Na grubym, czerwonym dywanie pokrywaj�cym go�� ska�� groty pojawi�a si� plama �wiat�a. L�ni�a bez widocznego �r�d�a, objawiaj�c si� jedynie na czerwonej powierzchni tkaniny wykonanej z w��kna przyprawowego. B��dz�cy kr�g o �rednicy dw�ch centymetr�w porusza� si� drgaj�c�� to wyd�u�ony, to zn�w okr�g�y. Natkn�wszy si� na ciemnozielony bok ��ka, podskoczy� w g�r�, za�amuj�c si� na jego powierzchni.

Pod zielonymi przykryciami le�a�o dziecko o rudawych w�osach, twarzy wci�� jeszcze okr�g�ej i szerokich ustach�� posta�, kt�rej brakowa�o smuk�o�ci typowej dla rasy Fremen�w, lecz bez nadawanej przez wod� pe�no�ci kszta�t�w, charakterystycznej dla przybysz�w z innych planet. Ch�opczyk drgn��, gdy promie� przemkn�� po jego zamkni�tych powiekach. �wiat�o b�ysn�o, by po chwili zgasn��.

W komnacie s�ycha� by�o tylko p�ytki oddech i dobiegaj�ce gdzie� z ty�u monotonne kapanie zbieraj�cej si� w basenie wody, wychwytywanej przez oddzielacz wiatru umieszczony wysoko nad jaskini�.

�wiat�o zab�ys�o ponownie�� troch� silniejsze, ja�niejsze o kilka lumen�w. Tym razem mo�na by�o zidentyfikowa� jego �r�d�o: zakapturzona posta� wype�ni�a sklepione wej�cie w k�cie izby i przes�oni�a dobywaj�c� si� stamt�d po�wiat�. Raz jeszcze promie� przesun�� si� dooko�a komnaty, badaj�c wszystkie jej za�omy. Stwarza� atmosfer� niebezpiecze�stwa, nieustannego niepokoju. Omijaj�c �pi�ce dziecko, �wiat�o zatrzyma�o si� na zakratowanym wlocie powietrza w g�rnym rogu, spenetrowa�o wybrzuszenia w zielonych i z�otych obiciach, �agodz�cych nieprzyjemne wra�enie wywierane przez lit� ska��.

Po chwili zgas�o znowu. Posta� w kapturze poruszy�a si�, szeleszcz�c tkanin�, i przystan�a z boku sklepionych drzwi. Ka�dy jako tako zaznajomiony ze zwyczajami panuj�cymi w siczy Tabr zacz��by od razu podejrzewa�, �e to zapewne Stilgar, naib siczy, opiekun osieroconych bli�ni�t, kt�re pewnego dnia zast�pi� swego ojca, Paula Maud�Diba. Stilgar cz�sto dokonywa� nocnych inspekcji w pokojach bli�ni�t, zawsze wchodz�c najpierw do izby, w kt�rej spa�a Ghanima, a ko�cz�c j� tu, w przyleg�ym pokoju, gdzie m�g� si� upewni�, �e Leto jest bezpieczny.

�Stary g�upiec ze mnie��� pomy�la� Stilgar.

Przejecha� palcami po zimnej powierzchni projektora �wiat�a, zanim umie�ci� go w p�tli przy pasie owini�tym wok� bioder. Projektor denerwowa� go nawet wtedy, gdy naib go potrzebowa�. Najnowszy wytw�r Imperium, przyrz�d s�u��cy do wykrywania obecno�ci du�ych, �ywych obiekt�w, w kr�lewskich komnatach sypialnych wykazywa� jedynie obecno�� �pi�cych dzieci.

Stilgar pomy�la�, �e jego my�li i uczucia w pewnym sensie przypominaj� to �wiat�o. Nie m�g�, nie potrafi� opanowa� bezustannych wewn�trznych projekcji. Jego zachowanie kontrolowa�a jaka� wy�sza si�a. Przywiod�a go do miejsca, w kt�rym wyczu� spi�trzone niebezpiecze�stwo. Tu w�a�nie spoczywa� magnes przyci�gaj�cy sny o pot�dze. Tu spoczywa�o doczesne bogactwo, �wiecka w�adza i najpot�niejszy ze wszystkich mistycznych talizman�w; boska istota religijnej spu�cizny po Muad�Dibie. W tych bli�ni�tach�� Leto i jego siostrze Ghanimie�� skoncentrowa�a si� przera�aj�ca moc. Poniewa� �y�y, Muad�Dib, cho� zmar�y, �y� w nich.

Nie by�y zwyk�ymi, dziewi�cioletnimi dzie�mi: by�y si�� natury, �ywio�em, obiektem boskiej czci i l�ku. By�y dzie�mi Paula Atrydy, kt�ry zosta� Muad�Dibem, Mahdim wszystkich Fremen�w. Muad�Dib zmieni� oblicze ludzko�ci; Fremeni wyruszyli z tej planety na d�ihad, nios�c przez zasiedlony lud�mi wszech�wiat fal� �aru religijnego uniesienia, kt�rego zasi�g i wszechmocna w�adza wywar�y pi�tno na ka�dej planecie.

�Mimo to dzieci Muad�Diba s� z krwi i ko�ci�� pomy�la� Stilgar.�� Dwa zwyczajne pchni�cia no�em s� w stanie zatrzyma� bicie ich serc. Ich woda powr�ci�aby do plemienia.�

Na t� my�l jego niepos�uszny umys� opanowa�y natr�tne obrazy.

Zabi� dzieci Muad�Diba!

Minione lata obdarzy�y go m�dro�ci� introspekcji. Wiedzia�, jakie �r�d�o jest �r�d�em tej potwornej my�li. Pochodzi�a z lewej r�ki�� przekle�stwa, nie z prawej�� b�ogos�awie�stwa. Ajat i burhan �ycia nie mia�y przed nim tajemnic. Kiedy� by� dumny z tego, �e my�li o sobie jako o Fremenie, o pustyni jak o przyjacielu, �e nazywa planet� Diun��� nie Arrakis, jak oznaczano j� na wszystkich gwiezdnych mapach Imperium.

�O ile prostsze by�o �ycie, gdy nasz Mesjasz by� tylko marzeniem�� pomy�la�.�� Znajduj�c Mahdiego, wyzwolili�my we wszech�wiecie niezliczone mesjanistyczne rojenia. Ludzie ujarzmieni przez d�ihad marz� teraz o nadej�ciu nowego przyw�dcy.�

Spojrza� w g��b pogr��onej w ciemno�ci komnaty.

�Czy uczyniliby mnie mesjaszem, gdyby m�j n� ich uwolni�?�

Us�ysza�, jak Leto niespokojnie wierci si� przez sen. Stilgar westchn��. Nigdy nie zna� dziadka�� Atrydy, kt�rego imi� otrzyma�o to dziecko, lecz wielu mawia�o, �e z tego w�a�nie �r�d�a pochodzi�a moralna si�a Muad�Diba. Czy przera�aj�cy dar prawo�� i przeni�s� si� i na to pokolenie? Stilgar stwierdzi�, �e nie jest w stanie odpowiedzie� na owo pytanie.

Pomy�la�: �Sicz Tabr nale�y do mnie. Ja tu rz�dz�. Jestem naibem Fremen�w. Beze mnie nie by�oby �adnego Muad�Diba. Ale te bli�ni�ta� Dzi�ki Chani, ich matce, a mojej krewniaczce, w ich �y�ach p�ynie moja krew. Jestem w nich ja, Muad�Dib i Chani, i wszyscy inni. C� my uczynili�my z tym wszech�wiatem?�

Nie m�g�by wyja�ni�, dlaczego w�r�d nocy nasz�y go takie my�li i dlaczego sprawi�y, �e czuje si� winny. Schowa� si� g��biej w szacie z kapturem. Rzeczywisto�� absolutnie nie przypomina�a marze�. Przyjazna Pustynia, niegdy� rozpo�cieraj�ca si� od bieguna do bieguna, skurczy�a si� do po�owy dawnego obszaru. Mityczny raj kr�luj�cej zieleni napawa� go l�kiem. Nie przypomina� tego, o kt�rym marzyli Fremeni. I gdy jego planeta si� zmienia�a, dotar�o do niego, �e zmienia si� i on sam. Sta� si� kim� o wiele bardziej wyrafinowanym ni� niegdysiejszy przyw�dca siczy. Sta� si� �wiadom wielu rzeczy�� sztuki rz�dzenia oraz odleg�ych konsekwencji najdrobniejszych decyzji. Mimo to czu�, �e jego wiedza i subtelno�� s� cienk� otoczk� pokrywaj�c� nienaruszone j�dro prostszej, bardziej deterministycznej osobowo�ci. Ta dawna istota nawo�ywa�a go, n�ci�a powrotem do czystszych warto�ci.

W jego my�li zacz�y si� wdziera� d�wi�ki siczowego poranka. Poczu� powiew na policzkach: to ludzie wychodzili przez grodzie w ciemno�ci przed�witu. Powiew �wiadczy� o ich beztrosce, by� znakiem obecnych czas�w. Mieszka�com dr��ni nie chcia�o si� ju� zachowywa� re�imu wody z dawnych czas�w. Dlaczego mieliby to czyni�, skoro na planecie notowano deszcze, gdy widywano chmury, gdy o�miu Fremen�w zosta�o porwanych przez nag�� pow�d� w wadi? DO tego czasu s�owo �zatopiony� nie istnia�o w j�zyku Diuny; to jednak ju� nie by�a Diuna, lecz Arrakis� i poranek dnia pe�nego wydarze�.

�Jessika, matka Muad�Diba, babka bli�ni�t, wraca dzi� na t� planetꠗ my�la�.�� Dlaczego w�a�nie teraz ko�czy to sobie samej narzucone wygnanie? Dlaczego opu�ci�a zacisze i bezpiecze�stwo Kaladanu dla niebezpiecze�stw Arrakis?�

Troska�y go i inne rzeczy: czy ona wyczuje jego zw�tpienie? Jako czarownica Bene Gesserit przesz�a przez najintensywniejsze szkolenie zakonu �e�skiego i sta�a si� pe�noprawn� Matk� Wielebn�. Czy ka�e mu nadzia� si� na n�, tak jak rozkaza� Umma-Obro�ca Liet-Kynes?

�Dlaczego mia�bym jej s�ucha�?��� zastanowi� si�.

Nie m�g� odpowiedzie� na to pytanie. Miast tego pomy�la� o Liecie-Kynesie, planetologu, kt�ry marzy� o przekszta�ceniu og�lnoplanetarnej pustyni w sprzyjaj�c� ludziom zielon� krain�, jak� si� teraz stawa�a. Liet-Kynes by� ojcem Chani. Bez niego nie by�oby marzenia, nie by�oby Chani ani kr�lewskich bli�ni�t. Krucho�� delikatnego �a�cucha zdarze� przera�a�a Stilgara.

Jak dosz�o do tego, �e si� spotkali�my?�� zada� sobie pytanie.�� Jak si� po��czyli�my? Dla jakiego celu? Czy moim obowi�zkiem jest sko�czy� z tym wszystkim, unicestwi� owo wielkie po��czenie?�

Stilgar pogodzi� si� z niepokojem panuj�cym w jego duszy. Czu� si� na si�ach dokona� wyboru, odrzuci� mi�o�� i rodzin�, by uczyni� to, do czego naibowie od czasu do czasu byli zmuszeni: zabi� dla dobra plemienia. Z pewnego punktu widzenia taki mord stanowi� najwy�sz� zdrad�, kra�cowe okrucie�stwo. Zabi� dzieci! Jednak nie by�y to tylko dzieci. Spo�ywa�y melan�, uczestniczy�y w orgiach siczy, szpera�y po pustyni w poszukiwaniu piaskop�ywak�w, bawi�y si� w inne zabawy freme�skich dzieci� I zasiada�y w Radzie Monarszej. Dzieci w tak niewinnym wieku, a jednak na tyle m�dre, by zasiada� w Radzie! Cho� by�y dzie�mi z cia�a, z do�wiadczenia by�y s�dziwe, urodzone z sum� genetycznej pami�ci, przera�aj�c� �wiadomo�ci�, dziel�c� ich ciotk� Ali� i je same od ca�ej reszty ludzko�ci.

Wiele razy, przez wiele nocy Stilgar �apa� si� na tym, �e jego my�li kr��� wok� owej r�nicy. Wielokrotnie budzi� si� ze snu, ogarni�ty my�lowym zam�tem, i przychodzi� tu, do sypialni bli�ni�t z niedo�nionymi snami. Jego w�tpliwo�ci nabiera�y teraz ostro�ci. Wiedzia�, �e niepowodzenie pr�by podj�cia decyzji samo w sobie jest decyzj�. Bli�ni�ta i ich ciotka przebudzili si� w �onach matek, maj�c w pami�ci ca�� wiedz� przekazan� im przez przodk�w. By� to efekt narkotycznego uzale�nienia od przyprawy, uzale�nienia ich matek�� lady Jessiki i Chani. Lady Jessika urodzi�a syna, Muad�Diba, zanim popad�a w uzale�nienie. Alia przysz�a na �wiat ju� po tym. Niezliczone pokolenia selektywnego chowu prowadzonego przez Bene Gesserit wyda�y wreszcie Muad�Diba, lecz w planach zakonu �e�skiego nie wzi�to pod uwag� melan�u. Och, wied�my Bene Gesserit wiedzia�y o takiej mo�liwo�ci, lecz ba�y si� jej i nazywa�y j� Paskudztwem. By�a dla nich czym� skrajnie przera�aj�cym. Paskudztwo. Musia�y mie� jakie� powody, by tak s�dzi�. A skoro orzek�y, �e Alia jest Paskudztwem, musia�y ten s�d przenie�� tak�e na bli�ni�ta, poniewa� Chani r�wnie� by�a uzale�niona, jej cia�o przesi�k�o przypraw�, a geny w jaki� spos�b uzupe�ni�y geny Muad�Diba.

My�li Stilgara toczy�y si� niespokojnie. Nie mo�na by�o w�tpi�, �e bli�ni�ta zasz�y dalej ni� ich ojciec, lecz w jakim kierunku? Ch�opiec m�wi� o zdolno�ciach bycia swoim ojcem�� i dowodzi� tego. Nawet jako niemowl� Leto ujawnia� wspomnienia, o kt�rych m�g� wiedzie� tylko Muad�Dib. Czy w szerokim wachlarzu pami�ci czaili si� r�wnie� tacy przodkowie, kt�rych wierzenia i obyczaje stwarza�y niebezpiecze�stwo dla �ywych ludzi?

Paskudztwa�� orzek�y �wi�te wied�my Bene Gesserit. A mimo to zakon �e�ski z zawi�ci� spogl�da� na genotyp dzieci. Wied�my po��da�y nasienia i kom�rek jajowych bez uszkodzenia cia�, kt�re je wytwarza�y. Czy dlatego lady Jessika wraca�a w�a�nie teraz? Niegdy� zerwa�a z zakonem, by poprze� ksi���cego kochanka, lecz plotka g�osi�a, �e powr�ci�a do metod Bene Gesserit.

�M�g�bym sko�czy� z tym wszystkim�� pomy�la� Stilgar.�� By�oby to tak proste!�

Raz jeszcze zdziwi� si�, �e mo�e rozwa�a� taki wyb�r. Czy dzieci Muad�Diba ponosi�y odpowiedzialno�� za rzeczywisto��, kt�ra burzy�a marzenia innych? Nie. By�y jedynie soczewkami, przez kt�re pada�o �wiat�o skupiaj�ce si� tak, i� ukazywa�o nowe kszta�ty wszech�wiata.

W udr�ce wr�ci� my�lami do pierwotnych freme�skich wierze� i powt�rzy� sobie: �Bo�y rozkaz nadchodzi; nie staraj si� go przyspiesza�. To B�g ma wskaza� drog�; a s� tacy, kt�rzy z niej zbaczaj� �.

To w�a�nie religia Muad�Diba nape�nia�a Stilgara najwi�kszym niepokojem. Dlaczego obwo�ano Muad�Diba bogiem? Po co u�wi�ca� cz�owieka, o kt�rym wiadomo, �e by� z krwi i ko�ci? �Z�ote Remedium �ycia� Muad�Diba stworzy�o biurokratycznego potwora, kt�ry rozpanoszy� si� w codziennych, ludzkich sprawach. Rz�d i religia zjednoczy�y si�, a z�amanie prawa sta�o si� grzechem. Zapach blu�nierstwa jak dym unosi� si� wok� wszelkiego kwestionowania rz�dowych edykt�w. Bunty sta�y si� zaproszeniem do rozniecania piekielnych ogni i samos�d�w.

A przecie� to ludzie tworzyli owe edykty.

Stilgar ze smutkiem potrz�sn�� g�ow�, nie zauwa�aj�c s�u��cych, kt�rzy weszli do Kr�lewskiego Antyszambra, by pe�ni� poranne obowi�zki.

Przejecha� palcami po krysno�u u pasa, my�l�c o przesz�o�ci, kt�r� symbolizowa� jego n�: niejednokrotnie odczuwa� sympati� dla buntownik�w, kt�rych stale upadaj�ce powstania t�umi� w�asnymi rozkazami. Zam�t ogarn�� jego my�li, pragn�� wiedzie�, jak si� go pozby�, jak powr�ci� do dawnej prostoty. Ale wszech�wiat nie m�g� odwr�ci� swego biegu; by� wielk� maszyn� puszczon� w ruch na tle szarej pustki nieistnienia. N�, gdyby przyni�s� bli�ni�tom �mier�, odbi�by si� tylko od tej pr�ni, wnosz�c nowe powik�ania wichruj�ce bieg ludzkiej historii, tworz�c przestrzenie rozpadu, zmuszaj�c ludzko�� do wykreowania nowych postaci �adu i chaosu.

Westchn��, u�wiadamiaj�c sobie, �e wok� niego wre ruch. Tak, ci s�u��cy reprezentowali ten rodzaj porz�dku, kt�ry stworzono dla bli�ni�t Muad�Diba. Istnieli od chwili do chwili, radz�c sobie ze swymi trywialnymi problemami bez zastanawiania si� nad nimi.

�Najlepiej gorliwie ich na�ladowa栗 powiedzia� sobie Stilgar.�� Najlepiej nie przejmowa� si� z g�ry tym, co mo�e si� zdarzy�.

�Jestem teraz s�u��cym�� my�la� dalej.�� Panem moim jest B�g, Mi�osierny i Lito�ciwy.�� I zacytowa� sobie:�� Z pewno�ci� My na�o�yli�my im na szyje p�ta a� po brody, tak �e maj� podniesione g�owy; i My postawili�my barier� przed nimi i barier� za nimi, i My nakryli�my ich, tak �e nic nie widz� �.

Tak powiedziano w dawnej freme�skiej religii.

Skin�� g�ow� w�asnym my�lom. Widzie�, przewidywa� nast�pn� chwil�, tak jak to robi� Muad�Dib ze swoj� napawaj�c� l�kiem wizj� przysz�o�ci�� to stanowi�o przeciwwag� dla ludzkich spraw. Tworzy�o nowe mo�liwo�ci decyzji. By� wolnym od wi�z�w, tak, to mog�o sugerowa� boski kaprys, jeszcze jedno powik�anie poza zasi�giem do�wiadczenia zwyczajnej ludzkiej istoty.

Stilgar zdj�� r�k� z no�a. My�l podporz�dkowa�a si� palcom, ostrze, kt�re kiedy� b�yszcza�o w przepastnej paszczy pustynnego czerwia, pozosta�o w pochwie. Wiedzia�, �e nie dob�dzie no�a, by zabi� bli�ni�ta. Decyzja zapad�a. Lepiej zachowa� t� dawn� cnot�, kt�rej wci�� ho�dowa�: lojalno��. Lepsze te powik�ania, kt�re s� mu znane, ni� te, kt�rych nie umia� sobie wyobrazi�. Lepsza tera�niejszo�� ni� przysz�o�� kre�lona przez marzenia. Gorzki posmak w ustach podpowiada� mu, jak puste i buntownicze mog� by� niekt�re z nich.

�Dosy�! Nigdy wi�cej marze�!�

Tak jak to by�o we freme�skim zwyczaju, atrydzkie bli�ni�ta wsta�y na godzin� przed �witem. Ziewa�y i przeci�ga�y si� w swych przylegaj�cych do siebie izbach, wyczuwaj�c wok� krz�tanin� w jaskini-dr��ni. S�ysza�y w przedpokoju s�u��cych przygotowuj�cych �niadanie�� prosty kleik z daktylami i orzechami polanymi p�ynem zebranym z cz�ciowo przefermentowanej przyprawy. W przedpokoju unosi�y si� kule �wi�toja�skie i ich mi�kkie, ��te �wiat�o pada�o przez otwarte wej�cie do komnat sypialnych. W tym �agodnym �wietle bli�ni�ta ubra�y si� szybko, s�ysz�c siebie nawzajem. Tak jak si� um�wi�y, wdzia�y filtrfraki chroni�ce przed wiatrem pustyni.

Po chwili kr�lewska para spotka�a si� w antyszambrze, dostrzegaj�c, jak s�u�ba raptownie milknie. Zauwa�ono, �e Leto na szary, g�adki filtrfrak narzuci� czarno obrze�on�, br�zow� peleryn�. Jego siostra w�o�y�a zielon�. Ko�nierze obydwu spi�te by�y z�otymi klamrami w kszta�cie atrydzkich jastrz�bi z czerwonymi klejnotami w miejscu oczu.

��Widz�, �e ubrali�cie si�, by odda� cze�� swojej babce�� powiedzia�a Hara, jedna z �on Stilgara.

Leto wzi�� misk� ze �niadaniem, zanim spojrza� w ciemn� i pobru�d�on� przez wiatr twarz kobiety. Potrz�sn�� g�ow�.

��Sk�d wiesz, czy to nie sobie oddajemy cze��?�� rzek�. Hara wytrzyma�a sarkastyczne spojrzenie, nie uchylaj�c wzroku.

��Moje oczy s� r�wnie niebieskie jak twoje�� odpar�a. Ghanima roze�mia�a si� na g�os. Hara zawsze bra�a udzia� we freme�skiej grze w inwokacje. Jednym tchem powiedzia�a:

��Nie szyd� ze mnie, ch�opcze. Mo�esz sobie by� kr�lewskim dzieckiem, ale oboje nosimy znami� uzale�nienia od melan�u�� oczy bez bia�ek. Jakiego wi�cej Fremen potrzebuje stroju czy oznaki honoru?

Leto u�miechn�� si�, potrz�saj�c ze smutkiem g�ow�.

��Haro, moja kochana, gdyby� tylko by�a m�odsza i nie nale�a�a do Stilgara, uczyni�bym ci� swoj� �on�!

Hara z �atwo�ci� zaakceptowa�a drobne zwyci�stwo, daj�c znak innym s�ugom, by kontynuowali przygotowywanie pomieszcze� na wa�ne wydarzenie dzisiejszego dnia.

��Zjedzcie �niadanie�� powiedzia�a.�� B�dzie wam dzi� potrzebne du�o si�.

��Zatem zgadzasz si�, �e nie jeste�my na tyle reprezentacyjni, by stan�� przed nasz� babk�?�� spyta�a Ghanima, m�wi�c z ustami pe�nymi kleiku.

��Nie b�j si� jej, Ghaniu�� rzek�a Hara.

Leto prze�kn�� obfit� porcj� kleiku, posy�aj�c pytaj�ce spojrzenie w stron� Hary. Ta kobieta by�a piekielnie roztropna, skoro tak szybko przejrza�a gierk� z paradnymi strojami.

��Czy uwierzy, �e si� jej boimy?�� zapyta�.

��Mo�e tak, mo�e nie�� powiedzia�a Hara.�� By�a nasz� Matk� Wielebn�, pami�tam. Znam jej metody.

��Jak Alia si� ubra�a?�� spyta�a Ghanima.

��Nie widzia�am jej�� odpowiedzia�a kr�tko Hara, odwracaj�c si�.

Leto i Ghanima wymienili porozumiewawcze spojrzenia i nachylili si� szybko nad rozpocz�tym �niadaniem. Gdy sko�czyli, wyszli na wielki, �rodkowy korytarz.

Ghanima przem�wi�a w jednym ze staro�ytnych j�zyk�w, kt�re mieli zakodowane w genetycznej pami�ci:

��Wi�c od dzisiaj mamy babk�.

��To bardzo k�opocze Aliꠗ rzek� Lato.

��Kto lubi oddawa� w�adz�?�� zapyta�a Ghanima. Leto roze�mia� si� mi�kko, dziwnie doros�ym g�osem jak na tak m�ode cia�o.

��Tu chodzi o co� wi�cej.

��Czy oczy jej matki wypatrz� to, co my zobaczyli�my?

��A dlaczego nie?�� spyta� Leto.

��Tak� W�a�nie tego Alia mo�e si� obawia�.

��Kt� zna Paskudztwo lepiej ni� ono samo?�� zapyta� Leto.

��Wiesz, �e mo�emy si� myli栗 rzek�a Ghanima.

��Ale nie mylimy siꠗ odpar� i zacytowa� z �Ksi�gi Azhara� Bene Gesserit:�� �Za spraw� rozumu i przera�aj�cych do�wiadcze� nazywamy przed-urodzonych Paskudztwami, kt� bowiem wie, jak upad�e i przekl�te osoby z naszej strasznej przesz�o�ci mog� przej�� w�adz� nad �yj�cym cia�em?�

��Znam t� historiꠗ powiedzia�a Ghanima.�� Ale je�eli to prawda, dlaczego nas nic nie atakuje od wewn�trz?

��Mo�e nasi rodzice stoj� w nas na stra�y?�� powiedzia� Leto.

��To dlaczego nie s� r�wnie� stra�nikami Alii?

��Nie wiem. Mo�e dlatego, �e jedno z jej rodzic�w wci�� pozostaje w�r�d �yj�cych. Mo�e po prostu dlatego, �e my wci�� jeste�my m�odzi i silni. Mo�e gdy b�dziemy starsi i bardziej cyniczni�

��Musimy bardzo ostro�nie post�powa� z nasz� babk��� przerwa�a mu Ghanima.

��I nie rozmawia� z ni� o tym Kaznodziei, kt�ry w�druje poprzez nasz� planet�, g�osz�c herezje?

��Nie my�lisz chyba, �e to naprawd� nasz ojciec!

��Nie wiem, ale Alia si� go boi. Ghanima gwa�townie potrz�sn�a g�ow�.

��Nie wierz� w te brednie o Paskudztwie!

��Masz tyle samo wspomnie�, co ja�� powiedzia� Leto.�� Mo�esz wierzy� w co chcesz.

��My�lisz, �e to dlatego, i� nie odwa�yli�my si� na trans przyprawowy, a Alia tak?!�� rzek�a Ghanima.

��Tak w�a�nie my�l�.

Zamilkli, wmieszali si� w ludzki strumie� w �rodkowym korytarzu. W siczy Tabr by�o ch�odno, lecz filtrfraki dawa�y ciep�o i bli�ni�ta odrzuci�y w ty� kaptury-skraplacze. Twarze dzieci zdradza�y wsp�ln� matryc� gen�w: du�e usta, szeroko rozwarte oczy z przyprawowym b��kitem w b��kicie.

Leto pierwszy zauwa�y� zbli�aj�c� si� ciotk� Ali�.

��W�a�nie idzie�� powiedzia� ostrzegawczo, przechodz�c na atrydzki j�zyk walki.

Ghanima skin�a g�ow�, gdy Alia zatrzyma�a si� przed nimi, a nast�pnie powiedzia�a:

���up Wojenny wita sw� znamienit� krewn�.�� U�ywaj�c j�zyka Chakobsa, Ghanima podkre�li�a znaczenie w�asnego imienia: �up wojenny.

��Widzisz, kochana ciociu�� powiedzia� Leto�� przygotowujemy si� na dzisiejsze spotkanie z twoj� matk�.

Alia, jedyna osoba na licznym imperialnym dworze, kt�ra nigdy si� nie dziwi�a z powodu doros�ego zachowania dzieci, spogl�da�a teraz to na jedno, to na drugie. Wreszcie wypali�a:

��Trzymajcie j�zyk za z�bami, oboje!

Br�zowe w�osy Alii splata�y si� z ty�u w dw�ch z�otych pier�cieniach wody. Jej owaln� twarz ��obi�y bruzdy. Szerokie usta z opuszczonymi k�cikami �wiadcz�cymi o pob�a�liwo�ci wobec samej siebie zaci�ni�te by�y w w�sk� lini�. Wok� b��kitnych w b��kicie oczu rozpo�ciera�a si� wachlarzem sie� zmarszczek.

��M�wi�am wam obojgu, jak macie si� dzisiaj zachowywa栗 rzek�a.�� Wiecie r�wnie dobrze jak ja, dlaczego.

��Wiemy, z jakich powod�w, ale ty mo�esz nie zna� naszych�� powiedzia�a Ghanima.

��Gnaniu!�� mrukn�a gniewnie Alia.

Leto spojrza� ponuro na swoj� ciotk� i powiedzia�:

��Zw�aszcza dzisiaj nie mamy najmniejszej ochoty na udawanie bezradnych niemowlak�w!

��Nikt nie chce, �eby�cie udawali bezradno�栗 odpar�a Alia.

��Uwa�amy jednak, �e nie by�oby z waszej strony objawem rozs�dku prowokowa� w waszej babce niebezpieczne my�li. Irulana si� ze mn� zgadza. Kto wie, jak� rol� wybierze dla siebie lady Jessika? Jest przecie� mimo wszystko Bene Gesserit.

Leto potrz�sn�� g�ow�, zastanawiaj�c si�: �Dlaczego Alia nie dostrzega, o co j� podejrzewamy? Czy�by zasz�a ju� za daleko?� Jeszcze raz odnotowa� na jej twarzy subtelne oznaki cech, kt�re otrzyma�a w genach odziedziczonych po dziadku ze strony matki. Baron Vladimir Harkonnen nie by� kim� mi�ym. Poczyniwszy to spostrze�enie, Leto odczu� niespokojne poruszenie w swym wn�trzu i pomy�la�: �By� r�wnie� moim przodkiem�.

��Lady Jessika zosta�a przeszkolona, by sprawowa� w�adzꠗ powiedzia�.

Ghanima skin�a g�ow�.

��Dlaczego w�a�nie teraz zdecydowa�a si� wr�ci�? Alia nachmurzy�a si�.

��Mo�e po prostu pragnie ujrze� swoje wnucz�ta?�� odpar�a. Ghanima pomy�la�a: �Na to w�a�nie liczysz, ciotuniu, ale to piekielnie ma�o prawdopodobne�.

��Nie mo�e tu rz�dzi栗 powiedzia�a Alia.�� Ma Kaladan, to powinno jej wystarczy�.

Ghanima odezwa�a si� uspokajaj�co:

��Kiedy nasz ojciec odszed� na pustyni� by umrze�, ustanowi� ciebie Regentk�. On�

��Chcesz si� na co� poskar�y�?�� zapyta�a z naciskiem Alia.

��To by� rozs�dny wyb�r�� powiedzia� Leto, kontynuuj�c my�l Ghanimy.�� By�a� jedyn� osob�, kt�ra wiedzia�a, co znaczy narodzi� si� tak jak my.

��Kr��� pog�oski, �e moja matka powr�ci�a do zakonu �e�skiego�� rzek�a Alia.�� Wiecie oboje, co Bene Gesserit s�dz� o�

��Paskudztwie?�� doko�czy� Leto.

��W�a�nie!�� Alia skrzywi�a si� na to s�owo.

��Je�li kto� urodzi� si� wied�m�, ju� ni� zostanie. Tak si� przynajmniej powiada�� rzek�a Ghanima.

�Siostrzyczko, podejmujesz ryzykown� grꔠ� pomy�la� Leto, ale przejmuj�c jej spos�b rozumowania, powiedzia�:

��Nasza babka ma znacznie prostsz� natur� ni� inne siostry. Dysponujesz jej wspomnieniami, Alio, wi�c niew�tpliwie musisz wiedzie�, czego si� po niej spodziewa�.

��Prostota!�� powiedzia�a Alia potrz�saj�c g�ow�, rozgl�daj�c si� w zat�oczonym korytarzu i ponownie kieruj�c wzrok na bli�ni�ta.�� Gdyby moja matka mia�a mniej z�o�on� natur�, nie by�oby tutaj �adnego z was. Ani mnie. By�abym jej pierworodn� i nic z tego��� Dreszcz wstrz�sn�� jej ramionami.�� Ostrzegam was oboje, b�d�cie bardzo ostro�ni we wszystkim, co dzisiaj zrobicie.�� Podnios�a wzrok.�� Nadchodzi stra�.

��I wci�� uwa�asz, �e towarzyszenie ci do portu kosmicznego nie jest dla nas bezpieczne?�� zapyta� Leto.

��Czekajcie tu�� odpar�a Alia.�� Przyprowadz� j�. Leto wymieni� spojrzenie z siostr�.

��Powtarza�a� nam wiele razy, �e wspomnieniom odziedziczonym po tych, kt�rzy przemin�li przed nami, brak pewnej u�yteczno�ci, dop�ki nie do�wiadczymy dosy� w naszych w�asnych cia�ach, by umie� z nich korzysta�. Moja siostra i ja wierzymy w to. Przewidujemy niebezpieczne zmiany wraz ze zjawieniem si� babki.

��Dalej wi�c w to wierzcie�� powiedzia�a Alia. Odwr�ci�a si� i wesz�a w zamkni�ty kr�g stra�niczek. Ruszy�y szybko w g��b korytarza, ku Wyj�ciu Pa�stwowemu, gdzie oczekiwa�y na nie ornitoptery.

Ghanima otar�a �z� z prawego oka.

��Woda dla zmar�ych?�� szepn�� Leto, bior�c siostr� pod rami�.

Ghanima wci�gn�a g��boko oddech, my�l�c o obserwacji ciotki, o Metodzie, kt�r� zna�a z nagromadzonych do�wiadcze� przodk�w.

��To efekt transu przyprawowego, prawda?�� zapyta�a, wiedz�c, co odpowie Leto.

��A co innego by� sugerowa�a?

��Zastan�w si�, cho�by teoretycznie: dlaczego nasz ojciec� ani nawet nasza babka nie zostali nawiedzeni? Popatrzy� na ni� badawczo przez chwil�.

��Znasz odpowied� r�wnie dobrze jak ja. W czasie, kiedy przybyli na Arrakis, stanowili ju� ukszta�towane osobowo�ci. Trans przyprawowy, no��� Wzruszy� ramionami.�� Nie przyszli na ten �wiat op�tani przez przodk�w. Alia jednak�e�

��Dlaczego nie wierzy�a w ostrze�enia Bene Gesserit?�� Ghanima przygryz�a doln� warg�.�� Alia mia�a te same informacje, mog�a doj�� do tych samych wniosk�w co my.

��Ju� wtedy nazywa�y j� Paskudztwem�� powiedzia� Leto.�� Nie s�dzisz, �e by�oby kusz�ce stwierdzi�, czy jeste� silniejsza ni� wszyscy ci, kt�rzy�

��Nie, nie s�dz�!�� Ghanima uciek�a wzrokiem od badawczego spojrzenia brata. Zadr�a�a. Musia�a zasi�gn�� rady w genetycznej pami�ci, aby ostrze�enia zakonu przybra�y �ywe kszta�ty. Przed-urodzeni, stwierdzono, mieli tendencj� do nabywania w procesie dorastania ohydnych nawyk�w. A prawdopodobnie przyczyn� tego by�o� Znowu zadr�a�a.

��Szkoda, �e nie mamy przed-urodzonych w�r�d naszych przodk�w�� powiedzia� Leto.

��Mo�e mamy?

��Ale wiedzie� Ach tak, to stare pytanie bez odpowiedzi. Czy rzeczywi�cie mamy swobodny dost�p do ca�o�ci wspomnie� ka�dego z naszych przodk�w?

Leto czu� niebywa�y zam�t w g�owie i wiedzia�, �e tak samo wyczerpuj�ca musia�a by� ta rozmowa dla siostry. Rozwa�ali �w problem wielokrotnie, zawsze bez ostatecznych wniosk�w.

��Musimy zwleka� i opiera� si� za ka�dym razem, kiedy Alia nak�ania nas do transu. Najwy�sza ostro�no�� przy dawkowaniu przyprawy to nasza najlepsza metoda post�powania�� wycedzi�.

��Przedawkowanie musia�oby by� ca�kiem spore�� powiedzia�a Ghanima.

��Nasza tolerancja jest prawdopodobnie wysoka�� zgodzi� si�.�� Zauwa�, jak wiele melan�u potrzebuje Alia.

���al mi jej�� powiedzia�a Ghanima.�� Musia�a by� to subtelna i zdradliwa przyn�ta, czyhaj�ca na ni� dop�ki�

��Jest ofiar�, tak�� powiedzia� Leto.�� Paskudztwem.

��Mo�emy si� myli�.

��Zgadza si�.

��Ci�gle si� zastanawiam�� mrukn�a Ghanima�� czy nast�pn� pami�ci� przodk�w, kt�rej b�d� szuka�a, b�dzie ta, kt�ra�

��Przesz�o�� jest od ciebie nie dalej ni� twoja poduszka�� rzek� Leto.

��Musimy poszuka� okazji, by porozmawia� o tym z nasz� babk�.

��Do tego przynagla mnie jej pami�� we mnie�� powiedzia� Leto. Ghanima napotka�a jego wzrok i odpar�a:

��Zbyt wiele wiedzy nigdy nie u�atwia decyzji.

Gdy odchodzi�a od bli�ni�t, Alia czu�a, jak szybko bije jej serce. Przez kilka pe�nych napi�cia sekund odczuwa�a niemal przymus, by zosta� z nimi i b�aga� o pomoc. C� za idiotyczna s�abo��! Wspomnienie tego nakaza�o jej czujno��. Czy bli�niaki pr�bowa�y przysz�owidzenia? �cie�ka, kt�ra poch�on�a ich ojca, musia�a je poci�ga�: trans przyprawowy po��czony z jasnowidzeniem mami�cym jak z�ota tkanina mieni�ca si� w podmuchach wiatru.

�Dlaczego nie mog� zobaczy� przysz�o�ci?�� zastanowi�a si�.�� Tak bardzo si� staram, wi�c dlaczego mi si� wci�� wymyka?�

�Trzeba zmusi� bli�ni�ta do pr�by��� powiedzia�a sobie. Mo�na je by�o do tego zach�ci�. Ciekawo�� dzieci wi�za�a si� w nich ze wspomnieniami ogarniaj�cymi tysi�clecia.

�Tak jak u mnie��� pomy�la�a.

Jej stra� otwar�a grod� w Wyj�ciu Pa�stwowym siczy i rozstawi�a si� po bokach, gdy Alia pojawi�a si� na l�dowisku, na kt�rym czeka�y ornitoptery. Wiatr z pustyni miota� kurzem, ale dzie� by� jasny. Nag�e wyj�cie z p�mroku siczy w �wiat�o dnia spowodowa�o, i� Alia znowu zacz�y targa� w�tpliwo�ci.

Dlaczego lady Jessika wraca�a w�a�nie teraz? Czy na Kaladan trafi�y ju� opowie�ci o tym, jak wygl�da�a Renegacja�

��Musimy si� pospieszy�, pani moja�� powiedzia�a jedna ze stra�niczek, podnosz�c g�os, by s�ycha� j� by�o po�r�d kurzawy.

Alia pozwoli�a pom�c sobie przy wsiadaniu do ornitoptera i zapinaniu pas�w bezpiecze�stwa, lecz jej my�li wyrywa�y si� naprz�d.

�Dlaczego w�a�nie teraz?�

Gdy za�opota�y skrzyd�a ornitoptera i kad�ub zarzucaj�c wzni�s� si� w powietrze, odczu�a znaczenie i moc swej pozycji prawie jak co� fizycznego�� ale by�y one tak kruche, och, jak kruche!

Dlaczego w�a�nie teraz, gdy nie doprowadzi�a swych plan�w do ko�ca?

Chmury py�u dryfowa�y, k��bi�y si� i rwa�y w g�r�. Widzia�a jaskrawe �wiat�o s�o�ca nad zmieniaj�cym si� krajobrazem planety: szerokie po�acie zielonej ro�linno�ci rozci�ga�y si� tam, gdzie kiedy� by�a tylko spalona ziemia.

�Bez wizji przysz�o�ci mo�e mi si� nie uda�. Och, jakich cud�w mog�abym dokona�, gdybym tylko mog�a patrze� tak, jak patrzy� Paul! Nie dla mnie gorycz, jak� nios� wizje prorocze.�

Dr��y� j� dr�cz�cy g��d i opanowywa�a przemo�na ch�� pozbycia si� mocy.

Och, by� tak�, jakimi byli inni�� �lep� w najbezpieczniejszy z wszystkich rodzaj�w �lepoty, �yw� tylko hipnotycznym p�-�yciem, w kt�re szok narodzin wtr�ca� wi�kszo�� ludzko�ci! Ale nie. Urodzi�a si� jako cz�onkini rodu Atryd�w, jako ofiara obejmuj�ca tysi�clecia �wiadomo�ci, powo�ana do �ycia przez uzale�nienie si� jej matki od przyprawy.

�Dlaczego matka wraca dzisiaj?�

Zapewne b�dzie z ni� Gurney Halleck�� zawsze oddany s�uga, najemny morderca ze wstr�tn� szram�, lojalny i bezpo�redni; muzyk, kt�ry r�wnie �atwo gra� w zabijanie za pomoc� pchlego sztychu, jak biegle pos�ugiwa� si� dziewi�ciostrunow� baliset�. Niekt�rzy powiadali, �e zosta� kochankiem jej matki. To te� trzeba by�o rozgry��; mog�o to dostarczy� najwarto�ciowszej d�wigni.

Opu�ci�o j� pragnienie bycia tak� jak inni.

�Trzeba nak�oni� Leto do transu przyprawowego��� pomy�la�a.

Przypomnia�a sobie, �e kiedy� spyta�a ch�opca, jak poradzi�by sobie z Gurneyem Halleckiem. A Leto, wyczuwaj�c podteksty ukryte w pytaniu, powiedzia�, �e Halleck jest lojalny �do przesady�. I doda�: �Podziwia�� mojego ojca�.

Zauwa�y�a chwil� wahania. Leto prawie powiedzia�: �mnie� zamiast �mojego ojca�. Tak, czasami ci�ko izolowa� genetyczn� pami�� od ci�ciwy �ywego cia�a. Gurney Halleck nie u�atwi�by mu tego rozdzielenia.

Surowy u�miech dotkn�� ust Alii.

Gurney zdecydowa� si� na wypraw� z lady Jessik� na Kaladan po wej�ciu Paula na imperialny tron. Powr�t Hallecka popl�ta�by wiele spraw. Wracaj�c na Arrakis, sprawi�by, �e do istniej�cych powik�a� dosz�yby nowe. S�u�y� ojcowi Paula, a sukcesja przesz�a na nast�pne pokolenia: Leto I�� Paul�� Leto II. A poza programem chowu Bene Gesserit: Jessik��� Alia�� Ghanima, tworz�ce boczn� lini�. Gurney w po��czeniu z zak��ceniami to�samo�ci Leto m�g�by okaza� si� przydatny.

�Co zrobi�by, gdyby dowiedzia� si�, �e mamy w sobie krew Harkonnen�w, kt�rych tak zaciekle nienawidzi?�

U�miech na ustach Alii sta� si� bardziej zamy�lony. Bli�ni�ta to mimo wszystko dzieci. Dzieci o niesko�czonej liczbie rodzic�w�� ich wspomnienia nale�a�y zar�wno do nich samych, jak i do innych. B�d� zapewne sta� na skalnej p�ce w siczy Tabr i obserwowa� drog� l�duj�cego w Basenie Arraka�skim statku babki. P�on�cy znak przelotu statku, widoczny na niebie�� czy uczyni przybycie Jessiki bardziej realnym dla jej wnucz�t?

�Matka zapyta mnie o ich wychowanie�� pomy�la�a Alia.�� Czy sprawiedliw� r�k� dozorowa�am dyscyplin� pranabindu? Powiem wtedy, �e �wicz� same�� tak jak kiedy� ja. Zacytuj� jej wnuka: Po�r�d obowi�zk�w w�adzy jest konieczno�� karania� ale tylko wtedy, gdy za��da tego ofiara�.

Alia zrozumia�a nagle, �e gdyby skoncentrowa�a uwag� lady Jessiki dostatecznie silnie na bli�ni�tach, ona sama mog�aby umkn�� jej bli�szemu badaniu.

Co� takiego mog�o si� uda�. Leto by� bardzo podobny do Paula. A dlaczego by nie? Mo�e by� Paulem, kiedy sobie tego za�yczy. Nawet Ghanima posiad�a ow� szarpi�c� nerwy zdolno��.

�Tak jak ja mog� by� swoj� matk�, czy kimkolwiek z tych, kt�rzy dzielili �ycie z nami�.

Oddali�a od siebie t� my�l, patrz�c na zanikaj�cy pejza� Muru Zaporowego. �Jak mog�a opu�ci� ciep�e bezpiecze�stwo bogatego w wod� Kaladanu i powr�ci� na Arrakis, na pustynn� planet�, gdzie zabito jej ksi�cia, a syn umar� jako m�czennik?�

Dlaczego lady Jessik� wraca w�a�nie teraz?

Alia nie znalaz�a odpowiedzi�� �adnej pewnej odpowiedzi. Mog�a korzysta� z czyjej� obcej �wiadomo�ci, lecz gdy wydarzenia pod��a�y rozbie�nymi drogami, motywy r�wnie� stawa�y si� odmienne. Istota decyzji zale�a�a od niezale�nych dzia�a� podejmowanych przez jednostki. Dla przed-urodzonych, wielokro�-urodzonych Atryd�w pozostawa�o to najwy�sz� regu��, w swej istocie innym rodzajem narodzin: na tym polega�o oddzielenie �yj�cego, oddychaj�cego cia�a od �ona, w kt�rym si� jeszcze znajdowa�o i kt�re naznaczy�o je zwielokrotnion� �wiadomo�ci�.

Alia nie widzia�a nic niezwyk�ego w kochaniu i nienawidzeniu matki r�wnocze�nie. By�a to konieczno��, po��dana r�wnowaga bez miejsca na win� czy wyrzuty. Gdzie mog�a ko�czy� si� mi�o�� b�d� nienawi��? Czy mo�na wini� Bene Gesserit za to, �e nada�y lady Jessice pewn� orientacj�? Wina i odpowiedzialno�� zaczyna�y si� rozmywa�, kiedy pami�� obejmowa�a millenia. Zakon stara� si� jedynie wyhodowa� Kwisatz Haderach�� m�skiego odpowiednika w pe�ni rozwini�tej Matki Wielebnej� I wi�cej�� istoty ludzkiej o najwy�szej wra�liwo�ci na bod�ce, posiadaj�cej absolutn� �wiadomo��, Kwisatz Haderach, kt�ry mo�e by� w wielu miejscach r�wnocze�nie. A lady Jessika, pionek w programie chowu, mia�a na tyle z�y smak, by zakocha� si� w partnerze hodowlanym, kt�remu zosta�a przypisana. Spe�niaj�c pragnienie ukochanego ksi�cia, wyda�a na �wiat syna zamiast c�rki, kt�rej zakon �yczy� sobie jako pierworodnej.

�Pozwalaj�c, bym narodzi�a si� ju� po tym, jak uzale�ni�a si� od przyprawy! A teraz mnie nie chc�. Teraz si� mnie boj�! I maj� ku temu pow�d.�

Osi�gn�y Paula�� swojego Kwisatz Haderach�� o pokolenie za wcze�nie. To drobna pomy�ka w tak dalekosi�nym planie. A teraz mia�y kolejny problem�� Paskudztwo nios�ce bezcenne geny, kt�rych szuka�y przez wiele pokole�.

Alia spostrzeg�a sun�cy nad ni� cie�. Spojrza�a w g�r�. Eskorta przygotowywa�a si� do l�dowania. Kobieta potrz�sn�a g�ow� w zadumie nad swymi rozproszonymi my�lami Jakiemu dobru s�u�y�o wywo�ywanie dawnych pokole� i wzajemne �cieranie ich omy�ek?

Trzeba by�o �y� w�asnym �yciem.

Duncan Idaho zada� swej mentackiej �wiadomo�ci pytanie, dlaczego Jessika wraca w�a�nie teraz. Wa�y� problem w ludzko-komputerowy spos�b, kt�ry by� jego darem. Stwierdzi�, �e wr�ci�a, by zabra� bli�ni�ta do zakonu. Bli�ni�ta r�wnie� nosi�y cenne geny.

Duncan prawdopodobnie mia� racj�. To mog�o wystarczy� do wyrwania lady Jessiki z narzuconego sobie odosobnienia na Kaladanie. Skoro zakon zarz�dzi�� w�a�nie, bo dlaczego niby mia�aby wraca� do miejsc, kt�re musz� otworzy� stare rany?

��Zobaczymy��� mrukn�a Alia.

Poczu�a, jak ornitopter zetkn�� si� z dachem Cytadeli. Gwa�towne i zgrzytliwe l�dowanie nape�ni�o j� ponurym przeczuciem.

Dwa wielkie koty wychyn�y znad ska�y w �wiat�o �witu, skacz�c z lekko�ci�. Nie bra�y na razie udzia�u w zapami�ta�ym polowaniu, jedynie patrolowa�y swoje terytorium. Nazywane by�y tygrysami laza, a stanowi�y specjaln� ras�, sprowadzon� tu, na Salusa Secundus, prawie osiem tysi�cy lat temu. Genetyczna praca nad pradawnym terra�skim gatunkiem zlikwidowa�a niekt�re z oryginalnych tygrysich cech i wysubtelni�a inne elementy. Ich k�y pozosta�y d�ugie, pyski szerokie, oczy czujne i inteligentne. Ich �apy powi�kszono, by da� im oparcie na nier�wnym pod�o�u, a schowane pazury, mog�ce wyci�gn�� si� prawie na dziesi�� centymetr�w, wyostrzone by�y na ko�cu jak brzytwy. Koty mia�y g�adk�, porudzia�� sier��, kt�ra czyni�a je niewidocznymi na tle piasku.

W jeszcze jeden spos�b r�ni�y si� od przodk�w: gdy by�y jeszcze koci�tami, w ich m�zgi zosta�y wszczepione serwostymulatory. Stymulatory czyni�y je uleg�e wobec ka�dego, kto posiada� transmiter.

By�o zimno i koty zatrzyma�y si�, by zbada� teren. Ich oddechy tworzy�y w powietrzu mgie�k�. Wok� rozci�ga� si� suchy i wypra�ony region Salusa Secundus, miejsce b�d�ce siedliskiem n�dznej garstki piaskop�ywak�w przemyconych z Arrakis i utrzymywanych przy �yciu w nadziei, �e monopol na przypraw� mo�e zosta� z�amany. Tam, gdzie sta�y koty, krajobraz by� poznaczony br�zowymi ska�ami i rzadkimi k�pami krzak�w, srebrz�c� si� zieleni� po�r�d d�ugich cieni porannego s�o�ca.

Nagle koty sta�y si� czujne. Podnios�y g�owy, a nast�pnie ich oczy zwr�ci�y si� powoli na lewo. Daleko w g��bi spustoszonego krajobrazu dwoje dzieci si�owa�o si�, id�c r�ka w r�k� w g�r� po kamienistym zboczu. Wydawa�y si� by� w jednym wieku, mo�e dziewi�� albo dziesi�� lat standardowych. Mia�y rude w�osy i nosi�y filtrfraki cz�ciowo ukryte pod przedniego gatunku bia�ymi burkami. Na kapturach szat dzieci widnia�y god�a rodu Atryd�w�� jastrz�bie utkane ni�mi z klejnot�w ognia. Dzieci gaw�dzi�y sobie beztrosko, a ich g�osy dolatywa�y do poluj�cych kot�w. Tygrysy laza zna�y t� gr�, gra�y w ni� przedtem, ale na razie spokojnie czeka�y na zach�t� w postaci impulsu ze serwostymulator�w, sygna�u wyzwalaj�cego po�cig.

W pewnej chwili na szczycie skaty za kotami pojawi� si� m�czyzna. Zatrzyma� si� i zbada� wzrokiem widok: koty, dzieci. M�czyzna mia� na sobie zielono-czarny mundur sardaukara z insygniami levenbrecha, adiutanta baszara. Wok� jego szyi owini�te by�y pasy, kt�re dalej przebiega�y pod ramionami, by utrzyma� serwotransmiter na piersi, sk�d �o�nierz z �atwo�ci� m�g� dosi�gn�� przycisk�w.

Koty nie zwr�ci�y uwagi na jego przybycie. Zna�y zapach i odg�osy wydawane przez tego cz�owieka. M�czyzna zszed� ze skaty, stan�� dwa kroki od kot�w i otar� czo�o. Powietrze by�o ch�odne, ale wysi�ek rozgrzewa�. Jego blade oczy ponownie zbada�y sytuacj�: koty, dzieci. Wepchn�� niewielki kosmyk jasnych w�os�w pod czarny, polowy he�m i dotkn�� mikrofonu wszczepionego w gard�o.

��Koty maj� je na oku.

Odpowied� dotar�a do niego przez odbiorniki wbudowane za ka�dym z jego uszu:

��Widzimy je.

��To ju� teraz?�� zapyta� levenbrech.

��Czy zrobi� to bez impulsu po�cigu?�� sparowa� g�os.

��S� gotowe�� odpar� levenbrech.

��Bardzo dobrze. Zobaczymy wi�c, czy cztery sesje warunkowania wystarcz�.

��Powiedzcie, kiedy b�dziecie gotowi.

��W ka�dej chwili.

��Zatem teraz�� rzek� levenbrech.

Dotkn�� czerwonego klawisza po prawej stronie serwotransmitera, najpierw odci�gn�wszy zasuwk�, kt�ra go os�ania�a. W jednej chwili koty zosta�y uwolnione od wszelkich powstrzymuj�cych je wi�z�w. M�czyzna trzyma� d�o� zawieszon� nad czarnym klawiszem znajduj�cym si� pod czerwonym, got�w zatrzyma� zwierz�ta, gdyby si� zwr�ci�y przeciw niemu. Ale one go nie zauwa�y�y. Spr�y�y si� i pocz�ty posuwa� w d� zbocza, w stron� dzieci. Wielkie �apy drga�y w g�adkich, posuwistych ruchach.

Levenbrech przykucn��, by to obserwowa�, �wiadom, �e ukryte gdzie� transoko przekazuje ca�� t� scen� do tajnego monitora w pa�acu, w kt�rym mieszka� jego ksi���.

Po chwili koty zacz�ty posuwa� si� susami, wreszcie biec.

Dzieci zaj�te wspinaniem si� po kamienistym gruncie wci�� nie widzia�y niebezpiecze�stwa. Jedno z nich krzykn�o wysokim, �piewnym g�osem. Drugie potkn�o si� i odzyskuj�c r�wnowag�, spostrzeg�o koty.

��Patrz!�� zawo�a�o.

Zatrzyma�y si� i patrzy�y uwa�nie na zbli�aj�ce si� zwierz�ta. Wci�� jeszcze sta�y, gdy tygrysy laza uderzy�y na nie�� jeden na ch�opca, drugi na dziewczynk�. Dzieci zgin�y natychmiast, z b�yskawicznie z�amanymi karkami. Koty zacz�ty po�era� cia�a.

��Mam je odwo�a�?�� zapyta� levenbrech.

��Niech sko�cz�. Dobrze si� sprawi�y. Wiedzia�em, �e tak b�dzie. To wspania�a para.

��Najlepsza, jak� kiedykolwiek widzia�em�� przyzna� levenbrech.

��W takim razie bardzo dobrze. Wys�ano po ciebie transport. Ko�czymy na razie.

Levenbrech wsta� i przeci�gn�� si�. Powstrzyma� si� przed spojrzeniem na wzniesienie po lewej stronie, gdzie ostrzegawczy blask m�wi� o kryj�wce transoka przekazuj�cego pi�kny wyst�p jego baszarowi, daleko st�d, do zielonych kra�c�w Stolicy. Levenbrech u�miechn�� si�. Za dzisiejsz� prac� prawdopodobnie otrzyma awans. Czu� ju� na ko�nierzu insygnia batora, i pewnego dnia bursega� mo�e kiedy� nawet baszara. Ludzie, kt�rzy dobrze s�u�yli w si�ach Farad�na, wnuka zmar�ego Szaddama IV, otrzymywali wysokie awanse. Pewnego dnia, gdy ksi��� zasi�dzie na nale�nym mu tronie, mo�liwe stan� si� nawet wi�ksze awanse. Ranga baszara nie musia�a by� ko�cem kariery. Na wielu planetach, kiedy ju� usunie si� atrydzkie bli�ni�ta, b�d� do obj�cia baronie i hrabstwa.

Wsz�dzie dooko�a lady Jessiki, si�gaj�c daleko w ceglast� p�aszczyzn� l�dowiska, na kt�rym spocz�� transportowiec, sta� ocean ludzi. Oceni�a, �e �ci�gn�o ich tu oko�o p� miliona i tylko jedna trzecia wygl�da�a na pielgrzym�w. Stali w milczeniu, z uwag� skupion� na platformie wyj�ciowej transportera, kt�rej ocieniony �uk skrywa� j� i jej �wit�.

Brakowa�o dw�ch godzin do po�udnia, lecz ju� teraz powietrze nad t�umem falowa�o z�otym py�em, zwiastuj�c nadej�cie �aru dnia.

Jessika dotkn�a wystaj�cych spod kaptura aby Matki Wielebnej okolonych srebrem, miedzianego koloru w�os�w, otaczaj�cych jej owaln� twarz. Wiedzia�a, �e po d�ugiej podr�y nie wygl�da najlepiej i �e czer� nie pasuje do niej. Ale nosi�a ju� tutaj wcze�niej ten str�j. Nie mog�a straci� okazji wywarcia wra�enia na Fremenach. Westchn�a. Podr�e kosmiczne wyra�nie jej nie odpowiada�y, a to miejsce obci��one by�o brzemieniem wspomnie� o innej podr�y: z Kaladanu na Diun�, gdy ksi�ciu Leto I wmuszono lenno wbrew jej ostrze�eniom.

Powoli, pos�uguj�c si� wyszkolon� przez Bene Gesserit zdolno�ci� wykrywania znacz�cych szczeg��w, przegl�da�a morze ludzi. Wida� w nim by�o matowoszare kaptury filtrfrak�w�� stroje Fremen�w z g��bokiej pustyni. Gdzieniegdzie znajdowa�y si� rozproszone grupki bogatych handlarzy, bez kaptur�w, w lekkich strojach, by wystawi� na pokaz swe lekcewa�enie dla utraty wody w rozpra�onym powietrzu Arrakin� By�a te� delegacja Wsp�lnoty Wiernych w zielonych szatach i ci�kich kapturach, stoj�ca z boku w aurze �wi�to�ci w�asnej grupy.

Tylko wtedy, gdy przenosi�a wzrok nad t�um, sceneria stawa�a si� podobna do tej, jaka wita�a pierwsze przybycie ksi���cej pary. Jak dawno to by�o? Ponad dwadzie�cia lat temu. Nie lubi�a my�le� o minionych chwilach, dniach i latach. Czas zalega� w niej jak balast, tak jak gdyby lata sp�dzone z dala od tej planety nigdy si� nie zdarzy�y.

�Ponownie w paszcz� smoka��� pomy�la�a.

Tu, na r�wninie, jej syn wydar� Imperium z r�k zmar�ego Szaddama IV. Konwulsja historii odcisn�a to miejsce w ludzkich umys�ach i wierzeniach.

Us�ysza�a niespokojne szepty tu� za sob� i znowu westchn�a. Musz� czeka� na oci�gaj�c� si� Ali�. Dostrzeg�a jej �wit� przedzieraj�c� si� przez t�um i tworz�c� w nim ludzk� fal�, kiedy klin Gwardii Kr�lewskiej otwiera� przej�cie.

Jessika raz jeszcze zbada�a wzrokiem okolic�. Uwa�nemu spojrzeniu nie umkn�a �adna istotna r�nica. Do wie�y kontrolnej l�dowiska dodano kazalnic�. A daleko po lewej, za r�wnin�, wida� by�o stos plastali, z kt�rej Paul zbudowa� fortecꠗ swoj� sicz nad piaskiem. By�a to najbardziej gigantyczna pojedyncza konstrukcja, jak� kiedykolwiek wybudowa�a r�ka cz�owieka. Ca�e miasta mog�y znale�� si� w jej murach i jeszcze pozosta�oby wolne miejsce. Teraz mie�ci�a najpot�niejsz� rz�dz�c� si�� w Imperium, Wsp�lnot� Wiernych Alii, powsta�� po �mierci jej brata.

�Co� musi si� zacz�� dzia攠� pomy�la�a Jessika.

Delegacja Alii osi�gn�a pr�g rampy i przystan�a w oczekiwaniu. Jessika rozpozna�a rysy Stilgara. �Bo�e, odwr�� cios!� Poza tym ksi�na Irulana kryj�ca sw� dziko�� w uwodzicielskim ciele, pod grzyw� z�otych w�os�w wystawionych na zb��kane powiewy wiatru. Wydawa�o si�, �e Irulana nie postarza�a si� ani o jeden dzie�. I oto na ostrzu klina sta�a Alia, z rysami zuchwale m�odzie�czymi, oczyma spogl�daj�cym w g�r�, w cienie luku. Usta Jessiki zacisn�y si� w prost� lini�, gdy wpatrzy�a si� w twarz c�rki. Przygniataj�cy b�l zapulsowa� w jej ciele, gdy ws�ucha�a si� w przyb�j odczu� ze swego wn�trza. Plotki sprawdzi�y si�. To straszne! Straszne! Alia wesz�a na zakazan� drog�. Dow�d by� widoczny dla ka�dego wtajemniczonego. Paskudztwo!

W ci�gu kilku chwil, jakie zabra�o jej odzyskanie r�wnowagi, zrozumia�a, jak siln� �ywi�a nadziej�, i� pog�oski oka�� si� fa�szywe.

�Co z bli�ni�tami?�� zada�a sobie pytanie.�� Czy te� s� zgubione?�

Powoli, jak przysta�o matce boga, Jessika wynurzy�a si� z cienia na skraj rampy. Poinstruowana �wita pozosta�a z ty�u. Kilka nast�pnych chwil zadecyduje o wszystkim. Jessika stan�a sama, wystawiona na widok t�umu. Us�ysza�a, jak Gurney Halleck kaszle za ni� nerwowo. Gurney sprzeciwia� si� takiej ceremonii przybycia: �Nawet bez tarczy? Na Boga, kobieto! Jeste� szalona!�

Lecz do najbardziej cennych zalet Gurneya nale�a�o te� pos�usze�stwo. M�wi�, co mia� do powiedzenia, a p�niej dostosowywa� si�. Teraz te� tak by�o.

Kiedy Jessika pojawi�a si�, ludzkie morze wyda�o d�wi�k podobny do syku gigantycznego czerwia. Podnios�a ramiona w ge�cie b�ogos�awie�stwa. Z licznymi grupkami sp�nionych, lecz wci�� jak jeden olbrzymi organizm, ludzie opadli na kolana. Nawet oficjalna �wita ukorzy�a si�.

Jessika odnotowa�a miejsca, gdzie zwlekano z oddaniem ho�du, i przypomnia�a sobie, �e tak�e inne oczy poza ni�, oczy agent�w ukrytych w ci�bie zapami�tywa�y dora�n� map�, przy pomocy kt�rej zamierza�y wy�apa� zwlekaj�cych.

Jessika wci�� sta�a z podniesionymi ramionami, kiedy wy�oni� si� Gurney i jego ludzie. Zbiegli b�yskawicznie w d� rampy, ignoruj�c przestraszone spojrzenia oficjalnej ekipy, i rzucili si� w w�skie przej�cie. Kilka z ich ofiar dojrza�o wcze�niej niebezpiecze�stwo i usi�owa�o uciec. Z tymi by�o naj�atwiej: ci�ni�ty n�, dusicielska p�tla i uciekinierzy padali. Innych, zataczaj�cych si�, wyci�gni�to z ci�by ze zwi�zanymi r�koma.

Przez ca�y ten czas Jessika sta�a z wyci�gni�tymi ramionami, b�ogos�awi�c swoj� obecno�ci�, utrzymuj�c przyby�ych w pokorze. Spostrzeg�a oznaki szerz�cego si� podniecenia. Zna�a pog�osk�, jaka posz�a w t�um, poniewa� zosta�a zaszczepiona na jej polecenie: �Matka Wielebna wraca, by usun�� zw�tpienie. B�ogos�awcie matk� naszego Pana!�

Gdy wszystko si� sko�czy�o�� kilka martwych cia� pozosta�o na piasku, a je�c�w odprowadzono do podziemnych sk�ad�w pod wie�� l�dowiska�� Jessika opu�ci�a r�ce. Min�y mo�e trzy minuty. Wiedzia�a, �e to ma�o prawdopodobne, by Gurney i jego ludzie pochwycili kt�regokolwiek z prowodyr�w, tych, kt�rzy tworzyli najbardziej istotne zagro�enie. Ci byli czujni i ostro�ni. Ale od pojmanych mogli prawdopodobnie uzyska� jakie� interesuj�ce szczeg�y.

Jessika opu�ci�a ramiona i zach�ceni tym ludzie podnie�li si� na nogi.

Tak jakby nic si� nie wydarzy�o, zesz�a sama po rampie, unikaj�c c�rki i wymuszaj�c na Stilgarze wzmo�enie czujno�ci. Czarna broda, �ciel�ca si� wachlarzem na szyi filtrfraka, przetkana by�a pasmami siwizny, lecz spojrzenie Fremena mia�o t� sam� intensywno�� wynikaj�c� z braku bia�k�wek, jak� zauwa�y�a podczas pierwszego spotkania na pustyni. Stilgar zrozumia�, co si� wydarzy�o, i aprobowa� to. Sta� tu prawdziwy freme�ski naib, przyw�dca zdolny do krwawych czyn�w. Pierwsze wypowiedziane s�owa by�y zupe�nie w jego stylu:

��Witamy w domu, moja pani. Zawsze przyjemnie jest przygl�da� si� tak udanej akcji.

Jessika pozwoli�a sobie na nik�y u�miech.

��Zamknij port, Stilgar. Niech nikt go nie opu�ci, dop�ki nie przes�uchamy pojmanych.

��Ju� zrobione, moja pani�� powiedzia� Stilgar.�� Ludzie Gurneya i ja zaplanowali�my to razem.

��Zatem ci, kt�rzy pomagali, byli twoimi lud�mi.

��Niekt�rzy z nich, pani.

Wyczu�a ukryte zastrze�enie i skin�a g�ow�.

��Pozna�e� mnie zupe�nie nie�le w tamtych czasach, Stilgar.

��Jak raczy�a� mi raz powiedzie�, pani, nale�y obserwowa� tych, kt�rzy prze�yli, i uczy� si� od nich.

W tym momencie Alia post�pi�a naprz�d i Stilgar odst�pi� na bok, podczas gdy Jessika zwr�ci�a si� ku c�rce.

Wiedz�c, �e nie ma sposobu, by ukry� to, czego si� dowiedzia�a, Jessika nie pr�bowa�a si� nawet maskowa�. Alia mog�a odczyta� najdrobniejsze szczeg�y, kiedy chcia�a, r�wnie dobrze jak jakakolwiek inna adeptka zakonu. Prawdopodobnie ju� wywnioskowa�a z zachowania lady Jessiki, co ta dostrzeg�a i jak to zinterpretowa�a. By�y sobie wrogie tak, �e w odniesieniu do nich s�owo ��miertelnie� dotyka�oby tylko nask�rka istoty uczu�.

Alia wybra�a gniew jako najprostsz� i najw�a�ciwsz� reakcj�.

��Jak wa�y�a� si� zaplanowa� co� takiego bez konsultacji ze mn�?�� zapyta�a z naciskiem, przysuwaj�c twarz blisko do twarzy Jessiki.

Jessika przem�wi�a �agodnie:

��Tak jak w�a�nie us�ysza�a�, Gurney nie wprowadzi� mnie w ca�y plan. By� pomy�lany�

��I ty, Stilgarze!�� powiedzia�a Alia, odwracaj�c si� do niego.

��Wobec kogo w�a�ciwie jeste� lojalny?

��Przysi�ga�em dzieciom Muad�Diba�� rzek� sztywno Stilgar.

��Oddalili�my od nich gro�b�.

��Dlaczego si� nie radujesz� c�rko?�� zapyta�a Jessika.

Alia rzuci�a matce chmurne spojrzenie, ale st�umi�a wewn�trzn� burz� i nawet zdoby�a si� na u�miech przez zaci�ni�te z�by.

��Raduj� si� matko�� powiedzia�a. I ku swojemu zdumieniu odkry�a, �e jest szcz�liwa, do�wiadczaj�c przera�aj�cej rozkoszy, �e wszystko sta�o si� jasne pomi�dzy ni� a matk�. Chwila, kt�rej si� l�ka�a, min�a, a r�wnowaga si� w�a�ciwie si� nie zachwia�a.�� Porozmawiamy o tym bardziej szczeg�owo w bardziej odpowiednim miejscu�� doda�a Alia, m�wi�c zar�wno do matki, jak i do Stilgara.

��Ale� oczywi�cie�� odpar�a Jessika, odwracaj�c si�, by stan�� twarz� w twarz z ksi�n� Irulan�.

Przez kilka kr�tkich uderze� serca Jessika i ksi�na milcza�y, badaj�c si� nawzajem�� dwie Bene Gesserit, kt�re zerwa�y z zakonem �e�skim z tego samego powodu: mi�o�ci� obie z mi�o�ci dla m�czyzn, kt�rzy ju� nie �yli. Ksi�na kocha�a Paula bez wzajemno�ci, b�d�c jego �on�, ale nie kochank�. A teraz �y�a tylko dla dzieci danych Paulowi przez freme�sk� konkubin�, Chani.

Jessika przem�wi�a pierwsza:

��Gdzie s� moje wnucz�ta?

��W siczy Tabr.

��Rozumiem, �e tutaj by�o dla nich zbyt niebezpiecznie.

Irulan� pozwoli�a sobie na nik�e skini�cie. Obserwowa�a wymian� zda� mi�dzy Jessik� i Ali�, lecz wyt�umaczy�a j� sobie tak, jak j� do tego przygotowa�a Alia: �Jessika powr�ci�a do zakonu, a obie wiemy, �e zakon ma swoje plany co do dzieci Paula�. Irulana nigdy nie nale�a�a do najlepszych adeptek Bene Gesserit�� cenna dla nich bardziej przez fakt, �e by�a c�rk� Szaddama IV, ni� z jakiegokolwiek innego powodu; cz�sto zbyt dumna, by trudzi� si� poszerzaniem swych zdolno�ci. Teraz przechodzi�a na stron� Alii z gwa�towno�ci� nie licuj�c� z jej opanowaniem.

��Naprawd�, Jessiko�� rzek�a.�� Rada Kr�lewska winna by�a by� poinformowana. To �le z twojej strony, �e dzia�a�a� przez�

��Mam z tego wnosi�, �e �adna z was nie ufa Stilgarowi?�� zapyta�a Jessika.

Irulana zdo�a�a u�wiadomi� sobie, �e nie mo�e udzieli� odpowiedzi na takie pytanie. By�a zadowolona, �e delegaci kap�a�stwa, nie mog�c opanowa� d�u�ej niecierpliwo�ci, pchali si� naprz�d. Wymieni�a spojrzenie z Ali�, my�l�c: �Jessika jest tak harda i pewna siebie jak zawsze�. Jednak�e w jej umy�le nieproszony pojawi� si� aksjomat Bene Gesserit: �Hardzi buduj� �ciany zamku, za kt�rymi staraj� si� ukry� w�asn� niepewno�� i strach�. Czy mog�a go odnie�� do lady Jessiki? Z pewno�ci� nie. Wiec musia�a by� to poza. Ale w jakim celu? To pytanie zaniepokoi�o Irulan�.

Kap�ani, przedar�szy si� do matki Muad�Diba, zachowywali si� bardzo ha�a�liwie. Niekt�rzy dotykali jej ramion, ale wi�kszo�� k�ania�a si� nisko i wypowiada�a pozdrowienia. W ko�cu nadesz�a kolej na przyw�dc�w delegacji, by powitali Naj�wi�tsz� Matk� Wielebn�. Akceptuj�c zarz�dzon� kolejno�栗 ostatni b�d� pierwszymi�� z wy�wiczonymi u�miechami m�wili, �e oficjalna ceremonia Przegl�du oczekuje j� w Cytadeli, dawnej fortecy-twierdzy Paula.

Jessika wpatrywa�a si� badawczo w t� dw�jk�. Wydawali si� jej odpychaj�cy. Pierwszy, imieniem D�awid, m�ody m�czyzna o twardych rysach, okr�g�ych policzkach i ciemnych oczach, nie by� w stanie ukry� b�yskaj�cego w ich g��bi podejrzenia. Nast�pnym by� Zebataleph, drugi syn naiba, kt�rego zna�a z freme�skich czas�w, o czym pospieszy� jej przypomnie�. Mo�na go by�o �atwo sklasyfikowa�: weso�o�� po��czona z bezwzgl�dno�ci�; szczup�a twarz okolona jasn� brod� roztacza�a wok� atmosfer� tajemnego podniecenia i wielkiej wiedzy, daj�cej w�adz�. D�awida os�dzi�a jako o wiele bardziej niebezpiecznego z tej dw�jki, m�czyzn� o w�asnym s�dzie, jednocze�nie magnetycznie przyci�gaj�cego i�� nie mog�a znale�� innego s�owa�� odpychaj�cego. Stwierdzi�a, �e ma dziwn� wymow�, pe�n� starych freme�skich akcentacji, jak gdyby pochodzi� z jakiej� izolowanej grupki swego ludu.

��Powiedz mi, D�awidzie�� spyta�a�� sk�d pochodzisz?

��Jestem jedynie skromnym Fremenem z pustyni�� powiedzia�, ka�d� sylab� zadaj�c k�am temu o�wiadczeniu.

Zebataleph wtr�ci� si� z przesadnym szacunkiem, prawie kpin�:

��Mamy wiele wsp�lnych wspomnie�, pani. Wiesz, by�em jednym z pierwszych, kt�rzy rozpoznali �wi�t� natur� misji twojego syna.

��Ale nie by�e� jednym z jego fedajkin�w�� powiedzia�a.

��Nie, pani, mia�em bardziej filozoficzne zaci�cie; uczy�em si� na kap�ana.

�I zapewnia�e� bezpiecze�stwo swej sk�rze��� pomy�la�a.

��Czekaj� na nas w Cytadeli, pani�� powiedzia� D�awid. Znowu stwierdzi�a, �e inno�� jego akcentu jest otwart� kwesti� wymagaj�c� wyja�nienia.

��Kto czeka?�� zapyta�a.

��Konwokacja Wiernych, ci wszyscy, kt�rzy utrzymuj� w blasku imi� i czyny twojego �wi�tego syna�� odpar� D�awid.

Jessika rozejrza�a si� wok�, spostrzeg�a Ali� u�miechaj�c� si� do D�awida i zapyta�a:

��Czy ten cz�owiek zosta� mianowany przez ciebie, c�rko? Alia skin�a g�ow�.

��Jego przeznaczeniem s� wielkie czyny.

Jessika spostrzeg�a, �e D�awidowi nie sprawi�a przyjemno�ci ta uwaga. Zanotowa�a, �e trzeba go powierzy� specjalnej uwadze Gurneya. W tym momencie podszed� w�a�nie on, z pi�cioma zaufanymi lud�mi, daj�c znak, �e kilku maruder�w jest przes�uchiwanych. Szed� pewnym krokiem cz�owieka posiadaj�cego moc, dyskretnie spogl�daj�c na lewo, na prawo, dooko�a, p�ynnie poruszaj�c mi�niami w ci�g�ej czujno�ci, kt�rej nauczy�a go z podr�cznika prana-bindu Bene Gesserit. By� odstr�czaj�c� bry�� wy�wiczonych odruch�w, morderc� i chocia� zra�a� niekt�rych, to jednak Jessika kocha�a go i nagradza�a ponad wszystkich innych �yj�cych m�czyzn. Lew� po�ow� szcz�ki Gurneya szpeci�a blizna�� �lad po biczu z krwawinu�� nadaj�ca mu z�owrogi wygl�d, lecz jego twarz zmi�kczy� u�miech, gdy zobaczy� Stilgara.

��Dobrze zrobione, Stil�� powiedzia� i schwycili si� za ramiona w pradawny freme�ski spos�b.

��Przegl�d��� powiedzia� D�awid, dotykaj�c ramienia Jessiki.

Jessika cofn�a si�. Dobra�a starannie s�owa, kontroluj�c moc i intonacj� g�osu po to, by wywrze� po��dane wra�enie na D�awidzie i Zebatalephie:

��Wr�ci�am na Diun�, by zobaczy� moje wnucz�ta�� rzek�a.�� Czy musimy marnowa� czas na jakie� kap�a�skie nonsensy?

Zebataleph zareagowa� szokiem, szcz�ka opad�a mu w d�, oczy wlepi� we wszystkich, kt�rzy to s�yszeli. Zapami�ta� ich twarze. �Kap�a�skie nonsensy!� Jakie skutki mog�y wywo�a� te s�owa, wychodz�ce z ust matki ich mesjasza?

D�awid jednak�e potwierdzi� ocen� Jessiki. Usta mu stwardnia�y, ale potem si� u�miechn��. Stworzy� w pami�ci wykaz tych, kt�rzy od tej pory mieli by� obserwowani ze szczeg�ln� uwag�. Po kilku sekundach przesta� si� u�miecha�, u�wiadomiwszy sobie, �e zdradzi� si�. Zna� mo�liwo�ci spostrzegania, jakie posiada�a lady Jessika. Kr�tkie, urwane skini�cie g�ow� znaczy�o, �e o nich wiedzia�.

Jessika w mentackiej iluminacji b�yskawicznie rozwa�a�a wszystkie mo�liwo�ci. Subtelny gest r�k� do Gurneya spowodowa�by �mier� D�awida. Mo�na to by�o zrobi� tu, dla efektu, lub p�niej, po cichu, i upozorowa� wypadek.

�Kiedy staramy si� skry� nasze najg��bsze pragnienia, zdradzamy si� ca�ymi sob���� pomy�la�a. Wok� tego pewnika obraca�o si� szkolenie Bene Gesserit�� wyniesienie ich ponad to i nauczenie czytania w otwartych duszach innych. Inteligencj� D�awida dostrzega�a jako warto�ciowy, tymczasowy ci�ar na szali wagi. Je�eli da�oby si� go pozyska�, by�by ogniwem, jakiego potrzebowa�a, wtyczk� w arraka�skim kap�a�stwie. I by� cz�owiekiem Alii.

��Moja oficjalna ekipa nie mo�e si� rozrosn��, mamy jednak�e miejsce dla jednej dodatkowej osoby�� powiedzia�a Jessika.�� D�awidzie, przy��czysz si� do nas? Zebataleph, przykro mi. I, D�awidzie� wezm� udzia� w tej� tej ceremonii� je�eli nalegasz.

D�awid pozwoli� sobie na g��boki oddech.

��Jak matka Muad�Diba rozka�e�� powiedzia� niskim g�osem i spojrza� na Ali�, na Zebatalepha i znowu na Jessik�.�� Bolesne jest dla mnie odroczenie spotkania z dzie�mi, pani, ale s�, hmm, wzgl�dy stanu�

�Dobrze. Przede wszystkim jest cz�owiekiem interesu�� pomy�la�a Jessika.�� Kiedy tylko ustalimy w�a�ciw� walut�, kupimy go�. I spostrzeg�a, �e cieszy si� z faktu, i� nalega� na sw� bezcenn� ceremoni�. To ma�e zwyci�stwo wzmocni jego pozycj� w�r�d towarzyszy. Wiedzieli o tym oboje. Zaakceptowanie Przegl�du mog�o si� okaza� pomocne przy p�niejszych us�ugach.

��Zak�adam, �e zorganizowa�e� transport�� powiedzia�a.

Leto siedzia� i gra� na ma�ej balisecie, podarowanej mu na pi�te urodziny przez wirtuoza tego instrumentu, Gurneya Hallecka. Przez cztery lata praktyki Leto naby� pewnej wprawy, chocia� dwie struny basowe wci�� sprawia�y mu k�opoty. Zauwa�y� jednak, �e baliseta dzia�a uspokajaj�co na wyj�tkowo silne stany zdenerwowania�� fakt, kt�ry nie umkn�� uwagi Ghanimy. Siedzia� teraz w �wietle zachodu na skalnej wychodni os�aniaj�cej sicz Tabr i mi�kko przebiera� palcami po strunach.

Ghanima stan�a za nim. Ca�a jej niewielka posta� wyra�a�a protest. Dziewczyna nie chcia�a wychodzi� na otwarty teren, dowiedziawszy si� od Stilgara, �e ich babka przed�u�y�a pobyt w Arrakin. Szczeg�lnie sprzeciwia�a si� przyj�ciu tutaj tu� przed zapadni�ciem nocy. Pr�buj�c pop�dzi� brata, zapyta�a:�� Dobrze, wi�c o co chodzi? W odpowiedzi zacz�� nast�pn� melodi�. Po raz pierwszy, odk�d przyj�� podarunek, Leto uzyska� �wiadomo�� tego, �e baliseta pochodzi od mistrzowskiego rzemie�lnika z Kaladanu. Ch�opiec dysponowa� odziedziczonymi wspomnieniami, mog�cymi natchn�� go g��bok� nostalgi� za t� pi�kn� planet�, kt�r� w�ada� r�d Atryd�w. Musia� tylko rozlu�ni� wewn�trzne bariery w obecno�ci muzyki�� i m�g� przywo�a� wspomnienia z czas�w, gdy Gurney u�ywa� balisety do zabawiania swego przyjaciela i podopiecznego, Paula Atrydy. Baliseta rozbrzmiewaj�ca w d�oniach sprawia�a, i� Leto odczuwa� coraz intensywniej psychiczn� obecno�� ojca. Nie przestawa� gra�, z ka�d� mijaj�c� sekund� traktuj�c instrument coraz gwa�towniej. Wyczuwa� wewn�trz siebie pewno�� co do doskona�ej znajomo�ci wszelkich sposob�w gry na balisecie, chocia� dziewi�cioletnie mi�nie nie by�y jeszcze przygotowane do realizacji tej wewn�trznej potrzeby. Ghanima tupn�a niecierpliwie stop�, nie zdaj�c sobie sprawy, �e dostosowa�a si� do rytmu muzyki brata.

Krzywi�c usta w grymasie zdradzaj�cym ogromn� koncentracj�, Leto oderwa� si� od znajomej melodii i spr�bowa� zagra� pie�� dawniejsz�, ni� kt�rakolwiek z wykonywanych przez Gurneya. By�a stara ju� wtedy, gdy Fremeni migrowali na swoj� pi�t� planet�. W tek�cie pobrzmiewa�y zensunnickie tre�ci; s�ysza� je w pami�ci, gdy palce wydobywa�y nieporadn� wersj� melodii.

�mier� w�a�nie pe�nym czyni Ghanima przem�wi�a, gdy przebrzmia�a ostatnia nuta:

��To wstr�tna, stara �piewka. Dlaczego zagra�e� w�a�nie j�?

��Poniewa� mi odpowiada.

��Zagrasz j� Gurneyowi?

��Mo�e.

��Nazwie j� ponur� bredni�.

��Wiem.

Leto spojrza� przez rami� na Ghanim�. Nie by�o dla niego niespodziank�, �e i ona zna dawne pie�ni, ale poczu� nag�y strach, �e mimo, i� s� bli�ni�tami, pozostaj� sobie tak obcy. Jedno mog�o umrze�, a mimo to pozosta� w �wiadomo�ci drugiego. Spostrzeg�, �e przera�a go wyj�ta z czasu sie� tej blisko�ci. Oderwa� wzrok od siostry. Wiedzia�, �e sie� mia�a luki. Jego strach mia� �r�d�o w najnowszej z tych luk. Czu�, �e ich losy zaczynaj� si� rozdziela�, i zastanawia� si�: �Jak mog� powiedzie� jej o tym, co przydarzy�o si� tylko mnie?�

Rzuci� wzrokiem na pustyni�, dostrzegaj�c g��bokie cienie w�r�d barchan�w�� wysokich, p�okr�g�ych, ruchomych wydm, w�druj�cych dooko�a Arrakis. To by�a Keden, Wewn�trzna Pustynia, kt�rej wydmy bardzo rzadko ostatnio by�y �ladem przej�cia gigantycznych czerwi. Zachodz�ce s�o�ce rozlewa�o w poprzek diun krwawe strumienie, zdobi�c smugami ognistego �wiat�a cieniste brzegi. W polu widzenia ch�opca znalaz� si� jastrz�b spadaj�cy z purpurowego nieba, kt�ry schwyta� w locie kuropatw�.

Bezpo�rednio pod nim, na p�aszczy�nie pustyni, wegetowa�y ro�liny nawadniane przez kanat p�yn�cy cz�ciowo otwarcie, cz�ciowo w ukrytych tunelach. Woda pochodzi�a z gigantycznych kolektor�w�� oddzielaczy wiatru, po�o�onych na najwy�szym punkcie ska�y. Obok powiewa�a zielono-czarna flaga Atryd�w. Woda i ziele�.

Nowe symbole Arrakis�� woda i ziele�. Pod t� wysoko po�o�on� p�k� rozpo�ciera�a si� oaza obsianych wydm. Z po�o�onego ni�ej urwiska dobieg�o wo�anie nocnego ptaka, podobne do bicia dzwonu, sprawiaj�c, �e Leto nagle poczu� si� ca�kowicie Fremenem.

�Nous avons chang� tout cela��� pomy�la�, przechodz�c z �atwo�ci� na jeden ze staro�ytnych j�zyk�w, kt�rych on i Ghanima u�ywali na osobno�ci. Zmienili�my tu wszystko. Westchn��. �Oublier je na puis �. Nie mog� zapomnie�.

Za oaz� m�g� dojrze� krain�, kt�r� Fremeni nazywali Pustk��� kraj, w kt�rym nic nie ros�o, kraj nigdy nie b�d�cy p�odnym. Woda i wielki plan ekologiczny zmienia�y i to. By�y na Arrakis miejsca, gdzie mo�na by�o ujrze� zielony aksamit zalesionych wzg�rz. Lasy na Arrakis! Niekt�rzy z nowego pokolenia nie mogli sobie wyobrazi� wydm pod zielonymi pag�rkami. Dla m�odych oczu nie by� szokiem widok szerokiego, p�askiego listowia drzew r�wnikowej puszczy. Leto spostrzeg� jednak, �e my�li teraz jak dawny Fremen, obawiaj�c si� zmian, odczuwaj�c l�k spowodowany obecno�ci� nowego.

��Dzieci mi m�wi�, �e rzadko teraz znajduj� tu, pod powierzchni�, piaskop�ywaki�� powiedzia�.

��I co to ma oznacza�?�� zapyta�a Ghanima. Us�ysza� rozdra�nienie w jej tonie.

��Wiele rzeczy zaczyna si� szybko zmienia栗 odpar�.

Na urwisku ponownie zakwili� ptak. Noc spad�a na pustyni� tak, jak jastrz�b spad� na kuropatw�. Ciemno�� cz�sto wystawia�a bezbronnego Leto na pastw� majak�w�� wszystkich wewn�trznych istnie�, podnosz�cych wrzaw� w oczekiwaniu na sw� kolejk�. Ghanima nie sprzeciwia�a si� temu zjawisku�� dok�adnie tak jak on. Wiedzia�a o trawi�cym go niepokoju. Poczu� jej d�o� na ramieniu.

Uderzeniem wydoby� z balisety gniewny akord.

Jak m�g� opowiedzie� o tym, co si� z nim dzia�o?

W jego umy�le trwa�y wojny, niezliczone istnienia zarzuca�y go wspomnieniami�� wypadk�w, gwa�t�w, mi�osnej oci�a�o�ci, barwy wielu miejsc i wielu twarzy� pogrzebanymi smutkami i ulotnymi uciechami t�um�w. S�ysza� elegie dla nie istniej�cych ju� planet, zielone ta�ce i blaski ognia, j�ki i powitania, �niwo niezliczonych rozm�w.

Ich nap�r by� najci�szy do zniesienia podczas zachodu s�o�ca, pod go�ym niebem.

��Czy nie powinni�my ju� i��?�� zapyta�a Ghanima.

Potrz�sn�� g�ow�, a ona wyczu�a ten ruch, u�wiadamiaj�c sobie, �e jego k�opoty sta�y si� ci�sze, ni� podejrzewa�a.

�Dlaczego tak cz�sto witam tu noc?��� zada� sobie pytanie. Nie czu�, jak Ghanima cofn�a r�k�.

��Sam wiesz, dlaczego katujesz si� w ten spos�b�� powiedzia�a.

Us�ysza� w jej g�osie delikatn� reprymend�. Tak, wiedzia�. Odpowied� le�a�a na powierzchni �wiadomo�ci: poniewa� wielkie znane-nieznane porusza�o nim jak fala. Czu� przesz�o�� nios�c� go tak, jakby dryfowa� na desce. Rozci�gni�te w przestrzeni czasu wspomnienia z przysz�owidzenia ojca nak�ada�y si� na inne, a mimo to po��da� tych wszystkich przesz�o�ci. Wiedzia� o tym, tak jak wiedzia� o tej nowej rzeczy, o kt�rej chcia� powiedzie� Ghanimie.

Pustynia zaczyna�a dr�e� we wschodz�cym �wietle Pierwszego Ksi�yca. Patrzy� na zwodnicz� nieruchomo�� si�gaj�cych w niesko�czono�� stert piasku. Po lewej stronie, w niewielkiej odleg�o�ci, znajdowa� si� �wiadek�� skalna wychodnia, kt�r� miotaj�ce piach wiatry zredukowa�y do niskiej, falistej linii, podobnej do ciemnego czerwia, przebijaj�cej si� spod wydmy. Kiedy� ska�a, na kt�rej siedzia� Leto, zostanie �ci�ta do takiego samego kszta�tu i sicz Tabr nie b�dzie niczym wi�cej ni� wspomnieniem kogo� takiego jak on. Nie w�tpi�, �e znajdzie si� kto� taki jak on.

��Dlaczego wpatrujesz si� w �wiadka?�� zapyta�a Ghanima.

Wzruszy� ramionami. Odrzucaj�c zakazy stra�nik�w, on i Ghanima cz�sto chodzili do tej ska�y. Znale�li w niej tajemn� kryj�wk� i Leto wiedzia�, dlaczego to miejsce tak go poci�ga.

Pod nim, w odleg�o�ci skr�conej przez mrok, b�yszcza� w �wietle ksi�yca ods�oni�ty, prosty kanat. Jego powierzchnia migota�a za spraw� drapie�nych ryb, kt�re Fremeni zawsze wpuszczali do zmagazynowanej wody, by trzyma� z dala piaskop�ywaki.

��Stoj� pomi�dzy ryb� a czerwiem�� mrukn��.

��Co?

Powt�rzy� g�o�niej.

Przy�o�y�a d�o� do ust, zaczynaj�c podejrzewa�, co go wiod�o. Ich ojciec dzia�a� w ten sam spos�b�� musia�a tylko zajrze� w g��b siebie i por�wna�.

Leto zadr�a�. Wspomnienia ��cz�ce go z miejscami, kt�rych nie zna�o nigdy jego cia�o, udziela�y mu odpowiedzi na pytania, kt�rych nie zadawa�. Na gigantycznym wewn�trznym ekranie widzia� powi�zania rozwijaj�cych si� wypadk�w. Czerwie Diuny nie mog�y tkn�� wody, gdy� ona je zatruwa�a. Wiedziano jednak, �e w prehistorycznych czasach by�a tutaj woda. Panwie bia�ego gipsu �wiadczy�y o obecno�ci m�rz i jezior. W g��boko bitych studniach znajdowano wod�, kt�r� odgradza�y piaskop�ywaki. Tak jasno, jak gdyby by� �wiadkiem owych wypadk�w, Leto ujrza�, co zasz�o na tej planecie i nape�ni�o go to przeczuciem katastrofy �ci�ganej przez ludzk� interwencj�.

��Wiem, co si� tu sta�o, Ghanimo�� powiedzia� g�osem ledwie g�o�niejszym ni� szept. Nachyli�a si� ku niemu.

��Tak?

��Piaskop�ywaki�

Zamilk�, a ona zastanawia�a si�, dlaczego wci�� odwo�ywa� si� do haploidalnej postaci gigantycznych pustynnych czerwi, lecz nie wa�y�a si� go pop�dza�.

��Piaskop�ywaki�� powt�rzy��� zosta�y tu sprowadzone z innego miejsca. By�a to wtedy nawodniona planeta. Mno�y�y si� szybciej, ni� istniej�ce ekosystemy mog�y sobie z nimi poradzi�. Zwi�za�y dost�pn� wod� i uczyni�y Diun� pustyni�� Zrobi�y to, by prze�y�! Na planecie odpowiednio suchej mog�y przej�� w posta� czerwia.

��Piaskop�ywaki?�� Potrz�sn�a g�ow�, nie w�tpi�c w jego s�owa, jak r�wnie� nie chc�c szuka� potwierdzenia w g��biach, w kt�rych Leto zbiera� informacje. �Piaskop�ywaki?��� zastanowi�a si�. Wielokrotnie bawi�a si� w dziecinn� zabaw�, wyszukuj�c je tyczk�, rozp�aszczaj�c na cienk� jak r�kawiczka, jarz�c� si� b�on�, a potem zabieraj�c je do zgonsuszni, by odzyska� wod�. Trudno by�o my�le� o tych bezm�zgich stworzeniach jako o sprawcach przemiany ca�ej planety.

Leto skin�� g�ow� w�asnym my�lom. Fremeni zawsze pami�tali, by do cystern z wod� wpuszcza� drapie�ne ryby. Haploidalne piaskop�ywaki aktywnie likwidowa�y wi�ksze masy wody blisko powierzchni planety; drapie�ne ryby p�ywa�y r�wnie� w kanacie. Czerwie wydaj�ce na �wiat piaskop�ywaki mog�y poradzi� sobie z ma�ymi dawkami wody�� na przyk�ad ilo�ciami zawartymi w p�ynie tkankowym ludzkiego cia�a. Lecz owe chemiczne fabryki skonfrontowane z du�ymi obj�to�ciami wody rozregulowywa�y si�, eksploduj�c w nios�cej �mier� transformacji, tworz�c niebezpieczne koncentracje melan�u, narkotyku daj�cego absolut �wiadomo�ci, u�ywanego w rozcie�czonych dozach podczas siczowych orgii. Jego oczyszczony koncentrat przeni�s� Paula Muad�Diba poza �ciany Czasu, g��boko w studni� zaniku ja�ni, gdzie nie powa�y� si� dotychczas uda� �aden inny cz�owiek.

Ghanima poczu�a dr�enie siedz�cego przed ni� brata.

��Co� ty zrobi�?�� zapyta�a z naciskiem.

Lecz on nie da� zbi� si� ze �cie�ki objawiania swych odkry�:

��Ekologiczna przemiana planety to mniej piaskop�ywak�w�

��Opieraj� si� jej, oczywi�cie�� powiedzia�a i zacz�a rozumie� l�k w jego g�osie.

��Je�eli znikn� piaskop�ywaki, to znikn� i wszystkie czerwie�� doda�.�� Trzeba ostrzec przed tym plemiona.

��Koniec z przypraw��� stwierdzi�a.

S�owa dotyka�y jedynie wierzcho�ka licznych niebezpiecze�stw, kt�re, jak si� oboje zorientowali, wywo�ane zosta�y ludzkim wtr�caniem si� w pradawne stosunki ekologiczne Diuny.

��W�a�nie tyle wie Alia�� powiedzia�.�� Dlatego si� tak unosi.

��Czy mo�esz by� tego pewny?

��Jestem pewny.

Wiedzia�a teraz, co go niepokoi�o, i poczu�a, �e ta wiedza i j� napawa l�kiem.

��Plemiona nam nie uwierz�, je�eli ona zaprzeczy�� powiedzia�. Jego stwierdzenie odnosi�o si� do podstawowego dylematu ich egzystencji: jakiej m�dro�ci oczekiwali Fremeni od dziewi�ciolatk�w? Alia, oddalaj�c si� ka�dego dnia coraz bardziej od wewn�trznej jedno�ci, wygrywa�a na tym.

��Musimy przekona� Stilgara�� powiedzia�a Ghanima.

Jednocze�nie odwr�cili g�owy i wpatrzyli si� w zalan� �wiat�em ksi�yca pustyni�. By�o to ju� inne miejsce. Ludzkie oddzia�ywanie na otoczenie nie by�o dla nich nigdy bardziej widoczne. Odczuwali siebie jako integralne cz�ci dynamicznego systemu, z trudem utrzymywanego w po��danej r�wnowadze. Nowe spojrzenie wywo�ywa�o w �wiadomo�ci prawdziw� rewolucj� zalewaj�c� my�li potopem spostrze�e�. Tak jak powiedzia� Liet-Kynes�� wszech�wiat by� miejscem ci�g�ego dialogu mi�dzy zwierz�cymi populacjami. Haploidalne piaskop�ywaki przemawia�y do nich jako do ludzkich zwierz�t.

��Plemiona zrozumiej� zagro�enie dla wody�� powiedzia� Leto.

��Ale to zagro�enie dla czego� wi�cej. To��� Ghanima zamilk�a, poj�wszy g��bsze znaczenie swych s��w. Woda by�a na Arrakis najwy�szym symbolem w�adzy. Fremeni przypominali w�sko wyspecjalizowane zwierz�ta: pozostawionych na pustyni rozbitk�w, ekspert�w od �ycia w najtrudniejszych warunkach. I gdy wody by�o w br�d, utrata znaczenia dawnego symbolu wywo�a�a zmian� w ich psychice.

��My�lisz o zagro�eniu dla w�adzy�� poprawi�a go.

��Oczywi�cie.

��Ale czy nam uwierz�?

��Je�li zobacz�, co si� dzieje, je�li dojrz� zak��cenie r�wnowagi�

��R�wnowaga�� powiedzia�a i powt�rzy�a dawne s�owa ojca:

���W�a�nie ona wyr�nia ludzi z t�umu�.

Ten cytat przebudzi� w nim ich ojca, wi�c doda�:

��Ekonomia przeciw pi�knu�� historia starsza ni� Szeba.�� Westchn�� i spojrza� na ni� sponad ramienia.�� Zaczynam mie� przysz�owidcze sny, Ghaniu.�� Wstrzyma�a oddech.�� Gdy Stilgar doni�s� nam, �e zwlekaj� z wypuszczeniem babki, wiedzia�em o tym ju� wcze�niej. Teraz podejrzewam, �e inne moje sny r�wnie� oka�� si� prorocze�� powiedzia�.

��Leto��� Potrz�sn�a g�ow�, czuj�c wilgo� w oczach.�� Z naszym ojcem to sta�o si� znacznie p�niej. Nie s�dzisz, �e to mo�e by�

���ni�em, �e biegam w zbroi przez wydmy. I by�em w D�ekaracie.

��D�eka��� kaszln�a.�� To przecie� stary mit!

��To prawdziwe miejsce, Ghaniu! Musz� odnale�� cz�owieka, kt�rego nazywaj� Kaznodziej�. Musz� go znale�� i porozmawia� z nim.

��My�lisz, �e on jest� naszym ojcem?

��Sama siebie o to zapytaj.

��To by�oby do niego podobne�� zgodzi�a si�.�� Ale�

��Nie lubi� rzeczy, o kt�rych wiem, �e je zrobiꠗ powiedzia�.

��Po raz pierwszy w �yciu rozumiem swego ojca. Poczu�a si� wy��czona z jego my�li.

��Kaznodzieja jest prawdopodobnie tylko starym mistykiem�� powiedzia�a.

��Modl� si� o to�� szepn��.�� Och, jak si� o to modl�!�� Baliseta zamrucza�a w jego d�oni, gdy ni� poruszy�.�� Mo�e to tylko Gabriel bez rogu.

Zapatrzy� si� w milczeniu w zalan� ksi�ycem pustyni�.

Ghanima odwr�ci�a si�, by popatrze� tam, gdzie on, i ujrza�a fosforyzuj�cy blask gnij�cej ro�linno�ci na skraju siczowej plantacji, nikn�cy w zlewaj�cej si� linii wydm. Pe�no tu by�o �ycia. Nawet gdy pustynia spa�a, co� w niej pozostawa�o na stra�y. Wyczuwa�a t� czujno��, s�ysza�a jakie� stworzenie zamieszkuj�ce kanat. Odkrycie Leto przekszta�ci�o noc: oto wa�na chwila, czas na wykrycie regularno�ci w�r�d ci�g�ych zmian.

��Dlaczego D�ekarata?�� zapyta�a, a bezbarwno�� jej g�osu zniszczy�a nastr�j oczekiwania.

��Dlaczego� nie wiem. Kiedy Stilgar pierwszy raz powiedzia� nam, jak zabijano tam ludzi, jak uczyniono z tego miejsca tabu, pomy�la�em� to, co ty. Lecz teraz w�a�nie stamt�d nadchodzi niebezpiecze�stwo� i Kaznodzieja.

Nie odpowiedzia�a, nie za��da�a, �eby podzieli� si� z ni� dalszymi jasnowidczymi snami. Wiedzia�a, jak wiele z jej niepokoju udzieli�o si� i jemu. Ta droga prowadzi�a do stania si� Paskudztwem i oboje o tym wiedzieli. Owo s�owo wisia�o mi�dzy nimi nie wypowiedziane, gdy odwr�cili si� i zacz�li zst�powa� po skale w kierunku wej�cia do siczy.

Paskudztwo.

Halleck u�y� do przekazania rzeczywistej wiadomo�ci r�cznej sygnalizacji, podczas gdy na g�os m�wi� o innych sprawach. Nie podoba�a mu si� ma�a poczekalnia, kt�r� kap�ani wyznaczyli do z�o�enia raportu, poniewa� wiedzia�, �e roi si� w niej od aparat�w szpiegowskich. Niech no jednak spr�buj� z�apa� drobne znaki r�k�! Atrydzi u�ywali tego sposobu komunikacji od setek lat i nikt nie wynalaz� m�drzejszego.

Na zewn�trz zapad�a noc, lecz pok�j nie mia� okien. O�wietlenie zale�ne by�o od kul �wi�toja�skich umieszczonych w g�rnych rogach pomieszczenia.

��Wielu z tych, kt�rych pojmali�my, to byli ludzie Alii�� przekaza� Halleck, obserwuj�c twarz Jessiki, podczas gdy na g�os m�wi�, �e przes�uchania wci�� trwaj�.

��Zatem jest tak, jak przewidywa�e��� odpowiedzia�a Jessika, manipuluj�c palcami. Skin�a g�ow� i wypowiedzia�a otwart� replik�:

��Oczekuj� pe�nego raportu, gdy b�dziesz zadowolony z wynik�w, Gurney.

��Oczywi�cie, pani�� powiedzia�, a jego palce kontynuowa�y:�� Jest inna sprawa, do�� niepokoj�ca. W transie narkotycznym niekt�rzy z naszych je�c�w m�wili o D�ekaracie i gdy wypowiadali t� nazw�, umierali.

��Uwarunkowane sercostopery?�� zapyta�y palce Jessiki. A na g�os powiedzia�a:

��Zwolni�e� jaki� je�c�w?

��Kilku, pani, najbardziej oczywistych tuman�w.�� Jego palce zata�czy�y:�� Podejrzewamy przymuszacie serca, ale nie jeste�my tego pewni Sekcje si� jeszcze nie zako�czy�y. Pomy�la�em, �e powinna� wiedzie� o D�ekaracie i przyszed�em natychmiast.

��M�j ksi��� i ja zawsze my�leli�my, �e D�ekarata to interesuj�ca legenda, prawdopodobnie oparta na pewnych faktach�� powiedzia�y palce Jessiki. Zdo�a�a zignorowa� zwyk�y skurcz b�lu, gdy m�wi�a o swym tak dawno zmar�ym kochanku.

��Masz jakie� rozkazy, pani?�� zapyta� na g�os Halleck.

Jessika odpowiedzia�a w ten sam spos�b, m�wi�c mu, �eby powr�ci� na l�dowisko i doni�s�, kiedy b�dzie mia� jakie� nadaj�ce si� do wykorzystania informacje, lecz jej palce nios�y inn� wiadomo��:�� Nawi�� kontakty z twymi przyjaci�mi w�r�d przemytnik�w. Je�li D�ekarata istnieje, zaopatruj� si� u nich, kupuj�c przypraw�. Nie ma dla nich innego rynku ni� przemytnicy.

Halleck szybko skin�� g�ow�, podczas gdy jego palce m�wi�y:�� Pu�ci�em ju� to w ruch, pani�� I poniewa� nie m�g� zignorowa� treningu ca�ego �ycia, doda�:�� B�d� ostro�na w tym miejscu. Alia jest twoim wrogiem, a wi�kszo�� kap�an�w jest jej oddana.

��Nie D�awid�� odpowiedzia�y palce Jessiki.�� On nienawidzi Atryd�w; w�tpi�, czy ktokolwiek poza wtajemniczonymi m�g�by to wykry�, ale jestem tego pewna. Spiskuje, a Alia o tym nie wie.

��Wyznaczam dodatkow� stra� dla twojej osoby, pani�� powiedzia� na g�os Halleck, zauwa�aj�c niezadowolenie w oczach Jessiki.�� Tu jest niebezpiecznie. Sp�dzisz tu noc?

��Udamy si� p�niej do siczy Tabr�� powiedzia�a i zawaha�a si�, czy powiedzie� mu, �eby nie przysy�a� wi�cej stra�nik�w, lecz w ko�cu zachowa�a milczenie. Mo�na by�o ufa� instynktom Gurneya. Niejeden Atryda nauczy� si� tego, zar�wno ku swemu �alowi, jak i zadowoleniu.�� Mam teraz jeszcze jedno spotkanie z Mistrzem Nowicjatu�� powiedzia�a.�� To ju� ostatnie i b�d� rada, �e opuszczam to miejsce.

M�czyzna nazywa� siebie �Kaznodziej�� i oto pewnego dnia na Arrakis pad� przera�liwy strach, �e m�g� on by� Muad�Dibem, kt�ry powr�ci� z pustyni nie zgin�wszy. Muad�Dib m�g� �y栗 kt� bowiem widzia� jego cia�o? A je�li ju� o to chodzi, to kto widzia� jakiekolwiek cia�o, kt�re zabra�a pustynia? Mo�na by�o czyni� por�wnania, lecz nikt z dawnych czas�w nie wyst�pi� naprz�d i nie rzek�: �Tak, wiem, �e jest Muad�Dibem. Znam go�.

Jednak�e� Tak samo jak Muad�Dib, Kaznodzieja by� �lepy, oczodo�y mia� czarne i pokaleczone w spos�b, w jaki m�g� to zrobi� spopielacz ska�, a jego g�os posiada� przepastn� g��bi�, nieodpart� si��, domagaj�c� si� odzewu z wn�trza cz�owieka. Wielu to zauwa�y�o. By� szczup�y, jego ogorza�� twarz zdobi�y blizny, jego w�osy przypr�szy�a siwizna. Ale g��boka pustynia wielu tak zmieni�a. Wystarczy�o rozejrze� si� dooko�a.

Kaznodziej� prowadzi� m�ody Fremen, ch�opak nieznany ludziom siczy, kt�ry pytany twierdzi�, �e pracuje jako najemnik. Argumentowano, �e znaj�cy przysz�o�� Muad�Dib nie potrzebowa�by takiego przewodnika. A wszyscy wiedzieli, �e by� on Kaznodziei niezb�dny.

Kaznodzieja zjawi� si� na ulicach Arrakin pewnego zimowego poranka, trzymaj�c br�zow�, �ylast� d�o� na ramieniu m�odego przewodnika. Ch�opak twierdz�cy, �e nazywa si� Assan Tariq, szed� przez woniej�ce kamiennym py�em ulice, prowadz�c swego podopiecznego z do�wiadczeniem kogo� urodzonego w dr��ni, nie trac�c z nim ani razu kontaktu.

Dostrze�ono, �e �lepiec mia� na sobie tradycyjn� burk�, zarzucon� na filtrfrak przypominaj�cy takie, jakie ongi� wyrabiano tylko w siczowych jaskiniach na najg��bszej pustyni. Nie by� podobny do pod�ych frak�w, rozpowszechnionych w owym czasie. Rurka donosowa wychwytuj�ca wilgo� z oddechu i przekazuj�ca j� w odzyskowe warstwy pod burk� by�a spleciona w warkocz, warkocz tak czarny, �e rzadko kiedykolwiek takie widywano. Maska kombinezonu, okrywaj�ca doln� po�ow� twarzy �lepca, pokryta by�a zielonymi smugami�� dzie�em piasku niesionego przez wiatr. Ca�� sw� postaci� Kaznodzieja przypomina� przesz�o�� Diuny.

Wielu spo�r�d porannego t�umu zauwa�y�o jego przej�cie. Mimo wszystko �lepy Fremen by� nadal osobliwo�ci�. Prawo freme�skie wci�� powierza�o �lepc�w Szej-huludowi. Litera prawa, mimo �e mniej j� honorowano w nowych, �agodnych�� je�eli chodzi o wodꠗ czasach, pozostawa�a nie zmieniona. �lepcy byli darem dla Szej-huluda. Wedle prawa pozostawiano ich w otwartym blechu na po�arcie wielkim czerwiom. Gdy dokonywa�o si� co� takiego�� a r�ne historie dociera�y do miast�� zawsze dzia�o si� to tam, gdzie wci�� w�ada�y najpot�niejsze czerwie, nazywane Praszczurami Pustyni. �lepy Fremen stanowi� wi�c niespotykany widok i ludzie przystawali, by popatrze� na id�c� ulic� dziwn� par�.

Ch�opak wydawa� si� mie� oko�o czternastu standardowych lat i nale�e� do tej nowej rasy, kt�ra nosi�a zmodyfikowane filtrfraki�� wystawiaj�ce nieos�oni�t� twarz na ogo�acaj�ce z wilgoci powietrze. Mia� g�adkie rysy, podbarwione przypraw� zupe�nie niebieskie oczy, kartoflowaty nos i niewinne spojrzenie, kt�re tak cz�sto maskuje u m�odych cynizm. Dla kontrastu, �lepy m�czyzna stanowi� przypomnienie czas�w nieomal zapomnianych�� d�ugi krok i smuk�o�� cia�a m�wi�y o wielu latach sp�dzonych w�r�d piask�w tylko na w�asnych nogach, b�d� na grzbiecie schwytanego czerwia. G�ow� trzyma� prosto, z ow� charakterystyczn� sztywno�ci� karku, kt�rej niekt�rzy �lepcy nie mog� si� pozby�. Zakapturzona twarz odwraca�a si� tylko wtedy, gdy starzec nadstawia� ucha na jaki� interesuj�cy d�wi�k.

Para kroczy�a w�r�d gromadz�cych si� t�um�w, docieraj�c w ko�cu do stopni przypominaj�cych pola-tarasy, a prowadz�cych do �wi�tyni Alii, kamiennej budowli, b�d�cej godn� wsp�zawodniczk� Cytadeli Paula.

Kaznodzieja i ch�opiec szli po stopniach dop�ty, dop�ki nie stan�li na trzecim poziomie, gdzie pielgrzymi Had�d� oczekiwali porannego otwarcia g�ruj�cych nad nimi, gigantycznych drzwi. By�y na tyle wielkie, �e zmie�ci�aby si� w nich ca�a katedra jednej ze staro�ytnych religii. M�wiono, �e przej�cie przez nie ma pomniejszy� dusz� pielgrzyma do rozmiar�w wystarczaj�co znikomych, by zmie�ci�a si� w uchu igielnym i trafi�a do nieba.

Na skraju trzeciego stopnia Kaznodzieja odwr�ci� si�. Wygl�da�o to tak, jakby rozgl�da� si� doko�a, widz�c pustymi oczodo�ami wymuskanych mieszka�c�w miasta, Fremen�w w strojach udaj�cych filtrfraki, ale b�d�cych jedynie dekoracyjnymi tkaninami, widz�c gorliwych pielgrzym�w �wie�o przyby�ych w kosmicznych transporterach Gildii, gotuj�cych si� do pierwszego kroku w dewocji maj�cej zapewni� im miejsce w niebie.

Na podestach wrza� ha�as: ubrani w zielone szaty Kulty�ci Ducha Mahdiego nie�li �ywe jastrz�bie, wy�wiczone, by skrzecza�y �wezwania do nieba�. Krzykliwi przekupnie handlowali �ywno�ci�. Na sprzeda� oferowano wiele rzeczy, g�osy prze�ciga�y si� w piskliwych wrzaskach. Mo�na by�o dosta� Tarot Diuny wraz z folderami i komentarzami wyt�oczonymi na szigastrunie. Jeden handlarz mia� egzotyczne cz�ci ubioru �z gwarancj�, �e dotkn�� ich sam Muad�Dib�. Inny sprzedawa� fiolki z wod� �ze �wiadectwem, �e pochodz� z siczy Tabr, gdzie �y� Muad�Dib�. Przez wszystko przebija�y si� rozmowy w ponad setce dialekt�w Galachu, przerywane szorstkimi i piszcz�cymi zg�oskami j�zyk�w out-frejn, kt�rymi m�wiono w �wi�tym Imperium. Tancerze Oblicza i niscy ludzie z podejrzanej rzemie�lniczej planety nale��cej do Tleilaxan obijali si� o ludzi w t�umie i kr�cili w k�ko w wyrazistych, jaskrawych strojach. By�y tu twarze szczup�e i t�uste, twarze bogate-w-wod�. Od zapiaszczonej plastali, tworz�cej szerokie stopnie, dobiega�o nerwowe szuranie wielu st�p. Od czasu do czasu lamentuj�cy g�os wybija� si� ponad kakofoni� t�umu, intonuj�c modlitw�:

��Mua-a-ad�Dibie! Mua-a-ad�Dibie! Uka� si� mej b�agaj�cej duszy! Ty, kt�ry jeste� pomaza�cem Bo�ym, uka� si� mej duszy! Mua-a-ad�Dibie!

W pobli�u, w�r�d pielgrzym�w, para aktor�w gra�a za kilka monet, recytuj�c linijki popularnej w�a�nie �Dysputy Armisteada i Leandraha�.

Kaznodzieja odwr�ci� g�ow�, aby si� im przys�ucha�.

Aktorami byli dwaj mieszka�cy miasta, w �rednim wieku, o zm�czonych g�osach. Na polecenie �lepca m�ody przewodnik dok�adnie ich opisa�. Byli ubrani w lu�ne szaty, nie racz�ce nawet udawa� filtrfrak�w, okrywaj�ce bogate-w-wod� cia�a. Assan Tariq uzna� to za zabawne, ale Kaznodzieja skarci� go.

Aktorzyna graj�cy rol� Leandraha podsumowa� sw� oracj�:

��Phi! Wszech�wiat ogarn�� mo�e tylko czuj�ca r�ka. Ta r�ka, to jest to, co wiedzie tw�j cenny m�zg i wszystko, co z m�zgu si� wywodzi. Widzisz, co� stworzy�, sta�e� si� wra�liwy, ale dopiero po tym, jak r�ka wykona�a swe dzie�o.

Wyst�p nagrodzi�y nik�e oklaski.

Kaznodzieja wci�gn�� powietrze przez nos, jego nozdrza wyczu�y obce wonie: maskowane pi�mem r�norakiego pochodzenia zapachy, wydobywaj�ce si� ze �le uszczelnionych filtrfrak�w, unosz�cy si� wsz�dzie kamienny py�, wyziewy z niezliczonych porcji egzotycznego jad�a, aromat kadzid�a ju� zapalonego w �wi�tyni i rozchodz�cego si� teraz we wszystkie strony. Gdy tak wch�ania� w siebie od�r otoczenia, na jego twarzy odbija�y si� my�li: �Do tego doszli�my my, Fremeni!�

Nag�e zamieszanie wstrz�sn�o t�umem. Na plac wyszli Tancerze Piachu i zgromadzili si� u podn�a stopni: ca�a pi��dziesi�tka sp�tana ze sob� linami z elakki. Wida� by�o, �e ta�cz� tak ca�e dnie, chc�c osi�gn�� stan ekstazy. Z ich ust �cieka�a piana, gdy podskakiwali i przytupywali w rytm ich tajemnej muzyki. Trzech zwisa�o bezw�adnie na linach poci�ganych przez innych w prz�d i w ty�, jak lalki na sznurkach. Jedna z tych lalek jednak�e si� ockn�a, a t�um widocznie wiedzia�, czego mo�na si� spodziewa�.

��Widzia�ee-ee-eeem!�� wrzasn�� �wie�o przebudzony tancerz.�� Widzia�ee-ee-eeem!�� Opiera� si� ci�gni�ciu przez innych tancerzy, ciskaj�c na prawo i lewo dzikie spojrzenia.�� Tu, gdzie jest to miasto, tylko piach si� ostanie! Widzia�ee-ee-eeem!

Od strony widz�w rozleg� si� wielki, wzbieraj�cy �miech. Do��czyli do niego tak�e nowi pielgrzymi.

Tego by�o za wiele dla Kaznodziei. Podni�s� obie r�ce i zagrzmia� g�osem, kt�rym z pewno�ci� rozkazywa� czerwiom:

��Cisza!

Ci�ba na placu zamilk�a na echo tego bojowego okrzyku. Kaznodzieja wskaza� na tancerzy drobn� d�oni� i iluzja, �e ich widzi, sta�a si� nieodparta.

��Czy nie s�yszeli�cie tego cz�owieka? Blu�niercy i ba�wochwalcy! Wszyscy! Religia Muad�Diba nie jest ju� jego! On odtr�ca j�, tak jak i was! Piach pokryje to miejsce. Piach pokryje was.

M�wi�cy opu�ci� ramiona, po�o�y� d�o� na barku przewodnika i rozkaza�:

��Zabierz mnie st�d.

By� mo�e by� to przypadkowy dob�r s��w: �On odtr�ca j�, tak jak i was!� Mo�e d�wi�k g�osu, kt�rego wymowa z pewno�ci� �wiadczy�a o szkoleniu w sztukach G�osu Bene Gesserit, G�osu rozkazuj�cego jedynie przy pomocy niuans�w modulacji; a mo�e nieod��czna mistyka miejsca, gdzie mieszka�, spacerowa� i sk�d rz�dzi� Muad�Dib, sprawi�y, �e kto� z dala, ze stopni, zawo�a� za odchodz�cym Kaznodziej� tonem przej�tym religijnym l�kiem:

��Czy to Muad�Dib wr�ci� do nas?

Kaznodzieja zatrzyma� si�, si�gn�� do sakwy pod burk� i doby� stamt�d przedmiot, kt�ry rozpoznali tylko ci, kt�rzy stali w pobli�u. By�a to zmumifikowana przez pustyni� ludzka r�ka, jedna z tych, kt�re od czasu do czasu ukazywa�y si� na piasku i by�y powszechnie uwa�ane za wiadomo�ci od Szej-huluda. D�o� uschni�ta tak, �e tworzy�a zaci�ni�t� pi��, ko�cz�c� si� bia�� ko�ci� porysowan� wiatrami burz piaskowych.

��Przynosz� R�k� Boga i to wszystko, co przynosz�!�� krzykn�� Kaznodzieja.�� M�wi� w imieniu R�ki Boga. Jestem Kaznodziej�.

Niekt�rzy poj�li to w ten spos�b, �e r�ka nale�a�a do Muad�Diba, ale inni uczepili si� zniewalaj�cej osobowo�ci i przera�aj�cego g�osu tego cz�owieka�� i tak w�a�nie Arrakis pozna�a jego imi�. A nie by� to ostatni raz, kiedy go s�yszano.

By� to ma�y pok�j, wype�niony delikatnym zapachem ozonu, kt�rego ilo�� redukowa�y przy�mione kule �wi�toja�skie oraz niebieskie, metaliczne �wiat�o pojedynczego monitora transoka. Dominowa�a w nim szaro�� i cienie. Ekran mia� mniej wi�cej metr szeroko�ci i oko�o siedemdziesi�ciu centymetr�w wysoko�ci. Ukazywa� w odleg�ym planie ja�ow�, skalist� dolin� oraz dwa tygrysy laza po�ywiaj�ce si� krwawymi resztkami ostatniej ofiary. Na zboczu ponad tygrysami sta� szczup�y m�czyzna w sardaukarskim mundurze polowym, z insygniami levenbrecha na ko�nierzu. Na piersi nosi� zawieszon� aparatur� serwokontroli.

Naprzeciw ekranu znajdowa� si� pojedynczy fotel dryfowy, zajmowany przez jasnow�os� kobiet� w nieokre�lonym wieku. Mia�a twarz w kszta�cie serca i smuk�e d�onie zwarte w u�cisku na por�czach fotela. Obszerna, bia�a, przetykana z�otem szata kry�a jej figur�. Krok na prawo od niej sta� kr�py m�czyzna, ubrany w br�zowo-z�oty mundur baszara z dawnych oddzia��w sardaukar�w imperialnych. Mia� siwiej�ce w�osy, kr�tko ostrzy�one nad kwadratow�, nie zdradzaj�c� uczu� twarz�.

Kobieta kaszln�a.

��Sta�o si� tak, jak przepowiada�e�, Tyekanik�� rzek�a.

��Wiedzia�em, �e tak b�dzie, ksi�no�� powiedzia� szorstko baszar. U�miechn�a si�, s�ysz�c napi�cie w jego g�osie i zapyta�a:

��Powiedz mi, Tyekanik, czy mojemu synowi spodoba si� tytu� Imperatora Farad�na Pierwszego?

��Odpowiada mu on, ksi�no.

��Nie o to pyta�am.

��M�g�by nie zaaprobowa� niekt�rych posuni�� podj�tych w celu zdobycia mu tego� hmm, tytu�u.

��Zatem znowu��� Odwr�ci�a si� i spojrza�a w mrok.�� S�u�y�e� dobrze mojemu ojcu. To nie twoja wina, �e straci� tron na rzecz Atryd�w. Ale na pewno musisz by� r�wnie rozgoryczony, jak ka�dy, kto�

��Czy ksi�na Wensicja ma dla mnie jakie� specjalne rozkazy?�� zapyta� Tyekanik. G�os dalej brzmia� szorstko, nawet pojawi�a si� w nim jeszcze ostrzejsza nuta.

��Masz z�y nawyk przerywania mi�� powiedzia�a. U�miechn�� si�, ukazuj�c mocne z�by, b�yszcz�ce w �wietle ekranu.

��Czasami przypominasz mi twego ojca, moja pani�� powiedzia�.�� Zawsze te uniki przed za�yczeniem sobie wykonania delikatnego� hmm, zadania.

Oderwa�a od niego gwa�townie wzrok, by ukry� gniew.

��Naprawd� my�lisz, �e te laza wynios� mojego syna na tron?�� zapyta�a.

��To bardzo prawdopodobne, ksi�no. Musisz przyzna�, �e ten b�kart Paula Atrydy b�dzie dla tej dw�jki niczym wi�cej ni� �lamazarnym kundlem. A kiedy bli�niaki zgin���� Wzruszy� ramionami.

��Wnuk Szaddama IV staje si� legalnym spadkobierc��� powiedzia�a.�� To znaczy, je�eli b�dziemy w stanie usun�� wszelkie obiekcje ze strony Fremen�w, Landsraadu i KHOAM, nie wspominaj�c o jakichkolwiek pozosta�ych przy �yciu Atrydach, kt�rzy mogliby�

��D�awid zapewnia mnie, �e jego ludzie bez problemu mog� zatroszczy� si� o Ali�. Nie licz� lady Jessiki jako Atrydy. Kto jeszcze pozostaje?

��Landsraad i KHOAM zaczepi� si� tam, gdzie zobacz� zyski�� powiedzia�a.�� Ale co z Fremenami?

��Utopimy ich w religii Muad�Diba!

���atwiej powiedzie� ni� zrobi�, m�j drogi Tyekaniku.

��Wiem�� powiedzia�.�� Wr�cili�my do naszej starej polemiki.

��R�d Corrin�w dokonywa� gorszych rzeczy, by zdoby� w�adzꠗ rzek�a.

��Ale �eby przyj�� t� t� religi� Mahdiego!

��M�j syn ci� szanuje.

��Ksi�no, wygl�dam dnia, w kt�rym r�d Corrin�w powr�ci na swe prawowite miejsce u w�adzy. Podobnie ka�dy pozosta�y sardaukar tu, na Salusa. Ale je�eli ty�

��Tyekanik! To jest Salusa Secundus. Nie mo�esz popa�� w lenistwo, kt�re tak si� rozpanoszy�o w naszym Imperium. Pe�ne nazwisko, kompletny tytu�, zwa�anie na ka�dy szczeg�: te cechy zrosz� piasek Arrakis krwi� Atryd�w. Ka�dy szczeg�, Tyekanik!

Wiedzia�a, co robi, atakuj�c. By�a to cz�� chytro�ci, kt�rej si� nauczy�a od swej siostry, Irulany. Czu�a jednak, �e jakby traci grunt pod nogami.

��S�yszysz mnie, Tyekanik?

��Tak, ksi�no.

��Chc�, by� przyj�� religi� Muad�Diba�� powiedzia�a.

��Ksi�no, przeszed�bym dla ciebie przez ogie�, ale�

��To rozkaz, Tyekanik.

Prze�kn��, wlepi� wzrok w ekran. Tygrysy laza sko�czy�y posi�ek i le�a�y teraz na piasku, dope�niaj�c toalety�� li��c d�ugimi j�zykami przednie �apy.

��Rozkaz, Tyekanik. Rozumiesz?

��S�ysz� i jestem pos�uszny, ksi�no.�� Jego g�os nie zmieni� tonu. Westchn�a.

��Ooch, gdyby �y� m�j ojciec!

��Tak, ksi�no.

��Nie przedrze�niaj mnie, Tyekanik. Wiem, jakie to dla ciebie przykre. Ale je�eli staniesz si� przyk�adem�

��Mo�e z niego nie skorzysta�, ksi�no.

��Skorzysta.�� Wskaza�a na ekran.�� Wydaje mi si�, �e ten tam, levenbrech, mo�e by� k�opotliwy.

��K�opotliwy? W jaki spos�b?

��Jak wielu ludzi wie cokolwiek o tygrysach?

��Levenbrech, ich treser� pilot, kt�ry je transportuje, ty, pani, i oczywi�cie��� Pstrykn�� we w�asn� pier�.

��A co z tymi, kt�rzy je kupili?

��Nie wiedz� o niczym. Czego si� obawiasz, ksi�no?

��M�j syn jest, no� wra�liwy.

��Sardaukar nie zdradza tajemnic�� powiedzia�.

��Ani trup.

Si�gn�a naprz�d i wcisn�a czerwony klawisz pod �wiec�cym ekranem.

Tygrysy natychmiast podnios�y �by. Wsta�y i spojrza�y na zbocze, na levenbrecha. Poruszaj�c si� w jednym rytmie, odwr�ci�y si� i rozpocz�y nier�wny bieg w g�r� zbocza.

Nie sprawiaj�c zrazu wra�enia zaniepokojonego, levenbrech wcisn�� klawisz na konsoli. Rusza� si� powoli, ale w miar� jak koty kontynuowa�y sprint w jego stron�, sta� si� bardziej nerwowy. Naciska� klawisz coraz mocniej. W jego rysach pojawi�a si� przera�aj�ca �wiadomo�� bliskiej �mierci i d�o� si�gn�a po roboczy n� u pasa. Wykona� ten gest zbyt p�no. Sko�nie opadaj�ce pazury uderzy�y go w klatk� piersiow� i rozci�gn�y na ziemi. Gdy upad�, drugi tygrys schwyci� jego kark w paszcz� i potrz�sn�� ni�. Kr�gos�up levenbrecha trzasn��.

��Zwa�anie na szczeg�y�� powiedzia�a ksi�na. Odwr�ci�a si� i zesztywnia�a, widz�c, �e Tyekanik wyci�gn�� n�. Wyci�gn�� go jednak ku niej r�koje�ci� do przodu.

��By� mo�e zechcesz u�y� mojego no�a, by zwr�ci� uwag� na kolejny szczeg󳠗 powiedzia�.

��W�� go z powrotem i nie zachowuj si� jak idiota!�� wybuchn�a.�� Czasami, Tyekanik, prowokujesz mnie, �ebym�

��To by� dobry cz�owiek, ksi�no. Jeden z moich najlepszych.

��Jeden z moich najlepszych!�� poprawi�a.

Wykona� g��boki, dr��cy wdech, wsadzi� n� do pochwy.

��A co z pilotem?

��Ulegnie wypadkowi�� powiedzia�a.�� Doradzisz mu najwy�sz� ostro�no��, gdy z powrotem przywiezie nam tygrysy. I, oczywi�cie, gdy dostarczy zwierz�tka ludziom D�awida, kt�rzy zajm� si� ich dalszym transportem��� Spojrza�a na n�.

��To rozkaz, ksi�no?

��Tak.

��Czy powinienem wtedy nadzia� si� na n�, czy ty, moja pani, zadbasz o ten, hmm, szczeg�?

Wensicja przem�wi�a z fa�szywym spokojem:

��Tyekanik, gdybym nie by�a zupe�nie pewna, �e nadzia�by� si� na n� na m�j rozkaz, nie sta�by� tu obok mnie� uzbrojony.

Prze�kn��, spojrza� na ekran. Tygrysy po�ywia�y si� raz jeszcze.

Nie chcia�a patrze� na t� scen�, wci�� obserwuj�c Tyekanika. Wreszcie odezwa�a si�:

��Powiesz handlarzom, �eby nie przyprowadzali nam wi�cej dzieci wed�ug podanego rysopisu.

��Jak rozka�esz, ksi�no.

��Nie m�w do mnie takim tonem, Tyekanik.

��Tak, ksi�no.

Jej usta �ci�gn�y si� w lini� prost�. Potem rzek�a:

��Czy mamy w zapasie jeszcze jakie� kostiumy?

��Sze�� komplet�w szat wraz z filtrfrakami i butami przeciwpiaskowymi, wszystkie z wyszytymi insygniami Atryd�w.

��Tkaniny tak bogate jak ta�?�� Skin�a w stron� ekranu.

��Godne kr�lewskiego rodu, ksi�no.

��Zwa�anie na szczeg�y�� powiedzia�a.�� Stroje zostan� przes�ane na Arrakis jako dar dla naszych kr�lewskich kuzyn�w. Podarunek od mojego syna, rozumiesz, Tyekanik?

��W zupe�no�ci, ksi�no.

��Niech napisze odpowiedni� not�. Powinna m�wi�, �e przesy�a te skromne szaty jako dow�d oddania dla rodu Atryd�w, czy co� w tym stylu.

��A okazja?

��Musi si� znale�� jakie� �wi�to czy urodziny, Tyekanik. Pozostawiam to tobie. Ufam ci, m�j przyjacielu. Popatrzy� na ni� uwa�nie w milczeniu. Jej twarz spochmurnia�a.

��Musisz o tym wiedzie�. Komu wi�cej mog�abym ufa� od czasu �mierci mego m�a?

Wzruszy� ramionami, my�l�c, jak bardzo upodabnia�a si� do paj�ka. Nawi�zywanie z ni� bli�szych stosunk�w nie przynios�oby po�ytku. Podejrzewa�, �e to w�a�nie zrobi� levenbrech.

��I, Tyekanik�� powiedzia�a�� jest jeszcze jeden szczeg�.

��Tak, ksi�no?

��M�j syn zosta� wyszkolony do w�adania. Nadejdzie czas, gdy sam b�dzie musia� chwyci� w d�onie miecz. B�dziesz wiedzia�, kiedy owa chwila nadejdzie. Chc� by� o tym poinformowana natychmiast.�� Odchyli�a si�, spogl�daj�c poufale w jego twarz.�� Nie akceptujesz mnie, wiem o tym. To nie ma dla mnie znaczenia tak d�ugo, jak d�ugo b�dziesz pami�ta� lekcj� z tym levenbrechem.

��By� nie tylko bardzo dobry jak poskramiacz, ale i �atwo by�o si� go pozby�. Tak, ksi�no.

��Nie o to mi chodzi!

��Czy�by? W takim razie� nie rozumiem.

��Armia�� powiedzia�a�� sk�ada si� z niezb�dnych, ale w pe�ni wymienialnych element�w. To jest lekcja levenbrecha.

��Wymienialne elementy�� powiedzia�.�� W��czaj�c w to najwy�sze dow�dztwo?

��Bez najwy�szego dow�dztwa armia rzadko ma racj� bytu, Tyekanik. W�a�nie dlatego natychmiast przyjmiesz religi� Mahdiego i jednocze�nie rozpoczniesz starania, by nawr�ci� mego syna.

��Natychmiast, ksi�no. Spodziewam si�, �e nie �yczysz sobie, bym zaniedba� jego nauczanie w sztuce wojennej na rzecz, hmm� religii?

Podnios�a si� z fotela, obesz�a go dooko�a, przystan�a przy drzwiach i powiedzia�a bez ogl�dania si�:

��Kt�rego� dnia nadwyr�ysz moj� cierpliwo�� o jeden raz za wiele, Tyekanik.

Z tymi s�owami wysz�a.

��Musz� ci co� powiedzie栗 rzek�a lady Jessika�� mimo, i� wiem, �e to, co powiem, o�ywi wiele wspomnie� z naszej wsp�lnej przesz�o�ci i narazi ci� na niebezpiecze�stwo.

Przerwa�a, by zobaczy� jak Ghanima przyjmuje jej s�owa.

Siedzia�y same, tylko we dw�jk�, na ma�ych poduszkach w komnacie, w siczy Tabr. Manewry, kt�re doprowadzi�y do tego spotkania, by�y nader zawi�e i Jessika nie mia�a wcale pewno�ci, czy tylko ona sama by�a t� manewruj�c�. Ghanima wydawa�a si� przewidywa� i wspomaga� jej ka�dy krok.

By�o ju� prawie dwie godziny po wschodzie s�o�ca i min�o podniecenie z okazji powita�. Jessika zmusi�a organizm do zwolnienia pulsu i skoncentrowa�a uwag� na pokoju o �cianach ze ska�, z ciemnymi obiciami i ��tymi poduszkami na posadzce. Spostrzeg�a, �e aby sprosta� nagromadzonemu napi�ciu, po raz pierwszy od lat przypomina sobie Litani� Przeciw Strachowi z rytua�u Bene Gesserit:

�Nie wolno si� ba�. Strach zabija dusz�. Strach to ma�a �mier�, a wielkie unicestwienie. Stawi� mu czo�o. Niechaj przejdzie po mnie i przeze mnie. A kiedy przejdzie, obr�c� oko swej ja�ni na jego drog�. Kt�r�dy przeszed� strach, tam nie ma nic. Jestem tylko ja�.

W milczeniu powt�rzy�a to raz jeszcze i zaczerpn�a g��boki, uspokajaj�cy wdech.

��Czasami to nawet pomaga�� powiedzia�a Ghanima�� To znaczy Litania.

Jessika zamkn�a oczy, by ukry� wstrz�s wywo�any przez t� uwag�. Od bardzo dawna nikt nie potrafi� odczyta� jej intymnych my�li. Doznanie by�o niepokoj�ce, zw�aszcza, �e jego przyczyn� stanowi� intelekt ukrywaj�cy si� pod mask� dziecka.

Stawiwszy czo�a strachowi, Jessika otworzy�a oczy i poj�a, co sta�o si� przyczyn� jej wzburzenia: �Boj� si� w�asnej wnuczki�. �adne z bli�ni�t nie zdradza�o stygmat�w Paskudztwa, kt�rymi puszy�a si� Alia, cho� Leto ukrywa� jaki� przera�aj�cy sekret. W�a�nie dlatego zosta� zr�cznie wykluczony z tego spotkania.

Dzia�aj�c pod wp�ywem impulsu, Jessika odrzuci�a od siebie zakorzenione emocjonalne maski, bariery w komunikacji, wiedz�c, jak niewielki by�by z nich po�ytek. Ani razu od czasu �mierci ksi�cia nie opu�ci�a tych barier i zniesienie ich sprawi�o jej zar�wno b�l, jak i ulg�. Pozosta�y fakty, kt�rych �adna kl�twa, modlitwa ani litanie nie mog�y zetrze� z rzeczywisto�ci. Unikanie ich nie pomaga�o si� od nich oderwa�. Elementy wizji Paula zmieni�y �wiat i dobra�y si� teraz do jego dzieci. Leto i Alia byli jak magnes w pr�ni: gromadzi�y si� wok� nich z�o i wszystkie nadu�ycia w�adzy.

Ghanima, obserwuj�c gr� uczu� na twarzy babki, zdziwi�a si�, �e Jessika jest w stanie sprawowa� nad nimi kontrol�.

Nagle, jak gdyby zsynchronizowanym ruchem, obie obr�ci�y g�owy; ich oczy spotka�y si� i wpatrywa�y w siebie, g��boko, badawczo. Mi�dzy nimi, bez wypowiadania s��w, kr��y�y my�li.

Jessika: �Chc�, by� ujrza�a moj� obaw�.

Ghanima: �Teraz wiem, �e mnie kochasz�.

By�a to kr�tka chwila absolutnego zaufania.

��Gdy tw�j ojciec by� jeszcze ch�opcem�� powiedzia�a Jessika�� sprowadzi�am na Kaladan Wielebn� Matk�, by podda�a go pr�bie.

Ghanima kiwn�a g�ow�. Pami�� tego wydarzenia by�a wyj�tkowo �ywa.

��My, Bene Gesserit, zawsze przezornie sprawdza�y�my, czy dzieci, kt�re si� urodzi�y, s� lud�mi, a nie zwierz�tami. Nigdy nie mo�na tego orzec po zewn�trznym wygl�dzie.

��Tak jeste�cie wyszkolone�� powiedzia�a Ghanima, a wspomnienie wtargn�o jak fala powodzi w jej umys�: stara wied�ma Bene Gesserit, Gaius Helena Mohian, zjawi�a si� w Zamku Kalada�skim z zatrutym gom d�abbarem i skrzynk� pal�cego b�lu. R�ka Paula, we wsp�lnej pami�ci Ghanimy�� jej w�asna, wy�a w agonii, podczas gdy stara kobieta spokojnie prawi�a o natychmiastowej �mierci w razie, gdyby j� wyszarpn��. I nie by�o �adnej w�tpliwo�ci, �e zada mu �mier� ig�� zawieszon� nad dzieci�c� szyj�, gdy starczy g�os jednostajnie brz�cza� powtarzaj�ce si� wywody:

�S�ysza�e� o tym, �e zwierz�ta odgryzaj� sobie ko�czyn�, by umkn�� z potrzasku? To zwierz�ca sztuczka. Cz�owiek wytrzyma sid�a, zniesie b�l, uda �mier�, by zabi� my�liwego, usuwaj�c zagro�enie dla swego gatunku �.

Ghanima potrz�sn�a g�ow�, protestuj�c przeciwko zapami�tanemu b�lowi. Pal� si�! Pal� si�! Paulowi wydawa�o si�, �e czuje, jak sk�ra zwija si� i czernieje na konaj�cej wewn�trz skrzynki d�oni, cia�o przepala si� i odpada, obna�aj�c go�e, zw�glone ko�ci. A to by�a sztuczka, zwyk�a sztuczka�� r�ka pozosta�a nietkni�ta. Lecz na samo wspomnienie pot wyst�pi� na czo�o Ghanimy.

��Oczywi�cie pami�tasz to inaczej ni� ja�� powiedzia�a Jessika.

Wiedziona intuicj� Ghanima przez chwil� widzia�a babk� w innym �wietle: czeg� mog�a chcie� ta kobieta, kieruj�ca si� dawnymi uwarunkowaniami, wpojonymi w szkole Bene Gesserit? Przyczyna powrotu Jessiki na Arrakis stawa�a si� coraz bardziej tajemnicza.

��Nie mia�oby sensu powtarzanie pr�by na tobie, b�d� twoim bracie�� rzek�a Jessika.�� Wiesz ju�, o co w niej chodzi�o. Musz� przyj��, �e jeste� cz�owiekiem, �e nie nadu�yjesz odziedziczonych zdolno�ci.

��Ale nie czynisz takiego za�o�enia do ko�ca�� powiedzia�a Ghanima.

Jessika mrugn�a, u�wiadamiaj�c sobie, �e bariery wznosz� si� na dawne pozycje wi�c raz jeszcze je znios�a.

��Wierzysz w moj� mi�o�� do ciebie?�� zapyta�a.

��Tak.�� Ghanima podnios�a d�o� w chwili, gdy Jessika zaczyna�a m�wi�.�� Ale ta mi�o�� nie powstrzyma ci� od zniszczenia nas. Och, wiem, jak to uzasadniasz: �Lepiej niechby zwierz�-cz�owiek umar�o, ni� si� odtworzy�o�. Pozostaje to zw�aszcza wtedy prawd�, gdy zwierz�ta-ludzie nosz� imi� Atryd�w.

��Jeste� istot� ludzk��� zdradzi�a si� Jessika.�� Wierz� w m�j instynkt.

Ghanima wyczu�a szczero�� w tych s�owach.

��Ale nie jeste� pewna co do Leto?�� zapyta�a.

��Nie jestem.

��Paskudztwo?

Jessika zdo�a�a jedynie skin�� g�ow�. Ghanima powiedzia�a:

��Przynajmniej jeszcze nie teraz. Chocia� obie wiemy, czym to grozi. Mo�emy to obserwowa� u Alii.

Jessika z��czy�a d�onie nad oczami i pomy�la�a: �Nawet mi�o�� nie mo�e ustrzec nas od niepo��danych fakt�w�. I dotar�o do niej, �e wci�� kocha c�rk�, milcz�co wo�aj�c przeciwko przeznaczeniu: �Alio! Och, Alio! �a�uj�, �e musz� wzi�� udzia� w zniszczeniu ciebie�.

Ghanima kaszln�a.

Jessika opu�ci�a r�ce, my�l�c: �Mog� rozpacza� nad moj� biedn� c�rk�, lecz trzeba si� teraz zaj�� czym innym�. I powiedzia�a:

��Wi�c rozpozna�a�, co sta�o si� z Ali�?

��Leto i ja obserwowali�my, jak to si� dzia�o. Nie wiedzieli�my, jak temu zapobiec, chocia� dyskutowali�my o wielu mo�liwo�ciach.

��Jeste� pewna, �e tw�j brat jest wolny od tego przekle�stwa?

��Jestem pewna.

Nie mo�na by�o zanegowa� spokojnej pewno�ci tego o�wiadczenia. Jessika czu�a, �e je akceptuje.

��Jak to si� sta�o, �e tego unikn�a�?�� zapyta�a.

Ghanima wyja�ni�a teori� uzgodnion� z Leto: �e r�nica polega�a na tym, i� unikali transu przyprawowego, podczas gdy Alia doznawa�a go za cz�sto. Przesz�a do ujawniania jego sn�w i plan�w, o kt�rych dyskutowali�� nawet co do D�ekaraty.

