Wiesz, co to jest piek�o? Piek�o to dwa zamglone szczyty, tul�ce si� do siebie niczym p�dupki. To wci�� te same szarpane linie g�r, osnute niebieskawym oparem. To widoczne w oddali dwie plamy lasu wspinaj�ce si� po zboczach, p�on�ce kr�lewskimi barwami jesieni. To siedemdziesi�t trzy iglaste krzewy, pokr�cone, jakby wysz�y spod r�ki mistrza bonsai. To rozsypane wok� bia�oszare bry�y wapiennych ska�, sine jak zepsute mi�so. To roziskrzona plwocina �nie�nych czap na wierchach. To prze�liczny niczym z poczt�wki g�rski pejza�yk, kt�ry staje si� wszystkim. Niezmienny, nudny i pi�kny. Poczt�wka nagle awansowana do roli wszech�wiata. To uwi�ziony w s�ojach drewna wieczny gniew i w�ciek�o��. To wysch�e, drewniane gard�o, kt�re nie zna krzyku. To jest piek�o.

To korzenie wij�ce si� w skalistej g�rskiej ziemi na podobie�stwo robak�w, rozpaczliwie szukaj�ce pomi�dzy kwa�nymi, kruchymi jak trupie paznokcie p�ytkami �upka odrobiny po�ywnej pr�chnicy. To pachn�ce lepk� s�odycz� �wiat�o s�o�ca.

To tkwi�cy w drewnianych trzewiach w�ski, kuty grot. To obca, martwa ga��� przebijaj�ca pie� niczym zastyg�y piorun.

To modlitwa o burz�. O nag�y wodospad elektrycznego wyzwolenia. O grom, popi� i ogie�.

To jest piek�o.

By� drzewem.

Groza... groza... groza...

Pojawia si� znienacka, wprost z jesiennej mg�y. Wynurza si� gwa�townie zza grani, blada twarz poci�ta zygzakowatymi znakami tatua�u, wytrzeszczone czarne oczy b�yskaj�ce na brzegach w�skimi paskami bia�k�wki. Zaschni�te bryzgi krwi na policzkach i czole.

Chwyta gwa�townie korze� i kawa�ek ska�y, usi�uje wej�� wy�ej, ale co� ci�gnie go do ty�u. Jest m�ody. Ma najwy�ej siedemna�cie lat i jest skrajnie, �miertelnie przera�ony. Ju� nie dba o to, �e �zy przera�enia p�yn� mu strugami po twarzy, �e z ust wyrywa si� skowyt. Obchodzi go tylko nieznana si�a ci�gn�ca w ty�, w przepa��.

Przyczyna jest banalna. Bury koc, spi�ty na ramionach srebrn� spink� z motywem ta�cz�cych w�y, zaczepi� si� o korze�. Jednak ch�opak tonie w odm�tach paniki. Mo�e tylko szarpa� si� bezsilnie, tylko prze� do przodu jak zaprz�gowy ko�. Sekundy przeciekaj� mu mi�dzy palcami, strugi krwi z rany na czole tocz� si� po policzkach.

Ch�opak... Wed�ug tutejszych standard�w dawno jest doros�y. Jest wojownikiem. Urodzonym z morderczym �elazem w r�kach, ko�ysanym do snu pie�niami o bohaterach, zahartowanym wizjami w�asnej heroicznej �mierci. A jednak teraz p�acze, szarpie si� z zaczepionym o korzenie p�aszczem, bo z bliska wygl�da to inaczej ni� w pie�niach. W�asna �mier� ogl�dana z bliska wydaje si� cuchn�ca, pospolita i bolesna. Nie b�dzie wzruszaj�cego, pi�knego zgonu wartego pie�ni. Z bliska jest tylko okrutna, przera�aj�ca �mier� gdzie� w g�rach. Samotna agonia i studnia przera�enia. A nade wszystko niemo�no�� pogodzenia si� z tym, �e to ju� teraz. Natychmiast. Dzisiaj. Na zawsze.

Strza�a z jadowitym sykiem wbija si� w �upkow� gleb� tu� obok d�oni ch�opaka. S�ycha� zd�awiony, kr�tki krzyk, m�ody znajduje wreszcie splecione srebrne w�e mia�d��ce krta� i szarpie szpil�. P�aszcz spada z ramion, spinka leci w przepa��, odbijaj�c si� od kamieni, a nastoletni wojownik pe�znie na czworakach po stromej �cie�ce, czepiaj�c si� krzak�w i ska�.

Nadchodz�.

S�ycha� gard�owe przekle�stwa i przyspieszone oddechy. S�ycha� skrzypienie grubych sk�r i szcz�k stali.

Kolejna strza�a wypryska z doliny i �miga tu� nad g�ow� uciekiniera, wizgaj�c jak w�ciek�y szersze�.

Nadchodz�.

Trzech.

Nie nosz� czerwono-czarnych tatua�y na r�kach i twarzach ani sczesanych na kark, nasmarowanych dziegciem warkoczyk�w. Pod okularowymi nosalami he�m�w i kanciastymi os�onami policzkowymi wida� kr�tko przyci�te brody.

Wo�aj� do niego, tryumfalnie, chrapliwie. Bucha z nich para, k��by �ci�te lodowatym powietrzem jesieni. Jeden wychyla si� za gra� i krzyczy do kogo� na dole, echo skacze po g�rach. �miej� si�, patrz�c, jak pe�znie na czworakach przed siebie, jak pr�buje zerwa� si� do biegu, ale potyka si�, pada i znowu pe�znie.

Ten pierwszy, wielki niczym g�ra, zdejmuje he�m i k�adzie go ostro�nie na ziemi, potem odpina p�aszcz, uwalniaj�c kolejne k��by pary unosz�ce si� z lamelkowego pancerza. Znowu wo�a, drwi�co, zadziornie i powoli wyjmuje miecz. S�ycha� stalowy, przeci�g�y zgrzyt ostrza, olbrzym prostuje si� i porusza gimnastycznie barkami, chrupie mu co� w karku.

Ch�opak bezradnie maca pust� pochw� na pasie, wspomnienie po straconej broni, ale nadal pe�znie przed siebie, �lepy i g�uchy z przera�enia.

Na moment podnosi wzrok i nagle widzi Pie�. Otwiera usta i oczy jeszcze szerzej, na twarzy rozlewa mu si� wyraz niedowierzania i skrajnego os�upienia. Wydaje si�, �e znalaz� co�, czego szuka� od dawna. Na kilka chwil zapomina o osaczaj�cych go prze�ladowcach i unosi wzrok wzd�u� kr�pego Pnia kryj�cego ludzk� sylwetk� z rozrzuconymi szeroko ramionami, pomi�dzy Konarami wida� naro�l podobn� do g�owy z wykrzywion� b�lem twarz�, po�rodku Pnia sterczy srebrne drzewce jesionowej w��czni.

Trwa to kr�tko.

Chrapliwy krzyk sprowadza uciekiniera na ziemi�. Pomi�dzy ostatnie sekundy �ycia, wyciekaj�ce jak piwo ze st�uczonego dzbana. Znowu wo�aj� do niego, rozlu�nieni, a� kipi� adrenalin�. Fina� m�cz�cego po�cigu. Ju� go maj�. Jeszcze tylko par� krok�w. Koniec.

Zaraz si� dokona.

Rze�nia u st�p Drzewa.

Sko�cz� go, a potem zejd� w swoje doliny, nad swoje rzeki i jeziora. Rozpal� ogie� i napij� si� pa�dziernikowego piwa, �miej�c si� i klepi�c po plecach. Zapachnie piecze�, �piew i rechot �ywych poniesie si� pod powa��.

Przynios� �a�cuchy umoczone w smoczej oliwie i zata�cz� ten sw�j taniec ognia. Nagie, wymalowane w dzikie wzory dziewcz�ta z w�osami os�oni�tymi chustkami b�d� owija� si� p�omieniem, skaka� w�r�d oswojonego �aru, omiata� smuk�e cia�a warkoczami ognia.

A jego ju� tu nie b�dzie.

Nigdy.

Boi si� Drzewa, ale przecie� nie a� tak, jak boi si� wiecznego mroku zakl�tego w stali prze�ladowc�w. Podrywa si� na nogi na te par� krok�w, dopada Pnia i rozpaczliwie szarpie jesionowe drzewce. Wro�ni�ta w Pie� w��cznia tkwi nieruchomo, niczym kolejna ga���.

Otaczaj� ch�opaka kr�giem, �miej� si� i wo�aj� do niego. Kt�ry� siada z westchnieniem na kamieniu i odpina od pasa obszyt� sk�r� flasz�. Inny wbija miecz w ziemi� i przeci�ga si�, masuj�c obola�y krzy�.

Dryblas rusza na ch�opaka tanecznym krokiem, zza jego plec�w s�ycha� rzucane drwi�co rady wzbudzaj�ce salwy �miechu.

Miecz w palcach olbrzyma ta�czy, ostrze kre�li ko�a i �semki, r�koje�� sprawnie obraca si� w spokojnej d�oni. �onglerka. B�azenada.

Woj porusza biodrami, jego nogi wykonuj� bokserski taniec, pochylone cia�o ko�ysze si� wraz z ostrzem, a� trudno uwierzy�, �e tak ogromny m�czyzna mo�e rusza� si� tak lekko i zwinnie. Jest jak g�rski goryl. Wielki, kosmaty i brutalny.

Kr�tki wypad, finta, parada, markowany cios w g�ow�.

Ch�opak os�ania si� ramieniem, wpada plecami na Pie�, osuwa si� po nim na ziemi�. Na jego spodniach rozlewa si� nagle wielka, mokra plama.

Przeciwnik ko�czy sw�j taniec z ostrzem wystawionym poziomo, opartym o grzbiet drugiej d�oni. Odwraca t� d�o� i kiwa zach�caj�co na le��cego.

�No chod�".

Uciekinier owija si� wok� Pnia jak w��, pe�znie w�r�d mchu i zesch�ych paproci, szperaj�c d�o�mi niczym �lepiec. Cokolwiek. Cho�by kamie�.

Ogromny woj prostuje si� powoli, wzdycha i kr�ci g�ow� z dezaprobat�. Rozk�ada na chwil� bezradnie r�ce i rzuca sw�j miecz stoj�cym z ty�u, po czym klaszcze dwukrotnie, jakby chcia� obudzi� przeciwnika i znowu zaprasza go gestem, tym razem pustych d�oni.

�No chod�, nie ma ju� miecza".

Ale nie ma te� efektu. Chudy m�odzieniec nie ma ochoty rzuca� si� z go�ymi pi�ciami na stukilow� g�r� �ylastych mi�ni. Adrenalina nape�ni�a jego nogi o�owiem, straszne, �miertelne zm�czenie zatapia p�uca niczym beton.

Olbrzym opuszcza r�ce zrezygnowany i rusza d�ugimi krokami, �eby chwyci� ch�opaka za kark i wywlec spomi�dzy krzak�w jak koci�. To si� robi niesmaczne.

Wielka d�o� si�ga i �apie za ko�nierz czarnej kurty akurat w chwili, kiedy szperaj�ce rozpaczliwie palce trafiaj� w�r�d mchu, li�ci i zesch�ej g�rskiej trawy na pod�u�ny kszta�t. Sp�aszczony walec owini�ty doskonale przylegaj�c� do d�oni plecionk� z ta�my.

R�koje�� uniwersalnego miecza zwiadowcy. Shinobi ken firmy Nordland Aeronautics.

Ch�opak szarpni�ty pot�nie za plecy wylatuje w g�r�, postawiony jednym ruchem na mdlej�ce nogi. Wtem rozlega si� w�owy syk monomolekularnego ostrza. A potem powietrze tnie b�ysk i w zimnym, jesiennym powietrzu rozlega si� chrz�st rozr�banego mi�sa.

Olbrzym puszcza przeciwnika i odwraca si� powoli do swoich oniemia�ych, siedz�cych na kamieniach towarzyszy, pokazuj�c bia��, kredow�, nieruchom� twarz, po czym nagle prycha pot�nie fontann� rozpylonej krwi. Jego pier� rozwiera si� wzd�u� cieniutkiej, uko�nej linii, ukazuj�c rozdziawione, czarno-czerwone wn�trze.

M�czyzna robi �lepy, ko�lawy krok nie wiadomo dok�d i wali si� na twarz jak �ci�te drzewo.

Wszyscy s� oniemiali. Przygarbiony ch�opak, wystawiaj�cy do przodu l�ni�ce, monomolekularne ostrze, po kt�rym tocz� si� strugi krwi i ciurkaj� na ziemi�, ods�aniaj�c l�ni�c�, czyst� powierzchni� zbrocz�. Siedz�cy na kamieniach wojownicy. Jeden zamar� z pochylon� manierk� w d�oni, woda leje mu si� na buty, drugi przygryza pi�� w ge�cie zaskoczenia.

Skacz� na nogi r�wnocze�nie. B�ysk stali, szcz�k ostrzy i szybki, rozmazany ruch. Krzyk.

Ostry, zaskoczony wrzask b�lu. Jeden z atakuj�cych �amie si� nagle wp�, chwytaj�c si� za gard�o. Spomi�dzy palc�w tryska strumyczek jasnej, t�tniczej krwi. Drugi odskakuje w ty�, patrz�c ze zgroz� i niedowierzaniem na kikut miecza we w�asnej d�oni. Nie mo�e uwierzy�, �e paniczna, nieudolna zastawa przeciwnika przeci�a jego w�asne, kute ostrze niczym such� ga���. Odrzuca bro� i b�yskawicznie si�ga po wbity w ziemi� osierocony miecz brodacza.

Ch�opak tnie na odlew, byle jak, nie bardzo radzi sobie ze zbyt d�ugim or�em, z dziwn� r�koje�ci�, z innym wywa�eniem broni. Tamten wydaje z siebie kr�tki, zwierz�cy ryk, jego prawa d�o� spada na mech, jak porzucona r�kawica, ale krwi jeszcze nie wida�. Chwyta wi�c or� lew� i rzuca si� na ch�opaka, zbijaj�c go z n�g. Obaj wal� si� ci�ko na ziemi�, plecy napastnika opi�te p�ko�uszkiem, ozdobione na plecach haftem w kszta�cie trzech ta�cz�cych p�omieni w kr�gu, drgaj� spazmatycznie, a po�rodku plec�w, tu� nad wyszytym znakiem sterczy prosto w niebo ostrze, po kt�rym �cieka krew, ods�aniaj�c czyst�, l�ni�c� powierzchni�.

Cisza. S�ycha� tylko, jak tu� obok, drapi�c butami kamienisty piarg i szarpi�c such�, jesienn� dar�, umiera ton�cy we w�asnej krwi cz�owiek.

A potem zapada cisza zupe�na.

Ch�opak z trudem przewala trupa na bok, uwalnia si� z jego uchwytu, rozprostowuj�c zaci�ni�t� na pole w�asnej kurtki gar��, palec po palcu, po czym podnosi si�, przydeptuje tamtemu pier� i, sapi�c, wyrywa z niego ostrze.

Patrzy na nie z niedowierzaniem, a nogi uginaj� si� pod nim i ch�opak siada ci�ko na mchu.

Miecz dygoce mu w r�ku, ca�e cia�o przebiegaj� drgawki, m�ody pochyla g�ow� i zaczyna p�aka�. Dziwacznym, suchym szlochem, kt�ry a� podrzuca jego drobn� sylwetk�. Szlochem, kt�ry stopniowo przeradza si� w histeryczny �miech.

Kl�czy tak, z odrzucon� do ty�u g�ow�, unosz�c w okrwawionej d�oni miecz zwiadowcy, shinobi ken firmy Nordland Aeronautics. Chichot, kt�ry narodzi� si� z p�aczu, przeradza si� w zwyci�ski ryk. Piskliwy i dziwny, ko�cz�cy si� grzmi�cym sykiem, jaki m�g�by wyda� olbrzymi, rozw�cieczony w��.

Ch�opak wstaje na nogi i patrzy na zbryzgane krwi� ska�y, na porudzia�y nagle kr�g szarej, jesiennej trawy i na trzy powykr�cane trupy wok�.

Odk�ada starannie miecz, wyciera r�koma traw�, �liskie, czerwone kamienie le��ce wok� martwego olbrzyma, a potem dotyka w�asnej twarzy i podchodzi w p�uk�onie do Pnia, �eby odbi� na nim �lad swoich zafarbowanych d�oni. Kl�ka w trawie i maca przez chwil�, a� znajduje le��c� samotnie pochw�. Miecz z trzaskiem wraca do domu, ch�opak obraca or�, ale nie wie, jak przytroczy� go do pasa. W ko�cu opiera miecz na ramieniu niczym �opat� i odchodzi w�sk� �cie�k�.

W najzupe�niej przeciwn� stron� do tej, z kt�rej nadszed�.

Zostaje tylko Drzewo, zbryzgane ska�y wok� i trzy trupy Ludzi Ognia. Dwa szczyty, tul�ce si� do siebie niczym po�ladki. �nie�na plwocina na wierchach. Krzyk kruka w zimnym, jesiennym powietrzu.

Zdrewnia�y gniew zamar�y w s�ojach i w��knach �yka.

Nadci�ga noc.

A noc� przychodz� wilki.

Niekiedy pomi�dzy g�rami wida� dym. S�upy czarnego dymu kre�l�ce jesienne niebo. Noc� szczyty maluje pomara�czowy blask ognia. Czasem lodowate, jesienne powietrze przyniesie odleg�y krzyk. A czasem tylko krakanie kruk�w.

Wida� dwie plamy lasu wspinaj�ce si� po zboczach, p�on�ce kr�lewskimi barwami jesieni. Siedemdziesi�t trzy iglaste krzewy, pokr�cone, jakby wysz�y spod r�ki mistrza bonsai. Rozsypane wok� bia�oszare bry�y wapiennych ska�, sine niczym zepsute mi�so. Roziskrzon� plwocin� �nie�nych czap na wierchach.

Wida� piek�o.

�cie�ka opada stromo, gdzie� tam, poza pole widzenia, poza granice wszech�wiata. Ale nie jest tak stroma, by zawzi�ty cz�owiek nie m�g� jej pokona�. Nawet kr�py karze� mo�e sk�oni� swoje krzywe nogi do wysi�ku, zmusi� do pokonania g�rskiego szlaku zaprz�onego do w�zka os�a, podobnego do pokracznej krzy��wki okapi i miniaturowej �yrafy.

Wi��e lejce do jednego z siedemdziesi�ciu trzech pokr�conych, iglastych drzewek. Kruki wydziobuj�ce resztki z rozw��czonych ju� przez wilki trup�w Ludzi Ognia wzbijaj� si� �opoc�c�, czarn� chmur� i kracz� z oburzeniem. Karze� siada na sinej wapiennej skale i wyci�ga z kieszeni szmatk� kryj�c� kawa�ek w�dzonego sera oraz co�, co przypomina czarny pomidor. Odcina kawa�ek sera i podaje sobie na ostrzu do ust, a potem ostro�nie gryzie czarny owoc.

Przez chwil� �uje w milczeniu.

� To sprytne, tak spa� w drzewie, kiedy �wiat p�onie.

Odcina kolejny kawa�ek sera.

Nie wydaje si�, �eby przeszkadza� mu trupi od�r albo obecno�� zw�ok.

� Powiedzia�em, �e to sprytne. Dobre da�em ci imi�, �pi�cy W Drzewie. Ty m�wisz, �e w�drujesz noc�. A ja ci m�wi�, �e wolisz, �eby sra�y na ciebie kruki. Wolisz szuka� wody mi�dzy kamieniami i czeka�, a� s�o�ce na ciebie po�wieci. Wiesz, po czym pozna� g�upca? Po tym jak ko�czy, �pi�cy W Drzewie.

Znowu odgryza k�s czarnego owocu, p�niej, post�kuj�c, grzebie po kieszeniach, a� znajduje ma�� bry�k� soli, kt�r� rozgniata g�owic� no�a na kamieniu. Teraz owoc, posypany brudn� sol� i pewnie ozdobiony mr�wk�, jest znacznie lepszy.

� Widzia�e�, czym jest Czyni�cy. Widzia�e� �ywe ciernie z �elaza. Widzia�e� ruchomy dw�r z miliona ostrzy i k�. Widzia�e� ludzi zakl�tych w drzewa i kamienie. Widzia�e� potwory zimnej mg�y. I co? Poszed�e� pewnie z nim porozmawia�? Powiedzia�e�, �e zabierzesz go za morza do domu? Mo�e przypomina�e� mu o sprawach, kt�re zosta�y tam, w dalekich krajach? A mo�e postanowi�e� wzi�� go za kark i odnie�� na miejsce jak szczeniaka, kt�ry wylaz� z psiarni?

Zjada do ko�ca owoc, pieczo�owicie zawija ser w szmatk� i chowa n�. Wstaje ze st�kni�ciem, wyciera d�onie o spodnie.

� A teraz �wiat p�onie albo za chwil� stanie w ogniu. Ty siedzisz w Pniu i my�lisz, jak by tu wyda� �o��dzie, Czyni�cy robi, co chce i wkr�tce pomy�li, �e czas znale�� to twoje drzewo. To blisko. Nic si� nie poprawi�o, za to zacz�o si� dzia� jeszcze gorzej. � Unosi d�o� i kieruje pomi�dzy szczyty, przytulone do siebie niczym po�ladki, tam, gdzie wskazuje d�ugi cie� drzewa. Cie�, kt�ry wygl�da jak n�. � Patrz na wsch�d, �pi�cy W Drzewie. Patrz na dymy z p�on�cych osad. Pos�uchaj Szczurzego Grajka, kt�ry noc� nawo�uje dzieci z dom�w. Patrz, jak dzikie zwierz�ta ci�gn� za g�osem jego fujarki, prosto pod no�e W�y. Cena soli jest ju� wy�sza ni� z�ota. W�e potrzebuj� du�o mi�sa, a to znaczy, �e gdy minie zima, p�jd� na Wybrze�e. Patrz i sied� w drzewie. Patrz, jak wzbiera wojna bog�w, po kt�rej wstanie inny �wiat. Nadchodzi czas niewoli. Czas trup�w, W�y i wycia wilk�w. Wstanie �wit, kt�rego nawet drzewa nie b�d� chcia�y ogl�da�.

Idzie do swojego jednoosiowego wozu, podnosi brudn� plandek� i grzebie w�r�d zawini�tek, bary�ek i szparga��w. W ko�cu odwraca si� i pokazuje kr�tki, masywny top�r z szerokim �ele�cem oraz pot�nym obuchem.

�Kill me".

Drzewo nie porusza ani jedn� Ga��zk�. Drzewa nie mog� si� porusza�, chyba �e zawieje wiatr. Drzewo jest nieruchome. Zatopione w martwocie drewna. Jest zdrewnia�ym gniewem. Jest pr�chniej�c� rozpacz�.

Drzewo to drzewo.

Karze� jeszcze raz wyciera d�onie o spodnie i z wysi�kiem unosi top�r.

A potem odwraca go i wali obuchem w koniec stercz�cej z Pnia srebrnej, jesionowej w��czni, tak jakby wbija� gw�d�. G�uchy, drewniany �oskot przebija milczenie lodowatego powietrza jesieni. A potem nast�pny i nast�pny.

Gdzie� wysoko kracze kruk. Po jakim� czasie s�ycha� skrzypienie, kt�re brzmi niczym rozpaczliwy, przeci�g�y j�k. P�kaj� zaci�ni�te wok� drzewca w��kna �yka i bia�e warstwy miazgi. Po g�adkim Pniu z odbitymi krwawymi �ladami d�oni p�ynie struga soku. W��cznia zaczyna si� porusza�, wbija si� coraz g��biej w Pie�.

Nie s�ycha� przera�liwego, dzikiego wrzasku, nic nie odbija si� echem, nie toczy po g�rach. Drzewo milczy.

Drzewo jest drzewem.

W��cznia wchodzi coraz g��biej w Pie�, a� po zmia�d�ony obuchem koniec drzewca. Kruczy Cie� odk�ada top�r i obchodzi Pie� doko�a. Zapiera si� nog�, st�ka z wysi�ku, ale drewniany pr�t tkwi mocno. Trzyma go ca�a �rednica Pnia. Karze� szarpie drzewcem w g�r� i w d�. Ostro�nie, lecz mocno. Usi�uje rozrusza� twardy jesionowy k� w ranie Drzewa, jak chory z�b, jednak nie chce go z�ama�. Nie s�ycha� rz�enia, krzyku, �kania ani b�aga� o lito��.

Drzewo to drzewo.

Drzewa nie krzycz�.

S�ycha� tylko trzask p�kaj�cych w��kien. Karze� pada na wznak, w��cznia toczy si� po ziemi.

� Ja sprzedaj� czyni�ce przedmioty � wyja�nia, gramol�c si� na nogi. � Nie wiem, co to mo�e zrobi�, ale czuje si�, �e jest pot�ne. Mo�e sprowadzi na w�a�ciciela nieszcz�cie, a mo�e nigdy nie chybi celu, je�li cisn�� ni� w kpa. A mo�e zmieni go w drzewo? Nazw� j� W��czni� G�upc�w.

Obraca w��czni� w d�oni, wciska koniec pod pach�, a potem patrzy wzd�u� drzewca. W ko�cu opiera j� o ziemi� i kciukiem bada krytycznie stan grotu.

� Prosi�e� kiedy� o rad�, �pi�cy W Drzewie. I teraz dam ci rad�. Ju� nie zagrasz ze mn� o ni� w kr�la. Przegra�e� swoj� parti�. Ale wiesz, co zrobi�, �eby wygra�, kiedy si� ju� przegra�o?

Wrzuca w��czni� na w�z i wpycha pomi�dzy paczki, lecz drzewce i tak sterczy do ty�u, wystaj�c z kr�tkiej skrzyni. Nale�a�oby zawi�za� na nim czerwon� szmatk�.

� Trzeba wtedy zrzuci� figury i ustawi� je z powrotem. Kiedy si� przegra�o, wygra� mo�na tylko rozpoczynaj�c od nowa.

Siada pod swoim wozem, opieraj�c si� o ko�o, i bawi toporem, przerzucaj�c go mi�dzy kolanami.

� Dam ci rad�. Pos�uchaj, to mo�e b�dzie z tego jaki po�ytek, cho� w�tpi�. Nikt ci� nie mo�e wyci�gn�� z drzewa, tak samo, jak nikt nie m�g� pokaza� Czyni�cemu o rybich oczach, w jaki spos�b o�ywi� �elazne ciernie. Przemierzy� kraj w jednej kapocie, nawet bez miecza. Chodzi, gdzie chce i teraz k�aniaj� mu si� setki Ludzi W�y. Siedzi w swoim �elaznym dworze z kos i topor�w, a ty �pisz w drzewie i szczaj� na ciebie wilki. Dlaczego tak si� sta�o? Czym on si� r�ni od ciebie? Tak jeste�cie r�ni tam, sk�d przychodzicie? On rozkazuje mgle, wysnuwa z niej potwory i sprowadza na W�y szale�stwo, a ty chcesz poradzi� sobie z nim, szybko dobywaj�c miecza? Obaj jeste�cie z zewn�trz. I ty, i on. On przewr�ci� r�wnowag� �wiata. Jest niczym n� wbity w tablic� do kr�la. Kiedy ludzie graj� o wysok� stawk�, czasem kto� si�ga po �elazo. Leje si� krew i kto� zabiera pieni�dze. Czy jednak wygra� parti�? Jest wojna bog�w. S� tacy, kt�rym to na r�k�. I s� tacy, kt�rzy chc�, by znowu �wiat by� plansz� do kr�la, a nie walk� na no�e. B�d� nad tob� radzi�, ale ich rady na nic si� nie zdadz�, dop�ki �pisz w drzewie. Musisz si� obudzi�. Albo tkwij tu i czekaj, a� Czyni�cy o rybich oczach obleje tw�j pie� smocz� oliw�. Obud� si�, �pi�cy W Drzewie. Taka jest moja rada.

Odwi�zuje swoje �yrafowate okapi i rozpl�tuje lejce. K�ka w�zka zaczynaj� skrzypie�, pojazd toczy si� ostro�nie po nachylonej �cie�ce. Kruczy Cie� idzie obok, wtem �ci�ga lejce i si� zatrzymuje. Szuka czego� d�ugo na wozie, przewracaj�c paczki.

� Da�e� mi W��czni� G�upc�w, �pi�cy W Drzewie. Nale�y ci si� co� w zamian.

Rozsznurowuje sk�rzany worek, a potem ostro�nie wydobywa co�, co wygl�da jak bezkszta�tna, purpurowa purchawka poro�ni�ta ��tymi kolcami. Karze� podrzuca j� w d�oni i nagle jednym pewnym ruchem ciska z rozmachem prosto w drewnian� twarz, wie�cz�c� Pie�, pomi�dzy dwoma chwytaj�cymi bure, jesienne chmury Konarami.

Owocnik rozbryzguje si� na powierzchni kory, zostawiaj�c plam� jaskrawego soku i rozrzucaj�c chmur� ��tych spor�w. Kruczy Cie� chichoce, strzepuje lejcami i schodzi �cie�k� w d�, poza granic� �wiata, usi�uj�c wyhamowa� sw�j w�zek.

� Obud� si�, �pi�cy W Drzewie! � krzyczy jeszcze raz przez rami�.

A potem zapada zimna, mglista cisza g�rskiej jesieni. Zach�d s�o�ca maluje krwawo plwocin� �nie�nych czap.

Obud� si�. �atwo powiedzie�.

Drzewo nie mo�e si� poruszy�, nie mo�e p�kn�� ani wywr�ci� si� na lew� stron�. Drzewo mo�e rosn��, mo�e odwraca� Li�cie do s�o�ca, mo�e je zrzuca�, kiedy nadchodzi jesienny ch��d. Mo�e poch�ania� dwutlenek w�gla z powietrza, s�czy� z gleby wod� z solami mineralnymi, mo�e syci� si� s�odkim �wiat�em s�o�ca. Mo�e te� milcze�, trwa� i pragn��.

Drzewo stoi nieruchomo. Nadal jest Drzewem, ale co� si� zmieni�o. Znik�a przebijaj�ca je na wylot w��cznia. Przyby�a okr�g�a rana o poszarpanych brzegach, dwa krwawe �lady odbitych d�oni i plama w miejscu, w kt�rym dziwaczny grzyb trafi� w Pie�.

Je�eli cierpliwie poczeka�, mo�e kto� jeszcze wyryje czubkiem kozika serduszko.

Jednak zmieni�o si� co� wi�cej. Co� z dziedziny rzeczy, kt�rych nie wida�.

W atmosferze polany kryje si� co� z�owrogiego. Co�, czego nie by�o wcze�niej. Kruki podrywaj� si� i kr��� nad zboczem, wrzeszcz�c, jakby kto� dar� na pasy czarne szmaty. Mimo zimna powietrze drga i faluje niczym w czasie wielkich upa��w.

