawigacyjnych, zatem planowana przez was podr� jest niewykonalna. � Divivvidiemu nasun�a si� nowa my�l. � Wiem, �e faktycznie wierzysz w to, i� tw�j dziadek przelecia� jednym z waszych statk�w na inn� planet�, ale bez wiedzy o dok�adnej szybko�ci i�

��Pomaga�y mu w tym najr�niejsze obliczenia. � Olbrzym mocniej napar� na szabl�, bro�, rekompensuj�c� mu widocznie niedostatki umys�u. � A mnie b�dziesz ty pomaga�. C� to dla ciebie, szarog�by! Ju� od dawna rozwodzisz si� nad swoj� niezmierzon� wiedz� z najr�niejszych dziedzin nauki.

��Nadal utrzymuj�, �e ryzyko jest niewyobra�alne. Wasz tak zwany statek kosmiczny mo�e rozpa�� si� powy�ej� � Divivvidiv nie doko�czy� my�li, gdy� drugi barbarzy�ca nagle da� upust swoim obawom.

��Czy mog� co� powiedzie�, panie kapitanie? � Jego zaniepokojone spojrzenie skierowane by�o wprost w twarz olbrzyma. � Tylko jedno s�owo.

��O co chodzi, Baten?

Uzyskawszy dost�p do my�li Steenameerta Diviwidiv rozczarowa� si� odkrywaj�c, �e jego obawy zwi�zane s� bardziej z przedstawion� mu kosmologiczn� wizj� ni� z praktyczn� stron� najbli�szej przysz�o�ci. Niemniej jednak jego interwencja oderwa�a wi�kszo�� umys�owej energii olbrzyma od Diviwidiviego, co da�o rnu wreszcie sposobno��, by zorientowa� si� we w�asnej sytuacji.

��Co si� dzieje, Ukochany Stw�rco? � Xa natychmiast znalaz� drog� do umys�u Diviwidiviego. � Usun��em uszkodzenie w moim ciele, ale wci�� odczuwam niejaki b�l. �a�uj�, �e nie wyposa�ono mnie w organy zmys�u umo�liwiaj�ce mi widzenie i s�yszenie wewn�trz stacji. Czy Pierwotni s� z tob�?

��To nie twoja sprawa.

��Ale kto� m�wi� o ropach, Ukochany Stw�rco! Czy to ty? Czy jeste� zdolny do wymawiania s��w, kt�re nie maj� odpowiednik�w w rzeczywisto�ci?

���adna etyczna istota nie jest do tego zdolna � odpar� Divivvidiv poirytowany. � A teraz sied� cicho.

~ Czy jeste� etyczn� istot�, Ukochany Stw�rco?

��M�wi� ci: sied� cicho! � Diviwidiv zamkn�� wszystkie po��czenia niskom�zgowe, by zako�czy� dociekania Xa.

��Ten strach na wr�ble opowiedzia� nam o pot�nej eksplozji, panie kapitanie � rzek� Steenameert do olbrzyma. � Musimy dobrze rozwa�y� to, co powiedzia�. Ca�e galaktyki ulegn� unicestwieniu! Wed�ug niego Land i Over-land wkr�tce zostan� zniszczone w mgnieniu oka.

��Baten, dlaczego zawracasz mi teraz g�ow� ca�� t� gadanin� o galaktykach i eksplozjach?

Odpychaj�ca twarz ni�szego Pierwotnego o�ywi�a si�.

��On m�wi�, �e to nast�pi nied�ugo, panie kapitanie.

��Nied�ugo? Jak d�ugo jest nied�ugo?

��W�a�nie tego powinni�my si� dowiedzie�.

��Ukochany Stw�rco! � Diviwidiv os�upia� stwierdziwszy, �e najwyra�niej bez �adnego wysi�ku g�os Xa ponownie wdar� si� do jego umys�u. � Czy powiedzia�e� Pierwotnym, �e mam zosta� zabity ju� za sze�� dni?

Spos�b sformu�owania pytania nasun�� Diviwidiviemu podejrzenie, �e ci�ki pancerz stacji musi by� gdzie� nieszczelny, co umo�liwia Xa przechwytywanie szmer�w my�lowych interakcji, kt�re nie s� przeznaczone dla niego. Cho� kiedy indziej takie odkrycie by�oby po�yteczne, w tym momencie spot�gowa�o tylko u Diviwidiviego uczucie gniewu i zaniepokojenia.

��Rozkazuj� ci! � Przes�a� te s�owa do Xa, zbieraj�c wszystkie si�y. � Powr�� do stanu wewn�trznej ciszy i czekaj, a� ci� wezw�.

���pytam ci�, szarog�by! � krzycza� olbrzym. � Ile czasu minie, nim nasz� ojczyst� planet� poch�onie si�a eksplozji, o kt�rej m�wi�e�?

��Nie potrafi� poda� dok�adnej liczby, ale b�dzie to za oko�o dwie�cie waszych lat.

��Dwie�cie lat. � Olbrzym zerkn�� na swego towarzysza. � To bardzo kr�tko jak na �ycie planety, lecz dla mnie w tym momencie wydaje si� to wieczno�ci�. Mamy wiele do zrobienia, Baten, i musimy dzia�a� szybko.

��Szybciej, ni� my�lisz � doda� Diviwidiv, otaczaj�c t� my�l obronnym murem wy�szego poziomu m�zgu, tak �eby nawet Xa nie m�g� domy�li� si�, co dzieje si� w jego umy�le. Poczucie winy, kt�re trapi�o go uprzednio, kiedy przypomina� mu si� los, jaki jego rasa zgotowa�a mieszka�com bli�niaczych planet, i tak teraz znikn�o. �wie�e w jego pami�ci uczucie pogardy, odrazy i strachu, jakie wywo�a� w nim olbrzymi Pierwotny, mia�o w tym swoj� zas�ug�.

�Nie dalej ni� za dziesi�� dni, Tollerze Mara�uine� pomy�la� �tw�j nic nie znacz�cy ojczysty �wiat przestanie istnie�.

Kiedy Cassyll Mara�uine wyszed� z pa�acu, by� ca�y _A mokry od potu. Nie zwa�aj�c, i� nie licuje to z powag� jego stanowiska, b�yskawicznie �ci�gn�� z siebie oficjalny �upan i rozpi�� bluz� pod szyj�, ch�odz�c rozgrzane cia�o. Szukaj�c wzrokiem Bartana Drumme�a oddycha� g��boko orze�wiaj�cym porannym powietrzem.

��Wygl�dasz jak gotowany homar � zauwa�y� jowialnie Bartan, wy�aniaj�c si� zza podstawy pos�gu kr�la Chak-kella, kt�ry dominowa� nad dziedzi�cem tak, jak w swoim czasie Chakkell dominowa� nad ca�� planet�.

��Tam w �rodku jest jak w piekarniku. � Cassyll otar� chusteczk� pot z czo�a. � Daseene zabija si� �yj�c w takich warunkach, lecz kiedy pr�buj� jej poradzi�, by przewietrzy�a�

��Co za sens by� w�adc�, je�li nie mo�na podporz�dkowa� �mierci kr�lewskim edyktom.

��To nie jest odpowiedni temat do �art�w � odpar� Cassyll. � Obawiam si�, �e Daseene nie pozosta�o ju� wiele czasu, a ta zadziwiaj�ca sprawa bariery lodowej oraz jej obawa o los ksi�nej Yantary mog� tylko wszystko pogorszy�.

��A ty niepokoisz si� o bezpiecze�stwo Tollera. Czy istnieje waga, na kt�rej mo�na por�wna� takie uczucia?

��Toller umie zatroszczy� si� o siebie. Bartan pokiwa� g�ow�.

��Tak, lecz nie jest swoim dziadkiem.

��Co to znaczy?! � krzykn�� Cassyll, nie ukrywaj�c rozdra�nienia. � Jak bardzo zwichni�te musia�oby by� moje drzewo genealogiczne, gdyby m�j ojciec i m�j syn byli jedn� osob�.

��Wybacz, przyjacielu. Kocham m�odego Tollera niemal tak gor�co jak� � Bartan podni�s� ramiona a� do poziomu uszu, co oznacza�o, �e zgadza si�, by zmienili temat rozmowy. � Usi�d�my na jakiej� wygodnej �awce.

��Z pewno�ci� b�dzie milej widziana ni� niewygodna �awka.

Tr�caj�c si� �okciami, by pokaza�, �e ich przyja�� nie ucierpia�a ani troch�, obydwaj m�czy�ni skierowali si� w stron� rzeki Lain. Dotar�szy do niej w pobli�u Mostu Lorda Glo skierowali si� na wsch�d, wzd�u� nadbrze�a, a� usiedli na jakiej� marmurowej �awce. Powietrze by�o czyste, balsamiczne, przesycone t� specyficzn� porann� cisz� dla uprzywilejowanych, kt�ra charakteryzuje administracyjne tereny w miastach. Ogromne chmury ptert, b�yszcz�c jak szklane ba�ki, pod��a�y z biegiem rzeki, przemykaj�c i ta�cz�c kilka st�p nad lekko pomarszczon� powierzchni� wody.

Bartan odczeka� chwil�, po czym rzek�:

��Jaki jest werdykt?

��Chce wys�a� flot�.

��Czy powiedzia�e� jej, �e nie rozporz�dzamy �adnymi Statkami?

��Tak, lecz odpar�a, �ebym nie zawraca� jej g�owy drobiazgami. � Cassyll wybuchn�� wymuszonym �miechem. � Drobiazgami.

��Co masz zamiar zrobi�?

��Obieca�em, �e dowiem si�, ile dok�adnie statk�w mo�emy wystawi� demontuj�c inne, je�li zajdzie taka potrzeba, i �e jej o tym zakomunikuj�. Wiele cz�ci silnik�w trzeba b�dzie naprawi� lub wymieni�, a poza tym brakuje p��tna na balony. Mo�e min�� i dwadzie�cia dni, nim b�dzie m�g� wystartowa� pierwszy statek� � Cassyll umilk�, obracaj�c z�oty pier�cie�, kt�ry nosi� na sz�stym palcu lewej r�ki.

��A ty mia�e� nadziej�, �e Toller powr�ci na d�ugo przedtem � doko�czy� Bartan ze wsp�czuciem. � Prawdopodobnie powr�ci� Z t� ksi�n� wisz�c� mu u szyi. Nie tak �atwo odci�gn�� go z raz obranego kursu.

��Doskonale powiedziane. Zrobi�em dzi� rano nowe pomiary i wygl�da na to, �e bariera ma ju� niemal sto mil �rednicy. A to oznacza, �e �aden statek nie m�g�by jej wymin��.

��A widzisz? � powiedzia� Bartan z nutk� weso�o�ci w g�osie. � Toller musi wkr�tce powr�ci�.

��Jeste� dobrym przyjacielem, Bartanie � odpar� Cassyll pr�buj�c si� u�miechn��. � Kocham ci�, ale kocha�bym ci� jeszcze bardziej, gdyby� umia� mi powiedzie�, dlaczego ta niebieska planeta pojawi�a si� w naszym uk�adzie i sprawi�a, �e krystaliczny mur wyr�s� pomi�dzy nami a odziedziczon� przez nas po przodkach planet�.

��S�dzisz, �e te dwie rzeczy s� w jaki� spos�b powi�zane?

��Jestem tego pewien. � Cassyll spojrza� w niebo na enigmatyczny dysk bia�ego �wiat�a unosz�cy si� w zenicie. � Tak jak jestem pewien, �e �adna z nich nie wr�y nam nic dobrego.

W nadchodz�cych godzinach m�j umys� b�dzie absorbowa�o wiele spraw � rzek� Tol-ler do Diviwidiviego, opuszczaj�c nale��cy ju� do rytua�u przytyk do koloru jego twarzy, na znak, �e m�wi z ca�kowitym spokojem, przedstawiaj�c suche fakty. � Tote� korzystaj�c z sytuacji chcia�bym jasno okre�li� twoj� sytuacj�. Twoim obowi�zkiem jest zachowa� w�asne �ycie, a naj�atwiej b�dzie ci to osi�gn��, je�li udzielisz mi wszelkiej pomocy w naszym przedsi�wzi�ciu. Je�li odkryj�, �e mnie ok�amujesz, dajesz mi wykr�tne odpowiedzi lub pozwolisz, bym popad� w tarapaty, o kt�rych mog�e� mnie zawczasu ostrzec � zabij� ci�. Twoja egzekucja mo�e nie by� natychmiastowa, poniewa� jeste� mi potrzebny. Ale je�li stwierdz�, �e dzia�a�e� na moj� szkod� w jeden z wymienionych sposob�w, i sprowadzi to na nas gro�b� bezpo�redniego ataku, zginiesz. Dobrze wiesz, �e nie waham si� w takich sprawach. W ka�dej chwili b�d� got�w �ci�� ci g�ow� i je�li dasz mi ku temu jaki� pow�d, nawet tak b�ahy jak kichni�cie, przy�pieszysz tylko sw�j zgon. Zdaj� sobie spraw�, jak nik�e s� moje szans� prze�ycia, praktycznie moje �ycie ju� si� sko�czy�o, wi�c nie �ud� si�, i� b�dziesz w stanie wyb�aga� lito�� w jakichkolwiek okoliczno�ciach. Je�li chcesz zachowa� swoje �ycie, musisz sta� si� bezwzgl�dnie pos�usznym narz�dziem mojej woli. Czy wyrazi�em si� jasno?

��Bardzo jasno � odpar� Diviwidiv. � Twoja sk�onno�� do stawiania spraw na ostrzu no�a nie wykazuje tendencji do zaniku.

Toller zmierzy� obcego marszcz�c brwi i zastanawiaj�c si�, czy taka tch�rzliwa istota by�aby zdolna do bezczelno�ci w bardzo niebezpiecznej dla siebie sytuacji. Sko�czy� zawi�zywanie rzemyk�w przy skafandrze, po czym odebra� pistolet od Steenameerta, by ten m�g� uczyni� to samo. Divivvidiv wsun�� si� ju� w sw�j srebrzysty str�j, kt�ry sprawia�, �e jego wygl�d by� bardziej do przyj�cia dla ludzkich oczu, zatem bez przeszk�d mogli wyruszy� w podr� na jego ojczyst� planet�. Toller stara� si� nie my�le� o tym, co ich czeka. Przysz�o��, jak� sobie zgotowa�, naje�ona by�a nieprzewidzianymi niebezpiecze�stwami, ale nie pr�bowa� ich sobie wyobra�a�, �eby nie ogarn�y go w�tpliwo�ci, mog�ce os�abi� jego w�adz� nad Diviwidivim.

��Jeszcze jedno pytanie, nim wyruszymy, i b�dziesz mia� czas przetrawi� ostrze�enia, jakich ci udzieli�em � rzek� do obcego ogarniaj�c wzrokiem niego�cinny pok�j. � Czy sam fakt, �e opu�cisz to miejsce, zaalarmuje lub w jakikolwiek inny spos�b da przewag� naszym przeciwnikom?

��Jest to ma�o prawdopodobne � odpar� obcy. � Ca�a stacja dzia�a automatycznie. Ma�o prawdopodobne, by na tym etapie kto� z Dussarry pr�bowa� porozumie� si� ze mn� osobi�cie.

��Ma�o prawdopodobne? Czy tylko takiego zapewnienia mo�esz nam udzieli�?

��Kaza�e�, bym m�wi� prawd�.

��Bardzo dobrze. � Toller skin�� na Steenameerta i ca�a tr�jka skierowa�a si� do drzwi, za kt�rymi znajdowa�a si� komora ci�nie�. Obcy porusza� si� pewnie, swobodnie przesuwaj�c stopy po perforowanej pod�odze, podczas gdy Toller i Steenameert dokonywali karko�omnych ewolucji przechylaj�c si� na boki, jakby balansowali na cienkich linach. Kiedy dotarli do wej�cia do komory, Diviwidiv odpi�� ze �ciany szare metaliczne pude�ko i j�� przyczepia� je sobie do pasa za pomoc� b�yszcz�cych klamer.

��Zostaw to � rozkaza� Toller.

��Ale� widzia�e� to ju� przecie�. � Divivvidiv roz�o�y� r�ce w dziwacznie ludzkim ge�cie. � To tylko m�j transporter.

��Urz�dzenie, kt�re pozwala ci mkn�� z szybko�ci� strza�y. Zdaje si�, �e pami�tam, jak przybli�y�e� si� do nas z niewyobra�aln� pr�dko�ci�, kiedy Baten i ja siedzieli�my uwi�zieni w tej szklanej klatce. � Toller d�gn�� pude�ko szabl� i odsun�� od obcego. � Nie ma sensu, �eby� si� obci��a� pokus� ucieczki, zw�aszcza �e zamierzam eskortowa� ci� do mojego statku w kr�lewskim stylu.

Toller odpi�� od pasa zw�j cienkiej liny, przeci�gn�� jej wolny koniec wok� cia�a Diviwidiviego i zawi�za� mocny supe�. Wci�gn�� Divivvidiviego do komory ci�nie� i da� mu znak, by wystuka� kod na tablicy rozdzielczej, wygl�daj�cej jak opakowanie niebieskich tabletek na jednolitej szarej �cianie. Wewn�trzny w�az zasun�� si� cicho, niby za dotkni�ciem czarodziejskiej r�d�ki, i w kilka sekund p�niej otworzy�y si� zewn�trzne drzwi, ukazuj�c szarometaliczny p�askowy� i iskrz�ce si� za nim kryszta�owe morze. Do �rodka wtargn�o lodowate powietrze. Zadowolony, �e nie b�dzie ju� ogl�da� przyt�aczaj�cej architektury wn�trza stacji, Toller owin�� twarz chust� i ruszy� w znajomy krajobraz strefy niewa�ko�ci.

S�o�ce przybli�y�o si� do Overlandu, przecinaj�c poziom podstawowy i wschodz�c nad sztucznym horyzontem nakre�lonym przez ogromny dysk, o kt�rym Toller wiedzia� teraz, �e jest jak�� niepoj�t� maszyn�. Promienie s�oneczne, pod niedu�ym k�tem uderzaj�ce w miliardy kryszta��w, utworzy�y barykady pryzmatycznego ognia i k�u�y w oczy. Blask by� tak o�lepiaj�cy, i� nawet Overland, ta ja�niej�ca p�kula majacz�ca dok�adnie nad ich g�owami, wydawa� si� w por�wnaniu widmowo blady.

Toller wyda� troch� liny, w��czy� sw�j silnik i pomkn�� ku Stacjom Obrony Wewn�trznej, wlok�c Diviwidiviego, kt�ry haniebnie kozio�kowa� za nim. Ca�a tr�jka wyfrun�a poza obr�b obcej stacji, a otaczaj�ca ich pustka �apczywie ch�on�a odg�osy silnik�w. Toller lecia� w milczeniu zaabsorbowany przypominaniem sobie kolejnych etap�w wyprowadzania statku kosmicznego z powietrznego pomostu. Podczas dw�ch obowi�zkowych kurs�w zdawa�o mu si�, �e wszystko jest proste i oczywiste, lecz odby�y si� one dawno temu i teraz ca�a operacja wygl�da�a na niesamowicie z�o�on�.

Na koniec w jaskrawej �unie przed nimi ukaza�a si� grupa drewnianych cylindr�w, jak gromadka ��tych, pomara�czowych i br�zowych plamek, kt�re przywdzia�y swoje prawdziwe barwy dopiero, gdy Toller zatoczy� szeroki �uk, zostawiaj�c s�o�ce za plecami. Tu� obok ko�ysa� si� statek podniebny. Balon traci� kszta�t, gdy� znajduj�cy si� wewn�trz gaz wytraca� ciep�o. Na powierzchni planety ci�ar opadaj�cej pow�oki wyrzuci�by gaz na zewn�trz, lecz przy braku grawitacji balon jedynie zmarszczy� si�, jak sk�ra jakiego� dogorywaj�cego stworzenia g��binowego.

Toller wy��czy� silnik i zahamowa� skracaj�c lin�, by przyci�gn�� do siebie milcz�cego je�ca. Steenameert z wpraw� zatrzyma� si� w pobli�u, dryfuj�c kilka jard�w nad fantastycznym skupiskiem ogromnych kryszta��w. Dwie mile dalej na p�on�cym morzu wznosi�a si� obca stacj a, jak zamek majacz�cy na tle najciemniejszej cz�ci nieba, gdzie rzadkie meteory przemyka�y ukradkiem w niepami��.

��Rzadki widok, Batenie � rzek� Toller. � Niewielu mo�e pochwali� si�, �e ogl�da�o co� podobnego. B�dziesz go niew�tpliwie d�ugo pami�ta�.

��Mam nadziej�, panie kapitanie � odpar� Baten, a w jego oczach odbi�o si� zdziwienie.

��Chc�, by� zani�s� z powrotem dwie wiadomo�ci: jedn� dla mojego ojca, a drug� dla Kr�lowej Daseene. Nie mam czasu, by je napisa�, zatem s�uchaj mnie uwa�nie.

Toller urwa�, gdy� Steenameert gwa�townie zamacha� r�kami, by wyrazi� sprzeciw.

��Co wy m�wicie?! � wykrzykn��. � Czy nie s�u�y�em wam do�� dobrze?!

Tym razem to Toller si� zdziwi�.

��Nikt nie sprawowa�by si� lepiej. Mam zamiar zamie�ci� wzmiank� w wiadomo�ci do Kr�lowej, �eby�cie�

��Dlaczego wi�c odprawiacie mnie w decyduj�cym momencie naszej podr�y?

Toller zsun�� chust� z twarzy i u�miechn�� si�.

��Jestem szczerze wzruszony wasz� lojalno�ci�, Batenie, lecz sprawy dosz�y do punktu, w kt�rym nie mam prawa niczego wi�cej od was wymaga�. Podr� na ojczyst� planet� tych intruz�w niemal z ca�� pewno�ci� zako�czy si� moj� �mierci�, nie mam co do tego najmniejszych z�udze�, lecz przyjmuj� ten los, gdy� jest to sprawa mojego osobistego honoru. Wyruszywszy z jasno wyra�onym zamiarem odnalezienia ksi�nej Yantary nie mog� wr�ci� do Pr�du i przyzna�, �e zarzuci�em sw� misj� tylko dlatego�

��A co z moim osobistym honorem? � wypali� Steenameert g�osem dr��cym z emocji. � Czy my�licie, �e honor jest przywilejem arystokrat�w? Czy wyobra�acie sobie, �e m�g�bym komukolwiek spojrze� prosto w oczy ze �wiadomo�ci�, �e zarzuci�em swoje obowi�zki przy pierwszym powiewie niebezpiecze�stwa?

��Batenie, ale� to wykracza poza zakres twoich obowi�zk�w!

��Nie dla mnie. � W g�osie Steenameerta zabrzmia�a nowa nutka zaci�to�ci, kt�ra zmieni�a go nie do poznania. � Nie dla mnie.

Toller milcza� przez chwil� czuj�c, �e zaczynaj� szczypa� go oczy.

��Mo�esz towarzyszy� mi w podr�y na Dussarr� pod jednym warunkiem.

��Mianowicie, panie kapitanie?

��Pod warunkiem, �e przestaniesz zwraca� si� do mnie �panie kapitanie�. Wpakujemy si� w to prywatnie, zapominaj�c o S�u�bach Podniebnych i ich rytua�ach. Wyruszymy na t� wypraw� jako przyjaciele i ludzie sobie r�wni, zrozumia�e�?

��Ja� � Stanowczo�� sprzed chwili zdawa�a si� opuszcza� Steenameerta. � To b�dzie dla mnie dosy� trudne� dla kogo�, kogo wychowano�

��Jeszcze przed chwil� twoje wychowanie nie mia�o znaczenia � przerwa� mu To�ler, u�miechaj�c si� szeroko. � Dawno nikt mnie tak nie z�aja�.

Steenameert u�miechn�� si� nie�mia�o.

��Obawiam si�, �e chyba straci�em panowanie nad sob�.

��Zachowaj je, dop�ki nie wyl�dujemy na Dussarze. Potem b�dziesz m�g� pofolgowa� sobie na dobre. � Toller przeni�s� wzrok na je�ca. � Co na to powiesz, szarog�by?

��Powiem, �e jeszcze nie jest za p�no, by�cie przerwali to bezsensowne przedsi�wzi�cie � odpar� Diviwidiv przerywaj�c d�ug� cisz�. � Dlaczego nie wykorzystacie jako� tej sk�pej inteligencji, jak� wam dano�

��Nie zrozumia� ani s�owa z naszej rozmowy � rzek� Toller do Steenameerta. � I on nazywa nas Pierwotnymi.

Nie m�wi�c ju� nic wi�cej Toller w��czy� silniczek i ruszy� wraz z obcym w kierunku najbli�szego statku kosmicznego. Pokryta pokostem, g�adka, drewniana powierzchnia l�ni�a w s�o�cu ciep�� br�zow� barw�. Statek z�o�ono w strefie niewa�ko�ci z pi�ciu cylindrycznych cz�ci, kt�re przetransportowano na pok�adach statk�w powietrznych z Overlandu. Mia� cztery jardy �rednicy i w przesz�o�ci wydawa� si� Tollerowi ogromny, lecz teraz, w por�wnaniu z obc� stacj�, zdawa� si� zupe�nie nieodpowiedni do cel�w, do jakich go zbudowano. Przypominaj�c sobie, �e przecie� jego dziadkowi uda�o si� przeprawi� w podobnym wehikule przez mi�dzyplanetarn� pustk�, Toller otrz�sn�� si� z w�tpliwo�ci. Przyjrza� si� uwa�nie obr�czy z kryszta��w, kt�ra ��czy�a statek ze szklan� tafl�, i zwr�ci� si� do Divivvidiviego:

��Mocne s� te kajdany? Czy je�li po prostu wystartujemy, mo�e doj�� do uszkodzenia statku?

��Kryszta� rozkruszy si� z �atwo�ci�.

��Jeste� pewien? Mo�e by�oby lepiej, gdyby� rozkaza� tej maszynie, aby zwolni�a obr�cz.

��Najlepiej b�dzie, je�li teraz nie b�d� si� komunikowa� z Xa. � Twarz obcego zas�ania�a nieprzezroczysta szybka, lecz Toller wyczu�, �e m�wi prawd�. � Pami�taj, �e b�d� z wami wewn�trz tej barbarzy�skiej machiny. To tak�e moja sprawa, by nie sta�a si� jej �adna krzywda.

���wietnie � odpar� Toller, odwi�zuj�c od pasa koniec liny, do kt�rej przytroczony by� obcy i pozwalaj�c mu dryfowa� swobodnie. � M�j towarzysz Pierwotny i ja mamy do wykonania pewne prace, kt�re b�d� wymaga� od nas bacznej uwagi. Zatem zostawi� ci� tu na kr�tk� chwil�, prosz�c, by� si� nie oddala�. Czy pos�uchasz mojej pro�by?

��Obiecuj�, �e nie rusz� si� nawet o cal.

Toller wypowiedzia� sw� pro�b� z udawan� kurtuazj� dobrze wiedz�c, �e obcy nie jest w stanie zmieni� pozycji i nie oczekiwa� riposty, kt�ra odpowiada�aby jego poczuciu humoru. Przemkn�o mu przez my�l, �e ta wymiana zda� mog�aby mie� pewne znaczenie na przysz�o��, gdyby pojawi�y si� perspektywy normalnych kontakt�w mi�dzy kultur� dussarra�sk� i kolcorronia�sk�. Jak na razie mia� na g�owie bardziej pal�ce sprawy.

Tyln� cz�� statku kosmicznego stanowi� specjalnie zaprojektowany statek podniebny, w kt�rym normaln� kwadratow� gondol� zast�piono kapsu�� kosmiczn�. W jej wn�trzu znajdowa� si� z�o�ony pe�nowymiarowy balon, umo�liwiaj�cy za�odze opuszczenie si� na powierzchni� planety i ponowne do��czenie do statku macierzystego, oczekuj�cego na orbicie. Toller nie przewidywa�, by mieli wykorzysta� �adownik w nadchodz�cej misji, poniewa� opuszczanie si� za pomoc� balonu by�o zarazem zbyt jawne i okropnie powolne.

��Jak uwa�asz, Batenie? � spyta�, kiedy dryfowali swobodnie w zimnym, rozrzedzonym powietrzu. � Czy warto spr�bowa� pozby� si� kapsu�y? Mamy mn�stwo dobrych lewark�w, a jako� nie w smak mi my�l, �e b�dziemy wlec za sob� dodatkowy silnik i te wszystkie przyrz�dy sterownicze.