Jessika pokiwa�a g�ow�.

��Alia jest jednak�e Atrydk�, co stwarza nadzwyczajne problemy.

Ghanima zamilk�a, u�wiadomiwszy sobie nagle, �e Jessika w duszy wci�� nosi �a�ob� po swym ksi�ciu�� jak gdyby jego �mier� mia�a miejsce nie dalej jak wczoraj�� i �e b�dzie strzec jego imienia i pami�ci do ko�ca swych dni. Osobiste wspomnienia z �ycia ksi�cia przep�yn�y przez �wiadomo�� Ghanimy, by umocni� t� konstatacj�, by zmi�kczy� j� zrozumieniem.

��Tak wi�c�� powiedzia�a o�ywionym g�osem Jessika�� o co chodzi z tym Kaznodziej�? S�ysza�am wczoraj r�ne niepokoj�ce pog�oski.

Ghanima wzruszy�a ramionami.

��On mo�e by�

��Paulem?

��Tak, ale nie widzieli�my go.

��D�awid �mieje si� z tych pog�osek�� powiedzia�a Jessika.

Ghanima zawaha�a si� i odpar�a:

��Ufasz mu?

Surowy u�miech wygi�� usta Jessiki.

��Nie bardziej ni� ty.

��Leto m�wi, �e D�awid �mieje si� z wielu niew�a�ciwych rzeczy�� doda�a Ghanima.

��To tyle, je�li chodzi o D�awida�� powiedzia�a Jessika.�� Ale czy rzeczywi�cie s� powody, by s�dzi�, �e m�j syn �yje, �e powr�ci� w przebraniu?

��S�dzimy, �e to mo�liwe. A Leto��� Ghanima poczu�a, �e jej usta nagle wysch�y. Przypomnia�a sobie �ciskaj�ce pier� l�ki. Zmusi�a si� do odrzucenia ich od siebie i szczeg�owo opowiedzia�a o innych relacjach Leto, o jego wieszczych snach.

Jessika gwa�townie pokr�ci�a g�ow�.

��Leto m�wi�� doda�a Ghanima�� �e musi znale�� tego Kaznodziej� i upewni� si�.

��Tak� Oczywi�cie. Nie powinnam by�a nigdy st�d wyje�d�a�. To by�o tch�rzostwo.

��Dlaczego si� winisz? Osi�gn�a� granic�. Wiem o tym. Leto te�. Nawet Alia mo�e o tym wiedzie�.

Jessika po�o�y�a d�o� na gardle, potar�a je szybkim gestem i rzek�a:

��Tak, mamy k�opot z Ali�.

��Wywiera na Leto jaki� magnetyczny wp�yw�� powiedzia�a Ghanima.�� Dlatego pomog�am ci spotka� si� ze mn� sam na sam. Zgadza si�, �e nie ma dla niej nadziei, ale on wci�� poszukuje sposob�w, by z ni� by� i bada� j�. Kiedy staram si� go od tego odwie��, zasypia. On�

��Alia podaje mu jakie� narkotyki?

��Nie-e-e�� Ghanima potrz�sn�a g�ow�.�� Lecz przejawia wobec niej dziwn� empati�. I� we �nie cz�sto mruczy: �D�ekarata�.

��Znowu to!�� Jessika przypomnia�a sobie raport Gurneya o spiskowcach wykrytych na l�dowisku.

��Czasami si� obawiam, �e Alia chce, by Leto odnalaz� D�ekaratꠗ powiedzia�a Ghanima.�� Zawsze my�la�am, �e to tylko legenda. Wiesz o tym oczywi�cie?

Jessika wzruszy�a ramionami.

��To okropna historia. Okropna.

��Co mamy robi�?�� zapyta�a Ghanima.�� Boj� si� przeszukiwa� wszystkie moje wspomnienia, wszystkie moje istnienia�

��Gnaniu! Ostrzegam ci� przed tym. Nie wolno ci ryzykowa�.

��Mo�e do tego doj��, nawet je�li nie b�d� ryzykowa�a. Sk�d wiemy, co naprawd� sta�o si� z Ali�?

��Nie! To musi zosta� ci oszcz�dzone� to op�tanie.�� Ostatnie s�owo wyrzek�a dziwnym, chrapliwym tonem.�� Tak� D�ekarata, tak si� nazywa to miejsce? Pos�a�am Gurneya, �eby je odnalaz�, je�eli istnieje.

��Ale jak on mo�e� ach! Oczywi�cie: przemytnicy.

Jessika spostrzeg�a, �e otrzyma�a kolejny przyk�ad, jak umys� Ghanimy pracuje w zgodzie z tym, co musia�o by� �wiadomo�ci� innych. �Moj�!�� pomy�la�a.�� Niesamowite, �e to m�ode cia�o niesie w sobie wszystkie wspomnienia Paula, przynajmniej do chwili powstania nasienia, z kt�rego si� wywodzi�. By�a to inwazja na prywatno��, przeciw kt�rej w Jessice buntowa�a si� ca�a jej pierwotna natura. Przez chwil� czu�a, jak wydaje absolutny i niepodwa�alny s�d Bene Gesserit: Paskudztwo. W tym dziecku widzia�a jednak s�odycz, pragnienie po�wi�cenia si� za brata, pragnienie, kt�rego sile nie mo�na by�o zaprzeczy�.

�Jeste�my jednym �yciem, si�gaj�cym w mroczn� przesz�o�栗 pomy�la�a Jessika.�� Jeste�my jedn� krwi��.

Przygotowa�a si� na przysz�e wydarzenia, kt�re niew�tpliwie b�d� konsekwencj� jej rozkaz�w, wydanych Gurneyowi Halleckowi. Leto trzeba oddzieli� od siostry i wychowa� tak, jak chcia� tego zakon �e�ski.

Alia Atryda, gdy by�a znacznie m�odsza, godzinami �wiczy�a si� w transie prana-bindu, staraj�c wzmocni� sw� w�asn� osobowo�� przeciw inwazji innych �wiadomo�ci. Wiedzia�a, na czym polega jej problem�� w siczowej dr��ni nie mo�na by�o uciec przed melan�em. Przypraw� przesi�kni�te by�o wszystko�� �ywno��, woda, powietrze, nawet tkaniny, w kt�re wyp�akiwa�a si� w nocy. Alia bardzo wcze�nie pozna�a korzy�ci p�yn�ce z siczowych orgii, w czasie kt�rych plemi� pi�o wod� z u�mierconego czerwia. Podczas orgii Fremeni uwalniali nagromadzone istnienia genetycznych pami�ci i odrzucali je. Widzia�a, jak jej towarzysze stawali si� wtedy przej�ciowo op�tani.

Dla niej nie by�o takiego uwolnienia, nie by�o wyzwolenia. Posiad�a pe�n� �wiadomo�� na d�ugo przed urodzeniem. Wraz ze �wiadomo�ci� nadesz�a katastrofalna wiedza: zetkni�cie w �onie matki w pot�nym, nieuniknionym kontakcie z osobowo�ciami wszystkich przodk�w i ja�ni, przetransportowanych przez �mier� podczas tau�� w przyprawie kr���cej w lady Jessice. Przed przyj�ciem na �wiat pami�� Alii zawiera�a ka�dy element wiedzy wymaganej od Wielebnej Matki Bene Gesserit�� i jeszcze wiele, wiele wi�cej� Na tej podstawie poznano straszn� prawd�: by�a Paskudztwem. �wiadomo�� tego przyprawia�a Ali� o s�abo��. Dla przed-urodzonej nie by�o przed tym ucieczki. Wci�� walczy�a z coraz bardziej przera�aj�cymi przodkami, odnosz�c od czasu do czasu pyrrusowe zwyci�stwa. Wiedzia�a, czym jest w�asna osobowo��, ta jednak nie by�a w stanie ochroni� jej przed cz�stymi ingerencjami tych, kt�rzy �yli wewn�trz niej odbitym �yciem.

�Pewnego dnia i ja taka w�a�nie b�dꔠ� pomy�la�a. Zmrozi�a j� ta my�l. I�� dalej i kry� si� w �yciu dzieci zrodzonych z w�asnego �ona, by� intruzem chwytaj�cym si� cudzej �wiadomo�ci, by zdoby� odrobin� dozna� i prze�y�

Jej dzieci�stwo zabarwia� strach. Utrwali� si� w niej podczas dojrzewania. Walczy�a z nim, nie b�agaj�c nikogo o pomoc. Kt� m�g� poj��, jakiej pomocy potrzebuje? Nie jej matka, kt�ra nie by�a w stanie odci�� si� od os�du Bene Gesserit: przed-urodzeni to Paskudztwa.

Nadesz�a noc, podczas kt�rej jej brat, szukaj�c �mierci, odszed� na pustyni� i odda� si� Szej-huludowi, tak jak wymagano tego od �lepych Fremen�w. W ci�gu miesi�ca Alia wysz�a za m�� za Duncana Idaho, cz�owieka wydartego �mierci dzi�ki technologicznym sztukom Tleilaxan. Jej matka przebywa�a na Kaladanie. Bli�ni�ta Paula pozostawa�y prawnie pod jej opiek�.

I sprawowa�a Regencj�.

Ci�ar odpowiedzialno�ci odp�dzi� dawne obawy, wi�c otworzy�a si� szeroko na wewn�trzne �ycia, ��daj�c od nich rad, pogr��aj�c si� w przyprawowym transie w poszukiwaniu wiod�cych wizji.

Kryzys nadszed� pewnego dnia�� podobnego do wielu innych w wiosennym miesi�cu Laab�� o poranku, w Cytadeli Muad�Diba, gdy zimny wiatr nawiewa� piach od strony bieguna. Alia wci�� nosi�a szaty �a�obne. Przez kilka ostatnich tygodni opiera�a si� wewn�trznemu g�osowi matki, kt�ry zwyk� szydzi� z przygotowanych w�wczas �wi�tych Dni, maj�cych mie� kulminacj� w �wi�tyni Alii.

Wewn�trz-�wiadomo�� Jessiki zanika�a coraz bardziej, roztapiaj�c si� w niewyra�nym ��daniu, aby Alia zaj�a si� prac� nad Prawami Atryd�w. O sw�j moment �wiadomo�ci zacz�y walczy� inne istoty. Alia czu�a, jak otwiera si� bezdenna otch�a�, z kt�rej niczym r�j szara�czy wynurzaj� si� bezkszta�tne twarze. Skupi�a uwag� na tej najbardziej potwornej�� na starym baronie Harkonnenie. W przera�eniu wynikaj�cym z pogwa�cenia psyche pocz�a wykrzykiwa� sprzeciw wobec ca�ego tego wewn�trznego jazgotu, uzyskuj�c chwilow� ulg�.

Tego poranka Alia wysz�a na spacer do ogrodu na dachu Cytadeli. Aby wygra� walk� ze swym wn�trzem, stara�a si� skupi� na napomnieniu Chody, skierowanym do Zensunnit�w:

�Puszczaj�c drabin�, mo�na wznie�� si� w g�r�!�

Lecz wci�� rozprasza� j� poranny blask na stokach Muru Zaporowego. Ogrodowe �cie�ki wype�ni�y k�py spr�ystej trawy puchowej. Gdy odwr�ci�a wzrok do muru, ujrza�a ros� na trawie, a w niej wielokro� powielony zarys w�asnej postaci.

Widok ten przyprawi� j� o zawr�t g�owy. Ka�de z odbi� nios�o znami� jakiej� twarzy z wewn�trznego t�umu.

Stara�a si� skoncentrowa� umys� na tym, o czym m�wi�a trawa. Obecno�� obfitej rosy �wiadczy�a, jak daleko post�pi�a Ekologiczna Transformacja Diuny. Klimat pomocnych szeroko�ci stawa� si� cieplejszy, wzrasta�a zawarto�� dwutlenku w�gla w atmosferze. Przypomnia�a sobie, jak wiele hektar�w pustyni zostanie w nadchodz�cym roku pokrytych zielon� ro�linno�ci��� a nawodnienie tylko jednego wymaga�o trzydziestu siedmiu tysi�cy st�p sze�ciennych wody.

Mimo wielkich wysi�k�w, zmierzaj�cych do skierowania my�li na przyziemne problemy, nie udawa�o jej si� umkn�� intruzom kr���cym jak rekiny wewn�trz zamkni�tego �wiata jej dozna�.

Przycisn�a d�onie do czo�a.

O zachodzie poprzedniego dnia stra�nicy �wi�tyni przyprowadzili wi�nia do os�dzenia: niejakiego Essasa Paymona, ciemnego, chudego cz�owieczka, pono� na �o�dzie rodu niskiego Nebir�w. Paymon handlowa� �wi�tymi relikwiami i ma�ymi, r�cznie wykonanymi ozdobami. Odkryto, �e w rzeczywisto�ci jest szpiegiem KHOAM, maj�cym za zadanie podawa� wysoko�� rocznych zbior�w przyprawy. Alia zastanawia�a si� w�a�nie nad wys�aniem go do lochu, kiedy wi�zie� g�o�no zaprotestowa� przeciwko niesprawiedliwo�ci Atryd�w. Takie s�owa mog�y mu przynie�� natychmiastowy wyrok �mierci przez powieszenie na tr�jnogu, ale Ali� uj�a jego bezczelno��. Przem�wi�a ostro z Tronu S�du, staraj�c si� przerazi� go, by zdradzi� wi�cej, ni� powiedzia� ju� inkwizytorom.

�Dlaczego nasz zbi�r przyprawy ma takie znaczenie dla Konsorcjum Honnete?�� za��da�a.�� Powiesz, to mo�e ci� oszcz�dzimy�.

�Zbieram wszystko, na co jest zbyt�� odpar� Paymon.�� Nie wiem, co dzieje si� z moim �niwem �.

�I dla swego marnego zysku wtr�casz si� do kr�lewskich plan�w?��� naciska�a Alia.

�Monarchowie nigdy nie uznaj�, �e my r�wnie� mo�emy mie� swoje plany��� odparowa�.

Alia, zniewolona przez t� desperack� czelno��, powiedzia�a:

�Essasie Paymonie, czy b�dziesz pracowa� dla mnie?�

Na te s�owa u�miech rozja�ni� jego ciemn� twarz.

�Mieli�cie zamiar zniszczy� mnie bez skrupu��w. Jak� now� warto�� odkryli�cie we mnie, o kt�r� macie si� zamiar ze mn� targowa�?��� odpar�.

�Masz prost� i praktyczn� zaletꠗ powiedzia�a.�� Jeste� bezczelny i wynajmiesz si�. temu, kto najlepiej zap�aci. Mog� da� ci wi�cej, ni� ktokolwiek inny w Imperium�.

Za�yczy� sobie za us�ugi znaczn� kwot�, ale Alia roze�mia�a si� i sparowa�a jego ��danie obietnic� sumy, kt�r� uzna�a za bardziej rozs�dn� i bez w�tpienia o wiele wi�ksz� od sumy kiedykolwiek przez niego otrzymanej.

�I, oczywi�cie, dorzucam dar �ycia, za kt�ry, spodziewam si�, zaoferujesz jak�� bardziej niepospolit� zaletꔠ� doda�a.

�Interes stoi!��� zawo�a� Paymon i na znak Alii zosta� wyprowadzony przez kap�a�skiego Mistrza Przyj��, D�awida.

Nieca�� godzin� p�niej, gdy Alia przygotowywa�a si� do opuszczenia Sali Os�du, wr�ci� D�awid, spiesz�c z doniesieniem, �e pods�uchano Paymona mrucz�cego prorocze wersety z Biblii Protestancko-Katolickiej: �Malefico non patieris vivere�.

�Nie pozwolisz �y� czarownicy��� przet�umaczy�a Alia. Wi�c tak� okaza� wdzi�czno��! By� jednym z tych, kt�rzy spiskowali przeciw jej �yciu! W porywie gniewu, jakiego nigdy wcze�niej nie do�wiadczy�a, zarz�dzi�a natychmiastowe stracenie Paymona i odes�anie cia�a do zgonsuszni �wi�tyni, gdzie jego woda b�dzie mia�a przynajmniej jak�� warto�� w zbiornikach kap�an�w.

I przez ca�� noc nawiedza�a j� ciemna twarz Paymona.

Pr�bowa�a r�nych sztuczek, by pozby� si� w ko�cu natarczywego obrazu. Recytowa�a �Bu D�i� z Freme�skiej Ksi�gi Kreosa: �Nic si� nie pojawia! Nic si� nie pojawia!� Lecz Paymon przyprawi� j� o koszmarn� noc; nowy dzie� rozpocz�a zawrotami g�owy. Dzie�, w kt�rym odnajdowa�a jego twarz w�r�d innych, odbitych w kropelkach rosy.

Z prowadz�cych na dach drzwi, okolonych niskimi mimozami, stra�niczka zawo�a�a j� na �niadanie. Alia westchn�a. Czu�a, �e musi wybiera� mi�dzy dwoma piek�ami�� wrzaskiem w umy�le a wrzaskiem dworak�w�� oba ch�ry pozbawione sensu, lecz uporczywe w ��daniach; ha�as, kt�ry pragn�a uciszy� cho�by ostrzem no�a.

Ignoruj�c stra�niczk�, Alia przenios�a wzrok nad dach, na Mur Zaporowy. Bahada k�ad�a si� szerokim j�zykiem na os�oni�te pod�o�e jej w�o�ci jak rozpostarty wachlarz. Delta piasku �cieli�a si� przed oczyma, obramowana wschodz�cym s�o�cem. Dotar�o do niej, �e niewprawne oko mog�o wzi�� szeroki wachlarz piachu za koryto okresowej rzeki, lecz by�o to jedynie miejsce, gdzie jej brat rozbi� Mur Zaporowy broni� atomow� rodu Atryd�w, otwieraj�c przej�cie z pustyni dla czerwi nios�cych freme�skich �o�nierzy ku mia�d��cemu zwyci�stwu nad jego poprzednikiem na imperialnym tronie, Szaddamem IV. Teraz po drugiej stronie muru p�yn�� szeroki kanat, zagradzaj�cy drog� czerwiom. Nie mog�y przeci�� nieizolowanej wody, poniewa� ona je zabija�a.

�Gdybym tylko mia�a tak� barier� w umy�le��� pomy�la�a.

Ta my�l wzmocni�a osza�amiaj�ce wra�enie izolacji od rzeczywisto�ci.

Czerwie! Czerwie!

Pami�� zaprezentowa�a jej zbi�r obraz�w czerwia pustyni: pot�nego Szej-huluda, demiurga Fremen�w, �mierciono�ny besti� z pustynnych g��bi, kt�rej wydzieliny zawiera�y bezcenn� przypraw�. Pomy�la�a: �Jakie to dziwne, �e czerw wyrasta z p�askiego, pokrytego sk�r� piaskop�ywaka�. I te, i tamte tworzy�y nieprzeliczon� mnogo�� w jej �wiadomo�ci. Piaskop�ywaki rozci�gni�te na skalnym pod�o�u planety tworzy�y �ywe cysterny�� utrzymywa�y wod�, kt�ra nie zatruwa�a ich nosicieli. Alia dokona�a por�wnania: niekt�rzy z tych innych utrzymywali na wodzy mog�ce j� zniszczy� niebezpieczne si�y.

Stra�niczka zn�w zawo�a�a na �niadanie, z wyra�n� nut� zniecierpliwienia w g�osie.

Alia odwr�ci�a si� gniewnie i machn�a r�k� w odprawiaj�cym ge�cie.

Stra�niczka pos�ucha�a, ale trzasn�a drzwiami.

Na d�wi�k uderzenia drzwi Alia poczu�a si� nagle ow�adni�ta przez to wszystko, czemu stara�a si� oprze�. Inne �ycia wzbiera�y w niej jak potworny przyp�yw, przylega�y do ka�dego o�rodka pami�ci. Niekt�re prezentowa�y sk�r� pokryt� wrzodami, inne�� stwardnia�e odciski; wszystkie rzuca�y czarne jak sadza cienie. Widzia�a r�wnie� g�owy przypominaj�ce o�linione cukierki. Przemkn�� przez ni� ca�y ich r�j, ��daj�c, by unios�a si� i do��czy�a do niego.

��Nie�� szepn�a.�� Nie� Nie� Nie�

Upad�aby na �cie�k�, gdyby nie �awka obok. Stara�a si� usi���, nie da�a rady, wyci�gn�a si� wi�c na zimnej plastali, wci�� szepcz�c sw� odmow�.

Przyp�yw stale narasta�.

Poczu�a, �e dostraja si� do tego ruchu, �wiadoma ryzyka, ale jednocze�nie przygotowana na ka�dy okrzyk wrzeszcz�cych w niej, powykrzywianych ust. Wyrzuca�y z siebie kakofoni� ��da�: �Ja! Ja!�, �Nie, ja!� Wiedzia�a, �e je�eli raz zwr�ci na nie uwag�, tylko raz�� b�dzie zgubiona. Zatrzyma� wzrok na jednej twarzy i pod��a� za g�osem tej twarzy, znaczy�oby wpa�� w u�cisk egoizmu wybranej osobowo�ci.

��To przez twoje przysz�owidzenie�� wyszepta� jaki� g�os. Zakry�a d�o�mi uszy my�l�c: �Nie jestem przysz�owidz�ca! Trans na mnie nie dzia�a�.

Lecz g�os nalega�:

��Zadzia�a�by, gdyby� mu pomog�a.

��Nie� nie��� szepn�a.

W jej umy�le splata�y si� ze sob� i inne g�osy:

��Ja, Agamemnon, tw�j przodek, domagam si� uwagi!

��Nie� nie.�� �cisn�a d�o�mi uszy, dop�ki cia�o nie odpowiedzia�o b�lem.

Niesamowite gdakanie w g�owie zabrzmia�o pytaniem:

��Co sta�o si� z Owidiuszem? To proste. Jest ibidem Johna Barlletta.

Imiona nie mia�y �adnego znaczenia. Chcia�a wy� przeciw nim i przeciw wszystkim innym g�osom, ale nie mog�a odnale�� swego w�asnego.

Stra�niczka odes�ana z powrotem na dach przez wy�szych s�u��cych raz jeszcze wyjrza�a przez drzwi za mimoz�, zobaczy�a Ali� na �awce i powiedzia�a do towarzyszki:

��Ach, ona odpoczywa. Zauwa�y�a�, �e nie spa�a ostatniej nocy? Dobrze jej zrobi, je�eli za�yje zahy, porannej sjesty.

Alia nie s�ysza�a stra�niczki. Jej �wiadomo�� znalaz�a si� w kleszczach wyj�cego �piewu: �Weso�e z nas ptaszki, hurrra!��� g�osy odbija�y si� echem w czaszce. Pomy�la�a: �Wariuj�. Trac� rozum�.

Stop� wykonywa�a na �awce nieznaczne ruchy, zdradzaj�ce pragnienie ucieczki. Czu�a, �e gdyby tylko mog�a zmusi� cia�o do biegu, uda�oby jej si� uciec. Musia�a si� wyrwa�, inaczej ka�da cz�stka tego wewn�trznego przyp�ywu zatopi j� w milczeniu, na zawsze kalaj�c dusz�. Ale cia�o nie s�ucha�o. Najpot�niejsze si�y Imperium us�ucha�yby jej najmniejszego kaprysu, ale nie w�asne cia�o.

Wewn�trzny g�os zarechota� gard�owo i rzek�:

��Z pewnego punktu widzenia, dziecko, ka�dy przypadek stworzenia przedstawia sob� katastrof�.�� G�os by� basowy, grzmia� w uszach, a rechocz�c, naigrywa� si� jakby z w�asnej celebry.�� Moje drogie dziecko, pomog� ci, ale w zamian za twoj� pomoc.

Alia, nie b�d�c w stanie zag�uszy� narastaj�cego w tle tego basu zgie�ku, zdo�a�a wydusi� z siebie tylko:

��Kto� kto�

W jej umy�le uformowa�a si� jaka� twarz. Taka by�a t�usta, �e mog�aby by� twarz� niemowl�cia, gdyby nie po��danie maluj�ce si� w szklistych oczach. Spr�bowa�a wycofa� si�, ale osi�gn�a tylko pe�niejszy widok, obejmuj�cy cia�o nale��ce do owej twarzy. By�o olbrzymie, niesamowicie grube, obleczone w szat�, kt�ra delikatnymi wybrzuszeniami zdradza�a, �e ten t�uszcz wymaga� podpory przeno�nych dryf�w.

��Widzisz�� zagrzmia� bas�� to tylko ja, tw�j dziadek. Znasz mnie przecie�. Nazywa�em si� baron Vladimir Harkonnen.

��Ty nie� Ty nie �yjesz!�� wydusi�a z siebie.

��Ale� oczywi�cie, moja droga! Wi�kszo�� z nas wewn�trz ciebie nie �yje. Ale nikt z ca�ej reszty nie chce ci naprawd� pom�c. Nie rozumiej� ciebie.

��Odejd��� powiedzia�a b�agalnie.�� Och, prosz�, odejd�.

��Wszak potrzebujesz pomocy, wnuczko�� stwierdzi� baron. �Jak szacownie wygl�da��� pomy�la�a, obserwuj�c wizerunek barona na wewn�trznej stronie swoich zamkni�tych powiek.

��Pragn� ci pom�c�� przypochlebia� si�.�� Ci inni walczyliby tylko o przej�cie twej �wiadomo�ci Ka�dy z nich stara�by si� wyp�dzi� ciebie z twego cia�a. Ale ja� ja chc� tylko k�cika dla siebie.

Inne �ycia znowu podnios�y wrzask. Przyp�yw nasili� si�, raz jeszcze gro��c jej zatopieniem. Us�ysza�a skrzecz�cy g�os matki.

�Ona przecie� �yje��� b�ysn�a w niej my�l.

��Zamknijcie si�!�� rozkaza� baron.

Alia zorientowa�a si�, �e jej w�asne pragnienia dodaj� si� tej komendzie, sprawiaj�c, �e zosta�a us�yszana w ca�ej �wiadomo�ci.

Wewn�trzna cisza obmy�a j� niczym zimna k�piel i Alia poczu�a, �e bij�ce jak m�ot serce zwalnia do normalnego rytmu. G�os barona wtr�ci� si� uspokajaj�co:

��Widzisz? Razem jeste�my niezwyci�eni. Pom� mi, a ja pomog� tobie.

��Czego� czego chcesz?�� szepn�a. Na t�ustej twarzy pojawi�a si� zaduma.

��Ach, moja droga wnuczko�� powiedzia��� pragn� tylko kilku prostych przyjemno�ci. Pozw�l mi na kr�tko ��czy� si� z twoimi zmys�ami Nikt wi�cej nie musi o tym wiedzie�. Daj mi poczu� skrawek �ycia, na przyk�ad gdy otocz� ci� ramiona kochanka. Czy� nie jest to niewyg�rowana cena?

��Tak�

��No w�a�nie�� za�mia� si� baron.�� W zamian, droga wnuczko, mog� ci s�u�y� na wiele r�nych sposob�w. Mog� ci� wspiera�, wspom�c czasami celn� rad�. B�dziesz niezwyci�ona od wewn�trz i na zewn�trz. Zetrzesz z powierzchni ziemi wszelk� opozycj�. Historia zapomni twojego brata i b�dzie wys�awia� Ali�. Przysz�o�� nale�y do ciebie.

��Nie pozwolisz� wygra� innym?

��Nie mog� si� z nami r�wna�! Pojedynczo mo�emy zosta� pokonani, ale razem, to my rozkazujemy. Zademonstruj� ci co�. S�uchaj!

I baron zamilk�, wycofuj�c sw�j obraz, swoj� wewn�trzn� obecno��. Nie wtargn�o �adne wspomnienie, twarz ani g�os innych.

Alia ci�ko westchn�a.

Wraz z westchnieniem objawi�a si� my�l. Si�� torowa�a sobie drog� do �wiadomo�ci, jak gdyby by�a jej w�asn�, lecz Alia czu�a za ni� inne milcz�ce g�osy.

�Stary baron by� diab�em. Zamordowa� twojego ojca. Zabi�by ciebie i Paula. Stara� si� o to, lecz mu si� nie uda�o�.

Doszed� j� g�os barona, cho� nie pojawi�a si� jego twarz:

��Oczywi�cie, �e bym ci� zabi�. Czy nie sta�a� na mej drodze? Ale ten argument ju� nie istnieje. Wygra�a�, dziecko! Jeste� now� prawd�!

Czu�a, �e kiwa g�ow�, tr�c policzkiem o szorstk� powierzchni� �awki.

Pomy�la�a, �e jego s�owa brzmi� rozs�dnie. Nauka Bene Gesserit sprawi�a, �e oceni�a logiczny charakter jego wypowiedzi: �Celem argumentu jest zmieni� natur� prawdy.�

�Tak� tak w�a�nie poj�yby to Bene Gesserit��� pomy�la�a.

��W�a�nie�� wtr�ci� baron.�� Ja jestem martwy, podczas gdy ty �yjesz. Moja egzystencja jest krucha. Jestem pami�cioja�ni� w twym wn�trzu. Jestem na twoje rozkazy. I o jak ma�o prosz� w zamian za szczere rady. Rady, kt�rych mam zamiar ci udziela�.

��Co radzisz mi teraz zrobi�?�� zapyta�a, wypr�bowuj�c go.

��Martwisz si� wyrokiem, kt�ry wyda�a� zesz�ej nocy�� powiedzia�.�� Zastanawiasz si�, czy prawid�owo doniesiono ci s�owa Paymona. Mo�e D�awid dostrzeg� w Paymonie jak�� gro�b� dla swojej pozycji? Czy to nie ta w�tpliwo�� ci� dr��y?

��Tak.

��W�tpliwo�ci oparte na starannej obserwacji, czy� nie? D�awid zachowuje si� w stosunku do ciebie z wzrastaj�c� poufa�o�ci�. Nawet Duncan to zauwa�y�, prawda?

��Wiesz, �e tak.

��Bardzo dobrze. We� D�awida na kochanka i�

��Nie!

��Martwisz si� o Duncana? Ale tw�j m�� to mentacki mistyk. Nie mo�na go dotkn�� ani zrani� czymkolwiek, co dotyczy cia�a. Czy nie czu�a� czasem, jak bardzo jest od ciebie oddalony?

��Ale� ale on�

��Mentacka cz�� Duncana zrozumia�aby, je�liby kiedykolwiek pozna� on narz�dzie, jakiego u�y�a� do zniszczenia D�awida.

��Zniszczenia�?

��Pewnie! Mo�na u�ywa� niebezpiecznych narz�dzi, ale trzeba je odrzuca�, gdy staj� si� zbyt niebezpieczne.

��Zatem� dlaczego trzeba� to znaczy�

��Ach, drogi g�uptasku! Z powodu warto�ci zawartej w niej nauczki.

��Nie rozumiem.

��Warto�� sukcesu, moja wnuczko, zale�y do tego, czy si� go przyjmuje, czy nie. Pos�usze�stwo D�awida musi by� bezwarunkowe, akceptacja twej w�adzy absolutna, a jego�

��Nie widz� moralnego uzasadnienia takiej nauczki�

��Nie b�d� t�pa, wnuczko. Moralno�� zawsze musi mie� oparcie w praktyce. Oddaj cesarzowi, co cesarskie, i wszystkie te inne brednie. Zwyci�stwo jest bezu�yteczne, dop�ki nie realizuje najg��bszych pragnie�. Czy� nie jest prawd�, �e podziwia�a� m�sko�� D�awida?

Alia przytakn�a niech�tnie, zmuszona do tego przez zupe�ne odkrycie wobec wewn�trznego obserwatora.

��Taaak.

��W�a�nie�� jowialnie zagrzmia�o jej w g�owie.�� Zaczynamy si� nawzajem rozumie�. Gdy b�dzie bezbronny, wtedy w ��ku zapytasz go, przekonanego, �e jeste� podbita, o Paymona. Zr�b to �artobliwie: niech mi�dzy wami brzmi szczery �miech, A gdy przyzna si� do oszustwa, wbijesz mu krysn� mi�dzy �ebra. Ach, strumie� krwi mo�e przysporzy� ci wiele satys�

��Nie!�� szepn�a z ustami suchymi od grozy.�� Nie� nie� nie�

��Wi�c ci� zast�piꅠ� rzek� baron.�� Trzeba to zrobi�, musisz to przyzna�. Je�eli stworzysz odpowiednie warunki, przejm� nad tob� kontrol�. S� i inni, kt�rzy potrafi� ci� na�ladowa� do perfekcji, tak �e� Nie b�d�� Ja� Ach, ludzie natychmiast by wy�ledzili moj� obecno��! Znasz Freme�skie Prawo wobec op�tanych� Zosta�aby� u�miercona na miejscu. Tak, nawet ty. Wiesz, �e nie chc�, aby tak si� sta�o. Zajm� si� D�awidem i tob�, a kiedy b�dzie po wszystkim, usun� si�. Musisz tylko�

��Wi�c tak wygl�da twoja dobra rada?

��Dzi�ki niej pozb�dziesz si� niebezpiecznego narz�dzia. Zacie�ni to mi�dzy nami czynne kontakty, wsp�prac�, kt�ra mo�e ci� nauczy� wydawania wyrok�w w przysz�o�ci.

��Nauczy� mnie?

��Naturalnie!

Alia po�o�y�a d�onie na oczach, staraj�c si� nad wszystkim zastanowi�, zdaj�c sobie jednak spraw� z tego, �e ka�da my�l jest znana osobowo�ci wewn�trz, �e mo�e wywodzi� si� od niej i by� wzi�ta za w�asn�.

��Niepotrzebnie si� martwisz�� przymilnie powiedzia� baron.

��Ten facet, Paymon, w�a�ciwie�

���le zrobi�am! By�am zm�czona i dzia�a�am pospiesznie. Powinnam by�a szuka� potwierdzenia.

��Dobrze zrobi�a�! Wyroki nie mog� si� opiera� na �adnych takich g�upich abstrakcjach jak atrydzkie idee r�wno�ci To w�a�nie przyprawia ci� o bezsenno��, nie �mier� Paymona. Podj�a� s�uszn� decyzj�! By� kolejnym niebezpiecznym narz�dziem. Zadzia�a�a�, by zachowa� porz�dek w spo�ecze�stwie. Wreszcie jaka� porz�dna podstawa do wydawania wyrok�w, a nie te brednie o sprawiedliwo�ci. Nigdzie nie ma czego� takiego, jak powszechna sprawiedliwo��. Gdy starasz si� osi�gn�� fa�szyw� r�wnowag�, destabilizujesz tylko spo�ecze�stwo�

Sprawi�a jej przyjemno�� obrona wyroku na Paymona, lecz zaszokowa�y j� amoralne idee skryte za tymi argumentami.

��Powszechna sprawiedliwo�� by�a atrydzkim� by�a��� Odj�a d�onie od oczu, ale wci�� ich nie otwiera�a.

��Trzeba przestrzec wszystkich s�dzi�w-kap�an�w przed omy�k��� nalega� baron.�� Decyzje rozwa�a� nale�y jedynie od strony przydatno�ci dla utrzymania porz�dku w spo�ecze�stwie. Niezliczone przesz�e cywilizacje rozbi�y si� o ska�y powszechnej sprawiedliwo�ci. Taka g�upota niszczy naturaln� hierarchi�, kt�ra jest najwa�niejsza. Ka�da jednostka nabiera znaczenia tylko w odniesieniu do spo�ecze�stwa. O ile spo�ecze�stwo nie b�dzie kierowane za pomoc� logicznych posuni��, nikt nie b�dzie m�g� znale�� w nim miejsca�� ani najpospolitsi ani najwy�si. S�uchaj, s�uchaj, wnuczko. Musisz by� surow� matk� dla swego ludu. Twoim obowi�zkiem jest utrzymanie �adu.

��Ale to, czego dokona� Paul, mia�o na celu�

��Tw�j brat nie �yje. Klapa!

��Ty te�!

��Prawda� Ale co do mnie, zaszed� nieplanowany wypadek. Pozw�l, zatroszczymy si� o D�awida tak, jak ci proponowa�em. Poczu�a, �e poci si� na t� my�l, wi�c powiedzia�a szybko:

��Musz� si� zastanowi�.�� I dalej szepta�a:�� Je�li to zrobi�, zwi��� bardziej D�awida ze sob�. Nie ma potrzeby go zabija�. A ten g�upiec mo�e si� po prostu zdradzi� w ��ku.

��Do kogo m�wisz, pani moja?�� zapyta� kto�.

Przez chwil� zaskoczona Alia my�la�a, �e to kolejne wtargni�cie wrzeszcz�cego t�umu z wewn�trz, lecz zaraz rozpozna�a g�os i otworzy�a oczy: Ziarenka Valefor, prze�o�ona stra�niczek-amazonek Alii. Sta�a obok �awki, ze zmarszczonymi brwiami na ogorza�ej, freme�skiej twarzy.

��Rozmawia�am z wewn�trznymi glosami�� powiedzia�a Alia, siadaj�c na �awce. Czu�a si� od�wie�ona i spokojniejsza na duchu dzi�ki umilkni�ciu rozpraszaj�cego zgie�ku.

��Tak, moja pani, twoje wewn�trzne g�osy��� Oczy Ziarenki zab�ysn�y. Wszyscy wiedzieli, �e �wi�ta Alia czerpie wiadomo�ci ze �r�de� nieosi�galnych dla nikogo innego.

��Sprowad� D�awida do moich pokoi�� powiedzia�a Alia.�� Musz� z nim porozmawia� w pewnej wa�nej sprawie.

��Do twoich pokoi, pani?

��Tak! Do mojej osobistej komnaty.

��Jak rozka�esz.�� Stra�niczka odwr�ci�a si�, by wykona� polecenie.

��Jedn� chwilꠗ powiedzia�a Alia.�� Czy Duncan Idaho uda� si� ju� do siczy Tabr?

��Tak, moja pani. Odlecia� tu� przed �witem, jak zarz�dzi�a�. Czy chcesz, bym pos�a�a po�

��Nie, sama dam sobie rad�. Zia, nikt nie mo�e wiedzie�, �e przyprowadzono do mnie D�awida. Zr�b to sama. To bardzo powa�na sprawa.

Stra�niczka dotkn�a krysno�a u pasa.

��Moja pani, je�eli cokolwiek grozi�

��Tak, grozi, i D�awid mo�e by� w to wpl�tany.

��Ooch, moja pani, w takim razie nie powinnam go przyprowadza�

��Zia! My�lisz, �e nie da�abym sobie rady z m�czyzn�?! Wilczy u�miech przemkn�� po wargach stra�niczki.

��Wybacz mi, moja pani. Zaraz przyprowadz� go do twojej komnaty, ale� za pozwoleniem, b�d� trzyma�a wart� przy drzwiach.

��Tylko ty�� powiedzia�a Alia.

��Tak, moja pani. Ju� id�.

Alia skin�a sama sobie g�ow�, patrz�c na wycofuj�c� si� Ziarenk�. Wi�c D�awid nie jest kochany w�r�d stra�niczek. Jeszcze jeden znak przeciw niemu. Mimo to by� warto�ciowy, bardzo warto�ciowy. By� jej kluczem do D�ekaraty, a to miejsce�� c�

��Mo�e i mia�e� racj�, baronie�� szepn�a.

��Widzisz!�� zarechota� wewn�trzny g�os.�� Aaach, s�u�ba u ciebie, dziecko, b�dzie przyjemno�ci�, a to dopiero pocz�tek.

��Nazywam si� Muriz�� powiedzia� ogorza�y Fremen.

Siedzia� na skale w jaskini w blasku lamp przyprawowych, kt�rych migoc�ce �wiat�o ukazywa�o wilgotne �ciany, a w nich ciemne otwory wyj��. Ze �rodkowego korytarza dochodzi� odg�os kapania i chocia� d�wi�k wody stanowi� podstaw� wyobra�enia freme�skiego raju, sze�ciu zwi�zanych m�czyzn nie czerpa�o z niego �adnej przyjemno�ci. W kamiennej izbie czu�o si� st�ch�y zapach zgonsuszni.

M�odzieniec w wieku mo�e czternastu standardowych lat wyszed� z korytarza i stan�� po lewej stronie Muriza. Jego obna�ony krysn� odbija� blado��te �wiat�o lamp przyprawowych. Ch�opiec wzni�s� ostrze i wymierzy� je w kierunku zwi�zanych m�czyzn.

Wskazuj�c m�odego ch�opaka, Muriz rzek�:

��M�j syn, Assan Tariq, got�w jest przej�� test m�stwa.

Muriz kaszln��, jednym spojrzeniem obrzuci� sze�ciu je�c�w. Siedzieli naprzeciw niego, w lu�nym p�okr�gu, ciasno skr�powani sznurami z w��kna przyprawowego, �e skrzy�owanymi nogami i r�koma za�o�onymi na plecy. Wi�zy ka�dego z nich ko�czy�y si� p�tl� na gardle. Ich filtrfraki rozci�to wok� szyi.

Zwi�zani patrzyli na Muriza bez zmru�enia oka. Dw�ch mia�o na sobie lu�ne szaty, przywiezione z innych planet, wskazuj�ce, �e s� bogatymi mieszka�cami miasta Arrakin. Ich sk�ra by�a g�adsza i ja�niejsza ni� wsp�towarzyszy, kt�rych surowe rysy i ko�cista budowa cia�a �wiadczy�y, �e wychowali si� na pustyni.

Muriz przypomina� mieszka�c�w pustyni, ale jego oczy by�y bardziej zapadni�te, nieomal dziury, kt�rych nie rozja�nia� nawet blask lamp przyprawowych. Syn wydawa� si� nie uformowan� jeszcze kopi� ojca, o twarzy bez wyrazu, niezupe�nie ukrywaj�c� wrz�ce w nim podniecenie.

��Po�r�d Wygna�c�w mamy specjalny test m�stwa�� powiedzia� Muriz.�� Pewnego dnia syn m�j b�dzie s�dzi� w Szulochu. Musi si� dowiedzie�, czy sprosta powierzonemu zadaniu. Nasi s�dziowie nie mog� zapomina� o D�ekaracie i o dniu rozpaczy. Kralizek, Atak Huraganu, �yje w naszych sercach�� wyrecytowa� g�uchym g�osem rytualn� formu��.

Jeden z bogatych mieszka�c�w miasta poruszy� si� w miejscu.

���le czynicie gro��c nam i wi���c jak je�c�w. Przyszli�my w pokoju dla ummy�� powiedzia�. Muriz skin�� g�ow�.

��Przybyli�cie, szukaj�c przebudzenia religijnego? Dobrze. B�dziecie je mieli.

M�czyzna o mi�kkich rysach odpar�:

��Je�eli nas�

Nagle ciemniejszy Fremen z pustyni wypali�:

��Cicho b�d�, g�upcze! To s� z�odzieje wody. To ci, o kt�rych my�leli�my, �e ju� ich nie ma.

��Ta stara opowie��!�� Jeniec o mi�kkich rysach wykrzywi� twarz.

��D�ekarata to nie tylko opowie�栗 powiedzia� Muriz. Raz jeszcze wskaza� r�k� na syna.�� Przedstawi�em wam Assana Tariqa. Jestem tu arifem, waszym jedynym s�dzi�. Mojego syna te� nauczymy wykrywania demon�w. Stare obyczaje s� najlepsze.

��W�a�nie dlatego pod��yli�my na pustyniꠗ zaprotestowa� cz�owiek o mi�kkich rysach.�� Wybrali�my stare obyczaje, podr�uj�c w�

��Z op�aconymi przewodnikami�� powiedzia� Muriz, wskazuj�c na je�ca o ciemniejszej sk�rze.�� Kupiliby�cie sobie drog� do nieba?�� Muriz podni�s� wzrok ku synowi.�� Assanie, jeste� gotowy?

��Wspomina�em d�ugo t� noc, kiedy przyszli m�czy�ni i zabili naszych ludzi�� powiedzia� Assan. Jego g�os zdradza� napi�cie.�� S� nam winni wod�.

��Tw�j ojciec daje ci sze�ciu z nich�� powiedzia� Muriz.�� Ich woda jest nasza. Ich cienie s� twoje, s� twymi stra�nikami na zawsze. Ich cienie ostrzega� ci� b�d� przed demonami. B�d� twoimi niewolnikami, gdy przejdziesz do Alam al-Mithal. Co powiesz, m�j synu?

��Dzi�kuj� memu ojcu�� odpar� Assan. Post�pi� ma�y krok naprz�d.�� Przyjmuj� wiek m�ski po�r�d Wygna�c�w. Ta woda jest nasz� wod�.

Sko�czywszy m�wi�, m�odzieniec podszed� ku je�com. Zaczynaj�c od lewej, ujmowa� m�czyzn r�k� za w�osy i wprowadza� krysn� przez podbr�dek do m�zgu tak, by utraci� minimaln� ilo�� krwi. Tylko jeden z miejskich Fremen�w zaprotestowa� wrzeszcz�c, gdy Assan chwyta� go za w�osy. Reszta plu�a dawnym zwyczajem na swego kata, m�wi�c przez to: Sp�jrz, jak ma�o ceni� swoj� wod�, gdy zabieraj� j� zwierz�ta!

Kiedy wszystko si� sko�czy�o, Muriz klasn�� w d�onie. Weszli s�u��cy i rozpocz�li prac�, zabieraj�c cia�a do zgonsuszni, gdzie odzyskiwano wod� z trup�w.

Muriz podni�s� si� i popatrzy� na oddychaj�cego ci�ko syna, kt�ry obserwowa� s�u��cych wynosz�cych zw�oki.

��Teraz jeste� m�czyzn��� powiedzia�.�� Woda naszych wrog�w po�ywi niewolnik�w. I, m�j synu�

Assan Tariq odwr�ci� si� z czujnym i drapie�nym spojrzeniem utkwionym w ojcu. Usta m�odzie�ca �ci�ga� kurczowy u�miech.

��Kaznodzieja nie mo�e si� o tym dowiedzie栗 rzek� Muriz.

��Rozumiem, ojcze.

��Dobrze to zrobi�e��� powiedzia� Muriz.�� Tym, kt�rzy natkn� si� na Szuloch, nie wolno prze�y�.

��Jak ka�esz, ojcze.

��Powierzono ci wa�ne obowi�zki�� doda� Muriz.�� Jestem z ciebie dumny.

��Jak mo�emy si� upewni�?�� zapyta�a Ghanima.�� To jest bardzo niebezpieczne.

��Pr�bowali�my tego ju� wcze�niej�� argumentowa� Leto.

��Tym razem mo�e by� inaczej. A je�eli�

��To jest jedyna mo�liwa dla nas droga�� powiedzia� Leto.�� Zgadzasz si� przecie�, �e nie mo�emy ryzykowa� sposobu z przypraw�.

Ghanima westchn�a. Nie podoba�a jej si� ta szermierka s�owna, lecz rozumia�a nagl�c� brata konieczno��; zna�a r�wnie� wywo�uj�ce obaw� �r�d�o swej niech�ci. Wystarczy�o spojrze� na Ali�, by zrozumie� niebezpiecze�stwa pochodz�ce z wewn�trznego �wiata.

��Wi�c?�� zapyta� Leto.

Znowu westchn�a.

Siedzieli ze skrzy�owanymi nogami w jednym z im tylko znanych miejsc: w w�skim otworze jaskini nad urwiskiem, sk�d ich ojciec i matka cz�sto obserwowali s�o�ce wisz�ce ponad blechem. Min�y ju� dwie godziny od porannego posi�ku, czas, w kt�rym, wedle harmonogramu dnia, bli�ni�ta mia�y �wiczy� cia�a i umys�y. Wybra�y gimnastyk� umys��w.

��B�d� pr�bowa� sam, je�li odm�wisz�� powiedzia� Leto.

Ghanima przenios�a wzrok na czarne obicia grodzi strzeg�cych otwor�w w skale. Leto wci�� wpatrywa� si� ponad pustyni�.

Od pewnego czasu m�wili w j�zyku tak staro�ytnym, �e nawet jego nazwa nie by�a ju� znana. J�zyk ten dawa� ich my�lom wy��czno��, kt�rej �adna inna ludzka istota nie mog�a przenikn��. Nawet Alii, kt�ra unika�a zawi�o�ci wewn�trznego �wiata, brakowa�o konstrukcji zmys�owych pozwalaj�cych wy�oni� wi�cej ni� jakie� przypadkowe s�owo.

Leto wykona� g��boki wdech, wci�gaj�c ostry zapach freme�skiej jaskini-siczy, uporczywie wisz�cy w przedsionku bez okien. Brak by�o mrucz�cego szemrania siczy i jej wilgotnego ciep�a. Oboje odczuwali z prawdziw� ulg� t� odmian�.

��Zgadzam si�, �e potrzebujemy informacji�� powiedzia�a Ghanima�� ale je�eli my�

��Ghaniu! Potrzebujemy czego� wi�cej ni� informacji. Potrzebujemy ochrony.

��By� mo�e tam nie ma ochrony.�� Podnios�a wzrok na brata i napotka�a w jego spojrzeniu co� z wyczekuj�cej czujno�ci �cierwojada. Jego oczy zaprzecza�y �agodno�ci rys�w.

��Musimy unikn�� op�tania�� powiedzia� Leto. U�y� specjalnego bezokolicznika ze staro�ytnego j�zyka, formy �ci�le bezosobowej pod wzgl�dem strony i czasu, lecz g��boko czynnej w innych aspektach.

Ghanima prawid�owo zinterpretowa�a ten argument.

��Mohw�pwium d�mi hish pash moh�m ka�� zaintonowa�a. Schwytanie mej duszy, to schwytanie tysi�ca dusz.

��O wiele wi�cej.

��Znaj�c niebezpiecze�stwa, opierasz si� im�� stwierdzi�a.

��Wabun�k wabunat!�� powiedzia�. Ja�niejesz, o najja�niejszy.

Traktowa� sw�j wyb�r jako oczywist� konieczno��. Musz� obj�� tera�niejszo�ci� przesz�o�� i pozwoli� jej rozwin�� si� w przysz�o��.

��Muriyat�� przyzna�a niskim g�osem. Trzeba to zrobi� z mi�o�ci�.

��Oczywi�cie.�� Machn�� r�k�, aby okaza� ca�kowit� akceptacj�.�� Wtedy b�dziemy mogli radzi� si� tak, jak nasi rodzice.

Ghanima milcza�a, staraj�c si� pozby� d�awienia w gardle. Instynktownie spojrza�a na po�udnie, na wielki otwarty erg, ukazuj�cy niewyra�ny, szary wz�r wydm w �wietle zachodz�cego s�o�ca. W t� stron� odszed� ich ojciec w swoj� ostatni� drog� na pustyni�.

Leto zerkn�� przez skraj urwiska w d�, na ziele� siczowej oazy. W dole wszystko zalewa� mrok, on zna� jednak jej kszta�ty i kolory: miedziany, z�oty, czerwony, ��ty i rdzawy, brunatno�� rozci�gaj�ca si� wprost do skalnych znacznik�w, zarysowuj�cych rozmiar nawadnianych przez kanat plantacji. Dalej rozci�ga�a si� �mierdz�ca warstwa martwego arraka�skiego �ycia, zabitego przez obce ro�liny i nadmiar wody, tworz�ce teraz barier� dla pustyni.

Nagle Ghanima powiedzia�a:

��Jestem gotowa. Zaczynajmy.

��Tak, a niech to!�� Wyci�gn�� r�k�, dotkn�� jej ramienia i by z�agodzi� wra�enie wywo�ane okrzykiem, powiedzia�:�� S�uchaj, Ghaniu� Za�piewaj t� piosenk�. B�dzie mi �atwiej.

Ghanima przysun�a si� do niego bli�ej i otoczy�a go w pasie lew� r�k�. Wci�gn�a dwa razy g��boko powietrze, kaszln�a i zacz�a �piewa� czystym, wysokim g�osem pie��, kt�r� tak cz�sto jej matka nuci�a ojcu:

G�os ucich�, ton�c w pustynnej ciszy, kt�r� nawet szept m�g� sprofanowa�, a Leto poczu�, �e zapada si� coraz g��biej�� staje si� ojcem, kt�rego wspomnienia rozpo�cieraj� si� jak powierzchniowa warstwa na oceanie genetycznej pami�ci z bezpo�redniej przesz�o�ci.

�Na tej ma�ej przestrzeni musz� by� Paulem�� powiedzia� sobie.�� To nie Ghanima jest obok mnie, to moja kochana Chani, kt�rej m�dra rada cz�sto ratowa�a nas oboje�.

W tym czasie Ghanima w�lizn�a si� w pami�cio-osobowo�� matki. Uczyni�a to z przera�aj�c� �atwo�ci�, kt�rej zazna�a ju� przedtem. O ile� mniej skomplikowane by�o to dla kobiety�� i o ile bardziej niebezpieczne.

Nagle Ghanima rzek�a zdecydowanym g�osem:

��Sp�jrz tam, kochany!

Wzeszed� Pierwszy Ksi�yc i w jego zimnym �wietle zobaczyli �uk pomara�czowego �wiat�a, padaj�cy w g�r�, w kosmos. Transportowiec, kt�ry przywi�z� lady Jessik�, za�adowany teraz przypraw� powraca� do statku-matki na orbicie.

Przez Leto przemkn�y najostrzejsze obrazy, przynosz�c silne wra�enia. Przez ulotn� chwil� by� innym Leto�� ksi�ciem Jessiki.

Konieczno�� zepchn�a na bok te wspomnienia, lecz nie wcze�niej, nim poczu� przeszywaj�cy b�l i mi�o��.

�Musz� by� Paulem��� przypomnia� sobie.

Transformacja nadesz�a z przera�aj�cym uczuciem rozdwojenia, jak gdyby Leto by� ciemnym ekranem, na kt�ry rzutowano osobowo�� jego ojca. Czu� zar�wno swoje cia�o, jak i cia�o ojca, a raptowne zmiany to�samo�ci grozi�y mu zgub�.

��Pom� mi, ojcze�� szepn��.

Rozko�ysane zak��cenia znikn�y i wewn�trznie sta� si� kim� innym, podczas gdy osoba Leto sta�a na uboczu, jako obserwator.

��Moja ostatnia wizja jeszcze si� nie spe�ni�a�� powiedzia� i pozna� g�os Paula. Odwr�ci� si� do Ghanimy.�� Ty wiesz, co widzia�em. Praw� d�oni� dotkn�a jego policzka.

��Odszed�e� na pustyni�, by umrze�, kochany? To w�a�nie zrobi�e�?

��Mo�e� ale ta wizja� Czynie by�o do�� powod�w, by zosta� przy tyciu?

��B�d�c �lepym?�� zapyta�a.

��Nawet �lepym.

��Dok�d odszed�e�? Wci�gn�� g��boko powietrze:

��Do D�ekaraty�

��Kochany!�� �zy zacz�y sp�ywa� po jej policzkach.

��Muad�Dib, bohater, musi zosta� ostatecznie zniszczony�� rzek�.�� Inaczej to dziecko nie da rady wyprowadzi� nas z chaosu.

��Z�ota Droga�� powiedzia�a.�� To nie jest dobra wizja.

��Jest jedyn� mo�liw� wizj�.

��Alii si� nie uda�o, wi�c�

��Ca�kowicie. Masz na to dowody.

��Twoja matka wr�ci�a zbyt p�no.�� Ghanima kiwn�a g�ow�. Na jej dzieci�cym obliczu widnia� m�dry wyraz twarzy Chani.�� Nie ma �adnych innych wizji? Mo�e je�eli�

��Nie, kochanie. Jeszcze nie. To dziecko nie mo�e zajrze� w przysz�o�� i wr�ci� bezpiecznie.

Znowu wstrz�sn�� nim dreszcz i Leto-obserwator poczu� g��bok� t�sknot� do �ycia w m�odym ciele, ch�� podejmowania rzeczywistych decyzji i� Jak rozpaczliwie potrzebowa� tych naprawionych ju� b��d�w z przesz�o�ci!

��Ojcze!�� zawo�a� Leto i by�o tak, jak gdyby krzyk odbija� si� echem w jego w�asnej g�owie.

To, co poczu� potem, by�o wielkim aktem silnej woli; powolne, lgn�ce wycofanie wewn�trznej obecno�ci ojca uwolni�o zmys�y i mi�nie.

��Kochanie�� us�ysza� g�os Chani i wycofywanie zwolni�o tempo.�� Co si� dzieje?

��Nie odchod� jeszcze�� powiedzia� Leto, s�ysz�c wreszcie w�asny g�os, chrapliwy i niepewny, ale mimo to w�asny. Potem rzek��� Chani, musisz nam powiedzie�, jak mamy unikn�� tego, co si� sta�o z Ali�.

Odpowiedzia� mu jednak Paul z jego wn�trza, s�owami pe�nymi wahania, przedzielonymi d�ugimi przerwami:

��Nie ma�pewno�ci. Widzisz� to�prawie� sta�o� si� ze� mn�.

��Ale Alia�

��Ten przekl�ty baron j� op�ta�!

Leto poczu�, jak gard�o p�onie mu sucho�ci�.

��Czy on� czy mam�

��On jest w tobie� ale� ja� my nie mo�emy, czasem czujemy� si� nawzajem, ale ty�

��Nie potrafisz czyta� moich my�li?�� zapyta� Leto.�� Czy b�dziesz wiedzia�, kiedy on�

��Czasami czuj� my�li� ale ja� �yjemy tylko przez� odbicie� twojej �wiadomo�ci Stwarza nas pami��. Niebezpiecze�stwo� to dok�adna pami��. I� ci z nas, kt�rzy kochali w�adz� i gromadzili j� za� ka�d� cen� ci mog� by� bardziej dok�adni.

��Silniejsi?�� szepn�� Leto.

��Silniejsi.

��Znam twoj� wizjꠗ powiedzia� Leto.�� Raczej stan� si� tob�, ni� pozwol� mu opanowa� mnie.

��Nie!

Leto skin�� g�ow�, czuj�c niezwyk�� si�� woli ojca, ��daj�c� od siebie wycofania si�, �wiadom� konsekwencji niepowodzenia. Ka�de op�tanie sprowadza�o op�tanego do roli Paskudztwa. U�wiadomienie sobie tego odnowi�o jego poczucie si�y. Odczu� w�asne cia�o z nadzwyczajn� ostro�ci�, z g��bok� �wiadomo�ci� b��d�w przesz�o�ci: swoich w�asnych i przodk�w. To niepewno�� os�abia�a�� teraz to poj��. Przez chwil� pokusa toczy�a w nim wojn� z obaw�. Jego cia�o mia�o zdolno�� przemienienia melan�u w wizj� przysz�o�ci. Dzi�ki przyprawie mog�o oddycha� przysz�o�ci�, rozrywaj�c zas�ony czasu. Zorientowa� si�, �e trudno mu odtr�ci� t� pokus�. Z�o�y� d�onie i pogr��y� si� w �wiadomo�ci prana-bindu.

Cia�o zanegowa�o pokus�, poniewa� nosi�o g��bok� wiedz�, nabyt� dzi�ki krwi Paula. Ci, kt�rym zale�a�o na poznaniu przysz�o�ci, mieli nadziej� na wygranie zwyci�skiej stawki w wy�cigu, kt�rego met� stanowi� dzie� jutrzejszy. Zamiast tego odkrywali, �e s� w pu�apce �ycia, w kt�rym znali ka�de uderzenie serca, ka�dy przepe�niony strachem w�asny j�k. Ostateczna wizja Paula ukazywa�a niepewn� drog� wyj�cia z tej pu�apki i Leto wiedzia�, �e nie ma innej mo�liwo�ci, jak tylko pod��y� t� drog�.

��Rado�� �ycia, ca�e jego pi�kno jest oparte na fakcie, �e ci� zaskakuje�� powiedzia�.

Mi�kki g�os szepn�� mu do ucha:

��Zawsze zna�am to pi�kno.

Leto odwr�ci� g�ow� i zapatrzy� si� w oczy Ghanimy, b�yszcz�ce w jasnym �wietle ksi�yca. Zamiast siostry ujrza� Chani.

��Matko�� rzek��� musisz si� wycofa�.

��Ach, c� za pokusa�� powiedzia�a i poca�owa�a go. Odepchn�� j�.

��Chcesz zabra� �ycie c�rce?�� zapyta� z naciskiem.

��To takie �atwe� tak g�upio �atwe�� powiedzia�a.

Czuj�c, �e zaczyna go ogarnia� panika, Leto przypomnia� sobie, jakiego wysi�ku musia�a dokona� wewn�trz-osoba ojca, by porzuci� jego cia�o. Czy�by Ghanima zagubi�a si� w �wiecie obserwator�w, podczas gdy on s�ucha� i patrzy�, dowiaduj�c si� tego, czego ��da�?

��B�d� tob� gardzi�, matko�� powiedzia�.

��Inni nie b�d��� odpar�a.�� B�d� moim kochanym�

��Gdybym tak zrobi�� wiesz, czym staliby�my si� oboje�� powiedzia�.�� M�j ojciec b�dzie tob� pogardza�.

��Nigdy!

��B�d�!

D�wi�k doby� si� z gard�a bez woli Leto. Ni�s� ze sob� wszystkie podteksty G�osu, kt�rych Paul nauczy� si� od matki-czarownicy.

��Nie m�w tak!�� j�kn�a.

��B�d� tob� gardzi�!

��Prosz� prosz�, nie m�w tak�

Leto potar� gard�o, czuj�c, �e mi�nie jeszcze raz mu si� podporz�dkowuj�.

��B�dzie tob� gardzi�. Odwr�ci si� od ciebie. Zn�w odejdzie na pustyni�.

��Nie� nie��� Potrz�sn�a g�ow�.

��Musisz odej��, matko�� powiedzia�.

��Nie� nie��� Ale g�osowi brak�o ju� pierwotnej si�y. Leto obserwowa� twarz siostry. Jak drga�y jej mi�nie! Przez ca�e jej cia�o przebiega�y skurcze odzwierciedlaj�ce wewn�trzny zam�t.

��Odejd��� szepta�.�� Odejd��

��Nieee�

Chwyci� j� za rami�. Poczu� pulsowanie w mi�niach, drgaj�ce pnie nerwowe. Wierci�a si�, stara�a si� odsun��, ale trzyma� j� silnie, szepcz�c:

��Odejd�� odejd��

Pr�buj�c ratowa� siostr�, Leto wyrzuca� sobie nam�wienie Ghanimy na gr� w rodzic�w, w kt�r� kiedy� cz�sto si� bawili, ale kt�rej siostra ostatnio zacz�a si� wzdraga�. U�wiadomi� sobie, �e rzeczywi�cie istoty �e�skie by�y s�absze wobec ataku od wewn�trz. W tym w�a�nie le�a�o �r�d�o l�ku Bene Gesserit.

Mija�y godziny, a cia�o Ghanimy wci�� dygota�o i trz�s�o si� w wewn�trznej walce, lecz teraz do pr�b do��czy� g�os siostry. S�ysza�, jak b�agalnie powtarza�a do istoty wewn�trz niej:

��Matko� prosz�.�� I jeszcze raz:�� Widzia�a� Ali�! Chcesz si� sta� nast�pn� Ali�?

W ko�cu Ghanima nachyli�a si� ku niemu i szepn�a:

��Pogodzi�a si� z tym. Odesz�a. Wzburzy� d�oni� jej w�osy.

��Ghaniu, przykro mi. Przepraszam. Nigdy wi�cej nie poprosz� ci� o co� takiego. By�em samolubny. Wybacz mi.

��Nie mam ci nic do wybaczenia�� powiedzia�a. M�wi�a przerywanym g�osem, jak po wielkim fizycznym wysi�ku.�� Dowiedzieli�my si� wiele z tego, czego potrzebujemy.

��Ona m�wi�a o wielu rzeczach�� powiedzia�.�� Podzielimy si� tym p�niej, kiedy�

��Nie! Zr�bmy to teraz. Mia�e� racj�.

��Co do mojej Z�otej Drogi?

��Twojej przekl�tej Z�otej Drogi!

��Logika jest bezu�yteczna, dop�ki nie uzbroi si� w podstawowe dane�� powiedzia�.�� Ale ja�

��Nasza babka wr�ci�a, by pokierowa� naszym wychowaniem i zobaczy�, czy nie jeste�my� ska�eni.

��W�a�nie to twierdzi Duncan. Nic nowego w�

��To najprostsza kalkulacja�� zgodzi�a si�. Jej g�os sta� si� silniejszy. Odsun�a si� od niego i wyjrza�a na pustyni� pogr��on� w ciszy przed�witu. Ta walka� ta wiedza kosztowa�a ich noc. Gwardia Kr�lewska za grodziami wilgociowymi musia�a si� g�sto t�umaczy�. Leto tak to urz�dzi�, �eby nic nie mog�o im przeszkodzi�.

��Ludzie starzej�c si� cz�sto ucz� si� subtelno�ci�� rzek�.�� Czego nauczyli�my si� dzi�ki ca�ej naszej wiekowo�ci, co mogliby�my teraz wykorzysta�?

��Wszech�wiat, jaki postrzegamy, nigdy nie jest czysto fizyczny�� powiedzia�a Ghanima.�� Nie wolno nam traktowa� babki tylko jako babki.

��To mo�e by� niebezpieczne�� zgodzi� siꠗ ale pyta�

��Potrzeba nam czego� wi�cej ni� subtelno�ci�� powiedzia�a.

��Musimy zarezerwowa� w �wiadomo�ci miejsce na postrzeganie tego, czego nie mo�emy sobie z g�ry wyobrazi�. Dlatego� Moja matka cz�sto m�wi�a mi o Jessice. W ko�cu, gdy obie pogodzi�y�my si� w wewn�trznym dialogu, powiedzia�a mi wiele rzeczy.�� Ghanima westchn�a.

��W i e m y, �e jest nasz� babk��� powiedzia�.�� Siedzia�a� z ni� wczoraj ca�e godziny. Czy dlatego�

��Je�eli do tego dopu�cimy, wiedza zdeterminuje nasze zachowanie�� powiedzia�a Ghanima.�� Dlatego matka wci�� mnie ostrzega. Zacytowa�a Jessik� i��� dotkn�a jego ramienia�� i us�ysza�am wewn�trz mnie echo tych s��w, wypowiedziane g�osem babki.

��Ostrzeg�a ciꠗ powiedzia� Leto. Stwierdzi�, �e niepokoi go ta my�l. Czy na niczym nie mo�na si� by�o oprze�?

��Najtragiczniejsze b��dy wynikaj� z za�o�e�, kt�re si� prze�y�y�� powiedzia�a Ghanima.�� Dlatego moja matka wci�� j� cytuje.

��Dok�adnie na mod�� Bene Gesserit.

��Je�eli� je�eli Jessika ca�kowicie powr�ci�a do zakonu�

��Mog�aby by� dla nas bardzo niebezpieczna�� zgodzi� si� i doko�czy� jej my�l:�� Nosimy krew Kwisatz Haderach, ich m�skiego Bene Gesserit.

��Nie zako�cz� poszukiwa� wtr�ci�a�� lecz mog� sobie nas odpu�ci�. Nasza babka mo�e by� ich narz�dziem.

��Jest inny spos�b�� powiedzia�.

��Tak. Zwi�zek� nas obojga. Ale one wiedz�, �e recesywne geny mog� skomplikowa� to po��czenie.

��Mo�na by to przedyskutowa�

��Razem z nasz� babk�? Nie podoba mi si� ten pomys�.

��Ani mnie.

��Chocia�, to nie pierwszy raz, kiedy linia kr�lewska stara�aby si�

��To dla mnie odpychaj�ce.�� Zadr�a�. Wyczu�a jego ruch i zamilk�a.

��Moc�� powiedzia�, a ona za spraw� dziwnej alchemii ich podobie�stwa wiedzia�a, o czym teraz pomy�la�.

��Moc Kwisatz Haderach musi zawie�栗 zgodzi�a si�.

��U�yta na spos�b Bene Gesserit�� doda�.

W tej chwili nad pustyni� wzeszed� dzie�, o�wietlaj�cy ich punkt widokowy. Poczuli pierwsze powiewy nadchodz�cego upa�u. Na polach pod urwiskiem zaja�nia�y barwy poranka. Szarozielone li�cie rzuca�y na ziemi� ig�owate cienie. Niskie, nie�mia�e jeszcze �wiat�o srebrnego s�o�ca Diuny ukaza�o ziele� oazy pe�nej z�otych i purpurowych cieni, otoczonej studni� chroni�cych j� �cian.

Leto wsta� i przeci�gn�� si�.

��A wi�c Z�ota Droga�� powiedzia�a Ghanima, m�wi�c zar�wno do niego, jak i do siebie. Wiedzia�a, �e ostatnia wizja ojca spotka�a si� i zla�a ze snami Leto.

Co� otar�o si� o grod� za nimi i us�yszeli pomruk g�os�w.

Leto wr�ci� do staro�ytnego j�zyka, kt�rego u�ywali w bardziej poufnych rozmowach:

��L�ii ani howr samis sm�kwi owr samit sut.

W�a�nie wtedy zdecydowali si� ostatecznie. Dos�ownie znaczy�o to: �B�dziemy towarzyszy� sobie wzajemnie a� do �mierci, cho� tylko jedno z nas mo�e powr�ci�, by o tym donie��.

Ghanima wsta�a i razem ruszyli ku grodzi prowadz�cej do siczy. Stra�nicy podrywali si� i k�aniali, widz�c bli�ni�ta, kt�re kierowa�y si� ku prywatnym kwaterom.

Tego poranka ludzie rozst�powali si� przed nimi inaczej ni� zwykle, wymieniaj�c znacz�ce spojrzenia ze stra�nikami. Sp�dzenie nocy samemu, nad pustyni�, by�o dawnym zwyczajem �wi�tych m�drc�w Fremen�w. Czyni� tak Paul Muad�Dib� i Alia. Teraz przysz�a kolej na bli�ni�ta.

Leto zauwa�y� r�nic� i wspomnia� o niej Ghanimie.

��Nie wiedz�, co zdecydowali�my�� powiedzia�a.�� Naprawd� nie zdaj� sobie z tego sprawy.

Wci�� w ich prywatnym j�zyku, odpar�:

��Pocz�tek musi sprawia� wra�enie ca�kowicie przypadkowego. Ghanima zawaha�a si� przez chwil�, by precyzyjnie przekaza� my�l i powiedzia�a:

��W czasie �a�oby po rodze�stwie smutek b�dzie ca�kowicie prawdziwy, mo�e nawet wystawi� grobowiec. Serce musi zd��a� za marzeniem, inaczej nie b�dzie przebudzenia.

W staro�ytnym j�zyku wypowied� by�a wyj�tkowo zawi�a, zawiera�a podmiot w zaimku, oddzielony od bezokolicznika. Sk�adnia pozwala�a ka�dej grupie wchodz�cych w sk�ad wypowiedzi s��w zawik�a� swe znaczenie, daj�c kilka r�nych wyk�adni, dobrze okre�lonych i dok�adnie rozr�nialnych, ale subtelnie za sob� powi�zanych. To, co powiedzia�a, po cz�ci znaczy�o, �e podejmuj�c plan Leto, ryzykuj� �mierci�. Bez znaczenia czy prawdziw�, czy symulowan�. Rezultatem mia�a by� �mier�, dos�ownie: pogrzebane zw�oki. Na ca�o�� nak�ada�o si� dodatkowe znaczenie�� wym�g na�o�ony na to z nich, kt�re prze�yje, by zda�o sprawozdanie, �e �dzia�a jako to, kt�re pozosta�o przy �yciu�. Ka�dy b��dny krok zniszczy�by ca�y plan, a Z�ota Droga Leto sta�aby si� �lepym zau�kiem.

��Musi to by� wyj�tkowo subtelne�� zgodzi� si� Leto. Rozsun�� zas�ony, gdy dotarli do przedpokoju.

Aktywno�� s�u��cych zamar�a tylko na mgnienie oka, kiedy bli�ni�ta przecina�y przedpok�j, kieruj�c si� w stron� sklepionego przej�cia, prowadz�cego do pomieszcze� zajmowanych przez lady Jessik�.

��Nie jeste� Ozyrysem�� przypomnia�a mu Ghanima.

��Nawet nie b�d� si� stara�.

Ghanima schwyci�a go za rami� i zatrzyma�a.

��Alia darsatay haunus m�smow�� ostrzeg�a.

Leto spojrza� w oczy siostry. Rzeczywi�cie, czyny Alii roztacza�y wo� zgnilizny, kt�r� babka musia�a zauwa�y�. U�miechn�� si� do Ghanimy, doceniaj�c kunszt tej uwagi. Zmiesza�a staro�ytny j�zyk z freme�skimi przes�dami, by przywo�a� najbardziej podstawowy omen plemienia. M�smow�� zgni�y zapach letniej nocy�� zwiastowa� �mier� z r�k demona. A Izyda by�a demonem�� bogini� �mierci dla ludzi, kt�rych j�zykiem m�wili.

��My, Atrydzi, musimy podtrzymywa� opini� o naszej �mia�o�ci�� powiedzia�.

��Wi�c podejmiemy to, co trzeba�� odpar�a.

��W�a�nie. Inaczej staniemy si� petentami naszej Regentki�� doda�.�� Alia by�aby tym zachwycona.

��Ale nasz plan��� Zawiesi�a g�os.

�Nasz plan��� pomy�la�a. Podzielali go teraz bez reszty.

��My�l�, �e nasz plan jest m�k� szadufa�� powiedzia�.

Ghanima rozejrza�a si� po przedpokoju, czuj�c zapachy poranka, jakie si� w nim rozchodzi�y. Podoba� si� jej spos�b, w jaki Leto ich u�ywa� prywatnego j�zyka. �M�ka szadufa�. Sk�ada� �lubowanie, nazwa� plan rolnicz�, s�u�ebn� prac�: u�y�nianiem, nawadnianiem, usuwaniem chwast�w, przesadzaniem, przycinaniem�� ale z freme�sk� implikacj�, �e praca dokonywa�a si� r�wnocze�nie w Innym �wiecie, gdzie symbolizowa�a utrzymywanie bogactwa duszy. Ghanima bada�a wzrokiem brata, gdy tak stali, pe�ni wahania, w skalnym przej�ciu. By�o dla niej coraz bardziej oczywiste, �e z�o�y� przysi�g� na dw�ch poziomach: raz, �e przysi�ga� na Z�ot� Drog� wizji jego i ich ojca, a dwa, �e ona pozwoli mu na swobodne tworzenie najbardziej niebezpiecznych kreacji mitologicznych, kt�re wynika�y z planu. Poczu�a przera�enie. Czy w jego osobistej wizji by�o co� jeszcze, co�, czym si� z ni� nie podzieli�? Czy widzia� siebie jako potencjalnie zdeifikowan� posta�, maj�c� poprowadzi� ludzko�� ku odrodzeniu�� jaki ojciec, taki syn? Kult Muad�Diba pe�en by� ludzkiej goryczy, fermentuj�c w b��dnych posuni�ciach Alii i nieskr�powanej swobodzie zmilitaryzowanego kap�a�stwa, kt�re okie�zna�o Fremen�w. Leto pragn�� odnowy. �Co� przede mn� ukrywa��� u�wiadomi�a sobie wyra�nie. Przebieg�a my�l� to, co jej powiedzia� o swoim �nie. By� dla niego tak jaskrawo rzeczywisty, �e godzinami chodzi� p�niej oszo�omiony. M�wi�, �e sen nigdy si� nie zmienia.

�Stoj� na piachu, w jaskrawym, z�otym �wietle dnia, ale na niebie nie ma s�o�ca. Wtedy u�wiadamiam sobie, �e to ja jestem s�o�cem. Moje oczy �wiec� jak Z�ota Droga. Wychodz� z cia�a. Odwracam si�, spodziewaj�c si� zobaczy� siebie jako s�o�ce. Ale nim nie jestem, jestem postaci�-szkicem, dzieci�cym rysunkiem z zygzakowatymi liniami zamiast oczu, nogami i r�koma w postaci kresek. Mam ber�o w lewej d�oni, prawdziwe ber�o�� maj�ce w tamtej rzeczywisto�ci wi�cej szczeg��w ni� posta� z kresek, kt�ra je trzyma. Wtedy ber�o porusza si� i to mnie przera�a. Gdy ko�ysze si�, czuj� si� przebudzony, ale wiem, �e nadal �ni�. U�wiadamiam sobie, �e moja sk�ra jest w czym� zamkni�ta�� w zbroi, kt�ra porusza si� tak jak ona. Nie mog� dojrze� tej zbroi, ale czuj� j�. M�j strach opuszcza mnie, bo zbroja daje mi sil� dziesi�ciu tysi�cy m�czyzn �.

Kiedy Ghanima popatrzy�a na Leto, ten spr�bowa� wyrwa� si� i p�j�� dalej w stron� komnat lady Jessiki. Siostra przytrzyma�a go.�� Z�ota Droga mo�e nie by� lepsza ni� jakakolwiek inna�� powiedzia�a.

Leto spu�ci� wzrok na skaln� pod�og� pod stopami, wyczuwaj�c nawr�t w�tpliwo�ci Ghanimy.

��Musz� tak zrobi栗 powiedzia�.

��Alia jest op�tana�� odpar�a.�� Co� takiego mo�e przytrafi� si� i nam. Mog�o ju� dawniej, ale my o tym nie wiemy.

��Nie.�� Potrz�sn�� g�ow�, napotykaj�c jej spojrzenie.�� Alia opiera�a si�. To da�o si�� mocom wewn�trz niej, przez kt�re zosta�a pokonana. My o�mielili�my si� szuka� wewn�trz siebie, odnale�� dawne j�zyki i dawn� wiedz�. Ju� jeste�my amalgamatem istnie� z naszych wn�trz. Nie opieramy si�, dzia�amy razem z nimi. W�a�nie tego dowiedzia�em si� od naszego ojca w nocy. Musia�em si� dowiedzie�.

��Mnie nic nie powiedzia�.

��S�ucha�a� matki.

��I prawie przegra�am.

��Wci�� jeszcze ma nad tob� w�adz�?�� Jego twarz skurczy�a si� w grymasie l�ku.

��Tak� Ale teraz my�l�, �e strze�e mnie swoj� mi�o�ci�. By�e� bardzo dobry, gdy si� z ni� spiera�e�.�� I my�l�c o Chani odzwierciedlonej wewn�trz, powiedzia�a:�� Nasza matka istnieje we mnie wraz z innymi w Alam al-Mithal, ale zazna�a ju� smaku piek�a. Mog� jej s�ucha� bez strachu. Co do innych�

��Tak�� powiedzia�.�� Ja s�ucha�em ojca, ale my�l�, �e naprawd� id� za rad� dziadka, na kt�rego cze�� otrzyma�em imi�. Mo�e to imi� u�atwia ca�� spraw�.

��Doradzi� ci, �eby� porozmawia� z babk� o Z�otej Drodze?

Leto odczeka�, a� s�u��cy nios�cy tac� ze �niadaniem lady Jessiki przeci�nie si� mi�dzy nimi. Gdy ich mija�, powietrze przepe�ni� silny zapach przyprawy.

��Ona �yje wewn�trz nas i we w�asnym ciele�� powiedzia� Leto.�� Mo�emy dwa razy zasi�gn�� jej rady.

��Nie ja�� zaprotestowa�a Ghanima.�� Nie zaryzykuj� znowu.

��Zatem tylko ja�� odpar� Leto.

��My�la�am, �e zgodzili�my si� co do tego, �e wr�ci�a do zakonu �e�skiego?

��Rzeczywi�cie. Bene Gesserit na pocz�tku, dzie�o w�asnych r�k w �rodku i Bene Gesserit na ko�cu. Ale pami�taj, �e w niej r�wnie� p�ynie krew Harkonnen�w i �e ma jej wi�cej ni� my, a tak�e �e do�wiadcza�a czego� w rodzaju wewn�trznej wsp�lnoty, podobnie jak my.

��W bardzo p�ytkiej postaci�� odpar�a Ghanima.�� Ale nie odpowiedzia�e� na moje pytanie.

��Nie s�dz�, bym wspomnia� jej o Z�otej Drodze.

��Ja mog�.

��Ghaniu!

��Nie potrzebujemy wi�cej bog�w-Atryd�w. Potrzebujemy troch� miejsca dla cz�owiecze�stwa!

��Czy kiedykolwiek temu zaprzecza�em?

��Nie.�� Zaczerpn�a g��boko powietrze i odwr�ci�a wzrok. S�u��cy przygl�dali si� im z przedpokoju, po tonie odgaduj�c, �e si� sprzeczaj�, nie b�d�c jednak w stanie zrozumie� staro�ytnych s��w.

��Musimy co� zrobi栗 powiedzia�.�� Je�eli zaniechamy dzia�ania, r�wnie dobrze mo�emy si� nadzia� na nasze no�e.�� U�y� freme�skiego zwrotu: �Wla� nasz� wod� do zbiornika plemienia�.

Raz jeszcze Ghanima spojrza�a na brata. Zmuszona by�a si� z nim zgodzi�, poczu�a si� jednak schwytana w pu�apk�, w konstrukcj� o zbyt wielu elementach. Oboje wiedzieli, �e bez wzgl�du na to, co dalej zrobi�, czeka ich dzie� rozliczenia si� z wszystkiego. Ghanima mia�a tego pewno�� dzi�ki informacjom uzyskanym od pami�cio-osobowo�ci, ale ba�a si� teraz si�y, kt�rej udzieli�a obcym psychikom przez pos�u�enie si� ich do�wiadczeniem. Czyha�y na ni� w jej wn�trzu jak harpie, cienie-demony czaj�ce si� w zasadzce. Z wyj�tkiem matki, kt�ra posiada�a cielesn� si�� i wyrzek�a si� jej. Ghanima wci�� czu�a wstrz�s po tej wewn�trznej szamotaninie, wiedz�c, �e przegra�aby, gdyby nie si�a perswazji brata.

Leto powiedzia�, �e Z�ota Droga dawa�a szans� wyj�cia z pu�apki. Poza dokuczliwym przekonaniem, �e zatai� co� ze swoich wizji, mog�a jedynie doceni� jego szczero��. Leto potrzebowa� tw�rczej, zap�adniaj�cej my�li, by wzbogaci� plan.

��Zostaniemy poddani pr�bie�� powiedzia�, wiedz�c, dok�d prowadz� jej w�tpliwo�ci.

��Nie z przypraw�.

��Niewykluczone. Z pewno�ci� na pustyni, w Procesie-o-Op�tanie.

��Nigdy nie wspomina�e� o tym, �e b�dziemy poddani Procesowi-o-Op�tanie�� oskar�y�a go.�� To cz�� snu?

Spr�bowa� co� odpowiedzie� przez suche gard�o i prze�kn��, gdy go zdradzi�o.

��Tak.

��Zatem staniemy si� op�tani?

��Nie.

Pomy�la�a o Procesie�� pradawnej freme�skiej pr�bie, kt�ra najcz�ciej ko�czy�a si� okropn� �mierci�. Zatem plan by� bardziej z�o�ony, ni� my�la�a. Mogli si� znale�� na granicy, poza kt�r� pchni�cie w dowoln� stron� str�ci�oby ich w przepa��, z kt�rej ludzki umys� nie by�by w stanie ich wydoby�. Wiedz�c, dok�d zawiod� j� jej my�li, Leto rzek�:

��W�adza przyci�ga psychopat�w. Zawsze. Tego b�dziemy musieli unikn�� w naszych wn�trzach.

��Jeste� pewny, �e nie zostaniemy op�tani?

��Nie, je�eli stworzymy Z�ot� Drog�. Wci�� pe�na w�tpliwo�ci, powiedzia�a:

��Nie urodz� ci �adnych dzieci, Leto.

Potrz�sn�� g�ow�, t�umi�c wewn�trzne protesty, i przeszed� na kr�lewsk�, oficjaln� wersj� staro�ytnego j�zyka:

��Siostro, kocham ci� czulej ni� siebie samego, lecz to nie jest oferta moich ��dz.

��Bardzo dobrze. Pozw�l mi zatem wr�ci� do jeszcze jednej z naszych dyskusji, nim do��czymy do naszej babki. Gdyby Alia zgin�a od no�a, rozwi�za�oby to wi�kszo�� problem�w.

��Je�eli w to wierzysz, pewnie wierzysz r�wnie�, �e mo�emy chodzi� po b�ocie i nie zostawia� �lad�w�� powiedzia�.�� Poza tym, czy Alia da�a nam kiedykolwiek ku temu okazj�?

��Kr��� plotki o tym D�awidzie.

��Czy cokolwiek w Duncanie zdradza, �e rosn� mu rogi? Ghanima wzruszy�a ramionami.

��Jedna trucizna, dwie trucizny�� zacytowa�a powszechny termin, stosowany w kr�lewskich �witach do katalogowania towarzyszy wed�ug ich zagro�enia dla majestatu. Zasada, znak w�adzy obowi�zuj�cy wsz�dzie.

��Musimy zrobi� to na m�j spos�b�� powiedzia�.

��Inna droga mog�aby by� czystsza.

Po jej odpowiedzi uzna�, �e ostatecznie st�umi�a w�tpliwo�ci i pogodzi�a si� z planem. Ta pewno�� nie przynios�a mu szcz�cia. U�wiadomi� sobie nagle, �e patrzy na w�asne r�ce, zastanawiaj�c si�, czy przylgnie do nich brud.

Farad�n spacerowa� po ogrodach kr�lewskiego pa�acu swego dziadka, obserwuj�c, jak cie� skraca si�, podczas gdy s�o�ce Salusa Secundus wspina si� ku po�udniowi. Musia� troch� wyci�ga� krok, by pozosta� u boku wysokiego baszara, kt�ry mu towarzyszy�.

��Mam pewne w�tpliwo�ci, Tyekanik�� powiedzia�.�� Och, nie mo�na zaprzeczy�, tron jest poci�gaj�cy, ale��� wci�gn�� g��boki oddech�� mam tak wiele innych zainteresowa�.

Tyekanik, od�wie�ony przez gwa�town� k��tni� z matk� Farad�na, spojrza� z boku na ksi�cia, zauwa�aj�c, �e cia�o ch�opaka staje si� coraz silniejsze w miar� zbli�ania si� osiemnastych urodzin. Ka�dego mijaj�cego dnia by�o w nim coraz mniej z Wensicji, a coraz wi�cej ze starego Szaddama, kt�ry przedk�ada� osobiste cele nad odpowiedzialno�� panowania. W�a�nie to kosztowa�o go tron. Stawa� si� zbyt mi�kki, gdy chodzi�o o wydawanie rozkaz�w.

��Musisz dokona� wyboru�� powiedzia� Tyekanik.�� Och, bez w�tpienia b�dziesz mia� czas na niekt�re ze swych zainteresowa�, ale�

Farad�n przygryz� doln� warg�. Trzyma� go tu obowi�zek, lecz czu� si� sfrustrowany. Wola�by raczej uda� si� do skalnej enklawy, w kt�rej przeprowadzano eksperymenty z piaskop�ywakami. W�a�nie to dawa�o du�� szansꠗ wyrwa� Atrydom monopol na przypraw�, a wszystko stanie si� mo�liwe.

��Jeste� pewny, �e bli�ni�ta zostan�� wyeliminowane?

��Nic nie jest absolutnie pewne, ksi���, ale prognozy s� dobre.

Farad�n wzruszy� ramionami. Zab�jstwo by�o czym� normalnym w �yciu w�adc�w. Ich j�zyk zawiera� wiele subtelnych rozr�nie� sposobu eliminacji wa�nych os�b. W jednym s�owie dawa�o si� zawrze� r�nic� mi�dzy trucizn� w napoju i trucizn� w jedzeniu. Zak�ada�, �e eliminacja atrydzkich bli�ni�t dokona si� przez otrucie. Nie radowa�a go ta my�l. Wedle sprawozda�, bli�ni�ta by�y bardzo interesuj�c� par�.

��Czy musimy uda� si� na Arrakis?

��To dobre posuni�cie, znale�� si� w miejscu najwi�kszych napi��.

Farad�n wydawa� si� unika� jakiego� pytania i Tyekanik zastanawia� si�, jak ono brzmi.

��Martwi� si�, Tyekanik�� powiedzia� Farad�n w chwili, gdy okr��yli r�g �ywop�otu i zbli�ali si� do fontanny otoczonej przez olbrzymie, czarne r�e. Zza �ywop�otu dochodzi�y odg�osy przycinaj�cych go ogrodnik�w.

��Tak?�� ponagli� Tyekanik.

��Ta, hmm� religia, kt�r� wyznajesz obecnie�

��Nic w tym dziwnego, ksi��ꠗ powiedzia� Tyekanik, maj�c nadziej�, �e g�os mu nie zadr�a�.�� Ta religia przemawia do wojownika. Jest odpowiednia dla sardaukara.�� Przynajmniej to jedno stwierdzenie by�o prawd�.

��Taaaa� ale moja matka wydaje si� by� z tego zadowolona. �Przekl�ta Wensicja! Sprawi�a, �e jej syn zacz�� co� podejrzewa攠� pomy�la� Tyekanik.

��Nie dbam o to, co m�wi twoja matka�� wykrztusi�.�� Religia to co� osobistego. Mo�e widzi w tym co�, co pomo�e osadzi� ci� na tronie.

��Tak w�a�nie s�dzi�em�� odpar� Farad�n. �Aaach, cwany ch�opak��� pomy�la� Tyekanik.

��Racz sam w ni� wejrze�; zobaczysz, dlaczego j� wybra�em�� powiedzia�.

��Mimo� kaza� Muad�Diba? By� przecie� Atryd�.

��Mog� tylko rzec, �e niezbadane s� �cie�ki Boga�� odrzek� Tyekanik.

��Rozumiem. Powiedz mi, Tyek, dlaczego poprosi�e� mnie, �ebym przeszed� si� z tob� w�a�nie teraz? Ju� prawie po�udnie, a o tej porze zazwyczaj lecisz tu czy tam na rozkaz mojej matki.

Tyekanik zatrzyma� si� przy kamiennej �awce, stoj�cej naprzeciw fontanny, i olbrzymich r� za ni�. Uspokaja�o go pluskanie wody i na nim skupi� uwag�.

��Ksi���, zrobi�em co�, co nie spodoba�oby si� twojej matce.

��I pomy�la�: �Je�eli ch�opak uwierzy, jej przekl�ty plan si� powiedzie!� Tyekanik mia� nadziej�, �e plan Wensicji upadnie. �Sprowadza� tu tego Kaznodziej�! Ona oszala�a. A koszta!�

Gdy Tyekanik nic wi�cej nie powiedzia�, zaintrygowany Farad�n zapyta�:

��W porz�dku, Tyek, co zrobi�e�?

��Sprowadzi�em specjalist� w dziedzinie oniromancji�� powiedzia� Tyekanik.

Farad�n rzuci� ostre spojrzenie towarzyszowi. Niekt�rzy ze starszych sardaukar�w zajmowali si� interpretacj� sn�w i czynili to z wzrastaj�c� intensywno�ci� od czasu kl�ski ich towarzyszy, poniesionej z r�k �Najwy�szego �ni�cego��� Muad�Diba. Gdzie� w snach, argumentowali, mog�a kry� si� droga powrotna do w�adzy i chwa�y. Ale Tyekanik zawsze si� od tego powstrzymywa�.

��To do ciebie niepodobne, Tyek.

��Zatem mog� wypowiada� si� tylko na temat mojej religii�� powiedzia� Tyekanik, odwracaj�c si� w kierunku fontanny. Nie religia by�a powodem sprowadzenia tu Kaznodziei.

��Wi�c m�w w jej imieniu�� odpar� Farad�n.

��Jak ksi��� rozka�e.�� Odwr�ci� si� i spojrza� na m�odzie�czego w�adc�, b�d�cego obiektem nadziei na przysz�o�� rodu Corrin�w.�� Ko�ci� i pa�stwo, ksi���, rozumowanie naukowe i wiara, i nawet wi�cej�� post�p i tradycja�� wszystko jest pogodzone ze sob� w naukach Muad�Diba. Naucza� on, �e nie ma przeciwie�stw nie do pogodzenia, z wyj�tkiem tych zawartych w wierzeniach i czasami w snach. Odkrywa� przysz�o�� w przesz�o�ci, jak r�wnie� i to, �e obie s� cz�ciami ca�o�ci.

Mimo w�tpliwo�ci, kt�rych nie potrafi� sprecyzowa�, Farad�n spostrzeg�, �e s�owa wywieraj� na nim wra�enie. Us�ysza� w g�osie Tyekanika nut� niech�tnej szczero�ci, jak gdyby cz�owiek �w m�wi� wbrew wewn�trznemu nakazowi.

��I w�a�nie dlatego sprowadzi�e� tego� tego interpretatora sn�w?

��Tak, ksi���. By� mo�e twe sny przenikaj� Czas. Odzyskasz �wiadomo�� swej wewn�trznej istoty, gdy wszech�wiat objawi ci si� jako sp�jna ca�o��. Sny� no wi�c�

��Ale ja swobodnie m�wi� o swoich snach�� zaprotestowa� Farad�n.�� To ciekawostki, nic wi�cej. Nigdy bym nie podejrzewa�, �e ty�

��Ksi���, nic z tego, co robisz, nie mo�e by� niewa�ne.

��Pochlebiasz mi, Tyek, Naprawd� wierzysz, �e �w cz�owiek potrafi wejrze� w j�dro wielkich tajemnic?

��Tak, wierz�, ksi���.

��Niech wi�c matka b�dzie niezadowolona.

��Przyjmiesz go?

��Oczywi�cie, poniewa� sprowadzi�e� go, by roze�li� moj� matk�. �Szydzi ze mnie?��� zastanowi� si� Tyekanik.

��Musz� ci� ostrzec, �e ten starzec nosi mask�. Taki ixia�ski przyrz�d, kt�ry pozwala niewidomemu widzie� sk�r��� powiedzia�.

��Jest �lepy?

��Tak, ksi���.

��Wie, kim jestem?

��Powiedzia�em mu, ksi���.

��Bardzo dobrze. Chod�my do niego.

��Je�eli m�j ksi��� chwil� poczeka, zaraz go tu przyprowadz�. Farad�n rozejrza� si� po ogrodzie otaczaj�cym fontann� i u�miechn�� si�. Miejsce dobre jak ka�de inne na podobne bzdury.

��M�wi�e� mu, o czym �ni�em?

��Tylko og�lnie, ksi���. Poprosi ci� o osobist� relacj�.

��Och, bardzo dobrze. Poczekam tutaj. Sprowad� tego cz�owieka.

Farad�n odwr�ci� g�ow�. Us�ysza�, jak Tyekanik oddala si� w po�piechu. Zobaczy� ogrodnika pracuj�cego tu� za �ywop�otem, szczyt jego g�owy w br�zowym nakryciu, b�ysk no�yc wystaj�cych nad zieleni�. Ich ruch zahipnotyzowa� ksi�cia.

�Ca�a sprawa ze snami to brednie�� pomy�la� Farad�n.�� �le, �e Tyek nie skonsultowa� tego wcze�niej ze mn�. Dziwnie, �e przyj�� now� religi� w tym wieku. A teraz� sny!�

Us�ysza� kroki za plecami�� znajome, pewne st�panie Tyekanika i jeszcze jeden, mniej r�wny ch�d. Farad�n odwr�ci� si�, popatrzy� na zbli�aj�cego si� t�umacza sn�w. Ixia�ska maska by�a czarnym, przypominaj�cym gaz� materia�em, skrywaj�cym twarz od czo�a a� po podbr�dek. Nie mia�a �adnych wyci�� na oczy. Je�eli wierzy� przechwa�kom Ixian, ca�a maska stanowi�a pojedyncze oko.

Tyekanik zatrzyma� si� dwa kroki od Farad�na, ale starzec w masce zbli�y� si� na odleg�o�� mniej ni� kroku.

��T�umacz sn�w�� powiedzia� Tyekanik. Farad�n skin�� g�ow�.

Zamaskowany starzec kaszln�� w spos�b nieco przypominaj�cy chrz�kni�cie, jak gdyby stara� si� usun�� co� z �o��dka.

Farad�n wyczu� kwa�ny zapach przyprawy bij�cy od obcego. Od�r emanowa� z d�ugiej, szarej szaty okrywaj�cej cia�o.

��Czy maska jest naprawd� cz�ci� twego cia�a?�� zapyta� Farad�n, u�wiadamiaj�c sobie, �e pragnie odwlec rozmow� na temat sn�w.

��Tylko wtedy, gdy j� noszꠗ rzek� starzec G�os mia� nosowy, zawieraj�cy cie� freme�skiego akcentu.�� Twoje sny�� powiedzia�.�� Opowiedz mi o nich.

Farad�n wzruszy� ramionami. Dlaczego nie? Po to Tyek sprowadzi� starca. Czy na pewno? Farad�na opad�y w�tpliwo�ci, zapyta� wi�c:

��Naprawd� jeste� specjalist� w oniromancji?

��Przyby�em, by zinterpretowa� tw�j sen, mo�ny panie.

Farad�n znowu wzruszy� ramionami. Ten starzec zdecydowanie go denerwowa�. Spojrza� na Tyekanika, kt�ry tkwi� nieruchomo w miejscu, z za�o�onymi r�kami patrz�c na fontann�.

��Twoje sny, panie�� ponagli� starzec.

Farad�n zrobi� g��boki wdech i zacz�� relacjonowa� sen. �atwiej mu by�o m�wi�, gdy ju� si� wci�gn��. M�wi� o wodzie wzbieraj�cej w studni, o s�owach b�d�cych atomami ta�cz�cymi w g�owie, o w�u, kt�ry przemieni� si� w czerwia pustyni i wybuchn�� w chmurze py�u. Ze zdumieniem odkry�, �e musia� u�y� najwi�cej wysi�ku, by powiedzie� o w�u. Straszna niech�� powstrzymywa�a go i przyprawia�a o gniew, gdy w ko�cu si� prze�ama�.

Starzec s�ucha� nieruchomy, a� wreszcie Farad�n zamilk�. Czarna maska porusza�a si� lekko w rytm oddechu. Farad�n czeka�. Cisza trwa�a.

Po chwili Farad�n zapyta�:

��Nie zamierzasz nic mi wyja�ni�?

��Zinterpretowa�em tw�j sen�� odpowiedzia�. S�owa wydawa�y si� dochodzi� z wielkiej odleg�o�ci.

��A wi�c?�� Farad�n zorientowa� si�, �e jego g�os sta� si� piskliwy, odbijaj�c napi�cie, jakie wywo�a� w nim sen. Starzec sta� wci�� nieruchomo, w milczeniu.

��Powiedz mi w ko�cu!�� W tonie ksi�cia wyra�nie zabrzmia� gniew.

��Powiedzia�em, �e go zinterpretowa�em�� rzek� starzec.�� Niczego ci jednak nie zdradz�.

Poruszy�o to nawet Tyekanika. Zwini�te w pi�ci r�ce opad�y mu po bokach.

��Co to ma znaczy�?�� zgrzytn�� z�bami.

��Nie obiecywa�em, �e odkryj� wam moj� interpretacjꠗ powiedzia� starzec.

��Chcesz wi�kszej zap�aty?�� zapyta� Farad�n.

��Nie prosi�em o zap�at�, gdy mnie tu sprowadzano.�� Ch�odna duma odpowiedzi z�agodzi�a gniew Farad�na. W ka�dym razie starzec by� odwa�ny. Musia� wiedzie�, �e nast�pstwem niepos�usze�stwa mo�e by� �mier�.

��Pozwolisz mi, ksi��ꠗ powiedzia� Tyekanik w chwili, gdy Farad�n zaczyna� m�wi�.�� Wyt�umacz, dlaczego nie chcesz tego zrobi�?�� rzek� do starca w masce.

��Dobrze, panie. Sen powiedzia� mi, �e �adne wyja�nienia nie maj� sensu.

Farad�n nie m�g� si� powstrzyma�:

��Twierdzisz, �e ja ju� znam znaczenie snu?

��By� mo�e tak, panie, ale nie w tym tkwi sedno sprawy. Tyekanik podszed� i stan�� u boku Farad�na. Obaj wpatrywali si� w m�czyzn�.

��Wyja�nij nam to�� powiedz�! Tyekanik.

��Tak, w�a�nie�� doda� Farad�n.

��Gdybym mia� m�wi� o �nie, t�umaczy� istot� wody i py�u, w�y i czerwi, analizowa� atomy, kt�re ta�cz� w twojej g�owie tak samo jak w mojej� aach, mo�ny panie, s�owa zdumia�yby ci� jedynie i wzi��by� je za nieporozumienie.

��Boisz si�, �e mo�esz mnie rozgniewa�?�� zapyta� Farad�n.

��Panie m�j! Ju� jeste� gniewny.

��Tylko dlatego, �e nam nie ufasz�� rzek� Tyekanik.

��Dotar�e� ju� blisko istoty sprawy, panie m�j. Nie ufam �adnemu z was z tego prostego powodu, �e nie ufacie sobie nawzajem.

��Zbli�asz si� niebezpiecznie blisko do granicy mej wytrzyma�o�ci�� powiedzia� Tyekanik.�� Ludzie gin�li za zachowanie mniej obra�liwie ni� twoje.

Farad�n skin�� g�ow� i rzek�:

��Nie doprowadzaj mnie do gniewu.

���miertelne konsekwencje gniewu Corrin�w s� dobrze znane, panie, na Salusa Secundus�� odrzek� starzec.

Tyek po�o�y� uspokajaj�co d�o� na ramieniu Farad�na i zapyta�:

��Starasz si� nas sprowokowa�, by�my ci� zabili? O tym Farad�n nie pomy�la�. Poczu� ch��d, rozwa�ywszy, co mog�o znaczy� takie zachowanie. Czy starzec, kt�ry nazywa� siebie Kaznodziej�, by� kim� wi�cej, ni� tym, kim si� wydawa�? Jakie mog�y by� konsekwencje jego �mierci? Tworzenie m�czennik�w to niebezpieczna zabawa.

��W�tpi�, by�cie mnie zabili, bez wzgl�du na to, co powiem�� rzek� Kaznodzieja.�� My�l�, �e znasz moj� warto��, baszarze, i �e ksi��� r�wnie� si� jej domy�la.

��Ostatecznie odmawiasz wyja�nienia snu?�� zapyta� Tyekanik.

��Zinterpretowa�em go.

��I nie ujawnisz, co w nim widzisz?

��Winisz mnie, panie?

��Czy mo�esz mie� dla mnie jak�kolwiek warto��?�� zapyta� Farad�n.

Kaznodzieja wyci�gn�� praw� r�k�.

��Gdybym skin�� t� d�oni�, Duncan Idaho zjawi�by si� i us�ucha�by mnie.

��A c� to za pr�na przechwa�ka?�� zapyta� Farad�n. Tyekanik jednak potrz�sn�� g�ow�, przywo�uj�c w pami�ci sprzeczk� z Wensicj�, i powiedzia�:

��Ksi���, to mo�e by� prawda. Kaznodzieja ma wielu wyznawc�w na Diunie.

��Dlaczego nie powiedzia�e� mi, �e on pochodzi stamt�d?�� zapyta� Farad�n.

Zanim Tyekanik zdo�a� odpowiedzie�, Kaznodzieja zwr�ci� si� do Farad�na:

��Panie m�j, nie wolno ci si� czu� winnym w sprawie Arrakis. Jeste� jedynie wytworem swych czas�w, a przynajmniej do takiej wym�wki mo�esz si� uciec.

��Czu� si� winnym?!�� Farad�na przepe�ni� gniew.

Kaznodzieja wzruszy� ramionami.

Dziwne, ale ten gest sprawi�, �e Farad�n miast w�ciek�o�ci poczu� rozbawienie. Roze�mia� si�, odrzuciwszy w ty� g�ow�, przyci�gaj�c przestraszone spojrzenie Tyekanika.

��Podobasz mi si�, Kaznodziejo�� powiedzia�.

��Dzi�kuj�, ksi��ꠗ odrzek� starzec.

��Znajdziemy ci tu w pa�acu komnatꠗ doda� Farad�n, t�umi�c chichot.�� B�dziesz moim urz�dowym t�umaczem sn�w; nawet je�eli nigdy nie powiesz mi s�owa wyja�nienia. Mo�esz mi te� doradza� w sprawach Diuny. Jestem wielce ciekaw tej planety.

��Nie mog� tu zosta�, ksi���.

Cie� gniewu powr�ci�. Farad�n utkwi� wzrok w czarnej masce.

��A dlaczego nie, powiedz, je�li �aska?

��Ksi��ꅠ� rzek� Tyekanik, dotykaj�c ramienia Farad�na.

��O co chodzi, Tyek?

��Sprowadzili�my go pod wi���c� umow� z Gildi�. On musi wr�ci� na Diun�.

��Jestem wzywany do powrotu na Arrakis�� powiedzia� Kaznodzieja.

��A kto ci� wzywa?�� spyta� Farad�n.

��Moc wi�ksza ni� twoja, ksi���.

Farad�n rzuci� Tyekanikowi pytaj�ce spojrzenie.

��Czy�by szpieg Atryd�w?

��Ma�o prawdopodobne, ksi���. Alia wyznaczy�a nagrod� za jego g�ow�.

��Je�eli wi�c nie Atrydzi, to kto ci� wzywa?�� zapyta� Farad�n, wracaj�c uwag� do Kaznodziei.

��Si�a wi�ksza ni� Atrydzi.

Farad�n nie wytrzyma� i roze�mia� si�. Mistyczne brednie. Jak Tyek da� si� og�upi� przez takie nonsensy? Kaznodzieja by� przywo�ywany�� najprawdopodobniej we �nie. A co by�y warte sny?

��To by�a strata czasu, Tyek�� powiedzia� Farad�n.�� Dlaczego wystawi�e� mnie na t� na t� fars�?

��Op�aca�o si�, ksi��ꠗ powiedzia� Tyekanik.�� T�umacz sn�w przyrzek� mi sprawi�, �e Duncan Idaho stanie si� agentem rodu Corrin�w. W zamian pragn�� zinterpretowa� twoje sny.�� I doda� w my�li: �Przynajmniej tak powiedzia� Wensicji!� Baszara ogarn�y nowe w�tpliwo�ci.

��Dlaczego moje sny s� dla ciebie takie wa�ne, starcze?�� zapyta� Farad�n.

��Tw�j sen m�wi, �e wielkie wydarzenia zmierzaj� ku logicznemu rozwi�zaniu�� powiedzia� Kaznodzieja.�� Musz� przyspieszy� sw�j powr�t.

Farad�n rzek� szyderczo:

��Do ko�ca pozostaniesz tajemniczy i nie dasz mi �adnej rady?

��Rady, ksi���, s� niebezpiecznym towarem. Ale zaryzykuj� kilka s��w, kt�re mo�esz przyj�� jako rad�, b�d� w jakikolwiek inny spos�b, jaki ci si� spodoba.

��B�d� niesko�czenie wdzi�czny�� powiedzia� Farad�n. Maska Kaznodziei znieruchomia�a naprzeciw twarzy Farad�na.

��Rz�dy mog� powstawa� i upada� z przyczyn, kt�re wydaj� si� bez znaczenia, ksi���. Wystarczy drobne wydarzenie. K��tnia mi�dzy dwoma kobietami� Kierunek, z kt�rego pewnego dnia wia� wiatr� Katar, kaszel, d�ugo�� stroju, b�d� przypadkowe uderzenie py�ku piasku w oko dworzanina. Nie zawsze wola imperialnych ministr�w wyznacza kurs historii i niekoniecznie pontyfikacja kap�an�w porusza r�koma Boga.

Farad�n poczu�, �e dog��bnie poruszy�y go te s�owa, i nie potrafi� wyt�umaczy� sobie swej reakcji.

Tyekanik jednak�e skoncentrowa� si� na jednym zdaniu. Dlaczego Kaznodzieja m�wi� o stroju? My�li Tyekanika skupi�y si� na imperialnych szatach, przes�anych atrydzkim bli�ni�tom, i tygrysach wy�wiczonych do zabijania. Czy starzec wyra�a� subtelne ostrze�enie? Jak wiele wiedzia�?

��I to ma by� rada?�� zapyta� Farad�n.

��Je�eli masz zwyci�a栗 m�wi� Kaznodzieja�� musisz przystosowa� strategi� do celu, jaki chcesz osi�gn��. Gdzie u�ywa si� strategii? W szczeg�lnym miejscu i wobec szczeg�lnych ludzi. Lecz nawet przy najwi�kszej trosce o szczeg�y pewne drobiazgi, kt�rym nie przypisuje si� znaczenia, wymykaj� si� uwadze. Czy twoja strategia, ksi���, mo�e ogranicza� si� do ambicji �ony prowincjonalnego gubernatora?

Tyekanik przerwa� ch�odnym g�osem:

��Dlaczego prawisz o strategii, Kaznodziejo? Jakie ambicje chcesz wm�wi� mojemu ksi�ciu?

��Nak�ania si� go, by po��da� tronu�� odpar� Kaznodzieja.�� �ycz� mu powodzenia, lecz wiem, �e b�dzie potrzebowa� czego� wi�cej ni� tylko powodzenia.

��To niebezpieczne s�owa�� powiedzia� Farad�n.�� Jak to mo�liwe, �e o�mielasz si� je wypowiada�?

��Natur� ambicji jest to, i� nie obchodzi jej rzeczywisto�栗 powiedzia� Kaznodzieja.�� O�mielam si� m�wi�, poniewa� stoisz na rozdro�u. Mo�esz by� kim� podziwianym, czczonym. Teraz jeste� otoczony lud�mi, kt�rzy nie szukaj� moralnych racji, przez doradc�w, kt�rych obchodzi tylko strategia. Jeste� m�ody, silny i wytrwa�y, ale brak ci szkolenia, dzi�ki kt�remu m�g�by� rozwin�� sw�j charakter. To smutne, poniewa� masz w sobie s�abo��, kt�rej wymiary w�a�nie ci opisa�em.

��Co masz na my�li?�� zapyta� z naciskiem Tyekanik.

��Uwa�aj, co m�wisz�� rzuci� ostrzegawczo Farad�n.�� Co to za s�abo��?

��Nie pomy�la�e� nigdy, jaki typ spo�ecze�stwa chcia�by� reprezentowa栗 rzek� Kaznodzieja.�� Nie bierzesz pod uwag� potrzeb poddanych. Nawet posta� Imperium, kt�rego pragn��by�, nie jest do ko�ca okre�lona.�� Zwr�ci� zamaskowan� twarz ku Tyekanikowi.�� Twoje oko spoczywa na w�adzy, nie na jej subtelnym wykorzystywaniu i niebezpiecze�stwach, jakie niesie. Twoja przysz�o�� jest wype�niona niewiadomymi: k��c�cymi si� kobietami, kaszlem i wietrznymi dniami. Jak mo�esz stworzy� epok�, skoro nie widzisz ka�dego jej szczeg�u? Uparty umys� nie b�dzie ci dobrze s�u�y�.

Farad�n przez d�ug� chwil� bada� wzrokiem starca, zastanawiaj�c si� nad g��bi� znacze� wypowiadanych my�li, nad uporczywym powracaniem do zdyskredytowanych idei. Moralno��! Cele spo�eczne! Mity do odstawienia na bok razem z wiar� w d���cy ku doskonalszym formom ruch ewolucji.

��Us�yszeli�my ju� do�栗 powiedzia� Tyekanik.�� Co z cen�, kt�r� uzgodnili�my, Kaznodziejo?

��Duncan Idaho jest wasz�� rzek� Kaznodzieja.�� B�d�cie ostro�ni. To bezcenny klejnot.

��Och, mamy dla niego odpowiedni� misjꠗ powiedzia� Tyekanik. Rzuci� okiem na Farad�na.�� Za twoim pozwoleniem, ksi���?

��Niech si� pakuje, zanim zmieni� zdanie�� odrzek� Farad�n. Nast�pnie, patrz�c na Tyekanika, doda�:�� Nie podoba mi si� spos�b, w jaki mnie wykorzystujecie, Tyek!

��Wybacz mu, ksi��ꠗ powiedzia� Kaznodzieja.�� Tw�j wierny baszar spe�nia wol� Bo��, nawet o tym nie wiedz�c.�� Uk�oniwszy si�, Kaznodzieja odszed�, a Tyekanik pospieszy� za nim.

Farad�n patrzy� na oddalaj�ce si� plecy, my�l�c: �Musz� przyjrze� si� religii, kt�rej Tyek sta� si� or�downikiem.�� U�miechn�� si� ze smutkiem.�� C� za t�umacz sn�w! Bzdury! M�j sen nie by� niczym wa�nym�.

��Lepiej by�oby dla mnie, gdybym nigdy nie zosta� Imperatorem�� rzek� Leto.�� Och, nie sugeruj�, �e pope�ni�em pomy�k� i zajrza�em w przysz�o�� przez szkie�ko przyprawy. M�wi� przez egoizm. Moja siostra i ja rozpaczliwie potrzebujemy czasu, czasu na swobodzie, aby nauczy� si� jak �y� z tym, czym jeste�my.

Zamilk�, patrz�c pytaj�co na lady Jessik�. Wyrecytowa� rol�, kt�r� uzgodni� wcze�niej z Ghanim�. Jaka b�dzie odpowied� babki?

Jessika patrzy�a badawczo na wnuka stoj�cego w s�abym �wietle kul �wi�toja�skich rozja�niaj�cych pokoje w siczy Tabr. By� dopiero wczesny poranek drugiego dnia jej pobytu na Arrakis, a otrzyma�a ju� niepokoj�cy raport o tym, �e bli�ni�ta sp�dzi�y noc poza sicz�. Co tam robi�y? Nie spa�a dobrze. Czu�a, �e nadaktywno��, w kt�rej utrzymywa�a si� od owego wyczerpuj�cego dnia w porcie kosmicznym, zmusza j� do sfolgowania tempa. By�a to sicz jej koszmar�w�� ale tam, na zewn�trz, nie by�o pustyni, kt�r� zapami�ta�a. Sk�d pochodz� kwiaty? Otaczaj�ce powietrze wydawa�o si� zbyt wilgotne. W�r�d m�odych brakowa�o filtrfrakowego re�imu.

��Czym jeste�, dziecko, �e potrzebujesz czasu na nauczenie si� siebie samego?�� zapyta�a.

Potrz�sn�� �agodnie g�ow�, wiedz�c, �e manifestuje dziwaczn� doros�o�� w ciele dziecka, i przypominaj�c sobie, �e nie mo�e pozwoli�, by ta kobieta wr�ci�a do r�wnowagi.

��po pierwsze, nie jestem dzieckiem. Och��� Dotkn�� piersi.�� Mam cia�o dziecka, bez w�tpienia. Ale nie jestem dzieckiem.

Jessika przygryz�a g�rn� warg�, nie zwa�aj�c, �e si� w ten spos�b zdradza. Jej ksi���, martwy od wielu lat, �mia� si� z niej, gdy to robi�a.,,To twoja jedyna niekontrolowana reakcja�� tak nazywa� przygryzanie wargi�� kt�ra m�wi mi, �e si� niepokoisz i �e musz� poca�owa� te usta, by opanowa� ich dr�enie �.

Teraz wnuk nosz�cy imi� jej ksi�cia doprowadzi� do tego, �e zamar�a, nieruchoma. Tylko jej serce bi�o. Leto u�miechn�� si�, m�wi�c:

��Jeste� zaniepokojona. Poznaj� to po dr�eniu twych warg.

Odzyskanie normalnego wygl�du wymaga�o od niej zastosowania najskuteczniejszych chwyt�w szkolenia Bene Gesserit.

��Szydzisz ze mnie?�� zdo�a�a powiedzie�.

��Szydzi� z ciebie? Nigdy. Ale musz� ci wyja�ni�, jak bardzo si� r�nimy. Pozw�l mi przypomnie� pewn� orgi� w siczy, dawno temu, kiedy stara Matka Wielebna odda�a ci swoje �ycie i wspomnienia. Zwr�ci�a si� ku tobie i da�a ci ten� ten d�ugi sznur koralik�w, z kt�rych ka�dy by� inn� osob�. Masz je teraz, wiesz wi�c co nieco z tego, czego do�wiadczamy z Ghanim�.

��I z Ali�?�� zapyta�a Jessika, wypr�bowuj�c go.

��Nie rozmawia�a� o tym z Ghani�?

��Chcia�abym porozmawia� z tob�.

��Bardzo dobrze. Alia odrzuci�a to, czym by�a, i sta�a si� tym, czym obawia�a si� by�. Wewn�trznej przesz�o�ci nie da si� zepchn�� do nie�wiadomo�ci. Grozi to ka�demu, lecz dla nas, przed-urodzonych, to gorsze ni� �mier�. To wszystko, co mog� powiedzie� o Alii.

��Zatem nie jeste� dzieckiem�� stwierdzi�a Jessika.

��Mam miliony lat. Potrzebuj� przystosowa�, kt�rych istoty ludzkie nigdy nie musia�y w sobie wykszta�ca�.

Jessika skin�a g�ow�, spokojniejsza ju� i o wiele ostro�niejsza, ni� by�a z Ghanim�. A gdzie jest w�a�ciwie Ghanim�? Dlaczego Leto przyszed� sam?

��No wi�c, babciu�� powiedzia��� czy jeste�my Paskudztwami, czy nadziej� Atryd�w?

Jessika zignorowa�a jego pytanie.

��Gdzie twoja siostra?

��Odwraca uwag� Alii, aby zabezpieczy� nas przed ingerencj� z jej strony. Ale Ghanima nie powie ci wi�cej ni� ja. Nie zauwa�y�a� tego wczoraj?

��Co zauwa�y�am, to ju� moja sprawa. Dlaczego paplesz o Paskudztwach?

��Papl�? Nie cytuj mi tu frazes�w Bene Gesserit, babciu, bo wepchn� je w ciebie z powrotem, s�owo po s�owie. Chc� czego� wi�cej ni� tylko dr�enia warg.

Jessika potrz�sn�a g�ow�, czuj�c zimno tej� osoby, w kt�rej �y�ach p�yn�a jej krew. Zasoby si�y, kt�rymi dysponowa� Leto, obezw�adnia�y j�. Staraj�c si� dopasowa� sw�j ton do ostro�ci jego wypowiedzi, powiedzia�a:

��C� mo�esz wiedzie� o moich zamiarach?

Prychn�� pogardliwie.

��Nie powinna� pyta�, czy pope�ni�em t� sam� omy�k�, co ojciec. Nie wyjrza�em poza nasz ogr�dek czasu�� przynajmniej nie celowo. Zostawmy wiedz� absolutn� o przysz�o�ci chwilom deja-vu, kt�rych do�wiadcza ka�dy cz�owiek. Eksperyment ojca m�wi mi wszystko, co chc� o niej wiedzie�. Zna� przysz�o�� absolutnie, znaczy absolutnie by� przez ni� schwytanym w pu�apk�. W efekcie czas si� rozpada. Tera�niejszo�� staje si� przysz�o�ci�. Domagam si� wi�kszej wolno�ci.

Jessika czu�a, �e j�zyk �wierzbi j� od nie wypowiedzianych s��w. Jak mog�a mu opowiedzie� o czym�, czego on jeszcze nie wiedzia�? To by�o potworne! �On jest m�j! To m�j kochany Leto!�

Ta my�l j� zaszokowa�a. Przez chwil� zastanawia�a si�, czy dzieci�ca maska nie mog�aby nabra� drogich jej rys�w i zmartwychwsta�

�Nie!�

Leto opu�ci� g�ow� i spojrza� spod oka, by si� badawczo przyjrze� babce. Tak, mo�na ni� manewrowa�.

��Kiedy my�lisz o przysz�owidzeniu, a mam nadziej�, �e robisz to rzadko�� powiedzia��� nie r�nisz si� prawdopodobnie od innych. Wi�kszo�� wyobra�a sobie, jak mi�o by�oby zna� jutrzejsze notowania cen na futra z wieloryb�w, b�d� czy Harkonnenowie b�d� raz jeszcze rz�dzi� na ojczystej Giedi Prime. Ale, oczywi�cie, my znamy Harkonnen�w i bez przysz�owidzenia, prawda, babciu?

Omin�a zastawion� przez niego pu�apk�. Oczywi�cie wiedzia� o przekl�tej krwi Harkonnen�w p�yn�cej w �y�ach swoich przodk�w.

��Kim s� Harkonnenowie?�� zapyta�, chc�c j� podbechta�.�� Kim jest Bestia Rabban? Kim� takim jak my, co? Wr��my jednak do tematu. M�wi� o powszechnym micie przysz�owidzenia: zna� absolutnie przysz�o��. Ca��! Jakie� fortuny mo�na by zbi� i straci�, maj�c tak� wiedz�, prawda? Mot�och w to wierzy. Wierz�, �e je�eli �troch� jest dobre, to �wi�cej� musi by� lepsze. Wspaniale! A gdyby� wr�czy�a komu� kompletny scenariusz jego �ycia, dialogi nie mog�ce ulec zmianie a� do chwili zgonu�� by�oby to dla niego darem z piek�a rodem. Jakie� to by by�o nudne! Zna�by naprz�d ka�d� odpowied�, ka�d� reakcjꠗ i tak bez ko�ca, bez ko�ca��� Leto potrz�sn�� g�ow�.�� Ignorancja ma pewne zalety. Wszech�wiat niespodzianek jest tym, o co si� modl�.

Podczas tej d�ugiej przemowy Jessika coraz bardziej si� dziwi�a, jak mocno jego spos�b m�wienia, intonacja, barwa g�osu przypominaj� jej Paula�� utraconego syna. Nawet idee: tak w�a�nie m�g�by on m�wi�.

��Przypominasz mi Paula�� powiedzia�a.

��To dla ciebie bolesne?

��Na sw�j spos�b, ale cieszy mnie, �e on �yje w tobie.

��Tak ma�o rozumiesz z tego, co tkwi we mnie.

Jessika spostrzeg�a, �e jego g�os przepe�niony jest gorycz�. Podnios�a g�ow�, by spojrze� mu w oczy.

��Babciu, Ghanima jest tob�. Jest tob� tak zupe�nie, �e twoje �ycie nie ma dla niej �adnych tajemnic a� do chwili, gdy urodzi�a� naszego ojca. I ja! Ja r�wnie� jestem katalogiem cielesnych zapis�w. S� chwile, gdy to brzemi� staje si� zbyt ci�kie, by je znie��. Zjawi�a� si� tu, by nas os�dza�? By os�dza� Ali�? To my powinni�my ci� os�dza�.

Jessika stara�a si� zdoby� na jak�� odpowied�, ale nie znalaz�a �adnej. Dlaczego ci�gle podkre�la� swoj� odmienno��? Czy skrywa ch�� odrzucenia jej? Czy osi�gn�� stadium Alii? Czy sta� si� Paskudztwem?

��Wiem, co ci� niepokoi�� powiedzia�.

��Wiesz�� zgodzi�a si�.�� Tak, to mnie niepokoi z przyczyn, kt�re s� ci dok�adnie znane. Jestem pewna, �e powt�rzy�e� moje szkolenie Bene Gesserit. Ghanima przyzna�a si� do tego. Wiem, �e Alia� to zrobi�a. Znasz konsekwencje swojej odmienno�ci.

Spojrza� na ni� z niepokoj�c� intensywno�ci�.

��Prawie nie podejmowali�my takich pr�b wobec ciebie�� powiedzia�, a w jego g�osie wyczu�a co� z w�asnego zm�czenia.�� Znamy dr�enie warg tak, jak je zna� tw�j kochanek. Na �yczenie mo�emy przypomnie� sobie ka�d� sypialnian� pieszczot�, kt�r� obdarzy� ci� tw�j ksi���. Bez w�tpienia zaakceptowa�a� nas intelektualnie, ale ostrzegam ci�, �e intelektualna akceptacja to za ma�o. Je�eli ja lub Ghanima staniemy si� Paskudztwem�� przyczyn� tego mo�esz by� ty! Albo nasz ojciec� albo matka! Lub tw�j ksi���! Ka�de z was mo�e nas op�ta�, a rezultat b�dzie zawsze ten sam.

Jessika poczu�a palenie w piersiach i wilgo� w oczach.

��Leto��� zdo�a�a powiedzie�, u�ywaj�c w ko�cu tego imienia. Zorientowa�a si�, �e b�l by� mniejszy, ni� sobie wyobra�a�a. Zmusi�a si� do kontynuowania:�� Czego chcesz ode mnie?

��Chcia�bym ci� czego� nauczy�.

��Czego?

��Tej nocy Ghania i ja odegrali�my role matki i ojca prawie do samozniszczenia, ale wiele si� nauczyli�my. Zachowuj�c �wiadomo��, mo�na dowiedzie� si� tego i owego. Mo�na przewidzie� pewne wydarzenia. Alia� No wi�c, mamy prawie pewno��, �e spiskuje, by ci� porwa�.

Jessika zmru�y�a oczy, wstrz��ni�ta nag�ym oskar�eniem. Zna�a dobrze t� sztuczk�, u�ywa�a jej wiele razy: naprowadzi� osob� na jedn� �cie�k� rozumowania i wtedy zaszokowa� j� wnioskiem wyprowadzonym z innej. Odzyska�a spok�j, raptownie zaczerpn�wszy powietrza.

��Wiem, co zrobi�a Alia� czym jest, ale�

��Babciu, wsp�czuj jej. U�yj swego serca tak, jak rozumu. Czyni�a� to ju� przedtem. Stanowisz zagro�enie, a Alia pragnie Imperium na w�asno��, albo przynajmniej to, czym si� sta�a, pragnie w�adzy.

��Sk�d mog� wiedzie�, �e nie m�wi do mnie kolejne Paskudztwo?

Wzruszy� ramionami.

��W�a�nie w tym przejawia si� twe serce. Ghania i ja wiemy, �e ona upad�a. Nie�atwo przywykn�� do zgie�ku wewn�trznych t�um�w. Zdu� te ja�nie, a b�d� wraca�, k��bi�c si� w tle za ka�dym razem, gdy przywo�ywa� b�dziesz wspomnienia. Pewnego dnia kto� silny z tej wewn�trznej bandy zadecyduje, �e ju� czas dzieli� z tob� cia�o.

��I nic nie mo�na na to poradzi�?�� zapyta�a Jessika, cho� ba�a si� odpowiedzi.

��Wierzymy, �e jest co�� Tak. Nie mo�emy uzale�ni� si� od przyprawy, to najistotniejsze, i nie wolno nam t�umi� przesz�o�ci. Musimy jej u�ywa�, uczyni� z niej cz�� nas samych. W ko�cu wszyscy oni stan� si� nasz� domieszk�. Nie b�dziemy d�u�ej pierwotnymi osobowo�ciami�� ale nie b�dziemy te� op�tani.

��M�wi�e� o jakim� spisku.

��Oczywi�cie. Wensicja �ywi ambicje co do swego syna. Alia �ywi ambicje co do siebie, a�

��Alia i Farad�n?

��Nic si� jeszcze wyra�nie nie rysuje�� powiedzia��� ale Alia i Wensicja poruszaj� si� teraz po r�wnoleg�ych kursach. Wensicja ma siostr� w domu Alii. C� prostszego, ni� przes�a� wiadomo�� dla�

��Wiesz co� o takiej wiadomo�ci?

��Jakbym j� widzia� i czyta� ka�de s�owo.

��Ale jej nie widzia�e�?

��Bo nie by�o takiej potrzeby. Wystarczy�o, �e dowiedzia�em si�, i� wszyscy Atrydzi s� tu, razem, na Arrakis. Ca�a woda w jednym zbiorniku.�� Wykona� gest, jakby chcia� obj�� ca�� planet�.

��R�d Corrin�w nie odwa�y si� zaatakowa�!

��Gdyby jednak, Alia skorzysta�aby z tego�

Szyderstwo w g�osie Leto sprowokowa�o Jessik�.

��Nie pozwol�, by m�j wnuk traktowa� mnie protekcjonalnie!�� powiedzia�a.

��Zatem przesta�, do diab�a, kobieto, my�le� o mnie jako o wnuku. My�l o mnie jako o swoim ksi�ciu Leto!�� Jego ton, wyraz twarzy, nawet nag�y gest r�k� by�y jej tak znajome, �e zmieszana zamilk�a.

��Stara�em si� ci� przygotowa�. Przyznaj mi przynajmniej tyle�� powiedzia� Leto suchym, nieobecnym g�osem.

��Dlaczego Alia mia�aby mnie porwa�?

��By obarczy� win� r�d Corrin�w.

��Nie wierz�. Nawet jak na ni�, to by�oby� potworne! Zbyt niebezpieczne. Jak mog�aby zrobi� co� takiego, bez� nie mog� w to uwierzy�!

��Uwierzysz, gdy to si� stanie. Aaach, Ghania i ja pods�uchiwali�my wewn�trz siebie, wi�c wiemy. To prosta samoobrona, bo sk�d dowiedzieliby�my si� o b��dach, jakie pope�nia si� doko�a nas?

��Nawet przez chwil� nie uwierz�, �e porwanie mo�e by� dla Alii�

��Na Boga! Jak mo�esz ty, Bene Gesserit, by� taka niepoj�tna? Ca�e Imperium wie, dlaczego tu jeste�. Wszyscy propagandy�ci Wensicji s� gotowi, �eby ci� zdyskredytowa�. Alia nie mo�e czeka�, a� to si� stanie. Je�eli znikniesz ze sceny, dla rodu Atryd�w m�g�by to by� �miertelny cios.

��A co podejrzewa Imperium?

Wycedzi�a s�owa tak zimno, jak tylko mog�a, wiedz�c, �e nie mo�e zwie�� tego nie-dziecka �adn� sztuczk� G�osu.

��To, �e lady Jessika planuje skrzy�owanie bli�ni�t ze sob�!�� wypali�.�� W�a�nie tego pragnie zakon �e�ski. Kazirodztwa!

Jessika drgn�a.

��Czcza pog�oska.�� Prze�kn�a �lin�.�� Bene Gesserit nie pozwol�, �eby ta plotka szerzy�a si� bez kontroli w Imperium. Wci�� mamy pewne wp�ywy. Pami�taj o tym.

��Plotka? Jaka plotka? Z pewno�ci� rozwa�a�a� pomys� skrzy�owania nas ze sob�.�� Potrz�sn�� g�ow� w chwili, gdy zacz�a m�wi�.�� Nie zaprzeczaj. Niech by�my tylko sp�dzili okres dojrzewania z tob� pod jednym dachem, zobaczy�aby�, �e tw�j wp�yw okaza�by si� niczym wi�cej jak szmat�, kt�r� macha si� przed czerwiem.

��Wierzysz, �e mo�emy by� a� tak g�upie?�� zapyta�a Jessika.

��I owszem. Wasz zakon to nic innego, jak tylko k�ko przekl�tych, starych, g�upich bab, nie potrafi�cych my�le� o niczym innym poza cennym programem hodowlanym! Ghania i ja znamy d�wigni�, jak� chcecie si� pos�u�y�. Czy ty s�dzisz, �e my jeste�my g�upcami?

��D�wigni�?

��One wiedz�, �e pochodzisz z Harkonnen�w! Pewnie w ich hodowlanych zapiskach stoi: Jessika, c�rka Tanidii Nerus i barona Vladimira Harkonnena. Gdyby ten zapis przypadkowo sta� si� powszechnie znany, przyprawi�oby ci� to o niez�e�

��My�lisz, �e zakon zni�y si� do szanta�u?

��Wiem, �e mog� to zrobi�. Och, wied�my owin�y swoje s�owa w poz�acany papierek, powiedzia�y ci, by� sprawdzi�a plotki kr���ce o c�rce. Podsycaj� twoj� ciekawo�� i twoje obawy. Odwo�a�y si� do twojego poczucia odpowiedzialno�ci, sprawi�y, �e poczu�a� si� winna, i� uciek�a� na Kaladan. I ukaza�y ci perspektyw� ocalenia wnuk�w. Jessika patrzy�a na niego w milczeniu. M�wi�, jak gdyby by� �wiadkiem na�adowanych emocjami spotka� z Cenzorkami zakonu �e�skiego. Poczu�a si� doszcz�tnie pokonana si�� jego argument�w i zacz�a na powa�nie rozwa�a� mo�liwo��, �e Leto m�wi prawd�, twierdz�c, i� Alia planuje porwanie.

��Widzisz, babciu, musz� podj�� ci�k� decyzjꠗ powiedzia�.�� Czy podporz�dkowa� si� mistyce Atryd�w? Czy �y� dla moich poddanych� i umrze� za nich? Czy wybra� inn� drogꠗ t�, kt�ra pozwoli mi �y� tysi�ce lat?

Jessika mimowolnie si� wzdrygn�a. S�owa wypowiedziane tak �atwo dotyczy�y tematu, kt�ry by� starannie unikany przez Bene Gesserit. Wiele Matek Wielebnych mog�o skorzysta� z tej drogi� lub przynajmniej spr�bowa�. Dla nowicjuszek zakonu dost�pne by�y manipulacje chemi� organizmu, gdyby jednak chocia� jedna si� na to zdecydowa�a, wcze�niej czy p�niej wszystkie posz�yby jej �ladem. Nie uda�oby si� ukry� tego procederu przed oczami z zewn�trz, a wiedzia�y na pewno, �e obranie takiej drogi sprowadzi�oby na zakon zag�ad�. Kr�tko �yj�ca ludzko�� obr�ci�aby si� przeciw nim.

��Nie podoba mi si� kierunek, w jakim zd��aj� twe my�li�� powiedzia�a Jessika.

��Bo ich nie rozumiesz�� odpar�.�� Ghania i ja��� Potrz�sn�� g�ow�.�� Alia odrzuci�a t� drog�.

��Jeste� pewien? Wys�a�am ju� wiadomo�� do zakonu, �e Alia praktykuje to, co nie do pomy�lenia. Sp�jrz na ni�! Nie postarza�a si� ani o dzie� od dnia, kiedy ostatni raz j��

��Ach�!�� Przerwa� jej, machaj�c r�k�.�� Ja m�wi� o czym innym, o tym, jak perfekcyjnie utrzymuje si� poza granicami tego, co kiedykolwiek osi�gn�y istoty ludzkie.

Jessika zamilk�a, przera�ona. Jak �atwo sprawi�, �e si� zdradzi�a, i� wys�a�a wiadomo��! Wiedzia� z pewno�ci�, �e ta wiadomo�� oznacza wyrok �mierci na Ali�. I bez wzgl�du na to, w jakie oblek�aby j� s�owa, ich sens sprowadza� si� do opisu tego samego wyst�pku. Czy nie wiedzia�, czym grozi�o ich wypowiedzenie?

��M�w ja�niej�� powiedzia�a w ko�cu.

��Jak?�� zapyta�.�� Dop�ki nie zrozumiesz, �e Czas nie jest tym, czym si� wydaje, nie mog� ci nawet zacz�� wyja�nia�. M�j ojciec to podejrzewa�. Znalaz� si� na granicy zrozumienia, ale mu si� nie uda�o. Teraz nale�y to do mnie i Ghani.

��Nalegam, �eby� wyja�ni��� powiedzia�a Jessika, a jej palec pow�drowa� w pobli�e zatrutej ig�y, kt�r� trzyma�a pod fa�d� szaty. Gom d�abbar, tak �miertelny, �e najl�ejsze tkni�cie jego ostrza zabija�o w ci�gu paru sekund.

�Ostrzeg�y mnie, �e mo�e b�d� musia�a tego u�y�. My�l ta wprawi�a mi�nie jej ramion w narastaj�ce falami dr�enie.

��Dobrze�� westchn��.�� Po pierwsze, nie ma r�nicy mi�dzy dziesi�cioma tysi�cami lat a rokiem; nie ma r�nicy mi�dzy tysi�cem lat a uderzeniem serca. Nie ma r�nicy. Oto pierwszy fakt dotycz�cy Czasu. I drugi: ca�y wszech�wiat z ca�ym jego czasem jest wewn�trz mnie.

��Co to za brednie?�� zapyta�a z naciskiem.

��Widzisz? Nie rozumiesz. Postaram si� wi�c wyja�ni� to w inny spos�b.�� Podni�s� d�o�, by gestami ilustrowa� s�owa.�� Poruszamy si� naprz�d, cofamy si�.

��Ale� w ten spos�b niczego mi nie wyja�niasz!

��Masz s�uszno�栗 rzek�.�� S� sprawy, kt�rych nie mo�na wyt�umaczy� s�owami. Mo�na je poj�� tylko poprzez do�wiadczenie. Nie jeste� przygotowana na co� takiego, podobnie jak nie widzisz mnie, gdy na mnie patrzysz.

��Ale� patrz� prosto na ciebie. Oczywi�cie, �e ci� widz�!�� Wpatrywa�a si� w niego. To, co us�ysza�a, odzwierciedla�o wiedz� z Kodeksu Zensunnit�w, kt�rego uczy�a si� w szko�ach Bene Gesserit, i by�o gr� s��w w celu zm�cenia czyjego� rozumienia filozofii.

��Na pewne rzeczy nie ma si� wp�ywu�� powiedzia�.

��I jak wyja�nisz t� t� doskona�o��, kt�ra tak daleko przekracza doznania reszty ludzko�ci?

��Je�eli odwleka si� staro�� czy �mier� przez za�ywanie melan�u lub wyuczon� kontrol� biochemicznej r�wnowagi, kt�rej wy, Bene Gesserit, s�usznie si� obawiacie, taka zw�oka daje jedynie z�udzenie sprawowania kontroli. Gdy kto� przekracza sicz, bez znaczenia jest, czy idzie wolno, czy szybko. Drog� przez czas do�wiadcza si� w duszy.

��Dlaczego �onglujesz s�owami? Zjad�am z�by na rozgryzaniu takich nonsens�w na d�ugo, zanim narodzi� si� tw�j ojciec.

��Ale tylko z�by rosn��� powiedzia�.

��To tylko s�owa!

��Ach, jeste� bardzo blisko!

��Ha!

��Babciu?

��Tak?

Przez d�ug� chwil� milcza�, po czym rzek�:

��Widzisz? Wci�� mo�esz reagowa� jak dawniej.�� U�miechn�� si� do niej.�� Ale nie mo�esz przenikn�� wzrokiem cieni. Jestem w miejscu�� znowu si� u�miechn���� do kt�rego bardzo zbli�y� si� m�j ojciec. Kiedy �y�, to �y�, ale kiedy umar�, nie uda�o mu si� umrze�.

��Co chcesz przez to powiedzie�?

��Poka� mi jego cia�o!

��My�lisz, �e Kaznodzieja jest�

��Mo�liwe, lecz je�eli nawet tak, to nie jest jego cia�o.

��Nic nie wyja�ni�e��� oskar�y�a go.

��Uprzedza�em ci�.

��Po co wi�c�

��Pyta�a�. Musia�em ci to udowodni�. Teraz wr��my do sprawy Alii i jej planu porwania�

��Planujesz to, co nie do pomy�lenia?�� zapyta�a z naciskiem, nieco wysuwaj�c przygotowany truj�cy gom d�abbar spod szaty.

��B�dziesz jej katem?�� zapyta� zwodniczo �agodnym g�osem i wskaza� na palce, kt�re trzyma�a pod szat�.�� S�dzisz, �e ona pozwoli ci tego u�y�? Czy my�lisz mo�e, �e ja ci na to pozwol�?

Jessika poczu�a si� nieswojo.

��Nie obawiaj siꠗ kontynuowa�.�� Nie zrobi� tego, co nie do pomy�lenia. Nie jestem tak g�upi. Ale jestem r�wnie wstrz��ni�ty jak ty. O�mielasz si� os�dza� Ali�. Oczywi�cie, �e z�ama�a bezcenne przykazania Bene Gesserit! A czego oczekiwa�a�? Uciek�a� od niej, zostawi�a� j� tu jako kr�low�, ze wszystkim, pr�cz tytu�u. Z ca�� w�adz�! Wr�ci�a� na Kaladan, by leczy� rany w ramionach Gurneya. Zupe�nie nie�le. Ale kim jeste�, by os�dza� Ali�?

��Powiem ci. Nie b�d� zno�

��Och, zamknij si�.�� Odwr�ci� wzrok z niesmakiem, ale s�owa wypowiedzia� w specjalny spos�b Bene Gesserit, kontroluj�cym G�osem. Uciszy� j�, jakby zatka� jej usta d�oni�.

�Kto lepiej wie, jak uderzy� we mnie G�osem, ni� ten tutaj?!��� pomy�la�a. U�mierzaj�cy argument z�agodzi� zranione uczucia. Po wielokrotnym korzystaniu z G�osu w stosunku do innych nie spodziewa�a si�, �e jest na� podatna� nigdy wi�cej� nie od czasu pobytu w szkole, gdy�

Leto odwr�ci� si� do niej plecami.

��Przepraszam. Po prostu wiem, jak �lepej reakcji mo�na si� po tobie spodziewa�, je�li�

���lepej? Po mnie?�� To stwierdzenie zirytowa�o j� bardziej, ni� subtelne zastosowanie G�osu.

��Po tobie�� powiedzia�.�� �lepej. Je�eli w og�le zosta�o w tobie troch� uczciwo�ci, sama masz tego �wiadomo��. Wypowiadam twoje imi�, a ty m�wisz: �Tak?� Uciszam tw�j j�zyk. Wywo�uj� wszystkie mity Bene Gesserit. Sp�jrz w siebie w spos�b, jakiego ci� nauczono. To przynajmniej jest co�, co mo�esz zrobi� dla swojego�

��Jak �miesz! Co wiesz o��� zawiesi�a g�os. Oczywi�cie, �e wiedzia�!

��M�wi�: sp�jrz w siebie!�� powiedzia� rozkazuj�co.

Znowu by�a zniewolona. Czu�a, jak zmys�y zamieraj�� oddech staje si� szybszy� Tu� poza polem �wiadomo�ci przyczai�o si� �omocz�ce serce, brak tchu� Nagle zrozumia�a, �e wyra�nie wida� przyspieszony oddech, bicie serca, �e wymkn�y si� one spod kontroli uzyskanej w toku szkolenia Bene Gesserit. Z oczyma rozszerzonymi ze zdumienia poczu�a, �e jej cia�o podporz�dkowuje si� obcej woli. Powoli odzyska�a spok�j, ale nie odzyska�a uprzedniej r�wnowagi. To nie-dziecko gra�o na niej podczas ca�ej rozmowy, jak na wyrafinowanym instrumencie.

��Teraz wiesz, jak zosta�a� uwarunkowana przez nieocenione Bene Gesserit�� powiedzia�.

Mog�a jedynie przytakn��. Jej wiara w s�owa leg�a w gruzach. Leto zmusi� j� do spojrzenia fizycznemu wszech�wiatowi w twarz. Jessika wysz�a z tej konfrontacji wstrz��ni�ta, jej �wiadomo�� znalaz�a si� na zupe�nie nowej drodze. �Poka� mi jego cia�o!� Pokaza� jej w�asne cia�o, jakby by�o cia�em noworodka. Od czasu szkolenia na Wallach, od tych przera�aj�cych dni, nim przyszli po ni� agenci handlowi ksi�cia, nie czu�a tak dr���cej niepewno�ci.

��Zostaniesz porwana�� rzek� Leto.