Wilki, kt�re wracaj� z nadej�ciem nocy, te� staj� jak wryte. S� ogromne � maj� ze trzy metry d�ugo�ci i pot�ne k�y, ale i tak si� boj�. Tul� uszy, je�� lwie kryzy futra. Przewodnik stada w�szy ostro�nie, powarkuj�c i szczerz�c z�by, spogl�da bokiem na Drzewo, na plam� szronu, kt�ry odk�ada si� wok� Pnia, jakby Drzewo wypu�ci�o do gleby ciek�y azot.

W ko�cu robi kilka ostro�nych krok�w i, w�sz�c, na sztywnych �apach podchodzi do miejsca, w kt�rym le�� niedojedzone jeszcze trupy Ludzi Ognia.

Drzewo milczy.

Jednak pragnienie Drzewa, by uwolni� zakl�ty w s�ojach i w��knach miazgi gniew, by wyplu� zatopionego w drewnie cz�owieka wydaje si� a� namacalne. �cina nocne powietrze uderzeniem zimna, na polan� pasmami wp�ywa nagle mg�a. Wije si� w�r�d Ga��zi, paruje z Pnia, s�czy si� z gleby. Zimna mg�a. Bardzo zimna.

Na przera�liwy skowyt i pisk basiora czekaj�ce ostro�nie stado rzuca si� do ucieczki. Wielki niczym ciel� wilk zwija si� i miota po polanie, kwicz�c w przera�eniu, jakby po�kn�� roz�arzony w�giel. Konwulsje ciskaj� nim o ziemi�, skr�caj� w niemo�liwe dla czworonoga pozy, wyrzucaj� cia�o w powietrze. Przypomina to oszala�y taniec, kt�ry m�g�by wydawa� si� zabawny, gdyby nie towarzysz�cy mu przera�liwy skowyt konaj�cego zwierz�cia. Wygl�da, jakby niewidzialny gigant bawi� si� wilkiem, kaza� chodzi� na dw�ch �apach i ta�czy�. Jedno oko wybucha rozsadzone skokiem ci�nienia �r�dczaszkowego, zmieniony w strz�p j�zyk zwisa z pyska, a pod sk�r� basiora wij� si� mi�nie jak spanikowane w�e. Niewidzialny gigant usi�uje ugnie�� biedne zwierz� niby plastelin� i ulepi� z niego cz�ekokszta�tn� karykatur�. S�ycha�, �e z g�uchym chrupotem p�kaj� �ebra, �e trzaskaj� stawy. A nade wszystko s�ycha� przera�aj�cy skowyt i rz�enie. Przez chwil� wydaje si�, i� niewidzialny tytan odniesie sukces. Wilk ustawiony pionowo, jak przybity do powietrznego krzy�a, z porozci�ganymi i po�amanymi �apami, przez moment przypomina groteskowego wilko�aka. Pysk pulsuje, jakby co� usi�owa�o od wewn�trz zmieni� jego kszta�t.

Wok� snuj� si� pasma mg�y, trzaskaj� niewielkie wy�adowania elektryczne, wydaje si�, �e ziemia dr�y i wibruje. Polan� �cina nag�y, przedwczesny szron.

Stoj�cy po�rodku polany wilko�ak szarpie si� wci�� w niewidzialnych, pot�nych �apach, kt�re kszta�tuj� go niczym glin�. Na u�amek sekundy, w�r�d chrupotu ko�ci i bryzg�w krwi, pysk zmienia kszta�t, ukazuj�c upiorn� karykatur� twarzy m�czyzny �ci�gni�tej potwornym b�lem. Trwa to mgnienie oka, po czym nieszcz�sny, kaleki stw�r wali si� na ziemi� jak �achman i raptem znowu staje si� wilkiem. Jest zmasakrowany, rozdarty na strz�py, nie ma ani jednej ca�ej ko�ci i wygl�da jakby przejecha� go kombajn g�rniczy.

Drzewo milczy.

Drzewo nie mo�e wsta�, nie mo�e poruszy� ani jedn� Ga��zk�, nie mo�e wyplu� wtopionego w miazg� i �yko cz�owieka. Ale Drzewo si� nie m�czy. I nigdy nie ust�puje.

Warstwa mg�y wije si� nad polan�, faluj�c niczym m�tna, bia�a woda. Dr�y ziemia. Drobne kamienie odpadaj� od zbocza i sypi� si� gradem w przepa��.

Wsta� i id�!

Obud� si�!

S�ycha� szelest i rozdziobani przez kruki, rozszarpani wilczymi k�ami Ludzie Ognia zaczynaj� si� porusza�. Unosz� pogruchotane, odarte ze sk�ry czaszki, �ypi� krwawymi dziurami oczodo��w. Ruszaj� si� �lepo, robakowato, usi�uj� pe�zn��, wlok�c strz�py ko�czyn, rozsypuj�c wok� czerwie i �uki, kt�re zd��y�y si� ju� zadomowi� w ich trzewiach. Jeden z trup�w podnosi si� sztywno z ziemi i usi�uje chwiejnie wsta� na nogi. Nast�pny pr�buje ko�lawo kroczy� gdzie� przed siebie, ale brakuje mu prawej nogi, kt�r� odgryz�y wilki. Przewraca si� prosto w przepa�� i znika w mroku, z do�u s�ycha� gruchot piargu i �oskot tocz�cych si� kamieni, ale pozostali odchodz�. Odchodz� martwym, zegarowym krokiem gdzie� w noc. W ciemno�� i pasma mg�y.

W g�rze upiornie, pe�nym przera�enia g�osem kracz� kruki.

Drzewo si� nie m�czy. Nie rezygnuje.

Pie� pokrywa si� kosmatym grzybem szronu, Ga��zie otulaj� si� puchat�, bia�� szadzi�, jedna ze ska� wybucha nagle, rozpryskuj�c wok� chmur� py�u i gwi�d��cych od�amk�w, a na miejscu pozostaje niedoko�czona rze�ba kl�cz�cego m�czyzny o poci�g�ej twarzy wykrzywionej b�lem. Rze�ba jest niczym krzyk. Niczym alegoria narodzin.

Zbocze dr�y. S�ycha�, jak w d� stoku sypi� si� kamienie, jak z trzaskiem odpadaj� kamienne p�yty, jak z �oskotem w dolin� schodzi kamienna lawina.

Wsta�!

Id�!

Obud� si�!

Powierzchni� pobliskiego strumienia pokrywa nagle �awica srebrnych b�ysk�w, niewielkie rybki, migoc�c jak monety, uciekaj� na brzeg i rozpaczliwie wyskakuj� nad to�, a po chwili woda zaczyna si� gotowa�.

Z lasu wys�cza si� lodowaty, g�sty opar i wije po zboczu niczym ogromny w��, pe�znie prosto na polan�, by po�kn�� j� razem z Drzewem, �cie�k� i siedemdziesi�cioma trzema artretycznie powykr�canymi krzewami.

Trwa to d�ugo. Bardzo d�ugo. Ale Drzewo si� nie m�czy.

Nie rezygnuje. Drzewo jest drzewem.

Rankiem mg�a znika. Rozp�ywa si�, wsi�ka w ska�y i pie�. Nawet szron taje. Pozostaje jedynie rze�ba kl�cz�cego m�czyzny, sp�kana ziemia i rozdarte pnie s�siednich drzewek, jakby co� rozsadzi�o je od �rodka. Oraz sze�� jesion�w rosn�cych w r�nych miejscach wok�. Jesiony, kt�rych wczoraj jeszcze nie by�o.

Wszystkie wygl�daj� jakby po�kn�y cz�owieka o twarzy wykrzywionej b�lem. Ga��zie przypominaj� si�gaj�ce ku niebu ramiona. Poszczeg�lne pos�gi zastyg�y w r�nych pozach, niczym w zdrewnia�ym, tanecznym korowodzie. Jak zatrzymane fazy ruchu miotaj�cego si� w konwulsjach nieszcz�nika. Niekt�re pnie przeszywa ga��� podobna do w��czni, inne maj� po�rodku dziupl� w kszta�cie rozszarpanej okr�g�ej rany.

Ziemia wok� jest sp�kana, zmieszana z pogruchotanymi kamieniami, jakby drzewa wyrasta�y w jednej eksplozji, w u�amku sekundy, roznosz�c na strz�py wszystko, co stan�o im na drodze.

Poza tym na polanie panuje spok�j. Tylko kruki kracz� przera�liwie, boj�c si� na niej siada�.

Ostre �wiat�o poranka poci�te na paski szczelinami �aluzji, g�adka po�ciel, pod oknem posykuje stary klimator, sk�d� s�czy si� uporczywy zapach lawendy. Gdzie jestem?

Lawenda.

Poro�ni�ta liliowymi krzaczkami wy�yna, pokryta wysypk� bia�ych ska�. Pinie i lawenda. Le��ca w snopach, znoszona do kamiennej t�oczarni, z kt�rej s�czy si� ci�ki lawendowy dym.

Lawendowy dym.

Lawendowe pola.

Hvar.

Dom.

Wstaj�. Nagi, l�ni�cy od potu, mimo sapi�cego astmatycznie klimatora pod oknem. Huczy mi w g�owie i chyba poc� si� rakij�. Niedobrze. Nic nie pami�tam, ale jako� mnie to nie martwi. Nie mam si�y si� martwi�.

Odsuwam drzwi i wychodz� na taras.

Pode mn� ulica zalana porannym �arem, pe�na niespiesznie w�druj�cych ludzi, przed twarz�, w przesmyku, ruch jak na autostradzie. Jachty mijaj� si�, tn�c szmaragdowe fale z �opotem �agli, na horyzoncie sunie olbrzymi poduszkowiec Jadrolinii. Korony palm ko�ysz� si� z wiatrem.

P�ytki tarasu parz� niczym kuchenna blacha.

Smag�a, sarnio zgrabna, czarnooka kelnerka ustawiaj�ca krzese�ka w kafejce na dole patrzy na mnie i chichoce.

� Dobar dan, Vu�ko!

� Dobar dan, Milenko. Mo�e espresso?

� Mo�e. Zaszto ne ima� hla�i?.

Dobry Bo�e, przecie� jestem nagi. Cofam si�, Milena wybucha z�o�liwym �miechem.

� Oprosti, Milena.

� Polako, Polako! Kuham kavu.

Wchodz� pod prysznic i stoj� tam bez ko�ca. Mam wra�enie, jakbym nie k�pa� si� od miesi�cy. Myj� z�by, nie wychodz�c spod ciskanych z o�miu dysz strumieni wody, nacieram si� pachn�cym cedrem �elem do k�pieli. Ignoruj� bezbo�ne ceny wody na Hvarze, �azienkowy licznik chciwie nawija kun� za kun�.

Czuj� przykry, gniot�cy b�l gdzie� w klatce piersiowej. �upie mnie te� noga. Skr�ci�em j�? Kiedy? Masuj� mostek i wmawiam sobie, �e to nerwob�l. Nie dostan� przecie� zawa�u. Dopiero co jestem po kuracji sklerofagowej, serce mam jak dwudziestolatek.

Ubieram si� szybko, czuj�c, �e wraca mi �ycie. P�on�ca blaskiem ulica jednak jest nie do zniesienia bez ciemnych okular�w. Siadam w cieniu markizy pod �cian� i patrz� z czu�o�ci� na okr�g�y, czysty stoliczek. Mam wra�enie, jakbym zbudzi� si� z koszmaru. Wszystko mnie cieszy. Sun�cy na plac wok� mariny nieko�cz�cy si� korow�d turyst�w, wiatr w koronach palm, bia�o-czerwone parasole piwa Karlova�ko. Koniec prohibicji. Wr�ci�y reklamy piwa, otwarto ponownie konoby, wr�ci�y stalowe, wsysaj�ce dym firmowe popielniczki. Wolno��. Zn�w jeste�my doro�li.

Ciesz� si� nawet tym, �e male�ka fili�anka znowu legalnej kawy z w�oskiego ekspresu Alfredo jest nieskazitelnie czysta. I oto mog� wrzuci� do niej dwie kostki prawdziwego cukru.

� Milenko, mo�e orangina, kruk i sa�ata od hobotnice?

� Mo�e, Vu�ko! Sigurno!

� Hvala!

Czarna jak smo�a kawa, pokryta warstewk� g�stej, be�owej piany. Zapach t�ustej, mocnej arabiki. I tylko gdzie� g��boko w duszy cie� niepokoju. Nieokre�lony mrok. Wra�enie, �e co� tu jest nie tak. Co� z moj� g�ow�. Wszystko jest tak, jak powinno, a jednak m�j m�zg dzia�a, jakby zosta� pot�uczony. Kawa�ki rozdzielone mroczn� nico�ci�. Gdzie by�em wczoraj? Kim jestem? Od kiedy zrobi�o si� znowu normalnie? Siedz� w konobie, a to znaczy, �e �aksamitny, opieku�czy totalitaryzm" znikn��. Nie pami�tam kiedy. Po Wojnie Paliwowej? Co wtedy robi�em? Co robi�em wczoraj? Sk�d si� tu wzi��em?

� Milena, ima� cigarety?

� Imam! Larsy ho�e�?

Znowu s� legalne?

Unosz� fili�ank� do ust, ale zanim poci�gn� �yk, bia�y fajans p�ka mi w d�oniach, kawa chlupie na chodnik, uciekam gwa�townie z nogami, chc�c ratowa� jasne spodnie.

Przysiada si� bezceremonialnie do stolika, podsuwa sobie krzes�o. Wielki, siwiej�cy m�czyzna w kapeluszu i jaskrawoczerwonej jedwabnej koszuli. Rozche�stane po�y ukazuj� smag��, kud�at� pier� obwieszon� mn�stwem z�otych �a�cuch�w i wisiork�w. Nie wygl�da na Chorwata. Serb? Cygan? Turek? Spogl�dam na niego z irytacj� i nagle kamieniej�. Ma tylko jedno oko, za to zupe�nie czarne, bez �ladu bia�k�wki, pod�u�na kropla smo�y. Drugie kryje si� za okr�g�� ko�cian� p�ytk� przymocowan� sk�rzanymi rzemieniami. Na k�ykciach wspartych na l�ni�cej hebanowej lasce, zwie�czonej srebrn� g�ow� kruka, migoc� sygnety. Na g�owie oryginalny, bia�y stetson pleciony z panamskiej rafii.

� Tu jest mn�stwo wolnych stolik�w, przyjacielu � cedz�. Jeszcze kaw� mi rozla�. Czy ja wygl�dam na okulist�? Czego straszy tym krwawym �lepiem?

� Obud� si�, �pi�cy W Drzewie � warczy ze z�o�ci�. � Czekaj� na ciebie.

Dzie� dobry. Dobrodoszli. Wariat.

� Przepraszam, jem �niadanie. Mo�e poszuka pan kogo innego? Klinika jest w tamt� stron�. Za ribaric�.

Prostuje si� na krze�le, po czym wsadza dwa palce do ust i gwi�d�e przera�liwie. W jednej chwili z �opotem tysi�cy skrzyde� i og�uszaj�cym krakaniem niebo robi si� czarne. Spogl�dam w g�r� i widz� ptaki. Gigantyczne, pokrywaj�ce ca�y niebosk�on stado wielkich jak g�si, smoli�cie czarnych kruk�w. Siadaj� na dachach, na masztach jacht�w, na koronach palm, na g�owach i ramionach przechodni�w, znieruchomia�ych nagle niczym manekiny. Przes�aniaj� nawet jaskrawy blask ba�ka�skiego s�o�ca. Nie mog� wykrztusi� ani s�owa. S�ysz� nieustanne krakanie, jakby kto� dar� na pasy czarne szmaty. Wszystko zastyga jak zatopione w bursztynie. Ruszaj� si� tylko kruki. Siadaj� na ramionach i g�owie Mileny stoj�cej w drzwiach konoby z tac� w r�kach. Wielki kruk �opoce skrzyd�ami, rozwiewaj�c jej w�osy, i �yka �apczywie moj� sa�atk� z o�miornicy, drugi siada na ramieniu dziewczyny i jednym ruchem szarego, ogromnego niby ostrze czekana dzioba wyrywa sarnie oko. Milena stoi nieruchomo, w p� kroku, po smag�ym policzku cieknie struga krwi, a� po bia�y, skamienia�y u�miech.

Mam otwarte usta i gard�o zmienione nagle w stare drewno.

� Jakie to uczucie, kiedy kto� przychodzi i podpala tw�j �wiat, �pi�cy W Drzewie? � pyta m�czyzna.

Milcz� w os�upieniu. Nie wiem, gdzie jestem. Nie wiem, kim jestem.

M�czyzna wstaje, wchodzi do konoby, przeciskaj�c si� bezceremonialnie obok skamienia�ej, okaleczonej, krwawi�cej Mileny, po czym zdejmuje ze �ciany reklam� Guinnessa � obramowane mro�onymi, secesyjnymi wzorami, oprawione w ramki lustro.

� Sp�jrz na siebie, �pi�cy W Drzewie � m�wi. � Sp�jrz we w�asne oczy.

Spogl�dam machinalnie i za srebrnym hologramem z napisem �Guinness" widz� dziwn�, obc� twarz. Podobn� do mojej, a jednak obc�. Poci�g�a, niemal ko�ska, z nosem w�skim jak p�etwa, przylegaj�ce do g�owy w�skie, ale d�ugie uszy i oczy. Oczy. Jak u niego, wype�nione ciemnym, orzechowym br�zem, przypominaj�cym pra�one migda�y. To ja? Kim jestem?

Siedz� niczym drewniany pos�g.

Jestem Vuko Drakkainen. Syn Aaki Drakkainena i Anity Ostrowskiej.

Nie.

Jestem Ulf Nitjsefni. Nocny W�drowiec.

Midgaard.

Drzewo.

Zaczynam krzycze�.

Nie chc� si� obudzi�.

Nie chc�.

Ca�y �wiat spowija smolisty cie� tysi�cy kruk�w.

Kruczy cie�.

Kracz�.

Id� za nim bezwolnie, przeciskamy si� mi�dzy jak zatrzymanymi w kadrze turystami, w�r�d �opoc�cych skrzyd�ami kruk�w. Unosi swoj� krety�sk� lask� i bezceremonialnie rozsuwa grupk� znieruchomia�ych Japo�czyk�w.

Idziemy.

Prowadzi do hotelu, szklane tafle rozje�d�aj� si� z szumem. Czuj� na twarzy podmuch ch�odnego, klimatyzowanego powietrza. Cygano-Turek o kruczym cieniu w�adczo przechodzi przez westybul, potem przez restauracj�, kolejne drzwi rozsuwaj� si� przed nami, ukazuj�c taras.

Wchodz� za nim i nagle stoj� w wielkim warsztacie. Nie ma tarasu, nie ma widoku na zatok�, tylko wy�o�one zapapranymi smarem p�ytkami pomieszczenie, hucz�ce palenisko, dzwoni�ca �a�cuchami suwnica pod sufitem. �omoce sterowany komputerowo m�ot pneumatyczny, jaki� wielki, brodaty jegomo��, o twarzy os�oni�tej lustrzan� przy�bic�, pochyla si� nad skomplikowan�, stalow� konstrukcj� z r�kawic� steruj�c� na d�oni, mechaniczne rami� zako�czone dysz� spawarki zwiesza si� z sufitu i co chwila strzela p�kami iskier w�r�d stalowych bebech�w.

� Wy��cz to, Ukko! � wrzeszczy m�j przewodnik. � Przecie� tu mo�na zwariowa�! Mieli�my pogada�!

Brodacz podnosi na nas lustrzan� mask� i chyba patrzy w milczeniu. Rozcapierza palce. M�ot zamiera, tokarka d�awi si� zamieraj�cym �wistem, spawarka chowa nagle ramiona i gasi pluj�cy acetylenowym ogniem dzi�b, po czym odje�d�a pod strop podobna do stalowej modliszki. Zapada cisza, tylko w uszach mi dzwoni.

Znam to miejsce.

To warsztat wujka Atilaainena. Nawet stoj�ce wok�, �ci�gni�te z Ameryki kr��owniki szos, podobne do chromowanych fortepian�w, s� te same, co wtedy, w dzieci�stwie.

M�czyzna zwany Ukko unosi zwierciadlan� mask� z twarzy i odchyla j� na ty� g�owy, po czym ruchem g�owy wskazuje kantorek. Niewielk� klitk� z biureczkiem i komputerem, ze �cianami obwieszonymi reklamami jakich� cz�ci zamiennych oraz kalendarzem, kt�ry obra�a kobiety, ukazuj�c je jako obiekty seksualne.

Nie ma gdzie usi���.

� Nie przyszed�em po top�r ani podkowy, Kowalu � warczy Kruczy Cie�. � Musimy si� naradzi�.

Kowal otwiera niewielk� czesk� lod�wk� i wyci�ga ze �rodka dwie puszki piwa. Dla siebie i dla Kruczego Cienia. Czuj� si� dotkni�ty.

� To jest ten? � pyta Kowal, raczej retorycznie. � Obra�asz mnie, Kruku. To ma by� nasza nadzieja? Przyb��da zakl�ty w drzewo? Kolejny przyb��da?

Otwiera z sykiem puszk�, piana grz�nie w krzaczastej brodzie.

Kowal pije, m�j przewodnik siada na plastikowym krze�le dla klient�w i te� otwiera piwo. Jego oczy wype�nia g��boki, podmorski fiolet.

� A jak sobie radz� twoi Ludzie Ognia, Kowalu? Zobaczymy jeszcze tej wiosny dziewcz�ta ta�cz�ce z p�omieniem na cze�� powrotu �wiat�a? Czy wieczny mrok, zgliszcza i W�e?

� Zaraz mi powiesz, �e �wiat si� zmienia. Tak jakby� nie wiedzia�, do czego to prowadzi. Mamy problem, Kruku � cedzi zirytowany Kowal. Pstryka palcami i na jego d�oni pojawia si� p�omyk. Niewielki, ta�cz�cy p�omyk niczym z kostki suchego spirytusu. M�czyzna bawi si� nim, ugniata machinalnie w sylwetk� ta�cz�cej dziewczyny, a potem przygl�da si� jej przez chwil�. Ognista figurka wije si� mi�dzy jego palcami, jakby �wiczy�a ta�ce przy rurze. Kowal dmucha i p�omyk znika. � Nasz problem polega na obcych, kt�rzy kradn� Pie�ni, �ami� zasady i wywracaj� r�wnowag�. Takich, kt�rzy przyjechali z pot�g�, o kt�rej sami nie maj� poj�cia, czyni�, co tylko im strzeli do g�owy i roznosz� �wiat na strz�py. Na szcz�cie jest jeszcze Handlarz, W��cz�ga, Przyjaciel Ludzi, kt�ry ma pomys�. Pomys� ten to: do��my sobie jeszcze jednego szale�ca z pochodni�. Masz lisy w komorze, kt�re dusz� dr�b, wi�c postanawiasz wpu�ci� tam wilka. Wilk udusi lisy, a potem g�si zadziobi� wilka. Chyba �e wilk uk�oni si� ptakom i p�jdzie sobie. Czy co� pomin��em? Mam mn�stwo pracy, Kruku. Moja odpowied� brzmi: nie. Obcy w drzewie to obcy niegro�ny. Spacyfikowany. Jest rozwi�zanym problemem.

� Tamci nie s� sami � podnosi g�os Cygan. � Maj� sojusznik�w po naszej stronie. Ci obcy s� ju� elementem �wiata i kto� ich wykorzystuje. Przeciwko nam. Mo�e pogadasz z W�em?

� Wi�c mamy by� tacy sami jak oni? Przyzna�, �e bez szachrajstwa nie damy im rady?

� Bo nie damy. Co przeciwstawisz u�ywanym na lewo i prawo Pie�niom? Powiem ci, co zrobisz. Zejdziesz osobi�cie i sam zaczniesz �piewa�. I to ma by� zgodne z regu�ami? A wiesz, co b�dzie dalej? Tamci zrobi� to samo. W��, Suka, Ruch, Mr�z i reszta. My�lisz, �e si� nie o�miel�? Jeden po drugim. Teraz g��wne zasady jeszcze nie zosta�y z�amane. Mamy Czyni�cych, ale jak dot�d nikt z nas nie zacz��. To oni. Tamci. Obcy. To oni �ami� regu�y. Mamy kryzys, ale jeszcze nie wojn�. Ty im dasz pretekst do wojny. Marz� o tym. Ja proponuj� co innego.

To jeszcze jeden obcy, zgoda. Ale przyby� tu po to, �eby przywr�ci� r�wnowag�. Wi�c pozw�lmy mu na to.

Bol� mnie nogi. I zaczynam si� wkurza�. Zaciskam szcz�ki.

Grzebi� po kieszeniach i w ko�cu znajduj� paczk� lars�w. No dalej, dziadu, powiedz mi, �e tu nie wolno pali�. No, dalej, zepsuj mi dzie�, gnoju. Zobaczysz, co b�dzie dalej.

Ignoruje mnie. Kruczy Cie� r�wnie�.

Kowal si�ga po wielki �rubokr�t i w zamy�leniu owija go wok� palca jak kawa�ek gumy.

� Z kim ju� m�wi�e�?

� Jeste� pierwszy. Chod�my do nich razem. �rubokr�t zmienia si� w bardzo grub� spr�yn�.

� Kto jeszcze chce rozmawia�? � pyta w ko�cu Ukko.

� Dzika i Samum.

� To on �yje? Ju� wszystko straci�.

� S�ysza�em, �e przerazi� si� tym, co si� dzieje, i chce wr�ci�.

� Stamt�d, dok�d odszed�, raczej si� nie wraca.

� A jednak.

Chrz�kam, str�cam wa�eczek popio�u i kucam sobie pod �cian�. Wszystko na nic. Nie istniej�. Jestem przezroczysty.

Kowal wbija zwini�ty w precel �rubokr�t w blat sto�u i wstaje.

Wychodzimy przez rozsuwane drzwi, za kt�rymi powinien by� parking, a potem szosa do Rovaniemi wij�ca si� nad fiordem w�r�d sosen i brz�zek. Obaj wa�niacy przodem, a ja skromnie z ty�u. Niewidzialny, nieistotny. Wszystko si� we mnie gotuje. Nie podobaj� mi si� ich zasady, wkurza mnie pe�na og�lnik�w rozmowa o rzeczach, o kt�rych nie mam poj�cia.

Gdybym otworzy� usta, zignorowaliby mnie. Zupe�nie jak dziesi�ciolatka wtr�caj�cego si� do rozmowy doros�ych, kt�rej nie rozumie.

I s�usznie.

Nie rozumiem.

Za drzwiami hangaru nie ma parkingu z odpicowanymi stuletnimi cadillacami, chevroletami i buickami, do kt�rych wujek Atilaainen wstawia� wodorowe silniki turbinowe Vanckla i elektronik�. Od pokole� wi�kszo�� historycznej produkcji przemys�u samochodowego z Detroit spoczywa�a albo na dzikim cmentarzysku Kuby, albo trafia�a do raju w Finlandii.

W og�le nie ma tam Karelii.

Jest senegalska baza Legion Etrangere w Al Hamma. Trzeci pu�k szwole�er�w powietrznych. Morze piachu, stara kasba wygl�daj�ca jak osypuj�cy si� zamek z piasku, rz�dy barak�w, �ysawe palmy i zapory z pianobetonu naje�one samostrza�ami, lufy poruszaj� si� nieustannie, �ypi�c bielmem czujnik�w, w�sz� po horyzoncie.

Za rz�dem prefabrykowanych barak�w siada medevac. Po kad�ubie przelewaj� si� rozmyte wzory z burych, ��tych i sraczkowatych pikseli. Ustawione zbie�nie pola wzbijaj� chmur� pustynnego py�u, s�ycha� pulsuj�ce dudnienie p�dnik�w. Grupa legionist�w w ch�odz�cych kombinezonach truchta w stron� kantyny, �piewaj�c ch�rem �Allouette".

Idziemy schyleni, pod sypi�cym w oczy piachem, przygnieceni piekielnym �arem. Grz�niemy w piasku po kostki.

Omijamy fort i drepcemy do wielkiego, burego namiotu rozbitego tu� za obr�bem bazy. Burdel, o ile dobrze pami�tam. Rzecz jasna, nielegalny.

Wies� mir bardak, wsje liudi � bljadzi � jak mawia� sier�ant Chevaloux.

W �rodku polowe stoliki na kozio�kach zestawione w d�ugi blat, sk�adane krzese�ka, samoch�odz�ce butelki. Pod �cian� krztusi si� i ciurka wod� ma�y klimatyzator. B�dzie impreza.

Za sto�em siedzi tylko jeden m�czyzna, ubrany w pasiasty burnus, smag�e d�onie wystaj�ce z sukna bawi� si� krzywym tuareskim no�em, nakryta bia�ym, sfatygowanym kepi g�owa kryje si� w cieniu.

� Dawno si� nie widzieli�my, Samum � powiada Kowal. Jest zziajany i wydaje si�, �e straci� ju� cierpliwo��. � Nie mogli�my spotka� si� normalnie? Po co ta komedia?

� Bior� to, co jest � burczy Beduin w kepi, po czym zdejmuje nakrycie g�owy i rzuca na blat, ukazuj�c wielkouchy, pr�gowany �eb ni to szakala, ni to pantery. � Nie mam si�y ani czasu grzeba� w snach. Tutaj mi najbli�ej. To jest ten?

To o mnie. To ja jestem �ten".

Mam si� przedstawi�? Jako kto? Caporal Ostrovsky?

� Jak wam si� to podoba? � pyta dziewczyna, odgarniaj�c p�acht� namiotu. Jest ubrana cudacznie, niczym z dwudziestowiecznego plakatu, takiego, jakie zbiera� m�j ojciec. Ma spadochroniarskie buciory, siatkowe, podarte po�czochy na pasku, rozpi�t� kamizelk� oporz�dzeniow� obwieszon� sprz�tem. Jest manierka, sze�� magazynk�w, granaty, n� szturmowy, kabura. Ale pr�cz tego dziewczyna jest naga. Ma kr�tkie w�osy, twarz przecinaj� jej wielok�ty kamufla�u. Na ramieniu wytatuowana czaszka. Dziwka-komandos.

� Doskonale ci to pasuje � cedzi Kruczy Cie�, wachluj�c si� d�oni�.

� Chu� i wojna � chichoce dziewczyna. � Moje �ywio�y. Pi�kna koszula, Kruku.

Kruczy Cie� spluwa przez z�by i przysuwa sobie paczk� du�skich glonowych krakers�w.

Bior� sk�adane turystyczne krzes�o, butelk� wody mineralnej i siadam z dala od sto�u.

Mam to wszystko gdzie�.

Jestem drzewem. Co mi jeszcze mog� zrobi�? Zr�ba�, poci�� na deski i skleci� ze mnie wychodek?

Przynajmniej co� si� dzieje. Nie musz� patrze� na wierzcho�ki g�r przytulone do siebie jak p�dupki, zwie�czone plwocin� lodu. Wszystko jest lepsze ni� to.