��Uszczelnienie z mastyksu jest ju� dosy� stare � odpar� Steenameert z pow�tpiewaniem. � Z pewno�ci� przesi�k�y nim sk�rzane uszczelki, drewno, ko�ki, olinowanie� Wszystko pewnie jest twarde jak bazalt. Nawet z pomoc� lewar�w do oddzielenia kapsu�y potrzeba by by�o czterech lub pi�ciu m�czyzn, a poza tym nie mamy poj�cia, jakie szkody mog� powsta� podczas tej operacji. A na dodatek trzeba b�dzie skr�ci� wa�y steru i pod��czy� je do g��wnego silnika.

��M�wi�c kr�tko � wtr�ci� Toller � bierzemy statek tak jak jest! Wspaniale! B�d� tak dobry i znajd� nasze spadochrony i wory lotnicze, a ja w tym czasie zrobi� przegl�d statku. Wkr�tce b�dziemy ju� w drodze.

Lot na Dussarr� nie obfitowa� w wiele niespodzianek. Praktycznie wszystko, co wiedziano na temat podr�y do miejsc le��cych poza par� Land � Overland pochodzi�o % zapisk�w Ilvena Zavotle�a, kt�ry by� jednym z uczestnik�w legendarnej wyprawy na Farland. Toller mia� okazj� zapozna� si� z wypisami z jego dziennika na kursach w S�u�bach Podniebnych i z poczuciem ulgi stwierdzi�, �e wiernie odpowiadaj� one rzeczywisto�ci. Mia� wiele rzeczy do przemy�lenia nawet bez jakich� chimerycznych zachowa� statku czy kosmosu.

Kiedy wp�yn�li w przestrze� kosmiczn�, niebo sta�o si� Czarne, zgodnie z przewidywaniami, i w kr�tkim czasie Statek rozgrza� si�, co sk�oni�o ich do zdj�cia skafandr�w. Wed�ug dawno nie�yj�cego ju� Zavotle�a przejmuj�cy ch��d panuj�cy w strefie niewa�ko�ci pomi�dzy bli�niaczymi planetami by� spowodowany konwekcj� atmosferyczn�, a kiedy statek wkracza� w mi�dzyplanetarn� pustk�, obficie absorbowa� energi� s�oneczn�. R�wnie� zgodnie z przewidywaniami meteory � dominuj�cy rys nocnego nieba ojczystej planety � przesta�y by� widoczne. Zavotle wyja�nia�, �e meteory wci�� przemierzaj� przestrze� kosmiczn� z niewyobra�aln� pr�dko�ci�, lecz mo�na je obserwowa� tylko, gdy natrafiaj� na atmosfer� planety. Mo�liwo��, �e statek zostanie w mgnieniu oka unicestwiony przez niewidzialny pocisk ze ska�y, nie przyku�a na d�u�ej my�li Tollera.

Szybko zorientowa� si�, �e sterowanie statkiem jest najci�szym i jedynym zadaniem, nieco przypominaj�cym pr�b� utrzymywania kijka na czubku palca. Stanowisko pilota na najwy�szym pok�adzie wyposa�one by�o w niezbyt silny teleskop, zamontowany r�wnoleg�e do wzd�u�nej osi statku. Koniecznie nale�a�o utrzymywa� skrzy�owanie nitek celowniczych przyrz�du dok�adnie na odpowiedniej gwie�dzie, co wymaga�o sporej koncentracji i umiej�tnego pos�ugiwania si� bocznymi silnikami.

Pomimo braku do�wiadczenia Steenameert szybko okaza� si� lepszy w tej dziedzinie ni� Toller, a poza tym twierdzi�, �e lubi d�u�sze wachty przy pulpicie. Takie roz�o�enie obowi�zk�w odpowiada�o Tollerowi, zapewniaj�c mu to, czego potrzebowa� najbardziej � czas, w kt�rym m�g�by oswoi� si� ze wszystkimi wydarzeniami ostatnich kilku gor�czkowych godzin. Przez wi�kszo�� przeprawy wylegiwa� si� w hamaku na okr�g�ym pok�adzie, czasem drzemi�c, a czasem obserwuj�c Steenameerta i Divivvidi-viego.

Ten ostatni by� bardzo zaniepokojony podczas pierwszych godzin lotu, lecz kiedy sta�o si� jasne, �e statek nie eksploduje, stopniowo zacz�� odzyskiwa� spok�j ducha. On tak�e sp�dzi� wi�kszo�� czasu w hamaku, lecz nie pozostawa� bezczynny. Wyja�ni� im, �e Dussarra znajduje si� tylko osiem milion�w mil od bli�niaczych planet i kr��y po mniej wi�cej podobnej orbicie. Informacje te upro�ci�y parametry lotu, cho� wykonanie odpowiednich kalkulacji by�o �mudnym zadaniem dla kogo�, kto nie by� zawodowym matematykiem i pracowa� bez �adnych pomocy.

Pos�uguj�c si� o��wkiem, kt�ry trzyma� w dziwaczny spos�b cienkimi szarymi palcami, Divivvidiv notowa� co� od czasu do czasu w brulionie podarowanym mu przez Tollera. Cz�sto dawa� Steenameertowi instrukcje co do odpalania lub wy��czania g��wnego silnika lub te� nastawiania astrocelownika. Czasami wpada� w podobny do transu stan, w kt�rym, jak przypuszcza� Toller, u�ywa� telepatii lub jakich� nieznanych zmys��w, by kontrolowa� po�o�enie statku wzgl�dem celu podr�y. Innym mo�liwym wyja�nieniem by�o to, �e obcy porozumiewa si� ze swoimi ziomkami i przygotowuje zasadzk� na swoich prze�ladowc�w.

W interesie wszystkich zainteresowanych le�a�o, by uko�czy� lot jak najszybciej, lecz Toller nie posiada� si� ze zdziwienia, kiedy nie dalej ni� po godzinie podr�y Diviv-vidiv przepowiedzia� czas tranzytu na trzy do czterech dni, z uwzgl�dnieniem wszystkich zmiennych. Kiedy Toller spr�bowa� przeanalizowa� te obliczenia, okaza�o si�, �e musi przyj��, i� podr�uj� z pr�dko�ci� stu tysi�cy mil na godzin�, i wtedy zarzuci� wszelkie kalkulacje. Promienie s�oneczne wpadaj�ce przez luki do wn�trza statku zdawa�y si� trwa� w bezruchu: rozgwie�d�ony wszech�wiat trwa� pogodny i niezmienny jak nigdy � tote� lepiej by�o zapomnie� o przejmuj�cym ch�odem �wiecie matematyki i wyobra�a� sobie, �e dryfuje si� �agodnie od jednej wyspy do drugiej po szklistym czarnym morzu.

Jedn� z cech, jak� Toller odziedziczy� po dziadku, by� brak cierpliwo�ci � nawet kilka dni bezczynno�ci wystarcza�o, by zak��ci� mu wewn�trzny spok�j. Przeczyta� dziennik Ilvena Zavotle�a od deski do deski i bez trudu potrafi� powt�rzy� w my�lach odpowiedni fragment s�owo w s�owo: �Nasz kapitan na d�ugie godziny opuszcza stanowisko przy sterze. Sp�dza ca�e dnie na �rodkowym pok�adzie, tkwi�c w bezruchu przy jednym z luk�w. Wydaje si�, �e znajduje pewn� pociech� w tych chwilach zadumy, kiedy nie robi nic, tylko wpatruje si� w otch�a� wszech�wiata�. Ukradkiem, z przedziwnym zak�opotaniem, Toller czasami na�ladowa� swojego dziadka i schodzi� do hadesu na dolnym pok�adzie, gdzie sk�pe promienie s�oneczne rysowa�y pomieszczenie cienistymi wzorami pomi�dzy rozporami i pakami, kt�re zawiera�y zapasy kryszta��w energetycznych, soli strzelniczej, po�ywienia i wody. Wciska� si� w w�sk� szpar� pomi�dzy dwa pojemniki i najzwyczajniej pozwala� my�lom swobodnie p�yn��, podczas gdy sam wygl�da� przez jeden z luk�w. Odg�osy silnika by�y tam dono�niejsze, a zapach smo�owanej, p��ciennej ok�adziny statku bardziej wyczuwalny, ale lepiej mu si� my�la�o w samotno�ci.

W spos�b nieunikniony jego my�li zwraca�y si� cz�sto ku zagadkom i niebezpiecze�stwom najbli�szej przysz�o�ci.

Nie m�g� uwierzy�, �e jeszcze tak niedawno utyskiwa� na brak przyg�d w swoim �yciu, na niemo�no�� wykazania, i� jest wart znamiennego imienia, jakie nosi�. Bra� oto udzia� w przygodzie, niezwyk�ej i tak beznadziejnej, �e nawet ten pierwszy Toller Mara�uine pewnie by mu j� odradzi�, w przygodzie, kt�rej pozytywnego zako�czenia, mimo usilnych pr�b, nie by� w stanie sobie wyobrazi�.

Pomys� ten nasun�� mu si� na my�l w chwili ca�kowitej rozpaczy i uczepi� si� go z wdzi�czno�ci�, i z doskona�� pewno�ci� maniaka, dostrzeg�szy wyra�n� �cie�k� po�r�d wszystkich barier i pu�apek losu. Wszystko zdawa�o si� tak doskonale przemy�lane. Nie m�g� da� si� teleportowa� na obc� planet� w po�cigu za ukochan�, zatem poleci tam na kolcorronia�skim statku i we�mie ca�� Dussarr� przez zaskoczenie. Divivvidiv zar�cza�, �e nie jest �adn� znacz�c� postaci� w swoim spo�ecze�stwie, a zatem jest bezwarto�ciowy jako zak�adnik, lecz jego zapewnieniom przeczy� fakt, i� mianowano go dow�dc� pot�nej stacji. Scena zosta�a przygotowana dla bohatera uzbrojonego jedynie w �mia�o��, wyobra�ni� i wiern� szabl�, bohatera, kt�ry mia� zatrwo�y� i pokrzy�owa� plany obcej nacji. Niezauwa�eni, po kryjomu opuszcz� si� za pomoc� wor�w lotniczych i spadochron�w w pobli�e stolicy wroga, potajemnie przeszukaj� cytadel� ich przyw�dcy. Sesje przetargowe, w kt�rych Toller b�dzie g�r�, potem odnalezienie Yantary, i powr�t na Overland za pomoc� teleportera, statku podniebnego lub spadochronu� i sielankowe, wspania�e �ycie z Yantar� u boku�

Ty g�upcze! � karci� go wewn�trzny g�os, oskar�aj�c z tak� sam� si��, z jak� przed chwil� snu� niedorzeczne plany, i w takich momentach Toller wi� si� i krzycza� niemal, przej�ty wstr�tem do samego siebie. Tylko jeden aspekt tej dziwacznej sytuacji pozostawa� niewzruszony po�r�d burzy jego my�li, wzmacniaj�c postanowienie, by przeprowadzi� ca�� spraw� do ko�ca. Przyrzek� sobie i innym, �e stanie u boku Yantary i wspominaj�c to nie mia� innego wyboru, jak prze� dalej, bez wzgl�du na nikie szans� zwyci�stwa, nawet je�li zdawa�o si�, �e czeka go pewna �mier�.

Ogl�dana z wysoko�ci czterech tysi�cy mil ojczysta planeta obcych wygl�da�a uderzaj�co podobnie do Landu i Overlandu. Warstwa chmur sk�ada�a si� z tych samych wzor�w szeroko rozlanych rzek zmieniaj�cych si� w kr�te strumienie lub pojedyncze pierzaste zawirowania. Dopiero kiedy Toller przebi� si� wzrokiem przez te cacuszka z b�yszcz�cej mg�y, zauwa�y�, �e stosunek obszaru l�d�w do ocean�w jest o wiele mniejszy, ni� si� tego spodziewa�. Dominowa� kolor niebieski i tylko gdzieniegdzie majaczy�y matowe plamy ochry l�d�w.

��Wygl�da na to, �e wszyscy sko�czymy z mokrymi ty�kami � rzek� ponuro spogl�daj�c przez jeden z luk�w na ogromn�, wypuk�� tarcz� planety.

��Wci�� nie jest za p�no, by� zarzuci� sw�j niedorzeczny plan. � Diviwidiv zwr�ci� na Tollera swoje otoczone czarn� obw�dk� oczy. � Nic nie stoi na przeszkodzie, by� zawr�ci� do domu i zaczai �y� bezpiecznie i w spokoju.

��Starasz si� zachwia� naszym postanowieniem.

��Robi� tylko to, co kazale� mi robi�, bym zachowa� �ycie: s�u�� ci solidnymi informacjami i rad�.

��Stajesz si� nadgorliwy � odpar� Toller. � W tym momencie jedyne informacje, jakich od ciebie potrzebuj�, dotycz� lotu na powierzchni�. Jeste� pewien, �e wzi��e� nale�yt� poprawk� na boczne wiatry? Cho� nie mam ochoty wpa�� wprost do morza, to my�l, �e mo�emy wyl�dowa� w samym sercu miasta, przejmuje mnie podobnym wstr�tem.

��Mo�esz mi zaufa�. Wzi��em pod uwag� wszystkie istotne czynniki.

Po odwr�ceniu statku w punkcie �rodkowym lotu Diviv-vidiv prawie w og�le nie opuszcza� siatki zabezpieczaj�cej, zag��biaj�c si� w cichych medytacjach lub wydaj�c cz�ste, szczeg�owe instrukcje dotycz�ce poprawek w kursie i szybko�ci statku. Toller doszed� do wniosku, �e obcemu, nawet przy jego niesamowitych zdolno�ciach, trudniej jest prowadzi� statek, gdy porusza si� on �do ty�u�, co wymaga kierowania si� wed�ug gwiazd le��cych po stronie przeciwnej do kierunku lotu.

Jednak teraz, gdy statek znalaz� si� na orbicie na obrze�ach dussarra�skiej atmosfery, Divivvidiviemu znacznie poprawi� si� humor. Wygl�da� na odpr�onego i bardziej przyst�pnego ni� zwykle. By�o wida�, �e obawia si� spadania w d� poprzez atmosfer� planety, lecz z jakiego� osobliwego dla jego gatunku powodu fakt, i� nie wymaga�o to walki na �mier� i �ycie, pozwoli� mu stawi� czo�o tej ci�kiej pr�bie z takim samym m�stwem, jak w miar� odwa�nemu cz�owiekowi.

Przywdzia� ju� sw�j srebrzysty skafander i przegl�daj�c zapasy �ywno�ci trwa� w oczekiwaniu na opuszczenie statku, kt�re mia�o nast�pi� za nieca�� godzin�. Dowiedziawszy si�, �e prowiant Ko�corronian sk�ada si� g��wnie z pas�w suszonego mi�sa i ryb, urozmaicony okr�g�ymi ciastkami ze sprasowanego ziarna i suszonych owoc�w, zacz�� domaga� si�, by zabrano jego w�asne zapasy. Po�ywienie to sk�ada�o si� na og� z r�nokolorowych sze�cian�w twardej galarety zawini�tej w z�ocist� foli�. Diviwidiv wyj�� kilka z nich z kieszeni i przygl�da� si� uwa�nie tym po�yskuj�cym klockom, najprawdopodobniej w poszukiwaniu najsmaczniejszego k�ska.

Tollera ponownie uderzy�o jego opanowanie i dok�adaj�c wszelkich wysi�k�w, by przewidzie� le��ce przed nimi przeciwno�ci, zastanawia� si�, czy Diviwidiv nie posiada zasob�w wiedzy, kt�rych nie ujawni� w �adnej z telepatycznych rozm�w. �wicz�c si� w praktycznej strategii Toller spr�bowa� przenie�� si� w wyobra�ni tysi�ce lat w prz�d historii kolcorronia�skiej cywilizacji, staraj�c si� koncentrowa� g��wnie na rozwoju technologii wojennej i nagle przed oczyma ukaza�a mu si� niepokoj�ca wizja.

��Powiedz mi, szarog�by � odezwa� si�. � To co�, co ftazywasz Xa� To tylko zwyk�a maszyna, prawda? j � Zasadniczo tak.

��I wyposa�y�e� j� w umiej�tno�� wyra�nego postrzegania obiekt�w oddalonych o tysi�ce mil.

��Tak.

��Zatem wydaje mi si� logiczn� konsekwencj�, �e twoja ojczysta planeta, kolebka waszej cywilizacji, obfituje w podobne maszyny.

Toller poczeka�, a� jego s�owa wywr� po��dany efekt, lecz obcy odczyta� reszt� jego my�li nie czekaj�c, a� zacznie m�wi� dalej.

��Jeste� w biedzie! � Diviwidiv jak zwykle zaprawi� sw� odpowied� pewn� doz� rozbawienia. � Nie posiadamy urz�dze�, kt�re mog�yby � wy�ledzi� ten statek, i ostrzec o jego obecno�ci. Nie patrolujemy naszej przestrzeni powietrznej. Po co?

��By ostrzega� przed naje�d�cami, wrogimi armiami.

��Lecz sk�d mieliby pochodzi� tacy naje�d�cy? / dlaczego jaka� cywilizacja mia�aby �ywi� wrogie zamiary wzgl�dem Dussarra�czyk�w?

��Podb�j � odpar� Toller kr�tko, �a�uj�c, �e w og�le zacz�� t� rozmow�. � Pragnienie podboj�w i sprawowania w�adzy nad�

��My�lisz kategoriami plemiennymi, Tollerze Mara�uine. W cywilizowanych spo�ecze�stwach nie ma na nie miejsca.

Diviwidiv ponownie zabra� si� do sortowania swoich kolorowych sze�cian�w.

��Pewno�� siebie to wr�g�

Ku swojemu rozdra�nieniu Toller stwierdzi�, �e nie jest w stanie doko�czy� czego�, co w zamy�le mia�o by� aforyzmem. Przej�ty niepokojem zacz�� operowa� d�wigni� urz�dzenia powietrznego, mieszaj�c nowy �adunek soli strzelniczej z wod� w przewodach zbiornika. Diviv-vidiv na pocz�tku lotu z zainteresowaniem przyjrza� si� temu mechanizmowi, po czym wyja�ni�, �e powietrze to mieszanina gaz�w, z kt�rych tlen podtrzymuje �ycie, umo�liwia rozniecenie ognia i przyczynia si� do korozji �elaza. Przy po��czeniu soli strzelniczej z wod� wytwarzaj� si� du�e ilo�ci tlenu, co umo�liwia za�odze statku prze�y� d�ug� podr� przez mi�dzyplanetarn� pustk�. Toller zanotowa� sobie te naukowe informacje, gdy� mog�y one wzbogaci� wiedz� uczonych w Pr�dzie, ale wola� si� nie zastanawia�, jakie s� szans�, �e kiedykolwiek oni je otrzymaj�.

Najpro�ciej by�oby sprowadzi� statek do poziomu, gdzie powietrze nadaje si� do oddychania, wy��czy� g��wny silnik i wyskoczy�. W ten spos�b opuszczaliby statek, pozornie unosz�cy si� nieruchomo w powietrzu, a sprawa wsuni�cia si� w wory lotnicze oraz zwi�zania si� razem nie nastr�cza�aby wi�kszych problem�w. Jednak Diviwidiv zauwa�y�, �e bezw�adny statek pod��y�by za nimi w d� atmosfery, a po zderzeniu z ziemi� eksplodowa� jak ogromna bomba, najprawdopodobniej powoduj�c �mier� wielu Dussarra�czyk�w.

Toller nie przej�� si� zbytnio t� perspektyw�, uwa�aj�c ca�� ludno�� obcej planety za zaprzysi�g�ych wrog�w, lecz przysta� na sprzeciw Diviwidiviego, obawiaj�c si�, �e �mier� pobratymc�w mo�e �le nastroi� obcych do handlu wymiennego, jaki mia� zamiar z nimi przeprowadzi�. Ponadto nie chcia�, by l�dowaniu towarzyszy�a olbrzymia eksplozja.

Z tych wi�c powod�w, po wprowadzeniu w atmosfer�, statek zosta� po�o�ony na bok i ustawiony na kursie, kt�ry wed�ug Diviwidiviego mia� umo�liwi� mu nieszkodliwe zatoni�cie w morzu. G��wny silnik wci�� pracowa�, dr��ek na pulpicie wskazywa� minimalne tempo i Toller wraz ze Steenameertem stan�li wobec problemu pilnowania wi�nia podczas opuszczania statku, stopniowo nabieraj�cego pr�dko�ci. Znacznie od nich l�ejszy Diviwidiv spada�by wolniej i wystarczy�aby tylko chwila nieuwagi, a wykorzystuj�c prawa fizyki uciek�by na dobre.

Zdaj�c sobie spraw� z tego niebezpiecze�stwa Toller dopilnowa�, aby, nim opuszcz� statek, ca�a tr�jka po��czy�a si� kawa�kiem liny. Jedyne wyj�cie, znajduj�ce si� w �rodkowej cz�ci, by�o bardzo w�skie, nie naruszaj�ce ca�o�ci konstrukcji statku, wobec czego zmuszeni byli �cisn�� si� w raczej nieprzyjemnej pozycji, podczas gdy Toller wypycha� pokryte smarem grube �ruby. Klapa w�azu by�a wymodelowana jak �ci�ty sto�ek, panuj�ce wewn�trz statku ci�nienie dociska�o j� do uszczelnionej framugi. Toller musia� u�y� wszystkich si� w wolnej r�ce, by podwa�y� i wci�gn�� do �rodka ten rze�biony drewniany dysk.

Hucz�cy podmuch lodowatego powietrza bi� w skafander Tollera. Chwytaj�c mocniej nik�� posta� Diviwidivie-go i obejmuj�ce go rami� Steenameerta, wyskoczy� w zimne, bia�awe �wiat�o s�oneczne. Pokozio�kowali w op�ywaj�cym kad�ub statku strumieniu powietrza. W chwil� p�niej uszy wype�ni� im napastliwy, przerywany gwizd, a wszech�wiat zaja�nia� o�lepiaj�c� biel�, kiedy porwa�y ich d�awi�ce wyziewy silnik�w.

Przykre odurzenie trwa�o jeszcze kilka sekund, a potem unosili si� ju� swobodnie w przesyconym s�o�cem powietrzu, setki mil ponad powierzchni� Dussarry. Nad ich g�owami majaczy� wachlarz gwiazd, galaktyk i zamarzni�tych komet, przes�oni�ty z lekka b�yszcz�cym ob�okiem wyziew�w statku, kt�ry sun�c po dziwacznym kursie szybko znikn�� im z oczu. Na swoj� ojczyst� planet� Toller m�g� ju� powr�ci� jedynie za pomoc� magicznego przeka�nika materii, lecz w tym momencie nie mia� czasu, by si� nad tym zastanawia�.

Bezw�adna lewitacja w g�rnych partiach atmosfery, gdy w dole ziej� jedynie tysi�ce mil pustej przestrzeni, jest mro��cym krew w �y�ach prze�yciem nawet dla weteran�w kolcorronia�skich S�u�b Podniebnych i Toller zdawa� sobie spraw�, �e musi ono by� jeszcze bardziej przera�aj�ce dla Diviwidiviego. Ten jednak nie trz�s� si� ze strachu, za to jego r�ce i nogi majta�y bez�adnie i nie wygl�da� na przytomnego.

��Wsad�my go do wora lotniczego, zanim wszyscy zamarzniemy na �mier�! � krzykn�� Toller.

Steenameert skin�� g�ow� i obydwaj zbli�yli si� do Diviv-vidiviego po ��cz�cej ich linie. Masywny spadochron obcego przeszkadza� im podczas przeci�gania podbitego we�n� worka przez jego g�ow� i poprawiania najr�niejszych zamkni�� i pier�cienia wentylacyjnego.

��Tu jest wygodniej, ni� my�la�em � powiedzia� Diviv-vidiv. � B�d� m�g� spa� i �ni� podczas spadania. Lecz co si� stanie, je�li b�d� mia� trudno�ci z wydostaniem si� z tego wora, kiedy nadejdzie czas, by otworzy� spadochron?

��B�d� spokojny! � krzykn�� Toller w otw�r worka. � Nie pozwolimy ci odpa��.

Chusta okrywaj�ca jego twarz by�a sztywna od zamarzni�tej pary i mimo, �e mia� na sobie skafander, zaczyna� si� trz��� z zimna. Odsun�� si� od obcego i wgramoli� do swojego worka bardzo powoli, gdy� przeszkadza�a mu w tym niepor�czna szabla. Poczu� si� dosy� niewyra�nie, gdy zda� sobie spraw�, �e z ut�sknieniem oczekuje, a� znajdzie si� we wn�trzu przytulnego i ciep�ego wora lotniczego.

Gdy tylko zawin�� si� w sw�j kokon, zamkn�� oczy i zapad� w drzemk�. Spada� w stron� powierzchni planety, lecz minie troch� czasu, nim nabierze takiej pr�dko�ci, �e obudzi go gwizd wiatru. Na razie panowa�a cisza, a on by� bardzo wyczerpany i sytuacja nie wymaga�a �adnego dzia�ania.

Toller ockn�� si� w nieokre�lonym czasie p�niej i z miejsca wiedzia�, �e na zewn�trz zalegaj� ciemno�ci. Cie� Dussarry poch�on�� te trzy drobne istoty, kt�re z�o�ywszy sw�j los w r�ce si� grawitacyjnych planety, odbywa�y d�ug� pielgrzymk� z obrze�y kosmosu. Zdj�ty nag�� ciekawo�ci� ujrzenia obcego, ton�cego w mroku �wiata, Toller przetar� oczy, otworzy� w�r i zerkn�� na zewn�trz.

Widzia� bezkszta�tne plamy, jakimi byli Steenameert i Diviwidiv, ostro zarysowuj�ce si� na srebrzystym tle wszech�wiata, lecz jego wzrok przyku� dopiero widok enigmatycznej planety rozpo�cieraj�cy si� w dole. Widoczna p�kula niemal w ca�o�ci ton�a w mroku i tylko jej wschodni� kraw�d� zdobi�o cieniutkie pasemko niebiesko-bia�ego �wiat�a. Toller wielokrotnie mia� okazj� przygl�da� si� Landowi i Overlandowi z podobnej perspektywy, lecz tutaj miejsca, gdzie noc dzier�y�a swe ber�o, zdominowane by�y senn� czerni� o�ywian� jedynie odbitym �wiat�em gwiazd. Nie by� przygotowany na to pierwsze spojrzenie w g��b pogr��onego we �nie �wiata, kt�ry stanowi� dom wysoko rozwini�tej technicznie cywilizacji.

Wi�ksze masy l�d�w, w �wietle dziennym zdaj�ce si� nie mie� znaczenia, mruga�y mn�stwem �wiate�ek. Wyspy wydawa�y si� ja�niejsze od otaczaj�cych ciemno�ci, a nawet oceany usiane by�y obficie punkcikami �wiat�a i wywo�y w umy�le Tollera obrazy gigantycznych statk�w, ogromnych jak miasta, uwik�anych w szlaki handlowe biegn�ce dooko�a ca�ego globu. Planeta mog�a te� by� na przyk�ad wielk�, matow� kul� z milionem otwor�w przebitych na powierzchni, by mog�a emitowa� �wiat�o z wewn�trznego �r�d�a.

Toller przez d�ugi czas ch�on�� wzrokiem ten widok, a� poczu� si� nasycony i oczyszczony i wtedy zamkn�� wylot worka, odcinaj�c si� od natr�tnego ch�odu.

W momencie, gdy jego stopy dotkn�y ziemi, wiedzia�, �e zosta� oszukany i zwabiony w zasadzk�.

Trzy spadochrony otworzy�y si� r�wnocze�nie ponad pogr��onym w ciemno�ciach krajobrazem, w kt�rym jedynym znakiem �ycia by�a cienka linia �wiate� kilka mil na zach�d. Pogoda by�a bezwietrzna, tak �e niedo�wiadczony Diviwidiv nie mia� wi�kszych k�opot�w z l�dowaniem i Toller poczu� ponown� fal� dawnego optymizmu, kiedy ca�a tr�jka opad�a �agodnie na ja�niej�c� w �wietle gwiazd ��k�. Przygotowa� si� na to delikatne zetkni�cie z ziemi�, uczucie zag��biania si� butami w mi�kki torf, zapach trawy�

Wizualnie nic si� nie zmieni�o. Je�li bra� pod uwag� �wiadectwo oczu, Toller wyl�dowa� na czym�, co z powodzeniem mog�o uj�� za ko�ysz�c� si� sawann� z jego ojczystej planety. Steenameert i Diviwidiv znajdowali si� w niewielkiej odleg�o�ci po jego lewej stronie. Oni tak�e stali w�r�d traw, a jednak Toller czu� pod stopami kamienne p�yty. On i jego dwaj towarzysze znajdowali si� na otwartym skrawku pustego pastwiska, a jednak s�ysza� jaki� ruch wok�, czu� nacisk umys��w.