��Ale�

��Nie prosz� ci� o zgodꠗ powiedzia�.�� Traktuj to jako rozkaz swojego ksi�cia. Kiedy nadejdzie pora, pojmiesz przyczyn�. Czeka ci� konfrontacja z bardzo interesuj�cym uczniem.�� Wsta�, skin�� g�ow� i doda�:�� Pewne dzia�ania maj� koniec, ale nie maj� pocz�tku. Inne zaczynaj� si�, ale nie ko�cz�. Wszystko zale�y od tego, gdzie znajduje si� obserwator.

Odwr�ci� si� i wyszed� z pokoju.

W drugim przedsionku Leto spotka� Ghanie spiesz�c� ku ich osobistym komnatom. Zatrzyma�a si�, gdy go tylko ujrza�a.

��Alia jest zaj�ta Konwokacj� Wiernych�� powiedzia�a i rzuci�a pytaj�ce spojrzenie na przej�cie prowadz�ce do kwatery Jessiki.

��Uda�o siꠗ powiedzia� Leto.

Wkr�tce po po�udniu, gdy wi�kszo�� pielgrzym�w oddali�a si�, by odpocz�� w jakim� ch�odnym, ocienionym miejscu, na wielkim placu pod �wi�tyni� Alii pojawi� si� Kaznodzieja. Szed� wsparty o rami� m�odego Assana Tariqa. W kieszeni pod powiewaj�c� szat� Kaznodzieja ni�s� czarn�, przypominaj�c� gaz� mask�, kt�r� mia� na sobie na Salusa Secundus. Bawi�a go my�l, �e maska i ch�opiec s�u�y�y temu samemu celowi�� sprawianiu pozor�w. Wszyscy byli pe�ni w�tpliwo�ci co do tego, czy potrzebowa� maski.

�Niech mit ro�nie, a niepewno�� wraz z nim��� pomy�la�.

Nikt nie mia� prawa odkry�, �e ta maska nie ma nic wsp�lnego z wyrobami Ixia�skich uczonych. Jego r�ce nie wolno by�o ze�lizgn�� si� z ko�cistego barku Assana Tariqa. Niech Kaznodzieja cho� raz st�pnie tak, jak gdyby widzia� mimo okaleczonych oczodo��w, a w�tpliwo�ci si� rozprosz�. W�t�a nadzieja, kt�r� piel�gnowa�, pierzch�aby w okamgnieniu. Ka�dego dnia modli� si� o zmian�, o jaki� drobiazg, na kt�rym m�g�by si� potkn��, lecz nawet Salusa Secundus by�a py�kiem, kt�rego ka�dy aspekt by� mu znany. Nic si� nie zmieni�o, nic nie mog�o by� zmienione� Jeszcze nie teraz.

Wielu ludzi spostrzeg�o jego przej�cie w pobli�u sklep�w i arkad, zauwa�y�o spos�b, w jaki odwraca� g�ow� z boku na bok, kieruj�c j� nieustannie ku otwartym drzwiom lub ludziom. Ruchy g�owy nie zawsze by�y naturalne dla �lepca i to przyczynia�o si� do narastania mitu.

Alia wygl�da�a przez ukryt� szczelin� w murze �wi�tyni. Szuka�a w tym pokrytym bliznami obliczu daleko w dole jakiegokolwiek znaku�� �wiadectwa to�samo�ci. Donoszono jej o ka�dej plotce.

S�dzi�a, �e rozkaz pochwycenia Kaznodziei pozostanie tajemnic�, ale powr�ci� do niej jako plotka. Nawet w�r�d stra�nik�w kto� nie zdo�a� zachowa� milczenia. Mia�a nadziej�, �e us�uchaj� nowych rozkaz�w i nie pochwyc� tej owini�tej w szat� postaci w jakim� publicznym miejscu, gdzie ka�dy m�g�by to zobaczy�.

Nasycony kurzem upa� wisia� nad placem. M�ody przewodnik Kaznodziei naci�gn�� na nos skraj szaty, pozostawiaj�c odkryte jedynie oczy i kawa�ek czo�a. Os�ona wybrzusza�a si� zarysem chwytowodu filtrfraka. Alia domy�li�a si�, �e przyszli z pustyni. Gdzie si� kryli?

Kaznodzieja nie mia� �adnej os�ony przed pra��cym s�o�cem. Odrzuci� nawet ko�c�wk� chwytowodu filtrfraka. Nic nie chroni�o jego twarzy przed o�lepiaj�cym blaskiem dnia i powietrzem dr��cym od �aru, sprawiaj�cymi, �e bloki bruku na placu wydawa�y si� rytmicznie falowa�.

Przy stopniach �wi�tyni sta�a grupka dziewi�ciu pielgrzym�w oddaj�cych ho�d przed opuszczeniem sanktuarium. Na ocienionym kra�cu placu by�o jeszcze mo�e z pi��dziesi�t os�b, w wi�kszo�ci wiernych poddaj�cych si� rozmaitym rytua�om, narzuconym przez kap�a�stwo. Po�r�d obserwator�w wida� by�o pomocnik�w kilku handlarzy, kt�rzy nie sprzedali jeszcze tyle, by zwin�� interes na por� najgorszego upa�u.

Wygl�daj�c przez szczelin�, Alia czu�a morderczy upa� i wiedzia�a, �e wpad�a w luk� mi�dzy my�leniem a odczuwaniem w spos�b, w jaki cz�sto zdarza�o si� to jej bratu. Pokusa zasi�gni�cia rady wewn�trz siebie kr��y�a jej uparcie po g�owie jak z�owieszczy s�p nad wyczerpanym w�drowcem. By� w niej baron: lojalny, lecz zawsze got�w bawi� si� kosztem jej przera�enia, gdy racjonalny os�d zawodzi�, a rzeczy wok� traci�y przynale�no�� do przesz�o�ci, tera�niejszo�ci b�d� przysz�o�ci.

�A je�eli to Paul jest na dole?��� zada�a sobie pytanie.

��Absurd�� powiedzia� g�os z wewn�trz.

Nie mog�a jednak w�tpi� w doniesienia o przemowach Kaznodziei. Herezja! Przera�a�a j� my�l, �e Paul sam m�g� burzy� konstrukcj� stworzon� wok� swojego imienia.

Dlaczego nie?

Wr�ci�a my�lami do zjadliwych s��w wypowiedzianych przez siebie na Radzie tego ranka, skierowanych do Irulany, kt�ra nalega�a na przyj�cie stroj�w podarowanych przez r�d Corrin�w.

�Podarunki dla bli�ni�t zostan� dok�adnie zbadane, tak jak zawsze �- argumentowa�a Irulana.

�A je�li stwierdzimy, �e s� nieszkodliwe?��� zapyta�a Alia.

W pewien spos�b by�aby to najbardziej przera�aj�ca ewentualno��: stwierdzi�, �e dary nie nios� �adnego zagro�enia.

Wreszcie zdecydowali si� przyj�� drogocenne stroje i przeszli do innego tematu: czy lady Jessika ma otrzyma� stanowisko w Radzie? Alia zdo�a�a odwlec g�osowanie.

My�la�a o tym ci�gle, spogl�daj�c w d� na Kaznodziej�.

Wszystko, co dzia�o si� teraz, podczas jej Regencji, wygl�da�o jak odwrotno�� post�pu, kt�ry narzucili kiedy� tej planecie. Diuna symbolizowa�a niegdy� w�adz� absolutn� pustyni. Moc ta materialnie zanika�a, lecz stopniowo narasta� jej mit. Pozosta�a pustynia�� ocean obrze�ony ciernistymi krzewami, wielka planetarna Matka Pustynia, kt�r� Fremeni wci�� nazywali Kr�low� Nocy. Za kolczastymi zaro�lami wyros�y �agodne, zielone wzg�rza, opadaj�ce ku piaskom. Wszystkie by�y dzie�em cz�owieka. Nawet najmniejsze zosta�y obsiane przez ludzi pracuj�cych jak niezmordowane mr�wki. Ziele� wzg�rz przyt�acza�a tych, kt�rzy wychowali si� jak Alia w tradycji krainy, na kt�r� cie� rzuca�y wydmy. W jej my�lach i w my�lach wszystkich Fremen�w pustynia-ocean wci�� trzyma�a Diun� w swym u�cisku, kt�ry mia� si� nigdy nie rozlu�ni�. By ujrze� pustyni�, wystarczy�o tylko zamkn�� oczy.

Otwarte oczy widzia�y na jej skraju zieleni�ce si� pag�rki, b�otnisty mu� wyci�gaj�cy zielone nibyn�ki w stron� piask�w�� lecz pustynia pozostawa�a r�wnie pot�na jak zawsze.

Alia potrz�sn�a g�ow� i spojrza�a na Kaznodziej�.

Wspi�� si� na pierwszy z uk�adaj�cych si� tarasami stopni przed �wi�tyni� i zwr�ci� twarz ku prawie opustosza�emu placowi. Alia dotkn�a guzika obok okna, kt�ry wzmacnia� g�osy z do�u. Poczu�a fal� lito�ci dla siebie, oczami wyobra�ni widz�c, jak siedzi tu w samotno�ci. Komu mog�a ufa�? Na Stilgarze mo�na by�o jeszcze polega�, lecz on tak�e zosta� ju� naznaczony przez �lepca.

�Wiesz, jak on liczy?��� zapyta� j� kiedy� Stilgar. �S�ysza�em, jak liczy� monety, p�ac�c przewodnikowi. To by�o bardzo dziwne, dla moich freme�skich uszu wr�cz przera�aj�ce. Liczy�: �shuc, ishcai, qimsa, chuascu, picha, sucta i tak dalej. Od dawna nie s�ysza�em, �eby kto� liczy� w ten spos�b �.

Alia zrozumia�a, �e Stilgara nie mo�na by�o wykorzysta� do zada�, kt�rych wykonanie sta�o si� konieczno�ci�. Musia�a by� przezorna w rozmowach ze stra��, gdzie najbardziej nawet p�oche s�owo Regentki mog�o w ka�dej chwili sta� si� absolutnym rozkazem.

O co w�a�ciwie chodzi�o temu Kaznodziei?

Otaczaj�ce plac stragany, mieszcz�ce si� pod ochraniaj�cymi je balkonami i wysklepionymi arkadami, wci�� przedstawia�y typowy, bajecznie kolorowy widok: handlarze roz�o�yli wystawy, pozostawiaj�c kilku ch�opak�w do ich pilnowania. Paru przekupni�w oci�ga�o si� jeszcze, w�sz�c za walut� suchar�w z przypraw� z g��bi kraju, czy brz�kiem w kieszeniach pielgrzym�w.

Alia studiowa�a plecy Kaznodziei. Wydawa� si� by� gotowy do przemowy, lecz co� sprawia�o, �e nie zaczyna�.

�Dlaczego stercz� tu i gapi� si� na t� ruin� w starczym ciele?�� zapytywa�a si�.�� Ten zdech�y wrak tam w dole nie mo�e by� Naczyniem Dostoje�stwa, kt�rym kiedy� by� m�j brat�.

Opanowa�a j� frustracja granicz�ca z gniewem. Jak mog�a odkry�, kim by� Kaznodzieja, odkry� na pewno, bez odkrywania! Czu�a si� schwytana w pu�apk�.

Irulana co� rozumia�a. Zrezygnowa�a ze s�awnej pozy Bene Gesserit i krzykn�a na Radzie: �Utracili�my zdolno�� dobrego mniemania o sobie!�

D�awid mia� racj�. Jakie mia�o znaczenie to, co o sobie my�l�? Jedyn� istotn� spraw� by�o utrzymanie imperialnej w�adzy.

Ale Irulana, odzyskuj�c spok�j, powiedzia�a jeszcze bardziej demaskatorsko: �M�wi� wam, �e stracili�my co� niezb�dnego do przetrwania. Utracili�my zdolno�� podejmowania trafnych decyzji Wykonujemy przypadkowe posuni�cia�� albo czekamy bez ko�ca, co jest rodzajem poddania si�, pozwalaj�cym innym sterowa� nami Czy wszyscy ju� zapomnieli, �e to w�a�nie my wprawili�my to wszystko w ruch?�

Nie zastanawiano si� ju�, czy przyj�� dar rodu Corrin�w.

�Trzeba usun�� Irulanꔠ� zdecydowa�a Alia.

Na co czeka starzec tam w dole? Nazywa siebie Kaznodziej�. Wi�c dlaczego nie wyg�asza kazania?

�Irulana nie mia�a racji�� pomy�la�a Alia.�� Wci�� potrafi� s�usznie decydowa�!� Osoba rozstrzygaj�ca kwestie �ycia i �mierci musia�a je podejmowa�, inaczej sta�aby si� czym� w rodzaju wahad�a. Paul zawsze mawia�, �e stan r�wnowagi jest najbardziej niebezpieczn� z nienaturalnych rzeczy. Jedyn� trwa�o�ci� by�a p�ynno��, zmienno��. Tylko zmiany co� znaczy�y.

�Poka�� im zmianꔠ� postanowi�a. Dotkn�a czo�a.

Kaznodzieja podni�s� rami� w ge�cie b�ogos�awie�stwa.

Kilku z tych, kt�rzy pozostali na placu, przysun�o si� do niego, a Alia zauwa�y�a powolno��, z jak� to czynili. Tak, kr��y�y plotki, �e Kaznodzieja wywo�uje niezadowolenie Alii. Nachyli�a si� bli�ej ixia�skiego g�o�nika obok szczeliny w murze. G�o�nik przekazywa� pomrukiwanie ludzi na placu, szum wiatru, tarcie st�p o piach.

��Przynosz� wam cztery wiadomo�ci!�� rzek� Kaznodzieja. G�os rykn�� z g�o�nika i Alia musia�a go �ciszy�.

��Ka�da jest dla innej osoby�� powiedzia� Kaznodzieja.�� Pierwsza dla Alii, w�adczyni tego miejsca.�� Wskaza� za siebie, w stron� szczeliny.�� Przynosz� jej ostrze�enie: Ty, kt�ra w l�d�wiach nosi�a� sekret trwania, zaprzeda�a� przysz�o�� za pust� sakw�!

�Jak on �mie?��� pomy�la�a Alia, ale zmrozi�y j� jego s�owa.

��Moja druga wiadomo�栗 kontynuowa� Kaznodzieja�� jest dla Stilgara, naiba Fremen�w, kt�ry wierzy, �e potrafi przenie�� pot�g� plemienia na pot�g� Imperium. Moje ostrze�enie dla ciebie, Stilgar: Najbardziej niebezpiecznym ze wszystkich twor�w jest �cis�y kodeks etyczny. Zwr�ci si� on przeciw tobie i sprowadzi na ciebie wygnanie.

�Posun�� si� za daleko�� pomy�la�a Alia.�� Wy�l� po niego stra�e bez wzgl�du na konsekwencje�. Lecz jej r�ce pozosta�y opuszczone wzd�u� bok�w.

Kaznodzieja odwr�ci� twarz ku pustyni, wspi�� si� na drugi stopie� i raz jeszcze zwr�ci� si� w stron� placu, ca�y czas trzymaj�c lew� d�o� na ramieniu przewodnika.

��Trzecia wiadomo�� dotyczy ksi�nej Irulany!�� zawo�a�.�� Ksi�no! Upokorzenie jest czym�, czego nikt nie potrafi zapomnie�. Ostrzegam ci�: uciekaj!

�Co on m�wi?�� zada�a sobie pytanie Alia.�� Upokorzy�a nas, to prawda, ale� Dlaczego j� ostrzega, �eby uciek�a? Dopiero co podj�am decyzj�!� Dreszcz l�ku przeszy� Ali�. Sk�d Kaznodzieja to wiedzia�?

��Czwarta jest dla Duncana Idaho!�� krzykn��.�� Duncan! Nauczono ci� wierzy�, �e lojalno�� zaskarbia lojalno��. Ooch, Duncan, nie wierz w histori�, bo historia jest wprawiana w ruch przez wszystko, co da si� wymieni� na pieni�dze. Duncan! Pog�d� si� z rogami i r�b to, co potrafisz robi� najlepiej.

Alia przygryz�a grzbiet prawej d�oni. �Rogi!� Chcia�a nacisn�� guzik, kt�ry przywo�a�by stra�e, lecz r�ka odm�wi�a jej pos�usze�stwa.

��Teraz kazanie dla was�� rzek� Kaznodzieja.�� Kieruj� je do uszu kap�a�stwa Muad�Diba, tych, kt�rzy praktykuj� ekumenizm miecza. Ooch, wy, wierz�cy w objawienie przeznaczenia! Czy� nie wiecie, �e objawione przeznaczenie ma piekielne oblicze? Krzyczycie, �e jeste�cie wywy�szeni, �e �yjecie w b�ogos�awionym pokoleniu Muad�Diba. Mi�o�� zosta�a w waszej religii zast�piona przez �wi�to��. Igracie z zemst� pustyni!

Kaznodzieja opu�ci� g�ow�, jak gdyby si� modli�.

Alia poczu�a, �e dr�y. Na Boga! Ten g�os! Zdarty przez lata i pal�cy piasek, m�g� wszak by� pozosta�o�ci� g�osu Paula.

Raz jeszcze Kaznodzieja podni�s� g�ow�. S�owa zagrzmia�y nad placem, na kt�rym zbiera�o si� coraz wi�cej ludzi przyci�ganych przez t� osobliw� posta�.

��Oto s�owa pisma!�� zawo�a� Kaznodzieja.�� �Ci, co modl� si� o wilgo� na pustyni, potop na ni� sprowadz�. Nie umkn� przeznaczeniu mimo w�adz rozumu. Rozum porasta w dum�, a dumny mo�e nie rozpozna� z�a, kt�re wyrz�dzi� na swej drodze.��� Zni�y� g�os.�� Powiedziano o Muad�Dibie, �e umar� od przysz�owidzenia, �e wiedza o przysz�o�ci zabi�a go i przeszed� z rzeczywistego wszech�wiata do Alam al-Mithal. Powiadam wam, �e to tylko z�udzenie Mayi. Takie my�li nie maj� niezale�nego istnienia. Nie mog� wyj�� z was i dokonywa� realnych czyn�w. Muad�Dib powiedzia� o sobie, �e nie posiad� magii Rihani i nie potrafi� rozszyfrowa� wszech�wiata. Nie w�tpcie w jego s�owa.

Kaznodzieja znowu uni�s� ramiona. M�wi� tak podniesionym g�osem, �e teraz by� to stentorowy krzyk:

��Ostrzegam kap�a�stwo Muad�Diba! Ogie� na urwisku spali was! Ci, kt�rzy zbyt dobrze nauczyli si� oszukiwa� samych siebie, zgin� od tego oszustwa. Nie mo�na oczy�ci� si� z krwi brata!

Opu�ci� ramiona, odnalaz� m�odego przewodnika i zacz�� odchodzi�, zanim Alia zdo�a�a wyrwa� si� z dr��cego bezw�adu, kt�ry j� ogarn��. Co za bezczelne herezje! To m�g�by by� Paul� Musi ostrzec stra�e. Nikt dotychczas nie odwa�y� si� otwarcie wyst�pi� przeciwko Kaznodziei. Wydarzenia na placu to potwierdza�y.

Mimo g�oszonej herezji nikt nie poruszy� si�, by zatrzyma� odchodz�cego starca, �aden ze stra�nik�w �wi�tyni nie rzuci� si�, by go �ciga�. �aden z pielgrzym�w nie spr�bowa� przeci�� mu drogi. �lepiec mia� charyzm�! Ka�dy, kto go widzia� b�d� s�ysza�, czu� promieniuj�c� ode� si�ꠗ odbicie daru ducha.

Alii nagle zrobi�o si� zimno. Niemal fizycznie odczuwa�a w�t�o�� swej w�adzy w Imperium. Zr�wnowa�enie wp�yw�w Landsraadu, KHOAM i Fremen�w stanowi�o baz� jej sprawowania, podczas gdy Gildia Planetarna i Bene Gesserit wci�� dzia�a�y w cieniu. Zakazane technologie, przeciekaj�ce z kra�c�w najdalszej migracji rodzaju ludzkiego, uszczupla�y centralny system rz�d�w. Dopuszczenie produkt�w z Ix i Tleilaxu nie zdo�a�o z�agodzi� napi�cia. A z boku sta� ci�gle Farad�n z rodu Corrin�w, dziedzic tytu��w i roszcze� Szaddama IV.

Bez Fremen�w, bez monopolu rodu Atryd�w na geriatryczn� przypraw� straci�aby si��. Ca�a w�adza rozproszy�aby si�; ju� teraz czu�a, jak si� jej wymyka. Ludzie dawali pos�uch s�owom Kaznodziei. Usuni�cie go mog�o okaza� si� niebezpieczne. R�wnie niebezpieczne, jak pozwolenie na wyg�aszanie kaza� o takiej tre�ci, jak s�owa, kt�re wykrzykiwa� dzi� na placu. Dostrzega�a pierwsze oznaki upadku, a istota problemu rysowa�a si� jasno w jej umy�le. Bene Gesserit uj�y go w regu��:

�Olbrzymia populacja, utrzymywana pod kontrol� przez szczup��, lecz pot�n� si��, jest w naszym wszech�wiecie zjawiskiem powszechnie spotykanym. Znamy g��wne przyczyny, pod wp�ywem kt�rych populacja mo�e zwr�ci� si� przeciw w�adcom.

Po pierwsze: gdy znajdzie przyw�dc�. Jest to najbardziej nieuchwytne zagro�enie dla posiadaj�cych w�adz�. Musz� oni mie� kontrol� nad przyw�dcami ludu.

Po drugie: kiedy populacja rozpoznaje kr�puj�ce j� wi�zy. Nale�y utrzymywa� j� w �lepocie i nie dopuszcza� do stawiania pyta�.

Po trzecie: gdy ludno�� zyskuje nadziej� na zrzucenie wi�z�w. Nie wolno jej nawet marzy�, �e jest to mo�liwe�.

Alia potrz�sn�a g�ow�, czuj�c, jak jej policzki dr�� przy tym ruchu. Pojawi�y si� ju� pierwsze symptomy chaosu. Raporty otrzymywane od szpieg�w rozsianych po Imperium umacnia�y jej niepok�j. Nieko�cz�ce si� dzia�ania wojenne D�ihad Fremen�w wsz�dzie pozostawia�y krwawe znaki. Gdziekolwiek zjawi� si� �ekumenizm miecza�, ludzie przybierali postaw� podbitej ludno�ci�� stawali si� skryci, defensywni, wymykali si� z r�k. Wszelkie przejawy w�adzy imperialnej�� a oznacza�o to przede wszystkim w�adz� religijn��� stawa�y si� przedmiotem sprzeciwu. Och, pielgrzymi wci�� zjawiali si� mnogimi milionami, a niekt�rzy z nich pewnie byli gorliwi i szczerzy. Znacznie cz�ciej pielgrzymka stanowi�a jednak pewn� gwarancj� na przysz�o��. Podkre�la�a pos�usze�stwo i dawa�a realn� form� w�adzy, kt�r� �atwo mo�na by�o obr�ci� w bogactwo. Had�i, kt�rzy powracali z Arrakis, trafiali od razu na nowe stanowiska i zyskiwali wy�szy status spo�eczny. Mogli przeprowadza� zyskowne operacje finansowe, kt�rych nie o�mielali si� podejmowa� ludzie przywi�zani do rodzinnej planety.

Alia zna�a popularn� zagadk�: �Co wida� w pustej sakiewce, przywiezionej z powrotem z Diuny?� I odpowied�:,,Oczy Muad�Diba (ogniste diamenty)�.

Szybko przebieg�a my�lami tradycyjne sposoby wychodzenia z podobnych sytuacji: nale�y nauczy� ludzi, �e opozycja b�dzie karana, a sprzyjanie w�adzy zawsze nagradzane. Zaci�g do wojsk Imperium trzeba prowadzi� w spos�b losowy. Ka�de posuni�cie, b�d�ce �rodkiem maj�cym zapobiec potencjalnemu atakowi, wymaga starannego skoordynowania w czasie, by nie da� opozycji okrzepn��.

�Czy straci�am zdolno�� koordynacji?��� zastanawia�a si�.�� Po co te czcze spekulacje?�� zapyta� g�os wewn�trz niej. Czu�a, �e si� uspokaja. Tak, plan barona by� dobry. �Wyeliminujemy zagro�enie ze strony lady Jessiki i jednocze�nie zdyskredytujemy r�d Corrin�w. Tak.�

Z Kaznodziej� zrobi si� co� p�niej. Rozumia�a jego postaw�, jego symbolika by�a oczywista. S�dziwe widmo swobodnych spekulacji, �ywy duch herezji, dzia�aj�cy na pustyni ortodoksji. W tym tkwi�a jego si�a. Nie mia�o znaczenia, czy to jest Paul� Tak d�ugo, dop�ki mo�na by�o mie� co do tego w�tpliwo�ci. Do�wiadczenie Bene Gesserit m�wi�o jej za�, �e w jego sile ukry�a si� jego s�abo��.

�Kaznodzieja ma skaz�, kt�r� odnajdziemy�� pomy�la�a.�� Na�l� szpieg�w, kt�rzy b�d� obserwowa� ka�dy jego ruch. A je�li nadarzy si� okazja��

Leto i Stilgar wyszli w nocy na w�sk� p�k� znajduj�c� si� na grzbiecie niskiej, skalnej wychodni, kt�r� w siczy Tabr nazywano �wiadkiem. W �wietle malej�cego Drugiego Ksi�yca z p�ki rozci�ga� si� panoramiczny widok na Mur Zaporowy z G�r� Idaho na p�nocy, Wielk� R�wnin� na po�udniu i ruchome wydmy na wschodzie, w kierunku Grani Habbanja. Niesiony wiatrem py�, nast�pstwo samumu, pokrywa� po�udniowy horyzont. Po�wiata ksi�yca jak szron zalega�a na grzbiecie Muru Zaporowego.

Stilgar przyszed� tu wbrew swej woli, przy��czaj�c si� do tajnej wyprawy tylko dlatego, �e Leto rozbudzi� jego ciekawo��. Dlaczego trzeba by�o ryzykowa� marsz w nocy przez piasek? Ch�opak zagrozi�, �e wymknie si� i p�jdzie sam, je�eli Stilgar odm�wi. Jednak�e Stilgar nie przestawa� si� zamartwia�. Byli �akomymi k�skami dla wrog�w, sami, w nocy!

Leto przykucn�� na skalnej p�ce, twarz� na po�udnie, ku r�wninie. Nagle, jak gdyby ze zmartwienia, poklepa� si� d�oni� po kolanie.

Stilgar czeka�. Wyczekiwa� w milczeniu, dwa kroki w bok od podopiecznego, z za�o�onymi r�koma. Jego szata lekko powiewa�a w podmuchach nocnego wiatru.

Dla Leto marsz przez piach stanowi� odpowied� na trapi�c� go depresj�, na potrzeb� znalezienia nowej r�wnowagi w �yciu, na nieujawniony konflikt, kt�rego Ghanima nie mog�a d�u�ej znie��. Wyci�gn�� Stilgara na t� wypraw�, poniewa� by�y sprawy, o kt�rych ten musia� si� dowiedzie�, by przygotowa� si� do nadchodz�cych wydarze�.

Leto znowu poklepa� si� po kolanie. Czasami uto�samia� si� z niezmierzonym t�umem niezliczonych innych istnie�, tak rzeczywistych i bliskich jak jego w�asne. Ich strumieniowi nie by�o ko�ca, �adnego podsumowania�� tylko wieczny pocz�tek. Mog�y uformowa� t�um wrzeszcz�cy na niego, jak gdyby by� pojedynczym oknem, przez kt�re ka�dy chcia� wyjrze�. Temu niebezpiecze�stwu uleg�a Alia.

Leto patrzy� w dal, na �wiat�o ksi�yca, wysrebrzone przez pozosta�o�ci po burzy. Fa�dy i zmarszczki na wydmach rozci�ga�y si� na wszystkie strony: krzemowy py� niesiony przez wiatr, wzbieraj�cy w fale, piach jak ziarna grochu, piach jak py�, kamyki. Poczu�, �e nadesz�a jedna z tych chwil przed �witem, gdy doznaje si� stanu zawieszenia. Czas nagli�. By� ju� miesi�c Akkad, a mimo to nie ko�czy�o si� oczekiwanie: d�ugie, gor�ce dni up�ywa�y na zmian� z nocami takimi jak ta, zacieraj�c si� w porywach wiatru ci�gn�cego od strony wypalonych ziem Jastrz�biego Blechu. Obejrza� si� przez rami� na o�wietlon� przez gwiazdy, po�aman� lini� Muru Zaporowego. Za tym murem, w Niecce P�nocnej, znajdowa�o si� ognisko jego zmartwie�.

Raz jeszcze utkwi� wzrok w pustyni. Gdy tak wpatrywa� si� w gor�c� ciemno��, za�wita� dzie� i s�o�ce zacz�o wynurza� si� z pasm py�u, nadaj�c jasny odcie� czerwonym strumieniom burzy. Zamkn�� oczy, pragn�c ujrze�, jak wygl�da� b�dzie ten dzie� w Arrakin, i jego �wiadomo�� wype�ni� obraz miasta: nieruchomy kadr przedstawiaj�cy domy rozrzucone jak pude�ka w�r�d �wiate� i �wie�ych cieni. Pustynia� pude�ka� pustynia� pude�ka�

Gdy otworzy� oczy, pustynia nie znikn�a: wygarbowana przestrze� przemielonego przez wiatr piasku ci�gn�a si� we wszystkich kierunkach. G�ste, oleiste cienie wybiegaj�ce spod wydm uk�ada�y si� niczym promienie w�a�nie minionej nocy. ��czy�y jeden czas z innym. Przykucni�ty nie przestawa� my�le� o nocy, a za jego plecami niespokojny, starzej�cy si� Stilgar zamartwia� si� jego milczeniem i nie wyja�nionymi przyczynami wyprawy w to miejsce. Stilgar musia� mie� wiele wspomnie� z wcze�niejszych marsz�w t� tras�, odbytych wraz ze swoim ukochanym Muad�Dibem. Nawet teraz nieustannie rozgl�da� si� dooko�a, czujnie wypatruj�c niebezpiecze�stwa. Nie lubi� przebywa� na otwartym terenie w �wietle dnia. Pod tym wzgl�dem by� autentycznym, dawnym Fremenem.

My�li Leto niech�tnie oderwa�y si� od kontemplacji nocy i mozolnego wysi�ku przy pokonywaniu piask�w. Gdy dotarli tu, znale�li si� w prawie zupe�nej ciszy i ciemno�ci panuj�cych w�r�d ska�. Ch�opiec podziela� obaw� Stilgara przed �wiat�em dnia.

Czer� by�a czym� jednorodnym, nawet je�li kry�a k��bowisko okropno�ci. �wiat�em mog�o by� wiele rzeczy. W nocy l�ki mia�y swoje zapachy, a jego twory skrada�y si� szeleszcz�c. W nocy wymiary oddziela�y si� od siebie, wszystko si� wzmacnia�o�� kolce by�y ostrzejsze, ostrza bardziej tn�ce, lecz groza dnia mog�a by� gorsza.

Stilgar chrz�kn��.

Leto przem�wi�, nie odwracaj�c si�:

��Mam bardzo powa�ny problem, Stil.

��Tak przypuszcza�em�� odrzek� cicho Stilgar. Leto niepokoj�co przypomina� mu Paula. Wyczuwa� w tym co� z zakazanej magii, tr�caj�cej w nim strun� odrazy. Fremeni znali okropie�stwo Op�tania. Tych, u kt�rych stwierdzono Op�tanie, w my�l prawa zabijano, a ich wod� wylewano na piach, by nie skazi�a zbiornika plemienia. Martwy powinien pozosta� martwym. Chwalebne by�o odnalezienie cech rodzic�w w potomstwie, ale dzieci nie mia�y prawa zupe�nie upodabnia� si� do przodk�w.

��Martwi mnie, �e ojciec pozostawi� tak wiele rzeczy nie doko�czonych�� powiedzia� Leto.�� Zw�aszcza, je�li chodzi o cel istnienia. Imperium nie mo�e dzia�a� w ten spos�b, Stilgar, istnie� nie nadaj�c ludzkiemu �yciu w�a�ciwego celu. M�wi� o �yciu, rozumiesz? �yciu, nie �mierci.

��Kiedy tw�j ojciec nie dawa� sobie rady ze swoj� wizj�, m�wi� podobnie�� odpar� Stilgar.

Leto czu�, �e kusi go, by rozwia� strach Fremena jak�� kapry�n� propozycj�, na przyk�ad sugesti�, by z�amali post. U�wiadomi� sobie, �e jest bardzo g�odny. Nie jedli od po�udnia poprzedniego dnia, poniewa� Leto nalega� na poszczenie w nocy. Jednak teraz ssa� go inny g��d.

�K�opot z moim �yciem, to k�opot z tym miejscem�� pomy�la� Leto.�� Nie ma tu nic, co by�oby przed nami. Cofam si� bez ko�ca, dop�ki nie znikn� odleg�o�ci, i nie mog� dostrzec horyzontu, nie mog� dostrzec Grani Habbanja. Nie mog� odnale�� pierwotnego miejsca pr�by�.

��Nie ma naprawd� niczego, co mog�oby zast�pi� przysz�owidzenie�� powiedzia� Leto.�� Mo�e powinienem zaryzykowa� i za�y� przyprawy?

��I zniszczy� si� przez to jak tw�j ojciec!

��Kto wie��� rzek� Leto.

��Pewnego razu Paul zwierzy� mi si�, �e zbyt pe�ne poznanie przysz�o�ci oznacza uwi�zienie w niej, do wykluczenia wszelkiej mo�liwo�ci dokonania zmiany w��cznie.

��Paradoks, na kt�rym polega nasz problem�� powiedzia� Leto.�� Przysz�owidzenie to co� jednocze�nie delikatnego i pot�nego. Przysz�o�� staje si� tera�niejszo�ci�. Bycie jednookim w kraju �lepc�w niesie ze sob� inne zagro�enia. Je�eli starasz si� wyja�ni� �lepcowi to, co widzisz, zazwyczaj zapominasz o tym, �e �lepcy maj� wrodzone odruchy, uwarunkowane �lepot�. Przypominaj� wprawione w ruch gigantyczne maszyny: maj� w�asny moment p�du, swoje w�asne uwarunkowania. Boj� si� �lepc�w, Stil. Boj� si� ich. Bez trudu mog� zmia�d�y� wszystko na swej drodze.

Stilgar popatrzy� na pustyni�. Bielej�cy �wit sta� si� dniem koloru stali.

��Dlaczego tu przyszli�my?�� zapyta�.

��Poniewa� chcia�em, �eby� zobaczy� miejsce, w kt�rym mog� umrze�.

Stilgar zesztywnia�.

��Wi�c mia�e� wizj�!

��Mo�e tylko sen.

��Dlaczego przyszli�my w tak niebezpieczne miejsce?�� Stilgar popatrzy� z g�ry na podopiecznego.�� Natychmiast wracamy.

��Nie umr� dzisiaj, Stil.

��Nie? Co to by�a za wizja?

��Widzia�em trzy �cie�ki�� odpar� Leto. Zacz�� wymienia� g�uchym tonem:�� W jednej z wersji przysz�o�ci zmuszony jestem zabi� nasz� babk�.

Stilgar rzuci� ostre spojrzenie w ty�, ku siczy Tabr, jak gdyby ba� si�, �e lady Jessika mo�e us�ysze� co� przez dziel�ce ich piaski.

��Dlaczego?�� zapyta�.

��By zapobiec utracie monopolu na przypraw�.

��Nie rozumiem.

��Ani ja. Lecz tak w�a�nie my�l� we �nie, kiedy u�ywam no�a.

��Och!�� Stilgar wiedzia�, jaki u�ytek mo�na zrobi� z no�a. Wci�gn�� g��boko oddech.�� A druga �cie�ka?

��Ghania i ja zostajemy ma��e�stwem, by przypiecz�towa� los linii krwi Atryd�w.

��Haach!�� J�k Stilgara dawa� wyraz jego niesmakowi.

��W staro�ytnych czasach dla kr�l�w i kr�lowych nie by�o to nic nadzwyczajnego�� powiedzia� Leto.�� Ghania i ja zdecydowali�my jednak, �e tego nie zrobimy.

��Radz� ci, �eby� trzyma� si� tej decyzji!�� W g�osie Stilgara zabrzmia�a gro�ba. W my�l Prawa Freme�skiego kazirodztwo karano powieszeniem na tr�jnogu �mierci. Odchrz�kn�� i zapyta�:

��Jaka jest trzecia �cie�ka?

��Musz� pomniejszy� wizerunek ojca do ludzkiej wielko�ci.

��Muad�Dib by� moim przyjacielem�� mrukn�� Stilgar.

��By� twoim bogiem! Musz� go odb�stwi�.

Stilgar odwr�ci� si� plecami do pustyni i spojrza� ku oazie, ku ukochanej siczy Tabr. Takie rozmowy zawsze budzi�y w nim niepok�j.

W chwili, gdy Stilgar si� odwraca�, Leto wyczu� zapach potu. Nasz�a go pokusa, by przemilcze� donios�e sprawy, o kt�rych musia� powiedzie�. Mogli przegada� p� dnia, przechodz�c od szczeg��w do abstrakcji i nie podejmuj�c rzeczywistych decyzji, uchylaj�c si� od sprostowania sytuacji, z kt�r� stan�li twarz� w twarz. Nie mia� w�tpliwo�ci, �e r�d Corrin�w stanowi rzeczywiste zagro�enie dla rzeczywistych ludzi�� dla niego i dla Ghani, lecz wszystko, co czyni�, musia� najpierw rozwa�y� i zastanowi� si�, czy b�dzie to s�u�y� realizacji jego cel�w. Stilgar opowiedzia� si� kiedy� za zabiciem Farad�na, namawiaj�c do skrytego zastosowania chaumurky�� trucizny podawanej w napoju. Wiedziano o Farad�nie, �e ma s�abo�� do s�odkich trunk�w, ale Leto sprzeciwi� si�.

��Je�eli zgin�, Stil�� rzek� Leto�� musisz strzec si� Alii.

��Dlaczego m�wi�e� o �mierci, a teraz o twojej ciotce?�� Stilgar by� teraz naprawd� roze�lony. �Zabi� lady Jessik�! Strzec si� Alii! Umrze� w tym miejscu!�

��Na jej rozkaz maluczcy zmieniaj� oblicza�� powiedzia� Leto.

��W�adca nie musi by� prorokiem, Stil. Nawet nie musi by� podobny do boga. W�adca musi by� wra�liwy. Przyprowadzi�em ci� ze sob�, by wyja�ni�, czego wymaga Imperium. Wymaga dobrych rz�d�w. To nie zale�y od praw czy precedens�w, ale od osobistych warto�ci tego, kto rz�dzi.

��Regentka radzi sobie zupe�nie dobrze z imperialnymi obowi�zkami�� rzek� Stilgar.�� Kiedy osi�gniesz pe�noletnio��

��Jestem pe�noletni. W por�wnaniu ze mn� jeste� wierzgaj�cym n�kami niemowlakiem. Pami�tam czasy sprzed ponad pi��dziesi�ciu stuleci. Ha! Pami�tam nawet, kiedy my, Fremeni, byli�my na Thurgrodzie.

��Dlaczego bawisz si� swoj� pami�ci�?�� zapyta� Stilgar apodyktycznym tonem.

Leto tylko pokiwa� g�ow�. Rzeczywi�cie, dlaczego? Dlaczego przywo�ywa� wspomnienia odleg�ych stuleci? K�opot stanowili wsp�cze�ni Fremeni. Wi�kszo�� z nich by�a wci�� tylko na wp� okie�znanymi dzikusami, sk�onnymi �mia� si� z gn�bionej niewinno�ci.

��Krysn� rozpada si� i znika w chwili �mierci w�a�ciciela�� rzek� Leto.�� Muad�Dib znikn��. Dlaczego Fremeni wci�� jeszcze �yj�?

Nast�pi�a jedna z tych nag�ych zmian toku my�lenia, kt�re zbija�y z tropu Stilgara. Oniemia� na chwil�. Te s�owa co� znaczy�y, jednak nie m�g� si� zorientowa�, co.

��Oczekuje si�, �e b�d� Imperatorem, a musz� by� s�ug��� rzek� Leto. Spojrza� przez rami� na Stilgara.�� Dziadek, kt�rego imi� nosz�, w momencie przybycia na Diun� doda� nowe s�owa do swojego herbu: �Tu jestem i tu zostan�.

��Nie mia� wyboru�� powiedzia� Stilgar.

��W�a�nie, Stil. Ja te� nie mam wyboru. Powinienem by� Imperatorem z powodu urodzenia, z powodu intelektu, z powodu wszystkiego, co si� we mnie znalaz�o. Wiem nawet, czego wymaga Imperium: dobrych rz�d�w.

��Naibowie maj� takie stare okre�lenie�� rzek� Stilgar�� �S�uga Siczy�.

��Pami�tam twoje nauki, Stil�� odpar� Leto.�� �Dla prawid�owego wyboru w�adcy plemi� musi wiedzie�, jak rozpoznawa� ludzi swym �yciem daj�cych przyk�ad, jak powinni zachowywa� si� rz�dz�cy�.

��Kiedy nadejdzie czas, z�o�ysz Przysi�g� Imperialn�. Najpierw dowied�, �e potrafisz zachowywa� si� jak w�adca�� powiedzia� Stilgar czerpi�c z freme�skiego do�wiadczenia.

Leto roze�mia� si� nieoczekiwanie.

��W�tpisz w moj� szczero��, Stil?

��Oczywi�cie, �e nie.

��W moje prawo do tronu?

��Jeste�, kim jeste�.

��A je�eli zrobi� co�, czego si� po mnie oczekuje, b�dzie to miar� mojej szczero�ci, tak?

��Taka jest freme�ska praktyka.

��Zatem nie mog� okazywa� uczu�, kt�re kieruj� moimi czynami?

��Nie rozumiem, co�

��Je�eli zawsze b�d� zachowywa� si� w�a�ciwie, bez wzgl�du na to, ile kosztowa� mnie b�dzie st�umienie pragnie�, to b�dzie stanowi� miar� mojej warto�ci?

��Taka jest podstawa samokontroli, m�odzie�cze.

��M�odzie�cze!�� Leto potrz�sn�� g�ow�.�� Aaach, Stil, dajesz klucz do racjonalnej etyki rz�dzenia. Musz� okazywa� sta�o��, stara� si�, aby ka�da moja czynno�� by�a zakorzeniona w tradycji.

��Zgadza si�.

��Ale moja przesz�o�� si�ga g��biej ni� wasza!

��A jaka to r�nica�

��Ja nie mam pierwszej osoby liczby pojedynczej, Stil. Jestem wielo�ci� os�b, mam wspomnienia starsze, ni� potrafisz to sobie wyobrazi�. Takie jest moje brzemi�, Stil. Jestem zorientowany na przesz�o��. Jestem obci��ony wrodzon� wiedz�, kt�ra opiera si� nowo�ciom. Zmiany wprowadzone przez Muad�Diba s� dla mnie niewa�ne.�� Gestem pokaza� pustyni�. Jego rami� zatoczy�o �uk, by obj�� krajobraz za nimi.

Stilgar odwr�ci� si� i spojrza� na Mur Zaporowy. Od czas�w Muad�Diba pod murem wybudowano osiedle daj�ce schronienie ekipie planetolog�w pomagaj�cych rozwija� ro�linne �ycie na pustyni. Stilgar �atwo wypatrzy� �lady, rezultat dzia�alno�ci cz�owieka. Zmiana? Tak. Cech� osady by�o to, i� domy sta�y w szeregach. Ta dok�adno�� go przera�a�a. Sta� w milczeniu, ignoruj�c drapanie ziaren piasku pod filtrfrakiem. Osiedle stanowi�o obraz� tego, czym by�a ta planeta. Nagle Stilgar zapragn��, by zawodz�cy, ko�uj�cy wiatr opad� na wydmy i zniszczy� to miejsce. Zadygota� na t� my�l.

��Czy zauwa�y�e�, Stil�� powiedzia� Leto�� �e te nowe filtrfraki to fuszerka? Zbyt du�o trac� wody.

Stilgar powstrzyma� si� od pytania: �A nie m�wi�em?� W zamian powiedzia�:

��Nasi ludzie coraz bardziej uzale�niaj� si� od pigu�ek.

Leto pokiwa� g�ow�. Pigu�ki zmienia�y temperatur� cia�a, redukuj�c straty wilgoci. By�y ta�sze i �atwiejsze w u�yciu ni� filtrfraki, ale nak�ada�y na u�ytkownika inne brzemiona, mi�dzy innymi powodowa�y zwolnienie reakcji i okresowe utraty ostro�ci widzenia.

��Dlatego tu przyszli�my?�� zapyta� Stilgar.�� Rozmawia� o produkcji filtrfrak�w?

��Czemu nie?�� odpowiedzia� Leto pytaniem.�� Skoro nie chcesz s�ucha� tego, o czym musz� m�wi�!

��Czemu nie?�� odpowiedzia� Leto pytaniem.�� Skoro nie chcesz s�ucha� tego, o czym musz� m�wi�!

��Dlaczego mam si� strzec Alii?�� Gniew zabarwi� mu g�os.

��Dlatego, �e kusi dawnych Fremen�w, namawiaj�c ich do oparcia si� zmianom, a sama przynios�aby zmian� straszliwsz�, ni� mo�esz sobie wyobrazi�.

��Robisz z ig�y wid�y! Jest prawdziw� Fremenk�.

��Aach, zatem prawdziwi Fremeni trzymaj� si� dawnych obyczaj�w? Ja te� mam pradawn� przesz�o��, Stil. Gdybym da� woln� r�k� sk�onno�ciom, narzuci�bym spo�ecze�stwu zast�j i ca�kowite uzale�nienie od u�wi�conych obyczaj�w przesz�o�ci. Kontrolowa�bym migracj�, t�umacz�c to tym, �e sprzyja nowym ideom, a nowe idee s� zagro�eniem dla samej istoty �ycia. Ka�de male�kie planetarne polis rozwija�oby si� po swojemu, staj�c si� tym, czym by� by chcia�o. W ko�cu Imperium rozpad�oby si�, przyt�oczone brzmieniem r�nic.

Stilgar poczu� sucho�� w gardle. Te s�owa mog�yby wyj�� z ust Muad�Diba. By�y paradoksalne, przera�aj�ce. Ale je�eli pozwoli si� na jak�kolwiek zmian� Potrz�sn�� g�ow�.

��Przesz�o�� mo�e wskaza� w�a�ciwy kierunek zachowania, je�eli si� ni� �yje, Stil, ale okoliczno�ci ulegaj� zmianom.

Stilgar musia� si� z tym zgodzi�. Jak wi�c nale�a�o si� zachowywa�? Spojrza� ponad ramieniem Leto na pustyni�, nie dostrzegaj�c jej. T�dy chadza� Muad�Dib. W miar�, jak s�o�ce kontynuowa�o wspinaczk�, r�wnina stawa�a si� kr�lestwem z�otych cieni i purpurowych wir�w kamiennego py�u, zwie�czonych pi�ropuszami kurzu. Pozna� teraz z daleka py�ow� mg�� wisz�c� zazwyczaj nad Grani� Habbanja. Pustynia ukazywa�a si� jego oczom jako ci�g malej�cych wydm, krzywizn przechodz�cych jedna w drug�. Przez przydymiony blask �aru widzia� ro�liny wype�zaj�ce na skraj pustyni. Muad�Dib sprawi�, �e w tym niego�cinnym miejscu zakie�kowa�o �ycie: miedziane, z�ote, czerwone kwiaty, kwiaty ��te, rdzawe i brunatne, szarozielone li�cie, kolce i krzaki daj�ce sk�pe, surowe cienie. Narastaj�cy �ar dnia wprawia� je w falowanie wywo�ane wibracj� powietrza.

Po chwili Stilgar powiedzia�:

��Jestem przyw�dc� Fremen�w; ty jeste� synem ksi�cia.

��Nie wiedz�c co m�wisz, powiedzia�e� to�� rzek� Leto. Stilgar zmarszczy� brwi. Kiedy�, dawno temu, Muad�Dib zdeprymowa� go w ten sam spos�b.

��Pami�tasz, prawda, Stil?�� spyta� Leto.�� Byli�my pod Grani� Habbanja i kapitan sardaukar�w�� pami�tasz go: Aramszam?�� zabi� przyjaciela, by si� uratowa�. A ty kilka razy tego dnia ostrzega�e� przed pozostawianiem przy �yciu sardaukar�w, kt�rzy chodzili naszymi tajnymi �cie�kami. Ostatecznie, stwierdzi�e�, z pewno�ci� zdradz� wszystko, co widzieli, i nale�y ich zabi�. A m�j ojciec powiedzia�: �Nie wiedz�c co m�wisz, powiedzia�e� to�. Poczu�e� si� dotkni�ty. Rzek�e� mu, �e jeste� tylko zwyk�ym przyw�dc� Fremen�w i �e ksi���ta lepiej si� na tym wyznaj�.

Stilgar spojrza� z g�ry na Leto. �Byli�my pod Grani� Habbanja! My!� To� to dziecko�� wtedy nawet jeszcze nie pocz�te�� wiedzia�o, co tam zasz�o, zna�o szczeg�y, szczeg�y tego rodzaju, kt�re m�g� zna� tylko kto�, kto tam by�. Mia� oto nast�pny dow�d, �e atrydzkie dzieci nie mog�y by� oceniane wed�ug zwyk�ych norm.

��Pos�uchaj mnie�� z naciskiem powiedzia� Leto.�� Je�eli zgin� lub znikn� na pustyni, masz uciec z siczy Tabr. Rozkazuj� ci. Zabierz Ghani� i�

��Nie jeste� jeszcze moim ksi�ciem! Jeste� dzieckiem!

��Jestem doros�ym w ciele dziecka�� powiedzia� Leto. Wskaza� w d� na ma�� rozpadlin� w�r�d ska�.�� Je�eli umr�, stanie si� to w tym miejscu. Zabierz moj� siostr� i�

��Podwoj� stra�e�� rzek� Stilgar.�� Nie przyjdziesz tu wi�cej. Idziemy st�d, a ty�

��Stil! Nie mo�esz mnie zatrzyma�. Przypomnij sobie raz jeszcze, jak to by�o pod Grani� Habbanja. Pami�tasz? Kombajn g�sienikowy sta� zepsuty na piasku, a zbli�a� si� wielki Stworzyciel. Nic nie mog�o uratowa� sprz�tu. M�j ojciec obserwowa� to zdenerwowany, wiedz�c, �e nie ocali maszyny. Gurney my�la� tylko o ludziach, kt�rych straci�by w piaskach. Pami�tasz, co powiedzia�? �Tw�j ojciec bardziej by si� przej�� lud�mi, kt�rych nie uda�o si� ocali�. Stil, nakazuj� ci ratowa� ludzi. S� wa�niejsi ni� rzeczy. A Gnania jest najcenniejsza ze wszystkich, bo beze mnie jest jedyn� nadziej� Atryd�w.

��Nie b�d� tego wi�cej s�ucha��� rzek� Stilgar. Odwr�ci� si� i zacz�� schodzi� ze ska� w stron� oazy po drugiej stronie piask�w. Us�ysza�, �e Leto pod��a za nim. Po chwili ch�opiec do��czy� do niego i ogl�daj�c si�, powiedzia�:

��Zauwa�y�e�, Stilgar, jak pi�kne s� m�ode kobiety tego roku?

Stilgar nie bardzo rozumia� rzuconej przez Leto od niechcenia uwagi, lecz wiedzia�, �e jest g��boko niepokoj�ca. Nurtowa�a jego �wiadomo�� przez ca�� drog� powrotn� do siczy Tabr, wypieraj�c wszystko, co us�ysza� od Leto na �wiadku.

Rzeczywi�cie, m�ode kobiety na Arrakis prezentowa�y si� wyj�tkowo pi�knie tego roku. M�odzi m�czy�ni r�wnie�. Ich oblicza l�ni�y pogodnie obfito�ci� wody. Ich oczy patrzy�y prosto przed siebie, w dal. Twarzy nie szpeci�y �lady po maskach filtrfrak�w i w�ykowe odci�ni�cia po chwytowodach. Kobiety nawet na otwartym terenie nie nosi�y filtrfrak�w, preferuj�c stroje, kt�re�� gdy si� porusza�y�� oferowa�y znikaj�c� w okamgnieniu sugesti� spowitych w nie m�odych kszta�t�w.

Tego rodzaju ludzkie pi�kno wtapia�o si� w t�o nowego krajobrazu. W odr�nieniu od dawnej Arrakis mo�na by�o si� na przyk�ad natkn�� na czaruj�c�, drobn� k�pk� zielonych ga��zek, wyrastaj�c� spo�r�d czerwonobrunatnych ska�. Dawne siczowe dr��nie kultury jaski�-metropolii, hermetyczne dzi�ki wyszukanym grodziom i pu�apkom na wilgo� w ka�dym wej�ciu, prze�ywa�y si�, ust�puj�c miejsca otwartym osadom, cz�sto budowanym z cegie�. Cegie� z mu�u!

�Dlaczego pragn��em zniszczenia tej osady?��� zastanowi� si� Stilgar. Nast�pi� nog� na kamie�, na moment trac�c r�wnowag�.

Wiedzia�, �e nale�y do wymieraj�cej rasy. Starzy Fremeni tracili dech ze zdziwienia nad rozrzutno�ci� nowych mieszka�c�w planety�� marnowa� wod� na wolnym powietrzu dla niczego wi�cej, tylko utwardzania produkowanych cegie�! Zas�b dla pojedynczej rodziny kiedy� utrzyma�by przy �yciu ca�� sicz przez rok.

Budynki mia�y przezroczyste okna, by wpuszcza� do �rodka gor�co dnia i osusza� cia�a ludzi w �rodku! Takie okna otwiera�y si� na zewn�trz.

Nowi Fremeni, mieszkaj�cy w domach z b�ota, mogli ogl�da� krajobraz. Nie byli ju� st�oczeni w zamkni�ciu siczy. Tam, dok�d pod��a�a wizja, pod��a�a i wyobra�nia. Stilgar to czu�. Wizja ��czy�a Fremen�w z reszt� imperialnego wszech�wiata, przygotowywa�a ich do �ycia w nieograniczonej przestrzeni. Byli ongi� przywi�zani do ubogiej w wod� Arrakis przez swe zniewolenie, przez gorzkie wymogi codzienno�ci. Nie mieli tej otwarto�ci umys�u, jaka charakteryzowa�a mieszka�c�w wi�kszo�ci planet Imperium.

Stilgar orientowa� si�, jak zachodz�ce zmiany kontrastuj� z jego w�asnymi l�kami i w�tpliwo�ciami. Za dawnych czas�w Fremen, kt�ry rozwa�a� mo�liwo�� opuszczenia Arrakis, by zacz�� �ycie na jednej z bogatych w wod� planet, by� rzadko�ci�. Nie pozwalano nawet na marzenie o ucieczce.

Obserwowa� plecy Leto, gdy ch�opiec wysun�� si� naprz�d. Leto m�wi� o ograniczeniu mi�dzyplanetarnych migracji. Dobrze, ale migracja zawsze by�a rzeczywisto�ci� dla wi�kszo�ci mieszka�c�w innych �wiat�w. Planetarne zniewolenie osi�gn�o szczyt tu, na Arrakis. Fremeni odwr�cili si� do wszech�wiata plecami, zabarykadowali w swych umys�ach tak, jak zamykali si� w jaskiniach-dr��niach.

Samo znaczenie poj�cia siczy�� miejsca zbi�rki w przypadku zagro�enia�� sta�o si� symbolem okrutnego ograniczenia swobody ca�ego narodu.

Leto m�wi� prawd�: Muad�Dib zmieni� wszystko.

Stilgar poczu� si� zagubiony. Widzia�, jak rozsypuj� si� dawne wierzenia. Nowa wizja, zwr�cona na zewn�trz, stworzy�a �ycie, kt�re pragn�o wyrwa� si� z wi�z�w.

�Jak pi�kne s� m�ode kobiety tego roku �.

Dawne obyczaje (�moje obyczaje��� przyznawa�) zmusza�y ludzi do ignorowania ca�ej historii, z wyj�tkiem tej, kt�ra zwraca�a si� do wewn�trz, ku ich m�cze�stwu. Fremeni odczytywali histori� poprzez straszliw� tu�aczk�, ucieczk� przed prze�ladowaniem, zako�czon� kolejnym prze�ladowaniem. Dawny rz�d planetarny dzia�a� wed�ug ustalonej polityki Imperium. T�umi� zmys� tw�rczy i wszelkie idee post�pu, ewolucji. Rozw�j by� niebezpieczny dla Imperium i tych, kt�rzy dzier�yli w nim w�adz�.

Nagle Stilgar u�wiadomi� sobie, �e te rzeczy by�y r�wnie niebezpieczne dla kursu, kt�ry wybra�a Alia.

Znowu si� potkn�� i zosta� jeszcze bardziej w tyle za Leto.

W dawnych obyczajach i dawnych religiach nie znano poj�cia przysz�o�ci, by�o tylko niesko�czone teraz. Stilgar pojmowa�, �e przed Muad�Dibem Fremeni wierzyli tylko w kl�sk�, nigdy w mo�liwo�� wygranej. No, dobrze� Wierzyli Liet-Kynesowi, ale ten zak�ada� okres zmian obejmuj�cy czterdzie�ci pokole�. Jeszcze jedno eskapistyczne marzenie, a nie �adne osi�gni�cie.

Muad�Dib to zmieni�!

Podczas D�ihad Fremeni wiele si� dowiedzieli o starym Padyszachu Imperatorze, Szaddamie IV. Osiemdziesi�ty pierwszy Padyszach z rodu Corrin�w, zajmuj�cy Tron Z�otego Lwa i w�adaj�cy Imperium z�o�onym z niezliczonej liczby planet, u�ywa� Arrakis jako pr�bnego poletka dla tych politycznych posuni��, kt�re mia� nadziej� wprowadzi� wobec reszty Imperium. Jego gubernatorzy planetarni na Arrakis gorliwie popierali pesymizm og�u, by podeprze� podstawy swojej w�adzy. Dok�adali wszelkich stara�, by wszyscy na Arrakis, nawet wolno �yj�cy Fremeni, zaznajamiali si� z licznymi przypadkami niesprawiedliwo�ci i nierozwi�zywalnych dylemat�w. Nauczono ich my�le� o sobie jako o ludziach nie maj�cych szans na pomoc, dla kt�rych nie by�o wsparcia.

�Jak pi�kne s� m�ode kobiety tego roku!�

Kiedy tak patrzy� na oddalaj�ce si� plecy Leto, zacz�� si� zastanawia� nad sposobem, w jaki ch�opiec skierowa� jego my�li na ten tor�� wy��cznie przez wypowiedzenie pozornie prostego stwierdzenia. Stilgar spostrzeg�, �e w zupe�nie nowy spos�b ujrza� Ali� i w�asn� rol� w Radzie.

Alia lubi�a powtarza�, �e dawne obyczaje z wolna zamieraj�. Stilgar przyznawa� si� przed samym sob�, �e zawsze uwa�a� to stwierdzenie za dziwnie uspokajaj�ce. Zmiany s� niebezpieczne. Nale�y t�umi� wynalazczo��. Nale�y zaprzeczy� istnieniu si�y woli jednostki. Jak� inn� rol� spe�nia�o kap�a�stwo?

Alia wci�� mawia�a, �e okazj� do otwartego wsp�zawodnictwa trzeba zredukowa� do granic, w kt�rych mo�na sobie z ni� poradzi�. To oznacza�o, �e powracaj�ce zagro�enie technologi� by�oby wykorzystane do sp�tania narod�w�� czyli tak, jak s�u�y�o dawnym mistrzom. Ka�da dozwolona technologia musia�a by� zakorzeniona w rytuale. Inaczej� inaczej�

Stilgar znowu si� potkn��. Sta� przy kanacie i zobaczy�, �e Leto czeka pod morelowym sadem rosn�cym wzd�u� p�yn�cej wody. Stilgar s�ysza�, jak jego stopy szeleszcz� w nie przyci�tej trawie.

W nie przyci�tej trawie!

�W co mam wierzy�?��� zada� sam sobie pytanie.

Dla Fremena z jego pokolenia wiara, �e jednostki potrzebuj� gruntownego wyczucia w�asnych ogranicze�, by�a czym� normalnym. W bezpiecznym spo�ecze�stwie tradycje stawa�y si� niew�tpliwie bardzo istotnym dla w�adzy czynnikiem. Ludzie powinni zna� granice czasu, granice spo�ecze�stwa i terytorium. C� z�ego by�o w siczy jako modelu wszelkiego my�lenia? Poczucie zamkni�cia powinno przenika� ka�dy wyb�r�� powinno przejawia� si� w rodzinie, w spo�ecze�stwie, we wszystkich krokach podejmowanych przez prawomy�lny rz�d.

Stilgar zatrzyma� si� ponownie i spojrza� spomi�dzy pni drzew na Leto. Ch�opak sta�, obserwuj�c go z u�miechem.

�Czy on wie o zam�cie w mojej g�owie?��� zastanawia� si�.

Stary freme�ski naib spr�bowa� przywo�a� tradycyjny katechizm swego narodu. Ka�dy aspekt �ycia wymaga� w�a�ciwej, pojedynczej formy i aktywno�ci opartej na tajnej, wewn�trznej wiedzy o tym, co b�dzie, a co nie b�dzie dzia�a�. Modelem dla ka�dego pojedynczego cz�owieka, jak r�wnie� dla ca�ych spo�ecze�stw, a� do i ponad szczyty w�adzy�� tym modelem powinna by� sicz i jej pustynny odpowiednik: szej-hulud. Gigantyczny czerw pustyni z pewno�ci� stanowi� najbardziej przera�aj�ce stworzenie, ale przestraszony kry� si� w nieprzebytych g��biach.

�Zmiany s� niebezpieczne!��� powiedzia� sobie w my�lach Stilgar. Niezmienno�� i stabilno�� s� w�a�ciwymi celami rz�dzenia.

Ale m�odzi m�czy�ni i kobiety byli pi�kni.

I pami�taj� s�owa Muad�Diba, wypowiedziane podczas abdykacji Szaddama IV: �Nie szukam d�ugiego �ycia dla Imperatora, tylko dla Imperium �.

�Czy nie to samo m�wi�em?��� zastanawia� si� Stilgar.

Podj�� marsz, kieruj�c si� ku wej�ciu do siczy, troch� na prawo od Leto. Ch�opiec ruszy�, by zagrodzi� mu drog�.

Stilgar przypomnia� sobie, �e Muad�Dib powiedzia� r�wnie� co innego: �Tak jak jednostki rodz� si�, dojrzewaj�, wydaj� potomstwo i umieraj�, tak dzieje si� ze spo�ecze�stwami, cywilizacjami i rz�dami�.

Niebezpieczna czy nie, zmiana nast�pi. Pi�kne Fremenki i m�odzi Fremeni wiedzieli o tym. Byli w stanie spojrze� przed siebie i si� na ni� przygotowa�.

Ch�opiec spojrza� na� sowim wzrokiem i rzek�:

��Widzisz, Stil? Tradycja nie jest absolutnym przewodnikiem, za jakiego j� mia�e�.

��Ci�ko mi prosi� ci� o to�� powiedzia�a Alia�� ale� musz� zabezpieczy� Imperium dla dzieci Paula. Inaczej Regencja nie mia�aby racji bytu.

Alia odwr�ci�a si� od lustra, przed kt�rym siedzia�a uzupe�niaj�c porann� toalet�. Spojrza�a na m�a, oceniaj�c, jak przyj�� te s�owa. Musia�a nieustannie analizowa� jego reakcje; nie by�o w�tpliwo�ci, �e Duncan Idaho sta� si� kim� daleko bardziej subtelnym i niebezpiecznym ni� niegdysiejszy mistrz miecza rodu Atryd�w. Z wygl�du niczym si� nie r�ni��� ci�gle te czarne, stercz�ce jak u koz�a w�osy ponad twarz� o ostrych, ponurych rysach�� lecz w ci�gu d�ugich lat od czasu przebudzenia w stanie gholi uleg� wewn�trznej metamorfozie.

Zastanawia�a si� teraz, czy w jego wiecznej samotno�ci nie kryje si� jaka� tajemnica. Zanim zaj�li si� nim Tleilaxanie, wykorzystuj�c wyrafinowan� nauk�, reakcje Duncana by�y dla Atryd�w oczywiste�� lojalno��, fanatyczne przywi�zanie do moralnego kodeksu tych, dla kt�rych s�u�y�, �atwo�� wpadania w gniew i r�wna �atwo�� odzyskiwania spokoju. By� nieugi�ty w ch�ci wywarcia zemsty na rodzie Harkonnen�w. I umar�, ratuj�c Paula. Ale Tleilaxanie otrzymali jego cia�o od sardukar�w i w regeneracyjnych zbiornikach stworzyli zombie-katrundo o ciele Duncana Idaho, lecz bez jego �wiadomych wspomnie�. Zosta� wyszkolony na mentata i wys�any w podarunku dla Paula: ludzki komputer, wyrafinowane narz�dzie wyposa�one w hipnotyczny nakaz zabicia swego pana. Cia�o Duncana Idaho opar�o si� wewn�trznemu nakazowi i wskutek doznanego wstrz�su wr�ci�a mu zawarta w kom�rkach cia�a pami��.

Alia dawno zdecydowa�a, �e niebezpiecznie jest my�le� o nim jako o Duncanie. Lepiej pasowa�o do tej postaci imi� gholi: Hayt. Najistotniejsze by�o to, by nie dojrza� najmniejszego �ladu starego barona Harkonnena, usadowionego w jej umy�le.

Duncan wyczu�, �e Alia bada go wzorkiem. Odwr�ci� si�. Mi�o�� nie mog�a ukry� zasz�ych zmian ani zatai� przed nim przejrzysto�ci motyw�w, kt�rymi si� kierowa�a. Wielopowierzchniowe metalowe oczy, otrzymane od Tleilaxan, by�y okrutne w swej zdolno�ci przenikania masek. Pozwala�y mu widzie� �on� jako zach�ann�, prawie m�sk� posta�. Nie m�g� znie��, �e taka si� sta�a.

��Dlaczego si� odwracasz?�� zapyta�a Alia.

��Musz� pomy�le栗 powiedzia�.�� Lady Jessika jest� Atrydk�.

��A ty jeste� winien lojalno�� rodowi Atryd�w, nie mnie.

��Nie narzucaj mi tak chytrej interpretacji.

Alia zacisn�a wargi. Czy�by zbyt szybko wykona�a posuni�cie?

Duncan przeszed� do bocznego wykuszu, wychodz�cego na plac �wi�tyni. Widzia� zaczynaj�cych si� zbiera� pielgrzym�w oraz arraka�skich handlarzy kr���cych ze swoimi towarami wok� t�umu jak zgraja �cierwojad�w czekaj�cych cierpliwie na �er na obrze�ach stada. Skupi� uwag� na wyr�niaj�cej si� grupie handlarzy z przerzuconymi przez ramiona torbami z w��kna przyprawowego. Krok za nimi szli freme�scy najemnicy. Przeciskali si� przez zgromadzony t�um z nieprzepart� si��.

��Sprzedaj� kawa�ki pobru�d�onego marmuru�� powiedzia� wskazuj�c.�� Wiedzia�a� o tym? Zostawiaj� od�amki na pustyni, by burze piaskowe wy��obi�y na nich wzory. Czasami efekt jest bardzo ciekawy. Nazywaj� to now� form� sztuki. Jest bardzo popularna; prawdziwe, wytrawione przez piaskowe burze marmury z Diuny. Kupi�em jeden w zesz�ym tygodniu�� z�ote drzewo z pi�cioma z�otymi fr�dzlami. Urocze, ale bardzo kruche.

��Nie zmieniaj tematu�� powiedzia�a Alia.

��Nie zmieni�em go�� odrzek�.�� To pi�kne, ale nie jest sztuk�. Cz�owiek tworzy sztuk� w�asn� r�k�, sw� w�asn� wol�.�� Po�o�y� praw� d�o� na parapecie.�� Bli�ni�ta gardz� tym miastem, i s�dz�, �e rozumiem, dlaczego.

��Nie widz� w tym �adnego zwi�zku�� powiedzia�a Alia.�� Porwanie mojej matki nie b�dzie prawdziwym porwaniem. B�dzie bezpieczna jako wi�zie�.

��To miasto zbudowa� �lepiec�� odpar�.�� Wiesz, �e tej nocy Leto i Stilgar wyszli z siczy Tabr na pustyni�? Wr�cili dopiero nad ranem.

��Doniesiono mi o tym�� rzek�a.�� Te b�yskotki z piask�w� Chcesz, �ebym zakaza�a ich sprzeda�y?

��To by�oby z�e dla interes�w�� odpowiedzia�, odwracaj�c si�.�� Czy wiesz, co powiedzia� Stilgar, kiedy go zapyta�em, dlaczego tak sobie poszli na piaski? Powiedzia�, �e Leto pragn�� obcowa� z duchem Muad�Diba.

Alia poczu�a nagle ch��d paniki; spojrza�a w lustro, by da� sobie chwil� na odzyskanie r�wnowagi. Leto nie wypu�ci�by si� w nocy z siczy dla takiego nonsensu. Czy�by spisek?

Idaho po�o�y� d�o� na oczach, by nie patrze� na twarz �ony i rzek�:

��Stilgar powiedzia� mi, �e poszed� z Leto, bo wci�� wierzy w Muad�Diba. Wierzy w niego, poniewa� Muad�Dib zawsze by� otwarty dla maluczkich.

��Co odpowiedzia�e�?�� zapyta�a Alia. Jej g�os zdradza� l�k. Idaho opu�ci� d�o�. Spojrza� na �on�.

��Powiedzia�em: �To znaczy, �e jeste� jednym z nich �.

��Duncan! Zacz��e� niebezpieczn� gr�. Igraj z tym Fremenem, a mo�esz obudzi� besti�, kt�ra zniszczy nas wszystkich.

��On wci�� wierzy w Muad�Diba�� rzek� Idaho.�� To nasza ochrona.

��Co odpowiedzia�?

��Powiedzia�, �e zna samego siebie.

��Rozumiem.

��Nie� Nie s�dz�, �e rozumiesz. Rzeczy, kt�re gryz�, maj� d�u�sze z�by ni� Stilgar.

��Nie pojmuj� ci� dzisiaj, Duncan. Prosz� ci�, by� zrobi� bardzo wa�n� rzecz, niezb�dn� dla� Po co wi�c ca�e to kr�cenie?

Jak�e rozdra�niony by� jej g�os! Ghola odwr�ci� si� plecami do okna we wn�ce.

��Kiedy� �wiczono mnie na mentata� Bardzo trudno jest nauczy� si�, jak pracowa� nad w�asnym umys�em. Najpierw musisz zrozumie�, �e nale�y mu pozwoli� pracowa� samodzielnie. To bardzo dziwne. Mo�esz pracowa� mi�niami, �wiczy� je, wzmacnia�, ale umys� dzia�a sam z siebie. Czasami, gdy si� ju� tego nauczy�e�, pokazuje ci rzeczy, kt�rych nie chcesz widzie�.

��I dlatego stara�e� si� obrazi� Stilgara?

��Stilgar nie zna w�asnego umys�u, nie pozwala mu dzia�a� samodzielnie.

��Z wyj�tkiem siczowej orgii.

��Nawet wtedy nie. To czyni go naibem. By by� przyw�dc� ludzi, kontroluje i ogranicza swe reakcje. Robi wszystko, czego si� po nim spodziewaj�. Je�li to wiesz, znasz Stilgara i mo�esz zmierzy� d�ugo�� jego z�b�w.

��Zwyk�y freme�ski obyczaj�� powiedzia�a.�� Dobrze, Duncan, wykonasz to polecenie, czy nie? Ona musi zosta� porwana, i trzeba to zrobi� tak, by akcja wygl�da�a na robot� rodu Corrin�w.

Nie odzywa� si�, rozwa�aj�c w milczeniu�� w mentacki spos�b�� jej ton i argumenty. Plan porwania m�wi� mu o zimnie i okrucie�stwie, kt�rego rozmiary wstrz�sn�y nawet nim. Ryzykowa� �yciem w�asnej matki? Alia k�ama�a. By� mo�e plotki o Alii i D�awidzie by�y prawdziwe? My�l ta sprawi�a, �e poczu� lodowat� twardo�� w �o��dku.

��Jeste� jedynym, komu mog� ufa栗 rzek�a Alia.

��Wiem o tym�� odpar�.

Pomy�la�a, �e Duncan si� zgadza, i u�miechn�a si� do siebie w lustrze.

��Wiesz�� powiedzia� Idaho�� mentat uczy si� patrze� na ka�d� istot� ludzk� jako na ci�g mi�dzyludzkich stosunk�w.

Alia nie odpowiedzia�a. Siedzia�a pogr��ona w intymnym wspomnieniu, kt�re nada�o jej obliczu nieobecny wyraz. Idaho, spogl�daj�c na ni� sponad jej ramienia, ujrza� twarz �ony i zadr�a�. Wygl�da�a tak, jakby obcowa�a z g�osami s�yszanymi tylko przez ni� sam�.

��Mi�dzyludzkich stosunk�w��� powt�rzy� szeptem.

�Trzeba odrzuci� minione cierpienie, tak jak w�� zrzuca sk�r�, po to tylko, by przyj�� nowe wraz ze wszystkimi jego ograniczeniami�� pomy�la�.�� Tak samo jest z rz�dami. Dawne rz�dy s� podobne do odrzuconych wylinek. Musz� wykona� ten plan, ale nie tak, jak rozkaza�a Alia�.

Po chwili Alia potrz�sn�a ramionami i powiedzia�a:

��Leto nie powinien obecnie wychodzi�. Udziel� mu napomnienia.

��Nawet ze Stilgarem?

��Nawet z nim.

Wsta�a sprzed lustra, podesz�a do miejsca, w kt�rym sta� Idaho, i po�o�y�a d�o� na jego ramieniu.

St�umi� dreszcz, zredukowa� go w mentackiej kalkulacji. Co� pcha�o go do buntu.

Nie m�g� si� zmusi� do podniesienia oczu. Kaszln��, poczuwszy zapach melan�u w kosmetykach.

��B�d� dzi� zaj�ta badaniem dar�w Farad�na�� powiedzia�a Alia.

��Stroj�w?

��Tak. Nic, co on robi, nie jest tym, czym si� wydaje. Musimy pami�ta�, �e jego baszar, Tyekanik, jest adeptem chaumurky, chaumas i wszystkich innych zawi�o�ci kr�lob�jstwa.

��To cena w�adzy�� powiedzia�, odsuwaj�c si�.�� Ale my wci�� mamy swobod� ruchu, a Farad�n nie.

Wpatrzy�a si� w jego jakby wyrze�biony d�utem profil. Czasami z trudem by�a w stanie przenikn�� my�li m�a. Czy�by s�dzi�, �e w�adza militarna utrzymuje si� tylko dzi�ki swobodzie dzia�a�? Dobrze, wi�c �ycie na Arrakis by�o zbyt d�ugo bezpieczne. Zmys�y, kiedy� wyostrzone przez wszechobecne niebezpiecze�stwo, nieu�ywane, mog�y si� zdegenerowa�.

��Tak�� powiedzia�a�� wci�� mamy Fremen�w.

��Swoboda ruchu�� powt�rzy�.�� Nie mo�emy degenerowa� piechoty. To by�oby g�upie z naszej strony. Jego ton zdenerwowa� j�, wi�c rzek�a:

��Farad�n chwyci si� ka�dego sposobu, �eby nas zniszczy�.

��Ach, o to w�a�nie chodzi�� odpar�.�� Przej�� inicjatyw�, ma swobod� posuni�cia, kt�rej brak nam by�o w dawnych czasach. Mieli�my kodeks, kodeks rodu Atryd�w. Zawsze p�acili�my za wszystko i pozwalali�my wrogom by� rabusiami. Ale, oczywi�cie, ograniczenia ju� nas nie obowi�zuj�. Mamy r�wn� swobod�: r�d Atryd�w i r�d Corrin�w.

��Porwiemy matk�, by ocali� j� przed niebezpiecze�stwem�� powiedzia�a Alia.�� Wci�� �yjemy zgodnie z kodeksem!

Spojrza� na ni� z g�ry. Alia zna�a niebezpiecze�stwa pobudzania mentata do kalkulacji. Czy nie u�wiadamia�a sobie, do czego doszed�? A mimo to� wci�� j� kocha�. Na chwil� zas�oni� d�oni� oczy. Jak ona m�odo wygl�da! Lady Jessika m�wi�a prawd�: Alia nie postarza�a si� ani o dzie� w czasie tych wsp�lnie sp�dzonych lat. Wci�� mia�a �agodne rysy swojej matki�� Bene Gesserit, lecz jej oczy by�y jak u Atryd�w: oceniaj�ce, ��daj�ce, jastrz�bie. Teraz b�yska�o w nich co� op�tanego przez okrutn� kalkulacj�.

Idaho zbyt wiele lat s�u�y� rodowi Atryd�w, by nie zna� zar�wno silnych, jak i s�abych jego stron. Lecz to �co�� w Alii by�o nowe. Atrydzi mogli prowadzi� niszcz�ce rozgrywki wobec nieprzyjaci�, lecz nigdy wobec przyjaci� i sprzymierze�c�w, czy w stosunku do rodziny. Taka by�a podstawa atrydzkiego zachowania: popiera� swych poddanych ze wszystkich si�, okazywa� im, o ile lepiej �yje si� pod rz�dami Atryd�w. Demonstrowa� przyja�� dla sojusznik�w przez otwarto�� wobec nich. Jednak�e pro�ba Alii nie mia�a nic wsp�lnego z duchem Atryd�w. Czu� to ca�ym cia�em i struktur� nerw�w. Jego istota stanowi�a niepodzieln� jedno�� i dzi�ki temu czu� w Alii czyj�� obecno��, obc� wol�.

Nagle jego mentacki spos�b postrzegania przeszed� w stan pe�nej �wiadomo�ci, a umys� popad� w trans, w kt�rym nie istnia� Czas: istnia�a jedynie kalkulacja. Alia rozpozna, co si� z nim dzieje, nie m�g� tego w �aden spos�b unikn��. Odda� si� kalkulacji:

Lady Jessika �odbita� w �wiadomo�ci Alii, istnia�a tam wy��cznie pseudo-�yciem. Widzia� j� tak, jak widzia� odbitego praghol� Duncana Idaho, b�d�cego sta�� warto�ci� w jego umy�le. Alia, jako jedna z przed-urodzonych, mia�a zakodowan� t� �wiadomo�� ju� od dzieci�stwa. On wyni�s� pami�� z regeneracyjnych zbiornik�w Tleilaxan. Mimo to Alia odrzuci�a owo odbicie i ryzykowa�a �yciem matki. Zatem nie by�a w kontakcie z pseudo-Jessik�. A wi�c Ali� opanowa�o inne pseudo-�ycie, eliminuj�c pozosta�e �wiadomo�ci.

By�a Op�tana!

Obca!

By�a Paskudztwem!

W oboj�tny, mentacki spos�b przyj�� efekt rozumowania i zwr�ci� si� ku innym aspektom problemu. Wszyscy Atrydzi przebywali na Diunie. Czy r�d Corrin�w zaryzykuje atak z kosmosu? Pracuj�cy umys� momentalnie przywo�a� z pami�ci konwencje, kt�re po�o�y�y kres prymitywnym formom dzia�a� wojennych.

Po pierwsze�� wszystkie planety by�y podatne na atak z kosmosu, zatem ka�dy z wysokich rod�w instalowa� poza planetami urz�dzenia s�u��ce do odwetu. Farad�n wiedzia�, �e Atrydzi nie zaniedbali �adnego elementarnego �rodka ostro�no�ci.

Po drugie�� tarcze si�owe chroni�y ca�kowicie przed uderzeniem pocisk�w i �rodk�w wybuchowych nieatomowego rodzaju i by�y g��wn� przyczyn�, dla kt�rej ludzko�� wr�ci�a do walki wr�cz, twarz� w twarz. Ale piechota mia�a w przypadku Diuny niezwykle trudne zadanie. R�d Corrin�w m�g�by wprawdzie sprowadzi� sardaukar�w na obrze�a Arrakin, ci jednak wci�� nie stanowili r�wnorz�dnych przeciwnik�w dla okrutnych i bitnych Fremen�w.

Po trzecie�� feudalizm planetarny znajdowa� si� w sta�ym zagro�eniu ze strony olbrzymiej klasy technik�w, ale efekty D�ihad Butlerja�skiej pos�u�y�y jako t�umik dla nadmiernego rozwoju techniki. W tym aspekcie Ixianie, Tleilaxanie i jeszcze kilka odleg�ych planet mog�y stanowi� jedyne mo�liwe zagro�enie. Nikt nie m�g� powstrzyma� skutk�w D�ihad Butlerja�skiej. Zmechanizowana wojna wymaga�a bardzo du�ej ilo�ci technik�w. Imperium Atryd�w skierowa�o t� si�� ku innym celom. Nie istnia�a �adna wi�ksza nie dozorowana grupa technik�w. A Imperium pozostawa�o bezpiecznie pogr��one z feudalizmie, poniewa� by�a to najlepsza forma spo�eczna, zdolna do rozprzestrzeniania si� poza szerokie granice cywilizacji na wci�� nowe planety.

Duncan czu�, jak jego mentacka �wiadomo�� skrzy si�, wy�apuj�c pami�ciowe dane z samej siebie, zupe�nie niepodatna na up�yw czasu. Doszed� do przekonania, �e r�d Corrin�w nie zaryzykuje nielegalnego ataku atomowego. Wniosek opar� na b�yskawicznej kalkulacji, lecz by� dok�adnie �wiadom element�w, kt�re si� na niego sk�ada�y: Imperium rozporz�dza�o olbrzymim arsena�em nuklearnym i jego pochodnymi, r�wnym zasobom wszystkich wysokich rod�w razem. Przynajmniej po�owa z nich zareagowa�aby bez namys�u, gdyby r�d Corrin�w zaryzykowa� z�amanie konwencji. Zreszt�, nie by�o podstaw, by w�tpi� w szczero�� Corrin�w podpisuj�cych si� pod tez�, �e bro� nuklearna pozostanie rezerw� trzyman� w jednym celu: obrony ludzko�ci na wypadek, gdyby kiedykolwiek spotkano agresywn� obc� inteligencj�.

Kalkulacja mia�a okre�lone znaczenie i logiczne konsekwencje. Nie widzia� w niej �adnych luk. Alia wybra�a porwanie i terror, poniewa� teraz by�a obc�, nie-Atrydk�. R�d Corrin�w stanowi� zagro�enie, lecz nie takie, jakim przedstawi�a go Alia na Radzie. Alia chcia�a usun�� lady Jessik�, poniewa� przera�aj�ca inteligencja Bene Gesserit dojrza�a to, co dla niego dopiero teraz sta�o si� jasne.

Idaho sam wytr�ci� si� z mentackiego transu. Zobaczy�, �e Alia stoi naprzeciw niego z ch�odnym wyrazem twarzy.

��Nie wola�aby� raczej, �eby lady Jessika zosta�a zabita?�� zapyta�. Obcy b�ysk rado�ci zdradzi� j�, nim po kr�tkiej chwili zdo�a�a ukry� go pod fa�szywym gniewem.

��Duncan!

Tak, obca-Alia wola�a matkob�jstwo.

��Obawiasz si� jej, nie o ni��� powiedzia�.

Przem�wi�a, nie zmieniaj�c wyrazu twarzy:

��Oczywi�cie, �e si� obawiam. Donosi na mnie zakonowi �e�skiemu.

��Co masz na my�li?

��Nie znasz najwi�kszej pokusy dla Bene Gesserit?�� Podesz�a do niego, uwodzicielsko spogl�daj�c przez rz�sy.�� Chc� by� wci�� silna i czujna dla dobra bli�ni�t.

��M�wi�a� o pokusie�� powiedzia� mentacko bezbarwnym g�osem.

��To co�, czego zakon najbardziej si� obawia, co najg��biej ukrywa. Dlatego nazwali mnie Paskudztwem. Wiedz�, �e ich zakazy mnie nie powstrzymaj�. Pokusa�� one zawsze wymawiaj� to s�owo z wielk� emfaz�. Wielka pokusa. Widzisz, my, kt�re praktykujemy nauki Bene Gesserit, potrafimy wp�yn�� na takie rzeczy, jak wewn�trzna r�wnowaga enzymatyczna cia�a. Co�, co mo�e przed�u�y� m�odo�� o wiele trwalej ni� melan�. Pojmujesz, jakie by�yby konsekwencje, gdyby wszystkie Bene Gesserit zdecydowa�y si� na co� takiego? Jestem pewna, �e kalkulujesz zawarto�� moich s��w. W�a�nie melan� czyni nas, Atryd�w, obiektem wielu spisk�w. Kontrolujemy wydobycie i handel substancj�, kt�ra przed�u�a �ycia. Co by si� sta�o, gdyby dowiedziano si�, �e Bene Gesserit ukrywaj� jeszcze wi�ksz� tajemnic�? Sam widzisz! �adna z Matek Wielebnych nie by�aby bezpieczna. Porwania i tortury Bene Gesserit sta�yby si� czym� na porz�dku dziennym.

��Osi�gn�a� ow� r�wnowag� enzymatyczn��� o�wiadczy�.

��Zbuntowa�am si� przeciw zakonowi. Raporty matki czyni� Bene Gesserit sprzymierze�cami rodu Corrin�w. �Bardzo prawdopodobne��� pomy�la�.

��Ale z pewno�ci� matka nie zwr�ci�aby si� przeciw tobie�� zaryzykowa�.

��By�a Bene Gesserit na d�ugo, nim zosta�a moj� matk�. Duncan, ona pozwoli�a, �eby jej w�asny syn, m�j brat, zosta� poddany pr�bie gom d�abbar! Ona to zorganizowa�a! I wiedzia�a, �e ch�opak mo�e nie prze�y�. W cz�onkiniach Bene Gesserit zawsze by�o ma�o wiary, a wiele pragmatyzmu. B�dzie dzia�a� przeciw mnie, je�eli uwierzy, �e dzia�a w interesie zakonu.

Skin�� g�ow�. M�wi�a bardzo przekonywaj�co.

��Musimy utrzyma� inicjatywꠗ o�wiadczy�a.�� W tym tkwi nasza szansa.

��Jest jeszcze kwestia Gurneya Hallecka�� powiedzia�.�� Mam zabi� starego przyjaciela?

��Gurney przebywa na pustyni z jak�� szpiegowsk� misj��� odpar�a, wiedz�c, �e doniesiono o tym Duncanowi.�� Nie stoi nam na drodze.

��To bardzo dziwne�� powiedzia�.�� Regencki gubernator Kaladanu wype�nia misj� tu, na Arrakis?

��Dlaczego by nie?�� zapyta�a z naciskiem Alia.�� Jest jej kochankiem. Je�eli nie w rzeczywisto�ci, to przynajmniej w marzeniach.

��Tak, oczywi�cie.�� Zastanawia� si�, dlaczego nie us�ysza�a fa�szywej nuty w jego g�osie.

��Kiedy j� porwiesz?�� zapyta�a Alia.

��Lepiej, �eby� nie wiedzia�a.

��Tak� Tak, rozumiem. Gdzie j� zabierzesz?

��Gdzie nie b�dzie mo�na jej znale��. Polegaj na mnie. Nie pozostanie tutaj, �eby ci zagra�a�.

Nie m�g� si� myli�, �e widzi rado�� w oczach Alii.

��Ale gdzie�

��Im mniej b�dziesz wiedzia�a, tym �mielej mo�esz odpowiada� na pytania Prawdom�wczyni, gdyby zasz�a taka konieczno��.

��Aach, sprytny Duncan!

�Teraz uwierzy�a, �e zabij� lady Jessikꔠ� pomy�la�.

��Do widzenia, kochanie�� rzek�.

Nie us�ysza�a w jego g�osie tego, �e uzyska� pewno�� co do swoich podejrze� i podj�� ostateczn� decyzj�; nawet poca�owa�a go lekko, gdy wychodzi�.

A on ca�� drog� przez labirynt korytarzy �wi�tyni ociera� oczy. Tleilaxa�skie oczy nie by�y odporne na �zy.

Stilgar czterokrotnie wzmocni� stra� bli�ni�t, lecz wiedzia�, �e to nic nie da. Ch�opak by� taki, jak jego atrydzki imiennik, dziadek Leto. Ka�dy, kto zna� starego ksi�cia, zauwa�a� podobie�stwo. Owszem, Leto by� rozwa�ny, ostro�ny, ale wszystko to uleg�o przewarto�ciowaniu wobec jego u�pionej dziko�ci, podatno�ci na niebezpieczne pomys�y.

Ghanima by�a bardziej podobna do matki. Mia�a rudawe w�osy po Chani, jej ustawienie oczu o tej samej barwie i czujno��, z jak� dzia�a�a, oczekuj�c trudno�ci. Cz�sto m�wi�a, �e robi jedynie to, co musi, �e pod��y tam, dok�d poprowadzi Leto.

A Leto mia� zamiar poprowadzi� ich ku niebezpiecze�stwu.

Ani razu Stilgar nie pomy�la� o zwr�ceniu si� ze swoim problemem do Alii. Tak zrobi�aby Irulana, kt�ra biega�a do niej ze wszystkimi sprawami. Stilgar u�wiadomi� sobie, i� zaakceptowa� mo�liwo��, �e Leto trafnie oceni� Ali�.

�Ona u�ywa ludzi w przypadkowy i niezr�czny spos�b�� my�la�.�� Czyni tak nawet z Duncanem. To ca�kiem mo�liwe, �e kiedy zmieni front, zabije mnie. Pozb�dzie si� niewygodnego cz�owieka�.

Tymczasem stra� zosta�a wzmocniona i Stilgar przemierza� sicz jak obleczony w szat� upi�r, wsz�dzie wtykaj�c sw�j nos. Przez ca�y czas jego umys� kipia� w�tpliwo�ciami zaszczepionymi przez Leto. Je�eli nie mo�na opiera� si� na tradycji, to w takim razie gdzie by�a podstawa, na kt�rej nale�a�o wzorowa� �ycie?

Po popo�udniu, kiedy mia�a miejsce Konwokacja Powitania lady Jessiki, Stilgar ujrza� Ghanim�, kt�ra sta�a obok babki przy wej�ciu do wielkiej izby posiedze� siczy. By�o wcze�nie i Alia jeszcze si� nie pojawi�a, lecz ludzie ju� si� t�oczyli w komnacie, rzucaj�c ukradkowe spojrzenia na mijaj�ce ich dziecko i doros�� kobiet�.

Stilgar przystan�� w ocienionej alkowie, z dala od przep�ywaj�cego t�umu, i obserwowa� przechodz�c� par�, nie mog�c wy�owi� ich s��w z pulsuj�cego pomruku posp�lstwa. Zebrali si� tu ludzie z wielu plemion, by ponownie przywita� dawn� Wielebn� Matk�. Ta jednak wpatrywa�a si� w Ghanim�. Obserwowa�a jej oczy, spos�b, w jaki ta�czy�y, gdy m�wi�a. Ich ruch fascynowa� tak�e jego. Ciemne, b��kitne, zr�wnowa�one, ��daj�ce oczy. I ten spos�b odrzucania na ramiona�� skr�tem g�owy�� czerwono-z�otych w�os�w: ca�a Chani. Upiorne zmartwychwstanie, nieodparte przypomnienie.

Stilgar przysun�� si� bli�ej i zaj�� pozycj� w nast�pnej wn�ce.

Nie m�g� skojarzy� sposobu, w jaki Ghanima obserwowa�a �wiat, z �adnym innym dzieckiem�� z wyj�tkiem jej brata. Gdzie by� Leto? Stilgar spojrza� na zat�oczone przej�cie. Stra�nicy podnie�liby alarm, gdyby dzia�o si� cokolwiek z�ego. Potrz�sn�� g�ow�. Bli�ni�ta nara�a�y na szwank swe w�adze umys�owe. Niemal je za to nienawidzi�. Krewni nie byli zabezpieczeni przed wzajemn� nienawi�ci�, lecz krew (i jej cenna woda) nios�a ��danie opanowywania si�, kt�re g�rowa�o nad wszystkimi innymi uczuciami. Na nim�� na Stilgarze�� spoczywa�a najwi�ksza odpowiedzialno�� za bezpiecze�stwo bli�ni�t.

Z przyleg�ej, wykutej w skale komnaty za plecami Ghanimy i Jessiki pada�o przes�czone przez py� unosz�cy si� w powietrzu, brunatne �wiat�o. Dotyka�o ramion dziecka i nowej bia�ej szaty, kt�r� Ghanima mia�a na sobie, prze�wietlaj�c jej w�osy. Dziewczynka odwr�ci�a si�, by spojrze� na t�ocz�cych si� za Stilgarem ludzi.

�Dlaczego Leto natchn�� mnie w�tpliwo�ciami?��� zastanawia� si� stary Fremen. Wiedzia�, �e ch�opiec zrobi� to z rozmys�em. �Mo�e chcia�, �ebym dzieli� z nim cz�� jego psychicznych do�wiadcze�?� Stilgar domy�la� si�, dlaczego bli�ni�ta s� inne, lecz zawsze stwierdza�, �e mimo ca�ego tego rozumowania nie jest zdolny do akceptacji fakt�w. Nigdy nie odczuwa� �ona matki jako wi�zienia dla rozbudzonej �wiadomo�ci�� �wiadomo�ci czynnej od drugiego miesi�ca ci��y, jak m�wiono.

Leto powiedzia� kiedy�, �e jego pami�� jest �jak wewn�trzny hologram, kt�ry od czasu pierwotnego przebudzenia�� wraz z towarzysz�cym mu wstrz�sem�� staje si� coraz wi�kszy i bardziej szczeg�owy, ale nie zmienia swojego kszta�tu ani wygl�du�.

Patrz�c na Ghanim� i lady Jessik�, Stilgar po raz pierwszy zacz�� pojmowa�, jakie to okropne: �y� w spl�tanej paj�czynie wspomnie�, nie m�c wycofa� si� ani znale�� w umy�le zamkni�tego, spokojnego miejsca. Staj�c twarz� w twarz z tym stanem, trzeba szale�stwo traktowa� jako integraln� cz�� w�asnego istnienia, wybiera� i odrzuca� wielo�� ofert, godzi� si� na uk�ad, w kt�rym odpowiedzi zmieniaj� si� r�wnie szybko jak pytania.

Nie mog�o tu by� ustalonej tradycji. Nie mog�o by� ostatecznych odpowiedzi na pytania o dw�ch obliczach. Co dzia�a? To, co nie dzia�a. Co nie dzia�a? To, co dzia�a. Rozpoznawa� schemat. Dawna freme�ska gra w zagadki. Pytanie: �Co przynosi �mier� i �ycie?� Odpowied�: �Kurzawa Coriolisa�.

�Dlaczego Leto chcia�, bym wiedzia�?��� zapytywa� siebie Stilgar. Z w�asnych ostro�nych pr�b wyni�s� przekonanie, �e bli�ni�ta dziel� wsp�lny pogl�d na sw� inno��: uwa�aj� j� za nieszcz�cie. �Narodziny dla kogo� takiego musz� by� wyczerpuj�ce��� pomy�la�. Niewiedza �agodzi wstrz�s p�yn�cy z niekt�rych do�wiadcze�. Jakby to by�o�� �y� �yciem, w kt�rym wie si� wszystko o rzeczach, kt�rych nie chcia�oby si� zna�? Musia�by nieustannie prowadzi� wojn� z w�tpliwo�ciami. Gardzi�by swoj� inno�ci�. �Dlaczego w�a�nie ja?��� by�oby pierwszym pytaniem bez odpowiedzi.

�A o co pyta�em?��� pomy�la� Stilgar. Niewyra�ny u�miech dotkn�� jego warg. �Dlaczego w�a�nie ja?�

Ujrzawszy bli�ni�ta w nowy spos�b, poj�� niebezpieczne pokusy, jakim poddane by�y niedojrza�e cia�a dzieci. Ghanima wy�o�y�a mu to zwi�le pewnego razu, po tym, jak zbeszta� j� za wspinaczk� po osypuj�cej si� zachodniej �cianie urwiska nad sicz� Tabr.

�Dlaczego mia�abym ba� si� �mierci? Dozna�am jej ju� po wielokro�.

�Czy mog� uczy� te dzieci?�� zastanawia� si� Stilgar.�� Czy ktokolwiek mo�e je uczy�?�

To dziwne, ale my�li Jessiki pod��a�y zbli�onym torem, gdy rozmawia�a z wnuczk�. Zastanawia�a si�, jak ci�ko jest nie�� dojrza�e umys�y w niedojrza�ych cia�ach. Cia�o musia�o uczy� si� tego, o czym umys� ju� wiedzia��� uporz�dkowa� refleksy i reakcje. Stary re�im prana-bindu by� dla nich osi�galny, lecz nawet wtedy umys� wybiega� w rejony nieosi�galne dla cia�a. Gurney mia� nieprawdopodobnie ci�kie zadanie, wype�niaj�c jej polecenia.

��Stilgar obserwuje nas z wn�ki�� powiedzia�a Ghanima.

Jessika nie odwr�ci�a si�, poczu�a jednak zmieszanie po tym, co us�ysza�a w g�osie Ghanimy. Ghanima kocha�a tego starego Fremena tak jak kocha si� rodzic�w. Nawet gdy wypowiada�a si� o nim lekcewa��co i dokucza�a mu, kocha�a go. Zrozumienie tego zmusi�o Jessik� do spojrzenia na starego naiba w nowym �wietle, do zaakceptowania uczu�, kt�re bli�ni�ta dzieli�y ze Stilgarem. Jessika u�wiadomi�a sobie, �e nowa Arrakis nie odpowiada Stligarowi. Nie bardziej ni� jej wnukom.

Nagle w umy�le Jessiki pojawi�o si� niechciane i niepo��dane powiedzenie Bene Gesserit: �Podejrzenie o w�asnej �miertelno�ci jest poznaniem pocz�tku zgrozy; nieodwo�alne stwierdzenie, �e jest si� �miertelnym, jest poznaniem jej ko�ca �.

Tak, �mier� nie by�aby ci�kim jarzmem, lecz �ycie dla Stilgara i bli�ni�t pali�o si� zbyt wolnym p�omieniem. Ka�de z nich stwierdzi�o, �e �wiat, w kt�rym �yj�, im nie odpowiada� i t�sknili za innymi drogami, kt�rych zmienno�� mogliby poznawa� bez zagro�enia. Byli dzie�mi Abrahama, dowiaduj�cymi si� wi�cej od jastrz�bia lec�cego nad pustyni�, ni� z jakiejkolwiek napisanej ksi��ki.

Leto wprawi� Jessik� w zmieszanie tego ranka, gdy stali nad kanatem p�yn�cym pod sicz�. �Woda jest dla nas pu�apk��� powiedzia�.�� By�oby lepiej, gdyby�my �yli na zewn�trz, jak kurz, bo wtedy wiatr m�g�by nas unie�� wy�ej ni� najwy�sze zbocza Muru Zaporowego�.

Chocia� oswoi�a si� ju� z ow� pokr�tn� dojrza�o�ci� tego dziecka, by�a jednak zatoczona us�yszanym stwierdzeniem. Zdo�a�a szepn��: �Tw�j ojciec m�g�by tak powiedzie�.

Leto, rzucaj�c gar�� piachu na wiatr i patrz�c na spadaj�c� mgie�k�, odrzek�:

�Tak, m�g�by. Ale on nie zauwa�y�, jak szybko woda sprawia, �e piach spada na ziemi�, z kt�rej si� uni�s��.

Teraz, stoj�c obok Ghanimy, Jessika na nowo poczu�a wstrz�s wywo�any s�owami Leto. Odwr�ci�a si�, rzuci�a okiem na wci�� nap�ywaj�cy t�um, pozwoli�a spojrzeniu zb��dzi� ku ocienionej sylwetce Stilgara we wn�ce. Stilgar nie by� uleg�ym Fremenem, nauczonym znosi� ga��zie do gniazda. By� wci�� jastrz�biem. Kiedy my�la� o czerwonej barwie, nie my�la� o kwiatach, lecz o krwi.

��Zamilk�a� tak nagle�� powiedzia�a Ghanima.�� Czy co� jest nie w porz�dku?

Jessika potrz�sn�a g�ow�.

��To co�, co Leto powiedzia� dzi� rano.

��Kiedy wyszli�cie na uprawy? C� takiego powiedzia�?

Jessika my�la�a o osobliwym wyrazie m�dro�ci, maluj�cym si� na twarzy Leto tego poranka. Identyczne spojrzenie widnia�o teraz na obliczu Ghanimy.

��Przypomnia� mi, jak Gurney wr�ci� od przemytnik�w pod sztandar Atryd�w�� powiedzia�a.

��Zatem m�wili�cie o Stilgarze�� rzek�a Ghanima.

Jessika nie zapyta�a, w jaki spos�b Ghanima to odgad�a. Wydawa�o si�, �e bli�ni�ta mog� wedle woli odtwarza� tok swego rozumowania.

��Tak, rozmawiali�my�� rzek�a Jessika.�� Stilgarowi nie podoba�o si�, �e Gurney nazywa� Paula swoim ksi�ciem. Postawa Gurneya wp�yn�a na Fremen�w. Gurney wci�� powtarza�: �M�j ksi���.

��Rozumiem�� powiedzia�a Ghanima.�� I, oczywi�cie, Leto zauwa�y�, �e on sam nie jest jeszcze ksi�ciem Stilgara?

��Masz racj�.

��Oczywi�cie wiesz, dlaczego on to tobie zrobi��� powiedzia�a Ghanima.

��Nie jestem pewna�� przyzna�a Jessika i stwierdzi�a, �e owo wyznanie jest dla niej szczeg�lnie trudne, bo nie zauwa�y�a, �eby Leto robi� z ni� cokolwiek.

��Chcia� przywo�a� wspomnienia o naszym ojcu�� odpar�a Ghanima.�� Leto zawsze pragn�� pozna� ojca z punktu widzenia innych, kt�rzy go znali.

��Ale� czy Leto nie�

��Och, tak. Potrafi s�ucha� wewn�trznego �ycia. Ale chodzi�o mu o co� innego. Opowiedzia�a� mu o nim, oczywi�cie. To znaczy, o naszym ojcu. M�wi�a� o nim jak o synu�

��Tak�� uci�a Jessika. Nie lubi�a czu�, �e bli�ni�ta s� w stanie w��cza� j� i wy��cza� do woli, otwiera� jej wspomnienia dla w�asnych obserwacji, dotyka� ka�dego uczucia, kt�re przyci�gn�o ich zainteresowanie. Ghanima mog�a robi� to nawet teraz!

��Leto zacytowa� co�, �eby ci� zaniepokoi栗 rzek�a Ghanima. Jessika poczu�a, �e jest zaszokowana konieczno�ci� st�umienia swego gniewu.

��Tak��� przyzna�a.

��Nie podoba ci si� to, �e zna ojca tak, jak nasza matka, i �e zna matk� tak, jak nasz ojciec�� kontynuowa�a Ghanima.�� Nie podoba ci si� fakt, �e mo�emy wiedzie� o tobie wszystko.

��Naprawd�, nigdy przedtem nie my�la�am w ten spos�b�� powiedzia�a Jessika, zauwa�aj�c, �e m�wi nienaturalnym g�osem.

��Wiedza o zmys�owych sekretach zazwyczaj niepokoi�� stwierdzi�a Ghanima.�� Tak jeste� uwarunkowana. Jest ci bardzo ci�ko my�le� o nas jako o czymkolwiek innym ni� dzieci, ale nie ma nic, co uczyniliby nasi rodzice, publicznie lub prywatnie, czego by�my nie wiedzieli.

Przez kr�tk� chwil� Jessika czu�a, �e wracaj� my�li, kt�re nasz�y j� tam, nad kanatem, lecz teraz jej reakcja skupi�a si� na Ghanimie.

��M�wi� prawdopodobnie o �chutliwej zmys�owo�ci� ksi�cia. Czasami przyda�oby si� w�dzid�o na usta dla Leto�� kontynuowa�a Ghanima.

�Czy nie ma niczego, czego bli�ni�ta mog�yby nie sprofanowa�?��� zastanowi�a si� Jessika, przechodz�c od wstrz�su, przez gniew, do odrazy. Jak �mieli m�wi� jej o zmys�owo�ci Leto? Oczywi�cie, �e m�czyzna i kobieta, kt�rzy si� kochaj�, dziel� tak�e przyjemno�ci cia�a! To jest co� osobistego i pi�knego i na pewno nie mo�e stanowi� tematu przypadkowej rozmowy mi�dzy dzieckiem i doros�ym.

Dzieckiem i doros�ym!

Nagle Jessika u�wiadomi�a sobie, �e ani Leto, ani Ghanima nie robili nic przez przypadek.

Gdy wci�� si� nie odzywa�a, Ghanima powiedzia�a:

��Wstrz�sn�li�my tob�. Przepraszam za nas oboje. Znaj�c Leto wiem, �e nawet nie my�la� ci� przeprasza�. Czasami, gdy pod��a za jakim� szczeg�lnym tropem, zapomina, jak bardzo si� r�nimy� od ciebie na przyk�ad.

Jessika pomy�la�a: �I w�a�nie dlatego oboje to robicie! Uczycie mnie! I kogo jeszcze? Stilgara? Duncana?�

��Leto stara si� widzie� rzeczy tak, jak ty�� wyja�ni�a Ghanima.�� Nie wystarczaj� mu wspomnienia. Kiedy starasz si� najbardziej, wtedy najcz�ciej ci si� nie udaje.

Jessika westchn�a. Ghanima dotkn�a ramienia babki.

��Tw�j syn pozostawi� tyle nie wypowiedzianych s��w, kt�re trzeba powtarza�, nawet tobie. Wybacz nam, ale on ci� kocha�. Nie wiedzia�a� o tym?

Jessika odwr�ci�a si�, by ukry� b�yszcz�ce w oczach �zy.

��Zna� twoje obawy�� powiedzia�a Ghanima�� tak jak zna� l�ki Stilgara. Biedny Stil. Ojciec by� jego �lekarzem Bestii�, a Stil niczym wi�cej, ni� zielonym, ukrytym w skorupce �limaczkiem.

Zanuci�a pie��, z kt�rej wzi�a te s�owa. Melodia bezkompromisowo wcisn�a je w umys� Jessiki:

��Na nieszcz�cie�� rzek�a Ghanima�� m�j ojciec zostawi� wielu ludzi-�limak�w w ca�ym wszech�wiecie.

��To wygl�da jak atak na o�lep�� rzek�a Alia.

Gniewnymi krokami przemierza�a Izb� Rady, przechodz�c od wysokich, srebrzystych obi�, �agodz�cych blask porannego s�o�ca we wschodnich oknach, do otoman zgromadzonych pod dekoracyjnymi otworami okiennymi w przeciwleg�ym ko�cu pokoju. Jej sanda�y st�pa�y po dywanach z w��kna przyprawowego, drewnie parkietu, mozaikach z wielkich granat�w i znowu po dywanach. W ko�cu zatrzyma�a si� nad Irulan� i Idaho, kt�rzy siedzieli na otomanach z szarego futra wieloryb�w, zwr�ceni do siebie twarzami.

Idaho protestowa� przeciwko powrotowi z Tabr, ale Alia wys�a�a bezapelacyjne rozkazy. Porwanie Jessiki sta�o si� teraz wa�niejsze ni� kiedykolwiek, ale musia�o jeszcze zaczeka�. Potrzebowa�a mentackich zdolno�ci Idaho.

��Sprawy s� skrojone wed�ug jednej miary�� powiedzia�a Alia�� i �mierdz� daleko posuni�tym spiskiem.

��Mo�e nie�� o�mieli�a si� odezwa� Irulana, ale spojrza�a pytaj�co na Idaho.

Na twarzy Alii odmalowa�o si� nie ukrywane szyderstwo. Jak Irulana mog�a by� tak niewinna? Chyba �e� Alia rzuci�a w stron� ksi�nej ostre, pytaj�ce spojrzenie. Irulana mia�a na sobie prost�, czarn� szat� aba, pasuj�c� do jej oczu barwy indygo, nabytej dzi�ki przyprawie. Jasne w�osy zwi�zane by�y na karku w ciasny w�ze�, akcentuj�c twarz wyszczuplon� i stwardnia�� przez lata sp�dzone na Arrakis. Ksi�na wci�� zachowywa�a wynios�o�� wyuczon� na dworze ojca, Szaddama IV. Alia cz�sto my�la�a, �e to pe�ne dumy zachowanie mog�o ukrywa� my�li spiskowca.

Idaho rozsiad� si� wygodnie. Mia� na sobie pozbawiony insygni�w, czarno-zielony mundur Gwardii rodu Atryd�w. Uniform by� zwyk�� imitacj�, kt�r� skrycie pogardza�o wielu rzeczywistych stra�nik�w Alii, zw�aszcza amazonek chodz�cych w chwale insygni�w swej rangi. Nie podoba�a im si� po prostu obecno�� gholi-szermierza-mentata, tym bardziej, �e by� m�em ich pani.

��Zatem plemiona pragn�, by lady Jessika zasiad�a w Radzie Regencji�� powiedzia� Idaho.�� Jak mo�e�

��Wystosowali jednoznaczne ��dania!�� krzykn�a nerwowo Alia, wskazuj�c na wyt�oczony wypuk�ym drukiem arkusz papieru przyprawowego, le��cy na otomanie obok Irulany.�� Farad�n to jedno, ale to� W�sz� w tym inne porz�dki.

��Co o tym s�dzi Stilgar?�� zapyta�a Irulana.

��Podpisa� si� pod petycj�!�� odpar�a Alia.

��Ale je�li on�

��Jak m�g� odm�wi� matce boga?�� zadrwi�a Alia.

Idaho podni�s� na ni� wzrok, my�l�c: �Przeci�ga strun� z Irulan�!� Znowu zastanowi� si�, dlaczego sprowadzi�a go tu z powrotem, skoro wiedzia�a, �e jego obecno�� w siczy Tabr jest konieczna, by plan porwania mia� si� powie��. Czy to mo�liwe, �e us�ysza�a o wiadomo�ci przes�anej mu przez Kaznodziej�? Ta my�l sprawi�a, �e poczu� ucisk w piersi. Sk�d �w �ebraczy mistyk zna� tajny znak, kt�rym Paul Atryda przywo�ywa� swego mistrza miecza? Idaho marzy�, by opu�ci� spotkanie i powr�ci� do poszukiwa� odpowiedzi na to pytanie.

��Nie ma w�tpliwo�ci, �e Kaznodzieja przebywa� poza planet��� powiedzia�a Alia.�� Gildia nie odwa�y�aby si� zwodzi� nas w takiej sprawie. Rozka��, by go�

��Ostro�nie!�� przerwa�a Irulana.

��Rzeczywi�cie, uwa�aj�� rzek� Idaho.�� P� planety wierzy, �e to jest��� wzruszy� ramionami�� tw�j brat.�� Idaho mia� nadziej�, �e wypowiedzia� to odpowiednio oboj�tnym tonem.

�Sk�d ten cz�owiek zna� znak?��� my�la�.

��Ale je�eli jest kurierem albo szpiegiem�

��Nie skontaktowa� si� z nikim z KHOAM ani z rodu Corrin�w�� powiedzia�a Irulana.�� Mo�emy by� pewni, �e�

��Niczego nie mo�emy by� pewni.�� Alia nie stara�a si� nawet ukry� lekcewa�enia. Odwr�ci�a si� plecami do Irulany, twarz� ku Idaho. Czy wiedzia�, dlaczego tu jest? Czemu nie zachowuje si� tak, jak si� tego po nim spodziewa�a? By� w Radzie, bo by�a tu Irulana. Nie mo�na zapomnie�, jak to si� sta�o, �e ksi�na rodu Corrin�w przesz�a na stron� Atryd�w. Pos�usze�stwo raz z�amane mo�e by� z�amane ponownie. Mentackie si�y Duncana winny szuka� skaz, subtelnych odchyle� w jej zachowaniu.

Idaho poruszy� si� i spojrza� na Irulan�. By�y chwile, kiedy odpycha�y go prymitywne przymusy narzucone jego mentackiej aktywno�ci. Wiedzia�, co my�li Alia. Irulana prawdopodobnie r�wnie� dobrze to wiedzia�a. Lecz ksi�na-ma��onka Muad�Diba pogodzi�a si� z decyzjami, kt�re czyni�y z niej kogo� mniej wa�nego od kr�lewskiej konkubiny�� Chani. Nie mo�na by�o w�tpi� w oddanie Irulany bli�ni�tom. Wyrzek�a si� rodziny oraz Bene Gesserit i przesz�a na s�u�b� Atryd�w.

��Moja matka jest cz�ci� spisku!�� upiera�a si� Alia.�� Z jakiego innego powodu zakon �e�ski przysy�a�by j� tutaj w�a�nie w tym czasie?

��Histeria nam w niczym nie pomo�e�� powiedzia� Idaho.

Alia odwr�ci�a si� od niego gwa�townie. Duncan wiedzia�, �e tak zrobi. Poczu� ulg�, �e nie musi patrze� w ongi� kochan� twarz, tak teraz wykrzywian� przez obce op�tanie.

��Dobrze wi�c�� rzek�a Irulana�� nie mo�na zupe�nie ufa� Gildii i�

��Gildia!�� drwi�co mrukn�a Alia.

��Nie mo�emy wykluczy� nieprzychylno�ci Gildii czy Bene Gesserit�� powiedzia� Idaho.�� Musimy im jednak wyznaczy� specjaln� kategori�, jako z za�o�enia biernym bojownikom. Gildia b�dzie si� trzyma� podstawowej zasady: �Nigdy Nie Rz�dzi�. S� paso�ytnicz� naro�l� i wiedz� o tym. Nie zrobi� nic, by zabi� organizm, kt�ry utrzymuje j� przy �yciu.

��Ich poj�cie o tym, kt�ry organizm jest �ywicielem, mo�e by� inne ni� nasze�� wycedzi�a Irulana. By�a blisko szyderstwa, kiedy leniwym g�osem stwierdzi�a:�� Straci�e� punkt, mentacie.

Alia wydawa�a si� zbita z tropu. Nie spodziewa�a si�, �e Irulana obierze taki kurs. To nie by� temat, kt�ry chcia�by porusza� spiskowiec.

��Bez w�tpienia�� zgodzi� si� Idaho.�� Ale Gildia nie wyst�pi otwarcie przeciw rodowi Atryd�w. Z drugiej strony, zakon �e�ski mo�e zaryzykowa� jak�� polityczn� wolt�, kt�ra�

��Mog� to zrobi�, wysuwaj�c naprz�d kogo� jako figuranta, kt�rego same b�d� mog�y si� wyprze栗 powiedzia�a Irulana.�� Bene Gesserit nie przetrwa�yby przez wszystkie stulecia, nie znaj�c warto�ci unikania rozg�osu. Wol� by� za tronem ni� na nim.

�Unikanie rozg�osu?��� zastanowi�a si� Alia. Czy taki by� wyb�r Irulany?

��Podobne argumenty dotycz� Gildii�� rzek� Idaho. Stwierdzi�, �e konieczno�� argumentowania i wyja�niania jest mu pomocna. Odci�ga�a umys� od innych problem�w.

Alia cofn�a si� ku o�wietlonym s�o�cem oknom. Zna�a s�abe punkty Idaho, ka�dy mentat je mia�. Musieli wyg�asza� o�wiadczenia. Owa sk�onno�� wywo�ywa�a tendencj� polegania na poj�ciach absolutnych, widzenia w ramach okre�lonych granic. Na tym polega�a cz�� ich szkolenia. �Powinnam go by�a zostawi� w siczy Tabr�� pomy�la�a Alia.�� By�oby lepiej podda� Irulan� przes�uchaniom prowadzonym przez D�awida�.

W tym momencie us�ysza�a wewn�trz czaszki grzmi�cy g�os:

��W�a�nie!

�Zamknij si�! Zamknij si�! Zamknij si�!��� pomy�la�a. Orientowa�a si�, �e w takich chwilach grozi jej pope�nienie niebezpiecznej omy�ki, ale nie mog�a rozpozna�, w jakiej postaci. Czu�a niebezpiecze�stwo. Idaho musi jej pom�c wydoby� si� z k�opot�w. By� mentatem. Mentaci byli niezb�dni. Ludzkie komputery zast�pi�y mechaniczne urz�dzenia, zniszczone przez D�ihad Butlerja�sk�. Alia t�skni�a jednak do uleg�ych maszyn. Nie grozi�y im ograniczenia, jakim podlega� Duncan. Trudno nie dowierza� maszynie.

Alia us�ysza�a, jak Irulana cedzi s�owa:

��Finta w fincie w fincie�� kpi�a.�� Wszyscy znamy powszechny schemat ataku na w�adz�. Nie wini� Alii za jej podejrzliwo��. To oczywiste, �e podejrzewa wszystkich�� nawet nas. Skupmy si� na chwil�. Co pozostaje g��wn� aren� motyw�w, najp�odniejszym �r�d�em niebezpiecze�stwa dla Regencji?

��KHOAM�� powiedzia� Idaho mentacko beznami�tnym g�osem.

Alia pozwoli�a sobie na ponury u�miech. Konsorcjum Honnete Ober Advancer Mercantiles! R�d Atryd�w sprawowa� w�adz� nad KHOAM, posiadaj�c pi��dziesi�t jeden procent udzia��w. Kap�a�stwo Muad�Diba dzier�y�o pi�� nast�pnych procent i pragmatyczn� akceptacj� wysokich rod�w tego, i� Diuna kontroluje bezcenny melan�. Nie bez powodu przypraw� cz�sto nazywano �tajn� walut��.

Bez przyprawy nie kursowa�yby galeony Gildii Planetarnej. Melan� wywo�ywa� �trans nawigacyjny�, dzi�ki kt�remu trans-�wietln� drog� �dostrzegano� jeszcze przed jej przemierzeniem. Bez melan�u i powodowanego jego u�yciem wzmocnienia ludzkiego uk�adu immunologicznego czas �ycia bardzo bogatych zmniejszy�yby si� co najmniej czterokrotnie. Nawet olbrzymia klasa �rednia Imperium spo�ywa�a rozpuszczony melan� w ma�ych dawkach co najmniej raz dziennie.

Alia dos�ysza�a jednak w g�osie Idaho mentack� szczero��, d�wi�k, na kt�ry czeka�a ze straszn� niecierpliwo�ci�.

KHOAM. Konsorcjum Honnete by�o czym� znacznie wi�kszym ni� r�d Atryd�w, znaczy�o o wiele wi�cej ni� Diuna, Kap�a�stwo czy przyprawa. To by�y krwawiny, futra wielorybie, szigastruny, Ixia�skie urz�dzenia i zabawki, handel lud�mi i posiad�o�ciami, Had�d�, wytwory, kt�re pochodzi�y z balansuj�cej na granicy prawa technologii Tleilaxan, to by�y narkotyki i techniki medyczne, to by� transport (Gildia) i ca�y arcyz�o�ony handel Imperium obejmuj�cego tysi�ce znanych planet plus te, kt�re ukradkiem �ywi�y si� och�apami, zezwalaj�c na �wiadczenie im us�ug. Gdy Idaho powiedzia�: �KHOAM�, m�wi� o nieustannym fermencie, intrygach wewn�trz intryg, grze si�, gdzie wzrost na dwunastym miejscu po przecinku w sp�acie odsetek m�g� spowodowa� zmian� posiadacza ca�ej planety.

Alia odwr�ci�a si� i stan�a nad par� usadowion� na otomanach.

��Niepokoi ci� co� szczeg�lnego, co dotyczy KHOAM?�� zapyta�a.

��Zawsze istnia�o spekulacyjne gromadzenie przyprawy przez pewne rody�� stwierdzi� Idaho.

Alia klasn�a d�o�mi o uda, nast�pnie wskaza�a gestem na t�oczony papier przyprawowy obok Irulany.

��A to ��danie ci� nie intryguje, mimo sposobu, w jaki nadesz�o?

��W porz�dku�� warkn�� Idaho.�� Do diab�a z tym. Co ukrywasz? Znasz za dobrze fakty, by im zaprzecza�, a jednak oczekujesz, �ebym dzia�a� jako�

��Ostatnio nast�pi�o bardzo znacz�ce o�ywienie na rynku, je�eli chodzi o ludzi czterech specyficznych specjalno�ci�� powiedzia�a Alia. Zastanowi�a si�, czy jest to naprawd� nowa wiadomo�� dla tej pary.

��Jakich specjalno�ci?�� zapyta�a Irulana.

��Mistrzowie miecza, wypaczeni mentaci z Tleilaxu, uwarunkowani lekarze z Akademii Suk i dobrzy ksi�gowi. Zw�aszcza ci ostatni. Dlaczego zapanowa� teraz dziwny trend kwestionowania ksi�g?�� skierowa�a pytanie prosto do Idaho.

�Dzia�aj jako mentat��� powiedzia� do siebie. Czu� si� wtedy znacznie lepiej, ni� kiedy rozwa�a�, czym sta�a si� Alia. Skupi� si� na wypowiedzianych s�owach, odtwarzaj�c je w umy�le w mentacki spos�b. Mistrzowie miecza? Tak w�a�nie go kiedy� nazywano. Byli oni oczywi�cie czym� wi�cej ni� tylko wojownikami. Potrafili naprawi� tarcze obronne, zaplanowa� kampanie militarne, zaprojektowa� udogodnienia w zaopatrzeniu wojskowym, na poczekaniu wymy�la� nowe rodzaje broni. Wypaczeni mentaci? Tleilaxanie widocznie wci�� trwali przy tej sztuce. Sam b�d�c mentatem, Idaho zna� krucho�� tleilaxa�skiego wypaczenia. Wysokie rody, kt�re ich kupowa�y, mia�y nadziej� na absolutn� kontrol�. Nic z tego! Nawet Piter de Vries, kt�ry s�u�y� Harkonnenom w czasach wendety na rodzie Atryd�w, zachowa� wrodzon� godno��, przedk�adaj�c w ko�cu �mier� nad skalanie swego honoru. Lekarze z Suk? Ich uwarunkowanie rzekomo gwarantowa�o lojalno�� wobec posiadaczy-pacjent�w. Lekarze z Suk stali si� bardzo drodzy. Ich podwy�szony najem poci�ga� za sob� istotny przep�yw funduszy.

Idaho rozwa�a� powy�sze fakty w stosunku do wzrostu popytu na ksi�gowych.

��Pierwsza kalkulacja�� przem�wi�, wskazuj�c stanowczo wywa�on� pewno�ci� swego tonu, �e m�wi o wnioskach osi�gni�tych drog� indukcji.�� Nast�pi� wzrost zamo�no�ci rod�w niskich. Niekt�re po cichu d��� ku statusowi rod�w wysokich. Taka zamo�no�� mo�e by� tylko wynikiem okre�lonych zmian w uk�adzie si� politycznych.

��Wreszcie dochodzimy do Landsraadu�� powiedzia�a Alia.

��Nast�pne posiedzenie Landsraadu odb�dzie si� dopiero za nieca�e dwa lata standardowe�� przypomnia�a jej Irulana.

��Ale polityczny handelek nigdy nie ustaje�� odpar�a Alia.�� A ja r�cz�, �e kilku z plemiennych sygnatariuszy�� wskaza�a na arkusz obok Irulany�� to cz�onkowie niskich rod�w, kt�re ujednolici�y sw�j kurs.

��By� mo�e�� odrzek�a Irulana.

��Landsraad�� powiedzia�a Alia.�� Jakiej lepszej przykrywki trzeba Bene Gesserit? I jakiej lepszej agentki dla zakonu, ni� moja w�asna matka?�� Alia usiad�a dok�adnie naprzeciwko Idaho.�� No wi�c, Duncan?

�Dlaczego nie dzia�a� jak mentat?��� zada� sobie pytanie. Wiedzia� dok�adnie, dok�d zmierzaj� podejrzenia Alii. Wszak by� przez pewien czas osobistym stra�nikiem lady Jessiki.

��Duncan?�� przynagli�a Alia.

��Powinna� wejrze� bli�ej w akta prawne, mog�ce by� przygotowywane na nast�pn� sesj� Landsraadu�� powiedzia� Idaho.�� Prawdopodobnie staraj� si� ponownie zanegowa� przywilej Regentki do weta wobec pewnego rodzaju uchwa�, zw�aszcza ustalania podatk�w oraz kontrolowania karteli. S� i inne, ale�

��Nie b�dzie z ich strony zbyt pragmatycznym posuni�ciem, je�eli zajm� takie stanowisko�� stwierdzi�a Irulana.

��Zgadzam siꠗ odpar�a Alia.�� Sardaukarzy nie maj� k��w, a my wci�� mamy freme�skie legiony.

��Ostro�nie, Alio�� powiedzia� Idaho.�� Nic bardziej nie podoba�oby si� naszym wrogom, ni� zrobienie z nas potwor�w. Bez wzgl�du na to, iloma legionami dowodzisz, w�adza w Imperium tak rozproszonym jak to opiera si� ostatecznie na g�osowaniu.

��G�osowaniu powszechnym?�� zapyta�a Irulana.

��Ma na my�li g�osowanie wysokich rod�w�� powiedzia�a Alia.

��A z iloma wysokimi rodami przyjdzie si� zmierzy� wobec nowego sojuszu?�� zapyta� Duncan.�� Pieni�dze gromadz� si� w dziwnych miejscach.

��Peryferie?�� spyta�a Irulana.

Idaho wzruszy� ramionami. Na to pytanie nie m�g� odpowiedzie�. Wszyscy troje podejrzewali, �e pewnego dnia Tleilaxanie b�d� technologiczni druciarze z peryferii zneutralizuj� zjawisko Holtzmana. Od tego dnia tarcze stan� si� bezu�yteczne. Runie ca�a w�tpliwa r�wnowaga, kt�ra podtrzymywa�a lenny system planetarny.

Alia nie chcia�a rozwa�a� takiej mo�liwo�ci.

��B�dziemy si� opiera� na konkretnych faktach�� stwierdzi�a.�� Wiemy, �e dyrektoriat KHOAM zdaje sobie spraw� z tego, �e my mo�emy zniszczy� przypraw�, je�eli zostaniemy zmuszeni. Nie zaryzykuj� zag�ady.

��Zn�w wr�cili�my do KHOAM�� powiedzia�a Irulana.

��O ile kto� wcze�niej nie przeprowadzi cyklu piaskop�ywak-czerw na jakiej� innej planecie�� doda� Idaho. Spojrza� na Irulan� wyra�nie podniecon� pytaniem.�� Na Salusa Secundus?

��Moje informacje s� godne zaufania�� zapewni�a Irulana.�� Nie tam.

��Podtrzymuj� moj� propozycjꠗ rzek�a Alia, wpatruj�c si� w Idaho.�� Opierajmy si� na znanych faktach. �M�j ruch��� pomy�la� Idaho.

��Dlaczego odci�gn�a� mnie od wa�nej pracy? Mog�a� si� sama upora� z tym problemem�� rzek�.

��Nie m�w do mnie nigdy tym tonem!�� wypali�a Alia.

Oczy Idaho rozszerzy�y si�. Przez chwil� ujrza� co� obcego w twarzy Alii i widok ten wytr�ci� go z r�wnowagi. Zwr�ci� uwag� na Irulan�, ale ta nic nie zauwa�y�a� lub sprawia�a takie wra�enie.

��Nie potrzebuj� niczyich poucze� powiedzia�a Alia g�osem wci�� podszytym obcym gniewem.

Idaho zdoby� si� na smutny u�miech, ale bola�o go w piersiach.

��Nigdy nie uciekniemy daleko od bogactwa i jego masek, kiedy zajmujemy si� w�adz��� wycedzi�a Irulana.�� Paul przyni�s� spo�eczn� zmian� i jako taki zachwia� star� r�wnowag� bogactwa.

��Podobne przemiany nie s� nieodwracalne�� powiedzia�a Alia, zwracaj�c si� do nich, jak gdyby dr���ca j� inno�� pozostawa�a nadal tajemnic�.�� Je�eli gdzie� w Imperium znajduje si� nagromadzone bogactwo, to jest nam o tym wiadomo.

��Wiadomo r�wnie��� uzupe�ni�a Irulana�� �e jest troje ludzi, kt�rzy mog� uwieczni� przemian�: bli�ni�ta i��� Wskaza�a na Ali�.

�Czy one te� s� op�tane?��� zastanowi� si� Idaho.

��B�d� pr�bowa�y mnie zabi栗 wychrypia�a Alia.

Wstrz��ni�ty Idaho zapad� w milczenie. Mentacka �wiadomo�� wywija�a koz�y. Zabi� Regentk�? Dlaczego? Zbyt �atwo mog� j� zdyskredytowa�. Ali� wystarczy�o odci�� od Fremen�w i zaszczu�, je�li taka wola. Ale bli�ni�ta� Wiedzia�, �e nie jest we w�a�ciwym dla mentata stanie spokoju, aby m�c przeprowadzi� dog��bn� analiz�. Trzeba si� skoncentrowa�. Wiedzia� jednocze�nie, �e elementami precyzyjnego my�lenia s� nieprecyzyjne poj�cia. Natura nie by�a precyzyjna. Rodzaj ludzki trzeba by�o uwzgl�dnia� w kalkulacjach, tak jak zjawiska naturalne, a proces dog��bnej analizy polega� na szatkowaniu ca�o�ci, oddalaniu si� od bie��cego nurtu wszech�wiata. Musia� dosta� si� w ten nurt, ujrze� go w ruchu.

��Mieli�my racj�, skupiaj�c si� na KHOAM i Landsraadzie�� wolno powiedzia�a Irulana.�� A sugestia Duncana podsuwa nam pierwsz� lini� poszukiwa�

��Pieni�dzy jako �rodka transmisji energii nie mo�na oddziela� od energii, jak� wyra�aj��� uzupe�ni�a Alia.�� Wszyscy to wiemy. Ale musimy odpowiedzie� na trzy okre�lone pytania: kiedy, jak� broni� i gdzie.

�Bli�ni�ta� bli�ni�ta�� pomy�la� Idaho.�� W�a�nie bli�ni�ta s� w niebezpiecze�stwie, nie Alia�.

��Nie interesuje ci�, kto i jak?�� zapyta�a Irulana.

��Je�eli r�d Corrin�w, KHOAM, b�d� jakakolwiek inna grupa posiada narz�dzia zbrodni, zgromadzone na Arrakis�� rzek�a Alia�� mamy ponad sze��dziesi�t procent szans, �e odnajdziemy je, zanim zostan� u�yte. Informacja, kiedy i gdzie zadzia�aj�, zwi�kszy�aby jeszcze nasze szans�.

�Dlaczego nie widz� tego tak, jak ja?��� zastanawia� si� Idaho.

��W porz�dku�� zgodzi�a si� Irulana.�� Kiedy?

��Gdy uwaga b�dzie skupiona na kim� innym�� odpar�a Alia.

��Uwaga by�a skupiona na twojej matce podczas Konwokacji�� powiedzia�a Irulana�� i nie podj�to �adnej pr�by.

��Miejsce by�o nieodpowiednie�� odpar�a Alia. �O co jej chodzi?��� zastanawia� si� Idaho.

��Wi�c gdzie?�� spyta�a Irulana.

��W�a�nie tu, w Cytadeli�� powiedzia�a Alia.�� Tu czuj� si� najbezpieczniejsza i mam najmniej stra�niczek.

��Jak� broni�?

��Konwencjonaln�, czym�, co Fremen mo�e mie� przy sobie: zatrutym krysno�em, pistoletem maula�

��Od dawna nie stosowano grotu-go�czaka�� dorzuci�a Irulana.

��Nie sprawdzi�by si� w t�umie�� powiedzia�a Alia.�� To musi sta� si� w t�umie.

��Bro� biologiczna?

��Czynnik zaka�ny?�� zapyta�a Alia, kryj�c niedowierzanie. Jak Irulana mog�a s�dzi�, �e czynnik zaka�ny zadzia�a�by mimo immunologicznych barier chroni�cych Atryd�w?

��My�la�am raczej o czym� w rodzaju zwierz�cia�� rzek�a Irulana.

��Ma�ym, udomowionym zwierz�tku, wy�wiczonym, by ugryz�o wybran� ofiar� i ws�czy�o jej w ran� trucizn�.

���asice rodu by temu zapobieg�y.

��Mo�e jedna z nich?

��Wykluczone. �asice rodu odrzuci�yby odmie�ca. Zabi�yby go, wiesz o tym.

��Rozwa�a�am mo�liwo�ci w nadziei, �e�

��Ostrzeg� stra�niczki�� powiedzia�a Alia.

Kiedy Alia m�wi�a: �stra�niczki�, Idaho zakry� d�oni� oczy, staraj�c si� oprze� narastaj�cemu uczuciu konieczno�ci w��czenia si� w Rhad�ij�, ruch Wieczno�ci wyra�ony przez �ycie, puchar potencjalnego pogr��enia si� w mentackiej �wiadomo�ci. Nagle ujrza� w ciemno�ci bli�ni�ta; wielkie pazury szybowa�y ku nim, tn�c powietrze.

��Nie��� szepn��.

��Co?�� Alia spojrza�a, jak gdyby zaskoczona, �e Idaho wci�� tu jest. Zdj�� d�o� z oczu.

��Te stroje, kt�re przys�a� r�d Corrin�w!�� rzuci�.�� Wys�ano je ju� bli�ni�tom?

��Oczywi�cie�� potwierdzi�a Irulana.�� S� zupe�nie nieszkodliwe.

��Nikt nie b�dzie pr�bowa� ruszy� bli�ni�t w siczy Tabr�� powiedzia�a Alia.�� Zbyt wielu jest dooko�a wyszkolonych przez Stilgara stra�nik�w.

Idaho utkwi� w niej wzrok. Nie mia� �adnych dowod�w na poparcie twierdzenia wynikaj�cego z mentackiej kalkulacji, mimo to jednak wiedzia�. Wiedzia�. By� bardzo blisko proroczej mocy, kt�r� posiad� Paul. Ani Irulana, ani Alia nie uwierzy�yby mu, gdyby im powiedzia�.

��Chcia�bym, �eby poinformowano w�adze portu o zakazie wwozu obcych zwierz�t na Arrakis�� powiedzia�.

��Nie bierzesz chyba powa�nie sugestii Irulany?!�� zaprotestowa�a Alia.

��Dlaczego mamy niepotrzebnie ryzykowa�?

��Porozmawiaj z przemytnikami. Ja powierzam swe bezpiecze�stwo �asicom rodu.

Idaho potrz�sn�� g�ow�. Co mog�y zrobi� �asice rodu wobec pazur�w tych rozmiar�w, kt�re widzia� w wizji? Alia mia�a jednak racj�. W�a�ciwe ulokowane �ap�wki, jeden znajomy Nawigator Gildii i dowolne miejsce na Pustych Kwadratach, kt�re pos�u�y�oby za l�dowisko. Gildia b�dzie si� opiera�a podj�ciu frontalnego ataku na r�d Atryd�w, ale je�eli suma oka�e si� dostatecznie wysoka� Gildi� mo�na by�o traktowa� jako co� w rodzaju bariery geologicznej, kt�ra atak czyni�a trudnym, ale nie niemo�liwym. Powszechnie znano ulubiony wykr�t, �e s�u�yli jako �agencja transportowa�. Nie mogli przecie� przewidzie�, do czego mia� by� u�yty jeden szczeg�lny �adunek.

Alia przerwa�a cisz� czysto freme�skim gestem�� podniesieniem pi�ci z ustawionym poziomo kciukiem. Gestowi towarzyszy�y tradycyjne s�owa: �Wyzywam Walk� Hurganu�. Sta�o si� oczywiste, i� uwa�a si� za jedyny logiczny cel zamach�w, a gestem protestowa�a przeciwko wszech�wiatowi pe�nemu gr�b. M�wi�a, �e rzuci wiatr �mierci na ka�dego, kto j� zaatakuje.

Idaho nie protestowa�. Wiedzia�, �e ju� go nie podejrzewa. Wraca� do Tabr, a ona b�dzie oczekiwa� sprawozdania z perfekcyjnie przeprowadzonego porwania lady Jessiki. Podni�s� si� z otomany w nag�ym przyp�ywie gniewu, my�l�c: �Gdyby Alia by�a celem! Gdyby tylko zab�jcy mogli dosta� si� do niej!� Przez chwil� trzyma� d�o� na no�u, ale nie m�g� zabi� jej teraz. Mo�e i lepiej, �e umrze jako ofiara, ni� gdyby mia�a �y� zha�biona i zaszczuta.

��Tak, wracaj ju� do Tabr�� powiedzia�a Alia, b��dnie interpretuj�c wyraz twarzy Idaho: jako przejaw troski o ni�.

�Jaka by�am g�upia, podejrzewaj�c Duncana! On jest m�j, nie Jessiki!��� pomy�la�a. ��danie plemion naprawd� j� zdenerwowa�o, stwierdzi�a ze zdziwieniem. Machn�a r�k� w ge�cie po�egnania, gdy wychodzi�.

Idaho opu�ci� Izb� Rady, czuj�c wewn�trzn� pustk�. Alia zosta�a o�lepiona nie tylko przez obce op�tanie, stawa�a si� te� z ka�dym kryzysem coraz bardziej szalona. Min�a ju� punkt, kt�rego przekracza� nie powinna. Co m�g� zrobi� dla ratowania bli�ni�t? Kogo powinien przekona�? Stilgar uczyni� wszystko, co mo�liwe, aby zabezpieczy� dzieci, i niczego wi�cej nie nale�a�o od niego wymaga�.

Zatem lady Jessika?

Tak, musia� rozwa�y� t� mo�liwo��. Jessika mog�a by� jednak zbyt g��boko uwik�ana w spisek zakonu �e�skiego. Nie �ywi� z�udze� co do postawy tej atrydzkiej konkubiny. Uczyni�aby wiele na rozkaz Bene Gesserit�� zwr�ci�aby si� nawet przeciw swym wnukom.

�Dlaczego Alia chce, �ebym razem z ni� przyjmowa�a interesant�w na porannej audiencji?�� zastanawia�a si� Jessika.�� Nie przeg�osowano jeszcze sprawy mojego powrotu do Rady�.

Jessika sta�a w przedsionku Wielkiej Sali w Cytadeli. Sam przedsionek wsz�dzie poza Diun� by�by wielk� komnat�. Pod��aj�c za przyk�adem Atryd�w, budowle na Arrakis stawa�y si� coraz bardziej gigantyczne, w miar� jak skupia�o si� tu bogactwo i w�adza. Owa sala stanowi�a streszczenie obaw Jessiki. Wyra�nie dra�ni� j� ogrom przedsionka z mozaikow� posadzk�, obrazuj�c� zwyci�stwo Paula nad Szaddamem IV.

Na wypolerowanych, plastalowych drzwiach prowadz�cych do Wielkiej Sali ujrza�a odbicie w�asnej twarzy. Powr�t na Diun� wymusza� na niej por�wnania i Jessika dostrzeg�a wyra�ne znaki starzenia si�: na owalnej twarzy widnia�y drobniutkie zmarszczki, a oczy w kolorze indygo sprawia�y wra�enie ju� nie tak wyrazistych. Pami�ta�a czasy, gdy b��kit jej oczu by� otoczony biel�. Tylko staranne zabiegi fryzjera utrzymywa�y l�ni�cy br�z jej w�os�w. Nos wci�� by� ma�y, usta szerokie, a cia�o nadal smuk�e, lecz nawet wyszkolone przez Bene Gesserit mi�nie mia�y tendencj� do zwalniania reakcji wraz z up�ywem czasu. Niekt�rzy mogli tego nie zauwa�y� i powiedzie�: �Nie zmieni�a� si� nawet odrobin�!� Lecz szko�a zakonu �e�skiego stanowi�a miecz obosieczny�� ma�e zmiany rzadko wymyka�y si� uwadze tych, kt�rzy j� uko�czyli.

I rzeczywi�cie, brak drobnych zmian w urodzie Alii nie uszed� uwadze Jessiki.

D�awid organizuj�cy audiencj� u Alii sta� w wielkich drzwiach z nader oficjaln� min�, ubrany w szat� gospodarza, z cynicznym u�miechem na okr�g�ej twarzy. D�awid zadziwia� lady Jessik� jako swoisty paradoks: dobrze od�ywiony Fremen. Zauwa�aj�c zwr�con� ku sobie uwag�, u�miechn�� si� z charakterystyczn� pewno�ci� siebie i wzruszy� ramionami. Jego pobyt w �wicie Jessiki trwa� kr�tko. Nienawidzi� Atryd�w, ale by� nie tyle cz�owiekiem Alii, co jej m�czyzn�� je�eli wierzy� plotkom.

Jessika dojrza�a ten gest i pomy�la�a: �Nadszed� wiek wzruszania ramionami. Wie, �e s�ysza�am opowie�ci o nim, i nie dba o to. Nasza cywilizacja r�wnie dobrze mo�e umrze� od tocz�cej j� oboj�tno�ci, jak ulegaj�c atakowi z zewn�trz�.

Stra�nikom, kt�rych wyznaczy� jej Gurney przed udaniem si� do przemytnik�w na pustyni�, nie podoba� si� pomys� przebywania tutaj ich podopiecznej bez obstawy. Lecz Jessika czu�a si� dziwnie bezpieczna. Niech kto� spr�buje j� tu zamordowa栗 Alia by tego nie przetrwa�a. C�rka Jessiki doskonale o tym wiedzia�a.

Gdy wied�ma Bene Gesserit nie odpowiedzia�a na ruch ramion i u�miech D�awida, ten kaszln��, wydobywaj�c z krtani dziwny odg�os, kt�ry m�g� osi�gn�� tylko poprzez wytrwa�e �wiczenia. Przypomina�o to tajny j�zyk, a znaczy�o: �Pojmujemy bezsens ca�ej pompy, pani. Ale czy� to nie cudowne widzie�, do czego mo�na zmusi� ludzi?�

�To cudowne!��� zgodzi�a si� Jessika, nie zdradzaj�c twarz� �ladu tej my�li.

Przedsionek zape�niali dopuszczeni na rano petenci, kt�rzy otrzymywali pozwolenie na wst�p od ludzi D�awida. Zamkni�to zewn�trzne drzwi. Suplikanci i s�udzy trzymali si� w przyzwoitej odleg�o�ci od Jessiki, lecz widzieli, �e ma na sobie oficjaln�, czarn� abꠗ typowy ubi�r freme�skiej Wielebnej Matki. Zebranym nasuwa�o si� wiele pyta�. Dlaczego nie nosi�a oznak kap�a�stwa Muad�Diba? Pomruk rozm�w rozleg� si� w sali, wszyscy zerkali to na Jessik�, to na ma�e boczne drzwi, przez kt�re mia�a wej�� Alia, by wprowadzi� ich do Wielkiej Sali. Wiedzieli, �e stara regu�a, okre�laj�ca zakres w�adzy Regentki, zosta�a naruszona.