� Sp�jrzcie na niego � m�wi Kruczy Cie�. � Poczujcie jego gniew. Posmakujcie jego niezgod� na to wszystko. Zastan�wcie si�. Ja m�wi�: uwolnijmy go i niech posprz�ta po swoich. Niczego innego nie pragnie.

� Jest za s�aby � m�wi psiog�owy Tuareg. � I jest jeden. Tamci przybyli, �eby si� dowiedzie�. A zostali, �eby ugniata� �wiat po swojemu. �eby czyni�. Z nim mo�e by� tak samo. Oni tak maj�. Wszyscy. Pie�ni lgn� do nich.

� Tego nie wiemy � wtr�ca Kowal. � Nie wiemy, dlaczego sta�o si�, co si� sta�o. Mo�e on jest inny.

�Dlaczego sta�o si�, co si� sta�o". Co� pi�knego. Mistrz tautologii.

� Je�eli b�dzie czyni�, mo�e sta� si� z nim to samo. Je�eli nie b�dzie czyni�, zginie. W ka�dym wypadku niedobrze. Tak m�wi�.

� Zdajmy si� na los. Na wojenne szcz�cie � chichoce dziewczyna. � Przynajmniej co� potrz��nie tym bagienkiem. Je�eli nic nie b�dziemy robi�, zrobi� to za nas. Tak czy owak, sko�czy si� tak samo. A on mi si� podoba. Umie si� bi� i umie si� pieprzy�. Czuj�, �e dawno nie mia� kobiety.

� Nadal twierdz�, �e powinni�my post�powa� uczciwie. � Kr�ci g�ow� Kowal. � Nie poprawimy sytuacji, �ami�c kolejn� regu��. Zabijmy go, szybko i bezbole�nie. A potem post�pujmy tak jak nale�y.

� Powtarzam, �e nie �amiemy regu�! � z�o�ci si� Kruczy Cie�. � To oni je �ami�. Ten obcy � wskazuje mnie krakersem � to jedyny element, kt�ry tu pasuje. Nie jest jednym z nas i ma jak�� szans�. Ostatni� r�wnie� dla nas, przypominam.

Wstaj�. Ka�da zabawa kiedy� si� ko�czy.

� O ile dobrze zrozumia�em, waszym problemem s� moi rodacy. � Spogl�daj� na mnie z os�upieniem i za�enowaniem, jakby w�a�nie przem�wi� klimator. � A tak�e to, �e opanowali te tak zwane Pie�ni. Czy dobrze rozumiem, �e zyskali w ten spos�b zbyt du�o pot�gi, w�adzy, mocy, czy jak tam zwa�? To tak urz�dzacie sw�j �wiat? Te zasmarkane Pie�ni le��, jak rozumiem, na ulicy, a kiedy kto� je podniesie, wpadacie w histeri� i p�aczecie nad jakimi� regu�ami. Mo�e kto� powinien wam powiedzie�, �e w �yciu nie ma zbyt wielu nienaruszalnych regu�? O co chodzi? �e ja te� zostan� magiem i zaczn� zmienia� ludzi w kr�liki albo lata� na �opacie? No to b�dziecie mieli jednego maga, a nie kilku. Je�eli chcecie, �ebym wam pom�g�, to udzielcie mi stosownych informacji. Lokalizacja, otoczenie, mo�liwo�ci obiektu. Wyja�nijcie mi, gdzie s� moi ziomkowie i co si� z nimi sta�o. Prosz� o instrukcj� w kwestii Pie�ni bog�w oraz zjawiska zimnej mg�y. A je�eli nie, to chrza�cie si�. Wyjd� z tego drzewa i zabior� ich st�d. A je�eli to b�dzie niemo�liwe, to ich pozabijam. Albo zostan� i zakwitn�.

Priorytetem mojej misji jest przywr�cenie r�wnowagi waszego �wiata. A kwesti� mgie�, gadaj�cych wiader, krasnoludk�w, elf�w i kij�w-samobij�w mam w dupie. Je�eli uznacie, �e mo�ecie mi pom�c, tylko je�li zawi��� jajko na supe�, wytn� bicz z lodu i co� tam jeszcze, to r�wnie� mam to w dupie. Zwyczajnie i po prostu. Co wi�cej, zjawiska te znajduj� si� tak g��boko, �e bez trudu zmieszcz� i was.

W �yciu nie spotka�em bandy r�wnie niewydarzonych b�stw. Do widzenia. Hvala. �egnam serdecznie pana Majaka, ca�uj� r�czki pani Malignie, do widzenia panu Koszmarowi. Cieniu, podzi�kuj pa�stwu, wychodzimy. Prosz� mi z powrotem w��czy� Hvar, wstawi� oko Milence i posprz�ta� kruki. Wyla�e� mi kaw�, jebem ti majku!

Zapada cisza. Nadal patrz� na mnie, jakbym wykona� striptiz przed papie�em.

� No � powiada Kowal. � To mi si� nawet podoba. Ja tam lubi� takich ludzi. M�wi z sensem i nied�ugo. Przemy�lmy to.

� Wychodz� � oznajmiam. � W razie czego wiecie, gdzie rosn�. Jestem zaj�ty, musz� zrzuci� li�cie. Jesie�, rozumiecie. Pe�ne ga��zie roboty.

� Dobrze � powiada szakal w kepi. � Teraz odejd�. Naradzimy si� i zdecydujemy. Je�eli postanowimy ci� zabi�, �atwo si� zorientujesz.

Wychodz� z namiotu. Te� lubi�, kiedy kto� m�wi z sensem i nied�ugo.

Wida� dwie plamy lasu wspinaj�ce si� po zboczach, p�on�ce kr�lewskimi barwami jesieni. Siedemdziesi�t trzy iglaste krzewy, pokr�cone, jakby wysz�y spod r�ki mistrza bonsai. Rozsypane wok� bia�oszare bry�y wapiennych ska�, sine niczym zepsute mi�so. Roziskrzon� plwocin� �nie�nych czap na wierchach przytulonych do siebie jak po�ladki. Sze�� pokr�conych jesion�w, rozrzuconych to tu, to tam na polanie. Ka�dy wygl�da, jakby jego pie� po�kn�� cz�owieka zamar�ego w konwulsyjnym ruchu.

Drzewo a� wibruje od skoncentrowanej mocy. Otacza je nimb rozedrganego powietrza oraz plama kosmatego szronu, skuwaj�ca ska�y, such� traw� i krzaki.

Wysoko w g�rze powoli formuje si� ci�ka chmura podobna do kowad�a. Wiruj�ce powietrze pe�ne pary wwierca si� tunelem a� do stratosfery, gdzie zostaje gwa�townie sch�odzone. Wyrzucone na obrze�a walca kuleczki lodu spadaj� znowu ku gor�cej podstawie chmury. Zmieniaj� si� w par�, kt�ra zostaje zassana do wn�trza tunelu i ponownie mknie w g�r�, by w lodowatych warstwach atmosfery zmieni� si� w ci�kie bry�ki lodu, i tak bez ko�ca. Wewn�trz do g�ry, na zewn�trz w d�. Powietrzny tunel wewn�trz chmury zmienia si� w gigantyczny kondensator. Wypchany wolnymi elektronami, a� ci�ki od �adunk�w dodatnich. R�nica potencja��w pomi�dzy chmur� a powierzchni� ziemi ro�nie z sekundy na sekund�.

Wszystko d��y do wyr�wnania. Do r�wnowagi. A ta zostaje zak��cona. R�nica potencja��w si�ga milion�w faradaj�w i staje si� nie do zniesienia. Wszystko wibruje energi�. Rozedrganym, elektrycznym gniewem.

Na szczycie Drzewa pojawia si� na kilka nanosekund ma�e, wij�ce si� jak �mija wy�adowanie pilota�owe. Pryska w g�r� i zamyka obw�d. Gigantyczny wodospad energii leci w d�, p�yn�c przez Drzewo, korzeniami w g��b ziemi. Przez sekund� mi�dzy chmur� a wierzcho�kiem drzewa z przera�liwym trzaskiem wije si� o�lepiaj�cy, gigantyczny w�� plazmy.

Huk gromu toczy si� po g�rach, pot�nie, jakby p�ka�o niebo.

Zostaje tylko rozerwany, osmalony kikut Pnia, hucz�cy pomara�czowym ogniem.

A potem na wszystko spada �ciana wody.

Miasto nie by�o du�e. Wielko�ci osady. Ju� nie kisz�ak, a jeszcze nie miasto. Pierwsze, kt�re zobaczy�em od tamtej strasznej, burzowej nocy, kiedy wybuch� bunt i patrzy�em, jak m�j pa�ac, Wioska Chmur umiera w�r�d hucz�cych p�omieni. I widzia�em jeszcze, jak pod ciosami sierp�w jazdy i kr�tkich mieczy �o�nierzy �Kamiennego" tymenu ginie Maranahar. Potem by�y tylko bezdro�a, lasy i trakty. Po raz pierwszy mieli�my przej�� przez miasto. Najlepiej by�oby tego unika�, ale rzeka Figiss tocz�ca si� z nieodleg�ych g�r okaza�a si� zbyt wartka i gro�na, nawet po tak d�ugiej suszy. Susza jednak min�a, wraz ze zwyci�stwem Podziemnej Matki wr�ci�y deszcze, sp�ukuj�c g�ry i pola oraz nape�niaj�c na nowo rzeki. Musieli�my zatem przej�� mostem, a jedyny most w okolicy spina� brzegi tu � w osadzie Aszyrdym.

Dlatego patrzy�em na zbli�aj�ce si� zabudowania � ja, W�adca Tygrysiego Tronu, P�omienisty Sztandar, Pan �wiata i Pierwszy Je�dziec, ogl�da�em �wiat, id�c obok dwuko�owego wozu, na kt�rym pod parasolem rozpiera� si� m�j obro�ca i przewodnik, ostatni poddany, jaki mi pozosta�. Sam mia�em na sobie bufiaste portki i przerzucon� przez jedno rami� czerwon� tunik� adepta kultu Podziemnej Matki, a pokaleczona sk�ra na g�owie piek�a mnie po pospiesznym goleniu.

Golili�my si� w po�piechu, ukryci w�r�d pokr�conych drzewek z dala od traktu, pomagaj�c sobie nawzajem. Brus bez najmniejszego grymasu obci�� sw�j warkoczyk weterana, mrucz�c tylko, �e dawno powinien by� to zrobi�.

W�osy zakopali�my w piachu. Moje i Brusa, wymieszane razem.

Trupy kap�ana i adepta odwlekli�my jak najdalej od drogi i zepchn�li�my w piaszczysty jar, a potem przyrzucili�my piachem. Wszystko to odby�o si� w ciszy i jako� nagle.

Kap�an zawo�a� nas w�adczo i kaza� pom�c swojemu adeptowi, kt�ry biedzi� si� nad przekrzywionym ko�em. Pomogli�my mu i sam nie spodziewa�em si�, co b�dzie dalej, kiedy Brus odwr�ci� si� i znienacka chwyci� kap�ana jedn� d�oni� za g�ow� nad karkiem, a drug� pchn�� jego podbr�dek w bok. Zrobi� to tak b�yskawicznie, jakby chwyci� rzucony mu owoc. Rozleg� si� trzask kr�g�w i zamaskowany cz�owiek run�� z siedzenia dwuk�ki, dygoc�c upiornie w drgawkach. Przez chwil� i ja, i adept patrzyli�my na to w os�upieniu, a� dotar�o do mnie, �e nadesz�a moja kolej, wi�c podnios�em kij szpiega, by wydoby� ukryte ostrze.

� Nie! Bez krwi! � krzykn�� Brus. Skoczy� z koz�a w�zka, odbi� si� jedn� nog� od grzbietu os�a i spad� uciekaj�cemu adeptowi na plecy. Obaj run�li na ziemi� i k��bili si� przez jaki� czas jak walcz�ce w�e. W ko�cu znieruchomieli, m�ody adept coraz gwa�towniej kopa� we wszystkie strony, wzbijaj�c k��by py�u podeszwami swoich sanda��w, z g�ow� uwi�zion� mi�dzy splecionymi ramionami Brusa. Trwa�o to bez ko�ca. Nie wiedzia�em, co zrobi�, wi�c patrzy�em, licz�c uderzenia przera�onego serca.

Wreszcie rozpaczliwe wierzganie usta�o i tylko jedna noga adepta dygota�a, b�bni�c pi�t� w piach. A w ko�cu i ten ruch usta�. Brus szarpn�� jeszcze raz ch�opakiem niczym leopard upolowanym kr�likiem, rozpl�t� ramiona i zepchn�� z siebie bezw�adne cia�o.

� Pom� wsadzi� ich na w�z � sykn��. � Szybko! Zaraz kto� nadejdzie. Zawsze tak jest. Kiedy kogo� potrzebujesz, to jakby wymarli. A kiedy nie trzeba, ci�gn� jak na wesele.

Kap�an by� strasznie ci�ki, a adept wygl�da� okropnie. Mia� wyba�uszone oczy, jakby co� wypchn�o je od �rodka, ca�e zalane krwi�, a� po te bia�e cz�ci oka, kt�re siedz� w czaszce, i stercz�cy z ust, opuchni�ty j�zyk, niby dziwaczny, fioletowy owoc.

Zjechali�my z drogi, w�z toczy� si� i ko�ysa� mi�dzy drzewami, �o��dek mia�em zwi�zany w w�ze�.

� Nie teraz! � wycedzi� Brus. � Za chwil� sobie ul�ysz.

Gdy znale�li�my si� ju� we w miar� bezpiecznym miejscu, rzuci� mi z wozu sk�rzany buk�ak pe�en wody z domieszk� octu. Napi�em si�, a potem zwymiotowa�em gwa�townie na ziemi�, krztusz�c si� w�r�d bolesnych spazm�w, od kt�rych �zy ciek�y mi ciurkiem po twarzy. Po wszystkim by�em tak s�aby, �e musia�em usi���.

� Zwyczajna rzecz � powiedzia� uspokajaj�co m�j przyboczny. � Przywykniesz do krwi i �mierci, ale na to trzeba czasu. Kiedy� cz�owiek przestaje chorowa�, lecz wtedy umiera jaka� jego cz��. Kawa�ek serca zmienia si� w kamie�.

Gdy pozbyli�my si� cia�, przejrzeli�my zawarto�� w�zka. Znale�li�my ma�y tobo�ek z rzeczami adepta, kosz z �ywno�ci� � g��wnie plackami z durry i cebuli, suszone miodowe �liwy, wod� oraz kufer z szatami kap�ana.

�adnego mi�sa, �adnego korzennego piwa ani palmowego wina. Nawet kawa�ka sera.

� Nie podoba mi si� to � oznajmi�em nagle. � Mo�e i up�yn�o troch� czasu odk�d wybuch� bunt, ale przecie� nie jest bezpiecznie. Sami nie tak daleko st�d natkn�li�my si� na maruder�w. Dlaczego ten kap�an podr�uje samotnie, niczym na spacerze? Czy oni nie zwykli porusza� si� z eskort�? Je�eli nawet nie dali mu wojska, dlaczego tych adept�w nie by�o o�miu z t�gimi pa�ami?

Brus kl�cza� na ziemi, ogl�daj�c szaty kap�ana, ale znieruchomia� i uni�s� na mnie zdziwiony wzrok.

� Przejrzyjmy dok�adnie w�z � powiedzia�. � Nie mam poj�cia, dlaczego tak si� sta�o. Mo�e on by� z tej Wie�y tutaj, z Aszyrdym? Pojecha� tylko niedaleko.

� Wi�c po co mu zapasy wody i �ywno��? � dr��y�em. Sam nie wiem, czy z powodu instynktu, z podejrzliwo�ci, czy te� dlatego, �e strasznie nie chcia�em mie� na sobie szat zabitego przed chwil� ch�opaka. Nie chcia�em te� udawa� kap�ana. � Jego szaty s� chyba za dobre. Wiem, �e nie najgorzej im si� powodzi, ale nawet cesarskich urz�dnik�w z takich dziur jak Aszyrdym nie by�oby sta�, �eby ubiera� si� na co dzie� w jedwabne stroje. Sp�jrz na t� rze�bion� szylkretow� �y�k�, misk� albo puzdro z rzeczami do pisania. Tych przedmiot�w nie powstydzi�by si� Dom Cynobru. Moje by�y o wiele skromniejsze. To nie jest zwyk�y kap�an. Tym bardziej nie rozumiem, dlaczego podr�owa� samotnie.

� Nie mamy wyj�cia � oznajmi� Brus. � Musimy przedosta� si� przez most. Kiedy b�dziemy mogli, ukryjemy w�z i ich rzeczy. Byle przez most. B�dziemy przeje�d�a� szybko. Musimy tylko mie� bajk�.

� Jak� bajk�, sitar Tendzyn?

� Umiej�tne k�amstwo. Historyjk�, kt�r� trzeba opowiedzie� zamiast prawdy, je�li kto� nas zatrzyma. Nie b�dzie czasu jej wymy�la� na poczekaniu. Zawsze w takich razach musisz przygotowa� bajk� wcze�niej i nauczy� si� na pami��. Musisz wiedzie�, kim jeste�, co robisz i dlaczego. Zawsze. Nawet je�li s�dzisz, �e nikt ci� o nic nie zapyta, musisz mie� bajk�.

Przeszukali�my jeszcze raz tobo�ki i skrzynie oraz ca�y w�z. Brus zlustrowa� go z odleg�o�ci kilku krok�w, zajrza� pod ko�a, obmaca� uprz��. Szarpn�� za okucia. Nic.

Opukali�my r�wnie� skrzyni� wozu.

Ja przejrza�em ponownie stert� rzeczy obu podr�nych, szukaj�c cho�by paszport�w. By�y to niewielkie drewniane p�ytki z wypalonym imieniem i nazwiskiem cz�owieka oraz piecz�ci� cesarskiego urz�dnika. Za czas�w rz�d�w mojego ojca przydawa�y si�, jedynie kiedy trzeba by�o dowie�� swojego nazwiska. Zazwyczaj w urz�dzie lub s�dzie. Jednak wcze�niej i zgodnie z Kodeksem Ziemi ka�dy musia� nosi� tak� deszczu�k� stale, umocowan� rzemieniem do nadgarstka albo powieszon� na szyi. Nie wolno te� by�o podr�owa� ot, tak sobie. Na ka�d� podr� wydawano specjalne pozwolenie. Nie wiedzia�em, czy teraz te� tak jest. Czy Ifrija wprowadzi�a wszystkie stare obyczaje i czy zd��y�a ju� je zrealizowa�. Nie wiedzia�em te�, czy dotyczy to tak�e jej kap�an�w. Dlatego nie podoba�o mi si�, �e musimy ich udawa�. Za ma�o o tym wiedzieli�my.

� Nie b�dziemy przecie� odprawia� obrz�d�w � rzuci� Brus. � Chodzi tylko o most.

� Sam powiedzia�e�, �e musimy mie� bajk� � zaoponowa�em. � Jak chcesz j� stworzy�, skoro nie wiemy nawet, jak si� nazywaj�?

� Nazywaj� si� po amitrajsku. Ni�szym kastom za czas�w Kodeksu nie wolno by�o nosi� nazwisk, tylko imiona. Ale kap�ani s� poza kastami. Jako O�wieceni s� ponad wszystkim. U�yjemy amitrajskich nazwisk, na przyk�ad Czugaj Tekedej i Harszy� Akerdym. Zna�em takich kiedy� i wiem na pewno, �e nie �yj�.

� Dlaczego zakazuj� nazwisk? Przecie� wzbudzaj� w ten spos�b jedynie chaos?

� Bo to wi��e ludzi z ich przodkami i rodzinami. A przecie� ma nie by� rodzin. Rodzina to z�o, nazwisko te�. To wszystko tylko wzmaga ludzki egoizm. Kiedy masz rodzin�, troszczysz si� o ni� bardziej ni� o innych, a to przecie� Matka ustami kap�an�w decyduje, kto jest wa�niejszy, a kto ma zosta� po�wi�cony. Wszystkie dzieci nale�� do wszystkich kobiet i do Podziemnej, a pojedynczy cz�owiek nie ma znaczenia. Licz� si� grupy: domy, osady i tak dalej. Cz�owiek dostawa� przydomek, kt�ry umiera� razem z nim. Wszystko ma sta� si� jednym, pami�taj. Ludzie te�. Zreszt� nie musz� ich kontrolowa�, jedynie pilnowa�. Ludzie maj� pracowa� i walczy� dla Podziemnej Matki oraz oddawa� jej ho�dy. Je�li masz stado kowiec, nie nadajesz imion wszystkim. Pilnujesz ca�ego stada. Wystarczy je policzy�. Imienia potrzebuje wierzchowiec, pies lub leopard. A tu takich nie ma. S� tylko kowce. Nie my�l za du�o, Ard�uk. My�lenie o wielu rzeczach jest dobre, kiedy znajdziesz si� w bezpiecznym miejscu i siedzisz przy ogniu z czark� naparu. Teraz wzbudzi w tobie jedynie strach. Nie wiem, dlaczego kap�an jecha� sam. Mo�e tutaj jest bezpieczniej ni� s�dzimy. Mo�e mia� jak�� misj� i dlatego chcia� przemkn�� niezauwa�enie, �eby nie przyci�gn�� uwagi. Mo�e by� g�upcem. Naszym celem jest przedostanie si� przez most, tylko tyle i a� tyle. Reszta to szczeg�y. Musimy schowa� nasze w�asne rzeczy. Gdy znajdziemy si� na szlaku odpowiednio daleko, kap�an i jego adept znikn�, a dw�ch wracaj�cych do Kamirsaru Sindar�w zn�w ruszy w swoj� drog�.

� A bajka?

� Zaraz jak�� wymy�limy... � wyst�ka�, wspinaj�c si� na skrzyni� wozu i obmacuj�c kozio�. Poci�gn�� za co� i raptem rozleg� si� cichy trzask.

� Wiedzia�em! � zawo�a� tryumfuj�co.

� Co to jest? � zapyta�em.

� Skrytka. Nie chcia�a si� otwiera� ani do g�ry, ani od spodu, ani z przodu. Siedzenie jak siedzenie. Ale otworzy�a si� do ty�u.

� I co tam jest, sitar Tendzyn?

� Lepiej sam zobacz, Ard�uk.

Wewn�trz drewnianego koz�a znajdowa� si� czerwony p�aszcz z kapturem i mata do spania.

Nie rozumia�em, co Brus chce mi w�a�ciwie pokaza�, a� odkry�em, �e w zwini�tym p�aszczu kryje si� co� ci�kiego i p�katego.

Wyj�li�my zawini�tko i odpakowali�my ostro�nie, ukaza�a si� niedu�a, �elazna skrzynka. Na wypuk�ym wieku przynitowano kuty, pomalowany na czerwono symbol o dziwacznym kszta�cie. Pas, z ka�dego ko�ca zwie�czony p�kolistymi hakami, po�rodku przekre�lono trzema kr�tkimi liniami. Skrzynk� dodatkowo owini�to starannie grubym, czerwonym sznurkiem z jedwabiu, a wszystkie kunsztowne w�z�y zapiecz�towano woskiem, na kt�rym odci�ni�to podobny znak.

� Otwieramy? � spyta�em.

� W �adnym wypadku � og�osi� stanowczo Brus. � Mamy nasz� bajk�. To przesy�ka, i to pilna przesy�ka. Za�o�� si�, Ard�uk, �e p� dnia przed nami t� drog� przejecha� wielki, okuty w�z podr�ny, istny dom na sze�ciu ko�ach, zaprz�gni�ty w osiem wielkich onager�w, towarzyszy� im co najmniej hon konnych �ucznik�w z proporcami �wi�tyni Podziemnej Matki na plecach i dwudziestu adept�w.

� A co by�o w �rodku?

� Kilkoro kap�an�w, mo�e adeptki albo adepci do towarzystwa, kosze jedzenia, pachnid�a, wachlarze i mu�liny. Oraz taka sama szkatu�ka wype�niona piaskiem. Prawdziwa przesy�ka jest tu.

Parskn��em zirytowany.

� Mia�e� wymy�li� bajk� dla stra�nik�w na mo�cie, a nie dla mnie. Mo�e tam jest zapas zakazanego wina palmowego tego kap�ana?

Pokr�ci� g�ow�.

� Wiem, �e kiedy chce si� przes�a� co� w niespokojnych czasach, czasem tak si� robi. Nawet bardzo wa�nych ludzi wysy�a si� w ten spos�b. Zbrojny orszak przyci�ga uwag�, a w tym czasie ksi�niczka w�druje w stroju ch�opki. Nie wiem, czy tak zdarzy�o si� tym razem. Wiem jednak, �e mog�o si� zdarzy� i b�dziemy si� zachowywali, jakby w�a�nie tak by�o. Ten symbol mo�e mie� znaczenie. Co ci przypomina?

Wzruszy�em ramionami.

� Nic. Mo�e kolczast� ga���? Jakie� dziwaczne kowalskie narz�dzie? Cudaczny grzebie�?

� A gdyby m�g� porusza� si� i wi�? Spojrza�em jeszcze raz.

� Jadowita skorpenica!

� W�a�nie! Ja te� to widz�. A skorpenica oznacza niebezpiecze�stwo, co� truj�cego albo gro�nego. Budzi strach. Jest na piecz�ciach, na skrzynce i na piersi tego kap�ana. Zazwyczaj widzi si� u nich to. � Pokaza� jeden ze z�otych amulet�w zdartych z szyi martwego m�czyzny. Okr�g z ma�ym tr�jk�tem po�rodku, z kt�rego wychodzi� cienki z�oty pr�cik, lekko wystaj�c na zewn�trz. Wiele razy widzia�em ostatnio ten znak. Malowano go na murach, wycinano na piersiach trup�w znajdowanych o �wicie na ulicy. Pospiesznie kre�lony w�glem lub ostrzem, by� wtedy tylko ko�em i kresk�, ale i tak go pozna�em. Podziemne �ono. Prze�kn��em �lin�. P�on�ce miasto zn�w stan�o mi przed oczami. �Patrzcie na pustyni�! Nadchodzi Ogie�!"

� Ten jednak mia� jeszcze to, sp�jrz. Taki sam jak na skrzynce. Skorpenica z �elaza. Dlaczego jest na tak d�ugim �a�cuchu? Patrz.

Zawiesi� amulet na w�asnej szyi i schowa� pod kaftanem.

� Znak nie ma by� widoczny, inaczej ni� pozosta�e. Nawet nie jest z�oty, tylko �elazny. Ale kiedy trzeba, mog� �atwo go wyj�� i pokaza� komu�, nie ruszaj�c si� z wozu. O, tak. My�l�, �e gdy poka�� amulet dyskretnie dow�dcy oddzia�u na mo�cie, przejedziemy bez pyta�.

Nie czu�em si� przekonany, ale nie mia�em wyj�cia. Kucn��em w�r�d u�o�onego na p�aszczu dobytku, kt�ry znale�li�my przy obu podr�nych. Tak ma�o wiedzieli�my. W razie czego przecie� ca�a maskarada musia�a wyj�� na jaw. Wystarczy�o jedno g�upie s�owo.

Brus obraca� w d�oniach sute, skomplikowane szaty, usi�uj�c doj��, jak to si� nosi. Co b�dzie, je�eli za�o�ymy co� �le, odwrotnie albo do g�ry nogami?

� To tylko ma�a osada i jeden most � powt�rzy� uspokajaj�co Brus, jakby us�ysza� moje my�li.

Dziwny, pozbawiony jednego r�kawa kaftan adepta ods�aniaj�cy lewe rami�, mia� za pazuch� g��bok� kiesze�, w kt�rej znalaz�em ko�cian� �y�k� i niewielk� deszczu�k� z dowi�zanym rzemieniem.

� Adept nazywa� si� Agyren Kysaldym � powiedzia�em. � Dziwnie. Co to za imi� �Pryszczaty"? A nazwisko mia� jak osada. Kto si� nazywa �Solne Chaty"?

� Bo by� kowc� � oznajmi� Brus, zak�adaj�c spodnie. � Zwierz�ta te� nazywasz od tego, co ci si� od razu rzuci w oczy, w ten spos�b �atwiej zapami�ta�. Jedno ma klapni�te ucho i nazywasz je �K�apouchem", drugie plam� na grzbiecie, wi�c wo�asz je ��ata". Ten by� pryszczaty. A �Kysaldym" to pewnie kisz�ak, z kt�rego pochodzi�. Gdyby do�y� inicjacji, jako kap�an mia�by inne imi�.

Przynajmniej wiemy, jak si� nazywasz. Kap�an nie mia� glejtu. Mia� osobist� piecz��, ale na niej jest tylko znak. Wodny ��w. Czy umiesz m�wi� Mow� Jedno�ci? Westchn��em.

� Troch�... � zacz��em niepewnie, ale Brus pokr�ci� g�ow�.

� �Troch�" nie wystarczy. Nie mo�esz si� pomyli�. B�dziesz wi�c udawa� niemow� i g�upka.

Unios�em brwi.

� Po prostu u�miechaj si� bezmy�lnie, kr�� g�ow� i czasem be�kocz. Ja si� zajm� reszt�.

Oto ja. W�adca Tygrysiego Tronu, P�omienisty Sztandar, Pan �wiata i Pierwszy Je�dziec. Trzymaj�cy lejce, w�druj�cy obok wozu, z �ys�, pokaleczon� g�ow�, pryszczaty z Kysaldym, adept Podziemnej Matki. Cofni�ty umys�owo niemowa.

To ja.

I w ten spos�b znalaz�em si� na drodze, �ykaj�c kurz, z widokiem na zadki os��w i zbli�aj�ce si� miasto. Trzymaj�c lejce, stara�em si� uspokoi� przera�ony oddech, a m�j �o��dek bole�nie zwija� si� w sup�y. Nie wiedzia�em, czy z g�odu, przera�enia, czy obu powod�w naraz.

Zanim wr�cili�my na trakt, Brus kaza� mi i�� w krzaki i oczy�ci� brzuch.

� Zawsze staraj si� tak zrobi�, gdy wiesz, �e mo�e czeka� ci� walka albo co� przera�aj�cego. To troch� pomaga i w razie czego pozwoli zachowa� twarz. Widzia�em ludzi, kt�rzy mimo �e bili si� dzielnie, nawet nie zauwa�yli, �e zrobili pod siebie na sam widok wrog�w. To si� cz�sto zdarza, mimo �e ani weterani, ani wodzowie nic o tym nie wspominaj�.

Id�c teraz traktem, by�em mu wdzi�czny za t� rad�.

Normalnie przed miastem powinien rozci�ga� si� bazar. W ka�dej osadzie na szlaku prowadzi si� handel. Podr�uj�cy kupcy potrzebuj� jedzenia, paszy, zagrody dla zwierz�t i noclegu, ale ch�tnie sprzedaj� te� troch� towar�w. Niekt�rzy poganiacze robi� w�asne interesy i czasem to jest ich jedyna zap�ata za prowadzenie korowodu woz�w i jucznych zwierz�t. Dzi�ki temu miasta na szlakach maj� z czego �y�.