��Bro� si�, Baten! � krzykn��, dobywaj�c szabli. � Zostali�my zdradzeni!

Sapi�c z gniewu obr�ci� si� do Divivvidiviego, lecz spowita w skafander posta� znikne�a. Tak jakby rozp�yn�� si� w powietrzu.

��Zl� bro�, Tollerze Mara�uine. � G�os Diviwidiviego by� zarazem uprzejmy i pogardliwy. � Jeste�cie otoczeni przez ponad tysi�c oficer�w porz�dkowych, z kt�rych wielu ma przy sobie bro�. Jakakolwiek pr�ba oporu sko�czy si� wasz� �mierci�.

Toller potrz�sn�� g�ow� i warkn��:

��Ale wpierw zdo�am wielu z nich po�o�y� trupem.

��Zapewne, lecz je�li tak si� stanie, nigdy ju� nie ujrzysz swojej kobiety. Przebywa ona tylko kilka mil st�d i w przeci�gu paru minut mo�esz by� przy niej. �ywy pewnie b�dziesz w stanie pocieszy� j� lub jej us�u�y�, ale martwy�

Toller owi szabla wypad�a z d�oni, s�ysza�, jak brzekne�a na kamiennych p�ytach, a do oczu nap�yn�y mu �zy bezsilno�ci.

Dopiero kiedy Toller i Steenameert poddali si� naci-f) J skowi mn�stwa r�k i pozwolili sobie skr�powa� �Xx nadgarstki na plecach, z oczu zdj�to im na�o�one przez obcych �uski. Informacje z siatk�wki zn�w bez przeszk�d pop�yn�y do m�zgu, nie zak��cane czynnikami zewn�trznymi i dwaj Ko�corronianie nagle przejrzeli.

Nadal panowa�a noc, lecz dostrzegalne w �wietle gwiazd ��ki zast�pi�a z�o�ona diorama majacz�cych w tle s�abo o�wietlonych budynk�w i szereg�w ciemnych sylwetek Dussarra�czyk�w nie opodal. Toller zgadywa�, �e stoi niemal w samym �rodku ogromnego placu. Ci�gn�ce si� wok� budowle wznosi�y si� �agodnie zakrzywionymi liniami, w przeciwie�stwie do opartej na k�tach prostych architektury jego ojczystej planety, a ich ob�e kontury zdobi�y tu i �wdzie wysmuk�e drzewa, ko�ysz�ce si� nieprzerwanie, mimo �e wilgotne, nocne powietrze by�o zupe�nie nieruchome. Jedynym znajomym elementem krajobrazu, jaki Toller m�g� dostrzec, by�a twarz Steenameerta, zwr�cona ku niemu ponad morzem ruchliwych, szemrz�cych sylwetek ubranych na czarno obcych.

��Zdaje si�, �e wygra�e� � powiedzia� Toller usi�uj�c ukry� dr�enie g�osu. � Czarodziejskie sztuczki pokona�y si��.

Diviwidiv przysun�� si� bli�ej, toruj�c sobie drog� w�r�d ci�by wonnych cia�.

��Dla w�asnego dobra, Tollerze Mara�uine, porzu� te prymitywne wyobra�enia o czarach. W przyrodzie nie ma miejsca na nieuczciwe przywileje. To, co powszednie dla mojej rasy, tobie wydaje si� sztuczk� tylko dlatego, �e nasza cywilizacja stoi na wy�szym poziomie w ka�dej dziedzinie poznania.

�Je�li cz�owieka w�asne oczy wodz� na manowce, to musz� by� w tym jakie� czary�.

��To ca�kiem proste. Kiedy znajdowali�my si� wystarczaj�co blisko ziemi, mog�em telepatycznie wezwa� na pomoc kilku moich wsp�braci Dussarra�czyk�w. Gdy tylko zebrali�my si� do�� licznie, by zyska� nad wami przewag�, podyktowali�my wam, co macie widzie�. Zrobili�my to w ten sam spos�b, w jaki t�um mo�e zag�uszy� pojedynczy g�os. Nie by�o tu nic magicznego.

��Jednak nie mo�esz zaprzeczy�, �e szcz�cie wam sprzyja�o � mrukn�� Toller czuj�c, �e popychaj� go w stron� pojazdu, kt�ry zatrzyma� si� w pobli�u. � Fakt, �e wyl�dowali�my tak blisko miasta, wprost w ramiona waszych s�ugus�w� to musia�a by� albo magiczna sztuczka, albo �lepe szcz�cie.

��Ale� sk�d�e! � Toller straci� z oczu Diviwidiviego w tym t�umie cia�, lecz s�owa obcego nadal dochodzi�y do niego bez zak��ce�. � Gdy tylko powiadomi�em moich wsp�braci, co si� dzieje, posterowali oni lokalnymi wiatrami tak, �e wyl�dowali�my w�a�nie tutaj. M�wi�em ci od samego pocz�tku, Tollerze Mara�uine, twoja misja nie miala �adnych szans powodzenia. Powracam teraz na swoj� plac�wk�, jest zatem ma�o prawdopodobne, by�my si� jeszcze kiedy� spotkali. Nie musisz si� jednak obawia� o swoje �ycie.

W przeciwie�stwie do was. Pierwotnych, my, Dussarra�-czycy, nie�

W nienaturalny dla Diviwidiviego spos�b jego procesy my�lowe utraci�y swoj� charakterystyczn� wyrazisto��. Na chwil� przes�oni�a je we�nista mgie�ka, jej odcie� Toller niejasno uto�sami� z poczuciem winy, a potem po��czenie my�lowe urwa�o si� na dobre. Samo poj�cie telepatii by�o dla Tollera czym� tak nowym, �e nawet samo my�lenie w tych kategoriach wprawia�o go w t�pe zdumienie, lecz by� przekonany, �e obcy do�wiadczy� nag�ego przesilenia prawdopodobnie wywo�anego stresem podczas spadania z obrze�y kosmosu.

Poczucie winy! S�owo to, jak natr�tny komar, brz�cza�o i ta�czy�o w og�upia�ym umy�le Tollera. �Czy szarog�by mnie ok�ama�? Czy Baten i ja zostali�my oszukani? Czy prowadzi si� nas jak owce na rze�?�

Nieporadnie i niewprawnie pr�bowa� si�gn�� umys�em do jedynego Dussarra�czyka, jakiego zna�, lecz odpowiada�a mu tylko g�ucha my�lowa cisza. Diviwidiv wycofa� si�, schowa� za palisad� swojej poprzedniej egzystencji, a poza tym nie by�o czasu na introspekcj�. Pojazd, kt�ry wy�oni� si� z nocnych ciemno�ci otulaj�cych obce miasto, by� �udz�co podobny do olbrzymiego czarnego jaja. Unosi� si� na szeroko�� d�oni nad nieskazitelnie g�adkim chodnikiem. W jego boku, bez pomocy �adnego widocznego urz�dzenia, powsta� otw�r: w jednej chwili statek stanowi� ca�o��, a zaraz potem okr�g�e wej�cie ods�ania�o mieni�ce si� czerwieni� wn�trze. Dziesi�tki r�k pcha�y jego i Ste-enameerta w tamt� stron�.

W pierwszym odruchu Toller chcia� ze wszystkich si� stawi� op�r, lecz w jakiej� cz�ci umys�u b�ysn�a mu nadzieja, �e mo�e Diviwidiv nie jest tak do ko�ca jego wrogiem. By�a to nik�a nadzieja, oparta jedynie na pewnych niuansach my�li i spostrze�eniu, i� obcy ma chyba poczucie humoru, ale by�a to jedyna, ledwie widoczna gwiazda przewodnia.

Wraz z depcz�cym mu po pi�tach Steenameertem wgra1 moli� si� do pojazdu czuj�c, jak zako�ysa� si� on lekko pod jch ci�arem. Drzwi zawar�y si� za nimi w mgnieniu oka jak stopiony metal ust�puj�cy pod napi�ciem powierzchniowym, a gdy stopy mocniej przywar�y mu do pod�ogi, zorientowa� si�, �e wehiku� wzbi� si� w nocne niebo. W �rodku nie by�o miejsc siedz�cych, lecz nie mia�o to znaczenia, gdy� dwaj odziani w grube skafandry Kolcorronianie zajmowali niemal ca�� ciasn� przestrze�. Pro�ciej by�o sta�.

Tollerowi od jakiego� czasu robi�o si� coraz gor�cej, ale u�wiadomi� to sobie dopiero, gdy wzd�u� plec�w zacz�y przemyka� ukradkowe strumyczki potu.

��No c�, Batenie � rzek� przygn�biony. � Wyra�nie ci� ostrzega�em, �e co� takiego mo�e si� wydarzy�.

Steenameert zdoby� si� na u�miech.

��Ja nie narzekam. Zobacz� rzeczy, kt�rych w �yciu sobie nie wyobra�a�em, a mojemu �yciu nie zagra�a niebezpiecze�stwo.

��Je�li mo�emy zaufa� s�owom szarog�bego, a ju� raz nas ok�ama�.

��Ale mia� po temu pow�d! Teraz jednak nic by nie zyska�, m�wi�c nam nieprawd�.

��Mo�e masz racj�.

Toller przypomnia� sobie zastanawiaj�ce wahanie, telepatyczne plamy poczucia winy i wyrzut�w sumienia okalaj�ce ostatni� wiadomo�� Diviwividiego, lecz nie starczy�o mu czasu, by pod��y� tym torem my�li. Obaj ze Steenameertem zachwiali si� i oparli o siebie nawzajem, kiedy pojazd zatrzyma� si� z niedostrzegalnym niemal szarpni�ciem. W obudowie ukaza� si� niedu�y otw�r, potem rozszerzy� si� promieni�cie, jak drobne fale na wodzie, tworz�c okr�g�e wyj�cie.

Za nim ci�gn�� si� jakby kr�tki korytarz. Zdawa� si� skonstruowany z c�tkowanej, szklanej rury o eliptycznym przekroju. �ciany pomazane by�y na szaro, ��to i pomara�czowo i albo pod�wietlono je od zewn�trz, albo te� emitowa�y w�asn� �agodn� po�wiat�. Toller spojrza� na lewo i na prawo i zauwa�y�, �e koniec eliptycznej rury styka si� z ob�� powierzchni� transportera tak ciasno, �e nie mo�na by wsun�� tam nawet kawa�eczka najcie�szego papieru. Przeni�s� wzrok na drugi koniec korytarza. Ko�czy� si� on jajowat� �cian�, w jej �rodku znajdowa�a si� ma�a, okr�g�a szczelina, bez przerwy otwieraj�c si� i kurcz�c w spos�b, u Tollera budz�cy, cho� by� wyczerpany i wyko�czony nerwowo, pewne biologiczne skojarzenia.

��Czy kto� stara si� da� nam do zrozumienia, �e jeste�my mile widziani? � zwr�ci� si� do Steenameerta, ruszaj�c do przodu niezdarnie, w obszernym skafandrze, z r�kami nadal skr�powanymi na plecach. Kiedy dotarli do ko�ca korytarza, szczelina w �cianie rozszerzy�a si�, pozwalaj�c im wej�� do ogromnego, zamkni�tego pomieszczenia o za-wik�anej architekturze. By� to okr�g�y hol otoczony schodami i galeriami. Widok tak monumentalnego wn�trza najprawdopodobniej oszo�omi�by Tollera, gdyby znajdowa� si� w odpowiednim stanie ducha. W tym momencie jednak jego wzrok prze�lizgn�� si� po okaza�ej architekturze i zatrzyma� na ma�ej grupce biegn�cych ku niemu kobiet.

A pierwsz� w�r�d nich by�a ksi�na Yantara.

��Tollerze! � krzykn�a, a jej pi�kna twarz zmieni�a si� w mask� jakim� nieludzkim sposobem spot�gowanego po��dania. � Tollerze, kochanie! Przyby�e�! Przyby�e�! Przyby�e�! Powinnam by�a domy�li� si�, �e to b�dziesz ty!

Wpad�a na niego z takim impetem, �e niemal cofn�� si� o krok. Zarzuci�a mu ramiona na szyj� i ca�owa�a wilgotnymi ustami, natarczywie wsuwaj�c mu j�zyk mi�dzy z�by.

Toller poczu� na ciele przyjemny dreszcz. Trwaj�c w tym b�ogim oszo�omieniu prawie nie zauwa�y� kr�g�ej porucznik Partree, kt�ra podesz�a do niego z ty�u i zabra�a si� za rozwi�zywanie mu r�k. Pozosta�e trzy kobiety obst�pi�y Steenameerta z podobnym zamiarem. Yantara odsun�a Tollera na d�ugo�� ramienia, wci�� obejmuj�c go za szyj�, i dopiero teraz do jej �wiadomo�ci wtargn�� prawdziwy obraz sytuacji.

��Jeste� wi�niem! � stwierdzi�a oskar�ycielsko. � Zosta�e� pojmany, dok�adnie tak, jak my! � Odskoczy�a od Tollera, a twarz jej przybra�a grymas rozczarowania i gniewu. � Czy tw�j statek tak�e wpad� prosto w t� dziwn� raf�?

��Nie. Natkn��em si� na ni� w dzie� i zdo�a�em j� wymin��. Dotar�szy do Pr�du, gdzie dowiedzia�em si� o twoim znikni�ciu, natychmiast wyruszy�em na poszukiwania.

��A gdzie s� twoi �o�nierze? Toller potar� zdr�twia�e nadgarstki.

��Nie ma �adnych �o�nierzy. Towarzyszy� mi tylko Baten. Yantara oniemia�a na chwil� i rzuci�a niedowierzaj�ce spojrzenie swojej porucznik.

��Wyruszy�e� jak genera� na czele jednoosobowej armii, by stawi� czo�o naje�d�cy?

��Wtedy przecie� nie mog�em wiedzie� o obecno�ci wroga � odpar� Toller sztywno. � Kierowa�a mn� jedynie troska o twoje bezpiecze�stwo. Zreszt� dw�ch ludzi czy tysi�c� co by to zmieni�o?

��Czy stoi przede mn� prawdziwy Toller Mara�uine � g�osz�cy defetyzm, czy jego sobowt�r skonstruowany przez te ohydne istoty, kt�re odebra�y nam wolno��? � Yantara obr�ci�a si� na pi�cie i, nim Toller zd��y� zaprotestowa�, pod��y�a w stron� najbli�szych schod�w.

�Najpierw jestem zbyt lekkomy�lny, a potem zbyt boja�-liwy� pomy�la�, czuj�c si� zarazem ura�ony i zak�opotany.

W roztargnieniu patrzy� na trzy kobiety w mundurach szeregowc�w, kt�re zaj�y si� Steenameertem. Pomaga�y mu wygramoli� si� z ci�kiego skafandra z najwyra�niej nie malej�cym zainteresowaniem, u�miechaj�c si� i zasypuj�c go pytaniami. Steenameert wygl�da� na onie�mielonego, lecz zadowolonego.

��Musicie wybaczy� mojej arystokratycznej kapitan � odezwa�a si� porucznik Partree, spogl�daj�c na Tollera z b�yskiem niesmaku w oczach. � Warunki w tutejszym areszcie trudno by nazwa� uci��liwymi, lecz ksi�nej, w kt�rej �y�ach p�ynie kr�lewska krew, a zatem jest nadzwyczajnie wra�liwa, tutejsze �ycie bardziej daje si� we znaki ni� zwyk�ym ludziom.

Toller niemal z wdzi�czno�ci� powita� iskr� gniewu, kt�ra przywr�ci�a rzeczywisto�ci ostre kontury.

��Przypominam was sobie, poruczniku. I widz�, �e nadal jeste�cie niezdyscyplinowani i nielojalni.

Partree westchn�a.

��I ja przypominam was sobie, kapitanie. I widz�, �e nadal jeste�cie ogiupieni jak m�ody cielak.

��Poruczniku, nie b�d� tolerowa� tego rodzaju� � Toller nie doko�czy� zdania, przypominaj�c sobie nagle, �e przecie� zezwoli� Steenameertowi na kontynuowanie tej podr�y w nieznane pod warunkiem, �e zapomn� o dziel�cych ich rangach t przynale�no�ci do r�nych klas spo�ecznych. U�miechn�! si� ze skruch� i zacz�� �ci�ga� z siebie kr�puj�cy, ciep�y skafander.

��Przepraszam � powiedzia�. � Ci�ko pozby� si� starych przyzyczajei. Wiem, �e kilka razy podawa�a� mi swoje imi�, lecz przyznam, �e ulecia�o mi z pami�ci.

��Jerene. U�miechn�� si�.

��Mam na imig Toller. Czy mogliby�my zawrze� przymierze i stawi� cio�o wsp�lnemu wrogowi? � Spodziewa� si�, �e jego s�owa u�agodz� nieco nieust�pliw� porucznik, tote� zdziwi� si�, gdy niepok�j zago�ci� na jej okr�g�ej twarzy.

��A wi�c to prawda � wyszepta�a, a z jej g�osu wyparowa� w�a�ciwy jej, opanowany ton. � Nigdy nie proponowa�by� czego� podobnego w normalnych okoliczno�ciach. Powiedz mi, Tollerze, czy rzeczywi�cie zostali�my przeniesieni na inn� planet�? Czy jeste�my na zawsze zgubieni? Naprawd� uwi�ziono nas na nieznanej planecie miliony mil od Overlandu?

��Tak. � Toller zauwa�y� k�tem oka, �e pozosta�e trzy kobiety przys�uchuj� si� bacznie temu, co m�wi. � Jak to? Nic o tym nie wiecie?

��Noc zaskoczy�a nas jakie� dwie godziny drogi od poziomu podstawowego � odpar�a Jerene g�osem cichym i zamy�lonym. � Zapad�a decyzja, �e b�dziemy posuwa� si� dalej z ograniczon� pr�dko�ci� i przeprowadzimy inwersj� o brzasku�

M�wi�a dalej, opisuj�c, jak za�oga, kt�ra w wi�kszo�ci pogr��ona by�a we �nie, wpad�a w panik� s�ysz�c okropny �oskot dochodz�cy od strony balonu. Cztery w�skie rozpory przebi�y i rozpru�y pow�ok�. Niemal natychmiast k��by dusz�cego gazu miglignowego sp�yn�y w d� z wlotu, podczas gdy ca�a zwiotcza�a konstrukcja zapad�a si� do wewn�trz. W ko�cu, pot�guj�c jeszcze zamieszanie i przera�enie za�ogi, gondola uton�a w kurcz�cych si� zwa�ach zniszczonej pow�oki.

Min�o kilka d�u��cych si� w niesko�czono�� minut, nim zatrwo�onym astronautkom uda�o si� wydosta� z wraku. Odbite od Landu �wiat�o by�o na tyle silne, �e pozwoli�o dokona� niesamowitego odkrycia: statek zderzy� si� z krystaliczn� barier�, ci�gn�c� si� wzd�u� horyzontu jak zamarzni�te morze. A tylko dwie�cie jard�w od nich wznosi� si� dziw nad dziwy, bajkowy zamek, nieziemski i tajemniczy, rysuj�c si� wyra�nie na tle srebrzystego nieba.

Jako� uda�o im si� odnale�� wystarczaj�c� liczb� silnicz-k�w i zdo�a�y dolecie� do zamku. Jako� uda�o im si� tak�e zlokalizowa� w�az na jego metalicznej powierzchni.

Wesz�y do �rodka i zn�w jako�, bez wyczuwalnego up�ywu czasu, odkry�y, �e s� uwi�zione w szaro��tej katedrze�

��Tak podejrzewa�em � podsumowa� Toller, kiedy porucznik sko�czy�a opowie��. � Co� mi m�wi�o, �e ona� �e wszystkie nadal �yjecie.

��Ale co si� nam przydarzy�o?

��Dussarra�czycy u�ywaj� gazu, sprawiaj�cego, �e kto�, kto go wdycha, szybko traci �wiadomo��. To musia��

��Tyle to same si� domy�li�y�my � przerwa�a mu Jere-ne. � Lecz co sta�o si� potem? Powiedziano nam, �e zosta�y�my magicznie przeniesione na inn� planet�, lecz nie wiemy, czy mo�na ufa� s�owom tych potwor�w. S�dzi�y�my, �e wci�� jeste�my w zamku. Prawda, �e nasze cia�a maj� normalny ci�ar, jakby�my sta�y na Overlandzie, lecz to mo�e by� kolejna magiczna sztuczka.

Toller potrz�sn�� g�ow�.

��Przykro mi, lecz to, co wam powiedziano, jest prawd�. Nasi prze�ladowcy umiej� podr�owa� w przestrzeni mi�dzygwiezdnej z pr�dko�ci� my�li. Rzeczywi�cie przenie�li was w mgnieniu oka na swoj� ojczyst� planet�, Dussarr�.

Jego s�owa wywo�a�y okrzyki niedowierzania i trwogi u przys�uchuj�cych si� kobiet. Wysoka blondynka z zadartym noskiem, ubrana w mundur kaprala, wybuchn�a �miechem i szepn�a co� do stoj�cej obok towarzyszki. Toller zorientowa� si�, �e lekcje kosmologii i historii galaktyk, jakie pobrali wraz ze Steenameertem u Diviwidiviego, zmieni�y fundamentalnie ich my�lenie, co utrudnia�o im teraz porozumienie z istotami w�asnego gatunku. Z zak�opotaniem u�wiadomi� sobie, jak musia� wygl�da� w oczach Divivvidiviego, gdy pogr��ony by� jeszcze w niewiedzy.

��A sk�d ty mo�esz wiedzie�, �e wszystkie te bujdy o cudownych woja�ach w kosmosie s� prawdziwe? � spyta�a Jerene wyzywaj�cym tonem. � Musisz polega� na tym, co ci powiedziano, tak jak my.

��Mylisz si� � odpar� Toller wyzwoliwszy si� wreszcie ze skafandra. � Kiedy Baten i ja weszli�my do tego, jak go zwiecie, zamku, pojmali�my jego w�adc� o trupiej twarzy i przywie�li�my tutaj jako zak�adnika na pok�adzie dobrego, kolcorronia�skiego statku. Tak wi�c mo�emy za�wiadczy�, �e wszyscy w tym w�a�nie momencie znajdujemy si� miliony mil od Overlandu. Jeste�my na ojczystej planecie naje�d�c�w.

Oczy Jerene rozszerzy�y si�, a gdy spojrza�a na Tollera, na jej twarzy wykwit� rumieniec.

��I uczyni�e� to wszystko dla� � Zerkn�a w stron� schod�w, kt�rymi oddali�a si� Yantara. � Wzi��e� jeden z tych wiekowych statk�w ze Stacji Obrony� i polecia�e� na inn� planet� a wszystko dla�

��Ca�� drog� na ziemi� z naszym zak�adnikiem przebyli�my w worach lotniczych i ze spadochronami � wtr�ci� Steenameert, przerywaj�c przed�u�aj�c� si� cisz�. � 1 dopiero wtedy ten przekl�ty strach na wr�ble zapanowa� nad naszymi zmys�ami i wpadli�my prosto w r�ce �o�nierzy zaczajonych w zasadzce. Wszystko potoczy�oby si� inaczej, gdyby walka by�a uczciwa i honorowa. Wdarliby�my si� tutaj z naszym zak�adnikiem dr��cym ze strachu przed utrat� �ycia, bo mia�by ostrze szabli na gardle i wymieniliby�my go na was.

��Musz� powiadomi� o tym nasz� kapitan. � Jerene z trudem �apa�a powietrze, a �renice jej oczu rozszerza�y si�, gdy wodzi�a wzrokiem po twarzy Tollera. � Trzeba zapozna� j� ze wszystkimi faktami.

��Ona s�dzi, �e wci�� jeste�my w naszej strefie niewa�ko�ci? � Toller westchn�� z ulg� i u�miechn�� si� poj�wszy, dlaczego stosunek Yantary do niego zmieni� si� tak raptownie. � To zupe�nie naturalne, i� oczekiwa�a, �e pojawi� si� na czele uzbrojonej armady. To zupe�nie naturalne, �e poczu�a si� troch� rozczarowana.

��Tak, lecz gdyby wykaza�a troch� wi�cej cierpliwo�ci� � Steenameert zaniecha� komentarza i opu�ci� g�ow�.

��Co m�wisz, Batenie?

��Nic. Zupe�nie nic.

��Panie kapitanie? � Wysoka blondynka post�pi�a krok naprz�d i zwr�ci�a si� do Tollera. � Czy mogliby�cie powiedzie� nam, jak d�ugo ju� tu jeste�my?

��A co? Nie umiecie liczy� dni?

��Wewn�trz tej kopu�y nie istnieje dzie� ani noc. O�wietlenie nigdy si� nie zmienia.

Na Tollera, kt�ry w�a�nie pr�bowa� pogodzi� si� z my�l�, �e pozostanie w tym wi�zieniu przez d�ugi czas, perspektywa �ycia w jednostajnym �wietle podzia�a�a przygn�biaj�co.

��Powiedzia�bym, �e jeste�cie tutaj od jakich� dwudziestu pi�ciu dni. A co z posi�kami? Nie mo�na liczy� czasu wed�ug nich?

��Posi�ki! � Blondynka skrzywi�a si�. � W ka�dej celi stoi koszyk, kt�ry te potwory nieustannie wype�niaj� klockami. No c�, ka�da z nas ma nieco inn� opini� na temat tego, co zmuszone jeste�my zjada�.

��Pikantne kopyto niebieskoro�ca � rozmarzy�a si� inna wysoka kobieta, szeregowiec o br�zowych oczach i �niadej cerze.

��Pikantne g�wno niebieskoro�ca � skwitowa�a kwa�no trzecia, wywo�uj�c tym wybuch �miechu kole�anek. Mia�a kasztanowe, kr�tko przyci�te w�osy, kt�re zdecydowanie nie pasowa�y do jej przeci�tnie �adnej twarzy.

��To s� Tradlo, Mistekka i Arvand � przedstawi�a je Jerene. � 1 jak zapewne zauwa�y�e�, zd��y�y zapomnie�, jak nale�y zachowywa� si� w obecno�ci oficera.

��Ranga nie ma ju� dla mnie znaczenia. � Toller skin�� g�ow� kolejno pozdrawiaj�c trzy kobiety. � M�wcie, co chcecie i r�bcie, co chcecie.

��W takim razie� � Arvand podbieg�a w podskokach do Steenameerta, uj�a jego d�o� i pos�a�a mu ciep�y u�miech. � Smutno jest spa� samemu, nie s�dzisz?

��To niesprawiedliwe! � krzykn�a jasnow�osa Tradlo �api�c Steenameerta za rami�, czym wprawi�a go w jeszcze wi�ksze zak�opotanie. � Wszystkie racje musz� by� podzielone r�wno.

Toller pragn�� jak najszybciej uda� si� na poszukiwanie Yantary, ale zachowanie Jerene wyra�nie wskazywa�o, �e ma wielk� ochot� dalej z nim rozmawia�. Nie przeszkodzi�, kiedy odwr�ci�a si� od reszty, zr�cznie stwarzaj�c przestrze�, w kt�rej mogli bez przeszk�d om�wi� sprawy donios�ej wagi.

��Tollerze, wybacz, �e ci� lekcewa�y�am � zacz�a niepewnie. � Ale ty zawsze robi�e� wok� siebie tyle zamieszania� a na dodatek ta szabla� dawa�e� jasno do zrozumienia, �e pragniesz na�ladowa� swojego dziadka, wi�c � teraz sama nie rozumiem dlaczego � wszyscy, kt�rzy ci� spotykali, z g�ry zak�adali, �e te ambicje s� pr�ne. A teraz, gdyby nie to, co uczyni�e�, gdyby� nie przelecia� na inn� planet� przez czarn� otch�a� kosmosu w jednej z tych antycznych beczek, gdyby ci� tu nie by�o� Mog� powiedzie� jedynie, �e Yantara jest najszcz�liwsz� kobiet� na �wiecie i �e nie musisz ju� nigdy wi�cej usuwa� si� w cie� swojego dziadka. Nie ma �adnych w�tpliwo�ci, �e ty i on to bratnie dusze.

Toller zamruga� oczami, by zwalczy� nag�e szczypanie pod powiekami.

��^Doceniam to, co m�wisz, ale ja tylko�

��Powiedz mi � Jerene przybra�a rzeczowy ton znacznie szybciej, ni�by Toller tego pragn��. � Czy te potwory rzuci�y na nas jaki� czar? Jak to si� dzieje, �e s�yszymy to, co m�wi�, nawet kiedy ich nie widzimy, kiedy nie wydaj� �adnych d�wi�k�w? Czy to magia?