�Aby tego dokona�, wystarczy�o zjawi� si� tutaj�� pomy�la�a.�� Przysz�am, bo Alia mnie zaprosi�a�.

Odczytuj�c oznaki zaniepokojenia, Jessika u�wiadomi�a sobie, �e Alia umy�lnie przeci�ga chwil� swego pojawienia si�, pozwalaj�c delikatnym pr�dom niepewno�ci przep�ywa� mi�dzy zgromadzonymi. By�o oczywiste, �e gospodyni ogl�da wszystko przez jaki� szpiegowski otw�r. Niewiele z subtelno�ci zachowania Alii wymyka�o si� spod os�du Jessiki i z ka�d� mijaj�c� minut� czu�a, �e mia�a wiele racji, przyjmuj�c misj� wymuszon� przez zakon �e�ski.

�Nie mo�emy pozwoli�, by sprawy sz�y dalej tym torem�� argumentowa�a przewodz�ca delegacji Bene Gesserit.�� Z pewno�ci� zauwa�y�a� oznaki rozk�adu. Wiemy, dlaczego nas opu�ci�a�, ale wiemy r�wnie�, jak zosta�a� wyszkolona. Niczego nie po�a�owano dla twojej edukacji. Jeste� adeptk� panoplia propheticus i musisz wiedzie�, �e rozk�ad pot�nej religii zagra�a nam wszystkim �.

Jessika w zamy�leniu zacisn�a usta, widz�c przez okno �agodne oznaki wiosny. Nie podoba�a si� jej �cis�a precyzja wypowiadanych s��w. Jedna z pierwszych lekcji zakonu m�wi�a, �e nale�y wykazywa� sceptyczn� postaw� wobec wszystkiego, co zjawia si� w szatach logiki. Ale cz�onkinie delegacji r�wnie� to wiedzia�y.

Rozgl�daj�c si� po przedsionku, Jessika pomy�la�a, jak wilgotne jest powietrze tego poranka. Jak �wie�e i wilgotne. Wywo�a�o to w niej uczucie niewygody. �Nawr�ci�am si� na freme�skie obyczaje�� pomy�la�a.�� Nie powinno by� wilgotnego powietrza w siczy-nad-ziemi�. Co robi mistrz uszczelnie�? Paul nigdy by nie pozwoli� na tak� niedba�o��.

Zauwa�y�a, �e D�awid, kt�rego b�yszcz�ca twarz wyra�a�a czujno�� i zr�wnowa�enie, nie dostrzega� skazy wilgoci w atmosferze przedsionka. By� to przejaw z�ego wyszkolenia, jak na kogo�, kto urodzi� si� na Arrakis.

Cz�onkinie delegacji Bene Gesserit chcia�y wiedzie�, czy pragnie dowod�w. Udzieli�a im gniewnej odpowiedzi wprost z podr�cznik�w zakonu:

� Wszystkie dowody prowadz� w spos�b nieunikniony ku wnioskom, na kt�re nie ma dowod�w! Wszystkie rzeczy s� znane, poniewa� chcemy w nie wierzy�.

�Ale� pyta�y�my mentata��� zaprotestowa�a przewodnicz�ca delegacji.

Jessika spojrza�a zdumiona na t� kobiet�.

�Dziwi� si�, �e osi�gn�y�cie obecne stanowiska i jeszcze nie nauczy�y�cie si�, �e mentaci maj� ograniczenia��� rzek�a.

Odpowied� wyra�nie spodoba�a si� delegacji. Widocznie podda�y j� pr�bie, a ona j� zda�a. Obawia�y si�, �e straci�a umiej�tno�� panowania nad sob�, �e straci�a umiej�tno�� kontrolowania r�wnowa��cych si� zdolno�ci, stanowi�cych istot� szkolenia Bene Gesserit.

Teraz Jessika musia�a by� czujna. Zobaczy�a, �e D�awid opuszcza stanowisko przy drzwiach i podchodzi do niej. Uk�oni� si�.

��Pani, pomy�la�em, �e mo�e nie s�ysza�a� o ostatnim wyczynie Kaznodziei.

��Dostaj� codziennie raporty o wszystkim, co si� tu dzieje�� odpar�a.

�Niech wraca do Alii!��� pomy�la�a. D�awid u�miechn�� si�.

��Zatem wiesz, �e z�orzeczy twej rodzinie. Zesz�ej nocy wyg�asza� kazanie na po�udniowym przedmie�ciu i nikt nie odwa�y� si� go tkn��. Wiesz, oczywi�cie, dlaczego.

��Bo my�l�, �e to m�j syn do nich powr�ci��� powiedzia�a znudzonym g�osem Jessika.

��Tego pytania nie zadano jeszcze mentatowi Idaho�� rzek�.�� Mo�e nale�a�oby go zapyta� i rozwi�za� ostatecznie t� kwesti�.

Jessika pomy�la�a: �Oto ten, kt�ry nie zna ogranicze� mentat�w, chocia� stara si� przyprawi� rogi jednemu z nich, je�eli nie w rzeczywisto�ci, to w marzeniach�.

��Mentaci podzielaj� omylno�� tych, kt�rzy ich u�ywaj��� powiedzia�a.�� Umys� ludzki, podobnie jak umys�y wszystkich zwierz�t, jest rezonatorem. Reaguj�c na drgania rezonansowe w otoczeniu, mentat uczy si� rozci�ga� �wiadomo�� wzd�u� wielu p�tli przyczynowych i tworzy� z nich d�ugie �a�cuchy nast�pstw.�� I pomy�la�a: �Niech to rozgryzie�.

��Zatem Kaznodzieja ci� nie niepokoi, pani?�� zapyta� D�awid g�osem nagle oficjalnym i z�owrogim.

��My�l�, �e jest zdrowym znakiem�� powiedzia�a.�� Nie chc�, by mu przeszkadzano.

D�awid wyra�nie nie oczekiwa� szczerej odpowiedzi. Spr�bowa� si� u�miechn��, ale mu nie wysz�o.

��Rada Zarz�dzaj�ca Ko�cio�a, kt�ry deifikuje wol� Muad�Diba, oczywi�cie sk�oni si� ku twoim �yczeniom, je�eli nalegasz�� rzek�.�� Ale z pewno�ci� jakie� wyja�nienie�

��Prawdopodobnie wola�by�, �ebym to ja wyja�ni�a, jakie miejsce mam zaj�� w waszych planach�� powiedzia�a. D�awid spojrza� na ni� zmru�onymi oczami.

��Pani, nie widz� �adnej logicznej racji, dla kt�rej odmawiasz pot�pienia Kaznodziei. On nie mo�e by� twoim synem. Sk�adam ci rozs�dn� propozycj�: pot�p go.

�Czyje s�owa powtarza?�� pomy�la�a Jessika.�� Czy�by Alii�?�

��Nie�� powiedzia�a.

��Ale on kala imi� twego syna! Wyg�asza obrzydliwe herezje, podburza przeciw twej �wi�tej c�rce. Pod�ega ludno��. Zapytany, powiedzia�, �e nawet ty masz w sobie z�o i �e�

��Do�� tych bredni!�� rzek�a Jessika.�� Powiedz Alii, �e odmawiam. Od mojego powrotu nie s�ysz� nic opr�cz opowie�ci o Kaznodziei. Nudzi mnie to.

��Czy tak�e znudzi ci�, pani, informacja, �e w ostatnim oszczerstwie przewidzia�, �e nie zechcesz wyst�pi� przeciw niemu? I �e widocznie ty�

��Nawet je�li jestem z�em, to go nie pot�piꠗ powt�rzy�a.

��Nie jest to temat do �art�w, pani. Jessika machn�a gniewnie r�k�.

��Odejd�!�� przem�wi�a z wystarczaj�c� si��, s�yszan� przez innych, by sk�oni� go do us�uchania.

Oczy zab�ys�y mu gniewem, ale zdoby� si� na sztywny uk�on i wr�ci� na poprzednie miejsce przy drzwiach.

Sprzeczka pasowa�a dok�adnie do obserwacji, jakie zd��y�a poczyni�. Gdy D�awid m�wi� o Alii, s�owa wypowiada� matowymi p�tonami kochanka: co do tego nie mog�a si� myli�. Bez w�tpienia plotki sprawdzi�y si�. Alia pozwoli�a swemu �yciu wynaturzy� si� w straszliwy spos�b. Obserwuj�c to, Jessika pocz�a �ywi� podejrzenie, �e jej c�rka z w�asnej woli sta�a si� Paskudztwem. Czy�by perwersyjne pragnienie samozniszczenia? Albowiem Alia z pewno�ci� pracowa�a nad zniszczeniem siebie i podstaw w�adzy �ywi�cej si� naukami brata.

Us�ysza�a s�abe odg�osy niezadowolenia, dobiegaj�ce z przedsionka. Oficja�owie domy�lali si�, dlaczego Alia zwleka tak d�ugo, a do tej pory wszyscy zd��yli zapewne dowiedzie� si� o stanowczej odprawie, udzielonej jej faworytowi. Jessika westchn�a. Czu�a, �e cia�em przebywa w tym miejscu, ale jej dusza wymyka si�, pragn�c opu�ci� �wi�tyni�. Poruszenie w�r�d dworak�w stawa�o si� coraz wyra�niejsze. Wzajemne odszukiwanie si� znacz�cych ludzi wygl�da�o jak taniec, jak powiew wiatru w�r�d �d�be� zbo�a. Wypiel�gnowani obywatele marszczyli brwi i pragmatycznie oszacowywali na skali warto�ci sobie podobnych grubas�w. Z pewno�ci� odtr�cenie zrani�o D�awida�� niewielu si� do� odzywa�o. Wystarczy�o jednak popatrze� na innych. Jej wy�wiczone oko potrafi�o odczyta� hierarchi� satelit�w kr���cych dooko�a najpot�niejszych.

�Nie towarzysz� mi, bo jestem niebezpieczna��� pomy�la�a.

Jessika rozejrza�a si� po sali, widz�c odwracaj�ce si� oczy. Byli tak pr�ni, �e poczu�a, i� chce krzycze� przeciw marnym usprawiedliwieniom, jakie wymy�lali dla swych bezcelowych �ywot�w. Och, gdyby Kaznodzieja m�g� zobaczy�, jak wygl�da teraz ta sala!

Jej uwag� przyci�gn�� pos�yszany strz�p toczonej w pobli�u rozmowy. Wysoki, smuk�y kap�an zwraca� si� do swej koterii, suplikant�w wyst�puj�cych tu bez w�tpienia pod jego patronatem.

��Cz�sto musz� m�wi� co innego, ni� my�lꠗ powiedzia�.�� Nazywa si� to dyplomacj�.

Wywo�any dowcipem �miech by� zbyt g�o�ny i zbyt szybko zamilk�. Ludzie w grupie spostrzegli, �e Jessika nas�uchuje.

�M�j ksi��� wyrzuci�by ich do najdalszej, dechami zabitej dziury!�� pomy�la�a Jessika.�� Wcale nie wr�ci�am zbyt wcze�nie�.

Zrozumia�a, �e �y�a na odleg�ym Kaladanie pod szczeln� kopu��, pozwalaj�c� na przedarcie si� tylko najbardziej ra��cych wie�ci o wybrykach Alii. �To wina mojej w�asnej, sennej egzystencji��� pomy�la�a. Kaladan by� miejscem r�wnie wielkiej izolacji, jak ta, kt�r� zapewnia�a pierwszorz�dna fregata, bezpieczna w macierzystym galeonie Gildii. Mo�na by�o odczu� tylko najbardziej gwa�towne manewry, a i to jedynie jako �agodne drgni�cia.

�Jak kusz�ce jest �ycie w spokoju��� pomy�la�a.

Im wi�cej widzia�a na dworze Alii, tym wi�ksze odczuwa�a zrozumienie dla s��w Kaznodziei, o kt�rych jej donoszono. Paul m�g�by tak m�wi�, widz�c, co sta�o si� z jego kr�lestwem. Jessika zastanawia�a si�, co Gurney odkry� w�r�d przemytnik�w.

U�wiadomi�a sobie, �e jej pierwsza reakcja na Arrakin by�a s�uszna. Tego dnia, gdy wje�d�a�a do miasta z D�awidem, jej uwag� zwraca�y uzbrojone patrole wok� dom�w, stra�nicy na ulicach i w alejach, cierpliwi obserwatorzy na ka�dym zakr�cie, wysokie �ciany i mocne fundamenty, wskazuj�ce na g��bokie podziemia. Arrakin sta�o si� miejscem niego�cinnym, pe�nym ob�udy, ograniczaj�cym swobod� i maj�cym odpychaj�cy wygl�d.

Nagle otworzy�y si� ma�e drzwi wiod�ce do przedsionka. Pierwsza pojawi�a si� w nich przednia stra� kap�anek-amazonek. Dalej pod��a�a Alia ze zaktywizowan� tarcz�, wynios�a i poruszaj�ca si� ze sko�czon� �wiadomo�ci� rzeczywistej, pot�nej w�adzy. Jej twarz pozosta�a nieruchoma; �adne uczucie nie zdradzi�o swego istnienia, gdy zauwa�y�a matk� i rzuci�a jej spojrzenie. Obie jednak wiedzia�y, �e bitwa si� rozpocz�a. Alia podesz�a do Jessiki, a stra�niczki otoczy�y je kordonem.

��Wchodzimy ju�, matko?�� zapyta�a.

��Najwy�szy czas�� odpar�a Jessika. I pomy�la�a, widz�c w oczach Alii wyraz rozkoszowania si� t� chwil�: �My�li, �e mo�e mnie zabi� i pozosta� nietkni�ta! Szalona!�

Zastanowi�a si�, czy nie o to chodzi�o Idaho. Przes�a� jej wiadomo��, ale nie by�a w stanie na ni� odpowiedzie�. Jej tre�� by�a jak zwykle enigmatyczna: �Niebezpiecze�stwo. Musz� si� z tob� spotka�. Napisano j� w odmianie dawnego Chakobsa, gdzie s�owo, kt�re oznacza�o niebezpiecze�stwo, oznacza�o jednocze�nie spisek.

�Spotkam si� z nim, kiedy tylko wr�c� do siczy Tabr��� zdecydowa�a.

Pierwszym suplikantem na porannej audiencji by� trubadur z Kadeshu, pielgrzym Had�d�, kt�rego sakw� opr�nili arrka�scy najemnicy. Sta� na zielonej jak woda posadzce komnaty, nie sprawiaj�c w og�le wra�enia pokornego poddanego.

Jessika podziwia�a jego �mia�o��. Obserwowa�a go z miejsca, w kt�rym siedzia�a wraz z Ali�, na szczycie siedmiostopniowej platformy. Ustawiono na niej dwa identyczne trony�� dla matki i c�rki. Alia siedzia�a po prawej, m�skiej stronie.

A je�li chodzi o kadesha�skiego trubadura, to domy�la�a si�, �e ludzie D�awida przepu�cili go dla cechy, kt�r� teraz okazywa�, czyli wielkiej odwagi. Oczekiwano po nim, �e dostarczy troch� rozrywki dworzanom zgromadzonym w Wielkiej Sali; mia�a to by� zap�ata uiszczona w zast�pstwie pieni�dzy, kt�rych ju� nie posiada�.

Z przem�wienia kap�ana-adwokata wynika�o, �e Kadeshaninowi pozosta�o tylko odzienie na grzbiecie i baliseta zwisaj�ca na rzemiennym pasku z ramienia.

��M�wi, �e podano mu jaki� ciemny nap�j�� rzek� adwokat, ledwie skrywaj�c u�miech, kt�ry usi�owa� wygi�� jego wargi.�� Niech si� Wasza �wi�tobliwo�� nie zdziwi, ale on twierdzi, �e nap�j go sparali�owa�. Niemniej napadni�ty by� �wiadomy w chwili, gdy odcinano mu sakiewk�.

Jessika obserwowa�a trubadura, podczas gdy adwokat gada� rozwlekle z fa�szyw� s�u�alczo�ci�, wyg�aszaj�c mn�stwo lichych nauk moralnych. Kadeshanin by� wysoki, z pewno�ci� liczy� ze dwa metry wzrostu. Jego spojrzenie zdradza�o rozumn� czujno�� i humor. Z�ote w�osy opada�y na ramiona, a w szerokiej klatce piersiowej i zw�aj�cym si� w d� ciele kry�y si� oznaki m�skiej si�y, kt�rych nie mog�a zamaskowa� zielona szata Had�d�.

Przedstawiono go jako Tagira Mohandisa, potomka handlarzy-in�ynier�w, dumnego ze swych przodk�w i siebie.

Alia uci�a peror� adwokata gestem r�ki i przem�wi�a, odwracaj�c si�:

��Pierwszy werdykt wyda lady Jessika dla uczczenia swego powrotu do nas.

��Dzi�kuj�, c�rko�� powiedzia�a Jessika, podkre�laj�c porz�dek pokole� zrozumia�y dla wszystkich, kt�rzy jej s�uchali.

C�rko!

Zatem Tagir Mohandis by� cz�ci� ich planu. A mo�e przypadkowo sta� si� niewinn� ofiar� podst�pu? Jessika wiedzia�a, �e �w s�d by� pomy�lany jako otwarcie ataku na jej osob�.

��Dobrze grasz na tym instrumencie?�� zapyta�a, wskazuj�c na dziewi�ciostrunow� baliset� na ramieniu trubadura.

��R�wnie dobrze, jak sam wielki Gurney Halleck!�� powiedzia� g�o�no Tagir Mohandis, by wszyscy go s�yszeli. Jego s�owa wywo�a�y zaciekawienie i poruszenie w�r�d dworzan.

��Oczekujesz, �e otrzymasz w podarunku pieni�dze na przejazd�� rzek�a Jessika.�� Gdzie chcesz si� za nie uda�?

��Na Salusa Secundus i dw�r Farad�na�� odpar� Mohandis.�� S�ysza�em, �e potrzebuje trubadur�w i minstreli, �e popiera sztuki i tworzy wok� siebie wielki renesans cywilizowanego �ycia.

Jessika powstrzyma�a si� od spojrzenia na Ali�. Bez w�tpienia wiedzieli wcze�niej, o co poprosi Mohandis. Stwierdzi�a, �e doskonale si� bawi.

��Mo�e zatem zapracujesz na sw�j przejazd?�� zapyta�a Jessika.�� Moje warunki s� warunkami Fremen�w. Je�eli spodoba mi si� twoja muzyka, mog� ci� zatrzyma�, �eby� rozprasza� nasze troski, je�eli si� zirytuj�, wy�l� ci� na har�wk� w g��b pustyni, by� tam zarobi� na podr�. Gdy uznam, �e twoja gra b�dzie co� warta dla Farad�na, o kt�rym powiada si�, �e jest wrogiem Atryd�w, wy�l� ci� mu z moim b�ogos�awie�stwem. Zagrasz na takich warunkach, Tagirze Mohandisie?

Odrzuci� g�ow� do ty�u, �miej�c si� grzmi�cym g�osem. Blond w�osy zata�czy�y, gdy zdejmowa� baliset� i zr�cznie stroi� struny, daj�c tym do zrozumienia, �e przyjmuje wyzwanie.

T�um w komnacie zacz�� napiera�, ale zosta� powstrzymany przez dworzan i stra�nik�w.

Po chwili Mohandis tr�ci� jedn� ze strun o wysokim brzmieniu, utrzymuj�c przy tym basowy pomruk strun pobocznych i z wyrafinowaniem ��cz�c ich wsp�zawodnicz�ce wibracje. Nast�pnie, podnosz�c g�os�� aksamitny tenor�� za�piewa�, bez w�tpienia improwizuj�c, ale tak zr�cznie, �e Jessika uleg�a jego czarowi, zanim zdo�a�a si� skupi� na tek�cie.

��Do��!�� krzykn�a Alia, poderwawszy si� z tronu.�� Ka�� ci�

��Alio!�� Jessika przerwa�a jej, w odpowiedni spos�b dobieraj�c barw� g�osu. Powiedzia�a to wystarczaj�co g�o�no, by unikn�� konfrontacji, zyskuj�c jednocze�nie pe�n� uwag�. Po mistrzowsku u�y�a G�osu i ci wszyscy, kt�rzy j� s�yszeli, rozpoznali w tej demonstracji doskonale wyszkolon� si��. Alia opad�a z powrotem na siedzenie. Jessika zauwa�y�a, �e jej c�rka nie okaza�a po sobie �ladu kl�ski.

�To r�wnie� zosta�o przewidziane�� pomy�la�a.�� Bardzo ciekawe�.

��Pierwszy s�d nale�y do mnie�� przypomnia�a jej Jessika.

��Bardzo dobrze.�� S�owa Alii zabrzmia�y jak szept.

��Stwierdzam, �e jeste� odpowiednim podarunkiem dla Farad�na�� powiedzia�a.�� Masz j�zyk tn�cy jak krysn�. Takie upusty krwi, do jakich jeste� zdolny, przyda�yby si� naszemu dworowi, ale wola�abym, �eby� je raczej stosowa� wobec rodu Corrin�w.

Lekki szmer �miechu przemkn�� przez sal�. Alia wyd�a wargi.

��S�ysza�a�, jak mnie nazwa�?

��Nijak ci� nie nazwa�, c�rko. Doni�s� jedynie to, co ka�dy mo�e us�ysze� na ulicach. Tam nazywaj� ci� Koan-Dziewcz�ciem.

���e�skim duchem �mierci chodz�cym bez st�p!�� warkn�a Alia.

��Je�eli wyrzucasz tych, kt�rzy donosz� prawd�, zostan� tylko pochlebcy powtarzaj�cy ci�gle to, co chcesz s�ysze栗 powiedzia�a s�odkim g�osem Jessika.�� Nie znam nic bardziej truj�cego, ni� gnicie w odorze w�asnych refleksji.

Z sali da�y si� s�ysze� g�o�ne szmery i urywane oddechy.

Jessika skupi�a si� na Mohandisie stoj�cym w milczeniu. Oczekiwa� wyroku, jak gdyby jego tre�� nie mia�a znaczenia. Mohandis by� dok�adnie tym typem cz�owieka, kt�rego wybra�by jej ksi���, by sta� przy jego boku w czasie kl�sk: dzia�aj�cym ze z g�ry wytyczonym celem, przyjmuj�cym wszystko, co si� wydarzy�� nawet �mier栗 bez utyskiwania na los. Czemu wi�c prosi� o pos�uchanie?

��Dlaczego wybra�e� w�a�nie t� pie��?�� zapyta�a Jessika. Podni�s� g�ow� i przem�wi�:

��S�ysza�em, �e Atrydzi s� honorowi i maj� otwarte umys�y. Chcia�em spr�bowa� i mo�e zosta� w waszej s�u�bie, zyskuj�c czas na odnalezienie tych, kt�rzy mnie obrabowali, i za�atwienie si� z nimi na m�j w�asny spos�b.

��O�mieli� si� wypr�bowywa�!�� mrukn�a Alia.

��Dlaczego nie?�� zapyta�a Jessika.

U�miechn�a si� do trubadura, by da� mu znak swego poparcia. Zjawi� si� w tej sali tylko dlatego, �e liczy� na kolejn� przygod�. Jessika czu�a pokus�, by zatrzyma� go przy sobie, ale reakcja Alii wr�y�a z�y los odwa�nemu Mohandisowi. Pewne oznaki �wiadczy�y, �e r�wnie� sala oczekuje takiego posuni�cia, aby naj�a odwa�nego i przystojnego trubadura do s�u�by, tak jak to uczyni�a z Gurneyem Halleckiem. Ostatecznie zdecydowa�a si� wys�a� Mohandisa w drog�, chocia� bola� j� bezsens pozbywania si� tego osobnika na korzy�� Farad�na.

��Pojedzie do Farad�na�� powiedzia�a.�� Postaraj si�, by dosta� pieni�dze na drog�. Niech jego j�zyk toczy krew z rodu Corrin�w, a my zobaczymy, czy oni to prze�yj�.

Alia wpatrzy�a si� ponuro w posadzk�, a nast�pnie zaprezentowa�a sp�niony u�miech.

��M�dro�� lady Jessiki przewa�y�a�� powiedzia�a, daj�c Mohandisowi r�k� znak do odej�cia.

�Nie wysz�o tak, jak chcia�a��� pomy�la�a Jessika, ale zachowanie Alii m�wi�o, �e bardziej istotny test dopiero mia� nast�pi�.

Na �rodek wyprowadzono nast�pnego suplikanta.

Jessika, widz�c reakcj� c�rki, poczu�a gryz�ce j� w�tpliwo�ci. Przyda�a si� jej teraz lekcja, kt�r� wynios�a od bli�ni�t.

Niechby Alia i by�a Paskudztwem, ale trzeba pami�ta�, �e by�a tak�e jedn� z przed-urodzonych. Zna�a matk� r�wnie dobrze, jak siebie sam�. Jessika nie mog�a naiwnie wierzy�, �e Alia nie by�a w stanie przewidzie� jej reakcji w kwestii trubadura.

�Dlaczego zaaran�owa�a t� konfrontacj�? Czy�by chcia�a odwr�ci� moj� uwag�?�

Nie by�o czasu na refleksje. Pod bli�niaczymi tronami miejsce zaj�� drugi suplikant.

Tym razem by� to Fremen, stary m�czyzna z pozostawionymi przez piasek znakami na twarzy, charakterystycznymi dla kogo� urodzonego na pustyni. Nie by� wysoki, ale �ylaste cia�o okrywa�a d�uga diszdesza, wk�adana zwykle na filtrfrak, nadaj�ca mu godny wygl�d. Szata niezwykle pasowa�a do w�skiej twarzy, z�amanego nosa i b�yszcz�cych �b��kitnych w b��kicie� oczu. M�czyzna nie mia� na sobie filtrfraka i to zapewne czyni�o go niespokojnym. Gigantyczna przestrze� Sali Przyj�� musia�a mu si� wyda� niebezpieczn�, otwart� przestrzeni�, okradaj�c� cia�o z cennej wilgoci. Pod cz�ciowo odrzuconym w ty� kapturem widnia�a wpleciona we w�osy kefia�� chusta noszona przez naib�w.

��Nazywam si� Ghadhean al-Fali�� powiedzia�, stawiaj�c jedn� nog� na stopniu tronu dla podkre�lenia swego statusu.�� By�em jednym z komandos�w �mierci Muad�Diba, a przyby�em tu w sprawie dotycz�cej pustyni.

Alia lekko zesztywnia�a, zdradzaj�c si� tym ruchem. Nazwisko al-Falego figurowa�o pod ��daniem umieszczenia Jessiki w Radzie.

�W sprawie dotycz�cej pustyni!��� pomy�la�a Jessika.

Ghadhean al-Fali przem�wi�, zanim adwokat zd��y� rozpocz�� prezentacj� jego pro�by, i t� oficjaln� freme�sk� formu�� da� do zrozumienia, �e sprowadza go co�, co mia�o znaczenie dla ca�ej Diuny�� i �e m�wi, wykorzystuj�c autorytet fedajkina, nara�aj�cego niegdy� �ycie razem z Muad�Dibem. Jessika w�tpi�a, czy w�a�nie to powiedzia� D�awidowi b�d� adwokatowi, prosz�c o pos�uchanie. Jej domys� potwierdzi� urz�dnik kap�a�ski, kt�ry pocz�� si� przepycha� naprz�d z ko�ca komnaty, powiewaj�c czarn� szat� or�downictwa.

��Panie moje!�� zawo�a� urz�dnik.�� Nie s�uchajcie tego cz�owieka! Przyszed� pod fa�szywym�

Jessika, obserwuj�c biegn�cego ku nim kap�ana, k�tem oka uchwyci�a inny ruch: ujrza�a r�k� Alii, daj�c� znak w starym j�zyku walki Atryd�w: �Teraz!� Nie mog�a ustali�, do kogo by� skierowany ten gest, ale zareagowa�a odruchowo, zwalaj�c si� na bok wraz z tronem. Padaj�c odtoczy�a si� od le��cego fotelu i chwil� potem poderwa�a si� na nogi, s�ysz�c ostre �si�p!� pistoletu maula� Odskoczy�a na odg�os pierwszego wystrza�u i poczu�a, �e co� ci�gnie j� za prawy r�kaw. Zmiesza�a si� z t�umem suplikant�w i dworak�w zebranych pod podn�kiem. Zauwa�y�a, �e Alia nawet si� nie poruszy�a.

Otoczona wreszcie przez ludzi, zatrzyma�a si�. Zd��y�a jeszcze zobaczy�, �e Ghadhean al-Fali odskoczy� na przeciwn� ston� podn�ka i �e adwokat pozosta� w miejscu, w kt�rym sta�.

Wydarzenia przebieg�y z pr�dko�ci� b�yskawicy, ale ka�dy obecny na sali wiedzia�, w kt�rych z zaskoczonych znienacka ludzi powinny zadzia�a� wy�wiczone odruchy. A Alia i adwokat pozostali nieruchomo na miejscach.

Uwag� Jessiki przyku�o nagle zamieszanie w �rodku sali, wi�c zacz�a torowa� sobie drog� przez t�um. Ujrza�a czterech suplikant�w trzymaj�cych kap�ana-urz�dnika. Czarna szata or�downictwa le�a�a u jego st�p, a spod jej fa�d�w wystawa� pistolet maula.

Al-Fali przepchn�� si� ku Jessice; przeni�s� wzrok z pistoletu na kap�ana. Fremen wyda� okrzyk gniewu, sztywnymi palcami lewej r�ki wymierzy� cios achag. Trafi� kap�ana w gard�o i ten upad�, dusz�c si�. Nie patrz�c na m�czyzn�, kt�rego zabi�, stary naib odwr�ci� gniewn� twarz ku podn�kowi.

��Dalal-il �an-nubuwwa!�� zawo�a�, przyk�adaj�c obie d�onie do czo�a, a nast�pnie je opuszczaj�c.�� Qadis as-Salaf nie pozwol� mnie uciszy�! Je�eli nie ja zabij� tych, kt�rzy b�d� mi przeszkadza�, zrobi� to inni.

�My�li, �e to on by� celem��� u�wiadomi�a sobie Jessika.

Opu�ci�a wzrok na r�kaw i w�o�y�a palec w okr�g�y otw�r pozostawiony przez pocisk pistoletu maula. Zatruty, bez w�tpienia.

Suplikanci pu�cili kap�ana. Ten upad�, wij�c si� na posadzce, ze zmia�d�on� krtani�. Jessika podesz�a do pary wstrz��ni�tych dworzan, stoj�cych po lewej stronie i powiedzia�a:

��Chc�, by �w cz�owiek zosta� uratowany. Je�eli umrze, zginiecie!�� Kiedy jeszcze si� wahali, spogl�daj�c na tron, u�y�a wobec nich G�osu.�� Zaczynajcie!

Ruszyli si� natychmiast.

Jessika przycisn�a si� do al-Falego i dotkn�a go r�k�.

��G�upi jeste�, naibie! To o mnie im chodzi�o, nie o ciebie.

Us�ysza�o j� kilka os�b. W natychmiast zapad�ej ciszy wstrz��ni�ty al-Fali spojrza� na podn�ek z jednym zwalonym tronem i Ali� wci�� siedz�c� na drugim. Wyraz zrozumienia, jaki pojawi� si� na jego twarzy, mog�aby odczyta� nawet nowicjuszka.

��Fedajkinie�� powiedzia�a Jessika, przypominaj�c mu o dawnej s�u�bie.�� My, kt�rzy si� raz sparzyli�my, wiemy, jak sta� rami� w rami�.

��Zaufaj mi, pani�� rzek�, pojmuj�c, co ona ma na my�li.

Gwa�towny j�k z ty�u za Jessika sprawi�, �e odwr�ci�a si� i poczu�a, �e al-Fali odwraca si� r�wnie�, staj�c do niej plecami. Kobieta w jaskrawym stroju Fremenki z miasta le�a�a rozci�gni�ta na pod�odze obok kap�ana. Dwaj dworzanie gdzie� znikn�li. Kobieta, nawet nie spojrzawszy na Jessik�, podnios�a g�os w pradawnym lamencie swego ludu�� wo�aniu tych, kt�rzy obs�ugiwali zgonsusznie, wo�aniu, by przyszli i zabrali wod� cia�a do zbiornika plemienia. Zadziwiaj�co razi� ten krzyk, wychodz�cy z ust kobiety ubranej tak nowocze�nie. Jessika czu�a trwa�o�� dawnych obyczaj�w, nawet je�li w rozpaczy mieszczanki widzia�a fa�sz. Stworzenie w pstrej sukni z pewno�ci� dobi�o kap�ana, by by� pewnym, �e zosta� uciszony na zawsze.

�Dlaczego tak si� staraj�?�� zastanowi�a si� Jessika.�� Wystarczy�o poczeka�, a� umrze z niedotlenienia�. Tak desperacki czyn by� oznak� g��bokiego strachu.

Alia pochyli�a si� w prz�d na swym tronie, przygl�daj�c si� z niepokojem tej scenie. Smuk�a kobieta z w�osami spi�tymi w w�ze�, b�d�cy oznak� stra�niczek Alii, przesz�a obok Jessiki, pochyli�a si� na moment nad kap�anem, potem wsta�a i zwr�ci�a si� twarz� do tronu.

��Nie �yje.

��Wynie�cie go�� rozkaza�a Alia stra�nikom przy podn�ku.�� Podnie�cie fotel lady Jessiki.

�Zatem starasz si� nadrabia� bezczelno�ci���� pomy�la�a Jessika. Czy Alia s�dzi�a, �e zwiod�a kogokolwiek? Al-Fali m�wi� o Qadis as-Salaf: wzywa� �wi�tych ojc�w z mitologii Fremen�w na obro�c�w. Ale �adna nadnaturalna instancja nie wnios�a pistoletu maula tu, do tej sali, gdzie posiadanie wszelkiej broni by�o surowo zakazane. Jedyn� odpowied� mog�a da� konspiracja obejmuj�ca ludzi D�awida, a niefrasobliwo�� Alii co do bezpiecze�stwa w�asnej osoby ostatecznie przekonywa�a, �e i ona nale�a�a do spisku. Stary naib rzek� przez rami� do Jessiki:

��Przyjmij przeprosiny, pani. My z pustyni w rozpaczy uciekamy si� do ciebie jako naszej ostatniej nadziei i widzimy teraz, �e wci�� nas potrzebujesz.

��Matkob�jstwo niezbyt pasuje do mojej c�rki�� szepn�a Jessika.

��Plemiona dowiedz� si� o tym�� obieca� al-Fali.

��Je�eli potrzebujecie mnie tak rozpaczliwie�� zapyta�a�� dlaczego nie wyst�pili�cie na Konwokacji w siczy Tabr?

��Stilgar na to nie zezwoli��� rzek�.

�Aaach!�� pomy�la�a Jessika.�� Regu�a naib�w!� S�owo Stilgara w Tabr stawa�o si� prawem.

Przewr�cony tron ustawiono na miejscu. Alia gestem przywo�a�a matk� do powrotu i powiedzia�a:

��Prosz�, by wszyscy z was zwa�yli na �mier� zdrajcy-kap�ana. Ci, kt�rzy gro�� mi, gin�.�� Spojrza�a na al-Falego.�� Sk�adam ci podzi�kowanie, naibie.

��Podzi�kowanie za omy�kꠗ zamrucza� al-Fali. Spojrza� na Jessik�.�� Mia�a� racj�, pani. Zabi�em w gniewie tego, kogo nale�a�o przes�ucha�.

Jessika szepn�a:

��Zapami�taj tych dw�ch dworzan i kobiet� w kolorowej sukni, fedajkinie. Chc�, by ich pojmano i przes�uchano.

��Tak si� stanie�� powiedzia�.

��O ile wydostaniemy si� st�d �ywi�� rzek�a Jessika.�� Chod�, wracajmy i grajmy nasze role.

��Jak rozka�esz, pani.

Wsp�lnie wr�cili do podn�ka. Jessika wspi�a si� po stopniach i zaj�a miejsce obok Alii; al-Fali pozosta� na miejscu suplikanta poni�ej.

��M�w!�� rozkaza�a Alia.

��Chwileczk�, c�rko�� przerwa�a Jessika. Podnios�a r�kaw, palcem pokaza�a dziur�.�� Atak by� wymierzony we mnie. Pocisk prawie mnie trafi�, chocia� si� uchyli�am. Zauwa�cie wszyscy, �e pistoletu maula ju� tam nie ma.�� Wskaza�a.�� Kto go wzi��?

Nie by�o odpowiedzi.

��Mo�e uda si� to wykry栗 powiedzia�a Jessika.

��Co za nonsens!�� krzykn�a Alia.�� To ja by�am�

Jessika na wp� odwr�ci�a si� ku c�rce i poruszy�a lew� d�oni�.

��Kto� tu ma pistolet. Nie boisz si�, �e�

��Ma go jedna ze stra�niczek!�� powiedzia�a Alia.

��Wi�c niech mi go przyniesie�� odpar�a Jessika.

��Ju� go wynios�a.

��Jakie to dogodne�

��O czym ty m�wisz?�� zapyta�a z naciskiem Alia. Jessika pozwoli�a sobie na ponury u�miech.

��M�wi�, �e dwojgu twoim ludziom powierzy�am uratowanie �ycia zdrajcy-kap�ana. Ostrzeg�am ich, �e zgin�, je�eli on umrze. I zgin�.

��Nigdy ci na to nie pozwol�.

Jessika wzruszy�a ramionami.

��Mamy tu odwa�nego fedajkina�� kontynuowa�a Alia, wskazuj�c na al-Falego.�� Nasza rozmowa na ten temat mo�e poczeka�.

��Mo�e czeka� przez wieczno�栗 odpar�a Jessika, m�wi�c w j�zyku Chakobsa, podkre�laj�c s�owami, �e �aden argument nie powstrzyma wyroku �mierci.

��Zobaczymy!�� powiedzia�a Alia. Odwr�ci�a si� do al-Falego.�� Dlaczego tu przyby�e�, Ghadheanie al-Fali?

��By ujrze� matk� Muad�Diba�� odrzek� naib.�� Co innego pozosta�o fedajkinom, kr�gowi przyjaci�, kt�rzy s�u�yli jej synowi, ni� zebra� nik�e oszcz�dno�ci na op�acenie zach�annych stra�nik�w, kt�rzy taj� przed Atrydami prawd� o Arrakis?

��Czegokolwiek pragn� fedajkini�� powiedzia�a Alia�� musz� tylko�

��Przyby� tu, aby spotka� si� ze mn��� przerwa�a jej Jessika.�� Jaka jest twoja rozpaczliwa pro�ba, fedajkinie?

Alia powiedzia�a:

��Ja m�wi� w imieniu Atryd�w! Co�

��B�d� cicho, krwawe Paskudztwo!�� wypali�a Jessika.�� Chcia�a� mnie zabi�, c�rko! M�wi� o tym po to, �eby ci ludzie tutaj znali prawd�. Nie mo�esz zamordowa� wszystkich, tak jak zamordowa�a� kap�ana. Tak, cios naiba uciszy� tego cz�owieka, ale mo�na go by�o uratowa�, mo�na go by�o przes�ucha�! Zale�a�o ci, �eby zamilk� na zawsze. Protestuj jak chcesz, ale to, jak si� zachowa�a�, �wiadczy o twojej winie!

Alia siedzia�a z blad� twarz�, kompletnie sparali�owana. A Jessika obserwowa�a gr� emocji na twarzy c�rki, widzia�a przera�aj�co znajome ruchy r�k, nie�wiadom� reakcj�, kt�ra kiedy� charakteryzowa�a pewnego �miertelnego wroga Atryd�w. Palce Alii porusza�y si�, wystukuj�c rytm�� ma�y palec dwa razy, wskazuj�cy trzy razy, palec serdeczny dwa razy, ma�y palec raz, serdeczny dwukrotnie� i z powrotem, w tym samym rytmie.

Stary baron!

Skupienie w oczach Jessiki sprawi�o, �e Alia co� wyczu�a; spojrza�a w d�, na d�onie, zatrzyma�a ich ruch i przenios�a wzrok na matk�, by ujrze� w jej oczach straszn� diagnoz�. U�miech tryumfu zago�ci� w k�cikach ust Alii.

��Wi�c wreszcie si� na nas zem�ci�e���� szepn�a Jessika.

��Oszala�a�, matko?�� zapyta�a Alia.

��Chcia�abym, �eby tak by�o�� odrzek�a Jessika i pomy�la�a: �Wie, �e donios� o tym zakonowi. Wie. Mo�e podejrzewa�, �e zdradz� to Fremenom, kt�rzy zmusz� j� do poddania si� Procesowi-o-Op�tanie. Nie mo�e mnie wypu�ci� st�d �ywej�.

��Nasz �mia�y fedajkin czeka, podczas gdy my si� sprzeczamy�� powiedzia�a Alia.

Jessika zmusi�a si� do skoncentrowania uwagi na naibie. Okie�zna�a swoje reakcje i powiedzia�a:

��Przyby�e�, �eby mnie widzie�, Ghadheanie.

��Tak, pani. My, ludzie pustyni, widzimy, �e dziej� si� straszne rzeczy. Male�kie stworzyciele wype�zaj� na piach, jak by�o przepowiedziane w najdawniejszych proroctwach. Szej-huluda nie mo�na odnale�� ju� nigdzie poza wn�trzem Pustych Kwadrat�w. Porzucili�my naszego starego przyjaciela, pustyni�!

Jessika spojrza�a na Ali�, kt�ra da�a znak r�k�, by kontynuowa�a pos�uchanie. Powiod�a wzrokiem po t�umie w sali, widz�c oznaki wstrz�su i czujno�ci we wszystkich obliczach. �wiadomo�� donios�o�ci potyczki mi�dzy matk� i c�rk� nie uton�a w ci�bie. Bene Gesserit zrozumia�a, �e musz� si� zastanawia�, dlaczego pos�uchanie jeszcze trwa. Skupi�a uwag� na al-Falim.

��Ghadheanie, po co ta mowa o male�kich stworzycielach i braku czerwi?

��Matko Wilgoci�� powiedzia�, u�ywaj�c starego freme�skiego tytu�u.�� Otrzymali�my ostrze�enie w Kitab al-Ibar. Zaklinamy ci�, niech nie b�dzie zapomniane, �e od dnia, w kt�rym umar� Muad�Dib, Arrakis obraca si� sama. Nie mo�emy porzuci� pustyni.

��Ha!�� wykrzykn�a Alia szyderczo.�� Przes�dny mot�och z Wewn�trznej Pustyni boi si� ekologicznych zmian. Boj��

��S�ucham ci�, Ghadheanie�� przerwa�a jej Jessika.�� Je�eli znikn� czerwie, zniknie przyprawa. Je�eli zniknie przyprawa, jak�� monet� b�dziemy p�aci� za nasz� dzia�alno��?

Odg�osy zdumienia�� westchnienia i przel�knione szepty�� dociera�y z ca�ej Wielkiej Sali, odbijaj�c si� g�o�nym echem.

Alia wzruszy�a ramionami.

��Przes�dne brednie.

Al-Fali podni�s� praw� d�o�, by wskaza� na Ali�.

��M�wi� do Matki Wilgoci, nie do Koan-Dziewcz�cia. R�ce Alii uchwyci�y por�cze tronu, ale nie ruszy�a si� z miejsca. Al-Fali spojrza� na Jessik�.

��Kiedy� pustynia by�a krain�, w kt�rej nic nie ros�o. Teraz s� tam ro�liny. Mno�� si� jak robaki na �cierwie. Nad wydmami wisz� chmury i pada deszcz. Deszcz, pani! Och, droga matko Muad�Diba, deszcz pada w strefie wydm, a to jest jak sen, kt�ry jest bratem �mierci. To �mier� nas wszystkich.

��Post�pujemy zgodnie z wol� Lieta-Kynesa i Muad�Diba�� zaprotestowa�a Alia.�� Po co ten przes�dny be�kot? Czcimy s�owa Lieta-Kynesa, kt�ry powiedzia�: �Pragn��bym ujrze� cala planet� sp�tan� sieci� zieleni�. I tak si� stanie.

��A co z czerwiami i przypraw�?�� zapyta�a Jessika.

��Zawsze b�dzie jaka� pustynia�� odpar�a Alia.�� Czerwie prze�yj�.

�K�amie�� pomy�la�a Jessika.�� Dlaczego to robi?�

��Pom� nam, Matko Wilgoci�� powiedzia� b�agalnie al-Fali.

Nagle Jessika poczu�a, �e �wiadomo�� oddala si� od niej, poruszona s�owami starego naiba. To by�a bez w�tpienia adab, w�adcza pami��, nachodz�ca cz�owieka sama z siebie. Nadesz�a bez ostrze�enia i unieruchomi�a zmys�y, podczas gdy lekcja z przesz�o�ci odciska�a swe pi�tno w jej �wiadomo�ci. Jessika czu�a si� bezbronna jak ryba w sieci. Ka�dy fragment lekcji-wspomnienia by� rzeczywisty, lecz niesubstancjonalny w ci�g�ej zmienno�ci. Wiedzia�a, �e znajduje si� najbli�ej stanu przysz�owidzenia, b�d�cego udzia�em Paula.

�Alia k�amie, bo jest op�tana przez barona, kt�ry chce zniszczy� Atryd�w. Ona sama jest jego pierwsz� ofiar�. Al-Fali powiedzia� prawdꠗ czerwie pustynne s� zgubione, je�eli nie zmodyfikuje si� biegu ekologicznych przekszta�ce�.

Pod wp�ywem tego objawienia Jessika widzia�a ludzi bior�cych udzia� w audiencji, poruszaj�cych si� jakby w zwolnionym tempie. Ich role by�y dla niej jasne. Zobaczy�a assassina, kt�remu polecono, by nie opu�ci�a tego miejsca �ywa. Przestrze� miedzy nimi o�wietla�o jaskrawe �wiat�o�� zamieszanie, kto� udaj�cy, �e si� potkn��, znieruchomia�e grupki. Widzia�a r�wnie�, �e je�li opu�ci Wielk� Sal�, to tylko po to, by wpa�� w inne r�ce. Alia nie dba�a, �e w ten spos�b mo�e stworzy� m�czennic�. Nie�� to raczej to, co j� op�ta�o, nie dba�o o pozory.

W�a�nie teraz, w zastyg�ym czasie, Jessika wybra�a spos�b na ocalenie starego naiba i wys�anie go z informacj�. Droga przez sal� audiencyjn� pozostawa�a niezak��cenie wyra�na. Jakie� to by�o proste! Wszyscy oni byli bufonami z pozas�anianymi oczyma, kul�cymi ramiona w pozie niewzruszonej obrony. Czu�a si� tak, jakby ospale zderza�a si� z ka�d� osob� na zielonej posadzce. Z ka�dej z nich mog�o oble�� martwe cia�o, ukazuj�c szkielet. Ich cia�a, ich ubrania, ich twarze wyra�a�y jednostkowe piek�a�� zapad�e piersi pe�ne skrytej grozy, b�yszcz�ce zapinki klejnot�w, staj�ce si� zast�pcz� broni�. Ostro�ukowe brwi ukazywa�y wynios�o�� i religijne sentymenty, kt�rym przeczy�y ich l�d�wie.

W formuj�cych si� si�ach, kt�re na Arrakis wymkn�y si� spod kontroli, Jessika czu�a rozk�ad. G�os al-Falego brzmia� w jej duszy jak dysonans, budz�cy besti� z najwi�kszej g��bi jej istoty.

W okamgnieniu przesz�a od adab do wszech�wiata ruchu, lecz by� to inny wszech�wiat ni� ten, w kt�rym znajdowa�a si� wcze�niej.

Alia zaczyna�a co� m�wi�, lecz Jessika jej przerwa�a:

��Cisza!�� Nast�pnie rzek�a:�� S� tacy, kt�rzy boj� si�, �e wr�ci�am nie odcinaj�c si� od zakonu. Ale od owego dnia na pustyni, kiedy Fremeni podarowali mnie i mojemu synowi dar �ycia, jestem Fremenk�!�� Przesz�a na stary j�zyk, kt�ry zrozumie� mogli ci tylko, kt�rzy go znali i dla kt�rych by� przeznaczony:�� Onsar akhaka zeliman aw maslumen!�� Wesprzyj brata w czas potrzeby, czy ma s�uszno��, czy nie!

S�owa odnios�y po��dany skutek: subteln� zmian� pozycji niekt�rych ludzi na sali, lecz Jessika unosi�a si� dalej gniewem.

��Ghadhean al-Fali, poczciwy Fremen, przyby�, by rzec mi to, co powinni powiedzie� mi inni. Niech nikt temu nie zaprzecza! Ekologiczne przekszta�cenia sta�y si� huraganem, nad kt�rym stracono kontrol�!

Zauwa�y�a, �e ludzie bez s�owa si� z ni� zgadzaj�.

��A moja c�rka si� tym zachwyca!�� rzek�a.�� Mektub al-Mellah! Kroisz moje cia�o i posypujesz je sol�. Dlaczego Atrydzi znale�li tu dom? Bo Mohalata jest dla nas czym� normalnym. Dla Atryd�w rz�d zawsze by� opieku�czym partnerstwem. Mohalat�, czym�, co Fremeni znali doskonale. Sp�jrzcie teraz na ni�!�� Jessika wskaza�a na Ali�.�� �mieje si� do siebie w nocy, kontempluj�c w�asne z�o! Produkcja przyprawy spadnie do zera, w najlepszym razie do u�amka poprzedniej warto�ci! A kiedy cho� s�owo o tym wydostanie si�

��Utrzymamy nasz monopol na najcenniejszy towar wszech�wiata!�� krzykn�a Alia.

��B�dziemy mieli monopol na piek�o!�� stwierdzi�a z gniewem Jessika.

Alia przesz�a na najdawniejszy Chakobsa, prywatny j�zyk Atryd�w, pe�en trudnych, gard�owych zbitek i dysonans�w:

��Teraz wiesz, matko! My�la�a�, �e wnuczka barona Harkonnena nie doceni wszystkich tych �ywot�w, kt�re wt�oczy�a� w m� �wiadomo��, zanim si� narodzi�am? Kiedy w�cieka�am si� na to, co ze mn� zrobi�a�, wystarczy�o, �e zapyta�am, co zrobi�by baron. I odpowiedzia� mi! Rozumiesz mnie, atrydzka suko? Odpowiedzia� mi!

Jessika us�ysza�a w wypowiadanych s�owach potwierdzenie wcze�niejszych domys��w. Paskudztwo. Osobowo�� Alii zosta�a pokonana od �rodka, op�tana przez cahueit z�a, barona Vladimira Harkonnena. Baron m�wi� teraz jej ustami, nie dbaj�c, �e w ten spos�b si� zdradza. Chcia�, �eby widzia�a jego zemst�. Chcia�, �eby widzia�a, �e nie mo�na go stamt�d wyrzuci�.

�Spodziewa si�, �e pozostan� tu, bez �adnej pomocy, wiedz�c o wszystkim��� pomy�la�a Jessika. Wkroczy�a z t� my�l� na �cie�k�, kt�r� ukaza�a jej adab.

��Fedajkini, za mn�!�� zawo�a�a.

Okaza�o si�, �e na sali by�o ich sze�ciu. Pi�ciu z nich pod��y�o za ni�.

Leto wychyli� si� z ukrytego wej�cia do siczy. Ujrza� za�amuj�ce si� urwisko, g�ruj�ce nad do�� ograniczonym polem widzenia. P�nopopo�udniowe s�o�ce rzuca�o d�ugie cienie na pionowo uwarstwione zbocze. Motyl przypominaj�cy wzorem szkielet wlatywa� i wylatywa� z cienia, a jego wygl�daj�ce jak paj�czyna skrzyd�a jawi�y si� w �wietle niby przezroczysta siateczka. �Jak delikatny jest ten motyl��� pomy�la�.

Naprzeciw le�a� sad morelowy, w kt�rym dzieci zbiera�y opad�e owoce. Za sadem p�yn�� kanat. On i Ghanima wymkn�li si� stra�nikom, gubi�c ich w nagle powsta�ej ci�bie robotnik�w. Wzgl�dnie proste by�o dotarcie szybem wentylacyjnym do miejsca, w kt�rym ��czy� si� on z ukrytym wyj�ciem. Teraz musieli zmiesza� si� z dzie�mi, dotrze� nad kanat i wej�� w tunel. Tamt�dy wiod�a ich droga, pomimo drapie�nych ryb powstrzymuj�cych piaskop�ywaki przed otorbieniem si� w wodzie u�ywanej przez plemi� do irygacji. �aden z Fremen�w nie m�g� wyobrazi� sobie cz�owieka ryzykuj�cego przypadkow� k�piel.

Leto wyszed� na zewn�trz. Po obu stronach rozpo�ciera�o si� urwisko. Sam akt wyj�cia z tunelu sprawi�, �e wyda�o si� ono mniej strome.

Tu� za nim pod��a�a Ghanima. Oboje nie�li kosze na owoce, utkane z w��kna przyprawowego. Ka�dy kosz zawiera� zapiecz�towany pakunek: fremsak, pistolet maula, krysn� i nowe szaty, przys�ane przez Farad�na.

Ghanima dotar�a do sadu i wmiesza�a si� w innych dzieci. Maski filtrfrak�w skrywa�y twarze pracuj�cych. Stali si� dwoma dodatkowymi robotnikami, ale czu�a, �e to, co robi, wyrywa j� z bezpiecznych granic znanych �cie�ek. Tak �atwa by�a zamiana jednego zagro�enia na inne!

Nowe szaty, przys�ane przez Farad�na, mia�y do spe�nienia specjalne zadanie, a oni doskonale je znali. Ghanima podkre�li�a t� wiedz�, wyszywaj�c osobiste motto: �Dzielimy wszystko� w j�zyku Chakobsa nad god�em jastrz�bia na piersi.

Nadci�gn�a noc i zza kanatu znacz�cego granic� upraw siczy nadchodzi� szczeg�lny rodzaj zmierzchu, kt�remu dor�wna� mog�o tylko kilka zjawisk we wszech�wiecie. Ten �agodnie o�wietlony, pustynny kraj napawa� przejmuj�c� pewno�ci�, �e ka�da �yj�ca istota by�a samotna we wszech�wiecie.

��Widziano nas�� szepn�a Ghanima, udaj�c, �e pracuje obok brata.

��Stra�nicy?

��Nie, inni.

��To dobrze.

��Musimy dzia�a� szybko�� powiedzia�a.

Leto zgodzi� si� i odszed� od urwiska w g��b sadu. My�la� kategoriami ojca: �Cokolwiek znajduje si� na pustyni, musi by� w ruchu, inaczej ginie�. W oddali widnia�a wystaj�ca z piasku wychodnia �wiadka, przypominaj�ca o konieczno�ci po�piechu. Ska�y stercza�y nieruchomo, znikaj�c ka�dego roku pod coraz grubsz� warstw� niesionego przez wiatr py�u. Pewnego dnia ca�y �wiadek zostanie zasypany piaskiem.

Gdy zbli�ali si� do kanatu, s�yszeli muzyk� dochodz�c� gdzie� z wysoko umieszczonego wej�cia do siczy. Rozpoznali po d�wi�kach freme�sk� grup� w tradycyjnym sk�adzie�� flety o dw�ch otworach, tamburyny, b�benki z wolno zwisaj�c� z jednego ko�ca sk�r�, ciasno opi�t� na korpusie z plastyku przyprawowego. Nikt nie pyta�, jakie zwierz�ta na Arrakis dostarczaj� tak ogromne sk�ry.

�Stilgar pami�ta, co mu powiedzia�em o rozpadlinie na �wiadku�� my�la� Leto.�� Wyjdzie po ciemku, kiedy b�dzie za p�no, i wtedy dowie siꅔ

W chwil� p�niej dotarli nad kanat. W�lizn�li si� w otwart� studzienk� i zeszli po drabinie na p�k� ci�gn�c� si� wzd�u� kanatu. By�o tu ciemno, wilgotno i zimno. W dole s�yszeli pluskaj�ce w kanacie drapie�ne ryby. Ka�dy piaskop�ywak, pr�buj�cy ukra�� wod�, natkn��by si� na ryby atakuj�ce jego zmi�kczone przez ciecz cia�o. R�wnie� ludzie musieli zachowa� czujno��.

��Ostro�nie�� ostrzeg� Leto, schodz�c po �liskiej p�ce. Ghanima pod��y�a za nim.

Na ko�cu kanatu �ci�gn�li filtrfraki i na�o�yli przyniesione w koszykach szaty. Zostawili stare freme�skie ubrania i wyszli z kanatu przez inn� studzienk� inspekcyjn�, krok za krokiem pokonuj�c wydm� w drodze na jej przeciwleg�� stron�. Usiedli os�oni�ci przed obserwatorami z siczy, przypi�li pistolety maula i krysno�e, zarzucili fremsaki na ramiona. Nie s�yszeli ju� muzyki.

Leto wsta� i zacz�� si� przedziera� przez zag��bienie mi�dzy wydmami.

Ghanima ruszy�a jego �ladem, st�paj�c po otwartym piasku w wy�wiczony, nierytmiczny spos�b.

Pod szczytem ka�dej wydmy pochylali si� nisko i wczo�giwali na g�r�, by spojrze� za siebie, wypatruj�c po�cigu. A� do osi�gni�cia pierwszych ska� nie zauwa�yli, aby ktokolwiek ich tropi�.

W ko�cu dotarli do �wiadka i wspi�li si� na p�k� wychodz�c� na pustyni�. Daleko nad blechem b�yszcza�y jeszcze zorze. Ciemniej�ce powietrze cechowa�a przejrzysto�� doskona�ego kryszta�u. Widok, kt�ry im si� ukaza�, by� pod ka�dym wzgl�dem idealny�� bez skazy, bez niczego, co w jakikolwiek spos�b wy�amywa�oby si� z idealnej kompozycji. Wzrok nie znajdowa� w nim �adnego punktu oparcia.

�Oto horyzont wieczno�ci��� pomy�la� Leto.

Ghanima przykucn�a obok brata, my�l�c: �Wkr�tce nast�pi atak�. Nas�uchiwa�a najdrobniejszego d�wi�ku, ca�e cia�o przekszta�ci�a w wyostrzony czujno�ci� zmys�.

Leto siedzia� r�wnie skupiony. Ta chwila stanowi�a kulminacj� dozna�, jakich do�wiadczy�y �ycia zgromadzone w jego �wiadomo�ci. Na pustyni by�o si� zdecydowanie zale�nym od zmys��w. Wszystkich zmys��w. Percepcja stawa�a si� zbieranin� zgromadzonych wra�e�, z kt�rych ka�de w��cza�o si� tylko na moment i pozwala�o dotrwa� nast�pnej chwili.

Po chwili Ghanima wspi�a si� wy�ej na ska�y i wyjrza�a przez szczelin� na niedawno przebyt� drog�. Bezpieczna sicz zosta�a daleko za nimi, w�r�d masywu t�pych urwisk i rozmytych przez py� kontur�w, majacz�cych w szczelinie, na kt�r� pada�y resztki s�onecznego �wiat�a. Wci�� nie widzia�a �adnej pogoni. Powr�ci�a do Leto.

��To b�dzie du�e, drapie�ne zwierzꠗ rzek� Leto.�� Tak mi podpowiada kalkulacja trzeciego rz�du.

��My�l�, �e za wcze�nie sko�czy�e� analizꠗ odpar�a Ghanima.�� To nie b�dzie tylko jedno zwierz�. R�d Corrin�w nauczy� si� nie �adowa� wszystkich nadziei w jeden worek. Leto skin�� g�ow� na znak zgody.

Poczu�, �e umys� nagle staje si� ci�ki od wielo�ci istnie�, w kt�re zaopatrzy�a go natura. By� przesycony �ywotami, pragn�� uciec od w�asnej �wiadomo�ci. Wewn�trzny �wiat wydawa� si� by� besti� mog�c� go po�re�.

Ch�opiec podni�s� si� niespokojnie, wspi�� ku szczelinie, z kt�rej skorzysta�a Ghanima, i popatrzy� na zbocza siczy. Tam, pod urwiskiem, dojrza� kanat rysuj�cy granic� mi�dzy �yciem a �mierci�. Zobaczy� sza�wi� wielb��dzi�, pierzast� traw�, gobi i dzik� lucern�, rosn�ce w oazie, dostrzeg� r�wnie� czarne ptaki buszuj�ce w ro�linno�ci. Dalekie k�py zb� gi�y si� pod naporem wiatru, kt�ry ni�s� szaro�� wkradaj�c� si� do sadu.

�Co si� tu wydarzy?��� zadawa� sobie pytanie.

Wiedzia�, �e b�dzie to prawdziwa �mier� albo tylko gra w �mier�, z nim w roli g��wnej. Ghanima musia�a wr�ci� i g�osi� pod g��bokim, hipnotycznym przymusem, �e jej brat zgin��, cho�by nawet sta�o si� inaczej.

Nieznane napawa�o go l�kiem. Jak �atwo mo�na ulec naciskowi przysz�owidzenia, zaryzykowa� zapuszczenie �wiadomo�ci w niezmienialn�, absolutn� przysz�o��! Jednak�e ju� nawet owa nik�a, objawiona mu wizja by�a wystarczaj�co z�a. Wiedzia�, �e nie odwa�y si� zaryzykowa�.

Wr�ci� do Ghanimy.

��Jeszcze nikt nas nie szuka�� powiedzia�.

��Te bestie powinny by� wielkie�� stwierdzi�a Ghanima.�� Zobaczymy je, nim nas zaatakuj�.

��Ju� wkr�tce zapadnie ciemno��.

��Tak. Czas, �eby�my zeszli w nasze miejsce.�� Wskaza� na ska�y poni�ej, gdzie piach niesiony z wiatrem wy�ar� ma�� szczelin� w bazalcie. By�a wystarczaj�co du�a, aby ich pomie�ci�, lecz na tyle ma�a, by nie wpu�ci� du�ych zwierz�t. Leto czu�, �e niech�tnie tam idzie, ale wiedzia�, �e to konieczne. To w�a�nie miejsce wskaza� Stilgarowi.

��Mog� naprawd� nas zabi栗 powiedzia�.

��Zawsze istnieje ryzyko�� odpar�a.�� Jeste�my co� winni ojcu.

��Nie przecz�.

�Pod��amy w�a�ciw� drog���� pomy�la�. Zdawa� sobie spraw�, jak niebezpiecznie jest mie� racj� we wszech�wiecie. Przetrwanie wymaga�o hartu, przystosowania i pojmowania w ka�dym momencie wszelkich wyrzecze�. Najlepsz� bro� Leto stanowi�y freme�skie obyczaje, a wiedza Bene Gesserit by�a si�� trzyman� w odwodzie. Oboje teraz my�leli jak wyszkoleni przez Atryd�w wojownicy, nie posiadaj�cy �adnej os�ony poza freme�sk� krzep�, kt�rej nawet �lad nie jawi� si� w ich dzieci�cych cia�ach pod oficjalnymi strojami.

Leto dotkn�� palcem wisz�cego u pasa krysno�a o zatrutym ostrzu. Ghanima nie�wiadomie powt�rzy�a ten gest.

��Zejdziemy teraz?�� zapyta�a. W chwili, gdy m�wi�a, dojrza�a daleko jaki� ruch, niewielkie poruszenie. Jej niepewno�� obudzi�a czujno�� Leto, zanim zd��y�a szepn�� ostrze�enie.

��Tygrysy�� stwierdzi�.

��Tygrysy laza�� doda�a.

��Widz� nas�� rzek�.

��Lepiej si� po�pieszmy�� odpar�a.�� Pistolet maula nie powstrzyma tych bestii. Na pewno zosta�y dobrze wy�wiczone.

��Gdzie� w pobli�u musi by� cz�owiek, kt�ry nimi kieruje�� zauwa�y� Leto, prowadz�c siostr� w d�, ku ska�om po lewej stronie.

Ghanima zgodzi�a si� z nim, ale nic nie powiedzia�a, oszcz�dzaj�c si�y. Gdzie� tu musi by� cz�owiek.

Tygrysy bieg�y szybko w resztkach �wiat�a rzucanego przez zachodz�ce s�o�ce, przeskakuj�c ze ska�y na ska��. Wkr�tce mia�a zapa�� noc�� pora istot poruszaj�cych si� wed�ug wskaz�wek s�uchu. Ze ska� �wiadka dobieg�o wo�anie nocnego ptaka, przypominaj�ce g�os dzwonu. Nocne stworzenia biega�y ju� w ciemno�ciach pop�kanych rozpadlisk.

Tygrysy wci�� pozostawa�y w polu widzenia bli�ni�t. Zwierz�ta porusza�y si� p�ynnie, ka�dym ruchem wyra�aj�c ogromn� si��, nape�niaj�c rodze�stwo narastaj�c� pewno�ci� sko�czonej niezawodno�ci.

Leto bieg� spokojnie, pewien, �e on i Ghanima osi�gn� w�sk� szczelin� na czas, lecz wci�� powraca� wzrokiem do fascynuj�cego widoku zbli�aj�cych si� bestii.

�Jedno potkni�cie i jeste�my zgubieni��� u�wiadomi� sobie. Ta my�l uj�a mu nieco pewno�ci siebie, wi�c lekko przyspieszy�.

Na godzin� przed �witem Jessika siedzia�a nieruchomo na wytartym dywanie. Dooko�a niej rozpo�ciera�a si� go�a ska�a starej, biednej siczy, jednej z wielu pierwotnych siedzib Fremen�w, znajduj�cej si� pod skrajem Czerwonej Czelu�ci, kt�ra os�ania�a j� od powiew�w pustyni. Zabrali j� tu al-Fali i jego bracia; teraz oczekiwali na wiadomo�� od Stilgara. Jednak�e fedajkini wykazali du�� ostro�no�� w zakresie komunikacji. Stilgar nie powinien wiedzie�, gdzie jest ich kryj�wka.

Fedajkini rozumieli, �e znale�li si� pod Protoko�em�� p�oficjalnym oskar�eniem o zbrodni� przeciw Imperium. Alia twierdzi�a, �e Jessika zosta�a zmuszona do przej�cia na stron� wrog�w, cho� nie wymienia�a g�o�no nazwy zakonu. Despotyczna, tyra�ska natura w�adzy Regentki wysz�a na jaw, a jej wiara, �e oddane kap�a�stwo powstrzyma wyst�pienia Fremen�w, mog�a by� wystawiona na pr�b�.

Wiadomo�� Jessiki dla Stilgara brzmia�a kr�tko:,Moja c�rka jest op�tana i nale�y j� podda� procesowi�.

Jednak�e l�k niweczy warto�ci. Wiedzia�a ju�, �e niekt�rzy Fremeni woleli nie wierzy� jej s�owom. Wykorzystanie oskar�enia jako paszportu pozwalaj�cego opu�ci� �wi�tyni� wywo�a�o w ci�gu zaledwie jednej nocy dwie potyczki, zanim ornitoptery ukradzione przez ludzi al-Falego nie unios�y zbieg�w ku cennemu schronieniu�� siczy Czerwonej Czelu�ci. Wezwali by�ych fedajkin�w, lecz okaza�o si�, �e jest ich na Arrakis zaledwie dwie setki. Inni wype�niali misje na plac�wkach w ca�ym Imperium.

Rozwa�aj�c sytuacj�, Jessika zastanawia�a si�, czy owa sicz nie oka�e si� miejscem jej �mierci. Niekt�rzy z fedajkin�w my�leli tak samo, lecz komandosi �mierci do�� �atwo godzili si� z podobn� ewentualno�ci�. Al-Fali u�miechn�� si�, gdy jeden z m�odych ludzi g�o�no wyrazi� swe obawy.

�Kiedy B�g rozkazywa� stworzeniu zemrze� w szczeg�lnym miejscu, sprawia�, �e chcia�o si� ono tam uda攠� powiedzia� stary naib.

Po�atane zas�ony, wisz�ce w drzwiach, otar�y si� o siebie i chwil� p�niej wychyn�� zza nich al-Fali. Jego w�ska, spalona przez wiatr twarz wydawa�a si� wyd�u�ona, oczy mia� rozgor�czkowane. Wida� by�o, �e nie spa�.

��Kto� przyby��� rzek�.

��Od Stilgara?

��By� mo�e.�� Spu�ci� oczy i spojrza� w lewo na spos�b dawnych Fremen�w, gdy przynosili z�e wie�ci.

��O co chodzi?�� zapyta�a z naciskiem Jessika.

��Dostali�my wiadomo�� z siczy Tabr, �e twych wnucz�t tam nie ma�� powiedzia�, nie patrz�c na ni�.

��Alia�

��Rozkaza�a, by bli�ni�ta by�y pod opiek� jej stra�y, ale z siczy Tabr doniesiono, �e znikn�y.

��Stilgar pos�a� je na pustyniꠗ rzek�a Jessika.

��Mo�liwe, ale on r�wnie� prowadzi poszukiwania. Czy�by si� maskowa��?

��To do Stilgara niepodobne��� powiedzia�a. Zdziwi�a si�, �e nie ulega panice, kt�r� musia�aby teraz t�umi�. L�k o bli�ni�ta �agodzi�o wspomnienie rozmowy z Ghanim�. Podnios�a wzrok na al-Falego i zobaczy�a, �e ten patrzy na ni� z lito�ci�. Rzek�a wi�c:

��Na w�asn� r�k� odesz�y na pustyni�.

��Same? Dwoje dzieci?

Nie k�opota�a si� wyja�nianiem mu, �e bli�niaki prawdopodobnie wi�cej wiedzia�y o niebezpiecze�stwach wyst�puj�cych na pustyni, ni� wi�kszo�� �yj�cych Fremen�w. My�lami skupi�a si� na dziwnym zachowaniu Leto, gdy nalega�, by pozwoli�a si� porwa�. Wtedy odsun�a od siebie to wspomnienie, ale teraz wr�ci�o niespodzianie. Powiedzia�a, �e rozpozna moment, w kt�rym b�dzie musia�a us�ucha� jego s��w.

��Pos�aniec powinien by� ju� w siczy�� wtr�ci� al-Fali.�� Przyprowadz� go do ciebie, pani.�� Wyszed�, rozgarniaj�c po�atane zas�ony.

Jessika popatrzy�a na kotar�. By�a to czerwona tkanina z w��kna przyprawowego, ale �aty mia�a niebieskie. Kr��y�a wie��, �e ta sicz nie chcia�a czerpa� korzy�ci z religii Muad�Diba, nara�aj�c si� na wrogo�� kap�a�stwa Alii. Doniesiono jej, �e tutejsi ludzie ulokowali kapita�y w planie hodowli ps�w wielkich jak os�y, wyuczonych do pilnowania dzieci. Wszystkie psy zdech�y. Niekt�rzy powiadali, �e od trucizny, a win� obarczali kap�an�w.

Jessika potrz�sn�a g�ow�, odganiaj�c czcze my�li, rozpoznawszy, czym one s�: ghafl�, nieumiej�tno�ci� skupienia si� w obecno�ci �natr�tnej muchy�.

Dok�d uda�y si� dzieci? Do D�ekaraty? Mia�y plan. �Stara�y si� obja�ni� mi go w rozmiarach, o kt�rych s�dzi�y, �e b�d� w stanie poj�攠� przypomnia�a sobie. Leto twierdzi�, �e osi�gn�y granic� poznania. Rozkaza� jej s�ucha� o tym.

On rozkaza� jej!

Leto zorientowa� si�, co zamierza Alia. Tyle zrozumia�a. Ka�de z bli�ni�t m�wi�o o chorobie ciotki, nawet jej broni�o. Alia stawia�a na szal� s�uszno�� swej pozycji jako Regentki. Jessika poczu�a, �e jej piersi� wstrz�sa gorzki �miech. Matka Wielebna Gaius Helena Mohiam bardzo lubi�a wyja�nia� uczennicy Jessice ten w�a�nie b��d: �Je�li skupisz uwag� tylko na w�asnej racji, wyzwalasz przeciwne ci si�y, kt�re mog� ci� pokona�. To cz�sto pope�niana omy�ka. Nawet ja, twoja nauczycielka, nie ustrzeg�am si� jej�.

��I nawet ja, twoja uczennica, pope�ni�am j��� szepn�a Jessika do siebie samej.

Us�ysza�a szelest tkaniny w przej�ciu, za zas�on�. Wesz�o dw�ch m�odych Fremen�w�� cz�� stra�y wyznaczonej do pilnowania jej osoby w nocy. Byli wyra�nie przestraszeni blisko�ci� matki Muad�Diba. Jessika szybko okre�li�a ich charaktery�� ci nie bawili si� w my�lenie. Wi�zali si� z dowolnie wybran� si�� w zamian za to�samo��, kt�r� im dawa�a. I dlatego byli niebezpieczni.

��Al-Fali wys�a� nas, by ci� przygotowa栗 powiedzia� jeden z nich. Jessika poczu�a nag�y, mia�d��cy ucisk w piersiach, lecz jej g�os zabrzmia� spokojnie:

��Przygotowa� mnie? Na co?

��Stilgar jako pos�a�ca przys�a� Duncana Idaho. Jessika nie�wiadomym gestem naci�gn�a na w�osy kaptur aby. Duncan? Ale� on by� narz�dziem Alii.

Fremen, kt�ry przemawia�, wyst�pi� p� kroku naprz�d.

��Idaho m�wi, �e przyby� zabra� ci� w bezpieczne miejsce, ale al-Fali mu nie wierzy.

��Rzeczywi�cie, chwilowo wydaje si� to dziwne�� rzek�a Jessika.�� Ale s� rzeczy dziwniejsze w naszym wszech�wiecie. Wprowad�cie go.

Spojrzeli na siebie, ale us�uchali, wychodz�c w takim po�piechu, �e wyrwali nast�pn� dziur� w zniszczonej zas�onie.

Po chwili wszed� Idaho z pod��aj�cymi za nim dwoma Fremenami i al-Falim, trzymaj�cym ty�y, z r�k� na krysno�u. Przybysz mia� na sobie mundur Stra�y rodu Atryd�w, niewiele zmieniony przez up�yw czternastu stuleci. Na Arrakis plastalowe ostrze ze z�ot� r�koje�ci� zast�pi� krysn�.

��Pono� pragniesz mi pom�c�� rzek�a Jessika.

��By� mo�e brzmi to dziwnie�� odpar�.

��Przys�a�a ci� Alia, �eby� mnie porwa�?�� zapyta�a.

Niewielkie uniesienie czarnych brwi by�o jedyn� oznak� zaskoczenia. B�yszcz�ce, wielopowierzchniowe, tleilaxa�skie oczy wci�� wpatrywa�y si� w ni� intensywnie.

��Takie mia�em rozkazy�� przyzna�.

Palce al-Falego zbiela�y na r�koje�ci krysno�a, ale Fremen nie wykona� �adnego ruchu.

��Wiele czasu po�wi�ci�am na zliczenie omy�ek, kt�re pope�ni�am w stosunku do mojej c�rki�� stwierdzi�a.

��By�o ich mn�stwo�� zgodzi� si� Idaho.�� Mia�em zreszt� udzia� w wi�kszo�ci z nich.

Zobaczy�a teraz, �e mi�nie jego twarzy dr��.

���atwo przychodzi�o nam s�uchanie argument�w, kt�re prowadzi�y na manowce�� potwierdzi�a Jessika.�� Chcia�am opu�ci� Arrakis� Ty� pragn��e� dziewczyny, kt�ra przypomina�aby ci moje m�odsze wcielenie.

Skin�� g�ow� w milczeniu.

��Gdzie s� bli�ni�ta?�� zapyta�a z naciskiem, szorstkim g�osem.

Mrugn�� i rzek�:

��Stilgar wierzy, �e uda�y si� na pustyni�. By� mo�e przewidzia�y nadchodz�cy kryzys.

Jessika rzuci�a okiem na al-Falego, kt�ry kiwni�ciem g�owy potwierdzi�, �e pami�ta jej s�owa.

��Co czyni Alia?�� zapyta�a Jessika.

��Prowokuje wojn� domow��� odpar�.

��Wierzysz, �e do tego dojdzie? Idaho wzruszy� ramionami.

��Prawdopodobnie nie. To spokojne czasy. Wi�kszo�� woli s�ucha� wygodnych t�umacze�.

��Zgadzam siꠗ powiedzia�a.�� W porz�dku, ale co z moimi wnukami?

��Stilgar je odnajdzie� Je�eli�

��Tak, rozumiem.�� Zatem wszystko zale�a�o teraz od Gurneya Hallecka. Odwr�ci�a si�, by spojrze� na kamienn� �cian�.�� Alia mocno teraz uchwyci stery rz�du.�� Wr�ci�a spojrzeniem do Idaho.�� Rozumiesz? W�adzy u�ywa si�, sprawuj�c j� delikatnie. Chwyci� jej ster zbyt silnie, znaczy by� przez ni� pokonanym i w ten spos�b sta� si� ofiar�.

��Tak zawsze m�wi� m�j ksi��ꠗ powiedzia� Idaho. W jaki� spos�b Jessika poj�a, �e mia� na my�li starszego Leto, nie Paula.

��Dok�d masz mnie� porwa�?�� zapyta�a. Idaho spu�ci� wzrok, jak gdyby staraj�c si� dojrze� cie� rzucany przez kaptur aby. Al-Fali post�pi� naprz�d.

��Pani, nie my�lisz powa�nie, �e�

��Czy to nie ja powinnam decydowa� o swoim losie?�� zapyta�a Jessika.

��Ale��� G�owa al-Falego wykona�a sk�on w stron� Idaho.

��Duncan by� moim wiernym stra�nikiem, zanim urodzi�a si� Alia�� powiedzia�a Jessika.�� Zgin��, ratuj�c �ycie moje i mojego syna. My, Atrydzi, zawsze honorujemy pewne zobowi�zania.

��Zatem udasz si� ze mn�?�� zapyta� Idaho.

��Dok�d j� zabierzesz?�� spyta� al-Fali.

��Lepiej, �eby� nie wiedzia�.

Al-Fali nachmurzy� si�, ale milcza�. Jego twarz zdradza�a niezdecydowanie. Poj�� m�dro�� zawart� w s�owach Jessiki, ale nie wygas�o w nim pow�tpiewanie w mo�no�� zaufania Duncanowi.

��Co z fedajkinami, kt�rzy mi pomagali?�� chcia�a si� dowiedzie� Jessika.

��Je�eli dostan� si� do Tabr, b�dzie ich popiera� i broni� Stilgar�� rzek� Idaho.

Jessika odwr�ci�a si� do al-Falego.

��Rozkazuj� ci natychmiast tam si� uda�, przyjacielu. Stilgar mo�e potrzebowa� fedajkin�w, szukaj�c moich wnuk�w. Stary naib spu�ci� wzrok.

��Jak matka Muad�Diba rozka�e. �Wci�� s�ucha si� Paula��� pomy�la�a.

��Powinni�my szybko si� st�d wynie�栗 stwierdzi� Idaho.�� Poszukiwania z pewno�ci� do�� szybko obejm� to miejsce.

Jessika pochyli�a si� i wsta�a z charakterystyczn�, p�ynn� gracj�, kt�ra nigdy zupe�nie nie opuszcza�a Bene Gesserit, nawet gdy dokucza� im wiek. A ona czu�a si� stara i zm�czona po ca�onocnym locie ornitopterem. Nawet gdy wstawa�a, my�li mia�a skupione na rozmowie z wnukiem. O co mu naprawd� chodzi�o? Potrz�sn�a g�ow�, maskuj�c �w gest lekkim poprawieniem kaptura. Zbyt �atwo zlekcewa�y�a Leto. Przebywanie ze zwyk�ymi dzie�mi wywo�ywa�o sk�onno�� do pomniejszania znacznie dziedzictwa, kt�re sta�o si� udzia�em bli�ni�t.

Jej uwag� przyci�gn�a pozycja, w jakiej sta� Idaho. Odpr�ony, gotowy do walki, z jedn� stop� wysuni�t� naprz�d. Sama go tego nauczy�a. Rzuci�a szybkie spojrzenie na dw�jk� m�odych Fremen�w i na al-Falego. Starym naibem wci�� targa�y w�tpliwo�ci.

��Powierzam �ycie temu cz�owiekowi�� powiedzia�a, zwracaj�c si� do al-Falego.�� I nie robi� tego po raz pierwszy.

��Pani!�� zaprotestowa� al-Fali.�� To po prostu��� Spojrza� na Idaho.�� To m�� Koan-Dziewcz�cia!

��By� szkolony przez ksi�cia i przeze mnie�� odpar�a.

��Ale to ghola!�� S�owa al-Falego odbi�y si� echem od �cian komnaty.

��Ghola mojego syna�� przypomnia�a mu.

Co� si� za�ama�o w by�ym fedajkinie, kt�ry ongi� poprzysi�g� wspiera� Muad�Diba a� do �mierci. Westchn��, odst�pi� na bok i wskaza� dw�m m�odym m�czyznom, by rozsun�li zas�ony.

Jessika wysz�a, a za ni� pod��y� Idaho. Odwr�ci�a si� w przej�ciu i przem�wi�a do al-Falego:

��Masz uda� si� do Stilgara. Jemu mo�na ufa�.

��Tak��� W g�osie starca wci�� s�ysza�a w�tpliwo�ci. Idaho dotkn�� jej ramienia.

��Powinni�my odlecie� natychmiast. Chcia�aby� cokolwiek zabra� ze sob�?

��Tylko zdrowy rozs�dek�� powiedzia�a.

��Dlaczego? Boisz si�, �e pope�niasz omy�k�?

Spojrza�a na niego.

��By�e� zawsze najlepszym pilotem ornitopter�w w naszej s�u�bie, Duncanie.

Nie rozbawi�o go to. Wysun�� si� naprz�d, przemierzaj�c drog�, kt�r� wcze�niej przyszed�. Al-Fali zr�wna� krok z Jessika, pozostaj�c za jej plecami.

��Sk�d wiedzia�a�, �e przylecia� ornitopterem?

��Nie ma filtrfraka�� odpar�a Jessika.

Al-Fali wydawa� si� zmieszany tym oczywistym spostrze�eniem. Nie da� si� jednak uciszy�:

��Nasz pos�aniec przywi�d� go prosto od Stilgara. Mogli zosta� zauwa�eni.

��Widziano ci�, Duncan?�� rzuci�a w kierunku plec�w Idaho.

��Wiesz dobrze, �e nie�� powiedzia�.�� Lecieli�my poni�ej szczyt�w wydm.

Skr�cili w boczne przej�cie, prowadz�ce w d� spiral� schod�w, kt�re wiod�y do otwartej hali, dobrze o�wietlonej osadzonymi wysoko w brunatnej skale kulami �wi�toja�skimi. Pod przeciwleg�� �cian� przysiad� samotny ornitopter, przycupni�ty jak owad gotowy do skoku. �ciana stanowi�a imitacj� ska�y�� w rzeczywisto�ci by�a wyj�ciem na pustyni�.

Idaho otworzy� drzwiczki ornitoptera i pom�g� Jessice si��� po prawej stronie. Dostrzeg�a pot na jego czole, na kt�re opad� lok czarnych, skr�conych w�os�w. Raz jeszcze zobaczy�a t� g�ow�, tryskaj�c� krwi�, w pe�nej zgie�ku jaskini. Marmurowa stal tleilaxa�skich oczu przywr�ci�a jej poczucie rzeczywisto�ci. Nic nie by�o ju� takie, jakie si� wydawa�o. Zaj�a si� zapinaniem pas�w.

��Min�o wiele lat od czasu, kiedy lecia�e� ze mn� ostatni raz, Duncan�� powiedzia�a.

��To by�o dawno, bardzo dawno�� odpar�. Sprawdza� ju� kontrolki.

Al-Fali i dw�ch m�odszych Fremen�w czeka�o obok urz�dzenia steruj�cego fa�szyw� ska��, gotowi w ka�dej chwili otworzy� wrota.

��S�dzisz, �e mam jakie� w�tpliwo�ci?�� zapyta�a Duncana spokojnym g�osem.

Idaho skupi� si� na kontrolkach silnik�w. W��czy� zap�on wirnik�w i obserwowa� poruszaj�c� si� ig�� wska�nika. U�miech dotkn�� jego ust, nag�y i zimny. Znikn�� r�wnie szybko, jak si� pojawi�.

��Jestem wci�� Atrydk��� powiedzia�a Jessika.�� Alia ju� nie.

��Nie obawiaj si�.�� Zgrzytn�� z�bami.�� Nadal s�u�� Atrydom.

��Alia ju� nie jest Atrydk���� powt�rzy�a Jessika.

��Nie musisz mi tego przypomina栗 warkn��.�� Zamknij si� teraz i daj mi st�d odlecie�.

Desperacja w jego g�osie by�a zupe�nie nieoczekiwana, nie pasowa�a do tego Duncana, kt�rego kiedy� zna�a. Czuj�c nawr�t strachu, Jessika zapyta�a:

��Dok�d lecimy, Duncan? Mo�esz mi teraz powiedzie�.

Ten jednak skin�� al-Falemu i fa�szywa ska�a otworzy�a si� na zewn�trz w jasne, srebrne �wiat�o dnia. Ornitopter podskoczy� do przodu, w g�r� Machaj�c jakby z wysi�kiem skrzyd�ami i wyj�c silnikami, nabiera� powoli wysoko�ci. Idaho skierowa� maszyn� na po�udniowy wsch�d, ku Grani Sihaja widniej�cej jako czarna kreska nad piaskiem. Dopiero wtedy rzek�:

��Nie os�dzaj mnie surowo, pani.

��Nie czyni� tego od tej nocy, kiedy wpakowa�e� si� do Wielkiej Sali w Arrakin, rycz�c, zalany piwem przyprawowym�� powiedzia�a. Lecz jego s�owa odnowi�y w�tpliwo�ci, kt�re sprawi�y, �e osi�gn�a stan gotowo�ci do obrony prana-bindu.

��Dobrze pami�tam ow� noc�� powiedzia�.�� By�em bardzo m�ody i� niedo�wiadczony.

��By�e� te� najlepszym szermierzem w �wicie mojego ksi�cia.

��Niezupe�nie, pani. Gurney bra� nade mn� g�r� sze�� razy na dziesi��.�� Spojrza� na ni�.�� Gdzie on teraz jest?

��Wykonuje moje polecenia. Idaho kiwn�� g�ow�.

��Wiesz, dok�d lecimy?�� zapyta�a.

��Tak, pani.

��Wi�c mi powiedz.

��Dobrze. Obieca�em, �e uknuj� wiarygodny spisek przeciwko rodowi Atryd�w. Wybra�em wi�c jedyny mo�liwy spos�b.�� Nacisn�� guzik na panelu kontrolnym i kr�puj�cy kokon wyskoczy� spod siedzenia, otulaj�c Jessik� w niezniszczaln�, elastyczn� sie�.�� Zabieram ci� na Salusa Secundus�� rzek�.�� Do Farad�na.

W daremnym, niekontrolowanym spazmie Jessika szarpn�a si� w wi�zach. Czu�a, jak si� zacie�niaj�, puszczaj�c dopiero wtedy, gdy si� odpr�y�a. Wcze�niej zd��y�a zauwa�y� �mierciono�n� szigastrun�, ukryt� pod zabezpieczaj�c� os�on�.

��Mechanizm zwalniaj�cy szigastrun� jest wy��czony�� powiedzia�, nie patrz�c na ni�.�� Ach, nie pr�buj stosowa� G�osu. Przeszed�em d�ug� drog� od czas�w, gdy mog�a� mnie tym podej��.�� Popatrzy� na ni�.�� Tleilaxanie zabezpieczyli mnie przed takimi sztuczkami.

��S�uchasz polece� Alii�� stwierdzi�a Jessika�� a ona�

��Nie Alii�� odrzek�.�� Wype�niamy wol� Kaznodziei. Chce, �eby� uczy�a Farad�na, tak jak kiedy� uczy�a� Paula.

Jessika znieruchomia�a, przypominaj�c sobie, �e Leto m�wi�, i� wkr�tce znajdzie interesuj�cego ucznia. Po chwili spyta�a:

��Ten Kaznodzieja� Czy to m�j syn?

G�os Idaho wydawa� si� dochodzi� z wielkiej odleg�o�ci:

��Te� chcia�bym to wiedzie�.

��Widzisz, co wprawili�my w ruch�� powiedzia�a Wensicja.�� A to wszystko z my�l� o tobie.

Farad�n siedzia� nieruchomo naprzeciw matki w jej porannej komnacie. Z�ote �wiat�o s�o�ca pada�o od ty�u, rzucaj�c jego cie� na posadzk� pokryt� bia�ym parkietem. Wensicja mia�a na sobie zwyk�� szat�, przetykan� z�otem�� wspomnienie kr�lewskich dni. Jej tr�jk�tna twarz wydawa�a si� by� spokojna, ale Farad�n wiedzia�, �e matka obserwuje ka�d� jego reakcj�. Czu� pustk� w �o��dku, chocia� przyszed� zaraz po �niadaniu.

��Nie akceptujesz naszych posuni��?�� zapyta�a.

��A co tu jest do akceptowania?

��No� �e a� do dzi� taili�my przed tob� plany.

��Ach��� Popatrzy� badawczo na Wensicj�, staraj�c si� przyj�� jakie� stanowisko. My�la� tylko o tym, co zauwa�y� ostatnio: �e Tyekanik nie zwraca� si� ju� do matki �ksi�no�. Jak j� teraz nazywa�? Kr�low� Matk�?

�Dlaczego doznaj� uczucia straty?�� zastanawia� si�.�� Co takiego trac�?� Oczywi�cie zna� odpowied�: traci� beztroskie dni, czas na intelektualne poszukiwania� Je�eli uknuty przez matk� spisek powiedzie si�, po�egna si� z tym na zawsze. Nowe obowi�zki zaprz�tn� mu g�ow� bez reszty. Stwierdzi�, �e nie jest jeszcze na to przygotowany. Jak �mieli tak swobodnie decydowa� o jego losie? Nawet nie zapytali go o zdanie!

��No wi�c?�� powiedzia�a Wensicja.�� Co� nie w porz�dku?

��A co b�dzie, je�li plan si� nie powiedzie?�� zapyta�, wypowiadaj�c pierwsz� my�l, kt�ra mu si� nasun�a.

��Jak mo�e si� nie powie��?

��Nie wiem� Ka�dy plan mo�e zawie��. Do czego potrzebny jest wam Idaho?

��Idaho? Dlaczego si� nim interesujesz�? Ach, tak� To ten mistyk, kt�rego Tyek sprowadzi� bez naradzenia si� ze mn�. �le zrobi�. Ten cz�owiek m�wi� o Idaho, prawda?

K�amstwo zabrzmia�o niezdarnie i Farad�n zorientowa� si�, �e wpatruje si� zdumiony w matk�. Ona przez ca�y czas wiedzia�a o Kaznodziei!

��To tylko dlatego, �e nigdy nie widzia�em gholi�� rzek�.

Uwierzy�a mu i powiedzia�a:

��Zachowujemy Idaho do czego� wa�nego.

Farad�n w milczeniu przygryz� g�rn� warg�.

Wensicji gest ten przypomnia� nie�yj�cego ojca. Dalak czasami by� w�a�nie taki�� bardzo skryty i z�o�ony, trudny do przenikni�cia. Pami�ta�a, �e ojca ��czy�y wi�zy pokrewie�stwa z hrabi� Hasimirem Fenrigiem i �e obaj mieli w sobie co� z dandys�w i fanatyk�w. Czy Farad�n p�jdzie t� sam� drog�? Zacz�a �a�owa�, �e kaza�a Tyekanikowi nawr�ci� ch�opca na t� arraka�sk� religi�. Kto wie, kt�r� �cie�k� p�jdzie teraz?

��Jak ci� obecnie nazywa Tyekanik?

���e co?�� Wensicja przestraszy�a si� nag�ej zmiany tematu.

��Zauwa�y�em, �e ju� nie m�wi do ciebie �ksi�no�.

�Jest spostrzegawczy�� pomy�la�a, dziwi�c si�, �e dr��y j� niepok�j.�� Czy my�li, �e wzi�am Tyeka na kochanka? Nonsens. Wi�c dlaczego pyta?�

��M�wi do mnie� pani�� powiedzia�a.

��Dlaczego?

��Bo taki jest zwyczaj we wszystkich wysokich rodach.

���cznie z Atrydami��� przemkn�o mu przez my�l.

��To mniej podejrzane na wypadek, gdyby kto� tu za�o�y� pods�uch�� wyja�ni�a.�� Kto� m�g�by pomy�le�, �e zrzekli�my si� legitymistycznych aspiracji.

��Kto m�g�by by� tak g�upi?�� zapyta�.

Zacisn�a wargi, decyduj�c si� pozostawi� pytanie bez odpowiedzi. Drobnostka, ale wielkie kampanie sk�ada�y si� z drobnostek.

��Lady Jessika nie powinna nigdy opuszcza� Kaladanu�� stwierdzi�.

Potrz�sn�a gwa�townie g�ow�. Jego my�li skaka�y na boki jak u szale�ca!

��Co masz na my�li?�� zapyta�a.

��Nie powinna by�a wraca� na Arrakis�� odpar�.�� Wybra�a z�� strategi�. Sprawi�a, �e ludzie zacz�li si� zastanawia�. Czy� nie by�oby lepiej, gdyby wnuki odwiedzi�y j� na Kaladanie?

�Ma racjꔠ� przyzna�a skonsternowana. �e te� jej samej nigdy nie przysz�a do g�owy podobna my�l! Tyek zajmie si� tym natychmiast. Znowu potrz�sn�a g�ow�. �Nie!� W co gra� Farad�n? Musia� wiedzie�, �e kap�a�stwo nigdy by nie zaryzykowa�o wys�ania w kosmos obojga bli�ni�t naraz.

Wyrazi�a swe w�tpliwo�ci na g�os.

��Kap�a�stwo czy lady Alia?�� zapyta� Farad�n, odnotowuj�c, �e jej my�li pod��y�y we w�a�ciwym kierunku. Lekko si� odpr�y�. Jak �atwo by�o ni� manewrowa�!

��Podejrzewasz, �e Alia chce w�adzy dla siebie?�� zdziwi�a si� Wensicja.

Farad�n odwr�ci� od niej spojrzenie. Oczywi�cie, �e Alia chcia�a w�adzy! Wszystkie raporty docieraj�ce z tej przekl�tej planety zgadza�y si� w tym jednym punkcie. Znowu zmieni� temat rozmowy:

��Czyta�em o ich planetologu�� powiedzia�.�� Gdzie� musi by� klucz do zagadki czerwi i ich haploidalnych postaci, je�li�

��Zostaw ten problem innym!�� przerwa�a mu, zaczynaj�c traci� cierpliwo��.�� Tylko tyle masz do powiedzenia na temat tego, co dla ciebie zrobili�my?

��Nic nie zrobili�cie dla mnie�� stwierdzi�.

��Co takiego?!

��Zrobili�cie to dla rodu Corrin�w�� powiedzia�.�� A teraz w�a�nie wy jeste�cie rodem Corrin�w. Mnie nawet nie wtajemniczono.

��Masz okre�lone obowi�zki!�� podkre�li�a.�� Co b�dzie z tymi, kt�rzy na ciebie licz�?

Tak, jakby jej s�owa na�o�y�y na niego nowe brzemi�, poczu� ci�ar wszystkich nadziei i marze� zwi�zanych z rodem Corrin�w.

��Tak�� zgodzi� si�.�� Rozumiem� Ale nie zgadzam si� z wieloma decyzjami, podj�tymi i przeprowadzonymi w moim imieniu. S� wstr�tne.

��Wstr� Jak mo�esz m�wi� co� takiego? Zrobili�my to, co ka�dy wysoki r�d uczyni�by dla powi�kszenia swej fortuny.

��Naprawd�? My�l�, �e jeste�cie troch� prostaccy. Nie! Nie przerywaj mi. Je�eli mam by� Imperatorem, nauczcie si� mnie s�ucha�. My�lisz, �e nie potrafi� czyta� mi�dzy wierszami? Do czego wy�wiczono te tygrysy?

Nie by�a w stanie wydoby� z siebie s�owa na tak bezpo�redni� demonstracj� spostrzegawczo�ci syna.

��Rozumiem�� kontynuowa�.�� Dobrze, zatrzymam Tyekanika, poniewa� wiem, �e to ty go wci�gn�a� w to bagno. Jest dobrym oficerem, w sprzyjaj�cych warunkach b�dzie walczy� o swoje zasady.

��Jego� zasady?

��R�nica mi�dzy dobrym i marnym oficerem le�y w sile charakteru�� powiedzia�.�� Dobry oficer trzyma si� zasad bez wzgl�du na to, kto je kwestionuje.

��Tygrysy by�y konieczno�ci�.

��Uwierz� w to, je�eli operacja si� powiedzie�� odpar�.�� Ale i tak nie wybacz� tego, co zrobiono z nimi w trakcie szkolenia. Nie protestuj. Zosta�y uwarunkowane. Sama to przyzna�a�.

��Co chcesz zrobi�?�� spyta�a.

��B�d� czeka� i obserwowa��� odpar�.�� By� mo�e zostan� Imperatorem.

Po�o�y�a d�o� na piersi i westchn�a. Przez kilka chwil przera�a� j�; odnios�a wra�enie, �e j� zdradzi. Zasady! Ale teraz stan�� po jej stronie, widzia�a to wyra�nie.

Farad�n podni�s� si�, podszed� do drzwi i zadzwoni� na s�u��cych. Obejrza� si� jeszcze.

��Sko�czyli�my, czy� nie?

��Tak.�� Podnios�a r�k�, gdy ju� wychodzi�.�� Dok�d idziesz?

��Do biblioteki. Zafascynowa�a mnie ostatnio historia rodu Corrin�w.�� Z tym j� opu�ci�.

�Do diab�a z ni�!�

Farad�n zdawa� sobie spraw�, �e ju� jest cz�onkiem spisku. U�wiadomi� sobie jednocze�nie, �e istnieje g��boka r�nica mi�dzy histori� zapisan� na szigastrunach, czytan� w wolnej chwili, a t�, kt�ra toczy�a si� na bie��co. Ta druga, nabieraj�ca wok� niego coraz realniejszych kszta�t�w, grozi�a porwaniem w nieodwracaln� przysz�o��. Czu� si� kierowany przez pragnienia tych wszystkich, kt�rych fortuny sta�y za nim. Pomy�la�, �e to dziwne, ale nie mo�e znale�� miejsca dla w�asnych pragnie�.

��Teraz!�� krzykn�a Ghanima.

Leto wyprzedzaj�cy j� o dwa kroki w biegu do w�skiej szczeliny w�r�d ska� nie zawaha� si�. Zanurkowa� w rozpadlin�, czo�gaj�c si� przed siebie, dop�ki nie skry�a go ciemno��. Us�ysza�, �e Ghanima pada za nim. Po chwili ciszy rozleg� si� wreszcie jej g�os, ani przynaglaj�cy, ani przestraszony:

��Utkn�am.

Wsta�, wiedz�c, �e w ten spos�b jego g�owa b�dzie w zasi�gu ostrych jak brzytwy pazur�w. Odwr�ci� si� w ciemnym przej�ciu i podczo�ga� z powrotem, dop�ki nie chwyci� wyci�gni�tej d�oni Ghanimy.

��Zaczepi�am si� ubraniem�� powiedzia�a.

Tu� pod sob� us�ysza� spadaj�ce kamienie. Poci�gn�� j� za r�k�, ale niewiele w ten spos�b uzyska�.

Z ty�u dochodzi�y g�uche pomruki rozz�oszczonych bestii.

Leto wyt�y� si� i zapieraj�c biodra o ska��, szarpn�� siostr� w g�r�. Materia� trzasn�� i ch�opiec poczu�, �e Ghanima przesun�a si� nieco w jego kierunku. Sykn�a z b�lu, ale on poci�gn�� raz jeszcze, mocniej. Wreszcie uwolni�a si� i wpe�z�a do dziury; odczo�ga�a si� dalej i upad�a pod �cian�.

Byli zbyt blisko ko�ca rozpadliny. Leto odwr�ci� si�, opad� na czworaki i wsun�� g��biej. Ghanima czo�ga�a si� za nim. S�ysza� jej ci�ki oddech. M�wi�o mu to, �e si� pokaleczy�a. Dotar� do ko�ca szczeliny, przewr�ci� si� na plecy i wyjrza� przez w�sk� szpar�. Wype�niona gwiazdami szczelina otwiera�a si� jakie� dwa metry ponad nimi. Nagle przes�oni�o j� co� wielkiego.

Powietrze wok� bli�ni�t wype�ni� potworny ryk. By� to niski, gro��cy, pradawny g�os �owcy przemawiaj�cego do przysz�ej ofiary.

��Mocno si� zrani�a�?�� zapyta� Leto, staraj�c si� zachowa� spokojny ton.

��Jeden z tygrys�w zaczepi� mnie pazurem. Rozdar� filtrfrak na lewej nodze. Krwawi�.

��Bardzo?

��Z �y�y. Nie mog� powstrzyma� krwotoku.

��Przyci�nij�� powiedzia�.�� S� wi�ksze, ni� oczekiwa�em.

Leto doby� z pochwy krysn� i wsta�. Wiedzia�, �e tygrysy b�d� stara�y si� dosta� do swych ofiar, si�gaj�c pazurami tam, gdzie ich cia�a nie mog�y si� zmie�ci�.

Bardzo powoli wysun�� przed siebie n�. Co� brutalnie uderzy�o w czubek ostrza. Cios wykr�ci� mu rami�, wytr�caj�c bro� z d�oni. Poczu� tryskaj�c� na twarz obc� krew. Rozleg� si� w�ciek�y, og�uszaj�cy ryk. Gwiazdy sta�y si� widoczne. Us�ysza�, �e co� upad�o ze ska� na piach, wyj�c przera�liwie.

Po chwili jednak gwiazdy zn�w zosta�y zakryte, a w uszach zabrzmia� ryk drapie�nika. Drugi tygrys zaj�� miejsce towarzysza, niepomny na jego los.

��S� uparte�� powiedzia� Leto.

��Jednego dosta�e� na pewno�� odpar�a Ghanima.�� S�yszysz? Ryki i odg�osy konwulsji w dole stawa�y si� coraz s�absze. Drugi tygrys pozosta� jednak niewzruszony.

Leto schowa� krysn� i dotkn�� ramienia Ghanimy.

��Daj mi sw�j. Potrzeba mi nowego ostrza, �eby sobie z nim poradzi�.

��My�lisz, �e maj� trzeciego w odwodzie?

��Ma�o prawdopodobne. Tygrysy laza poluj� parami.

��Dok�adnie tak jak my�� odpar�a.

��Tak jak my�� zgodzi� si�. Poczu� w�lizguj�c� si� w d�o� r�koje�� krysno�a. Chwyci� j� mocno. Raz jeszcze zacz�� powoli unosi� bro�. Ostrze napotyka�o tylko powietrze, nawet gdy podni�s� rami� na niebezpieczn� wysoko��. Opu�ci� r�k�, rozwa�aj�c mo�liwo�ci.

��Nie mo�esz go znale��?

��Zachowuje si� inaczej ni� pierwszy.

��Wci�� tam jest. Czujesz zapach?

Prze�kn�� �lin� suchym gard�em. Okropny fetor zaatakowa� jego nozdrza. Gwiazdy wci�� by�y zas�oni�te. Nie s�ysza� ju� zranionego tygrysa: trucizna na ostrzu krysno�a dokona�a swego dzie�a.

��Wydaje mi si�, �e b�d� musia� wsta栗 powiedzia�.

��Nie!

��Musz� go podra�ni�, �eby si�gn�� do no�a.

��Tak, ale zgodzili�my si�, �e je�li jedno z nas mo�e unikn��

��To ty jeste� ranna, zatem ty wracasz�� odpar�.

��Je�eli on ci� ci�ko zrani, nie b�d� mog�a ci� zabra栗 odpar�a.

��Masz jaki� lepszy pomys�?

��Oddaj mi n�.

��A twoja noga?

��Mog� sta� na zdrowej.

��Zwierz� rozwali ci g�ow� jednym ciosem. Mo�e maula�

��Je�eli ktokolwiek tego s�ucha, wie ju�, �e jeste�my przygotowani na�

��Nie chc�, �eby� ryzykowa�a!�� powiedzia�.

��Ktokolwiek tam jest, nie wolno mu si� dowiedzie�, �e mamy pistolety maula. Jeszcze nie teraz.�� Dotkn�a jego ramienia.�� B�d� ostro�na, schyl� g�ow�.

Poniewa� milcza�, doda�a:

��Wiesz, �e w�a�nie ja musz� to zrobi�. Oddaj mi n�.

Niech�tnie skin�� g�ow�, odnalaz� woln� d�oni� jej r�k� i zwr�ci� n�. By�o to logiczne, ale logika toczy�a w nim wojn� z uczuciami.

Ghanima zacz�a si� odczo�giwa�. Do Leto wyra�nie dobiega� szmer ocierania si� jej szaty o piasek na ska�ach. Westchn�a, a on domy�li� si�, �e musia�a wsta�. �B�d� bardzo ostro�na��� pomy�la�. Prawie poci�gn�� j� za rami�, by dalej nalega� na u�ycie pistoletu maula. Wiedzia� jednak, �e nie mog� zdradzi� stanu swego uzbrojenia. Ten kto� m�g�by wyprowadzi� zwierz� z ich zasi�gu i znale�liby si� w pu�apce, ze zranionym tygrysem czaj�cym si� w jakim� nieznanym miejscu w�r�d ska�. Ghanima wci�gn�a g��boko powietrze. Opar�a plecy o �cian� rozpadliny. �Musz� szybko dzia�a攠� pomy�la�a. Wyci�gn�a w g�r� r�k� z nastawionym no�em. Lewa noga dr�a�a, obficie krwawi�c tam, gdzie przeoraty j� pazury. Czu�a ciep�o sp�ywaj�cego po sk�rze strumyka krwi. �Bardzo szybko�. Metod� Bene Gesserit przygotowa�a zmys�y na nadchodz�cy kryzys. Kot musi si�gn�� w d�. Powoli przesuwa�a ostrzem wzd�u� szczeliny. Gdzie kry�o si� to przekl�te zwierz�? Raz jeszcze przeora�a powietrze. Nic. Trzeba by�o sprowokowa� tygrysa do ataku.

G��boko wci�gn�a nozdrzami powietrze. Zapach kota dochodzi� z lewej strony. Spr�y�a si�, wykona�a jeszcze jeden g��boki wdech i krzykn�a:

��Taqwa!

By� to dawny freme�ski okrzyk bitewny, kt�rego znaczenia�� �cena wolno�ci��� mo�na si� by�o doszuka� tylko w najstarszych podaniach. Ze z�o�ci� pchn�a ostrzem wzd�u� otworu rozpadliny.

Pazury wpi�y si� w jej �okie� wcze�niej, ni� n� znalaz� cia�o bestii. Zdo�a�a zwin�� palce, kiedy przeszywaj�cy spazm b�lu przemkn�� r�k� od barku po nadgarstek. Nag�e szarpni�cie wyrwa�o krysn� ze zdr�twia�ej d�oni Ghanimy, lecz w�ska luka w rozpadlinie zn�w za�wieci�a gwiazdami, a noc wype�ni�a si� j�kliwym rykiem zdychaj�cego kociska. Potem nadesz�y odg�osy �miertelnych drgawek i uderzenia cielska zwalaj�cego si� ze ska�.

��Trafi� mnie w ramiꠗ powiedzia�a Ghanima, staraj�c si� zwi�za� lu�n� fa�d� szaty dooko�a rany.

��Mocno?

��Tak my�l�. Nie czuj� d�oni.

��Pozw�l mi zapali� �wiat�o i�

��Nie, dop�ki si� nie ukryjemy.

��Pospiesz� si�.

Us�ysza�a, jak odwr�ci� si�, by si�gn�� po fremsak.

��M�j n� jest tu, z boku�� powiedzia�a.�� Czuj� r�koje�� kolanem.

��Zostaw go teraz.

Zapali� pojedyncz�, ma�� fiszk� jarzeniow�. Blask sprawi�, �e Ghanima zacz�a mruga� oczyma. Leto postawi� lamp� z boku na piasku i westchn��, gdy zobaczy� r�k� siostry. Pazur otworzy� d�ug�, ziej�c� ran�, skr�caj�c� od �okcia wzd�u� tylnej strony przedramienia prawie po nadgarstek. Rana odzwierciedla�a ruch, jakim odwr�ci�a rami�, by podstawi� n� pod �ap� tygrysa.

Ghanima rzuci�a okiem na skaleczenie, zamkn�a powieki i zacz�a odmawia� Litani� Przeciw Strachowi.

Leto poczu� identyczn� potrzeb�, ale odepchn�� od siebie zgie�k uczu� i zaj�� si� opatrywaniem rany. Musia� zrobi� to ostro�nie, chc�c zatrzyma� up�yw krwi i nada� jednocze�nie opatrunkowi niezr�czny wygl�d czego�, co Ghanima mog�aby za�o�y� sobie sama. Sk�oni� j�, by woln� r�k� zwi�za�a w�ze�, podtrzymuj�c koniec tkaniny w z�bach.

��Teraz sp�jrzmy na nogꠗ rzek�.

Skr�ci�a si�, by pokaza� drug� ran�. Ta nie by�a taka straszna: dwa p�ytkie rozdarcia wzd�u� �ydki. Krwawi�y jednak�e mocno. Leto oczy�ci� skaleczenie tak dobrze, jak tylko potrafi�, zawi�za� pod filtrfrakiem tkanin� i zapi�� nogawic� kombinezonu.

��Do rany dosta� si� piasek�� powiedzia�.�� Niech zajm� si� tym od razu, gdy wr�cisz.

��Piasek w ranach�� odpar�a.�� To nic nowego dla Fremen�w.

Zdoby� si� na u�miech i usiad�. Ghanima wci�gn�a g��boko powietrze.

��Poradzili�my sobie w ko�cu.

��Jeszcze nie.

Prze�kn�a �lin�, pr�buj�c doj�� do siebie po doznanym szoku. Jej twarz wydawa�a si� blada w �wietle fiszki jarzeniowej. Pomy�la�a: �Tak, musimy dzia�a� szybko. Ktokolwiek kontrolowa� te tygrysy, mo�e ju� si� zbli�a�.

Leto, patrz�c na siostr�, poczu� g��boki b�l, przeszywaj�cy mu piersi. Przez lata stanowili jak gdyby jedn� osob�, ale plan wymaga�, �eby przeszli metamorfoz�, id�c dwiema r�nymi drogami. Nigdy ju� do�wiadczanie nie mog�o by� ich wsp�ln� w�asno�ci�, tak jak by�o ni� dot�d.

��Tkanin� wzi��em z mojego niezb�dnika. Kto� to mo�e zauwa�y栗 powiedzia�, wr�ciwszy my�lami do rzeczywisto�ci.

��Tak.�� Zamieni�a si� z nim torbami.

��W pobli�u jest cz�owiek z transmiterem�� powiedzia�.�� Najprawdopodobniej czeka blisko kanatu, by si� upewni�, �e zgin�li�my.

Dotkn�a pistoletu maula zatkni�tego na wierzchu fremsaka, uj�a go i wsun�a za szarf� pod szat�.

��Mam podarte ubranie.

��Poszukiwacze mog� tu szybko trafi栗 rzek�.�� Mo�e by� w�r�d nich zdrajca. Lepiej wracaj sama. Niech Hara ci� ukryje.

��Ja� zaczn� szuka� zdrajcy, jak tylko wr�cꠗ powiedzia�a.

Spojrza�a w twarz brata, dziel�c jego bolesn� �wiadomo��, �e od tej chwili b�d� gromadzili w sobie coraz wi�cej r�nic. Ju� nigdy nie stan� si� jedno�ci�, ��cz�c wiedz�, kt�rej nikt inny nie m�g� poj��.

��P�jd� do D�ekaraty�� zdecydowa�.

��Fondak��� odpar�a.

Skinieniem g�owy wyrazi� potwierdzenie. D�ekarata-Fondak. Obie nazwy musia�y odpowiada� temu samemu miejscu. Tylko w ten spos�b to legendarne miejsce mog�o pozosta� w ukryciu. Robota przemytnik�w, oczywi�cie. Zmiana jednej nazwy na inn� nie przedstawia�a dla nich �adnej trudno�ci: dzia�ali pod przykrywk� niepisanej konwencji, pozwalaj�cej im istnie�. R�d w�adaj�cy planet� zawsze musi mie� tylne wyj�cie, z kt�rego m�g�by skorzysta� w wyj�tkowej sytuacji, a ma�y udzia� w przemytniczych zyskach utrzymywa� te kana�y otwarte. W Fondaku-D�ekaracie przemytnicy zaj�li w pe�ni sprawn� sicz, nie przejmuj�c si� losem jej szcz�tkowej ludno�ci. I ukryli D�ekarat� wprost w otwartej pustyni, bezpieczni dzi�ki tabu, kt�re trzyma�o Fremen�w z daleka.

���aden Fremen nie pomy�li o szukaniu mnie w takim miejscu�� powiedzia� Leto.�� B�d� oczywi�cie pyta� po�r�d przemytnik�w, ale�

��Zrobimy tak, jak si� um�wili�my�� odpar�a Ghanima.

��Wiem.�� S�ysz�c w�asny g�os, Leto zrozumia�, �e celowo przeci�ga ostatnie chwile wzajemnej�� jego i siostry�� to�samo�ci. U�miech wykrzywi� mu usta, dodaj�c lat wygl�dowi. Ghanima u�wiadomi�a sobie, �e widzi brata przez woal czasu. �zy pali�y jej oczy, gdy patrzy�a na tego nowego Leto.�� Nie wolno ci jeszcze oddawa� wody zmar�ym�� powiedzia�, przesuwaj�c palcem po jej wilgotnych policzkach.�� Odejd� tak daleko, �e nikt mnie nie us�yszy, i przywo�am czerwia.�� Wskaza� na z�o�one haki stworzyciela, przypi�te do szarfy fremsaka.�� B�d� w D�ekaracie pojutrze przed �witem.

��Jed� szybko, m�j stary przyjacielu�� szepn�a.

��Wierz� w ciebie, moja jedyna przyjaci�ko�� odpar�.�� Pami�taj, �eby� by�a ostro�na nad kanatem.

��Wybierz dobrego czerwia�� wypowiedzia�a freme�skie s�owa po�egnania. Lew� r�k� zgasi�a fiszk� jarzeniow� i zacz�a szele�ci� nocn� os�on�. Poci�gn�a j� ku sobie, zrolowa�a i wetkn�a w torb�. Us�ysza�a jego lekkie kroki, gdy schodzi� w d� po ska�ach, na pustyni�.

Uzbroiwszy si� w now� si��, czeka�a na rozw�j wydarze�. Leto musia� sta� si� dla niej martwy. Musia�a uwierzy� w jego �mier�. Nie mog�a wiedzie� nic o �adnej D�ekaracie, o bracie poszukuj�cym miejsca zagubionego we freme�skiej mitologii. Musia�a tak uwarunkowa� organizm, aby reagowa� z ca�kowitym przekonaniem, kiedy b�dzie opowiada�a o �mierci Leto rozszarpanego przez tygrysy laza. Niewielu ludziom uda�o si� zwie�� Prawdom�wczyni�, ale ona wiedzia�a, �e potrafi to zrobi� Wielo�ycie, kt�re dzieli�a z Leto, nauczy�o j�, jak tego dokona�: korzystaj�c z hipnotycznego procesu, starego ju� w czasach Szeby; chocia� prawdopodobnie by�a jedyn� osob�, kt�ra pami�ta�a, �e w og�le istnia�a jaki� Szeba. Starannie zaplanowa�a g��boki przymus i przez d�ugi czas po odej�ciu brata przekszta�ca�a sw� �wiadomo�栗 tworz�c posta� pogr��onej w �a�obie siostry, ocala�ej bli�niaczki�� dop�ty, dop�ki nie uzyska�a nieodparcie podobnej do prawdy ca�o�ci. Gdy sko�czy�a, poczu�a, jak wewn�trzny �wiat ucisza si�, wypchni�ty z jej �wiadomo�ci. Uzyska�a efekt uboczny, kt�rego si� nie spodziewa�a.

�Gdyby Leto �y� i m�g� si� tego nauczy�!��� pomy�la�a. Wsta�a, spojrza�a w d� na pustyni�, gdzie tygrysy dopad�y brata. Dobieg� stamt�d d�wi�k wydobywaj�cy si� z piasku, d�wi�k dobrze znany Fremenom: przej�cie czerwia. Chocia� rzadko spotyka�o si� je w tej okolicy, to jednak czasami si� zjawia�y. By� mo�e �miertelne drgawki pierwszego kota� Tak, Leto zabi� jedn� besti�, zanim druga go dopad�a. Obecno�� czerwia wydawa�a si� dziwnie symboliczna. Uwarunkowanie Ghanimy by�o tak g��bokie, �e daleko w dole na piasku ujrza�a trzy ciemne plamy: dwa tygrysy i Leto. Potem czerw przeszed� i pozosta� ju� tylko piach o powierzchni u�o�onej w nowe fale. Czerw nie by� zbyt wielki� ale wystarczaj�co du�y. Uwarunkowanie spowodowa�o, �e nie dostrzeg�a ma�ej postaci, unoszonej na pier�cieniowym grzebiecie.

Walcz�c z �alem, Ghanima zapi�a fremsak i wyczo�ga�a si� ostro�nie z ukrycia. Trzymaj�c d�o� na pistolecie maula, zbada�a teren. Ani �ladu cz�owieka z transmiterem. Podj�a wspinaczk� w g�r�, przeczo�guj�c si� na przeciwleg�� stron� i pe�zn�c w�r�d rzucanych przez ksi�yc cieni. Wypatrywa�a zab�jcy czaj�cego si� na jej drodze.

W ko�cu zobaczy�a przed sob� �wiat�a siczy Tabr i pochodnie grupy poszukiwawczy. Przez piasek ku �wiadkowi posuwa�a si� jaka� ciemna plama. Ghanima wybra�a tras� prowadz�c� daleko na p�noc, by omin�� zbli�aj�c� si� wypraw�. Zesz�a na piach i skry�a si� w cieniu wydm. St�paj�c nier�wnomiernie, tak aby nie przyci�gn�� czerwia, wysz�a na pust� tras�, dziel�c� Tabr od miejsca, gdzie zgin�� Leto. Pami�ta�a dobrze, �e mia�a by� ostro�na nad kanatem. Nic nie mog�o przeszkodzi� jej w z�o�eniu relacji o tym, jak Leto zgin��, ratuj�c j� przed tygrysami.

��Dlaczego z�o�y� nam t� ofert�?�� zapyta� Farad�n.�� To najwa�niejsze.

On i baszar Tyekanik stali w �wietlicy�� jednej z prywatnych komnat Farad�na. Wensicja siedzia�a z boku, na niskiej, b��kitnej otomanie, prawie jakby pods�uchiwa�a, a nie wsp�uczestniczy�a w rozmowie. Farad�n uleg� zadziwiaj�cej przemianie od tamtego poranka, kiedy ods�oni�a przed nim plany organizowanego spisku.

W Zamku Corrin�w dochodzi�o ju� p�ne popo�udnie i p�asko padaj�ce �wiat�o podkre�la�o spokojny komfort �wietlicy�� pokoju zastawionego prawdziwymi ksi��kami, odtworzonymi w plastenie. Na p�kach zalega�o mn�stwo szpul z nagraniami, bloki z danymi, szpule szigastruny i wzmacniacze mnemoniczne. Znajdowa�a si� tu wprawdzie tylko jedna otomana, lecz pr�cz niej by�o wiele foteli�� wszystkie dostosowywuj�ce kszta�ty do siedz�cych w nich os�b�� kt�re unosi�y si� na polu dryfowym. Zaprojektowano je tak, aby osi�gn�� maksimum niekr�puj�cej wygody.

Farad�n odwr�ci� si� plecami do okna. Mia� na sobie g�adki, szaro-czarny mundur sardaukara, z jedyn� dekoracj� w postaci stylizowanych, z�otych lwich pazur�w na wy�ogach ko�nierza. Zdecydowa� si� przyj�� baszara i matk� u siebie, maj�c nadziej� na uzyskanie bardziej niezobowi�zuj�cego nastroju, ni� by�oby to mo�liwe na oficjalnym posiedzeniu, lecz nieustanne �m�j pan to� i �moja pani tamto� Tyekanika tworzy�o dystans.

��Panie, nie s�dz�, �eby z�o�y� ofert�, nie b�d�c w stanie jej zrealizowa栗 powiedzia� Tyekanik.

��Oczywi�cie, �e nie�� wtr�ci�a si� Wensicja.

Farad�n spojrza� na matk� po to tylko, by j� uciszy�, i zapyta�:

��Nie naciskali�my na Idaho ani nie usi�owali�my skorzysta� z obietnicy Kaznodziei?

��Nie�� odpar� Tyekanik.

��Zatem dlaczego Duncan Idaho, przez ca�e �ycie znany z fanatycznej lojalno�ci wobec Atryd�w, proponuje teraz oddanie lady Jessiki w nasze r�ce?

��Kr��� plotki o jaki� k�opotach na Arrakis��� odwa�y�a si� wtr�ci� Wensicja.

��Nie s� potwierdzone�� przerwa� Farad�n.�� Czy te k�opoty mog� by� efektem dzia�alno�ci Kaznodziei?

��Mo�liwe�� rzek� Tyekanik�� ale nie widz�, niestety, motywacji.

��M�wi, �e szuka dla niej azylu�� powiedzia� Farad�n.�� To by si� zgadza�o, je�eli pog�oski�

��W�a�nie�� rzek�a ksi�na.

��Mo�emy wysun�� kilka przypuszcze� i rozwa�y� je�� zaproponowa� Farad�n.�� A je�eli Idaho popad� w nie�ask� u lady Alii?

��Rzuca�oby to nowe �wiat�o na sytuacjꠗ powiedzia�a Wensicja.

��Jednak on�

��Nie otrzymali�my jeszcze �adnych wiadomo�ci od przemytnik�w?�� wtr�ci� si� Farad�n.�� Dlaczego nie�

��Dor�czanie informacji zawsze trwa d�ugo o tej porze roku�� powiedzia� Tyekanik�� a wymogi bezpiecze�stwa�

��Tak, oczywi�cie, ale mimo to��� Farad�n potrz�sn�� g�ow�.�� Nie podobaj� mi si� nasze rozwa�ania.

��Nie spiesz si� z ich odrzucaniem�� ostrzeg�a Wensicja.�� Wszystkie pog�oski o Alii i tym kap�anie, jak mu tam na imi�

��D�awid�� powiedzia� Farad�n.�� Ale �w cz�owiek�

��Jest dla nas bardzo cennym �r�d�em informacji�� rzek�a Wensicja.

��Chcia�em powiedzie�, �e ten cz�owiek gra rol� podw�jnego agenta�� odpar� Farad�n.�� Nie mo�na mu ufa�. Jest zbyt wiele oznak, �e�

��Niestety, nie widz� ich�� zaprzeczy�a. Nagle rozgniewa�a go postawa Wensicji.

��Daj� ci moje s�owo, matko. Oznaki s� pewne. Wyja�ni� ci to p�niej.

��Zgadzam si� z tob�, m�j panie�� powiedzia� Tyekanik. Wensicja poczu�a si� ura�ona. O�mielili si� j� zignorowa�, jak gdyby by�a lekkomy�ln� idiotk� bez�

��Nie wolno nam zapomina�, �e Idaho sta� si� niegdy� ghol��� powiedzia� Farad�n.�� Tleilaxanie��� Spojrza� w bok, na Tyekanika.

��C�, ta mo�liwo�� zostanie zbadana�� odpar� Tyekanik.

Poczu�, �e podziwia spos�b, w jaki pracowa� umys� Farad�na�� czujnie, ostro, kwestionuj�ce. Tak, Tleilaxanie, przywracaj�c �ycie Idaho, mogli umie�ci� w nim uwarunkowanie maj�ce przynie�� im dodatkowe korzy�ci.

��Ale nie pojmuj�, jaki Tleilaxanie mogliby mie� w tym cel�� powiedzia� Farad�n.

��Zainwestowali w nasz� fortunꠗ odpar� Tyekanik�� Ma�e ubezpieczenie w nadziei na przysz�e �aski.

��Nazwa�bym to raczej wielk� inwestycj��� rzek� Farad�n.

��I niebezpieczn��� doda�a Wensicja.

Farad�n musia� si� z ni� zgodzi�. Zdolno�ci lady Jessiki by�y powszechnie znane w Imperium. Ponad wszystko, to w�a�nie ona wyszkoli�a Muad�Diba.

��W wypadku, gdyby si� sta�o wiadome, �e j� wi�zimy�� uzupe�ni� Farad�n.

��Tak, to mo�e okaza� si� obosiecznym mieczem�� zgodzi� si� Tyekanik.�� Ale nikt nie musi wiedzie� o nowym miejscu pobytu lady Jessiki.

��Za��my�� rzek� Farad�n�� �e przyjmujemy ofert�. Jak� warto�� przedstawia matka Muad�Diba? Czy mo�emy j� wymieni� na co� o wi�kszym znaczeniu?

��Nie otwarcie�� odpowiedzia�a Wensicja.

��Oczywi�cie, �e nie!�� Spojrza� wyczekuj�co na Tyekanika.

��Musimy si� przekona栗 powiedzia� Tyekanik. Farad�n pokiwa� g�ow�.

��Tak. My�l�, �e w wypadku wyra�enia zgody powinni�my uwa�a� lady Jessik� za kapita� zdeponowany na bli�ej nieokre�lony cel. W ko�cu bogactwo nie musi zosta� wydane koniecznie na jak�kolwiek konkretn� rzecz. Jest po prostu� potencjalnie u�yteczne.

��Ona mo�e okaza� si� bardzo niebezpiecznym je�cem�� ostrzeg� Tyekanik.

��Nad tym trzeba si� rzeczywi�cie zastanowi栗 odpar� Farad�n.�� M�wiono mi, �e dzi�ki metodzie Bene Gesserit mo�na manipulowa� lud�mi tylko za pomoc� u�ycia g�osu.

��Lub cia�a�� doda�a Wensicja.�� Irulana kiedy� zdradzi�a mi troch� z tego, czego si� nauczy�a. Chcia�a wywrze� na mnie wra�enie, ale nie s�dz�, by przesadza�a. Wniosek z tego p�yn�� jeden: �e Bene Gesserit maj� wiele sposob�w prowadz�cych do osi�gni�cia celu.

��Starasz si� zasugerowa栗 rzek� Farad�n�� �e b�dzie chcia�a mnie uwie��?

Wensicja wzruszy�a ramionami.

��Powiedzia�bym, �e jest troch� za stara, czy� nie?�� zapyta� Farad�n.

��Z Bene Gesserit nigdy nic nie wiadomo�� rzek� Tyekanik.

Farad�n poczu� dreszcz zmieszanego z l�kiem podniecenia. Gra maj�ca doprowadzi� do otrzymania w�adzy przez r�d Corrin�w r�wnocze�nie poci�ga�a go i odpycha�a. Wci�� pragn�� wycofa� si�, by kontynuowa� ulubione badania historyczne i pog��bia� wiedz� konieczn� do w�adania tu, na Salusa Secundus. Odtworzenie si� sardaukarskich by�o celem samym w sobie� i dla tego zadania Tyek stanowi� wci�� dobre narz�dzie. Jedna planeta to wystarczaj�co du�a odpowiedzialno��, natomiast ca�e Imperium wymaga�o niepor�wnywalnie wi�kszych umiej�tno�ci rz�dzenia. I im wi�cej czyta� o Muad�Dibie�� Paulu Atrydzie, tym bardziej fascynowa� si� sposobami korzystania z w�adzy. Jako tytularna g�owa rodu Corrin�w, spadkobierca Szaddama IV, dokona�by wielkiego dzie�a, przywracaj�c swojej rodzinie dziedziczne prawo do Lwiego Tronu. Chcia� tego! Pragn�� tego! Farad�n zorientowa� si�, �e powtarzaj�c t� n�c�c� litani�, potrafi pokona� chwilowe w�tpliwo�ci. Tymczasem Tyekanik kontynuowa�:

��� i, oczywi�cie, Bene Gesserit nauczaj�, �e pok�j prowokuje agresj�, wywo�uj�c w efekcie wojn�. Paradoksem�

��Jak doszli�my do tego tematu?�� zapyta� Farad�n, odrywaj�c uwag� od areny w�asnych spekulacji.

��C󿅠� powiedzia�a s�odko Wensicja, zauwa�ywszy ju� wcze�niej nieobecny wyraz twarzy syna.�� Zapyta�am jedynie, czy Tyek zna filozofi�, kt�r� kieruje si� zakon �e�ski.

��Do filozofii powinno si� podchodzi� z lekcewa�eniem�� rzek� Farad�n, zwracaj�c twarz ku Tyekanikowi.�� W kwestii oferty Idaho: s�dz�, �e powinni�my rozwa�a� j� dalej. Kiedy my�limy, �e co� poznali�my dog��bnie, w�a�nie wtedy przychodzi chwila, w kt�rej trzeba si� lepiej temu czemu� przyjrze�.

��Tak si� stanie�� powiedzia� Tyekanik. Podoba�a mu si� ostro�no�� Farad�na, ale mia� nadziej�, �e nie przeniesie si� ona na militarne decyzje, wymagaj�ce szybko�ci i precyzji.

Pozornie bez zwi�zku, Farad�n spyta�:

��Wiecie, co uwa�am za najciekawsze w historii Arrakis? Freme�ski zwyczaj z dawnych czas�w: zabijanie od r�ki nie ubranych w filtrfrak.

��Dlaczego fascynujesz si� filtrfrakami?�� zapyta� Tyekanik.

��Wi�c nic nie zauwa�yli�cie?

��C� takiego mieli�my zauwa�y�?�� zapyta�a ironicznie Wensicja. Farad�n pos�a� matce zirytowane spojrzenie. Dlaczego przeszkadza w�a�nie teraz? Odwr�ci� wzrok na Tyekanika.

��Filtrfrak jest kluczem do charakteru Arrakis, Tyek. To pi�tno Diuny. Ludzie sk�aniaj� si� do skupienia na fizycznych opisach: filtrfrak chroni wilgo� cia�a, w��cza j� w obieg i czyni mo�liwym przetrwanie w trudnych warunkach. Wiesz, obyczaj Fremen�w pozwala� na dawanie po jednym filtrfraku ka�demu cz�onkowi rodziny, z wyj�tkiem tych, kt�rzy zdobywali �ywno�栗 oni mieli ich wi�cej. Prosz� jednak, zauwa�cie oboje�� gestem r�ki w��czy� w dyskusj� matkꠗ �e ubiory, kt�re udaj� filtrfraki, ale naprawd� nimi nie s�, sta�y si� modne w ca�ym Imperium. G�r� wzi�a powszechna u ludzi cecha: kopiowa� zwyci�zc�!

��Naprawd� s�dzisz, �e �w szczeg� ma jakie� znaczenie?�� zapyta� zdezorientowany jego tonem Tyekanik.

��Tyek, Tyek� Bez takich informacji nie mo�na by�oby rz�dzi�! Powiedzia�em, �e filtrfraki s� kluczem do ich charakteru, bo s�! Filtrfrak to co� konserwatywnego, zachowawczego.

Tyekanik spojrza� na Wensicj�, kt�ra patrzy�a na syna, marszcz�c ze zmartwienia brwi. Ta cecha Farad�na zar�wno przyci�ga�a, jak i martwi�a baszara. Zbyt r�ni� si� od Szaddama, kt�ry stanowi� wcielenie idea�u sardaukara: by� zmilitaryzowanym zab�jc� o bardzo niewielu hamulcach. Ale Szaddam podda� si� Atrydom dowodzonym przez przekl�tego Paula. Rzeczywi�cie, to co okazywa� teraz Farad�n, przypomina�o cechy, o kt�rych czyta�, �e posiada� je Paul Atryda. By� mo�e Farad�n mniej waha�by si� pomi�dzy niezb�dnymi, okrutnymi decyzjami ni� Atrydzi, lecz tylko dlatego, �e przeszed� sardaukarskie szkolenie.

��Wielu rz�dzi�o, nie zbieraj�c tego rodzaju informacji�� stwierdzi� Tyekanik.

Farad�n popatrzy� na� przez chwil� i rzek�:

��Rz�dzi�o i upad�o.

Usta Tyekanika �ci�gn�y si� w prost� kresk�. Poj�� oczywist� aluzj� odnosz�c� si� do kl�ski Szaddama. By�a to r�wnie� kl�ska sardaukar�w. I �aden z nich nie potrafi� wspomina� jej r�wnie lekko.

Poczyniwszy t� uwag�, Farad�n doda�:

��Widzisz, Tyekanik, nigdy w pe�ni nie doceniono wp�ywu warunk�w �ycia danej planety na masy nie�wiadomych tubylc�w. Aby pokona� Atryd�w, musimy pojmowa� nie tylko Kaladan, ale i Arrakis: pierwsza jest �agodna, a druga to grunt wymagaj�cy twardych decyzji. Jak dosz�o do asymilacji Atryd�w i Fremen�w? Bez rozwi�zania tej zagadki nigdy nie zdo�amy tego powt�rzy� i zn�w zostaniemy pokonani.

��A c� to ma wsp�lnego z ofert� Idaho?�� zapyta�a z naciskiem Wensicja.

Farad�n popatrzy� z g�ry na matk�.

��Zaczniemy walk� od wprowadzenia w ich spo�ecze�stwo pewnego rodzaju presji. Presja jest pot�nym narz�dziem, jej brak r�wnie�. Nie zauwa�y�a�, jak Atrydzi stopniowo �agodzili obyczaje Fremen�w?

Tyekanik skin�� g�ow�, wyra�aj�c aprobat�. Celna uwaga. Nie mo�na pozwala� na zbytnie �agodzenie dyscypliny sardaukar�w. Jednak niepokoi�a go wci�� propozycja Idaho.

��Mo�e lepiej odrzuci� t� ofert�?�� powiedzia�.

��Jeszcze nie�� odezwa�a si� Wensicja.�� Mamy otwarty ca�y wachlarz decyzji, naszym zadaniem jest rozpatrzenie mo�liwie du�ej ilo�ci wariant�w. M�j syn ma racjꠗ potrzebujemy wi�cej informacji.

Farad�n popatrzy� na ni�, rozwa�aj�c znaczenie wypowiedzianych przez matk� s��w.

��Ale czy nie miniemy punktu, poza kt�rym nasze decyzje nie b�d� mia�y znaczenia?�� zapyta�.

Z ust Tyekanika doby� si� gorzki �miech.

��Je�eli o mnie chodzi, uwa�am, �e dawno min�li�my punkt, z kt�rego nie ma powrotu.

Farad�n odrzuci� w ty� g�ow� i roze�mia� si� w �lad za nim.

��Ale wci�� jeszcze mamy mo�liwo�� wyboru, Tyek.

Powoli i ostro�nie Ghanima dotar�a z powrotem do siczy Tabr, trzymaj�c si� najg��bszych cieni wydm. Przycupn�a w milczeniu, gdy ekipa poszukiwaczy przechodzi�a obok. Nie opuszcza�a jej straszna �wiadomo��: czerw, kt�ry zabra� tygrysy i cia�o Leto, by� ledwie wst�pem do czekaj�cych j� niebezpiecze�stw. Leto odszed�, i to odszed� na zawsze. Opanowa�a �zy i zapami�ta�a si� w gniewie. Sta�a si� czyst� Fremenk� i wiedzia�a o tym, syc�c si� uzyskan� wiedz�.

Zrozumia�a wszystko, co m�wiono o Fremenach. Kr��y�y plotki, �e nie maj� sumienia, gdy� sp�on�o w konfrontacji z pragnieniem zemsty na tych, kt�rzy wyp�dzali ich z planety na planet�. Oczywi�cie, to zwyk�a g�upota. Tylko najprymitywniejszy dzikus nie posiada sumienia. Fremeni mieli je bardzo wysoko rozwini�te, a koncentruj�ce si� na pomy�lno�ci narodu. Tylko obcym wydawali si� brutalni�� tak jak obcy wydawali si� brutalni Fremenom. Ka�dy Fremen wiedzia� bardzo dobrze, �e mo�e dokona� brutalnego czynu i nie mie� z tego powodu wewn�trznych wyrzut�w. Fremeni nie odczuwali winy robi�c rzeczy, kt�re wywo�ywa�y to uczucie w innych. Rytua�y ofiarowywa�y im wolno�� od grzech�w, kt�re inaczej mog�yby przynie�� og�ln� zag�ad�. Wiedzieli, �e ka�dy wyst�pek mo�na usprawiedliwi�, przynajmniej po cz�ci, dobrze znanymi okoliczno�ciami �agodz�cymi: �nieopanowaniem�, czy �naturalnie� z�ymi sk�onno�ciami, b�d�cymi udzia�em wszystkich ludzi, albo �brakiem szcz�cia�, kt�re odczuwali jako zderzenie pomi�dzy �miertelnym cia�em, a zewn�trznym chaosem wszech�wiata.

Na tym tle Ghanima postrzega�a siebie jako czyst� Fremenk�, starannie przygotowan� do dozwolonej plemiennej brutalno�ci. Potrzebowa�a celu�� a tym celem by� bez w�tpienia r�d Corrin�w. Marzy�a o ujrzeniu krwi Farad�na rozlanej u swych st�p.

Przy kanacie nie czeka� na ni� �aden wr�g. Nawet ekipy poszukiwawcze rozesz�y si� na wszystkie strony. Przeci�a kanat, id�c po mostku bez por�czy. Potem podczo�ga�a si� przez wysok� traw� ku ukrytemu wej�ciu do siczy. Wsta�a, aby zorientowa� si� w sytuacji. Nagle w przodzie zab�ys�y �wiat�a i Ghanima rzuci�a si� p�asko na ziemi�. Wyjrza�a przez �odygi wyro�ni�tej lucerny. Jaka� kobieta wesz�a z zewn�trz w otw�r ukrytego przej�cia. Kto� pami�ta� o tradycyjnym przygotowaniu wej�cia do siczy. W czasie k�opot�w ka�dego, kto wchodzi� do siczy, wita�o si� jaskrawym �wiat�em, o�lepiaj�cym na chwil� przybysza i daj�cym czas stra�nikom na decyzj�. Nigdy jednak takie przywitanie nie powinno by� widoczne daleko na pustyni. To, �e Ghanima dostrzeg�a �wiat�o, oznacza�o, �e kto� zdj�� zewn�trzn� grod�.

Ghanima poczu�a przyp�yw gniewu na tak jawne zaniedbanie bezpiecze�stwa siczy: pal�ce si� otwarcie �wiat�o. Zgroza.

Po�wiata wci�� k�ad�a si� wachlarzem na grunt u podn�a zbocza. Dziewczynka wybieg�a z ciemno�ci sadu w jasny kr�g. Jej ruchy zdradza�y co� w rodzaju przestrachu. Ghanima mog�a dojrze� u wej�cia kr�g kuli �wi�toja�skiej z otaczaj�c� j� aureol� owad�w. Blask o�wietla� teraz dwa ciemne cienie w przej�ciu�� m�czyzn� i kobiet� trzymaj�cych si� za r�ce.

Ghanima wyczuwa�a, �e co� tu nie jest w porz�dku. Nie byli tylko par� kochank�w kradn�cych par� chwil dla Ciebie. �r�d�o �wiat�a wisia�o w g�rze, za nimi. M�wili do siebie o�wietleni �ukiem blasku, rzucaj�c cienie na zewn�trz, w noc, gdzie ka�dy m�g� obserwowa� ich ruchy. W pewnym momencie m�czyzna uwolni� sw� r�k�, gestykuluj�c pr�dkimi, skrytymi ruchami. Gdy sko�czy�, d�o� powr�ci�a w cie�.

W ciemno�ci wok� Ghanimy rozbrzmiewa�y g�osy nocnych stworze�, ale ona stara�a si� pozby� ich ze �wiadomo�ci, by jej nie rozprasza�y.

Co zaniepokoi�o j� w tych dwojgu?

Gesty m�czyzny by�y tak stateczne, tak ostro�ne.

Odwr�ci� si�. Odbicie �wiat�a od szaty kobiety rzuci�o na niego blask, ukazuj�c surow�, czerwon� twarz z ogromnym nosem. Ghanima w milczeniu wci�gn�a g��boki oddech. Palimbasza! By� wnukiem naiba, kt�rego synowie polegli w s�u�bie Atryd�w. Twarz�� i jeszcze co�, co b�ysn�o w rozchylonej podczas obrotu szacie�� nakre�li�a Ghanimie kompletny obraz. Pod szat� mia� pas z przytwierdzon� kaset�, b�yskaj�c� klawiszami i suwakami. Bez w�tpienia by� to instrument z Tleilaxu, b�d� z Ix. Musia� to by� transmiter, kt�ry uwolni� tygrysy. Palimbasza. A wi�c kolejna freme�ska rodzina przesz�a na stron� rodu Corrin�w.

Kim by�a kobieta? To bez znaczenia. Po prostu kim�, kogo wykorzystywa� Palimbasza.

W umy�le Ghanimy zjawi�a si� my�l Bene Gesserit: �Ka�da planeta ma w�asny czas, tak samo ka�de �ycie�.

Dobrze pami�ta�a Palimbasz�. Naucza� w siczowej szkole matematyki. Stara� si� wyja�ni� Muad�Diba systemami matematycznymi, pot�pianymi dot�d przez kap�a�stwo. Zniewala� umys� w prosty spos�b: przekazywa� techniczn� wiedz�, nie przekazuj�c �adnej warto�ci.

�Powinnam wcze�niej by�a go podejrzewa栗 pomy�la�a.�� Symptomy by�y oczywiste�.

Po chwili z gorzkim u�ciskiem w �o��dku doko�czy�a t� my�l: �To on zabi� mojego brata!�

Zmusi�a si� do spokoju. Palimbasza zabi�by i j�, gdyby stara�a si� min�� go w ukrytym przej�ciu. Teraz zrozumia�a przyczyn� tej niefreme�skiej rewii �wiat�a, zdrady ukrytego wej�cia. Wypatrywa� przy �wietle, czy kt�ra� z ofiar nie uciek�a tygrysom. Ghanima, widz�c transmiter, poj�a cz�� gest�w r�ki�� Palimbasza gniewnym ruchem naciska� jeden z klawiszy urz�dzenia.

Obecno�� tej pary ostrzeg�a Ghanim�. Prawdopodobnie w ka�dym wej�ciu do siczy sta� inny stra�nik.

Podrapa�a si� po nosie. Zraniona noga wci�� dr�a�a, a prawa r�ka mocno bola�a. Palce mia�a zdr�twia�e. Gdyby dosz�o do walki na no�e, musia�aby trzyma� go w lewej r�ce.

Ghanima pomy�la�a o u�yciu pistoletu maula, ale charakterystyczny odg�os na pewno �ci�gn��by niepo��dan� uwag�. Trzeba by�o znale�� jaki� inny spos�b.

Palimbasza raz jeszcze odwr�ci� si� plecami do wyj�cia, staj�c si� ciemn� plam� na tle �wiat�a. Uwaga kobiety, nawet gdy m�wi�a, skierowana by�a przez ca�y czas na zewn�trz.