Ale nie teraz. Bazar by� pusty i wyludniony, kramy podobne do glinianych domk�w mia�y okna zas�oni�te deskami, a przed studni� sta�a ogromna kolejka podr�nych z rozmaitymi naczyniami w r�kach, nikt jednak nie czerpa� wody. Przy studni czuwa�o dw�ch �o�nierzy w burych kurtach, z w��czniami w r�kach. Nosili utwardzane, sk�rzane pancerze, tak zakurzone, �e nie zdo�a�em rozpozna� barwy tymenu. Nikt si� jednak nie k��ci�, nikt nie chcia� wiedzie�, dlaczego nie wolno czerpa� albo bodaj kupi� wody. Czekaj�cy nawet nie rozmawiali. Siedzieli, kucali na ziemi albo stali, wszyscy w kaftanach i spodniach w kastowych kolorach, zazwyczaj burych, szarych i br�zowych. Hirukowie, Karahimowie i Udarajowie. Bli�ej studni wida� by�o kilka ��tych kaftan�w Sindar�w, ale i oni nie nape�niali naczy�. Nad placem wisia�a martwa cisza i unosi�o si� brz�czenie much. Siedz�cy wygl�dali na zupe�nie zrezygnowanych, a gdy przeje�d�ali�my, jaki� ch�opak osun�� si� na ziemi� i le�a� w pyle, lecz nikt nie pochyli� si� nawet, by mu pom�c. Po prostu le�a�, a po jego bosych stopach chodzi�y muchy. Zauwa�y�em, �e do studni stoj� jedynie m�czy�ni.

Gospody i zagrody go�cinne przy szlaku tak�e wygl�da�y na zamkni�te, mimo �e spotykali�my coraz wi�cej maszeruj�cych w milczeniu w�drowc�w. Min�li�my kilkunastu Hiruk�w z czo�ami przewi�zanymi identycznymi chustami, prowadz�cy ich starszy w kapeluszu podr�nym na g�owie mia� przywi�zany do paska kij z proporcem, na kt�rym napisano: �Osiemnastu ch�op�w z Kahardym pracuj�cych w imi� Matki. Niech wszystko stanie si� jednym".

S�owa znajdowa�y si� jedno pod drugim, proporzec �opota�, wi�c przystan��em, �eby przeczyta� napis, a wtedy Brus smagn�� mnie trzcin�. Spojrza�em na niego odruchowo i zobaczy�em tylko w�asne odbicie w lustrzanej masce kap�ana. W otworach maski drzema�a nieprzenikniona ciemno��.

Nie rozumia�em tego, co widz�. W�adca czasem domaga si� g�upich rzeczy, ale z regu�y po co�. To wydawa�o si� jedynie uci��liwe i niedorzeczne.

Po jakim� czasie zobaczy�em wi�cej takich proporc�w na plecach podr�nych i przesta�em si� czemukolwiek dziwi�. Przeciwnie. Spodziewa�em si�, �e zaraz ujrz� kogo� �opoc�cego napisem: �Kowal z Aszyrdym udaj�cy si� za potrzeb�. Niech wszystko stanie si� jednym".

Zabity przez nas kap�an nie mia� proporca, co oznacza�o, �e nie wszyscy musz� je nosi�.

Ci�gn�cy wolno korow�d podr�nych wydawa� si� jedynym ruchem w tej osadzie. Patrzy�em na zamkni�te okiennice sklep�w i gosp�d, widzia�em �lady po str�conych szyldach. Zakurzone uliczki straszy�y pustk�, poniewiera�y si� na nich jedynie �mieci. Nie by�o natomiast �lad�w walk. Nic nie zosta�o spalone, zburzone, ��tych �cian z gliny nie znaczy�y bryzgi krwi.

Miasto musi z czego� �y�. W miastach nie ma p�l ani stad. Jak zamierzano �ci�ga� podatki, skoro nic nie dzia�a�o? Nie by�o ani jednego szyldu, tylko go�e, wypalone przez s�o�ce �ciany. Gdzie co� zje��? Gdzie naprawi� lub kupi� buty? Sk�d wzi�� jedzenie? Jak znale�� dom uzdrowiciela?

By�y tylko martwo zas�oni�te �aluzjami okna, py� i upa�.

I coraz g�stszy t�um w�druj�cy w dziwnym milczeniu ulic�, kt�ra przecina�a miasto i prowadzi�a na most. Na drug� stron� rzeki Figiss. Na szlak. Do wolno�ci.

W�druj�cy przed siebie ludzie nie byli zwyk�ymi podr�nymi. Nie jechali w interesach, nie wybierali si� w odwiedziny do przyjaci� i krewnych, nie szukali dla siebie nowego miejsca. Ci ludzie uciekali.

Kobiety, m�czy�ni, dzieci. Pchali za�adowane w�zki, taszczyli tobo�y i kosze. Prowadzili zwierz�ta. Nie�li to, co zdo�ali spakowa� w po�piechu. Przypadkowe, czasem niedorzeczne rzeczy. Kocio�ek, miska, worek durry, ale te� po�amany parasol, malowany parawan przeciws�oneczny, jakie� buty, jakie� szmaty, jeden cz�owiek nie mia� maty do spania ani miski, za to taszczy� na plecach kosz pe�en zwoj�w.

Wtedy nie zdawa�em sobie sprawy, �e tak wygl�da wojna. Gdzie� tam tocz� si� bitwy, leje si� krew, s�ycha� wrzask i �oskot stali, ale to jedynie czasem. Wojsko g��wnie maszeruje drogami z jednego miejsca w drugie. Konie cz�api� st�pa, piechota wlecze si� w upale noga za nog�, �o�nierze taszcz� nie tylko w��cznie i tarcze, ale te� kocio�ki, peleryny, zapasowe buty i �opaty. Miski i szmaty. Ci�gnie si� za nimi smr�d i roje much.

A tymi samymi drogami w�druje coraz g�stszy t�um uciekinier�w. Z resztkami dobytku w koszach i miskach tysi�ce nag�ych �ebrak�w idzie przed siebie. Jak najdalej od kap�an�w, cesarzy, dow�dc�w i ich szale�stwa. Nie maj� ju� dom�w, warsztat�w, stad ani p�l. Tylko kocio�ek, misk� albo figurk� ze sto�u. Wszyscy snuj� si� z opuszczonymi g�owami, nawet niemowl�ta nie p�acz�. S�ycha� jedynie kaszel i szuranie tysi�cy podeszew.

Rozst�powali si� przed naszym wozem, opuszczaj�c g�owy, odk�adali na ziemi� kosze i tobo�y, po czym kl�kali z czo�ami przytulonymi do ziemi i pi�ciami wbitymi w piach. Wygl�da�o to tak, jakby nasz w�zek podcina� im kolana. Jakby wok� niego panowa�a jaka� zaraza, kt�ra powala wszystkich na ziemi�. Kiedy jednak w�zek odje�d�a, choroba ust�puje. Ludzie gramol� si� na nogi i podejmuj� dalszy, beznadziejny marsz donik�d.

Nasza dwuk�ka toczy�a si� przez t�um, a� dotarli�my na plac przed mostem. Kiedy� by� to du�y, okr�g�y plac targowy, na kt�rym spotyka�y si� wszystkie drogi biegn�ce przez miasto. Otacza�y go gospody i karawanseraje, a na straganach mo�na by�o kupi� towary z najdalszych zak�tk�w imperium.

Kiedy�.

Teraz �opota� po�rodku proporzec z napisem: �Handel to chciwo��! Tylko Matka karmi swoje dzieci! Niech wszystko stanie si� jednym", a stragany znikn�y. Zamiast tego t�oczyli si� uciekinierzy, s�ycha� by�o p�acz dzieci i porykiwania zwierz�t.

W imperium Podziemnej Matki nie mo�na by�o normalnie nawet przej�� przez most. Wsz�dzie k��bi� si� t�um i czeka� nie wiadomo na co. Ani zaczerpn�� wody ze studni, ani przej�� przez rzek�. Nie rozumia�em, dlaczego.

Podjechali�my powoli, rozcinaj�c ci�b�, kt�ra rozst�powa�a si� przed naszymi onagerami i przypada�a do ziemi jak zdeptana trawa, a unosi�a si� dopiero trzy kroki za nami.

Na mo�cie ustawiono w poprzek w�z taborowy. Ci�ki, z grubych bali i desek, kt�rego burty obwieszono czarno-zielonymi paw�ami z wizerunkiem zwini�tej w spiral� g�rskiej �mii, trzydziestego tymenu zwanego ��mijowym", przegradza� cz�� drogi na mo�cie. Drugi taki sam w�z sta� dalej, dosuni�ty do drugiej balustrady. T�um wi� si� niczym w�� obok jednego i drugiego wozu, ale w rzadkich odst�pach. Cz�owieka od cz�owieka dzieli�o kilka krok�w, reszta czeka�a przed szpalerem �o�nierzy zbita w bez�adn� gromad�.

W dole w�wozu Figiss ciska�a si� w�r�d piany i ska� jak rozjuszony gad.

Kiedy zbli�ali�my si� do blokady, czu�em, �e ogarnia mnie duszna, hucz�ca ciemno��. Moje biedne serce urwa�o si� z piersi i przesun�o do gard�a, wydawa�o mi si�, �e ka�de jego uderzenie wysy�a w moje �y�y strumie� krwi rw�cy i spieniony niczym rzeka w dole.

By�em adeptem Podziemnej Matki. Idiot� i niemow�. Pryszczatym durniem z Kysaldym, przygarni�tym przez O�wieconego, kt�ry dostrzeg� w moim ciemnym umy�le rzadki talent. Przecie� Matka cz�sto, odebrawszy komu� w swojej szczodro�ci bystry umys�, wzrok albo mow�, obdarza go czym� innym, na chwa�� swego Podziemnego

�ona, z kt�rego wszystko wysz�o i do kt�rego wszystko powr�ci, staj�c si� jednym. Mo�e pi�knie �piewam, maluj� lub wyszywam?

Ja, �Pryszczaty" Agyren Kysaldym. Kowca. Niech wszystko stanie si� jednym.

Widzia�em ju� spocone twarze �o�nierzy, obramowane ochraniaczami z �uskowanej sk�ry kamiennych wo��w. Malowane w czarno-zielone pasy w�skie w��cznie bod�ce niebo. Okr�con� chust� w tym samym kolorze g�ow� dow�dcy, sk�rzany p�pancerz z naramiennikami dziesi�tnika. Mi�dzy wozami sta�y trzy konie grupy po�cigowej, ale nikt na nich nie siedzia�. Zaganiacze przenie�li si� na blokuj�cy drog� w�z, sk�d mieli doskona�y widok, i rozsiedli wygodnie, jednak nie od�o�yli ani na chwil� swoich kr�tkich, klejonych �uk�w jazdy, z kt�rych pono� umieli w galopie trafi� lec�cego ptaka.

�Nie znam si� za dobrze na kap�a�stwie � powiedzia� wcze�niej Brus. � Lecz znam si� na wojsku. A na mo�cie b�dzie sta�o wojsko, my za� jeste�my nie byle kim. Przejdziemy, Ruda G�owo. Zaufaj mi".

Niekt�rych podchodz�cych do blokady ludzi �o�nierze wyprowadzali gdzie� na plac, gdzie kazano im siada� w st�oczonej, coraz wi�kszej gromadzie, a ich tobo�ki l�dowa�y na wielkiej kupie obok mostu. Ta sterta n�dznego dobytku przera�a�a mnie bardziej ni� zmuszona do ciasnego siedzenia w kucki z r�kami na g�owie grupa podr�nych. Kiedy odbiera si� tak bezceremonialnie ludziom to, co maj� w r�kach, nie wr�y to niczego dobrego. Biedak niesie ze sob� wszystko, co mu zosta�o. Je�li tobo�ek l�duje na bez�adnej stercie, brzmi to jak z�owrogie: �Ju� ci to nie b�dzie potrzebne".

Dow�dca siedzia� na sk�adanym krze�le za stolikiem, na kt�rym znajdowa�a si� kosztowna, malowana �ywic� butla i oprawiona w z�oto tykwa do picia wina palmowego. Wachlowa� si� miskowatym he�mem piechoty i patrzy� znudzonym wzrokiem na przelewaj�cy si� przed nim t�um.

Przejdziemy. To tylko wojsko. My za� nale�ymy do O�wieconych. S�uchamy jedynie dobiegaj�cego spod ziemi g�osu Matki oraz Prorokini, kt�ra nadesz�a z pustyni, nios�c prawd�. Na piersi Brusa wisi �elazna skorpenica. Klucz, kt�ry otworzy wszelkie drzwi na naszej drodze. Wieziemy skrzynk�. Przez most. Daleko. Do Kebzegaru. Do wr�t Nahel Zymu. Na kraniec �wiata.

Nasz w�zek przecisn�� si� przez t�um i podjechali�my do blokady. Jeden z os��w, wyci�gn�wszy pysk, pow�cha� butl� stoj�c� na stoliku dziesi�tnika.

Milcza�em. Jestem g�upkiem. �Pryszczatym" Agyrenem. M�wi� ledwo co i tak be�koc�, �e rozumie mnie tylko m�j pan.

Zamamla�em bezmy�lnie ustami jakbym co� �u� i wetkn��em palec do nosa. Usi�uj�cy przedosta� si� przez most podr�ni kl�czeli kr�giem wok� nas z opuszczonymi g�owami.

Dziesi�tnik podni�s� wzrok i napotka� lustrzan�, nijak� mask� kap�ana ja�niej�c� niczym wi�kszy ksi�yc w pe�ni. Uni�s� si� z krzes�a i przytkn�� pi�� do czo�a.

� Niech wszystko stanie si� jednym � powiedzia�.

Kiedy Brus odezwa� si� z koz�a, jego blaszany, wibruj�cy jak struny cintaru g�os brzmia� obco i w�adczo. W pierwszej chwili nie zrozumia�em ani s�owa. Podrapa�em si� pod kurt� i nadal pracowicie wierci�em w nosie. Mowa Jedno�ci to dawny amitrajski. Mo�na go by�o zrozumie�, ale mia� dziwn� gramatyk� i od pokole� by� ju� tylko mow� kap�an�w.

� O przekl�te ptaki wojennego gwa�tu, kt�re wstrzymujecie S�owo Matki na jego drodze do serc zagubionych. Dla w�druj�cego S�owa po�piech jest b�ogos�awionym obowi�zkiem.

Mniej wi�cej tak to brzmia�o. O ile co� poj��em z gard�owych g�osek dawnego j�zyka, Brus powiedzia� dziesi�tnikowi, �e jest kurierem. I �e si� spieszy.

Ja zrozumia�em � �o�nierz nie. Dotar�o do niego tylko �przekl�te ptaki" oraz �wojna", wi�c wzi�� to do siebie i uzna�, �e Brus go �aja.

� Panie, my tylko mamy, znaczy, rozkazy, blokada na mo�cie. Wybacz, O�wiecony, znaczy si�, albo O�wiecona... To �wi�tynia rozkazuje... Wybacz, ja nie m�wi� w dawnej mowie, ja jestem z Nasimu...

Brus pochyli� si� w ko�le, wydoby� spod szaty amulet �elaznej skorpenicy i wyci�gn�� przed siebie. Jego g�os zabrzmia� jak skrzypienie zardzewia�ych wr�t.

� Po�piech. To wa�ne. Otworzy� blokad�, hon-pahan.

Dow�dca, otar�szy pot z twarzy, rzuci� przez rami� rozkaz. Naganiacze zeskoczyli z wozu i, zapieraj�c si� o ci�kie burty, przetoczyli go na bok. Teraz oba wozy sta�y przy tej samej balustradzie, zostawiaj�c w�skie przej�cie, przez kt�re mog�a przejecha� nasza dwuk�ka. I wtedy zobaczy�em staruch�.

Siedzia�a na sto�ku za wozem, za jej plecami czuwa�o dw�ch adept�w, jeden z parasolem, drugi ze s�omianym wachlarzem. Nie nosi�a szat kap�ana ani lustrzanej maski, tylko nieokre�lone bure szmaty, za to by�a nimi obficie okutana, zupe�nie jakby trz�s�a si� z zimna.

Ka�dy, kto przeszed� przez blokad�, komu nie zabrano tobo�ka i puszczono kr�t� �cie�k� mi�dzy wozami taborowymi, podchodzi� do niej, a wtedy unosi�a twarz, w kt�rej l�ni�y m�tne, pokryte z�otawym bielmem oczy, i dotyka�a starcz� d�oni� jego twarzy. Jej usta porusza�y si�, jakby kobieta nieustannie mamrota�a jakie� kl�twy albo modlitwy.

Gdy j� zobaczy�em, poczu�em, �e moje serce p�ka znienacka niczym gliniany dzban. Dzban pe�en strachu.

Wiedz�ca.

Wiedz�ca o �lepych oczach, takich samych jak oczy skrytob�jcy, kt�ry zabi� moj� Iriss�. Jak oczy leopard�w Prorokini. Z�ote bielmo.

Co zobaczy, kiedy dotknie mojej twarzy?

Wiedz�ca wsta�a ze sto�ka i podtrzymywana za �okie� przez �o�nierza, poku�tyka�a na lew� stron� mostu. Adepci zabrali parasol oraz krzese�ko, by zrobi� nam drog�, a ja wyj��em palec z nosa i unios�em lejce.

Ko�a w�zka zaskrzypia�y.

Wiedz�ca odwr�ci�a si� nagle z zadart� g�ow�, zupe�nie jakby w�szy�a. A potem wyrwa�a �okie� �o�nierzowi i unios�a r�k� z rozcapierzonymi palcami, po czym ruszy�a prosto w nasz� stron�, chc�c dotkn�� mojej twarzy.

Brus odwr�ci� si� do staruchy, ale jego maska podobna do ka�u�y rt�ci nie wyra�a�a niczego.

Zmartwia�em.

By�a ju� tak blisko, �e s�ysza�em jej bezz�bne mamrotanie s�cz�ce si� nieustannie z pomarszczonych ust.

�Oko na d�oni... D�o�, oko Matki... Matka czuje... gdy dziecko k�amie... Matka zawsze wie..."

Widzia�em rozpostart� d�o� Wiedz�cej. Jeszcze dwa kroki i dotknie mojej twarzy.

W dole szumia�a w�ciekle rzeka, ciskaj�c si� mi�dzy ska�ami przypominaj�cymi wyszczerzone k�y.

Za wysoko.

Za p�ytko.

Zbyt wiele ska�.

I dobrze.

Napi��em mi�nie.

I wtedy rozleg�o si� ponure, przeci�g�e zawodzenie rogu. P�yn�o od strony wie�y stercz�cej nad miastem na podobie�stwo spr�chnia�ego z�ba.

Po drugiej stronie rzeki zacz�� si� ruch.

�o�nierze pilnuj�cy tamtego brzegu zacz�li si� krz�ta�, wozy taborowe, takie jak te ustawione z naszej strony, ruszy�y si�, przetoczono je jeden za drugim, s�ycha� by�o pokrzykiwania dow�dcy, szcz�k grubych �a�cuch�w, kt�rymi spinano pojazdy.

Most zosta� zamkni�ty.

Jeden z �o�nierzy wyr�s� nagle jak spod ziemi i stan�� na drodze naszych os��w, po czym chwyci� jednego z nich za tr�zle i szarpn�� do ty�u. W�z stan��.

� Wybacz, o O�wiecony... albo O�wiecona... S�o�ce zachodzi. Nikt nie mo�e przekroczy� mostu, kiedy przebrzmi d�wi�k rogu. � Dziesi�tnik kl�cza� przed nami z pi�ciami wspartymi o piach i opuszczonym czo�em.

� Przejazd jest pilny. � G�os Brusa zabrz�cza� jakby wewn�trz maski zab��ka� si� szersze�. � Wydarza si� nies�ychana impertynencja! Natychmiast winno si� otworzy� most!

Starucha sta�a nadal z wyci�gni�t� d�oni�, ale oddzielali nas �o�nierze, a ona sprawia�a wra�enie, jakby zapomnia�a, po co sz�a. Tylko jej �lepe oczy wlepia�y we mnie m�tny, z�otawy wzrok, niczym u �my.

� To z�y czas, O�wiecony albo O�wiecona. Do nast�pnej osady daleko, noc zastanie was na szlaku. Nie wolno nocowa� na szlaku. Pe�no zdrajc�w, przest�pc�w... To rozkazy �wi�tyni, panie. Znaczy... albo pani... Tak ka�e, znaczy, Matka. Musicie i�� do Wie�y. Do Matki. Tam was przenocuj�, a rano p�jdziecie w dalsz� drog� � recytowa� dow�dca.

� Po�piech sprawia, �e inne rzeczy trac� wag� � za�piewa� Brus. � Niech zbrojni towarzysz� S�owu, je�li tak m�wi Przykazanie. Ale niech nic nie wstrzymuje jego marszu.

Skamienia�em. Brus najwyra�niej domaga� si� eskorty. Nie wiedzia�em, jak poradzimy sobie z towarzystwem wojska, ale zdaje si� s�dzi�, �e lepiej nam p�jdzie udawa� kap�an�w przed �o�nierzami ni� przed innymi kap�anami. Ja sam nie wiedzia�em ju�, co przera�a mnie bardziej: podr� w towarzystwie eskorty czy nocleg w Czerwonej Wie�y.

� Decyzje podejmuje �wi�tynia � powiedzia� stanowczo hon-pahan, wstaj�c z kl�czek. � Ja mam swoje rozkazy, niech wszystko stanie si� jednym.

Najwyra�niej przesadzili�my z ��daniem. Zawr�cili�my z mostu, prosto w st�oczony na placu t�um, pomi�dzy piki i he�my �o�nierzy, w martwe miasto.

Nie pokazywali nam drogi. Czerwona Wie�a wznosi�a si� nad kamiennymi chatami osady Aszyrdym, jak wielkie gniazdo stepowych termit�w. Nie mo�na by�o si� zgubi�, a co gorsza � nie mo�na by�o nawet udawa�, �e si� zgubi�o.

Dw�ch �o�nierzy zrobi�o nam przej�cie w morzu kucaj�cych obok siebie ludzi. Brutalnie i bezdusznie usuwaj�c ich z drogi ciosami drzewc�w i kopniakami niczym kowce. A tu� za zat�oczonym placem miasto znowu by�o martwe. Wszystkie drzwi i okiennice zamkni�te, nigdzie �ywego ducha. S�o�ce sta�o jeszcze wysoko, lecz cienie wyd�u�y�y si� ju� i zala�y ca�e ulice. Do zmroku pozosta�a jeszcze co najmniej godzina, a mimo to nie pozwolili nam jecha� dalej. Co si� sta�o z przydro�nymi gospodami i miejscami postojowymi? Jak ma funkcjonowa� transport, je�eli ka�dy ma nocowa� w mie�cie? A je�li feralna godzina zastanie go z dala od wszelkich osad, kto zabroni mu w�drowa� dalej albo nocowa� na szlaku?

Nie mog�em odwykn�� od takiego sposobu my�lenia. Ilekro� styka�em si� z nowym zarz�dzeniem, od razu usi�owa�em wyobrazi� sobie, jak to b�dzie wygl�da�o na co dzie� i co spowoduje. Rzemie�, m�j nauczyciel, by� w tym niezmordowany i t�umaczy�, �e ka�de dziecko w pewnym wieku chce naprawi� �wiat prostymi rozkazami. Dziecko w�adcy te�. Tylko �e ono musi nauczy� si� rozumie�, i� ka�dy rozkaz mo�e wywo�ywa� skutki, o kt�rych nikt nie wiedzia�, albo by� wykonywany na opak. I �e nie ma takich edykt�w, po kt�rych s�o�ce nagle zga�nie lub rzeka zatrzyma si� w biegu. Dlatego nie wolno wydawa� podobnych rozkaz�w. I z tego powodu niestrudzenie kaza� mi sprawdza�, co moje pomys�y mog� spowodowa�. �Nie naprawiaj wiatru i nie ka� ludziom chodzi� na r�kach" � mawia�. Oznacza�o to, �e s� rzeczy zbyt wielkie i skomplikowane, by mog�y toczy� si� inaczej ni� swoim naturalnym torem, oraz edykty tak uci��liwe, �e poddani b�d� starali si� ich nie wykonywa� jak to tylko b�dzie mo�liwe. I nic na to nie mo�na poradzi�, bo gdzie� tu zaczyna si� kres w�adzy. Tylko �e kap�ani Podziemnej o tym nie wiedzieli. Na ka�dym kroku widzia�em pr�by rozkazywania wiatrowi i nakazy chodzenia na r�kach.

Nie powinienem tak my�le�. Nie by�em ju� ani nast�pc� tronu, ani tym bardziej cesarzem. By�em �Pryszczatym" Agyrenem. G�upkiem, adeptem wielkiego kap�ana, siedz�cego obok na ko�le. Ogarn�a mnie w�ciek�o��, ale wbi�em tylko wzrok we w�asne sanda�y i pe�en odpadk�w rudy py� ulicy.

Kiedy nasz w�zek potoczy� si� pustymi ulicami, na kt�rych nie by�o nic pr�cz �mieci i rozpadaj�cych si� cha�up z kamienia i ceg�y mu�owej, Brus podni�s� mask�, ukazuj�c spocon� i czerwon� z gor�ca twarz. Maska mia�a dwie cz�ci. Jedna siedzia�a na g�owie, a drug�, t� z twarz�, mo�na by�o podnosi� i opuszcza� w razie potrzeby niczym wieko.

Narzuci� kaptur opo�czy i nachyli� si� w moj� stron� z koz�a.

� Nie mamy wyj�cia � wyszepta�. � Jeste�my kap�anami i musimy i�� na noc do �wi�tyni. Nigdzie indziej w mie�cie nie znajdziemy noclegu, nie wywo�uj�c podejrze�. Poradzimy sobie. Pami�taj nasz� bajk� i nie odzywaj si�. Bez tego przebrania by� mo�e nie przejdziemy mostu.

� Lepiej ju� by�o zosta� w krzakach obok drogi, synu Pio�unnika! Zrzu�my te szmaty i przeczekajmy w zau�ku, jak zwykli podr�ni � wymamrota�em ledwo s�yszalnie, pilnuj�c si�, by nie podnie�� g�osu. Ale wiedzia�em, �e Brus ma racj�. Tylko przej�cie z wielk� pomp� w strojach kap�an�w mog�o mnie uchroni� przed dotkni�ciem staruchy na mo�cie. Przed �miertelnym mu�ni�ciem jej palc�w i spojrzeniem oczu pokrytych z�otym bielmem. �D�o�, oko Matki..."

Wzdrygn��em si�, Brus otar� pot z czo�a i z trzaskiem zamkn�� mask�. Jego twarz zn�w znikn�a za blaszanym, d�ugim obliczem niewyra�aj�cym niczego.

Czerwona Wie�a sta�a na du�ym, okr�g�ym placu. By�a paskudna. Widywa�em wiele przer�nych �wi�ty�. Niekt�re mia�y budzi� w wyznawcach nabo�ny l�k, inne powodowa� podnios�y nastr�j, a niekt�re sk�ania� do g��bokich my�li, odleg�ych od codziennych spraw niczym rozgwie�d�one letnie niebo. Czerwona Wie�a troch� wygl�da�a jak te dziwne kamienne kszta�ty, kt�re widuje si� w grotach i jaskiniach. Na dole szeroka, zw�a�a si� ku g�rze, zwie�czona dziwacznymi, wysokimi blankami, kt�re przypomina�y rogi lub k�y. Wygl�da�a na co�, co wyros�o samo, a nie zosta�o wzniesione przez kamieniarzy, cie�li i architekt�w.

Na placu panowa� chaos i t�ok. Niemal ca�y zapchany by� wozami pe�nymi durry, becz�cymi kowcami i czerwonymi bawo�ami, w�r�d tego kr�cili si� �o�nierze i r�ni ludzie w strojach wy�szych kast.

Wszystkie ulice prowadz�ce do placu zamkni�te by�y przez wojsko i zakorkowane przez t�um, kt�ry sta� i w milczeniu gapi� si� na ca�e widowisko. Kowce becza�y, byd�o wydawa�o z siebie rozpaczliwe porykiwania i doprawdy nie trzeba by�o wie�niaka, �eby wiedzie�, �e te zwierz�ta od wielu godzin nie dosta�y pi�.

Kiedy podje�d�ali�my, t�um wolno odwraca� si� w nasz� stron� i opada� na kolana. Jak od wjazdu do miasta, przemierzyli�my ulic� w�r�d pochylonych g��w i grzbiet�w.

Placu broni�a naje�ona zaostrzonymi �erdziami drewniana krata, podparta z ty�u dr�gami. Dwaj �o�nierze piechoty, stoj�cy po drugiej stronie, na nasz widok odci�gn�li zasieki na bok i wpu�cili do �rodka.

Z boku wznosi�a si� surowa bry�a garnizonu, naprzeciwko niego kamienny chram Krzewiciela. Chyba, bo wszystkie rze�by porozbijano, a g�owa przyjaznego ludziom giganta le�a�a u podn�a schod�w. Na drzwiach namalowano znak Podziemnego �ona.

Szed�em obok wozu, czuj�c dziwne zm�czenie. Ca�y m�j strach wypali� si� na mo�cie na widok staruchy z wyci�gni�t� r�k�. Wypali� si� i moje cia�o by�o wewn�trz niczym zw�glone. Wydawa�o mi si�, �e nie zdo�am zrobi� kolejnego kroku i w�a�ciwie pragn��em tylko, �eby ju� nas zdemaskowano i zabito.

Patrzy�em na ogie� hucz�cy przed murem garnizonu oraz d�ugi korow�d ludzi w�druj�cy pomi�dzy szpalerami �o�nierzy i ciskaj�cy w p�omienie zwoje. Listy, opowie�ci, traktaty i poematy. Spada�y w hucz�cy ogie�, a potem wznosi�y si� jako p�on�ce, czarne ptaki.

Jedne m�wi�y to, drugie tamto. Jedne s�awi�y, inne przeklina�y. Nios�y ze sob� w�tpliwo�ci, t�sknoty i marzenia. W Domu Stali uwa�ali�my, �e zwoje s� cenniejsze od z�ota. �e zawieraj� my�li i dusze tych, kt�rzy ju� dawno odeszli Drog� Pod G�r�, a mimo to nadal mog� �piewa�, naucza� i zdumiewa�. �e zwoje �yj�. M�j dziad powo�a� specjalnych urz�dnik�w, kt�rym nale�a�o oddawa� ka�dy niepotrzebny zw�j, z wyj�tkiem zapisk�w zupe�nie prywatnych. To oni decydowali, czy mo�na je zniszczy�, czy zachowa�. Za celowe zniszczenie zwoj�w grozi�o pi�� lat galer.

A teraz wszystko to sz�o do ognia. Po co roznieca� ogie� w duszy? Po co sprawia�, by cz�owiek t�skni� za czym�, co niedost�pne albo niemo�liwe? Dlaczego zachwyca� si� pewnymi my�lami, a inne zbywa� wzruszeniem ramion? Lepiej, by wszystko sta�o si� jednym.