��Nie ma w tym �adnej magii � wyja�ni� Toller, ponownie u�wiadamiaj�c sobie przepa��, jaka wyros�a miedzy nim a reszt� istot jego rasy. � Tak porozumiewaj� si� Dussarra�czycy. Osi�gn�li taki poziom rozwoju, �e nie musz� wymawia� s��w ustami. Rozmawiaj� ze sob� przy pomocy my�li, umys� rozmawia z umys�em, bez wzgl�du na odleg�o��. Czy�by nie wyja�niono wam tego?

��Ani s�owa. Je�li o nich chodzi, to traktuj� nas jak zwierz�ta.

��Przypuszczam, �e posiad�em t� wiedz�, gdy� strach na wr�ble, z kt�rym mieli�my do czynienia, chcia� zyska� na czasie i zachowa� �ycie. � Toller rozejrza� si� z odraz� po galeriach kopu�y. � Kiedy Dussarra�czycy si� z wami kontaktuj�?

��Jest taki jeden, chyba go nazywaj� Dyrektorem � odpar�a Jerene. � On czasem potrafi rozmawia� z nami ca�ymi godzinami. Zawsze pyta o nasze �ycie na Over-landzie, o nasze rodziny, po�ywienie, metody uprawy ziemi, r�nice miedzy ubiorem m�czyzn i kobiet. Nic nie jest dla niego oczywiste. I jest jeszcze jeden, najprawdopodobniej kobieta, ona wydaje nam rozkazy.

��Jakie rozkazy?

Jerene wzruszy�a ramionami.

��Kiedy mamy opu�ci� cele i zej�� do g��wnego holu. Tego typu rzeczy. Czekamy tutaj, podczas gdy jeden z potwor�w uzupe�nia zapasy wody i po�ywienia.

��Czy ten tak zwany Dyrektor sk�ada wam kiedykolwiek osobiste wizyty? Czy jacy� Dussarra�czycy wygl�daj�cy na wa�ne osobisto�ci w tutejszym spo�ecze�stwie przeprowadzaj� czasami inspekcj�?

��Trudno powiedzie�. Czasem widujemy grupki tych potwor�w za tamt� przegrod�, lecz� � Jerene wskaza�a oszklon� konstrukcj� w kszta�cie pud�a, kt�ra zamyka�a jedno z wej�� do kopu�y. � Dlaczego pytasz o takie rzeczy, Tollerze?

Pos�a� jej s�aby u�miech.

��Straci�em jednego �wietnego zak�adnika, a teraz szukam nast�pnego.

��Lecz z tego, co nam powiedzia�e�� Ucieczka st�d jest niemo�liwa.

��I tutaj si� mylisz � odpar� Toller cicho, a jego twarz przybra�a ponury wyraz. � Mo�na uciec z ka�dej twierdzy, pod warunkiem, �e si� tego pragnie. Pod warunkiem, �e si� jest przygotowanym na ostateczn� ucieczk�.

Toller i Steenameert spierali si� o tradycyjne i nowoczesne metody wyrobu mebli, a zw�aszcza o projektowanie krzese�.

��Nie zapominaj, �e �elazo mamy dopiero od pi��dziesi�ciu lat, czy co� ko�o tego � m�wi� Toller. � Konstrukcja wspornik�w i klamer k�towych na pewno si� polepszy, tak jak i konstrukcja drewnianych �rub.

��To nie ma wi�kszego znaczenia � odparowa� Steenameert. � Meble powinno si� traktowa� jak dzie�a sztuki. Krzes�o musi by� w takim samym stopniu rze�b�, jak urz�dzeniem do podtrzymywania grubych ty�k�w. Ka�dy artysta ci powie, �e drewno nale�y ��czy� jedynie z drewnem. Czopy i fugi jak jask�czy ogon s� naturalne, Tollerze, poza tym s� bardziej trwa�e, i maj� pewn� prawid�owo��.

Steenameert m�wi� dalej, podczas gdy Toller ukl�k� i zacz�� pr�bowa� pod�og� galerii grub� ig�� do zszywania rozdartych pow�ok wzi�t� z sakwy ratunkowej. Toller spojrza� na przyjaciela i potrz�sn�� g�ow�, daj�c do zrozumienia, �e konstrukcja pod�ogi jest zbyt mocna, by mo�na j� rozerwa� i zaskoczy� kogo�, kto ewentualnie przebywa� w pomieszczeniu poni�ej. Stali nad szklan� obudow� w tej cz�ci pierwszej galerii, gdzie wed�ug porucznik Jerene zbiera�y si� czasami grupki Dussarra�czyk�w, by obserwowa� je�c�w.

��Tak, lecz od czas�w Migracji tylko bogaci byli w stanie korzysta� z us�ug kompetentnych stolarzy � rzek� Toller prostuj�c si�. � A na pewno lepiej jest, gdy zwykli obywatele i ich rodziny posiadaj� cokolwiek, by posadzi� swoje ty�ki, ni� �eby mieli kuca� na ziemi. Nawiasem m�wi�c w�tpi�, by wiele z tych wy�ej wymienionych ty�k�w by�o grubych.

Toller i Steenameert g�o�no rozmawiali o konstrukcji mebli, co powodowa�o powstawanie w ich umys�ach obraz�w z��czy i ram, a jednocze�nie pr�bowali znale�� s�abe punkty konstrukcji swojego wi�zienia. Kontynuowali dyskusj� schodz�c w d�, a� do samej obudowy. Byli zupe�nymi nowicjuszami, prawdziwymi pierwotnymi w ciemnym, migotliwym i niezg��bionym �wiecie telepatii, lecz spotkanie z Divividivim dostarczy�o im wystarczaj�cej ilo�ci informacji, by mogli zorientowa� si�, �e obcy pope�niaj� b��dy, a wiec da si� ich przechytrzy�. Prawdopodobnie podejmowano pr�by wnikni�cia w ich najskrytsze procesy my�lowe, lecz Kolcorronianie byli wojownikami z urodzenia i posiadali dar mylenia przeciwnika.

��Nie zaprzeczysz jednak, �e konstrukcja drzwi zosta�a ulepszona dzi�ki �elaznym zawiasom i okuciom � rzek� Toller, gdy dotar� do obudowy. Og�lnie rzecz bior�c, by�a ona nadspodziewanie podobna do czego�, co zbudowa�by do tego samego celu rzemie�lnik na Landzie lub Overlan-dzie. Trzycz�ciowa, prostok�tna, z jedn� kraw�dzi� przymocowan� do �ciany kopu�y. Ka�dy z trzech fragment�w bieg� od pod�ogi a� do pierwszej galerii, oszklony od po�owy w g�r�.

Spieraj�c si� wci�� o historyczny rozw�j stolarstwa na ojczystej planecie, Toller niezobowi�zuj�co opar� si� o �cian� i poczu�, �e drgn�a ona lekko. Przewy�sza� wzrostem ka�dego obcego, przynajmniej z dotychczas widzianych, a ponadto mia� o wiele masywniejsz� budow� cia�a. Oszacowa� zatem, �e musi by� przynajmniej trzy razy ci�szy od przeci�tnego Dussarra�czyka. Przewy�sza� obcych tak�e t�yzn� fizyczn�, posiada� si��, z jak� Dussarra�czycy nie przywykli si� styka�. Istnia�a wi�c mo�liwo��, �e bariera, kt�ra wydawa�a si� Dussarra�czykowi nie do pokonania, ust�pi�aby za jednym zamachem pod naporem Tollera i Steenameerta.

Obcy mieli nad garstk� Kolcorronian niezaprzeczaln� przewag�, lecz z obserwacji Tollera wynika�o, �e s� zarazem zbyt pewni siebie, zbyt zadufani. Ich najlepsi my�liciele u�ytkowali swoj� energi� na badania odleg�ych abstrakt�w, takich jak rozpad galaktyk, zapominaj�c o bezpo�rednich zagro�eniach w najbli�szym otoczeniu. Byli jak kr�lowie, kt�rzy przygotowuj� mury obronne przed nieprzeliczonymi armiami, a ignoruj� s�u��cego z fiolk� trucizny lub u�miechni�t� konkubin� z cienkim sztyletem.

��Przyznaj� ci racj� w kwestii konstrukcji drzwi, ale to jest szczeg�lny przypadek � powiedzia� Steenameert, kiwaj�c g�ow� znacz�co po wypr�bowaniu materia�u nog�. � Metal ma tam naturaln� funkcj�, lecz je�li chodzi o krzes�a i sto�y, nie ma dla niego miejsca.

��Zobaczymy, zobaczymy � odpar� Toller, gdy podj�li przerwan� powoln� w�dr�wk� dooko�a kopu�y.

Przebywali w wi�zieniu nieokre�lony czas, nie wi�cej jednak ni� kilka godzin, a niespokojna i niecierpliwa natura Tollera burzy�a si� ju� przeciw monotonii aresztu. Telepatyczny g�os o wyra�nie kobiecej barwie skierowa� jego i Steenameerta do cel na pi�trze. Toller zmierzy� sw�j pok�j z zasady niech�tnym wzrokiem i stwierdziwszy, �e mu si� nie podoba, ruszy� na poszukiwanie innego. Jako �e wszystkie cele by�y identyczne i nie mia�y nawet drzwi, nie istnia� �aden pow�d, by wole� jedn� od drugiej, lecz reakcja, kt�r� mia� nadziej� sprowokowa�, nie nast�pi�a.

Pole�a� przez chwil� na g�bczastym sze�cianie, maj�cym mu s�u�y� za ��ko, ale szybko ogarn�o go znudzenie i poszed� odwiedzi� Yantar� w jej celi. Mia� nadziej�, �e mo�e jej nastawienie uleg�o pozytywnej zmianie, gdy dowiedzia�a si� od Jerene, �e niemo�liwe by�o przybycie na czele armii �o�nierzy. Jednak Yantara le�a�a pow�ci�gliwa i ma�om�wna. Jej cela przylega�a do cel pozosta�ych kobiet. Staraj�c si� podej�� do tego filozoficznie Toller przekonywa� sam siebie, i� �wiadomo�� uwi�zienia miliony mil od domu ka�d� kobiet� mog�aby wp�dzi� w depresj�.

Niepokoj�c si� coraz bardziej, zbada� wszystkie galerie kopu�y. By�a tak przestronna, �e mog�aby pomie�ci� dwadzie�cia razy wi�cej je�c�w ni� w tej chwili. Toller nie zauwa�y� w �adnej celi �lad�w wcze�niejszego zamieszkiwania. Czy to miejsce zaprojektowano na wi�zienie? Czy Dussarra�czycy w og�le znali co� takiego jak wi�zienia? Czy mo�e ta kopu�a ze sztucznym, rz�sistym o�wietleniem by�a odpowiednikiem klatki na ptaki?

Rw�cy strumie� pyta� zawirowa� w pami�ci Tollera. Tu� przed tym, jak rozsta� si� z Diviwidivim, umys�owe procesy obcego wydawa�o si� zak��ca� jakie� przykre uczucie. Intuicyjnie Toller skojarzy� je wtedy z poczuciem winy i patrz�c teraz z perspektywy czasu, coraz bardziej dochodzi� do przekonania, �e ma racj�. W tamtym momencie Toller obawia� si�, �e prowadz� jego i Steenameerta na rze�, lecz podejrzenia te okaza�y si� bezpodstawne. Zatem co by�o prawdziw� przyczyn� niepokoju w duszy Diviv-vidiviego?

Oczywi�cie istnia�a jeszcze sprawa Xa, tego fantastycznego morza �ywego kryszta�u, i powodu jego obecno�ci w strefie niewa�ko�ci pomi�dzy Landem i Overlandem. Teraz, gdy mia� umys� przesycony egzotycznymi poj�ciami, gdy dziwaczno�� sta�a si� do pewnego stopnia norm�, Toller m�g� uwierzy�, �e zadaniem Xa jest przerzucenie ca�ej planety do galaktyki oddalonej o miliony lat �wietlnych.

Kiedy po raz pierwszy zetkn�� si� z t� koncepcj�, by�a zbyt daleka od reali�w �ycia na bli�niaczych planetach. Poj�ciowa ba�ka mydlana, abstrakcyjny pa�ac z nitek babiego lata. Lecz teraz wszystko wygl�da�o inaczej.

On i Yantara oraz kilku wiernych towarzyszy zostali uwi�zieni na tej nieszcz�snej planecie i� i�

Na jego czole pojawi�a si� g��boka bruzda, gdy przed oczami pocz�y mu miga� inne wspomnienia. Podczas pierwszego starcia Diviwidiv powiedzia�, �e mi�dzygalak-tyczne przenosiny maj� nast�pi� za sze�� dni. Czy na pewno m�wi� o sze�ciu dniach? Tak, dobrze pami�ta� ten moment. Lot na Dussarr� trwa� mniej wi�cej cztery dni, i jeszcze wi�cej jak�e cennego czasu up�yn�o podczas d�ugiego spadania z obrze�y kosmosu�

Lodowaty strumyczek potu sp�yn�� po karku Tollera, gdy u�wiadomi� sobie, �e ma�ej grupce Kolcorronian zosta�y zaledwie godziny.

A mo�e tylko minuty.

Widok odzianych na czarno postaci o trupich twarzach, kt�re zebra�y si� za obudow� z metalu i szk�a, pojawi� si� jakby w odpowiedzi na modlitw�.

Toller zamar� w p� kroku, staraj�c si� okie�zna� tumult my�li, pr�buj�c my�le� i nie my�le� zarazem. Nag�e odkrycie, �e niesamowite przenosiny w odleg�e partie wszech�wiata maj� nast�pi� w bardzo bliskiej przysz�o�ci, nape�ni�o go pesymizmem. Potrzebowa� nowego zak�adnika, by mie� cho� nik�� nadziej� ucieczki z Dussarry, ale zdawkowa wzmianka na ten temat w rozmowie z Jerene by�a jedynie sposobem na ukrycie przejmuj�cej rozpaczy. Na przestrzeni ca�ej historii spo�ecze�stwo kolcorronia�skie prze�ywa�o nieraz wielkie przesilenia i cho� trudno przeprowadza� tutaj paralel�, nie m�g� jako� sobie wyobrazi�, by grupa dostojnik�w pa�stwowych lub naukowc�w na Overlandzie zdecydowa�a si� odwiedzi� zwierzyniec w takim momencie.

A jednak w aseptycznym i ponurym o�wietleniu kopu�y zgromadzi�o si� kilku wrog�w, nara�aj�c si� na niebezpiecze�stwo zdecydowanego ataku. Szansa na sukces Kolcorronian niemal r�wna�a si� zeru. Jednak samo jej istnienie, bez wzgl�du na to, jak ma�o realne, stanowi�o t� jedyn� zach�t�, jakiej potrzebowa� Toller. Wystarczaj�c�. Skierowa� si� na drugi koniec pomieszczenia, gdzie Ste-enameert i dwaj szeregowcy, Mistekka i Arvand, siedzieli ze skrzy�owanymi nogami i prowadzili o�ywion� dyskusj�. Kobiety spojrza�y na niego, nie ruszaj�c si� z miejsca, lecz Baten podni�s� si� pospiesznie ujrzawszy wyraz twarzy Tollera.

��Chod�, Baten � powiedzia� Toller �ciszonym g�osem. � Zajmij sw�j umys� tym, o czym przed chwil� my�la�e�, i id� za mn�. To mo�e by� nasza ostatnia szansa. � Spojrza� na siedz�ce kobiety. � Id�cie natychmiast na g�r� i powiedzcie Yantarze i Jerene, �eby przygotowa�y si� do wyj�cia. By� mo�e trzeba b�dzie dzia�a� bardzo szybko.

Obr�ci� si� i skierowa� w stron� obudowy, w kt�rej znajdowa�o si� teraz oko�o dziesi�ciu Dussarra�czyk�w. Steenameert post�powa� u jego boku.

��Celujemy w praw� kraw�d� tego pud�a� tak, ciemny Kailian jest rzeczywi�cie wy�mienitym winem� s�dz�, �e si�a uderzenia b�dzie najwi�ksza, je�li naprzemy z prawej strony� ale wydaje mi si�, �e jest zbyt kwaskowaty w smaku�

Zarzucaj�c wszelkie konkretne my�li, poddaj�c si� jedynie dzikiej w�ciek�o�ci, Toller pu�ci� si� galopem. Kraw�d� obudowy ros�a mu w oczach, a bia�ka oczu w szarych twarzach zwraca�y si� w jego kierunku. P�dzi� ile tchu w piersiach, s�ysz�c parskanie Steenameerta, kt�ry stara� si� dotrzyma� mu tempa. Metalowo-szklana obudowa wype�ni�a ca�e jego pole widzenia. G�os instynktu wo�a�, by si� zatrzyma�, bo narazi si� na okropne rany.

Wyj�c jak zwierz�, Toller uderzy� w obudow� ramieniem i poczu�, �e jej kraw�d� ust�puje pod naciskiem i wylatuje ze �ciany kopu�y. Niemal w tej samej sekundzie Steenameert wjecha� nogami w jej doln� cz��. Boczna szyba obudowy wygi�a si� wgnieciona do �rodka, wi꿹c w naro�niku kilku Dussarra�czyk�w. Ogromna szklana p�yta run�a na Steenameerta, kt�ry gramoli� si� na nogi. Oczami wyobra�ni Toller widzia� ju� setki ostrych od�amk�w, lecz szyba odskoczy�a bez szwanku na pod�og�. Niekt�rzy z Dussarra�czyk�w wydawali ciche miaukni�cia, pierwsze d�wi�ki, jakie Toller us�ysza� z ich ust, i wycofywali si� w panice.

��Nie spieszcie si� tak z tym odchodzeniem! � krzykn�� Toller opieraj�c rami� na metalowej p�ycie, nie zwalniaj�c nacisku na uwi�zionych Dussarra�czyk�w. � Mamy tutaj trzech waszych i chyba potrzebuj� opieki medycznej.

Przygl�da� si� zdobytym na chybi� trafi� zak�adnikom. Dwaj ci�gle stali na nogach, wyprostowani i unieruchomieni za kawa�kiem obudowy, kt�r� przyciska� Toller i patrzyli mu w twarz z odleg�o�ci kilku cali. Trzeci opad� w kucki, najprawdopodobnie straciwszy przytomno�� lub �ycie. Toller spogl�da� dzikim wzrokiem na stoj�c� par�, nie ukrywaj�c obrzydzenia, jakie wywo�ywa�y w nim pozbawione nosa twarze i dr��ce usta o czarnych konturach. Obcy nie wydawali �adnych d�wi�k�w, lecz g�ow� Tol�era wype�nia� bez�adny telepatyczny wrzask. By� to destylat czystego strachu, kt�ry przypomina� o fakcie, �e Dussar-ra�czycy nie s� ras� wojownik�w, tote� Toller wzi�� to za dobry omen, napawaj�cy nadziej� co do przysz�ych los�w wsp�towarzyszy.

��Sprawd�, czy kobiety s� gotowe do ucieczki! � krzykn�� do Steenameerta. � Tymczasem ja przekonam tych obdartus�w, by pos�uchali g�osu rozs�dku.

Steenameert skin�� g�ow� i pomkn�� w kierunku astro-nautek, w�r�d kt�rych by�a te� Yantara, stoj�cych na pode�cie schod�w. Toller przeni�s� wzrok na wn�trze obudowy. Obcy, w jego oczach wygl�daj�cy jednakowo w postrz�pionych, czarnych strojach, skupili si� obok wyj�flia z kopu�y. W powietrzu unosi� si� ci�ki zapach ich cia�.

��Kt�ry z was jest przyw�dc�? � warkn�� Toller. � Kt�ry z was, koszmar�w sennych, mo�e m�wi� w imieniu pozosta�ych?

Obcy nie udzielili �adnej odpowiedzi. Sekundy up�ywa�y niemi�osiernie, a oni nic, tylko gapili si� na Tollera oczyma przypominaj�cymi czarne odthiczenie na bia�ej porcelanie. Mimo �e �adne telepatyczne g�osy nie wp�ywa�y do jego g�owy, nie mia� w�tpliwo�ci, �e przekazywano milcz�ce ostrze�enia do innych Dussarra�czyk�w, co ponagli�o go do poparcia swoich s��w dzia�aniem.

��Widz�, �e nie obejdzie si� bez odrobiny brutalno�ci � rzek�, posy�aj�c obcym spokojny u�miech, jakim zawsze poprzedza� akt przemocy. By�a to cecha, kt�r� jak mu m�wiono, odziedziczy� po swoim dziadku i kt�r� kultywowa� na wp� �wiadomie od wczesnej m�odo�ci. Bez ostrze�enia zmieni� pozycj� i raptownie podwoi� si��, z jak� napiera� na p�yt�. Uwi�zieni pomi�dzy ni� a �cian� obcy sapn�li g�o�no, ich popielate twarze wykrzywi� grymas b�lu i Toller by� niemal pewny, �e s�yszy trzask p�kaj�cych ko�ci.

��Przesta�, dzikusie! � Kto� z grupy obcych przy wyj�ciu post�pi� krok naprz�d. � Niczym nie mo�na usprawiedliwi� takiego barbarzy�stwa.

��Mo�e nie � odpar� Toller kiwaj�c g�ow�. � Lecz gdyby� ty i twoi obrzydliwi ziomkowie nie porwali moich przyjaci� i nie umie�cili ich w klatce jak zwierz�ta, co stanowi wasz rodzaj barbarzy�stwa, nigdy by�cie si� nie narazili na m�j rodzaj barbarzy�stwa. Czy rozumiecie t� zasad�? Czy te� mo�e poj�cie naturalnej sprawiedliwo�ci istnieje jedynie w�r�d niedouczonych Pierwotnych?

��Pierwotny to stosowna nazwa dla ciebie, Tollerze Ma-ra�uine � nadesz�a bezg�o�na odpowied�. � Czy nie potrafisz zrozumie�, �e niemo�liwo�ci� jest, by� opu�ci� t� planet�?

��A czy ty nie potrafisz zrozumie�, �e opuszcz� t� planet� w ten czy inny spos�b? I je�li oka�e si�, �e �mier� jest jedyn� ucieczk�, nie omieszkam zabra� ze sob� w drog� kilku waszych. � Toller zerkn�� na lewo i dostrzeg�, �e reszta towarzyszy dotar�a ju� do obudowy. Ku jego zdziwieniu Yantara trzyma�a si� na ko�cu grupy i spogl�da�a na niego niepewnym, zak�opotanym wzrokiem.

��Jeste�my z tob�, Tollerze! � zawo�a� Steenameert.

��Wspaniale! � Toller z powrotem skupi� uwag� na obcym. � Zosta�e� wybrany na rzecznika pozosta�ych, zatem zak�adam, �e jeste� dosy� wa�n� person� i dlatego b�dziesz mia� zaszczyt by� moim g��wnym zak�adnikiem. Podejd� tutaj.

��A je�li odm�wi�?

��Ledwie zacz��em przygniata� te wspania�e okazy m�skich Dussarra�czyk�w, a ich kar�owate ko�ci zacz�y p�ka�. � Toller ponownie napar� na p�yt�, a dwaj stoj�cy za ni� je�cy niespokojnie poruszyli g�owami.

��Je�li zabijesz moich zast�pc�w, stracisz t� drobn� przewag�, jak� teraz posiadasz.

��To b�dzie dopiero pocz�tek zabijania � odpar� Tol�er �a�uj�c, �e nie ma przy sobie szabli. Z obserwacji wynika�o, �e Dussarra�czycy nie grzesz� odwag�, lecz ku jego zaskoczeniu obcy, z kt�rym rozmawia�, okaza� si� niespodziewanie uparty. Z wygl�du nie wyr�nia� si� niczym w�r�d swoich kompan�w: str�j z czarnych kawa�k�w materia�u by� chyba powszechny w�r�d obcych, lecz ten Dussarra�czyk sprawia� wra�enie bardziej jeszcze w�adczego ni� Diviwidiv.

�A mo�e�� gdzie� w g��bi umys�u Tollera rozb�ys�a niesamowita my�l. �Czy mo�liwe, by fortuna odda�a w moje r�ce najlepszego z mo�liwych zak�adnik�w? Czy ta niczym nie wyr�niaj�ca si� posta� mo�e by� kr�lem Dus-t sarra�czyk�w? Jak nazywa� go Diviwidiv? Dyrektor! A imi�? Zunnunun�.

��Powiedz mi, ty obdartusie � przem�wi� �agodnie. � Jak masz na imi�?

��Moje mi� jest bez znaczenia � odpar� obcy. � Ostatni raz odwo�uj� si� do twego rozs�dku. Tw�j plan, je�li mo�na tak okre�li� t� szalon� wizj�, to zmusi� nas, by�my odes�ali was tam, sk�d przybyli�cie, za pomoc� specjalnego urz�dzenia. Wtedy ty i twoi wsp�bracia powr�ciliby�cie na ojczyst� planet� balonem lub na spadochronach. Czy to trafna rekapi-tulacja waszych ambicji?

��Gratulacje, trupia g�bo! � Odmowa podania imienia da�a Tollerowi inspiracj� i zach�t�.

��Ten plan nigdy si� nie powiedzie! Rozs�dniejsi cz�onkowie waszej grupy maj� powa�ne w�tpliwo�ci co do jego przeprowadzenia i wykazuj� pod tym wzgl�dem zadziwiaj�c� m�dro��.

Wzrok Tollera ponownie pobieg� ku Yantarze, lecz ona opu�ci�a g�ow� nie odwzajemniaj�c spojrzenia.

��Nie mog� pozwoli� sobie na wchodzenie w szczeg�y, Tollerze Mara�uine � ci�gn�� obcy. � Lecz sprawa polega na tym, i� macie du�e szcz�cie, �e znale�li�cie si� tutaj, na Dussarze. Musicie zaufa� moim�

��Jeste� kr�lem wszystkich Dussarra�czyk�w! � wrzasn�� Toller, daj�c upust w�ciek�o�ci spot�gowanej �wie�o kie�kuj�cymi obawami. � To trwa zbyt d�ugo! M�w szybko, jak masz na imi�, albo, kln� si� na sw�j honor, zgniot� tych trzech tak, �e krew try�nie im oczami!

Obcy uni�s� d�o� do swojej wkl�s�ej piersi.

��Mam na imi� Zunnunun.

��Tak my�la�em! � Toller pos�a� Yantarze, Steenameer-towi i pozosta�ym triumfuj�ce spojrzenie. � A teraz dam�

��Mc nie zrobisz � przerwa� Zunnunun uciszaj�c Tollera z zadziwiaj�c� �atwo�ci�. � Planowa�em zbada� psychologiczne wi�zi pomi�dzy tob� a twoim wybranym osobnikiem �e�skim, lecz doszed�em do wniosku, �e w stanie nie zmodyfikowanym albo zabijesz si�, albo b�dziesz sprawia! wi�cej k�opot�w, ni� jeste� wart. Dlatego te� podj��em decyzj�, by zako�czy� twoje �ycie. Toller potrz�sn�� g�ow�.

��Trzeba by wielu takich jak ty, by mnie zabi�.

��Ale� ja nie mam zamiaru ci� zabija� � g�os Dussarra�czyka by� teraz lekki, rozbawiony, pe�en zadowolenia z siebie. � Twoje cia�o pozostanie w doskona�ym zdrowiu i pos�u�y mi do eksperyment�w rozrodczych, lecz zamieszka w nim inna, bardziej uleg�a osoba.

��Nie mo�esz tego zrobi�.

��Ale� mog�! W rzeczywisto�ci ten proces ju� si� rozpocz��, w co uwierzysz, je�li b�dziesz chcia� si� poruszy�. � Usta Zunnununa wykrzywi�a parodia u�miechu. � Mia�e� racj� twierdz�c, �e nasza rozmowa si� przed�u�a. W tym czasie zgromadzi�em wystarczaj�c� liczb� moich ludzi, by stworzy� telepatyczn� soczewk�. Zosta�a ju� nastawiona na tw�j m�zg i za kilka sekund przestaniesz istnie� �egnaj, Tollerze Mara�uine.

Toller pr�bowa� rzuci� si� na obcego, lecz tak jak zosta�o przepowiedziane, nie by� w stanie wykona� �adnego ruchu, i co� zacz�o si� dzia� w jego umy�le. Nast�pi�a inwazja. Rozlu�nienie. Wstydliwe, lecz radosne uczucie uleg�o�ci, �wiadomo��, �e �ycie w roli Tollera Maraquine�a Drugiego zawsze by�o nu��ce i �e oto nadszed� czas, kiedy mo�e z rado�ci� zrzuci� ten ci�ar.

Dwana�cie statk�w! To wszystko?! � Daseene rzuci�a Cassyllowi pe�ne wyrzutu spojrzenie. � By�am pewna� �e mo�emy wystawi� o wiele wi�cej.