Ghanima czu�a w niej napi�cie sprawiaj�ce wra�enie, �e kobieta widzi, u�ywaj�c samych k�cik�w oczu. By�a zatem czym� wi�cej ni� u�ytecznym narz�dziem zdrajc�w. By�a jedn� z nich.

Ghanima przypomnia�a sobie, �e Palimbasza mia� aspiracje zosta� kajmakanem, politycznym gubernatorem pod zwierzchnictwem Regentki. By�o jasne, �e stanowi ogniowo wi�kszego spisku. Za nim sta�o wielu innych. Nawet tu, w Tabr. Gdyby uda�o si� wzi�� jedno z nich �ywcem, mia�oby si� w gar�ci wielu innych.

Uwag� Ghanimy przyci�gn�o sapni�cie ma�ego zwierz�cia pij�cego z kanatu. Naturalne d�wi�ki i naturalne istoty. Jej pami�� pr�bowa�a si� przebi� przez dziwn� barier� milczenia w umy�le. Dotar�a wreszcie do kap�anki Jowf, pojmanej w Asyrii przez Sennacheriba. Jej wspomnienia powiedzia�y Ghanimie, co musi teraz zrobi�. Palimbasza i jego kobieta byli jedynie dzie�mi, niesfornymi i niebezpiecznymi. Nie wiedzieli nic o Jowf, nie znali nawet imienia planety, na kt�rej kap�anka i Sennacherib obr�cili si� w proch i py�. Taki sam los mia� spotka� spiskowc�w: ich s�awa mia�a zemrze� tu i teraz, na gruncie Arrakis, nim si� jeszcze narodzi�a.

Przetoczywszy si� na bok, Ghanima uwolni�a fremask, wyzwoli�a piachochrapy z przytrzymuj�cych je wi�za�, zdj�a z nich pokrowiec i usun�a filtr. Teraz dysponowa�a d�ug� rur�. Z ma�ego pude�eczka niezb�dnika wyci�gn�a ig��, wyj�a z pochwy krysn� i w�o�y�a ig�� w otw�r na szczycie ostrza, prowadz�cy do zbiornika z trucizn�: miejsca, przez kt�re przebiega� kiedy� nerw czerwia. Zranienie r�ki czyni�o to zadanie niezwykle trudnym. Dziewczynka porusza�a si� powoli, ostro�nie, przytrzymuj�c z wielk� przezorno�ci� zatrut� ig��, podczas gdy z przegr�dki we fremsaku wyj�a tampon z w��kna przyprawowego. Trzon ig�y owin�a �ci�le wacikiem, tworz�c pocisk dok�adnie mieszcz�cy si� w rurze piachochrap�w.

Trzymaj�c bro� poziomo, podpe�z�a bli�ej do �wiat�a, poruszaj�c si� powoli, by wywo�a� minimalne zamieszanie w�r�d lucerny. Czo�gaj�c si�, bada�a wzrokiem owady lataj�ce w �wietle. Tak, w tym rojnym t�umie widzia�a r�wnie� piumuchy. Wiedzia�a o nich, �e z zapami�taniem gryz� ludzkie cia�o. Zatruta strza�ka mog�a zosta� nie zauwa�ona, wzi�ta jako uk�szenie natr�tnego owada. Pozostawa�a kwestia wyboru: kt�re z pary wybra栗 m�czyzn� czy kobiet�?

Muriza. Imi� nagle wyskoczy�o z pami�ci Ghanimy. Tak nazywa�a si� ta kobieta. Przypomnia�y jej si� rzeczy, kt�re o niej m�wiono. By�a jedn� z tych, kt�re kr�ci�y si� wok� Palimbaszy jak te owady, roj�ce si� wok� kuli �wi�toja�skiej. By�a s�aba, �atwo ulega�a wp�ywom.

Bardzo dobrze. Palimbasza wybra� sobie na t� noc z�e towarzystwo.

Ghanima przytkn�a r�k� do ust i z pomoc� wspomnie� kap�anki Jowf, obecnej w jej �wiadomo�ci, zaczerpn�a g��boko powietrza, by po chwili wydmuchn�� je gwa�townie.

Palimbasza trzepn�� si� w policzek i spojrza� na d�o�. Krew. Nie widzia� ig�y odrzuconej ruchem r�ki.

Kobieta powiedzia�a co� uspokajaj�cego i Palimbasza roze�mia� si�. �mia� si� wci��, gdy nogi zacz�y si� pod nim ugina�. Zatoczy� si� raptownie na Muriz�, kt�ra usi�owa�a go podtrzyma�. Nagle obok nich pojawi�a si� Ghanima przyciskaj�ca ostrze ods�oni�tego krysno�a do boku kobiety.

Tonem konwencjonalnej, spokojnej rozmowy, dziewczynka powiedzia�a:

��Nie r�b �adnych gwa�townych ruch�w, Murizo. M�j n� jest zatruty. Mo�esz ju� pu�ci� Palimbasz�. Jest martwy.

��Mo�e nie powinienem tego m�wi栗 powiedzia� Farad�n�� lecz by unikn�� omy�ek, o�wiadczam, �e umie�ci�em tu g�uchoniemego z rozkazem zabicia obojga was w wypadku, gdybym zacz�� zdradza� oznaki ulegania czarodziejskim praktykom.

Nie spodziewa� si�, �e ujrzy jak�kolwiek reakcj�. Oboje, lady Jessika i Idaho, spe�niali i bez tego wszelkie jego oczekiwania.

Farad�n rozmy�lnie wybra� na miejsce pierwszej rozmowy dawn� Komnat� Audiencji Pa�stwowych Szaddama. Je�eli nawet brakowa�o jej wielko�ci, to by�a przystosowana do organizowania niezwyczajnych spotka�. Na zewn�trz panowa�a typowa zimowa pogoda, lecz o�wietlenie komnaty pozbawionej okien symulowa�o nieustaj�cy letni dzie�, sk�pany w z�otym �wietle padaj�cym ze zr�cznie rozmieszczonych ku� �wi�toja�skich, wykonanych z najczystszego Ixia�skiego kryszta�u.

Wiadomo�ci z Arrakis nape�nia�y Farad�na spokojem i uniesieniem. Leto, bli�niak-ch�opiec, zgin��, zabity przez tygrysy. Ghanima, ocala�a siostra, znajdowa�a si� w r�kach ciotki, kt�ra traktowa�a j� jako zak�adniczk�. Raport z Diuny wyja�nia� kulisy dziwnej propozycji Idaho. Duncan po prostu prosi� o azyl dla lady Jessiki. Szpiedzy Corrin�w donosili o niepewnym zawieszeniu broni na Arrakis: Alia wyrazi�a zgod� na poddanie si� pr�bie, zwanej �Procesem-o-Op�tanie�, kt�rej cel�w w pe�ni nikt nie wyja�ni�. Jednak�e na proces nie wyznaczono �adnej konkretnej daty i dwaj szpiedzy Corrin�w byli przekonani, �e nigdy do niego nie dojdzie. Jedyn� pewn� wiadomo�ci� by�a informacja o walkach mi�dzy freme�skimi si�ami militarnymi i Fremenami z pustyni. By�a to poroniona wojna domowa, kt�ra wywo�a�a tymczasowy zast�j w rz�dzie. Tereny zarz�dzane przez Stilgara pozosta�y neutralne, a ich rol� okre�lano jako pole wzajemnej wymiany zak�adnik�w. Ghanim� bez w�tpienia trzymano jako zak�adniczk�, chocia� agenci nie rozpracowali tego tematu do ko�ca.

Jessik� i Idaho przywieziono tutaj i dla bezpiecze�stwa natychmiast przywi�zano do foteli dryfowych. Oboje zostali skr�powani morderczo cienkimi nitkami szigastruny, kt�ra wer�n�aby si� im w cia�o przy najl�ejszej szamotaninie. Dwaj sardaukarzy sprawdzili wi�zy i wyszli w milczeniu.

W istocie, ostrze�enie nie by�o konieczne. Jessika widzia�a uzbrojonego g�uchego m�czyzn�, stoj�cego pod �cian� po prawej stronie, ze star�, lecz skuteczn� broni� w d�oni. Pozwoli�a b��dzi� spojrzeniu w�r�d egzotycznych dekoracji sali. Szerokie, splataj�ce si� li�cie rzadkiego krzewu �elaznego, przystrojone per�ami w kszta�cie oczu, wie�czy�y �rodek kopulastego sklepienia. Posadzka u�o�ona by�a naprzemian z blok�w drewna diamentowego i muszli kabuzu, kt�rych czworoboczne uk�ady otoczono wyci�tymi laserem ko��mi passaqueta. Dobrane, twarde materia�y zdobi�y �ciany w t�oczone pod ci�nieniem wzory, b�d�ce t�em dla czterech sylwetek Lwa�� symbolu spadkobierc�w nie�yj�cego Szaddama IV. Lwy wykonano ze z�otych samorodk�w.

Farad�n postanowi� przyj�� je�c�w na stoj�co. W�o�y� szorty mundurowe i rozpi�ty pod szyj�, lekki �akiet z elf-jedwabiu barwy z�ota. Na lewej piersi mia� wyszyte gwia�dziste god�o kr�lewskiego rodu. Towarzyszy� mu baszar Tyekanik ubrany w br�zowy mundur saraduakra, wysokie sk�rzane buty i ozdobn� rusznic� laserow�, tkwi�c� w olstrze zawieszonym przy klamrze pasa. Tyekanik, kt�rego zdecydowan� twarz lady Jessika doskonale zna�a z raport�w Bene Gesserit, sta� trzy kroki na lewo, z ty�u za Farad�nem. Samotny tron z ciemnego drewna ustawiono na posadzce pod �cian�.

��Zatem�� rzek� Farad�n, zwracaj�c si� do Jessiki�� masz co� do powiedzenia?

��Chcia�abym wiedzie�, dlaczego nas zwi�zano�� odpar�a Jessika, wskazuj�c na szigastrun�.

��W�a�nie otrzymali�my raport z Arrakis, wyja�niaj�cy, dlaczego si� tu znalaz�a��� rzek� Farad�n.�� By� mo�e ka�� ci� rozwi�za栗 u�miechn�� siꠗ je�eli��� Przerwa�, poniewa� przez drzwi wbudowane tu� obok tronu wesz�a Wensicja. Nie zwracaj�c uwagi na Jessik� i Idaho, podesz�a szybko do Farad�na, pokaza�a mu ma�y sze�cian informacyjny i uruchomi�a go. Farad�n badawczo przyjrza� si� ja�niej�cej blaskiem powierzchni. Powierzchnia zblad�a w ko�cu, wi�c zwr�ci� sze�cian matce, wskazuj�c, �eby poda�a go Tyekanikowi. Spojrza� uwa�nie na Jessik�.

Po chwili Wensicja stan�a z prawej strony Farad�na, trzymaj�c w d�oni ponownie pociemnia�y sze�cian, cz�ciowo ukryty w fa�dzie bia�ej szaty.

Jessika popatrzy�a w prawo, na Idaho, ale ten udawa�, �e jej nie widzi.

��Bene Gesserit s� ze mnie niezadowolone�� wyja�ni� Farad�n.

��Wierz�, �e jestem odpowiedzialny za �mier� twojego wnuka.

Jessika, utrzymuj�c twarz w stanie nie wyra�aj�cym uczu�, pomy�la�a: �Zatem nale�y wierzy� w opowie�� Ghanimy, o ile nie�� Nie podoba�o jej to, co podejrzewa�a.

Idaho zamkn��, a potem otworzy� oczy, by spojrze� na Jessik�. Opowiedzia� jej wcze�niej o swojej Rhad�ija-wizji, ale wydawa�a si� tym nie przejmowa�. Nie wiedzia�, jak sklasyfikowa� �w brak emocji. Co� ukrywa�a, to by�o oczywiste.

��Sytuacja jest nast�puj�ca�� powiedzia� Farad�n i zacz�� wyjawia� wszystko, czego dowiedzia� si� o wydarzeniach na Arrakis, nie opuszczaj�c nawet drobiazg�w.�� Ghanima prze�y�a, lecz wedle tego, co mi wiadomo, znajduje si� w r�kach lady Alii�� podsumowa�.

��Zabi�e� mojego wnuka?�� zapyta�a wprost Jessika. Farad�n odpowiedzia� szczerze:

��Nie. Dowiedzia�em si� niedawno o spisku, ale nie ja go zorganizowa�em.

Jessika spojrza�a na Wensicj� i zobaczy�a triumfuj�cy wyraz jej twarzy.

�Oczywi�cie!�� pomy�la�a.�� Lwica spiskuje dla swojego koci�cia�. Ale tej gry lwica mog�a po�a�owa�.

Skierowa�a wzrok na Farad�na.

��Zakon �e�ski uwa�a, �e to ty go zabi�e��� rzek�a. Farad�n odwr�ci� si� do matki.

��Poka� jej wiadomo��.

Gdy Wensicja waha�a si�, rzek� z ukrytym w g�osie gniewem, kt�ry Jessika skrz�tnie zanotowa�a w pami�ci:

��Powiedzia�em, �eby� jej pokaza�a!

Wensicja, staraj�c si� zamaskowa� blado�� twarzy, przekr�ci�a sze�cian stron� informacyjn� w kierunku Jessiki i zaktywizowa�a go. S�owa przep�ywa�y przez powierzchni�, reaguj�c na ruch oczu:

�Rada Bene Gesserit na Wallach IX z�o�y�a oficjaln� skarg� przeciw rodowi Corrin�w w sprawie zamordowania Leto Atrydy II. Akt oskar�enia i przedstawienie dowod�w wyznaczono Komisji Bezpiecze�stwa Wewn�trznego Landsraadu. Wybrane zostanie neutralne miejsce posiedzenia, a nazwiska s�dzi�w podane b�d� do akceptacji obydwu stron. Niezb�dna jest wasza natychmiastowa odpowied�. Sabit Rekush, za Landsraad�.

Wensicja wr�ci�a na miejsce obok syna.

��Jak zamierzacie odpowiedzie�?�� zapyta�a Jessika.

��Poniewa� m�j syn nie otrzyma� oficjalnej inwestytury na g�ow� rodu Corrin�w�� odezwa�a si� Wensicja�� ja� Dok�d idziesz?�� Ostatnie s�owa skierowa�a do Farad�na, kt�ry, gdy m�wi�a, odwr�ci� si� i przeszed� obok g�uchego stra�nika, kieruj�c si� ku bocznym drzwiom.

Farad�n przystan�� i odwr�ci� si� bokiem.

��Wracam do ksi��ek i bada�. S� bardziej interesuj�ce ni� w�adza i intrygi.

��Jak �miesz!�� krzykn�a Wensicja. Ciemny rumieniec wykwit� na jej twarzy od szyi a� po policzki.

���miem robi� zupe�nie niewiele�� odrzek� Farad�n.�� Podejmowali�cie decyzje w moim imieniu, decyzje, kt�re uwa�am za wyj�tkowo obrzydliwe. Albo od tej pory b�d� sam decydowa�, albo mo�ecie szuka� innego nast�pcy dla rodu Corrin�w.

Jessika przejecha�a wzrokiem po uczestnikach konfrontacji, widz�c, �e Farad�n jest autentycznie rozgniewany. Baszar-adiutant zesztywnia�, udaj�c, �e nic nie s�yszy. Wensicja by�a bliska wybuchni�cia gniewem i krzykiem. W sumie Jessika czu�a si� raczej zadowolona, �e jest �wiadkiem sceny, z kt�rej wyci�gni�te teraz wnioski mog�y wyda� owoce w przysz�o�ci. Wiedzia�a ju�, �e decyzje o wys�aniu tygrys�w-zab�jc�w przeciw jej wnukom podj�to bez wiedzy Farad�na. Wierzy�a w jego szczero��, kiedy twierdzi�, i� dowiedzia� si� o spisku zbyt p�no. Nie mog�a si� myli�, widz�c prawdziwy gniew w oczach ksi�cia stoj�cego z boku i gotowego na wszystko.

Wensicja odetchn�a g��boko, potem powiedzia�a:

��Bardzo dobrze. Oficjalna inwestytura odb�dzie si� jutro. Mo�esz zacz�� dzia�a� na jej konto.

Spojrza�a na Tyekanika, kt�ry patrzy� gdzie� w bok.

�Po�r� si� mi�dzy sob�, kiedy tylko st�d wyjd��� stwierdzi�a Jessika.�� Ale wierz� szczerze, �e to on wygra�. Wr�ci�a my�lami do wiadomo�ci z Landsraadu. Zakon przes�a� skarg� z finezj�, kt�ra by�a zas�ug� szkolenia Bene Gesserit. W formalnej nocie protestacyjnej ukryto wiadomo�� przeznaczon� tylko dla oczu Jessiki. M�wi�a ona, �e szpiedzy zakonu znaj� po�o�enie Jessiki i oceniaj� Farad�na z tak wyborn� precyzj�, i� domy�lali si�, �e poka�e sze�cian je�cowi.

��Chcia�abym us�ysze� odpowied� na moje pytanie�� powiedzia�a Jessika do Farad�na, gdy odwr�ci� ku niej twarz.

��Zeznam przed Landsraadem, �e nie mam nic wsp�lnego z morderstwem�� powiedzia� Farad�n.�� Dodam, �e podzielam oburzenie zakonu na spos�b, w jaki pope�niono zbrodni�, chocia� niestety zadowala mnie jej ostateczny rezultat. Przepraszam, �e sprawiam ci b�l, ale fortuna wsz�dzie si� toczy.

�Fortuna wsz�dzie si� toczy��� pomy�la�a Jessika. Ulubione powiedzenie jej ksi�cia. Co� w zachowaniu Farad�na m�wi�o, �e on o tym wie. Odrzuci�a mo�liwo��, �e Leto naprawd� zgin��. Zak�ada�a, i� to l�k Ghanimy o brata sta� si� przyczyn� wyjawienia ca�o�ci planu bli�ni�t. Przemytnicy mogli doprowadzi� do spotkania Gurneya z Leto i spe�nienia pragnie� zakonu. Leto powinien zosta� wypr�bowany. Musi. Bez pr�by by� zgubiony, tak jak Alia. A Ghanima� No, z tym mo�na by�o jeszcze poczeka�. Nie by�o sposobu na zaprezentowanie przed-urodznych Cenzorce Prze�o�onej.

Jessika westchn�a g��boko.

��Wcze�niej czy p�niej�� powiedzia�a�� kto� wpad�by na pomys�, �e ty i moja wnuczka mo�ecie zjednoczy� dwa nasze rody i zaleczy� stare rany.

��Wspominano mi o takiej mo�liwo�ci�� rzek� Farad�n, rzucaj�c kr�tkie spojrzenie na matk�.�� Odpowiedzia�em, �e wol� poczeka� na rezultaty ostatnich wydarze� na Arrakis. Nie ma potrzeby podejmowa� pospiesznych decyzji.

��Mo�liwe, �e ta�czy�e� ju� tak, jak gra�a moja c�rka�� stwierdzi�a Jessika.

Farad�n zesztywnia�.

��Wyja�nij to!

��Sprawy na Arrakis wygl�daj� inaczej, ni� ci si� wydaje�� powiedzia�a.�� Alia gra we w�asn� gr�, gr� Paskudztwa. Ghanima jest w niebezpiecze�stwie, o ile Alia nie znajdzie sposobu na jej wykorzystanie.

��Oczekujesz, i� uwierz�, �e ty i twoja c�rka przeciwstawiacie si� sobie nawzajem, �e Atrydzi walcz� z Atrydami? Jessika spojrza�a na Wensicj� i znowu na Farad�na.

��Corrino walczy z Corrino.

Na ustach Farad�na zago�ci� gorzki u�miech.

��Dobrze powiedziane. W jaki spos�b mia�bym si� sta� narz�dziem Alii?

��Zostaj�c wmieszanym w �mier� Leto, porywaj�c mnie�

��Porywaj�c�?

��Nie wierz tej czarownicy�� ostrzeg�a Wensicja.

��Ja decyduj�, komu mam ufa�, matko�� powiedzia� Farad�n.�� Wybacz mi, lady Jessiko, ale nie pojmuj� przyczyn tego porwania. Rozumiem, �e ty i tw�j wierny obro�ca�

��Kt�ry jest m�em Alii�� przerwa�a Jessika. Farad�n rzuci� okiem na Idaho, a potem przeni�s� wzrok na baszara.

��Co o tym s�dzisz, Tyek?

Baszar wydawa� si� podziela� zdanie Jessiki:

��Podoba mi si� jej rozumowanie�� powiedzia�.�� Uwa�aj!

��To ghola-mentat�� rzek� Farad�n.�� Mo�emy go bada� do �mierci i nie znale�� pewnej odpowiedzi.

��Zawsze bezpieczniej jest za�o�y�, �e kto� nami steruje. Jessika uzna�a, �e nadesz�a chwila na w�a�ciwy ruch. Oczywi�cie pod warunkiem, �e Duncan zachowa poz�, jak� sobie wybra�.

��Na pocz�tek�� zaproponowa�a�� mog� o�wiadczy� publicznie, �e przyby�am tu z w�asnej woli.

��Interesuj�ce�� rzek� Farad�n.

��Powiniene� mi zaufa� i zagwarantowa� ca�kowit� swobod� na Salusa Secundus�� powiedzia�a Jessika.�� Nic nie mo�e wskazywa�, �e og�aszam to pod przymusem.

��Nie!�� zaprotestowa�a Wensicja. Farad�n zignorowa� j�.

��Jaki podasz pow�d?

���e jestem pe�nomocniczk� zakonu �e�skiego, przys�an� tu dla zaj�cia si� twoj� edukacj�.

��Ale zakon oskar�a�

��B�dzie to od ciebie wymaga�o zdecydowanego dzia�ania�� odpar�a Jessika.

��Nie wierz jej!�� wykrzykn�a Wensicja.

Farad�n odwr�ci� si� i powiedzia� z najwy�sz� uprzejmo�ci�:

��Je�eli mi jeszcze raz przerwiesz, ka�� Tyekowi wyprowadzi� ci�. S�ysza�, jak zgodzi�a� si� na oficjaln� inwestytur�.

��To czarownica, m�wi� ci!�� Wensicja spojrza�a na g�uchoniemego wartownika pod boczn� �cian�. Farad�n zawaha� si� i rzek�:

��Tyek, jak my�lisz? Czy jestem pod dzia�aniem czar�w?

��Wed�ug mojej opinii, nie. Ona�

��Obu was zaczarowa�a!

��Matko�� jego g�os by� beznami�tny i zdecydowany. Wensicja zacisn�a pi�ci, chc�c co� powiedzie�, ale tylko odwr�ci�a si� i szybkim krokiem wysz�a z pokoju. Zwracaj�c si� znowu do Jessiki, Farad�n zapyta�:

��Czy Bene Gesserit zgodz� si� na to?

��Jestem pewna, �e tak.

Farad�n przetrawi� wszystkie implikacje tej propozycji i u�miechn�� si� z przymusem.

��Czego chce zakon �e�ski?

��Twojego ma��e�stwa z moj� wnuczk�. Idaho rzuci� pytaj�ce spojrzenie na Jessik� i wydawa�o si�, �e chce co� wtr�ci�, ale zachowa� milczenie.

��Chcia�e� co� powiedzie�, Duncan?�� zapyta�a Jessika.

��Twierdz�, �e Bene Gesserit chc� tego, czego pragn�y zawsze: �wiata, kt�ry nie b�dzie si� do nich wtr�ca�.

��Oczywiste przypuszczenie�� powiedzia� Farad�n�� ale nie bardzo rozumiem, dlaczego z tym wyst�pujesz.

Brwi Idaho wykona�y ruch, kt�rego nie zdo�a�y powt�rzy� ramiona skr�powane szigastrun�. U�miechn�� si� niepokoj�co.

Farad�n dojrza� ten u�miech i zwr�ci� si� raz jeszcze do Idaho:

��Bawi� ci�?

��Ca�a ta sytuacja mnie bawi. Kto� z twojej rodziny przekupi� Gildi� Planetarn�, u�ywaj�c jej do przerzucenia narz�dzi zbrodni na Arrakis. Narz�dzi, kt�rych celu nikt nie m�g� ukry�. Narazili�cie si� Bene Gesserit, zabijaj�c ch�opca przeznaczonego do programu cho�

��Twierdzisz, �e jestem k�amc�, gholo?

��Nie. Wierz�, �e nie wiedzia�e� o spisku. Ale pomy�la�em, �e sytuacja wymaga, by j� w ko�cu jako� rozstrzygn��.

��Nie zapominaj, �e on jest mentatem�� ostrzeg�a Jessika.

��W�a�nie przysz�o mi to do g�owy�� odrzek� Farad�n. Odwr�ci� si� ku Jessice.�� Powiedzmy, �e ci� uwolni� i �e umo�liwi� z�o�enie o�wiadczenia. Wci�� pozostaje otwarta kwestia �mierci bli�niaka. Mentat ma racj�.

��To by�a twoja matka?�� zapyta�a Jessika.

��Panie!�� ostrzeg� Tyekanik.

��W porz�dku, Tyek.�� Farad�n uspokajaj�co machn�� r�k�.�� A je�li powiem, �e to ona?

Ryzykuj�c wiele, lecz licz�c na wewn�trzny roz�am w rodzie Corrin�w, Jessika powiedzia�a:

��Musisz j� wyda� i wyp�dzi�.

��M�j panie�� zaprotestowa� Tyekanik�� tu mo�e tkwi� podst�p w podst�pie.

Idaho rzek�:

��To lady Jessika i ja jeste�my tymi, wobec kt�rych u�yto post�pu.

Mi�nie szcz�k Farad�na stwardnia�y.

Jessika pomy�la�a: �Nie wtr�caj si� Duncan! Nie teraz!� Ale s�owa Idaho wprawi�y w ruch kalkulacyjne talenty Bene Gesserit. Otrz�sn�a si� i zacz�a zastanawia� nad r�nymi wariantami sytuacji. Czy jest wykorzystywana wbrew w�asnej woli? Ghanima i Leto� Przed-urodzeni mogli czerpa� z niezliczonych wewn�trznych do�wiadcze�, z magazynu rad daleko rozleglejszego ni� ten, na kt�rym opiera�y si� Bene Gesserit. Czy zakon by� z ni� zupe�nie szczery? Wci�� mogli jej nie ufa�. Zdradzi�a ich ju� raz� dla swego ksi�cia.

Farad�n spojrza� na Idaho, marszcz�c przy tym brwi.

��Mentacie, powiedz mi, kim jest dla ciebie Kaznodzieja.

��Zorganizowa� nasze przybycie tutaj. Ja� Nie zamienili�my ze sob� nawet dziesi�ciu s��w. Inni dzia�ali za niego. On mo�e by� Mo�e by� Paulem Atryd�, lecz nie mam do�� danych, by to stwierdzi� z ca�� pewno�ci�.

��M�wisz, �e ci� oszukano�� przypomnia� mu Farad�n.

��Alia oczekuje, �e zabijesz nas po cichu i zatrzesz �lady�� rzek� Idaho.�� Lady Jessika nie jest ju� potrzebna zakonowi. Alia wezwie Bene Gesserit, by si� wyt�umaczy�y, ale te oczyszcz� si� bez trudu.

Jessika zamkn�a oczy. Mia� racj�! Us�ysza�a mentack� stanowczo�� w jego g�osie. Schemat idealnie pasowa�, nie pozostawiaj�c wolnych szczelin.

Dwa razy g��boko wci�gn�a powietrze i wyzwoli�a mnemoniczny trans, przebiegaj�c umys�em przez dost�pne dane. Wreszcie wysz�a z transu i otworzy�a oczy. W tym czasie Farad�n przeszed� kilka krok�w, staj�c przed Duncanem.

��Nie m�w nic wi�cej, Duncan�� powiedzia�a Jessika i pomy�la�a z �alem, i� Leto ostrzega� j� przed uwarunkowaniami Bene Gesserit. Idaho, got�w ju� m�wi�, zamkn�� usta.

��Ja tu rozkazujꠗ rzek� Farad�n.�� Kontynuuj, mentacie.

Idaho milcza�.

Farad�n odwr�ci� si�, by spojrze� na Jessik�, kt�ra patrzy�a w jaki� punkt na przeciwleg�ej �cianie, porz�dkuj�c wszystko, czego dowiedzia�a si� w czasie transu i od Idaho. Bene Gesserit oczywi�cie nie porzuci�y linii Atryd�w, ale chcia�y kontroli nad Kwisatz Haderach. Zainwestowa�y zbyt wiele w d�ugi program chowu. Pragn�y otwartego starcia mi�dzy Atrydami i Corrinami, sytuacji, w kt�rej mog�yby wyst�pi� jako s�dzinie. Duncan mia� racj�, �e dzi�ki temu uzyska�yby kontrol� nad Ghanim� i Farad�nem. By�by to jedyny mo�liwy kompromis. To dziwne, �e Alia niczego nie dostrzega�a. Jessika czu�a skurcz w gardle. Alia� Paskudztwo. Ghanima mia�a racj�, �e si� nad ni� litowa�a, ale kto lituje si� nad Ghanim�?

��Zakon obieca� osadzi� ci� na tronie, z Ghanima jako ma��onk��� powiedzia�a g�o�no.

Farad�n cofn�� si� o krok. Czy ta wied�my czyta w my�lach?

��Dzia�a�y w sekrecie, nie przez twoj� matkꠗ kontynuowa�a.�� Powiedzia�y ci, �e nie zosta�am wtajemniczona w plan.

Dostrzeg�a w twarzy Farad�na wielkie zdziwienie. By� taki otwarty! Zna�a ju� ca�y scenariusz. Idaho zademonstrowa� mistrzowskie umiej�tno�ci mentata, docieraj�c do sedna sprawy, maj�c bardzo ograniczon� ilo�� danych.

��Zatem gra�y w podw�jn� gr� i powiedzia�y ci o tej propozycji�� stwierdzi� Farad�n.

��Nic mi nie powiedzia�y�� odpar�a Jessika.�� Duncan mia� racj�: oszuka�y mnie.�� Pokiwa�a do siebie g�ow�. Typowa akcja op�niaj�ca w tradycyjnym stylu Bene Gesserit: historia do przyj�cia, powszechnie akceptowana, poniewa� przystawa�a do tego, co mo�na by�o wzi�� za motywy. One chcia�y jednak usun�� z drogi Jessik�, siostr� ze skaz�, kt�ra ju� raz je zawiod�a. Tyekanik stan�� przy boku Farad�na.

��M�j panie, ta para jest zbyt niebezpieczna, by�

��Poczekaj chwil�, Tyek�� odrzek� Farad�n.�� Tu s� k�ka w k�kach.�� Zwr�ci� twarz ku Jessice.�� Mamy powody wierzy�, �e Alia mo�e mi zaproponowa� ma��e�stwo.

Idaho wzdrygn�� si� w niekontrolowanym odruchu. Z lewego nadgarstka, tam gdzie wci�a si� szigastruna, zacz�a s�czy� si� krew.

Jessik� zdradzi�o tylko lekkie rozszerzenie oczu. Ona, kt�ra zna�a ksi�cia Leto jako kochanka, ojca dzieci, powiernika i przyjaciela, dostrzeg�a przefiltrowany przez spaczenia Paskudztwa rys jego ch�odnego rozumowania.

��Przyjmiesz t� propozycj�?�� zapyta� Idaho.

��Rozwa�am tak� mo�liwo��.

��Duncan, prosi�am ci�, aby� by� cicho�� rzek�a Jessika. Zwr�ci�a si� do Farad�na.�� W zamian Alia za��da dw�ch zgon�w bez nast�pstw.

��Podejrzewali�my podst�p�� powiedzia� Farad�n.�� Sam Muad�Dib mawia�: �podst�p rodzi podst�p�.

��Zakon chce wzi�� pod kontrol� zar�wno Atryd�w, jak i Corrin�w�� odpar�a Jessika.

��Kusi nas idea przyj�cia twej oferty, lady Jessiko, ale Duncan Idaho musi zosta� odes�any do swej kochaj�cej �ony.

�B�l jest funkcj� nerw�w�� przypomnia� sobie Idaho.�� B�l nadchodzi tak, jak �wiat�o wpada do oczu. Wysi�ek pochodzi z mi�ni, nie z nerw�w�. Zako�czy� stare, mentackie �wiczenie s�owne w ci�gu jednego oddechu, skr�ci� prawy nadgarstek i przeci�� szigastrun� t�tnic�.

Tyekanik podbieg� do fotela, uderzy� w przycisk automatycznego zwalniania wi�z�w i pocz�� wo�a� o pomoc lekarsk�. Przez drzwi ukryte w wy�o�onych boazeri� �cianach natychmiast wyroili si� s�u��cy.

�W Duncanie zawsze tkwi�a nuta szale�stwa��� pomy�la�a Jessika.

Farad�n studiowa� Jessik�, podczas gdy lekarze zajmowali si� Idaho.

��Nie powiedzia�em, �e zamierzam przyj�� propozycj� Alii.

��Wcale nie dlatego podci�� sobie �y�y.

��Och? My�la�em, �e chce si� po prostu usun��.

��Nie jeste� taki g�upi�� odpar�a.�� Przesta� przede mn� udawa�.

U�miechn�� si�.

��Jestem w pe�ni �wiadom, �e Alia by mnie zniszczy�a. Nawet Bene Gesserit nie mog� oczekiwa�, �e zgodz� si� na samob�jstwo.

Jessika rzuci�a na Farad�na wywa�one spojrzenie. Kim jest ta latoro�l rodu Corrin�w? Niezbyt dobrze gra� g�upca. Znowu przypomnia�a sobie s�owa Leto, �e spotka interesuj�cego ucznia. I, jak twierdzi� Idaho, Kaznodzieja r�wnie� tego chcia�. Zapragn�a spotka� si� z Kaznodziej�.

��Ska�esz Wensicj� na wygnanie?�� zapyta�a.

��Wydaje mi si� to rozs�dn� transakcj��� rzek� Farad�n. Jessika zerkn�a na Idaho. Lekarze uko�czyli ju� prac�. W fotelu dryfowym kr�powa�y go teraz mniej niebezpieczne wi�zy.

��Mentaci powinni strzec si� s�d�w absolutnych�� powiedzia�a.

��Jestem zm�czony��� odpar� Idaho.�� Nie masz poj�cia, jaki jestem zm�czony.

��Nawet lojalno��, nadmiernie wykorzystywana, zu�ywa siꠗ doda� Farad�n.

Jessika ponownie oceni�a wzrokiem m�odego Corrino.

�Bardzo szybko pozna mnie, i to mo�e okaza� si� cenne�� my�la� Farad�n.�� Renegacka Bene Gesserit w moim r�ku! Dosta�em jedyn� rzecz, kt�rej mi brakowa�o. Niech jej oko dostrzega teraz tylko szczeg�y. Reszt� zobaczy p�niej�.

��To uczciwa transakcja�� rzek� Farad�n.�� Przystaj� na twoj� propozycj� na wymienionych warunkach.�� Da� znak g�uchemu stra�nikowi pod �cian� skomplikowanymi gestami d�oni. Wartownik skin�� g�ow�. Farad�n nachyli� si� nad mechanizmem fotela i uwolni� Jessik�.

��Panie, czy jeste� pewny�?�� zapyta� Tyekanik.

��Czy nie o tym w�a�nie rozmawiali�my?

��Tak, ale�

Farad�n za�mia� si� i zwr�ci� do Jessiki:

��Tyek podejrzewa, jakie s� �r�d�a moich informacji. Ale z ksi��ek i szpul mo�na nauczy� si� tylko tego, �e pewne rzeczy dadz� si� zrobi�. Rzeczywista nauka polega na przemianie teorii w praktyk�.

Jessika wci�� intensywnie my�la�a, wstaj�c z fotela. Jej pami�� przywo�ywa�a obraz gest�w r�ki Farad�na. U�ywa� j�zyka walki, b�d�cego w�asno�ci� Atryd�w! �wiadczy�o to o starannej analizie. Kto� tu ich �wiadomie kopiowa�.

��Oczywi�cie chcesz, bym nauczy�a si� Metody Bene Gesserit�� powiedzia�a.

Farad�n rozpromieni� si�.

��Tej jednej propozycji nie mog� si� oprze栗 rzek�.

Leto odszed� ju� do�� daleko, kiedy wreszcie us�ysza� czerwia zbli�aj�cego si� do dudnika i przyprawy, kt�r� posypa� martwe tygrysy i piach wok� nich. Dla powodzenia planu by� to dobry znak na pocz�tek�� jak�e trudno by�o teraz �ci�gn�� czerwia! Wprawdzie zamiar m�g� si� powie�� bez obecno�ci tego olbrzymiego zwierz�cia, ale dzi�ki niemu Ghanima nie b�dzie musia�a wyja�nia� znikni�cia cia�a brata.

Wiedzia�, �e Ghanima zd��y�a ju� wyrobi� w sobie wiar� w jego �mier�. Tylko drobna, odizolowana kom�rka �wiadomo�ci pozostawi�a jej odgrodzone wspomnienie, kt�re mog�o by� przywo�ane s�owami wyrzeczonymi w staro�ytnym j�zyku, kt�ry w ca�ym wszech�wiecie znany by� wy��cznie im obojgu. �Secher Nbiw �. Je�li us�yszy te s�owa: �Z�ota Droga��� dopiero wtedy przypomni sobie, co si� naprawd� sta�o. A� do tej pory brat b�dzie dla niej martwy. Leto poczu� si� nagle zupe�nie samotny. Szed� nierytmicznym krokiem, imituj�cym naturalne d�wi�ki pustyni. Nic nie mog�o zdradzi� czerwiowi, �e przed nim porusza si� ludzkie, �ywe cia�o. Ten spos�b marszu mia� tak bardzo we krwi, �e nie musia� o nim my�le�. Stopy wykonywa�y ruchy same, w rytmie nie pozwalaj�cym uchwyci� najmniejszych oznak regularno�ci. Ka�dy g�o�niejszy d�wi�k czerw przypisywa� wiatrowi, sile grawitacji� Nie szed� t�dy �aden cz�owiek.

Gdy olbrzym znalaz� si� za plecami ch�opca, Leto przykl�kn�� pod stromym brzegiem diuny i spojrza� w kierunku �wiadka. Tak, by� wystarczaj�co daleko. Wbi� w piasek dudnik maj�cy zwabi� w pobli�e przysz�y �rodek transportu. Czerw zareagowa� b�yskawicznie, daj�c mu ledwie troch� czasu na zaj�cie stanowiska, zanim poch�on�� wabik. Kiedy przetacza� si� obok Leto, ten wspi�� si� po hakach stworzyciela na jego bok, roz�o�y� delikatny, przedni brzeg pier�cienia i skierowa� bezmy�ln� besti� na po�udniowy wsch�d. Czerw by� ma�y, ale w skr�tach wykonywanych przeze� mi�dzy wydmami Leto wyczuwa� si��. Sycz�cy d�wi�k dochodz�cy gdzie� z zakamark�w cia�a potwora by� odg�osem powietrza stykaj�cego si� z wysok� temperatur�, kt�ra powstawa�a w wyniku tarcia cielska o piach.

Umys� Leto nie spa�. Pierwsz� przeja�d�k� czerwiem odby� wraz ze Stilgarem. Wystarczy�o uwolni� pami��, aby us�ysze� g�os Stilgara, spokojny i dok�adny, pe�en uprzejmo�ci rodem z innej epoki. Nie dla niego by�o napawaj�ce odraz� zachowanie Fremen�w, upojonych likierem przyprawowym. Nie dla Stilgara g�o�ne wrzaski i che�pliwo�� dzisiejszych czas�w. Nie�� Stilgar mia� swoje obowi�zki. Naucza� pos�usze�stwa: �W dawnych czasach ka�dy wiatr mia� inn� nazw�. Sze�ciostopniowy wiatr nazywa� si� Pastaza, dwudziestostopniowy to by�a Kueszma, a stustopniowy zwano Heinali-Heinali -�Popychaj�cy Ludzi�. By� r�wnie� wiatr demona w otwartej pustyni: Hulasikali Wala -�Wiatr Po�eraj�cy Cia�o��.

A Leto, kt�ry s�ysza� ju� te nazwy, kiwa� g�ow� na znak wdzi�czno�ci.

�By�y w dawnych czasach takie plemiona, o kt�rych wiedziano, �e s� �owcami wody. Nazywano je Iduali, co znaczy�wodne insekty�. Ludzie ci nie zawahaliby si� przed zabraniem wody innemu Fremenowi. Gdyby ci� z�apali samego na pustyni, nie zostawiliby ci nawet wody twojego cia�a. Znane by�o miejsce, w kt�rym �yli: sicz D�ekarata. W�a�nie tam zgromadzi�y si� inne plemiona i zniszczy�y Idualich. Dzia�o si� to dawno temu�� jeszcze przed Kynesem�� w czasach mojego pra-pra-pradziadka. I od owego pami�tnego dnia �aden Fremen nie zbli�a si� do D�ekaraty��

Tak oto przypominano Leto wiedz�, kt�r� mia� wpisan� w pami��. By�a to te� lekcja znaczenia i warto�ci pami�ci. Pami�� nie wystarcza�a nawet komu�, kto nie posiada� tak r�norodnej przesz�o�ci jak on, dop�ki nie dowiedzia� si�, co nale�y robi�, aby w�a�ciwie j� zu�ytkowa�. D�ekarata jest zapewne miejscem, w kt�rym wod� oddzielano od wiatru, maj�cym atrybuty freme�skiej siczy plus t� dodatkow� warto��, �e �aden Fremen nie odwa�y�by si� do niego zbli�y�. Wielu m�odych pewnie nie wiedzia�o nawet, �e co� takiego jak D�ekarata kiedykolwiek istnia�o. Och, wiedzieli oczywi�cie o Fondaku, ale t� nazw� kojarzono z siedzib� przemytnik�w.

Doskona�a przysta� na kryj�wk� dla trupa�� po�r�d przemytnik�w i zmar�ych z innej epoki.

�Dzi�ki, Stilgar�.

Czerw zm�czy� si� przed �witem. Leto zeskoczy� z jego boku i obserwowa�, jak zwierz� wkopuje si� w wydmy. Utknie g��boko i znieruchomieje.

�Musz� przeczeka� dzie񔠗 pomy�la�.

Stan�� na szczycie wydmy i rozejrza� si� dooko�a: pustka, pustka, wsz�dzie pustka. Tylko kr�ty �lad szlaku ukrytego teraz czerwia �ama� ten obraz.

Powolny krzyk nocnego ptaka powita� pierwsz� lini� zielonego �wiat�a na wschodnim horyzoncie. Leto dla os�ony zakopa� si� w piasku, napompowa� filtrnamiot i wystawi� szczyt piachochrap�w nad powierzchni�.

Przez d�ugi czas nim nadszed� sen, le�a� w ciemno�ci, my�l�c o decyzji, kt�r� podj�� wraz z Ghanim�. Nie przysz�a ona �atwo, zw�aszcza Ghanimie. Nie powiedzia� jej wszystkiego o swojej wizji ani o wnioskach z niej wysnutych. Teraz wiedzia�, �e to by�a wizja, nie sen. A w zasadzie odczytywa� j� jako wizj� wizji. Je�eli istnia� dow�d mog�cy by� �wiadectwem, �e jego ojciec wci�� �yje, kry� si� on w tym w�a�nie obrazie-majaku.

�Prorok zamyka losy ludzi w swojej wizji�� pomy�la� Leto.�� Aby si� wy�ama�, musi ponie�� �mier� stoj�c� w sprzeczno�ci z tym, co widzia� w majakach�. Czy odnosi�o si� to tak�e do ich decyzji? �Biedny Jan Chrzciciel�� my�la� dalej�� gdyby mia� odwag� umrze� w inny spos�b� Ale by� mo�e jego wyb�r by� w�a�ciwy. Sk�d wiem, z jakimi alternatywami mia� do czynienia? Znam jednak alternatywy mojego ojca�.

Leto westchn��. Sprzeniewierzenie si� pami�ci ojca odczuwa� jako zdrad� wobec Boga. Ale Imperium Atryd�w potrzebowa�o wstrz�su, reorganizacji. Popad�o w najgorsz� z wizji Paula. Zbyt �atwo niszczy�o ludzi, cz�sto zupe�nie nie�wiadomie. G��wny nurt religijnej choroby umys�owej dzia�a� sprawnie jak silnie nakr�cona zegarowa spr�yna.

�A my jeste�my zamkni�ci w wizji mego ojca�.

Leto wiedzia�, �e lekarstwo na t� chorob� le�a�o w Z�otej Drodze, ale ludzko�� mog�a zej�� tak�e i ze Z�otej Drogi i ogl�da� si� na wiek Muad� Diba jako na lepsze czasy. Ludzko�� musia�a wi�c do�wiadczy� alternatywy Muad�Diba, bo inaczej nigdy nie poj�aby w�asnych mit�w.

Bezpiecze�stwo� Pok�j� Rozw�j�

Nie mia� w�tpliwo�ci, za czym opowiedzia�aby si� wi�kszo�� mieszka�c�w Imperium, maj�c mo�no�� wyboru.

�Chocia� mnie znienawidz��� pomy�la�.�� Chocia� Ghania mnie znienawidzi�.

Za�wierzbi�a go lewa r�ka i pomy�la� o strasznym blasku bij�cym z wizjo-wizji. �Tak si� stanie�� pomy�la�.�� Tak, tak b�dzie�.

�Arrakis, daj mi si�ꔠ� modli� si�. Planeta pod nim i wok� niego wci�� by�a silna i �ywa. Jej piach napiera� na filtrnamiot. Diuna by�a zwodnicza, r�wnocze�nie pi�kna i ra��co brzydka. Jedyn� monet�, jak� naprawd� znali jej handlarze, by�o t�tno w�adzy, bez wzgl�du na to, w jaki spos�b zosta�a ona zdobyta. Posiadali Diun� tak, jak posiada si� zniewolon� kochank�, albo tak, jak Bene Gesserit posiada�y swoje siostry.

Nic dziwnego, �e Stilgar nienawidzi� handlarzy-kap�an�w.

�Dzi�ki, Stilgar�.

Leto przywo�ywa� w pami�ci pi�kno dawnych siczowych obyczaj�w, �ycie, jakie toczono przed nadej�ciem technokracji Imperium. Przed kulami �wi�toja�skimi i laserami, przed ornitopterami i g�sienikami przyprawowymi wiedziono inny rodzaj �ycia: br�zowosk�re matki nosi�y dzieci na biodrach, lampy spala�y olej przyprawowy o ci�kim zapachu cynamonu. Naibowie uczyli ludzi, �e nie mo�na ich do niczego zmusi�. By�o to mroczne, rojne �ycie w skalnych jamach, ale�

�Wielki blask przywr�ci r�wnowagꔠ� pomy�la� Leto.

Po chwili zasn��.

Farad�n przygl�da� si� Duncanowi Idaho przez system obserwacyjny, szukaj�c klucza do zachowania tego dziwnego cz�owieka. Dopiero min�o po�udnie i Idaho kr�ci� si� na zewn�trz komnat wyznaczonych dla lady Jessiki, oczekuj�c audiencji. Czy go przyjmie? Wiedzia�a, oczywi�cie, �e s� szpiegowani. Ale czy go przyjmie?

Farad�n przebywa� w pokoju, z kt�rego Tyekanik nadzorowa� szkolenie tygrys�w laza�� rzeczywi�cie nielegalnego pokoju, wype�nionego zakazanymi instrumentami Tleilaxan i Ixian. Naciskaj�c prze��czniki z prawej strony, m�g� patrze� na Idaho pod sze�cioma r�nymi k�tami, b�d� przenie�� si� do pokoju lady Jessiki, gdzie szpiegowskie urz�dzenia ukryto r�wnie wyrafinowanie.

Farad�na niepokoi�y oczy Idaho. G��boko osadzone metalowe kule, kt�re Tleilaxanie zamontowali gholi w regeneracyjnych zbiornikach, wyr�nia�y ich posiadacza na tle innych ludzi. Farad�n dotkn�� w�asnych powiek, czuj�c twarde powierzchnie za�o�onych na sta�e szkie� kontaktowych, kryj�cych zupe�ny b��kit uzale�nienia od przyprawy. Oczy Idaho musia�y widzie� zupe�nie inny wszech�wiat. Farad�na kusi�o, by odnale�� tleilaxa�skich chirurg�w i uzyska� odpowied� na to intryguj�ce pytanie.

Dlaczego Idaho pr�bowa� si� zabi�?

Czy naprawd� chcia� to zrobi�? Wiedzia� przecie�, �e mu przeszkodz�.

Mentat pozostawa� niebezpiecznym znakiem zapytania.

Tyekanik chcia� zatrzyma� Idaho na Salusa lub pozbawi� go �ycia.

�Mo�e w�a�nie to by�oby najlepsze��� pomy�la� Farad�n.

Prze��czy� obraz na widok od przodu. Idaho siedzia� na twardej �awie przed drzwiami do komnaty lady Jessiki. Przedsionek nie mia� okien, a jego �ciany pokrywa�o jasne drewno, przyozdobione proporcami z lanc. Idaho tkwi� na �awce ju� ponad godzin� i wydawa� si� got�w czeka� w niesko�czono��. Farad�n nachyli� si� bli�ej ekranu. Wiernego mistrza miecza Atryd�w, wychowawc� Paula Muad�Diba, traktowano uprzejmie przez wszystkie lata sp�dzone na Arrakis. Zjawi� si� tam, tryskaj�c m�odzie�cz� energi�. Oczywi�cie, pomaga�a mu sta�a dieta przyprawowa oraz wspania�a r�wnowaga metaboliczna, kt�rej udziela�y zbiorniki Tleilaxan. Czy Idaho naprawd� pami�ta� przesz�o�� sprzed okresu pobytu w aksolotlowym zbiorniku? Nikt inny, kogo o�ywili Tleilaxanie, nie m�g� si� tym pochwali�.

W bibliotece znajdowa�y si� raporty o �mierci Idaho. Sardaukar, kt�ry go zabi�, donosi�, �e u�mierci� on dziewi�tnastu ludzi z oddzia�u, zanim sam pad�. Dziewi�tnastu sardaukar�w! Jego cia�o warte jednak by�o wys�ania do zbiornik�w regeneracyjnych. Tleilaxanie zrobili z niego mentata. Jak si� czu� cz�owiek-komputer, wyposa�ony na dodatek w wiele innych talent�w?

�Dlaczego pr�bowa� si� zabi�?�

Farad�n zna� swe umiej�tno�ci i potrafi� je doskonale oceni�. By� historykiem, archeologiem i dobrym s�dzi�. Musia� sta� si� ekspertem w sposobach poznawania charakteru ludzi, kt�rzy mu s�u�yli. Rz�dzenie wymaga�o trafnych i wnikliwych s�d�w. Wielu w�adc�w upad�o z powodu wyskok�w podw�adnych.

Na czo�o talent�w Atryd�w wybija�a si� wyborna trafno�� w dobieraniu sobie s�ug. Z �atwo�ci� zdobywali sobie ich wierno��, wiedzieli, jak wznieca� zapa� w wojownikach.

Idaho nie okaza� si� wyj�tkiem.

�Dlaczego?�

Farad�n zmru�y� oczy, staraj�c si� zajrze� w my�li tego cz�owieka. Od Duncana bi�a moc potwierdzaj�ca przypuszczenie, �e nie mo�na go z�ama�. By� zorganizowan� i mocno zintegrowan� jedno�ci�. Zbiorniki Tleilaxan wypu�ci�y z siebie co� wi�cej ni� cz�owieka. Farad�n to czu�. Idaho porusza� si� po ustalonej orbicie z uporem przewy�szaj�cym wytrwa�o�� planety kr���cej wok� gwiazdy. M�g� odpowiedzie� na nacisk nie �ami�c siꠗ wybieraj�c inn� orbit�, ale nie zmieniaj�c swych zasad.

�Dlaczego otworzy� sobie �y�y?�

Bez wzgl�du na motywy, zrobi� to dla dobra Atryd�w. To oni byli gwiazd�, wok� kt�rej kr��y�.

�Wierzy, �e trzymaj�c tu lady Jessik�, wspomagam w jaki� spos�b Atryd�w�.

I po chwili doda� sobie w my�li: �Tak s�dzi mentat�.

To uzupe�nienie przyda�o rozwa�aniom dodatkowej g��bi. Mentaci pope�niali omy�ki, ale niezbyt cz�sto.

Id�c za tym tokiem rozumowania, Farad�n prawie zdecydowa� si� przywo�a� adiutant�w, by odes�ali Idaho i lady Jessik� na Arrakis. By� na granicy podj�cia tej desperackiej decyzji, ale w ko�cu wycofa� si�.

Oboje�� ghola-mentat i czarownica Bene Gesserit�� byli w grze o w�adz� par� �eton�w nieznanej warto�ci. Idaho zostanie odes�any, co z pewno�ci� spowoduje du�e zamieszanie na Arrakis. Zatrzyma tylko Jessik�, by wydoby� z niej specyficzn� wiedz� potrzebn� rodowi Corrin�w.

Farad�n orientowa� si�, �e gra przeze� toczona jest delikatna i niebezpieczna, ale przez ca�e lata, odk�d stwierdzi�, �e przewy�sza inteligencj� i wra�liwo�ci� znanych mu ludzi, przygotowywa� si� do niej intensywnie. Jako dziecko bardzo prze�y� okropne odkrycie swej wy�szo�ci, dopiero w bibliotece znajduj�c drog� ucieczki i nauczyciela.

Obecnie z�era�y go w�tpliwo�ci i rozwa�a� ewentualno��, czy nie nale�a�oby si� wycofa�. Z zadowoleniem uwolni� si� spod wp�yw�w matki. Jej decyzje by�y zbyt niebezpieczne. Tygrysy! Szczyt g�upoty i okrucie�stwa! Nic �atwiejszego ni� je wy�ledzi�! Powinna si� cieszy�, �e ta awantura sko�czy�a si� tylko wygnaniem. Rada lady Jessiki doskonale odpowiada�a jego planom.

Jego w�tpliwo�ci powoli zacz�y si� rozwiewa�. Pomy�la� o sardaukarach nabieraj�cych hartu i wytrzyma�o�ci dzi�ki zniesieniu wyg�d i twardemu szkoleniu, kt�re zarz�dzi�. Wprawdzie liczba legion�w sardukarskich by�a ograniczona, ale przynajmniej do�wiadczeniem mog�y one dor�wna� Fremenom. Pozostawa�y bezczynne tak d�ugo, dop�ki respektowano uk�ady zawarte w Traktacie Arraka�skim, okre�laj�ce wzgl�dn� r�wnowag� si�. Fremeni przyt�oczyliby sardaukar�w sw� liczb��� o ile nie zostaliby wcze�niej zwi�zani i os�abieni wojn� domow�.

Jeszcze za wcze�nie by�o na starcie Fremen�w z sardaukarami. Potrzebowa� sprzymierze�c�w w�r�d niezadowolonych wysokich rod�w i nowych, pot�nych rod�w niskich. Potrzebowa� dost�pu do finans�w KHOAM. Potrzebowa� czasu, by sardaukarzy nabrali si�y, a Fremeni os�abli.

Farad�n znowu popatrzy� na ekran ukazuj�cy cierpliwego ghol�. Dlaczego Idaho chcia� si� spotka� z lady Jessik� w�a�nie teraz? Wiedzia�, �e s� szpiegowani, �e ka�de s�owo, ka�dy ich gest zostanie zarejestrowany i zanalizowany.

�Dlaczego?�

Farad�n przeni�s� wzrok z ekranu na p�k� stoj�c� obok konsolety kontrolnej. W bladym �wietle elektronicznych wska�nik�w m�g� dostrzec szpule zawieraj�ce ostatnie doniesienia z Arrakis� Jego szpiedzy byli dok�adni. Musia� im wierzy�. Cz�� raport�w dawa�a mu nadziej� na przysz�o��. Zamkn�� oczy i przez umys� pocz�y mu przep�ywa� najistotniejsze stwierdzenia, do kt�rych dla niego zredukowa�y si� szpule:

�W miar�, jak planeta staje si� coraz �y�niejsza, Fremeni uwalniaj� si� od wp�yw�w przyrody, a ich nowe spo�eczno�ci trac� tradycyjny charakter sicz-twierdz. W dawnej kulturze Fremen�w od dzieci�stwa uczono nast�puj�cej roty:�Sicz tworzy solidn� podstaw�, z kt�r� wyruszysz w �wiat i wszech�wiat��.

Fremen kultywuj�cy stare obyczaje mawia: �Zajrzyj do Massifa�, daj�c do zrozumienia, �e najwy�sz� nauk� jest prawo. Nowa struktura spo�eczna rozlu�nia jednak prawne ograniczenia i daje si� stwierdzi� brak dyscypliny.

Nowi freme�scy przyw�dcy znaj� tylko Ma�y Katechizm przodk�w oraz histori� zakamuflowan� w mitycznej strukturze pie�ni. Ludzie z tych spo�eczno�ci s� bardziej zmienni, bardziej otwarci, k��c� si� cz�ciej i okazuj� wi�ksz� oporno�� wobec decyzji w�adzy. Dawnych Fremen�w siczowych cechuje zdyscyplinowanie, sk�onno�� do grupowego dzia�ania i ch�� do podejmowania ci�szej pracy. Wci�� wierz�, �e uporz�dkowane spo�ecze�stwo oznacza dla jednostki spe�nienie. M�odzi wyrastaj� z tej wiary. �yj�cy jeszcze przedstawiciele starszej kultury patrz� na m�odych i powiadaj�: �Wiatr �mierci zdar� z nich przesz�o��.

Farad�nowi podoba�a si� niedwuznaczno�� wniosk�w sformu�owanych w relacji. Zmiany na Arrakis musia�y doprowadzi� do wojny domowej. Podstawowe idee zosta�y jasno sprecyzowane w zapisach na szpulach:

�Religia Muad�Diba opiera�a si� mocno na siczowej tradycji dawnych Fremen�w, podczas gdy nowa kultura oddala si� coraz bardziej od jej nauk�.

Nie po raz pierwszy Farad�n zapytywa� si�, dlaczego Tyekanik przyj�� religi� Fremen�w. Zupe�nie nie pasowa� do swej nowej moralno�ci. Robi� wra�enie szczerego, ale religia wyra�nie kolidowa�a z jego natur�. Wygl�da� jak kto�, kto wszed� w tr�b� powietrzn�, by j� zbada�, i zosta� schwytany przez si�y, kt�rych nie by� w stanie opanowa�. Farad�na denerwowa�o nawr�cenie Tyekanika. Zbyt �atwo odszed� od starych zwyczaj�w sardaukar�w. Jego przypadek by� ostrze�eniem, �e m�odzi Fremeni mog� nawr�ci� si� w podobny spos�b, �e mog� w nich przewa�y� wrodzone, zakorzenione tradycje.

Farad�n raz jeszcze wr�ci� my�l� do szpul z raportami. Wspomina�y one o niepokoj�cym fakcie: o przetrwaniu na Diunie kulturowego reliktu z najdawniejszych czas�w�� �Wody Pocz�cia�. Przy porodzie zbierano p�yn owodniowy, destylowano go i podawano noworodkowi jako pierwszy nap�j. Tradycyjna forma obyczaju wymaga, �eby podawa� go ojciec chrzestny, m�wi�c: �Oto jest woda twego pocz�cia�. Nawet m�odzi Fremeni wci�� praktykowali �w rytua�. �Woda twego pocz�cia.�

Farad�n poczu� odraz� na my�l o piciu napoju wydestylowanego z cieczy, w kt�rej p�ywa� jako embrion. Pomy�la� o ocala�ej bli�niaczce, Ghanimie, i jej matce zmar�ej w czasie, gdy pobierano owe p�yny. Czy dziewczyna wraca�a kiedykolwiek pami�ci� do owych wydarze�? Prawdopodobnie nie. Wychowano j� w duchu Fremen�w. Ich obyczaje by�y dla niej czym� naturalnym.

Przez chwil� �a�owa�, �e Leto nie �yje. Chcia�by z nim kiedy� porozmawia�.

�Dlaczego Idaho otworzy� sobie �y�y?� To pytanie wraca�o do� za ka�dym razem, gdy spogl�da� na ekran. Znowu opad�y go w�tpliwo�ci. Pragn�� zapa�� w tajemniczy trans przyprawowy�� tak jak robi� to Paul Muad�Dib�� by odnale�� przysz�o�� i pozna� odpowiedzi na nurtuj�ce go pytania. Bez wzgl�du na to, ile za�ywa� przyprawy, zawsze tkwi� w tera�niejszo�ci.

Obraz na ekranie zmieni� si�, ukazuj�c s�u��c� w drzwiach do amfilady pokoj�w lady Jessiki. Kobieta skin�a na Idaho, kt�ry wsta� z �awki i znikn�� w g��bi. S�u��ca mia�a zadanie z�o�y� dok�adne sprawozdanie, ale Farad�n kierowany rozbudzon� ciekawo�ci� wcisn�� prze��cznik na konsoli, obserwuj�c uwa�nie, jak Idaho wchodzi do salonu lady Jessiki.

Nadszed� dzie� Kwisatz Haderach, najwa�niejsze �wi�to ludzi pod��aj�cych niegdy� za Muad�Dibem. Czczono w nim Paula Atryd� wyniesionego do rangi Boga, m�skiego Bene Gesserit, kt�ry po��czy� dziedzictwo po przodkach w nierozdzieln� moc stania si� Jedno�ci�-Ze-Wszystkimi. Wierni nazywali �wi�to Ayil, czyli �Ofiar��, aby upami�tni� �mier�, kt�ra uczyni�a obecno�� mesjasza �prawdziw� w ka�dym miejscu.�

Tego w�a�nie poranka Kaznodzieja zjawi� si� po raz kolejny na placu przed �wi�tyni� Alii, ignoruj�c gro�b� aresztowania. Wiedziano, �e rozkaz taki zosta� wydany. Trwa� cichy stan zawieszenia broni mi�dzy kap�a�stwem Alii a zbuntowanymi plemionami. Istnienie rozejmu odczuwano jako co� prawie namacalnego, co sprawia�o, �e ludzi w Arrakin trawi�a obawa. Kaznodzieja nie rozwia� tego ponurego nastroju.

By� to dwudziesty �smy dzie� oficjalnej �a�oby po synu Muad�Diba, sze�� dni po po�egnalnym obrz�dku spe�nionym w Starej Prze��czy, odwlekanym do�� d�ugo z powodu rebelii. Jednak�e nawet walki nie powstrzyma�y Had�d�. Kaznodzieja wiedzia�, �e plac tego dnia b�dzie straszliwie zat�oczony. Wi�kszo�� pielgrzym�w stara�a si� tak zaplanowa� czas pobytu na Arrakis, by obj�� on Ayil, by �poczu� Bosk� Obecno�� Kwisatz Haderach w Jego dniu�.

Kaznodzieja przyby� na plac o �wicie, stwierdzaj�c, �e jest ju� rojno od wiernych. Opiera� si� d�oni� o rami� m�odego przewodnika, wyczuwaj�c w jego kroku cyniczn� dum�. Ludzie obserwowali ka�dy ruch przybysza.

Zaj�� miejsce na trzecim stopniu schod�w prowadz�cych do �wi�tyni i poczeka�, a� zapadnie cisza. W ko�cu, gdy uzyska� zamierzony efekt, kaszln��. Gdzie� z kra�c�w placu dochodzi� szum po�piesznych krok�w sp�nionych wiernych, chc�cych pos�ucha� s��w starca. Zebranym dokucza� poranny ch��d, �wiat�o dnia wci�� jeszcze nie przedar�o si� na plac znad dach�w budynk�w.

Kaznodzieja zacz�� m�wi�:

��Przychodz�, by odda� ho�d i wyg�osi� kazanie ku pami�ci Leto Atrydy II�� rzek� silnym g�osem, przypominaj�cym krzyki je�d�c�w dosiadaj�cych czerwie na pustyni.�� Wsp�czuj� wszystkim, kt�rzy cierpi�. Powiadam wam to, czego nauczy� si� Leto: �e jutro jeszcze nie nadesz�o i mo�e nigdy nie nadej��. Ta chwila jest jedyn� dost�pn� naszym zmys�om w ca�ym wszech�wiecie. Powiadam wam, by�cie zrozumieli, �e si�a i �mier� w�adc�w planety s� podobne do si�y i �mierci jej obywateli.

Przez plac przeszed� pomruk zaniepokojenia. Czy�by szydzi� ze �mierci Leto II? Zastanawiano si�, kiedy Stra� �wi�tyni wypadnie na zewn�trz i zaaresztuje Kaznodziej�. Alia zdawa�a sobie jednak spraw�, �e w ten spos�b niczego nie osi�gnie. Wyda�a rozkaz, by dzi� pozostawiono starca w spokoju. Sama ubra�a si� w dobrze dopasowany filtrfrak z mask� wilgociow� zas�aniaj�c� nos i usta oraz pospolit� szat� z kapturem kryj�cym w�osy i stan�a w drugim rz�dzie przed Kaznodziej�, obserwuj�c uwa�nie starca. Czy by� to Paul? Lata mog�y zmieni� jego wygl�d. Zbyt dobrze pos�ugiwa� si� G�osem, aby mo�liwe by�o zidentyfikowanie go po mowie. Kaznodzieja r�wnie� doskonale modulowa� sw�j g�os. Paul nie zrobi�by tego lepiej.

W s�owach starca nie wyczu�a �adnej ironii. U�ywa� prostych zda�, poruszaj�c obecnych szczero�ci�. Ludzie mogli by� zaskoczeni ich znaczeniem tylko przez chwil�, do momentu u�wiadomienia sobie, �e celem Kaznodziei by�o w�a�nie zbicie s�uchaczy z tropu. Rzeczywi�cie, odebra� w�a�ciwie reakcj� t�umu, m�wi�c:

��Ironi� cz�sto pokrywa si� niemo�no�� my�lenia. Nie bawi� si� w ironi�. Ghanima powiedzia�a, �e nie mo�na zmy� krwi jej brata.

Zgadzam si� z ni�. B�dzie si� m�wi�, �e Leto odszed� tam, dok�d pod��y� jego ojciec. Ko�ci� Maud�Diba twierdzi, �e idzie drog� humanizmu, kt�ra teraz wydaje si� by� absurdalna i szale�cza, ale kt�r� kiedy� doceni historia. Historia napisana na nowo. Powiadam wam, �e z �ycia i ko�ca Maud�Diba oraz Leto II nale�y wysnu� inn� nauk�.

Alia, czujna na ka�dy niuans, zastanawia�a si�, dlaczego starzec u�y� s�owa �koniec� zamiast ��mier�. Czy�by chcia� powiedzie�, �e jeden z nich lub nawet obaj �yj�? Jak to mo�liwe? Prawdom�wczyni potwierdzi�a opowie�� Ghanimy. Co zatem robi� Kaznodzieja?

Teoretyzowa� czy stwierdza�?

��Dobrze zapami�tajcie moj� rad�!�� zagrzmia� Kaznodzieja, podnosz�c ramiona.�� Je�eli j� zrozumiecie, id�cie z ni� w �wiat!

Opu�ci� ramiona i skierowa� puste oczodo�y prosto na Ali�. Wydawa� si� m�wi� bezpo�rednio do niej w spos�b tak wymowny, �e kilkoro ludzi odwr�ci�o si�, by spojrze� badawczo w jej stron�. Alia zadr�a�a na my�l o mocy Kaznodziei. On m�g�by by� Paulem. M�g�by!

��Jestem �wiadom, �e ludzie nie mog� znie�� zbyt wielu prawd�� powiedzia�.�� Wi�kszo�� stara si� uciec od rzeczywisto�ci. Sami sobie wk�adacie na g�owy bydl�c� uprz��, aby prze�uwa� w zadowoleniu a� do �mierci. Inni wykorzystuj� was dla osi�gni�cia swoich cel�w. Ani razu nie spr�bowali�cie wy�ama� si� z ustalonych regu�. Muad�Dib przyby�, by wam o tym powiedzie�. Bez zrozumienia prawd, kt�re g�osi�, nie mo�ecie go czci�!

Kto� w t�umie, prawdopodobnie kap�an w przebraniu, nie potrafi� d�u�ej zachowa� milczenia:

��Nie jeste� Muad�Dibem! Jak �miesz prawi� innym, czy s� godni go czci�?�� wrzasn��.

��Poniewa� on nie �yje!�� rzek� gromkim g�osem m�wca.

Alia odwr�ci�a g�ow�, aby zobaczy�, kto wyzywa� Kaznodziej�. M�czyzna by� niestety zas�oni�ty, lecz wkr�tce jego g�os ponownie wybi� si� ponad inne:

��Je�eli wierzysz, �e on naprawd� nie �yje, pozostaniesz na zawsze samotny!

Alia dalej nie rozpoznawa�a przeciwnika Kaznodziei.

��Przyby�em, aby zada� proste pytanie�� powiedzia� �lepiec. Czy po �mierci Muad�Diba musi nast�pi� moralne samob�jstwo ludzko�ci? Czy to nieuniknione zjawisko po odej�ciu Mesjasza?

��Wi�c przyznajesz, �e Muad�Dib by� Mesjaszem!�� rozleg� si� g�os w t�umie.

��Dlaczego nie, je�eli sam jestem prorokiem?�� zapyta� Kaznodzieja.

W tonie i zachowaniu starca by�o tyle spokoju i pewno�ci, �e nawet �w anonimowy dyskutant zamilk�. T�um zareagowa� pomrukiem wyra�aj�cym zaskoczenie, niskim, jakby zwierz�cym odg�osem.

��Tak�� rzek� Kaznodzieja.�� Jestem prorokiem nowych czas�w.

Alia, skupiaj�c my�li, wykry�a subtelne modulacje G�osu. Starzec z pewno�ci� kontrolowa� t�um. Gdzie przeszed� szkolenie Bene Gesserit? Czy by� to kolejny spisek Missionaria Protectiva? M�g� nie by� Paulem. M�g� by� tylko kolejnym ogniwem wykorzystywanym w wiecznej walce o w�adz�.

��Wyra�am s�owem mit i marzenie!�� krzykn�� Kaznodzieja.�� Jestem lekarzem przyjmuj�cym por�d i g�osz�cym, �e narodzi�o si� dziecko. Przyjd� do was w czas �mierci. Czy czujecie niepok�j? Powinienem wstrz�sn�� waszymi duszami!

Nawet czuj�c gniew, o jaki przyprawia�y j� jego s�owa, Alia doskonale rozumia�a, gdzie wycelowane jest ostrze jego przemowy. Przesun�a si� wraz z innymi bli�ej stopni, staj�c tu� przed m�czyzn� w pustynnym stroju. Jej uwag� przyku� m�ody przewodnik, jasnooki, z szelmowskim u�miechem na twarzy. Alii wydawa�o si�, �e Muad�Dib nie zatrudni�by r�wnie cynicznego m�odzie�ca.

��Chc� posia� w�r�d was niepok�j!�� krzykn�� Kaznodzieja.�� Taki jest m�j zamiar. Zjawi�em si�, by walczy� z oszustwami i z�udzeniami waszej konwencjonalnej, instytucjonalnej religii. Jak wszystkie inne znane religie, ta tak�e zmierza ku tch�rzostwu, mierno�ci, bezw�adowi i samozadowoleniu.

Od �rodka t�umu zacz�y dochodzi� pomruki niezadowolenia. Alia czu�a napi�cie i z tryumfem zastanawia�a si�, jak zako�czy si� wyst�pienie starca. Czy Kaznodzieja poradzi sobie z gniewem zgromadzonych wiernych? Je�eli nie, mo�e tu zgin��, i to zaraz!

��Oto kap�an, kt�ry mnie wyzwa�!�� zawo�a� Kaznodzieja, wskazuj�c w t�um.

�Poradzi sobie��� pomy�la�a Alia. Przebieg� j� prawie spazmatyczny dreszcz. Kaznodzieja bawi� si� w niebezpieczn� gr�, ale rozgrywa� poszczeg�lne etapy z niezwyk�� cierpliwo�ci�.

��Ty, kap�anie w mufli�� kontynuowa� Kaznodzieja�� jeste� kapelanem dla zadowolonych z �ycia. Nie przyszed�em tu wyzywa� Muad�Diba, ale chc� wyzwa� ciebie! Czy twoja religia jest prawdziwa, je�eli nic ci� nie kosztuje i nie niesie ze sob� �adnego ryzyka? Czy twoja religia jest prawdziwa, skoro si� na niej tuczysz? Czy twoja religia jest prawdziwa, gdy dopuszczasz si� okrucie�stw w jej imieniu? Jak daleko zasz�a degeneracja wiary od czas�w pierwotnego objawienia? Odpowiedz mi, kap�anie!

Ale kap�an milcza�. Alia zauwa�y�a, �e t�um zn�w bacznie s�ucha s��w Kaznodziei. Przez atak na kap�a�stwo zyska� ich sympati�!

��Syn Muad�Diba ryzykowa�!�� krzykn�� Kaznodzieja, a Alia us�ysza�a rozpacz w jego g�osie.�� Muad�Dib ryzykowa�! Zap�aci� wysok� cen�! I co osi�gn��? Religi�, kt�ra si� go pozbywa!

�Paul nigdy by tego nie powiedzia��� pomy�la�a Alia.�� Musz� si� wreszcie dowiedzie�!� Podesz�a jeszcze bli�ej stopni, a inni pod��yli za ni�. Przecisn�a si� przez t�um, a� prawie dotyka�a r�k� tego tajemniczego proroka. Pachnia� pustyni�, mieszanin� przyprawy i krzemowego py�u. Obu, Kaznodziej� i m�odego przewodnika, pokrywa� kurz, jak gdyby przyszli tu prosto z blechu. Widzia�a niebieskie �y�y zdobi�ce sk�r� nadgarstk�w i d�oni starca. Widzia�a �lad pozostawiony przez pier�cie� na palcu jego lewej r�ki. Paul nosi� pier�cie� na tym palcu�� Jastrz�b Atryd�w, z�o�ony teraz w siczy Tabr. Nale�a�by do Leto, gdyby ten �y�� lub gdyby ona pozwoli�aby mu wst�pi� na tron.

Kaznodzieja ponownie wpi� puste oczodo�y w Ali�, m�wi�c poufnym tonem:

��Muad�Dib ukaza� wam dwie rzeczy: przysz�o�� pewn� i niepewn�. Zmierzy� si� z niepewno�ci� wszech�wiata. Odszed� �lepy, zwalniaj�c miejsce dla innych. Pokaza� nam, �e ludzie zawsze powinni wybiera� niepewno�� zamiast stagnacji.

Jego g�os, jak zauwa�y�a Alia, pod koniec o�wiadczenia nabra� b�agalnej nuty.

Alia rozejrza�a si� dooko�a i opu�ci�a d�o� na r�koje�� krysno�a. �Co zrobi�, je�eli go tutaj zabij�?�� Znowu poczu�a przenikaj�ce j� dreszcze.�� Gdybym dokona�a mordu i ujawni�a si�, o�wiadczaj�c, �e Kaznodzieja jest oszustem i heretykiem?� �Ale co b�dzie, je�eli oka�e si�, �e zabi�am Paula?� Kto� pchn�� Ali� bli�ej Kaznodziei. Czu�a si� zniewolona osobowo�ci� �lepca, nawet gdyby walczy�a ze sob�, by uciszy� gniew. Czy by� to Paul? Na Boga! Co mog�a zrobi�?

��Dlaczego odebrano nam Leto?�� zapyta� Kaznodzieja. W jego g�osie brzmia� prawdziwy b�l.�� Odpowiedzcie mi, je�eli potraficie. Ach, pos�anie jest proste: porzu�cie pewno��.�� Po chwili powt�rzy� grzmi�cym g�osem:�� Porzu�cie pewno��! Oto najg��bszy nakaz �ycia. Jeste�my sond� zapuszczon� w nieznane, niepewne. Dlaczego nie s�yszycie Muad�Diba? Je�eli pewno�� to absolutne poznanie przysz�o�ci, wtedy musi si� r�wna� �mierci! Do tego w�a�nie teraz zmierzamy! Muad�Dib ukaza� to wyra�nie!

Z przera�aj�c� pewno�ci� wyci�gn�� d�o� i chwyci� rami� Alii. Stara�a si� wyrwa�, ale on trzyma� j� w bolesnym u�cisku, m�wi�c prosto w twarz, podczas gdy inni rozst�pili si� w zdumieniu:

��Co ci powiedzia� Paul Atryda, kobieto?�� zapyta� z naciskiem.

�Sk�d wie, �e jestem kobiet�?��� dziwi�a si�, walcz�c z b�lem. Chcia�a przywo�a� wewn�trzne istnienia, poprosi� je o ochron�, lecz one milcza�y, jak gdyby uleg�y hipnozie.

��Powiedzia� ci, �e spe�nienie r�wna si� �mierci!�� krzykn�� Kaznodzieja.�� Absolutne przewidywanie przysz�o�ci jest spe�nieniem� jest �mierci�!

Pr�bowa�a uwolni� palce. Ch�tnie chwyci�aby krysn�, by jednym ci�ciem uwolni� si� od starca, ale nie mia�a do�� odwagi. Jeszcze nigdy w �yciu nie by�a tak wystraszona.

Kaznodzieja podni�s� g�ow� i kontynuowa�:

��Oto s�owa Muad�Diba! Powiedzia� on: �Zamierzam zanurzy� was po g�owy w tym, czego pragniecie unikn��! Nie dziwi� si�, �e wszyscy chcecie wierzy� w to tylko, co daje dobre samopoczucie. Jak inaczej ludzie wymy�laliby pu�apki prowadz�ce do mierno�ci? Jak inaczej okre�laliby�my tch�rzostwo?� Tak rzek� Muad�Dib.

Nagle pu�ci� rami� Alii, odpychaj�c j� w t�um. Upad�aby, gdyby nie op�r ci�by, kt�ra j� podtrzyma�a.

��Istnie�, to znaczy odstawa�, wyr�nia� si� z t�a�� zako�czy�.

Schodz�c w d�, raz jeszcze chwyci� Ali� za rami�. Tym razem by� delikatniejszy. Nachylaj�c si�, szepn�� tak, �eby tylko ona s�ysza�a:

��Nie pr�buj zn�w zepchn�� mnie w t�o, siostro.

Nast�pnie wszed� w t�um, z r�k� na barku m�odego przewodnika. Ludzie rozst�powali si� przed nim. Wyci�gali r�ce, by dotkn�� Kaznodziei, lecz czynili to bardzo ostro�nie, jakby boj�c si� tego, co mog�o kry� si� pod zakurzon� freme�sk� szat�.

Alia sta�a samotna, wstrz��ni�ta do g��bi, a t�um pod��a� za Kaznodziej�.

Teraz ju� mia�a pewno��. To by� Paul. Bez �adnych w�tpliwo�ci. To by� jej brat. Podziela�a uczucia t�umu. Sta�a w jego u�wi�conej obecno�ci, a ca�y wszech�wiat wali� si� wok� niej. Chcia�a biec, b�aga�, by j� ocali�, ale nie mog�a si� poruszy�. Gdy inni kroczyli za Kaznodziej� i jego przewodnikiem, ona czeka�a, zatruta absolutnym bezw�adem, nieszcz�ciem tak wielkim, �e nawet cia�o odm�wi�o jej pos�usze�stwa.

�Co ja teraz zrobi�? Co zrobi�?��� pyta�a siebie.

Nie zna�a nikogo, na kim mog�aby si� wesprze�. Wewn�trzne �ycia milcza�y. Ghanima wci�� pozostawa�a pod stra�� w Cytadeli, ale Alia czu�a niech�� do zwierzania si� ocala�ej bli�niaczce.

�Wszyscy si� ode mnie odwr�cili��� pomy�la�a z rozpacz�.

Jessika oczekiwa�a Duncana, stoj�c przy oknie w salonie. By� to luksusowy pok�j, z niskimi otomanami i staromodnymi fotelami. �adnego z jej pokoi nie wyposa�ono w fotele dryfowe, a kule �wi�toja�skie zbudowano z kryszta��w pochodz�cych z zupe�nie innej epoki. Okno wygl�da�o na le��cy pi�tro ni�ej pa�acowy ogr�d. Us�ysza�a s�u��c� otwieraj�c� drzwi, a nast�pnie odg�os krok�w Idaho. Sta�a nie odwracaj�c g�owy, ze wzrokiem utkwionym w dziedziniec nakrapiany zielonym �wiat�em. Musia�a st�umi� walcz�ce gdzie� w jej g��bi emocje. Dwa razy zaczerpn�a oddech metod� prana-bindu i poczu�a przyp�yw wymuszonego spokoju.

Wysoko stoj�ce s�o�ce rzuca�o jaskrawe promienie na dziedziniec, roz�wietlaj�c srebrne ko�o paj�czyny rozpi�tej na ga��ziach lipy. W komnatach panowa� ch��d, ale na zewn�trz powietrze dr�a�o od parali�uj�cego �aru. Zamek Corrin�w zbudowano w miejscu pozbawionym cyrkulacji powietrza, cho� ziele� na dziedzi�cu zdawa�a si� temu przeczy�.

Us�ysza�a, �e Idaho stan�� bezpo�rednio za ni�.

��Dar s��w jest darem iluzji i wprowadzania w b��d, Duncan�� rzek�a, wci�� odwr�cona ty�em.�� Dlaczego pragniesz dzieli� si� ze mn� s�owami?

��Mo�e si� zdarzy�, �e tylko jedno z nas prze�yje�� odpar�.

��Chcesz, bym z�o�y�a sprawozdanie z twoich wysi�k�w?�� Odwr�ci�a si� i zobaczy�a, jak spokojnie stoi, obserwuj�c j� szarymi, metalowymi oczyma. Nie dostrzeg�a w nich �adnego wyrazu.�� Duncan, czy�by� ba� si� o swoje miejsce w historii?

Skwitowa� jej podsumowanie u�miechem.

��Historia sama dostarcza materia�u do os�du�� rzek�.�� Zreszt� w�tpi�, czy b�d� si� tym wtedy interesowa�.

��Wi�c dlaczego tu jeste�?�� zapyta�a.

��Z tego samego powodu, z jakiego ty tu jeste�, moja pani. �adne zewn�trzne oznaki nie zdradzi�y efektu wywo�anego przez te proste s�owa, ale Jessika b�yskawicznie pomy�la�a: �Czy on naprawd� wie, dlaczego tu jestem?� Sk�d m�g� wiedzie�? Tylko Ghanima wiedzia�a. Zatem mo�e mia� do�� danych dla mentackiej kalkulacji? Bardzo mo�liwe. Czy zdo�a nie zdradzi� si� przez Farad�nem? Musia� wiedzie�, �e ich ka�dy ruch, ka�de s�owo jest szpiegowane przez m�odego Corrino lub jego s�ugi.

��R�d Atryd�w stan�� na rozdro�u�� powiedzia�a.�� Rodzina zwraca si� przeciw sobie. By�e� po�r�d najwierniejszych ludzi mojego ksi�cia, Duncan. Gdy baron Harkonnen�

��Nie m�wmy o Harkonnenach�� przerwa� jej.�� To by�y inne czasy, a ksi��� ju� nie �yje.�� I pomy�la�: �Czy ona nie wie jeszcze, �e Paul odkry� krew Harkonnen�w w Atrydach?� Muad�Dib wiele ryzykowa�, zdradzaj�c tajemnic� rodu w�a�nie Duncanowi; wszak wiedzia�, co ludzie barona zrobili z Idaho.

��Ale r�d Atryd�w wci�� �yje�� podkre�li�a Jessika.

��Co to jest r�d Atryd�w?�� zapyta�.�� Ty jeste� rodem? Alia nim jest? Ghanima? Czy mo�e ludzie, kt�rzy mu s�u��? Patrz� i widz�, jak� znosz� har�wk�. Czy mog� by� Atrydami? Tw�j syn s�usznie powiedzia�: �Cierpienia i prze�ladowania to dola wszystkich, kt�rzy za mn� pod����. Ja si� wy�ama�em, moja pani.

��Naprawd� przeszed�e� na stron� Farad�na?

��Czy ty zrobi�a� inaczej, pani? Czy nie zjawi�a� si� tu, by przekona� Farad�na, �e ma��e�stwo z Ghanima rozwi�za�oby wszystkie problemy?

�Naprawd� tak my�li?�� zastanawia�a siꠗ Czy tylko tak m�wi na u�ytek czujnych szpieg�w?�

��R�d Atryd�w zawsze by� idealistyczny�� powiedzia�a.�� Wiesz o tym, Duncan. Kupowali�my lojalno�� p�ac�c lojalno�ci�.

��S�u�ba ludowi!�� zaszydzi� Idaho.�� Aach, wiele rzeczy s�ysza�em. Ksi��� musi si� przewraca� w grobie, pani.

��Naprawd� s�dzisz, �e upadli�my tak nisko?

��Pani, czy nie wiesz, �e istniej� freme�scy buntownicy? Nazywaj� siebie �Marquis z Wewn�trznej Pustyni� i przeklinaj� r�d Atryd�w, a nawet Muad�Diba.

��Wiem o tym z raport�w Farad�na�� rzek�a, zastanawiaj�c si� na jaki tor Idaho kieruje rozmow� i w jakim celu.

��To co� wi�cej, moja pani, wi�cej, ni� raport Farad�na. Sam s�ysza�em ich kl�twy. Brzmia�o to tak: �Ogie� na was, Atrydzi! Nie b�dziecie mie� dusz ni cia�, cieni ni magii ani ko�ci, w�os�w, ani g�osu. Nie b�dziecie mie� grobu ni domu, nory ani �mierci. Nie b�dziecie mie� ogrodu ni drzewa, ni krzewu. Nie b�dziecie mie� wody ni chleba, �wiat�a ani ognia. Nie b�dziecie mie� dzieci ni rodziny, potomk�w, ni plemienia. Nie b�dziecie mie� g�owy ani ramion ni nasienia. Nie b�dziecie mieli siedzib ani �adnej planety. Duszom waszym nie b�dzie wolno wyj�� z otch�ani i nigdy nie znajd� si� po�r�d tych, kt�rzy �y� b�d� na ziemi. �adnego dnia nie ujrzycie Szej-huluda, lecz b�dziecie zwi�zani i wrzuceni pomi�dzy najni�sze plugastwo, a wasze dusze nie ujrz� �wiat�a chwa�y, na wiek wiek�w�. Tak w�a�nie brzmi przekle�stwo, pani. Potrafisz sobie wyobrazi� tak zawzi�t� nienawi�� ze strony Fremen�w? Sk�adaj� wszystkich Atryd�w w lew� d�o� przekle�stwa i powierzaj� Kobiecie-S�o�cu pe�nej ognia.

Jessik� przeszed� dreszcz. Idaho bez w�tpienia powt�rzy� s�owa tym samym tonem, jakim s�ysza� oryginaln� kl�tw�. Mog�a sobie wyobrazi� oburzonego Fremena, strasznego w swym gniewie, jak stoi przed plemieniem, by ciska� te staro�ytne przekle�stwa. Dlaczego Idaho chcia�, �eby Farad�n to s�ysza�?

��Nalegasz usilnie na ma��e�stwo Farad�na i Ghanimy�� powiedzia�a.

��Zawsze mia�a� jednostronne podej�cie do spraw�� odpar�.�� Ghanima jest Fremenk�. Mo�e po�lubi� tylko kogo�, kto nie p�aci fai, podatku od ochrony. R�d Corrin�w zrzek� si� swego udzia�u w KHOAM na rzecz Paula i jego spadkobierc�w, a Farad�n �yje na �asce Atryd�w. Pami�taj, �e kiedy ksi��� zatkn�� flag� Jastrz�bia na Arrakis, rzek�: �Tu jestem i tu pozostan�. Jego ko�ci wci�� tam s�. Farad�n musia�by sprowadzi� si� na Arrakis wraz z sardaukarami.�� Potrz�sn�� g�ow� na sam� my�l o podobnym zwi�zku.

��Jest stare powiedzenie, �e z k�opotami post�puje si� jak z cebul�: zdziera si� warstw� po warstwie�� powiedzia�a zimnym g�osem Jessika. I pomy�la�a! �Jak on �mie traktowa� mnie w ten spos�b? Tak protekcjonalnie? Chyba, �e daje wyst�p dla czujnych oczu Farad�na�.

��W �aden spos�b nie mog� wyobrazi� sobie Fremen�w i sardaukar�w �yj�cych na jednej planecie�� stwierdzi� Idaho.�� Tej warstwy nie da si� �ci�gn�� z cebuli.

Nie podoba�y si� jej skutki, jakie s�owa Idaho mog�y wywo�a� w umy�le Farad�na, wi�c przem�wi�a ostro:

��R�d Atryd�w wci�� ustanawia prawo w Imperium!�� �Czy Idaho chce, by Farad�n uwierzy�, �e nie mo�e odzyska� tronu bez Atryd�w?�

��Och, tak�� ucieszy� si� Idaho.�� Prawie zapomnia�em. Prawo Atrydzkie. Oczywi�cie w interpretacji kap�an�w Z�otego Remedium. Wystarczy zamkn�� oczy, by us�ysze� ksi�cia m�wi�cego mi, �e w�adz� zdobywa si� i utrzymuje przemoc�, b�d� jej gro�b�. Fortuna wsz�dzie si� toczy, jak zwyk� �piewa� Gurney. Cel u�wi�ca �rodki? Albo mo�e pomiesza�y mi si� przys�owia? No dobrze, nie ma znaczenia, czy zakut� w zbroj� pi�ci� potrz�saj� freme�skie legiony, czy sardaukarzy�� to wci�� jest pi��, a ta warstwa cebuli nie zejdzie. Wiesz, zastanawiam si�, kt�r� pi�� wola�by Farad�n? �O co mu chodzi?�� zastanawia�a si� Jessika.�� R�d Corrin�w mo�e przetrawi� s�own� sieczk� i po�kn�� ten argument!�

��Wi�c s�dzisz, �e kap�ani nie pozwol� Ghanimie wyj�� za Farad�na?�� zaryzykowa�a Jessika, chc�c zbada� reakcj� Idaho.

��Pozwol� jej? Na Boga! Kap�ani pozwol� Alii na wszystko, co zarz�dzi. Sama mog�aby wyj�� za Farad�na.

�Czy tu w�a�nie zarzuca przyn�t�?��� zastanawia�a si� Jessika.

��Nie, pani�� kontynuowa� Idaho.�� To nie jest problem. Ludzie w Imperium nie potrafiliby odr�ni� rz�d�w Atryd�w od w�adzy Bestii Rabbana. Dziesi�tki ofiar umieraj� codziennie w lochach Arrakin. Opu�ci�em Diun�, bo ju� ani godziny d�u�ej nie mog�em wspiera� mym ramieniem Atryd�w. Rozumiesz, co m�wi�? Imperium Atryd�w zdradzi�o ksi�cia i twego syna. Kocha�em Ali�, ale ona posz�a jedn� drog�, a ja drug�. Je�eli b�dzie to konieczne, doradz� Farad�nowi, �eby przyj�� r�k� Ghanimy�� lub Alii�� na w�asnych warunkach!

�Aach, urz�dzi� to przedstawienie po to tylko, by z honorem wycofa� si� ze s�u�by Atryd�w��� pomy�la�a Jessika. Pozostawa�y jednak inne kwestie, kt�re poruszy�. Czy nie wiedzia�, �e dzia�a na jej korzy��? Zmarszczy�a brwi.

��Wiesz, �e szpiedzy s�uchaj� ka�dego twojego s�owa, czy� nie?

��Szpiedzy?�� zachichota�.�� Owszem, s�uchaj�. Ja r�wnie� bym s�ucha� na ich miejscu. Wiele nocy sp�dzi�em sam na pustyni i przekona�em si�, �e Fremeni m�wi� prawd�. Na pustyni, zw�aszcza w nocy, nachodz� cz�owieka niebezpieczne, z�e my�li.

��Czy to tam s�ysza�e�, jak Fremeni nas wyklinaj�?

��Tak, w al-Ourouba. Na polecenie Kaznodziei przy��czy�em si� do buntownik�w, pani. Nazywamy si� sami �Zarr Sadus�, tymi, kt�rzy odmawiaj� podporz�dkowania si� kap�anom. Przyby�em tu, by oficjalnie o�wiadczy� Atrydom, �e przeszed�em na obce terytorium.

Jessika obserwowa�a go, staraj�c si� znale�� jakie� szczeg�y, kt�re wskazywa�y, �e k�amie, b�d� ukrywa prawdziwe plany. Czy naprawd� m�g� przej�� na stron� Farad�na? Wyrecytowa�a w my�li maksym� zakonu: �W ludzkich sprawach nic nie jest trwa�e, wszystko obraca si� po spirali, zatacza ko�a i znika�. Je�eli Idaho rzeczywi�cie porzuci� s�u�b� u Atryd�w, znalaz�oby wyt�umaczenie jego obecne zachowanie. Zatoczy� kr�g i oddala� si�. Musia�a wzi�� to pod uwag�.

Gor�czkowo rozmy�laj�c, eliminowa�a warianty rozwoju wydarze�. U�wiadomi�a sobie, �e mo�e b�dzie musia�a go zabi�. Plan, na kt�rym opiera�a swe nadzieje, by� tak delikatny, �e nie mog�a dopu�ci�, by cokolwiek go zak��ci�o. Cokolwiek. A s�owa Idaho sugerowa�y, �e on go zna. Oceni�a ich wzajemne po�o�enie i tak si� ustawi�a, by zyska� dogodniejsz� pozycj� do ataku.

�Ale dlaczego podkre�li�, �e wype�nia polecenie Kaznodziei?�

��Zawsze uwa�a�am, �e normuj�cy wp�yw faufreluches jest filarem naszej si�y�� powiedzia�a. Niech si� dziwi, dlaczego przenios�a dyskusj� na system podzia�u klasowego.�� Rada Landsraadu wysokich rod�w, regionalne Sysselraady zas�uguj� na�

��Nie zmieniaj tematu�� rzek� Idaho.

Jak�e przejrzyste by�y jej uniki! Czy dlatego, �e straci�a zdolno�� ukrywania prawdziwych intencji, czy mo�e ostatecznie wy�ama�a si� z bariery szkolenia Bene Gesserit? Zdecydowa�, �e raczej ta druga ewentualno��. Lecz jeszcze co� dziwi�o go w zachowaniu lady Jessiki: zmiana, kt�rej ulega�a w miar� up�ywu lat. Smuci�o go to w taki sam spos�b, w jaki przyjmowa� wprowadzanie drobnych nowo�ci w obyczaje Fremen�w. Odej�cie pustyni by�o procesem, kt�rego nie da�o si� opisa�, tak jak nie da�o si� opisa� przemian zachodz�cych wewn�trz lady Jessiki.

Jessika wpatrywa�a si� w Idaho, nie staraj�c si� ukry� zaskoczenia. Naprawd� potrafi� j� przejrze� tak �atwo?

��Nie zabijesz mnie�� powiedzia�. U�y� freme�skiego powiedzenia b�d�cego ostrze�eniem: �Nie rzucaj swej krwi na m�j n�.

Nagle zda� sobie spraw�, jak bardzo zaakceptowa� obyczaje planety, kt�ra udzieli�a mu schronienia w drugim �yciu.

��My�l�, �e lepiej by�oby, gdyby� ju� poszed��� stwierdzi�a.

��Nie wyjd�, zanim nie przyjmiesz mojej rezygnacji.

��Przyjmuj�!�� odpar�a kr�tko. Potrzebowa�a czasu na przemy�lenie nowej sytuacji.

Idaho oddala� si� ty�em, dop�ki nie poczu� za sob� drzwi. Uk�oni� si�.

��Raz jeszcze nazywam ci� swoj� pani�. Ostatni raz. Doradz� Farad�nowi, by odes�a� ci� na Wallach, szybko i po cichu, przy pierwszej nadarzaj�cej si� okazji. Jeste� zbyt niebezpieczn� zabawk�, cho� nie s�dz�, �eby ci� tak traktowa�. Pracujesz dla zakonu, nie dla Atryd�w. Zastanawiam si� nawet, czy kiedykolwiek dzia�a�a� dla dobra Atryd�w. Wy, czarownice, poruszacie si� zbyt skrycie i w zbyt wielkiej ciemno�ci, by zwykli �miertelnicy mogli kiedykolwiek wam ufa�.

��No, no, ghola uwa�a si� za zwyk�ego �miertelnika!�� odparowa�a.

��W por�wnaniu z tob��� odpar�.

��Wyjd�!�� rozkaza�a.

��Taki w�a�nie jest m�j zamiar.�� Wy�lizgn�� si� przez drzwi, mijaj�c ciekawe spojrzenia s�u�by, kt�ra bez w�tpienia pods�uchiwa�a. �Sta�o siꠗ pomy�la�.�� I mog� to odebra� tylko w jeden spos�b�.

Leto le�a� na szczycie wydmy, patrz�c przed siebie na kr�t�, strom� wychodni�. Ska�a by�a p�aska i gro�na w �wietle poranka jak olbrzymi czerw zalegaj�cy na piasku. Wok� panowa� bezruch; nie kr��y� �aden ptak, ani jedno zwierz� nie przemyka�o w�r�d kamieni. Ch�opiec widzia� otwory oddzielacza wiatru na �rodku grzbietu �czerwia�. Tam pewnie b�dzie woda. Ska�a-czerw wygl�dem przypomina�a siczow� kryj�wk�.

Leto le�a� cicho, przysypany piaskiem, obserwuj�c. Przez g�ow� wci�� przep�ywa�a mu jedna z pie�ni Gurneya Hallecka:

�Gdzie jest wej�cie do �rodka?��� zastanawia� si� Leto. By� pewien, �e znalaz� Fondak-D�ekarat�, lecz co� tu si� nie zgadza�o. Na skraju �wiadomo�ci czu� ostrzegawcze k�ucie. Co kryje si� pod tym wzg�rzem?

Nieobecno�� zwierz�t przyprawia�a go o zdecydowany niepok�j. Fremeni zawsze ostrzegali: �Gdy chodzi o przetrwanie na pustyni, brak �ycia m�wi wi�cej ni� jego obfito��. Ale skoro by� tam oddzielacz wiatru, powinna by� r�wnie� woda i ludzie, kt�rzy jej u�ywali. Oto miejsce tabu, kryj�ce si� pod nazw� Fondak, kt�rego inna to�samo�� zagin�a nawet we wspomnieniach Fremen�w. Tu zaczyna�a si� Z�ota Droga.

Ojciec powiedzia� pewnego razu: �Dooko�a kryje si� nieznane. Nale�y wi�c szuka� wiedzy�.

Leto spojrza� na prawo ponad grzebieniem diuny. Niedawno przesz�a t�dy pra-matka burza. Jezioro Azrak, gipsowa r�wnina, zosta�o oczyszczone z fa�d piasku. Freme�ski przes�d m�wi�, �e ka�dy, kto widzia� Biyan, Bia�e Kraje, cierpi na mog�ce go zniszczy� niespe�nione pragnienia. Dla Leto rozci�gaj�cy si� widok znaczy�, �e na Arrakis istnia�y kiedy� otwarte zbiorniki wodne.

Tak jak b�d� istnia�y raz jeszcze.

Podni�s� wzrok, rozgl�daj�c si� dooko�a w poszukiwaniu jakiegokolwiek ruchu. Po burzy niebo nabra�o dziwnego, g�bczastego wygl�du. �wiat�o spadaj�ce w d� stwarza�o wra�enie obco�ci, srebrne s�o�ce zagubione by�o gdzie� ponad woalem kurzu zgromadzonego na du�ych wysoko�ciach.

Raz jeszcze Leto wr�ci� uwag� do kr�tej ska�y. Wyci�gn�� z fremsaka lornetk�, ustawi� ruchome soczewki i spojrza� na nag� szaro��: wychodni� skaln�, gdzie niegdy� �yli ludzie D�ekaraty. Powi�kszenie ukaza�o ciernisty krzew z rodzaju zwanego �Kr�low� Nocy�. Krzak gnie�dzi� si� w cieniu obok rozpadliny, w kt�rej mog�o kry� si� wej�cie do starej siczy. Leto spenetrowa� ca�� d�ugo�� wychodni. Srebrne s�o�ce obraca�o barwy czerwieni w zwyk�� szaro��, nadaj�c� ca�ej skale wra�enie rozmytej p�asko�ci.

Przetoczy� si�, odwracaj�c plecami do D�ekaraty. Zbada� otoczenie lornetk�. �adnych �lad�w obecno�ci cz�owieka. Wiatr zniszczy� nawet jego trop, pozostawiaj�c niewyra�ny krater w miejscu, gdzie w nocy zanurzy� si� czerw.

Zn�w popatrzy� na D�ekarat�. Poza oddzielaczem wiatru Leto nie dostrzeg� najmniejszych oznak �ycia. Opr�cz ska�y nie by�o tu nic, co zak��ca�oby monotonny pejza� pustyni ci�gn�cej si� od horyzontu po horyzont. Leto poczu� nagle, �e znalaz� si� w tym miejscu, poniewa� odm�wi� w��czenia si� w system otrzymany w spadku po przodkach. Pomy�la�, jak b��dnie wszyscy go oceniaj��� wszyscy opr�cz Ghanimy.

�Z wyj�tkiem zgrai obszarpa�c�w z jej obcych wspomnie�, to dziecko nigdy nie by�o dzieckiem�.

�Przyjmuj� odpowiedzialno�� za decyzj�, kt�r� podj�li�my��� zdecydowa�. Raz jeszcze przesun�� wzrokiem po skale.

Wedle opis�w tak wygl�da� Fondak, a �adne inne miejsce nie mog�o by� D�ekarat�. Czu� dziwne pokrewie�stwo z tym obszarem tabu. Musi si� dowiedzie�! Metod� Bene Gesserit skierowa� my�li na D�ekarat�, szukaj�c stanu pe�nej nie�wiadomo�ci. Wiedza by�a barier� skutecznie zapobiegaj�c� swobodnemu korzystaniu z informacji. Przez kilka d�ugich chwil dostraja� si�, nie stawiaj�c wymaga�, nie zadaj�c pyta�.

Problem le�a� nie tylko w braku oznak charakterystycznych dla bytowania zwierz�t. Teraz dostrzeg� r�wnie� nieobecno�� drapie�nych ptak�w: or��w, s�p�w, jastrz�bi. Nawet tam, gdzie inne �ycie si� kry�o, ptaki pozostawa�y widoczne. Ka�de zawieraj�ce wod� miejsce na pustyni mia�o w�asny �a�cuch �ycia. Na jego ko�cu grasowali wsz�dobylscy drapie�nicy. Tu nikogo nie zainteresowa�o przybycie cz�owieka. A przecie� doskonale zna� �psy podw�rzowe siczy�, t� lini� ptak�w przycupni�tych na skraju urwiska nad Tabr, prymitywnych przedsi�biorc�w pogrzebowych czekaj�cych na cia�a. Jak mawiali Fremeni: �nasi wsp�zawodnicy�. Ale m�wili to bez zazdro�ci, poniewa� szperaj�ce ptaki cz�sto ostrzega�y przed zbli�aniem si� obcych.

A je�eli Fondak opu�cili nawet przemytnicy?

Leto oderwa� wzrok od ska�y, by napi� si� z jednego z wodowod�w.

�A je�eli tam naprawd� nie ma wody?�

Rozwa�a� swoje po�o�enie. U�y� dw�ch czerwi, by dosta� si� tutaj, jad�c na nich przez ca�� noc. Porzuci� je na p� martwe ze zm�czenia, kiedy dotar� do Wewn�trznej Pustyni, gdzie powinna si� znajdowa� przysta� przemytnik�w. Je�eli istnia�o tu �ycie, je�eli mog�o w og�le egzystowa� w takich warunkach, to winno skupia� si� w pobli�u wody.

�Co b�dzie, je�eli tu nie ma wody? Co b�dzie, je�eli to nie jest Fondak-D�ekarata?�

Raz jeszcze wycelowa� lornetk� ku oddzielaczowi wiatru. Zewn�trzny brzeg urz�dzenia ��obi�y bruzdy wyryte przez piach; wymaga� konserwacji, ale i tak by� w stanie nadaj�cym si� do u�ytku.

�Co, je�eli tu jej nie ma?�

Porzucona sicz mog�a straci� wod� przez parowanie. Przez dowoln� liczb� katastrof. Dlaczego nie by�o tu drapie�nych ptak�w? Zabite dla ich wody? Przez kogo? Jak mo�na by�o je wszystkie unicestwi�? Trucizn�?

�Zatruta woda!?�

Legenda o D�ekaracie nie zawiera�a �adnej wzmianki o zatruciu zbiornika, ale mog�o tak by�. Je�eli wytruto pierwotne stada ptactwa, to czy nie odnowi�yby si� one do tego czasu? Idualich unicestwiono wiele pokole� temu, a przekazywane historie nigdy nie wspomina�y o truci�nie. Znowu zbada� ska�� przez lornetk�. Jak mo�na u�mierci� ca�� sicz? Z pewno�ci� niekt�rzy zdo�aliby uciec. Rzadko kiedy wszyscy mieszka�cy siczy przebywaj� jednocze�nie w domu. Ludzie w�drowali przez pustyni�, podr�owali do miast.

Leto z rezygnacj� od�o�y� lornetk�. Ze�lizgn�� si� w d� po niewidocznej od siczy stronie wydmy. Przygotowuj�c si� do przetrwania godzin nat�onego upa�u, wyj�tkow� uwag� po�wi�ci� dok�adnemu zamaskowaniu filtrnamiotu i ukryciu oznak swej obecno�ci. Gdy zamyka� si� w ciemno�ci, czu� kr���ce w �y�ach zm�czenie. Wi�ksz� cz�� dnia sp�dzi� wewn�trz przesi�kni�tego zapachem potu namiotu. Nawet drzemi�c, analizowa� b��dy, kt�re pope�ni�. Jego dzia�ania mia�y nastawienie defensywne, ale nie widzia� �adnej skutecznej metody samoobrony na drodze wybranej przez niego i Ghanim�. Niepowodzenie wypali�oby ich dusze. Jad� suchary przyprawowe i zasypia�. Budzi� si�, by zje�� jeszcze raz, wypi� i ponownie zapa�� w sen. Podr� do tego miejsca trwa�a d�ugo i stanowi�a ci�k� pr�b� dla organizmu dziecka.

Pod wiecz�r obudzi� si� od�wie�ony, nas�uchuj�c oznak �ycia. Wyczo�ga� si� na pokrywaj�cy go piaszczysty ca�un. Wiatr wznosi� py� w jednym kierunku, ale Leto czu� piach ��dl�cy policzek z zupe�nie innej strony�� pewna oznaka zmiany pogody. Wyczuwa� nadchodz�c� burz�.

Ostro�nie wpe�z� na szczyt wydmy: spojrza� raz jeszcze na tajemnicze ska�y. Powietrze nabra�o ��tej barwy. Znak �w ostrzega� przed zbli�aj�c� si� kurzaw� Coriolisa�� wiatrem nios�cym �mier� w swoich trzewiach. By�a to wielka przestrze� p�dzonego przez wiatr piachu, mog�ca si� rozpostrze� na cztery stopnie szeroko�ci geograficznej. Wyschni�ta g�ad� gipsowej niecki stanowi�a teraz ��t� powierzchni�, odbijaj�c� ob�oki py�u. Ogarn�a go fa�szywa, wieczorna nostalgia. Potem dzie� si� sko�czy� i nadesz�a noc, szybko zapadaj�ca noc Wewn�trznej Pustyni. Skaty przekszta�ci�y si� w kanciaste szczyty, oszronione przez �wiat�o Pierwszego Ksi�yca. Czu�, jak ciernie piasku k�uj� mu sk�r�. �oskot suchego grzmotu zabrzmia� niczym echo dalekich b�bn�w, a on w przestrzeni mi�dzy �wiat�em ksi�yca i ciemno�ci� dostrzeg� nag�y ruch: nietoperze. Us�ysza� �opot ich skrzyde� i wysokie piski.

Nietoperze.

Wiedzia�, �e w�a�nie tu powinna by� legendarna twierdza przemytnik�w: Fondak. Ale je�eli to nie jest Fondak? Je�eli tabu wci�� dzia�a�o i znalaz� tylko pust� skorup� upiornej D�ekaraty?

Leto przykl�kn�� po zawietrznej stroin wydmy i czeka�, a� noc wpadnie we w�a�ciwy rytm. Cierpliwo�� i ostro�no�栗 ostro�no�� i cierpliwo��. Przez pewien czas zabawia� si� powtarzaniem drogi Chaucera z Londynu do Canterbury, uk�adaj�c kolejno miejscowo�ci, pocz�wszy od Southwark: dwie mile do zdroju �w. Tomasza, pi�� mil do Deptford, cze�� mil do Greenwich, trzydzie�ci mil do Rochester, czterdzie�ci mil do Sittingbourne, pi��dziesi�t pi�� mil do Boughton ko�o Blean, pi��dziesi�t osiem mil do Harbledown i sze��dziesi�t mil do Canterbury. Bawi� si� my�l�, �e niewielu wsp�czesnych pami�ta, kim by� Chaucer, b�d� zna jakikolwiek Londyn, pr�cz wsi na odleg�ej Gangishree. Posta� �w. Tomasza zachowano w Biblii Protestancko-Katolickiej i �Ksi�dze Azhara�, ale Canterbury znikn�o z pami�ci ludzkiej, tak jak planeta, na kt�rej zosta�o zbudowane. Tam spoczywa�o brzemi� wspomnie� Leto, wszystkich tych istnie�, kt�re grozi�y poch�oni�ciem go. Raz ju� przemierzy� drog� do Canterbury. Obecna wyprawa by�a jednak�e d�u�sza i bardziej niebezpieczna.

Po chwili doczo�ga� si� na skraj wydmy i zacz�� pokonywa� przestrze� w kierunku zalanych �wiat�em ksi�yca ska�. Kry� si� w cieniach, prze�lizgiwa� wzd�u� grzbiet�w wydm, unikaj�c przy tym d�wi�k�w mog�cych komu� zdradzi� jego obecno��.

Kurz znikn��, jak zwykle przed burz�, i noc sta�a si� przejrzysta. Dzie� nie objawi� �adnego ruchu, lecz teraz Leto s�ysza� szelest ma�ych stworze� biegaj�cych w ciemno�ciach.

W zag��bieniu mi�dzy wydmami znalaz� rodzin� skoczk�w pustynnych, kt�ra rozpierzch�a si� na widok cz�owieka. Pokona� kolejny szczyt. Ta szczelina, kt�r� wcze�niej widzia��� czy ukrywa�a wej�cie do siczy? Mia� tak�e inne troski: sicz z dawnych czas�w zawsze chroni�y pu�apki�� zatrute w�sy zwisaj�ce w przej�ciach, zatrute kolce na ro�linach. Zna� freme�skie powiedzenie: �uchem my�l�ca noc�, nas�uchiwa� wi�c najdrobniejszego d�wi�ku.

Szare skaty g�rowa�y ponad wszystkim, gigantyczne przez sw� blisko��. Wtem Leto us�ysza� dochodz�cy gdzie� z oddali krzyk ptak�w: mi�kkie nawo�ywanie dziennych drapie�nik�w. Co wywr�ci�o ich �wiat na nice? Ludzka agresywno��?

Nagle Leto zamar�. Na zboczu pali� si� ogie�: balet b�ysk�w tajemniczych klejnot�w na tle czarnej nocy, rodzaj sygna�u, jaki sicz mog�aby wys�a� podr�nym w blechu. Kim byli mieszka�cy opuszczonej siedziby? Podpe�z� ku najg��bszym cieniom u st�p zbocza i przesuwaj�c si� wzd�u� nich, d�oni� szuka� szczeliny, ca�y czas przytulaj�c si� plecami do skalnej �ciany. Zlokalizowa� j� przy �smym kroku, wyci�gn�� piachochrapy z torby i si�gn�� w ciemno��. Gdy poruszy� d�oni�, co� ciasnego i kr�puj�cego owin�o mu bark i ramiona.

Pn�czosie�!

Zwalczy� odruch szamotania: w ten spos�b sprawi�by tylko, �e pn�czosie� zacisn�aby si� jeszcze bardziej. Upu�ci� natomiast chrapy i zgi�� palce prawej d�oni, staraj�c si� dosi�gn�� no�a przy pasie. Zachowa� si� jak naiwny nowicjusz! Powinien rzuci� co� w ciemno�� szczeliny, zanim sam si� do niej zbli�y�. Zbyt zafrapowa�o go ognisko na zboczu. Ka�dy ruch zaciska� pn�czosie�, lecz w ko�cu palce dotkn�y no�a. Powoli zamkn�� d�o� na r�koje�ci i zacz�� j� unosi�. Strumie� jaskrawego �wiat�a powstrzyma� dalsze ruchy.

��Aach, jaki �adny ptaszek wpad� w nasze sieci.�� Ci�ki, m�ski g�os dobieg� za plec�w Leto. W jego tonie rozpozna� co� dziwnie znajomego. Spr�bowa� odwr�ci� g�ow�, �wiadom niebezpiecznej sk�onno�ci pn�czosieci do mia�d�enia zbyt swobodnie poruszaj�cego si� cia�a.

D�o� odebra�a mu n�, zanim zdo�a� ujrze� cz�owieka, kt�ry go schwyta�. R�ka z du�� wpraw� przeszuka�a Leto, wydobywaj�c niewielkie przedmioty, kt�re on i Ghanima uznali za konieczne do przetrwania. Nic nie ocala�o podczas rewizji, nawet garota z szigastruny ukryta we w�osach.

Leto wci�� nie widzia� m�czyzny.

Obcy zrobi� co� z pn�czosieci� i Leto zorientowa� si�, �e mo�e �atwiej oddycha�. Wtedy m�czyzna odezwa� si�:

��Nie szamocz si�, Leto Atrydo. Mam twoj� wod� w moim kubku. Leto z najwy�szym trudem zachowa� spok�j.

��Znasz moje imi�?�� spyta�.

��Oczywi�cie! Gdy zastawia si� pu�apk�, to nie bez powodu. Nastawia si� j� na okre�lon� zdobycz, no nie?

Leto nie odpowiedzia�. Jego my�li wci�� wirowa�y.

��Czujesz si� zdradzony!�� stwierdzi� mocny g�os. D�onie obr�ci�y go �agodnie, ale z si��. Doros�y m�czyzna m�wi� dziecku, jak wygl�daj� warunki gry.

Leto podni�s� wzrok na blask padaj�cy z dw�ch flar dryfowych i zobaczy� rysuj�cy si� na jego tle zarys postaci z zamaskowan� przez filtrfrak twarz�. Gdy oczy ju� przystosowa�y si� do �wiat�a, ujrza� ciemne pasmo sk�ry, a pod kapturem, w najg��bszym cieniu, dostrzeg� b��kitne od uzale�nienia przyprawowego bia�ka oczu.

��Zastanawiasz si�, dlaczego w�adowali�my si� w ca�y ten ambaras?�� kontynuowa� m�czyzna. Osobliwie st�umiony g�os, dochodz�cy spod os�oni�tej dolnej cz�ci twarzy, brzmia�, jak gdyby �w cz�owiek stara� si� ukry� sw�j akcent.

��Dawno temu przesta�em si� dziwi� liczebno�ci tych, kt�rzy chc� �mierci atrydzkich bli�ni�t�� powiedzia� Leto.�� Motywy s� zbyt oczywiste.

Gdy m�wi�, jego umys� stale b��dzi�, gor�czkowo szukaj�c odpowiedzi. Pu�apka z przyn�t�? Ale kto wiedzia� poza Ghanim�? To niemo�liwe! Ghanim� nie zdradzi�aby w�asnego brata. Zatem kto� zna� go dostatecznie dobrze, by przewidzie� jego dzia�ania. Kto? Czy�by babka? Jak mog�a?

��Nie mo�na ci by�o pozwoli� zosta� dalej takim, jaki jeste��� rzek� m�czyzna.�� Bardzo niedobrze. Przed wst�pieniem na tron zostaniesz wychowany.�� Oczy bez bia�ek popatrzy�y na Leto z g�ry.�� Dziwisz si�, �e ktokolwiek mo�e o�mieli� si� wychowywa� kogo� takiego jak ty? Ciebie, z wiedz� ca�ego t�umu, zmagazynowan� we wspomnieniach. Widzisz, w�a�nie o to chodzi! My�lisz o sobie, �e jeste� ju� wychowany, a w rzeczywisto�ci stanowisz sk�adnic� martwych istnie�. Nie masz w�asnego �ycia. Jeste� chodz�cym nadmiarem innych, maj�cych jeden cel: szukanie �mierci. To z�e dla w�adcy, je�li jest poszukiwaczem �mierci. Zas�a�by� otoczenie trupami. Tw�j ojciec, na przyk�ad, nigdy nie zrozumia��

���miesz m�wi� o nim w ten spos�b?

��Wiele rzeczy ju� �mia�em. Mimo wszystko, by� tylko Paulem Atryd�. No, ch�opcze, witaj w nowej szkole.

M�czyzna wyj�� d�o� spod szaty i dotkn�� policzka ch�opca. Leto poczu�, �e zapada si� w ciemno��, w kt�rej powiewa zielono-czarna flaga. Pozna� sztandar Atryd�w z charakterystycznymi symbolami dnia i nocy. Us�ysza� chlupot wody chwil� wcze�niej, ni� poch�on�a go nie�wiadomo��. A mo�e to tylko kto� si� za�mia�?

Alia dopiero po chwili spostrzeg�a, jak szorstko przemawia do stra�nik�w, kt�rzy stan�li na jej drodze w przedsionku �wi�tyni. By�o ich dziewi�ciu, w zakurzonych mundurach patrolu kontroluj�cego przedmie�cia, i wci�� jeszcze dyszeli, zroszeni potem. Przez drzwi wpada�o �wiat�o p�nego popo�udnia. �wi�tyni� oczyszczono z pielgrzym�w.

��Zatem moje rozkazy nic dla was nie znacz�?

Zastanawia�a si� nad w�asnym gniewem, dlaczego go nie hamowa�a, lecz pozwala�a mu gorze�. Jej cia�o dr�a�o ze zdenerwowania. Idaho znikn��� lady Jessika� �adnych raport�w� tylko plotki, �e znalaz�a schronienie na Salusa. Dlaczego Idaho nie przys�a� �adnej wiadomo�ci? Co zrobi�? Czy dowiedzia� si� wreszcie o D�awidzie?

Alia w�o�y�a na siebie arraka�sk� szat� �a�obn� o barwie p�on�cego s�o�ca z freme�skiej mitologii. Za kilka minut poprowadzi drug� i ostatni� procesj� do Starej Szczerby, by obserwowa� budow� grobowca in effigie dla utraconego bratanka. Prac� powinno si� zako�czy� w nocy, jako odpowiedni ho�d dla tego, kt�rego przeznaczeniem by�o przewodzi� Fremenom.

Kap�a�scy stra�nicy w obliczu gniewu w�adczyni wydawali si� wyzywaj�cy, w og�le nie zawstydzeni. Stali przed ni�, o�wietleni s�abn�cym �wiat�em. Ich przyw�dca, wysoki, jasnow�osy Kaza z oznakami rodziny Cadelam�w na burce, pozwoli� masce filtrfraka zwisa� swobodnie, by m�c m�wi� bardziej wyra�nie. G�os stra�nika zawiera� dumne akcenty, jakich nale�a�o oczekiwa� po cz�owieku z rodziny w�adaj�cej kiedy� sicz� Abbir.

��Oczywi�cie, �e starali�my si� go pojma�!�� M�czyzn� jawnie oburzy�a jej napa��.�� G�osi blu�nierstwa! Znamy rozkazy i s�yszeli�my go na w�asne uszy!

��A mimo to nie schwytali�cie winowajcy�� powiedzia�a Alia niskim, oskar�ycielskim tonem.

Jedna z patrolu, przysadzista m�oda kobieta, pr�bowa�a si� broni�:

��T�um by� bardzo g�sty! Przysi�gam, �e ludzie nam przeszkadzali!

��Dostaniemy go w ko�cu�� obiecywa� Cadelam.�� Nie zawsze b�dzie mia� takie szcz�cie. Alia skrzywi�a si�.

��Dlaczego mnie nie s�uchacie?

��Pani, my�

��Co zrobisz, potomku Jagni�cia^*, je�eli go schwytasz i stwierdzisz, �e to naprawd� m�j brat?

Udawa�, �e nie us�ysza� nacisku po�o�onego na jego imi�, chocia� nie m�g� by� kap�a�skim stra�nikiem bez zaliczenia pewnej edukacji i zdolno�ci pos�ugiwania si� ni�. Czy chcia� si� po�wi�ci�?

Stra�nik prze�kn�� �lin�.

��Musimy go zabi� w�asnymi r�kami.

Reszt� oddzia�u wystraszy�a �mia�o�� wypowiedzianej kwestii, ale wci�� zachowywali si� wyzywaj�co. Doskonale wiedzieli, o czym m�wi Cadelam.

��Kaznodzieja nawo�uje plemiona, by si� przeciw tobie sprzysi�g�y�� kontynuowa� Fremen.

Alia wiedzia�a ju�, jak sobie z nim poradzi�. O�wiadczy�a spokojnym, rzeczowym tonem:

��Rozumiem. Je�eli nie chcecie si� po�wi�ci� i pojma� go na oczach wszystkich, to b�d� musia�a sama to zrobi�.

��Po�wi�ci� moich��� Przerwa� i spojrza� na towarzyszy. Jako Kaza grupy, wyznaczony przyw�dca, mia� prawo za nich m�wi�, ale Alia �atwo wyczu�a, �e woli zamilkn��. Pozostali stra�nicy wiercili si� niespokojnie. W gor�czce po�cigu z�amali nakaz Alii, zlekcewa�yli wol� ��ona Niebios�. Teraz cofn�li si� o krok od swego Kazy.

��Dla dobra Ko�cio�a nasza oficjalna reakcja winna by� surowa�� podkre�li�a Alia.�� Rozumiecie to, czy� nie?

��Ale on g�osi�

��Sama go s�ucha�am�� odpar�a.�� Jednak�e sytuacja jest wyj�tkowa.

��On nie mo�e by� Muad�Dibem, pani!

�Jak wy ma�o wiecie!��� pomy�la�a Alia i powiedzia�a g�o�no:

��Nie mo�emy ryzykowa� otwartej interwencji. Je�eli nast�pi� sprzyjaj�ce okoliczno�ci, wtedy oczywi�cie�

��Zawsze jest otoczony przez t�umy!

��Zatem musimy by� cierpliwi. Oczywi�cie, je�eli sprzeciwicie si� mojej woli��� Niewypowiedziane konsekwencje zawis�y w powietrzu, lecz zosta�y doskonale zrozumiane. Cadelam by� ambitny, czeka�a go b�yskotliwa kariera.

��Nie chcemy ci si� sprzeciwia�, pani.�� M�czyzna ju� nad sob� panowa�.�� Dzia�ali�my zbyt po�piesznie, teraz to widz�. Wybacz nam, ale on�

��Nic si� nie sta�o, nie ma czego wybacza栗 powiedzia�a, u�ywaj�c obiegowej freme�skiej formu�y. U�y�a jednego z wielu sposob�w, w jaki plemi� utrzymywa�o spok�j w swych szeregach, a Cadelam by� na tyle dawnym Fremenem, by to zrozumie�. Jego rodzina kultywowa�a d�ugie tradycje przewodzenia. Wina stanowi�a bicz na Fremen�w, kt�ry nale�a�o u�ywa� wstrzemi�liwie. Fremeni s�u�yli najlepiej, gdy byli wolni od winy i urazy.

Odpowiedzia� skinieniem g�owy i s�owami:

��Dla dobra plemienia, rozumiem.

��Id�cie si� od�wie�y栗 odpar�a.�� Procesja rozpoczyna si� za kilka minut.

��Tak, pani.�� Wynie�li si� w po�piechu, ka�dym ruchem zdradzaj�c ulg� z mo�liwo�ci ucieczki.

Wewn�trz g�owy Alii zagrzmia� basowy g�os:

��Aach, poradzi�a� sobie znakomicie. Jedno lub dwoje z nich wierzy, �e pragniesz �mierci Kaznodziei. Znajd� na to spos�b.

��Zamknij si�!�� sykn�a.�� Zamknij si�. Nigdy nie powinnam by�a ci� s�ucha�! Popatrz, co narobi�e��

��Wprowadzi�em ci� na drog� do nie�miertelno�ci�� odrzek� bas. Czu�a, �e g�os jak odleg�y b�l odbija si� echem w jej czaszce. �Gdzie mog�abym si� ukry�? Nigdzie nie ma takiego miejsca!�

��N� Ghanimy jest ostry�� zauwa�y� baron.�� Pami�taj o tym. Alia mrukn�a. Tak, to nale�a�o pami�ta�. N� Ghanimy rzeczywi�cie jest ostry. Ten n� mo�e rozwi�za� trapi�ce j� problemy.

Umys� Leto porwany zosta� przez mieszanin� ostrych woni. Rozpoznawa� ci�ki cynamonowy zapach melan�u, st�a�y pot pracuj�cych cia�, cierpko�� nie przykrytej zgonszuszni i wiele rodzaj�w kurzu, z dominacj� py�u kamiennego. Zapachy tworzy�y �cie�k� poprzez piach, kszta�towa�y k��by mg�y w wymar�ej krainie. Wiedzia�, �e chc� mu co� powiedzie�, ale cz�� jego istoty nie by�a w stanie s�ucha�.

My�li, jak widma ukazuj�ce si� tu� przed �mierci�, przep�ywa�y przez zm�czony umys�. �W tej chwili nie mam okre�lonych kszta�t�w. S�o�ce zachodz�ce w piasek jest s�o�cem zachodz�cym w mej duszy. Jestem Fremenem i b�d� mia� freme�ski koniec. Z�ota Droga sko�czy�a si�, zanim si� zacz�a. Nie jestem niczym poza przysypanym piaskiem �ladem. My, Fremeni, znamy sztuczki maskowania si�: nie zostawiamy odchod�w, wody, trop�w� Patrzcie teraz, jak znika moja droga�.

Jaki� m�ski g�os krzycza� z bliska do ucha Leto:

��M�g�bym ci� zabi�, Atrydo! M�g�bym ci� zabi�, Atrydo!�� Zdanie wci�� powtarzane straci�o swe znaczenie, staj�c si� czym� bezs�ownym, co odbija�o si� w marzeniach Leto, litani� z wezwaniem. �M�g�bym ci� zabi�, Atrydo!�

Leto kaszln�� i poczu�, �e prostota tej czynno�ci wstrz�sa jego zmys�ami.

��Kto��� zdo�a� wyszepta�.

��Jestem wykszta�conym Fremenem i zabi�em swojego cz�owieka�� odpowiedzia� g�os z boku.�� Odebra�e� nam naszych bog�w, Atrydo. Co mnie obchodzi jaki� �mierdz�cy Muad�Dib? Tw�j B�g nie �yje!

Czy g�os dociera� z rzeczywisto�ci, czy by� tylko jeszcze jedn� cz�ci� snu? Leto otworzy� oczy i stwierdzi�, �e le�y nie skr�powany na twardej pryczy. Spojrza� w g�r�, na ska��, na przy�mione kule �wi�toja�skie, na nie zamaskowan� twarz spogl�daj�c� na niego z tak bliska, �e czu� oddech charakteryzuj�cy si� znajomymi zapachami siczowej diety. Twarz nale�a�a do Fremena�� co do tego nie m�g� si� myli�, widz�c ciemn� sk�r�, ostre rysy i ubogie w wod� cia�o. To nie by� t�usty mieszkaniec miasta. To by� pustynny Fremen.

��Nazywam si� Namri. Jestem ojcem D�awida�� powiedzia� Fremen.�� Znasz mnie, Atrydo?

��Znam D�awida�� odpar� chrapliwie Leto.

��Tak, twoja rodzina zna dobrze mojego syna� Jestem z niego dumny. Wy, Atrydzi, wkr�tce poznacie go lepiej.

��Co�

��Jestem jednym z opiekun�w w twojej szkole, Atrydo. Mam okre�lone zadanie: je�eli nie spe�nisz naszych oczekiwa�, zabij� ci�. Zrobi� to ch�tnie. Uko�czy� szko�ꠗ znaczy �y�; je�eli nie zdasz, trafisz w me r�ce.

Leto us�ysza� w tych s�owach autentyczn� szczero��. Sta� przed nim ludzki gom d�abbar, wr�g ostateczny, chc�cy wypr�bowa� jego prawo do wej�cia w ludzk� spo�eczno��. Czy�by dosi�gn�a go r�ka babki i kryj�cych si� za ni� Bene Gesserit? Wzdrygn�� si� na sam� my�l o tym.

��Twoje wychowanie zaczyna si� ode mnie�� powiedzia� Namri.�� Uwa�am, �e s�usznie, poniewa� zaraz mo�e si� sko�czy�. S�uchaj mnie uwa�nie. Moje s�owa nios� w sobie twoje �ycie lub �mier�.

Leto obrzuci� spojrzeniem pomieszczenie, puste, o �cianach ze ska�y, tylko z t� prycz�, przy�mionymi kulami �wi�toja�skimi i ciemnym otworem za Namrim.

��Nie uciekniesz�� stwierdzi� Namri. I Leto mu uwierzy�.

��Dlaczego to robisz?�� zapyta�.

��Wyja�ni�em ci przecie�. Pomy�l o planach w twej g�owie. Jeste� tu i nie mo�esz rozstrzyga� przysz�o�ci w obecnym po�o�eniu. S� dwie rzeczy, kt�re wyra�nie nie pasuj� do siebie�� tera�niejszo�� i przysz�o��. Ale je�eli znasz naprawd� przesz�o��, je�eli obejrzysz si� za siebie i zobaczysz, gdzie by�e�, by� mo�e jeszcze raz zatryumfuje rozum. W przeciwnym wypadku przynios� ci �mier�.

Leto zauwa�y�, �e ton Namriego brzmia� spokojnie, ale r�wnocze�nie stanowczo, w zgodzie z wcze�niejsz� zapowiedzi� mordu.

Namri ko�ysa� si� na pi�tach, patrz�c na skalne sklepienie.

��W dawnych czasach Fremeni spogl�dali na wsch�d. Eos, znasz to? Znaczy ��wit� w jednym z dawnych j�zyk�w.

��M�wi� tym j�zykiem�� powiedzia� dumnie Leto.

��Zatem mnie nie s�ucha�e��� rzek� Namri, a w jego g�owie Leto us�ysza� zgrzyt no�a.�� Noc by�a czasem chaosu, dzie� por� �adu. Tak w�a�nie by�o w okresie panowania tego j�zyka, kt�rym pono� m�wisz: ciemno�栗 chaos, �wiat�o�� �ad. My, Fremeni, zmienili�my porz�dek. Eos by� �wiat�em, kt�remu nie ufali�my. Woleli�my �wiat�o ksi�yca albo gwiazd. �wiat�o dnia wygl�da�o zbyt uporz�dkowanie. Mog�o okaza� si� �mierciono�ne. Widzisz, co zrobili�cie wy, Eos-Atrydzi? Cz�owiek jest stworzeniem tylko tego �wiat�a, kt�re go ochrania. S�o�ce jest naszym wrogiem na Diunie.

��Namri opu�ci� wzrok na Leto.�� Jakie �wiat�o wolisz, Atrydo?

Leto wyczu�, �e pytanie mia�o olbrzymi� wag�. Czy Namri m�g�by go zabi�, gdyby odpowiedzia� b��dnie? M�g�by. Widzia� palce Namriego, spoczywaj�ce obok wypolerowanej r�koje�ci krysno�a. Na prawej d�oni Fremena b�yszcza� pier�cie� w kszta�cie magicznego ��wia.

Leto wspar� si� na �okciach, si�gaj�c umys�em do freme�skich wierze�. Ci dawni Fremeni ufali Prawu i uwielbiali rozmowy o przykazaniach, wyja�nianych przez analogie. �wiat�o ksi�yca?

��Wol� �wiat�o Lisanu L�haqq�� odrzek� Leto, wypatruj�c najdrobniejszych zmian w wyrazie twarzy Namriego. M�czyzna wydawa� si� rozczarowany, ale cofn�� d�o� od no�a.�� Jest to �wiat�o prawdy, �wiat�o doskona�ego cz�owieka, w kt�rym jasno wida� wp�yw al-Mutakallim�� kontynuowa�.�� Jakie inne �wiat�o m�g�by wybra� cz�owiek?

��M�wisz jak kto�, kto recytuje, nie jak kto�, kto wierzy�� stwierdzi� Namri.

�Owszem, recytujꔠ� pomy�la� Leto. Zacz�� pojmowa� tok my�lenia Namriego. W dawnej freme�skiej szkole kr��y�o tysi�ce takich zagadek. Musia� tylko nagi�� umys�, by znale�� przyk�ady� Inwokacja: Cisza?; Respons: Druh �ciganego.

Namri kiwn�� g�ow�, jakby si� z nim zgadza�, a nast�pnie powiedzia�:

��Istnieje grota, kt�ra jest jaskini� �ycia dla Fremen�w. To prawdziwa jaskinia, kt�r� ukry�a pustynia. Szej-hulud, wielki pradziad Fremen�w, zamkn�� sob� wej�cie do �rodka. M�j wuj, Ziamad, m�wi� mi o tym, a on nigdy nie k�ama�. Jest taka jaskinia.

Gdy Namri sko�czy�, zaleg�a wyzywaj�ca cisza.

Jaskinia �ycia?

��M�j wuj, Stilgar, r�wnie� mi m�wi� o tej jaskini�� rzek� Leto.�� Zosta�a zamkni�ta, by nie kryli si� w niej tch�rze.

Odbicie kuli �wi�toja�skiej zab�ys�o w ocienionych oczach Namriego.

��Czy wy, Atrydzi, otworzyliby�cie t� jaskini�?�� zapyta�.�� Pragniecie kontrolowa� �ycie przez ministerstwo, wasze Centralne Ministerstwo Informacji, Auqaf i Had�d�. Cz�owiek piastuj�cy najwy�sze stanowisko nazywa si� Kausarem. Powiedz mi, Atrydo, co jest nie w porz�dku z waszym ministerstwem?

Leto usiad�, �wiadom, �e da� si� wci�gn�� w star� gr� zagadek, w kt�rej fantem by�o �ycie. Namri robi� wra�enie, �e bez wahania skorzysta z krysno�a przy pierwszej b��dnej odpowiedzi. Fremen, widz�c rozterki ch�opca, rzek�:

��Wierz mi, Atrydo, ja jestem tym, kt�ry otrz��nie z ciebie b�oto. Jestem �elaznym M�otem.

Leto zrozumia�. Namri uwa�a� si� za Mirzabaha, �elazny M�ot bij�cy w zmar�ych, kt�rzy nie potrafi� zadowalaj�co odpowiedzie� na pytania przed wej�ciem do raju.

�Co jest nie w porz�dku z centralnym ministerstwem, kt�re stworzy�a Alia i jej kap�ani?�

Leto pomy�la� o powodach, kt�re sk�oni�y go do w�dr�wki przez pustyni�. Wr�ci�a mu niewielka nadzieja, �e Z�ota Droga mog�a jeszcze zawita� we wszech�wiecie. To, co implikowa� swoimi pytaniami Namri, nie by�o niczym wi�cej jak przyczyn�, kt�ra przywiod�a syna Muad�Diba na pustyni�.

��Drog� musi wskaza� B�g�� powiedzia� Leto. Podbr�dek Namriego opad� i m�czyzna spojrza� ostro na ch�opca.

��Czy naprawd� w to wierzysz?�� zapyta� z naciskiem.

��Dlatego tu jestem�� odpar� Leto.

��By znale�� drog�?

��Znale�� j� dla siebie.�� Leto prze�o�y� nogi przez kraw�d� pryczy. Na dole by�a go�a, skalna posadzka.�� Kap�ani stworzyli ministerstwo, by ukry� drog�.

��M�wisz jak prawdziwy buntownik�� zdziwi� si� Namri i potar� pier�cieniem w kszta�cie ��wia o palec.�� Zobaczymy. S�uchaj znowu uwa�nie. Znasz wysoki Mur Zaporowy przy D�alalud-Din? Ten mur nosi znaki runiczne mojej rodziny, wyryte w pierwszych dniach. D�awid, m�j syn, widzia� te symbole. Abedi D�alal, m�j siostrzeniec, widzia� je. Mud�ahid Shafqat z Innych, on te� widzia� nasze znaki. W porze burz w okolicach Sukkaru doszed�em w pobli�e tego miejsca razem z przyjacielem, Yakupem Abadem. Wiatry ci�y i parzy�y jak tr�by powietrzne, od kt�rych nauczyli�my si� ta�c�w. Nie zdo�ali�my obejrze� run�w, poniewa� burza zamkn�a przed nami drog�. Ale gdy przemin�a, na nawianym piachu ujrzeli�my wizj� Thatty. Twarz Shakira Alego spogl�da�a z g�ry na miasto grobowc�w. Wizja znikn�a w przeci�gu chwili, ale wszyscy j� widzieli�my. Powiedz mi, Atrydo, gdzie mog� znale�� miasto grobowc�w?

�Tr�by powietrzne, od kt�rych nauczyli�my si� naszych ta�c�w�� pomy�la� Leto.�� Wizja Thatty i Shakir Ali�. S�owa zapo�yczone od Zensunnickich W�drowc�w, tych, kt�rzy uwa�ali si� za jedynych prawdziwych ludzi pustyni.

A Fremenom zakazano stawiania grobowc�w.

��Miasto grobowc�w znajduje si� na ko�cu drogi, kt�r� pod��aj� wszyscy ludzie�� odpowiedzia� Leto i si�gn�� po zensunnickie opisy.�� W ogrodzie o boku szerokim na tysi�c krok�w. Jest tam wspania�y korytarz wej�ciowy, d�ugi na dwie�cie trzydzie�ci trzy kroki i na sto krok�w szeroki, ca�y wy�o�ony marmurem ze staro�ytnego D�ajpuru. W tym miejscu mieszka al-Razzaq, ten, kt�ry dostarcza �ywno�ci wszystkim prosz�cym. W Dniu Policzenia ci, kt�rzy wstan� i szuka� poczn� miasta grobowc�w, nie odnajd� go. Albowiem jest napisane: �Tego, co znasz w jednym �yciu, nie znajdziesz w drugim�.

��Znowu recytujesz bez wiary�� zadrwi� Namri.�� Ale na razie przyjmuj� odpowied�, bo my�l�, �e wiesz, dlaczego tu jeste�.�� Ch�odny u�miech wykrzywi� mu usta.�� Daj� ci prowizoryczn� przysz�o��, Atrydo.

Leto waha� si� chwil�. Czy ten Fremen zada� mu kolejne pytanie?

��Dobrze!�� rzek� Namri.�� Twoja �wiadomo�� jest przygotowana. Usun� truj�ce w�sy. I jeszcze jedno. Czy s�ysza�e�, �e w miastach na Kadryszu nosz� imitacje filtrfrak�w?

Podczas gdy Namri czeka�, Leto gor�czkowo poszukiwa� odpowiedzi. Imitacje filtrfrak�w? Noszono je na wielu planetach.

��Obyczaje z Kadryszu to nic nowego, cz�sto si� to powtarza�� odpowiedzia�.�� M�dre zwierz� zawsze zlewa si� z otoczeniem.

Namri powoli skin�� g�ow� i doda�:

��Ten, kt�ry ci� schwyta� i tu przyni�s�, zaraz si� zjawi. Nie pr�buj ucieka�. Oznacza�oby to twoj� �mier�.�� Ledwo sko�czy�, znikn�� w ciemnym otworze.

Przez d�ug� chwil� Leto wpatrywa� si� w wyj�cie. S�ysza� d�wi�ki na zewn�trz, ciche g�osy ludzi na warcie. Opowie�� Namriego o mira�u-wizji pozostawi�a trwa�y �lad w umy�le Leto. Podsumowa�a d�ug� podr� ch�opca przez pustyni�. Nie mia�o ju� znaczenia, czy dotar� do Fondaku-D�ekaraty. Namri nie by� przemytnikiem. By� kim� znacznie silniejszym. A gra, kt�r� prowadzi�, pachnia�a lady Jessik�, sposobami Bene Gesserit. Leto czu� osaczaj�ce go niebezpiecze�stwo. Ale ciemne przej�cie, kt�rym odszed� Namri, by�o jedynym wyj�ciem z pomieszczenia. Na zewn�trz znajdowa�a si� obca sicz, za� jeszcze dalej�� pustynia. Szeroka surowo�� tej krainy, w kt�rej �ad w��czone by�y mira�e i bezkresne wydmy, wydawa�a si� Leto cz�ci� zastawionej na� pu�apki. M�g�by dotrze� z powrotem do punktu wyj�cia, ale co by mu to da�o? Ta my�l podobna by�a do st�ch�ej wody: nie mog�a ugasi� jego pragnienia.

�S�owa i czyny r�wnocze�nie��� przypomnia�a sobie lady Jessika, gdy przygotowywa�a umys� do nadchodz�cego spotkania.

By�o kr�tko po �niadaniu. Z�ote s�o�ce Salusa Secundus dopiero zaczyna�o o�wietla� przeciwleg�y mur zamykaj�cy ogr�d, doskonale widoczny z miejsca, w kt�rym sta�a. Ubranie dobra�a starannie: zwyk�y czarny p�aszcz Wielebnej Matki, ale z god�em Atryd�w wyhaftowanym z�ot� nitk� w postaci pier�cienia biegn�cego wzd�u� skraju p�aszcza i mankietu ka�dego r�kawa. Jessika prawie pedantycznie u�o�y�a fa�dy stroju i odwr�ci�a si� od okna, trzymaj�c praw� r�k� na pasie, by wyeksponowa� motyw Jastrz�bia w godle.

Farad�n zauwa�y� od razu t� demonstracj�. Skomentowa� j� wchodz�c, ale nie zdradzi� gniewu ani zaskoczenia. Jessika wykry�a nawet subtelny humor w jego g�osie. Widzia�a, �e ubra� si� w szary trykot, kt�ry mu zaproponowa�a. Tak jak poleci�a, usiad� na niskiej, zielonej otomanie, z praw� r�k� za�o�on� na plecy, odpr�aj�c si�.

�Dlaczego jej ufam?�� zastanawia� si�.�� To przecie� czarownica Bene Gesserit!�

Jessika, odczytuj�c my�li poprzez kontakt mi�dzy zrelaksowanym cia�em a wyrazem twarzy, u�miechn�a si� i powiedzia�a:

��Ufasz mi, poniewa� wiesz, �e zawarli�my korzystny uk�ad i chcesz si� teraz czego� nauczy�.

Ujrza�a, �e minimalnie zmarszczy� brwi. Machn�a r�k�, by go uspokoi�.

��Nie, nie czytam w my�lach. Czytam z twarzy, cia�a, zachowania, tonu g�osu, uk�adu ramion. Ka�dy mo�e to robi�, gdy nauczy si� Metody Bene Gesserit.

��Nauczysz mnie tego?