Jest jedna tylko ksi�ga. Kodeks Ziemi. Tam mo�na znale�� to wszystko, co wa�ne, a reszt� niech poch�onie ogie�. Jest tylko to, co teraz i przed nosem. S� przykazania Matki i przysz�y �wiat, kiedy Ta, Od Kt�rej Wszystko Wysz�o I Do Kt�rej Wszystko Powr�ci, odzyska swoje dziedzictwo. Kiedy nie b�dzie dnia ani nocy, kobiety i m�czyzny, wody i ognia, tylko jedno��. Wszystko, co odwraca my�li od tego celu, jest zw�tpieniem, wi�c idzie w p�omienie.

Ludzie z p�kami zwoj�w w obj�ciach mieli na g�owach wysokie czapki z trzcinowego papieru. Kroczyli mi�dzy szpalerami, ciskali sw�j �adunek w p�omienie i odchodzili na bok, gdzie ustawiano ich w rosn�cy t�um. Czapki wygl�da�y b�aze�sko i zarazem strasznie. Pomy�la�em, �e nasadzono je przemoc� na g�owy tych ludzi, jako jaki� znak ha�by.

Dym z p�on�cych zwoj�w snu� si� nad placem, kiedy podchodzili�my do podobnej do wielkiego, ob�ego pieca �wi�tyni. Wszystkie otwory by�y okr�g�e, tak�e czerwone, kamienne odrzwia, w kt�re wje�d�ali�my. Mia�y te same mi�kkie linie, �eby kojarzy�y si� z matczynym �onem, ale mnie zdawa�o si�, �e przypominaj� rozwart� paszcz�. Stoj�cy przed drzwiami dwaj �o�nierze rozst�pili si�, a wrota uchyli�y si� same, jakby na nas czekano.

�o�nierze pilnuj�cy bramy nie nosili czarno-zielonych kurt ��mijowego" tymenu ani tarcz ze znakiem zwini�tego w�a. Ich stroje mia�y barw� krwi, a okr�g�e jak u Kebiryjczyk�w tarcze oznaczono symbolami Podziemnego �ona i ma�ymi podw�jnymi ksi�ycami na g�rze. �wi�tynia zacz�a tworzy� w�asn� armi�.

�ciska�em w spoconej d�oni lejce, czu�em, jak krew wali mi w skroniach i patrzy�em na swoje sanda�y, kiedy wchodzili�my. Czu�em, jakby brama nas po�yka�a. Jakby po�yka�a nas sama Podziemna Matka.

Ucieka�em przed ni� od tak wielu dni, a teraz wchodzi�em do jej siedziby.

Gdy weszli�my w bram�, uderzy� ch�odny wiatr i niebo zasnu�o si� chmurami, jak to zwykle bywa pod wiecz�r na stepowych pog�rzach Wschodu. Dla mnie jednak wygl�da�o to tak, jakby w chwili, gdy przekracza�em progi �wi�tyni, zgas�o �wiat�o.

Za bram� zn�w zobaczy�em dziedziniec, a to, co bra�em za kopulasty budynek, okaza�o si� tylko murem, pochy�ym, niczym odwr�cona i pozbawiona dna misa. Przed nami wznosi�a si� nast�pna wypuk�a �ciana, a na wprost ci�gn�a si� wy�o�ona kamieniami droga prowadz�ca przez szpaler okr�g�ych bram, w kolejnych wypuk�ych murach jedna za drug�, oraz dwa korytarze biegn�ce na boki, te� pl�cz�ce si� w mi�kkich krzywiznach. Wn�trze �wi�tyni by�o kombinacj� spiralnych labirynt�w.

Zatrzymali�my w�z, nie wiedz�c, co robi� dalej. Te bramy przed nami by�y Bramami Tajemnic. Przypomnia�em sobie, jak s�ucha�em jednym uchem mglistych i sprzecznych strz�p�w wiedzy, kt�re dotar�y do nas na temat Kultu Pramatki. Jak ze znu�eniem znosz� brz�cz�cy niczym osa g�os nauczyciela i b��dz� wzrokiem po ogrodzie i p�yn�cych po niebie ob�okach, a my�l� o smuk�ych d�oniach Aiiny na moim ciele. By�a �wi�tynia Zewn�trzna � tak nazywano wszystko, co mo�na zobaczy�, nie b�d�c wtajemniczonym. Ograniczone nauki przeznaczone dla zwyk�ych m�czyzn, prawa Kodeksu, zasady �ycia, nauki Pielgrzym�w. Oraz tajemniczy �wiat tylko dla wybranych O�wieconych oraz kobiet � �wi�tynia Wewn�trzna. Jakie� ofiary, kr�gi wtajemnicze�, Bramy Tajemnic. To wszystko zaczyna�o si� tu, gdzie weszli�my, a o czym wiedzieli�my niewiele. By�y tu miejsca dost�pne niekt�rym m�czyznom, nieo�wieconym kobietom, O�wieconym, kt�rych nie uwa�ano ani za kobiety, ani za m�czyzn, tylko Istoty Jedno�ci, oraz takie dla kap�anek najwy�szych, zwanych archimatronami. Gdzie mieli�my prawo si� uda� i jak tam trafi� � nie mieli�my poj�cia. Przeszli�my tylko bram� i tu nasza wiedza si� ko�czy�a. �wi�tynia otacza�a skomplikowanymi kr�gami wie��, a sama wie�a rozci�ga�a si� i w g�r�, i w d�, do ziemi.

Z pewno�ci� nie mogli�my te� sta� na pierwszym dziedzi�cu niby os�y.

� Ko�o! � sykn�� Brus przez mask�, nie ruszaj�c si� z koz�a.

Zrozumia�em. Chwyci�em brzeg wozu i, nat�aj�c wszystkie si�y, unios�em go lekko, po czym kopn��em w piast� tego samego ko�a, kt�re ju� raz naprawili�my.

Wyda�o mi si�, �e skrzywi�o si� delikatnie, niemal niezauwa�alnie. Brus ledwo dostrzegalnym ruchem d�gn�� onagery trzcin� i w�zek szarpn�� do przodu, wje�d�aj�c obr�cz� prosto na wystaj�cy z bruku kamie�. Rozleg� si� trzask, zwichrowana piasta przesun�a si� na osi, a dwuk�ka pochyli�a si� i stan�a.

� Pryszczaty o�le! � wrzasn�� Brus przez mask� i smagn�� mnie trzcin�. � Jeste� tak t�py, jak ka�dy syn ksi�yca! Naprawiaj to teraz, g�upcze!

Pozosta�o mi tylko krz�ta� si� niezdarnie wok� wozu, d�uba� w nosie i nieudolnie szturcha� skrzywione ko�o. Teraz mogli�my bezkarnie czeka�, a� si� co� wydarzy.

Ten, kto po nas wyszed�, by� wysoki i to wszystko, co umia�em o nim powiedzie�. Szata kap�an�w jest tak wymy�lona, �e kszta�ty cia�a gin� w jej fa�dach, okr�g�y, sztywny od haft�w naramiennik, wygl�daj�cy jak przewieszona przez ramiona pelerynka w kszta�cie ko�a, nie pozwala stwierdzi�, czy nosz�ca go osoba ma piersi. Twarz kryje maska. Ale nawet kiedy wys�annik rozm�wi� si� ju� z Brusem i poprowadzi� nas przez Bramy Tajemnic, gdzie ods�oni� twarz, nadal nie wiedzia�em, czy mamy do czynienia z kobiet�, czy m�czyzn�. Cz�owiek ten mia� wygolon� g�ow�, umalowane na karminowo wargi, powieki pokryte z�otem i turkusem. Na czole i policzkach wytatuowane spirale. Twarz Brusa za� wygl�da�a normalnie. Co gorsza, nosi�a �lady wyniesione z p�l bitew, policzek przecina�a d�uga blizna, a sk�r� wypali�o s�o�ce. Jego czaszka pokryta by�a zadrapaniami i strupami po pospiesznym goleniu. Nie mia� tatua�y. W niczym nie przypomina� bia�ej, malowanej istoty, kt�ra prowadzi�a nas przez kolejne bramy. Dlatego nie zdj�� maski. Mia�em nadziej�, �e poczytaj� to tylko za wynios�o�� wa�nego kuriera, kt�ry gardzi prowincjonaln� �wi�tyni�.

� Oddalanie si� od wozu jest niew�a�ciwe. Podr�uje nim S�owo. Przerwa w podr�y tak�e zwiastuje k�opoty � t�umaczy� Brus w gard�owym �argonie Mowy Jedno�ci jeszcze zanim ruszyli�my, po czym si�gn�� za pazuch� po znak skorpenicy.

� Gdzie� S�owo b�dzie bezpieczniejsze ni� w domu Matki? � odpar� kap�an, sk�adaj�c malowane w spirale d�onie i chyl�c �ys� g�ow�. Mia� g�os, kt�ry m�g� by� wysokim g�osem m�czyzny albo niskim kobiety. � Rozkaz zostanie wydany adeptom. W�z, zwierz�ta i �adunek zostan� potraktowane z najwi�ksz� staranno�ci�.

Brus jednak wydoby� zawini�tko ze skrytki w ko�le i poda� mi.

Skrzynia by�a dziwnie ci�ka jak na swoj� wielko�� i przera�liwie zimna. Nawet przez p�aszcz k�sa�a mi sk�r�, jakby le�a�a przez noc na mrozie.

W dawnym j�zyku nie ma s��w �ja", �ty", a r�wnie� �on" lub �oni". Nie m�wi si�: �jestem g�odny", tylko: �o tej porze dnia czuje si� g��d" albo ostatecznie: �ten, kto nie jad�, odczuwa g��d". �atwo si� pomyli� i trudno co� powiedzie�.

Brus postara� si� nawet, �eby jego d�onie z po�amanymi paznokciami, z w�artym w sk�r� brudem szlaku i tygodni tu�aczki pozosta�y skryte w r�kawach.

Wiedzia�em tak�e, �e z pewno�ci� obaj cuchniemy. Nie czu�em ju� tego, ale nie mog�o by� inaczej, skoro nie mieli�my si� gdzie umy�. Ostatni raz w go�cinie u Lemiesza, syna Szkutnika, Amitraja, kt�ry udawa� Kirenena. Lecz to by�o przed paroma dniami.

� W Wewn�trznych Kr�gach maska nie jest niezb�dna w�r�d tych, kt�rzy si� spotkali � zauwa�y�a ch�odno prowadz�ca nas istota.

� Twarz jednego nie ma znaczenia. Jeden nie istnieje. Wa�ne jest S�owo i jego droga na chwa�� Matki. Niefortunna przerwa w podr�y musi by� jak najkr�tsza.

� Wypoczynek w miejscu bezpiecznym dobrze s�u�y S�owu � odparowa� kap�an. � Chroni je przed z�em, a temu, kto je wiedzie, pozwoli zdwoi� wysi�ki. Woda, szata i strawa to rzeczy, kt�re potrzebne s�, gdy si� w�druje przez p�kni�ty �wiat pe�en samolubnego z�a i chciwo�ci.

I tak sobie gaw�dzili�my, id�c wzd�u� wij�cych si� niczym w�e zakrzywionych �cian. Kilka razy skr�cili�my w okr�g�e przej�cia na kolejne korytarze i sta�o si� dla mnie jasne, �e nie wyjd� st�d bez pomocy. Kr�ty jak g�rska rzeka pasek nieba nad g�ow� by� wci�� taki sam, a na �cianach powtarza�y si� identyczne reliefy. Nie zauwa�y�em niczego, co pomog�oby mi samemu znale�� drog�.

Czu�em jednak, �e kto� tu jest. Czasem s�ysza�em z ty�u kroki i przystawa�em, a wtedy kroki milk�y. Rozgl�da�em si� i k�tem oka udawa�o mi si� z�owi� jaki� szybki, rozmazany ruch. Niewyra�n� plam� barwy szkar�atu, ale nic wi�cej. Mo�e by� to jaki� odblask, mo�e b�ysk w moich zm�czonych strachem oczach, mo�e s�ysza�em tylko echo odbijaj�ce si� od zakrzywionych, murowanych �cian...?

Mury �wi�tyni otacza�y czasem niewielkie, okr�g�e podw�rka, a pod krzywymi �cianami wida� by�o koliste wej�cia do jakich� mrocznych pomieszcze�, podobnych do p�ytkich pieczar. Wydawa�o mi si�, �e wewn�trz niekiedy co� si� porusza. Przewodnik wskaza� nam jedno z nich, sk�oni� si� oszcz�dnie i poszed� sobie.

Sufit okaza� si� krzywy, jakby pomieszczenie by�o le��c� beczk�. Po�rodku sta� nowy �elazny piecyk, a na kamiennej pod�odze le�a� gruby, wyszywany materac.

Opr�cz tego zobaczy�em jeszcze maty, amitrajski stolik z bawolego rogu, tak niski, �e trzeba przy nim siada� na ziemi, oraz ma�y kamienny pos��ek Pani �niw. Ta�cz�cej brzemiennej kobiety z sierpem i mis�, o twarzy potwora, zwie�czonej czepcem z plon�w. Sta� w p�ytkiej �ciennej niszy, o�wietlony oliwn� lampk�.

Po�o�y�em na ziemi skrzynk� zawini�t� w zesztywnia�y od zimna p�aszcz i zacz��em masowa� przemarzni�te, st�a�e z wysi�ku ramiona.

Brus wsun�� si� do niszy przez niskie drzwi i natychmiast pad� na kolana przed pos��kiem.

Otworzy�em usta, ale nic nie zd��y�em powiedzie�.

Us�ysza�em, jak Brus mamroce, opieraj�c pi�ci o kamienn� posadzk� i dotykaj�c czo�em pod�ogi.

� Matko... od kt�rej wszystko wysz�o i do kt�rej wszystko powr�ci. Ty, kt�ra rodzisz, ty, kt�ra karmisz, ty, kt�ra dzielisz, ty, kt�ra odbierasz. Wszystko, co urodzisz, sama po�resz, bo wszystko jest twoje. �ono, wieczny kr�gu, kwiecie, owocu i nasieniu, pocz�tku i ko�cu, si�o Matki...

Zamar�em z p�otwartymi ustami. Z min�, jakiej nie powstydzi�by si� Agyren Kysaldym, pryszczaty g�upek. Znale�li�my si� tu zupe�nie sami, w pustym pomieszczeniu podobnym do glinianego kocio�ka. Nie by�o tu nawet k�t�w, w kt�rych ktokolwiek m�g�by si� skry�.

Kl�cza�em na pod�odze i patrzy�em na mojego przybocznego. Mojego przewodnika i obro�c�. Patrzy�em, jak trzykrotnie dotyka czo�em pod�ogi, jak podczo�guje si� na kl�czkach do pos��ka i si�ga po pod�u�ny, podobny do czarnego pi�ra przedmiot le��cy w niszy.

Po ma�y n� z czarnego obsydianu.

Nic nie mog�em poradzi�, �e widzia�em teraz jedynie skulonego w fa�dach czerwonej szaty kap�ana Podziemnej, skrytego za d�ug� mask� podobn� do g�owy srebrnego szerszenia.

Patrzy�em w milczeniu, czuj�c, jak mr�z, kt�ry zwarzy� mi r�ce, rozlewa si� dr�tw� fal� na ca�e moje cia�o, jak lodowe ig�y �cinaj� twarz i serce.

Brus uj�� w jedn� d�o� no�yk i przeci�� sw�j kciuk. Wpu�ci� trzy krople krwi do miski w prawym r�ku Pani �niw, po czym rozmaza� posok� na z�batych ustach i kroczu figurki.

Chroni� mnie. Zabija� dla mnie. Prowadzi� przez kraj spalony �wi�tym ogniem. Dlaczego mia�by zdradzi� akurat teraz? Wiedzia�em to, a jednak nieufno�� zap�on�a w mojej duszy i tli�a si� nadal. Niczym iskra w mchu.

Brus od�o�y� kamienne ostrze, wyprostowa� si� i dopiero teraz uni�s� i zdj�� mask�. Zobaczy�em, �e majstruj�c przy niej, na chwil� z�o�y� d�o� w pi�� i dotkn�� kciukiem ust. W wojskowej mowie gest�w oznacza�o to �milcz!". Poczu�em ulg�, lecz strach nie min��.

Brus wydoby� z zanadrza szaty chust� i przetar� ni� zlan� potem twarz.

Usiad�em i opar�em si� o �cian�, a kiedy m�j wzrok przywyk� do mroku naszej izby, zobaczy�em smuk�y, gliniany dzban z wod�.

Brus kopn�� mnie w bok, zanim jeszcze uj��em szyjk� dzbana. Zwali�em si� pod �cian�, czuj�c, jakby p�ka�y mi �ebra, srebrny kubek potoczy� si� po pod�odze.

� Nie si�gaj parszywymi r�kami, synu ksi�yca! � wrzasn��. � Ile czasu up�ynie, zanim wybij� z ciebie pod�y egoizm twojego rodzaju! Nie si�gaj pierwszy! Kto pije najpierw, parszywy psie?

Spojrza�em na niego, lecz poci�ta bliznami i spalona s�o�cem twarz wyra�a�a jedynie w�ciek�o��.

Dysza� przez chwil�, po czym szybko spojrza� w bok i w g�r�. Na jedno mgnienie i zn�w wlepia� we mnie spojrzenie czarnych, bezlitosnych oczu.

� Najpierw Matka, potem... ee... archimatrony... potem istoty o�wiecone, potem eee... ja � wybe�kota�em g�osem idioty, poci�gaj�c nosem, kl�cz�c z pi�ciami na posadzce.

� Potem c�ry ziemi, psie! � wrzasn��. � A dopiero na ko�cu taki pies jak ty! Tylko kij mo�e rozja�ni� tw�j m�tny ksi�ycowy �eb, niech wszystko stanie si� jednym! I je�li jeszcze raz zaklniesz �ja", wyrw� ci j�zyk!

Podszed� do dzbanka, zgarn�� z pod�ogi kubek, nala� do niego wody. Najpierw j� pow�cha�, p�niej zwil�y� palec i przytkn�� do swojej wargi. Po chwili umoczy� koniuszek j�zyka i czeka� d�u�szy czas, nim wypi� male�ki �yk.

W ko�cu skin�� niemal niedostrzegalnie g�ow� i, wypiwszy ca�y kubek, rzuci� mi go pod nogi.

Potem w milczeniu siedzieli�my pod glinian� kopu�� celi.

Brus przetar� szmat� wn�trze swojej maski, nasadzi� j� na g�ow�, unosz�c jedynie cz�� przeznaczon� do zakrywania twarzy. Spl�t� nogi, d�onie opar� na kolanach i zamkn�� oczy.

Siedzia�em naprzeciw niego, w�a�ciwie p�le�a�em na jednym boku, zerkaj�c przez okr�g�e wej�cie na brukowany dziedziniec.

Pod nachylonymi �cianami majaczy�y ciemne, koliste otwory do takich samych cel jak nasza, ale nie potrafi�em w nich niczego wypatrzy�. Wydawa�o mi si� tylko, �e czasem w mroku widz� jaki� ruch, lecz mog�o to by� z�udzenie.

Panowa�y zupe�na cisza i martwota. Tylko niewielkie, zielonkawe ptaszki skaka�y po kamieniach podw�rza.

�wi�tynia by�a stara. Stara i do niedawna by� mo�e porzucona. Warstwa wapna odpada�a od murowanych �cian, liszaje znaczy�y wyblak�e freski, w niekt�rych korytarzach poniewiera�y si� jakie� stare graty i �mieci. Jak to si� sta�o, �e podupad�y kult Pramatki nagle pod�wign�� si� na nowo? Jak dosz�o do tego, �e go zlekcewa�yli�my? Mieli�my Wiedz�cych, najpot�niejsz� na �wiecie armi�, szpieg�w i strateg�w. Wystarczy�a szalona prorokini, p� roku suszy i jedna noc. Jedna noc, w kt�r� wszystko run�o. Bogate, t�tni�ce �yciem imperium zmieni�o si� w pobojowisko. Z ca�ego Tygrysiego Imperium zostali�my tylko ja i Brus. I mo�e jeszcze gar�� niedobitk�w b��kaj�cych si� po lasach.

Oraz szlachetni szale�cy, tacy jak Lemiesz, syn Szkutnika.

Z�apa�em si� na tym, �e rozpami�tuj�. Marnuj� energi� �yciow� na pr�ne, bolesne rozwa�ania, kt�re zm�cz� mnie i os�abi�, a nie zmieni� niczego na lepsze. Mia�em dach nad g�ow�. Bola�y mnie jedynie nogi oraz �ebra w miejscu, gdzie trafi� kopniak Brusa. Ugasi�em pragnienie, a z powodu ci�g�ego strachu nie czu�em g�odu. Na razie mnie nie zdemaskowano. By�em zbiegiem. Nic wi�cej. I powinny interesowa� mnie tylko sprawy zbiega. Rozterki w�a�ciwe dla cesarzy powinienem zostawi� cesarzom. Czu�em piekielne zm�czenie, wi�c powinienem spa�. Zbiera� si�y. B�d� mi potrzebne jutro.

Spa�em kr�tko i czujnie, wi�c poderwa�em si� natychmiast, kiedy doszed� mnie odg�os krok�w. Zbli�a�y si� dwie osoby. Jedna w drewnianych chodakach, druga w mi�kkich filcowych butach na rzemiennej, plecionej podeszwie.

Gdy otworzy�em oczy, Brus mia� ju� mask� na twarzy, poza tym siedzia� tak samo nieruchomo jak przedtem.

Ogolony na �yso stary m�czyzna w chodakach ukl�k� przed nasz� jam� i pochyli� g�ow�. Mia� na sobie bur� szat� podobn� do worka oraz si�gaj�ce kolan postrz�pione spodnie. Obok niego kto� sta�, lecz widzia�em tylko drobne stopy w sanda�ach, mo�e kobiety lub dziecka, i skraj czerwonej szaty.

� Przynios�em straw� i wod�, o�wiecona istoto... m�dro�ci Matki...

Postawi� na ziemi drewnian� tac� podobn� do pude�ka, wczo�ga� si� do celi i zastawi� niski stolik malowanymi pude�kami i czarkami.

Spojrza�em na st�. Miska gotowanych warzyw, pieczone piero�ki katmul, par� plack�w chleba, kostki fasolowego sera, drewniane szczypce do jedzenia.

Brus podni�s� misk� z paruj�cym warzywnym hyszmyszem i podsun�� do srebrnych nozdrzy swojej maski.

� Nie spo�ywa si� cia� dzieci ziemi. � Jego g�os zabrz�cza� odraz�. � Tylko Pramatka mo�e je po�re�. W tej potrawie wyczuwa si� obecno�� cia�a ryb oraz przyprawy. Grzeszne przyprawy, kt�re os�abiaj� cia�o i ducha, s� te� grzechem dla zdrowia. Ta �ywno�� jest nieczysta i winna by� zabrana. Chleb, ser i woda wystarcz� dla pokrzepienia cia�a, duch za� nale�y do Matki.

Odstawi� misk�, po czym nerwowo wyj�� chustk� i zacz�� wyciera� palce, kt�re owia�a para.

Drugi przybysz w szacie, ten, kt�rego stopy widzia�em, nagle kopn�� kl�cz�cego pos�ugacza w bok. Us�ysza�em g�uchy �omot i st�umione st�kni�cie.

� Ksi�ycowy ko�le! Pomyli�e� miski, cuchn�cy capie! Zha�bi�e� �wi�tyni�!

Przybysz pad� na kolana z pi�ciami na bruku dziedzi�ca obok wij�cego si� z b�lu starca i schyli� wygolon� g�adko g�ow� o drobnej czaszce. Jedno rami� mia� nagie, a na czole namalowany czerwieni� znak: rozdwojona linia, ko�cz�ca si� bli�niaczymi spiralami. Uni�s� twarz. Zobaczy�em oczy, wykr�j ust oraz brwi i uzna�em, �e najprawdopodobniej to dziewczyna. Adeptka. W jej rysach by�o co� niepokoj�co znajomego, lecz nie wiedzia�em, co.

� Niewybaczalne! Zdarzy�o si� co� haniebnego! � wo�a�a. � S�udzy wojny mog� czasem dostawa� �ywe cia�o w potrawach, dozwala to przykazanie prorokini. Ten knur pomyli� miski i obel�ywie przyni�s� nieczyste potrawy przeznaczone dla ksi�ycowych ps�w. Spotka go surowa kara, niech wszystko stanie si� jednym!

� Chleb, ser i woda � powt�rzy� Brus. � Reszta winna by� zabrana.

Zostali�my sami, nadal nie m�wi�c ani s�owa. Zapami�ta�em lekcj�, kt�rej udzieli� mi, kiedy pr�bowa�em napi� si� wody, wi�c nawet nie drgn��em.

Brus odm�wi� kr�tk� modlitw� dzi�kczynn�, po czym powt�rzy� to wszystko, co robi� przedtem z wod�. Dotkn�� warg kawa�kiem chleba, po d�u�szym czasie prze�u� ma�y kawa�ek i wyplu� go na d�o�, potem, odczekawszy znowu, urwa� k�s, kt�ry zdecydowa� si� zje��. Uzna�em, �e w ten spos�b sprawdza, czy jedzenie nie jest zatrute. Mo�e i by�o to roztropne, ale uzna�em, �e przesadza. Podobnie jak odes�anie duszonych warzyw i piero�k�w. Skoro ju� nas pocz�stowali, ch�tnie zjad�bym co�, co nie by�oby jedynie chlebem i wod�.

Patrzy�em, jak je niespiesznie, po czym wyk�ada resztki na tac� i pcha j� po posadzce w moim kierunku. Zjad�em suchy chleb, kwa�nawy fasolowy ser o ostrym, nieprzyjemnym zapachu i wypi�em kubek wody. Nadal nie czu�em g�odu i mia�em nadziej�, �e ju� nic wi�cej si� nie wydarzy. �e pozwol� nam siedzie� do rana i wypuszcz� w dalsz� drog�.

Nie czeka�em jednak d�ugo, kiedy us�ysza�em zn�w szuranie n�g po kamieniach i kto� nadszed�. Ten sam kap�an, kt�ry przeprowadzi� nas przez bram�. Wygl�da�o na to, �e nie umiej� tu znale�� sobie �adnego zaj�cia.

Istota o malowanej twarzy przykl�k�a w niskim wej�ciu, wype�niaj�c je ca�kowicie.

� Wkr�tce Matka po�knie s�o�ce � oznajmi�a. � Rogi rozbrzmi� Ch�rem Ciemno�ci. Nadejdzie czas wieczornego ofiarowania. Jest w dobrym obyczaju, by poprowadzi�a je osoba kap�a�ska, kt�rej z pokor� ofiarowano go�cin�. To b�dzie zaszczyt dla Wie�y.

Zdr�twia�em.

Brus m�g� zna� kilka przypadkowych modlitw, ale sk�d mia�by wiedzie�, jak poprowadzi� obrz�dy? Zrozumia�em, �e teraz nie mamy ju� szans. Podchodz�c tak blisko siedziby Podziemnej Matki, przyci�gn�li�my jej uwag�. Nie mog�o nam si� uda�. Nie tu� pod jej nosem.

� W�druj�cy nie ma zwykle do�� czystego ducha, by zej�� w �wi�te sanktuarium � oznajmi� Brus surowym, zrz�dliwym g�osem.

� Kto rozpozna grzech nawet w misce, bywa dosy� czysty, by sprosta� spotkaniu z b�stwem � odpar� kap�an ch�odno, a mnie tym razem zda�o si�, �e to chyba jednak m�czyzna. � Kiedy rozlega si� wo�anie Matki, nie wolno pozwoli�, by naleganie trwa�o zbyt d�ugo.

Brus podni�s� si� powoli, jakby na plecach mia� kosz pe�en kamieni.

� Agyren, nie odchod� nigdzie � powiedzia� w normalnej mowie. � Pilnuj S�owa.

Zrozumia�em, �e musz� ucieka�. Tylko jak? Przez labirynt u st�p wie�y, przez zamkni�t� bram�? A jaki spos�b potem przeby� most? Maj�c jedynie szat� adepta? Nasze kosze z ubraniami i �ywno�ci�, nasze kije szpiega i wszystko le�y na wozie. Mia�bym zostawi� Brusa na pastw� �wi�tyni?

� Miejsce adepta jest przy jego mistrzu � oznajmi� kap�an. � Czy nale�y wyznaczy� innego? Jak inaczej dokonano by ofiary?

Sprawa by�a wi�c sko�czona. Musieli�my zn�w wej�� w labirynt nachylonych �cian i ruszy� pl�tanin� korytarzy w nieznane.

Tym razem jednak poszli�my inn� drog�, bo szybko znale�li�my si� na zewn�trznym dziedzi�cu otaczaj�cym kr�giem wie�� i labirynty. A tu nagle k��bi� si� t�um. Kobiety w kastowych, pow��czystych sukniach, st�oczone w rozwrzeszczan� gromad�. Jedne na co� czeka�y, inne najwyra�niej domaga�y si� czego�. Niekt�re siedzia�y pod �cianami, skulone, czasem z opuszczonymi g�owami wspartymi na ramionach. Jedne wygl�da�y na podekscytowane, inne na zrezygnowane.

S�dzi�em, �e wn�trze jest opuszczone i niemal bezludne. Przywyk�em do pustych, wij�cych si� korytarzy zamieszkanych tylko przez cienie i echa. Wydawa�o mi si�, �e zgie�k zosta� na placu, za wrotami wie�y.

Przechodzili�my przez t�um, ale tu nikt nie pada� przed nami na kolana. Kobiety wyci�ga�y r�ce i albo g�aska�y nasze szaty, albo kurczowo zaciska�y na nich palce. Czego� od nas chcia�y, lecz w zgie�ku nie by�o s�ycha�, czego.

� Nazywa si� A�taj Kyrdyga�! Musimy dotrze� w g�ry, do naszej rodziny! Jeste�my z Ahardym! Oddajcie mi m�a! On nic nie zrobi�! A�taj Kyrdyga�!

� Wpu�cie nas do archimatrony! Chcemy m�wi� z Matk�!

� Oddajcie mi syna! Tuga�aj Merrek! On jest dobry! To pos�uszny ch�opiec! Pozw�lcie mi z nim pom�wi�! On jest chory! Nie mo�e nosi� kamieni!

� Matko! B�ogos�awie�stwo dla chorej! Prowad�cie do archimatrony.

Prowadz�ca nas istota sz�a przez t�um milcz�co i niepowstrzymanie, roztr�caj�c wyci�gni�te zewsz�d r�ce, a my brn�li�my za ni�.

Kobiety zosta�y z ty�u, przeszli�my przez okr�g�� bram�, trafiaj�c na kolejny w�ski dziedziniec otaczaj�cy wie�� pier�cieniem. Pomy�la�em, �e nale�y zabi� tego kap�ana i ucieka�. Najlepiej zaraz. Im dalej i g��biej wchodzimy, tym trudniej b�dzie si� wydosta�. Brus jednak szed� obok niego zupe�nie spokojnie. Nie wiedzia�em, co zamierza, ale musia�em mu zaufa�.