��Prosz� wybaczy�, Wasza Wysoko��, ale fabryka nawet przy tej ilo�ci pracuje na najwy�szych obrotach � odpar� Cassyll, staraj�c si� ukry� zniecierpliwienie, gdy� powtarza� to ju� trzeci raz w ci�gu ostatniej godziny. � G��wn� przeszkod� jest brak niezawodnych silnik�w i cz�ci zamiennych.

��Ale� przecie� widzia�am setki silnik�w zalegaj�cych plac parad w Kandell. Widzia�am je na w�asne oczy! Jeden przy drugim!

��Tak, lecz s� to drewniane urz�dzenia starego typu, zb�dne, gdy� w nowoczesnych statkach zast�piono je silnikami ze stali.

��W takim razie wstawcie je z powrotem � wypali�a Daseene, poprawiaj�c kornet wysadzany per�ami.

��Niestety nie b�d� pasowa� do nowych zawiesze�. � Jako weteran podobnych utarczek z Kr�low�, Cassyll przemawia� tonem odzwierciedlaj�cym ch�odny rozs�dek. � Przystosowanie jednych do drugich zabra�oby bardzo du�o czasu, a poza tym w starych silnikach brakuje wielu pomocniczych element�w.

Daseene przymru�y�a powieki i pochyli�a si� do przodu na swoim tronie.

��Czasami, m�j drogi Mara�uine, przypominasz mi swojego ojca.

Cassyll u�miechn�� si� mimo zaduchu panuj�cego w sali audiencji.

��Doceniam ten komplement, Wasza Wysoko��.

��To nie mia� by� komplement i ty dobrze o tym wiesz � odpar�a Daseene. � Tw�j ojciec odda� drobn� przys�ug� mojemu m�owi podczas Migracji i�

��Je�li wolno mi cho� odrobin� o�ywi� pami�� Waszej Wysoko�ci � wtr�ci� Cassyll sucho � m�j ojciec uratowa� �ycie ca�ej waszej rodzinie.

��Nie mam pewno�ci, czy by�o to a� tak dramatyczne. W ka�dym razie przys�u�y� si� jeden jedyny raz, a reszt� �ycia sp�dzi� na przypominaniu mojemu m�owi tego wydarzenia i ��daniu w zamian przywilej�w.

��Mam zaszczyt s�u�y� Waszej Wysoko�ci w ka�dej chwili � rzek� Cassyll, g�adko kieruj�c rozmow� na znajome tory. � I nigdy bym si� nie odwa�y� prosi� w zamian o przywileje.

��Nie, ty nie musisz. Ty po prostu niczym si� nie przejmujesz i wszystko za�atwiasz po swojemu. I w�a�nie o to mi chodzi! Tw�j ojciec mia� zwyczaj udawa�, �e robi to, czego chce kr�l, a zawsze robi� to, co sam chcia�. Ty masz dok�adnie ten sam zwyczaj, Cassyllu Mara�uine. Czasem podejrzewam, �e to ty, a nie ja rz�dzisz tym kr�lestwem. � Daseene pochyli�a si� do przodu, przygl�daj�c si� mu bacznie swoimi wodnistymi oczami.

��Nie wygl�dasz dobrze, m�j drogi przyjacielu. Twoja twarz zrobi�a si� karmazynowa, a pot perli si� na skroniach. Czy cierpisz na febr�?

��Nie, Wasza Wysoko��.

��C�, co� musi ci� trapi�. Nie wygl�dasz najlepiej. Wed�ug mnie powiniene� p�j�� do swojego medyka.

��Zrobi� tak bez zw�oki � odpar� Cassyll. Z upragnieniem wyczekiwa� momentu, kiedy b�dzie m�g� wydosta� si� z rozpalonego wn�trza komnaty, lecz nie dopi�� jeszcze celu swojej wizyty. W przeciwie�stwie do tego, co stwierdzi�a Daseene, wcale nie by� absolutnym panem swoich los�w. Patrzy� w jej drobn� twarz, zastanawiaj�c si�, czy bawi si� jego kosztem. Prawdopodobnie doskonale wiedzia�a, �e dr�czy go nadmierny upal i czeka�a, a� zemdleje lub podda si� i zacznie b�aga� o chwil� wytchnienia.

��A tak swoj� drog�, dlaczego zajmujesz mi tak du�o czasu? � spyta�a. � Na pewno czego� chcesz.

��Tak si� w�a�nie sk�ada, Wasza Wysoko��, �e jest jedna�

��Ha.

��To zupe�nie rutynowa sprawa� hm� w zakresie mojej w�adzy� lecz pomy�la�em, �e przy okazji wspomn� o tym Waszej Wysoko�ci. Nie, �eby by�o to co��

��M�w, Mara�uine! � Rozj�trzona Daseene spojrza�a w sufit. � O co chodzi?

Cassyll prze�kn�� �lin�, pr�buj�c pokona� sucho�� w gardle.

��Bariera lodowa pomi�dzy Landem i Overlandem jest bardzo ciekawa z naukowego punktu widzenia. Ja i Bartan Drumme mamy przywilej by� g��wnymi doradcami naukowymi Waszej Wysoko�ci i, po trze�wym przeanalizowaniu wszystkich fakt�w, uwa�amy, �e powinni�my towarzyszy� flocie, co�

��Nigdy! � Twarz Daseene raptownie zmieni�a si� w alabastrow� mask�, na kt�rej utalentowany artysta wymalowa� podobizn� kobiety, jak� niegdy� by�a. � Zostaniesz tutaj, gdzie ci� potrzebuj�, Mara�uine. Tutaj na ziemi! To samo tyczy si� twojego serdecznego przyjaciela, wiecznego m�okosa, Bartana Drumme'a. Czy wyrazi�am si� jasno?

��Bardzo jasno, Wasza Wysoko��.

��Dobrze wiem, �e niepokoisz si� o syna, tak jak ja obawiam si� o bezpiecze�stwo swojej wnuczki. Lecz bywaj� chwile, kiedy trzeba by� g�uchym na g�os serca � rzek�a Daseene z wigorem, kt�ry zaskoczy� Cassylla.

��Rozumiem, Wasza Wysoko��. � Cassyll uk�oni� si� i odwraca� w�a�nie w stron� wyj�cia, kiedy Daseene zatrzyma�a go unosz�c d�o�.

��Zanim odejdziesz � powiedzia�a. � Pozw�l przypomnie� sobie, co m�wi�am wcze�niej. Nie zapomnij zobaczy� si� z doktorem.

Okrzyk przera�enia Steenameerta dotar� do Tollera poprzez ciemne pok�ady duszy, gdzie niewidzialne �wiaty przemierza�y swe orbitalne �cie�ki. Ka�dy �wiat by� uciele�nieniem nowej osobowo�ci, a kt�ra� z nich przeznaczona by�a dla niego. Nie obchodzi�y go ju� sprawy poprzedniego wcielenia. Nieufny i lekko poirytowany pyta� sam siebie, dlaczego ten m�ody cz�owiek wykrzykuje jego imi�. Co takiego w najczarniejszych odm�tach kosmosu mog�o by� na tyle wa�ne, �e przeszkadzano mu w takiej chwili, gdy zapada�y donios�e decyzje co do jego losu?

Lecz dzia�o si� co� jeszcze! W otaczaj�cym go ponurym krajobrazie rozpoczyna�a si� jaka� bitwa. Pot�ne, zewn�trzne si�y napiera�y na psychiczn� soczewk�, kt�rej krzywizna decydowa�a o wszystkich aspektach przysz�o�ci�

Uwolniony z umys�owego i fizycznego parali�u Toller odrodzi� si� dla �wiata zgie�ku. Dziesi�tki odzianych w czarne poszarpane stroje Dussarra�czyk�w p�dzi�o w poprzek kopu�y w stron� szklanej obudowy. Jaka� kobieta przenikliwie krzycza�a. Obcy, kt�rych przed chwil� Toller zgniata� pod p�yt�, kulej�c uciekali w stron� swego przyw�dcy.

Otaczaj�cy dot�d Zunnununa, rozbiegli si� do odleg�yc� cz�ci budynku.

��Chod�cie z nami! � Jaki� Dussarra�czyk pojawi� si�'J u boku Tollera i ci�gn�� go za rami�. � Jeste�my waszymi^ przyjaci�mi!

Toller strzasn�� z ramienia d�o� o szarych palcach. Obcy nie r�ni� si� niczym od innych z tym wyj�tkiem, �e jego ubranie, upstrzone by�o w kilku miejscach ciemnozielonymi �atami w kszta�cie rombu.

��Przyjaci�mi? � Toller wykona� taki ruch, jakby chcia� odtr�ci� obcego, ale odebrawszy telepatyczne wyja�nienie zrozumia�, �e grupa tych z �atami przywr�ci�a mu jego osobowo��. Wyb�r nie nastr�cza� �adnego problemu: zosta� i stan�� twarz� w twarz z niepokonanym Dyrektorem Zunnununem albo schwyci� t� niespodziewan� szans� wybawienia.

��Baten! � Toller dostrzeg�, �e Steenameert przygl�da mu si� z niepokojem. � Musimy im zaufa�!

Steenameert skin�� g�ow�, podobnie jak niekt�re z kobiet stoj�cych za nim. Ludzie rzucili si� do ucieczki razem z wybawcami. Drog� zast�powali im inni Dussarra�czycy wysypuj�cy si� z niezliczonych wej�� do kopu�y. Starli si� z przeciwnikami i zapanowa� niesamowity chaos, gdy ubrane na czarno cia�a zwar�y si� ze sob� w groteskowych zmaganiach.

Toller szybko wprowadzi� odpowiednie poprawki w ocenie sytuacji, gdy zorientowa� si�, �e dussarra�skim sposobem walki wr�cz by�o rzucanie si� na przeciwnika, zwieranie si� z nim r�kami i nogami i powalanie na ziemi�. Dokonawszy tego le�eli nieruchomo w parach, jak kopulu-j�ce owady, uniemo�liwiaj�c swoim przeciwnikom dalszy udzia� w zmaganiach. W bitwie nie u�ywano �adnej broni. Obcy walczyli jak rozz�oszczone dzieci i cho� byli do siebie wrogo nastawieni, najwyra�niej brakowa�o im umiej�tno�ci unieszkodliwiania przeciwnik�w. Toller odetchn�� z ulg�, gdy sta�o si� dla niego jasne, i� ani on, ani jego nowi sprzymierze�cy nie zostan� unicestwieni w przeci�gu kilku sekund krwawej konfrontaqi. Zarazem jednak dostrzeg� i negatywn� stron� zaistnia�ej sytuacji. Zwyci�stwo mia�a zapewnione liczniejsza gromada.

Po raz wt�ry �a�uj�c, i� nie ma przy sobie szabli, Toller natar� na jednego z nieprzyjaci�, otaczaj�cych go z szeroko rozpostartymi ramionami. Powali� wroga na ziemi� druzgoc�cym ciosem pi�ci, po czym, pa�aj�c ��dz� mordu, nadepn�� mu obcasem na kark, jednocze�nie zwalaj�c z n�g dw�ch innych.

Kiedy poczu�, jak twarda tkanka zmienia si� z chrz�stem w bez�adn� ma�, z miejsca wiedzia�, �e Dussarra�czyk jest martwy. Jednak znacznie bardziej dramatyczne potwierdzenie tego faktu nadesz�o z otaczaj�cego go k��bowiska cia�. Wszyscy bez wyj�tku, sprzymierze�cy i wrogowie, zacz�li wi� si� w konwulsyjnych drgawkach, jakby jaka� niewidzialna si�a rozrywa�a ich od �rodka. Pary walcz�cych rozpad�y si�, a powietrze wype�ni�o g�o�ne, udr�czone zawodzenie. Toller i pozostali Kolcorronianie stali si� naraz jedyn� ruchom� i w pe�ni sprawn� si�� na tym dziwacznym polu bitwy.

��Co si� dzieje?! � zawo�a�a zdezorientowana Jerene, zwracaj�c jasne oczy na Tollera.

��Te wszystkie obdartusy prze�ywaj� cierpienia, gdy jeden z nich umrze w pobli�u � odpar� Toller, przypominaj�c sobie, co Diviwidiv opowiedzia� mu o dziwnym telepatycznym prote�cie, jaki towarzyszy �mierci Dussarra�czy-ka. � K�opot w tym, �e podlegaj� temu tak�e ci, kt�rzy nam sprzyjaj�. Podnie�cie ich na nogi i zmu�cie do biegu. Inaczej b�dziemy zgubieni.

Sz�stka Kolcorronian od razu przyst�pi�a do pracy, wy�uskuj�c obcych z zielonymi znakami, stawiaj�c ich na nogi i zmuszaj�c do biegu. Trzeba by�o ci�gn�� lub popycha� biedak�w przez kilka jard�w, nim ich ko�czyny zacz�y si� same porusza�. Ca�a grupa przesun�a si� pod sklepionym przej�ciem, wesz�a w korytarz i ruszy�a niezdarnie w kierunku dwuskrzyd�owych drzwi na jego ko�cu. Gromadka innych Dussarra�czyk�w, sprzymierze�c�w, s�dz�c po strojach, oczekiwa�a na nich przy drzwiach sygnalizuj�c, by si� pospieszyli.

��Mam na imi� Greturk. � Obcy, kt�rego Toller prowadzi� przed sob�, obejrza� si� i spojrza� mu w oczy, a jego s�owa przepe�nia� l�k i wstr�t. � Odebrale� mu �ycie z roz~ myslem! Zachowa�e� si� jak Vadavak! Czy nie masz �adnych l uczu�?

��Tak, czuj� pot�ne pragnienie wydostania si� st�d.

��Nie to mia�em na my�li.

��Wiem, m�wi�e� o refluksie. � Toller zacz�� go mocniej popycha�, by doda� wagi s�owom. � Lepiej b�dzie dla ciebie, je�li zrozumiesz, �e z rado�ci� skr�ci�bym kark tysi�cu Dussarra�czykom, by osi�gn�� cel. Przygotuj si� zatem na jeszcze kilka refluks�w na wypadek, gdyby zaatakowano nas ponownie.

Prawdopodobie�stwo nowego ataku zmala�o jednak, gdy dotarli do podw�jnych drzwi, przez kt�re przepchn�y ich niecierpliwe d�onie. Sine twarze obcych ta�czy�y wok� Tollera, wy�aniaj�c si� i gin�c w mroku, kiedy z korytarza wychyn�li w ciemn� noc, rozja�nian� jedynie sztucznym o�wietleniem. �wiat�o cz�ciowo dochodzi�o z fasad prostok�tnych budynk�w, ale poza tym w powietrzu unosi�y si� ca�e jego bloki i niezliczone, r�nokolorowe promienie, pomi�dzy nimi dryfowa�y jaskrawe czerwono��te linie.

Toller nie mia� czasu, by dok�adnie przyjrze� si� tej egzotycznej scenerii, poniewa� kilka krok�w dalej oczekiwa� na nich jajowaty pojazd, wi�ksza wersja tego, kt�ry przywi�z� jego i Steenameerta do kopu�y. Mia� wra�enie, �e sp�d wehiku�u nie dotyka ziemi. Okr�g�e wej�cie ukazywa�o przy�mione wn�trze, sk�d inni Dussarra�czycy ponaglali ich gestami. Toller zatrzyma� si� przy wej�ciu pomagaj�c swoim ludziom i obcym sprzymierze�com wdrapa� si� do �rodka. W g��bi korytarza pojawia�o si� coraz wi�cej obcych, najwidoczniej powr�ci�a im ruchliwo��. P�dzili w ich stron� jak trzepocz�ce czarne ptaki, chc�ce wzbi� si� w powietrze. Toller nie czu� strachu przed prze�ladowcami, kt�rych mo�na by�o pokona� u�miercaj�c tylko jednego z nich, lecz martwi�o go przekonanie, �e Zunnunun ma zbyt du�� w�adz�, by uda�o si� im utrzyma� przez d�u�szy czas zdobyt� przewag�, �e z pewno�ci� w tym momencie Dyrektor przygotowuje si� do kontrataku. Toller wskoczy� do wn�trza owalnego pojazdu, powi�kszaj�c jeszcze panuj�cy tam �cisk. Wej�cie przesta�o istnie� i przyprawiaj�ce o md�o�ci przeci��enie zasygnalizowa�o, �e pojazd ruszy� i bezg�o�nie nabiera wysoko�ci. Toller nie widzia� ani pilota, ani stacji, z kt�rej pilot m�g�by sterowa� pojazdem, i nagle dozna� niesamowitego wra�enia, �e dussarra�ski statek sam sprawuje kontrol� nad swoimi ruchami.

Pr�bowa� si� rozejrze� wok�, by upewni� si� w swoim przekonaniu, gdy zorientowa� si�, �e tu� obok niego, w dusznym �cisku obcych i kolcorronia�skich cia�, stoi Yantara. Mia�a twarz blad�, przera�on� i nieruchom�, podobn� raczej do tragicznej maski prawdziwej kobiety i cho� oczy patrzy�y na niego, nie mia� wcale pewno�ci, �e go widzi. Dziwnie speszony, spr�bowa� wywo�a� na usta pogodny u�miech.

��Odwagi, Yantaro � szepn��. � Przyrzekam, �e bez wzgl�du na to, co nas spotka, b�d� trwa� u twego boku.

Min�a dziwna, ponadczasowa chwila, gdy wzrok Van-tary b��dzi� po jego twarzy, i naraz � dla Tollera by� to jakby doskona�y wsch�d s�o�ca � odwzajemni�a u�miech. � Tollerze! M�j drogi Tollerze! Wybacz, �e nie by�am�

��Mc nie m�wcie! � Greturk, stoj�cy obok Tollera, przerwa� telepatycznym ostrze�eniem. � Nie my�lcie o tym, co si� dzieje, bo wtedy �atwo nas wy�ledz�. Spr�bujcie zapomnie�, kim i czym jeste�cie. Spr�bujcie uwierzy�, �e nie jeste�cie niczym wi�cej, ni� b�belkami powietrza unosz�cymi si� w ogromnym kotle z wrz�c� wod�, sun�cymi w prawo i w lewo, wiruj�cymi i ta�cz�cymi w nieprzewidywalnych kierunkach.

Toller przytakn�� i zamkn�� oczy. By� p�cherzykiem unosz�cym si� w ogromnym kotle, poruszaj�cym si� tu i tam, po niebezpiecznych i nieprzewidywalnych �cie�kach.

Tak mocno zaabsorbowa�o go utrzymywanie umys�owej dyscypliny, eliminuj�ce wszelkie konkretne my�li, i� prawie nie zauwa�y�, kiedy pojazd si� zatrzyma�. W jednym momencie sta� wyprostowany, nie b�d�c w stanie wykona� �adnego ruchu z powodu �cisku, a w nast�pnym chwia� si� lekko w pustej przestrzeni, gdy Dussarra�czycy znikali w otworze wyj�ciowym, kt�ry ukaza� si� w �cianie pojazdu. Nie odbiera� �adnych werbalnych sygna��w telepatycznych, lecz g�ow� wype�ni� mu pulsuj�cy po�piech. Powietrze samo w sobie wydawa�o si� dr�e� wprawiane w ruch przenikliwym, panicznym strachem.

��Musicie szybko opu�ci� pojazd � nadesz�a bezg�o�na wiadomo�� od Greturka, jedynego obcego pozostaj�cego jeszcze w jajowatym statku. � Mamy bardzo malo czasu.

��Co tu si� dzieje? � wtr�ci�a Jerene, nim Toller zd��y� zada� to samo pytanie.

Czarne usta Greturka wykrzywi� grymas.

��Znajdujemy si� w �rodku konfliktu domowego, mo�na powiedzie�, �e wojny domowej, pierwszej od tysi�cy lat.

��Wojny domowej! � powt�rzy� Toller. � Dlaczego w takim razie zajmujecie si� kilkoma postronnymi istotami, takimi jak my?

��Mo�e to was zdziwi�, lecz ty i reszta twoich przyjaci� stanowicie centrum kontrowersji, dziel�cej spo�ecze�stwo dussarra�skie.

Toller zamruga� powiekami.

��Nie rozumiem.

��Wiem, �e decydent odpowiedzialny za projekt Xa wyja�ni� ci g��wne powody, dla kt�rych jeste�my obecni w tej cz�ci galaktyki. Ile z tych informacji utkwi�o ci w pami�ci?

��M�wi� co� o ropach � odpar� Toller marszcz�c brwi. � O eksplozji, maj�cej zniszczy� dziesi�tki galaktyk�

Steenameert odchrz�kn�� i podszed� bli�ej.

��Powiedziano nam, �e to morze kryszta�u� ten Xa, jest maszyn�, przy pomocy kt�rej wasza ojczysta planeta zostanie wystrzelona do odleg�ej galaktyki, gdzie b�dziecie bezpieczni przed skutkami eksplozji.

��Wprawiacie mnie w zdumienie � odpar� Greturk spogl�daj�c to na Tollera, to na Steenameerta, wskazuj�c jednocze�nie na wyj�cie z pojazdu. � To niezwyk�e, �e rasa na waszym poziomie rozwoju jest w stanie przyswoi� sobie poj�cia tak odleg�e od pierwotnej, opartej na mitach wizji.

��Nie lubimy, gdy nazywa si� nas Pierwotnymi � warkn�� Toller. � Diviwidiv do�wiadczy� tego na w�asnej sk�rze.

��I pewnie dlatego nie wyjawi� wam informacji, kt�ra, jak przewidywa�, wywo�a�aby gro�n� reakcj� z waszej strony.

��M�w, co to za informacja! � Toller spojrza� gniewnie w szar� twarz obcego. � M�w albo b�d� zmuszony�

��Nie ma potrzeby, by� na mnie krzycza�, Tollerze Mara-�uine � odpowiedzia� Greturk. � By�em przeciwny projektowi Xa od dnia jego narodzin. Nie poczuwam si� do winy, zatem nie widz� powod�w, dla kt�rych nie mia�bym wyjawi� wam, �e w momencie, gdy Dussarra zostanie przeniesiona do docelowej galaktyki, wasza ojczysta planeta i s�siaduj�ca z ni�� przestan� istnie�.

Podobnie jak pozosta�ych Kolcorronian, Tollera tak �^ og�uszy�y s�owa Greturka, �e mimo drobnej budo-LJ wy obcy z �atwo�ci� pchn�� go i wyprowadzi� z pojazdu. Na zewn�trz panowa�a ciemno�� poprzecinana,,tak jak uprzednio, b�yszcz�cymi, kolorowymi liniami i zakrzywionymi na kszta�t sto�ka kolumnami, nad kt�rymi unosi�a si� tafla zielonej po�wiaty. Nie zwracaj�c uwagi na otoczenie, Toller zatrzyma� Greturka, chwytaj�c go za rami�. Pozostali otoczyli ich ciasno.

��Dlaczego? � dopytywa� si�, u�ywaj�c s��w raczej z przyzwyczajenia, gdy� telepatyczna komunikacja by�a doskonale zrozumia�a, a ka�demu s�owu towarzyszy�y wzmacniaj�ce je warstwy znacze�. Kolcorronianie wiedzieli, �e na ojczyst� planet� zapad� wyrok �mierci, lecz ich umys�y nie by�y w stanie oswoi� si� �z t� my�l�.

Greturk na pr�no pr�bowa� uwolni� si� z u�cisku Tollera.

��Teraz najwa�niejsze, by�my si� pospieszyli.

��A jeszcze wa�niejsze, by� si� jasno wyt�umaczy� � odparowa� Toller, nie ruszaj�c si� z miejsca. � Dlaczego Overland ma zosta� zniszczony?

Otoczone ciemnymi plamami oczy Greturka omiot�y ca�� grup� i Toller z miejsca zorientowa� si�, �e poddadz� ich temu dziwnemu rodzajowi telepatii, kiedy w jednej chwili wszczepiano g��boko w umys� wiele fakt�w i tak, jak kiedy� w rozmowie z Diviwidivim, poczu� jak m�zgowy promie� o nat�eniu �wiat�a latarni morskiej pocz�� obraca� si� w jego �wiadomo�ci�

��Kiedy bli�niacze planety obracaj� si� wok�l wsp�lnego �rodka ci�ko�ci, dyskoidalne urz�dzenie zwane Xa wiruje wraz z nimi. Dwa razy w ci�gu jednego pe�nego obrotu o� Xa przecina dok�adnie ojczyst� planet� Dussarra�czyk�w: raz, kiedy przenika przez Land, a raz kiedy przenika przez Overland. W�a�nie w jednym z tych moment�w doskona�ego wyr�wnania Xa zostanie uruchomiony, czyni�c z Dussarry ognisko supergeometrycznych energii, a te przenios� planet� do docelowej galaktyki. W tym samym momencie Land i Overland przestan� istnie� w tym uk�adzie. Poniewa� Overland ma mniejsz� mas�, impuls przeniesienia zostanie skierowany przez ni� w nadchodz�cym ogniskowaniu, kt�re nast�pi za nieca�e dziesi�� minut. Je�li mamy zapobiec przenosinom, a co za tym idzie, uratowa� wasze ojczyste planety, musimy dzia�a� jak najszybciej. Dyrektor z pewno�ci� po�le za nami Vadavak�w. PU�� MNIE NATYCHMIAST I POD��AJCIE ZA NAMI.

Moment zjednoczenia dobieg� ko�ca i Toller, zupe�nie przekonany, �e to � co us�ysza�, jest prawd�, pop�dzi� za ma�ym Dussarra�czykiem. Kierowali si� w stron� okr�gu chyl�cych si� do wewn�trz kolumn, kt�rych czubki gin�y w zielonym ogniu. Yantara trzyma�a go za lew� r�k�, Steenameert za� bieg� u jego prawego boku dotrzymuj�c kroku Jerene. Trzej szeregowcy, Tradlo, Mistekka i Ar-vand, sun�y tu� za nimi, a z ich ponurych, napi�tych twarzy jasno wynika�o, �e zrozumia�y, co powiedzia� im Greturk. B�yszcz�ce bloki i krzy�uj�ce si� �wietliste linie pot�gowa�y otaczaj�c� ich ciemno��, lecz w jaki� spos�b Toller wiedzia� o tocz�cej si� bezg�o�nie bitwie. Setki, a mo�e tysi�ce odzianych na czarno Dussarra�czyk�w sczepi�o si� ze sob� w tym dziwnym, typowym dla nich stylu walki wr�cz, kr�puj�c si� nawzajem i osadzaj�c w miejscu, a ka�dy z nich zadowala� si� unieruchomieniem swego antagonisty.

��Dlaczego to robisz! � krzykn�� Toller w kierunku plec�w Greturka, daj�c upust ciekawo�ci kumuluj�cej si� w zak�tkach jego umys�u od momentu ucieczki z kopu�y. � Co ci� obchodzi, �e gin� inni?

I zn�w wiruj�cy promie� umys�owej �wiat�o�ci, lecz tym razem szybszy. Wp�yn�a migotliwa wiedza� jak strza� z bicza�

��Od dawna ju� dussarra�skie spo�ecze�stwo rozdziera wewn�trzny konflikt w kwestii przenoszenia planety. Pomimo przer�nych o�wiadcze� z Pa�acu Liczb na temat rop�w wielu obywateli zawsze w�tpi�o w ich rzeczywiste istnienie. Dopuszczamy s�uszno�� innych interpretacji danych z sond kosmicznych. W ka�dym razie naszym zdaniem mi�dzy-galaktyczne przenosiny s� posuni�ciem zbyt pochopnym w danej sytuacji. Niestety nie uda�o si� nam przekona� Dyrektora Zunnununa do naszego punktu � widzenia ani zyska� poparcia wi�kszo�ci spo�ecze�stwa.

Wydawa�o si�, �e przeniesienie nast�pi bez jakiegokolwiek spo�ecznego oporu i wtedy rozesz�y si� pog�oski, �e jedn� z planet zamieszkuje rasa humanoidalna. Dyrektor Zunnunun stara� si� zapobiec rozprzestrzenianiu si� tej plotki i nalega�, by stacj� Xa skonstruowano w spos�b umo�liwiaj�cy kontrolowanie jej przez jednego decydenta.

Jego plan mia� wszelkie szans� powodzenia, gdyby nie jedno nieprzewidziane wydarzenie. Ot� z konieczno�ci Xa musia� zosta� wyposa�ony w pewien rodzaj �wiadomo�ci, by kontrolowa� w�asny rozrost. Lecz technologowie nigdy wcze�niej nie budowali podobnego urz�dzenia na tak� skal�. Jakie te� by�o ich zdumienie, kiedy osi�gn�wszy pewien poziom skomplikowania, Xa wyksztalcil samo�wiadomo��, osobowo�� i zaczai obawia� si� unicestwienia. Podczas niedostatecznie zabezpieczonych rozm�w mi�dzy Xa a decydentem Divivvidivim, adepci z Dussarry ustalili ponad wszelk� w�tpliwo��, �e w wyniku przeniesienia unicestwiona zostanie p�czkuj�ca cywilizacja � i to wystarczy�o, by zjednoczy� i zmobilizowa� si�y partii opozycyjnych.