��Jestem pewna, �e przegl�da�e� raporty o nas�� stwierdzi�a.�� Czy znalaz�e� gdziekolwiek informacj�, �e nie spe�ni�y�my prostej obietnicy?

��W �adnym z nich, ale�

��Przetrwa�y�my po cz�ci dzi�ki zupe�nemu zaufaniu, jakie ludzie maj� w stosunku do naszych zobowi�za�. To si� nie zmieni�o.

��My�l�, �e m�wisz rozs�dnie�� odpar�.�� Chcia�bym ju� zacz��.

��Jestem zaskoczona, �e nigdy nie prosi�e� Bene Gesserit o nauczycielkꠗ powiedzia�a.�� Nie przepu�ci�yby mo�liwo�ci uczynienia z ciebie d�u�nika.

��Moja matka nigdy nie s�ucha�a, kiedy j� o to prosi�em�� odpar�.�� A teraz��� Wzruszy� ramionami w wymownym komentarzu.�� Zaczynamy?

��Lepiej by�o zacz�� szkolenie, kiedy by�e� o wiele m�odszy�� rzek�a Jessika.�� B�dzie to teraz trudniejsze i zajmie wi�cej czasu. Musisz zacz�� od nauczenia si� cierpliwo�ci. Modl� si�, �eby� nie stwierdzi�, �e to zbyt wysoka cena.

��Absolutnie, zw�aszcza za us�ugi, kt�re zaproponowa�a�. Us�ysza�a w jego g�osie szczero��, oczekiwanie i cie� l�ku. Te trzy uczucia tworzy�y pole umo�liwiaj�ce rozpocz�cie nauki.

��Sztuka cierpliwo�ci, w porz�dku�� powiedzia�a.�� Zaczynamy od pewnych elementarnych �wicze� prana-bindu dla n�g i r�k, a potem dla oddechu. D�onie i palce zostawimy na p�niej. Jeste� gotowy?

Usadowi�a si� na zydlu stoj�cym naprzeciw niego.

Farad�n skin�� g�ow�, utrzymuj�c wyczekuj�cy wyraz twarzy, by ukry� nag�y przyp�yw strachu. Tyekanik ostrzega� go, �e w propozycji lady Jessiki musi si� kry� jaki� haczyk, co� ukartowanego przez zakon �e�ski. �Nie mo�esz wierzy�, �e znowu je porzuci�a albo �e one porzuci�y j��. Farad�n przerwa� argumentacj� wybuchem �miechu, za kt�ry natychmiast zrobi�o mu si� przykro. Emocjonalna reakcja sprawi�a, �e szybciej pogodzi� si� z podj�tymi przez Tyekanika �rodkami ostro�no�ci.

Farad�n spojrza� w r�g pokoju, zauwa�aj�c delikatny blask gemm w fasetach. Wszystko, co b�dzie si� tu dzia�o, zostanie zarejestrowane, a t�gie umys�y rozwa�� ka�dy niuans, ka�de s�owo, ka�dy ruch.

Jessika u�miechn�a si�, zauwa�aj�c kierunek jego spojrzenia, ale nie okazuj�c, �e wie, gdzie b��dzi my�lami.

��By nauczy� si� cierpliwo�ci na spos�b Bene Gesserit, musisz najpierw rozpozna� podstawow�, immanentn� niesta�o�� naszego wszech�wiata�� zacz�a.�� Nazywamy natur�, maj�c na my�li ca�o�� we wszystkich przejawach, Ostatecznym Nie-Absolutem. By uwolni� swoj� ja�� i pozwoli� jej na poznanie zmieniaj�cych si� dr�g natury, b�dziesz trzyma� obie r�ce wyci�gni�te na ca�� d�ugo�� przed siebie. Patrz na wyci�gni�te r�ce, najpierw na wn�trze d�oni, a potem na grzbiety. Badaj palce�� jedn� i drug� ich stron�.

Farad�n zastosowa� si� do polecenia, ale czu� si� g�upio. To przecie� jego w�asne d�onie. Zna je.

��Wyobra� sobie, �e twoje d�onie si� starzej��� powiedzia�a Jessika.�� Musz� si� sta� w twoich oczach bardzo stare. Bardzo, bardzo stare. Zauwa�, jaka sucha jest ich sk�ra�

��Moje d�onie si� nie zmieniaj��� rzek�. Czu� dr�enie ramion.

��Wci�� si� w nie wpatruj. Uczy� je starymi, tak starymi, jak tylko mo�esz sobie wyobrazi�. To mo�e zaj�� du�o czasu. A kiedy zobaczysz, �e s� stare, odwr�� ten proces. Uczy� je znowu m�odymi�� tak m�odymi, jak tylko potrafisz. Przy�� si�, by na �yczenie przechodzi�y od dzieci�stwa do p�nej staro�ci w t� i z powrotem, w t� i z powrotem.

��Nie zmieniaj� si�!�� zaprotestowa�. Rozbola�y go barki.

��Twoje d�onie zmieni� si�, je�li postawisz takie ��danie zmys�om�� powiedzia�a.�� Skoncentruj si� na uwidocznieniu przep�ywu czasu, kt�rego pragniesz: od dzieci�stwa do staro�ci, od staro�ci do dzieci�stwa. Nauka mo�e trwa� godziny, dni, miesi�ce, ale dojdziesz do tego. Odwracanie strumienia zmian nauczy ci� widzie� ka�dy system jako co� dzia�aj�cego w stanie wzgl�dnej stabilno�ci� tylko wzgl�dnej.

��My�la�em, �e ucz� si� cierpliwo�ci.�� Us�ysza�a w jego g�osie gniew, cie� frustracji.

��I wzgl�dnej stabilno�ci�� powt�rzy�a.�� To perspektywa, kt�r� tworzy si� przez wiar�, a wierzeniami mo�na manipulowa�. Nauczy�e� si� ograniczonego sposobu patrzenia na wszech�wiat. Teraz musisz uczyni� z wszech�wiata swe w�asne dzie�o. B�dziesz m�g� wtedy zaprz�c ka�d� wzgl�dn� stabilno�� do w�asnych cel�w, do wszelkich cel�w, jakie jeste� w stanie sobie wyobrazi�.

��Jak wiele to zabierze czasu?

��Cierpliwo�ci!

Jego wargi musn�� spontaniczny u�miech. Oczy skierowa�y si� w jej stron�.

��Patrz na r�ce!�� skarci�a go ostro.

U�miech znik�. Wzrok raptownym przeskokiem skupi� si� na wyci�gni�tych d�oniach.

��Co mam zrobi�, gdy r�ce opadn� mi ze zm�czenia?�� zapyta�.

��Przesta� gada� i skoncentruj siꠗ odpar�a.�� Je�li poczujesz si� zm�czony, przerwij. Powr�� do �wiczenia po kilku minutach. Musisz wytrwa� tak d�ugo, a� osi�gniesz zamierzony cel. Bez opanowania tej podstawowej umiej�tno�ci nie mo�e by� mowy o dalszych lekcjach.

Farad�n wci�gn�� g��boko powietrze, przygryz� wargi i zapatrzy� si� w swoje r�ce. Obraca� je powoli: wn�trze�� grzbiet, wn�trze�� grzbiet. Barki dr�a�y mu ze zm�czenia. Wn�trze�� grzbiet� Nic si� nie zmieni�o.

Jessika wsta�a i podesz�a do drzwi.

Przem�wi�, nie odrywaj�c uwagi od d�oni:

��Dok�d idziesz?

��B�dzie ci si� lepiej �wiczy�o, kiedy zostaniesz sam. Wr�c� mniej wi�cej za godzin�. Cierpliwo�ci.

��Wiem!

Obserwowa�a go przez chwil�. Wyra�nie przej�� si� nauk�. Przypomina� jej utraconego syna. Westchn�a.

��Gdy wr�c�, zapoznam ci� z metod� u�mierzania b�lu mi�ni. Zdziwisz si�, wiedz�c, do czego mo�na zmusi� swoje cia�o i umys�.

Wysz�a.

Wszechobecni stra�nicy pod��yli trzy kroki za ni�. Gryz� ich niepok�j. Byli sardaukarami po trzykro� ostrze�onymi przed jej czarami, wychowywanymi na opowie�ciach o kl�sce zadanej im przez Fremen�w na Arrakis. A ta czarownica jednocze�nie by�a Wielebn� Matk� Fremen�w, Bene Gesserit i Atrydk�.

Jessika spojrza�a raz jeszcze na ich surowe twarze. Odwr�ci�a si�, podesz�a do schod�w, zesz�a po nich i przez kr�tki korytarz wysz�a do ogrodu.

�Gdyby tylko Duncanowi i Gurneyowi uda�o si� wykona� zadanie��� pomy�la�a, czuj�c pod stopami �wir �cie�ki, widz�c z�ote �wiat�o przefiltrowane przez ziele�.

Szelest ocieraj�cych si� o siebie tkanin obudzi� w Leto iskierki �wiadomo�ci. By� zaskoczony, �e potrafi� dostroi� wra�liwo�� do punktu, w kt�rym automatycznie rozpoznawa� tkaniny po wydawanym odg�osie: ten pochodzi� z po��czonego d�wi�ku wydawanego przez freme�sk� szat� i lich� zas�on� w drzwiach, ocieraj�cych si� o siebie. Odwr�ci� twarz ku �r�d�u d�wi�ku. Dochodzi� on z przej�cia, kt�rym przed chwil� wyszed� Namri. Do �rodka wszed� cz�owiek, kt�ry go schwyta�. Leto pozna� ciemny pas sk�ry nad mask� filtrfraka i charakterystyczne, b�yszcz�ce oczy. M�czyzna podni�s� d�o� do maski, wyci�gn�� chwytow�d z nozdrza, opu�ci� mask� i znajomym ruchem odrzuci� w ty� kaptur. Leto rozpozna� go, nim jeszcze zauwa�y� grub� blizn� po biczu z krwawinu, biegn�c� wzd�u� szcz�ki m�czyzny. To by� chodz�cy monolit humanitarno�ci i wojownik-trubadur, Gurney Halleck!

Leto zacisn�� d�onie w pi�ci, sparali�owany przez chwil� niepodobie�stwem sytuacji. �aden cz�owiek �wity Atryd�w nie by� nigdy wierniejszy rodowi. Nikt nie zna� lepszego od niego mistrza pojedynk�w z u�yciem tarczy. By� zaufanym powiernikiem i nauczycielem Paula.

By� s�ug� lady Jessiki.

Wi�c to Gurney go pochwyci�. Gurney i Namri spiskowali razem. A za ich dzia�aniem kry�a si� r�ka lady Jessiki.

��Rozumiem, �e odby�e� rozmow� z Namrim�� rzek� Halleck.�� Lepiej mu uwierz, m�ody paniczu. Ma on jedn� i tylko jedn� funkcj�: jest jedynym cz�owiekiem mog�cym ci� zabi�, je�eli uzna to za konieczne.

Leto odpowiedzia� automatycznie, g�osem przypominaj�cym jego ojca:

��Wi�c do��czy�e� do naszych wrog�w, Gurney! Nigdy nie my�la�em, �e�

��Nie pr�buj ze mn� �adnych diabelskich sztuczek, ch�opcze!�� ostrzeg� Halleck.�� Jestem na nie odporny. Wype�niam rozkazy lady Jessiki. To ona zaplanowa�a twoje wychowanie. Zaakceptowa�a r�wnie� m�j wyb�r Namriego. Wykonuj� jej rozkazy, chocia� to, co teraz nast�pi, mo�e wydawa� si� bolesne.

��A co ona kaza�a zrobi�?

Halleck wyj�� d�o� z fa�d�w szaty i pokaza� freme�ski aparat infekcyjny, prymitywny, lecz skuteczny. Przezroczyst� rurk� wype�nia� niebieski p�yn.

Leto wcisn�� si� g��biej w prycz�, ale wykonanie dalszych ruch�w uniemo�liwi�a mu kamienna �ciana. W tej samej chwili wszed� Namri i stan�� obok Hallecka, z d�oni� na krysno�u. Wsp�lnie zablokowali jedyne wyj�cie.

��Widz�, �e rozpozna�e� esencj� przyprawow��� powiedzia� Halleck.�� Musisz p�j�� drog� czerwia, ch�opcze. Musisz przez ni� przej��. Inaczej to, na co odwa�y� si� Paul, b�dzie ci��y�o nad tob� przez ca�e �ycie.

Ch�opiec bez s�owa potrz�sn�� g�ow�. Oto co�, o czym on i Ghanima wiedzieli, �e mo�e ich pokona�. Gurney by� ignorantem, g�upcem! Jak Jessika mog�a� Leto wyczu� obecno�� ojca w swojej �wiadomo�ci. Przemkn�a mu przez m�zg, staraj�c si� prze�ama� naturalne mechanizmy obronne. Chcia� krzykn�� z gniewu, lecz nie m�g� poruszy� ustami. Trans przyprawowy. Poznawanie niezmienialnej przysz�o�ci z ca�� jej sta�o�ci� i groz�. Jessika nie wyda�a takiego rozkazu. Ale, jakby na przek�r, jej osobowo�� zawarta w umy�le Leto wytacza�a wa�kie argumenty. W��czona zosta�a pomi�dzy nie nawet Litania Przeciw Strachowi. �Nie wolno si� ba�. Strach zabija dusz�. Strach to ma�a �mier�, a wielkie unicestwienie. Stawi� mu czo�o. Niechaj przejdzie po mnie i przeze mnie, a kiedy przejdzie��

Leto, przeklinaj�c w staro�ytnym j�zyku, pr�bowa� co� zrobi�. Chcia� skoczy� na dw�ch m�czyzn stoj�cych nad nim, ale mi�nie odm�wi�y mu pos�usze�stwa. Niczym w transie widzia� r�k� Hallecka zbli�aj�c� si� z injektorem. �wiat�o kuli �wi�toja�skiej b�ysn�o w niebieskim p�ynie i przyrz�d dotkn�� prawego ramienia ch�opca. B�l zgi�� go, uderzy� w mi�nie szyi, w jego g�ow�.

Leto ujrza� m�od� kobiet� siedz�c� w �wietle �witu obok n�dznej chaty. Pra�y�a na r�owo-br�zowy kolor ziarna kawy, dodaj�c kardamonu i przypraw. Gdzie� z ty�u dochodzi� g�os rebeki. Muzyka odbija�a si� echem, p�ki nie dotar�a do umys�u ch�opca. Rozd�a jego cia�o, poczu�, �e jest wielki, bardzo wielki� Sk�ra jakby nie nale�a�a do niego. Zna� owo uczucie. Ciep�o rozprzestrzenia�o si� po ca�ym ciele.

Pierwsza wizja ust�pi�a i Leto stwierdzi�, �e stoi w ciemno�ciach. By�a noc. Gwiazdy jak deszcz �aru spada�y z b�yszcz�cego firmamentu.

Cz�� jego istoty wiedzia�a, �e nie ma drogi ucieczki, lecz on wci�� pr�bowa� walczy�, dop�ki nie wyczu� obecno�ci ojca:

��B�d� ci� ochrania� w transie. Inni z wewn�trz nie dostan� si� do ciebie.

Wiatr przewr�ci� Leto, kr�c�c nim, nawiewaj�c na niego kurz i piach, tn�c go w r�ce, w twarz, niszcz�c mu ubranie, �opocz�c lu�nymi, porwanymi strz�pami bezu�ytecznej tkaniny. Nie czu� b�lu i widzia�, �e rany goj� si� szybko. Ale jego sk�ra nie nale�a�a do niego.

�To przysz�e wydarzenia��� pomy�la�.

Ta my�l wydawa�a si� odleg�a i obca, jakby nale�a�a do niego nie bardziej ni� sk�ra.

Wch�on�a go wizja. Rozwija�a si� w stereometryczn� pami��, dziel�c� przesz�o�� i tera�niejszo��, przysz�o�� i tera�niejszo��, przesz�o�� i przysz�o��. Ka�de rozdzielenie miesza�o si� w tr�jokularowym ognisku, kt�re odczuwa� jako wielowymiarow� map� plastyczn� w�asnej, przysz�ej egzystencji.

�Czas jest miar� przestrzeni, tak jak dalmierz jest miernikiem odleg�o�ci�� my�la�.�� Akt pomiaru kieruje nas do miejsca, od kt�rego mierzymy odleg�o��.

Czu�, �e trans pog��bia si�. Nadesz�o wzmocnienie wewn�trznej �wiadomo�ci. Rozumia� �ywy Czas i m�g� go zatrzyma� w ka�dej chwili. �wiadomo�� zalewa�y fragmenty wspomnie�, przesz�o�ci i przysz�o�ci nak�adaj�ce si� na siebie niczym p�prze�roczyste przebitki. Ich wzajemne stosunki podlega�y nieustannej zmianie, jakby ta�czy�y wok� siebie. Pami�� by�a soczewk�, iluminuj�c� wi�zk� �wiat�a, kt�ra wybiera�a fragmenty, izolowa�a je, ale zawsze zawodzi�a przy pr�bie zatrzymania nieustannego ruchu i zmodyfikowania tego, co przemyka�o przed jego oczyma.

To, co planowa� z Ghanim�, wpad�o w �wiat�o owego reflektora, zdumiewaj�c wszystko inne. Rzeczywisto�� wizji odzywa�a si� w nim b�lem. Nieunikniono�� realizacji sprawi�a, �e ego Leto kuli�o si� w sobie, wi�o si� w m�ce.

A sk�ra nie by�a jego w�asn�!

Przysz�o�� i tera�niejszo�� �ciera�y si� ze sob�. Nie potrafi� ich od siebie oddzieli�. W pewnej chwili czu�, jakby wyrusza� na D�ihad Butlerja�sk�, pa�aj�c ch�ci� zniszczenia ka�dej maszyny imituj�cej ludzk� �wiadomo��. Zmys�y Leto wycisn�y jednak wszystko z tego do�wiadczenia, wch�aniaj�c najbardziej nawet nieistotne szczeg�y. S�ysza� ministra-towarzysza przemawiaj�cego na m�wnicy: �Musimy odrzuci� maszyny-kt�re-my�l�. Ludzko�� sama sobie wyznacza kierunek. Czego� takiego nie potrafi� zrobi� maszyny. Rozumowanie zale�y od oprogramowania, nie od oprzyrz�dowania, a to my jeste�my ostatecznym programem!�

S�ysza� wyra�nie ten g�os, wiedzia�, gdzie rozbrzmiewa�� w wielkiej, wy�o�onej drewnem sali z mrocznymi oknami. �wiat�o dawa�y trzaskaj�ce p�omienie. A minister-towarzysz kontynuowa�: �Nasza D�ihad to�program kasuj�cy�. Wyrzucamy rzeczy, kt�re niszcz� nas jako jednostki ludzkie�.

M�wca by� s�ug� komputer�w, tym, kt�ry je zna� i wype�nia� ich polecenia. Scena znikn�a. Przed Leto stan�a Ghanim�. �Gurney wie�� rzek�a.�� Powiedzia� mi. Powt�rzy� s�owa Duncana, a Duncan m�wi� to jako mentat:�W czynieniu dobra unikaj rozg�osu; w czynieniu z�a unikaj samo�wiadomo�ci��.

A wi�c jednak przysz�o�栗 odleg�a przysz�o��. Czu� jej realno��.

��Czy to prawda, ojcze?�� szepn��.

Ale obecno�� ojca w jego wn�trzu ostrzega�a:

��Nie ku� nieszcz�cia! Uczysz si� teraz stroboskopowej �wiadomo�ci. Bez niej m�g�by� przeci��y� sam siebie, zgubi� punkt odniesienia w czasie.

P�asko-wypuk�e wyobra�enie trwa�o. Przesz�o�栗 tera�niejszo�栗 teraz. Nie by�o mi�dzy nimi prawdziwego rozdzia�u. Wiedzia�, �e musi i�� dalej, ale �w ruch go przera�a�. Jak m�g� powr�ci� w jakiekolwiek znane miejsce? Nie potrafi� podzieli� nowego wszech�wiata na nieruchome, opatrzone nalepkami fragmenty. �aden z nich nie pozostawa� nieruchomy. Nie mo�na by�o wiecznie rozkazywa� i okre�la�. Musia� odnale�� rytm zmian i wraz z nimi zmienia� si� sam. Nie wiedz�c, gdzie si� to zacz�o, stwierdzi�, �e znajduje si� wewn�trz gigantycznego moment bienhereaux, zdolny widzie� przesz�o�� w przysz�o�ci; teraz zar�wno w przesz�o�ci jak i przysz�o�ci.

�wiadomo�� Leto unosi�a si� swobodnie, bez obiektywnej psyche mog�cej zast�pi� rzeczywisto��. Prowizoryczna przysz�o�� Namriego ja�nia�a w umy�le pami�ci, ale dzieli�a rzeczywisto�� z wieloma innymi przysz�o�ciami. I w tej rozbitej na strz�py �wiadomo�ci ka�de wewn�trz-�ycie stawa�o si� jego w�asnym. Z pomoc� najsilniejszego dominowa� nad pozosta�ymi.

�Obiekt widziany z oddali ujawnia tylko swe og�lne cechy��� pomy�la�. Pokona� t� odleg�o�� i m�g� teraz widzie� w�asne �ycie: wielo�� przesz�o�ci i zwi�zane z nimi wspomnienia by�y brzemieniem, rado�ci� i konieczno�ci�. Droga czerwia przyda�a temu jeszcze jeden wymiar: ojciec nie sta� na jego stra�y, bo nie by�o ju� takiej konieczno�ci. Leto zobaczy� wyra�nie przesz�o�� i tera�niejszo��. Przesz�o�� objawia�a mu si� jako pierwszy spo�r�d przodk�w�� ten, kt�rego nazywano Harumem, bez kt�rego nie zaistnia�aby odleg�a przysz�o��. Kt�rekolwiek z istnie� wybra�by teraz, �y�by z nim w autonomicznej sferze masowego doznawania, �cie�ce bytu tak zawik�anej, �e �adne pojedyncze �ycie nie zdo�a�oby zliczy� przynale�nych mu pokole�. Pobudzone masowe doznawanie podporz�dkowa�oby si� jego ja�ni. Mog�o sprawi�, �e odczuwa�oby si� je jako jednostk�, nar�d, spo�ecze�stwo b�d� ca�� cywilizacj�. Dlatego w�a�nie Gurneya nauczono ba� si� Leto, dlatego Namri grozi� mu no�em. Nie m�g� pozwoli�, aby zobaczyli w nim t� si��. Nikt nigdy nie powinien widzie� jej w pe�ni. Nawet Ghanima. Nikt nie m�g� wiedzie�, �e m�g�by da� si� po��czy� w jedno z istniej�cym w jego wn�trzu t�umem. Wreszcie Leto usiad� i zobaczy�, �e tylko Namri na� czeka, obserwuj�c go.

��Nie ma jednego zestawu ogranicze� dla wszystkich�� powiedzia� Leto.�� Uniwersalne przysz�owidzenie to daremny mit. Przepowiedzie� mo�na tylko najpot�niejsze lokalne pr�dy Czasu, ale w niesko�czonym wszech�wiecie lokalne mo�e by� tak wielkie, �e umys� mo�e tego nie obj��.

Namri potrz�sn�� g�ow� nie rozumiej�c.

��Gdzie jest Gurney?�� zapyta� Leto.

��Wyszed�, �eby nie patrze�, jak ci� zabij�.

��Zabijesz mnie, Namri?�� prawie b�aga� m�czyzn�, �eby to zrobi�.

Namri zdj�� d�o� z no�a.

��Skoro tego pragniesz, odst�puj� od tego zamiaru. Gdyby� pozosta� oboj�tny, to�

��Choroba oboj�tno�ci jest tym, co niszczy wiele rzeczy.�� Ch�opiec pokiwa� g�ow�.�� Ca�e cywilizacje na ni� umiera�y. Tak, jakby by�a cen� niezb�dn� do osi�gni�cia nowych poziom�w z�o�ono�ci b�d� �wiadomo�ci.�� Podni�s� wzrok na Namriego.�� Zatem powiedziano ci, �eby� szuka� we mnie oboj�tno�ci?�� I zrozumia�, �e Namri by� wi�cej ni� zab�jc�. By� nieszczery.

��Jako znaku niekontrolowanej mocy�� potwierdzi� Namri, ale ch�opiec wyczu� k�amstwo.

��Tak, oboj�tna moc.�� Leto usiad� i westchn�� g��boko.�� W �yciu mojego ojca nie by�o moralnej wielko�ci, Namri, tylko lokalna pu�apka, kt�r� sam na siebie zastawi�.

��Nigdy!�� powiedzia�a Ghanima.�� Zabi�abym go w nasz� noc po�lubn�!�� M�wi�a z uporem, z kt�rym a� dot�d opiera�a si� wszelkim pro�bom. Alia i jej doradcy sp�dzili z ni� p� nocy. W kr�lewskich komnatach czu� by�o stan niepokoju, posy�ano po nowych doradc�w, po �ywno�� i napoje. Ca�a Cytadela i przylegaj�ca do niej �wi�tynia kipia�y od frustracji wywo�anej nie podj�t� decyzj�.

Ghanima siedzia�a spokojnie w zielonym fotelu, we w�asnej komnacie: du�ym pokoju o szerokich, brunatnych �cianach, imituj�cych siczow� ska��. Sufit jednak�e wykonano z kryszta�u imbaru b�yskaj�cego niebieskimi �wiat�ami, a posadzk� u�o�ono w czarn� mozaik�. Mebli by�o niewiele: ma�y stolik do pisania, pi�� foteli dryfowych i w�ska prycza, ustawiona freme�skim zwyczajem we wn�ce w �cianie. Ghanima mia�a na sobie ��t� szat� �a�obn�.

��Nie jeste� zwyk�� osob�, mog�c� dowolnie ustawia� ka�dy element swego �ycia�� powt�rzy�a, po raz setny mo�e, Alia. �Ta ma�a idiotka musi sobie to wcze�niej czy p�niej u�wiadomi�! Musi zaakceptowa� zar�czyny z Farad�nem. Musi! Niech go p�niej zabije, ale zar�czyny wymagaj� bezpo�redniej zgody zainteresowanej Fremenki�.

��On zabi� Leto�� powiedzia�a Ghanima, trzymaj�c si� jedynej nitki, kt�ra j� jeszcze podtrzymywa�a w postanowieniu.�� Wszyscy o tym wiedz�. Fremeni pluliby przy wspomnieniu mojego nazwiska, gdybym si� zgodzi�a na zar�czyny.

�I to jest jeden z powod�w, dla kt�rych musisz si� zgodzi攠� pomy�la�a Alia.

��Winna by�a jego matka�� perswadowa�a.�� Wyp�dzi� j� za to. Czego jeszcze od niego chcesz?

��Jego krwi�� odpar�a Ghanima.�� To Corrino.

��Wyrzek� si� w�asnej matki�� zaprotestowa�a Alia.�� I dlaczego masz si� przejmowa� freme�sk� paplanin�? Zgodz� si� na wszystko, na co ka�emy im si� zgodzi�. Ghaniu, pok�j Imperium wymaga, by�

��Nie zgodz� siꠗ powiedzia�a Ghanima.�� Nie mo�ecie og�osi� zar�czyn beze mnie.

Irulana, kt�ra wesz�a do pokoju w chwili, gdy m�wi�a Ghanima, spojrza�a na Ali� i dwie doradczynie stoj�ce obok niej. Zobaczy�a, �e Alia zniech�cona machn�a r�k� i opad�a na fotel naprzeciw Ghanimy.

��Ty z ni� porozmawiaj, Irulano�� rzek�a Alia. Irulana przysun�a fotel dryfowy i usiad�a obok Alii.

��Pochodzisz z Corrin�w, Irulano�� powiedzia�a Ghanima.�� Nie pr�buj ze mn� szcz�cia.�� Wsta�a, podesz�a do swojego ��ka, usiad�a na nim ze skrzy�owanymi nogami i spojrza�a na kobiety. Irulana w�o�y�a czarn� ab�, podobnie jak Alia. Odrzucony w ty� kaptur ods�ania� z�ote w�osy. ��te �wiat�o lamp dryfowych nadawa�o im kolor �a�obny.

Irulana spojrza�a na Ali�, wsta�a i podesz�a do Ghanimy.

��Ghaniu, sama bym go zabi�a, gdyby to by� dobry spos�b na rozwi�zanie naszych problem�w. Z Farad�nem jeste�my jednej krwi, jak zd��y�a� ju� �askawie podkre�li�. Ale masz obowi�zki znacznie wi�ksze ni� uleganie freme�skiemu zami�owaniu do�

��Twoje s�owa brzmi� wcale nie lepiej ni� to, co m�wi�a moja droga ciotka�� stwierdzi�a Ghanima.�� Nie mo�na zmy� krwi mojego brata. To co� wi�cej ni� byle freme�ski aforyzm.

Irulana zacisn�a wargi i powiedzia�a:

��Farad�n wi�zi twoj� babk�. Trzyma te� Duncana i je�eli nie�

��Nie jestem zadowolona z waszych relacji�� przerwa�a Ghanima, spogl�daj�c na Ali�.�� Kiedy� Duncan wola� umrze�, ni� odda� mego ojca w r�ce wroga. By� mo�e ghola nie jest taki sam jak�

��Duncan mia� ochrania� lady Jessikꠗ powiedzia�a Alia, odwracaj�c si� w fotelu.�� Ufam, �e wybra� jedyn� mo�liw� drog�.�� I pomy�la�a: �Duncan! Duncan! Nie przypuszcza�am, �e post�pisz w ten spos�b�.

Ghanima, s�ysz�c nieszczery ton w g�osie Alii, wpatrzy�a si� w ciotk�.

��K�amiesz, o �ono Niebios. S�ysza�am o twoim starciu z moj� babk�. Wyjaw, czego si� boisz powiedzie� o sobie i twoim drogim Duncanie.

��Wiesz o wszystkim�� odpar�a Alia, czuj�c uk�ucie l�ku. Zm�czenie sprawia�o, �e sta�a si� nieostro�na.�� Wiem tyle, co ty�� powiedzia�a wstaj�c. I zwracaj�c si� do Irulany, doda�a:�� Ty z ni� popracuj. Trzeba j� nak�oni� do�

Ghanima przerwa�a jej ostrym freme�skim przekle�stwem, kt�re w niedojrza�ych ustach zabrzmia�o wstrz�saj�co.

��My�licie, �e jestem dzieckiem, �e macie ca�e lata, �eby mnie urabia� i �e w ko�cu si� zgodz�. Dzi�ki ci znowu, o Niebia�ska Regentko. Znasz lepiej ni� ktokolwiek lata, kt�re s� wewn�trz mnie. Ich b�d� s�ucha�a, nie ciebie.

Alia z trudem st�umi�a gniewn� replik�. Wpatrzy�a si� twardo w Ghanim�. Paskudztwo? Kim by�o to dziecko? W Alii zacz�� narasta� nowy l�k, l�k przed Ghanim�. Czy zawar�a rozejm z istnieniami znajduj�cymi si� w jej przed-narodzonej �wiadomo�ci?

��Czas wreszcie, �eby� si� opami�ta�a�� powiedzia�a g�o�no.

��Mo�e czas, �ebym zobaczy�a krew Farad�na, �ciekaj�c� z mego no�a�� odpowiedzia�a Ghanima.�� Mo�ecie by� pewne, �e je�eli kiedykolwiek zostan� z nim sama, jedno z nas z pewno�ci� umrze.

��My�lisz, �e kocha�a� swego brata bardziej ni� ja?�� zapyta�a z naciskiem Irulana.�� Grasz w g�upi� gr�! By�am dla niego matk� tak samo jak dla ciebie. By�am�

��Nigdy go nie zna�a��� odpar�a Ghanima.�� Wszyscy z wyj�tkiem mojej ukochanej ciotuni my�licie o nas jak o dzieciach. Jeste�cie g�upcami. Alia o tym wie! Popatrz, jak ucieka przed�

��Przed niczym nie uciekam�� zaprzeczy�a Alia, ale odwr�ci�a si� plecami do Irulany i Ghanimy. Patrzy�a na dwie amazonki, udaj�ce, �e nie s�ysz� sporu. Z pewno�ci� ust�pi�yby Ghanimie. By� mo�e nawet sympatyzowa�y z ni�. Odprawi�a obie zdecydowanym gestem. Us�ucha�y z wyrazem ulgi na twarzach.

��Uciekasz�� upiera�a si� Ghanima.

��Wybra�am spos�b �ycia, kt�ry mi najbardziej odpowiada�� powiedzia�a Alia, odwracaj�c si� z powrotem, aby spojrze� na Ghanim� siedz�c� ze skrzy�owanymi nogami na ��ku. Czy to mo�liwe, �e ona tak�e przesz�a wewn�trzn� przemian�? Spr�bowa�a odczyta� w Ghanimie jakie� oznaki, ale nie mog�a znale�� ani jednej. Zastanowi�a si�: �Czy ona widzi je we mnie? Czy w og�le jest w stanie?�

��Ba�a� si� sta� oknem dla t�umu�� oskar�y�a Ghanima.�� Jeste�my przed-urodzonymi i znamy to. Jeste� ich oknem, �wiadomie czy nie. Nie potrafisz ich odrzuci�.�� I pomy�la�a: �Tak, znam ci�. Paskudztwo. By� mo�e stanie si� ze mn� to samo, co z tob�, ale teraz czuj� dla ciebie tylko lito�� i pogard�.

Mi�dzy Ghanima i Alia zawis�o milczenie: co� prawie dotykalnego, co ostrzeg�o zmys�y Irulany. Przenios�a wzrok z jednej na drug� i zapyta�a:

��Dlaczego tak nagle zamilk�y�cie?

��Nasz�y mnie my�li zmuszaj�ce do starannej refleksji�� wyja�ni�a Alia.

��Zatem nie przeszkadzaj sobie, droga ciociu�� odrzek�a zjadliwie Ghanima.

Alia, t�umi�c rozpalony zm�czeniem gniew, rozkaza�a:

��Na dzi� wystarczy. Zostawcie j�, �eby si� namy�li�a. Mo�e wr�ci jej rozs�dek. Irulana wsta�a.

��W ka�dym razie ju� prawie �wita�� rzek�a.�� Ghaniu, zanim odejdziemy, mo�e zechcia�aby� wys�ucha� ostatniej wiadomo�ci od Farad�na? On�

��Nie zechcia�abym�� przerwa�a Ghanima.�� I od tej chwili przesta�cie si� do mnie zwraca� tym �miesznym zdrobnieniem. Jedynie utrwala b��dne za�o�enie, �e jestem dzieckiem.

��Dlaczego ty i Alia tak nagle zamilk�y�cie?�� zapyta�a Irulana, wracaj�c do wcze�niejszego pytania. W jej s�owach wyczuwa�o si� lekkie tony G�osu.

Ghanima ze �miechem odrzuci�a g�ow�.

��Irulano! Pr�bujesz na mnie wykorzystywa� G�os?

��Co?�� Irulana wydawa�a si� by� zaskoczona.

��Chcia�a� uczy� ksi�dza pacierza�� rzek�a Ghanima.

���e co?

��Fakt, �e pami�tam ten zwrot wyra�nie, a ty go przedtem nawet nigdy nie s�ysza�a�, powinien ci� zastanowi栗 powiedzia�a Ghanima.�� Zacytowa�am stare, kpi�ce wyra�enie z czas�w, gdy wy, Bene Gesserit, by�y�cie dopiero co za�o�onym zakonem. A je�li to ci� nie zniech�ci, zapytaj, co twoi kr�lewscy rodzice my�leli, nadaj�c ci imi� Irulana? A mo�e�� Ruinala?

Mimo wyszkolenia, Irulana zarumieni�a si�.

��Starasz si� mnie rozdra�ni�, Ghanimo.

��A ty pr�bowa� u�y� G�osu. Wobec mnie! Pami�tam pierwsze ludzkie wysi�ki w tym kierunku. Pami�tam, co by�o wtedy, Rujnuj�ca Irulano. Teraz wyno�cie si� st�d, wszystkie.

Alia poczu�a si� jednak zaintrygowana. Przyku�a j� sugestia z wewn�trz, kt�ra oddali�a od niej wyczerpanie.

��By� mo�e mam co�, co zmieni�oby twoje postanowienie, Gnaniu�� powiedzia�a.

��Wci�� Gnaniu!�� Bli�niaczce wymkn�� si� skrz�cy �miech.�� Pomy�lcie przez chwil�: gdybym pragn�a zabi� Farad�na, zgodzi�abym si� na wasze plany. Przyjmuj�, �e o tym pomy�la�y�cie. Strze�cie si� Ghani w uleg�ym nastroju. Widzicie, jestem z wami w najwy�szym stopniu szczera.

��Mia�am na to nadziejꠗ odpar�a Alia.�� Je�li ty�

��Nie mo�na zmy� krwi brata�� przerwa�a znowu Ghanima.�� Nigdy nie wyra�� zgody, chyba �e Fremeni przestan� uwa�a� �w czyn za zdrad�. Nigdy nie wybaczymy, nigdy nie zapomnimy. Czy nie tak m�wi nasz katechizm? Ostrzegam was teraz i potwierdz� to publicznie�� nie mo�ecie zar�czy� mnie z Farad�nem. Kto, znaj�c Ghanie, uwierzy�by w jej potulno��? Nawet Farad�n podejrzewa�by zdrad�. Fremeni, s�ysz�c o zar�czynach, �mialiby si� w r�kawy i m�wili: �Patrz! Wabi go w pu�apk�. Je�li wy�

��Rozumiem�� powiedzia�a Alia, podchodz�c do Irulany, kt�ra sta�a w milczeniu, wstrz��ni�ta, �wiadoma ju�, dok�d zmierza rozmowa.

��A wi�c zwabi�abym go w pu�apkꠗ kontynuowa�a Ghanima.�� Je�li tego chcesz, zgadzam si�, ale on mo�e si� nie nabra�. Je�li chcesz, �eby zar�czyny by�y fa�szyw� monet�, za kt�r� wykupisz moj� babk� i twojego ukochanego Duncana, niech tak b�dzie. Wykupcie ich, Farad�n jednak b�dzie m�j. Zabij� go.

Irulana odwr�ci�a si� do Alii, zanim ta zd��y�a co� powiedzie�.

��Alio! Je�eli z�amiesz w�asne s�owo��� Pozwoli�a milczeniu trwa� przez chwil�, podczas gdy Alia z u�miechem rozwa�a�a mo�liwo�� rozd�wi�ku po�r�d wysokich rod�w ze Zgromadzenia Faufreluches, konsekwencje wiary w atrydzki honor, utrat� religijnego zaufania oraz wszystkie budowle z wielkich i ma�ych klock�w, kt�re by si� zawali�y.

��Zadzia�a�oby to przeciw nam�� protestowa�a Irulana.�� Ca�a wiara w dar proroczy Paula zosta�aby zniszczona. Imperium�

��Kto odwa�y si� kwestionowa� prawo Atryd�w do decydowania, co jest s�uszne, a co nie?�� zapyta�a Alia mi�kkim g�osem.�� Rozwa�amy wyb�r mi�dzy z�em a dobrem. Musia�abym og�osi�

��Nie b�dziesz tego robi�!�� zaprotestowa�a Irulana.�� Pami�� Paula�

��Jest jeszcze jednym narz�dziem Ko�cio�a i Pa�stwa�� wtr�ci�a Ghanima.�� Nie m�w g�upstw, Irulano.�� Dotkn�a krysno�a u boku i spojrza�a na Ali�.�� Myli�am si�, �le oceniaj�c spryt ciotki. �al mi obalonych �wi�to�ci w Imperium Muad�Diba. Rzeczywi�cie, b��dnie ci� os�dzi�am. Zwabiaj Farad�na w pu�apk�, je�li chcesz.

��To lekkomy�lno�栗 rzek�a b�agalnie Irulana.

��Zgadzasz si� zatem na zar�czyny, Ghanimo?�� zapyta�a Alia, ignoruj�c uwag� Irulany.

��Na moich warunkach�� odpar�a Ghanima, wci�� trzymaj�c r�k� na krysno�u.

��Umywam r�ce�� stwierdzi�a Irulana, rzeczywi�cie je ocieraj�c.�� Pragn�am prawdziwych zar�czyn, mog�cych uleczy�

��Zadamy ci ran� znacznie ci�sz� do zaleczenia, Alia i ja�� rzek�a Ghanima.�� Sprowad� Farad�na tak szybko, jak tylko si� zgodzi. A mo�e tak zrobi� chyba nie b�dzie podejrzewa� o nic dziecka w tak niewinnym wieku? Zaplanujemy oficjaln� ceremoni� zar�czyn w ten spos�b, by by� na niej obecny. Niech tylko nadarzy mi si� wtedy okazja zosta� z nim sam na sam� Tylko na minut� lub dwie.

Irulana zadr�a�a, s�ysz�c dow�d, �e Ghanima mimo wszystko jest Fremenk�; dzieckiem nie r�ni�cym si� od doros�ego. Freme�skie dzieci przyzwyczajano do dobijania rannych na polu walki, uwalniaj�c w ten spos�b kobiety od brudnej roboty, tak �e te mog�y zabiera� cia�a i zaci�ga� je do zgonsuszni. Ghanima, m�wi�c g�osem freme�skiego dziecka, nie szcz�dzi�a okrucie�stwa wyra�anego przez wystudiowan� dojrza�o�� s��w, przez otaczaj�cy j� jak aura pradawny sens wendety.

��Zatem za�atwione�� zgodzi�a si� Alia, walcz�c z g�osem i twarz�, by nie zdradzi� rado�ci.�� Przygotowujemy oficjalny patent zar�czynowy. B�dziemy mieli sygnatury po�wi�cone przez w�a�ciwe zgromadzenie wysokich rod�w. Farad�n prawdopodobnie nie zw�tpi�

��B�dzie w�tpi�, ale si� zjawi�� przerwa�a Ghanima.�� I zabierze stra�nik�w. Ale nie b�d� go chyba strzec przede mn�?

��Na mi�o�� wszystkiego, co stara� si� zrobi� Paul�� zaprotestowa�a Irulana.�� Niech przynajmniej �mier� Farad�na wygl�da na wypadek albo atak z zewn�trz�

��B�d� czerpa�a rado�� z pokazywania zakrwawionego no�a moim braciom�� powiedzia�a Ghanima.

��Alio, b�agam ciꠗ prosi�a Irulana.�� Porzu� to nag�e szale�stwo, wypowiedz kanly przeciw Farad�nowi, cokolwiek, byle nie�

��Nie potrzebujemy oficjalnego og�oszenia wendety�� stwierdzi�a Ghanima.�� Ca�e Imperium wie, jak si� musimy czu�.�� Wskaza�a na r�kaw szaty.�� Nosimy �a�ob�. Czy zwiedzie to kogokolwiek, kiedy zamieni� ��� na czer� freme�skich zar�czyn?

��Modl� si�, by to zwiod�o Farad�na�� odezwa�a si� Alia.�� I delegat�w wysokich rod�w, kt�rych zaprosimy, by po�wiadczyli�

��Wszyscy ci delegaci zwr�c� si� przeciw nam�� rzek�a Irulana.�� Wiecie o tym!

��Wy�mienita uwaga�� odpar�a Ghanima.�� Dobierz starannie tych delegat�w, Alio. Wybierz takich, z kt�rymi p�niej nie b�dzie k�opot�w.

Irulana w rozpaczy wyrzuci�a r�ce przed siebie, odwr�ci�a si� i uciek�a.

��Ka� j� otoczy� nadzorem, �eby nie pr�bowa�a ostrzec siostrze�ca�� powiedzia�a Ghanima.

��Nie ucz mnie, jak si� knuje spisek�� odrzek�a Alia. Odwr�ci�a si� i pod��y�a za Irulana, lecz znacznie wolniejszym krokiem. Stra�nicy i adiutantki na zewn�trz poderwali si� z miejsc na jej widok, jak ziarna piasku wci�gni�te w wir paszczy wynurzaj�cego si� czerwia.

Gdy drzwi si� zamkn�y, Ghanima ze smutkiem pokiwa�a z boku na bok g�ow�, my�l�c: �Jest tak �le, jak my�leli�my z Leto. Na Boga! Co bym da�a, �eby to mnie zabi� tygrys zamiast niego!�

Wkr�tce po wieczornym posi�ku Leto ujrza� m�czyzn� przechodz�cego przed �ukowato sklepionym wej�ciem do izby. Jego umys� pod��y� za nim. Przej�cie sta�o otworem i widzia� troch� z tego, co si� tam dzia�o: trzy kobiety ubrane z wyra�nym pozaplanetarnym wyrafinowaniem�� co identyfikowa�o je jako przemytniczki�� przetacza�y zamkni�te metalowe beczki z przypraw�. M�czyzna, za kt�rym zd��a�a �wiadomo�� Leto, przypomina� Stilgara. M�g� by� zupe�nie kim� innym, poza tym, �e porusza� si� jak Stilgar, o wiele m�odszy Stilgar.

By� to nader osobliwy spacer. Czas wype�ni� ja�� Leto jak gwia�dzista sfera. M�g� widzie� niesko�czone czasoprzestrzenie, lecz musia� naciska� na sw� przysz�o��, by dowiedzie� si�, w kt�rym jej momencie znajduje si� teraz jego cia�o. Wielopowierzchniowe pami�cioistnienia nap�ywa�y i cofa�y si� jak fale na pla�y, ale je�eli podnosi�y si� zbyt wysoko, m�g� im rozkaza� cofa� si�, zostawiaj�c przy sobie jedynie monarch� Haruma.

Cz�sto pods�uchiwa� istoty ze swej pami�ci. Jedna z nich unosi�a si� jako prowodyr, wystawiaj�c g�ow� nad scen� i pytaj�c o przyczyn� takiego zachowania. Wtedy w my�l-spacer Leto wszed� ojciec i powiedzia�:

��Jeste� dzieckiem chc�cym by� m�czyzn�. Gdy si� nim staniesz, na pr�no b�dziesz szuka� osobowo�ci, kt�r� by�e�.

Przez ca�y czas czu�, jak po ca�ym ciele �a�� mu pch�y i wszy pieni�ce si� w starej, �le utrzymanej siczy. �aden ze s�u��cych, kt�rzy wnosili przesycone przypraw� jedzenie, nie wydawa� si� tym przejmowa�. Czy byli na nie uodpornieni, czy te� �yli z nimi tak d�ugo, �e mogli zignorowa� t� niewygod�?

Kim byli ludzie zgromadzeni wok� Gurneya? Jak znale�li si� tutaj? Czy to jest D�ekarata? Mnogie wspomnienia dostarcza�y odpowiedzi, kt�re jednak nie by�y zadowalaj�ce. Ci ludzie byli obrzydliwi, a Gurney najbardziej z nich wszystkich. Pod wstr�tn� powierzchowno�ci� unosi�a si� jednak drzemi�ca i wyczekuj�ca perfekcja.

Cz�� istoty Leto wiedzia�a, �e jest uzale�niony od przyprawy, wi�zany z ni� solidnymi dawkami w ka�dym posi�ku. Wprawdzie dzieci�ce cia�o pragn�o si� zbuntowa�, ale nie by�o w stanie�� jego �wiadomo�� szala�a od bezustannej obecno�ci niesionych przez tysi�ce lat wspomnie�.

Ja�� w ko�cu powr�ci�a i Leto zacz�� si� zastanawia�, czy naprawd� jego cia�o przez ca�y ten czas pozostawa�o w jednym miejscu. Przyprawa wywo�ywa�a zm�tnienie zmys��w. Czu� nacisk pi�trz�cych si� wok� samoogranicze�, przypominaj�cy dzia�anie d�ugich barchan�w: wydm blechu powoli pokonuj�cych drog� przez pustynne rozpadliny. Pewnego dnia kilka ziarenek piasku przeleci na drug� stron�, potem wi�cej i wi�cej�

Ale rozpadliny zawsze b�d� czyha� pod spodem.

�Wci�� jestem w transie��� pomy�la�.

Wiedzia�, �e wkr�tce natknie si� na granic� �ycia i �mierci. Ci, kt�rzy go wi�zili, ci�gle wysy�ali jego ja�� w przyprawowe zniewolenie, niezadowoleni z relacji, jakich udziela� po ka�dym powrocie. Zdradliwy Namri wyczekiwa� z obna�onym no�em. Leto zna� niezliczone przesz�o�ci i przysz�o�ci, ale musia� si� dopiero dowiedzie�, co zadowoli�oby Namriego b�d� Gurneya Hallecka. Chcieli czego� spoza wizji. Granica �ycia wabi�a ch�opca. Jego �ycie musia�o posiada� jakie� wewn�trzne znaczenie, dzi�ki kt�remu by� w stanie przetrwa� wizje. Czu�, �e wewn�trzna �wiadomo�� jest rzeczywisto�ci�, a zewn�trzny �wiat�� transem. To go przera�a�o. Nie chcia� wraca� do siczy z jej pch�ami, Namrim i Gurneyem Halleckiem.

�Jestem tch�rzem��� pomy�la�.

Ale tch�rz�� nawet tch�rz�� mo�e umrze� z honorem za spraw� jednego jedynego gestu. Jak znale�� taki gest, kt�ry znowu uczyni�by go ca�o�ci�? Jak m�g� otrz�sn�� si� z transu i odszuka� �wiat, kt�rego ��da� Gurney? Musia� wsp�pracowa� z lud�mi, kt�rzy go tu wi�zili. Gdzie� nale�a�o znale�� m�dro��, wewn�trzn� r�wnowag�, kt�ra odbi�aby si� we wszech�wiecie i zwr�ci�a mu spok�j i si��. Tylko wtedy m�g� dalej szuka� Z�otej Drogi, tylko wtedy m�g� �y� w obcej, nie nale��cej do niego sk�rze. Wiedzia�, �e je�eli nie znajdzie tego gestu, nie otrz��nie si�, to umrze w�r�d bezsensownych wizji w przez siebie samego wybranym wi�zieniu.

Kto� w siczy gra� na balisecie. Leto czu�, �e jego cia�o s�yszy muzykꠗ prawdopodobnie w tera�niejszo�ci. Wyczuwa� prycz� pod plecami. S�ysza� muzyk�. To Gurney gra� na balisecie. �adne inne palce nie mog�yby godnie konkurowa� z jego wirtuozersk� gr� na najtrudniejszym ze znanych instrument�w. Gra� star� freme�sk� pie��, jedn� z tych zwanych hadisami, przez wzgl�d na jej tekst, przekazuj�cy szereg sposob�w na prze�ycie na Arrakis. Pie�� opowiada�a o codziennych pracach w siczy.

Muzyka wtr�ci�a �wiadomo�� ch�opca do wspania�ej, pradawnej jaskini. Widzia� kobiety depcz�ce odpady przyprawowe, by otrzyma� paliwo do lamp, przygotowuj�ce melan� do fermentacji, tkaj�ce w��kno przyprawowe. Melan� by� w siczy wszechobecny.

Leto nie m�g� odr�ni� wizji od rzeczywisto�ci. �wiat, w kt�rym s�ycha� by�o stukot mechanicznego warsztatu tkackiego, zlewa� si� z odg�osami balisety. Jego wewn�trzne oczy ujrza�y drugie, ludzkie w�osy, futro ze zmutowanych szczur�w, nici pustynnej bawe�ny i zwisaj�ce pasy sk�ry uzyskanej z ptactwa. Widzia� siczow� szko��. Na skrzyd�ach muzyki w umy�le ch�opca szala� ekoj�zyk Diuny. Widzia� kuchni� zasilan� �wiat�em s�onecznym, d�ug� izb�, w kt�rej wytwarzano i konserwowano filtrfraki. Widzia� meteorolog�w odczytuj�cych dane z tyczek wetkni�tych w piach.

W czasie trwania podr�y kto� przyni�s� mu jedzenie i nakarmi� �y�k�, trzymaj�c g�ow� silnym ramieniem. Wra�enie przebija�o si� z rzeczywisto�ci, ale cudowny ruch wewn�trz nie ustawa�.

W umy�le Leto zamajaczy�y s�owa z panoplia propheticus:

�Powiada si�, �e nie ma nic sta�ego, nic zr�wnowa�onego, nic trwa�ego we wszech�wiecie�� �e nic nie trwa w swoim stanie, �e ka�dy dzie�, czasami ka�da godzina, przynosi zmiany�.

�Stara Missionaria Protectiva wiedzia�a, co robi�� pomy�la�.�� Wiedzia�a o Strasznych Przeznaczeniach. Wiedzia�a, jak manipulowa� lud�mi i religi�. Nawet m�j ojciec w ko�cu im nie umkn���.

W�a�nie tu le�a� �lad, kt�rego szuka�. Zacz�� go bada�. Poczu� przyp�yw si�y w ciele. Ca�a jego wielopowierzchniowa istota dokona�a obrotu i spojrza�a na wszech�wiat. Leto usiad� i stwierdzi�, �e jest sam w ponurej celi, a �wiat�o pada przez otwarte wej�cie, kt�rym wyszed� m�czyzna.

��Przychylno�ci losu dla nas wszystkich�� szepn�� w tradycyjny freme�ski spos�b.

Po chwili w sklepionym wej�ciu pojawi� si� Gurney Halleck.

��Przynie� �wiat�o�� rzek� Leto.

��Chcesz by� dalej testowany?

Leto roze�mia� si�.

��Nie, teraz moja kolej, �eby was wypr�bowa�.

��Zobaczymy.�� Halleck odwr�ci� si�, wracaj�c po chwili z jasn�, b��kitn� kul� �wi�toja�sk� w zag��bieniu lewego �okcia. Wypu�ci� j� w celi, pozwalaj�c jej dryfowa� nad g�ow�.

��Gdzie Namri?�� zapyta� Leto.

��Tu� obok. Mog� go zawo�a�.

��Aach, Praojciec Wieczno�ci czeka cierpliwie�� stwierdzi� Leto. Czu� si� dziwnie odpr�ony, wiedz�c, �e jest na skraju dokonania odkrycia.

��Nazywasz Namriego imieniem zastrze�onym dla Szej-huluda?�� zdziwi� si� Halleck.

��Jego n� to z�b czerwia�� odpar� Leto.�� Wi�c jest Praojcem Wieczno�ci.

Halleck u�miechn�� si� ponuro, ale milcza�.

��Wci�� chcesz wyda� na mnie wyrok�� powiedzia� ch�opiec.�� Nie mo�esz wymaga� od wszech�wiata, �eby by� dok�adny.

Szeleszcz�cy d�wi�k za plecami Hallecka poinformowa� Leto o nadej�ciu Namriego. Fremen zatrzyma� si� z lewej strony, p� kroku od Hallecka.

��Aach, po lewej r�ce przekle�stwa�� rzek� Leto.

��Niem�drze jest �artowa� z Niesko�czono�ci i z Absolutu�� mrukn�� Namri. Spojrza� z boku na Hallecka.

��Jeste� bogiem, Namri, �e m�wisz o absolutach?�� zapyta� Leto, lecz uwag� wci�� skupia� na Hallecku. Stamt�d mia� pa�� wyrok. Obaj s�dziowie popatrzyli na niego nie odpowiadaj�c.

��Ka�dy wyrok obarczony jest ryzykiem b��du�� wyja�ni� Leto.�� G�osi� pretensj� do absolutnej wiedzy oznacza sta� si� potworem. Wiedza jest nieko�cz�c� si� przygod� na skraju niepewno�ci.

��W jak� gierk� s�own� bawisz si� tym razem?�� z naciskiem zapyta� Halleck.

��M�w!�� rzek� Namri.

��To zabawa, kt�r� zacz�� ze mn� Namri�� powiedzia� Leto i zobaczy�, �e stary Fremen skinieniem g�owy wyra�a zgod�. Z pewno�ci� zrozumia�, �e chodzi o gr� w zagadki.�� Nasze zmys�y odbieraj� na co najmniej dw�ch poziomach.

��B�ahostek i informacji�� doda� Namri.

��Wspaniale�� rzek� Leto.�� Wy dawali�cie mi b�ahostki, ja daj� wam informacje. Widz�, s�ysz�, czuj� zapachy, smakuj�. Rozumiem up�yw czasu. Potrafi� pobiera� pr�bki emocji. Aaaach! Jestem szcz�liwy. Widzicie, Gurney i Namri? W ludzkim �yciu nie ma tajemnic. To nie problem do rozwi�zania, ale rzeczywisto�� do prze�ycia.

��Wystawiasz na pr�b� nasz� cierpliwo��, ch�opcze�� powiedzia� Namri.�� Chcesz tu umrze�?

Halleck powstrzyma� go jednak wyci�gni�ciem d�oni.

��Po pierwsze, nie jestem ch�opcem�� sprostowa� Leto. Nakre�li� znak na lewym uchu.�� Nie zabijecie mnie, poniewa� na�o�y�em na was brzemi� wody.

Namri do po�owy wyci�gn�� z pochwy krysn�.

��Nic ci nie jestem winien!

��Wszak B�g stworzy� Arrakis, by �wiczy� wiernych�� wyja�ni� Leto.�� Nie tylko pokaza�em wam moj� wiar�, ale r�wnie� sprawi�em, �e stali�cie si� �wiadomi swego istnienia. �ycie wymaga dyskusji. Sprawi�em, �e wiecie, i� wasza rzeczywisto�� r�ni si� od rzeczywisto�ci wszystkich innych ludzi. Zrobi�em to sam. Wiecie, �e jeste�cie �ywi.

��Niebezpiecznie jest okazywa� mi brak szacunku�� ostrzeg� Namri, trzymaj�c w d�oni na wp� wyci�gni�ty krysn�.

��Brak szacunku to najniezb�dniejszy sk�adnik religii�� odpar� Leto.�� Nie m�wi�c o jego znaczeniu w filozofii. Brak szacunku jest dla nas metod� wypr�bowywania wszech�wiata.

��Wi�c my�lisz, �e rozumiesz wszech�wiat?�� zapyta� Halleck i odst�pi� od Namriego.

��Taaak�� powiedzia� Namri, a w jego g�osie zabrzmia�a �mier�.

��Wszech�wiat mo�na zrozumie� r�wnie dobrze jak wiatr�� odpar� Leto.�� W m�zgu nie kryje si� �adne pot�ne �r�d�o rozumu. Tworzenie jest odkrywaniem. B�g wykry� nas w Pustce, bo poruszali�my si� na tle, kt�re On ju� zna�.

��Bawisz si� w chowanego ze �mierci��� ostrzeg� go Namri.

��Obaj jeste�cie moimi przyjaci�mi�� powiedzia� Leto. Odwr�ci� si� twarz� do Namriego.�� Gdy przedstawiasz kandydata na Przyjaciela waszej siczy, czy nie zabijasz w ofierze or�a i jastrz�bia? A czy odpowiedzi� nie jest: �B�g zes�a� na ka�dego cz�owieka sw�j koniec, podobnie na jastrz�bie i or�y oraz na przyjaci�?

R�ka Namriego cofn�a si� z r�koje�ci no�a. Ostrze wsun�o si� w pochw�. Starzec spojrza� szeroko otwartymi oczami na Leto. Ka�da sicz trzyma�a w tajemnicy rytua� zaprzyja�nienia, a tak brzmia� wybrany fragment ich obrz�dku.

Halleck jednak zapyta�:

��Chcesz zgin��?

��Wiem, co masz nadziej� ode mnie us�ysze�, Gurney�� rzek� Leto, obserwuj�c na wstr�tnej mu twarzy gr� nadziei i podejrze�. Dotkn�� piersi.�� To dziecko nigdy nie by�o dzieckiem. M�j ojciec �yje we mnie, ale nie jest mn�. Kocha�e� go, bo by� dzielnym cz�owiekiem. Chcia� przerwa� kr�g wojen, ale nie liczy� si� z wyra�onym w �yciu ruchem niesko�czono�ci. To Rhad�ija! Namri o tym wie. Jej ruch mo�e dostrzec zwyk�y �miertelnik. Strze�cie si� dr�g mog�cych zaw�zi� przysz�e mo�liwo�ci. Takie �cie�ki odwodz� od niesko�czono�ci i prowadz� ku �miertelnym pu�apkom.

��Co jeszcze masz mi do powiedzenia?�� zapyta� Halleck.

��Uprawia �onglerk� s�own��� powiedzia� Namri, ale w jego g�osie brzmia�y g��bokie w�tpliwo�ci.

��Sprzymierzam si� z Namrim przeciw ojcu�� rzek� Leto�� a m�j ojciec, wewn�trz mnie, sprzymierza si� z nami przeciw temu, co z nim zrobiono.

��Dlaczego?�� zapyta� z naciskiem Halleck.

��Dlatego, �e ja w�a�nie nios� amor fati rodzajowi ludzkiemu; to akt poddania si� najwy�szej pr�bie. Zbieram sojusznik�w przeciw sile nios�cej ludzko�ci upokorzenia. Gurney! Nie zosta�e� urodzony i wychowany na pustyni. Twoje cia�o nie zna prawdy, o kt�rej m�wi�. Na otwartej przestrzeni ka�dy kierunek jest jednakowo dobry.

��Wci�� nie us�ysza�em tego, co chcꠗ burkn�� Halleck.

��Opowiada si� za wojn�, przeciw pokojowi�� stwierdzi� Namri.

��Nie�� zaprzeczy� Leto.�� M�j ojciec r�wnie� nie opowiada� si� za wojn�, ale popatrzcie, co z niego zrobiono. Pok�j ma tylko jedno znaczenie w Imperium. Oznacza jeden jedyny spos�b �ycia. Rozkazuje si� wam by� zadowolonymi. �ycie musi wygl�da� jednakowo na wszystkich planetach, tak jak w Rz�dzie Imperialnym. G��wnym przedmiotem prowadzonych przez kap�an�w bada� jest znalezienie wzorc�w ludzkiego zachowania. Po to uciekaj� si� do s��w Muad�Diba! Powiedz mi, Namri, czy jeste� zadowolony?

��Nie.�� S�owo pad�o natychmiast, ze spontanicznym oburzeniem.

��Zatem blu�nisz?

��Oczywi�cie, �e nie!

��Ale przecie� nie jeste� zadowolony! Widzisz, Gurney? Namri sam stanowi dow�d, �e na �aden problem, na �adne pytanie nie ma jednej poprawnej odpowiedzi. Trzeba dopu�ci� zr�nicowania. Monolit jest niesta�y. Dlaczego zatem ��dacie ode mnie jednej, poprawnej odpowiedzi? Czy na jej podstawie mo�ecie wyda� w�a�ciwy wyrok?

��Zmuszasz mnie, �ebym ci� zabi�?�� zapyta� Halleck, a w jego g�osie dos�ysza� udr�k�.

��Nie, �ywi� dla was lito�栗 rzek� ch�opiec.�� Wy�lijcie wiadomo�� do mojej babki, �e zgadzam si� na wsp�prac�.

��Winna ci� wypr�bowa� Prawdom�wczyni�� stwierdzi� Namri.�� Ci Atrydzi�

��B�dzie mia� okazj� porozmawia� z babk��� rzek� Halleck. Skin�� g�ow�, kieruj�c si� ku przej�ciu.

Namri przystan�� przed wej�ciem i obejrza� si�.

��Modl� si�, �eby�my nie pope�nili b��du, zostawiaj�c go przy �yciu.

��Id�cie, przyjaciele�� powiedzia� Leto.�� Id�cie i przemy�lcie moje s�owa.

Kiedy obydwaj m�czy�ni wyszli, Leto rzuci� si� na plecy, czuj�c pod kr�gos�upem zimn� prycz�. Ruch sprawi�, �e zn�w znalaz� si� w obj�ciach przyprawowej wizji. Ujrza� ca�� planetꠗ ka�d� wie�, ka�de miasteczko, miasto, miejsce pustynne i obsiane ro�linno�ci�. Widzia� struktury imperialnego spo�ecze�stwa odbite w fizycznych rysach planet i ich ludno�ci. Objawienie by�o tym, czym musia�o by栗 oknem pozwalaj�cym ujrze� niewidzialne cz�ci spo�ecze�stwa. Leto u�wiadomi� sobie, �e ka�dy system ma takie okno. Zacz�� zagl�da� przez okna niczym kosmiczny podgl�dacz.

W�a�nie do tego d��y�a babka i zakon �e�ski. �wiadomo�� Leto p�yn�a na nowym, wy�szym poziomie. Czu� przesz�o�� zawart� w kom�rkach, we wspomnieniach, w archetypach nawiedzaj�cych jego przypuszczenia, w nutach, kt�re go otacza�y, w j�zykach i ich prehistorycznym nawarstwieniu. Wszystkie kszta�ty z ludzkiej i nieludzkiej przesz�o�ci, wszystkie istnienia, kt�rymi teraz rozporz�dza�, sta�y si� w ko�cu schwytan� w przyp�ywy i odp�ywy nukleotyd�w zintegrowan� �wiadomo�ci�.

�My, ludzie, jeste�my swego rodzaju koloni� organizm�w��� pomy�la�.

Chcieli jego wsp�pracy. Obiecuj�c j�, oddali� od siebie �mier� z r�ki Namriego. Wzywaj�c do wsp�pracy, pragn�li, by okaza� si� uzdrowicielem.

�Nie przynios� im spo�ecznego �adu na tak� mod��, jakiej oczekuj���� pomy�la� i grymas wykrzywi� jego usta. On nie b�dzie tak nie�wiadomy i nieszkodliwy jak jego ojciec tworz�cy despotyzm na jednym kra�cu, a niewolnictwo na drugim. Mimo to zdawa� sobie spraw�, �e ludzie zapewni� b�d� pragn�li powrotu �starych, dobrych czas�w�.

Wtedy us�ysza� z wn�trza g�os ojca, ostro�ny, b�agaj�cy o wys�uchanie.

�Nie�� odpowiedzia�.�� Musz� rozwi�za� kilka trudnych zada�. Maj� wiele sposob�w na ucieczk� przed niebezpiecze�stwem. Nie b�d� wiedzie�, �e jestem niebezpieczny, dop�ki nie b�d� ze mn� mieli do czynienia przez tysi�ce lat. Tak, ojcze z mego wn�trza, damy im kilka zada� do rozwi�zania�.

��Zmieniaj� si�!�� powiedzia� Farad�n, a jego g�os by� ledwie g�o�niejszy od szeptu.

Sta� obok ��ka lady Jessiki, otoczony pier�cieniem stra�nik�w. Wied�ma Bene Gesserit na wp� siedzia�a, oparta na �okciach. Mia�a na sobie szat� ze sztucznego jedwabiu o l�ni�co bia�ej barwie. Na g�ow� za�o�y�a opask� tego samego koloru, podtrzymuj�c� jej miedzianorude w�osy. Farad�n wpad� jak bomba chwil� wcze�niej. Twarz zdobi�y mu kropelki potu: efekt podniecenia i biegu przez pa�acowe korytarze.

��Kt�ra godzina?�� zapyta�a Jessika.

��Godzina?�� Farad�n wydawa� si� by� zbity z tropu.

��Trzecia po p�nocy, pani�� rzek� jeden ze stra�nik�w.

Spojrza� z l�kiem na Farad�na. M�ody ksi��� nadbieg� o�wietlonymi na noc korytarzami, �ci�gaj�c po drodze przera�onych wartownik�w.

��One si� zmieniaj��� wyja�ni� Farad�n wyci�gaj�c naprz�d lew� r�k�, p�niej praw�.�� Widzia�em, jak d�onie kurcz� si� w t�uste pi�stki, i przypomnia�em sobie! Tak wygl�da�y moje r�ce, gdy by�em dzieckiem.

��Bardzo dobrze�� odpar�a Jessika. Jej tak�e udzieli�o si� podniecenie.�� A co si� sta�o, kiedy d�onie zrobi�y si� stare?

��M�j� umys� by�� niemrawy�� odpar�.�� Czu�em b�l w plecach. W�a�nie tutaj.�� Dotkn�� miejsca nad lew� nerk�.

��Nauczy�e� si� bardzo wa�nej lekcji�� powiedzia�a Jessika.�� Wiesz, czego ona dotyczy?

D�onie opad�y mu na boki. Wpatrzy� si� w ni� i rzek�:

��M�j umys� kontroluje rzeczywisto��.�� Jego oczy zab�ys�y i powt�rzy� to, tym razem g�o�niej:�� M�j umys� kontroluje rzeczywisto��!

��Znasz wi�c pocz�tek r�wnowagi prana-bindu�� rzek�a Jessika.- Jednak�e to tylko pocz�tek.

��Co mam robi� dalej?

��Pani�� stra�nik, kt�ry odpowiedzia� na jej pytanie, odwa�y� si� przerwa�.�� Jest godzina�

�Czy�by nikt nas o tej porze nie szpiegowa�?��� zastanawia�a si� Jessika.�� Odejd�cie. Musimy co� zrobi栗 rozkaza�a g�o�no.

��Ale�, pani!�� Stra�nik przeni�s� wystraszony wzrok z Farad�na na Jessik� i z powrotem.

��My�lisz, �e chc� go uwie��?�� zapyta�a Jessika. M�czyzna zesztywnia�.

Farad�n rado�nie wybuchn�� �miechem�. Machn�� d�oni�, daj�c znak do odej�cia.

��S�yszeli�cie? Odejd�cie.

Stra�nicy wahali si�, ale w ko�cu pos�uchali.

Farad�n usiad� na brzegu ��ka.

��Co dalej?�� Potrz�sn�� g�ow�.�� Chcia�em ci wierzy�, a mimo to nie wierzy�em� Teraz m�j m�zg odtaja�. Jestem zm�czony. Toczy�em z tob� walk�, ale to ju� si� sko�czy�o. Sta�o si�. W�a�nie tak!�� Pstrykn�� palcami.

��To nie ze mn� walczy� tw�j umys��� rzek�a Jessika.

��Oczywi�cie, �e nie�� przyzna�.�� Walczy�em z samym sob�, ze wszystkimi nonsensami, kt�rych si� nauczy�em. Co teraz? Jessika u�miechn�a si�.

��Przyznam, �e nie oczekiwa�am tak szybkich post�p�w w nauce. Min�o dopiero osiem dni�

��By�em cierpliwy�� wyja�ni� u�miechaj�c si�.

��Zacz��e� si� uczy� r�wnie� cierpliwo�ci�� sprostowa�a.

��Zacz��em?

��Dopiero przekroczy�e� pr�g tej nauki�� odpar�a.�� Teraz jeste� w rzeczywisto�ci dzieckiem. Przedtem� by�e� tylko czym� potencjalnym, nawet nie narodzonym.

Opad�y mu k�ciki ust.

��Nie chmurz siꠗ powiedzia�a.�� Uda�o ci si�. To najwa�niejsze. Jak wielu mo�e potwierdzi�, �e narodzi�o si� na nowo?

��Co dalej?�� nalega�.

��B�dziesz �wiczy� to, czego si� w�a�nie nauczy�e��� odpar�a.�� Chc�, �eby� w ka�dej chwili z �atwo�ci� potrafi� wykona� to �wiczenie. P�niej odkryjesz w �wiadomo�ci now� przestrze�, kt�r� sam wype�nisz.

��I tylko tyle�?

��Nie. Mo�esz zacz�� trening mi�ni. Powiedz mi, czy potrafisz poruszy� ma�ym palcem lewej nogi, nie u�ywaj�c �adnego mi�nia z innych cz�ci cia�a?

��Ja�

Zobaczy�a zdekoncentrowany wyraz jego twarzy, gdy spr�bowa� poruszy� palcem. Spojrza� na stop� uwa�nie, wpatrzy� si� w ni�. Na czo�o wyst�pi� mu pot. Wci�gn�� g��biej wdech.

��Nie potrafi� tego zrobi�.

��Owszem, potrafisz�� powiedzia�a.�� Nauczysz si�. Nauczysz si� sterowa� ka�dym mi�niem w swym ciele. B�dziesz je zna� tak, jak pozna�e� r�ce.

Prze�kn�� ci�ko, oszo�omiony wielko�ci� zadania.

��Co ze mn� zrobisz? Co dalej planujesz?�� szepn��.

��Zamierzam uwolni� ciꠗ odpar�a.�� Osi�gniesz wszystko, czego naprawd� pragniesz. My�la� przez chwil�.

��Wszystko, czego pragn�?

��Tak.

��To niemo�liwe!

��Dop�ki nie nauczysz si� kontrolowa� pragnie�, tak jak teraz rzeczywisto�ci�� powiedzia�a i pomy�la�a: �No! Niech jego analitycy rozwi��� t� zagadk�. B�d� mu doradza� ostro�no��, ale Farad�n zbli�y si� o nast�pny krok do zrozumienia motyw�w, kt�re mn� kieruj��.

Potwierdzi� jej domys�, m�wi�c:

��Powiedzie� komu�, �e u�wiadomi sobie pragnienia serca, to jedno, a umo�liwienie mu ich realizacji, to drugie.

��Zaszed�e� dalej, ni� my�la�am�� rzek�a Jessika.�� Bardzo dobrze. Obiecuj� ci, �e je�eli uko�czysz program szkolenia, b�dziesz panem samego siebie. Cokolwiek uczynisz, stanie si� dlatego, �e tak w�a�nie chcia�e�.

�I niech Prawdom�wczyni si� nad tym pobiedzi��� pomy�la�a.

Wsta�, ale wra�enie, jakie na niej wywar�, by�o mi�e, ciep�e, przypomina�o przyja��.

��Wiesz, wierz� ci. Do diab�a, nie wiem dlaczego, ale wierz�. I nie powiem ci ju� ani s�owa o tym, co jeszcze my�l� o tobie.

Jessika popatrzy�a na jego plecy, gdy wychodzi� z sypialni. Wy��czy�a kule �wi�toja�skie, rozci�gn�a si� w po�cieli. Farad�n by� nieg�upi. Tak jakby da� jej do zrozumienia, �e zaczyna pojmowa� jej plan, ale przy��cza si� do niego dobrowolnie.

�Czekaj, a� zacznie poznawa� w�asne uczucia��� pomy�la�a. U�o�y�a si� wygodnie, by �atwiej zapa�� w sen. Wiedzia�a, �e rankiem przyb�d� do niej go�cie z pa�acowego personelu, zadaj�cy pozornie niewinne pytania.

�Dotkni�cie piasku jest wa�ne��� pomy�la� Leto.

Czu� pod sob� male�kie ziarenka, tam gdzie siedzia�, pod skrz�cym si� s�o�cem. Si�� wmuszono w niego nast�pn� du�� dawk� melan�u i teraz umys� Leto obraca� si� niczym schylany w wodny wir. G��boko w rym leju kry�o si� nie wypowiedziane pytanie: �Dlaczego nalegaj�, �ebym to powiedzia�?� Bez w�tpienia Gurney by� uparty. Poza tym dzia�a� na rozkaz lady Jessiki.

Wynie�li go z siczy na zewn�trz, w �wiat�o dnia. Mia� dziwne uczucie, �e pozwoli� cia�u na kr�tk� wycieczk�, podczas gdy jego wewn�trzna istota po�redniczy�a w walce pomi�dzy ksi�ciem Leto I i starym baronem Harkonnenem. Walczyli w nim poprzez niego, poniewa� nie chcia� pozwoli� im zetkn�� si� bezpo�rednio. Poprzez te starcia zrozumia�, co sta�o si� z Ali�. Biedna Alia.

�Mia�em racj�, unikaj�c transu przyprawowego��� pomy�la�.

Wype�nia�a go wzbieraj�ca gorycz wobec lady Jessiki i jej przekl�tego gom d�abbar. Walcz i zwyci�aj albo gi� w pr�bie. Nie mog�a przytkn�� mu zatrutej ig�y do szyi, ale mog�a pos�a� go w pu�apk� pe�n� niebezpiecze�stw, kt�ra niegdy� poch�on�a Ali�.

W �wiadomo�� Leto brutalnie wdar�y si� odg�osy sapania. Falowa�y, stawa�y si� g�o�niejsze, potem cich�y, �agodnia�y�

Cich�y. Nie zna� sposobu, �eby ustali�, czy dochodz� z bie��cej rzeczywisto�ci, czy s� efektem dzia�ania przyprawy.

Cia�o Leto zgi�o si� nad splecionymi na brzuchu r�koma. Przez po�ladki czu� gor�cy piach. Naprzeciw le�a� dywanik, ale on siedzia� na go�ej ziemi. Na dywanik pad� cie�: Namri. �wiadomo�� Leto dryfowa�a z generowanym przez siebie pr�dem poprzez krajobraz rozci�gaj�cy si� po horyzont wstrz�saj�cej zieleni.

Jego czaszka dr�a�a w rytm b�bna. Czu� �ar, gor�czk�. Gor�czka powstawa�a od ognia przepe�niaj�cego zmys�y, wypychaj�c na zewn�trz �wiadomo��. Poj�� zagro�enie. Namri i n�. Nacisk� nacisk� W ko�cu zawis� mi�dzy niebem i piaskiem, poch�oni�ty przez �ar. Czeka�, a� co� si� stanie, czeka� na t� jedyn� rzecz.

Dr�cz�co gor�cy, bij�cy we� blask s�o�ca rozpad� si�, skrz�c wok� iskrami, nie daj�c wytchnienia. �Gdzie jest Z�ota Droga?� Wsz�dzie pe�za�y �uki. Wsz�dzie. S�a� wiadomo�� wzd�u� nerw�w, czekaj�c op�niaj�cych si� odpowiedzi od innych istot ze swego wn�trza. �Moja sk�ra jest obca�.

�G�owa w g�rꔠ� nakaza� nerwom.

G�owa, kt�ra mog�a by� jego w�asn�, podnios�a si� oci�ale, spojrza�a na plam� ciemno�ci w jaskrawym �wietle.

Kto� szepn��:

��Jest teraz w g��bokim transie.

�adnej odpowiedzi.

�ar, ogie�, s�o�ce nawarstwiaj�ce upa� na upa�.

Porwa� go pr�d �wiadomo�ci i umys� Leto podryfowa� przez ostatni pas szarej pustki, a tam, za niskimi, faluj�cymi wydmami, nie dalej ni� kilometr od kredowej linii urwiska, tam widnia�a zielona, p�czkuj�ca przysz�o��, pn�ca si� w g�r�, p�yn�ca w niesko�czonej ro�linno�ci.

W ca�ej pl�taninie nie widzia� ani jednego czerwia.

Masa zielonych chaszczy, ale nigdzie szej-hulud�w.

Leto wyczu�, �e wdar� si� przez stare granice w now� krain�, o kt�rej istnieniu opowiada�a wyobra�nia, i �e patrzy� teraz przez zas�on� na to, co senna ludzko�� nazywa�a Nieznanym.

Oto rzeczywisto�� �akn�ca krwi.

Czu�, jak czerwony owoc jego �ycia ko�ysze si� na cienkiej ga��zce, jak wycieka z niego p�yn, b�d�cy kr���c� w jego �y�ach esencj� przyprawow�.

Bez szej-hulud�w nie b�dzie przyprawy.

Widzia� przysz�o�� pozbawion� wielkiego, szarego czerwia�� w�a Diuny. Wiedzia� o tym, a jednak nie m�g� wyrwa� si� z transu.

Nagle �wiadomo�� wycofa�a siꠗ w ty�, w ty�, byle uciec od martwej przysz�o�ci. Jego my�li skupi�y si� we wn�trzno�ciach, staj�c si� prymitywnymi emocjami. Stwierdzi�, �e nie jest zdolny skupi� si� na jakimkolwiek szczeg�lnym aspekcie wizji, lecz s�ysza� g�os przemawiaj�cy w staro�ytnym j�zyku, kt�ry doskonale rozumie. G�os by� �piewny i rytmiczny, ale s�owa uderza�y w umys� niczym obuch.

�To nie tera�niejszo�� wp�ywa na przysz�o��, ty g�upcze, ale przysz�o�� formuje tera�niejszo��. Do wszystkiego podchodzisz od ko�ca. Poniewa� przysz�o�� ju� istnieje, rozw�j wypadk�w upewnia tylko, �e jest ona sta�a i nieunikniona�.

S�owa sparali�owa�y go. Czu� groz� zakorzenion� w doczesnej materii cia�a. Wiedzia�, �e wci�� istnieje, ale zuchwa�a natura i nadzwyczajna moc wizji sprawi�a, �e poczu� si� chory, bezbronny, niezdolny do wydawania mi�niom rozkaz�w. Coraz bardziej ust�powa� pod naporem zorganizowanych istnie�, kt�re kiedy� sprawi�y, �e uwierzy�, i� istnieje naprawd�. Wype�ni� go strach. Pomy�la�, �e w�a�nie przegrywa walk� o wewn�trzn� dominacj�, staj�c si� Paskudztwem.

Cia�o Leto zwija�o si� ze zgrozy.

Wszystkie wspomnienia zwr�ci�y si� przeciwko niemu�� nawet kr�lewski Harum, kt�remu ufa�. Znajdowa� oparcie na powierzchni, nie maj�c �adnych korzeni, niezdolny do nadania wyrazu nowemu �yciu. Stara� si� koncentrowa� umys� na obrazie siebie samego i znalaz� zachodz�ce na siebie postaci, ka�da w innym wieku�� od niemowl�cia po trz�s�cego si� starca. Przywo�a� wspomnienie wczesnych �wicze� ojca: �Niech r�ce stan� si� m�ode, potem stare�, ale ca�e jego cia�o pogr��y�o si� w tej zagubionej rzeczywisto�ci, przybieraj�c twarze to nowe, to stare, tych, kt�rzy u�yczyli mu swych wspomnie�.

Diamentowa b�yskawica rozbi�a go na cz�ci.

Leto czu�, jak kawa�ki �wiadomo�ci rozp�ywaj� si�, zawieszone gdzie� pomi�dzy istnieniem i nieistnieniem. Ponaglany nadziej� us�ysza� w�asny oddech. Wdech� Wydech. Wci�gn�� g��boko powietrze: Jin. Wypu�ci� je: Jang.

Gdzie� w pobli�u, tu� poza jego zasi�giem, znajdowa�a si� absolutna niezale�no��. Tryumf nad wszystkimi sk��conymi istotami z jego wn�trza, i to rzeczywisty, a nie tylko u�uda wynikaj�ca z wydawania im polece�. Zrozumia� teraz sw� omy�k�: szuka� si�y w rzeczywisto�ci transu, zamiast stan�� twarz� w twarz z l�kami, kt�rymi nawzajem karmili si� z Ghanim�.

Ali� pokona� strach.

Poszukiwanie mocy wp�dzi�o go w g��bok� pu�apk�, w krain� fantazji. Jeszcze jedno z�udzenie. Opanowany iluzj� umys� wykona� p� obrotu i znalaz� �rodek, z kt�rego m�g� obserwowa� ruch wewn�trznych istnie�.

Przepe�ni�o go uniesienie. Sprawi�o, �e chcia� si� �mia�, ale w ko�cu zrezygnowa� z tego, wiedz�c, �e zatrzasn��by sobie drzwi przed w�asn� pami�ci�. Czu� przyp�yw intensywnego spokoju.

�Ach, me wspomnienia�� pomy�la�.�� Przejrza�em wasze iluzje. Nie b�dziecie mi ju� ukazywa�, jak b�dzie wygl�da� nast�pna chwila, pomo�ecie mi tylko j� stworzy�. Nie wpadn� z powrotem w stare koleiny�.

Dzi�ki tej my�li poczu� si� tak, jak gdyby dozna� ca�kowitego oczyszczenia, co odbi�o si� na ka�dej kom�rce, na ka�dym nerwie jego cia�a.

Z oddali, jak gdyby z otch�ani, dobieg�y go dwa g�osy. Jeden z nich nale�a� do Hallecka:

��Mo�e dali�my mu za du�o przyprawy?

��Dali�my mu dok�adnie tyle, ile potrzebowa��� odpowiedzia� Namri.

��Mam wra�enie, �e powinni�my wr�ci� i jeszcze raz na niego popatrze栗 g�os Hallecka.

��Sabiha jest dobra w tych sprawach. Zawo�a nas, je�eli cokolwiek zacznie i�� gorzej ni� powinno�� g�os Namriego.

��Nie podoba mi si� ta ca�a Sabiha�� g�os Hallecka.

��Jest koniecznym elementem�� g�os Namriego.

Leto zobaczy� na zewn�trz siebie jaskrawe �wiat�o, a w �rodku ciemno��. �wiat�o gorza�o jasnym p�omieniem. Cia�o ch�opca sta�o si� przezroczyste, ale zachowa�o einfalle�� kontakt z ka�d� kom�rk�, ka�dym nerwem. Wielko�� wewn�trznych istnie� uleg�a uporz�dkowaniu, nic nie by�o pomieszane ani spl�tane.

Leto przem�wi� do nich: �Jestem waszym duchem. Jestem jedyn� istot�, z kt�r� macie bezpo�redni kontakt. Jestem siedzib� duszy w kraju, kt�rego nigdzie nie ma; kraju, kt�ry jest waszym domem. Beze mnie ca�y znany wszech�wiat obr�ci si� w Chaos. Moc tworzenia i chaos s� nierozerwalnie we mnie z��czone; tylko ja potrafi� po�redniczy� mi�dzy nimi. Beze mnie ludzko�� utonie w n�dzy i marno�ci wiedzy. Dzi�ki mnie znajdziemy jedyne wyj�cie z Chaosu: zrozumienie przez �ycie�.

Z tymi s�owami uwolni� si�, sta� si� now� osob�, obejmuj�c� ca�o�� swej przesz�o�ci. Nie odni�s� zwyci�stwa ani nie poni�s� kl�ski, ale co� innego, czym m�g� si� podzieli� z wybranym pami�cio-istnieniem. Leto uszanowa� t� nowo��, pozwalaj�c jej zaw�adn�� ka�d� kom�rk�, ka�dym nerwem.

Po jakim� czasie obudzi� si� w bia�ej ciemno�ci. B�ysk �wiadomo�ci wystarczy�, aby pozna� miejsce, w kt�rym go umieszczono. Siedzia� na piasku, mniej wi�cej o kilometr od �ciany zbocza znacz�cego p�nocn� granic� siczy. Zna� ju� t� sicz. To na pewno by�a D�ekarata� i Fondak. Jak�e odbiega�a wygl�dem od obrazu wysnutego z mit�w oraz plotek, kt�re rozsiewali przemytnicy.

Naprzeciw niego, na dywaniku, siedzia�a m�oda kobieta z jaskraw� kul� �wi�toja�sk� przyczepion� do lewego r�kawa.

Zna� ow� kobietꠗ pochodzi�a z wizji, w kt�rej pra�y�a kaw�. Na jej kolanach spoczywa� n�. Sabiha�� tak brzmia�o jej imi�.

Namri mia� jakie� plany w stosunku do niej.

Sabiha ujrza�a, �e si� obudzi�, wi�c powiedzia�a:

��Ju� prawie �wit. Sp�dzi�e� tu ca�� noc.

��I po�ow� dnia�� odpar�.�� Robisz dobr� kaw�.

Stwierdzenie to zaskoczy�o j�, ale zignorowa�a komplement z prostot� �wiadcz�c� o surowym wyszkoleniu i dok�adnych instrukcjach dotycz�cych zachowania wobec ch�opca.

��Nadchodzi godzina assassin�w�� rzek� Leto.�� Ale nie potrzebujesz broni.�� Spojrza� na krysn� na jej kolanach.

��Namri sam zadecyduje�� odpar�a.

Zatem nie Halleck. Potwierdzi�a jego wcze�niejsze podejrzenia.

��Szej-hulud jest wielkim zbieraczem odpadk�w i niszczycielem zb�dnych �lad�w�� stwierdzi� Leto.�� Wykorzysta�em go ju� w ten spos�b.

Po�o�y�a d�o� na r�koje�ci no�a.

��Prawda, jak wa�ne jest, gdzie i na czym siedzimy?�� rzek�.�� Ty na dywaniku, a ja na piasku.

Jej d�o� zamkn�a si� na r�koje�ci.

Leto ziewn�� szeroko, co przyprawi�o go o b�l szcz�ki.

��Mia�em wizj� dotycz�c� tak�e ciebie�� powiedzia�. Jej ramiona odpr�y�y si� leciutko.

��Byli�my bardzo jednostronni, je�li chodzi o Arrakis�� kontynuowa�.�� Zachowali�my si� jak barbarzy�cy. Teraz musimy naprawi� wyrz�dzone z�o. Trzeba odpowiednio wywa�y� szale.

Zdezorientowana Sabiha zmarszczy�a brwi.

��Moja wizja m�wi, �e je�eli nie przywr�cimy na Diunie odwiecznego cyklu �ycia, smok zniknie z pustyni.

Przez chwil� go nie rozumia�a, poniewa� u�y� starofreme�skiego miana dla wielkich czerwi.

��Znikn� czerwie?�� zapyta�a wreszcie.

��Znale�li�my si� w �lepym zau�ku�� odpar�.�� Bez przyprawy Imperium si� rozpadnie, Gildia przestanie funkcjonowa�, a planety powoli si� odizoluj�. Przestrze� kosmiczna stanie si� granic�, kt�rej Nawigatorzy Gildii nie b�d� potrafili pokona�. Przylgniemy do wierzcho�k�w wydm, nie�wiadomi tego, co nad nami i pod nami.

��M�wisz bardzo dziwnie�� stwierdzi�a.�� Jak widzia�e� mnie w wizji?

�Ufaj tu freme�skim przes�dom!��� pomy�la�, a g�o�no powiedzia�:

��Sta�em si� palimpsestem. Jestem �yj�cym glifem, na kt�rym trzeba zapisa� zachodz�ce zmiany. Je�li tego nie zrobi�, czeka was cierpienie nie do zniesienia.

��Co znacz� twe s�owa?�� zapyta�a. Jej d�o� nadal spoczywa�a na no�u.

Leto odwr�ci� g�ow� ku zboczom D�ekaraty, widz�c narastaj�cy blask, kt�rym Drugi Ksi�yc znaczy� swe wyj�cie zza ska�. �miertelny krzyk pustynnego zaj�ca wstrz�sn�� nim do g��bi. Spostrzeg�, �e zadr�a�a r�wnie� Sabiha. Potem us�yszeli bicie skrzyde�: drapie�ny ptak, nocne stworzenie na �owach. Widzia� jarz�cy si� blask wielu oczu, kt�rych posiadacze przemykali obok nich, kieruj�c si� ku p�kni�ciom w zboczu.

��Musisz s�ucha� rozkaz�w nowego serca�� powiedzia� Leto.�� Patrzysz na mnie jak na dziecko, Sabiho, ale je�eli�

��Ostrzegano mnie przed tob��� odpar�a Sabiha, a jej barki zesztywnia�y; by�a gotowa do walki.

Dos�ysza� obaw� w g�osie dziewczyny.

��Nie b�j si�. �yjesz o siedem lat d�u�ej ni� moje cia�o. Za to ci� szanuj�. Ale mam w sobie do�wiadczenia zebrane przez tysi�ce lat, o wiele wi�cej ni� mo�esz poj��. Nie patrz na mnie jak na dziecko. Analizowa�em wiele przysz�o�ci i w jednej zobaczy�em nas, po��czonych mi�o�ci�. Ciebie i mnie, Sabiho.

��Co to� Nie wierzꅠ� zamilk�a w zdumieniu.

��M�g� ci za�wita� w g�owie ten pomys��� powiedzia�.�� Pom� mi teraz wr�ci� do siczy. By�em w wielu miejscach i jestem bardzo zm�czony. Namri musi us�ysze� moj� relacj�.

Zobaczy�, �e si� waha, wi�c rzek�:

��Czy nie jestem Go�ciem Pieczary? Namri zechce us�ysze� sprawozdanie. Mamy wiele do zrobienia, �eby nasz wszech�wiat si� nie zdegenerowa�.

��Nie wierz� w twe s�owa� o czerwiach.

��Ani w nas, po��czonych mi�o�ci�?

Potrz�sn�a g�ow�, ale domy�la� si� my�li przep�ywaj�cych przez umys� dziewczyny jak miotane wiatrem pi�rka. Jego s�owa zarazem przyci�ga�y j� i odpycha�y. Mia�a wyra�ne rozkazy od wuja. Lecz pewnego dnia syn Muad�Diba m�g� w�ada� Diun� i najdalszymi przestrzeniami wszech�wiata. Ma��onka Leto b�dzie na ustach wszystkich, b�dzie przedmiotem plotek i spekulacji. Mog�aby posi��� bogactwo i�

��Jestem synem Muad�Diba. Mog� widzie� przysz�o�栗 o�wiadczy� Leto.

Powoli wsun�a n� do pochwy, podnios�a si� zgrabnie z dywanika, podesz�a i pomog�a mu stan�� na nogi. Jej nast�pne czynno�ci roz�mieszy�y ch�opca: zr�cznie zrolowa�a dywanik i u�o�y�a go na prawym ramieniu. Domy�li� si�, �e ocenia dziel�c� ich r�nic� wieku, pami�taj�c o wypowiedzianych s�owach�� �Po��czeni mi�o�ci��.

�Wiek tak�e jest czym� wzgl�dnym��� podsumowa�.

Lew� d�oni� chwyci�a Leto za rami�, by pom�c mu i��, a kiedy si� potkn��, zbeszta�a go ostro:

��Jeste�my zbyt daleko od siczy!�� Mia�a na my�li niepo��dany d�wi�k, mog�cy zwabi� czerwia.

Leto czu�, �e jego cia�o sta�o si� jak pusty kokon porzucony przez owada. Zna� to: by�a to koncepcja jedno�ci spo�ecze�stwa, opartej na handlu melan�em i Religii Z�otego Remedium. Wielkie plany Muad�Diba spad�y do roli magii wymuszanej zbrojnym ramieniem Auqafu. Religi� Muad�Diba nazywano teraz Shien-san-Shao�� ixia�skim terminem, oznaczaj�cym gwa�towno�� i chor� ja�� tych, kt�rzy my�leli, �e ko�cem ostrza mog� zaprowadzi� wszech�wiat do raju. Potrzebne s� zmiany, nowe koncepcje�� tak samo, jak zmieni�o si� Ix. By�a to jedynie dziewi�ta planeta swego s�o�ca, na kt�rej zapomniano nawet j�zyka, z kt�rego pochodzi�a jej nazwa.

��D�ihad by�a rodzajem masowej choroby psychicznej�� mrukn��.

��Co?�� zapyta�a Sabiha, skoncentrowana na stawianiu nier�wnych krok�w, maskuj�cych ich obecno�� tu, na otwartym piasku. Przez chwil� skupi�a si� na jego s�owach, a potem zinterpretowa�a je jako jeszcze jeden przejaw dziwactwa. Czu�a, �e jest s�aby, pozbawiony si� przez trans. Wmuszenie przyprawy w ch�opca uwa�a�a za z�e i bezcelowe. Je�eli trzeba by�o go zabi�, tak jak m�wi� Namri, wyrok nale�a�o wykona� szybko, bez zb�dnego okrucie�stwa. Leto m�wi� o wspania�ym objawieniu. Mo�e w�a�nie tego oczekiwa� Namri? Inaczej Pani Diuny nie da�aby pozwolenia na tak niebezpieczne traktowanie dziecka.

Dziecka?

Znowu si� zamy�li�a. Doszli do podstawy zbocza, wi�c zatrzyma�a podopiecznego, pozwalaj�c mu na chwil� odpoczynku tu, gdzie by� bezpieczniejszy.

��Czy to mo�liwe, �eby czerwie wygin�y?�� zapyta�a.

��Potrafi� to zmieni栗 powiedzia�.�� Nie l�kaj si�. Mog� zmieni� wszystko.

��Ale wydaje mi si�

��Na niekt�re pytania nie potrafi� odpowiedzie栗 odrzek�.�� Widzia�em przysz�o��, ale nigdy nie zrozumia�aby� jej sprzeczno�ci. Wszech�wiat jest zmienny, a my stanowimy najdziwniejsz� jego zmienn�. Jeste�my podatni na wiele wp�yw�w. Nasze przysz�o�ci wymagaj� sta�ego uaktualniania. Powsta�a bariera, kt�r� trzeba usun��. Musimy by� brutalni, musimy wyst�pi� przeciwko najbardziej podstawowym, najdro�szym pragnieniom�

��Co mamy uczyni�?

��Czy kiedykolwiek zabi�a� przyjaciela?�� zapyta� i odwracaj�c si� poprowadzi� j� przez szczelin� w skale, id�c pod g�r� ku ukrytemu wej�ciu do siczy. Porusza� si� tak szybko, na ile pozwala�o mu wyczerpanie. Chwyci�a go za szat�, daj�c znak, by si� zatrzyma�.

��Dlaczego m�wisz o zabiciu przyjaciela?

��On i tak umrze�� rzek� Leto.�� Nie musz� tego robi�, ale mog� zapobiec jego �mierci. Je�eli nic nie uczyni�, czy nie b�dzie to r�wnoznaczne z zabiciem go?

��Kto jest tym� Kto umrze?

��Nie mam innego wyboru, jak tylko milcze栗 odpar�.�� Mo�e b�d� musia� odda� potworowi na �er moj� siostr�.

Znowu si� od niej odwr�ci�. Tym razem gdy poci�gn�a go za r�k�, upar� si�, odmawiaj�c odpowiedzi na jej pytanie.

�Lepiej, �eby nie wiedzia�a, dop�ki nie nadejdzie w�a�ciwy czas��� pomy�la�.

Go�e ska�y Muru Zaporowego, wy�aniaj�ce si� w du�ej odleg�o�ci z piasku, stanowi�y dla Ghanimy wcielenie widm przysz�o�ci. Dziewczynka siedzia�a na skraju ogrodu, na dachu Cytadeli. S�o�ce l�ni�o ciemnopomara�czowo�� wskutek ob�ok�w py�u�� kolorem r�wnie intensywnym, jak kraw�d� paszczy czerwia. Ghanima westchn�a, my�l�c: �Alio� Alio� Czy podziel� tw�j los?�

Ostatnio jej pami�cioistnienia stawa�y si� coraz bardziej zgie�kliwe. Co� we freme�skim wychowaniu powodowa�o, �e istoty p�ci �e�skiej �atwiej poddawa�y si� wewn�trznym napa�ciom. Babka ostrzeg�a j� przed tym, gdy razem uk�ada�y plany, si�gaj�c po nagromadzon� wiedz� Bene Gesserit.

�Paskudztwo�� m�wi�a lady Jessika�� jest naszym okre�leniem przed-urodzonych i ma za sob� d�ug� histori� gorzkich do�wiadcze�. Wydaje si�, �e chodzi o to, i� wewn�trzne istnienia dziel� si� na dwie grupy. Na �agodne i z�o�liwe. �agodne s� po�yteczne, mo�na si� z nimi dogada�. Z�o�liwe jednocz� si� w pot�n� psyche, pr�buj�c przej�� kontrol� nad �wiadomo�ci�. Wiadomo, �e proces ten zabiera wystarczaj�co du�o czasu, by go zauwa�y�, a jego zasady s� dobrze poznane�.

�Dlaczego opu�ci�a� Ali�?��� zapyta�a wtedy Ghanima.

�Uciek�am z przera�enia przed tym, co wyda�am na �wiat�� odpowiedzia�a Jessika.�� By� mo�e podda�am si� za wcze�nie �.

�Co masz na my�li?�

�Nie potrafi� jeszcze tego dok�adnie sprecyzowa�, ale� mo�e� Nie! Nie b�d� ci dawa�a fa�szywych nadziei. Ghafla�� poddanie si� paskudno�ci�� ma d�ug� histori� w ludzkiej mitologii. Nazywano j� rozmaicie, ale najcz�ciej�op�taniem�. Tak to w�a�nie wygl�da�o. Cz�owiek traci� kontrol� nad sob�, ow�adni�ty przez z�o�liw� psyche �.

�Leto obawia si� przyprawy��� wyja�ni�a Ghanima, stwierdzaj�c, �e mo�e m�wi� otwarcie.

�I s�usznie��� odpar�a Jessika. Nie powiedzia�a wtedy ju� nic wi�cej.

Ghanima zaryzykowa�a jednak zbadanie wewn�trznych wspomnie�, zagl�daj�c za dziwn�, niejasn� zas�on� i daremnie pr�buj�c spo�ytkowa� l�ki Bene Gesserit. Wyja�nienie, w co popad�a Alia, nie pomog�o ani troch�. Wszystko wskazywa�o na mo�liwo�� wyj�cia z pu�apki. Najpierw wi�c wezwa�a Mohalaty�� �agodne istnienia mog�ce j� ochroni�.

Natychmiast poczu�a pami�� i obecno�� matki. Stan�a przed ni� Chani�� zjawa mi�dzy Ghanim� a odleg�ymi zboczami.

��Przyjd� tu, a skosztujesz owocu Zaqquum, pokarmu piekie�!�� ostrzeg�a j� Chani.�� Zamknij te drzwi c�rko, tylko w ten spos�b b�dziesz bezpieczna.

Wewn�trzny zgie�k nasili� si� i Ghanima uciek�a od niego, pogr��aj�c si� �wiadomo�ci� w Credo zakonu. Szybko recytowa�a formu�y, poruszaj�c ustami, pozwalaj�c g�osowi narosn�� do szeptu:

���Religia jest wsp�zawodnictwem mi�dzy dzieckiem a doros�ym, w kt�rym wygrywa to pierwsze. Religia jest przekazem dawnych wierze�: mitologii b�d�cej domys�ami, ukrytych za�o�e� o zaufaniu we wszech�wiecie i tych o�wiadcze�, kt�re czyni� m�czy�ni, szukaj�c w�adzy. Zawsze najwy�szym, niewypowiedzianym przykazaniem religii jest: Nie b�dziesz zadawa� pyta�. Ale my pytamy, �amiemy przykazanie, poniewa� jest to konieczne. Praca, kt�rej si� oddali�my, uwalnia wyobra�ni� i wyzwala zdolno�ci tw�rcze ludzko�ci�.

Do my�li Ghanimy powr�ci� �ad. Czu�a dr�enie swego cia�a i wiedzia�a, jak kruchy jest spok�j, kt�ry osi�gn�a.

���eb Kamai�� szepn�a.�� Serce mojego wroga, nie b�dziesz moim sercem.

Przywo�a�a wspomnienie rys�w Farad�na, ponurej, m�odej twarzy z ci�kimi brwiami i stanowczymi ustami.

�Nienawi�� uczyni mnie siln��� pomy�la�a.�� Dzi�ki nienawi�ci zdo�am si� oprze� losowi Alii�.

Czu�a jednak, �e jej sytuacja nadal jest niepewna. By�a w stanie my�le� jedynie o tym, jak bardzo Farad�n przypomina swego wuja, Szaddama IV.

��Tu jeste�!

G�os nale�a� do Irulany, kt�ra wy�oni�a si� z prawej strony, pokonuj�c du�ymi krokami brzeg dachu. Odwracaj�c si�, Ghanima pomy�la�a: �A oto i c�rka Szaddama�.

��Dlaczego wymykasz si� sama?�� zapyta�a z naciskiem Irulana, staj�c nad ni� z nachmurzon� twarz�.

Ghanima powstrzyma�a si� od wyja�nienia, �e nie by�a tu sama, �e stra� widzia�a, jak wychodzi�a na dach. Gniew Irulany odnosi� si� do faktu, �e przebywa�a na odkrytym terenie i mo�na j� by�o trafi� z broni o dalekim zasi�gu.

��Nie nosisz filtrfraka�� stwierdzi�a Ghanima.�� Nie wiesz, �e w dawnych czasach kogo� z�apanego poza sicz� bez filtrfraka automatycznie zabijano? Traci� wod�, znaczy�o nara�a� plemi� na niebezpiecze�stwo.

��Woda! Woda!�� wykrzykn�a Irulana.�� Chc� wiedzie�, dlaczego si� nara�asz w tak g�upi spos�b! Wracaj do �rodka. Przysparzasz nam k�opot�w.

��Wiesz co� o jakim� niebezpiecze�stwie?�� zapyta�a Ghanima.�� Stilgar rozgromi� zdrajc�w. Stra�niczki Alii s� wsz�dzie.

Irulana popatrzy�a na ciemniej�ce niebo. Na szaroniebieskim tle widnia�y ju� gwiazdy. Wr�ci�a my�lami do Ghanimy.

��Nie b�d� si� spiera�. Wys�ano mnie, bym ci powiedzia�a, �e mamy wiadomo�� od Farad�na. Zgadza si�, lecz z jakich� powod�w chce op�ni� ceremoni�.

��Na jak d�ugo?

��Jeszcze nie wiemy. B�dziemy o tym rozmawia�. Duncana odes�ano z powrotem.

��A babk�?

��Zdecydowa�a si� zosta� na Salusa.

��Kto mo�e j� za to wini�?�� zapyta�a Ghanima.

��Ach, ta g�upia wojna z Ali�!

��Nie staraj si� mnie oszukiwa�, Irulano! S�ysza�am to i owo.

��Zakon boi si�, �e�

��I s�usznie�� odpar�a Ghanima.�� Przynios�a� mi wiadomo��. Czy chcesz wykorzysta� okazj�, by odwie�� mnie od zbrodniczych zamiar�w?

��Poddaj� si�.

��Znowu pr�bujesz mnie ok�amywa栗 zauwa�y�a Ghanima.

��Bardzo dobrze! B�d� dalej pr�bowa�a zniech�ci� ci� do tego szale�czego planu.�� Zastanowi�a si�, dlaczego Ghanima tak dzia�a jej na nerwy, Bene Gesserit nie wolno si� denerwowa�.�� Obawiam si� o ciebie, wiesz o tym, Ghaniu, Ghaniu� c�rko Paula. Jak mo�esz�

��W�a�nie dlatego, �e jestem jego c�rk��� przerwa�a Ghanima.�� My, Atrydzi, wywodzimy rodow�d od Agamemnona i wiemy, jaka krew p�ynie w naszych �y�ach. Nigdy tego nie zapominaj, bezdzietna �ono mojego ojca. My, Atrydzi, mamy za sob� krwawe karty w przesz�o�ci i wiele jeszcze przed sob�.

Zbita z tropu Irulana zapyta�a:

��Kto to by� Agamemnon?

��Oto jak zachwalana edukacja Bene Gesserit okazuje si� by� bardzo pobie�na�� rzek�a Ghanima.�� Wci�� zapominam, �e przecie� skr�ci�y�cie nauk� historii. Ale moje wspomnienia si�gaj� do��� Przerwa�a; lepiej by�o nie budzi� cieni z ich niepewnego snu.

��Cokolwiek by� pami�ta�a�� stwierdzi�a Irulana�� musisz zrozumie�, jak niebezpieczna jest ta droga dla�

��Zabij� go�� odpar�a Ghanima.�� Jest mi winien �ycie.

��A ja przeszkodz� zab�jstwu, je�eli b�d� mog�a.

��Wiemy o tym. Zabraknie ci okazji. Alia wy�le ci� do jednego z nowych miast na po�udniu.

Irulana potrz�sn�a g�ow�, przera�ona.

��Ghanimo, poprzysi�g�am, �e b�d� ci� chroni� przed wszelkimi niebezpiecze�stwami. Oddam za ciebie �ycie, gdy zajdzie taka konieczno��. Je�eli my�lisz, �e zgodz� si� marnie� w jakiej� ceglanej d�iddzie, podczas gdy ty�

��Zawsze jeszcze pozostaje Huanui�� przerwa�a mi�kkim g�osem Ghanima.�� Jestem pewna, �e stamt�d nie mog�aby� si� wtr�ca�.

Irulana zblad�a, po�o�y�a d�o� na ustach, zapominaj�c na moment o ca�ym szkoleniu. Po�era� j� zwierz�cy strach. Przem�wi�a, pozwalaj�c swym wargom dr�e�, zaskoczona, jak bardzo jest zale�na od tego dziecka:

��Ghaniu, nie boj� si� o siebie. Skoczy�abym dla ciebie w paszcz� czerwia. Tak, jestem tym, czym mnie nazwa�a�, bezdzietn� �on� twojego ojca, ale ty jeste� dzieckiem, kt�rego nigdy nie mia�am, i b�agam ciꅠ� �zy zab�ys�y w k�cikach jej oczu.

Ghanima zwalczy�a skurcz w gardle i powiedzia�a:

��Jest jeszcze jedna r�nica mi�dzy nami. Nigdy nie by�a� Fremenk�. Oto wielka przepa��, kt�ra nas dzieli. Alia wie, jak to jest. Czymkolwiek jest, wie.

��Nie mo�esz by� pewna, co my�li Alia�� rzek�a gorzko Irulana.�� Gdyby nie by�a Atrydk�, przysi�g�abym, �e pragnie zniszczy� w�asny r�d.

�A sk�d wiesz, �e ona wci�� jest Atrydk�?��� pomy�la�a Ghanima, zastanawiaj�c si� nad �lepot� Irulany. Przesz�a szkolenie Bene Gesserit, a kt� lepiej ni� one zna� histori� Paskudztwa? Nawet nie dopuszcza�a do siebie tej my�li, a co dopiero wierzy� w ni�. Alia musia�a rzuci� na ni� jaki� czar.

��Z�o�y�a� na mnie brzemi� wody. Za to strzec b�d� twojego �ycia. Ale Farad�n jest stracony. Nie m�w mi o nim nic wi�cej�� rzek�a Ghanima.

Irulana opanowa�a dr�enie warg, przetar�a oczy.

��Kocha�am Paula�� szepn�a.�� Nie wiedzia�am nawet o tym, dop�ki nie umar�.

��By� mo�e on �yje�� stwierdzi�a Ghanima.�� Kaznodzieja�

��Ghaniu! Czasami ci� nie rozumiem. Czy Paul zaatakowa�by w�asn� rodzin�?

Bli�niaczka wzruszy�a ramionami i zapatrzy�a si� w ciemniej�ce niebo.

��M�g�by znale�� rozrywk� w takim�

��Jak mo�esz m�wi� tak lekko o�

��By utrzyma� z dala ciemne g��bie�� wyja�ni�a Ghanima.�� Nie na�miewam si� z ciebie. Bogowie wiedz�, �e nie robi� tego. Nie jestem tylko c�rk� Muad�Diba. Jestem ka�d� osob�, kt�rej nasienie znalaz�o si� w Atrydach. Nie potrafisz my�le� o Paskudztwie, a ja nie mog� my�le� o czymkolwiek innym. Jestem przed-urodzona.

��To stary, g�upi przes�d�

��Nie!�� Ghanima si�gn�a d�oni� w stron� ust Irulany.�� Jestem ka�d� z Bene Gesserit, tak�e moj� babk�. I jestem czym� o wiele wi�cej.�� Podrapa�a si� po lewej d�oni.�� Mam m�ode cia�o, ale jego do�wiadczenia� Och, bogowie! Moje do�wiadczenia! Nie!�� Wyci�gn�a d�o� przed siebie, gdy Irulana chcia�a podej�� bli�ej.�� Znam przysz�o�ci, kt�re bada� m�j ojciec. Jestem m�dro�ci� wielu pokole� i ca�� ich niewiedz�. Je�eli chcesz mi pom�c, najpierw dowiedz si�, kim jestem.

Irulana instynktownie nachyli�a si� i obj�a Ghanim� ramionami, przyci�gaj�c j� bli�ej. Przy�o�y�a policzek do jej policzka.

�Sprawcie, bym nie musia�a zabi� tej kobiety�� pomy�la�a Ghanima.�� Nie pozw�lcie, by to si� sta�o�.

Leto obudzi� si�, s�ysz�c brz�k pier�cieni wody, wpi�tych w kobiece w�osy. Spojrza� na otwarte wej�cie do celi i zobaczy� siedz�c� w nim Sabih�. Dwa lata temu min�a wiek, w kt�rym wi�kszo�� Fremenek wychodzi�a za m�� albo przynajmniej zostawa�a zar�czona. Zatem jej rodzina trzyma�a j� po co�� albo dla kogo�. By�a bardzo rozwini�ta� Bez w�tpienia. Przymglone wizj� �renice widzia�y j� jako istot� z ludzkiej, ziemskiej przesz�o�ci: mia�a ciemne w�osy i jasn� sk�r�, g��bokie oczodo�y rzucaj�ce na b��kitne w b��kicie oczy zielonkawy cie�, ma�y nos i szerokie usta nad w�skim podbr�dkiem. Stanowi�a �ywy dow�d na to, �e tu, w D�ekaracie, znano albo podejrzewano plan Bene Gesserit. Zatem wied�my chcia�y wskrzesi� przez niego Imperium Faraon�w, czy� nie? Ich zamiarem by�o wi�c zmuszenie go do po�lubienia w�asnej siostry. Sabiha na pewno nie mog�aby temu zapobiec.

Ci, kt�rzy go pochwycili, znali jednak�e ten plan. Sk�d si� o nim dowiedzieli? Nie dzielili z nim wizji. Nie zaszli z nim tam, gdzie �ycie stawa�o si� ruchom� membran�, rozci�gni�t� na r�nych wymiarach. Zwrotne, nie przekazywane subiektywno�ci wizji, kt�re ukaza�y mu Sabih�, by�y tylko i wy��cznie jego w�asno�ci�.

Taliony wody we w�osach Sabihy zad�wi�cza�y ponownie i ich d�wi�k obudzi� nowe wizje. Leto wiedzia�, gdzie przedtem przebywa� i czego si� nauczy�. Nic nie mog�o tego wymaza�. Nie jecha� teraz w palankinie na wielkim stworzycielu. Brz�k pier�cieni wody w�r�d pasa�er�w, nadaj�cy rytm pie�niom, nie by� tym d�wi�kiem. Nie� Siedzia� tu, w celi, w D�ekaracie, podejmuj�c najniebezpieczniejsz� ze wszystkich podr�y: dalej od ahl as-sunna wal-jamas, od rzeczywistego �wiata zmys��w, i z powrotem ku niemu.

Co ona robi�a, �e pier�cienie wody tak d�wi�cza�y w jej w�osach? Ach, tak. Miesza�a jeszcze jedn� porcj� wywaru, kt�rym zamierzali go zniewoli�: �ywno�� przes�czona esencj� przyprawow�, by utrzyma� go na po�y w, a na po�y poza rzeczywistym wszech�wiatem, dop�ki nie umrze albo nie spe�ni �ycze� babki. I za ka�dym razem, gdy my�la�, �e wygra�, odsy�ano go w to z powrotem. Lady Jesika mia�a racj�, oczywi�cie. Ale co on mia� zrobi�? To by�o jednak okrutne. Pami�� absolutna wszystkich �yj�cych w nim os�b by�aby nic nie warta, gdyby nie by� w stanie poszeregowa� tych danych i na �yczenie ich sobie przypomnie�. Wszystkie one tworzy�y baz� dla anarchii i ka�da z nich�� lub wszystkie razem�� mog�y go pokona�. Przyprawa i jej specyficzne u�ycie, tu w D�ekaracie, by�o desperackim hazardem.

�Gurney czeka teraz na znak ode mnie, a ja nie chc� mu go da�. Na jak d�ugo wystarczy mu cierpliwo�ci?�

Wpatrzy� si� w Sabih�. Odrzuci�a w ty� kaptur, ukazuj�c plemienne tatu�e na skroniach. Z pocz�tku nie rozpozna� ich, dopiero potem przypomnia� sobie, gdzie si� znajduje. Tak, w D�ekaracie tradycja wci�� by�a �ywa.

Leto nie wiedzia�, czy ma by� wdzi�czny babce, czy nienawidzi� jej. Chcia�a, by opanowa� instynkty na poziomie �wiadomo�ci. Ale instynkty by�y tylko zakodowanymi wspomnieniami rasy, podpowiadaj�cymi, jak radzi� sobie z zagro�eniami. Bezpo�rednie wspomnienia innych istnie� powiedzia�y mu znacznie wi�cej. Przemy�la� to wszystko i zrozumia� niebezpiecze�stwo, kt�re powsta�oby w wypadku odkrycia tej tajemnicy przez Gurneya.

Sabiha wesz�a do celi z mis� w d�oniach. Patrzy� z podziwem, jak �wiat�o tworzy�o t�czowe kr�gi na skraju jej w�os�w. Delikatnie podnios�a mu g�ow� i zacz�a go karmi� z miski. Dopiero wtedy u�wiadomi� sobie, jaki jest s�aby. Pozwoli� karmi� si�, podczas gdy umys�em wr�ci� do posiedzenia z Gurneyem i Namrim. Oni wierzyli mu! Namri bardziej ni� Gurney, ale nawet Gurney nie m�g� zaprzeczy� temu, co donosi�y zmys�y Leto na temat planety. Ich planety.

Sabiha wytar�a jego usta skrajem szaty.

�Ach, Sabiho�� pomy�la�, przywo�uj�c inn� wizj�, kt�ra nape�ni�a mu serce b�lem.�� Wiele razy marzy�em nad otwart� wod�, s�ysz�c wiatr �wiszcz�cy nad g�ow�. Wiele razy me cia�o spoczywa�o obok legowiska w�y, a ja �ni�em o Sabisze w upale dnia. Widzia�em, jak zbiera chleb przyprawowy wypieczony na rozpalonych do czerwono�ci p�ytach plastali. Widzia�em przejrzyst� wod� w kanacie, surow� i l�ni�c�; burza mkn�a przez me serce. Sabiha pije kaw� i je. Jej z�by l�ni� w cieniu. Widz�, jak wplata taliony wody we w�osy. Bursztynowy zapach jej piersi uderza w me najg��bsze zmys�y. Wstrz�sa mn� i przyt�acza przez sam fakt swego istnienia�.

Nacisk mn�stwa wspomnie� eksplodowa� w kuli znieruchomia�ego czasu. Czu� splataj�ce si� ze sob� cia�a, odg�osy mi�o�ci, rytmy przesycaj�ce ka�de zmys�owe wra�enie, wargi, wilgotny oddech, j�zyki. Gdzie� w g��bi wizji kry�y si� spiralne kszta�ty barwy w�gla; czu� ich uderzenia. Jaki� g�os b�aga�: �Prosz�, prosz�, prosz�, proszꅔ W l�d�wiach nabrzmiewa�o doros�e cia�o, czu�, jak otwiera usta, jak trzyma w d�oniach kobiece biodra, wreszcie doznaje ekstazy, odpr�enia, przewlekaj�cej si� b�ogo�ci.

Och, jak s�odko by�oby to rzeczywi�cie czu�!

��Sabiho�� szepn��.�� Och, moja Sabiho!

Gdy Leto wszed� po posi�ku w g��boki trans, dziewczyna wzi�a misk� i wysz�a, zatrzymuj�c si� przy drzwiach, by powiedzie� Namriemu:

��Znowu wo�a� mnie po imieniu.

��Wracaj i zosta� z nim�� rzek� Namri.�� Musz� znale�� Hallecka.

Sabiha postawi�a mis� obok wej�cia i wr�ci�a do celi. Usiad�a na brzegu pryczy, wpatruj�c si� w pogr��on� w cieniu twarz Leto.

Po chwili ch�opak otworzy� oczy i wyci�gn�� d�o�, dotykaj�c jej policzka. Zacz�� m�wi�, opowiadaj�c o wizji, w kt�rej �y�a.

Przykry�a jego d�o� swoj� w�asn�. Jaki by� s�odki� jak bardzo s�odki��� opad�a na prycz�, nim jeszcze Leto cofn�� d�o�. Ch�opiec usiad�, czuj�c ogromne zm�czenie. Przyprawa i wizje wyczerpa�y go. Wsta� z pryczy, nie budz�c Sabihy. Musia� i��, ale wiedzia�, �e nie zajdzie daleko. Powoli uszczelni� filtrfrak, narzuci� na siebie szat� i wy�lizn�� si� przez korytarz do pochy�ego zej�cia, prowadz�cego na zewn�trz. Na dziedzi�cu kr�ci�o si� kilkoro ludzi zaj�tych w�asnymi sprawami. Znali go, ale nie byli za niego odpowiedzialni. Namri i Halleck przecie� wiedzieli, co on robi. Zreszt� Sabiha musi by� blisko.

Znalaz� boczny korytarz i �mia�o ruszy� w g��b.

Sabiha spokojnie spa�a, dop�ki nie obudzi� jej Halleck. Usiad�a, przetar�a oczy i zobaczy�a pust� prycz� oraz wuja stoj�cego obok Hallecka. Na ich twarzach malowa� si� gniew. Namri odpowiedzia� na jej nie wypowiedziane pytanie:

��Tak! Znikn��.

��Jak mogli�cie pozwoli� mu si� wymkn��?!�� szala� Halleck.�� Jak to mo�liwe?!

��Widziano go, jak szed� w stron� dolnego wyj�cia�� powiedzia� Namri. Jego g�os by� dziwnie spokojny. Sabiha skuli�a si� pod jego wzrokiem.

��Jak?�� zapyta� z naciskiem Halleck.

��Nie wiem. Nie wiem�

��Zapad�a noc. Jest os�abiony�� rzek� Namri.�� Nie odejdzie daleko.

Halleck nag�ym ruchem odwr�ci� si� ku niemu.

��Chcesz, �eby ch�opak zgin��?

��Wcale bym nie rozpacza�.

Halleck ponownie stan�� twarz� do Sabihy.

��Powiedz mi, jak to si� sta�o.

��Dotkn�� mojego policzka. M�wi� o wizji� O nas razem.�� Spojrza�a w d�, na pust� prycz�.�� U�pi� mnie. Rzuci� jakie� czary. Halleck spojrza� na Namriego.

��Czy mo�e ukrywa� si� gdzie� wewn�trz?

��Nigdzie w �rodku, znaleziono by go z �atwo�ci�. Kierowa� si� ku wyj�ciu. Jest gdzie� na zewn�trz.

��Rzuci� czary�� mrukn�a Sabiha.

���adne czary�� rzek� Namri.�� Zahipnotyzowa� ci�. Prawie uda�o mu si� to ze mn�, pami�tasz? Powiedzia�, �e jestem jego przyjacielem.

��Przyprawa go os�abi�a�� powiedzia� Halleck.

��Tylko cia�o�� odpar� Namri.�� Nie odejdzie daleko. Uszkodzi�em pompy pi�towe jego filtrfraka. Umrze bez wody, je�eli wcze�niej go nie znajdziemy.

Halleck prawie uderzy� Namriego, ale w ostatnim momencie powstrzyma� cios. Jessika ostrzeg�a go, �e Namri mo�e zabi� ch�opaka. Na Boga! Do czego to dosz�o: Atrydzi przeciw Atrydom!

��Czy to mo�liwe�� zapyta��� �e po prostu b��ka si� w transie przyprawowym?

��A c� to za r�nica?�� spyta� Namri.�� Je�eli nam ucieknie, musi umrze�.

��Z nadej�ciem �witu rozpoczniemy poszukiwania�� rzek� Halleck.�� Zabra� fremsak?

��Zawsze le�y kilka obok grodzi wyj�ciowych�� odpar� Namri.�� By�by g�upcem, gdyby tego nie zrobi�. A tak si� z�o�y�o, �e nigdy nie sprawia� wra�enia durnia.

��Wi�c wy�lij wiadomo�� do naszych przyjaci󳠗 rozkaza� Halleck.�� Przeka� im, co si� sta�o.

��Nie prze�l� �adnych wiadomo�ci tej nocy�� rzek� Namri.�� Nadchodzi burza. Plemiona �ledzi�y j� od trzech dni. B�dzie tu o p�nocy. Ju� teraz urwa�a si� komunikacja. Satelity od��czy�y ten sektor dwie godziny temu.

Halleckowi wyrwa�o si� g��bokie westchnienie. Ch�opak na pewno umrze, je�eli z�apie go nios�ca piasek burza. Zedrze cia�o z ko�ci i rozniesie na kawa�ki. Wymy�lona, fa�szywa �mier� stanie si� faktem. Uderzy� pi�ci� w otwart� d�o�. Burza mog�a uwi�zi� ich w siczy. Elektrostatyka ju� ich odizolowa�a. Nie mogli nawet zorganizowa� poszukiwa�.

��Dystrans�� powiedzia�, pomy�lawszy, �e mo�na by zakodowa� wiadomo�� w g�osie nietoperza i wys�a� go z ostrze�eniem. Namri potrz�sn�� g�ow�.

��Nietoperze nie polec� podczas burzy. Daj spok�j, cz�owieku. S� bardziej na ni� czu�e ni� my. Ukryj� si� w rozpadlinach, dop�ki nie ucichnie. Najlepiej czeka�, a� satelity nas wywo�aj�. Wtedy spr�bujemy odnale�� jego szcz�tki.

��Nie zginie, je�eli wzi�� fremsak i ukry� si� w piasku�� doda�a Sabiha.

Halleck, przeklinaj�c pod nosem, odwr�ci� si� i wyszed� na zewn�trz.

��Ona go szkoli? Szkoli Farad�na?

Alia wpatrywa�a si� w Duncana Idaho z mieszanin� gniewu i niedowierzania. Galeon Gildii wszed� na orbit� Diuny w po�udnie czasu lokalnego. Godzin� p�niej lichtuga wysadzi�a Idaho w Arrakin, nie zapowiedzianego, ale od dawna oczekiwanego. W ci�gu kilku minut ornitopter dostarczy� go na dach Cytadeli. Alia, poinformowana o jego przybyciu, przywita�a m�a ch�odno, zachowuj�c w obecno�ci stra�niczek oficjalny ton. Teraz przebywali w jej prywatnych komnatach, w pomocnym skrzydle Cytadeli. Sko�czy� sk�adanie raportu, dok�adnie, w mentacki spos�b podkre�laj�c wa�ne informacje.

��Rozum j� opu�ci��� stwierdzi�a.

Potraktowa� s�owa Alii powa�nie�� jako problem do rozwi�zania.

��Wszystko wskazuje na to, �e wci�� jest zr�wnowa�ona, zdrowa na umy�le. Powinna� wiedzie�, �e jej wska�nik normalno�ci wynosi��

��Przesta�!�� krzykn�a Alia.�� Co ona planuje?

Idaho wiedz�c, �e jego wewn�trzna r�wnowaga emocjonalna zale�y teraz od zr�cznego wycofania si� w mentacki ch��d, powiedzia�:

��Kalkuluj�, �e my�li o zar�czynach wnuczki.

Rysy twarzy Duncana pozosta�y bez wyrazu, kryj�c pod t� mask� szalej�cy gniew. Alii tu nie by�o. Alia nie �y�a. Przez pewien czas sztucznie utrzymywa� mit Alii w swoich zmys�ach�� obraz kogo�, kto nie istnia�, a kogo stworzy�, kieruj�c si� pragnieniami. Mentat m�g� tolerowa� samooszukiwanie si� tylko przez pewien czas. �w stw�r w ludzkim ciele�� jego �ona�� by� op�tany, rz�dzi� nim demon psyche. Stalowe oczy Idaho o miliardzie r�nych warstw na �yczenie odtwarza�y w o�rodkach wzroku dowoln� ilo�� mit�w Alii. Lecz kiedy sk�ada� je w pojedyncze wyobra�enie, nie powstawa�a �adna osoba. By�a pust� skorup� i w tej pow�oce dopuszcza�a si� haniebnych czyn�w.

��Gdzie jest Ghanima?�� zapyta�. Machn�a r�k�, zbywaj�c pytanie.

��Wys�a�am j� wraz z Irulan� do Stilgara.

�Na neutralne terytorium�� pomy�la�.�� Wkr�tce nast�pi� dalsze negocjacje ze zbuntowanymi plemionami. Traci grunt pod nogami i nie wie o tym� A mo�e wie? Mo�e jest jaka� inna przyczyna? Czy�by Stilgar przeszed� na jej stron�?�

��Zar�czyny��� powiedzia�a w zamy�leniu Ali�.�� Jakie s� warunki rodu Corrin�w?

��Salusa roi si� od krewnych out-frejn i wszyscy �asz� si� do Farad�na, maj�c nadziej� na jego powr�t do w�adzy.

��A ona udziela mu nauk Bene Gesserit�

��Czy to nie w�a�ciwe dla m�a Ghanimy?

Alia u�miechn�a si� do siebie, my�l�c o morderczym gniewie bli�niaczki. Niech Farad�n sobie �wiczy. Jessika szkoli trupa. Wszystko jest na najlepszej drodze.

��Musz� si� powa�nie zastanowi栗 rzek�a.�� Wygl�dasz na bardzo spokojnego, Duncanie.

��Oczekuj� na pytania.

��Rozumiem. Wiesz, by�am na ciebie z�a. Musia�e� zabra� j� do Farad�na?

��Rozkaza�a�, by porwaniu nada� pozory rzeczywisto�ci!

��Wyda�am o�wiadczenie, �e was uprowadzono�� powiedzia�a.

��Wype�nia�em twoje rozkazy.

��Jeste� czasami zbyt dos�owny, Duncan. Prawie mnie przera�asz. Ale gdyby� tego nie robi�, c�

��Lady Jessika ju� nam nie zaszkodzi�� przerwa�.�� I ze wzgl�du na Ghanim� powinni�my by� wdzi�czni, �e�

��Niezmiernie wdzi�czni�� zgodzi�a si� i pomy�la�a: �Nie mo�na mu ufa�. Ma zakodowan� t� przekl�t� atrydzk� lojalno��. Musz� znale�� wym�wk�, by go odes�a� i poszuka� sposobu na wyeliminowanie. Wypadek, oczywi�cie�.

Dotkn�a jego policzka.

Idaho zmusi� si� do odpowiedzenia na pieszczot�, ujmuj�c jej szczup�� d�o� i ca�uj�c j�.

��Duncan, Duncan, jakie to smutne�� rozczuli�a si�.�� Nie mog� ci� tu zatrzyma�. Zbyt wiele si� dzieje, a ja mam tak niewielu ludzi, kt�rym mog� ufa�.

Pu�ci� jej d�o� i czeka�.

��By�am zmuszona wys�a� Ghanim� do Tabr�� powiedzia�a.�� Tu jest zbyt niespokojnie. Prze�yli�my napa�� z Ziemi Skalistej. Rozwalili kanaty pod Basenem Hagga i wypu�cili ca�� wod� na piasek. W Arrakin trudno by�o j� racjonowa�. Teraz basen zaroi� si� od piaskop�ywak�w, zagarniaj�cych ca�� wod�. Rozprawiamy si� z nimi, oczywi�cie, ale jest nas zbyt ma�o.

Zauwa�y� wcze�niej, �e niewiele amazonek ze stra�y Alii pozosta�o w Cytadeli. �Marquis z Wewn�trznej Pustyni b�d� wci�� szarpa� jej obron�. Czy ona o tym wie?��� my�la�.

��Tabr wci�� jest terenem neutralnym�� kontynuowa�a.�� W�a�nie trwaj� tam negocjacje. Prowadzi je D�awid z delegacj� Kap�a�stwa, ale chcia�abym, �eby� ich obserwowa� w Tabr, zw�aszcza Irulan�.

��Ona jest Corrino�� zgodzi� si�.

Widzia� w jej oczach, �e chce si� go pozby�. Jak �atwa do przejrzenia by�a ta imitacja Alii! Machn�a r�k�.

��Id� ju�, Duncan, zanim zmi�kn� i zatrzymam ci� przy sobie. T�skni�am tak bardzo�

��Ja te� za tob� t�skni�em�� rzek�, pozwalaj�c ca�emu �alowi ujawni� si� w g�osie.

Lekko wystraszy�a si� jego smutku.

��Do Tabr zabierze ci� Zia�� powiedzia�a.�� Potrzebujemy z powrotem ornitoptera.

�Jej ulubiona amazonka�� pomy�la�.�� Musz� by� ostro�ny�.

��Rozumiem�� zgodzi� si�, raz jeszcze ujmuj�c d�o� �ony. Popatrzy� na tak drogie mu cia�o, kt�re niegdy� by�o Ali�. Nie zdo�a� zmusi� si� do spojrzenia w jej oczy. Ujrza�by tam kogo� innego.

Id�c w kierunku l�dowiska na dachu, Idaho st�umi� narastaj�c� lawin� pyta� bez odpowiedzi. Spotkanie z Ali� stanowi�o wyj�tkow� pr�b� dla mentackiej cz�ci �wiadomo�ci Duncana. Czeka� obok ornitoptera w towarzystwie amazonki z Cytadeli, ponuro spogl�daj�c na po�udnie. Wyobra�nia podsun�a mu obraz Muru Zaporowego siczy Tabr.

�Dlaczego to w�a�nie Zia zabiera mnie do Tabr? Powr�t z ornitopterem to pretekst. Dlaczego zwleka? Otrzymuje specjalne instrukcje?�

Idaho spojrza� na czujn� stra�niczk� i wskoczy� na siedzenie pilota. Wychyli� si� i krzykn��:

��Powiedz Alii, �e ode�l� ornitopter przez jednego z ludzi Stilgara natychmiast po wyl�dowaniu.

Zanim zd��y�a zaprotestowa�, zamkn�� drzwi i uruchomi� silnik. Widzia�, jak stra�niczka stoi os�upia�a. Kto m�g� zakwestionowa� s�owa ma��onka Alii? Musia� unie�� ornitopter w powietrze, nim stra�niczka zdecyduje, co nale�y uczyni�.

Teraz, zostawszy sam w maszynie, pozwoli� emocjom wy�adowa� si� w wielkim, unicestwiaj�cym szlochu. Alia odesz�a. Rozstali si� na zawsze. �zy wci�� p�yn�y z tleilaxa�skich oczu, gdy szepta�:

��Niech ca�a woda Diuny wsi�knie w piach. Nie dor�wna i tak moim �zom.

Po chwili jednak zmusi� si� do trze�wej oceny wydarze�. Ornitopter wymaga� sta�ej uwagi. Korygowanie lotu przynosi�o mu pewn� ulg� i znowu wzi�� si� gar��.

Ghanima zosta�a ze Stilgarem. Irulana tak�e.

Dlaczego Alia chcia�a wys�a� Zi�? Spr�bowa� skalkulowa� ten problem w mentacki spos�b. Odpowied� sprawi�a, �e skamienia�.

�Mia�em zgin�� w nieszcz�liwym wypadku�.

Nowa idea mia�a dla Leto zwodniczo prost� posta�: unikaj�c wizji czyn to, czego w niej nie ujrza�e�. Wiedzia�, jak� pu�apk� jest owa my�l; jak nici niezmiennej przysz�o�ci oplataj� si�, dop�ki nie zwi��� silnie swej ofiary. Teraz trzyma� jednak to niebezpiecze�stwo mocno w gar�ci. Nigdzie nie widzia� siebie uciekaj�cego z D�ekaraty. Najpierw trzeba by�o odci�� ni� wizji, prowadz�c� do Sabihy.

Przykl�kn�� na piasku k�pi�cym si� w resztce �wiat�a dnia, na wschodnim skraju wychodni ochraniaj�cej D�ekarat�. Fremsak dostarczy� mu tabletek wzmacniaj�cych i �ywno�ci. Leto czeka� na przyp�yw si�. Na zachodzie le�a�o jezioro Azrak, gipsowa r�wnina, gdzie kiedy�, w czasach przed czerwiami, by�a woda. Dalej znajdowa�o si� Bene Sherk, zgrupowanie nowych osiedli przycupni�tych na otwartym blechu. Na po�udniu rozci�ga� si� Tanzerouft�� Kraj Grozy: trzy tysi�ce osiemset kilometr�w pustyni przerywanej jedynie plamami unieruchomionych przez traw� wydm z oddzielaczami wiatru s�u��cymi do ich nawadniania�� postawiono je w celu ekologicznej transformacji, zmieniaj�cej oblicze Arrakis. Obs�ugiwano je drog� powietrzn�.

�P�jd� na po�udnie�� zdecydowa�.�� Gurney b�dzie si� tego po mnie spodziewa��.

Nie by�a to odpowiednia pora na robienie czego� zupe�nie nieoczekiwanego.

Wkr�tce zapad� wiecz�r. Leto m�g� wreszcie opu�ci� swoje chwilowe schronienie. Popatrzy� na po�udniowy horyzont. Wzd�u� jego linii niebo przybra�o kolor brunatny. Faluj�cy pas py�u zapowiada� burz�. Leto widzia� jego wysoki �rodek g�ruj�cy nad Wielk� R�wnin� jak szukaj�cy zdobyczy czerw. Przez ponad minut� wpatrywa� si� we� i stwierdzi�, �e burza nie przesuwa si� w lewo ani w prawo. Stare freme�skie powiedzenie ostrzega�o: �Gdy �rodek nawa�nicy si� nie rusza, jeste� na jej drodze�.

Ta burza zmieni�a jego plany.

Obejrza� si� na zach�d, w kierunku siczy Tabr i ujrza� na pustyni z�udny, szarobr�zowy spok�j wieczoru: bia�� gipsow� nieck�, okolon� zaokr�glonymi przez wiatr kamykami, wyschni�t� pustk� o jakby nierealnej powierzchni, odbijaj�cej ob�oki py�u. Nigdy, w �adnej wizji, nie widzia� siebie w paszczy szarego gada�� pra-matki burzy, ani te� zakopanego zbyt g��boko w piasku, by m�c prze�y�. Mia� wprawdzie wizj�, �e toczy� si� z wiatrem� Ale odni�s� wra�enie, �e zapowiada ona p�niejsze wydarzenia.

Na po�udniu szala�a burza, przemierzaj�c kolejne stopnie szeroko�ci geograficznej, ch�oszcz�c po drodze �wiat, by zmusi� go do poddania. Leto postanowi� zaryzykowa�. Istnia�y stare opowie�ci m�wi�ce, �e mo�na utrzyma� wyczerpanego czerwia na powierzchni przez podparcie hakiem stworzyciela jednego z jego szerokich pier�cieni i st�umiwszy op�r bestii, wyjecha� z burzy, poruszaj�c si� po zawietrznej. W takim zuchwalstwie by�o co� kusz�cego. Burza nadci�gnie oko�o p�nocy. Mia� czas. Jak wiele nici wizji mo�na by�o tu przeci��? Czy�by wszystkie, ��cznie z najwa�niejsz�?

�Gurney b�dzie si� spodziewa�, �e pow�druj� na po�udnie, ale nie w czasie trwania burzy�.

Spojrza� w tym kierunku, szukaj�c drogi. Zobaczy� rozmyty, mahoniowego koloru wylot g��bokiego w�wozu wij�cego si� w�r�d ska� D�ekaraty. Widzia�, jak wiatr buszuje we wn�trzno�ciach w�wozu, chimerycznie rozrzucaj�c piach. Podmuchy tworzy�y na r�wninie pyszne strumienie. Leto zarzuci� fremsak na rami� i szed� w d� �cie�k� prowadz�c� do w�wozu. By�o jeszcze jasno, ale ch�opiec wiedzia�, �e zaczyna si� dla� wy�cig z czasem.

Kiedy osi�gn�� skraj urwiska, nagle zapad�a noc�� w spos�b charakterystyczny dla centralnej pustyni. Dalej drog� ku Tanzerouft o�wietla�o tylko sinawe glissando blasku ksi�yca. W�drowiec czu�, jak jego serce przyspiesza rytm uderze�, reaguj�c tak na l�ki dostarczane mu przez bogactwo wspomnie�. Zacz�� schodzi� ku Huanui-Naa, bo tak Fremeni nazywali najwi�ksz� burz�: Zgonsusznia Ziemi. Ka�dy krok oddala� go od wywo�anej przez przypraw� dhyany, pobudzaj�cej �wiadomo�ci jego tw�rczej i intuicyjnej natury, ogarniaj�cej niezmienne �a�cuchy przyczynowo�ci. Na ka�de sto krok�w, kt�re teraz czyni�, musia� robi� przynajmniej jeden w bok: poza s�owa i we wsp�lnot� z nowo ogarni�t� wewn�trzn� rzeczywisto�ci�.

�Tak czy inaczej, zmierzam ku tobie, ojcze�.

W ska�ach gnie�dzi�y si� niewidoczne ptaki, oznajmiaj�ce cichymi piskami swoje istnienie. Leto ws�uchiwa� si� freme�skim sposobem w echa tych odg�os�w. Wskazywa�y mu drog� w ciemno�ci. Cz�sto, kiedy mija� szczeliny w skale, widzia� zgubn� ziele� oczu stworze� przycupni�tych w zag��bieniach. Zwierz�ta wiedzia�y o zbli�aj�cej si� burzy.

Wyszed� z w�wozu na pustyni�. �ywy piasek drga� i oddycha�, szepcz�c o ukrytych rozpadlinach. Leto spojrza� na rozja�nione �wiat�em ksi�yca sto�ki lawy u podstawy D�ekaraty. Wbi� w piach dudnik, by przywo�a� czerwia, i gdy us�ysza� znajome uderzenia, zaj�� pozycj� obserwacyjn�. Nie�wiadomie si�gn�� praw� r�k� po atrydzki pier�cie� z jastrz�biem, skryty w zawi�zanym fa�dzie diszdeszy. Gurney znalaz� go, ale nie zabra�. Co pomy�la�, widz�c pier�cie� Paula?

�Ojcze, ju� wkr�tce przyb�d�.

Czerw nadszed� z po�udnia. Skr�ci�, by unikn�� ska�. Nie by� tak wielki, jak oczekiwa� Leto. Ch�opiec oceni� jego pr�dko��, wbi� haki i wdrapa� si� po nier�wnym boku najszybciej, jak m�g�, nim czerw prze�lizn�� si� po dudniku, rozpylaj�c ze �wistem ob�ok py�u. Czerw skr�ci� bez oporu pod naciskiem hak�w. P�d powietrza wywo�any szybko�ci� bestii zacz�� trzepota� szat� Leto, kt�ry przeni�s� spojrzenie na gwiazdy na po�udniu, zm�tnia�e pod warstw� kurzu. Zmusi� czerwia, by ruszy� w t� stron�.

Prosto w burz�.

Gdy wzeszed� Pierwszy Ksi�yc, Leto oceni� moc nawa�nicy. Stwierdzi�, �e dotarcie do niej potrwa d�u�ej ni� my�la�. Nie zd��y przed �witem. Rozprzestrzenia�a si�, nabieraj�c energii przed wielkim skokiem. Ekipy transformacji ekologicznej b�d� mia�y pe�ne r�ce roboty. Wygl�da�o to tak, jakby planeta walczy�a z nimi w �wiadomej w�ciek�o�ci, narastaj�cej w miar�, jak przekszta�cenie obejmowa�o coraz wi�ksze tereny.

Ca�� noc Leto zmusza� czerwia do w�dr�wki na po�udnie, oceniaj�c zasoby jego energii po ruchach wyczuwanych przez stopy. Od czasu do czasu pozwala� bestii skr�ci� na zach�d, co wci�� stara�a si� zrobi�, kierowana prymitywn� obaw� przed nadci�gaj�cym �ywio�em. Czerwie zakopywa�y si� g��boko, by umkn�� nios�cemu piach wiatrowi, lecz ten, kt�rego schwyta� Leto, nie m�g� pogr��y� si� w pustyni, dop�ki haki stworzyciela utrzymywa�y otwarty cho� jeden pier�cie�.

O p�nocy czerw wykazywa� ju� oznaki wyczerpania. Ze�lizgiwa� si� z najwi�kszych zboczy i trawersowa� je, zwalniaj�c przy tym, lecz wci�� pod��aj�c na po�udnie.