Na drugim dziedzi�cu te� trafili�my na ludzi. Siedzieli pod nachylonym murem, na kamiennym chodniku otaczaj�cym placyk z rozbit�, wysch�� sadzawk�.

Wszyscy w turkusowych i karminowych szatach Afraim�w i Arazym�w, z kapturami na g�owach. Mimo wytwornych, kosztownych szat wygl�dali na zm�czonych i zmi�tych, jakby siedzieli tu ju� wiele godzin. Na nasz widok podnie�li si� z ocembrowania sadzawki oraz kamiennych �aw pod �cianami, po czym opadli na kolana, opieraj�c pi�ci o bruk. Nasz przewodnik maszerowa� energicznym krokiem i najwyra�niej nie mia� zamiaru przystawa�. Po prostu skracali�my drog� przez ten placyk. Kl�cz�cy jednak nawet nie drgn�li. Nie podnie�li si� z kl�czek, przegradzaj�c nam drog� barykad� wygi�tych, obleczonych w l�ni�cy, turkusowy lub karminowy jedwab plec�w. Kap�an zatrzyma� si� i sapn�� przez mask� z w�ciek�o�ci�.

� Wydarza si� impertynencja! � warkn��. � Przej�cie!

Jeden z m�czyzn uni�s� si� powoli. By� pot�ny i zwalisty, mia� szerok�, amitrajsk� twarz, teraz czerwon� i zlan� potem, oraz l�ni�ce b��kitem, nieprzeniknione oczy. Policzki przecina�y mu uko�ne pasy afraimskiego tatua�u.

� Jestem Fardih anh Saba�aj z rodu Czyndegaja, z plemienia Afrai. Czekamy tu pokornie ju� drugi dzie� bez wody i strawy, przys�ani przez rozkaz naszych �wi�tych kobiet. R�d Czyndegaj przez dziesi�� razy po dziesi�� pokole� chroni� pola �wi�tyni Pramatki, od rzeki a� do spalonych wzg�rz. Matki rodu stoj�cego obok Meraduka anh Urgatala z rodu Taga�aj otacza�y opiek� stada Pramatki pi�� razy po tysi�cu kowiec. Mamy piecz�cie. Mamy �elazne znaki. Przekl�ta cudzoziemska dynastia upad�a i p�ody Matki wracaj� w jej w�adanie, a� wszystko stanie si� jednym. Czekamy drugi dzie�, ale szlachetna archimatrona nie ma dla nas czasu. Zwierz�ta padaj� na placach. S�udzy wojny nie umiej� o nie dba�. Kowce �ami� nogi w t�oku. Zwierz�ta konaj� z pragnienia! Durra le�y w stertach i �ci�ga szczury oraz robactwo. B�agamy ci�, o�wiecona istoto, przeka� nasze pokorne pro�by archimatronie. Niech przy�le nam s�owo prawdy. Pozw�l nam zaprowadzi� dobra �wi�tyni do naszych pastwisk i spichrzy, nim wszystko si� zmarnuje.

� Hara! Milcze�! � wrzasn�� kap�an. � Za chwil� Pramatka po�knie s�o�ce. Podziemne �ono jest g�odne! Je�li przej�cie nie zostanie uczynione natychmiast, to wasza krew nakarmi bogini�! I b�dzie tak, by wszystko sta�o si� jednym, je�li padnie cho� jeszcze s�owo zw�tpienia!

� Jeste�my pos�uszni � wyszepta� Afraim i zszed� nam z drogi, chyl�c g�ow�.

Poszli�my wi�c dalej, wyszli�my na g��wny korytarz, gdzie otwiera�y si� przed nami i zamyka�y Bramy Tajemnic, rozsuwaj�c si� we wrzecionowatych portalach. Coraz dalej i dalej. A ja czu�em, jak za ka�dym razem, gdy zamykaj� si� za nami kute odrzwia, ga�nie we mnie nadziej�. Im dalej szli�my, tym robi�o si� ciemniej. W korytarzu snu� si� dym, wdycha�em zapach wonnych zi� i olejk�w, a gdzie� pod spodem przera�aj�cy, ostry od�r padliny. Za trzeci� bram� nie by�o ju� nachylonych �cian i ciemniej�cego nieba nad g�ow�, tylko tunel.

O�wietlony migotliwymi lampami, kt�rych blask pe�ga� po kamiennych cia�ach wij�cych si� w ekstatycznym ta�cu �e�skich demon�w. L�ni� na upiornie wyba�uszonych oczach zdobionych bia��, per�ow� muszl�, na krwawych z�bach jak haki, wezbranych piersiach i nagich udach. Wygl�da�o to, jakby pe�za�y po nich ogniste w�e.

Kolejna brama zamkn�a si� za nami, s�ysza�em ponure, niskie buczenie, jak gdyby w mroku zawodzi�y tysi�ce morskich stwor�w. D�wi�k przelewa� si� i wprawia� m�j brzuch w dr�enie. Smr�d sta� si� jeszcze wyra�niejszy.

Rozsuni�to ostatnie wrota. �elazne, zachodz�ce na siebie z�bami, niczym pionowa paszcza. D�wi�k spada� zewsz�d, przyt�acza� i podnosi� mi w�osy na karku. Czu�em, �e wilgotniej� mi d�onie, a nogi wype�nia p�ynny o��w.

��ycie nie ma znaczenia. Jest tylko mgnieniem � pomy�la�em. � Przyszed�em znik�d i w�druj� w nieznane. Jest tylko Droga Pod G�r�, gdzie czeka mnie spotkanie ze Stworzycielem. Droga Pod G�r� jest trudna, bo szlak jest kamienisty. Jest tylko �za i kamie�. Gdzie wszyscy odchodz�, tam i ja p�jd�, bowiem tam na mnie czekaj�. Po to id�, by doj��. Droga nie jest wa�na. Droga jest mgnieniem".

Odm�wi�em modlitw� za zmar�ych, niczym �o�nierz przed bitw�. Od tej chwili powinienem uwa�a� si� za nie�ywego, ale niewiele to pomog�o.

Rzemie� uczy�, by koncentrowa� si� na oddechu. Pilnowa�, by powietrze przechodzi�o przez cia�o. �e strach rodzi si� z my�li. Tymczasem wa�ne jest to, co si� widzi, a nie to, co mo�e si� zobaczy�. To, co si� wydarza, a nie to, co si� wydarzy� mo�e. Koncentrowa� si� na oddechu i gasi� my�li, w kt�rych kie�kuje przera�enie. S� tylko serce, mi�nie i p�uca.

Wn�trze wie�y by�o wielkie, mroczne i okr�g�e, jak misa odwr�cona dnem do g�ry, lecz zwie�czone szpicem. Pi�a si� ku niebu, wi�c stali�my niczym we wn�trzu wielkiego pieca. Spojrza�em tam � zobaczy�em u g�ry niewielki kr�g szarzej�cego nieba i zaraz zgasi�em my�l, �e oto widz� je mo�e ostatni raz.

Sala przypomina�a mroczn� jaskini�, o�wietlon� tylko jednym snopem �wiat�a padaj�cego przez koliste okno w �cianie wie�y, kt�ry przecina� j� niczym lanca i pada� na niewyra�ny pos�g z czarnego kamienia na dnie. Okr�g�a galeria, na kt�r� wyszli�my, by�a najwi�ksza, ale i nad nami i pod nami widzia�em kolejne. Przelewaj�cy si� lament wznosi� si� i opada�, i wype�nia� pomieszczenie jak g�sty p�yn. Wydawa�o mi si�, �e za chwil� zaczn� mi krwawi� oczy i uszy. To by�o jak ryk s�onia albo brz�czenie olbrzymich niby wo�y pszcz� w pustym pniu. Spotyka�em ju� w �yciu rzeczy, kt�re, by poj��, trzeba do�wiadczy� samemu, nie mo�na jednak opowiedzie� o nich s�owami. Wiedzia�em, �e tego d�wi�ku nie zapomn� nigdy.

Z ciemnego dna pieczary wia�o wilgotnym, piwnicznym ch�odem i lekko trupim odorem. Tego smrodu te� nie da si� z niczym pomyli�, mimo �e nie by� bardzo mocny.

S�up �wiat�a robi� si� coraz bardziej czerwony. Otw�r wyra�nie wykonano tak, by chwyta� �wiat�o zachodu i kierowa� je prosto na pos�g. Chyba by�a to wielka sylweta siedz�cej kobiety, ale nie widzia�em dok�adnie. Poblask malowa� na niej tylko krwawe b�yski.

Nie mogli�my ucieka� drog�, kt�r� przyszli�my, bo zamykano za nami Bramy Tajemnic. Trzeba wi�c b�dzie kluczy� w tajemniczych korytarzach, po ciemku i na o�lep. P�dzi� przed siebie, staraj�c si� powali� ka�dego, kto stanie na drodze. Za chwil� zacznie si� jaki� rytua�. Rytua�, w kt�rym mamy bra� udzia�, nie wiedz�c, co robi�. Co gorsza, mog�y to by� rzeczy, kt�rych �aden cz�owiek nie powinien uczyni�. Mamy nakarmi� krwi� pos�g? Do czego jeszcze mog� si� posun��, by prze�y� i wype�ni� ostatni rozkaz mojego ojca?

Snop �wiat�a poczerwienia� i zgas�, a wtedy zapad�a nagle cisza.

I mrok.

A potem zap�on�y kr�gi lamp na galeriach. Zobaczy�em, jak w mroku mrowi� si� sylwetki w lu�nych szatach z kapturami, ledwo widoczne w ciemno�ci.

Widzia�em je na galeriach i tam w dole, na dnie jaskini.

Piekielne buczenie rozbrzmia�o znowu, ale ju� ciszej i jeszcze ni�ej. Wydawa�o mi si�, �e jest i t�skne, i z�owrogie. Mroczna, dr��ca pie�� bez s��w, nape�niaj�ca mnie smutkiem i rezygnacj�. Zupe�nie jakby zatruwa�a dusz�.

Na dnie jaskini zap�on�a oliwa w trzech wielkich misach, w ka�dej mo�na by bez trudu usma�y� ca�ego barana.

Pos�g by� ogromny i dopiero teraz zobaczy�em go dok�adnie. Nigdy wcze�niej nie widzia�em wizerunku Podziemnej Matki. Widywa�em tylko jej wcielenie zwane Pani� �niw. Mo�e zreszt� jej c�rk�. Ale Podziemna nie wygl�da�a na potwora. Olbrzymia, kucaj�ca kobieta, o�agodnej, u�miechni�tej twarzy, o w�osach z kwiat�w, ga��zi i owoc�w. Mi�dzy jej nogami drzema� podziemny mrok. W wyci�gni�tych r�kach trzyma�a dzban i kolby durry, jakby chcia�a je ofiarowa� swoim dzieciom. Ta, od kt�rej wszystko wysz�o i do kt�rej wszystko powr�ci. Pani Urodzaju. �ywicielka i Matka.

Tr�by, je�li by�y to tr�by, umilk�y. Zapad�a cisza.

A potem zobaczy�em �wiate�ka. Dwa rz�dy chybotliwych p�omyk�w w d�oniach zakapturzonych postaci, kt�re wytoczy�y si� na dno jaskini z ukrytych drzwi i okr��y�y pos�g p�kolem.

Us�ysza�em pie��. �agodn�, tkliw� pie�� o ukojeniu w ramionach matki. O sprawiedliwym sercu szafarki dbaj�cej o swoje dzieci. Pie�� �piewan� wysokimi g�osami, tak pi�kn�, �e poczu�em, i� piek� mnie oczy. �agodne g�osy dziewcz�t lub dzieci �cisn�y mi gard�o. Poczu�em si� zm�czony, samotny i zaszczuty. Zapragn��em ukojenia i spokoju, takiego, o jakim �piewano. Zat�skni�em do innego �wiata, w kt�rym nie trzeba o nic walczy�, w kt�rym nikt nikomu niczego nie wydziera, ale wszystko otrzymuje si� ze sprawiedliwych r�k matki. Ciep�o i �agodnie, niczym w moim dzieci�stwie, kt�re sp�dzi�em w Domu Cynobru, gdzie nie istniej� wojna, krew i py�.

Prowadz�cy nas kap�an potrz�sn�� ramieniem Brusa.

� Czas � powiedzia�.

Ruszy�em niech�tnie. Za nic nie chcia�em przesta� s�ucha�.

Kr�g �piewaj�cych pochyli� si� r�wnocze�nie, k�ad�c kaganki u swoich st�p, a potem jednym gestem cofn�� si�, odpinaj�c p�aszcze, kt�re sp�yn�y delikatnie na ziemi�. Zobaczy�em drobne sylwetki, piersi i bezw�ose �ona. Zobaczy�em delikatny rysunek spiral i kr�g�w na ich cia�ach i pochyli�em si� przez kamienn� balustrad�. Trwa�o to tylko chwil�.

� Czas! � warkn�� kap�an jeszcze raz i szarpn�� mnie za r�kaw.

Poprowadzi� nas na d� kr�tymi kamiennymi schodami, w niszach pe�ga�y �wiat�a lamp. Nie ba�em si� ju�. Pomy�la�em, �e schodzimy na dno pieczary, tam, gdzie stoj� dziewcz�ta i sk�d wci�� dobiega�a s�odka pie��. By�em prawie p�przytomny i nie wiem, dlaczego wydawa�o mi si�, �e jako� sobie poradzimy.

Pomieszczenie, w kt�rym w ko�cu si� znale�li�my, od pieczary oddziela� tylko rz�d kolumn rze�bionych w bardzo misterne, ro�linne wzory. Dziewcz�ta wyda�y z siebie �piewny okrzyk, wznosz�c ramiona, po czym obr�ci�y si� wok�.

Os�upia�em.

Wydawa�o mi si�, �e wzrok p�ata mi figle, �e w�r�d migotliwego �wiat�a, wonnego dymu i plam cienia dostrzegam u niekt�rych tancerek m�sko��. Niewielk�, bezw�os� i dziwn�, ale nad ni� piersi, te� podskakuj�ce w rytm krok�w.

� Po�piech! � warkn�� kap�an.

Kolumny i �ciany pokrywa�y wzory. Kwiaty, ga��zie i owoce zwini�te w delikatne sploty. Tylko �e nie wyczarowa�o ich d�uto kamieniarza.

To by�y ko�ci.

Czaszki, �ebra, �uchwy, kr�gi i piszczele pouk�adane tak, �e trudno by�o je rozpozna�. Widzia�o si� misterne li�cie, kielichy, �odygi i owoce. Do czasu gdy rozpozna�em pierwsz� czaszk�. Potem zacz��em je dostrzega�.

Wsz�dzie wok�.

Pie�� p�yn�a nadal. Koj�ca i pi�kna.

Brus i kap�an stali nad kamiennym sto�em, na kt�rym le�a�y rz�dem zakrzywione, bazaltowe no�e. G�adkie i l�ni�ce niczym szpony jakiego� ogromnego stwora, o rze�bionych ko�cianych r�koje�ciach.

� Jeszcze szybka �aska � mrukn�� kap�an, jakby o czym� sobie przypomnia�. � B�dzie potrzebna, bo nie uda si� sko�czy� do nocy.

Po�o�y� na stole nadziak. Bro� podobn� do m�ota na d�ugim trzonku, ale z kolcem zamiast g�owicy. Kolec wyrze�biono z takiego samego bazaltu jak no�e. Ostrego, twardego i l�ni�cego niczym czarne szk�o.

Zgrzyt �a�cuch�w i �elaza us�ysza�em pomimo ta�cz�cej wci�� w powietrzu pie�ni.

Unios�a si� kuta z grubych pr�t�w krata zamykaj�ca otw�r w �cianie obok naszej niszy.

Zobaczy�em ich.

Nagich m�czyzn, st�oczonych jeden przy drugim, o ogolonych pospiesznie i brutalnie g�owach, tak samo jak u mnie i Brusa. Stali d�ugim szeregiem, �ci�ni�ci mi�dzy �cianami i mogli i�� tylko przed siebie, nast�pny przytulony do plec�w poprzedniego, a za krat� w�skim przej�ciem pomi�dzy dwoma kamiennymi murami prowadz�cymi na �rodek jaskini.

Widzia�em, jak dygoc�, kto� mamrota� co� monotonnie, kto� p�aka�, kto� dysza� g�o�no i spazmatycznie. Sami m�czy�ni, tylko jedna czy dwie kobiety mi�dzy nimi. Zbici jak bawo�y w zagrodzie, o wielkich, szeroko otwartych oczach. Starzy, m�odzi, niekt�rzy m�odsi ode mnie.

Us�ysza�em cichy, dzieci�cy g�os, kt�ry zawodzi� cichutko:

� Nie... Jeszcze nie... Jeszcze chwileczk�... Prosz�... Ma�� chwileczk�... � I zmieni�em si� w l�d.

Spojrza�em na Brusa, ale zobaczy�em tylko w�asne odbicie w lustrzanej masce.

Po prostu sta� nieruchomo i nawet nie drgn��.

Spojrza�em na jego d�o�, kt�ra wysun�a si� z r�kawa. Chcia�em si� upewni�, czy b�dzie brudna i �ylasta, czy te� wiotka i malowana w spirale.

Byli podobnego wzrostu. Czy si� nie pomyl�?

Spojrza�em na �elazny, kr�cony pr�t z osadzonym na ko�cu bazaltowym k�em. Czy zd��� go chwyci�?

�Szybka �aska".

Za chwil� b�dzie ci dana.

Brus nadal sta� nieruchomo. Czy zamierza� przez to brn�� w nadziei, �e domy�li si�, co robi�? A potem szlachtowa� tych nieszcz�nik�w, byle tylko wyprowadzi� swojego podopiecznego z opresji?

Nie chcia�em umiera�, ale nie chcia�em te� prze�y� za tak� cen�.

Wybacz, ojcze, zawiod�em. Wiem, �e zrozumiesz.

� Czas! � szczekn�� kap�an blaszanym g�osem. � Oczekiwanie jest niestosowne! Nale�y si� obna�y�! Ciemi�yciele zaraz zostan� wprowadzeni. Czas na gniew Matki! Czas wyr�wna� krzywdy �wiata!

Tak.

Czas na gniew.

Czas.

Zaczerpn��em powietrza i tak jak uczy� m�j Mistrz Wojny, rozpali�em wewn�trzny ogie� po�rodku mojego cia�a. Wrzuci�em tam ca�e zm�czenie, strach, gniew i krzywd�, zupe�nie jakbym dok�ada� do pieca. A potem pozwoli�em, by ten ogie� wype�ni� mi �y�y.

� S� wa�niejsze sprawy! � rozleg� si� nagle g�os. Pot�ny, kobiecy g�os. Spojrza�em na drzwi i ujrza�em sylwetk� odzian� w p�aszcz z kapturem. � To zwyk�e ofiarowanie. Niech zajm� si� tym ci, kt�rzy powinni to robi�. Ci, kt�rzy w�druj�, wiod�c S�owo, powinni m�wi�.

Kap�an opad� powoli na kolana i opar� pi�ci o pod�og�.

� Archimatrono, hafram akydy�. Powiedzia�a� prawd� � rzek�.

Brus r�wnie� z�o�y� pok�on. Ukl�k�em, jakbym �ama� stal, kt�ra zastyg�a mi w stawach, opar�em pi�ci o kamienne p�yty i dotkn��em czo�em pod�ogi.

Ogie� w moich �y�ach nadal hucza�. P�on�� w g�owie i podsuwa� mi obrazy. Kr�tkie, p�on�ce, jak uderzenie pioruna. Skok, ob�o�ona ko�ci� r�koje�� nadziaka w d�oni, kr�tkie warkni�cie �elaza, prosto w �ysy, malowany czerep, skok na st�, n� w drug� d�o�. I zaraz sus na schody, cios �elazem pod kolana, a wtedy n� na gard�o.

Na �y�� ducha, kt�ra drga z boku szyi. Obsydianowy pazur, ostry jak od�amek szk�a i twardy niczym diament. A potem � kto nas zatrzyma, je�li poprowadzimy przed sob� archimatron� z ostrzem na gardle?

Piorun b�ysn�� i zgas�, a ja nie zrobi�em nic z tego, co mi podsuwa�.

Kiedy szli�my kamiennymi schodami w blasku kaganka, p�niej przez kr�te korytarze oplataj�ce wie��, nadal dobiega�a mnie s�odka pie�� o ukojeniu. Wkr�tce przesta�em j� s�ysze�, gdy dobieg� mnie pierwszy przera�liwy krzyk. St�umiony, dudni�cy gdzie� za murami wewn�trz cielska wie�y.

Wyszli�my na zewn�trz w pierwszy zmierzch. Na sinym niebie wie�a d�ga�a chmury kolczastymi, podobnymi do rog�w blankami, a wok� szczytu miota�y si� kruki, jak strz�py sadzy z p�on�cych zwoj�w.

Sk�ra Deirdre jest g�adka jak pergamin. Blada, niemal bia�a, typowa dla kobiet z ludu przez wieki mieszkaj�cego pod pochmurnym niebem, ch�ostanego wiecznym deszczem i wilgotnym, morskim wiatrem. U kobiet, kt�rych w�osy s� naturalnie rude, migoc�ce niczym polerowane miedziane druty, takie jak u Deirdre, pigmentacja jest odmienna ni� u pozosta�ych. St�d ta alabastrowa, przezroczysta sk�ra. Powinna jeszcze by� piegowata, ale od czego mamy in�ynieri� genetyczn�. Dlatego Deirdre Mulligan nie ma za wiele pieg�w, skaz ani pryszczy. Badam jej cia�o delikatnie, sun�c wargami przez wzg�rza i doliny. Deirdre jest taka, jak jej wyspa. G�adkie r�wniny, �agodne pag�rki. �adnych g�rskich �a�cuch�w, niewiele las�w. Na marmurowym, zalanym �wiat�em �wiecy ciele nie ma nic, co mog�oby zepsu� jego geografi�. Tylko mi�kkie wzg�rza i doliny. Pod cienk�, przezroczyst� sk�r� drgaj� ma�e, twarde mi�nie, kiedy porusza si� w moich ramionach. Mam jej twarz tu� pod swoj�, patrz� w zmru�one, migda�owe oczy, zielone jak Irlandia. Pi�knie wykrojone, kapry�ne usta poruszaj� si� tu� przy moich wargach. S�ysz� westchnienia. Czuj� drobne palce b��dz�ce po moich plecach i barkach.

� Obud� si�, �pi�cy Na Drzewie � j�czy Deirdre. � Ju� czas.

Spogl�dam na ni� w przera�eniu, prosto w ptasie oczy, z�ote, z okr�g�� jak otw�r lufy �renic�. Na po�yskliwie czarne pi�ra i stercz�cy w niebo otwarty dzi�b, niczym ostrza sekatora. Pi�ra ko�cz� si� na szyi, dalej rozci�ga si� g�adkie cia�o, blade i alabastrowe, irlandzkie cia�o Deirdre.

� Obud� si�! � kracze Deirdre. Krzycz�.

Krzycz� z twarz� wtulon� w gor�cy popi�, pod potokami lodowatej wody. Krzycz�, le��c nagi w�r�d kamieni i ska�, s�ysz�c huk p�omieni. D�awi� si� krzykiem i szlochem jak noworodek. Krzycz�, krztusz�c si� pierwszymi haustami pachn�cego ozonem powietrza. Narodzony z drzewa i pioruna. Jestem samym b�lem. B�lem istnienia. A potem jest tylko deszcz, syk gasn�cych p�omieni, b�l i noc.

Budzi mnie zimno. I dreszcze.

I �wiadomo�� tego, �e �yj�. A kiedy si� �yje, nie mo�na trwa� w bezruchu i bezmy�lnej ciemno�ci. �ycie oznacza ruch. Dzia�anie. Czuj� ca�ym cia�em kamienie i mokry mech, na kt�rym le��. Jest mi niewygodnie. To znaczy, �e �yj�.

Budzi�em si� w ten spos�b ju� par� razy w �yciu. Najcz�ciej w�r�d szpitalnej bieli. Zdziwiony w�asnym istnieniem, s�aby i obola�y.

Ale nigdy jeszcze w taki spos�b.

Zbieram si� w sobie, niezgrabnie i ci�ko, jak Golem ze zbrojonego betonu. Szcz�kaj� mi z�by, lodowaty dygot przenika do szpiku ko�ci. Le�� w cudacznej pozycji, z powykr�canymi ko�czynami � szmaciany pajacyk. Widywa�em ludzi le��cych w takich pozach. Ofiary eksplozji. Zmiecionych przez fal� uderzeniow�, wt�oczonych w to, co znalaz�o si� na ich drodze, bezkszta�tnych niczym zmi�te ubrania. Ja jednak chyba jestem ca�y.

Kilkana�cie metr�w dalej po�rodku polany p�onie ogie�. Resztki mojego w�asnego pnia �arz� si� i strzelaj� sycz�cymi pod kroplami deszczu p�omykami. Dobra. Ogie� to ogie�. Przy ogniu mo�na si� ogrza�. Ogie� jest dobry. Nale�y zacz�� od ciep�a. Inaczej ca�y ten krety�ski cud elektrycznego wskrzeszenia zostanie zmarnowany przez prosty przypadek hipotermii.

Moje my�li pierzchaj� we wszystkie strony jak �awica przera�onych rybek.

Dopiero kiedy kucam przy �arze wypalonego pnia i wyci�gam d�onie do ciep�a, zaczynam zbiera� my�li.

To ja.

�yj�.

Albo to kolejny majak do kompletu z Hvarem, pustyni�, warsztatem wujka Atilaainena i kruczog�ow� Deirdre.

Siedz� z wyci�gni�tymi do �aru r�kami, niczym neandertalczyk, pozwalaj�c, �eby ciep�o przep�ywa�o mi przez ramiona, ogarnia�o klatk� piersiow� i wlewa�o si� w nogi.

Moja sk�ra paruje jak w saunie, rozpierzchni�te my�li powoli i nie�mia�o wracaj� jedna po drugiej, zaczynaj� znowu tworzy� �awic�.

To ja. �Pos�usznie melduj�, �e znowu� jestem".

Ubranie rozerwa�o. Wszystko, co mia�em na sobie, nawet buty. Pas, kaftan, koszul�. Drzewo pojawi�o si� od �rodka. Drzewo, kt�re by�o mn�. Dlaczego zatem siedz� przed ogniem, kt�ry trawi resztki pnia? By�em drzewem, czy drzewo by�o mn�? Co si� pali przed moimi d�o�mi? Oto pytania, kt�re wyczerpuj� list� retorycznych dylemat�w na dzisiejszy poranek. Rzeczywi�cie jestem jak cz�owiek pierwotny. Nagi i oszo�omiony. Nie mam dos�ownie nic, nawet ten ogie� nie nale�y do mnie. My�l� o sprz�cie, kt�ry zosta� w domu Grunaldiego. O Jadranie. Ale te� o odzie�y, maczecie, kocach, mn�stwie przedmiot�w, kt�re zostawi�em. To nie tak daleko. Musz� dotrze� do Grunaldiego. To najwy�ej trzy dni marszu. Tyle tylko, �e marszu w butach. Przez dolin� zamkni�t� gr�dkiem, kt�ry podpali�em, pe�nym rozw�cieczonych W�y. Potem po skalnej �cianie, na kt�rej wisi lub nie moja lina. Wszystko na golasa.

Niedobrze.

Wci�� dygoc�c, wstaj� niepewnie na nogi i obchodz� pogorzelisko, szukaj�c resztek dobytku. Jaki� sukinsyn �wisn�� mi miecz. M�j shinobi ken Nordland Aeronautics. Tego pami�tam. Czy byli te� inni?

Strata miecza boli mnie tak, jakby wraz z nim znikn�o moje szcz�cie, jakby zabrali kogo� mi bliskiego. Pochodzi� z Ziemi. Z domu. Nie zlicz�, ile razy uratowa� mi �ycie. Nie chce mi si� szacowa�, jakie mia�bym bez niego szanse dotrwa� do tego paskudnego, mglistego poranka.

Aktywuj� cyfrala. Ot tak, �eby pom�c sobie w poszukiwaniach i �eby poczu� si� ra�niej.

Aktywuj� cyfrala.

I nic si� nie dzieje. Kr�ci mi si� tylko w g�owie. I czuj�, �e w �rodku po raz pierwszy od bardzo dawna rodzi mi si� strach. Upiorny, mdl�cy strach, o kt�rym zd��y�em ju� zapomnie�.

Wra�enie jest takie, �e a� siadam na ziemi i zwijam si� na chwil� w k��bek. Pr�buj� uspokoi� si� i jeszcze raz aktywowa� sw�j pok�adowy komputer, ale on milczy. M�j paso�ytniczy anio� str� milczy.

Miecz to tylko narz�dzie. Bez cyfrala dopiero mam przer�bane.

Mniejsza o tryb bojowy, bez kt�rego mam szanse, statystycznie rzecz bior�c, wyj�� z �yciem z trzech, mo�e czterech potyczek. Ale jak wygl�da moja odporno��, pami��, gdzie podzia�a si� wiedza ze szkolenia?

Rozpacz i poczucie bezsilno�ci pozwalaj� mi le�e� bezw�adnie na mchu, zwini�temu w k��bek, trwa to mo�e ze dwadzie�cia minut. Potem czuj�, �e uwieraj� mnie kamienie, mokry mech jest niewygodny, �r� mnie mr�wki.

Dobra, wystarczy.

Wstaj� i jeszcze raz przeszukuj� polan�. Systematycznie i starannie. Wszystko si� przyda. Ka�dy strz�p, ka�dy drobiazg. Na pocz�tek znajduj� gar�� z�ota. Pojedyncze monety rozsypane to tu, to tam, w trawie, tkwi�ce mi�dzy kamieniami. Niedu�o. G��wne zapasy, wepchni�te do pasa ze skrytkami, zosta�y w jukach. U Grunaldiego. By�y ci�kie jak nieszcz�cie, zreszt� nie wybiera�em si� na zakupy. Akurat z�oto jest mi najmniej potrzebne. Gdybym m�g� wezwa� taks�wk� i kaza� zawie�� si� prosto do dworu Grunaldiego Ostatnie S�owo, to co innego.

Znajduj� resztki pasa, strz�py tkaniny, rozerwane fragmenty czego�, co kiedy� by�o chyba moim butem, obecnie sztywne od wilgoci i niepodobne do niczego. Ca�y czas przypominam sobie kolejne utracone drobiazgi poupychane po kieszeniach: scyzoryk. Sk�adany n� z mn�stwem podr�cznych narz�dzi i porz�dnym ostrzem. Resztki zapas�w � kilka kawa�k�w cha�wy i pask�w mi�sa. �y�k�. Fajk�.

Moja fajka, kapciuch z tytoniem i przybornik. Krzesiwo. Jak �y� bez krzesiwa?

Szukam. Obchodz� pogorzelisko po spirali na czworakach, systematycznie przeczesuj�c traw�, mech i kamienie palcami. Wci�� miotaj� mn� dreszcze.