Telepatyczn� komunikacj� w umy�le Tollera umieszczono mn�stwo suchych informacji jak ziarenek piasku, gorej�cych odcieniami niepokoju i po�piechu. Ogarn�a go rozpacz, jakby zbyt szybko up�ywa� czas, jakby zatrza�ni�to mu przed nosem niewidzialne drzwi do wielkiej szansy. Toller spr�bowa� przyspieszy�, by zr�wna� si� z Greturkiem, ale obcy bieg� chy�o i z �atwo�ci� utrzymywa� si� na czele. Znajdowali si� teraz jakie� czterdzie�ci krok�w od sto�kowatych kolumn i Toller dostrzeg�, �e wewn�trz okr�gu czekaj� inni naznaczeni zieleni� obcy. By�o ich co najmniej sze�ciu, niekt�rzy machali ponaglaj�co w ich stron�, pozostali usi�owali przesun�� bia�� skrzynk� wielko�ci ma�ego biurka.

��Dlaczego biegniemy! � zawo�a�a zdyszanym g�osem p�dz�ca za Tollerem kapral Tradlo. � Co zyskamy� tym morderczym biegiem� je�li i tak ju� nic nie mo�na zrobi�?

�Dobre pytanie� pomy�la� Toller. Przysz�o mu na my�l, �e nie ma przecie� najmniejszego sensu ucieka� za pomoc� przeka�nika materii na planet�, kt�ra za chwil� zostanie unicestwiona.

��Mo�emy wiele zrobi� � nadesz�a odpowied� Gretur-ka. � Problem w tym, �e musimy to zrobi� odpowiednio szybko.

��Co mo�emy zrobi�? � pytanie to wyrwa�o si� jednocze�nie z ust kilku Kolcorronian.

��Ten bia�y przedmiot, wnoszony przez moich braci w tej chwili na p�yt� przeka�nika, jest uproszczon� wersj� maszyny, kt�ra przenios�a nasz� planet� w jej obecne po�o�enie. Nasz plan polega na tym, by przenie�� go na Overland i z jego pomoc� przesun�� planet� o niewielk� odleg�o��. Kilkadziesi�t mil wystarczy, by doprowadzi� do destabilizacji Xa, co poci�gnie za sob� przemieszczenie si� jego osi. W takich warunkach przeniesienie Dussarry nie b�dzie wykonalne.

Toller zatrzyma� si� gwa�townie na obrze�u o�wietlonego na zielono okr�gu i wbi� wzrok w bia�� skrzynk�.

��Jak takie co� mo�e poruszy� ca�� planet�? � spyta� z pow�tpiewaniem. � Przecie� to jest o wiele za ma�e.

Nawet w tej chwili niesamowitego po�piechu w odpowiedzi Greturka zabrzmia�a nutka ironicznego rozbawienia.

��A jaki du�y musi by� punkt podparcia, Tollerze Mara-�uine?

Zanim Toller zdo�a� odpowiedzie�, dok�adnie nad jego g�ow� rozleg� si� og�uszaj�cy pomruk, a wysoko w podniebnych ciemno�ciach ukaza�y si� zakrzywione rz�dy �wiate�. Pozostawa�y one w pozycji niezmiennej wzgl�dem siebie sprawiaj�c wra�enie, jakby nale�a�y do olbrzymiego statku powietrznego, kt�ry unosi� si� w� g�rze. Parali�uj�cy pomruk wzmaga� si� i cich� w coraz szybszym tempie, ch�oszcz�c d�wi�kowymi torturami umys� i cia�o.

��Biegnijcie na �rodek p�yty! � Greturk miota� si� i ta�czy� wok� grupy Kolcorronian jak opieku�czy ptak, pop�dzaj�c ich, by si� ruszyli. � Nie mamy ju� czasu.

Wci�� trzymaj�c d�o� Yantary w swojej, Toller wst�pi� na okr�g�� p�yt� wykonan� z miedziopodobnego materia�u o �rednicy jakich� dziesi�ciu krok�w. Steenameert wraz z trzema szeregowcami stan�li tu� obok niego, do��czaj�c do gromadki obcych, t�ocz�cych si� wok� bia�ej skrzynki.

I nagle, zupe�nie bez �adnych fizycznych dozna�, wykonali mi�dzyplanetarny skok.

Widok upstrzonej jaskrawymi �wiat�ami nocy na Dus-sarze rozp�yn�� si� w jednej chwili i grup� podr�nik�w otoczy�y nieprzeniknione ciemno�ci. �To niemo�liwe� pomy�la� Toller oniemia�y z wra�enia i dopiero wtedy u�wiadomi� sobie, �e cho� zmuszony by� przyj�� poj�cie telepor-tacji rozumowo, w g��bi serca czai�o si� przekonanie, �e nie jest ona wykonalna. Nie poczu� w ciele �adnego uk�ucia, �adnego mrowienia, kt�re mog�oby za�wiadczy�, �e przeby� miliony mil, a jednak� Kr�tkie spojrzenie na bogato zdobione niebo bli�niaczych planet upewni�o go, �e stoi na spokojnych ��kach swojego ojczystego �wiata.

Wyr�s�szy na Overlandzie, sp�dziwszy wi�kszo�� doros�ego �ycia na przemierzaniu jego powietrznych przestrzeni, Toller posiad� niemal instynktown� umiej�tno�� pos�ugiwania si� bli�niacz� planet� jak zegarkiem czy kompasem. Zerkn�wszy przelotnie na Land tkwi�cy w centralnym punkcie niebosk�onu zorientowa� si�, i� znajduj� si� na r�wniku Overlandu, nie wi�cej ni� pi��dziesi�t mil od sto�ecznego miasta. Ogromny dysk Landu by� niemal r�wno podzielony na dzie� i noc, i wskazywa�, �e nied�ugo wstanie �wit, co potwierdza�o s�owa Greturka o czasie przeniesienia Dussarry.

Kiedy na powr�t skupi� uwag� na bardziej przyziemnych sprawach, dostrzeg� w szarym �wietle nadchodz�cego poranka kilku obcych kl�cz�cych na bia�ej skrzynce. Otworzyli ma�e drzwiczki w jednej ze �cianek, a kt�ry� pospiesznie regulowa� co� w jej wn�trzu. W chwil� p�niej obcy zatrzasn�� drzwi i zerwa� si� na nogi.

��Przeno�nik zosta� w��czony i zadzia�a za cztery minu-tyl. Rozprostowa� ramiona i zacz�� zagarnia� nimi gwa�townie, a znaczenie tego gestu Kolcorronianie zrozumieli w mig bez telepata'. � Wycofujemy si� do linii bezpiecze�stwa.

Ca�a grupa pop�dzi�a jak najdalej od maszyny. Toller czu�, jak ma�e d�onie pop�dzaj� go do biegu. Dussarra�-czycy pomimo swego koszmarnego wygl�du okazali si� pierwszej wody altruistami. Posun�li si� niemal do ostateczno�ci, nara�aj�c si� na niewyobra�alne niebezpiecze�stwa, a wszystko jedynie po to, by uratowa� zupe�nie nie znan� sobie cywilizacj�. Toller by� �wiadom, �e on nie zachowa�by si� tak w podobnej sytuacji i znienacka poczu� w stosunku do nich przyp�yw zmieszanych uczu� szacunku i sympatii. Bieg� razem ze wszystkimi zgubiwszy gdzie� po drodze Yantar� i zatrzyma� si�, kiedy i inni zwolnili, jakie� sze��dziesi�t jard�w od tajemniczego bia�ego sze�cianu.

��Czy to wystarczaj�co daleko? � spyta� Greturka, staraj�c si� wyobrazi� sobie moment wyzwolenia si� o takiej mocy, �e porusz� planet� oci�ale sun�c� przez czas i prze-trze� na cienistej orbicie, masywn� i zadowolon� z siebie.

��Teraz znajdujemy si� w bezpiecznej odleg�o�ci � odpar� Greturk. � Gdyby przeno�nik zbudowano legalnie i bez tak wielkiego po�piechu, opatrzono by go os�on�. Powinien mie� jeszcze szeroko rozstawione pr�ty, �eby ^udaremni� wszelkie pr�by jego odwr�cenia. Przy�pieszaj�c czas przeniesienia, Dyrektor Zunntmun zmusi� nas do uproszczenia jego konstrukcji.

Toller zmarszczy� brwi, wci�� oszo�omiony nawa�em nowych poj��.

��Co sta�oby si� z cz�owiekiem, kt�ry znajdowa�by si� zbyt blisko przeno�nika w momencie, gdy zdarzy si� to, co ma si� zdarzy�?

��Nast�pi�oby zderzenie geometrii. � Oczy Greturka zab�ys�y jak dwa ksi�yce w bladym �wietle poranka. � Atomy cia�a zosta�yby poci�te na miliard miliard�w kawa�eczk�w�

��M�wiono mi, �e m�j dziadek zgin�� w ten spos�b � rzek� Toller zduszonym g�osem. � �mier� musia�a nast�pi� natychmiast� i bezbole�nie, ale nie s�dz�, bym pragn�� na�ladowa� go a� do tego stopnia.

��Jeste�my bezpieczni, stoj�c w takiej odleg�o�ci od maszyny � odpar� Greturk rozgl�daj�c si� wok�. � W ka�dym razie bezpieczni od skutk�w dzia�ania urz�dzenia.

��Ile czasu pozosta�o do momentu, gdy Xa zostanie uruchomiony?

Greturk nie sprawdzi� tego na �adnym chronometrze, jednak jego odpowied� nadesz�a natychmiast.

��Prawie siedem minut.

��A pozosta�y trzy minuty, a� to co�, ten przeno�nik, zrobi, co do niego nale�y. � Toller odetchn�� g��boko z satysfakcj� i zerkn�� na reszt� towarzyszy. � Wygl�da na to, �e jeste�my bezpieczni. Jak my�licie, moi drodzy wsp�bracia? Powinni�my zacz�� przygotowywa� si� do uczczenia naszego ocalenia?

��Z ch�ci� spe�ni� kilka puchar�w ciemnego Kailiana � zawo�a� ochoczo Steenameert, a pozostali, pod cichym spojrzeniem obcych, wznie�li radosny okrzyk, machaj�c r�kami na znak zgody.

Rado�� Tollera by�a pe�na, gdy Yantara zbli�y�a si� do niego i wtuli�a swoj� d�o� w jego. Jej twarz w rozpalaj�cym si� �wietle przed�witu by�a nieziemsko pi�kna i Toller poczu� nagle, �e ca�e jego �ycie nie by�o niczym wi�cej, jak preludium do tego momentu najwy�szego spe�nienia. Stawi� czo�o wyzwaniu godnemu prawdziwego Tollera Mara-�uine, bez mrugni�cia okiem wykona�, co nale�a�o, a teraz nadszed� czas nagrody.

��Tak poch�on�o mnie gratulowanie sobie, �e zapomnia�em zupe�nie o tobie i twoich towarzyszach, kt�rym tyle zawdzi�czamy � rzek� do Greturka. � Czy b�dziecie mogli bezpiecznie powr�ci� na Dussarr�?

��Powr�t do domu mo�e przysporzy� nam troch� k�opot�w, lecz w tym momencie obawiam si� czego� o wiele powa�niejszego. � Greturk nadal bacznie obserwowa� otoczenie, jakby spodziewa� si�, �e za ka�dym ledwo widocznym �d�b�em trawy mo�e czai� si� �miertelny wr�g. � Boj� si�, �e Dyrektor Zunnunun napu�ci na nas Vadavak�w. Oczywi�cie zrobili�my, co w naszej mocy, by utrudni� po�cig, lecz Zunnunun dysponuje �rodkami znacznie przewy�szaj�cymi nasze.

��Kt� to s� ci Vadavakowie? � spyta� Toller. � Czy to dzikie bestie, kt�rym nie mo�na si� wymkn��?

��Nie. � My�li Greturka ton�y w czym� bardzo zbli�onym do zak�opotania. � S� to Dussarra�czycy urodzeni z powa�nymi uszkodzeniami cz�ci m�zgu odpowiedzialnej za percepcj� i komunikacj�. Nie s� oni zdolni bezpo�rednio komunikowa� si� z innymi Dussarra�czykami. Upo�ledzenie to jest dla nas czym� takim, jak dla was g�uchota.

��Lecz dlaczego powinni�my si� ich obawia�?

��Vadavakowie nie prze�ywaj� refluksu. Mog� zabija�.

��To znaczy � rzek� Toller, zaczynaj�c rozumie� pow�d zak�opotania Greturka � �e s� tacy jak ja.

��Dla normalnego Dussarra�czyka odebranie komu� �ycia jest najgorszym okropie�stwem.

��Chyba jest to spowodowane bardziej l�kiem przed refluksem ni� zasadami etycznymi. � Toller dobrze wiedzia�, �e mo�e urazi� obcego, kt�ry tak wiele zrobi� dla wi�ni�w, lecz nie by� w stanie zdusi� w sobie tych s��w. � Ostatecznie wy, szlachetni Dussarra�czycy, wcale sprawnie przygotowali�cie unicestwienie ca�ej ludno�ci mojej ojczystej planety. Czy to nie obra�a waszej delikatnej wra�liwo�ci? Czy wolno zabija�, dop�ki robi si� to podczas kosmicznej przeprowadzki?

��Wielu z nas zaryzykowa�o �ycie, by uchroni� was od �mierci�� odparowa� Greturk. � Nie twierdzimy, �e jeste�my doskonali, ale�

��Wybacz mi niewdzi�czno�� i szorstkie obyczaje � uci�� Toller. � Pos�uchaj, je�li tak bardzo l�kasz si�, �e ci Vadavakowie wype�zn� za chwil� z nico�ci, to czy nie mo�esz przestawi� regulatora przeno�nika tak, by zadzia�a� wcze�niej? Czekanie przez cztery minuty rzeczywi�cie mo�e by� m�cz�ce.

��Wybrali�my cztery minuty wzi�wszy pod uwag� takie czynniki, jak wycofywanie si� przez trudny teren. Teraz, kiedy maszyna zosta�a uruchomiona, nie mo�na ani przyspieszy�, ani zwolni� jej wewn�trznych proces�w. Nie mo�na te� wy��czy� urz�dzenia i przywr�ci� do stanu inercji.

Steenameert, kt�ry bacznie przys�uchiwa� si� rozmowie, podni�s� r�k�.

��Je�li ta maszyna jest odporna na wszelkie zak��cenia, je�li nie mo�na jej wy��czy�, to czy nie jeste�my ju� na wygranej pozycji? Czy nie jest ju� za p�no, by wr�g m�g� nas pokona�?

��Gdyby�my mieli wystarczaj�co du�o czasu, mogliby�my uczyni� przeno�nik odpornym na wszelkie zak��cenia. � Powieki Greturka drga�y przez chwil�. � A tak mo�na go zneutralizowa� zwyczajnie przewracaj�c na bok.

��Co?! � Steenameert rzuci� Tollerowi zdumione spojrzenie. � 1 to wystarczy, by ta maszyna przesta�a dzia�a�.

Greturk potrz�sn�� g�ow� w zadziwiaj�co ludzki spos�b.

��Wewn�trz przeno�nika nic si� nie zmieni, ale je�li nie b�dzie sta� poziomo, a o� oddzia�ywania nie b�dzie przechodzi� przez lub w pobli�u �rodka planety, jego energia nap�dowa zostanie zmarnowana.

��Ja� � Toller urwa�, gdy� niemal niewyczuwalny powiew ch�odu wtargn�� do jego umys�u, uczucie niepokoju tak s�abe, tak przelotne, �e mog�o by� wytworem jego wyobra�ni. Uni�s� g�ow� i przerywaj�c dyskusj� przyjrza� si� otoczeniu. Zdawa�o si�, �e nic si� nie zmieni�o. Trawiasty p�askowy� ci�gn�� si� a� po horyzont, kt�rego regularn� lini� za�amywa�y na p�nocy niewielkie wzg�rza. Niedaleko, w szarym poblasku �witu b�yszcza�a �agodnie bia�a obudowa przeno�nika. Grupa Kolcorronian i Dussarra�-czyk�w wygl�da�a dok�adnie tak jak przedtem, a jednak Toller odczuwa� niejasne zaniepokojenie.

Bezwiednie zerkn�� w niebo i dok�adnie na �rodku Landu dostrzeg� stykaj�c� si� niemal z terminatorem oddzielaj�cym ciemn� p�kul� planety, ��t� pulsuj�c� gwiazd�. Zorientowa� si�, �e patrzy na Xa wisz�cego tysi�ce mil w g�rze.

W tym samym momencie dobieg� go s�aby telepatyczny g�os � pe�en napi�cia, wym�czony i bezbronny � g�os, kt�ry sp�ywa� z zenitu.

��Dlaczego mi to robisz, Ukochany Stw�rco? Prosz�, blagom, nie zabijaj mnie.

Czuj�c si� jak intruz, Toller powiedzia� cicho do Gre-turka:

��Xa jest� nieszcz�liwy.

��Dla nas wszystkich dobrze si� z�o�y�o, �e wzrastaj�ca �wiadomo�� Xa umo�liwi�a mu� � Greturk zadr�a� nagle jakby w spazmie b�lu i zwr�ci� si� ku wschodowi.

Pozostali Dussarra�czycy uczynili podobnie. Toller pod��y� za ich wzrokiem i serce zabi�o mu mocniej, gdy spostrzeg�, �e na uprzednio pustym p�askowy�u mrowi si� oko�o pi��dziesi�ciu odzianych w biel os�b. Znajdowali si� w odleg�o�ci czterystu jard�w, a nad nimi unosi�a si� rozmazana elipsa zielonkawego �wiat�a.

��Vadavakowie! � Greturk post�pi� krok do ty�u. � I to tak blisko.

Toller wlepi� wzrok w Greturka.

��Czy s� uzbrojeni?

��Uzbrojeni?

��Tak! Uzbrojeni! Czy maj� przy sobie bro�? Greturk zacz�� si� trz���, lecz jego telepatyczna odpowied� by�a wyra�na i logiczna.

��Vadavakowie wyposa�eni s� w os�abiacze, przyrz�dy do korekcji spo�ecznej specjalnie zaprojektowane przez Dyrektora Zunnununa. S� to czarne pa�ki z b�yszcz�cymi czerwonymi zako�czeniami. Najmniejszy kontakt z takim zako�czeniem powoduje przenikliwy b�l i parali� na kilka minut.

��S�ysza�em o bardziej przera�aj�cych rodzajach broni � parskn�� Toller i �cisn�� d�o� Yantary, a potem pu�ci� j� i po�o�y� r�k� na ramieniu Steenameerta w ge�cie zach�ty. � Co my�lisz, Batenie? Damy nauczk� tym nachalnym kar�om?

��Zetkni�cie z jednym z os�abiaczy powoduje b�l i parali� � doda� Greturk. � Vadavakowie trzymaj� po jednym os�abiaczu w ka�dej r�ce. A kontakt z dwoma jednocze�nie powoduje b�l i �mier�.

��O, to ju� powa�niejsza sprawa � rzek� Toller trze�wo, wpatruj�c si� w rozmazan� plam� bieli, jak dot�d stanowi�c� jedyn� oznak� obecno�ci nieprzyjaciela. � Jak szybko nast�puje �mier�?

��Po pi�ciu, mo�e dziesi�ciu sekundach. To zale�y od wielko�ci i si�y osobnika.

��W dziesi�� sekund mo�na wiele zdzia�a� � odpar� Toller, czuj�c sucho�� w gardle, gdy spostrzeg�, �e Vadava-kowie ruszyli ju� w ich stron�. � Gdybym tylko�

��Twoja szabla jest w posiadaniu Dyrektora Zunnununa i nigdy ju� jej nie odzyskasz, ale jeden z naszych tak j� zholografowa�, �e mo�liwe by�o wykonanie kopii. � Greturk skin�� na kt�rego� z Dussarra�czyk�w, a ten podszed� d�wigaj�c zrobiony z jednolitego materia�u worek. � Mieli�my nadziej�, �e Vadavakowie nigdy nas nie dogoni� i w takim przypadku zniszczyliby�my je, nawet wam nie pokazuj�c. Ale teraz nie mamy wyj�cia.

Dussarra�czyk otworzy� worek i Toller poczu� przyp�yw dzikiej rado�ci na widok siedmiu szabel o wyra�nym, starokolcorronia�skim wzorze.

��Tylko ostro�nie � ostrzeg� Greturk. � Nie dotykajcie ostrzy go�ymi d�o�mi. Maj� one monomolekularne kraw�dzie, kt�re nigdy si� nie st�pi� i zag��bi� si� w ciele z �atwo�ci�, jakby wchodzi�y w �wie�y �nieg.

��Szable! � Okr�g�a twarz Jerene przybra�a gniewny grymas. � Czego wy si� spodziewacie po tej kolekcji antyk�w? Nie mogli�cie skopiowa� naszych pistolet�w?

Greturk ponownie potrz�sn�� g�ow�.

��Nie by�o czasu� nie mogli�my wyra�nie dostrzec ich wewn�trznych mechanizm�w. Wszystko, czego mo�na by�o dokona�, dysponuj�c tak ograniczonym czasem, to uzyska� pi�� pomniejszonych wersji szabli dla mniejszych i s�abszych osobnik�w �e�skich waszej rasy.

��To bardzo �adnie z waszej strony � wypali�a Jerene sarkastycznie. � Lecz mo�e zaciekawi was, �e �adna z tutaj obecnych kobiet nie�

��Nieprzyjaciel si� zbli�a! � krzykn�� co tchu w piersi Toller. � B�dziemy si� sprzecza�, czy idziemy walczy�?!

Ruchem r�ki wskaza� na pob�yskuj�ce w szaro�ci bia�e plamki. Nacieraj�cy Vadavakowie rozrastali si� w oczach, stawali si� coraz wi�ksi jako grupa i ka�dy z osobna. Wyrasta�y im nogi, r�ce, twarze, nie�li ze sob� zdolno�� do zadawania �mierci. Zza horyzontu wystrzeli� promie� wschodz�cego s�o�ca jak strumie� o�lepiaj�cego ognia, rozlewaj�c prorocz�, melodramatyczn� po�wiat� po naturalnej arenie, na kt�rej mia�y si� wa�y� losy trzech �wiat�w.

Toller wybra� jedn� z szabel z worka i balansowa� ni�, by upewni� si�, czy machinacje obcych nie zepsu�y jej wywa�enia. Z doskonale sobie znan� broni� w d�oni od razu poczu� si� ra�niej, ponownie zawita� w nim duch dziadka. Mimo to nie znikn�� niepok�j, jak tego chcia� i oczekiwa�. Siedmiu Kolcorronian, z kt�rych tylko jeden potrafi� pos�ugiwa� si� szabl�, mia�o stawi� czo�o co najmniej pi��dziesi�ciu dobrze uzbrojonym obcym. Bez w�tpienia jego legendarny imiennik zaciera�by tylko r�ce z rado�ci � lecz bez wzgl�du na to, ile wizji nadchodz�cej bitwy dzisiejszy Toller wyczarowa� w wyobra�ni, nie by�o �adnej, w kt�rej nikt z towarzyszy nie poni�s�by �mierci. Niekt�rzy, je�li nie wszyscy, musieli umrze� i Toller nie widzia� w tym �adnej chwa�y. By�o to poni�aj�ce, bezlitosne, deprymuj�ce, obrzydliwe i przera�aj�ce.

Je�li jednak nie uda si� im obroni� dussarra�skiej maszyny przez nast�pne trzy do czterech minut, do momentu, gdy wykona ona swe donios�e zadanie, to wszyscy m�czy�ni, kobiety i dzieci na Overlandzie zostan� unicestwieni przez niewyobra�alny impuls energii. I w�a�nie to � bardziej ni� wszystko inne � musia�o by� jedyn� prawd�, kt�ra b�dzie kierowa� jego dzia�aniem podczas nadchodz�cej pr�by.

Omi�t� wzrokiem grup� swoich wojownik�w, zastanawiaj�c si�, czy jego twarz jest tak samo blada. Trzymali szable w d�oniach i spogl�dali na niego, a ich oczy zdawa�y si� wyra�a� �lep� wiar� w jego dow�dztwo. Ufno��, z jak� sk�adali w jego r�ce sw�j los, by�a spu�cizn� tych czas�w, kiedy che�pi� si� i przechwala� swoj� nieugi�to�ci� w boju � i teraz zadr�a� na my�l o odpowiedzialno�ci, jak� wzi�� na swoje barki. Wszyscy wiedzieli, �e stan� oko w oko ze �mierci�, bali si� i w tym momencie najci�szej pr�by pok�adali w nim nadziej�. Prawdopodobnie by� teraz dla nich podpor� i na my�l, jak jest niegodny, ogarn�� go �al i poczucie winy.

��Je�li wyjdziemy na spotkanie nieprzyjacielowi, zdo�a nas oskrzydli� i przewr�ci� maszyn�. Us�ysza� siebie, jak przemawia stanowczym i pewnym g�osem. � Musimy stworzy� lini� obrony na obwodzie linii bezpiecze�stwa i przyrzec sobie uroczy�cie, �e �aden z Vadavak�w si� przez ni� nie przedrze. Wiele jest rzeczy, kt�re chcia�bym powiedzie�. � Oczy Toller a przelotnie spotka�y si� z oczami Yantary i musia� st�umi� pragnienie, by wyci�gn�� r�k� i dotkn�� jej twarzy. � Lecz nie ma na to czasu. Najpierw musimy wykona� zadanie.

Obr�ci� si� na pi�cie i pobieg� na ukos, by odgrodzi� przeno�nik od Vadavak�w. W chwil� potem reszta Kolcor-ronian zaj�a pozycje po obydwu jego bokach w odst�pach, kt�re, jak przeczuwali instynktownie, b�d� w stanie ochrania� szablami. Vadavakowie znajdowali si� teraz zaledwie sto jard�w od nich i biegli szybko, a odg�os ich st�p �migaj�cych w�r�d trawy dochodzi� wyra�nie do linii obrony. Przed nimi ta�czy�y czerwone punkciki �wiat�a.

Toller mocniej �cisn�� szabl�, gdy dostrzeg�, �e wrogowie zamiast zwyk�ych stroj�w dussarra�skich maj� bia�e he�my i zbroje. Te ostatnie zrobione by�y z b�yszcz�cego materia�u nie kr�puj�cego ruch�w, mimo �e pokrywa� tu��w i ko�czyny. Sine twarze wyzieraj�ce z he�m�w nadawa�y atakuj�cym wygl�d armii trup�w, niestrudzonych, bo ju� martwych.

Toller wzni�s� szabl� do ci�cia i czeka�.

��B�agam ci�, Ukochany Stw�rco. � S�owa Xa sp�ywa�y z bezkresu nieba. � Nie zabijaj mnie.

Jeden z Vadavak�w wysforowa� si� naprz�d, mianuj�c si� pierwszym przeciwnikiem Tollera, i sun�� z dwiema czarnymi pa�kami wystawionymi do przodu jak ��d�a. Obcy musia� by� przyzwyczajony do atakowania jedynie potulnych i bezbronnych, gdy� rzuci� si� na Tollera odkrywaj�c g�ow� i tu��w. Toller ci�� go w w�sk� szyj�, obcy zwali� si� na ziemi� w fontannie tryskaj�cej krwi, a jego g�ow� ��czy� z reszt� cia�a tylko w�ski pasek tkanki. Pa�ki upad�y u st�p Tollera.

Toller przydepn�� karmazynowe �wiate�ka na ich ko�c�wkach, a potem z rozp�du wpad� na dw�ch nast�pnych Vadavak�w. Najwyra�niej los, jaki spotka� ich kompana, nie nauczy� ich niczego, gdy� trzymali si� blisko siebie z os�abiaczami w wyci�gni�tych d�oniach. Odci�� im r�ce poni�ej ramion dwoma uko�nymi ci�ciami, przecinaj�c bia�� zbroj�, jakby by�a zrobiona z papieru. Obcy opadli na kolana, rozwieraj�c usta w niemym okrzyku agonii i wryli si� kikutami ramion w ziemi�.

Toller ju� o nich zapomnia�, gdy� przestali by� przeciwnikami. Powi�d� wzrokiem po linii obrony. Vadavakowie rzucali si� do walki z nie s�abn�cym uporem i zaci�to�ci�, jednak Toller z rado�ci� spostrzeg�, �e nie po�o�ono trupem �adnego Kolcorronianina. Brak do�wiadczenia w operowaniu szabl� rekompensowa�a niezwyk�a ostro�� kling, tak wiec Vadavakowie padali jak muchy. Linia obrony zatraci�a sw� regularno��, lecz wci�� pozostawa�a nienaruszona, a bia�� fal� obcych intruz�w znaczy�y czerwone plamy.