Burza uderzy�a tu� po �wicie. Pustynia najpierw znieruchomia�a. St�oczone wydmy wygl�da�y jak paciorki. Nast�pnie g�stniej�cy kurz zmusi� Leto do uszczelnienia maski filtrfraka na twarzy. W szarym pyle okolica nabra�a wygl�du brunatnego rysunku, pozbawionego ostrych linii. Ig�y piasku drapa�y policzki Leto i ��dli�y powieki. Ch�opiec wyczu� gruby py� kamienny na j�zyku i zrozumia�, �e musi podj�� decyzj�. Czy powinien zaryzykowa� i, w my�l starych opowie�ci, unieruchomi� niemal�e �miertelnie wyczerpanego czerwia? B�yskawicznie wyzby� si� tej my�li, po czym przesun�� si� na ogon bestii i poluzowa� haki. Zm�czony czerw zacz�� ry� w piachu. Efekty uboczne dzia�ania uk�adu przetwarzania ciep�a stwora wci�� wzbija�y za nim cyklon w�r�d narastaj�cej burzy. Freme�skie dzieci ju� od pierwszych lekcji uczy�y si� o niebezpiecze�stwie przebywania na ogonie czerwia. Zwierz�ta te by�y fabrykami tlenu, a w miejscu ich przej�cia dziko buzowa� ogie� podsycany przez obfite wyziewy z proces�w chemicznego przystosowania si� do tarcia.

Piach biczowa� stopy Leto, ch�opiec zwolni� wi�c haki i odskoczy� mo�liwie najdalej, by unikn�� �aru otaczaj�cego ogon czerwia. Wszystko zale�a�o teraz od tego, czy uda mu si� dosta� pod powierzchni� piasku, w miejscu, gdzie szej-hulud naruszy� nieco jego powierzchni�.

Chwytaj�c w lew� r�k� kondensator elektrostatyczny, pocz�� si� zakopywa� po zawietrznej stronie wydmy. Czerw by� zbyt zm�czony, by odwr�ci� si� i poch�on�� intruza wielk�, bia�o-pomara�czow� paszcz�. Kopi�c lew� r�k�, praw� Leto wydoby� z fremsaka filtrnamiot i przygotowa� go do nadmuchania. Zaj�o mu to nieca�� minut�: umocowa� namiot na twardej �cianie wn�ki w piasku. Po chwili znalaz� si� ju� w bezpiecznym wn�trzu. Przed zapi�ciem wej�cia wyci�gn�� r�k� z kondensatorem elektrostatycznym i odwr�ci� jego dzia�anie. Piasek z powierzchni osypa� si� na namiot. Tylko kilka ziarenek dosta�o si� do �rodka, gdy zasuwa� wej�cie.

Teraz musia� dzia�a� jeszcze szybciej. Nie m�g� wystawi� na zewn�trz piachochrap�w, by zapewni� sobie dostaw� �wie�ego powietrza, bo nie si�gn�yby powierzchni. Burza by�a z rodzaju tych, kt�re daj� niewiele szans na prze�ycie. Mog�a zasypa� namiot tonami piasku. A przed nawa�nic� ch�opca chroni� jedynie delikatny p�cherz filtrnamiotu z utwardzon� zewn�trzn� warstw�.

Leto po�o�y� si� p�asko na plecach, za�o�y� r�ce na piersiach i powoli zacz�� zapada� w przypominaj�cy odr�twienie trans, w kt�rym p�uca wykonywa�y tylko jeden ruch na godzin�. Zanurza� si� w nieznane. Burza si� sko�czy, a on, je�eli nawa�nica wcze�niej nie zerwie kruchego okrycia, wydostanie si� albo zawita w Madinat-as-Salam, Siedzibie Spokoju. Musia� zerwa� nici wizji, jedna po drugiej, pozostawiaj�c tylko Z�ot� Drog�. Inaczej nie m�g�by powr�ci� do kalifatu nast�pc�w ojca. Nie m�g�by wi�cej prze�y� zak�amania Desposyni, w kt�rym zawodzono pie�ni do demiurga�� jego ojca. Nie m�g�by zachowa� milczenia w czasie, gdy kap�an wypowiada� nonsens: �Ten krysn� odegna demony!�

Podj�wszy takie postanowienie, �wiadomo�� Leto w�lizn�a si� w sie� bezczasowego dao.

��M�j syn tak naprawd� nie widzia� przysz�o�ci; widzia� jedynie proces jej stwarzania i jego powi�zania z mitami, o kt�rych �ni ludzko�栗 wyja�nia�a Jessika. M�wi�a szybko, lecz nie wydawa�o si�, �e chce zby� poruszon� kwesti�. Zdawa�a sobie spraw�, �e ukryci obserwatorzy znale�liby spos�b na przerwanie rozmowy, gdyby tylko zorientowali si�, do czego zmierza.

Farad�n siedzia� na posadzce, oblany strumieniem popo�udniowego �wiat�a wpadaj�cego przez znajduj�ce si� za nim okno. Jessika, spogl�daj�c z miejsca, w kt�rym sta�a pod przeciwleg�� �cian�, mog�a dojrze� wierzcho�ek drzewa w ogrodzie na dziedzi�cu. Farad�n, kt�rego teraz widzia�a, nie by� ju� tym Farad�nem z pocz�tkowego okresu ich znajomo�ci: by� bardziej wysmuk�y, bardziej muskularny. Miesi�ce �wicze� zaowocowa�y znacznymi post�pami w nauce. Oczy mu b�yszcza�y, gdy patrzy� na ni�.

��Widzia� kszta�ty rzeczy, kt�re stworzy�yby istniej�ce si�y, gdyby im nie przeszkadzano�� kontynuowa�a Jessika.�� Zamiast zwr�ci� si� przeciw wsp�towarzyszom, wola� zwr�ci� si� przeciw sobie. Odrzuci� przyjmowanie wy��cznie uspokajaj�cych wie�ci, bo taki spos�b post�powania traktowa� jako zwyk�e tch�rzostwo.

Farad�n nauczy� si� s�ucha� w milczeniu, analizuj�c, oceniaj�c, powstrzymuj�c si� od pyta�, dop�ki nie sformu�owa� ich tak, by ci�y jak lancet. Jessika najpierw m�wi�a o eksperymentach Bene Gesserit, przeprowadzanych z pami�ci� molekularn� wyra�on� jako rytua�, a� wreszcie zupe�nie naturalnie przesz�a do rozwa�a� nad osob� Muad�Diba. Farad�n jednak�e wyczuwa� w jej s�owach i czynach gr� podtekst�w.

��Z naszych obserwacji ta oto jest najbardziej istotna�� stwierdzi�a.�� �ycie jest mask�, przez kt�r� wszech�wiat wyra�a siebie. Przyjmujemy, �e ca�a ludzko�� i jej pomocnicze formy �ycia reprezentuj� naturaln� spo�eczno�� i �e los ca�ej ludzko�ci nie jest wa�niejszy od losu jednostki. Kiedy wi�c kto� dochodzi do ostatecznego zrozumienia �wiata, amor fati, przestajemy gra� rol� Boga i zaczynamy nauczanie. W �arnach szkolenia wybrane jednostki czynimy tak wolnymi, jak tylko jest to mo�liwe.

Wiedzia�, dok�d zmierza�a i jaki efekt wywrze to na obserwatorach, ale powstrzyma� si� od rzucenia porozumiewawczego spojrzenia w stron� drzwi. Tylko wy�wiczone oko mog�o wykry� ow� chwilow� nier�wnowag�. Jessika dostrzeg�a j� i u�miechn�a si� pogodnie.

��Otrzymujesz co� w rodzaju promocji�� rzek�a.�� Jestem z ciebie zadowolona, Farad�n. Wsta�, prosz�.

Us�ucha�, zauwa�aj�c jej spojrzenie utkwione w wierzcho�ek drzewa za jego plecami.

Sztywno trzymaj�c r�ce przy bokach, zacytowa�a:

���Stoj� w u�wi�conej ludzkiej obecno�ci. Tak jak ja czyni� to teraz, ty b�dziesz sta� pewnego dnia. Modl� si� do twej osoby, by tak si� sta�o. Przysz�o�� jest niepewna i tak by� powinno, poniewa� jest p��tnem, na kt�rym malujemy nasze pragnienia. W ten spos�b kondycja ludzka zawsze znajduje si� w obliczu cudownie pustych p��cien. Mamy tylko t� chwil�, w kt�rej oddajemy si� u�wi�conej obecno�ci�.

Gdy Jessika sko�czy�a m�wi�, przez drzwi po lewej stronie wszed� Tyekanik, poruszaj�c si� z fa�szyw� oboj�tno�ci�, kt�rej k�am zadawa� mars na jego twarzy.

��Panie��� powiedzia�.

Ale interweniowa� zbyt p�no. S�owa Jessiki i wcze�niejsze przygotowania odnios�y zamierzony skutek. Farad�n ju� nie by� Corrinem. By� teraz Bene Gesserit.

Leto wyszed� z transu z charakterystyczn� �agodno�ci� przej�cia z jednego stanu w drugi, kt�ra nie pozwala�a ich nawet odr�ni�. Wy�szy poziom �wiadomo�ci przeszed� po prostu w ni�szy.

Wiedzia�, gdzie si� znajduje. Odnowienie zasob�w energetycznych pobudzi�o go do �ycia, ale w nie�wie�ej duchocie pozbawionego niemal tlenu powietrza w filtrnamiocie odczyta� i inn� informacj�. Je�eli nic nie zrobi, zostanie pochwycony przez bezczasow� sie�, wieczne teraz, w kt�rym wsp�istnia�y wydarzenia. By�o to kusz�ce. Leto stwierdzi�, na w�asny u�ytek, �e czas jest konwencj� ukszta�towan� przez zbiorowy umys� istot inteligentnych. Czas i Przestrze� byty kategoriami narzuconymi przez ten w�a�nie umys�. Wystarczy�o wy�ama� si� z wewn�trznego t�umu, by �mia�a selekcja mog�a odrzuci� prowizoryczne przysz�o�ci. Jak wielkiej �mia�o�ci potrzebowa�by?

Poci�ga� go stan transu. Leto rozumia�, �e przeszed� z Alam al-Mithal do wszech�wiata rzeczywisto�ci tylko po to, by stwierdzi�, �e s� identyczne. Chcia� zachowa� magi� deszyfracji rihani, ale potrzeba przetrwania wymaga�a od niego dzia�ania. Nieust�pliwe pragnienie �ycia wysy�a�o wzd�u� nerw�w sygna�y alarmowe.

Gwa�townie wyci�gn�� praw� r�k� tam, gdzie zostawi� kondensator elektrostatyczny, chwyci� go, przetoczy� si� na brzuch i zwolni� zwieracz namiotu. Przez powsta�y otw�r sypn�a struga piasku. Pracuj�c w ciemno�ci, pospiesznie wykopywa� tunel pod ostrym k�tem. Pokona� sze�� d�ugo�ci swego cia�a, zanim poczu� powiew �wie�ego powietrza. Wy�lizn�� si� na zalan� �wiat�em ksi�yca powierzchni� d�ugiej, skr�caj�cej diuny i stwierdzi�, �e znajduje si� mniej wi�cej na jednej trzeciej jej wysoko�ci.

W g�rze wisia� Drugi Ksi�yc. Po chwili znikn��, zachodz�c za wydm�. Naraz rozb�ys�y gwiazdy, jak jasne kamienie na drodze. Leto szuka� konstelacji W�drowca: znalaz� j� i skierowa� spojrzenie wzd�u� wyci�gni�tej r�ki, ku migocz�cej Foum al-Hout, gwie�dzie bieguna po�udniowego.

�Oto przekl�ty wszech�wiat��� pomy�la�. Widziany z bliska by� ruchomy tak, jak piasek wok�, by� miejscem zmian, wyj�tkowo�ci goni�cej wyj�tkowo��. Widziany z daleka ujawnia� zarysy, kt�re kusi�y do tego, by uwierzy� w absolut.

�W absolucie mo�na zgubi� drogꔠ� pomy�la�. I zaraz przysz�y mu do g�owy s�owa z freme�skiej �piewki: �Kto gubi drog� w Tanzerouft, gubi swe �ycie�. Wzorce s� doskona�ym przewodnikiem, ale i pu�apk�. Nale�a�o pami�ta�, �e si� zmieniaj�.

G��boko wci�gn�� powietrze w p�uca, a nast�pnie ze�lizn�� si� z powrotem w d� korytarza, spu�ci� powietrze z namiotu, wydoby� go i zapakowa� do fremsaka.

Na wschodnim horyzoncie zab�ys�a po�wiata koloru wina. Leto zarzuci� torb� na rami�, wspi�� si� na grzbiet wydmy i sta� tam w przejmuj�cym zimnie przed�witu, dop�ki wschodz�ce s�o�ce nie ogrza�o jego prawego policzka. Posmarowa� si� czarn� farb� pod oczodo�ami, by zredukowa� odbicie �wiat�a, wiedz�c, �e teraz musi si� raczej zaleca� do pustyni ni� przed ni� ucieka�. Gdy schowa� z powrotem barwnik do torby, napi� si� z jednego z wodowod�w, wci�gaj�c do ust zaledwie par� kropel i powietrze.

Leto opad� na kolana i dokona� przegl�du filtrfraka, docieraj�c w ko�cu do pomp pi�towych. Kto� g�adko przeci�� je no�em ig�owym. Wy�lizn�� si� z kombinezonu i naprawi� usterk�, ale szkoda ju� si� sta�a. Co najmniej po�owa wody znikn�a. Gdyby nie kieszenie �owne filtrnamiotu� Rozmy�la� o tym, wk�adaj�c filtrfrak. Dziwne, �e niczego nie podejrzewa�. By�o to oczywiste zagro�enie dla przysz�o�ci jego wizji.

Leto przykucn�� na szczycie diuny, podziwiaj�c absolutn� samotno�� tego miejsca. Pozwoli� wzrokowi b��dzi� w poszukiwaniu pojawiaj�cych si� na piachu z charakterystycznym �wistem otwor�w: nieregularno�ci, mog�cych wskazywa� na wyst�powanie przyprawy, b�d� aktywno�� czerwia. Burza wyt�oczy�a jednak na krajobrazie pi�tno monotonii. Wyci�gn�� z torby dudnik, odblokowa� go i wbi� w piach, by przywo�a� szej-huluda z g��bin. Odszed� na bok i zacz�� nas�uchiwa�.

Musia� d�ugo czeka�. Us�ysza� stwora, zanim go zobaczy�. Odwr�ci� si� ku wschodowi, gdzie odg�os rytego gruntu wprawia� powietrze w dr�enie. Czerw d�wign�� si� z g��bi, osypuj�c g�ry py�u, pokrywaj�ce jego boki. Szara �ciana przemkn�a obok Leto, kt�ry wbi� w ni� haki i zr�cznie wspi�� si� na g�r�. Zawr�ci� czerwia na po�udnie ju� w chwili wchodzenia na�, pozostawiaj�c za sob� wielki, p�kolisty �lad. Bestia nabiera�a pr�dko�ci pod wp�ywem dra�ni�cych hak�w. Wiatr �opota� szat� Leto.

Czerw nale�a� do rodzaju, kt�ry Fremeni nazywali �rycz�cymi�. Cz�sto zakopywa� w piach swe przednie pier�cienie i odpycha� si� ogonem, co wywo�ywa�o charakterystyczne, grzmi�ce d�wi�ki. Czerw by� jednak szybki i gdy natrafili na wiatr wiej�cy z ty�u, ogniste wyziewy z ogona bestii owiewa�y Leto potokami �aru, pe�nymi kwa�nego odoru.

Gdy stw�r zacz�� zmierza� na po�udnie, Leto odpr�y� si�. Stara� si� my�le� o tej podr�y jako o cenie, kt�r� trzeba zap�aci� za doj�cie do Z�otej Drogi. Niczym Fremeni z dawnych czas�w, wiedzia�, �e musi przyj�� nowe obyczaje, by uchroni� osobowo�� przed rozpadem na fragmenty pami�ci, by utrzyma� w gar�ci szalej�cych drapie�c�w z jego duszy. Sprzeczne wyobra�enia, niemo�liwe do pogodzenia, musia�y zosta� wyeliminowane.

�Zawsze nowe�� pomy�la�.�� Zawsze trzeba znajdowa� nowe nici w wizji�.

Wczesnym popo�udniem uwag� Leto przyku�a wynios�o�� po�o�ona nieco na prawo od kursu czerwia. Wkr�tce sta�a si� ona w�skim grzbietem, ska�� wystaj�c� dok�adnie tam, gdzie si� jej spodziewa�. �Teraz, Namri� Teraz, Sabiho, zobaczymy, jak wasi bracia przyjmuj� w�drowca��� pomy�la�. Przed nim rozci�ga�a si� najdelikatniejsza z nici, niebezpieczna bardziej przez swe powaby ni� zagro�enia.

Grzbiet skalny przez d�ugi czas zmienia� rozmiary. Momentami robi� wra�enie, �e to on zbli�a si� do Leto, a nie Leto do niego.

Zm�czony czerw ustawicznie zbacza� w lewo. Leto ze�lizn�� si� po olbrzymim boku, by od nowa rozstawi� haki i utrzyma� giganta na prostym kursie. �agodna wo� melan�u podra�ni�a nozdrza je�d�ca: oznaka bogatej �y�y. Zobaczy� plamy fioletowego piasku tam, gdzie nast�pi� wybuch przyprawowy. Musia� trzyma� czerwia mocno na wodzy, dop�ki nie min�li �y�y. Bryza pachn�ca silnie woni� cynamonu �ciga�a ich, dop�ki Leto nie nada� bestii nowego kursu, kieruj�c go prosto ku wystaj�cej skale.

Nagle daleko na po�udniu w blechu zamigota�y barwy�� t�czowy blask czego�, co pozostawi� cz�owiek. Leto podni�s� lornetk�, zgra� soczewki olejowe i zobaczy� w oddali b�yskaj�ce skrzyd�a szperacza przyprawowego. Jeszcze dalej wielka �niwiarka sk�ada�a skrzyd�a jak poczwarka przed otoczeniem si� kokonem. Kiedy Leto opu�ci� lornetk�, �niwiarka zmala�a do wielko�ci plamki. Poczu� si� pokonany przez hadhdhab, pot�n� wszechobecno�� pustyni. Domy�li� si�, �e �owcy przyprawy dojrzeli go�� ciemny punkt mi�dzy niebem i pustyni�: freme�ski symbol cz�owieka. Bez w�tpienia wypatrzyli czerwia i teraz b�d� ostro�ni. B�d� czeka�. Fremeni zawsze byli podejrzliwi przy spotkaniach na pustyni, dop�ki nie rozpoznali przyjaciela w przybyszu albo nie upewnili si�, �e nie stanowi on zagro�enia. Nawet przyjmuj�c subtelne zwyczaje cywilizacji Imperium i jego wyrafinowane zasady, pozostali na p� okie�znanymi dzikusami, przekonanymi, �e krysn� za�atwia wi�kszo�� spraw.

�W�a�nie to mo�e nas ocali栗 pomy�la� Leto.�� Ta dziko��.

Szperacz przyprawowy przechyli� si� na prawo, p�niej na lewo, daj�c znaki. Wyobra�nia podsun�a Leto obraz ludzi w �rodku maszyny, wypatruj�cych czujnie oznak, czy nie maj� do czynienia z czym� wi�cej ni� pojedynczym je�d�cem na samotnym czerwiu.

Leto skierowa� �wierzchowca� w lewo, przytrzymuj�c go dop�ki nie zmieni� kursu, a potem szybko ze�lizn�� si� po boku i odskoczy�. Czerw uwolniony od hak�w zabawi� na powierzchni czas potrzebny na wykonanie kilku oddech�w, a nast�pnie zanurzy� w piasku przedni� cz�� cia�a i w tej pozycji znieruchomia�. Oznacza�o to, �e jechano na nim zbyt d�ugo.

Leto odwr�ci� si� od czerwia: on tu zostanie. Szperacz okr��a� g�sienik, wci�� daj�c znaki skrzyd�ami. Zapewne byli to op�acani przez przemytnik�w renegaci, obawiaj�cy si� nowoczesnych �rodk�w komunikacji. �owcy, kt�rzy trafili na �y�� przyprawy. O tym w�a�nie �wiadczy�a obecno�� g�sienika.

Szperacz jeszcze raz okr��y� �niwiark�, przechyli� skrzyd�a, wyszed� z kr�gu i skierowa� si� wprost na Leto. Ch�opiec rozpozna� ornitopter lekkiego typu, kt�ry na Arrakis sprowadzi� jego dziadek. Pojazd okr��y� go, przelecia� wzd�u� diuny, na kt�rej sta� Leto, i zszed� w d� pod wiatr. Wyl�dowa� dziesi�� metr�w dalej, podnosz�c tuman kurzu. Drzwiczki rozchyli�y si� na tyle, by wypu�ci� pojedyncz� posta� w ci�kiej, freme�skiej szacie, z symbolem w��czni na prawej piersi.

Fremen podchodzi� powoli, daj�c im obojgu czas na przygl�dni�cie si� sobie nawzajem. M�czyzna mia� oczy barwy indygo�� skutek przyprawy. Maska filtrfraka skrywa�a mu doln� po�ow� twarzy, a kaptur specjalnie nasuni�ty by� g��boko na czo�o, by os�oni� brwi. Ruch szaty zdradza�, �e w d�oni dzier�y pistolet maula.

Fremen zatrzyma� si� dwa kroki od Leto.

��Przychylno�ci losu dla nas wszystkich�� rzek� Leto. M�czyzna rozejrza� si� dooko�a, badaj�c pustk�, a nast�pnie wr�ci� spojrzeniem do Leto. Jego g�os t�umi�a maska filtrfraka.

��Co tu porabiasz, dziecino? Starasz si� by� korkiem w dziurze po czerwiu?

Leto zn�w u�y� tradycyjnej freme�skiej formu�y:

��Pustynia jest mym domem.

��Wenn?�� zapyta� z naciskiem m�czyzna. Sk�d przybywasz?

��W�druj� na po�udnie. Wyruszy�em z D�ekaraty. M�czyzna rykn�� nag�ym �miechem.

��Dobrze, Batighu! Jeste� najdziwniejsz� istot�, jak� kiedykolwiek widzia�em w Tanzerouft.

��Nie jestem Ma�ym Melonem�� odpowiedzia� Leto, nawi�zuj�c do nazwy �Batigh�. To okre�lenie zawiera�o niemi�e podteksty. Ma�y Melon ofiarowywa� wod� ka�demu znalazcy na skraju pustyni.

��Nie wypijemy ci�, Batighu�� odpar� m�czyzna.�� Nazywam si� Muriz. Jestem arifem tego taifu.�� Wskaza� ruchem g�owy na g�sienik przyprawowy.

Leto zauwa�y�, w jaki spos�b �w cz�owiek nazwa� si� s�dzi� grupy i okre�li� innych s�owem �taif�, oznaczaj�cym band� lub towarzystwo. To nie by�o ichwan, braterstwo. Na pewno p�atni renegaci. Znalaz� ni�, kt�rej potrzebowa�.

Gdy ch�opak wci�� milcza�, Muriz zapyta�:

��Masz jakie� imi�?

��Batigh wystarczy. Murizem wstrz�sn�� �miech.

��Nie powiesz mi, dlaczego tu jeste�?

��Szukam �lad�w st�p czerwia�� odpar� Leto, u�ywaj�c religijnej frazy, wyja�niaj�cej, �e by� w had�d� do w�asnej ummy, czyli osobistego objawienia.

��Taki m�ody?�� zapyta� Muriz. Potrz�sn�� g�ow�.�� Nie wiem, co z tob� zrobi�. Widzia�e� nas.

��C� widzia�em?�� odpowiedzia� pytaniem Leto.�� M�wi�em o D�ekaracie, a ty nie zareagowa�e�.

��Grasz ze mn� w zagadki?�� stwierdzi� Muriz.�� Zatem, co to jest?�� Skin�� g�ow� ku odleg�ym ska�om.

Leto przem�wi�, wykorzystuj�c s�owa ze swej wizji:

��Tylko Szuloch.

Muriz nagle zesztywnia�.

Zapad�o d�ugie milczenie. Leto m�g� obserwowa�, jak m�czyzna rozwa�a i odrzuca rozmaite w�tpliwo�ci. Szuloch! W czasie ciszy po siczowych posi�kach powtarzano opowie�ci o karawanseraju Szuloch. S�uchacze zawsze zak�adali, �e Szuloch jest mitem, miejscem, w kt�rym dziej� si� ciekawe rzeczy wymy�lone dla dobra opowie�ci. Leto przywo�a� wspomnienie jednej z nich: na skraju pustyni znaleziono dziecko i przyniesiono je do siczy. Zrazu podrzutek nie odpowiada� na pytania, a gdy wreszcie przem�wi�, nikt nie potrafi� zrozumie� jego s��w. Dni mija�y, a wci�� nie mo�na si� by�o z nim dogada�. Za ka�dym razem, gdy zostawa� sam, wykonywa� niezrozumia�e ruchy d�o�mi. Specjali�ci w siczy nie znale�li �adnego racjonalnego wyt�umaczenia dla dziwnego zachowania przybysza. A� kiedy� ujrza�a go bardzo stara kobieta: zobaczy�a poruszaj�ce si� d�onie i roze�mia�a si�. �Na�laduje ojca, kt�ry zwija� w��kno przyprawowe w linꠗ wyja�ni�a.�� W ten spos�b robi� to jeszcze w Szulochu. On po prostu chce by� mniej samotny�. A mora�: w czasach Szulochu istnia�o bezpiecze�stwo i poczucie przynale�no�ci do z�otej nici �ycia.

Poniewa� Muriz wci�� milcza�, Leto powiedzia�:

��Jestem podrzutkiem z Szulochu, kt�ry wie tylko, jak porusza� r�koma.

Po gwa�townym ruchu g�owy m�czyzny pozna�, �e Muriz zna� t� histori�. Fremen odpowiedzia� powoli, z nut� gro�by w g�osie:

��Jeste� cz�owiekiem?

��Tak jak ty�� odpar� Leto.

��M�wisz bardzo dziwnie. Przypominam ci, �e jestem s�dzi� potrafi�cym zareagowa� na taqw�.

�Ach tak��� pomy�la� Leto. W ustach s�dziego zwrot �taqwa� ni�s� powa�n� gro�b�: oznacza� l�k wywo�any obecno�ci� demona. Arif zna� sposoby zabicia demona i wybierano go zawsze ze wzgl�du na m�dro�� bycia bezlitosnym bez okrucie�stwa; wiedz�, kiedy uprzejmo�� jest w rzeczywisto�ci drog� do wi�kszego okrucie�stwa�.

Napi�cie wzros�o do punktu, na kt�ry czeka� Leto. Rzek� wi�c:

��Mog� si� podda� Mashad.

��B�d� s�dzi� Pr�by Duchowej�� powiedzia� Muriz.�� Zgadasz si�?

��Bi-lal-kaifa�� odpar� Leto. Bezwarunkowo.

Na twarzy m�czyzny pojawi� si� przebieg�y u�miech.

��Nie wiem, dlaczego si� zgadzam�� rzek�.�� Najlepiej by�oby ci� zabi� od r�ki, ale jeste� ma�ym Batighem, a ja mia�em syna, kt�ry nie �yje. Chod�, p�jdziemy do Szulochu. Zbior� Isnad, �eby podj�li decyzj�.

Leto rozpozna� w zachowaniu Fremena zapowied� wyroku �mierci.

��Wiem, �e Szuloch jest ahl as-sunna wal-jamas.

��Co dziecko mo�e wiedzie� o prawdziwym �wiecie?�� powiedzia� Muriz, zmuszaj�c Leto, by szed� przed nim.

Leto us�ucha�, ale starannie wy�apywa� uchem d�wi�k krok�w Fremena.

��Najpewniejsz� metod� zachowania tajemnicy jest sprawienie, by ludzie wierzyli, �e ju� j� znaj��� rzek� Leto.�� Nie zadaj� wtedy pyta�. Bardzo sprytne posuni�cie z waszej strony, ze strony tych, kt�rych wyrzucono z D�ekaraty. Kto uwierzy�by, �e Szuloch, miejsce z opowie�ci i mit�w, istnieje naprawd�? Sytuacja wygodna dla przemytnik�w, czy kogokolwiek innego, kto chcia�by mie� wolny dost�p do Diuny.

Kroki Muriza ucich�y. Leto odwr�ci� si� plecami do ornitoptera.

Muriz sta� p� kroku dalej, z wycelowanym pistoletem maula.

��Wi�c nie jeste� dzieckiem�� powiedzia�.�� Przekl�ty kurduplu, zjawi�e� si�, �eby nas szpiegowa�! Podejrzewa�em to, bo m�wisz zbyt m�drze jak na dziecko, ale teraz zdradzi�e� si�.

��Ma�o tego�� odpar� ch�opiec.�� Jestem Leto, syn Paula Muad�Diba. Je�eli zabijesz mnie, ty i twoi ludzie zgin� w piachu. Je�eli mnie oszcz�dzisz, poprowadz� was ku wielko�ci.

��Nie pr�buj ze mn� gierek, kurduplu�� szydzi� Muriz.�� Jeste� takim Leto, jak prawdziwa jest D�ekarata, sk�d podobno przybywasz��� Przerwa�. R�ka z pistoletem opad�a mu lekko, gdy zmarszczy� ze zdumieniem brwi.

Tego oczekiwa� Leto. Jego mi�nie upozorowa�y ruch na lewo, podczas gdy cia�o odchyli�o si� w prawo i sprawi�o, �e pistolet Fremena zatoczy� nieskoordynowany �uk w stron� skrzyd�a ornitoptera. Zanim Muriz zdo�a� go podnie��, Leto by� ju� blisko, przyciskaj�c do jego plec�w krysn�.

��Ostrze jest zatrute�� poinformowa�.�� Powiedz przyjacielowi w ornitopterze, �eby zosta� dok�adnie tam, gdzie znajduje si� w tej chwili. Inaczej b�d� zmuszony ci� zabi�.

Muriz, �ciskaj�c skaleczon� d�o�, potrz�sn�� g�ow� w stron� postaci w maszynie i powiedzia�:

��M�j towarzysz Behaleth s�ysza� ci�. Pozostanie nieruchomy jak ska�a.

Zdaj�c sobie spraw�, �e ma bardzo ma�o czasu, dop�ki tych dw�ch nie wypracuje planu dzia�ania, b�d� ich przyjaciele nie zjawi� si�, by zbada�, co si� sta�o, Leto wyja�ni� pr�dko:

��Potrzebujesz mnie, Muriz. Beze mnie czerwie i przyprawa znikn� z Diuny.

Fremen zesztywnia�.

��Ale sk�d wiesz o Szulochu?�� zapyta� Muriz.�� W D�ekaracie nie mogli o tym m�wi�.

��Przyznajesz wi�c, �e jestem Leto Atryd�?

��Kim innym mo�esz by�? Ale sk�d�

��Poniewa� ci� spotka�em�� odpar� Leto.�� Szuloch istnieje, wi�c reszt� �atwo odgadn��. Jeste�cie wygna�cami, kt�rzy uciekli, gdy zniszczono D�ekarat�. Widzia�em znaki, jakie dawali�cie skrzyd�ami, zatem nie u�ywacie �adnych urz�dze�, kt�re mo�na by by�o pods�ucha� na odleg�o��. Zbieracie przypraw�, zatem handlujecie. Jeste� przemytnikiem, ale tak�e Fremenem. Musisz by� z Szulochu.

��Dlaczego prowokowa�e� mnie, bym ci� zabi� na miejscu?

��Poniewa� zabi�by� mnie, kiedy dotarliby�my do Szulochu. Cia�o Muriza raptownie zesztywnia�o.

��Ostro�nie, Muriz�� ostrzeg� Leto.�� Wiem o was du�o. Kiedy� zabierali�cie wod� nieroztropnym w�drowcom. Przypuszczam, �e ten rytua� si� zachowa�. Jak inaczej uciszaliby�cie nieopatrznych, kt�rzy natkn�li si� przypadkiem na Szuloch? Jak inaczej utrzymaliby�cie tajemnic�? Batigh. Zwodzi�e� mnie �agodnymi okre�leniami i uprzejmo�ci�. Po co traci� cho� odrobiny mej wody w piasku?

Muriz praw� d�oni� uczyni� znak �Rog�w Czerwia�, by odegna� magi� rihani, kt�r� przywo�ywa�y s�owa Leto. A Leto�� wiedz�c, �e starzy Fremeni nie ufali mentatom ani czemukolwiek, co wykazywa�o zbytni� logikꠗ st�umi� u�miech.

��Namri zdradzi� nas w D�ekaracie�� rzek� Muriz.�� Dostan� jego wod�, kiedy�

��Nie dostaniesz niczego, opr�cz suchego piasku, je�eli nadal b�dziesz zgrywa� durnia�� odpar� Leto.�� Co zrobisz, gdy ca�a Diuna pokryje si� zielon� traw�, drzewami i otwartymi zbiornikami wody?

��Nigdy do tego nie dojdzie!

��Ten proces zachodzi na twoich oczach. Leto us�ysza�, jak z�by Muriza zgrzytaj� z gniewu i frustracji. Po chwili m�czyzna rzuci� ostro:

��Co mo�esz zrobi�, �eby temu zapobiec?

��Znam plan przekszta�cenia�� odpar� Leto.�� Znam ka�d� jego s�abo��, ka�d� mocn� stron�. Beze mnie szej-hulud wyginie na zawsze.

Muriz zapyta� z nut� przebieg�o�ci w g�osie:

��Po co w og�le dyskutujemy? Jeste�my w impasie. Masz n�. Mo�esz mnie zabi�, ale Behaleth ci� zastrzeli.

��Nie, poniewa� podnios�em tw�j pistolet�� rzek� Leto.�� Zdob�d� ornitopter. Tak, potrafi� go poprowadzi�.

Zmarszczenie brwi pobru�dzi�o czo�o Muriza pod kapturem.

��A je�eli nie jeste� tym, za kogo si� podajesz?

��Czy ojciec mnie nie rozpozna?�� zapyta� Leto.

��Aaach�� powiedzia� Muriz.�� Wi�c i tego si� dowiedzia�e�, co? Ale��� Przerwa�, potrz�sn�� g�ow�.�� M�j syn jest jego przewodnikiem. M�wi, �e wy dwaj nigdy si� nie� Sk�d mo�esz�

��Wi�c nie wierzycie, �e Muad�Dib odczytuje przysz�o��!�� stwierdzi� Leto.

��Oczywi�cie, �e wierzymy! Ale on m�wi o sobie, �e��� Muriz znowu przerwa�.

��I my�lisz, �e Muad�Dib nie wyczuwa waszej nieufno�ci?�� zadrwi� Leto.�� Zjawi�em si� we w�a�ciwym miejscu, o w�a�ciwej porze, by ci� spotka�, Muriz. Wiem o tobie wszystko, bo widzia�em ci� i twojego syna. Wiem, za jak bezpiecznych si� uwa�acie, jak szydzicie z Muad�Diba, jak spiskujecie, by utrzyma� to male�kie poletko pustyni. Ale ona jest beze mnie zgubiona, Muriz. Zgubiona na zawsze. Proces transformacji na Diunie zaszed� zbyt daleko. M�j ojciec prawie utraci� zdolno�� obserwowania wizji, wi�c mo�ecie si� zwr�ci� tylko do mnie.

��Ten �lepiec��� Muriz zatrzyma� si� i prze�kn�� �lin�.

��Wr�ci wkr�tce z Arrakin�� przerwa� Leto�� i wtedy przekonamy si�, czy jest �lepy. Jak daleko odszed�e� od dawnych freme�skich obyczaj�w, Muriz?

��Co?

��On jest w stosunku do was Wadquiyas. Twoi ludzie znale�li go na pustyni i przyprowadzili do Szulochu. By� bardzo cennym znaleziskiem! Dro�szym ni� �y�a przyprawy! Wadquiyas! Mieszka� z wami, jego woda zmiesza�a si� z wod� plemienia. Jest cz�ci� Rzeki Ducha.�� Leto przycisn�� silnie n� do szyi Fremena.�� Ostro�nie, Muriz.�� Podni�s� lew� d�o� do twarzy m�czyzny.

Wiedz�c, co Leto zamierza, Muriz zapyta�:

��Dok�d p�jdziesz, je�eli zabijesz nas obu?

��Z powrotem do D�ekaraty.

Ch�opiec przycisn�� poduszk� kciuka do ust Muriza.

��Gry� i pij, Muriz. R�b to albo gi�. Fremen zawaha� si�, a potem wpi� gwa�townie z�by w cia�o. Leto obserwowa� gard�o m�czyzny: widzia�, jak zwiera si� przy po�ykaniu. Wyci�gn�� n� i poda� go Murizowi.

��Wadquiyas�� rzek�.�� Musia�bym obrazi� plemi�, zanim m�g�by� zabra� moj� wod�. Muriz pokiwa� g�ow�.

��Tw�j pistolet jest tam.�� Leto wskaza� podbr�dkiem.

��Ufasz mi teraz?

��Jak�e inaczej m�g�bym �y� z wygna�cami?

Znowu spostrzeg� chytre spojrzenie w oczach Fremena, lecz tym razem by�o w nim co� oceniaj�cego, rozwa�aj�cego korzy�ci. M�czyzna schyli� si�, podni�s� pistolet maula i wr�ci� do stopni przy skrzydle.

��Chod��� powiedzia�.�� Zbyt d�ugo grzebali�my si� w legowisku czerwia.

Muriz nadlatywa� nad Szuloch, kieruj�c ornitopterem z wy�wiczon� nonszalancj�. Leto, usadowiony obok niego, czu� za plecami gro�n� obecno�� Behaletha. Swoje dzia�anie opiera� teraz na zaufaniu i s�abej nitce wizji. Je�eli one zawiod�, Allahu akbahr. Czasami trzeba podporz�dkowa� si� wy�szemu �adowi.

Skarpa Szulochu wywiera�a silne wra�enie. Jej anominowa obecno�� �wiadczy�a o rozdaniu wielu �ap�wek, wielu mordach i o wielu przyjacio�ach na wysokich stanowiskach. Leto dostrzeg� centrum Szulochu mieszcz�ce si� w niecce otoczonej zboczami, z rozbiegaj�cymi si� �lepymi w�wozami, prowadz�cymi donik�d. G�ste zaro�la cienio�uski i krzew�w solnych okala�y ni�sze partie ska�, natomiast zewn�trzny pier�cie� palm wachlarzowych wskazywa� na obfite �r�d�a wody w okolicy. Dooko�a pni palm zbudowano n�dzne budyneczki o dachach z krzew�w i w��kna przyprawowego. Domki wygl�da�y jak zielone guziki, rozrzucone na piasku. Tu �yli zapewne wygna�cy spo�r�d wygna�c�w, ci, kt�rych nie mog�o spotka� nic gorszego ni� �mier�.

Muriz wyl�dowa� w panwi u st�p jednego z kanion�w. Na piachu, dok�adnie przed ornitopterem, sta�a pojedyncza chata, sklecona z sa�aty pustynnej, winoro�li i li�ci bejato, pokrytych sfilcowanym przez upa� w��knem przyprawowym. Oto replika pierwszych, niezdarnych filtrnamiot�w, m�wi�ca o degradacji niekt�rych spo�r�d tych, kt�rzy �yli w Szulochu. Leto domy�la� si�, �e budowla traci�a wilgo� i musia�a by� nawiedzana noc� przez natr�tne, gryz�ce owady z pobliskich zaro�li. Wi�c w takich warunkach mieszka� jego ojciec. Biedna Sabiha. Tu czeka�a j� jej kara.

Na polecenie Muriza Leto wysiad� z ornitoptera i podszed� ku chacie. W�r�d palm widzia� wielu ludzi pracuj�cych w w�wozie. Obdarci, chudzi, nie�mia�o rzucali ukradkowe spojrzenia na niego i na ornitopter. Leto dojrza� za pracuj�cymi skalny brzeg kanatu i uzyska� odpowied� na pytanie, sk�d si� bierze wyczuwalna wilgo� w powietrzu: by� to otwarty zbiornik wodny. Mijaj�c chat� zobaczy�, �e jest tak n�dzna, jak tego oczekiwa�. W kanacie k��bi�a si� �awica ryb drapie�nych. Pracuj�cy, unikaj�c jego spojrzenia, dalej oczyszczali z piachu drog� do w�wozu. Do Leto zbli�y� si� Muriz i powiedzia�:

��Stoisz na granicy mi�dzy ryb� a czerwiem. W ka�dym w�wozie jest jeden z nich. Otwarto kanat i teraz usuwamy ryby, by przyci�gn�� piaskop�ywaki.

��Zagrody�� rzek� Leto.�� Oczywi�cie. Sprzedajecie piaskop�ywaki i czerwie poza planet�.

��Ulegli�my sugestii Muad�Diba!

��Wiem, ale �aden z czerwi ani piaskop�ywak�w nie prze�yje d�ugo poza Diun�.

��Jeszcze nie teraz�� odpar� Muriz.�� Ale pewnego dnia�

��Nigdy, nawet za dziesi�� tysi�cy lat�� powiedzia� Leto i odwr�ci� si�, by obserwowa� zmieszanie na twarzy Muriza. Pytania przep�ywa�y po niej jak woda w kanacie. Czy syn Muad�Diba naprawd� potrafi� przewidzie� przysz�o��? Niekt�rzy wci�� wierzyli, �e Muad�Dib to czyni�, ale� Jak mo�na by� pewnym czego� takiego?

Po chwili Muriz odwr�ci� si� i poprowadzi� ch�opca w stron� chaty. Otworzy� n�dzne grodzie drzwiowe i gestem zaprosi� Leto do �rodka. Pod przeciwleg�� �cian� pali�a si� lampa na olej przyprawowy, a pod ni� plecami do drzwi przykucn�a drobna posta�. P�on�cy olej wydziela� g�sty zapach cynamonu.

��Przys�ali now� niewolnic�, by troszczy�a si� o sicz Muad�Diba�� zaszydzi� Muriz.�� Je�eli b�dzie dobrze s�u�y�a, mo�e przez jaki� czas zatrzyma� sw� wod�.�� Zwr�ci� si� twarz� w kierunku Leto.�� Niekt�rzy my�l�, �e nie nale�y bra� takiej wody. Ci Fremeni w koronkach zawalaj� miasta stertami �mieci! Sterty �mieci! Czy kiedykolwiek wcze�niej widziano sterty �mieci na Diunie? Gdy ju� dostajemy kogo� takiego jak ta��� wskaza� na posta� przy lampie -� s� oni zazwyczaj na p� zdziczali ze strachu, straceni dla w�asnego gatunku: nigdy nie akceptowani przez prawdziwych Fremen�w. Rozumiesz mnie, Leto-Batighu?

��Rozumiem ci�.

Kl�cz�ca posta� nie poruszy�a si�.

��M�wisz o prowadzeniu nas�� kontynuowa� Muriz.�� Fremen�w prowadz� ludzie, kt�rzy przelewali krew. Do czego by� nas poprowadzi�?

��Do Kralizeku�� odpar� Leto, z uwag� wci�� skupion� na kl�cz�cej postaci.

Muriz popatrzy� na niego krytycznym wzrokiem.

Kralizek? Ale� to wi�cej ni� wojna czy rewolucja. Znaczy�o: Atak Huraganu. S�owo zaczerpni�te z najdawniejszych freme�skich legend: bitwa na kra�cu wszech�wiata. Kralizek?

Fremen prze�kn�� gwa�townie �lin�. Jak trudno jest wyczu� tego p�draka! Odwr�ci� si� do kl�cz�cej postaci.

��Kobieto! Liban wahid!�� rozkaza�. Przynie� nam napoju przyprawowegol Zawaha�a si�.

��Zr�b, co on m�wi, Sabiho�� powiedzia� Leto. Podskoczy�a na nogi. Przez chwil� by�a niezdolna do oderwania wzroku od twarzy Leto.

��Znasz j�?�� zapyta� Muriz.

��Jest bratanic� Namriego. Obrazi�a D�ekarat�, wi�c przys�ali j� do was.

��Namriego? Ale�

��Liban wahid�� rzek� Leto.

Dziewczyna przemkn�a obok nich i wyskoczy�a na zewn�trz przez uszczelnienie drzwiowe. Jeszcze d�ugo s�yszeli odg�os jej st�p.

��Nie ucieknie daleko�� stwierdzi� Muriz. Dotkn�� palcem nosa.�� Krewna Namriego, co? Ciekawe. Co zrobi�a, �e a� tak im si� narazi�a?

��Pozwoli�a mi uciec.�� Odwr�ci� si� i wyszed� poszuka� dziewczyny. Znalaz� j� stoj�c� na brzegu kanatu, podszed� wi�c bli�ej i spojrza� w d�, na wod�. Z pobliskich palm wachlarzowych dobieg� �piew ptak�w i �opot ich skrzyde�. Leto wpatrywa� si� w wod�, w refleksy �wiat�a na jej powierzchni. K�cikiem oczu dostrzeg� b��kitne papugi w�r�d li�ci palm. Jedna z nich przelecia�a nad kanatem i zobaczy� j� odbit� w wodzie na tle srebrnego k��bowiska ryb pod��aj�cych w identycznym kierunku, jak gdyby ptaki i drapie�ne ryby znalaz�y si� na tym samym niebosk�onie.

Sabiha kaszln�a.

��Nienawidzisz mnie�� powiedzia� Leto.

��Okry�e� mnie wstydem. Zha�bi�e� w oczach moich ludzi. Zwo�ali Isnad i wys�ali mnie tu, bym straci�a sw� wod�. Wszystko z twojej winy.

Us�yszeli �miech Muriza za plecami.

��Teraz widzisz, Leto-Batighu, �e Rzeka Ducha ma wiele dop�yw�w.

��Ale w twych �y�ach p�ynie krew Atryd�w�� rzek� Leto, odwracaj�c si�.�� Sabiha jest przeznaczeniem mojej wizji, a ja za ni� pod��y�em. Uciek�em przez pustyni�, by odnale�� m� przysz�o�� tu, w Szulochu.

��Ty i��� Wskaza� na Sabih� i odrzuci� g�ow�, �miej�c si�.

��Nie b�dzie tak, jak sobie wyobra�asz�� powiedzia� Leto.�� Pami�taj o tym, Muriz. Znalaz�em �lady mojego czerwia.�� Do oczu nap�yn�y mu �zy.

��On oddaje wod� zmar�ym��� szepn�a Sabiha.

Nawet Muriz poczu� l�k. Fremeni nigdy nie p�akali, o ile nie sk�adali najg��bszego daru duszy. Wytr�cony z r�wnowagi Fremen zapi�� mask� i naci�gn�� kaptur d�ebbali nisko na oczy.

Leto, patrz�c gdzie� w dal, powiedzia�:

��Tu, w Szulochu, b�d� si� modli� o ros� na skraju pustyni. Id�, Muriz, i m�dl si� o Kralizek. Obiecuj� ci, �e nadejdzie.

��Trzymaj� go w bezpiecznym miejscu�� powiedzia� Namri, u�miechaj�c si� do Gurneya Hallecka.�� Mo�esz donie�� o tym swoim przyjacio�om.

��Gdzie jest to bezpieczne miejsce?�� zapyta� Halleck. Nie podoba� mu si� ton Namriego, ale czu� si� zwi�zany rozkazami Jessiki. Do diab�a z t� star� czarownic�! Jej wyja�nienia nie mia�y sensu, z wyj�tkiem ostrze�enia, co mo�e si� sta�, je�eli Leto nie uda si� opanowa� przera�aj�cych wizji.

��Jest bezpieczny�� rzek� Namri.�� To wszystko, co pozwolono mi powiedzie�.

��Sk�d dosta�e� wiadomo��?

��Otrzyma�em dystrans. Sabiha jest z nim.

��Sabiha! Ona mu powie.

��Nie tym razem.

��Zamierzasz go zabi�?

��To nie zale�y ju� ode mnie.

Halleck zmarszczy� brwi. Dystrans. Jaki jest zasi�g tych przekl�tych jaskiniowych nietoperzy? Widzia� je cz�sto, przelatuj�ce nad pustyni�, kiedy nios�y ukryte informacje zakodowane w piskliwych krzykach. Ale jak daleko mog�y si� dosta� na tej piekielnej planecie?

��Musz� go zobaczy栗 powiedzia� Halleck.

��Oni si� nie zgadzaj�.

Halleck g��boko wci�gn�� powietrze, by opanowa� nerwy. Zmarnowa� dwa dni i dwie noce, czekaj�c na raporty z poszukiwa�. Teraz nadchodzi� kolejny ranek, a on czu�, �e jego rola si� ko�czy. W ka�dym razie nigdy nie lubi� wydawa� rozkaz�w. Rozkazodawca czeka�, podczas gdy inni dokonywali istotnych i niebezpiecznych czyn�w.

��Dlaczego?�� zapyta� kr�tko. Przemytnicy, kt�rzy tu mieszkali, pozostawiali mas� pyta� bez odpowiedzi.

��Niekt�rzy m�wi�, �e widzia�e� zbyt wiele�� odpar� Namri.

Halleck zrozumia� gro�b�, odpr�y� si� i przyj�� poz� wy�wiczonego wojownika, z r�k� blisko no�a, ale nie na nim. Marzy� o tarczy, ale nie m�g� jej zabra� ze wzgl�du na czerwie oraz kr�tki �ywot tej broni w obecno�ci generowanych przez burz� �adunk�w elektrostatycznych.

���amiesz zasady naszej umowy�� rzek� Halleck.

��Gdybym go zabi�, czy to by do niej nale�a�o?

Halleck wyczu� dzia�anie niewidocznych si�, o kt�rych nie ostrzeg�a go lady Jessika. Te jej przekl�te plany! Mo�e rzeczywi�cie nie nale�a�o ufa� Bene Gesserit? Natychmiast si� skarci�. Wyja�ni�a mu problem, a on przysta� na jej plan, oczekuj�c, �e podobnie jak inne zamierzenia i ten b�dzie wymaga� p�niejszych poprawek. To nie by�a jaka� Bene Gesserit, to by�a Jessika z Atryd�w, jego przyjaciel i stronniczka. Bez niej znajdowa�by si� teraz na �asce �wiata bardziej niebezpiecznego ni� ten, w kt�rym obecnie przebywa�.

��Nie potrafisz odpowiedzie� na moje pytanie?�� rzek� Namri.

��Mia�e� go zabi�, je�eliby tylko zdradzi� si�, �e jest� op�tany�� powiedzia� Halleck.�� �e jest Paskudztwem. Namri podni�s� praw� pi�� do ucha.

��Twoja pani wie, �e znamy w�a�ciwe pr�by. M�drze zrobi�a, �e pozostawi�a ten os�d w moich r�kach. Halleck zacisn�� usta.

��S�ysza�e� s�owa Wielebnej Matki�� kontynuowa� Namri.�� My, Fremeni, rozumiemy takie kobiety, ale wy, spoza tego �wiata, nigdy ich nie pojmiecie. Fremenki cz�sto posy�a�y syn�w na �mier�.

��Chcesz powiedzie�, �e go zabi�e�?�� Halleck wysycza� przez ciasno zwarte usta.

���yje i jest w bezpiecznym miejscu. Nadal dostaje przypraw�.

��Ale mam dostarczy� go z powrotem do babki, je�eli przetrzyma pr�bꠗ rzek� Halleck.

Namri wzruszy� ramionami.

Halleck zrozumia�, �e innej odpowiedzi nie uzyska. Do diab�a! Nie m�g� wr�ci� do Jessiki bez wynik�w eksperymentu! Potrz�sn�� g�ow�.

��Dlaczego kwestionujesz to, czego nie mo�esz zmieni�?�� zapyta� Namri.�� Zosta�e� dobrze op�acony.

Halleck zirytowa� si�. Fremeni wierzyli, �e motywem dzia�ania wszystkich obcych s� pieni�dze. Ale Namri wyra�a� co� wi�cej ni� freme�skie uprzedzenie. Dzia�a�y tu teraz inne si�y. Dla kogo� wyszkolonego przez Bene Gesserit by�o to oczywiste. Ca�a ta sprawa pachnia�a fint� w fincie�

Przybieraj�c obra�liwie poufa�y ton, Halleck powiedzia�:

��Lady Jessika b�dzie rozgniewana. Mo�e wys�a� ca�e kohorty przeciw�

��Zanadiq!�� zakl�� Namri.�� Pos�a�cu! Znajdujesz si� poza Mohalat�! B�dzie mi przyjemnie odebra� twoj� wod� dla Szlachetnych!

Halleck wspar� d�o� o n� i przygotowa� lewy r�kaw, w kt�rym ukry� ma�� niespodziank� dla atakuj�cych.

��Nie widz� tu przelanej wody�� powiedzia�.�� Mo�e za�lepi�a ci� duma.

���yjesz jeszcze tylko dlatego, �e chcia�em ci da� nauczk� przed �mierci�. Lady Jessika ju� nigdy nie wy�le �adnych kohort. Nikt nie chce ci� zwabi� po cichu do Huanui, ty kupo �ajna z obcego �wiata. Nale�� do Szlachetnych, a ty�

��A ja jestem s�ug� Atryd�w�� powiedzia� �agodnym g�osem Halleck.�� Jeste�my �ajnem, kt�re zdj�o jarzmo Harkonnen�w z waszych �mierdz�cych kark�w.

Namri obna�y� bia�e z�by w z�o�liwym grymasie.

��Twoja lady Jessika jest wi�niem na Salusa Secundus. Rozkazy, o kt�rych my�la�e�, �e pochodz� od niej, wyda�a jej c�rka!

Z najwy�szym wysi�kiem Halleck zdo�a� zachowa� spokojny g�os:

��To bez znaczenia. Alia b�dzie� Namri wyci�gn�� krysn�.

��Co ty wiesz o �onie Niebios? Jestem s�ug� Alii, ty m�ska dziwko. Spe�ni� jej �yczenie, gdy zabior� twoj� wod�.�� I rzuci� si� przez pok�j, nierozwa�nie poruszaj�c si� po prostej.

Halleck nie da� si� zwie�� tej pozornej niezgrabno�ci, podci�gn�� lewy r�kaw szaty, ods�aniaj�c dodatkowy pas grubej tkaniny i przyjmuj�c na� uderzenie no�a Namriego. Jednocze�nie zarzuci� po�y filtrfraka na g�ow� Fremena, unosz�c n� na wysoko�� piersi. Czu�, jak ostrze zag��bia si� w cia�o Namriego, gdy ten uderzy� w niego tward� powierzchni� ukrytego metalowego pancerza. Fremen wyda� w�ciek�y ryk, odskoczy� w ty� i upad�. Znieruchomia�, zalany krwi� s�cz�c� si� z ust i z oczami wpatrzonymi nieruchomo w Hallecka.

Jak Namri m�g� oczekiwa�, �e kto� z takim do�wiadczeniem jak on nie zauwa�y pancerza ukrytego pod szat�? Halleck wytar� starannie n� i powiedzia� do martwego Fremena:

��Jak s�dzisz, g�upcze, czy nas, s�ug�w Atryd�w, wyszkolono odpowiednio?

Zaczerpn�� powietrze, my�l�c: �No dobrze, ale czyj� fint� jestem?� W s�owach Namriego kry�a si� prawda. Jessika by�a wi�niem Corrin�w, a Alia realizowa�a w�asne, skomplikowane plany. Jessika przewidywa�a wrogie posuni�cia ze strony Alii, lecz nie przypuszcza�a, �e zostanie uwi�ziona. On jednak�e mia� zadanie do wykonania. Najpierw musia� wydosta� si� z tego miejsca. Na szcz�cie ka�dy Fremen w szacie wygl�da� identycznie. Odci�gn�� cia�o Namriego w k�t, narzuci� na nie poduszki i przesun�� dywan, by ukry� krew. Gdy ju� to zrobi�, w�o�y� sobie do nosa ko�c�wk� filtrfraka. Nast�pnie wyj�� mask�, jak kto� przygotowuj�cy si� do wyprawy na pustyni�, naci�gn�� kaptur i wyszed� przez d�ugi korytarz.

�Niewinny chodzi beztrosko��� pomy�la�, zwalniaj�c krok. Czu� si� wolny, jak gdyby oddala� si� od niebezpiecze�stwa, a nie zbli�a� ku niemu.

�Nigdy nie podoba�y mi si� plany Jessiki odno�nie losu ch�opca�� pomy�la�.�� I powiem jej to, je�eli j� jeszcze kiedy� zobacz�. Je�eli�� Alia zacz�a realizowa� najniebezpieczniejszy z mo�liwych plan�w. �Zabije mnie, je�li wpadn� w jej r�ce�. Pozostawa� Stilgar�� porz�dny Fremen z porz�dnymi freme�skimi przes�dami.

Jessika tak to wyja�ni�a: �Pierwotn� natur� Stilgara pokrywa bardzo cienka warstwa cywilizowanych nawyk�w. Musisz zedrze� z niego t� warstwꅔ

Leto siedzia� zwr�cony plecami do �ciany szopy, skupiaj�c uwag� na Sabisze. Obserwowa�, jak rozwijaj� si� nici wizji. Dziewczyna zaparzy�a kaw� i odstawi�a j� na bok. Przykucn�a teraz naprzeciw niego, przygotowuj�c wieczorny posi�ek: wonny kleik z melan�em. Jej d�onie sprawnie operowa�y �y�k�, a p�yn koloru indygo natychmiast zabarwi� �cianki miski. W pewnej chwili nachyli�a szczup�� twarz nad naczyniem, dodaj�c koncentratu. Po�atana b�ona, z kt�rej zbudowano filtrnamiot, tworzy�a szar� aureol�. Na jej tle, w migoc�cym �wietle p�omieni ogniska i pojedynczej lampy, ta�czy� cie� Fremenki.

Ta lampa intrygowa�a Leto. Ludzie w Szulochu nie oszcz�dzali oleju przyprawowego, gdy� u�ywali lamp zamiast ku� �wi�toja�skich. Trzymali wygna�c�w w siczy w warunkach znanych tylko z przekaz�w najdawniejszej freme�skiej tradycji, a jednocze�nie korzystali z ornitopter�w i najnowszych �niwiarek przyprawowych. Stanowili dziwaczn� mieszanin� tradycji i nowoczesno�ci.

Sabiha pchn�a ku niemu misk� z kleikiem i zdusi�a p�omienie.

Leto zignorowa� naczynie.

��Ukarz� mnie, je�eli nic nie zjesz�� powiedzia�a.

Popatrzy� na ni�, my�l�c: �Je�eli j� zabij�, zniszcz� jedn� z wizji. Je�eli powiem jej o planie Muriza, unicestwi� inn�. W wypadku, gdybym okaza� cierpliwo�� i zaczeka� na ojca, ni� wizji stanie si� pot�n� lin��.

Przebieg� my�lami poszczeg�lne przysz�o�ci. Niekt�re nape�ni�y go rado�ci�. Jedna z nich, w kt�rej znajdowa�a si� Sabiha, wnosi�a w jego przysz�owidz�c� �wiadomo�� element po��dania. Grozi�a zablokowaniem innych, dop�ki nie prze�ledzi� jej a� do tragicznego ko�ca.

��Dlaczego si� tak we mnie wpatrujesz?�� zapyta�a. Nie odpowiedzia�. Pchn�a misk� bli�ej niego.

Leto pr�bowa� prze�kn�� �lin�. Wzbiera�a w nim ch�� zabicia Sabihy. Spostrzeg�, �e dr�y od tej pokusy. Tak �awo m�g� unicestwi� jedn� z wizji i oswobodzi� chaos!

��Muriz kaza��� powiedzia�a, dotykaj�c miski.

Tak, Muriz kaza�� Przes�dy zwyci�y�y. Muriz pragn�� us�ysze� o wizji, kt�r� potrafi�by sam odczyta�. Oto staro�ytny dzikus prosz�cy lekarza-czarownika o rzut ko��mi wo�u i zinterpretowanie ich uk�adu. Muriz zabra� filtrfrak wi�nia, jako podstawowy �rodek ostro�no�ci�. Drwi� bezczelnie z Namriego i Sabihy. �Tylko g�upiec pozwala je�cowi umkn��.

Muriza trapi� jednak�e g��boki, emocjonalny dylemat: Rzeka Ducha. Krew wi�nia p�yn�a w �y�ach Fremena. Muriz szuka� sposobu pozwalaj�cego mu utrzymywa� ch�opca pod gro�b� �mierci.

�Jaki ojciec, taki syn��� pomy�la� Leto.

��Przyprawa uka�e ci tylko wizjꠗ rzek�a Sabiha. D�ugie milczenie Leto wprawi�o j� w niepok�j.�� W czasie orgii mia�am je wiele razy. One nic nie znacz�.

�W�a�nie!��� pomy�la�, nieruchomiej�c nagle, ca�ym cia�em przyleg�szy do zimnej i wilgotnej ska�y. Czu�, jak szkolenie Bene Gesserit przejmuje w�adz� nad jego �wiadomo�ci�, by rzuci� jaskrawe �wiat�o wizji na Sabih� i jej wsp�towarzyszy Wygna�c�w. Pradawna nauka Bene Gesserit by�a jednoznaczna: �J�zyki rozrastaj� si�, by wprowadzi� specjalizacj� w sposobie �ycia. Ka�d� specjalizacj� rozpozna� mo�na przez s�owa�� przez za�o�enia i struktur� zda�. Zwa�cie na luki w s�ownictwie: specjalizacje reprezentuj� obszary, w kt�rych �ycie zostaje powstrzymane, gdzie ruch ulega zahamowaniu i nast�puje zast�j�.

Zobaczy� Sabih� jako tw�rczyni� wizji w ca�ym tego s�owa znaczeniu i dowiedzia� si�, �e ka�dy cz�owiek ma identyczn� moc. Dziewczyna odnosi�a si� lekcewa��co do wizji powsta�ych w czasie trwania orgii przyprawowych. Budzi�y niepok�j, wi�c rozmy�lnie o nich zapomniano. Lud modli� si� do Szej-huluda, poniewa� czerw dominowa� w wielu ich wizjach. Modlili si� o ros� na skraju pustyni, bo wilgo� wp�ywa�a na spos�b �ycia spo�ecze�stwa. A przecie� tarzali si� w bogactwie przyprawy i zwabiali piaskop�ywaki do otwartych kanat�w. Sabiha zmusza�a go do przysz�owidczych wizji, ale w jej s�owach wyczuwa� pewne oznaki, i� opiera�a si� na absolutach i szuka�a sko�czonych granic tylko dlatego, �e nie mog�a sobie poradzi� z rygorami przera�aj�cych decyzji. Przylgn�a do monistycznej wizji wszech�wiata, scalaj�c j� i odrzucaj�c wszystkie inne, poniewa� ba�a si� alternatyw.

Dla odmiany Leto rozumia� zachodz�ce zmiany. By� membran�, odtwarzaj�c� niesko�czone wymiary, a poniewa� widzia� je, m�g� podejmowa� przera�aj�ce decyzje.

�Tak robi� kiedy� m�j ojciec�.

��Zjedz to�� powt�rzy�a Sabina rozdra�nionym g�osem.

Leto ujrza� sko�czony zarys wizji. Teraz widzia�, kt�rej nici musia� si� trzyma�.

�Ta sk�ra nie jest moj� w�asn��.

Bosymi stopami stan�� na sfilcowanym w��knie przyprawowym, wyczuwaj�c pod palcami naniesiony piach.

��Co chcesz zrobi�?�� zapyta�a z naciskiem Sabiha.

��Tu jest z�e powietrze. Wychodz�.

��Nie mo�esz uciec�� powiedzia�a.�� W ka�dym w�wozie czyha czerw. Je�eli przejdziesz przez kanat, wyczuj� ci� po zapachu wody. Uwi�zione czerwie s� bardzo agresywne. Poza tym��� w jej g�osie zabrzmia� tryumf -�nie masz filtrfraka.

��No to czym si� przejmujesz?�� zapyta�, zastanawiaj�c si�, czy m�g� ju� wywo�a� w niej w�a�ciw� reakcj�.

��Bo nie jad�e�.

��A ty zostaniesz ukarana?

��Tak!

��Jestem dostatecznie przesi�kni�ty przypraw��� odpar�.�� Ka�da chwila wydaje mi si� wizj�.�� Wskaza� bos� stop� misk�.�� Wylej to. Kto si� dowie?

��Obserwuj� nas�� szepn�a.

Potrz�sn�� g�ow�, pozbywaj�c si� wizji. Czu�, jak nadchodzi nowa wolno��. Nie musia� zabija� Sabihy. By�a pionkiem. Ta�czy�a w takt obcej muzyki, nie znaj�c nawet krok�w. Leto podszed� do grodzi i opar� o ni� d�o�.

��Kiedy Muriz przyjdzie�� stwierdzi�a�� b�dzie z�y�

��Muriz jest handlarzem pustk��� przerwa� Leto.�� Moja ciotka go osuszy�a.

�Pami�ta, �e raz ju� uciek�em�� pomy�la�. Wie, jak kruch� w�adz� ma nade mn�. Pod�wiadomo�� j� ostrzega, ale nie us�ucha pod�wiadomo�ci. Czerwie w ciasnych w�wozach i niemo�no�� prze�ycia w Tanzerouft bez filtrfraka to wystarczaj�co mocne argumenty�.

��Musz� by� sam na sam ze swoimi wizjami�� wyja�ni�.�� Zostaniesz tutaj.

��Dok�d p�jdziesz?

��Nad kanat.

��W nocy wyroj� si� piaskop�ywaki.

��Nie pogryz� mnie.

��Czasami czerwie przychodz� prawie nad wodꠗ powiedzia�a.�� Je�eli przejdziesz przez kanat��� Urwa�a, staraj�c si�, by w jej s�owach wyczu� ostrze�enie.

��Czy m�g�bym schwyta� czerwia bez hak�w?�� zapyta�, zastanawiaj�c si�, czy kiedy dziewczyna mu uwierzy, zdo�a zachowa� cho� cz�� swych wizji.

��Zjesz zaraz po powrocie?�� zapyta�a, raz jeszcze mieszaj�c bulion.

��I na to przyjdzie czas�� odpar�, wiedz�c, �e Sabiha nie wykryje subtelnego tonu G�osu.

��Przyjdzie Muriz i sprawdzi, czy mia�e� wizjꠗ ostrzeg�a.

��Poradz� sobie z Murizem po swojemu�� rzek�, zauwa�aj�c, jak powolne i oci�a�e sta�y si� jej ruchy. W zachowaniu dziewczyny odzwierciedla� si� naturalny charakter aktywno�ci wszystkich Fremen�w. Byli nadzwyczaj energiczni o �wicie, ale z nadej�ciem nocy opanowywa�a ich cz�sto g��boka, letargiczna melancholia. Sabiha ju� teraz pragn�a zaton�� we �nie i marzeniach.

Leto wyszed� na zewn�trz�� sam. Wysoko migota�y gwiazdy, a na ich tle ksi��� dostrzeg� bry�� otaczaj�cych go ska�. Poszed� w stron� palm nad kanatem.

Przez jaki� czas siedzia� przykucni�ty na skraju wody, s�uchaj�c nieustannego �wistu piasku w w�wozie za plecami. S�dz�c po d�wi�ku, gdzie� w pobli�u kry� si� niewielki czerw. Leto pomy�la� o schwytaniu go: �owcy ot�piali zwierz�ta mg�� wodn�, stosuj�c tradycyjny spos�b ze starych przekaz�w. Ale ten czerw nie umrze na Diunie. Prawdopodobnie galeon Gildii przewiezie go do jakiego� pe�nego nadziei nabywcy na planet�, kt�rej pustynia oka�e si� zbyt wilgotna. Niewielu ludzi z innych �wiat�w u�wiadamia�o sobie stan absolutnej sucho�ci, utrzymywanej na Arrakis przez piaskop�ywaki. Utrzymywany. Albowiem nawet tu, do Tanzerouft, wiatr przynosi� wielokrotnie wi�cej wody, ani�eli zazna� jej jakikolwiek czerw, kt�remu uda�o si� nie zgin�� we freme�skim zbiorniku.

Us�ysza� Sabih� krz�taj�c� si� w chacie. By�a niespokojna, trawi�y j� l�ki zrodzone w pod�wiadomo�ci. Stara freme�ska maksyma m�wi�a: �Poca�unek w siczy wart jest dw�ch w mie�cie�.

Tradycyjna sicz charakteryzowa�a si� pomieszaniem dziko�ci z p�ochliwo�ci�. W D�ekaracie i Szulochu pozosta�y zaledwie �lady tej nie�mia�o�ci. �al go ogarn�� na my�l, jak wiele Fremeni ju� utracili.

Powoli, tak powoli, �e Leto zagubi� poczucie up�ywu czasu, do jego �wiadomo�ci dotar� fakt obecno�ci wok� wielu stworze�.

Piaskop�ywaki.

Fremeni od pokole� �yli w symbiozie z tym dziwnymi zwierz�tami, wiedz�c, �e mo�na je zwabi� w zasi�g r�ki, po�wi�ciwszy troch� wody na przyn�t�. Wielu umieraj�cych z pragnienia Fremen�w wykorzystywa�o w ten w�a�nie spos�b ostatnie krople wody, zmuszaj�c piaskop�ywaka do wydzielenia s�odkiego, zielonego syropu, daj�cego niewielki energetyczny zysk. Piaskop�ywaki najcz�ciej by�y jednak igraszk� dla dzieci, chwytaj�cych je dla potrzeb Huanui. I dla zabawy.

Leto zadr�a� na my�l, co teraz ta zabawa oznacza�a dla niego.

Jedno ze stworze� w�lizn�o si� na jego go�� stop�. Chwil� si� waha�o, nast�pnie zeskoczy�o na piasek, przyci�gni�te wi�ksz� ilo�ci� wody w kanacie.

Wtem Leto uzmys�owi� sobie przera�aj�c� rzeczywisto�� podj�tej decyzji. R�kawica z piaskop�ywaka. By�a to jedna z dzieci�cych zabaw. Je�eli trzyma�o si� piaskop�ywaka na d�oni, rozp�aszczaj�c go na sk�rze, tworzy� on �yw� r�kawiczk�. Stworzenia wyczuwa�y �lady wilgoci w naczyniach w�osowatych sk�ry, ale odpycha�o je co� zmieszanego z osoczem krwi. Wcze�niej czy p�niej r�kawica opada�a na piach, by wreszcie zosta� zapakowan� w torb� z w��kna przyprawowego, a stamt�d droga prowadzi�a wprost do zgonsuszni.

Piaskop�ywak wpad� do kanatu i do uszu Leto dobieg� odg�os po�eraj�cych go drapie�nych ryb. Woda zmi�kcza�a je, czyni�a podatnymi na ucisk. Dzieci wcze�nie uczy�y si�, �e odrobina �liny pobudza zwierz�ta do wydzielania s�odkiego syropu. Nast�pi�a ca�a seria plusk�w. Nad kanat podpe�z�a nowa migracja piaskop�ywak�w, ale i one nie potrafi�y prze�y� w nurcie patrolowanym przez drapie�ne ryby.

Leto grzeba� w piasku praw� r�k� tak d�ugo, dop�ki palce nie natrafi�y na sk�rzast� pow�ok� kolejnego piaskop�ywaka. By� to du�y okaz. Stworzenie nie pr�bowa�o mu si� wymkn��, lecz ch�tnie wpe�z�o na d�o�. Ch�opiec woln� r�k� zbada� kszta�t zwierz�cia. Stw�r nie mia� g�owy, ko�czyn, oczu, a przecie� bez trudu odnajdywa� wod�. Z sobie podobnymi m�g� ��czy� si� cia�em, utrzymuj�c kontakt za pomoc� gmatwaniny wyci�gni�tych rz�sek, dop�ki wszystkie nie przerodzi�y si� w jeden wielki worek-organizm poch�aniaj�cy wod�, odgradzaj�cy �trucizn� od gigant�w, kt�rymi mia�y si� sta� w przysz�o�ci�� szej-hulud�w.

Piaskop�ywak wi� si� na d�oni, stale wyd�u�aj�c kszta�t. W rytmie tego ruchu Leto widzia� wyd�u�anie si� i rozprzestrzenianie wybranej wizji. �Ta ni�, nie tamta�. Czu�, �e stworzenie robi si� coraz cie�sze, pokrywaj�c sob� prawie ca�� doln� cz�� r�ki. �aden piaskop�ywak nie natkn�� si� jeszcze nigdy na d�o� tak� jak ta, kt�rej ka�da kom�rka przesi�kni�ta by�a przypraw�. Ch�opiec przystosowa� w�asn� r�wnowag� enzymatyczn�, czerpi�c informacj� z wizji powsta�ej pod dzia�aniem transu przyprawowego. Wiedza uzyskana od niesko�czonej liczby istnie� dostarczy�a pewno�ci, dzi�ki kt�rej precyzyjnie przestroi� organizm, unikaj�c �mierci na skutek przedawkowania. W tym samym czasie cia�o ��czy�o si� z piaskop�ywakiem, �ywi�c si� nim i �ywi�c go. Wizja dostarczy�a wzorca, kt�remu dok�adnie podporz�dkowa� zmys�y. Piaskop�ywak rozp�aszcza� si� coraz bardziej, si�gaj�c teraz ramienia. Leto wyszuka� nast�pnego i umie�ci� go na pierwszym. Zetkni�cie dwu orgnizm�w wywo�a�o w stworzeniach oszala�e konwulsje. Wreszcie ich rz�ski zetkn�y si�, po��czy�y w jedn� b�on�, pokrywaj�c� r�k� ch�opca a� do �okcia. Piaskop�ywak dzia�a� wedle regu� dzieci�cej gry, ale pokusa wiecznej symbiozy ze sk�r� spowodowa�a, �e przybra� ciemniejsze barwy. Leto opu�ci� rami� w d�. Pomimo �r�kawicy� poczu� piach, kt�rego ka�de ziarenko m�g� doskonale rozr�ni�. Nie by� to ju� piaskop�ywak, lecz co� silniejszego, twardszego. I wci�� nabiera�o mocy� Poszukuj�ca d�o� znalaz�a nast�pnego stwora. Ten natychmiast skorzysta� z mo�liwo�ci zjednoczenia si� z dwoma pierwszymi. Sk�rzast� mi�kko�� obj�a ca�e rami� a� do barku.

Dzi�ki niesamowitej sile umys�u ch�opiec osi�gn�� stan zjednoczenia nowej sk�ry z reszt� organizmu. By� zbyt skupiony, aby m�c przemy�le� przera�aj�ce konsekwencje tego, co uczyni�. Znaczenie mia�y jedynie konieczno�ci ukazane w transie. W taki oto spos�b mia� dotrze� do Z�otej Drogi.

Leto zrzuci� z siebie szat� i po�o�y� si� nagi na piasku, k�ad�c praw� r�k� na drodze piaskop�ywak�w. Przypomnia� sobie, �e pewnego razu on i Ghanima schwytali ma�ego piaskop�ywaka. Wa�kowali go tak d�ugo na piachu, a� skurczy� si� do postaci czerwia-dziecka: sztywnej laski z wn�trzem wype�nionym zielonym syropem. �agodne ugryzienie w jeden jej koniec i szybkie ssanie, zanim rana si� zamkn�a, dostarczy�o im kilku kropli s�odyczy.

Piaskop�ywaki pokry�y ca�e cia�o ch�opca. Jeden pr�bowa� wej�� mu na twarz, ale Leto odsuwa� go stanowczo, dop�ki stw�r nie wyd�u�y� si� w cienki wa�ek. Wtedy ugryz� grubszy koniec rurki i spr�bowa� ciekn�cej stru�ki s�odyczy. Czu�, jak przep�ywa przez niego nowa energia, a cia�o ogarnia dziwne podniecenie. Jaki� czas usuwa� z ust b�on�, dop�ki nie sta�a si� sztywnym wa�kiem okalaj�cym twarz od szcz�ki do czo�a, pozostawiaj�c mu ods�oni�te uszy.

Teraz trzeba sprawdzi� autentyczno�� wizji. Podni�s� si� na nogi i odwr�ci� w stron� chaty, by pobiec w jej kierunku. Ruszy�, stwierdzaj�c nagle, �e stopy biegn� zbyt szybko, przez co nie mo�e utrzyma� r�wnowagi. Zary� w piach, usiad� i wreszcie skoczy�, pr�buj�c stan�� na nogach. Skok wyni�s� go dwa metry nad piasek, a kiedy spad� i chcia� i�� dalej, fikn�� porz�dnego koz�a.

�Stop��� rozkaza� sobie. Po chwili osi�gn�� odpr�enie prana-bindu, gromadz�c zmys�y dla osi�gni�cia maksimum �wiadomo�ci. Skupi� kaskady sta�ego teraz, poprzez kt�re bada� Czas i pozwoli� rozgrza� si� wizji-uniesieniu. B�ona funkcjonowa�a dok�adnie tak, jak wcze�niej podpowiada�a wizja. �Moja sk�ra nie jest moj� w�asn��.

Powoli mi�nie Leto nabiera�y pewno�ci ruch�w. Ale gdy zn�w pocz�� i��, upad� i przetoczy� si�. Usiad� na piasku. Wa�ek okalaj�cy szcz�k� zakrywa� mu usta. Splun�� na intruza, a nast�pnie ugryz� go, smakuj�c s�odki syrop. Pow�oka zwin�a si� pod naciskiem d�oni.

Up�yn�o do�� czasu, by b�ona zd��y�a wtopi� si� ca�kowicie w cia�o. Leto przekr�ci� si� na brzuch i zacz�� pe�za�, tr�c sk�r� o piach. Kilkoma ruchami przeby� pi��dziesi�t metr�w.

Pow�oka zrezygnowa�a z pr�b rozprzestrzeniania si� na nos i usta Leto, lecz on musia� teraz zrobi� g��wny krok na Z�otej Drodze. �wiczenia ruchowe zanios�y go za kanat, do w�wozu, w kt�rym trzymano schwytanego czerwia. Us�ysza�, �e zwierz� zbli�a si�, przyci�gane podejrzanymi ruchami. Leto skoczy� na nogi, maj�c zamiar czeka� na czerwia. Lecz wzmo�ona si�a sprawi�a, �e upad� dwadzie�cia metr�w dalej. Piach obok szybko nabrzmiewa�, podnosz�c si� na kszta�t gigantycznej krzywej. W m�tnym �wietle b�ysn�y kryszta�owe k�y. Leto rozpozna� otwart� paszcz�-pieczar� czerwia. Ogarn�a go przyt�aczaj�ca wo� przyprawy, ale czerw znieruchomia�. Pozostawa� zamar�y, a� Pierwszy Ksi�yc wy�oni� si� zza ska�y. �wiat�o krzesa�o iskry z z�b�w bestii, podkre�laj�c blask chemicznych ogni p�on�cych g��boko we wn�trzu stwora.

Leto pragn�� uciec, ale wizja zatrzyma�a go w miejscu. Nikt nigdy nie sta� tak blisko paszczy �ywego czerwia. Ch�opiec delikatnie wysun�� praw� stop� do przodu. Czerw nie poruszy� si�. Wyczuwa� tylko piaskop�ywaki. Bestia zaatakowa�aby innego czerwia, gdyby wszed� na jej terytorium, zwabiony przypraw�. Powstrzyma� go mog�a wy��cznie bariera wody�� a piaskop�ywaki zamykaj�ce wod� wewn�trz cia� by�y tak� barier�.

Leto wyci�gn�� d�o� ku przera�aj�cej paszczy. Czerw cofn�� si� o metr.

Odzyskuj�c zaufanie, ch�opak odwr�ci� si� od stwora, by �wiczy� mi�nie z now� wiar� we w�asne mo�liwo�ci. Ostro�nie wr�ci� nad kanat. Z �atwo�ci� przeskoczy� wod�, fikaj�c weso�ego koz�a. Czerw pozosta� nieruchomy.

Wtem na piasku zab�ys�o �wiat�o�� kto� otworzy� grod�. Przed chat� stan�a obrysowana ��tym blaskiem lampy Sabiha, wpatruj�c si� w niego.

�miej�c si� Leto wr�ci� przez kanat do w�wozu. Zatrzyma� si� przed czerwiem. Wyci�gn�� r�k� i krzykn�� do niej:�� Sp�jrz! Czerw wype�nia moj� wol�!

A gdy sta�a nadal nieruchomo, wstrz��ni�ta, Leto odwr�ci� si�, obieg� besti� i pod��y� dalej. Stwierdzi�, �e mo�e biec ledwie zginaj�c kolana. Dzia�o si� to prawie bez wysi�ku z jego strony. Gdy w�o�y� w prac� n�g wi�cej energii, bieg� ponad piaskiem. Zamiast zatrzyma� si� u kra�ca w�wozu, podskoczy� ca�e pi�tna�cie metr�w w g�r�, uchwyci� si� r�koma zbocza i wpe�z� na nie jak owad.

Przed nim rozpo�ciera�a si� pustynia: wielkie morze, faluj�ce w �wietle ksi�yca.

Jego niezwyk�e o�ywienie min�o.

Przykucn��, czuj�c cienk� warstw� potu na ciele, kt�r� filtrfrak natychmiast by wch�on�� i skierowa� do tkaniny usuwaj�cej sole. Wilgo� wkr�tce znikn�a, poch�oni�ta przez b�on�. Leto rozwa�nie zrolowa� odcinek pow�oki poni�ej z�b�w, podci�gn�� go do ust i wypi� troch� s�odkiego syropu.

Brakowa�o mu jednak�e maski na twarzy, a wilgo� ulatnia�a si� z ka�dym oddechem. Naci�gn�� cz�� b�ony na usta. Zni�y� j�, gdy stara�a si� rozp�aszczy� tak�e na nozdrza, powtarzaj�c czynno��, dop�ki zapora nie pozosta�a na miejscu. Zastosowa� teraz metod� automatycznego oddychania: wdech przez nos, wydech przez usta. B�ona na twarzy uwypukla�a si� w niewielki p�cherzyk, zbieraj�c wilgo� z ust i nozdrzy. Proces adaptacji post�powa�.

Pomi�dzy Leto a ksi�ycem przelecia� ornitopter, skr�ci� i podszed� do l�dowania na skalnym grzbiecie, mo�e sto metr�w od niego. Ch�opiec spojrza� za siebie. Przy kanacie roi�o si� od �wiate�. S�ysza� s�abe okrzyki, wyczuwa� w g�osach ludzi histeri�. Z ornitoptera wysz�o dwu m�czyzn. Blask ksi�yca odbija� si� od ich broni.

�Mashhad��� pomy�la� Leto. Oto zrobi� wielki skok na Z�ot� Drog�. Przywdzia� �ywy, samoregeneruj�cy si� filtrfrak z piaskop�ywak�w: rzecz o niezmierzonej warto�ci na Arrakis�

�Nie jestem ju� cz�owiekiem�� my�la�.�� Opowie�ci o tej nocy b�d� rozrasta� si� i ubarwia� rzeczywisto��. Ale wkr�tce legenda stanie si� prawd��.

Zerkn�� w d� i oceni�, �e powierzchnia pustyni znajduje si� dwie�cie metr�w ni�ej. �wiat�o ksi�yca wy�uskiwa�o p�ki i szczeliny w skalnej �cianie, lecz nie ukazywa�o �adnego zej�cia. Leto wsta�, wci�gn�� g��boko powietrze, nast�pnie podszed� do skraju urwiska i skoczy� w przepa��. Jakie� trzydzie�ci metr�w ni�ej jego ugi�te nogi zetkn�y si� z w�sk� p�k�. Wzmocnione kolana zamortyzowa�y wstrz�s i odda�y go w postaci odbicia w bok na nast�pn� p�k�, sk�d ruszy� w d�, skacz�c, odbijaj�c si�, chwytaj�c si� drobnych, skalnych p�ek. Ostatnie czterdzie�ci metr�w pokona� jednym skokiem, l�duj�c na ugi�tych nogach i staczaj�c si� po zboczu diuny w fontannie piasku i py�u. B�d�c na dole, stan�� na nogach i wskoczy� na grzbiet nast�pnej wydmy. Ze szczytu zbocza dobiega�y chrapliwe okrzyki, ale zignorowa� je, koncentruj�c si� na skokach z jednej wydmy na drug�.

W miar�, jak przyzwyczaja� si� do wzmocnionych mi�ni, odnajdywa� zmys�ow� rado�� w beztroskim p�dzie. Uprawia� prawdziwy balet na pustyni.

Kiedy doszed� do wniosku, �e za�oga ornitoptera przezwyci�y�a szok na tyle, by kontynuowa� po�cig, zanurkowa� w ocienion� powierzchni� wydmy i zakopa� si� g��boko. Dla organizmu Leto piasek przypomina� teraz w dotyku g�sty p�yn. Przekopa� si� na przeciwleg�� stron� wydmy i stwierdzi�, �e pow�oka zakry�a mu nozdrza. Odsun�� j�, wyczuwaj�c pulsowanie nowej sk�ry, wch�aniaj�cej pot.

Leto zwin�� b�on� w rulon i napi� si�, spogl�daj�c w gwie�dziste niebo. Oszacowa�, �e oddali� si� o pi�tna�cie kilometr�w od Szulochu. Po chwili na tle gwiazd zamajaczy�a sylwetka ornitoptera: wielka ptasia figura, za kt�r� ci�gn�a nast�pna, i jeszcze jedna. Us�ysza� mi�kki szum skrzyde� i szept ich st�umionych silnik�w.

Czeka�, popijaj�c z �ywego przewodu. Pierwszy Ksi�yc zako�czy� sw� podr� i znikn��. Teraz kr�lowa� Drugi Ksi�yc.

Na godzin� przed �witem Leto wype�z� na grzbiet wydmy i zbada� niebo. �adnego po�cigu. Wiedzia� ju�, �e z drogi, kt�r� wybra�, nie ma powrotu. Przed nim le�a�a pu�apka w Czasie i Przestrzeni, kt�ra szykowa�a niezapomnian� nauczk� jemu i ca�ej ludzko�ci.

Leto skr�ci� na p�nocny wsch�d i wielkimi skokami przeby� nast�pne pi��dziesi�t kilometr�w, zanim zakopa� si� na powr�t w piasku, pozostawiaj�c niewielki otw�r prowadz�cy na powierzchni�. B�ona uczy�a si� wsp�pracowa� z nim. Stara� si� nie my�le� o innych rzeczach, kt�re robi�a z jego cia�em.

�Jutro dotr� do Gejr Kulonu�� pomy�la�.�� Rozwal� kanat i pozwol� jego wodzie wsi�kn�� w piach. Wtedy pod��� do Worka Wiatru, Starej Szczerby i Hargu. W ci�gu miesi�ca cofn� transformacj� ekologiczn� o ca�e pokolenie. B�d� mia� czas na opracowanie nowego rozk�adu przekszta�ce�.

Oskar�enie oczywi�cie padnie na zbuntowane plemiona. Niekt�rzy wskrzesz� wspomnienia o D�ekaracie. Co do Ghanimy� Ruchem ust wypowiedzia� s�owa, kt�re mia�y przywr�ci� jej pami��. Na to przyjdzie czas p�niej�

Zapragn�� wydosta� si� na pustyni�, na Z�ot� Drog�. By�o to co� prawie fizycznego, co m�g� ujrze� na w�asne oczy. Pomy�la�, �e przypomina to zwierz�c� potrzeb� ruchu. Przetrwanie ludzko�ci zale�a�o od zmiany jej ducha, powstrzymywanej od tysi�cleci. Potrzeba by�o tylko �cie�ki, na kt�r� mog�aby wkroczy�.

Pomy�la� o Muad�Dibie, m�wi�c sobie: �Wkr�tce porozmawiamy jak m�czyzna z m�czyzn� i wy�oni si� z tego tylko jedna wizja�.

Alia siedzia�a ze skrzy�owanymi nogami na ��ku, recytuj�c Litani� Przeciw Strachowi, lecz drwi�cy �miech rozbrzmiewaj�cy echem w jej czaszce blokowa� wszelki wysi�ek. S�ysza�a g�os, kt�ry kontrolowa� jej uszy, jej umys�.

��C� ty wyprawiasz? Czego si� boisz?

Mi�nie �ydek Alii dr�a�y, a jej stopy usi�owa�y na�ladowa� bieg. Ale dok�d mog�a uciec?

Mia�a na sobie z�ot� szat� z najczystszego palia�skiego jedwabiu, obna�aj�c� pulchno�� m�odego cia�a. Min�a Godzina Assassin�w, �wit czai� si� za oknem. Na czerwonej narzucie le�a�y raporty obejmuj�ce ubieg�e trzy miesi�ce. Alia s�ysza�a pomruk aparatury klimatyzacyjnej. Lekki wiaterek powiewa� naklejkami na szpulach szigastruny.

Adiutantki obudzi�y j� dwie godziny temu, przynosz�c wie�ci o ostatniej napa�ci. Alia za��da�a szpuli z raportami, szukaj�c jakiego� sensownego wyja�nienia.

Ataki bez w�tpienia musia�y by� dzie�em buntownik�w. Coraz wi�cej Fremen�w zwraca�o si� przeciw religii Muad�Diba.

��No i co z tego?�� zapyta� dra�ni�cy g�os.

Alia w�ciekle potrz�sn�a g�ow�. Namri j� zawi�d�. By�a g�upia, ufaj�c niebezpiecznemu podw�jnemu narz�dziu. Adiutantki podszeptywa�y, �e nale�y wini� Stilgara, �e jest utajonym buntownikiem. A co sta�o si� z Halleckiem? Znikn�� w�r�d swoich przyjaci� przemytnik�w? Prawdopodobnie.

Podnios�a jedn� ze szpul z raportami. I ten ca�y Muriz! To jaki� histeryk, inaczej musia�aby uwierzy� w cuda. �adna istota ludzka, a tym bardziej dziecko (nawet dziecko takie jak Leto), nie mog�o spa�� ze ska�y Szulochu i prze�y�. A ju� za zupe�n� fantazj� nale�a�o uzna� fakt, �e kto� w�drowa� przez pustyni�, skacz�c z jednej wydmy na drug�.

Alia czu�a w d�oni ch��d szigastruny.

Gdzie zatem jest Leto? Ghanima nie chcia�a wierzy�, �e jej brat mo�e by� �ywy. Prawdom�wczyni podtrzymywa�a opowie�� dziewczynki: Leto zosta� po�arty przez tygrysy laza. Kim wi�c by�o dziecko, o kt�rym donosili Namri i Muriz?

Zadr�a�a.

Zniszczono czterdzie�ci kanat�w, ich woda wsi�k�a w piach. Nie oszcz�dzano lojalnych Fremen�w, buntownik�w, przes�dnych prostak�w, nikogo! Raporty ci�gle relacjonowa�y tajemnicze wydarzenia. Piaskop�ywaki wpada�y do kana��w i dzieli�y si�, by sta� si� zacz�tkiem wielu nowych, ma�ych stwork�w. Czerwie rozmy�lnie wchodzi�y do wody. Krew skapywa�a z Drugiego Ksi�yca i spada�a na Arrakis, wywo�uj�c wielkie burze. A cz�stotliwo�� burz wzrasta�a.

Duncan wci�� nie dawa� znaku �ycia z Tabr. Ghanima i Irulana nie rozmawia�y ju� prawie o niczym innym poza interpretowaniem dziwnych znak�w. Idiotki! Nawet szpiedzy ulegali wp�ywom tych niedorzecznych opowie�ci.

Dlaczego Ghanima podtrzymywa�a bajeczk� o tygrysach laza?

Alia westchn�a. Uspokaja� j� tylko jeden raport ze szpul szigastruny. Farad�n wys�a� kontyngent pa�acowej stra�y ��by wspom�c Ci� w k�opotach i przygotowa� oficjalny obrz�d Za�lubin�. Alia u�miechn�a si� do siebie. Przynajmniej ten plan pozostawa� nienaruszony. Znajdzie logiczne rozwi�zanie, aby wyja�ni� ca�y nonsens obecnej sytuacji.

Ludzi Farad�na wykorzysta�a po ich przybyciu, by sko�czy� z Szulochem i zaaresztowa� znanych dysydent�w, zw�aszcza w�r�d naib�w. Rozwa�a�a posuni�cia przeciw Stilgarowi, lecz wewn�trzny g�os ostrzega� j� przed tym krokiem:

��Jeszcze nie teraz.

��Moja matka i zakon ci�gle co� knuj��� szepn�a.�� Dlaczego szkoli Farad�na?

��Bo mo�e on j� podnieca�� szepn�� stary baron.

��Na to jest zbyt ozi�b�a.

��Nie my�lisz o poproszeniu Farad�na, by j� odes�a�?

��To zbyt niebezpieczne posuni�cie!

��Dobrze. A ten m�ody adiutant, kt�rego ostatnio sprowadzi�a Zia, pami�tam, �e nazywa si� Agarves� BuerAgarves. Zaprosisz go dzi� w nocy?

��Nie!

��Alio�

��Ju� prawie �wit, ty nienasycony, stary g�upcze! Dzi� rano jest posiedzenie Rady Wojennej. Kap�ani b�d��

��Nie ufaj im, droga Alio.

��Oczywi�cie, �e nie!

��Bardzo dobrze. Zatem Agarves�

��Powiedzia�am: nie!

Stary baron umilk�, ale poczu�a narastaj�cy b�l g�owy. Kiedy� sprawi�, �e miota�a si� w okropnej m�ce. Dzi� zdecydowa�a si� mu oprze�.

��Je�eli nie przestaniesz, wezm� �rodki nasenne�� ostrzeg�a. Wiedzia�, �e m�wi powa�nie. B�l stopniowo ust�pi�.

��Bardzo dobrze�� rzek� w rozdra�nieniu.�� Zatem innym razem.

��Innym razem�� zgodzi�a si�.

To by�o proroctwo, kt�re nie mog�o si� ju� zmieni�: nici wizji stawa�y si� sznurem, dzi�ki kt�remu Leto wydawa�o si�, �e zna ca�e swoje �ycie. Spojrza� na cienie zachodu nad Tanzerouft. O sto siedemdziesi�t kilometr�w na p�noc le�a�a Stara Szczerba: g��boka, wij�ca si� rozpadlina w Murze Zaporowym, przez kt�r� pierwsi Fremeni wyszli na pustyni�.

Nie mia� ju� �adnych w�tpliwo�ci. Wiedzia�, dlaczego stoi tu, na piasku, samotnie, a mimo to czuje, �e do niego nale�y �w pustynny kraj, �e musi on spe�ni� jego wol�. Gdzie� by�a ci�ciwa ��cz�ca go z ludzko�ci� i jej g��bok� potrzeb� pe�nego �adu, nadaj�cego sens �yciu. Wszech�wiata rozpoznawalnych regularno�ci, tkwi�cych w niesko�czonej zmianie.

�Znam ten wszech�wiat�.

Czerw, na kt�rym tu przyby�, wynurzy� si� na d�wi�k rytmicznego tupania stop� i natychmiast zamar� jak pos�uszny rumak. Leto wskoczy� na jego grzbiet i z pomoc� wzmocnionych b�on� r�k podwa�y� przedni� kraw�d� pier�cienia bestii, by zmusi� j� do w�dr�wki po powierzchni. Czerw wyczerpa� zapas si� po ca�onocnym p�dzie na p�noc. Jego krzemowo-siarkowa wewn�trzna fabryka pracowa�a pe�n� moc�, wyrzucaj�c hojnie ob�oki tlenu. Czasami �wydechy� stwora przyprawia�y Leto o zawr�t g�owy, wype�niaj�c jego umys� dziwnymi doznaniami. Refleksyjna, zap�tlaj�ca si� subiektywno�� wizji zmusza�a go do prze�ycia od nowa partii terra�skiej przesz�o�ci i por�wnania jej z tym, czego obecnie doznawa�.

Rozumia�, jak bardzo oddali� si� od wszystkiego, co ludzkie. Skuszona przypraw� b�ona r�wnie� nie by�a ju� piaskop�ywakami. Rz�ski wpe�z�y w cia�o ch�opca, tworz�c zupe�nie now� istot�.

�Widzia�e� to, ojcze, i odrzuci�e���� pomy�la�.

Leto doskonale pojmowa�, co ludzko�� zawdzi�cza�a Paulowi i dlaczego.

�Muad�Dib umar� od przysz�owidzenia�.

Ale Paul Atryda przeszed� z wszech�wiata rzeczywisto�ci w Alam al-Mithal, gdzie wci�� �y�, uciek�szy od metamorfozy, na kt�r� zdecydowa� si� jego syn.

Leto przykucn�� na piasku, z twarz� zwr�con� ku p�nocy. Oczekiwany czerw mia� nadej�� z tego kierunku, a na jego grzbiecie powinno jecha� dw�ch ludzi: m�ody Fremen i pewien �lepiec.

Stadko nietoperzy przelecia�o nad g�ow� Leto, skr�caj�c ku po�udniowemu wschodowi. Do�wiadczony Fremen potrafi� go�ym okiem wyznaczy� ich kurs powrotny i w ten spos�b dowiedzie� si�, gdzie znajduje si� ich schronienie. Jednak�e Kaznodzieja unika�by tego miejsca. Pod��y� do Szulochu, gdzie wyt�piono dzikie nietoperze, by nie zdradzi�y obcym kryj�wki przemytnik�w.

Czerw zamajaczy� na horyzoncie jako ciemny punkt pomi�dzy pustyni� a pomocnym niebem. Matar, deszcz piasku, spad� z du�ych wysoko�ci nie podtrzymywany przez zamieraj�c� burz�, na kilka minut zas�aniaj�c widok.

Poza lini� ch�odu u podn�a wydmy, za kt�r� przycupn�� Leto, pocz�a si� gromadzi� nocna, nietrwa�a wilgo�. Wyczuwa� j� nozdrzami. Nie musia� szuka� wysi�k�w i haust-studni. Dzi�ki genom freme�skiej matki posiada� obszerniejsze jelito grube, wychwytuj�ce wod� ze wszystkiego, co przez nie przechodzi�o. Jego �ywy filtrfrak r�wnie� magazynowa� cz�steczki wilgoci. Nawet teraz, gdy ch�opiec siedzia�, ta cz�� b�ony, kt�ra dotyka�a piasku, wyci�ga�a swe pseudopodia-rz�ski, by �owi� dost�pne ergi energii.

Leto obserwowa� zbli�aj�cego si� czerwia. M�odzieniec-przewodnik musia� ju� go zauwa�y�, spostrzec ciemn� plam� na szczycie wydmy. Je�dziec na czerwiu nie m�g� z takiej odleg�o�ci w �aden spos�b okre�li� charakteru obcego obiektu. Fremeni wypracowali specjalny zestaw czynno�ci na ewentualno�� tego typu spotkania. Wszystko, co napotkali, traktowali jako niebezpiecze�stwo. W tej sytuacji reakcja m�odego przewodnika nie by�a zagadk�.

Zgodnie z oczekiwaniem czerw zmieni� nieco tras�, kieruj�c si� wprost na Leto. Fremeni cz�sto wykorzystywali wielkie bestie jako pot�n� bro�. Czerwie pomog�y pobi� Szaddama pod Arrakin. Ten stw�r jednak�e sprzeciwi� si� woli je�d�ca. Zatrzyma� cielsko dziesi�� metr�w przed Leto i �adne pr�by poganiania nie posun�yby go o ziarenko piasku dalej.

Leto wsta�, czuj�c, jak rz�ski na po�ladkach b�yskawicznie chowaj� si� w b�on�. Uwolni� usta i zawo�a�:

��Achlan, wasachlan!�� Witaj, dwakro� witaj!

�lepiec sta� wyprostowany na grzbiecie czerwia, jego d�o� spoczywa�a na barku m�odzie�ca. G�ow� trzyma� wysoko, patrz�c gdzie� nad Leto, jakby chcia� wyw�szy� niebezpiecze�stwo. Zach�d s�o�ca k�ad� pomara�czowy blask na jego czo�o.

��Kto to?�� zapyta�, potrz�saj�c ramieniem przewodnika.�� Dlaczego si� zatrzymali�my?

M�odzieniec spojrza� z l�kiem na Leto i powiedzia�:

��Spotkali�my kogo� samotnego na pustyni. Dziecko, s�dz�c po wygl�dzie. Pr�bowa�em skierowa� na niego czerwia, ale ten nie chce i�� naprz�d.

��Dlaczego mnie nie poinformowa�e�?�� zapyta� z naciskiem �lepiec.

��My�la�em, �e to tylko samotny w�drowiec!�� zaprotestowa� przewodnik.�� Ale on okaza� si� demonem.

��Powiedziane, jak przysta�o na syna D�ekaraty�� rzek� Leto.�� A ty, panie, jeste� Kaznodziej�.

��Tak, jestem nim.�� W g�osie starca us�ysza� wyra�ny strach.

��To nie ogr�d�� odpar� Leto�� ale zapraszam was, by�cie sp�dzili ze mn� noc.

��Kim jeste�?�� zapyta� ponownie Kaznodzieja.�� Jak zatrzyma�e� naszego czerwia?�� Co� sobie przypomnia�, przywo�a� z pami�ci wspomnienie jednej z alternatywnych wizji.

��To demon�� ponownie stwierdzi� przewodnik.�� Musimy ucieka� z tego miejsca, w kt�rym nasze dusze�

��B�d� cicho!�� zagrzmia� Kaznodzieja.

��Jestem Leto Atryda�� rzek� ch�opiec.�� Wasz czerw zatrzyma� si�, bo tak mu rozkaza�em.

Kaznodzieja czeka� nieruchomo, w milczeniu.

��Chod�, ojcze�� zaprosi� Leto.�� Zejd� z czerwia i sp�d� ze mn� noc. Dam ci s�odki syrop do picia. Widz�, �e wy te� macie fremsaki wype�nione �ywno�ci� i literjonami wody. Podzielimy si� naszymi bogactwami.

��Leto to jeszcze dziecko�� zaprotestowa� Kaznodzieja.�� Powiadaj�, �e zgin�� na skutek knowa� Corrin�w.

��Znasz mnie, panie�� rzek� Leto.�� Jestem ma�y, jak przysta�o na wiek, w kt�rym i ty by�e�, ale do�wiadczenia odziedziczy�em po przodkach, a g�os wyszkoli�em.

��Co robisz tu, na Wewn�trznej Pustyni?�� zapyta� Kaznodzieja.

��Bu d�i�� odpar� Leto. Nic z niczego; tak brzmia�a odpowied� zensunnickiego w�drowca; kogo�, kto dzia�a� w harmonii z otoczeniem.

Kaznodzieja potrz�sn�� ramieniem przewodnika.

��Czy on jest dzieckiem? Naprawd� dzieckiem?

��Aiya�� rzek� m�odzieniec, wpatruj�c si� w Leto z l�kliw� uwag�. G��bokie westchnienie wstrz�sn�o Kaznodziej�.

��Nie��� wyszepta�.

��To demon w postaci dziecka�� doda� przewodnik.

��Sp�d�cie tutaj noc�� wskaza� Leto.

��Zrobimy, jak m�wi�� rzek� Kaznodzieja. Zdj�� r�k� z barku przewodnika, ze�lizn�� si� po boku czerwia i precyzyjnie zeskoczy� na piach. Odwracaj�c si�, powiedzia�:�� Wy�lij czerwia z powrotem w piach. Jest zm�czony i nie b�dzie nas niepokoi�.

��Czerw si� nie ruszy�� powiedzia� m�odzieniec.

��Ruszy siꠗ rzek� Leto�� ale je�li spr�bujesz na nim uciec, pozwol� mu, by ci� po�ar�.�� Przeszed� na bok, poza zasi�g zmys��w bestii, wskazuj�c kierunek, z kt�rego przybyli:�� Tamt�dy.

M�odzieniec podra�ni� pier�cie� czerwia, �ci�gaj�c hak tam, gdzie utrzymywa� on otwarty segment stworzenia. Czerw powoli zacz�� skr�ca�.

Pod��aj�c za g�osem ch�opca, Kaznodzieja wspi�� si� po zboczu wydmy i stan�� dwa kroki od niego. Pewno��, z jak� to zrobi�, przekona�a Leto, �e b�dzie mia� trudny orzech do zgryzienia. W tym miejscu rozchodzi�y si� ich wizje.

��Zdejmij mask� kombinezonu, ojcze�� rzek�.

Kaznodzieja us�ucha�, odrzucaj�c fa�d kaptura i zdejmuj�c os�on� ust.

Znaj�c w�asny wygl�d, Leto dopatrzy� si� wielu podobie�stw w twarzy starca. Jej rysy tworzy�y niezaprzeczaln� jedno��, przekaz gen�w bez ostrych ogranicze�, kt�re pochodzi�y z dni �piewu, z dni pluskania si� w wodzie, z czas�w sp�dzonych na Kaladanie. Teraz znajdowali si� w�r�d zapadaj�cej na Diunie nocy.

��S�usznie zrobi�e�, ojcze�� powiedzia� Leto, spogl�daj�c w lewo, gdzie dostrzeg� m�odego przewodnika, posuwaj�cego si� ku nim z trudem z miejsca, w kt�rym zostawi� czerwia.

��Mu zeim�� rzek� Kaznodzieja, wykonuj�c gwa�towne gesty lew� d�oni�. To nic dobrego.

��Koolish zein�� odpar� �agodnie Leto. To wszelkie dobro, jakie kiedykolwiek mo�emy osi�gn��. I doda� w Chakobsa, j�zyku walki Atryd�w:�� Tu jestem i tu pozostan�! Nie mo�emy o tym zapomina�, ojcze.

Kaznodzieja zas�oni� obiema d�o�mi puste oczodo�y, demonstruj�c dawno nie u�ywany gest.

��Odda�em ci kiedy� wzrok moich oczu i zabra�em twoje wspomnienia�� kontynuowa� Leto.�� By�em z tob� tam, gdzie si� ukrywa�e�.

��Wiem.�� Kaznodzieja opu�ci� d�onie.�� Poznajesz?

��Nazwa�e� mnie na cze�� cz�owieka, kt�ry do��czy� to do naszego herbu�� powiedzia� Leto.�� J�y suis, j�y reste! Kaznodzieja westchn�� g��boko.

��Jak daleko zasz�a przemiana? Co ze sob� zrobi�e�?

��Moja sk�ra nie jest ju� moj�, ojcze. Kaznodzieja zadr�a�.

��Zatem wiem, jak mnie odszuka�e�.

��Tak, znalaz�em w pami�ci miejsce, w kt�rym nigdy nie przebywa�o moje cia�o�� rzek� Leto.�� Pragn��em spotka� si� z ojcem.

��Nie jestem twoim ojcem. Jestem tylko jego n�dzn� kopi�, szcz�tkiem.�� Odwr�ci� g�ow� w kierunku odg�os�w wydawanych przez zbli�aj�cego si� przewodnika.�� Nie poszukuj� wizji przysz�o�ci.

Gdy m�wi�, ciemno�� spowi�a pustyni�. Gwiazdy zal�ni�y nad nimi, i Leto r�wnie� zwr�ci� twarz ku nadchodz�cemu przewodnikowi.

��Subakh ul kuhar!�� zawo�a� do m�odzie�ca. Dobrze si� miewasz?

Po chwili nadesz�a odpowied�:

��Subakh un nar!

Kaznodzieja ostrzeg� matowym szeptem:

��Ten m�ody Assan Tariq jest niebezpieczny.

��Wszyscy spo�r�d Wygna�c�w s� niebezpieczni�� odpar� Leto.�� Ale nie dla mnie.

��Je�eli tak wygl�da twoja wizja, nie b�d� jej dzieli��� rzek� starzec.

��Mo�e nie masz wyboru�� zasugerowa� Leto.�� Jeste� w fil-haquiqua. W rzeczywisto�ci Jeste� Abu Dhur�� Ojcem Niesko�czonych �cie�ek Czasu.

��Nie jestem niczym wi�cej, ni� przyn�t� w pu�apce�� odpar� gorzkim g�osem Kaznodzieja.

��Alia ju� po�kn�a przyn�tꠗ rzek� Leto.�� Ale smak k�ska wyra�nie nie przypad� jej do gustu.

��Nie mo�esz tego zrobi�!�� sykn�� Kaznodzieja.

��Za p�no. Moja sk�ra nie jest moj� w�asn�.

��By� mo�e znajdzie si� jeszcze dla ciebie jaki� ratunek�

��Za p�no.�� Leto przekrzywi� g�ow� na bok. S�ysza�, jak Assan Tariq wspina si� ku nim po zboczu wydmy.

��Witaj, Assanie Tariqu z Szulochu�� krzykn��.

M�odzieniec zatrzyma� si� na zboczu poni�ej Leto. Gdy tak sta�, wygl�da� jak ciemny cie� w �wietle gwiazd. W uk�adzie jego ramion, w sposobie, w jaki wyci�ga� g�ow�, brakowa�o zdecydowania.

��Tak�� rzek� Leto.�� Jestem tym, kt�ry uciek� z Szulochu.

��Gdy us�ysza�em��� zacz�� Kaznodzieja. I znowu powt�rzy�:�� Nie mo�esz tego zrobi�!

��Ju� to robi�. Co za problem, je�eli jeszcze raz o�lepniesz?

��My�lisz, �e si� boj�?�� zapyta� Kaznodzieja.�� Nie widzisz, jakiego wspania�ego przewodnika mi przydzielono?

��Widz�.�� Leto zn�w odwr�ci� si� do Tariqa.�� Nie s�ysza�e� mnie, Assanie? Jestem tym, kt�ry uciek� z Szulochu.

��Jeste� demonem�� rzek� dr��cym g�osem m�odzieniec.

Ch�opiec poczu�, jak miedzy nim i ojcem narasta napi�cie. Wszystko wok� przybra�o form� gry cieni, projekcji czystej nie�wiadomo�ci. Rzeczywisto�� zacz�a si� cofa� pod naporem obcych si�, w odwrotnym porz�dku przestawiaj�cych elementy wizji jego ojca.

Tariq by� �wiadom tocz�cej si� walki wizji. Zszed� kilka krok�w w d� zbocza.

��Nie mo�esz kontrolowa� przysz�o�ci�� szepn�� Kaznodzieja, a d�wi�k starczego g�osu dr�a� od wysi�ku, jak gdyby m�czyzna d�wiga� na barkach wielki ci�ar.

Mi�dzy ojcem i synem powstawa� dysonans. By�a to cz�� determinacji, z kt�r� boryka�o si� ca�e �ycie Leto. Albo on, albo jego ojciec b�dzie musia� wkr�tce wybra� zwyci�sk� wizj�. Ojciec mia� racj�: usi�uj�c przyj�� absolutn� kontrol� nad wszech�wiatem, stwarza� bro�, kt�ra w ostatecznym starciu pomaga�a jego wrogowi odnie�� zwyci�stwo. Wybranie wizji i radzenie sobie z ni� wymaga�o balansowania na cienkiej, napi�tej linie bycia Bogiem, po obu kra�cach kt�rej znajdowa�a si� kosmiczna samotno��. �aden z rywali nie pr�bowa� wycofa� si� w stan �mierci�� jako wybawienia od paradoksu. Obaj znali wizje i ich zasady. Kolejno umiera�y dawne z�udzenia. Gdy jeden wsp�zawodnik wykonywa� ruch, drugi m�g� odpowiedzie� tylko kontrposuni�ciem. Nie znali �adnych bezpiecznych miejsc. Obaj mogli polega� jedynie na desperackiej, samotnej odwadze. Leto mia� przewag� w dw�ch punktach: wybra� drog�, z kt�rej nie by�o powrotu, i przyj�� na siebie jej straszliwe konsekwencje. Natomiast Paul wci�� mia� nadziej�, �e istnieje spos�b wycofania si�, i nie podejmowa� ostatecznej decyzji.

��Nie wolno ci! Nie wolno ci!�� chrypliwym g�osem powtarza� Kaznodzieja.

�Rozumie moj� przewagꔠ� pomy�la� Leto.

Odezwa� si� tonem zach�caj�cym do dyskusji, maskuj�c napi�cie:

��Nie �ywi� p�omiennej wiary w prawd�, �adnej wiary poza t�, kt�r� tworzꠗ rzek�. Wyczu�, jak mi�dzy nim a jego ojcem przebieg�a jaka� iskra, co�, co potwierdza�o jego wiar� w siebie. Zrozumia�, �e oto pozostawi� sw�j pierwszy znak na Z�otej Drodze. Pewnego dnia te znaki, dar istoty nie b�d�cej ju� wtedy cz�owiekiem, przem�wi�, ukazuj�c, jak si� nim sta�. Pozostawianie ich by�o jednak aktem odwagi. Czu�, ile spo�r�d wype�niaj�cych go osobowo�ci to hazardzi�ci, gdy gotowa� si� do gry o najwy�sz� stawk�.

Wci�gn�� nozdrzami powietrze, szukaj�c znaku, na kt�ry obaj z ojcem czekali. Nasuwa�o si� jedno pytanie: czy ojciec ostrze�e przewodnika?

W tej chwili poczu� charakterystyczny zapach ozonu, zdradzaj�cy aktywizacj� tarczy. Tariq, wierny rozkazom Wygna�c�w, postanowi� zabi� obu niebezpiecznych Atryd�w, nie wiedz�c nawet, jaki los zgotowa�by �wiatu.

��Nie!�� szepn�� Kaznodzieja.

Lecz Leto ju� by� got�w. Czu� ozon, ale nie s�ysza� odg�osu dzwonienia w powietrzu. Tariq u�y� pseudotarczy, by rozw�cieczy� czerwia. Nic nie mog�o zatrzyma� bestii: ani woda, ani obecno�� piaskop�ywak�w� nic. Tak, m�odzieniec wbi� tarcz� w piach na zboczu wydmy i zacz�� oddala� si� z niebezpiecznej strefy.

Leto zeskoczy� w wydmy, s�ysz�c za sob� krzyk protestu. Straszliwy impet wzmocnionych mi�ni wyrzuci� cia�o ch�opca jak pocisk. Jedn� r�k� chwyci� za karb filtrfraka Tariqa, drug� z�apa� za pas m�odzie�ca. Rozleg� si� pojedynczy trzask, towarzysz�cy z�amaniu kr�g�w szyi. Leto przetoczy� si�, skoczy�, utrzymuj�c cia�o w pionie jak precyzyjnie wywa�ony instrument, a nast�pnie zanurkowal dok�adnie tam, gdzie w piasku tkwi�a zagrzebana pseudo-tarcza. Palce Leto b�yskawicznie j� odnalaz�y i wydoby�y na powierzchni�. Urz�dzenie zatoczy�o szeroki �uk i wyl�dowa�o daleko na po�udniu.

Po chwili z miejsca, gdzie upad�a pseudotarcza, dobieg� pot�ny �oskot.

Leto przeni�s� wzrok na szczyt wydmy, gdzie sta� ojciec, wci�� niech�tny, ale pokonany. Oto Paul Muad�Dib�� �lepy, gniewny, bliski rozpaczy. Teraz zapewne recytowa� sobie D�ugi Koan Zensunnit�w:

�Samym aktem trafnego przewidywania przysz�o�ci Muad�Dib wprowadzi� w przysz�owidzenie element rozwoju i wzrostu. Czynem tym �ci�gn�� na siebie niepewno��. Szukaj�c absolutu prawid�owego przewidywania, nasili� chaos�.

Leto jednym skokiem wr�ci� na szczyt wydmy i powiedzia�:

��Teraz ja b�d� twoim przewodnikiem.

��Nigdy!

��Wr�cisz do Szulochu?

Paul odwr�ci� si� do syna, kieruj�c na niego puste oczodo�y.

��Czy naprawd� wiesz, jaki wszech�wiat chcesz stworzy�?

Leto us�ysza� w tym s�owach szczeg�ln� emfaz�. Wizja, o kt�rej obaj wiedzieli, �e ju� zosta�a wprawiona w ruch, wymaga�a aktu stworzenia. Ca�y wszech�wiat podziela� teori� linearn��� i� Czas wykazuje cechy uporz�dkowanego nast�pstwa. Ludzie wnikali w Czas tak, jakby wchodzili do ruchomego pojazdu, i wydawa�o im si�, �e tylko tak mo�na go opu�ci�.

W przeciwie�stwie do nich Leto dzier�y� wodze mn�stwa nici. By� widz�cym we wszech�wiecie �lepc�w. Tylko on m�g� zniszczy� uporz�dkowan� racj� bytu, poniewa� jego ojciec nie mia� ju� w r�kach owych wodzy. Ka�da my�l, nawet wy�niona w najdalszej przysz�o�ci, mog�a si� odbi� na tera�niejszo�ci i ruchu jego r�ki. Leto by� w stanie tym ruchem zmienia� przesz�o��.

Ruchem tylko jego r�ki.

Cho� Paul nie wiedzia� wszystkiego, bo nie by� w stanie zobaczy�, jak Leto manipuluje ni�mi, m�g� jednak okre�li� konsekwencje nieludzko�ci, na kt�r� zdecydowa� si� jego syn. Pomy�la�: �Oto zmiana, o kt�r� si� modli�em. Dlaczego tak si� jej boj�? Bo to Z�ota Droga!�

��Jestem tu, by nada� cel ewolucji, a przez to naszemu �yciu�� powiedzia� Leto.

��Naprawd� chcesz �y� tysi�ce lat, przechodz�c ewolucj�, o kt�rej wiesz, �e nie zdo�asz jej odwr�ci�?

Leto zrozumia�, �e jego ojciec nie m�wi o fizycznych zmianach. Obaj znali jej zewn�trzne nast�pstwa: Leto przejdzie kolejne etapy przystosowania. Sk�ra-kt�ra-nie-by�a-jego ulegnie ca�kowitej asymilacji. Ewolucyjne pchni�cie w kt�r�kolwiek ze stron zr�wnowa�y si� z innymi, w wyniku czego dokona si� pojedyncza transformacja. Gdy nadejdzie metamorfoza (je�eli nadejdzie), we wszech�wiecie pojawi si� istota rozumna przera�aj�cych rozmiar�w� i ten wszech�wiat b�dzie oddawa� jej bosk� cze��.

Nie� Paul m�wi� o wewn�trznych zmianach, o my�lach i decyzjach, kt�re odcisn� trwa�y �lad na losie wiernych.

��Ci, kt�rzy s�dz�, �e nie �yjesz�� powiedzia� Leto�� cytuj� twoje ostatnie s�owa. Czy wiesz, jakie?

��Oczywi�cie.

���Teraz czyni� to, co powinni uczyni� wszyscy ludzie w s�u�bie �ycia��� kontynuowa� Leto.�� To nie s� s�owa Muad�Diba, ale kap�ani, wiedz�c, �e nigdy nie wr�cisz, aby nazwa� ich k�amcami, wk�adaj� ci je w usta.

��Nie nazwa�bym ich k�amcami.�� Paul wci�gn�� g��boko powietrze.�� To dobre ostatnie s�owa.

��Zostaniesz tu, czy wr�cisz do swojej rudery w Szulochu?�� zapyta� Leto.

��Wszech�wiat nale�y teraz do ciebie�� rzek� starzec.

Leto us�ysza� w g�osie Paula nut� kl�ski. Ojciec stara� si� uratowa� ostatnie pasemka wizji, kt�r� wybra� wiele lat temu w siczy Tabr. Dlatego zgodzi� si� gra� rol� narz�dzia w zem�cie planowanej przez Wygna�c�w, ocala�ych resztek D�ekaraty. Gardzili nim, ale wola� t� poni�aj�c� alternatyw�, ni� dobrowolne przyj�cie wariantu wszech�wiata, kt�ry zaakceptowa� Leto.

Smutek ch�opca by� tak wielki, �e na chwil� odebra� mu g�os. Dopiero po kilku minutach Leto odezwa� si�:

��Wi�c zwabi�e� Ali� w pu�apk�, kusi�e� j� i zmusza�e� do podejmowania b��dnych decyzji! A teraz wie, kim jeste�.

��Wie� Tak, wie.�� Paul nadal jednak nie rezygnowa� z oporu:�� Odbior� ci t� wizj�, je�eli b�d� m�g�.

��Tysi�ce lat w pokoju�� odpar� Leto.�� W�a�nie to im daj�.

���pi�czk�! Stagnacj�!

��Oczywi�cie. Ale okrucie�stw, na kt�re zezwol�, rodzaj ludzki nigdy nie zapomni.

��Pluj� na twoj� wizjꠗ rzek� Paul.�� My�lisz, �e nie widzia�em �cie�ek podobnych do tej wybranej przez ciebie?

��Widzia�e��� zgodzi� si� Leto.

��Czy twoja wizja jest w czymkolwiek lepsza ni� moja?

��Ani o jot�. Pewnie nawet gorsza�� przyzna� Leto.

��Zatem musz� ci si� oprze�, prawda?�� zapyta� z naciskiem Paul.

��Zabij mnie!

��Nie jestem na tyle naiwny. Wiem, co wprawi�e� w ruch. Wiem o zniszczonych kanatach i wznieconym niepokoju.

��A teraz Assan Tariq nigdy nie wr�ci do Szulochu. Musisz i�� ze mn� albo zosta� tu, bo tak podpowiada moja wizja.

��Nigdzie nie p�jd�.

�Jak dziwnie brzmi jego g�os��� pomy�la� Leto i poczu� przeszywaj�cy jego serce b�l. G�o�no za� powiedzia�:�� W diszdeszy mam wszyty pier�cie� z jastrz�biem Atryd�w. Chcesz, �ebym ci go zwr�ci�?

��Dlaczego nie umar�em?�� szepn�� Paul.�� Naprawd� pragn��em �mierci, kiedy wyszed�em na pustyni�. Co� nie pozwoli�o mi umrze�. Musia�em wr�ci� i�

��Przywr�ci� legendꠗ doko�czy� Leto.�� Wiem. A szakale D�ekaraty ju� czekali na ciebie. Chcieli twoich wizji!

��Odm�wi�em. Nigdy �adnej im nie da�em.

��Ale oni ci� splugawili. Karmili ci� esencj� przyprawow�, zabawiali snami i kobietami. A ty mia�e� wizje.

��Czasami.�� Jak szelmowsko zabrzmia� g�os tego starca!

��We�miesz pier�cie� z powrotem?�� zapyta� Leto. Paul nagle usiad� na piasku, staj�c si� ciemn� plam� na tle �wiat�a gwiazd.

��Nie!

�Wi�c wie o daremno�ci swej drogi��� pomy�la� Leto. Pojedynek wizji przeszed� z delikatnej p�aszczyzny wybor�w na wielkie pole wyzbywania si� alternatyw. Paul zdawa� sobie spraw�, �e nie mo�e wygra�, ale jeszcze mia� nadziej� na unicestwienie tej wizji, przy kt�rej obstawa� Leto.

Po chwili Kaznodzieja powiedzia�:

��Tak, zosta�em skalany przez D�ekarat�. Ale ty kalasz si� sam.

��To prawda�� odrzek� Leto.�� Jestem twoim synem.

��A jeste� dobrym Fremenem?

��Tak.

��Pozwolisz wi�c odej�� �lepcowi na pustyni�? Pozwolisz mu odnale�� spok�j?�� Uderzy� otwar�a d�oni� w piach przed sob�.

��Nie, nigdy�� rzek� Leto.�� Ale gdyby� wci�� nalega�, masz prawo nadzia� si� na sw�j n�.

��A ty posi�dziesz moje cia�o?

��Owszem.

��Nie!

�A wi�c zna t� drogꔠ� pomy�la� Leto. Wy�wi�cenie cia�a Muad�Diba mo�na by�o wykorzysta� do scementowania wizji Leto.

��Nigdy im nie powiedzia�e�, prawda, ojcze�� zapyta� Leto.

��Nigdy im nie powiedzia�em.

��Ale ja to zrobi�em�� rzek� Leto.�� Powiedzia�em Murizowi o Kralizeku, Ataku Huraganu. Ramiona Paula wyra�nie opad�y.

��Nie mo�esz�� szepn��.�� Nie mo�esz.

��Jestem teraz stworzeniem pustyni, ojcze�� wyja�ni� Leto.�� Powiedzia�by� tak do kurzawy Coriolisa?

��My�lisz, �e okaza�em si� tch�rzem, poniewa� odrzucam t� drog�?�� zapyta� Paul chrapliwym, dr��cym g�osem.�� Och, dobrze ci� rozumiem, synu. Wr�biarstwo i szarlataneria zawsze nios�y ze sob� zgub�. Ja nigdy nie zagubi�em si� w mo�liwych przysz�o�ciach, ale ta jedna jest nie do przyj�cia!

��W por�wnaniu z ni� twoja d�ihad by�a letnim piknikiem na Kaladanie�� zgodzi� si� Leto.�� Zabior� ci� do Gurneya Hallecka.

��Gurney! S�u�y przecie� zakonowi �e�skiemu. Leto poj�� rozmiary wizji ojca.

��Nie, ojcze. Gurney nikomu ju� nie s�u�y. Wiem, gdzie mo�na go znale�� i mog� ci� tam zabra�. Nadszed� czas, by powsta�a nowa legenda.

��Widz�, �e nie mog� na ciebie wp�yn��. Pozw�l zatem, niech ci� przynajmniej dotkn�.

Leto wyci�gn�� praw� d�o�, by spotka� palce ojca. Wyczu� ich si��, dostosowa� si� do niej i wstrzyma� ruch ramienia Paula.

��Nawet zatruty n� nie uczyni mi szkody�� rzek� Leto.�� M�j organizm ma teraz inny metabolizm.

�zy pop�yn�y z pustych oczodo��w i Paul zwolni� u�cisk. Pozwoli� d�oni opa�� na bok.

��Gdybym wybra� twoj� drog�, zosta�bym bicourosem szejtana. A czym ty si� staniesz?

��Przez pewien okres mnie r�wnie� b�d� nazywali misjonarzem szejtana�� odpar� Leto.�� Potem zaczn� si� zastanawia� i ostatecznie dojd� do prawdy. Nie zaszed�e� w wizjach wystarczaj�co daleko, ojcze. Czyni�e� zar�wno dobro, jak i z�o.

��Ale o wyrz�dzonym �le dowiadywa�em si� za p�no.

��Pozna�e� tylko cz�� mojej wizji. Czy na reszt� nie mia�e� do�� si�y?

��Wiesz, �e nie zrobi�bym wielu rzeczy, gdybym m�g� przewidzie� z�o, jakie przynios�. Nie jestem z D�ekaraty.�� Wspi�� si� na palce.�� My�lisz, �e jestem z tych �miej�cych si� samotnie w nocy?

��Szkoda, �e nigdy nie by�e� prawdziwym Fremenem�� rzek� Leto.�� My, Fremeni, wiemy, jak poprowadzi� arif. Nasi s�dziowie potrafi� wybra� w�a�ciw� drog�, oddzieli� dobro od z�a.

��Fremeni, co? Niewolnicy, kt�rym pomog�e� si� nimi sta�?

Paul podszed� do Leto i wyci�gn�� d�o� w dziwnie nie�mia�ym ge�cie, dotkn�� pokrytego b�on� ramienia, powi�d� palcem w g�r� do miejsca, gdzie pow�oka odkrywa�a ucho, nast�pnie przejecha� po policzku i zbli�y� d�o� do ust.

��Aaach, nareszcie twoje w�asne cia�o�� powiedzia�.�� Dok�d ci� to zaprowadzi?�� Opu�ci� d�o�.

��Do punktu, w kt�rym ludzie sami b�d� tworzy� ka�d� chwil� przysz�o�ci.

��I to ty tak m�wisz? Paskudztwo kusi�oby w ten sam spos�b.

��Nie jestem Paskudztwem, chocia� m�g�bym nim by栗 odrzek� Leto.�� Widzia�em, co sta�o si� z Ali�, ojcze. Opanowa� j� demon. Ghania i ja znamy go. To baron, tw�j dziadek.

Paul ukry� twarz w d�oniach. Ramiona dr�a�y mu przez chwil�, a gdy opu�ci� r�ce, jego usta by�y zaci�ni�te w ostr� lini�.

��Na naszym rodzie ci��y przekle�stwo. Modli�em si�, �eby� rzuci� ten pier�cie� w piasek, �eby� si� mnie wypar� i uciek�, by� wybra� inne �ycie.

��Za jak� cen�?

Po d�ugiej przerwie Paul powiedzia�:

��Cel przygotowuje drog�, kt�ra do niego prowadzi. Raz tylko odst�pi�em od w�asnych zasad. Tylko raz. Przyj��em Mahdinat. Zrobi�em to dla Chani.

Leto stwierdzi�, �e nie potrafi nic odpowiedzie�. Pami�� tej decyzji tkwi�a gdzie� w jego wn�trzu.

��Nie umiem k�ama� przed tob� bardziej ni� przed sob��� kontynuowa� Paul.�� Wiem o tym. Ka�dy cz�owiek winien mie� jakiego� s�uchacza. Zapytam ci� tylko o jedno: czy Atak Huraganu jest konieczny?

��Tak, bo inaczej ludzko�� wyga�nie.

Paul us�ysza� ton powagi w s�owach Leto i odezwa� si� cichym tonem, �wiadcz�cym, i� docenia wielko�� wizji syna:

��Nie dostrzega�em takiej mo�liwo�ci.

��Zakon �e�ski chyba co� podejrzewa�� ci�gn�� Leto.�� Inaczej nie potrafi� wyja�ni� decyzji babki.

Owia� ich zimny, nocny wiatr, owijaj�c szat� Paula wok� jego n�g. Stary m�czyzna zadr�a�. Leto widz�c to rzek�:

��Masz sakw�, ojcze. Napompuj� filtrnamiot i sp�dzimy noc w spokoju.

Ale Paul potrz�sn�� g�ow�. Ani tej, ani �adnej innej nocy Muad�Did nie mia� ju� zazna� spokoju. Bohater mia� by� zniszczony, sam tak powiedzia�. Tylko Kaznodzieja b�dzie istnia� nadal.

��Kaweh wahid�� rzek� Stilgar. Przynie� kawy.

Da� znak r�k� adiutantowi stoj�cemu przy drzwiach prowadz�cych do pokoju o �cianach z kamienia, w kt�rym sp�dzi� bezsenn� noc. W tym miejscu freme�scy naibowie zazwyczaj spo�ywali sparta�skie �niadania. Stilgar wsta� i przeci�gn�� si�. Chocia� zbli�a�a si� pora posi�ku, nie czu� wcale g�odu.

Na niskiej poduszce obok drzwi, t�umi�c ziewanie, siedzia� Duncan Idaho. Zda� sobie w�a�nie spraw�, �e rozmowa ze Stilgarem zaj�a ca�� noc.

��Wybacz mi, Stil�� powiedzia�.�� Trzyma�em ci� zbyt d�ugo na nogach.

��Nieprzespana noc przed�u�a �ycie�� odpar� Stilgar, odbieraj�c podan� przez drzwi tac� z kaw�. Pchn�� w kierunku Idaho nisk� �aw�, postawi� na niej fili�anki i usiad� naprzeciw go�cia.

Obaj m�czy�ni mieli na sobie ��te szaty �a�obne, ale str�j Idaho by� po�yczony, poniewa� ludzi w Tabr razi�a ziele� jego munduru.

Stilgar nala� czarny nap�j z p�katej miedzianej karafki, prze�kn�� �yk i podni�s� fili�ank� do g�ry, jako znak dla Idaho�� pradawny freme�ski obyczaj, gest, m�wi�cy: �Nie ma trucizny�� spr�bowa�em�.

Kaw� przyrz�dzi�a Irulana wedle receptury, kt�r� lubi� Stilgar: ziarna spra�one do barwy r�owego br�zu, zmielone na drobny proszek w kamiennych �arnach, gdy by�y jeszcze gor�ce, natychmiast zalane wrz�tkiem, z dodatkiem szczypty melan�u.

Idaho wci�gn�� w nozdrza nasycony przypraw� aromat i prze�kn�� powoli gor�cy p�yn. Czy uda�o mu si� przekona� Stilgara?

Mentackie zdolno�ci pracowa�y opieszale o tak wczesnej godzinie poranka. Wiadomo�� od Hallecka rzuci�a nowe �wiat�o na spraw�. Alia wiedzia�a o Leto! Wiedzia�a! D�awid, co za tym idzie, r�wnie� musia� wiedzie�.

��Musisz mnie zwolni� ze swoich zakaz�w�� rzek� Idaho, raz jeszcze podejmuj�c sp�r. Stilgar jednak upiera� si�:

��Porozumienie o neutralno�ci wymaga ode mnie trudnej decyzji. Ghania jest tu bezpieczna. Ty i Irulana te� jeste�cie bezpieczni, ale nie wolno ci wysy�a� �adnych wiadomo�ci. Przyjmowa� mo�esz, owszem, ale nie wolno ci ich wysy�a�. Da�em moje s�owo.

��Czy wypada tak traktowa� go�cia i starego przyjaciela, kt�ry kiedy� dzieli� z tob� niebezpiecze�stwa?�� zapyta� Idaho, pami�taj�c, �e u�y� ju� tego argumentu wcze�niej.

Stilgar starannie odstawi� fili�ank� na tac� i ca�y czas patrz�c na ni�, powiedzia�:

��My, Fremeni, nie mamy poczucia winy czyni�c to, co wzbudza niech�� w innych.�� Podni�s� wzrok na twarz Idaho.

�Musz� go nak�oni�, by zabra� Ghani� i uciek� st�d��� pomy�la� Idaho. G�o�no za� powiedzia�:�� Nie le�a�o w moich zamiarach odwo�ywanie si� do twojego sumienia.

��Rozumiem�� odrzek� Stilgar.�� Poruszy�em t� kwesti�, by� poj�� freme�ski spos�b traktowania spraw. Masz przecie� do czynienia z Fremenami. Nawet Alia my�li tak jak my.

��A kap�ani?

��To co innego�� rzek� Stilgar.�� Chc�, by ludzie po�ykali szary wiatr grzechu, przyjmuj�c go na wieczno��. Taki jest ich wielki blef, dzi�ki kt�remu pragn� dowie�� w�asnej pobo�no�ci.�� M�wi� miarowym g�osem i Idaho zastanawia� si�, dlaczego gorycz, kt�r� w nim s�ysza�, nie pcha Stilgara do czyn�w.

��Stosuj�c stary, bardzo stary chwyt rz�d�w autokratycznych�� powiedzia� Idaho.�� Alia dobrze go zna. Poddani musz� odczuwa� win�. Wst�pem do poczucia winy s� niepowodzenia. Autokrata dostarcza ludowi wiele okazji do kl�sk i niepowodze�.

��Zapami�tam twoje s�owa�� rzek� sucho Stilgar.�� Wybacz mi, ale jeszcze raz ci przypomn�, �e m�wisz o w�asnej �onie, siostrze Muad�Diba.

��Powtarzam: Alia jest op�tana!

��Wielu tak twierdzi. Kiedy� podda si� j� pr�bie. Tymczasem mamy inne, wa�niejsze sprawy.

Idaho ze smutkiem potrz�sn�� g�ow�.

��Wszystko, o czym ci powiedzia�em, mo�na sprawdzi�. Kontakt z D�ekarat� zawsze utrzymywano przez �wi�tyni� Alii. Tam znalaz�by� pieni�dze ze sprzeda�y czerwi poza planet�. Wszystkie nici prowadz� do osoby Alii, do Regentki.

Stilgar potrz�sn�� g�ow� i wci�gn�� g��boko powietrze:

��Jeste�my na neutralnym terytorium. Da�em s�owo.

��Nie mo�esz pozosta� bierny!�� zaprotestowa� Idaho.

��Zgadzam si�.�� Stilgar skin�� g�ow�.�� Alia znalaz�a si� wewn�trz kr�gu, kt�ry z ka�dym dniem staje si� coraz cia�niejszy. To jak nasz stary zwyczaj wielo�e�stwa. Wykazuje m�sk� bezp�odno��.�� Rzuci� pytaj�ce spojrzenie na Idaho.�� M�wisz, �e zdradza ci� z innymi m�czyznami, �u�ywaj�c p�ci jako broni�. Tak si� przecie� wyrazi�e�. Zatem masz tu otwart�, absolutnie legaln� drog� wyst�pienia przeciw niej. D�awid jest w Tabr z wiadomo�ciami od Alii. Wystarczy, �e�

��Na twoim neutralnym terytorium?

��Nie, na zewn�trz, na pustyni�

��A je�eli skorzystam z okazji i uciekn�?

��Nie b�dziesz jej mia�.

��Stil, przysi�gam ci, Alia jest op�tana. Co mam zrobi�, by ci� przekona� o�

��To oskar�enie ci�ko udowodni栗 rzek� Stilgar. Ten argument r�wnie� u�ywany by� wielokrotnie tej nocy. Idaho przypomnia� sobie s�owa Jessiki i powiedzia�:

��Ale znasz spos�b, by to sprawdzi�?

��Spos�b? Owszem�� odpar� Stilgar. Znowu potrz�sn�� g�ow�.�� Bolesny i nieodwracalny. Dlatego przypominam ci o naszym podej�ciu do winy. Potrafimy si� uwolni� od jednostek mog�cych nas zniszczy�. Dotyczy to r�wnie� Procesu-o-Op�tanie. Trybuna� wydaje wyrok, za kt�ry odpowiedzialno�� bior� wszyscy obecni.

��Uczestniczy�e� w nim kiedy�, prawda?

��Jestem pewien, �e Matka Wielebna nie omin�a tej historii w swoim sprawozdaniu�� odpar� Stilgar.�� Dobrze wiesz, �e tak. Idaho zareagowa� na irytacj� w g�osie Stilgara.

��Nie stara�em si� zarzuci� ci k�amstwa. Po prostu�

��Dyskutowali�my ca�� noc i pad�o wiele pyta� rzek� Stilgar.�� Ale teraz jest ju� ranek.

��Musisz mi umo�liwi� wys�anie wiadomo�ci do Jessiki�� powiedzia� Idaho.

��Informacje nale�a�oby przes�a� na Salusa�� rzek� Stilgar.�� Nie b�d� ci czyni� pr�nych obietnic. Je�eli daj� s�owo, to po to, by go dochowa�, dlatego w�a�nie Tabr jest neutralnym terytorium. Nie pozwol� ci na skontaktowanie si� z nikim. Przysi�g�em w imieniu siczy.

��Alia musi zosta� poddana Procesowi!

��Po pierwsze, trzeba ustali�, czy istniej� okoliczno�ci �agodz�ce. By� mo�e to zwyk�y przypadek, a nie naturalna d��no�� do czynienia z�a.

��Chcesz uzyska� pewno��, �e nie jestem m�em-rogaczem szukaj�cym ch�tnych do wywarcia zemsty na niewiernej �onie�� stwierdzi� Idaho.

��Taka my�l mog�a przyj�� innym do g�owy, ale nie mnie�� odpar� Stilgar. U�miechn�� si�, by z�agodzi� ��dl�cy efekt s��w.�� My, Fremeni, mamy nasze tradycje, nasze hadisy. Kiedy czujemy l�k przed mentatem albo Matk� Wielebn�, uciekamy si� do hadis�w. A te m�wi�, �e jedynym l�kiem, kt�rego nie potrafimy przezwyci�y�, jest l�k przed b��dami.

��Trzeba powiadomi� lady Jessikꠗ powt�rzy� Idaho.�� Gurney twierdzi�

��Wiadomo�� mo�e nie pochodzi� od Gurneya Hallecka.

��My, Atrydzi, mamy swoje sposoby sprawdzania informacji. Stil, nie m�g�by� przynajmniej zbada� niekt�rych�

��D�ekarata ju� nie istnieje�� rzek� Stilgar�� Zniszczono j� wiele pokole� temu.�� Dotkn�� r�kawa Idaho.�� W �adnym przypadku nie mog� si� pozbywa� ludzi zdolnych do walki. To niespokojne czasy, kanaty s� zagro�one� Rozumiesz?�� Usiad� z powrotem.�� Teraz kiedy Alia�

��Nie ma ju� Alii�� powiedzia� Idaho.

��To ty tak twierdzisz.�� Stilgar poci�gn�� nast�pny �yk kawy i odstawi� fili�ank�.�� Sko�czmy z tym, Idaho, przyjacielu. Czy koniecznie trzeba odcina� r�k�, by usun�� od�amek?

��Zatem porozmawiajmy o Ghanimie.

��Nie ma potrzeby. Mo�e liczy� na moj� opiek�. Nikt jej tu nie skrzywdzi.

�Czy jest a� tak naiwny?��� pomy�la� Idaho.

Ale Stilgar wsta�, by da� znak, �e rozmow� uwa�a za zako�czon�. Idaho r�wnie� si� podni�s�. Do komnaty wszed� adiutant. Za nim do �rodka wkroczy� D�awid. Idaho odwr�ci� si�. Spostrzeg�, �e Stilgar stoi cztery kroki dalej. Bez wahania jednym b�yskawicznym ruchem wyci�gn�� n� i wbi� jego ostrze w pier� niczego nie spodziewaj�cego si� D�awida. M�czyzna zatoczy� si� w ty�, uwalniaj�c si� od no�a. Po chwili upad� na twarz, pluj�c krwi�. Wierzgn�� nogami i znieruchomia�, martwy.

��W ten spos�b uciszy�em plotki�� wyja�ni� Idaho, Adiutant czeka� z wyci�gni�tym no�em. Idaho zd��y� ju� schowa� narz�dzie mordu do pochwy, pozostawiaj�c szkar�atny �lad na ��tej szacie.

��Splami�e� m�j honor!- krzykn�� Stilgar�� To neutralne�

��Zamknij si�!�� Idaho spojrza� na zaszokowanego naiba.�� Za�o�ono ci obro��, Stilgar!

Wypowiedzia� jedn� z trzech najwi�kszych dla Fremena obelg. Twarz Stilgara poblad�a.

��Jeste� s�ugusem�� wycedzi� Idaho.�� Sprzeda�e� Fremen�w za ich wod�.

Tak brzmia�a druga z naj�miertelniejszych zniewag: ta, kt�ra by�a powodem zniszczenia D�ekaraty.

Stilgar zgrzytn�� z�bami i po�o�y� d�o� na krysno�u. Adiutant odst�pi� na bok.

Idaho odwr�ci� si� plecami do naiba, podszed� do drzwi, mijaj�c cia�o D�awida, i wysycza� trzeci� obelg�:

��Nie jeste� nie�miertelny, Stilgar. W �adnym z twoich nast�pc�w nie b�dzie p�yn�� kropla twojej krwi.

��Dok�d idziesz, mentacie?�� zawo�a� Stilgar za Idaho, gdy ten doszed� do drzwi. G�os mia� zimny jak wiatr wiej�cy od bieguna.

��Znale�� D�ekaratꠗ rzek� Idaho, wci�� si� nie odwracaj�c.

��Mo�e zdo�am ci pom�c!�� Stilgar doby� no�a. Idaho by� ju� przy zewn�trznej grodzi. Nie zatrzymuj�c si�, wykrzykn��:

��Je�eli chcesz mi pom�c swym no�em, z�odzieju wody, to prosz�, wbij mi go w plecy. Tak robi kto�, kto nosi obro�� demona.

Stilgar dwoma susami przeci�� pok�j, przest�pi� cia�o D�awida i dopad� Idaho w korytarzu. Guzowat� d�oni� si�gn��, by go zatrzyma� i odwr�ci�. Stan�� przed nim twarz� w twarz z wyci�gni�tym no�em. Odczuwa� tak wielki gniew, �e nawet nie zauwa�y� osobliwego u�miechu na obliczu Idaho.