Staram si� nie my�le� o cyfralu, o zimnie i przenikaj�cej mnie s�abo�ci. �upie mnie g�owa i pulsuje w skroniach. W klatce piersiowej gniecie paskudny, mdl�cy b�l. Tam, gdzie tkwi�a w��cznia, wida� nier�wn�, pod�u�n� blizn� pozarastan� warstwami, jak na pniu drzewa. Nie rozumiem, dlaczego �yj�. Grot by� d�ugi na d�o� i przebi� mnie na wylot. Drzewce, kt�re wjecha�o w pier�, te� mia�o z pi�� centymetr�w obwodu. Masakra. Na pewno serce zosta�o uszkodzone, przebity worek osierdziowy, op�ucna, pewnie te� tkanka p�uca. By� mo�e przeci�te �ebro, z pewno�ci� zgruchotana �opatka. Nie rozumiem, sk�d ten bydlak mia� tyle si�y. Mo�e uratowa�aby mnie grupa medyczna, gdyby akurat by�a na miejscu. Gdyby natychmiast mnie zamrozili. Potem Medevac i prosto na oddzia� intensywnej terapii. Mo�e. Jakie� trzydzie�ci procent szans. Tymczasem najwyra�niej wyzdrowia�em.

Kolejny cud.

W trawie znowu widz� metaliczny b�ysk, ale to kamyk pokryty mik�. Mika. Z�oto g�upc�w.

Szukam dalej, szperaj�c w�r�d kamieni, pod monotonnym krakaniem dr�cym szare powietrze mglistego poranka. A p�niej zaznaczam patykiem miejsce, do kt�rego dotar�em, i wracam do pogorzeliska, �eby si� ogrza�. Niestety, �aru zosta�o niewiele. Ledwo pe�ga i posykuje w�r�d w�gli.

Godzin� p�niej znajduj� n�. M�j d�ugi n� w pochwie, w komplecie do utraconego miecza. Le�y przynajmniej dziesi�� metr�w od pogorzeliska, wpl�tany w bezlistne ju� ga��zie jakiego� krzaku. P�acz� ze szcz�cia, tul�c n� do siebie, i tylko przez g�ow� przemyka mi my�l, �e chyba co� nie najlepiej ze mn�. Znalezisko prze�amuje z�� pass� i szybko znajduj� jeszcze r�ne szmaty � strz�py ubrania, rozdarty p�ko�uszek, a wreszcie sajdak z �ukiem wisz�cy na ga��zi. Niewiele tego, lecz b�dzie musia�o wystarczy�. �uk sprawia wra�enie troch� zdezelowanego, chyba jednak da si� naprawi�.

Sk�adam to wszystko w jednym miejscu � n�dzny dobytek, ale lepszy ni� nic. Mam przecie� n�. Cz�owiek, kt�ry ma n�, w�a�ciwie ma wszystko. Maj�c n�, mo�na zmajstrowa� niemal ka�de potrzebne narz�dzie, bro�, nawet schronienie. Mo�na ci��, podwa�a�, r�ba�, pi�owa� i kopa�. Nie ma bardziej niezb�dnego narz�dzia ni� n�. Wiem to dobrze, bo pami�tam czasy, kiedy w�adze postanowi�y zabroni� posiadania no�y.

Fragment sk�rzanego p�ko�uszka, kt�ry mi ocala�, nie jest wielki, ale wystarczy na dwa prymitywne mokasyny. Wycinam no�em dwa kawa�y sk�ry o odpowiednim kszta�cie, a potem stawiam na ka�dym stop� i obrysowuj� w�glem. To b�dzie podeszwa. P�niej przycinam odpowiednio pozosta�e skrawki i owijam nogi, tak jak uczono mnie na kursie.

Szkoda ko�uszka, lecz teraz mam buty. Uk�adam najd�u�szy kawa�ek rozerwanego pasa na pniu i odcinam rzemienie. Nie s� d�ugie, ale wi��� je ze sob� i �ci�gam mokasyny, przewlekaj�c powi�zany rzemyk przez wywiercone no�em otwory w sk�rze.

Pracuj�c, co chwil� rozpaczliwie usi�uj� aktywowa� cyfrala. Niemal odruchowo. Trz�s� mi si� r�ce. Jestem mokry i przemarzni�ty. Teraz zagadnieniem jest jakie� okrycie. Podstawowy problem to ubranie i schronienie. Nie cyfral.

Staj� plecami do pogorzeliska, dok�adnie tak, jak sta�em w momencie, gdy wyros�o ze mnie drzewo. To �atwe. Wystarczy odwr�ci� si�, �eby widok, kt�ry mam wypalony ju� na sta�e w m�zgu, stan�� mi przed oczami.

Dwa zamglone szczyty, tul�ce si� do siebie niczym p�dupki. Szarpane linie ska� osnute niebieskawym oparem. Widoczne w oddali dwie plamy lasu wspinaj�ce si� po zboczach, p�on�ce kr�lewskimi barwami jesieni. Siedemdziesi�t trzy iglaste krzewy, pokr�cone jakby wysz�y spod r�ki mistrza bonsai.

Tak.

Tak sta�em, kiedy moje cia�o eksplodowa�o drzewem.

Miecz mia�em na plecach. Rozerwa�o uprz�� i polecia� do ty�u, tam, gdzie znalaz� go ten przekl�ty szczeniak. �ywy trup, kt�ry nie ma poj�cia, �e chodzi po ziemi tylko z powodu chwilowych problem�w technicznych.

Chodz�ce zw�oki z wyrokiem w odroczeniu na karku. Z�odziej, kt�ry o�mieli� si� okra�� Drzewo.

N� wisia� wysoko z lewej strony, na biodrze. Polecia� w kierunku wyznaczonym moim lewym ramieniem, prosto na tamte krzaki. Odleg�o�� jakich� dziesi�ciu metr�w. Tam go znalaz�em. Sakiewka i pochewka ze scyzorykiem wisia�y na pasie, troch� z ty�u za prawym biodrem. Odmierzam odleg�o�� krokami. Tym razem nie musz� przeszukiwa� ca�ej polany, jedynie tr�jk�tny wycinek w kierunku, w kt�rym przypuszczalnie polecia�y moje rzeczy. To, �e zmusi�em si� do jakiego� analitycznego my�lenia, zostaje nagrodzone: znajduj� jeszcze �y�k� i po�� ko�uszka. Strz�p wielko�ci mo�e dw�ch d�oni, jednak akurat ten, na kt�rym zale�a�o mi najbardziej. Lew� po�� kryj�c� wewn�trzn� kiesze�, gdzie znajduje si� pokrowiec z fajk� i kapciuch z garstk� tytoniu. Eksperymentalne zio�a, kupione jeszcze w �mijowym Gardle przepad�y � przecie� nie b�d� po nich p�aka�. Nie nadawa�y si� do niczego.

Zbieram gar�� ga��zi i dorzucam do ognia, a potem siedz�, pykaj�c z fajki. Wracam do r�wnowagi. Oto nowa wiedza: do ognia nale�y dok�ada�, a nie rozpacza�, �e ga�nie. Cz�owiek nieustannie si� uczy. Ob�ok dymu pachn�cego kadzidlanie suszonymi �liwkami rozja�nia mi umys� i nagle dostrzegam wyra�nie swoj� g�upot�. Nawet nie chce mi si� komentowa� w�asnego stanu.

Wstaj� i ruszam d�ugimi krokami tam, gdzie stoczono walk�.

Ludzie Ognia odeszli jako wskrzeszone przez mg�� �ywe trupy. Odeszli, zostawiaj�c manierk� le��c� przy kamieniu, p�aszcz tego wielkiego woja, jego he�m, wci�� spoczywaj�cy na �cie�ce, ale nade wszystko miecze. Dwa miecze, niewiarygodny kretynie.

S� kr�tkie, jako�� ostrzy przywodzi na my�l bardziej narz�dzia ogrodnicze ni� dzie�a sztuki p�atnerskiej, niemniej jest to bro�.

Podnosz� miecz nale��cy do pierwszej ofiary mojego nordlanda. Bro� wielkiego brodacza. Ten sam, kt�ry porwa� woj, kiedy jego bro� p�k�a pod ciosem. Oraz jeszcze jeden, nale��cy do kolejnego Cz�owieka Ognia. Obok r�koje�ci wci�� le�y jego d�o�, zielonkawa, pokryta przez mr�wki.

Podchodz� jeszcze do kraw�dzi przepa�ci i znajduj� zapl�tany w korze� p�aszcz ch�opaka. Nie jest go �atwo dosi�gn��, ale wystarczy odrobina wspinaczki i d�ugi kij z s�kiem na ko�cu.

P�aszcz W�a s�u�y mi nast�pnie do wykonania odzie�y. Najprostszej na �wiecie. Kiltu.

Wystarczy odci�� odpowiedniej d�ugo�ci pas, okr�ci� biodra, przerzuci� przez rami� i umocowa� paskiem odpi�tym od manierki. Reszt� p�aszcza przycinam odpowiednio, po�rodku robi� tr�jk�tne naci�cie, w kt�re wk�adam g�ow�, i zaimprowizowan� jak poncho bluz� wi��� pod pachami kawa�kami rzemieni. P�aszcz olbrzymiego woja jest wielki i porz�dny, wi�c narzucam go na ramiona. Wszystkie szmaty, kt�re mam na sobie, s� sztywne od lodowatej wilgoci. P�aszcz na domiar z�ego zosta� obsikany przez wilka.

Naturalnie zabieram te� osierocon� strza�� wbit� w �upkow� gleb� i he�m brodacza.

Podstawowym przygotowaniem do sztuki przetrwania jest tak zwany �test ceg�y". Umiej�tno�� wymy�lenia, co mo�na zrobi� z dowolnym, przypadkowym przedmiotem, na przyk�ad z ceg��, poza budowaniem dom�w, oczywi�cie. Taki he�m to r�wnie� kocio�ek, podr�czne kowad�o, miednica, prymitywna tarcza, kastet, maska, nieprzemakalny kapelusz i tak dalej. Wystarczy pomy�le�.

Zabieram nawet strz�py szmat, fragmenty pasa, z kt�rych robi� rzemienie. Z kawa�ka nogawki produkuj� tobo�ek, w kt�rym umieszczam wszystkie znaleziska, i wi��� go skosem przez pier�.

A potem odchodz�.

Schodz� �cie�k� prowadz�c� w d�, na p�noc. Do Ziemi Ognia.

Odchodz�, nie �egnaj�c przytulonych do siebie szczyt�w ani jednym spojrzeniem, ignoruj� moje w�asne ekspresyjne pos�gi i drzewa wygl�daj�ce niczym powykr�cane sylwetki Drakkainen�w w ataku ta�ca �wi�tego Wita. �lizgam si� na mokrych kamieniach, potykam okorzenie, mam na sobie �achmany, ale �yj�.

Jestem s�aby jak niemowl�, trz�s� mn� dreszcze, umieram z g�odu. Ale �yj�.

�yj� i jeszcze powalcz�.

Na dno doliny, ku szumi�cemu w�r�d iglastych krzew�w i ska� potokowi w�druj� ponad godzin� i ledwo trzymam si� na nogach. Pij� potem wod� na czworakach jak ko�, ostro�nie, �eby nie dosta� skr�tu kiszek, woda jest lodowata i skurcz mia�d�y mi jelita, pusty �o��dek wywraca si� na lew� stron� i wywo�uje torsje. P�ucz� twarz i przez jaki� czas siedz� na mchu, czekaj�c, a� oddech wr�ci do normy.

Nadal czuj� kierunki w g�owie czy to tylko z�udzenie? Wydaje mi si�, �e wiem, gdzie znajduje si� kraina Ludzi Ognia, gdzie piekielny boschowski Disneyland wzniesiony przez van Dykena i gdzie jego ob��kany Zamek Cierni. Tylko �e to mo�e by� moje urojenie. Nie umiem aktywowa� cyfrala. Obawiam si�, �e zosta� w drzewie. W tym drzewie, kt�re by�o mn�. Mo�e spali� go piorun? Sk�d mam wiedzie�, jaka jest mechanika pieprzonego cudu?

Id� potem pod pr�d strumienia, dnem doliny, w�r�d wznosz�cych si� po bokach ska�, w�r�d m�awki i czasem krakania kruk�w.

Id�.

Pierwszych ludzi spotykam oko�o po�udnia. Martwych.

Najpierw widz� wilka. Jest szary i ogromny, przypomina ciel�. Ma pochy�y grzbiet, zad niski jak u hieny, ale k��b i kark wysokie na ponad p�tora metra. Ka�da �apa grubo�ci mojego uda.

Nieruchomiej�, powoli spuszczaj�c d�o� na sajdak, jednak przypominam sobie, �e �uk jest uszkodzony, a ja mam tylko jedn� strza��. Eksplozja, kt�ra uczyni�a mnie drzewem, obruszy�a rolki, poprzestawia�a naci�gi ci�ciwy, �uczysko chyba te� jest zwichrowane. Cofam wi�c d�o� i si�gam po miecze. Stoj� czujnie, z d�o�mi na krzy� na obu r�koje�ciach i czekam.

Wilk szarpie co� mi�dzy kamieniami, przytrzymuj�c �ap�, a potem unosi nagle ogromny �eb, nastawiaj�c tr�jk�tne uszy. Je�y futro na karku, w�r�d burej sier�ci strasz� si� pojedyncze d�ugie kolce, niczym u kolczatki.

Potw�r.

�Wilk" fajnie brzmi, jednak to bydl� wa�y ze trzysta kilo. Jego czaszka ma z p� metra d�ugo�ci.

Z pyska zwisa mu kawa� mi�sa, oderwany przed chwil�, lecz na �ykanym pospiesznie po�ciu nie widz� futra. Jest g�adka, z�otawa sk�ra.

Basior unosi wargi i pokazuje mi z�by. Obna�aj� si� k�y, ogromne jak d�uta, te mniejsze maj� d�ugo�� mojego kciuka. Ca�y garnitur b�yska pod zmarszczon� g�rn� warg�, z gard�a zaczyna dobiega� niski grzmot, przywodz�cy raczej na my�l rodz�cy si� ryk lwa.

Stoj� nieruchomo, rozpaczliwie usi�uj�c aktywowa� cyfrala, cho� niewiele z tego wynika. Trudno wyja�ni�, jak to si� robi. W normalnym ludzkim organizmie raczej niczego si� nie w��cza na zawo�anie. Lecz obs�uga cyfrala jest instynktowna. To si� dzieje samo. Nie trzeba zakl�� ani wysi�ku. Dzia�a wewn�trznie, naturalnie, jak gniew albo smutek. A mimo to napinam si� ca�y, dr�� mi wszystkie mi�nie, zaciskam szcz�ki, jakbym m�g� si�� zmusi� m�j m�zg do wej�cia na wy�sze obroty.

Wilk bez wysi�ku, spr�y�cie zeskakuje spomi�dzy ska� i odwraca si� w moj� stron�, jego warkot czuj� gdzie� przepon�, gdy wci�� bezsilnie usi�uj� wej�� w tryb bojowy, jakbym rozpaczliwie naciska� martwy wy��cznik.

Patrzy na mnie spod opuszczonego �ba, prezentuj�c bia�� palisad� z�b�w, jego oczy p�on� hipnotyzuj�co brudn�, bursztynow� barw�.

Patrz� w te �lepia i usi�uj� mu narzuci� swoj� wol�, ale to tak, jakbym chcia� zdominowa� tygrysa. To nie ujadaj�cy przy furtce kundel.

Jedynym efektem jest stru�ka gor�cej krwi tocz�ca si� po mojej wardze a� do ust i lodowaty dreszcz tn�cy cia�o. Znowu robi mi si� zimno, teraz g��wnie chyba ze strachu. Wysuwam lekko oba ostrza zza pasa, ale czuj�, jakie s� �mieszne w por�wnaniu z t� niemal p�tonow� g�r� mi�ni i szcz�k.

Zimno ogarnia mnie niczym ca�un, �upie mi w skroniach, widz� tylko oczy wilka, brudno��te i bezlitosne, lecz pa�aj�ce jakim� rozumnym okrucie�stwem.

Czuj� jego ruch, mimo �e nawet nie drgnie. Czuj�, �e wystartuje kilkoma d�ugimi skokami, a potem bez namys�u, na wysoko�ci tamtego kamienia wystrzeli we mnie jak rakieta. Przy pierwszym kroku zwierz�cia wybij� si� w lewo, odbij� stop� od ska�y i rzuc� plecami w �cian�, mi�dzy stercz�cy g�az i pie� wykr�conej g�rskiej sosny. Je�eli nadal jestem do czego� takiego zdolny i je�li zapr� si� tam nogami, b�d� mia� ju� w r�kach miecze, a on nie zdo�a mnie si�gn��. Przynajmniej nie od razu. Nos, oczy, gard�o. Trzy szybkie ci�cia, a potem kr�tka chwila, by wpe�zn�� na plecach tam, gdzie jest jeszcze wy�ej i cia�niej.

Powiedzmy.

Widz� to wszystko w jednym, momentalnym b�ysku, jako jeden uk�ad. Trwa to u�amek sekundy. Wilk zmienia �rodek ci�ko�ci, pochyla �eb jeszcze ni�ej, a ja ju� wiem, �e skoczy inaczej, �e ruszy z innej �apy i ca�y uk�ad rozpada si� b�yskawicznie, zast�piony przez inny. Teraz unik w drug� stron�, obrotem, jak torreador, tu� przed wyszczerzonymi z�bami, z trudnym podw�jnym ci�ciem. Lewa r�ka odwr�conym ostrzem po gardle, prawa z g�ry w podstaw� czaszki, r�wnocze�nie niczym zamkni�cie no�yc. Zmieniam chwyt lewej d�oni na odwrotny.

Ogarniaj�ce mnie zimno przenika do szpiku ko�ci. Na �cie�k� spada szyszka, po zboczu tocz� si� ma�e kamyki. Na chwil� zapada g�sta, martwa cisza. Patrzymy na siebie.

Kruki czekaj�ce dot�d na ga��ziach na koniec uczty basiora podrywaj� si� nagle z wrzaskiem i wzbijaj� nad dolin� w miotaj�c� si� panicznie chmur�, a wilk zaczyna si� cofa�. Ca�y czas warcz�c, cofa jednak grube �apy ma�ymi kroczkami, nie spuszczaj�c ze mnie wzroku.

Mija minuta, wilk robi jeszcze kilka krok�w do ty�u, a ja zmuszam skamienia�e mi�nie do wysi�ku i wychylam si� w jego stron�. Wtedy zwija si� w miejscu i odbiega ra�nym truchtem. Nie wygl�da to na atak paniki, basior sprawia raczej wra�enie, �e przypomnia� sobie o czym� wa�nym.

Kruki obsiadaj� ga��zie i znowu zapada cisza.

* * *

Wilk znikn��. Drakkainen sta� przez chwil� nieruchomo, potem osun�� si� na traw� i z wysi�kiem pu�ci� �ciskane kurczowo r�koje�ci obu mieczy.

� Och, ch�opie... � wymamrota� po chorwacku. � Piczku materi ... Ch�opie...

Siedzia� i patrzy� na swoje d�onie, zaciskaj�c pi�ci, jakby nie by� pewien, czy zadzia�aj�.

Potok op�ywa� kamienist� �ach� pokryt� �wirem i ska�ami, ros�o na niej te� rachityczne drzewko.

Trupy le�a�y obok siebie. Trzy. M�ody m�czyzna z okropnie rozr�ban� szyj�, ramieniem i barkiem, najwy�ej dziesi�cioletni ch�opiec ze strza�� stercz�c� z karku i jasnow�osa dziewczyna z poder�ni�tym gard�em. Wszyscy mieli wyszarpane kawa�y cia�a z ud i bok�w, ale to uczyni�y wilcze k�y. Wszyscy troje byli nadzy, wszyscy z r�kami wykr�conymi na plecy, z opuchni�tymi kciukami owi�zanymi rzemieniem i wszyscy le�eli obok siebie, r�wno, u�o�eni twarzami do ziemi. Mieli g�adk� sk�r�, tylko na barku m�czyzny Drakkainen zauwa�y� wytatuowany znak, podobny do skomplikowanego li�cia. �adne nie mia�o jednak zygzakowatych, w�owych znak�w na ko�czynach i plecach.

Drakkainen przykl�kn�� przy nich, przytrzymuj�c jedn� r�k� sajdak z �ukiem. Ostro�nie odwr�ci� ku sobie blad�, rozmoczon� twarz dziewczyny, o sinych wargach i zamglonych oczach. Na kamieniach nie by�o krwi. Kraw�dzie rany te� by�y wyp�ukane i blade.

Drakkainen wsta� i, pochyliwszy si�, przeszed� szybkim krokiem wzd�u� strumienia, potem wr�ci� wolno, niemal w�sz�c po ziemi, odwr�ci� par� kamieni, przesun�� delikatnie palcami po piachu i �wirze, jakby czyta� znaki jakiego� tajemnego pisma.

� Nie zabili was tutaj... � wymamrota�. � Prowadzili korytem strumienia. Dziewi�ciu konnych W�y na dziwnie podkutych koniach i kilkana�cie krab�w. Wiedli dwa ci�kie wozy, zaprz�one w jakie� pojedyncze zwierz�ta, ale nie konie. Masywniejsze i powolniejsze. Wozy grz�z�y i zapiera�y si� o kamienie, wi�c rozci�li wam rzemienie na kciukach i kazali pcha�. By�o was o�mioro. Tutaj w�z zapad� si� na amen i zacz�� przewraca�. Szyk rozci�gn�� si� i rozerwa�, je�d�cy znale�li si� wok� wozu i zacz�li pogania� was pejczami albo czym� takim. Kto� upad� i zostawi� �lady krwi na skale. A wtedy ch�opiec zacz�� ucieka�. T�dy... I t�dy... Potem brzegiem. Strzelali dwa razy, ale chybili. Dosta� dopiero tu, na tej pla�y. W kark.

Opad� na kolana i wtedy kt�ry� z W�y z�apa� go jakim� lassem albo biczem za szyj�. A p�niej powl�k� konaj�cego na t� �ach�. Wtedy rzuci�a� si� na najbli�szego je�d�ca, ale ci� odtr�ci�. Ty skoczy�e� na kolejnego. Zdo�a�e� �ci�gn�� go z konia i powali�, kiedy ci� ci�li. Wysoko, z siod�a, zas�oni�e� si� przedramieniem. Ten zaatakowany uwolni� si� i przer�ba� ci bark. Drugi konny znowu ci�� i przer�ba� ci szyj�. Potem odwlekli was na �ach�. Ale najpierw � zwr�ci� si� do martwej dziewczyny � zgwa�cili ciebie i dopiero poder�n�li gard�o. Tamten �y� jeszcze, kona� z up�ywu krwi, ale kazali mu patrze�. Kiedy umar�a�, u�o�yli was tutaj. A wozy pojecha�y dalej. Prosto do Muzycznego Piek�a. Wioz�y na przyk�ad mi�so, �elazo, sk�ry, s�l i saletr�. Mo�e wi�cej armatniego mi�sa dla naszego czarodzieja z Amsterdamu. Dla �wira i eksperymentatora spo�ecznego, kt�remu zachcia�o si� wojny.

Vuko wyprostowa� si� i otrzepa� kolana. Zamkn�� dziewczynie jej p�otwarte oczy.

� Chyba musz� zmieni� szlak. Za du�y tu ruch.

Mimo to poszed� wzd�u� strumienia.

Mniej wi�cej kilometr dalej zbocza opad�y na tyle, �e mo�na by�o skr�ci� w las. Szed� niczym starzec, odpoczywaj�c co kilkadziesi�t metr�w. W lesie Drakkainen szpera� przez jaki� czas w poszyciu, wreszcie znalaz� jakie� rosn�ce wprost z ziemi pi�ropusze, podobne troch� do li�ci palmowych, a troch� do paproci. St�kaj�c z wysi�ku, powyrywa� je, a potem znowu odpoczywa�, dysz�c ci�ko oparty o pie�. Odci�� pi�ropusze li�ci, zostawiaj�c grube powykr�cane k��cza, kt�re oskroba� no�em a� do bia�ego wn�trza. Znalaz� sobie niewielk� kotlink� z widokiem na prowadz�cy dnem strumienia szlak i zapad� w niej, chrupi�c swoje korzonki. Stara� si� �u� powoli, ale i tak musia� si� powstrzymywa�, �eby nie po�yka� ich w ca�o�ci.

� Jebem ti duszu, co za paskudztwo � mrukn��. � I jeszcze jakby cuchnie tranem.

P�niej wype�z� ze swojej kotlinki poszuka� wi�cej paproci.

Nadje�d�ali st�pa, �omoc�c opancerzonymi kopytami o kamienie i piarg, zm�czeni, obwieszeni broni�, w cudacznych, czernionych zbrojach. Konie ob�o�one p�ytami przywodzi�y na my�l ryby g��binowe. Wok� snu�a si� mg�a, ostatni z je�d�c�w trzyma� bu�czuk zwie�czony czaszk� z d�ugimi w�osami, drzewce oplata�y ta�cz�ce w�e, jak w kaduceuszu z piek�a rodem. Ramiona konnych zdobi�y zygzakowate tatua�e przypominaj�ce stylizowany drut kolczasty.

Ludzie W�e.

Drakkainen le�a� na ziemi zupe�nie nieruchomo, okryty swoim p�aszczem, z twarz� wtulon� w pachn�ce grzybami li�cie i marzy� o granacie r�cznym. Ceramicznym, z wk�adem kulkowym.

Dzieli�o ich z dziesi�� krok�w, a on le�a� na zboczu, skryty w�r�d li�ci, kilka metr�w nad ich g�owami, w mroku boru. Je�eli nie mia� straszliwego pecha albo nie zrobi jakiego� g�upstwa, nie powinni go zobaczy�.

Jeden z W�y odezwa� si�, ostrym, rozkazuj�cym tonem i Drakkainen omal nie podni�s� si� z kryj�wki. Odpowiedzia� mu drugi i obaj roze�mieli si�, ale s�owa brzmia�y, jakby bilardowe kule spada�y na �wirowate dno strumienia albo jakby kto� wsadzi� �elazny pr�t w szprychy ko�a. W d�wi�kach, kt�re Vuko s�ysza�, nie by�o nic cho�by podobnego do zrozumia�ego s�owa. Tylko zgrzytliwy szwargot, gard�owe pochrz�kiwania i kanciasty gruchot obcej mowy.

Nie rozumia� nic.

Nic.

W�e m�wili j�zykiem Wybrze�a �agli.

J�zykiem, kt�ry niedawno brzmia� dla Drakkainena r�wnie znajomo, co j�zyki na Ziemi, a teraz by� tak zrozumia�y, jak zawodzenie wieloryb�w i wycie wilk�w.

Wydawa�o mu si� niemo�liwe, �eby by� w stanie powt�rzy� takie d�wi�ki, a co dopiero je zapami�ta�.

Je�d�cy odjechali, zapad�a cisza. Drakkainen usiad� w kotlince i owin�� si� p�aszczem. Siedzia� nieruchomo, porusza�a si� tylko d�o� z no�em oskrobuj�ca jadalne k��cze paproci. Powoli, z chor�, nadprogramow� systematyczno�ci�. Bez ko�ca. Zeskroba� wreszcie korze� na wi�ry i rzuci� no�em w ziemi� pod nogami, a potem dalej siedzia�.

D�ugo.

� Dobra, pieprz� to � powiedzia� lasowi. � Mog� operowa� z go�ym ty�kiem, bez miecza, bez wsparcia. Ale z pustym �bem ju� nie da rady. Przykro mi. Koniec misji.

Zacisn�� z�by i hukn�� potylic� w pie�.

� Pewnie. Wystarczy tylko przebi� si� do domu Grunaldiego, gdzie nie b�d� w stanie si� z nikim dogada�, odzyska� radiolari� i wezwa� prom ewakuacyjny. Sorry, Ostatnie S�owo, ale lepiej nawiewaj z kraju. M�j rodak niestety sta� si� jakim� wszechmog�cym, pieprzonym magiem i rozpirzy wam tu wszystko w drobny mak. Umie zamienia� ludzi w drzewa, o�ywia� trupy i upiory, lata� w powietrzu, istny kopany Nosferatu. Wi�c wsiadaj na okr�t, przyjacielu, i spierdalaj, zanim przerobi� ci� na posta� z Boscha, Breughla lub Picassa. A prom przyleci albo nie. Misja jest nielegalna, przyjacielu. Je�li wracasz z rozbitkami, mo�e po ciebie przylec�. Ewakuacja uczonych jako� uzasadni naruszenie przepis�w. Cenne informacje to te� by�by jaki� argument. Mo�na �ci�gn�� agenta po cichu i warto ryzykowa�. Ale po popapra�ca, kt�ry si� zepsu�, nic nie osi�gn�� i niczego si� nie dowiedzia�, nikt nie b�dzie wysy�a� promu.

Zacisn�� powieki i jeszcze raz grzmotn�� potylic� w pie�, a� zadudni�o.

� W��cz si�, �cierwo!

A potem znowu milcza�.

Wreszcie splun�� siarczy�cie, podni�s� n�, otar� o kilt i ostro�nie wsun�� do pochwy.

Wsta�, przewi�za� si� swoim zawini�tkiem, narzuci� p�aszcz na ramiona i poszed� przez las, wzd�u� strumienia. Ostro�nie i jak najciszej.

Raz i drugi zatrzyma� si� nagle, zerkaj�c czujnie przez rami�, z d�oni� na r�koje�ci miecza.

Potrz�sn�� g�ow� i ruszy� znowu.

Wypatrzy� sobie niezbyt stromy szczyt u wylotu doliny, jakie� p�tora kilometra dalej i postanowi� go zdoby�. Rzut oka z wierzcho�ka m�g� upewni� Drakkainena, czy prawid�owo ocenia kierunki, czy te� ma jakie� fantazje. Wybra� tras� i zacz�� interesowa� si� miejscem na nocleg. W normalnych warunkach, maj�c dost�p do wody, m�g� nie je�� z tydzie�, jednak nie mia� poj�cia, w jakim jest stanie. Czu� si� dziwnie i, szczerze m�wi�c, nie za dobrze. Kr�ci�o mu si� w g�owie, wi�c co kilkaset metr�w musia� przysiada�, �apa� oddech i czeka�, a� serce si� uspokoi.

Przynajmniej czu�, �e ma bij�ce serce, a nie rozdarty ostrzem w��czni strz�p. Kiedy ociera� mokr� od potu twarz, czu�, �e to normalna ludzka sk�ra, kt�ra poci si�, marznie, a zadrapana krwawi. Sk�ra, a nie zdrewnia�a, szorstka kora.

Od pewnego czasu widywa� k�tem oka jakie� p�ywaj�ce plamki �wiat�a, tu� na granicy pola widzenia. Mroczki.