�Czy to mo�liwe?� zastanawia� si� Toller. �Czy mimo wszystko ujdziemy z �yciem? Pozosta�o bardzo niewiele czasu, nim przeno�nik wykona swe zadanie, a je�li Vadava-kowie b�d� na tyle g�upi, by nie zmieni� taktyki��

K�tem oka dostrzeg� migocz�c� bia�� plamk� obcego, kt�ry przedar� si� przez lini� obrony i ruszy� p�dem do prostok�tnego przeno�nika. Toller drgn�� i pop�dzi�, by zagrodzi� mu drog� mniej wi�cej w po�owie kr�gu bezpiecze�stwa. �lizgaj�c si� na trawie obcy zatrzyma� si� i zwr�ci� do Toller a, a mleczne kulki jego oczu zab�ys�y spod kraw�dzi he�mu. Jedn� z pa�ek os�abiacza dzier�y� tak, jak trzyma si� miecz. Stara� si� dosi�gn�� r�ki Tollera zbrojnej w szabl�.

Toller upora� si� z nim uko�nym ci�ciem, pozbawiaj�c os�abiacz �wiec�cej ko�c�wki. Obcy cisn�� go na ziemi�, przerzuci� drug� pa�k� do prawej r�ki i, najwyra�niej bez cienia strachu, podj�� pojedynek. �wiadom, �e znajduje si� w zasi�gu dzia�ania �mierciono�nych promieni przeno�nika, Toller zdecydowa� si� zako�czy� spraw� szybko i zasypa� przeciwnika gradem nieprzerwanych cios�w. W�a�nie mia� zada� decyduj�ce pchni�cie, gdy us�ysza� jaki� d�wi�k tu� za swoimi plecami. Okr�ci� si� na pi�cie w sam� por�, by ujrze� innego Vadavaka, kt�ry p�dzi� z os�abiaczem wymierzonym w jego brzuch. Toller stara� si� wywin�� jarz�cej si� z�owr�bnie ko�c�wce, lecz nie unikn�� zetkni�cia i poczu� nag�y b�l w piersi. Opad� na kolana pr�buj�c z�apa� oddech, a jego dwaj przeciwnicy przestali si� spieszy�, najwyra�niej smakuj�c t� chwil� triumfu, i przyst�pili do niego z wzniesionymi w g�r� czarnymi pa�kami.

Ostrze�ono Tollera, �e powt�rne zetkniecie z czerwonymi ko�cami znaczy �mier�. By�o jasne, �e Vadavakowie maj� zamiar dopi�� celu, wymierzaj�c Tollerowi wielokrotne pchni�cia. Lecz on ani my�la� tak �atwo da� si� zabi�, nie teraz, gdy stawka by�a tak wielka. Pomimo pulsuj�cego b�lu uczyni� desperacki wysi�ek, by unie�� szabl� i zas�oni� si� przed opadaj�cymi pa�kami. O�ywi� si� czuj�c, �e rami� porusza si� niemal ze zwyk�� szybko�ci� i wpraw�.

Vadavakowie nagle zdali sobie spraw� z niebezpiecze�stwa, natarli na niego os�abiaczami, lecz szabla b�yskawicznie zatoczy�a �uk. W jednej chwili czarne pa�ki rozsypa�y si� po ziemi, a Toller zerwa� si� na nogi. Jeden z obcych umkn�� na bezpieczn� odleg�o��, drugiego jednak przy-szpili�o ostrze szabli w momencie, gdy rzuca� si� do ucieczki. Toller wyci�gn�� szabl� z drgaj�cego spazmatycznie cia�a i ruszy� biegiem z powrotem, by do��czy� do towarzyszy. Przez kilka pierwszych krok�w doskwiera� mu b�l w nogach, lecz zel�a� szybko, z czego mo�na by�o wnioskowa�, �e dussarra�skie os�abiacze nie s� skuteczn� broni� przeciw ros�emu, zdrowemu cz�owiekowi.

Zdawa�o si�, �e to pomy�lny omen, lecz kiedy Toller po raz wt�ry oceni� tocz�ce si� zmagania, zauwa�y�, �e sytuacja zmieni�a si� na gorsze podczas jego kr�tkiego pojedynku. Kt�ra� z kobiet le�a�a na ziemi otoczona przez Vada-vak�w, kt�rzy d�gali j� �arz�cymi si� os�abiaczami. Boj�c si�, �e nieruchoma sylwetka to Yantara, Toller dopad� napastnik�w z zachryp�ym okrzykiem w�ciek�o�ci. Wraz ze Steenameertem, w przeci�gu niewyobra�alnie kr�tkiego czasu, czasu czerwonych mgie� i wrz�cych jaskrawych cz�steczek, zmienili co najmniej pi�ciu wrog�w w krwaw� mi�sn� mas�.

Kobiet� na ziemi okaza�a si� kapral Tradlo. Os�abiacz wepchni�to jej g��boko w gard�o, jasne w�osy opada�y w str�kach pozlepianych krwi�. By�o jasne, �e nie �yje. Odwr�ciwszy wzrok od tego widoku Toller spostrzeg�, �e pozosta�e kobiety podzieli�y si� w pary i tocz� zaci�ty pojedynek wr�cz. Po lewej stronie Jerene i Mistekka �ciera�y si� z czterema Vadavakami i wygl�da�o na to, �e sobie z nimi poradz�. Po prawej Yantara i Arvand ton�y niemal w grupie obcych, kt�rzy nacierali na nie z ka�dej strony.

Zadziwiony beztrosk�, z jak� obcy zaniedbywali swoje flanki, Toller skin�� na Steenameerta i obaj rzucili si� na sk��bion� mas� bia�ych sylwetek. I zn�w uczynili straszliw� rze� zadaj�c okropne, g��bokie rany, kt�re albo powala�y wrog�w na miejscu, albo zmusza�y ich do odwrotu, ko�cz�cego si� �mierci� w ka�u�y krwi.

Na ich miejsce pojawiali si� nast�pni, lecz Toller zaczyna� wyczuwa� zmian� w og�lnej sytuacji. Vada-vakowie, kt�rzy nie mieli bojowego instynktu nawet w postaci szcz�tkowej, ponawiali ataki z nie malej�cym ferworem mimo widocznego braku powodzenia, tak wi�c ich si�y raptownie si� wyczerpywa�y. Toller obrzuci� przelotnym spojrzeniem pole walki i oszacowa�, �e ju� mniej ni� po�owa Vadavak�w utrzymuje si� na nogach, a wi�kszo�� z nich nabiera ospa�ych i niezdecydowanych ruch�w.

Jeszcze nieca�a minuta dzieli�a ich od momentu, gdy przeno�nik uwolni energi� unicestwiaj�c� planety. Od tej chwili wojownicy Dyrektora Zunnununa nie b�d� ju� prawdopodobnie mieli powodu, by kontynuowa� walk�, powinni wtedy wycofa� si� pospiesznie, zmniejszaj�c liczb� swoich zabitych. Czuj�c ponown� fal� optymizmu, Toller zaryzykowa� spojrzenie w stron� Greturka i jego towarzyszy z nadziej�, �e ujrzy sygna�, i� maszyna zacznie nied�ugo dzia�a�. Znieruchomia� zdziwiony, gdy spostrzeg�, �e jego sprzymierze�cy znikn�li. Jedynym �ladem ich obecno�ci by� rozpraszaj�cy si� odcie� zieleni w porannym powietrzu.

W sekund� p�niej Toller zap�aci� za chwil� roztargnienia w otaczaj�cych go �miertelnych zmaganiach. Czyj� os�abiacz dotkn�� jego lewego ramienia, zadaj�c przeszywaj�cy b�l, a w chwil� p�niej doznanie to powt�rzy�o si� w okolicach lewego biodra. Dwukrotnie uderzono go os�a-biaczem, lecz tym razem, w jaki� cudowny spos�b, efekt by� mniej bolesny ni� uprzednio. Toller zdo�a� utrzyma� si� na nogach, a jego prze�ladowca, widocznie spodziewaj�cy si� �atwej zdobyczy, wpatrywa� si� w niego z niedowierzaniem, kiedy Toller zadawa� mu cios, by rozp�ata� szyj�. Uderzenie by�o niezbyt dobrze wymierzone, do czego przyczyni� si� cz�ciowy parali�, i koniec szabli dosi�gn�! jedynie gard�a Vadavaka przecinaj�c g�adko tchawic�. Vada-vak cofn�� si� gwa�townie, nadziewaj�c si� na szabl� wysokiej, ciemnow�osej Mistekki.

��Te ogromne szpile s� ca�kiem niez�e! � krzykn�a do Tollera, a w jej br�zowych oczach pojawi� si� b�ysk. � Zaczynam rozumie�, dlaczego zawsze nosi�e� co� takiego u boku.

��Nie tra� koncentracji! � Toller jeszcze nie sko�czy� m�wi�, gdy us�ysza�, jak Steenameert ryczy z b�lu. Obr�ci� si� i ujrza�, �e czterech Vadavak�w otoczy�o jego przyjaciela i d�ga os�abiaczami, z kt�rych przynajmniej jeden dosi�-gn�� celu.

��Trzymaj si� na nogach, Baten! � krzykn��, po czym rzuci� si� naprz�d, poci�gaj�c za sob� Mistekk� i ma�� Jerene. Spadli na napastnik�w jak drapie�ne ptaki i zn�w w mgnieniu oka wywarli decyduj�cy wp�yw na stosunek si�. Steenameerta kilkakrotnie uderzono os�abiaczem i mimo �e Arvand pr�bowa�a go podtrzyma�, zwali� si� na ziemi�. Kiedy jednak To�ler uwa�nie przyjrza� si� polu bitwy, w jego serce sp�yn�a otucha, gdy� Kolcorronianie zaczynali liczebnie g�rowa� nad wrogami. Spo�r�d pocz�tkowych zast�p�w przeciwnika tylko dw�ch osobnik�w trzyma�o si� jeszcze na nogach, ale Jerene wraz z Mistekk� poradzi�y sobie z nimi bez wi�kszych trudno�ci.

Trzej inni Vadavakowie, napotkawszy pierwszy raz w �yciu silnych i dobrze uzbrojonych przeciwnik�w, wycofywali si� w pop�ochu przez p�askowy� do miejsca, w kt�rym si� uprzednio zmaterializowali. Jedyn� oznak� �ycia, jak� To�ler z ulg� spostrzeg� w�r�d obcych, by� ruch na bia�o-karmazy-nowym dywanie rannych. Co prawda tragicznym zrz�dzeniem losu jedna Kolcorronianka ponios�a �mier�, ale�

��To�ler! Za tob�!

Ostrze�enie Jerene nadesz�o zbyt p�no. To�ler us�ysza� nag�y �wist za plecami i od razu zrozumia�, �e pope�ni� b��d. By� zbyt zadowolony z siebie, zbyt pewny, �e drobnym Vadavakom brakuje wytrwa�o�ci cechuj�cej prawdziwych wojownik�w. Dozna� dziwnego, niesamowitego uczucia w lewej �ydce. Nie odczuwa� b�lu, a jednak otrzyma� w�a�nie najpowa�niejsz� w swoim �yciu ran�. Zerkn�� w d� i zobaczy�, �e kolcorronia�ska szabla, z pewno�ci� nale��ca do Tradlo, przeszy�a mu �ydk� do ko�ci. Ci�� w ty� wprost w rannego Vadavaka, kt�ry le�a� na ziemi, udaj�c martwego, i czyha� na okazj�, by uderzy�. Obcy j�kn�� i potoczy� si� wprost na spotkanie z szabl� Jerene.

��Musimy wyko�czy� ich wszystkich! � krzykn�a. � Nie okazujcie cienia lito�ci!

��Dopilnuj, �eby wszyscy trzymali si� z dala od maszyny � przypomnia� To�ler zastanawiaj�c si�, dlaczego Vantara pozostaje w cieniu, kiedy jest przecie� dow�dc� Jere-ne. � W ka�dej chwili mo�e detonowa� albo zrobi� to, co ma zrobi�.

Jerene skin�a g�ow� i da�a znak walcz�cym, by odsun�li si� dalej od skrzynki, kt�ra ja�nia�a teraz jak �wie�y �nieg w promieniach wschodz�cego s�o�ca.

��A my rzucimy okiem na t� twoj� nog�.

��B�d� � Toller spojrza� w d� i poczu�, �e robi mu si� s�abo. Wpoprzek �ydki rozci�ga�o si� co� na kszta�t czerwonych ust rozwartych w p�u�miechu. Plu�y one krwi�, sp�ywaj�c� po kostce, a w g��bi po�yskiwa�a ko��. Kiedy pr�bowa� poruszy� nog�, stopa uparcie pozostawa�a na ziemi.

��Trzeba to zszy�. Tu i teraz � stwierdzi�a Jerene twardym, pozbawionym emocji g�osem. � Niech mi kto� poda apteczk�.

Toller pozwoli�, by u�o�ono go na ziemi, tu� obok Steenameerta, kt�ry powoli zaczyna� odzyskiwa� przytomno��. Czu�, �e zbiera mu si� na wymioty i z zadowoleniem przekazywa� komu� innemu na pewien czas odpowiedzialno��, nawet mimo b�lu towarzysz�cemu zszywaniu rany. Opar�szy brod� na r�kach zacisn�� z�by i stara� si� zapomnie� o b�lu i my�le� o przeno�niku. Jak b�dzie wygada� decyduj�cy moment? Czy us�ysz� pot�n� eksplozj�? Czy o�lepi� ich rozdzieraj�ce niebo b�yskawice? I dlaczego to przekl�te pud�o potrzebuje tak du�o czasu, by uwolni� sw� energi�?

��Z pewno�ci� min�y ju� cztery minuty od momentu, gdy przybyli�my w to miejsce � rzek� do tych, kt�rzy zebrali si� wok�, by przypatrywa� si� zabiegom, jakim poddawano jego nog�. � Co o tym my�licie? Czy widzicie, by co� si� dzia�o?

Steenameert, kt�ry le�a� z twarz� zwr�con� ku niebu, przestraszy� Tollera odpowiadaj�c mu na pytanie, jak gdyby nigdy nie straci� przytomno�ci.

��Nie wiem, co dzieje si� z nasz� cudown� bia�� skrzynk�, Tollerze, ale wydaje mi si�, �e co� dziwnego rozgrywa si� tam w g�rze.

Ruchem r�ki wskaza� ku zenitowi, a pozostali spojrzeli w g�r�. Toller zadar� g�ow� i sykn�� z b�lu, gdy� niechc�cy przeszkodzi� zabiegom chirurgicznym. W centrum nieba wisia� ogromny dysk Landu r�wno podzielony terminatorem, a na samym �rodku linii pulsowa�a ��ta gwiazda � Xa. Zasz�y jednak pewne zmiany od momentu, gdy Toller przygl�da� si� mu po raz pierwszy.

Xa roz�arzy� si� i przypomina� teraz miniaturowe s�o�ce, migota� za� tak gwa�townie, �e impulsy zla�y si� w niemal jednolity strumie� �wiat�a. Tollerowi przemkn�o przez my�l, �e tak bardzo absorbowa� go przeno�nik Greturka i wydarzenia z nim zwi�zane, �e praktycznie zapomnia� o niesko�czenie wa�niejszym przeno�niku, kt�ry rozr�s� si� w strefie niewa�ko�ci. Zbiorowa uwaga skupiona na odleg�ym Xa zdawa�a si� rozwiera� telepatyczne wrota.

��Nie mog� uwierzy�, �e mi to robisz, Ukochany Stw�rco! � Z b�yszcz�cego nieba sp�yn�y nabrzmia�e od udr�ki s�owa. � Po tym wszystkim, co dla ciebie zrobi�em, przyspieszasz czas mojej �mierci. B�agam ci�, Ukochany Stw�rco, nie pozbawiaj mnie tych kilku ostatnich minut w twoim bezcennym towarzystwie.

��Co si� tu dzieje?! � rykn�� Toller podni�s�szy si� do pozycji siedz�cej i wyrywaj�c ig�� i ni� z r�k Jerene. � Greturk obieca� nam, �e to jego przekl�te magiczne pud�o zadzia�a o wiele wcze�niej ni� Xa, o wiele wcze�niej, ni� Dussarra zostanie przerzucona do innej galaktyki! A z tego, w jakim kierunku posuwaj� si� sprawy� � Zamilk�, a na skronie wyst�pi� mu pot, gdy zrozumia�, �e on, wszyscy, kt�rych zna�, i ojczysta planeta mog� za chwil� ulec natychmiastowej zag�adzie.

Steenameert uni�s� si� na �okciu.

��Mo�e urz�dzenie Greturka jest wadliwe. M�wi� nam przecie�, �e budowano je w wielkim po�piechu. Dussarra�-czycy tak�e pope�niaj� b��dy i by� mo�e mechanizm op�niaj�cy, o kt�rym nam opowiada�, nie jest� � Steenameert zamar�, a jego oczy rozszerzy�y si�, gdy trz�s�cym si� palcem wskaza� na co� za ramieniem Tollera.

Toller pobieg� wzrokiem za jego spojrzeniem i przekl�� siarczy�cie, gdy� ujrza� co�, co zatrwo�y�o go nawet w tym momencie decyduj�cych i prze�omowych wydarze�. Obok skrzynki przeno�nika ukaza�a si� po�yskuj�ca posta� jakiego� Vadavaka, kt�ry widocznie musia� uchowa� si� po�r�d chaosu panuj�cego pod koniec bitwy. Przeszkolenie zawodowe uczyni�o go silniejszym od przeci�tnego Dussarra�-czyka. Na oczach skamienia�ych z przera�enia Kolcor-ronian ukl�k�, podsun�� d�onie pod kraw�d� przeno�nika, a nast�pnie powoli, lecz pewnie wyprostowa� si�.

Urz�dzenie zachwia�o si� w rytm jego ruch�w i opad�o na bok. W chwil� p�niej, jakby wskutek uderzenia, co� wewn�trz skrzynki zacz�o emitowa� mechaniczny pisk.

Toller spr�bowa� stan�� na nogi, lecz lewa �ydka odm�wi�a niesienia ci�aru cia�a i zwali� si� bole�nie na ziemi�.

��To jest ostatnie ostrze�enie! � krzykn��, wij�c si� wewn�trznie z bezsilno�ci. � Trzeba odwr�ci� maszyn�! Inaczej wszystko przepad�o.

Spojrza� na trzy kobiety pragn�c, by podj�y si� one zadania, kt�rego on nie m�g� wykona�. Mistekka i Arvand wpatrywa�y si� w niego przykute do miejsca jakim� poprzednio nieznanym strachem. Yantara upad�a na kolana, zas�oni�a twarz d�o�mi i zacz�a szlocha�.

��Spodziewam si� za to awansu! � krzykn�a Jerene, porywaj�c si� z ziemi. Uj�a w d�o� szabl� i ruszy�a p�dem w stron� przeno�nika. Si�a drzemi�ca w jej nogach, si�a wytrawnej sprinterki pozwoli�a jej sun�� przez traw� z szybko�ci�, kt�rej Toller nie m�g�by chyba dor�wna�, nawet gdyby jego noga by�a w pe�ni sprawna.

Samotny Vadavak, znacznie bardziej odwa�ny i zatwardzia�y ni� jego pokonani kamraci, zdecydowa� si� nie wycofywa�. Pu�ci� si� biegiem na spotkanie Jerene i kiedy dzieli�o ich ju� tylko kilka krok�w, zanurkowa� ku jej stopom. Cz�ciowo unieszkodliwi�a go, wymierzaj�c kosz�cy cios szabl�, ale obcemu uda�o si� uczepi� goleni Jerene i powali� j� na ziemi�. Nast�pi� moment, kiedy nie mo�na by�o dostrzec, co si� dzieje, moment kiedy Toller oniemia� z niepokoju. A po chwili Jerene zn�w p�dzi�a dalej.

Gdy dotar�a do celu, pisk z bia�ego sze�cianu zdawa� si� nabiera� intensywno�ci. Jerene pochwyci�a najbli�sz� g�rn� kraw�d� pud�a i pr�bowa�a pchn�� j� w prz�d, lecz przeno�nik opar� si� jej wysi�kom. Podbieg�a od drugiej strony i na chwil� znikn�a z pola widzenia, gdy pochyli�a si�, by efektywniej uchwyci� masywne urz�dzenie. I naraz, z szarpi�c� nerwy powolno�ci�, przeno�nik opad� do normalnej pozycji.

Jerene w mgnieniu oka wy�oni�a si� zza niego i pu�ci�a si� sprintem z odrzucon� w ty� g�ow� ku sparali�owanym strachem towarzyszom. Przeby�a mo�e trzeci� cz�� odleg�o�ci do linii bezpiecze�stwa, gdy przeno�nik raptownie zamilk�. Przy braku jego oszala�ego pisku da�y si� s�ysze� z bezg�o�n�, straszliw� wyrazisto�ci�, s�owa bij�ce ze szczytu niebosk�onu.

��NIE ZABIJAJ MNIE, UKOCHANY STW�RCO! NIE!�

Toller, kt�rego twarz przemieni�a si� w nieludzk� mask� strachu, ujrza�, jak b�yszcz�ca skrzynia za biegn�c� Jerene pocz�a zmienia� wygl�d. L�ni�a i wyrzuca�a z wn�trza blade, rozdymaj�ce si� obrazy samej siebie, kt�re rozchodzi�y si� promieni�cie zagarniaj�c ca�� widoczn� czasoprzestrze�.

Jerene bieg�a przez migotliw� matryc� tego, co by�o, i tego, co mog�o by�, i Tollerowi wydawa�o si�, �e wo�a jego imi�. Rozpaczliwym wysi�kiem podni�s� si� z ziemi i spr�bowa� ruszy� w jej stron�.

Nad g�ow� Jerene sklepienie niebieskie pocz�o wi� si� i skr�ca� konwulsyjnie. Koncentryczne pier�cienie o�lepiaj�cej �wiat�o�ci pulsowa�y bior�c pocz�tek w Xa i zderza�y si� w niezno�nym dysonansie z po�wiat� emanuj�c� z bia�ej skrzyni�

�Zbyt du�o dzieje si� naraz� pomy�la� Toller zdj�ty ob��dnym przera�eniem.

�Wszystko dzieje si� naraz�.

Ca�� sceneri� ogarn�a raptownie g��boka, aksamit-f \� na i niesko�czona ciemno�� � noc, jakiej Toller nigdy nie do�wiadczy�. Wygl�da�o to tak, jak gdyby nad planet� kto� rozpostar� nieprzezroczyst� p�acht�. Czer� nad ich g�owami pot�gowa� jeszcze przeno�nik, kt�ry po pokazie przestrzennych czar�w l�ni� teraz jak ogromny blok fluorescencyjnego lodu, rozsiewaj�c blad� jasno�� po pogr��onym w ciszy polu bitwy.

Mrugaj�c powiekami, Toller stara� si� przyzwyczai� do tych dziwnych, nowych warunk�w, gdy nagle Jerene znalaz�a si� przy nim i pozwoli�a, by zatrzyma� j� w swych ramionach. Przywar�a do niego na chwil� dr��c i z trudem �api�c powietrze, po czym wyprostowa�a si� i odst�pi�a na krok. Przez moment zdawa�o mu si�, �e zasalutuje oficjalnie, by naprawi� przekroczenie regu� dyscypliny. Yantara sta�a tu� obok. Przysun�a si� i delikatnie uj�a jego rami�.

Toller prawie nie zdawa� sobie sprawy z jej obecno�ci, gdy spogl�da� w przera�aj�c� pustk� niebios. Z pocz�tku s�dzi�, �e ciemne sklepienie pozbawione jest jakichkolwiek cech. Jednak w miar�, jak oczy zaczyna�y oswaja� si� z nowym o�wietleniem, dostrzega� zimne, odleg�e punkciki, kt�re mo�na by�o wzi�� za gwiazdy. Ledwo widoczne i rzadko rozrzucone w por�wnaniu z tym, do czego przywyk� w ci�gu ca�ego swego dotychczasowego �ycia, a si�a ich �wiat�a by�a tak Ucha, �e min�o troch� czasu, nim dotar�a do Tollera rzecz ze wszystkich najdziwniejsza i najtragiczniejsza.

Bli�niaczy �wiat Landu znikn�� ze swego miejsca w zenicie.

Zamiast niego na niebie nie by�o nic ponad garstk� lodowatych punkcik�w �wietlnych u�o�onych w nieznane konfiguracje.

Przezwyci�aj�c parali� Steenameert podni�s� si� na nogi tu� za plecami Tollera i odezwa� g�osem pogr��onego w zadumie dziecka:

��To wszystko by�o bezcelowe, Tollerze. Zostali�my wygna�cami. To miejsce nie jest naszym domem.

Toller pokiwa� g�ow�, nie pr�buj�c nawet odpowiedzie�, gdy� jego umys� i dusza wci�� oddawa�y si� kontemplacji czarnej pustki rozci�gaj�cej si� przed ich oczyma. �Rzeczywi�cie jeste�my na wygnaniu� m�wi� do siebie w duchu. �Tak w�a�nie b�dzie wygl�da� wszech�wiat, gdy si� zestarzeje�.

��Panuje taka ciemno�� � szepn�a Yantara przytulaj�c si� mocniej do Tollera. � Wcale mi si� nie podoba i jest mi zimno.

��W takim razie � odpar� Toller, zdecydowanym ruchem uwalniaj�c rami� z jej u�cisku � proponuj�, by� zacz�a zbiera� drewno na ognisko. Do �witu mo�e by� jeszcze daleko, je�li on w og�le kiedy� nast�pi.

��Oczywi�cie, �e nast�pi! � Rozgniewana odtr�ceniem Yantara od razu przesz�a do ofensywy. � Niemo�liwe, by tak si� nie sta�o. Dlaczego opowiadasz takie g�upstwa?

Z �alem Toller odkry�, �e nie ma ona najmniejszego poj�cia, nie przy�wieca jej �aden b�ysk zrozumienia dla serii prze�omowych wydarze�. Jego wizja, ukszta�towana w telepatycznych rozmowach z Divivvidivim i Greturkiem, by�a mglista i urywkowa, lecz czu� w ko�ciach, �e Overland nie zosta� unicestwiony, tylko wyrzucony w niepoj�cie odleg�� cz�� wszech�wiata.

I wszech�wiat, o kt�rym my�la�, nie by� ju� tym ograniczonym i zdefiniowanym bytem, nasuwaj�cym si� na my�l, kiedy uczeni kolcorronia�scy u�ywali tego s�owa. Stanowi� teraz sk��bion�, nierozwi�zywaln� i szalenie zwiewn� koncepcj� filozoficzn�, kt�r� Diviwidiv nazywa� continuum czasoprzestrzeni. Toller pozna� to pojecie podczas telepatycznych lekcji, lecz mimo wysi�k�w rozumienie go zaciera�o si� mu w pami�ci jak marzenie senne.

Teraz znikn�o ju� niemal w ca�o�ci, a jedynym �ladem jego obecno�ci by� wp�yw, jaki wywar�o na jego spos�b my�lenia. Nie b�d�c w stanie udowodni� tego w formie s�ownej, sk�ania� si� wierzy�, �e niewyobra�alne si�y uwolnione przez Xa podczas agonii przenios�y Overland tak w przestrzeni, jak i w czasie, by� mo�e w przysz�o�� jakiego� r�wnolegle istniej�cego kosmosu.

Z trudem m�g� teraz przypomnie� sobie, dlaczego pa�a� tak� mi�o�ci� do Yantary. Patrz�c na jej pi�kn�, lecz bezmy�ln� i wynios�� twarz, wyczuwa� niepokonan� przepa�� rozwieraj�c� si� miedzy nimi. Zamkn�a sw�j umys�, a w rezultacie nie by�a w stanie dzieli� z Tollerem dr���cego go niepokoju.

Kiedy�, podczas d�ugich godzin lotu na Dussarr�, spyta� Divivvidiego, sk�d wie, �e przeno�nik nie ulokuje planety gdzie� w g��binach mi�dzygwiezdnej przestrzeni, zbyt daleko od s�o�ca, by mo�na by�o wprowadzi� w jej po�o�enie drobne poprawki. Najprawdopodobniej nie znaj�c zadowalaj�cej odpowiedzi, Diviwidiv wymiga� si� od tego pytani�, rzucaj�c kilka uwag na temat �twierdzenia o praw-dopodobie�stwe ca�kowitym� i �zawi�ych samopowstaj�-cych cechach konstrukcji Xa�, kt�re w ostatecznym rozrachunku mia�y poradzi� sobie ze �strefami biologicznej �ywotno�ci i dynamik� orbitaln��.