��Wyci�gnij n�, ty mentackie �ajno!�� zagrzmia�. Idaho roze�mia� si�, a potem uderzy� Stilgara dwa razy w twarz. Fremen zawy� i wbi� n� w brzuch Idaho.

Mentat zatoczy� si�, krzywi�c usta w u�miechu. W�ciek�o�� Stilgara rozp�yn�a si� w nag�ym lodowatym wstrz�sie.

��Dwie �mierci dla Atryd�w�� wychrypia� Idaho.�� Druga lepsza od pierwszej.

Zatoczy� si� w bok i upad� twarz� na skaln� posadzk�. Krew ciek�a mu z otwartej rany.

Stilgar spojrza� w d� i g��boko wci�gn�� powietrze. Ma��onek Alii, �ona Niebios, zgin�� z jego r�ki. M�g� twierdzi�, �e broni� honoru naiba, �e nie chcia� z�ama� przyobiecanej neutralno�ci, ale tym trupem by� Duncan Idaho. �adne mo�liwe argumenty, �adne okoliczno�ci �agodz�ce nie mog�y zmaza� tego czynu. Gdyby nawet Alia po cichu zaaprobowa�a to, co zrobi�, to i tak publicznie musia�aby odpowiedzie� zemst�. By�a przecie� Fremenk�. By w�ada� Fremenami, nawet w najmniejszym stopniu nie mog�a by� nikim innym.

Dopiero teraz Stilgar zrozumia�, �e do takiej w�a�nie sytuacji d��y� Idaho.

Podni�s� oczy i ujrza� przera�on� twarz Hary, jego drugiej �ony, spogl�daj�cej z g��bi zacie�niaj�cego si� t�umu. W kt�r�kolwiek stron� popatrzy�, wsz�dzie widzia� twarze o takim samym wyrazie: szoku i obawy nast�pstw.

Stilgar wyprostowa� si�, wytar� ostrze o r�kaw i schowa� je. Przem�wi� oboj�tnym tonem:

��Ci, kt�rzy id� ze mn�, niech si� od razu pakuj�. Wy�lijcie m�czyzn, by przywo�ali czerwie.

��Dok�d idziesz, Stilgar?�� zapyta�a Hara.

��Na pustyni�.

��P�jd� z tob��� powiedzia�a.

��Oczywi�cie, �e p�jdziesz ze mn�. Wszystkie moje �ony tak zrobi�. Ghanima r�wnie�. Przyprowad� j�, Haro. Natychmiast.

��Tak, Stilgar, natychmiast��� zawaha�a si�.�� A Irulana?

��Je�eli zechce.

��Tak, m�u.�� Wci�� si� waha�a.�� Bierzesz Ghani� jako zak�adniczk�?

��Zak�adniczk�?�� Zdziwi�a go ta my�l.

�Je�eli mentat mia� racj�, jestem jedyn� nadziej� Ghani��� pomy�la� i przypomnia� sobie s�owa Leto: �Strze� si� Alii. Musisz zabra� Ghanim� i ucieka�.

Sicz Tueka le�a�a na wewn�trznej grani Nibymuru. Halleck sta� w cieniu kamiennej skarpy os�aniaj�cej wej�cie do siczy. Czeka�, a� ci wewn�trz zdecyduj� si�, czy udzieli� mu schronienia. Odwr�ci� wzrok ku pustyni i spojrza� na szarob��kitne poranne niebo. Przemytnicy zdumieli si�, �e on, przybysz z innego �wiata, pochwyci� czerwia i przyjecha� tu na nim. Ale Hallecka r�wnie� zdziwi�a ich reakcja. Czy� by�o to takie trudne dla kogo�, kto wiele razy widzia�, jak to robiono?

Halleck skupi� uwag� na pustyni, srebrnej od l�ni�cych ska� i szarozielonej od p�l, na kt�rych woda sprawi�a cud. Nagle zda� sobie spraw� z krucho�ci nagromadzonej na planecie energii. �ycie wci�� by�o zagro�one w ca�o�ci przez niespodziewan� zmian� w planie przekszta�cenia.

Wiedzia�, co wywo�a�o jego reakcj�. Pojemniki z martwymi piaskop�ywakami transportowano do siczy, by odzyska� ich wod�. Tysi�ce stworze� martwych. Zjawi�y si�, by zebra� przelan� wod�. To w�a�nie utrata wody spowodowa�a u Hallecka gonitw� my�li.

Spojrza� na kanat, w kt�rym nie p�yn�� ju� cenny p�yn. Widzia� dziury w kamiennym murze, przez kt�re wyla�a si� woda. Niekt�re ci�gn�y si� przez dwadzie�cia metr�w najpodatniejszych na zniszczenie odcink�w kanatu. W tych miejscach mi�kki piach prowadzi� do zag��bie� pe�nych wch�oni�tej wody. Wilgotne do�y roi�y si� od piaskop�ywak�w. Dzieci z siczy chwyta�y je i zabija�y.

Nad uszkodzonymi �cianami kanatu pracowa�y ekipy naprawcze. Inne zanosi�y minimalne ilo�ci wody do nawodnienia najbardziej potrzebuj�cych ro�lin. Uj�cie wodne gigantycznego zbiornika pod oddzielaczem wiatru siczy Tueka zosta�o od��czone, by zapobiec wylewaniu si� jej przez zniszczony kanat. Woda do nawil�ania pochodzi�a z zanikaj�cych ka�u� na jego dnie.

Metalowa konstrukcja grodzi zgrzyta�a w narastaj�cym cieple dnia. Halleck stwierdzi�, �e wpatruje si� w najdalszy zakr�t kanatu, w miejsce, w kt�rym woda si�ga�a najzuchwalej w g��b pustyni. Plani�ci z siczy, maj�c nadziej� na wyhodowanie ziele�ca, zasadzili tam specjalny rodzaj drzewa. Teraz by�o ono skazane na �mier�, o ile nie przywr�ci si� szybko obiegu wody. Halleck patrzy� na powiewaj�ce listowie wierzby, postrz�pione przez wiatr i piach. Dla niego drzewo to symbolizowa�o now� rzeczywisto��: jego i Arrakis.

�Oboje jeste�my tu obcy�.

Ci z siczy bardzo d�ugo podejmowali decyzj�. Zapewne potrzebowali m�czyzny zaprawionego w walce�� fachowcy w tej dziedzinie zawsze byli ch�tnie widziani�� Halleck jednak�e nie �ywi� z�udze�. Przemytnicy tych czas�w nie byli tymi samymi przemytnikami, kt�rzy wiele lat temu udzielili mu schronienia, gdy ucieka� przed siepaczami Harkonnen�w. Wyros�a nowa rasa, ��dna zysku.

Znowu skupi� si� na wierzbie. Dosz�o do niego wreszcie, �e zamiecie nowej rzeczywisto�ci mog� zmie�� z Arrakis przemytnik�w i wszystkich ich przyjaci�. Mog�y zniszczy� Stilgara wraz ze wszystkimi plemionami, kt�re pozostawa�y wierne Alii. Wszyscy oni stali si� lud�mi cywilizowanymi. Gurney pozna� gorzki smak tego procesu na przyk�adzie rodzinnego �wiata. Fremeni, wygl�d przedmie�� i tradycyjne obyczaje siczy uleg�y nieodwracalnym przemianom. Wiejskie dzielnice sta�y si� koloniami miast-centr�w. Ich mieszka�c�w uczono, jak nosi� na�o�one jarzmo, w kt�re zostali wprz�eni�� je�eli nie przez zawi��, to przez przes�dy. Nawet tu, zw�aszcza tu, ludzie zachowywali postaw� istot zale�nych. Byli skryci, nastawieni obronnie. Ka�de przejawy w�adzy natychmiast odrzucano�� ka�dej w�adzy: Regentki, Stilgara, ich w�asnej Rady�

�Nie mog� im ufa攠� pomy�la� Halleck. M�g� ich tylko wykorzysta� i wpoi� im nieufno�� wobec innych. Zanik�y stare obyczaje, obyczaje wsp�ycia wolnych ludzi. Ograniczono je do rytualnych s��w, kt�rych pochodzenie zatar�o si� w pami�ci.

Alia starannie pracowa�a na swym dzie�em, karz�c op�r i nagradzaj�c poparcie, prowadz�c bez planu zaci�g do Si� Imperium, ukrywaj�c wi�kszo�� imperialnej w�adzy. Szpiedzy! Na Boga, ilu musia�a mie� szpieg�w!

Halleck prawie widzia� morderczy ruch posuni�� i kontrposuni��, dzi�ki kt�remu Alia mia�a nadziej� utrzyma� opozycj� w rozbiciu.

�Je�eli Fremeni nadal b�d� tacy ospali, ona wygra��� pomy�la�.

Grod� za nim szcz�kn�a. Wy�oni� si� z niej s�u��cy o nazwisku Melides. By� to niski m�czyzna o ciele podobnym do tykwy, podskakuj�cy na cienkich, krzywych n�kach, kt�rych brzydot� podkre�la� filtrfrak.

��Zosta�e� przyj�ty�� powiedzia� Melides.

Halleck us�ysza� w jego g�osie bezczeln� ob�ud�. Ten g�os zdradzi� mu, �e mo�e liczy� na azyl tylko przez ograniczony czas.

�Dop�ki nie zdo�am ukra�� jednego z ich ornitopter�w��� pomy�la�.

��Jestem g��boko wdzi�czny waszej Radzie�� powiedzia� i pomy�la� o Esmarze Tueku, na kt�rego cze�� nazwano t� sicz. Esmar, nie�yj�cy ju� od dawna na skutek czyjej� zdrady przemytnik, poder�n��by Melidesowi gard�o na sam jego widok.

��Dlaczego nie czuj� �alu?�� Alia skierowa�a swe pytanie do sufitu ma�ej komnaty audiencyjnej, sali, kt�r� mog�a przej�� dziesi�cioma krokami w jednym i pi�tnastoma w drugim kierunku. Pok�j mia� dwa w�skie, wysokie okna, z kt�rych rozci�ga� si� widok ponad dachami Arrakin na Mur Zaporowy.

Dochodzi�o po�udnie. �wiat�o s�o�ca pali�o nieck�, w kt�rej zbudowano miasto.

Alia opu�ci�a wzrok, by popatrzy� na Buera Agarvesa, uprzednio Tabryt�, obecnie adiutanta Zii, rozkazuj�cego Stra�nikom �wi�tyni. Agarves przyni�s� wiadomo��, �e D�awid i Idaho nie �yj�. T�um pochlebc�w, s�ugus�w i stra�niczek w�adowa� si� za nim do komnaty, zdradzaj�c swoim zachowaniem, �e nowina jest ju� powszechnie znana.

Z�e wie�ci szybko rozchodzi�y si� na Arrakis.

Agarves by� niskim m�czyzn� o twarzy typowej dla Fremena: okr�g�ej, o dzieci�cych rysach. Oto przedstawiciel nowej rasy, porastaj�cej w t�uszcz na skutek obfito�ci wody. Alia widzia�a go na r�ne sposoby, rozszczepionego na dwa obrazy: na jednym mia� powa�n� twarz, nieprzejrzyste oczy barwy indygo i zmartwiony wyraz ust; drugie wyobra�enie odbiera�a bardziej zmys�owo. Podoba�y si� jej zw�aszcza jego grube wargi.

Chocia� nie by�o jeszcze po�udnia, w atmosferze milczenia wok� Alia wyczuwa�a co�, co szepta�o w t�sknocie za zmierzchem.

�Idaho powinien by� zgin�� o zachodzie��� pomy�la�a.

��Jak to jest, Buer, �e to w�a�nie ty przynosisz mi z�e wiadomo�ci?�� zapyta�a, zauwa�aj�c natychmiastowe wyt�enie uwagi, kt�re odmalowa�o si� na jego twarzy.

Agarves spr�bowa� prze�kn�� �lin� i odpowiedzia� chrapliwym tonem niewiele g�o�niejszym od szeptu:

��Pojecha�em z D�awidem, przypominasz sobie, pani? I kiedy� Stilgar odsy�a� mnie do Arrakin, kaza� ci powiedzie�, �e przybywam, by za�wiadczy� o jego absolutnym pos�usze�stwie.

��Absolutnym pos�usze�stwie?�� powt�rzy�a.�� Co mia� na my�li?

��Nie wiem, lady Alio�� rzek� Agarves b�agalnie.

��Opowiedz mi raz jeszcze, co widzia�e��� rozkaza�a i odwr�ci�a si� zadziwiona zimnem w�asnej sk�ry.

��Widzia�em��� Nerwowo potrz�sn�� g�ow� i spojrza� na pod�og� przed stopami Alii.�� Widzia�em �wi�tego Ma��onka martwego, na pod�odze centralnego korytarza. D�awid le�a� nie�ywy obok, w bocznym przej�ciu. Kobiety ju� ich przygotowywa�y do Huanui.

��I Stilgar wezwa� ci�, by� to zobaczy�.

��W istocie, pani. Stilgar mnie wezwa�. Wys�a� Garbusa Modibo, pos�a�ca siczy. Modibo mnie o niczym nie ostrzeg�. Powiedzia� tylko, �e Stilgar chce widzie� wys�annika Alii.

��A ty zobaczy�e� cia�o mojego m�a na posadzce? Szybko zamruga� powiekami, nast�pnie wlepi� oczy w pod�og� i skin�� g�ow�.

��Tak, pani. Obok le�a� martwy D�awid. Stilgar powiedzia� mi� Powiedzia�, �e tw�j ma��onek zabi� D�awida.

��A Duncana zamordowa� Stilgar, powiadasz�

��Sam to potwierdzi�, moja pani. Powiedzia�, �e �wi�ty Ma��onek go sprowokowa�.

��Sprowokowa���� powt�rzy�a Alia.�� Jak to si� sta�o?

��Nie wiem. Nikt tego nie wie. Pyta�em i nikt nie potrafi� mi odpowiedzie�.

��I w�a�nie wtedy wys�ano ci� do mnie z wie�ciami?

��Tak, pani.

��Czy nic nie mog�e� zrobi�? Agarves zwil�y� wargi j�zykiem i rzek�:

��Stilgar rozkazywa�, moja pani. To jego sicz.

��Rozumiem. A ty s�ucha�e� Stilgara.

��Zawsze go s�ucha�em, pani, dop�ki nie zwolni� mnie od zobowi�za�.

��Wtedy wys�a� ci� do Arrakin, prawda?

��S�u�� teraz tylko tobie, moja pani.

��Rzeczywi�cie? Powiedz mi, Buer, gdybym rozkaza�a ci zabi� Stilgara, twojego naiba, zrobi�by� to?

Jego wzrok stawa� si� coraz pewniejszy.

��Gdyby� tak rozkaza�a, pani.

��Zatem rozkazuj�. Masz jakie� pojecie o tym, dok�d si� uda�?

��Na pustyni�. Tylko tyle wiem, moja pani.

��Jak wielu ludzi zabra�?

��Mo�e po�ow� zdolnych do walki.

��Zabra� r�wnie� Ghanim� i Irulan�!

��Tak, moja pani. Ci, kt�rzy odeszli, s� obci��eni kobietami, dzie�mi i baga�ami. Stilgar wysun�� dwie propozycje�� p�j�� za nim albo pozosta� i by� zwolnionym ze zobowi�za�. Wielu zdecydowa�o si� nie opuszcza� siczy. Wybior� nowego naiba.

��Ja im wybior� naiba! I to ty nim b�dziesz, Buerze Agarvesie. Od dnia, w kt�rym przyniesiesz mi g�ow� Stilgara.

Agarves m�g� obj�� t� funkcj� przez walk�. Dopuszcza� tego freme�ski obyczaj.

��Jak rozka�esz, pani�� powiedzia�.�� Jakich si��

��Skontaktuj si� z Zi�. Nie dam ci wielu ornitopter�w, s� potrzebne gdzie indziej, ale znajdziesz do�� ludzi ch�tnych do walki. Stilgar splami� sw�j honor. Fremeni b�d� ci s�u�y� z przyjemno�ci�.

��Zatem zajm� si� tym, moja pani.

��Czekaj!�� Patrzy�a na niego badawczo, zastanawiaj�c si�, kogo nale�y wys�a�, by strzeg� tego kruchego dzieciaka. Potrzebny mu by� �cis�y nadz�r, zanim si� nie sprawdzi. Zda zdecyduje, kogo pos�a�.

��Nie mog� jeszcze odej��, pani?

��Nie. Musz� z tob� porozmawia� na osobno�ci, aby om�wi� szczeg�y planu schwytania Stilgara.�� Przy�o�y�a d�o� do twarzy.�� Nie czuj� �alu, pa�am jedynie ��dz� zemsty. Daj mi kilka minut, bym opanowa�a w�ciek�o��.�� Opu�ci�a d�o�.�� S�u��ca wska�e ci drog�.

Nachyli�a si� i szepn�a do Szalusy, nowej pokojowej:

��Niech go umyj� i wyperfumuj�, zanim przyjdzie. �mierdzi czerwiem.

��Tak, pani.

Alia odwr�ci�a si�, udaj�c �al, kt�rego nie czu�a, i uciek�a do osobistych komnat. Tam, w sypialni, trzasn�a drzwiami, zakl�a i tupn�a.

�Do diab�a z Duncanem! Dlaczego? Dlaczego? Dlaczego?�

Domy�la�a si� w tym rozmy�lnej prowokacji. Zabi� D�awida i rozj�trzy� Stilgara. Dowodzi�o to, �e wiedzia� o kochanku swej �ony.

Znowu z w�ciek�o�ci� tupn�a nog�, i jeszcze raz. Szybkim krokiem zacz�a kr��y� po sypialni.

�Do diab�a z nim! Do diab�a z nim! Do diab�a z nim!�

Stilgar przeszed� na stron� buntownik�w, Ghanima razem z nim. Irulana tez.

�Do diab�a z nimi wszystkimi!�

Jej rozdaj�ca kopniaki stopa natkn�a si� na bolesn� przeszkod�, trafiaj�c w co� metalowego. Spojrza�a w d�, stwierdzaj�c, �e skaleczy�a sobie nog� o ozdobn� zapink�. Podnios�a j� i znieruchomia�a na widok tego przedmiotu. Znalaz�a star� klamerk� ze srebra i platyny, jedno z oryginalnych kalada�skich cacuszek, kt�re ongi� Ksi��� Leto Atryda Pierwszy ofiarowa� swojemu mistrzowi miecza, Duncanowi Idaho. Wiele razy widzia�a, jak Duncan je nosi�.

Palce Alii zwar�y si� konwulsyjnie na klamerce. Idaho zostawi� j� tutaj, kiedy� kiedy�

�zy trysn�y z oczu Alii pomimo g��bokiego freme�skiego uwarunkowania. K�ciki jej ust opad�y, by znieruchomie� w grymasie rozpaczy. Poczu�a, jak znana ju� walka rozpoczyna si� w jej czaszce, si�gaj�c do czubk�w palc�w r�k, st�p. Alia sta�a si� dwiema istotami. Jedna ze zdziwieniem spogl�da�a na te cielesne konwulsje. Druga pragn�a podda� si� niezwyk�emu b�lowi, wype�niaj�cemu piersi. �zy swobodnie p�yn�y z oczu Alii, ale jaka� zaskoczona osobowo�� z wewn�trz zapyta�a zrz�dliwie:

��Kto p�acze? Kto p�acze? Kto w�a�ciwie teraz p�acze? Nic nie mog�o powstrzyma� jej �ez. B�l rozsadza� jej piersi, gdy rzuci�a si� na ��ko.

G�os wci�� pyta� z naciskiem:

��Kto p�acze? Kto to�?

Obok zniszczonego kanatu, wype�nionego owadami roj�cymi si� w wilgotnym piasku, zamieszka�y ptaki: papugi, sroki, s�jki. Tak wygl�da�a d�idda, ostatnie nowe miasto zbudowane na pod�o�u z ods�oni�tego bazaltu. Teraz by�a porzucona. Ghanima, wykorzystuj�c wczesne godziny poranka, bada�a teren poza pierwotnymi uprawami porzuconej siczy. W k�pce po��k�ej ro�linno�ci wypatrzy�a pasiastego gekona. Wcze�niej zauwa�y�a dzi�cio�a, gnie�d��cego si� pod �cian� d�iddy.

My�la�a o tej osadzie jako o siczy, ale tak naprawd� by� to zbi�r niskich �cian z utwardzonych cegie�, otoczony plantacjami powstrzymuj�cymi nap�r wydm. Miejscowo�� zbudowano w centrum Tanzerouft, sze��set kilometr�w na po�udnie od Grani Sihaja. Opuszczona sicz ju� zaczyna�a wtapia� si� w pustyni�; jej �ciany wykruszane by�y przez piaskono�ne wiatry, ro�linno�� umiera�a, tereny uprawne niszczy�o pal�ce s�o�ce. Ale piach za rozwalonym kanatem wci�� pozostawa� wilgotny, �wiadcz�c, �e przysadzisty korpus oddzielacza wiatru wci�� pracowa�.

W ci�gu ostatnich kilku miesi�cy, od czasu wymarszu z Tabr, zbiegowie ukrywali si� w kilku takich miejscach, nawiedzonych przez Demona Pustyni. Ghanima nie wierzy�a w niego, cho� nie mog�a zignorowa� widoku zniszczonych kanat�w.

Co pewien czas zbuntowani �owcy przyprawy przynosili wie�ci z siedzib ludzkich po�o�onych na p�nocy. Kilka ornitopter�w�� niekt�rzy powiadali, �e nie wi�cej ni� sze�栗 wci�� prowadzi�o poszukiwania, tropi�c zbieg�ych Fremen�w, ale Arrakis by�a wielka, a jej pustynia�� go�cinna dla uciekinier�w. Wedle doniesie� istnia�a jednostka obarczona zadaniem odnalezienia i zniszczenia grupy Stilgara, lecz dowodzi� ni� by�y Tabryta, Buer Agarves, kt�ry mia� liczne obowi�zki i cz�sto wraca� do Arrakin.

Buntownicy twierdzili, �e rzadko dochodzi�o do star� pomi�dzy nimi a �o�nierzami Alii. Niespodziewane ataki Demona Pustyni wi�za�y cze�� si� Gwardii Domowej i sp�dza�y sen z oczu Alii i naib�w. Demon Pustyni napastowa� tak�e przemytnik�w, lecz m�wiono o nich, �e przeszukuj� intensywnie pustyni�, by znale�� Stilgara, ��dni nagrody wyznaczonej za jego g�ow�.

Nieomylnie wyczuwaj�c wilgo� w powietrzu, Stilgar wprowadzi� swych ludzi do d�iddy tu� przed zmrokiem poprzedniego dnia. Obieca�, �e wkr�tce skieruj� si� na po�udnie, ku lasom palm winnych, ale nie chcia� poda� �cis�ej daty. Chocia� jego g�ow� wyceniono na sum� odpowiadaj�c� warto�ci pojedynczej planety, Stilgar wydawa� si� najszcz�liwszym i najbardziej beztroskim z ludzi.

��To miejsce jest dobre dla nas�� rzek�, wskazuj�c na wci�� pracuj�cy oddzielacz wiatru.�� Nasi przyjaciele zostawili nam troch� wody.

Grupka liczy�a teraz sze��dziesi�t os�b. Starych, chorych i bardzo m�odych pozostawiono w palmariach, w�r�d zaufanych rodzin. Dalej poszli tylko najwytrzymalsi, maj�cy wielu przyjaci� na p�nocy i na po�udniu.

Ghanima zastanawia�a si�, dlaczego Stilgar unika rozmowy na temat Demona Pustyni i tego, co dzia�o si� na Arrakis. Czy�by nic nie wiedzia�? W miar�, jak niszczono kanaty, Fremeni cofali si� na lini�, kt�ra ongi� znaczy�a p�nocn� i po�udniow� granic� ich siedzib. Zapewne sytuacja rozwija�a si� podobnie w ca�ym Imperium. Jeden stan by� odbiciem drugiego.

Ghanima przesun�a d�oni� pod ko�nierzem filtrfraka i z powrotem go zapi�a. Mimo zmartwie� czu�a si� zdecydowanie wolna. Nie nawiedza�y j� teraz wewn�trzne istnienia, cho� czasami wdziera�y si� do �wiadomo�ci. Od nich dowiedzia�a si�, czym by�a pustynia przed dzie�em ekologicznego przekszta�cenia. Niewyobra�alnie bardziej sucha, to na pewno. Naprawiony oddzielacz wiatru funkcjonowa� tylko dlatego, �e posiada� do�� wilgotnego powietrza do przetwarzania.

Wiele gatunk�w zwierz�t, kt�re kiedy� unika�y pustyni, dzi� �y�o sobie spokojnie na jej terenie. Zauwa�ono, jak licznie rozpleni�y si� dzienne sowy. Nawet w tej chwili Ghanima dostrzeg�a ptaki-mr�wkojady. Podskakiwa�y i ta�czy�y wzd�u� ko�ca rozwalonego kanatu, gdzie w mokrym piasku kr�ci�y si� owady. Buszowa�o te� kilka borsuk�w, ale przede wszystkim skoczki pustynne w niezliczonych ilo�ciach.

Nowymi Fremenami kierowa�y przes�dy i l�ki. Stilgar nie by� lepszy od reszty. T� d�idd� oddano we w�adanie pustyni, gdy kanat zosta� zniszczony po raz pi�ty w ci�gu jedenastu miesi�cy. Czterokrotnie naprawiano szkody wyrz�dzone przez Demona Pustyni, ale w ko�cu zabrak�o niezb�dnego zapasu wody, by zaryzykowa� kolej na jej utrat�.

Podobnie dzia�o si� w innych d�iddach i wielu starych siczach. Porzucono osiem z dziesi�ciu nowych osad. Gdy pustynia wkracza�a w nast�pn� faz�, Fremeni wracali do dawnych obyczaj�w. Dostrzegali we wszystkim z�e znaki. Poza Tanzerouft spotykano coraz mniej czerwi. Taki wyrok wyda� Szej-Hulud! Widziano martwe czerwie, przyczyny �mierci kt�rych nikt nie potrafi� wyja�ni�. Znika�y szybko pod py�em pustyni, ale rozpadaj�ce si� kad�uby, na kt�re napotykali Fremeni, nape�nia�y �wiadk�w zgroz�.

W zesz�ym miesi�cu grupa Stilgara natrafi�a na �cierwo czerwia i cztery dni zaj�o im otrz��ni�cie si� z przygn�biaj�cego wra�enia. Ogromny kad�ub znaleziono na szczycie gigantycznego wybuchu przyprawowego, ale przyprawa w wi�kszo�ci uleg�a zepsuciu.

Ghanina oderwa�a wzrok od kanatu i spojrza�a na d�idd�. Na wprost niej le�a� zwalony mur, chroni�cy ongi� musztamal, ma�y ogr�d z pawilonem. Zwiedzaj�c to miejsce, odkry�a za kamienn� �cian� sk�ad p�askich, prza�nych chleb�w przyprawowych.

Stilgar zniszczy� je, m�wi�c: �Fremen nigdy nie zostawia dobrej �ywno�ci�.

Ghanima podejrzewa�a, �e nie mia� racji, ale nie warto by�o si� sprzecza� b�d� ryzykowa�. Fremeni zmienili przyzwyczajenia. Kiedy� swobodnie w�drowali przez blech, ci�gni�ci podstawowymi potrzebami: wody, przyprawy, handlu. Ich budzikiem by�a aktywno�� zwierz�t, lecz teraz zwierz�ta �y�y pod�ug dziwnych nowych rytm�w, podczas gdy wi�kszo�� Fremen�w gniot�a si� w starych dr��niach w cieniu pomocnego Muru Zaporowego. �owc�w przyprawy spotyka�o si� rzadko w Tanzerouft i tylko grupa Stilgara w�drowa�a po starych trasach.

Ghanima wierzy�a Stilgarowi, w jego strach o Ali�. Irulana potwierdzi�a jego obawy. Gdzie� na Salusa �y� Farad�n. Kiedy� policzy si� i z nim, i z Ali�.

Ghanima podnios�a wzrok na szarosrebrzyste poranne niebo. Lady Jessika wci�� pozostawa�a na Salusa. Gurney Halleck znikn��, cho� donoszono, �e widziano go to tu, to tam. Kaznodzieja znalaz� jak�� kryj�wk� na pustyni, a jego heretyckie tyrady przesz�y do historii. Alia zaj�ta by�a rozdymaniem swej postaci do niebotycznych rozmiar�w, coraz bardziej trac�c wi� z rzeczywisto�ci�.

Na domiar z�ego do tego wszystkiego dochodzi� Stilgar.

Spojrza�a przez zburzony mur na miejsce, gdzie Stilgar pomaga� naprawia� zbiornik. Fremen upaja� si� rol� b��dnego ognika na pustyni, a cena za jego g�ow� wzrasta�a z ka�dym miesi�cem.

Nic ju� nie mia�o sensu. Nic.

Kto by� tym Demonem Pustyni, tym stworem zdolnym niszczy� kanaty, jak gdyby by�y fa�szywymi bo�kami? Mo�e to jaki� szalony czerw? A mo�e trzecia zbuntowana si�a�� rebelia? Nikt nie wierzy�, �e to czerw. Woda zabi�aby ka�dego, atakuj�cego kanat. Cz�� Fremen�w twierdzi�a, �e Demon Pustyni to w rzeczywisto�ci grupa powsta�c�w zamierzaj�cych znie�� Mahdinat Alii i przywr�ci� na Arrakis dawne obyczaje. Ci, kt�rzy w to wierzyli, pragn�li pozby� si� chciwej apostolskiej hierarchii, kt�ra nie czyni�a prawie nic poza podtrzymywaniem w�asnej pozycji, i powr�ci� do prawdziwej religii, og�oszonej przez Muad�Diba.

Z piersi Ghanimy doby�o si� g��bokie westchnienie.

�Och, Leto�� pomy�la�a.�� Prawie jestem zadowolona, �e nie do�y�e�, by to ogl�da�. Do��czy�abym do ciebie, ale m�j n� jeszcze nie sp�yn�� krwi�. Alia i Farad�n. Farad�n i Alia�.

Z d�iddy wysz�a Hara, zbli�aj�c si� do niej r�wnym krokiem. Zatrzyma�a si� przed Ghanim� i zapyta�a z naciskiem:

��Co robisz tu sama?

��Tutaj jest dziwnie, Haro. Powinni�my si� st�d szybko wynie��.

��Stilgar czeka, by z kim� si� tu spotka�.

��Och? Nie powiedzia� mi tego.

��Dlaczego mia�by m�wi� ci wszystko? Maku?�� Hara klepn�a d�oni� w kieszonk� z wod�, wybrzuszaj�c� prz�d szaty Ghanimy.�� Czy nie jeste� za m�oda, aby by� ju� w ci��y?

��By�am w ci��y tak wiele razy, �e nie potrafi� tego nawet zliczy栗 odpar�a Ghanim�.

S�ysz�c jad w g�osie Ghanimy, Hara cofn�a si� o krok.

��Jeste�cie band� g�upc�w�� powiedzia�a Ghanim�, machaj�c r�k�, by gestem obj�� d�idd� i Stilgara pracuj�cego z innymi lud�mi.�� Nigdy nie powinnam by�a i�� z wami.

��Nie �y�aby� ju�, gdyby� post�pi�a inaczej.

��Mo�e. Ale nie widzicie tego, co macie tu� pod nosem. Na kogo czeka Stilgar?

��Na Buera Agarvesa. Ghanima utkwi�a w niej wzrok.

��Maj� go tu sprowadzi� potajemnie przyjaciele z Siczy Czerwonej Czelu�ci�� wyja�ni�a Hara.

��To bawide�ko Alii?

��Przywioz� go z zawi�zanymi oczyma.

��Stilgar im uwierzy�?

��Buer prosi� o rozmow�. Zgodzi� si� na nasze warunki.

��Dlaczego mi o tym nie powiedziano?

��Stilgar wiedzia�, �e b�dziesz si� sprzeciwia�a.

��Sprzeciw� Pope�niacie szale�stwo! Hara zmarszczy�a czo�o.

��Nie zapominaj, �e Buer jest�

��Jest z Rodziny!�� wypali�a Ghanim�.�� To wnuk kuzyna Stilgara. Wiem! Przecie� Farad�n, kt�remu pewnego dnia odbior� �ycie, te� jest moim bliskim krewnym. My�lisz, �e co� powstrzyma m�j n�?

��Mieli�my dystrans. Przybywa z niewielk� ekip�. Ghanima szepn�a cicho:

��Nic dobrego z tego nie wyniknie, Haro. Powinni�my od razu opu�ci� t� d�idd�.

��Odczyta�a� znak?�� zapyta�a Hara.�� Ten martwy czerw, kt�rego widzieli�my! Czy�

��Wepchnij swoje s�owa w brzuch i urod� je gdzie indziej�� krzykn�a z gniewem Ghanim�.�� Nie podoba mi si� spotkanie z Buerem. To miejsce r�wnie�. Czeg� wi�cej trzeba?

��Powiem Stilgarowi, co�

��Sama mu to powiem!�� Ghanima przesz�a obok Hary, kt�ra za jej plecami uczyni�a znak rog�w czerwia, by odegna� z�o.

Stilgar jednak u�mia� si� tylko z obaw Ghanimy i kaza� jej szuka� piaskop�ywak�w, jak gdyby by�a dzieckiem. Uciek�a do jednego z porzuconych dom�w i przykucn�a w k�cie, by opanowa� gniew. Wtem poczu�a niespokojny ruch wewn�trznych istnie� i przypomnia�a sobie czyje� s�owa: �Je�eli zdo�amy ich powstrzyma�, wszystko potoczy si� wed�ug planu�.

Co za dziwna my�l!

Mimo wysi�k�w nie mog�a jednak skojarzy� zapami�tanych s��w z konkretn� osob�.

Gurney Halleck siedzia� na grzbiecie Szulochu. Obok niego, na dywaniku z w��kna przyprawowego, le�a�a baliseta. Ni�ej, w zamkni�tym basenie, pracowali robotnicy sadz�cy ro�linno��. Ramp� z piachu, na kt�r� Wygna�cy rozsypywali przypraw�, by zwabi� czerwie, przecina� nowy kanat.

Halleck ju� od godziny siedzia� na skale, szukaj�c odosobnienia, w kt�rym m�g�by spokojnie pomy�le�. W dole pracowali ludzie, ale widzia� ich przez pryzmat melan�u. Leto oceni�, �e produkcja przyprawy spadnie wkr�tce do stanu jednej dziesi�tej tego, co maksymalnie uzyskiwano za czas�w Harkonnen�w. Zapasy w Imperium podwaja�y sw� warto�� z ka�d� now� dostaw�. M�wiono, �e r�d Metulli�w sprzeda� po�ow� planety Novebruns za trzysta dwadzie�cia jeden jej litr�w.

Wygna�cy pracowali jak ludzie gonieni przez diab�a, i by� mo�e tak by�o w rzeczywisto�ci. Przed ka�dym posi�kiem stawali twarz� do Tanzerouft i modlili si� do upersonifikowanego Szej-huluda. W�a�nie za kogo� takiego uwa�ali Leto, a Halleck domy�la� si�, �e w przysz�o�ci wi�kszo�� ludzi zaakceptuje ich punkt widzenia.

Leto uruchomi� mechanizm zdarze�, w efekcie kt�rego Halleck i Kaznodzieja przybyli tu w ukradzionym ornitopterze. Go�ymi d�o�mi zniszczy� kanat Szulochu, rozrzucaj�c wielkie g�azy dalej ni� na pi��dziesi�t metr�w. Kiedy Wygna�cy pr�bowali interweniowa�, ch�opak skr�ci� kark jednemu z atakuj�cych, wykonuj�c zaledwie niewyra�ny ruch ramieniem. Chwyta� pierwszych z szeregu i ciska� nimi w tych, kt�rzy zostali z ty�u, �miej�c si� z ich broni. Nagle zagrzmia� g�osem demona: �Ogie� mnie nie dotknie! Wasze no�e mnie nie skalecz�! Nosz� sk�r� szej-huluda!�

Wyrzutkowie poznali go wtedy i przypomnieli sobie, jak skaka� z grzbietu skalnego �prosto na pustyni�. Z�o�yli mu ho�d, a Leto wtedy rozkaza�: �Przyprowadz� wam dw�ch go�ci. B�dziecie ich strzec i czci�. Odbudujecie kanat i zaczniecie sadzi� ogr�d-oaz�. Kiedy� w nim zamieszkam. Nie sprzedacie ju� ani drobiny przyprawy, ale b�dziecie gromadzi� ka�dy jej okruch, kt�ry znajdziecie�.

Fremeni s�uchali dalszych jego instrukcji, ogarni�ci trwog�. Strach wyciska� im �zy z oczu.

Oto nareszcie Szej-hulud wynurzy� si� z piasku!

Nikt nie rozumia� metamorfozy ch�opca. Leto odnalaz� Hallecka w jednej ze zbuntowanych siczy w Gejr Kulonie. W towarzystwie �lepca przemierzy� star� drog� przyprawow�, podr�uj�c na czerwiu przez teren, na kt�rym rzadko spotyka�o si� te zwierz�ta. Kilka razy musia� zbacza� z trasy, napotykaj�c zbyt wielkie st�enie wilgoci, kt�re zabi�oby wierzchowca. W siczy zjawili si� p�nym popo�udniem. Stra�nicy natychmiast wprowadzili ich do izby o skalnych �cianach.

Halleck wr�ci� my�lami do tego spotkania.

�Wi�c to jest ten Kaznodzieja��� stwierdzi�.

Obszed� dooko�a �lepego m�czyzn�, przywo�uj�c w pami�ci wszystkie zas�yszane historie o tej postaci. Maska filtrfraka nie kry�a zniszczonej twarzy, tote� m�g� swobodnie por�wna� rysy przybysza z wizerunkiem utrwalonym w �wiadomo�ci. Tak, m�czyzna rzeczywi�cie przypomnia� ksi�cia, po kt�rym Leto otrzyma� imi�.

�Znasz opowie�ci dotycz�ce Kaznodziei?��� zapyta� Halleck, zwracaj�c si� do Leto. �M�wi�, �e to tw�j ojciec, kt�ry powr�ci� z pustyni�.

�S�ysza�em o tym�

Halleck odwr�ci� si�, by popatrze� na ch�opca. Leto w�o�y� na siebie dziwny filtrfrak, ze zwini�tymi dooko�a twarzy i uszu skrajami. Okrywa�a go czarna szata, a na stopach mia� piachbuty. Halleck koniecznie chcia� wyja�ni�, jak uda�o mu si� uciec i dotrze� tu z powrotem.

�Dlaczego przyprowadzi�e� tu tego starca?��� zapyta�. �W D�ekaracie m�wi�, �e pracuje dla nich�.

�Ju� nie. Sprowadzi�em go, bo Alia pragnie jego �mierci�.

�Tak? My�lisz, �e to wystarczy do udzielenia mu azylu?�

�Ty jeste� jego azylem�.

Kaznodzieja sta� blisko nich, s�uchaj�c, ale nie daj�c znaku, �e interesuje go rezultat rozmowy.

�Dobrze mi s�u�y�, Gurney�� rzek� Leto�� a r�d Atryd�w nie utraci� jeszcze poczucia obowi�zku wobec tych, kt�rzy nam s�u���.

�R�d Atryd�w?�

�Ja jestem rodem�.

�Uciek�e� z D�ekaraty, uniemo�liwiaj�c mi wykonanie polecenia twojej babki��� stwierdzi� zimnym g�osem Halleck. �Jak mo�esz si� spodziewa慔

�Masz strzec �ycia tego cz�owieka, jak swego w�asnego��� odpar� Leto i bez zmru�enia oczu wytrzyma� spojrzenie Gurneya.

Jessika nauczy�a Hallecka wyrafinowanych sztuczek obserwacji Bene Gesserit, ale nie znalaz� w Leto niczego, co by m�wi�o o czym� wi�cej, ni� o spokojnej pewno�ci. Jednak�e polecenia Jessiki wci�� obowi�zywa�y.

�Powierzono mi uzupe�nienie twojego wychowania i ostateczne zbadanie, czy nie jeste� op�tany�.

�Nie jestem�.

�Dlaczego wi�c uciek�e�?�

�Namri dosta� rozkaz, aby mnie zabi� bez wzgl�du na to, co zrobi�. Alia mu rozkaza�a�.

�Zatem umiesz pos�ugiwa� si� prawdopoznaniem?�

�Umiem��� zn�w pewnie i spokojnie odrzek� Leto.

�Ghanima r�wnie�?�

�Nie�.

Kaznodzieja przerwa� milczenie, zwracaj�c puste oczodo�y w stron� Hallecka:

�My�lisz, �e mo�esz go wypr�bowa�?�

�Nie wtr�caj si�, kiedy nic nie wiesz o problemie ani o jego nast�pstwach��� rozkaza� Halleck, nie patrz�c na m�czyzn�.

�Och, wystarczaj�co dobrze znam konsekwencje��� odpar� Kaznodzieja. �By�em kiedy� poddany pr�bie przez pewn� star� kobiet�, kt�rej wydawa�o si�, �e wie, co czyni. Jak si� okaza�o, nie wiedzia�a�.

Halleck spojrza� wtedy na niego.

�Ty r�wnie� pos�ugujesz si� prawdopoznaniem?

�Ka�dy mo�e to robi�. Nawet ty��� odpar� Kaznodzieja. �Wystarczy wykaza� szczero�� wobec w�asnych uczu�. Trzeba mie� w sobie prawd�, by j� natychmiast rozpozna�.

�Dlaczego si� wtr�casz?��� zapyta� Halleck, k�ad�c d�o� na krysno�u. Kim by� ten Kaznodzieja?

�Jestem odpowiedzialny za to, co si� dzieje��� odpowiedzia� starzec. �Moja matka mog�a przela� w�asn� krew na o�tarzu, ale ja tego nie zrobi�. I uwierz�� znam wasz problem�.

�Taak?��� Halleck wykazywa� prawdziwe zaciekawienie.

�Lady Jessika rozkaza�a ci, by� odr�ni� wilka od psa, ze�eb od ke�leb. Wed�ug jej definicji wilk to kto�, kto ma si�� i jej nadu�ywa. Jednak�e mi�dzy wilkiem i psem jest strefa przej�ciowa, w kt�rej nie mo�na ich od siebie odr�ni�.

�Masz racjꔠ� Halleck zauwa�y�, �e coraz wi�cej mieszka�c�w siczy zbiera si� w izbie, by ich s�ucha�. �Sk�d to wiesz?�

�Poniewa� znam Arrakis. Nie rozumiesz? Pomy�l chwil�. Pod powierzchni� s� ska�y, py�, osady, piasek. To pami�� planety, obraz jej historii. Identycznie jest z lud�mi. Pies pami�ta wilka. Ka�dy wszech�wiat obraca si� wok� j�dra istnienia i od �rodka, od tego j�dra, a� po powierzchni� rozpo�cieraj� si� wspomnienia�.

�Bardzo ciekawe��� zauwa�y� Halleck. �W jaki spos�b ma mi to pom�c w wype�nianiu zadania?�

�Wejrzyj w histori�, kt�ra tkwi wewn�trz ciebie. Porozumiewaj si� tak, jak robi� to zwierz�ta�.

Halleck potrz�sn�� g�ow�. Wyczuwa� w Kaznodziei przyci�gaj�c�, zniewalaj�c� bezpo�rednio��, cech� charakterystyczn� dla Atryd�w. By�o w tym co� wi�cej, ni� sugerowa�oby dyskretne u�ycie G�osu. Serce zacz�o mu wali�. Czy�by�

�Jessika chcia�aby podda� Leto pr�bie, naciskowi, pod wp�ywem kt�rego ujawni�aby si�ukryta struktura�jej wnuka��� kontynuowa� Kaznodzieja. �Ale ta�struktura�zawsze jest widoczna, dost�pna waszym oczom�.

Halleck odwr�ci� si�, by zerkn�� na Leto. Ten ruch powsta� sam z siebie, jakby wymuszony si�� nie do odparcia.

Kaznodzieja m�wi�, jak gdyby udziela� lekcji upartemu uczniowi.

�Ch�opiec wprawia was w zmieszanie, poniewa� nie jest pojedyncz� istot�. To spo�eczno��. I jak w ka�dej spo�eczno�ci, dowolny jej cz�onek mo�e przej�� w�adz�. St�d bior� si� opowie�ci o Paskudztwach. Dostatecznie ju� zrani�e� t� spo�eczno��. Czy nie dostrzegasz metamorfozy? Ch�opak osi�gn�� wewn�trzn� r�wnowag�, na tyle pot�n�, �e nie mo�na ni� zachwia�. Kiedy� si� sprzeciwia�em, ale teraz b�d� mu pos�uszny. To Uzdrowiciel�.

�A ty kim jeste�?��� zapyta� z naciskiem Halleck.

�Tym, kogo widzisz. Nie patrz na mnie, patrz na dziecko, kt�re rozkazano ci uczy� i wypr�bowa�. Zosta�o uformowane przez kryzys. Prze�y�o w �mierciono�nym otoczeniu�.

�Kim jeste�?��� nalega� Halleck.

�M�wi� ci, sp�jrz na tego atrydzkiego ch�opaka! Oto najwy�sze sprz�enie zwrotne, od kt�rego zale�y przysz�o�� naszego gatunku. Zmieni zupe�nie oddzia�ywanie przesz�ych dokona� ludzko�ci. �aden inny cz�owiek nie mo�e zna� ich tak dobrze jak on. I ty rozwa�asz zabicie kogo� takiego?�

�Polecono mi, abym podda� go pr�bie. Ja nie��

�Ale� tak!�

�Jest Paskudztwem?�

Kaznodziej� wstrz�sn�� �miech.

�Upierasz si� przy bredniach Bene Gesserit. Wied�my maj� talent do tworzenia mit�w usypiaj�cych ludzko��!�

�Jeste� Paulem Atryd�?�

�Paul Atryd� ju� nie istnieje. Stara� si� by� symbolem moralnym, odrzucaj�c jednocze�nie stare regu�y. By� �wi�tym pozbawionym bosko�ci. Ka�de jego s�owo brzmia�o jak blu�nierstwo. Jak mo�esz my�le慔

�Poniewa� m�wisz jego g�osem�.

�Poddasz mnie pr�bie? Teraz? Strze� si�, Gurneyu Hallecku�.

Halleck prze�kn�� �lin� i spojrza� na wci�� milcz�cego Leto.

�Kto tu jest poddawany pr�bie?��� zapyta� Kaznodzieja. �By� mo�e lady Jessika praktykuje to na tobie, Gurneyu Hallecku?�

Zastanawia� si�, dlaczego my�l Kaznodziei go zaniepokoi�a. Czemu pozwala� na takie s�owa? W s�ugach Atryd�w g��boko zakorzeniona by�a pokora wobec autokratycznej mistyki. Jessika mu kiedy� to wyja�ni�a. Halleck czu�, �e co� w jego wn�trzu ulega zmianie: co�, czego skraje ledwie zosta�y tkni�te szkoleniem Bene Gesserit. Narasta�a w nim nieartyku�owana furia. Nie chcia� si� zmienia�!

�Kt�ry z was odgrywa boga? I w jakim celu?��� zapyta� Kaznodzieja. �Nie mo�ecie polega� wy��cznie na rozs�dku, by odpowiedzie� na to pytanie�.

Powoli i rozmy�lnie Halleck przerzuci� uwag� na �lepca. Jessika wci�� powtarza�a, �e powinien osi�gn�� r�wnowag� kairits: �b�dziesz czyni栗 nie b�dziesz czyni�. Nazywa�a j� dyscyplin� bez s��w i zda�, bez zasad i argument�w. Co� w g�osie �lepca, jego tonie i sposobie m�wienia wywo�ywa�o w�ciek�o��.

�Odpowiedz na moje pytanie��� powt�rzy� Kaznodzieja.

Halleck czu�, jak te s�owa zmuszaj� go do skoncentrowania si� na tym miejscu, tej chwili i jej wymogach. �w cz�owiek to Paul Atryda, �ywy; ten, kt�ry powr�ci�. By�o tu te� jego nie-dziecko, Leto. Ponownie spojrza� na niego, tym razem dostrzegaj�c go naprawd�. Dostrzega� oznaki napi�cia wok� jego oczu, w postawie si�� zr�wnowa�enia, bierne usta z b��kaj�cym si� na nich u�miechem.

Leto wyr�nia� si� z t�a, jak gdyby sta� w blasku o�lepiaj�cego �wiat�a. Osi�gn�� wewn�trzn� harmoni�, po prostu si� na ni� zgodziwszy.

�Powiedz mi, Paul�� rzek� Halleck�� czy Jessika wie o tobie?� Kaznodzieja westchn��.

�Dla zakonu jestem martwy. Nie staraj si� mnie o�ywi�.

�Ale dlaczego ona���� zapyta� Halleck, wci�� na niego nie patrz�c.

�Robi to, co musi. Uk�ada sobie �ycie, my�l�c, �e w�ada innymi. Wszyscy w ten spos�b bawimy si� w bog�w�.

�Ale ty �yjesz!��� szepn�� Halleck, patrz�c na m�czyzn� naprzeciwko, m�odszego od niego, lecz tak postarza�ego, �e wydawa� si� by� dwukrotnie starszy.

�Co to znaczy: �yj�?��� zapyta� z naciskiem Paul.

Halleck spojrza� na szeregi zgromadzonych Fremen�w, ich twarze wyra�aj�ce l�k i zw�tpienie.

�Matka nigdy nie chcia�a mnie wys�ucha攠� zabrzmia� g�os Paula. �Bycie bogiem w ko�cu staje si� nudne i upokarzaj�ce. To chyba wystarczaj�cy pow�d, �eby wymy�li� bosk� woln� wol�! Nic dziwnego, �e b�g mo�e zapragn�� zasn�� i �y� jedynie w pod�wiadomych wyobra�eniach wy�nionych przez siebie istot�.

�Ale ty �yjesz!��� powt�rzy� g�o�niej Halleck.

Paul zignorowa� podniecenie starego przyjaciela, pytaj�c:

�Czy rzeczywi�cie podjudza�by� ch�opaka przeciw jego siostrze w pr�bie Mashhad? Co za bezsens! Ka�de by m�wi�o: Nie! Zabijcie mnie! Niech drugie przetrwa! Do czego doprowadzi�yby tego typu praktyki? Czym jest �ycie, Gurney?�

�To nie by�a pr�ba Mashhad��� zaprotestowa� Halleck. Nie podoba� mu si� spos�b, w jaki Fremeni �cie�niali si� wok�, patrz�c badawczo na Paula, ignoruj�c Leto.

Teraz wtr�ci� si� ch�opiec:

�Zwr�� uwag� na struktur�, ojcze�.

�Tak� tak�.�� Paul trzyma� g�ow� wysoko uniesion�, jak gdyby w�szy� w powietrzu. �Zatem to Farad�n�.

�Jak �atwo kierowa� si� my�lami, miast zmys�ami��� rzek� Leto.

Halleck nic nie rozumia�, tote� got�w by� zapyta�, o czym m�wi�, ale Leto przeszkodzi� mu, k�ad�c d�o� na jego ramieniu.

�Nie pytaj o nic, Gurney. Mo�esz znowu zacz�� podejrzewa�, �e jestem Paskudztwem. Nie? Je�eli b�dziesz chcia� koniecznie wiedzie�, zniszczysz tylko siebie�.

Hallecka jednak opanowa�y w�tpliwo�ci. Jessika ostrzega�a go: �Przed-urodzeni mog� ci� wprowadzi� w b��d. Znajd� sposoby, o kt�rych nawet nie �ni�e��. Potrz�sn�� g�ow�. I Paul! Na Boga! Paul �ywy i w przymierzu z tym znakiem zapytania, kt�rego by� ojcem!

Fremeni utworzyli kr�g dooko�a nich. Wciskali si� mi�dzy Hallecka i Paula, mi�dzy Paula i Leto. Sala dr�a�a od pyta�: �Jeste� Muad�Dibem? Naprawd� jeste� Muad�Dibem? Czy on m�wi prawd�? Powiedz nam!�

�Dla was jestem Kaznodziej���� rzek� Paul, odpychaj�c t�um. �Nie mog� ju� by� Paulem Atryd� ani Muad�Dibem. Nie jestem m�em Chani ani Imperatorem�.

Halleck, przewiduj�c wydarzenia, kt�re nast�pi� za chwil�, je�eli pytania nie znajd� logicznej odpowiedzi, chcia� ju� podj�� dzia�anie, gdy naprz�d wyst�pi� Leto. Wtedy w�a�nie Halleck po raz pierwszy ujrza� skutki straszliwej zmiany, kt�ra w nim zasz�a.

Leto zagrzmia� g��bokim g�osem:

�Rozst�pcie si�!�

Potem ruszy� naprz�d, roztr�caj�c doros�ych Fremen�w na lewo i prawo, zwalaj�c m�czyzn z n�g, wyrywaj�c no�e z ich d�oni.

Kiedy w mniej ni� minut� reszta Fremen�w sta�a �ci�ni�ta pod �cianami w niemej konsternacji, Leto podszed� do ojca.

�S�uchajcie, kiedy m�wi Szej-hulud��� rzek�.

Nast�pnie oderwa� r�g ska�y ze �ciany przy wyj�ciu prowadz�cym na korytarz i zmia�d�y� j� go�ymi r�koma, u�miechaj�c si� ca�y czas.

�Zwal� wam sicz na g�owy��� powiedzia�.

�Demon Pustyni��� kto� szepn��.

�I wasze kanaty��� doda� Leto. �Rozwal� je na kawa�ki. Nie by�o nas tutaj, rozumiecie?�

Przera�eni ludzie kr�cili g�owami.

�Nikt nas nie widzia���� powt�rzy� Leto. �Szepniecie cho� s��wko, a wr�c� i wygnam was bez wody na pustyni�.

Halleck widzia�, jak d�onie Fremen�w podnosz� si� w zabobonnym ge�cie rog�w czerwia.

�Odejdziemy teraz, m�j ojciec i ja, w towarzystwie starego przyjaciela��� kontynuowa� Leto. �Przygotujcie ornitopter�.

I przywi�d� ich do Szulochu, wyja�niaj�c po drodze, �e musz� dzia�a� szybko, poniewa� �wkr�tce na Arrakis zjawi si� Farad�n. A jak twierdzi ojciec, wtedy dopiero zobaczysz prawdziw� pr�b� Gurney�.

Spogl�daj�c w d� ze skalnego grzbietu Szulochu, Halleck znowu zacz�� si� zastanawia�, tak jak zastanawia� si� ka�dego dnia: �Jaka pr�ba? Co on mia� na my�li?�

Ale Leto nie by�o ju� w Szlochu, a Paul uparcie odmawia� odpowiedzi.

Ghanima siedzia�a daleko poza kr�giem �wiat�a wydobywaj�cego si� z lamp przyprawowych i obserwowa�a Buera Agarvesa. Nie zrobi�a na niej dobrego wra�enia ta okr�g�a twarz i brwi zdradzaj�ce podniecenie ani spos�b, w jaki porusza� stop�, gdy m�wi�.

�Nie przyby� tu pertraktowa� ze Stilem��� pomy�la�a, znajduj�c potwierdzenie podejrze� w ka�dym s�owie i ge�cie tego cz�owieka. Odsun�a si� jeszcze dalej od kr�gu Rady.

Ka�da sicz mia�a wydzielone takie pomieszczenie jak to, ale sala posiedze� w porzuconej d�iddzie uderza�a Ghanim� zbytni� ciasnot�. Sze��dziesi�ciu ludzi z grupy Stilgara plus dziesi�ciu tych, kt�rzy przybyli z Agarvesem, zaj�o jeden koniec sali. �wiat�o lamp na olej przyprawowy odbija�o si� od niskich wspornik�w podtrzymuj�cych sufit. Rzuca�o dr��ce refleksy, ta�cz�ce na �cianach, a gryz�cy dym przepe�nia� pomieszczenia zapachem cynamonu.

Spotkanie rozpocz�o si� o zmierzchu, tu� po zako�czeniu mod��w i wieczornym posi�ku. Trwa�o ju� ponad godzin�, a Ghanima nie mog�a odszyfrowa� ukrytych cel�w w wyst�pieniu Agarvesa. S�owa Fremena wydawa�y si� do�� proste, ale jego gesty i wyraz oczu przeczy�y temu wra�eniu.

Agarves odpowiada� teraz na pytanie jednej z kobiet-kapitan�w Stilgara, siostrzenicy Hary nazwiskiem Rad�ia. By�a to smag�a, ascetyczna kobieta z opuszczonymi k�cikami ust, swoim zachowaniem prowokuj�ca nastr�j powszechnej nieufno�ci.

��Wierz�, �e Alia zagwarantuje wam pe�ne bezpiecze�stwo�� rzek� Agarves.�� Inaczej nie przyby�bym do was z pos�aniem.

Stilgar wtr�ci� si�, gdy Rad�ia chcia�a jeszcze co� powiedzie�:

��Nie tyle martwi mnie twoje zaufanie do niej, co to, czy ona ufa tobie�� mrukn��. Nie ucieszy�a go sugestia, �e powr�ci na swoje dawne stanowisko.

��To niewa�ne, czy ufa mi, czy nie�� powiedzia� Agarves.�� Je�li mam by� szczery, to w�tpi�. Zbyt d�ugo szuka�em ci� bez powodzenia. S�dz� jednak, �e Alia nigdy tak naprawd� nie chcia�a, by ci� schwytano. Ona�

��By�a �on� cz�owieka, kt�rego zabi�em�� odpar� Stilgar.�� Zar�czam ci, �e sam tego si� domaga�. R�wnie dobrze m�g� nadzia� si� na w�asny n�. Ale �w nowy stosunek pachnie�

Stopy Agarvesa wykona�y taneczny ruch, gdy wstawa�, prezentuj�c wyra�nie widoczny gniew na twarzy.

��Przebacza ci! Jak wiele razy mam to powtarza�? Jej kap�ani odegrali przedstawienie, prosz�c o boskie przewodnictwo�

��Poruszasz nast�pn� kwestiꠗ wtr�ci�a Irulana, wychylaj�c si� zza Rad�ii. Jej jasne w�osy kontrastowa�y z ciemn� czupryn� kobiety-kapitana.�� Przekona�a ci�, ale mo�e mie� inne plany.

��Kap�a�stwo urz��

��Kr��� plotki�� doda�a Irulana�� �e jeste� kim� wi�cej ni� wojskowym doradc�; �e jeste� jej�

��Do��!�� warkn�� gniewnie Agarves. Si�gn�� r�k� do no�a. Zwalczaj�ce si� emocje wykr�ci�y jego twarz.�� Wierz w co chcesz, ale nie mog� d�u�ej s�ucha� tej kobiety! Ona mnie obra�a! Plugawi wszystko, czego si� dotknie! Jestem przez ni� wykorzystywany. Ona mnie kala! Lecz ja nigdy nie podnios�em no�a na w�asn� rodzin�. Teraz jednak�e mam ju� do��!

Przypatruj�ca si� temu Ghanima pomy�la�a: �Wreszcie wydusi� z siebie prawd�.

Stilgar niespodziewanie wybuchn�� �miechem.

��Ach, kuzynie�� parskn��.�� Wybacz mi, ale musz� przyzna� ci racj�.

��Zatem zgadzasz si� ze mn�?

��Tego nie powiedzia�em.�� Podni�s� d�o�, gdy wydawa�o si�, �e Agarves znowu wybuchnie.�� Licz� si� ze zdaniem innych.�� Powi�d� r�k� dooko�a.�� Jestem za nich odpowiedzialny. Zastan�wmy si�, jakie odszkodowanie proponuje Alia.

��Odszkodowanie? Nie by�o mowy o czym� takim. Wybacz, ale ani�

��Zatem co proponuje jako por�k� dla swych s��w?

��Sicz Tabr i ciebie jako naiba, pe�n� autonomi� pod warunkiem neutralno�ci. Rozumie teraz, jak�

��Nie wejd� w podobne uk�ady ani nie dostarcz� jej ludzi do walki�� ostrzeg� Stilgar.�� Czy mnie rozumiesz?

Ghanima poj�a, �e Stilgar zaczyna mi�kn�� i pomy�la�a: �Nie! Nie! Nie!�

��Nie ma takiej potrzeby�� odpar� Agarves.�� Alia chce tylko, �eby Ghanima wr�ci�a do niej i zar�czy�a si� z Farad�nem�

��Wi�c o to chodzi!�� powiedzia� Stilgar, marszcz�c brwi.�� Ghanima jako argument w przetargu. Czy ona my�li, �e jestem�

��My�li, �e jeste� rozs�dny�� wyja�ni� Agarves, siadaj�c z powrotem na miejscu.

Ghanima ze smutkiem pomy�la�a: �Nie zrobi tego. Oszcz�d� sobie zachodu. On tego nie zrobi�.

Nagle us�ysza�a delikatny szelest z ty�u po lewej i poczu�a jak chwytaj� j� pot�ne r�ce. Gruba szmata, �mierdz�ca �rodkami nasennymi zakry�a jej usta, zanim zd��y�a krzykn��.

�Powinnam by�a si� domy�li�!�� pomy�la�a.�� Powinnam by�a si� przygotowa�!� Ale r�ce, kt�re j� trzyma�y, nale�a�y do doros�ego m�czyzny. Nie mog�a si� z nich wywin��. Nios�y j� ku najciemniejszemu zak�tkowi sali.

Gwiazdy zacz�y wirowa� strumieniami przed jej oczyma, gin�c w blasku �wiat�a b�d�cego wewn�trznym j�drem jej istoty.

P�dzony wiatrem kurz unosi� si� jak mg�a nad horyzontem, zas�aniaj�c wschodz�ce s�o�ce. W cieniu wydm piasek by� zimny. Leto sta� na zewn�trz ko�a utworzonego przez rosn�ce palmy winne, spogl�daj�c w kierunku pustyni. Wyczuwa� w�chem py� oraz aromat kolczastych ro�lin. S�ysza� poranne d�wi�ki zwierz�t i ludzi. Fremeni nie zbudowali w tym miejscu �adnego kanatu. Hodowali minimum ro�linno�ci nawadnianej przez kobiety przynosz�ce wod� w buk�akach ze sk�ry. Ich oddzielacz wiatru by� kruch� konstrukcj�, �atw� do zniszczenia przez burz�, ale i �atw� do odbudowania. Har�wka, rygory handlu przypraw� i przygoda�� takie panowa�y tu realia �ycia. Ci Fremeni wci�� wierzyli, �e obrazem nieba jest d�wi�k p�yn�cej wody, ale piel�gnowali tak�e pradawn� ide� Wolno�ci, kt�r� g�osi� Leto.

�Wolno�� do stan samotno�ci��� pomy�la�.

Leto poprawi� fa�dy bia�ej szaty okrywaj�cej jego �ywy filtrfrak. Poczu�, �e mierzi go b�ona z piaskop�ywak�w. Nie by� ju� istot� ludzk�. W jego krwi p�yn�o co� dziwnego. Rz�ski piaskop�ywak�w penetrowa�y ka�dy jego narz�d, zmieniaj�c go i przystosowuj�c. P�ka�y nici wi���ce ch�opca z traconym cz�owiecze�stwem. W tym procesie tkwi�a pu�apka, kt�r� dobrze zna�.

�Niech przysz�o�� dzieje si� samoistnie�� pomy�la�.�� Jedyn� zasad� rz�dz�c� zdolno�ci� tworzenia jest w�a�nie akt tw�rczy�.

Trudno mu by�o oderwa� wzrok od wydm wielkiej pustyni. Tu, na skraju piasku, znajdowa�o si� kilka ska�, ale wiod�y one wyobra�ni� ku wiatrom, py�owi, nielicznym samotnym ro�linom i zwierz�tom, wydmom przechodz�cym w wydmy, pustyni w pustyni�.

Z daleka dochodzi� d�wi�k fletu przygrywaj�cego do porannej modlitwy pie�� do wilgoci, kt�ra teraz subtelnie zmieni�a si� w serenad� dla nowego Szej-huluda. Ta wiedza sprawi�a, �e muzyka nabra�a wyrazu wiecznej samotno�ci.

�M�g�bym po prostu odej�� na pustyniꔠ� pomy�la�.

Wszystko by si� wtedy zmieni�o. Ka�dy kierunek by�by r�wnie dobry. Leto nauczy� si� ju� korzysta� z �ycia wolnego od pasji. Przerafinowa� freme�sk� mistyk� do straszliwej skrajno�ci: bra� to, co okazywa�o si� niezb�dne. Posiada� tylko szat�, z jastrz�biem Atryd�w ukrytym w jej fa�dach, oraz sk�r�-kt�ra-nie-by�a-jego-w�asn�.

Tak �atwo m�g�by st�d odej��!

Jego uwag� przyku� ruch wysoko na niebie: po sko�nie �ci�tych ko�cach skrzyde� zidentyfikowa� s�pa. Ten widok przepe�ni� mu pier� b�lem. Tak jak dzicy Fremeni, s�py �y�y w tym kraju, bo tu w�a�nie przysz�y na �wiat. Nie zna�y nic lepszego. Pustynia wychowa�a je i nauczy�a sztuki przetrwania.

W czasach Muad�Diba i Alii narodzi�a si� jeszcze jedna rasa Fremen�w. To oni stanowili przyczyn�, dla kt�rej Leto nie m�g� odej�� na pustyni� �ladem ojca. Przypomnia� sobie s�owa Idaho: �Ci Fremeni! S� bardzo �ywotni. I nigdy nie spotka�em zawistnego Fremena�.

Teraz kr�ci�o si� ich pe�no.

Leto ogarn�a fala smutku. Wybra� drog�, kt�ra mia�a zmieni� �wiat, ale kosztem olbrzymich wyrzecze�. Musia� pokonywa� coraz trudniejsze przeszkody.

Kralizek�� Atak Huraganu�� le�a� przed nim� Lecz jego omy�ka mia�aby takie same lub jeszcze gorsze konsekwencje.

Gdzie� z ty�u zabrzmia�y g�osy, nast�pnie dzieci�cy szczebiot oznajmi�:

��Oto on.

Leto odwr�ci� g�ow�.

Spo�r�d plam winnych wynurzy� si� Kaznodzieja prowadzony przez dziecko.

�Dlaczego ci�gle my�l� o nim jako o Kaznodziei?�� zastanowi� si�.�� Poniewa� nie jest ju� Muad�Dibem ani Paulem Atryd�. Pustynia uczyni�a go kim� innym. Pustynia i ci szakale z D�ekaraty podaj�cy mu du�e ilo�ci melan�u i bez przerwy go zdradzaj�cy.

Kaznodzieja zestarza� si� przedwcze�nie; nie wskutek braku przyprawy, ale w�a�nie przez ni��.

��Powiedziano mi, �e chcia�e� mnie widzie栗 rzek� Kaznodzieja w chwili, gdy jego ma�y przewodnik zatrzyma� si�.

Leto spojrza� na dziecko, osob� prawie tak wysok� jak on sam, skr�powan� l�kiem �agodzonym odrobin� ciekawo�ci. M�odzie�cze oczy pob�yskiwa�y ciemno znad maski filtrfraka.

Machn�� r�k�.

��Zostaw nas.

Przez chwil� uk�ad bark�w dziecka wyra�a� bunt, potem wzi�� g�r� l�k i wrodzony freme�ski szacunek dla prywatno�ci. Ch�opiec odszed�.

��Wiesz, �e Farad�n jest ju� na Arrakis?�� zapyta� Leto.

��Tak. Gurney rozmawia� ze mn� zesz�ej nocy. �Bardzo ch�odno cedzi s�owa. Tak jak ja w dawnych czasach��� pomy�la� Kaznodzieja.

��Musz� podj�� trudn� decyzjꠗ rzek� Leto.

��My�la�em, �e rozwa�y�e� ju� wszystkie warianty.

��Obaj znamy t� pu�apk�, ojcze.

Kaznodzieja kaszln��. Opanowuj�ce ich obu napi�cie m�wi�o mu, jak byli blisko decyduj�cego prze�omu. Leto nie m�g� teraz polega� wy��cznie na wizji, musia� ni� te� sterowa�.

��Potrzebujesz mojej pomocy?�� zapyta� Kaznodzieja.

��Tak. Wracam do Arrakin i chc� si� tam zjawi� jako tw�j przewodnik.

��Ale po co?

��Wyg�osisz jeszcze jakie� kazanie w Arrakin?

��Mo�e. S� jeszcze rzeczy, kt�rych im nie powiedzia�em.

��Nie wr�cisz na pustyni�, ojcze.

��Je�eli p�jd� z tob�?

��Tak.

��Zrobi�, cokolwiek zadecydujesz.

��Jeste� pewny? Wraz z Farad�nem wr�ci�a lady Jessika, twoja matka.

��Bez w�tpienia.

Kaznodzieja ponownie kaszln��. Zdradza� w ten spos�b zdenerwowanie, na kt�re nigdy by sobie nie pozwoli� Muad�Dib. Jego cia�o d�ugo nie poddawa�o si� re�imowi samodyscypliny, a umys� zbyt cz�sto szala� od przyprawy w D�ekaracie. Starzec nie by� pewien, czy m�drze b�dzie wr�ci� do Arrakin.

��Nie musisz i�� ze mn��� powiedzia� Leto.�� Zostawi�em w mie�cie siostr�, po kt�r� teraz wracam.

��P�jdziesz do Arrakin sam?

��Tak. Musze, spotka� si� z Farad�nem.

��Udam si� z tob��� westchn�� Kaznodzieja.

Leto wyczu� co� dziwnego w zachowaniu ojca. Czy�by korzysta� z przysz�owidzenia? Nie. Kaznodzieja ju� nigdy tego nie zrobi. Zna pu�apk� kryj�c� si� w cz�ciowej zgodzie. Ka�de wypowiedziane s�owo �wiadczy�o, �e zrzek� si� wizji na rzecz syna, wiedz�c, �e wydarzenia w tym wszech�wiecie zosta�y przez niego dok�adnie przewidziane.

To tylko stare przeciwie�stwa nawiedza�y Kaznodziej�. Uciek� z jednego paradoksu, by pogr��y� si� w drugi.

��Wyruszamy za kilka minut�� rzek� Leto.�� Powiesz Gurneyowi?

��Gurney nie idzie z nami?

��Chc�, �eby prze�y�.

Kaznodzieja nagle otworzy� si� na wzrastaj�ce napi�cie. Unosi�o si� dooko�a niego w powietrzu, tkwi�o w ziemi pod stopami, stale ruchome, skupione na tym nie-dziecku, b�d�cym jego synem. W gardle narasta� mu skowyt, do kt�rego pcha�y go stare wizje.

Przekl�ta �wi�to��!

Nie m�g� unikn�� gorzkiej istoty swych l�k�w. Wiedzia�, co zastan� w Arrakin. Jeszcze raz rozegraj� parti� z przera�aj�cymi i �miertelnymi si�ami, kt�re nigdy nie przynios� im pokoju.

Pielgrzymuj�ce kobiety ta�czy�y na placu przed �wi�tyni� w rytm muzyki b�bn�w i flet�w. Nie mia�y okry� na g�owach i bransolet na szyjach, ich suknie by�y cienkie i przezroczyste. Gdy si� odwraca�y, drugie, czarne w�osy opada�y im na twarze.

Alia spogl�da�a na t� scen� z orlego gniazda w �wi�tyni i czu�a, �e widowisko jednocze�nie j� poci�ga i odpycha. Nadchodzi�a pora �niadania, godzina, kiedy aromat kawy przyprawowej wype�nia� ca�y plac, nadp�ywaj�c od strony stanowisk przekupni�w pod ocienionymi arkadami. Siostra Muad�Diba wiedzia�a, �e wkr�tce b�dzie musia�a wyj�� i powita� Farad�na, ofiarowa� mu oficjalnie dary i nadzorowa� pierwsze spotkanie ksi�cia z Ghanim�.

Wydarzenia przebiega�y zgodnie z planem. Ghania go zabije i w powsta�ym zamieszaniu tylko jedna osoba przyst�pi do konkretnego dzia�ania. Marionetki ta�cz�, kiedy poci�ga si� za sznurki. Stilgar zamordowa� Agarvesa, tak jak na to liczy�a. A Agarves wprowadzi� do d�iddy porywaczy, nawet o tym nie wiedz�c. Mia� ukryty transmiter sygna�u w nowych butach, kt�re mu podarowa�a. Teraz Stilgar i Irulana czekaj�, uwi�zieni w podziemiach �wi�tyni. By� mo�e umr�, je�eli nie uda si� ich inaczej wykorzysta�. W lochach nie byli szkodliwi. Niech zatem czekaj�.

Zauwa�y�a, �e Fremeni z miasta uwa�nie obserwuj� tancerki na placu. Zasada r�wno�ci seksualnej wysz�a z pustyni, by przetrwa� we freme�skich miastach i miasteczkach. Ostatnio jednak coraz bardziej odczuwalne stawa�y si� spo�eczne r�nice mi�dzy m�czyzn� i kobiet�. To r�wnie� uwzgl�dnia� plan. Dziel i rz�d�. Alia dostrzeg�a subteln� zmian� w sposobie, w jaki dw�ch Fremen�w patrzy�o na kobiety z innych planet i ich egzotyczny taniec.

�Niech patrz�. Niech wype�ni� swe umys�y ghafl��.

Chocia� �aluzje w oknie by�y szczelnie zsuni�te, odczu�a nag�y wzrost temperatury. O tej porze roku upa� rozpoczyna� si� skoro �wit i osi�ga� maksymalne nat�enie w po�udnie. Temperatura na kamiennej posadzce placu musia�a by� o wiele wy�sza. Skwar dokucza� tancerkom, ale one wci�� obraca�y si� i sk�ania�y, wymachuj�c r�koma. Poprzez taniec sk�ada�y ho�d �onu Niebios. Adiutantka zaszydzi�a z obcoplanetarnych kobiet i ich szczeg�lnych obyczaj�w. Wyja�ni�a, �e kobiety pochodz� z Ix, gdzie kultywuje si� resztki zakazanej nauki i technologu.

Alia wci�gn�a nosem powietrze. Te kobiety by�y tak ignoranckie, tak przesadne i zacofane jak pustynne Fremenki� Dok�adnie tak, jak powiedzia�a adiutantka, staraj�c sobie zaskarbi� jej wzgl�dy przez doniesienie o dedykacji ta�ca. Nie wiedzia�y nawet, podobnie zreszt� jak adiutantka, �e Ix symbolizowa�o cyfr� w zapomnianym j�zyku.

�miej�c si� lekko do samej siebie, Alia pomy�la�a: �Niech ta�cz��. Taniec powoduje utrat� energii, kt�rej w innym wypadku mog�yby u�y� do bardziej szkodliwych cel�w. A muzyka brzmia�a przyjemnie: delikatne kwilenie na tle uderze� w b�benki i klaskania w d�onie.

Nagle melodia uton�a w pomruku wielu g�os�w. Tancerki zgubi�y rytm, odzyskuj�c go dopiero po chwili zamieszania. Ich uwaga zd��a�a ku odleg�ym wrotom, przez kt�re wlewa� si� t�um jak woda wyp�ywaj�ca z otwartej �luzy kanatu.

Alia r�wnie� patrzy�a na zbli�aj�c� si� fal�. Dobieg�y do niej s�owa, zw�aszcza jedno, cz�sto powtarzane: �Kaznodzieja! Kaznodzieja!�

Wtedy zobaczy�a starca st�paj�cego na czele z jedn� r�k� na barku m�odego przewodnika.

Tancerki-pielgrzymki przerwa�y piruety i stan�y na stopniach prowadz�cych do �wi�tyni. Wkr�tce do��czy�a do nich publiczno��. Alia wyczu�a ich admiracj�. Sama czu�a jedynie l�k. �Jak on �mie!�

Odwr�ci�a si�, by przywo�a� stra�niczki, lecz urwa�a rozkaz w p� zdania. T�um wype�ni� ju� plac. Mogliby wznieci� bunt, gdyby przeszkodzono Kaznodziei. Alia zacisn�a pi�ci.

K-a-z-n-o-d-z-i-e-j-a! Dlaczego Paul to robi�? Dla po�owy Fremen�w by� �pustynnym szale�cem� a przez to�� �wi�tym. Pozostali szeptali na lewo i prawo, �e musi by� Muad�Dibem. Inaczej Mahdinat nie pozwala�by mu g�osi� r�wnie w�ciek�ych herezji.

Alia dostrzeg�a w t�umie uciekinier�w resztki ludzi z porzuconych siczy. Tam w dole by�o niebezpiecznie, tam mog�y zosta� pope�nione b��dy.

��Pani?

G�os doszed� j� zza plec�w. Odwr�ci�a si�. Zobaczy�a Zi� stoj�c� w �ukowato sklepionych drzwiach, prowadz�cych do nast�pnej komnaty. Uzbrojone stra�niczki pa�acowe czeka�y tu� za ni�.

��Tak, Zia?

��Pani, przyby� Farad�n i prosi o audiencj�.

��Tu? W moich komnatach?

��Tak, pani.

��Jest sam?

��Z dwoma stra�nikami i lady Jessik�.

Alia po�o�y�a d�o� na gardle, przypominaj�c sobie ostatnie spotkanie z matk�. Jednak�e czasy si� zmieni�y. Powsta�y zupe�nie nowe warunki�

��Dzia�a b�yskawicznie�� stwierdzi�a Alia.�� Jaki podaje pow�d?

��S�ysza� o��� Zia wskaza�a na okno.�� Twierdzi, �e mu doniesiono, i� masz najlepszy punkt obserwacyjny. Alia zmarszczy�a brwi.

��Wierzysz w to, Zia?

��Nie, pani. My�l�, �e s�ysza� pewne plotki. Chce obserwowa� twoj� reakcj�.

��Jessika go do tego nak�oni�a.

��To zupe�nie mo�liwe, pani.

��Zia, moja droga, chc�, �eby� wykona�a par� do�� szczeg�lnych rozkaz�w. Podejd� bli�ej.

Zia post�pi�a dwa kroki do przodu.

��Pani?

��Wpu�cicie Farad�na, jego stra�nik�w i lady Jessik�, a potem przyprowad�cie Ghanim�. Ma wygl�da� w ka�dym szczeg�le jak freme�ska narzeczona� w ka�dym.

��Z no�em, pani?

��Z no�em.

��Ale�, pani�

��Ghanima nie stanowi dla mnie �adnego zagro�enia.

��Pani, mamy powody wierzy�, �e uciek�a ze Stilgarem bardziej po to, by go chroni�, ni� z jakiegokolwiek innego�

��Zia!

��Pani?

��Ghanima zd��y�a z�o�y� pro�b� o darowanie przewin Stilgarowi i Stilgar wci�� pozostaje �ywy.

��Ale ona jest nast�pczyni� tronu!

��Wype�nij moje rozkazy. Niech Ghanima si� przygotuje. Wy�lij r�wnie� pi�ciu kap�an�w na plac. Niech zaprosz� tu Kaznodziej�. Niech zaczekaj� na okazj� i pom�wi� z nim, nic wi�cej. Nie wolno im u�ywa� si�y. Ma to by� uprzejme zaproszenie. �adnej si�y, powtarzam. I, Zia�

��Pani?�� Jej g�os zabrzmia� ponuro.

��Kaznodzieja i Ghanima maj� by� wprowadzeni do mnie r�wnocze�nie. Musz� wej�� razem, kiedy dam ci znak. Rozumiesz?

��Tak, pani, ale�

��Wykonaj rozkaz! Pami�taj: razem!�� Skinieniem g�owy da�a jej znak do odej�cia. Gdy Zia odwr�ci�a si�, Alia doda�a:�� Wpu�� Farad�na i moj� matk�, ale dopilnuj, by poprzedza�o ich dziesi�� najbardziej zaufanych stra�niczek.

Zia na moment znieruchomia�a.

��Stanie si� wedle twej woli, pani.

Alia wyjrza�a przez okno. Za kilka minut jej plan zbierze krwawe �niwo. Paul b�dzie obecny przy tym, jak Alia zada ostateczny cios jego pretensjom do �wi�to�ci. Us�ysza�a, �e nadchodz� oddelegowane przez Zi� stra�niczki. Wszystko wkr�tce si� sko�czy. Wszystko. Kaznodzieja zaj�� pozycj� na pierwszym stopniu. Jego m�ody przewodnik przykucn�� obok. Alia widzia�a ��te szaty Kap�an�w �wi�tyni. Odgradza� ich od Paula szeroki mur plec�w. Mieli jednak wypracowane specjalne metody post�powania w takich sytuacjach. Znajd� spos�b, by zbli�y� si� do celu. Kaznodzieja zagrzmia�, a t�um ucich�, by wys�ucha� jego s��w. Niech s�uchaj�! Wkr�tce nie b�dzie �adnego Kaznodziei.

Wesz�a �wita Farad�na i po chwili Ali� dobieg� g�os Jessiki, pytaj�cej:

��Alio?

Nie odwracaj�c si�, odpowiedzia�a:

��Witajcie, ksi��� Farad�nie, matko. Chod�cie i popatrzcie na to przedstawienie.�� Teraz dopiero skierowa�a g�ow� w ich stron� i zobaczy�a wielkiego sardaukara, Tyekanika, z chmurn� min� wpatruj�cego si� w stra�niczki, kt�re zastawi�y mu drog�.

��Ach, jakie� jeste�cie niego�cinne�� rzuci�a Alia.�� Pozw�lcie im podej��.

Dwie stra�niczki, dzia�aj�c bez w�tpienia z polecenia Zii, stan�y mi�dzy ni� a go��mi. Reszta odst�pi�a na bok. Alia opar�a si� plecami o praw� cz�� okna i wskaza�a na nie.

��To naprawd� najlepszy punkt obserwacyjny.

Jessika, odziana w tradycyjn� czarn� ab�, spojrza�a na c�rk�. Towarzyszy�a Farad�nowi w spacerze do okna, ale nagle zatrzyma�a si� mi�dzy nim i stra�niczkami.

��Jeste� bardzo uprzejma, lady Alio�� rzek� kurtuazyjnie Farad�n.�� S�ysza�em wiele o Kaznodziei.

��A oto i on we w�asnej osobie�� wskaza�a Alia.

Farad�n wdzia� na siebie szary mundur dow�dcy sardaukar�w, bez ozd�b. Porusza� si� z gracj�, kt�ra wprawi�a Ali� w podziw. By� mo�e w ksi�ciu Corrino tkwi�o co� wi�cej, ni� pr�na sk�onno�� do rozrywek.

G�os Kaznodziei wdar� si� do pokoju przez przystawki g�o�nikowe zamontowane obok okna. Alia poczu�a przenikaj�cy j� do szpiku ko�ci dreszcz i zacz�a s�ucha� Kaznodziei ze wzrastaj�c� fascynacj�.

��Znalaz�em si� na Pustyni Zan�� zawo�a� starzec.�� Na tej pustyni wyj�cej z dziko�ci. I B�g rozkaza� mi, bym u�y�ni� to miejsce. Albowiem zwabiono nas na pustyni�, na kt�rej przelewali�my �zy i gdzie mieli�my porzuci� nasze obyczaje.

�Pustynia Zan��� pomy�la�a Alia. Tak� nazw� nadano ziemi, na kt�rej osiedlili si� pierwsi Zensunniccy W�drowcy. Z nich narodzili si� Fremeni. Ale co on m�wi�! Czy zniszczenia poczynione w siczowych twierdzach lojalnych plemion uwa�a� za dostateczny pow�d do dumy?

��Dzikie bestie zal�g�y si� w naszych krainach�� kontynuowa� Kaznodzieja.�� �a�osne stworzenia wype�ni�y domy. Wy, kt�rzy�cie uciekli z w�asnych siedzib, nie pomna�acie ju� dni sp�dzonych w�r�d piask�w. Tak, wy, kt�rzy porzucili�cie stare obyczaje, zginiecie w cuchn�cym gnie�dzie, je�eli b�dziecie trwa� przy swym post�powaniu. Ale gdyby�cie chcieli pos�ucha� mojego ostrze�enia, to niech Pan poprowadzi nawr�conych przez ziemi� otch�ani, w G�ry Bo�e. Tak, Szej-hulud poprowadzi wiernych.

W�r�d t�umu narasta� cichy pomruk. Kaznodzieja przerwa�, przenosz�c spojrzenie pustych oczodo��w z miejsca na miejsce. Nast�pnie podni�s� ramiona, roz�o�y� je szeroko i zawo�a�:

��O Bo�e, me cia�o t�skni za twoj� drog� w suchym, spragnionym kraju!

Stara kobieta stoj�ca naprzeciwko Kaznodziei, bez w�tpienia uciekinierka, s�dz�c po po�atanej i znoszonej odzie�y, wyci�gn�a do niego r�ce, wo�aj�c b�agalnie:

��Pom� nam, Muad�Dibie! Pom� nam!

W nag�ym, pe�nym l�ku skurczu w piersi Alia zapyta�a siebie, czy ta kobieta rzeczywi�cie zna prawd�. Spojrza�a na matk�, ale Jessika pozosta�a nieruchoma, dziel�c uwag� mi�dzy stra�niczki Alii, Farad�na i widok z okna. Farad�n wydawa� si� by� zafascynowany.

Alia przylgn�a do okna, staraj�c si� dojrze� Kap�an�w �wi�tyni. Nie by�o ich nigdzie wida�. Podejrzewa�a, �e pr�bowali przedrze� si� obok drzwi �wi�tyni, szukaj�c bezpo�redniej drogi na stopnie.

Kaznodzieja uni�s� praw� d�o� nad g�ow� starej kobiety i zawo�a�:

��Tylko sami mo�ecie sobie pom�c! Byli�cie zbuntowani. Sprowadzili�cie suche wiatry, kt�re ani nie oczyszczaj�, ani nie daj� ch�odu. Nosicie brzemi� pustyni, z kt�rej nadesz�a tr�ba powietrzna. Woda sp�ywa na piach ze zrujnowanych kanat�w. Potoki przenikaj� ziemi�. Woda spad�a z nieba w Strefie Wydm! O, moi przyjaciele, B�g mi tak rozkaza�: �Uczy�cie na pustyni prost� drog� do waszego Pana, albowiem jestem g�osem, kt�rym on przemawia�.

Wskaza� sztywnym i dr��cym palcem na stopnie ni�ej.

��To nie jest zgubiona d�idda, kt�ra nigdy wi�cej nie b�dzie zamieszkana! Tutaj spo�ywali�my chleb niebieski. I tu ha�as obcych wyp�dza nas z dom�w! Oni przygotowuj� pustkowie, ziemi�, kt�rej nie zamieszka �aden cz�owiek ani kt�rej nikt nie przemierzy.

T�um falowa� niespokojnie, uciekinierzy i freme�scy mieszczanie rozgl�dali si� dooko�a, spogl�daj�c na pielgrzym�w Had�d�, stoj�cych mi�dzy nimi.

�On mo�e wywo�a� krwawe zamieszki!�� pomy�la�a Alia.�� Dobrze, niech mu b�dzie. Kap�ani pochwyc� go w tym ba�aganie�.

Ujrza�a wtedy pi�tk� kap�an�w�� kr�tki sznureczek ��tych szat, kieruj�cy si� w d� stopni, ku Kaznodziei.

��Woda, kt�r� u�y�niali�cie pustyni�, zmieni�a si� w krew�� rzek� Kaznodzieja, szeroko rozpo�cieraj�c ramiona.�� Krew na naszej ziemi! Sp�jrzcie na pustyni�. Kusi�a obcych, by zostali w�r�d nas. Zjawili si� i pocz�li szerzy� gwa�t! Ich twarze s� zamkni�te, jakby by�y gotowe na ostatni wiatr Kralizeku! Zniewalaj� piasek. Wysysaj� jego bogactwa, skarby ukryte w g��biach. Przyjrzyjcie si� im. Napisane jest: �I stan��em na piasku, i ujrza�em besti�, i widzia�em na jej g�owie wypisane imi� Boga!�

W t�umie narasta�y gniewne pomruki. Podnoszono pi�ci, potrz�sano nimi.

��O co mu chodzi?�� szepn�� Farad�n.

��Sama chcia�abym wiedzie栗 powiedzia�a Alia. Po�o�y�a d�o� na piersi, czuj�c przesycone l�kiem podniecenie. Je�eli on nie przestanie, t�um zwr�ci si� przeciw pielgrzymom!

Ale Kaznodzieja odwr�ci� si�, wymierzy� martwe spojrzenie w �wi�tyni� i podni�s� d�o�, wskazuj�c w stron� orlego gniazda Alii.

��Jest jeszcze jedno blu�nierstwo!�� wykrzykn���� Blu�nierstwo! A imi� tego blu�nierstwa brzmi: Alia!

Nad placem zaleg�o milczenie.

Alia zamar�a w niemym os�upieniu. T�um nie m�g� jej dojrze� ani dosi�gn��, lecz ona i tak czu�a si� bezbronna i pokonana. Echa uspakajaj�cych s��w w czaszce walczy�y o lepsze z w�ciek�ymi uderzeniami jej serca. Kaznodzieja wci�� sta� z d�oni� wyci�gni�t� w kierunku okna. Nie by�a w stanie zrobi� nic innego, jak tylko patrze� na t� niewiarygodn� scen�.

Jednak tego by�o ju� za wiele dla kap�an�w. Przerwali milczenie gniewnymi okrzykami i rzucili si� biegiem w d� schod�w, roztr�caj�c ludzi na boki. T�um zareagowa� histerycznie, �ami�c si� jak fala uderzaj�ca o brzeg, naciskaj�c na pierwsze linie patrz�cych, porywaj�c ze sob� Kaznodziej�. �lepiec, oddzielony od przewodnika, miota� si� na prawo i lewo. Wtem nad ci�b� zawis�o ��to odziane rami�. W d�oni b�ysn�� krysn�. Ostrze opad�o i zaton�o w piersi Kaznodziei.

Grzmot zatrzaskiwanych gigantycznych drzwi �wi�tyni wyrwa� Ali� z odr�twienia. Stra�e zamkn�y wrota w obawie przed t�umem. Tymczasem ludzie zgromadzeni na schodach rozst�pili si�, czyni�c woln� przestrze� wok� zwini�tej na stopniach postaci. Nad placem zaleg�a niesamowita cisza. Wiele cia� le�a�o nieruchomo, ale tylko jedno w takim odosobnieniu.

Nagle kto� krzykn�� skrzekliwie:

��Muad�Dib! Zabili Muad�Diba!

��Na Boga!�� szepn�a dr��cym g�osem Alia.�� Na Boga�!

��Troch� na to za p�no, nie s�dzisz?�� zapyta�a Jessika. Alia odwr�ci�a si�, zauwa�aj�c w przelocie przera�on� twarz Farad�na.

��Zabito Paula!�� krzykn�a.�� To by� tw�j syn! Wiesz, co mo�e sta� si� za chwil�?

Jessika milcza�a. Nie powiedziano tu niczego, o czym by wcze�niej nie wiedzia�a. Z odr�twienia wyrwa� j� Farad�n, po�o�ywszy d�o� na jej ramieniu.

��Pani�� rzek�, a w jego g�osie zabrzmia�o tyle wsp�czucia, �e Jessika poczu�a si�, jakby mia�a za chwil� pa�� martwa. Przenios�a wzrok z zimnego, gniewnego oblicza Alii na pe�n� smutku twarz Farad�na i pomy�la�a: �By� mo�e zbyt dobrze wykona�am sw�j plan�.

Nie mog�a w�tpi� w s�owa c�rki. Pami�ta�a intonacj� g�osu Kaznodziei, poznaj�c w niej w�asne nauki: d�ugie lata sp�dzone na �wiczeniach z m�odym m�czyzn�, maj�cym zosta� ksi�ciem, kt�ry teraz le�a� owini�ty w zwoje podartych, zakrwawionych szmat u stopni �wi�tyni.

�Ghalfa mnie za�lepi�a��� pomy�la�a Jessika.

Alia zawo�a�a do jednej z adiutantek:

��Przyprowad� Ghanim�.

Jessika skupi�a si� na tych s�owach.

�Ghanim�? Po co?�

Adiutantka odwr�ci�a si� do drzwi, podchodz�c ku nim, by je otworzy�, ale zanim cokolwiek zdo�a�a uczyni�, rozleg� si� niesamowity huk. To strzeli�y zawiasy. Potem trzasn�a zasuwa, gruba konstrukcja z plastali, obliczona na wytrzymanie dzia�ania straszliwych si�, i drzwi przewali�y si� do �rodka. Stra�niczki odskoczy�y, wyci�gaj�c bro�.

Gwardia Jessiki i Farad�na zamkn�a ko�o wok� ksi�cia Corrino.

W wej�ciu pojawi�o si� jednak tylko dwoje dzieci: po lewej stronie Ghanima ubrana w czarn�, zar�czynow� sukni� i Leto po prawej, w bia�ej, zabrudzonej szacie, kryj�cej pod sob� g�ad� �filtrfraka�.

Alia spojrza�a na dzieci, na pr�no pr�buj�c opanowa� dr�enie.

��Zebra�a si� ca�a rodzinka, by nas powita栗 rzek� Leto.�� Babko.�� Skin�� g�ow� ku Jessice, a nast�pnie przeni�s� wzrok na ksi�cia Corrino.�� Czy�by ksi��� Farad�n? Witamy na Arrakis, ksi���.

Oczy Ghanimy wydawa�y si� by� puste. Trzyma�a praw� r�k� na obrz�dowym krysno�u i sprawia�a wra�enie, �e chce si� wyrwa� z u�cisku d�oni Leto, spoczywaj�cej na jej ramieniu. Leto potrz�sn�� ni� tak, �e drobne cia�o dziewczynki a� zadr�a�o.

��Sp�jrzcie na mnie, kochani�� kontynuowa� Leto.�� Jestem Ari, Lew Atryd�w. A to Arjech.�� Znowu potrz�sn�� ramieniem Ghanimy z t� pot�n� si��, kt�ra wprawia�a w dr�enie ca�e jej cia�o.�� Lwica Atryd�w. Przyszli�my, by da� wam Secher Nbiw, Z�ot� Drog�.

Ghanima, wch�on�wszy s�owa has�a�� �Secher Nbiw��� poczu�a, jak odblokowana �wiadomo�� nap�ywa do jej umys�u. Poj�a, �e w tej chwili odzyska�a i pobi�a zgie�kliw� przesz�o��. Posiad�a bram�, przez kt�r� mog�a zagl�da� w przesz�o��, kiedy tylko tego potrzebowa�a. Miesi�ce autohipnotycznego st�umienia wytworzy�y w jej umy�le enklaw�, sk�d mog�a w�ada� w�asnym cia�em. Zacz�a si� odwraca� w stron� brata, by mu o tym powiedzie�, gdy zorientowa�a si�, gdzie si� znajduje i z kim.

Leto pu�ci� rami� siostry.

��Czy znasz plan dzia�ania?�� szepn�a Ghanima.

��Wystarczaj�co dobrze�� odpar� Leto. Tymczasem Alia otrz�sn�a si� z szoku i wrzasn�a na stra�niczki:

��Bierzcie ich!

Leto natychmiast schyli� si�, podni�s� wywa�one drzwi i pchn�� je przez sal� w kierunku stra�niczek. Dwie z nich leg�y zmia�d�one ci�arem. Inne patrzy�y os�upia�e. Drzwi wa�y�y z p� tony, a to dziecko rzuci�o nimi z przera�aj�c� �atwo�ci�.

Alia zda�a sobie nagle spraw�, �e na korytarzu musi le�e� obezw�adniona s�u�ba. Inaczej nikt by tu nie wszed�.

Jessika wyci�gn�a podobne wnioski, lecz jednocze�nie s�owa Ghanimy dotkn�y rdzenia dyscypliny Bene Gesserit, kt�ra zmusi�a j� do koncentracji. Wnuki m�wi�y co� o jakim� planie.

��Co to za plan?�� zapyta�a Jessika.

��Z�ota Droga, nasz imperialny plan�� opar� Leto. Skin�� g�ow� Farad�nowi.�� Nie my�l o mnie surowo, kuzynie. Dzia�am r�wnie� w twoim interesie. Alia liczy�a, �e Ghanima ci� zabije. Ja raczej pozwol� ci �y� i zazna� pewnej miary szcz�cia.

Alia krzykn�a na stra�niczki chowaj�ce si� na korytarzu:

��Bierzcie ich!

Odpowiedzi� na jej rozkaz by� zupe�ny brak reakcji ze strony tych, do kt�rych go kierowa�a.

��Poczekaj tu na mnie, siostro�� powiedzia� Leto, kieruj�c si� ku ciotce.�� Mam pewn� rzecz do zrobienia.

Alia cofn�a si� w k�t, przykucn�a i wyci�gn�a n�. Zielone klejnoty na jego r�koje�ci b�ysn�y w �wietle padaj�cym z okna.

Leto kontynuowa� sw�j marsz z pustymi, rozpostartymi r�koma.

Alia nagle wsta�a i rzuci�a si� na niego z no�em.

Leto podskoczy� prawie pod sufit, zadaj�c r�wnocze�nie cios lew� stop�. Trafi� Ali� w czo�o i rozci�gn�� j� na ziemi, zostawiaj�c krwawy znak na jej czole. Wypu�ci�a n� z d�oni. Spr�bowa�a po niego si�gn��, ale Leto sta� ju� nad ni�.

Zawaha�a si� przez moment, przywo�uj�c z pami�ci sztuki walki Bene Gesserit. Gdy opad�a na pod�og�, jej cia�o by�o zwiotcza�e.

Raz jeszcze Leto zbli�y� si� do niej.

Alia wykona�a zw�d w lewo i jednocze�nie wystrzeli�a praw� stop� do przodu, zadaj�c cios, kt�ry, gdyby trafi� precyzyjnie, m�g�by rozpru� brzuch doros�emu m�czy�nie.

Leto przyj�� uderzenie na bark, chwyci� stop� Alii i uni�s� kobiet� do g�ry. Obraca� si�, kr�c�c ni� dooko�a. S�ycha� by�o �wist wywo�ywany szybko�ci�, z jak� wirowa�a i �opota�a jej szata.

Pozostali cofn�li si�.

Alia wci�� krzycza�a, lecz nadal wirowa�a dooko�a� dooko�a� dooko�a. Po chwili umilk�a.

Wtedy Leto zmniejszy� szybko�� obrot�w i delikatnie po�o�y� j� na pod�odze. Le�a�a, dr��c jak �miertelnie wyczerpane zwierz�. Leto pochyli� si� nad ni�.

��Mog�em rzuci� ci� o �cianꠗ rzek�.�� Tak by�oby pewnie najlepiej. Daj� ci jednak szans�, bo na ni� zas�ugujesz. Oczy Alii miota�y si� dziko z boku na bok.

��Pokonali�my nasze wewn�trzne istnienia�� kontynuowa� Leto.�� Sp�jrz na Ghanim�. Ona te� mo�e�

��Alio�� wtr�ci�a si� Ghanima�� mog� ci pokaza�, jak�

��Nie!�� G�os dobywaj�cy si� z piersi Alii brzmia� obco. Zaraz odezwa�y si� nast�pne, przeklinaj�c, b�agaj�c.�� Widzisz! Dlaczego nie s�ucha�a�?�� I znowu:�� Dlaczego to robisz? Co si� dzieje?�� I inny g�os:�� Powstrzymaj ich!

Jessika zatka�a uszy, czuj�c, jak Farad�n uspokajaj�co po�o�y� jej d�o� na ramieniu.

Alia wci�� szala�a.

��Zabij� ci�!�� Z jej ust tryska�y obrzydliwe przekle�stwa.�� B�d� pi� twoj� krew!�� Zacz�a wykrzykiwa� bezw�adne, spl�tane urywki zda� w najprzer�niejszych j�zykach.

Stra�niczki st�oczone w korytarzu czyni�y znak czerwia, potem �ciska�y pi�ci przy uszach. Ona by�a op�tana!

Leto sta�, potrz�saj�c g�ow�. Podszed� do okna i trzema b�yskawicznymi ciosami wybi� wzmocnione kryszta�em szk�o�� pono� nie do st�uczenia�� z ramy.

Na twarzy Alii pojawi� si� przebieg�y wyraz. Jessika pos�ysza�a, jak z jej wykr�conych w grymasie ust dobywa si� imitacja jej g�osu, parodia opanowanego tonu Bene Gesserit:

��Macie zosta� na swoich miejscach! Wszyscy!

Jessika opu�ci�a d�onie i stwierdzi�a, �e s� wilgotne od �ez.

Alia przetoczy�a si� na kolana i poderwa�a na nogi.

��Nie wiecie, kim jestem?�� zapyta�a z naciskiem. Us�yszeli s�odki i �piewny g�os m�odej Alii, kt�r� ju� dawno nie by�a.�� Dlaczego wszyscy patrzycie na mnie w ten spos�b?�� Zwr�ci�a b�agalne oczy ku Jessice.�� Matko, niech oni przestan�.

Jessika potrz�sn�a jedynie g�ow�, przej�ta zgroz�. Oto potwierdza�y si� stare ostrze�enia Bene Gesserit. Spojrza�a na Leto i Ghanim�, stoj�cych obok siebie. C� to oznacza�o dla tych biednych bli�ni�t?

��Jessiko�� rzek� Leto, a w jego g�osie us�ysza�a pro�bꠗ czy nie mo�na unikn�� Procesu-o-Op�tanie?

��Kim jeste�, by decydowa� o Procesie?�� zapyta� zrz�dliwie jaki� m�czyzna ustami Alii; zmys�owy autokrata, kra�cowo zepsuty folgowaniem swym zachciankom.

Oboje, Leto i Ghanima, rozpoznali �w g�os: stary baron Harkonnen. Ghanima poczu�a, jak ten sam g�os odzywa si� echem w jej g�owie, ale r�wnie� to, �e jej matka zatrzaskuje dla� bram�.

Jessika wci�� milcza�a.

��Zatem decyzja nale�y do mnie�� stwierdzi� Leto.�� I do ciebie, Alio. Proces-o-Op�tanie albo��� Skin�� g�ow� w kierunku wybitego okna.

��Kim jeste�, �e stawiasz mi warunki?�� zapyta�a z naciskiem Alia, wci�� g�osem starego barona.

��Demon!�� krzykn�a Ghanima.�� Pozw�l jej samej dokona� wyboru!

��Matko!�� odezwa�a si� b�agalnie Alia tonem ma�ej dziewczynki.�� Matko, co oni robi�? Czego ode mnie chcecie? Pom�cie mi!

��Sama sobie pom�!�� rozkaza� Leto.

Przez kr�tk� chwil� widzia� w jej oczach unicestwion� obecno�� ciotki, b�yszcz�c� bezradno��, spogl�daj�c� na niego i znikaj�c�. Wreszcie cia�o Alii ruszy�o nier�wnym, sztywnym krokiem w stron� okna. Z jej ust wydoby� si� straszliwy ryk starego barona.

��Zatrzymaj si�! Zatrzymaj si�, m�wi�! Rozkazuj� ci! Zatrzymaj si�! A masz!�� Alia chwyci�a si� za g�ow�, potkn�a si�, ale ju� opar�a uda o parapet. G�os wci�� szala�:�� Nie r�b tego! Zatrzymaj si�. Pomog� ci! Mam plan! S�uchaj! Zatrzymaj si�, m�wi� ci! Czekaj!

Alia oderwa�a d�onie od g�owy i chwyci�a si� rozwalonej framugi. Jednym skokiem przerzuci�a cia�o przez parapet i znikn�a. Spadaj�c nawet nie j�kn�a.

Najpierw us�yszeli krzyk t�umu, a potem g�uchy odg�os, gdy Alia zderzy�a si� ze stopniami.

Leto spojrza� na Jessik�.

��Powiedzieli�my ci, aby� jej wsp�czu�a.

Jessika odwr�ci�a si� i ukry�a twarz w mundurze Farad�na.

��Biega w nocy, kuzynie�� powiedzia�a Ghanima.�� Biega. Widzia�e� go, jak bieg�?

��Nie�� odpar� Farad�n.

Czekali we dwoje przed ma�� sal� audiencyjn� w Cytadeli, dok�d wezwa� ich Leto. Tyekanik sta� z boku, niespokojny z racji obecno�ci lady Jessiki zag��bionej teraz w jakiej� wewn�trznej medytacji. Up�yn�a zaledwie godzina od porannego posi�ku, ale wiele spraw wprawiono ju� w ruch�� wezwanie dla Gildii, wiadomo�ci dla KHOAM i Landsraadu.

Farad�n stwierdzi�, �e ci�ko jest mu zrozumie� Atryd�w. Rzeczywisto�� wprawia�a go w zak�opotanie. Wci�� m�wili o zar�czynach. Leto mia� zasi��� na tronie. Oczywi�cie, jego dziwna, �yj�ca sk�ra zostanie usuni�ta� ale dopiero w odpowiednim czasie�

��Biega, by si� zm�czy栗 powiedzia�a Ghanima.�� Jest wcieleniem Kralizeku. �aden wiatr nie by� nigdy tak szybki, jak on. Jest rozmyt� plam� na szczytach wydm. Widzia�am go. Wci�� biega. A gdy w ko�cu wyczerpie si�y, wr�ci i z�o�y g�ow� na moim �onie. �Popro� wewn�trz-matk�, by znalaz�a dla mnie dobry spos�b na �mier攠� b�dzie b�aga�.

Farad�n wpatrywa� si� w ni�. W ci�gu tygodnia zamieszek na placu Cytadela �y�a w dziwnym rytmie tajemniczych przyp�yw�w i odp�yw�w; historie o zaci�tych walkach za Murem Zaporowym dociera�y do niego poprzez Tyekanika, kt�rego poproszono o militarne doradztwo.

��Nie rozumiem ciꠗ rzek� Farad�n.�� By� znalaz�a spos�b, aby m�g� umrze�?

��Prosi� mnie, abym ci� przygotowa�a�� odpar�a Ghanima. Nie po raz pierwszy zdziwi�a j� ciekawska niewinno�� ksi�cia Corrino. Czy by�o to dzie�o Jessiki, czy co� wrodzonego?

��Na co?

��On ju� nie jest istot� ludzk�. Wczoraj pyta�e�, kiedy ma zamiar usun�� t� �yj�c� sk�r�. Nigdy. Ona jest teraz jego cia�em. Leto ocenia, �e prze�yje jakie� cztery tysi�ce lat, zanim metamorfoza go zniszczy.

Farad�n prze�kn�� �lin� przez zaschni�te gard�o.

��Rozumiesz, dlaczego wci�� biega?�� zapyta�a Ghanima.

��A je�eli b�dzie �y� d�ugo, to i tak�

��Poniewa� wspomnienie bycia cz�owiekiem jest w nim bardzo silne�� przerwa�a Ghanima.�� Pomy�l o istnieniach w jego wn�trzu. Nie, nie potrafisz zrozumie� tego, bo nigdy czego� takiego nie dozna�e�. Ale ja wiem. Potrafi� wyobrazi� sobie jego b�l. Nasz ojciec odszed� na pustyni�, unikaj�c cierpie�. Alia przeobrazi�a si� w Paskudztwo, id�c na kompromis. A moja matka, chocia� ma tylko niejasne poj�cie o �wiadomo�ciach wewn�trz, musi u�ywa� si� Bene Gesserit, by �y� z t� wiedz�� W�a�nie do tego sprowadza si� szkolenie Matek Wielebnych. Leto jest zupe�nie inny i nikt nigdy nie b�dzie taki jak on.

Farad�n czu� si� og�uszony jej s�owami: Imperator �yj�cy cztery tysi�ce lat?

��Jessika wie o tym�� kontynuowa�a Ghanima, spogl�daj�c na babk�.�� Powiedzia� jej to tej nocy. Nazwa� si� pierwsz� istot� w dziejach ludzko�ci, uk�adaj�c� plany o naprawd� dalekim zasi�gu.

��Co� on planuje?

��Z�ot� Drog�. Wyja�ni ci to p�niej.

��I ma dla mnie rol� w tym� planie?

��B�dziesz moim ma��onkiem�� odpar�a Ghanima.�� Leto przejmie program chowu Bene Gesserit. Jestem pewna, �e babka powiedzia�a ci o marzeniu zakonu �e�skiego: o m�czy�nie�� Wielebnym z nadzwyczajnymi mocami. On jest�

��Masz na my�li to, �e my�

��Nie tylko to.�� �cisn�a mu rami� z ciep�� poufa�o�ci�.�� Ma dla nas wiele innych odpowiedzialnych zada�. To znaczy na czas, gdy nie b�dziemy p�odzi� dzieci.

��C�, wydaje mi si�, �e na to jeste� jeszcze troch� za m�oda�� odpar� Farad�n, uwalniaj�c swe rami�.

��Nigdy wi�cej tego nie m�w�� ostrzeg�a. W jej g�osie wyczu� lodowaty ch��d.

Do rozmawiaj�cej pary zbli�y�a si� Jessika i Tyekanik.

��Tyek powiedzia� mi, �e walki przenios�y si� na inne planety�� poinformowa�a Jessika.�� �wi�tynia Centralna na Biareku jest obl�ona.

Farad�n pomy�la�, �e m�wi� to dziwnie spokojnym tonem. On i Tyekanik w ci�gu minionej nocy dok�adnie przejrzeli doniesienia. Dziki ogie� rebelii ogarn�� ca�e Imperium. Zostanie oczywi�cie st�umiony, ale Leto obejmie we w�adanie �a�osne dziedzictwo.

��Jest ju� Stilgar�� powiedzia�a Ghanima.�� Czekali�my na niego.

Ponownie uj�a Farad�na za rami�.

Stary freme�ski naib stan�� w drzwiach, eskortowany przez dw�ch by�ych komandos�w �mierci, jego towarzyszy z siczowych czas�w.

Wszyscy w�o�yli na siebie oficjalne czarne stroje z bia�ymi lam�wkami i ��te, �a�obne opaski na czo�a. Zbli�ali si� spokojnym, miarowym krokiem. Jessika zauwa�y�a, �e ca�a uwaga Stilgara skupia si� na niej, wi�c kiedy si� zatrzyma�, zapyta�a:

��Wci�� martwisz si� �mierci� Duncana Idaho?�� Nie podoba�a si� jej ostro�no�� starego przyjaciela.

��Matko Wielebna�� rzek� i z oci�ganiem sk�oni� g�ow�. �T�dy go wiedli�� pomy�la�a Jessika.�� Jak zwykle oficjalnie i zgodnie z freme�skim kodeksem, ale i z krwi� trudn� do zmazania�.

��Z naszego punktu widzenia odegra�e� rol�, kt�r� wyznaczy� ci Duncan. Nie pierwszy raz cz�owiek odda� �ycie za Atryd�w. Dlaczego tak si� dzieje, Stil? Czasami i ty by�e� na to got�w. Dlaczego? Czy dlatego, �e wiesz, jak wiele Atrydzi daj� w zamian?

��Jestem szcz�liwy, �e nie szukasz zemsty�� odpar�.�� Ale s� sprawy, kt�re musz� przedyskutowa� z twoim wnukiem. Mog� nas one rozdzieli� na zawsze.

��Chcesz powiedzie�, �e Tabr nie z�o�y mu ho�du?�� zapyta�a Ghanima.

��Chc� powiedzie�, �e zas�uguj� na s�d.�� Spojrza� zimno na Ghanim�.�� Nie podoba mi si� spos�b, w jaki zachowywali si� moi Fremeni�� mrukn��.�� Powr�cimy do dawnych obyczaj�w. Bez was, je�eli to b�dzie konieczne.

��Prawdopodobnie tylko na jaki� czas�� odpar�a Ghanima.�� Pustynia umiera, Stil. Co zrobisz, kiedy nie b�dzie ju� czerwi, nie b�dzie pustyni?

��Nie wierz� w to!

��Za sto lat�� ci�gn�a Ghanima�� zostanie mniej ni� pi��dziesi�t �ywych czerwi, a i te b�d� chore i trzymane w starannie przygotowanym rezerwacie. Zbiory przyprawy trafi� do Gildii Planetarnej, a jej cena��� Potrz�sn�a g�ow�.�� Widzia�am obliczenia Leto. Przemierzy� ca�� planet�. On wie.

��Stosujesz kolejny chwyt, by utrzyma� Fremen�w w roli wasali?

��Czy by�e� nim kiedykolwiek?�� odparowa�a Ghanima. Stilgar nachmurzy� si�. Bez wzgl�du na to, co zrobi�, czy powiedzia�, przed bli�niakami zawsze czu� si� winny.

��Zesz�ej nocy Leto ujawni� mi szczeg�y dotycz�ce Z�otej Drogi. Nie podoba mi si� ten pomys�.

��To dziwne�� odpar�a Ghanima, spogl�daj�c na babk�.�� Wi�ksza cz�� Imperium przyjmie j� z rado�ci�.

��Niesie ze sob� zniszczenie�� mrukn�� Stilgar.

��Ludzie t�skni� za Z�otym Wiekiem�� wyja�ni�a Ghanima.�� Czy� nie tak, babciu?

��W istocie�� zgodzi�a si� Jessika.

��T�skni� do Imperium zbudowanego na wz�r pa�stwa faraon�w, a te da im Leto�� kontynuowa�a Ghanima.�� T�skni� za dostatnim spokojem, bogatymi zbiorami, zr�wnaniem praw obywateli z wyj�tkiem panuj�cego Z�otego W�adcy.

��Ale� to oznacza �mier� dla Fremen�w!�� zaprotestowa� Stilgar.

��Jak mo�esz tak m�wi�? Czy� nie b�d� potrzebni �o�nierze i odwa�ni ludzie, by zlikwidowa� przypadkowe rebelie? No, Stil, ciebie i dzielnych towarzyszy Tyeka czeka mn�stwo roboty.

Stilgar zerkn�� na sardaukarskiego oficera, wymieniaj�c z nim niespodziewanie porozumiewawcze spojrzenie.

��Leto b�dzie kontrolowa� przyprawꠗ przypomnia�a im Jessika.

��B�dzie ni� w�ada� absolutnie�� doda�a Ghanima.

Farad�n wyczu�, �e pewna cz�� dyskusji zosta�a �wiadomie zaplanowana wcze�niej. Pomog�o w tym szkolenie, jakie wcze�niej przeszed� z Jessika.

��Pok�j przetrwa wieki�� kontynuowa�a Ghanima.�� Zniknie pami�� o wojnie. Leto b�dzie w�ada� przez co najmniej cztery tysi�ce lat.

Tyekanik spojrza� pytaj�co na Farad�na i chrz�kn��.

��Tak, Tyek?�� rzek� Farad�n.

��Wola�bym z tob� pom�wi� na osobno�ci, ksi���. Farad�n u�miechn�� si�, znaj�c pytanie dr���ce wojskowy umys� Tyekanika i wiedz�c, �e dwie inne osoby r�wnie� si� go domy�li�y.

��Nie sprzedam sardaukar�w�� powiedzia�.

��Nie ma potrzeby�� sprostowa�a Ghanima.

��S�uchasz tego dziecka?�� zapyta� z naciskiem Tyekanik. Poczu� si� ura�ony. Stary naib rozumia� konsekwencje wszystkich tych knowa�, ale nikt inny nie mia� zielonego poj�cia o sytuacji!

Ghanima u�miechn�a si� z powag� i rzek�a:

��Powiedz im, Farad�n.

Farad�n westchn��. �atwo zapomina� o fenomenie tego dziecka, kt�re nie by�o dzieckiem. M�g� wyobrazi� sobie �ycie sp�dzone z ni� w roli �ony, mimo rezerwy, kt�ra tkwi�aby w niej nawet w momentach najpe�niejszego zbli�enia. Taka przysz�o�� niezbyt go poci�ga�a, ale rozumia� jej nieunikniono��. Absolutna kontrola nad zmniejszaj�cymi si� dostawami przyprawy! Nic nie porusza�oby si� we wszech�wiecie, gdyby nie przyprawa.

��P�niej, Tyek�� zwleka� Farad�n.

��Ale�

��P�niej, powiedzia�em!�� Po raz pierwszy u�y� G�osu wobec Tyekanika. Zobaczy�, �e zaskoczony m�czyzna mrugn�� oczami i zamilk�.

Na wargach Jessiki zago�ci� niewyra�ny u�mieszek.

��M�wi o pokoju i �mierci jednym tchem�� mrukn�� Stilgar.�� Z�oty Wiek!

Ghanima wyja�ni�a:

��On poprowadzi ludzko�� przez kult �mierci w wolne powietrze kwitn�cego �ycia! M�wi o �mierci, bo to konieczne, Stil. Wykorzystuje napi�cie, dzi�ki kt�remu �ywa istota wie, �e �yje. Kiedy jego Imperium upadnie� Och, tak, upadnie. My�licie, �e to jest Kralizek, ale Kralizek dopiero nadejdzie. A gdy nadejdzie, ludzie przypomn� sobie, co to znaczy by� �ywym. Pami�� o nim b�dzie trwa� tak d�ugo, jak d�ugo pozostanie �ywy chocia� jeden cz�owiek. Jeszcze raz przejdziemy przez pr�b�, Stil. I wyjdziemy z niej. Zawsze powstaniemy z popio��w. Zawsze.

Farad�n dopiero teraz zrozumia�, co mia�a na my�li, m�wi�c mu o biegu Leto. �Nie b�dzie cz�owiekiem��� u�wiadomi� sobie.

Stilgar wci�� jeszcze si� waha�.

��Nie b�dzie czerwi��� burkn��.

��Och, czerwie wr�c��� zapewni�a go Ghanima.�� Wszystkie umr� w ci�gu dwustu lat, ale powr�c�.

��Jak�?�� przerwa� Stilgar.

Farad�n poczu� przyp�yw objawienia. Domy�li� si�, co powie Ghanima, zanim zacz�a m�wi�.

��Gildia ledwie przetrwa chude lata i to tylko dzi�ki jej i naszym zapasom�� powiedzia�a Ghanima.�� Po Kralizeku b�dzie jednak mn�stwo przyprawy. Czerwie odrodz� si�, kiedy m�j brat odejdzie w piasek.

Leto siedzia� na Lwim Tronie, przyjmuj�c ho�d od plemion. Ghanima sta�a obok niego, stopie� ni�ej. Ceremonia w Wielkiej Sali trwa�a ju� kilka godzin. Kolejne freme�skie plemiona maszerowa�y przed Leto w osobach pos�a�c�w i naib�w. Ka�da grupa nios�a dary przystaj�ce bogu o przera�aj�cej mocy; bogu zemsty, kt�ry obieca� im pok�j.

Zastraszy� ich, zmuszaj�c do ukorzenia si� w zesz�ym tygodniu, wyst�puj�c przed po��czonym arifem plemion. S�dziowie widzieli, jak wchodzi� do rozpalonego pieca, wy�aniaj�c si� nietkni�ty. Kiedy go zbadali, nie znale�li na jego sk�rze �adnych �lad�w oparze�. Rozkaza� im k�u� cia�o no�ami, a gdy ju� uderzali go ostrzami, okaza�o si�, �e nie s� w stanie nic mu uczyni�. Jedynym efektem, jakie da�o lanie na� kwas�w, by�o powstanie ulotnych opar�w. Zjada� podane mu trucizny i �mia� si� z przera�enia Fremen�w.

Potem przywo�a� czerwia i stan�� tu� przed jego paszcz�. Na koniec uda� si� na l�dowisko w Arrakin, gdzie poruszy� fregat� Gildii, chwytaj�c za jeden z jej statecznik�w.

Wysklepiona przestrze� Wielkiej Sali poch�ania�a ostre d�wi�ki. W komnacie rozlega� si� jedynie nieustaj�cy szmer poruszaj�cych si� st�p. Czu� by�o zapach kamiennego py�u przyniesionego z zewn�trz.

Jessika, kt�ra nie chcia�a wzi�� udzia�u w uroczysto�ci, obserwowa�a wydarzenia z okienka szpiegowskiego ukrytego wysoko nad tronem. Jej uwag� przykuwa� Farad�n. U�wiadomi�a sobie, �e oboje zostali wymanewrowani. Oczywi�cie, �e Leto i Ghanima przewidzieli posuni�cia zakonu �e�skiego. Bli�ni�ta mog�y zasi�gn�� rady wewn�trz siebie od dowolnej ilo�ci Bene Gesserit, wi�kszej ni� ich �y�o obecnie w ca�ym Imperium.

Szczeg�ln� gorycz� napawa� j� fakt, �e mitologia zakonu sta�a si� dla Alii pu�apk�. Strach wspiera si� na strachu? Nawyki pokole� wycisn�y na niej pi�tno Paskudztwa. Oczywi�cie, �e by�a op�tana. I nagle okaza�o si�, �e istniej� drogi wyj�cia z pu�apki, z czego skorzystali Leto i Ghanima. Nie jedna, ale dwie. Najbardziej denerwowa�o j� zwyci�stwo Ghanimy. Bli�niaczk� ocali�o st�umienie hipnotyczne w warunkach stresu, po��czone z koj�cym wp�ywem sprzyjaj�cych jej przodk�w. Mog�o to ocali� r�wnie� Ali�. Pozbawiona nadziei Alia nie mog�a jednak nic zdzia�a�, dop�ki nie by�o ju� za p�no. Woda Alii zrosi�a piach.

Jessika westchn�a i przenios�a uwag� na Leto. Na honorowym miejscu, obok jego prawego �okcia, sta� wielki dzban z wyobra�eniem firmamentu, zawieraj�cy wod� Muad�Diba. Leto twierdzi�, �e Paul w jego wn�trzu �mia� si� z tego symbolu.

Przechwa�ki wnuka i ten dzban spowodowa�y, �e podtrzyma�a decyzj� o nieuczestniczeniu w ceremoniale.

Wiedzia�a, �e tak d�ugo, jak b�dzie �y�, nie zaakceptuje Paula przemawiaj�cego ustami Leto. Fakt, �e r�d Atryd�w ocala�, napawa� j� rado�ci�, ale wydarzenia, kt�re mia�y nadej��, by�y dla niej zbyt ci�kie, by mog�a je znie��.

Farad�n siedzia� ze skrzy�owanymi nogami obok dzbana z wod� Muad�Diba. Zaj�� miejsce Pisarza Kr�lewskiego, obj�wszy z rado�ci� nowo ustanowione stanowisko.

Farad�n czu�, �e sprawnie adaptuje si� do nowej rzeczywisto�ci, cho� Tyekanik wci�� unosi� si� gniewem i straszy� konsekwencjami. Tyekanik i Stilgar tworzyli wsp�lnot�-opozycj�, kt�ra wyra�nie bawi�a Leto.

W czasie trwania uroczysto�ci przed tronem Atrydy przesz�y t�umy niezr�wnanych wojownik�w. Ich odnowiona przysi�ga wierno�ci nie mog�a budzi� w�tpliwo�ci. K�aniali si� przed nim, pokornie zawstydzeni tym, o czym doni�s� arif.

Wreszcie ceremonia zacz�a zbli�a� si� do ko�ca. Ostatni z naib�w, Stilgar, stan�� przed Leto w �pozycji honoru stra�y tylnej�. Zamiast koszy ci�kich od przyprawy, klejnot�w ognia czy jakichkolwiek innych kosztownych dar�w, kt�rych sterty le�a�y wok� tronu, Stilgar przyni�s� opask� ze splecionego w��kna przyprawowego. Jej wz�r zdobi� z�oto-zielony Jastrz�b Atryd�w. Ghanima rozpozna�a dar i rzuci�a na Leto szybkie spojrzenie.

Stilgar po�o�y� opask� na drugim stopniu poni�ej tronu i sk�oni� si� nisko.

��Darowuj� ci opask� na g�ow� noszon� przez twoj� siostr� w czasie, gdy przebywali�my na pustyni�� powiedzia�.

Leto st�umi� wybuch �miechu.

��Wiem, �e macie k�opoty�� odpar� Leto.�� Czy jest co�, co chcia�by� w zamian?�� Wskaza� d�oni� na stosy kosztownych dar�w.

��Nie, panie.

��Przyjmuj� zatem tw�j dar�� rzek� Leto. Pochyli� si� do przodu, zgarn�� skraj szaty Ghanimy i oddar� z niej cienkie pasmo.�� W zamian daj� ci ten kawa�ek szaty Ghanimy, szaty, kt�r� mia�a na sobie w chwili, gdy porwano j� z pustynnego obozu, co zmusi�o mnie, bym j� ocali�.

Stilgar przyj�� dar dr��c� d�oni�.

��Szydzisz ze mnie, panie?

��Szydzi� z ciebie? Na moje imi�, Stilgar, nigdy nie m�g�bym z ciebie szydzi�. Da�em ci bezcenny dar. Rozkazuj� ci nosi� go zawsze blisko serca, jako przypomnienie, �e wszyscy ludzie s� sk�onni pope�nia� b��dy i �e wodzowie s� tak�e lud�mi.

Fremen parskn�� �miechem.

��Jakim naibem m�g�by� zosta�, panie!

��Jakim naibem jestem! Naibem naib�w. Nigdy o tym nie zapominaj!

��Jak ka�esz, panie.�� Stilgar westchn��, przypominaj�c sobie raporty z arifu. I pomy�la�: �Kiedy� chcia�em go zabi�. Teraz jest za p�no�. Jego spojrzenie pad�o na dzban: nieprzejrzyste z�oto, pokryte zieleni�.�� Oto woda mojego plemienia.

��I mojego�� rzek� Leto.�� Rozkazuj� ci przeczyta� inskrypcj� wyryt� na boku naczynia. Przeczytaj j� g�o�no, aby wszyscy s�yszeli.

Stilgar spojrza� pytaj�co na Ghanim�, ale ona podnios�a podbr�dek, daj�c mu tym gestem odpowied�, kt�ra przeszy�a go dreszczem. Czy te atrydzkie skrzaty chc�, by wci�� odpowiada� za swoj� porywczo�� i omy�ki?!

��Przeczytaj to�� rozkaza� Leto, wskazuj�c naczynie. Stilgar powoli wszed� na stopnie, nachyli� si� i przeczyta� na g�os:

���Ta woda jest najwy�sz� esencj�, �r�d�em kieruj�cego si� na zewn�trz stworzenia. Cho� nieruchoma, jest istot� wszelkiego ruchu�. C� znacz� te s�owa, panie?�� szepn�� Stilgar.

��Cia�o Muad�Diba przypomina pust� skorup�, tak� jak ta, kt�r� porzuca owad�� powiedzia� Leto.�� W�ada� wewn�trznym �wiatem, podczas gdy zewn�trzny mia� we wzgardzie, i w ten spos�b doprowadzi� do katastrofy. W�ada� zewn�trznym �wiatem, wy��czaj�c z tego �wiat wewn�trzny, i to odda�o jego nast�pc�w na pastw� demon�w. Z�ote Remedium zniknie z Diuny, ale my�l Muad�Diba b�dzie trwa�a, a jego woda poruszy naszym wszech�wiatem.

Stilgar sk�oni� g�ow�. Mistycyzm wprawia� go w zak�opotanie.

��Pocz�tek i koniec zawsze s� jedno�ci��� kontynuowa� Leto.�� �yjecie w powietrzu, a nie widzicie go. Faza si� zamkn�a. Z tego zamkni�cia wyrasta pocz�tek jej przeciwie�stwa. Tak oto b�dziemy mieli Kralizek. Wszystko powr�ci p�niej w zmienionej formie. Wy czuli�cie my�li w g�owach, wasi nast�pcy b�d� czuli je w brzuchach. Wracaj do siczy Tabr, Stilgar. Gurney Halleck do��czy do ciebie jako m�j doradca w waszej radzie.

��Nie ufasz mi, panie?

��Ufam ci ca�kowicie, inaczej nie wysy�a�bym Gurneya. Halleck przeprowadzi pob�r do nowej armii, kt�rej wkr�tce b�dziemy potrzebowali. Przyjmuj� twoj� przysi�g� wierno�ci lennej, Stilgar. Jeste� wolny.

Fremen uk�oni� si� nisko, ty�em zst�pi� ze stopni, odwr�ci� si� i wyszed� z sali. Inni naibowie r�wnym krokiem pod��yli za nim, zgodnie z freme�sk� zasad�, �e �ostatni b�d� pierwszymi�. Lecz gdy wychodzili, do tronu dociera�y niekt�re z ich pyta�:

��O czym rozmawia�e�, Stilgar? Co znacz� te s�owa o wodzie Muad�Diba?

Leto zwr�ci� si� do Farad�na:

��Czy zanotowa�e� wszystko, pisarzu?

��Tak, panie.

��Babka powiedzia�a mi, �e dobrze wyszkoli�a ci� w procesach zapami�tywania Bene Gesserit. To dobrze. Nie chc�, by� skroba� na papierze.

��Jak rozka�esz, panie.

��Chod� i sta� obok tronu�� rzek� Leto.

Farad�n us�ucha�, bardziej ni� kiedykolwiek wdzi�czny za szkolenie Jessiki. Gdy przyjmowa�o si� do �wiadomo�ci fakt, �e Leto nie by� ju� istot� ludzk� i nie my�la� jak istota ludzka, idea Z�otej Drogi wydawa�a si� jeszcze bardziej przera�aj�ca.

Leto spojrza� na Farad�na. Na posadzce Wielkiej Sali czekali doradcy Wewn�trznego Kr�gu. Stali jednak zbyt daleko, by cokolwiek s�ysze�. Ghanima podesz�a bli�ej i opar�a si� ramieniem o tron.

��Nie zgodzi�e� si� jeszcze na oddanie mi sardaukar�w w s�u�bꠗ powiedzia� Leto.�� Ale zrobisz to.

��Jestem ci winien wdzi�czno��, ale ��dasz zbyt wiele�� odpar� Farad�n.

��My�lisz, �e b�dzie im �le z moimi Fremenami?

���yliby zgodnie jak ci nowi przyjaciele, Stilgar i Tyekanik.

��Mimo to odmawiasz?

��Oczekuj� propozycji.

��Zatem musz� j� z�o�y�, wiedz�c, �e nigdy na ni� nie odpowiesz. Modl� si�, �eby nauki mojej babki wystarczy�y. By� mo�e mnie zrozumiesz.

��Zrozumie� co?

��Ka�da cywilizacja stwarza w�asn� mistykꠗ powiedzia� Leto.�� Buduje si� j� jako barier� przeciwko zmianom. Wszystkie mistyki s� podobne przy stawianiu owych zap�r: mistyka religijna, bohatersko-przyw�dcza, mistyka nauki i technologii, mistyka samej duszy. �yjemy w Imperium, kt�re w�a�nie taka mistyka ukszta�towa�a i teraz rozpada si� ono, poniewa� wi�kszo�� ludzi nie potrafi dostrzec r�nic mi�dzy mistyk� a rzeczywistym wszech�wiatem. Widzisz, mistyka jest jak op�tanie przez demona. D��y do przej�cia �wiadomo�ci.

��Rozpoznaj� w tych s�owach m�dro�� Jessiki�� wtr�ci� Farad�n.

��I bardzo s�usznie, kuzynie. Pyta�a mnie, czy jestem Paskudztwem. Zaprzeczy�em. Po raz pierwszy sk�ama�em. Widzisz, Ghanima unikn�a op�tania, ale ja nie. By�em zmuszony r�wnowa�y� wewn�trzne istnienia pod naciskiem wyj�tkowo wielkich dawek melan�u. Musia�em w�r�d nich znale�� aktywn� pomoc. Czyni�c to, unika�em najbardziej z�o�liwych istnie�. Wybra�em g��wnego pomocnika, korzystaj�c z us�ug �wiadomo�ci mojego ojca. Nie jestem teraz ani sob�, ani tym pomocnikiem. Raz jeszcze: nie jestem Leto II.

��Wyja�nij to.

��Cechujesz si� godn� podziwu bezpo�rednio�ci��� stwierdzi� Leto.�� Jestem wsp�lnot� zdominowan� przez staro�ytnego w�adc�. Jego imi� brzmi Harum. Pami�� o nim zgin�a z racji wrodzonej s�abo�ci i przes�d�w nast�pc�w, ale jego poddani �yli we wznios�o�ci podporz�dkowanej rytmom natury. Dzia�ali nie�wiadomie, w miar� zmian p�r roku. P�odzili jednostki, kt�re by�y kr�tko �yj�cymi, przes�dnymi istotami, �atwymi do rz�dzenia przez boga-kr�la. Jako ca�o�� stanowili pot�ny nar�d.

��Nie podoba mi si� to, co m�wisz�� powiedzia� Farad�n.

��Ani mnie, naprawdꠗ odpar� Leto.�� Ale taki wszech�wiat stworz�.

��Dlaczego?

��Tego nauczy�em si� na Diunie. �mier� jest najwi�kszym widmem, jakim wci�� straszymy tu ludzi. Ludzie w takim spo�ecze�stwie zgin�, zapatrzeni we w�asny p�pek. Lecz kiedy nadejdzie czas na przeciwie�stwo, to gdy powstan�, b�d� wielcy i pi�kni.

��Unikasz odpowiedzi na moje pytanie�� zaprotestowa� Farad�n.

��Nie ufasz mi, kuzynie.

��Ani ty swej babce.

��Mam ku temu powody�� odpar� Leto.�� Bene Gesserit s� w ko�cu pragmatystkami. Wiesz, podzielam ich pogl�d na wszech�wiat. Ty tak�e nosisz znaki przynale�no�ci do tego wszech�wiata. Zachowujesz nawyki w�adzy, oceniaj�c otoczenie w kategoriach potencjalnego zagro�enia i warto�ci.

��Zgodzi�em si� zosta� twoim pisarzem.

��Bo taka rola pokrywa si� z twoim prawdziwym talentem: talentem historyka. Jeste� sko�czonym geniuszem w odczytywaniu tera�niejszo�ci w kategoriach przesz�o�ci. W kilku przypadkach przewidzia�e� moje posuni�cia.

��Nie podobaj� mi si� te zawoalowane insynuacje�� rzek� Farad�n.

��Dobrze. Pokona�e� ambicj� i naprawd� zadowoli�e� si� obecnym, ni�szym statusem. Czy moja babka nie ostrzega�a ci� przed niesko�czono�ci�? Przyci�ga nas ona jak iluminacja w�r�d nocy, o�lepiaj�c tak, �e dokonujemy czyn�w, kt�re mog� odcisn�� si� na wszystkim, co sko�czone.

��To aforyzmy Bene Gesserit!�� zaprotestowa� Farad�n.

��Ale bardzo precyzyjne�� powiedzia� Leto.�� Bene Gesserit wierzy�y, �e potrafi� przewidzie� kurs ewolucji. Tyle tylko, �e przegapi�y oczywisty fakt, i� same ulegn� zmianie w trakcie tego procesu. Za�o�y�y, �e pozostan� w miejscu, podczas gdy ich plan chowu b�dzie si� rozwija�. Nic bardziej g�upiego nie mog�y wymy�li�. Patrz na mnie uwa�nie, Farad�n, bo ju� nie jestem cz�owiekiem.

��Tak twierdzi�a twoja siostra.�� Farad�n zawaha� si�.�� Jeste�� Paskudztwem?

��Wed�ug definicji zakonu, by� mo�e. Harum jest okrutny i samow�adczy. Ja r�wnie�. Zrozum mnie dobrze: mam w sobie okrucie�stwo gospodarza, a ludzki wszech�wiat jest moj� dziedzin�. Fremeni trzymali kiedy� jako zwierz�ta domowe oswojone or�y, a ja b�d� trzyma� oswojonego Farad�na.

Twarz ksi�cia pociemnia�a.

��Strze� si� moich pazur�w, kuzynie. Dobrze wiem, �e moi sardaukarzy padliby w walce z Fremenami. Ale dotkliwie by�my si� poranili, a szakale czekaj�, by rozszarpa� s�abych.

��Obiecuj�, �e b�d� ci� w�a�ciwie u�ywa��� rzek� Leto. Pochyli� si� do przodu.�� Czy nie powiedzia�em, �e ju� nie jestem cz�owiekiem? Uwierz mi, kuzynie. �adne dziecko nie narodzi si� z moich l�d�wi, poniewa� ich ju� nie mam. I to zmusza mnie do drugiego k�amstwa.

Farad�n czeka� w milczeniu, zrozumiawszy w ko�cu kierunek, w kt�rym d��y� Leto.

��Wyst�pi� przeciw freme�skim zakazom�� kontynuowa� Leto.�� Zaakceptuj� to, bo innej alternatywy mie� nie b�d�. Trzyma�em ci� przy sobie, zwodz�c obietnic� zar�czyn, ale mi�dzy tob� i Ghanim� nie dojdzie do �adnego zwi�zku. Moja siostra wyjdzie za mnie!

��Ale ty�

��Po�lubi mnie, powiedzia�em. Ghanima musi zapewni� ci�g�o�� linii Atryd�w. To tak�e problem programu chowu Bene Gesserit.

��Odmawiam�� rzek� Farad�n.

��Odmawiasz zostania ojcem dynastii Atryd�w?

��Jakiej dynastii? B�dziesz zajmowa� tron przez tysi�ce lat.

��I �wiczy� twoich potomk�w na w�asne podobie�stwo. Przejd� najintensywniejszy, najwszechstronniejszy program szkolenia w ca�ej historii. B�dziemy ekosystemem w miniaturze. Widzisz, je�eli zwierz�ta obieraj� jaki� system prze�ycia, musi on by� oparty na warunkuj�cych si� spo�eczno�ciach, wzajemnej zale�no�ci, wsp�lnej pracy w og�lnym planie, kt�ry jest tym systemem. I system ten wyda najm�drzejszych w�adc�w, jakich kiedykolwiek widziano.

��Ubierasz w pstre s��wka najwstr�tniejsze�

��Kto inaczej prze�y�by Kralizek?�� zapyta� Leto.�� Obiecuj� ci, �e Kralizek nadejdzie.

��Jeste� szalonym cz�owiekiem! Zniszczysz Imperium.

��Oczywi�cie, �e tak� I nie jestem ju� cz�owiekiem. Ale stworz� w ludziach now� �wiadomo��. Powiadam ci, �e pod pustyni� Diuny jest ukryty najwi�kszy skarb wszechczas�w. Nie k�ami�. Gdy umrze ostatni czerw i wybierze si� z piachu reszt� melan�u, te g��boko zakopane skarby zalej� nasz wszech�wiat. Gdy zniknie pot�ga monopolu na przypraw� i gdy wyczerpi� si� ukryte zapasy, pojawi� si� nowe si�y.

Ghanima zdj�a r�k� z oparcia tronu, podesz�a do Farad�na i wzi�a go za r�k�.

��Tak jak moja matka nie by�a nigdy �on�, tak ty nie b�dziesz m�em�� rzek� Leto.

��Ka�dy dzie�, ka�da chwila przynosi zmiany�� doda�a Ghanima.�� Cz�owiek uczy si�, rozpoznaj�c te chwile.

Farad�n czu� ciep�o drobnej d�oni Ghanimy. Rozumia� tok argument�w Leto. Ani razu nie u�yto wobec niego G�osu. To chwyt dla prostak�w, nie dla umys�u.

��Czy to w�a�nie proponujesz za sardaukar�w?�� zapyta�.

��O wiele, wiele wi�cej, kuzynie. Ofiarowuj� twoim potomkom Imperium. Ofiarowuj� ci pok�j.

��A jakie b�d� skutki, je�eli odrzuc� tw�j pok�j?

��Jego przeciwie�stwo�� odpar� z ironi� Leto. Farad�n potrz�sn�� g�ow�.

��My�l�, �e cena za moich sardaukar�w jest bardzo wysoka. Czy musz� by� pisarzem, a w ukryciu ojcem twojej kr�lewskiej linii?

��Musisz.

��B�d� ci si� opiera� ka�dego dnia mojego �ycia.

��Ale� w�a�nie tego po tobie oczekuj�, kuzynie. Dlatego ci� wybra�em. Nadam ci nowe imi�. Od tej chwili nazywa� si� b�dziesz Z�amaniem Obyczaju, co brzmi w naszym j�zyku: Harq al-Ada. No, kuzynie, nie b�d� uparciuchem. Moja matka dobrze ci� wyszkoli�a. Oddaj mi sardaukar�w.

��Oddaj mu ich�� zawt�rowa�a Ghanima.

Farad�n us�ysza� w jej g�osie l�k. Czy�by ba�a si� o niego?

��S� twoi�� zdecydowa� wreszcie.

��Zaiste�� powiedzia� Leto.

Podni�s� si� z tronu osobliwie p�ynnym ruchem, jak gdyby utrzymywa� straszliwe moce pod najdelikatniejsz� kontrol�. Zst�pi� po schodach do poziomu Ghanimy i obr�ci� j� �agodnie, dop�ki nie stan�a do niego plecami. Wtedy sam r�wnie� si� obr�ci�, dotykaj�c jej plec�w swoimi.

��Zapami�taj, kuzynie�� Harq al-Ado. Plecami do plec�w, na zawsze. B�dziemy tak sta� na naszym �lubie.�� Spojrza� ironicznie na Farad�na i zni�y� g�os.�� Pami�taj o tym kuzynie, gdy b�dziesz sta� twarz� w twarz z moj� Ghanim�. Pami�taj, �e kiedy b�dziesz szepta� czu�ostki o mi�o�ci, twoje plecy pozostan� ods�oni�te.

Odwracaj�c si� od nich, zszed� po stopniach do oczekuj�cych dworzan, zabieraj�c ich ze sob�. Po chwili wyszed� z sali.

Ghanim� raz jeszcze wzi�a Farad�na za r�k�, d�ugo wpatruj�c si� w drzwi, za kt�rymi znikn�� Leto.

��Jedno z nas musia�o zaakceptowa� udr�kꠗ powiedzia�a�� a on zawsze by� silniejszy.

ABA: lu�na szata, zwykle czarna.

ADAB: w�adcza pami��, kt�ra ogarnia cz�owieka sama z siebie.

AJAT: znaki �ycia (zwykle: ajat i burhan �ycia; patrz BURHAN).

AKSOLOTLOWY ZBIORNIK: urz�dzenie zawieraj�ce ko�cowe produkty technologii aksolotlowej, najistotniejszego osi�gni�cia Tleilaxan. Technologia aksolotlowa nie ogranicza�a si� wy��cznie do samego zbiornika, kt�ry by� wynikiem znacznie wcze�niejszych, d�ugotrwa�ych bada� genetycznych i przekszta�ce� i nieco tylko przewy�sza� sztuczn� macic�. Wytworami techniki aksolotlowej Tleilaxan by�y m. in. ghole, �wypaczeni� mentaci oraz lepsza, �poprawiona� rasa Nawigator�w Gildii Planetarnej (patrz: GHOLE oraz NAWIGATORZY).

ALAM AL-MITHAL: mistyczna kraina podobie�stwa, gdzie nie ma �adnych fizycznych ogranicze�.

ARIF: (frem.) s�dzia lub s�d.

ARRAKIN: pierwsza osada na Arrakis, do czasu obj�cia Diuny w pseudolenno przez r�d Harkonnen�w siedziba rz�du planetarnego. Po przej�ciu planety przez r�d Atryd�w miasto Arrakin ponownie zosta�o obrane planetarn� stolic�.

ARRAKIS: trzecia planeta Canopusa, bardziej znana jako Diuna; jedyne �r�d�o �yciodajnej przyprawy-melan�u.