Tak wi�c Toller musia� zada� sobie pytanie, czy za horyzontem kryje si� s�o�ce. Albo za kilka godzin nast�pi wsch�d, albo Overland b�dzie si� ozi�bia�, a wszyscy jego mieszka�cy przepadn� w nie ko�cz�cych si� ciemno�ciach. W ko�cu zrozumia�, �e odpowied� otrzyma� mo�na tylko w jeden spos�b � czekaj�c. Czekanie w ciemno�ciach nie mia�o za� �adnego sensu.

��Dlaczego nikt nie zbiera chrustu?! � zawo�a� odwracaj�c si� od Yantary. � Znajd�my jakie� przyjemne miejsce z daleka od trup�w tych dziwol�g�w i rozpalmy ogie�, by si� ogrza� przez noc.

Pokrzepieni na duchu tym swojskim zadaniem, Steena-meert, Mistekka i Arvand pop�dzili w stron� k�py krzak�w cierpnika, kt�rego ob�e kszta�ty majaczy�y w �wietle gwiazd. Yantara pos�a�a Tollerowi przeci�g�e spojrzenie. Jak si� domy�li�, mia�o ono wyra�a� pogard�. Po czym obr�ci�a si� i wolno pod��y�a za reszt�, pozostawiaj�c go w towarzystwie Jerene.

��Trzeba za�o�y� jeszcze kilka szw�w na twojej nodze, ale teraz jest zbyt ciemno. � Jerene zerkn�a na przeno�nik, kt�ry zd��y� si� przemieni� w plam� szaro�ci. � Opatrz� teraz ran�, a sko�cz� o �wicie.

��Dzi�kuj� � odpar� Toller, czuj�c nagle, �e nie jest w stanie postawi� kroku bez czyjej� pomocy. Rana, cho� powa�na, wydawa�a si� nic nie znacz�cym dra�ni�ciem w por�wnaniu z rozmiarami jego cia�a, i zdziwi� si�, gdy poczu�, �e jest mu zimno, �e jest chory i s�aby. Sta� cierpliwie, podczas gdy Jerene opatrywa�a go.

��Wychowanie na farmie przydaje si� w takich wypadkach � powiedzia�a, ko�cz�c opatrunek wzorowym w�z�em.

��Jeszcze raz dzi�kuj� � odpowiedzia� Toller z udanym oburzeniem, wdzi�czny, �e mo�e oderwa� si� od dr�cz�cego go niepokoju o s�o�ce. � Jutro z rana zaopatrzysz mnie w nowe podkowy, a tymczasem czy mog�aby� pom�c mi do��czy� do reszty przy ognisku?

Jerene wsta�a, zarzuci�a jego r�k� wok� swojej szyi i pomog�a doj�� do �r�d�a pomara�czowego �wiat�a, kt�re w�a�nie zaczyna�o migota� w ciemno�ciach. Chodzenie w�r�d wysokiej trawy okaza�o si� znacznie trudniejsze, ni� przypuszcza�, tote� ul�y�o mu, gdy Jerene przystan�a, by odpocz��.

��Teraz nale�y mi si� podw�jny awans � powiedzia�a oddychaj�c ci�ko. � Wa�ysz prawie tyle, co m�j ulubieniec, szaroro�ec.

��Zajm� si� spraw� twojego awansu, gdy tylko� � Toller urwa� wahaj�c si�, czy sk�ada� obietnice na przysz�o��, kt�ra mo�e wcale nie nadejdzie. � Post�pi�a� bardzo odwa�nie, kiedy pobieg�a� do tej maszyny. Krew mi si� �ci�a ze strachu, �e nie zd��ysz na czas.

��Po co si� tak niepokoi�e�? � mrukn�a Jerene. � Przecie� zrobi�am to, czego si� podj�am.

��Mo�e dlatego, �e� � Toller u�miechn�� si� u�wiadamiaj�c sobie, �e Jerene bawi si� z nim w pradawn� gr� i gdy tak stali w ciemno�ciach, nagle ta gra sta�a si� dla niego wa�niejsza ni� ca�y niepok�j o przysz�o�� planety. Przyci�gn�� j� do siebie i poca�owa� z gor�c� nami�tno�ci�.

��Ksi�na dobrze widzi, co robimy � rzek�a Jerene prowokuj�cym tonem, kiedy sko�czyli si� ca�owa�, a jej oddech musn�� ciep�o jego usta. � Ksi�na nie b�dzie zadowolona.

��Jaka ksi�na? � spyta� Toller i wraz z Jerene zacz�li si� �mia�, przywieraj�c do siebie w ciemnej nocy.

Toller nie spodziewa� si�, �e za�nie. Rana w nodze zacz�a pulsowa� jak pracowita maszyna i nie wyobra�a� sobie, by m�g� zrzuci� z siebie ci�ar �wiadomo�ci i przesta� zastanawia� si�, czy jego �wiat nie spoczywa zagubiony w bezgwiezdnej, pustej przestrzeni. Jednak z ogniska p�yn�o przyjemne ciep�o i czu� si� bardzo dobrze, gdy tak le�a� z Jerene u boku, z jej ramieniem na swojej piersi, wyczerpany i senny.

Wzdragaj�c si� otworzy� oczy i zacz�� rozmy�la�, gdzie te� si� znajduje. Ognisko zmieni�o si� w ob�o�ony biel� �ar, lecz dawa�o wystarczaj�co du�o �wiat�a, by m�g� dostrzec u�pione sylwetki male�kiej grupy wojownik�w. Nagle powr�ci�o pal�ce pytanie. Gwa�townie uni�s� g�ow�, tak �e Jerene westchn�a przez sen, i przebieg� wzrokiem kraw�dzie �wiata.

Na linii horyzontu ja�nia�a s�aba, lecz niew�tpliwa per�owa po�wiata.

Wzrok Tollera zamgli� si� z wdzi�czno�ci, gdy w pe�ni zrozumia� cudowne znaczenie tej w�t�ej po�wiaty, po czym ponownie pogr��y� si� we �nie.

Kr�lowa Daseene mia�a atak serca. Niemal z ca�� pewno�ci� oka�e si� �miertelny.

Gdy wie�ci o nadchodz�cej tragedii rozesz�y si� z Pr�du do innych miast i mniejszych spo�eczno�ci Overlan-du, pro�ci ludzie, kt�rych pogr��y�y w smutku ostatnie wydarzenia, popadli w jeszcze wi�ksze przygn�bienie i apati�. Ci o bardziej religijnej i przes�dnej naturze utrzymywali, �e chorob� Kr�lowej zapowiedzia�o pasmo znak�w, tak radykalnie zmieniaj�cych wygl�d nieba. Wszyscy rozumieli, �e trzy dni wcze�niej o �wicie wydarzy�o si� co� niezwyk�ego. Ranne ptaszki, kt�rym zdarzy�o si� by� poza domem w decyduj�cym momencie, opisywa�y wszystko bardzo obrazowo. M�wiono, �e pocz�tkowo w zenicie, w samym centrum ogromnego dysku Landu pojawi�o si� silne �r�d�o ��tego �wiat�a, podobne do miniaturowego s�o�ca. Zaledwie oczy zdo�a�y przywykn�� do tego kosmicznego intruza, z r�nych miejsc eksplodowa�o mn�stwo jasnych pocisk�w, wywo�uj�c pulsuj�ce piek�o na porannym niebie.

A. potem � i by� to ostateczny, niewiarygodny akt w tym kosmicznym dramacie � niebo umar�o.

W�a�nie tego s�owa: �umar�o�, u�ywano wielokrotnie. Wyp�ywa�o ono spontanicznie na usta niedo�wiadczonych obserwator�w, kt�rzy sp�dzili �ycie pod niebem zalanym �wiat�em, upstrzonym astronomicznymi klejnotami do wyboru do koloru, bez liku.

Kiedy Land, wraz z Wielkim Ko�em i miriadami pomniejszych srebrzystych spirali przesta� istnie�, zdawa�o si�, �e niebo umar�o. Nie by�o ju� tysi�cy gwiazd, z kt�rych najja�niejsze tworzy�y gwiazdozbi�r Drzewa; nieregularnych wst�g zamglonej �wiat�o�ci wij�cych si� jak delikatne warkocze pomi�dzy galaktykami; komet, kt�rych �arz�ce si�, sto�kowate pi�ropusze przecina�y wszech�wiat; mkn�cych meteor�w o�ywiaj�cych nocne niebo.

Wszystko to znikn�o w mgnieniu oka i teraz niebo wydawa�o si� martwe, tym bardziej �e zimne, obce i niesko�czenie odleg�e punkciki �wietlne zamiast rozja�nia� je, podkre�la�y jedynie panuj�ce ciemno�ci.

Toller Mara�uine sta� wsparty na kulach i obserwowa� zach�d s�o�ca z wychodz�cego na po�udnie balkonu rodzinnego domu. W zasi�gu r�ki, na szerokiej balustradzie, czeka� gor�cy trunek, lecz on zapomnia� o nim na pewien czas patrz�c, jak niebo przybiera coraz ciemniejsze i smutniejsze barwy. Opanowa� dr�enie, mimo �e obco�� ton�cego w czerni sklepienia niebieskiego stawa�a si� coraz bardziej odczuwalna. Poruszy� go nie tylko brak bli�niaczego �wiata. Sp�dzi� do�� du�o czasu poza Overlandem, gdzie wi�kszo�� mieszka�c�w nawet nie by�a sobie w stanie wyobrazi� ogromnej tarczy jakiej� planety zawieszonej nad g�ow�, tote� szybko przyzwyczai� si� do nowych warunk�w.

Obecny stan wyobcowania, co sam przed sob� musia� przyzna�, bra� si� z ponurej pustki nocnego nieba. Dok�adaj�c wszelkich stara�, by podej�� do tego pragmatycznie, na zimno i rozs�dnie, pr�bowa� zbagatelizowa� ca�� spraw�. �Jakie to ma znaczenie� pyta� si� w duchu �czy na nieistotnym i oboj�tnym nocnym niebie �wiec� miriady gwiazd, czy tylko porozrzucana ich garstka? Czy zmieni to wielko�� zbior�w zbo�a, cho�by o jedno ziarno?�

Problem polega� jednak na tym, �e uspokajaj�ca przecz�ca odpowied� wcale go nie uspokaja�a. Nie mia� poj�cia, jaki los spotka� Land i Dussarr�. Z tego, co wiedzia�, planety te ju� nie istnia�y. Zrozumia� jednak z przenikliw� jasno�ci� umys�u, �e Overland zosta�, jak to okre�li� Steenameert, wygnany w obce regiony continuum czasoprzestrzeni. Miejsce to otacza�a swoista, przygn�biaj�ca atmosfera. Overland zosta� wyrzucony w rozk�adaj�cy si� wszech�wiat, stary i zimny� stary i zimny� I na my�l nasuwa�o si� pytanie o najwi�kszym znaczeniu: czy ludzkie �ycie, indywidualne i zbiorowe, b�dzie wygl�da� tak, jak dot�d?

Fizycznie nie by�o przeszk�d, by Kolcorronianie �yli tak, jak ich przodkowie od zarania dziej�w. Lecz czy mo�liwe jest, by dojmuj�ce poczucie osamotnienia, fakt, �e mieszka si� na najdalej wysuni�tym posterunku w czarnych odm�tach niesko�czono�ci, nie zmieni�y charakteru rasy?

Land i Overland, dwa bli�niacze �wiaty po�o�one tak blisko, �e ��czy� je pomost powietrzny, mog�y powsta� w umy�le jakiego� kosmicznego budowniczego, by zach�ci� mieszka�c�w do kosmicznych podr�y. I kiedy postawili ju� ten pierwszy, najwa�niejszy krok, zacz�� u�miecha� si� do nich wszech�wiat bogaty we wszelkie astronomiczne �wiecide�ka, przepe�niony takimi si�ami �yciowymi, �e po prostu nie mo�na si� by�o odwr�ci� do� plecami. �rodowisko przestrzenne predestynowa�o nar�d Tollera do patrzenia na zewn�trz, do wiary, �e jego przysz�o�� le�y we wnikni�ciu w ten przyjazny i �yzny wszech�wiat. A jak b�d� si� czuli teraz? Czy kiedykolwiek narodzi si� bohater z tak� fantazj� i odwag�, takim autorytetem, by spojrze� na odleg�e, lodowate gwiazdy nowego, zimnego nieba Overlandu i przyrzec, �e uczyni je swoimi?

Niech�tny dalszym abstrakcyjnym domniemaniom, Tol-ler odwr�ci� si� ty�em do czerwonoz�otego zachodz�cego s�o�ca i upi� �yk grzanej brandy. Trunek by� nie tylko gor�cy, ale te� doprawiony miodem, by skuteczniej chroni� przed ch�odnym powietrzem zmierzchu. Niespodziewanie poczu�, �e rozlewaj�ce si� po ca�ym ciele ciep�o niesie ukojenie, gdy tak patrzy� na ojca i Bartana Drumme'a, kt�rzy kr�cili si� wok� teleskopu ustawionego na balkonie. W jego oczach ci dwaj starsi m�czy�ni stali si� nagle granitowymi podporami, wykazuj�c hart ducha i zdrowy rozs�dek na ruchomych piaskach wszech�wiata, i jego podziw dla nich wzr�s� ponad zwyk�� miar�.

Dyskutowali o dziwnej, naukowej anomalii, osobliwym uszkodzeniu w materiale nowej rzeczywisto�ci, kt�re jak dot�d, zauwa�y�o stosunkowo niewielu ludzi.

��To zakrawa na ironi� � m�wi� Cassyll Mara�uine. � Nie b�dzie w tym �adnej przesady, je�li powiem, �e we wszystkich pa�stwowych fabrykach wi�kszo�� stanowi� wykwalifikowani in�ynierowie i technicy, podlegaj�cy bezpo�rednio mnie. Czas im p�ynie na wpatrywaniu si� w najdok�adniejsze przyrz�dy miernicze, jakie kiedykolwiek zbudowali�my, lecz �aden z nich nic nie zauwa�y�.

��Nie b�d� niesprawiedliwy � mrukn�� Bar tan. � W sposobie, w jaki ko�o ��czy si� z ko�em, nie nast�pi�a �adna zmiana, a wi�kszo�� twoich�

Cassyll potrz�sn�� siwiej�c� g�ow�.

��Tylko �adnych usprawiedliwie�, drogi przyjacielu! Dopiero jaki� ubogi pracownik cardapi�skiego browaru musia� przedrze� si� przez te wszystkie przekl�te bariery, jakie stawiaj� biurokraci. Przenios�em tego cz�owieka z niskiego stanowiska na urz�d jednego z moich osobistych doradc�w, gdzie�

��Powiedz mi, ojcze � przerwa� mu Toller zaciekawiony. � Po co ten ca�y rwetes wok� pier�cieni, k� i okr�g�w?

Co takiego dziwnego i intryguj�cego ma w sobie zwyk�y okr�g?

��Okr�g mia� zawsze pewne niezmienne cechy, tak jak i ka�da inna figura geometryczna, i nagle cechy te uleg�y pewnym zmianom � odpar� Cassyll powa�nym tonem. � Dotychczas, jak ci zreszt� wiadomo, obw�d okr�gu by� dok�adnie r�wny jego potr�jnej �rednicy. Teraz jednak, co mo�na �atwo sprawdzi�, stosunek obwodu do �rednicy jest nieco wi�kszy ni� trzy.

��Lecz� � Toller pr�bowa� przyswoi� sobie t� my�l, ale jego umys� uchyli� si� od tego. � Co to znaczy?

��To znaczy, �e jeste�my bardzo daleko od domu � rzek� Cassyll z grymasem, kt�ry oznacza�, �e powiedzia� co� istotnego.

��No dobrze, ale czy to w jaki� spos�b wp�ynie na nasze �ycie?

Cassyll �achn�� si� i zdj�� pokryw� z okularu teleskopu.

��Tak w�a�nie m�wi cz�owiek, kt�ry nigdy nie musia� zarabia� na chleb w handlu czy przemy�le! Ponowne zaprojektowanie i uruchomienie pewnego rodzaju urz�dze� b�dzie kosztowa�o pa�stwo zawrotne sumy. A do tego koszty utrzymania urz�dnik�w, ksi�gowych�

��Urz�dnik�w?

��Pomy�l tylko, Tollerze. Mamy dwana�cie palc�w, zatem naturaln� podstaw� wszystkich rachunk�w jest liczba dwana�cie. To, oraz fakt, �e obw�d okr�gu r�wna� si� dok�adnie potr�jnej jego �rednicy, czyni�o wi�kszo�� oblicze� dziecinnie prostymi. Od tej chwili jednak wszystko w tej kwestii si� zmieni. I nie mam tu na my�li spraw tak podstawowych jak ta, �e bednarz b�dzie musia� nauczy� si� robi� wi�ksze obr�cze na beczki. We� na przyk�ad�

��Powiedz � wtr�ci� szybko Toller, staraj�c si� uprzedzi� jedno z dygresyjnych przem�wie� ojca. � Jaki jest nowy stosunek? Powinienem cho� to wiedzie�.

Cassyll rzuci� Bartanowi znacz�ce spojrzenie.

��Wok� tej sprawy toczy�y si� za�arte dyskusje. By�em zbyt zaj�ty, zwa�ywszy przygn�biaj�ce wydarzenia w pa�acu, by osobi�cie dokona� pomiar�w. Niekt�rzy z mojego personelu twierdz�, �e nowy stosunek wynosi trzy i siedem dziesi�tych, co oczywi�cie jest bzdur�.

��Dlaczego? � spyta� Bartan z niejakim zacietrzewieniem.

��Poniewa�, m�j drogi przyjacielu, w �wiecie cyfr musi istnie� naturalna harmonia. Trzy i siedem dziesi�tych do niczego nie pasuje. Nie ma w�tpliwo�ci, �e gdy przeprowadzi si� pomiary z nale�yt� dok�adno�ci�, oka�e si�, �e nowy stosunek podlega�

Toller odgrodzi� si� w my�lach od tego, co zapowiada�o kolejn� ci�gn�c� si� w niesko�czono�� dyskusj�, z jakich ojciec i Bartan Drumme czerpali niewys�owion� satysfakcj�. �a�owa�, �e Jerene nie stoi u jego boku, ale musia�a wyjecha� do rodzic�w, do miasteczka Divarl, i nie oczekiwa�, by wr�ci�a przed jutrem. Zm�czony staniem przy balustradzie skierowa� si� do kanapy, u�o�y� na niej i odstawi� kule na bok. Teraz, kiedy proces gojenia by� ju� zaawansowany, nog� mia� sztywn�, a gdy poddawa�o si� j� zbyt du�ym naciskom, zadawa�a okropne tortury. Ci�g�e wynajdywanie sposob�w, by zapobiec przeszywaj�cym j� b�lom, os�abia�o go i Wyczerpywa�o, Toller by� zatem zadowolony, �e mo�e si� po�o�y�.

��Synu, mo�e powiniene� p�j�� do pokoju i za�y� troch� snu � zaproponowa� Cassyll ciep�o. � Rana by�a powa�niejsza, ni� s�dzisz.

��Jeszcze nie teraz. Wola�bym zosta� tu jeszcze chwil�. � Toller u�miechn�� si� do ojca. � Zdaje si�, �e pami�tam, jak wiele razy rozmawiali�my w ten spos�b dawno temu, gdy by�em dzieckiem. Czy masz zamiar zapakowa� mnie do ��ka niezale�nie od tego czy ja chc�, czy nie?

��Jeste� ju� zbyt du�ym ch�opczykiem, by ci� tak traktowa�. A poza tym jestem zaj�ty i nie chc�, by� ci�gle zawraca� mi g�ow� pro�bami o szklank� wody.

��I rurki z miodem � za�artowa� Bartan Drumme z drugiego ko�ca balkonu. � Nie zapomnij o rurkach z miodem.

��Rurki z miodem! � Toller podni�s� si� na �okciu. � Czy to jest to, co ja�

��Tak, cho� mo�e si� to wydawa� dziwnym po�ywieniem dla kogo�, kogo zacz�to nazywa� Zab�jc� Boga � rzek� Cassyll. � Nie wiedzia�e� o tym, prawda? Mo�na tylko zgadywa�, jakiego rodzaju historie rozsiewa tw�j przyjaciel, Steenameert. Powiedziano mi jednak, �e ka�da tawerna a� huczy od opowie�ci, jak to polecia�e� do krainy za niebiosami i zabi�e� tysi�ce bog�w czy demon�w� lub bli�ej nieznan� mieszank� tych obydwu gatunk�w, by uratowa� Overland przed po�arciem przez ogromnego kryszta�owego smoka.

Cassyll urwa� i posmutnia� nagle.

��Teraz, kiedy rozwa�y�em ca�� spraw�, dochodz� do wniosku, �e przeci�tny, zamroczony piwem ch�op rozumie w takim samym stopniu jak ja, a mo�e i lepiej, co tu si� wydarzy�o. Tollerze, wszystko wyja�niono ci, kiedy umys� rozmawia� z umys�em bez odwo�ania si� do mowy. Czy nie przypominasz sobie, cho�by urywkowo, co oznacza poj�cie czasoprzestrzeni? Z ch�ci� dowiedzia�bym si�, dlaczego te dwa s�owa, kt�re przecie� nie maj� �adnego logicznego zwi�zku, zosta�y po��czone w tak osobliwy spos�b.

��Nie umiem ci pom�c � odpar� Toller wzdychaj�c. � Kiedy Diviwidiv przemawia� wewn�trz mojej g�owy, w pe�ni rozumia�em, co ma na my�li, lecz te wiadomo�ci by�y jakby dymem pisane. Wszystko si� rozwia�o. Si�gam po znaczenie, a znajduj� jedynie pustk�. Nie zupe�n� pustk�, ale tak�, w kt�rej odbijaj� si� echa jakich� znacze�, jakby ogromne drzwi zawar�y si� na zawsze, jakbym by� zbyt powolny, sp�niony. Przykro mi ojcze, sam chcia�bym, by by�o inaczej.

��Nie ma sprawy. Odb�dziemy t� podr� bez niczyjej pomocy. � Cassyll przyni�s� gruby koc i okry� nim Tol-lera. � Noce s� tutaj ch�odniejsze.

Toller skin�� g�ow� i u�o�y� si� wygodnie, poddaj�c si� luksusowi uczucia, �e kto� si� nim opiekuje i nie ma �adnych pilnych spraw do za�atwienia. Noga pulsowa�a ciep�em. Medycy przewidywali, �e odt�d b�dzie musia� chodzi� o lasce, lecz dawa�o mu to tylko jeszcze wi�ksze prawo, by wygrzewa� si� w przytulnym cieple jak dziecko, bezpiecznie pod kocem, kt�ry lepiej ni� najgrubsza zbroja chroni� przed zewn�trznym �wiatem, mog�cym go skrzywdzi�.

Podczas, gdy jego umys� zasnuwa� si� z wolna mgie�k� snu, Toller pr�bowa� okre�li� swoj� pozycj� w nieznanym wszech�wiecie. Tyle zaprzepaszczono. Kr�lowa Daseene umiera�a niezdolna, by stan�� oko w oko lub cho� oswoi� si� z now� rzeczywisto�ci�. Jej marzenia o panowaniu na dw�ch planetach rozsypa�y si� py�. Marzenie to by�o przyjemne, �atwo sta�o si� tak�e marzeniem Tollera. Jednak nie b�dzie ju� d�ugich na mil� kolumn statk�w podniebnych wype�nionych baga�em handlowym i kulturowym, wytyczaj�cych szlaki pomi�dzy Landem i Overlandem. Zamiast tego b�dzie� co�

Toller stwierdzi�, �e nie jest w stanie poradzi� sobie z zawi�ymi i nieuchwytnymi zagadkami przysz�o�ci. Zaczai osuwa� si� w g��b nie�wiadomo�ci i zn�w z niej powraca�, a za ka�dym razem, gdy otwiera� oczy, niebo by�o ciemniejsze, a gwiazdy liczniejsze i ja�niejsze, ni� oczekiwa�. Balkon tak�e ton�� w ciemno�ci, gdy� ojciec i Bartan Drumme u�ywali teleskopu, zaj�ci sporz�dzaniem i por�wnywaniem notatek.

Toller przys�uchiwa� si� szmerowi ich s��w. Drzema� i dryfowa�, na wp� �wiadom urywanych odg�os�w rozmowy, i stopniowo zmienia� mu si� nastr�j. Zrozumia� teraz, �e pozwoli�, prawdopodobnie na skutek szoku bitewnego i niesamowitego wyczerpania, by nowe niebo onie�mieli�o go, przygn�bi�o i zniech�ci�o. Pyta� samego siebie, czy Kolcorron wyda kiedykolwiek wojownika, kt�ry rzuci�by wyzwanie tej nieruchomej, czarnej pustce i w momencie, gdy zadawa� to pytanie, pesymizm za�lepi� go do tego stopnia, �e nie zauwa�y�, i� w�a�nie znajduje si� w towarzystwie takich bohater�w.

Cassyll i Bartan osi�gn�li w�a�nie dojrza�y wiek, a ich wk�ad w stary porz�dek rzeczy by� o wiele wi�kszy, ni� jego, udzia� za� w nie zbadanej przysz�o�ci b�dzie odpowiednio mniejszy. Lecz czy zni�yli si� do rozczulania nad sob�? Nie! Uj�li szable, szable intelektu, i w�a�nie w tym momencie cicho i bez fanfar zaj�ci byli niczym innym, tylko budowaniem podstaw nowej astronomii.

W p� drogi mi�dzy jaw� i snem Toller u�miechn�� si�.

Jego ojciec i Bartan rozmawiali �ciszonymi g�osami, by nie przeszkadza� Tollerowi w odpoczynku, lecz szept przenika do �uasi-rzeczywisto�ci �pi�cego umys�u o wiele lepiej ni� krzyki� jak dot�d zaobserwowano pi�� planet w lokalnym systemie, Bartanie� licz�c ten podw�jny �wiat jako jeden, da�oby to� Je�li odnale�li�my pi�� w tak kr�tkim czasie, to czy niemy�lisz, �emog� istnie� tak�e jakie� inne?� �Powinienem wsta� w tej chwili i wzi�� udzia� w tym, co si� dzieje��

�To prawie niemo�liwe � kremowa planeta opasana ogromnym pier�cieniem� a mo�e na dzisiaj wystarczy. Sprawd� swoje wst�pne obliczenia, Cassyllu� nachylenie co� oko�o dwudziestu stopni, co oznacza, �e Overland b�dzie mia� pory roku� �Jerene b�dzie ze mn� ju� jutro rano i z jej pomoc� b�d� w stanie przyst�pi� do pracy�� ludzie, a w szczeg�lno�ci farmerzy, musz� si� przygotowa�, by radzi� sobie ze zmianami, jakie poci�gn� za sob� pory roku� pory i powody� pory i powody� Mam dziwne obawy co do tej planety z pier�cieniem, Bartanie. Jest taka wyj�tkowa, taka majestatyczna. Z pewno�ci� odegra g��wn� rol� w naszych przysz�ych sprawach Toller zapad� w g��boki, zdrowy sen.

Kiedy si� ockn��, balkon by� cichy i opustosza�y, znak, �e trwa�a g��boka noc. Zauwa�y�, �e przykryto go jeszcze kilkoma kocami, kt�re chroni�y przed rosn�cym ch�odem. Niebo wygl�da�o dok�adnie tak, jak wtedy, gdy ujrza� je po raz pierwszy. W g�rze migota�y nieznane gwiazdozbiory, a per�owy blask na wschodzie wydobywa� z mroku mniejsze i bledsze gwiazdy.

Tym razem jednak uwag� Tollera zwr�ci�a jaskrawa, podw�jna planeta wschodz�ca ponad po�wiat� przed�witu. Pod wp�ywem impulsu odrzuci� koc i stan�� na nogach kln�c cicho, gdy rana w �ydce wstrzykn�a w cia�o znaczn� dawk� b�lu. Wzi�� kule i ruszy� po wykafelkowanej pod�odze w stron� najbli�szego teleskopu. Kontuzja utrudnia�a nastawienie i wycelowanie przyrz�du, mimo to w kilka sekund p�niej spogl�da� ju� w okular.

Jego oczom ukaza�a si� zawieszona w at�asowej czerni b�yszcz�ca planeta w towarzystwie wielkiego ksi�yca. Mia�a niebieskawy kolor, co prawdopodobnie oznacza�o obfito�� w�d.

Ze wzrokiem wci�� utkwionym w tym �wietlistym zjawisku Toller poczu�, jak po kr�gos�upie rozchodzi mu si� lodowaty ch��d.

��Mo�e masz racj�, ojcze, co do tamtej planety z pier�cieniem � wyszepta�. � Ale co� mi si� wydaje