Mog�y oznacza� przem�czenie, os�abienie albo i zapa��. Co gorsza, pojawia�y si� i znika�y, a za ka�dym razem niespodziewany ruch na kraw�dzi wzroku wywo�ywa� alarm.

Jakby mia� nie do�� zszargane nerwy.

Kilkaset metr�w dalej uzna�, �e to nie s� zwyk�e mroczki i zaniepokoi� si� na serio.

Efekt nie przypomina� srebrnych iskier p�ywaj�cych bez�adnie na brzegu pola widzenia. By� raczej podobny do �wietlnego bliku. Zaj�czka puszczanego lusterkiem, kt�ry sprawia� wra�enie, �e posiada wol� i celowo si� z nim dra�ni, podkrada z boku, po czym przy jakimkolwiek ruchu g�owy czmycha.

Kiedy zszed� ju� w dolin� i ruszy� w kierunku wznosz�cego si� przed nim szczytu, widywa� to ju� co chwil�. Jaskraw� plamk� �wiat�a w�druj�c� r�wnolegle z nim. By� w stanie obserwowa� co� k�tem oka, jednocze�nie patrz�c przed siebie, wi�c zauwa�y�, �e �wietlny zaj�czek, kt�ry powinien by� po prostu b��dem pracy kory wzrokowej albo chwilowym przek�amaniem siatk�wki, kryje si� za pniami drzew i ska�ami, �e przemykaj�c w�r�d ska� szlaku, o�wietla je niewielkim kr�giem jak latarka, �e w tym blasku �d�b�a i kamienie przez u�amek sekundy rzucaj� dodatkowy cie�.

Rozejrza� si� po ska�ach i turniach, usi�uj�c wypatrzy� �artownisia, kt�ry puszcza� zaj�czki. Kto� m�g� chcie� zwr�ci� jego uwag� bez wrzask�w, dosy� nierozs�dnych w g�rach, w kt�rych toczy�a si� podjazdowa, szarpana wojna. Wystarczy�o z�apa� b�ysk s�o�ca na ostrze no�a albo kraw�d� tarczy. Tylko �e po pierwsze, wtedy stara�by si� za�wieci� mu w twarz, po drugie, raczej sam pozostawa�by widoczny, po trzecie, by�o pochmurno.

To wyczerpywa�o list� rozs�dnych wyt�umacze�, wi�c Vuko po prostu szed� dalej.

Szlak, kt�ry najwyra�niej upodoba�y sobie oddzia�y podjazdowe van Dykena nie by� najlepsz� tras� i Drakkainen jak najszybciej chcia� z niego zej��.

Post�j zrobi� w po�owie drogi na szczyt, w do�� g�stym lesie, w�r�d ska� i paproci.

Zdj�� he�m, rozpi�� wilgotny na plecach od potu p�aszcz i usiad� na zwalonym pniu, ostro�nie popijaj�c ze zdobycznej manierki. Plamka jaskrawego �wiat�a wci�� przemyka�a gdzie� na granicy wzroku, ale usi�owa� na ni� nie czatowa� ani jej nie wypatrywa�.

Najpierw musia� dosta� si� na szczyt i znale�� jakie� schronienie. Potem dotrze� do Ziemi Ognia, odzyska� Jadrana i sprz�t. Po drodze nauczy� si� troch� j�zyka. P�niej posprz�ta� van Dykena i to, co narozrabia�. Sprofanowa� zw�oki i odla� si� na jego gr�b. Nast�pnie znale�� i ewakuowa� pozosta�ych. Wr�ci� na Ziemi�. Huk roboty. Do okulisty i neurologa m�g� p�j�� dopiero po tym wszystkim, wi�c nie mia� czasu na jakie� fenomeny �wietlne.

Kiedy znienacka �mign�a w powietrzu i zawis�a mu p� metra przed twarz�, podobna do o�ywionej lalki Barbie w sferze migotliwej po�wiaty, akurat poci�ga� �yk wody.

� Mo�e zacz��by� wreszcie my�le�, bezm�zgi mi�niaku? � zapyta�a rozdra�nionym tonem po angielsku.

Wrzask z gard�em pe�nym wody da� jedynie taki efekt, �e uda�o mu si� niemal utopi�. Prychn�� i z jakim� przedziwnym kwikiem zwali� si� z pnia na wznak, zanosz�c si� kaszlem.

Poderwa� si� jeszcze szybciej, oblewaj�c si� zawarto�ci� manierki. Migoc�ca figurka male�kiej dziewczyny �mign�a kawa�ek dalej i znowu zawis�a w powietrzu, splataj�c nogi w kostkach. By�a naga, �wietlista, mia�a ze trzydzie�ci centymetr�w wzrostu i z�ote w�osy. Nie blond, ale metalicznie z�ote, jak cieniutkie druty. K�pka w�os�w na jej �onie te� by�a z�ota. Mia�a mikroskopijny p�pek, ledwo dostrzegalne paznokcie i male�kie niczym �ebki szpilek wypuk�e sutki na piersiach wielko�ci wi�ni.

Drakkainen wykaszla� si�, po czym przetar� twarz i oczy.

� Ka�dy by zwariowa� � powiedzia� st�umionym g�osem. � To nie by� �atwy dzie�. Zmartwychwsta�em, ledwo trzymam si� na nogach, wczoraj jeszcze by�em drzewem, dowiedzia�em si�, �e straci�em wszystkie umiej�tno�ci, nie znam nawet j�zyka, w�druj� z go�� dup� po g�rach okr�cony kawa�kami koca, na nogach mam resztki ko�uszka. Co ja zreszt� wiem o cudownych wskrzeszeniach.

Mo�e nie da si� nie zwariowa�. Ale dlaczego nie mog� mie� jakich� ludzkich majak�w? Ale piczku materinu, perkele saatani vittu, zaszto Disney?

Rozmasowa� powieki, jakby chcia� wcisn�� sobie ga�ki oczne do �rodka czaszki.

A potem znowu otworzy� oczy.

Male�ka wr�ka nadal unosi�a si� przed nim w powietrzu, z r�czkami za�o�onymi za g�ow� i podci�gni�tym do g�ry jednym kolankiem. Zd��y� zauwa�y�, �e mia�a zdecydowanie ludzkie rysy. Nieznajome, ale ludzkie. Konwencjonalnie �adne, jak u modelki.

� Sug elg y helvete � powiedzia� Drakkainen po fi�sku, cho� nieuprzejmie.

Odwr�ci�a si� w miejscu, po czym wypi�a na niego male�ki, kr�g�y ty�eczek i zakr�ci�a nim fachowo, jak striptizerka.

� Napatrzy�e� si�? Mo�e zata�czy� przy ga��zce?

� Uro�nij, mniej wi�cej pi�ciokrotnie, to znajd� dla ciebie zastosowanie. Rozumiem, moja pod�wiadomo�� daje mi do zrozumienia, �e jestem emocjonalnie niedojrza�y. Doros�y, odpowiedzialny m�czyzna nie przyst�puje do tajnego programu i nie opuszcza orbity Ziemi. Zreszt� sugerowano mi to przez ca�e �ycie. Syndrom Piotrusia Pana i tak dalej. St�d ten Dzwoneczek. Spierdalaj, Dzwoneczku. Powiedz Kapitanowi, �eby si� podtar� hakiem. Dobranoc.

Machn�� d�oni�, ale uskoczy�a zwinnie poza jego zasi�g, stan�a na stercz�cym obok konarze. Otaczaj�ca j� migotliwa po�wiata okaza�a si� par� zwiewnych, opalizuj�cych t�czowo skrzyde�ek o �y�kowanej strukturze jak u wa�ki, ale w kszta�cie skrzyde� wielkiego, tropikalnego motyla. Rozpostar�a je i teraz porusza�a nimi miarowo, w�a�nie po motylemu.

� �apy przy sobie, wie�niaku! Mo�esz patrze�, ale nie dotykaj. A je�li mnie nie chcesz, to po co mnie wywo�a�e�?! � To ostatnie zdanie ju� wykrzycza�a, po czym zacz�a p�aka�. � Powiedzia�e� do mnie �cieerwoo...! I jeszcze, �ebym zrobi�a �osioowi... � Zanios�a si� szlochem.

Drakkainen patrzy� na to oboj�tnie, z zupe�nie nieruchom� twarz�.

� Ty jeste� Cyfral � powiedzia� martwym g�osem i po raz trzeci w �yciu � zemdla�.

* * *

Budz� si� w chwil� p�niej. Nad g�ow� palisada pni, md�e �wiat�o pochmurnego dnia poszatkowane ga��ziami, pode mn� kamienista gleba, pe�en szyszek le�ny podszyt. W �o��dku paskudne, gniot�ce uczucie, kt�re niesie ze sob� �wiadomo�� choroby.

I jeszcze prawo moralne w sercu.

Przetaczam si� na bok i wstaj� ci�ko. Trzeba i�� na szczyt.

Koszmar wci�� p�onie mi w m�zgu, ale nie widz� wok� �wiate�ek ani wr�ek. Staram si� o tym nie my�le�. To mnie przerasta.

Zwariowa�em. Kompletnie. Zwidy, majaki, welcome to Cockooland. Albo cyfral prze�y�. Prze�y�, przeistaczaj�c si� w co� takiego. Straci�em kontrol� nad cia�em, hiperadrenalin�, mo�liwo�ci taktyczne, szermierk�, sztuk� walki i znajomo�� j�zyka, za to zosta�a mi zidiocia�a wr�ka, fruwaj�ca wok� g�owy z krety�skimi komentarzami. Sam nie wiem, kt�ra wiadomo�� jest lepsza.

Zajm� si� tym p�niej.

Po kolei.

To mnie przerasta. Po prostu s� takie dni.

Po drodze wycinam sobie solidny kij. To nie te czasy, kiedy �miga�em po tych g�rach niby kozica. Teraz ledwo pow��cz� nogami i wspieram si� na kiju jak pielgrzym.

Marsz jest monotonny i m�cz�cy, ale pozwala u�ywa� m�zgu. Zbiera� my�li, wnioskowa�. Na przyk�ad przyjmuj� roboczo, �e rzeczywi�cie zmieniono mnie czasowo w drzewo. Mo�na te� przyj��, �e zosta�em zahipnotyzowany. Sp�dzi�em jaki� czas, tkwi�c na stoku g�ry, pogr��ony w katatonii, a ca�a reszta to zwyk�e urojenia. Tak jest znacznie higieniczniej. Jednak to nie t�umaczy w��czni.

Widz� pozarastany, pod�u�ny �lad po�rodku klatki piersiowej, pami�tam agoni�, ca�y czas czuj� �atwo rozpoznawalny, uci��liwy b�l towarzysz�cy gojeniu, tylko �e pulsuje gdzie� wewn�trz mnie, smagaj�c narz�dy, kt�re nie maj� prawa goi� si� w taki spos�b. A jednak si� goj�. Serce pracuje, czuj� to, zw�aszcza brn�c krok za krokiem pod g�r� po le�nym zboczu, ale wci�� �upie mnie w �rodku, jak goj�ca si� rana. Ten sam tl�cy si� gdzie� na granicy odczuwania uci��liwy b�l przenika mi �ebra i p�uca, odzywa si� w �opatce. Dok�adnie tam, gdzie przechodzi�o drzewce. A je�li jednak zamieniono mnie w drzewo, to mo�na zrozumie�, dlaczego nie umar�em. Zgodnie z jak�� krety�sk� logik� jest to wyt�umaczalne. Uratowa� mnie van Dyken. Przedobrzy�. Przedziaba� w��czni�, ale obrzuci� te� czym�, co roboczo, z obrzydzeniem, zgadzam si� nazwa� zakl�ciem. Zanim skona�em, sta�em si� drzewem. I nie umar�em, bo drzewa nie umieraj� z powodu uszkodzenia pnia. Przynajmniej nie od razu. Drzewo mo�e umrze� z choroby, braku �wiat�a lub wody. Sam system korzeniowy mo�e nie prze�y� �ci�cia ca�ego pnia, ale r�wnie dobrze mo�e wyda� nast�pne drzewko. Zatem jako drzewo prze�y�em.

Gdybym jednak jakim� cudem, prezentuj�c wiedz�, wol� i umiej�tno�ci, kt�rych nie posiadam, bo jestem zbyt prosty, zdo�a� z powrotem przeistoczy� si� w cz�owieka, by�bym cz�owiekiem przebitym w��czni�. �miertelnie przebitym. Podw�jne zabezpieczenie. Jednak gdy by�em drzewem, Kruczy Cie� wyszarpa� ze mnie w��czni� i dlatego potem obudzi�em si� �ywy. Quod erat demonstrandum.

Poharatany, chory, majacz�cy, ale prze�y�em. Kolejne pytanie: co wyci�gn�o mnie z pnia? Kruczy Cie� powiedzia�, �e nikt nie mo�e tego zrobi� za mnie. Pami�tam jak przez mg��, �e pr�bowa�em. Pami�tam wysi�ek i jakie� koszmary. Noc, wilki i deszcz. Ale pami�tam te�, �e nie da�em rady.

Chyba.

Wychodz� z lasu i brn� pod g�r�, przez hal� poro�ni�t� ostr�, szaroniebiesk� traw�. Wspieram si� na kiju, odpycham kolana d�o�mi i brn� w g�r� stoku, ku szczytowi, kt�ry zdaje si� oddala� jakby g�ra ros�a, w miar� gdy na ni� wchodz�.

Na szczycie, w�r�d rozsypanych wok� jasnych, wapiennych ska� najpierw siadam ci�ko, a p�niej wystawiam zlan� potem twarz na zimny, jesienny wiatr. Trawa na zboczu pachnie ci�ko, miodowo, aromat przypomina mi nagle renklody. S�odkie, zielone renklody w syropie, jakie sprzedawano w puszkach, kiedy by�em dzieckiem. Marz� o kompocie renklodowym i piernikach. Po��czenie tych smak�w wydaje mi si� czym� ostatecznie doskona�ym. Zabi�bym, by po�re� litrow� puszk� renklod, zagryzaj�c glazurowanymi, polskimi pierniczkami. Na my�l o tym szcz�ki przeszywa mi skurcz.

Tu nie ma renklod ani pierniczk�w. Jest tylko �yk letniej wody z cuchn�cej capem, drewnianej manierki.

A potem wstaj� i patrz� tam, sk�d przyszed�em.

M�j szczyt nie jest szczeg�lnie wysoki, ale i tak nie�le wida�. G�ry wznosz� si� wok� ponurym, granitowym marszem z p�nocnego wschodu �ukiem na zach�d. To stamt�d przyszed�em.

Widz� chyba plecy i rami� P�acz�cej Dziewczyny, za ni� idiotyczn� kul� na kolumnie, niech b�dzie, powiedzmy, Globusowy Wierch, kolec przebijaj�cy kul�, bardziej na p�noc, tonie ju� w mg�ach i wk�uwa si� w niskie chmury. Wszystko to jest gdzie indziej ni� s�dzi�em i znacznie dalej. Gdzie� na prawo od niego powinna by� dolina, kt�ra prowadzi do Ogrodu Rozkoszy, a potem za zakr�tem do Muzycznego Piek�a i Zamku Cier�.

Tam musz� wr�ci�, chocia� sk�ra mi cierpnie na sam� my�l. Wr�ci� jako skrytob�jca.

Ogarnia mnie gniew. Nie tyle na szurni�tego van Dykena, ile na siebie. Kruczy Cie� mia� racj�. Na co liczy�em? Na element zaskoczenia? T�umaczy mnie tylko to, �e nie jestem w stanie zaakceptowa� cud�w. Po prostu nie. To jest za g�upie. Patrz� na obracaj�ce si� elementy �elaznego zamku i widz� maszyn�. Nic wi�cej. Dlaczego� wydaje mi si� to bardziej racjonalne, mimo �e ten �wiat drzemie w wiecznym �redniowieczu i nie ma tu technologii, kt�ra pozwoli�aby zbudowa� co� takiego. Odrobina magii i natychmiast g�upiej�.

Patrz� w stron� Ziemi Ognia i widz� rozmyte s�upy dymu, mam wra�enie, �e wiatr niesie przera�liwy smr�d rozprutych flak�w i �wie�ej krwi, zmieszany z ci�k� woni� pogorzelisk. Wydaje mi si�, �e s�ysz� krzyki, ale to wszystko fantazja. Po prostu wiem, jak cuchnie miejsce masakry. A przy ca�ej kopanej ba�ni masakry s� tu prawdziwe. Mimo czar�w leje si� prawdziwa krew.

U�wiadamiam sobie jeszcze, �e jestem jak Buszmen, kt�ry nie przyjmuje do wiadomo�ci istnienia helikopter�w, noktowizor�w i karabin�w. Widz� w nocy, maj� kije, kt�re mog� rozszarpa� cz�owieka na odleg�o��? Lataj� w powietrzu w �elaznych skrzyniach? Bajki!

Tylko �e moja niezgoda nie str�ci �mig�owca, ani nie uchroni mnie przed seri� z elektromagnetycznego karabinu.

Postanawiam p�j�� na wsch�d i przej�� przez �a�cuch ni�szych g�r, kt�re ci�gn� si� na p�nocnym wschodzie. W ten spos�b nad�o�� drogi i dotr� do Ziemi Ognia od innej strony, lecz szlak b�dzie �atwiejszy i dalej od naszego czarodzieja oraz jego weso�ej kompanii. Dzisiaj jeszcze, przez os�oni�t� zalesionymi grzbietami dolin� i tamt� kotlin� skryt� we mgle. A potem trzeba szuka� schronienia na noc.

Podczas schodzenia nogi bol� mnie jakby bardziej, za to w innych miejscach ni� kiedy gramoli�em si� na szczyt. Wci�� rwie mnie staw skokowy, kt�ry uszkodzi�em jeszcze zanim zrobiono ze mnie drzewo. To �wi�stwo.

Przez jaki� czas zn�w id�, w�a�ciwie brn� wzd�u� potoku i dociera do mnie, �e przeliczy�em si� z si�ami. Przecie� dopiero dzisiaj odzyska�em �wiadomo��. Potrzebna jest rekonwalescencja.

Przepatruj� ha�dy wyp�ukanych otoczak�w, a� znajduj� kilka kawa�k�w krzemienia. Sprawdzam je, uderzaj�c ostrzem jednego z moich kr�tkich mieczy, i krzesz� p�ki iskier, wi�c chowam kamienie do tobo�ka.

B�dzie ogie�.

Fajnie by�oby, gdybym jeszcze znalaz� co�, co mo�na upiec.

Marz� o znalezieniu miejsca na nocleg i o odpoczynku, ale wci�� jestem za blisko. Wiem. Po prostu to czuj�.

Nie wiem, czy rzeczywi�cie mam jakie� przeczucia, czy to histeria.

Jak to dzia�a? Jakie naprawd� mo�liwo�ci ma taki van Dyken?

Wyczuwa mnie na odleg�o��, niczym czarnoksi�nik z ba�ni, siedz�c na wie�y i przepatruj�c dalekosi�nym, p�on�cym okiem horyzont? Co przesy�a transmisj� do takiej, powiedzmy, kryszta�owej kuli? Na jak� odleg�o��?

Id�.

Id� i marz� o jedzeniu. Id� pod g�r�, ku sk�panej we mgle prze��czy. Nie ma tu nic, co mo�na by upolowa�, nic, co da�oby si� zerwa� i prze�u�. Tylko niejadalne k�py krzew�w podobne do kos�wki, ska�y poznaczone w�ciekle ��tymi kleksami porost�w wygl�daj�cymi, jakby kto� pok�pa� je farb�, i k��by mg�y. Id� na prze��cz, walcz�c z p�kaj�cymi z b�lu mi�niami, a przed oczami staj� mi dagnje na buzara, z rozchylonymi apetycznie p�atkami muszli, p�ywaj�ce w wywarze z oliwy, czosnku, zi� i bia�ego wina. Albo janjetina iz pod peke, pachn�ca tymiankiem i czubaric�, w�r�d z�ocistych cebulek oraz bulgoc�cego sosu.

Im bli�ej prze��czy, tym robi si� zimniej. Mg�a ogarnia mnie g�stymi jak wata, wilgotnymi k��bami, wok� majacz� tylko ska�y.

Trzeba wej�� na prze��cz, a potem dosta� si� na d�, w kotlin�. Nie prze�yj� do rana w�r�d tych turni. Nie ma tu drewna, nie ma wody, nie ma z czego zrobi� sza�asu, nie ma nic do jedzenia. Nadejdzie jesienna, g�rska noc i do rana zamarzn�.

Ju� mi niewiele brakuje.

Buty si� rozpadaj�. Mi�kka sk�ra ko�uszka s�abo nadaje si� na podeszwy. Jest porozdzierana o kraw�dzie ska� i wn�trze mokasyn�w powoli nasi�ka krwi�.

Mimo to id�.

Wspominam swoje buty. Nigdy nie lubi�em chodzi� boso. Na Hvarze nawet do morza wchodzi si� w specjalnych butach z pianki i plastiku. Wsz�dzie ska�y i je�owce. Kto raz nadepn�� na je�owca, nigdy ju� nie wejdzie boso do morza. W domu mia�em ca�y w�r starych chodak�w. Zniszczonych, niemodnych albo po prostu takich, kt�re mi si� znudzi�y. Jakiekolwiek. Cho�by lakierki. Stare gumowce. Trampki. Cokolwiek.

Na prze��czy staj� i patrz� w d�. Kotlina, wielka i okr�g�a, rozpo�cieraj�ca si� przede mn�, przypomina mis� pe�n� mleka. Jest wype�niona mg��. Otaczaj� j� z�bate turnie, wyszczerzone jak brzeg obt�uczonego glinianego garnka. Nie ma rady. Musz� zej�� na d� w t� mg��, musz� przeby� dolin�. Cokolwiek tam jest.

Wiatr uderza mnie w twarz. Wiatr z dna kotliny, spod bia�ego ko�ucha mg�y. Cuchnie ci�ko siarkowodorem, a troch� zgnilizn�.

Schodz�. Ostro�nie, krok za krokiem, wpadaj�c na ska�y i ku�tykaj�c na poranionych nogach.

Smr�d staje si� coraz wyra�niejszy. Mijam bulgoc�ce jeziorka, w�r�d ska� majacz� dziwaczne, zmutowane drzewka. Przykre miejsce.

Mg�a rozchodzi si� nieco. Nadal kryje otaczaj�ce dolin� grzbiety, przes�ania niebo, ale widoczno�� troch� si� poprawia. Niedawno widzia�em na dwa metry, teraz si�gam wzrokiem na pi��dziesi�t.

Schodz� w d� kotliny, mijam sterty ska� podobnych do rozsypanych, wybielonych s�o�cem ko�ci. Oto stercz�ce w niebo pa��ki �eber, ogromne niczym elementy budowlane. Raz obudzona gra wyobra�ni nie daje si� zatrzyma�. Mijam szereg kamieni, le��cych jeden za drugim, i zdaje mi si�, �e wygl�daj� jak przewr�cona, rozsypana kolumna i wyra�nie widz� w nich ogromne kr�gi, z ka�dego mo�na by zrobi� taboret. Kawa�ek dalej dostrzegam zupe�nie wyra�nie czaszk�, wielk� niby kabina wojskowej ci�ar�wki. Wszystko to majaczy upiornie w�r�d k��b�w mg�y.

A potem s�ysz� gdzie� z daleka zawodzenie, jak d�wi�k popsutej syreny. Nie wiem, czy to jaka� tr�ba, czy mo�e zwierz�. Nigdy nie s�ysza�em czego� takiego.

Id� wi�c ostro�nie, cicho, od os�ony do os�ony, odruchowo usi�uj�c aktywowa� cyfrala, cho� wiem, �e to nic nie da.

Skradam si� czujnie, wygl�dam zza ska�y, sprawdzaj�c teren, zanim rusz�.

I wtedy widz� smoka.

Bior� go w pierwszej chwili za ska��, ale ska�a zaczyna si� porusza� i po kilku krokach okazuje si� bezkszta�tnym, podobnym do dinozaura stworem z z�bat� paszcz�, stoj�cym na tylnych nogach.

Nie jestem w stanie przerazi� si�, wrzasn��, ani ucieka�. Zanim orientuj� si�, co widz�, padam natychmiast na miejscu, po czym przetaczam si� mi�dzy ska�y i nieruchomiej�. W u�amku sekundy. Po prostu znikam ze �cie�ki.

Dociera do mnie, �e jednak co� ocala�o ze szkolenia, dopiero gdy ostro�nie zerkam w tamt� stron�.

Zwierz� nie jest ogromne. Ma ze cztery metry d�ugo�ci, nie licz�c ogona, jednak jest to archetypiczny smok. Dosy� d�uga szyja, gadzi �eb, grzebie� kostnych wyrostk�w, ogon. No, smok.

W�a�ciwie wywerna.

Dzieli nas jakie� trzydzie�ci metr�w.

Le��. Czekam.

Stw�r prostuje si�, odrzucaj�c do ty�u �eb, po czym rozk�ada skrzyd�a. Banalne, takie, jakich nale�y si� spodziewa� po smokach. Nietoperze, b�oniaste skrzyd�a, rozci�gni�te na kostnym szkielecie. Rozk�ada je powoli, z wysi�kiem, widz�, �e tylko jedno skrzyd�o jest normalne, drugie zniekszta�cone, cz�ciowo zro�ni�te ze zredukowan� przedni� ko�czyn�, pokr�con� i jakby wyschni�t�.

Smok otwiera pysk i wydaje z siebie przera�liwy ryk. Wysoki, zawodz�cy, podobny do skrzypienia ogromnej, zardzewia�ej bramy. Z mg�y odpowiadaj� mu podobne d�wi�ki, wszystkie s� strasznie rozpaczliwe, jakby chore.

Wywerna bije gwa�townie skrzyd�ami, jak �ab�d�, to uschni�te wykonuje konwulsyjne, przykre ruchy, ale nawet gdyby oba by�y rozwini�te prawid�owo, nie unios� smoka. Wa�y pewnie z ton�. Tona mi�sa i ko�ci. Nawet je�li wype�nia go czysty hel, nie poleci. Skrzyd�a, gdyby uda�o mu si� je wyprostowa�, mia�yby rozpi�to�� jakich� pi�tnastu metr�w. Mo�e m�g�by kawa�ek poszybowa�, cho� w�tpi�.

Stw�r tymczasem wydaje z siebie g�o�ne ryki i coraz gwa�towniej t�ucze skrzyd�ami, to pokr�cone zaczyna si� rozwija� i prostowa�, zwierz� robi kr�tki, ku�tykaj�cy rozbieg. Zaciskam z�by, bo chc�, �eby prawa fizyki i biomechaniki wygra�y. Nie chc� widzie�, jak odrywa to beczkowate cielsko od ziemi i krzywo, z uwagi na nierozwini�te skrzyd�o, ale jednak � leci. Bo magia, powiedzmy.

Nie zgadzam si�.

Granica wagi stworzenia mog�cego unosi� si� w powietrzu dzi�ki sile mi�ni to mniej ni� dwadzie�cia kilo. Wi�cej mi�ni to wi�cej masy i wi�cej szkieletu, a to znaczy wi�kszy ci�ar. I znowu trzeba wi�cej mi�ni. I tak ma by�. Nawet je�eli to bydl� ma inne mi�nie i inn� biochemi�, to powiedzmy dwa razy wydajniejsz�, a nie dwie�cie.

Logika ma zosta�. Smok�w nie ma. I tak ma by�.

Bije skrzyd�ami, czuj� powiew wiatru, cz�apie coraz szybciej pomi�dzy kamieniami, kul� si�, bo widz�, �e przebiegnie par� metr�w od mojej kryj�wki. Smok robi coraz d�u�sze susy dok�adnie jak startuj�cy �ab�d�, wreszcie rozk�ada skrzyd�a i, uderzaj�c nimi z pot�nym �opotem, wzbija si� w powietrze.

Przelatuje cztery, mo�e pi�� metr�w, po czym z szumem wali si� w ska�y i piarg dna doliny. S�ysz� �omot, czuj� drgni�cie ziemi, pomi�dzy ska�ami wzbija si� k��b py�u.

Fizyka � jeden, magiczne idiotyzmy � zero.

Czekam chwil� i podkradam si� do miejsca katastrofy.

I znajduj� rze�ni�. W zderzeniu ze skalist� gleb� stw�r rozbryzn�� si� jak arbuz. Teraz jest stert� pogruchotanego mi�sa, potrzaskane pneumatyczne ko�ci stercz� na wszystkie strony z tego k��bowiska niczym ig�y. Jeszcze �yje, wielkie oko powoli przes�ania drgaj�ca, bia�a powieka, nasuwaj�ca si� po ptasiemu, od do�u. Z pe�nego po�amanych wielkich z�b�w gadziego pyska leje si� na ska�y kaskada jasnej krwi. W powietrzu unosi si� smr�d. Z k�cika ptasiego oka powoli s�czy si� bezbarwna ciecz.

Wywerna kona.

I p�acze.

Odchodz�.

Przywo�uj� po raz kolejny tryb bojowy, zupe�nie jakbym bezradnie wzywa� milcz�cego Boga i wtapiam si� w mg��, nie zdejmuj�c d�oni z r�koje�ci marnego miecza.

Przeklinam mg��, przeklinam pomys� przej�cia przez t� kotlin�, a nade wszystko przeklinam wszystkie ba�nie.

I id� naprz�d. Bezradnie wywo�uj�c cyfrala.

* * *

Zobaczy� j� w najmniej odpowiednim momencie. Zapadaj�c za k�p� krzak�w, �eby przejrze� kolejny kawa�ek trasy. Nast�pne kilkana�cie krok�w do przebycia czujnym, przygi�tym truchtem za widzian� os�on�.

Siedzia�a sobie na kamieniu ty�em, tu� przed jego twarz� i ogl�da�a nog� opart� o kolanko, zupe�nie jakby wbi�a sobie co� w stop�. Opalizuj�ce t�czowo skrzyd�a utkane ze �wietlistej b�onki porusza�y si� lekko.

� Nie odzywam si�. Jeste� wstr�tny � powiedzia�a nad�sanym tonem.

� Haista paska � j�kn�� Drakkainen odruchowo.

� I wulgarny.

Patrzy�, jak odlatywa�a, podobna do postaci z krety�skiej kresk�wki. Skrzyde�ka porusza�y si� tak szybko, �e zmieni�y si� w migotliw� po�wiat�, wr�ka splot�a smuk�e n�ki w kostkach jakby siedzia�a na hu�tawce. Wyl�dowa�a na przewr�conym pniu w�r�d ska�, w doskona�ym miejscu na nast�pn� kryj�wk�, kilkana�cie krok�w dalej.

Dobieg� tam i zapad� po raz kolejny, walcz�c ze �wiszcz�cym oddechem. Siedzia�a ty�em, obra�ona, jej male�ki ty�eczek wielko�ci dojrza�ej �liwki znajdowa� si� o par� centymetr�w od jego nosa.

Niewiele my�l�c, Drakkainen pochyli� si� i chcia� wystawi� j�zyk, ale nie zd��y�. Cyfral wsta�a i odbi�a si� od pnia jakby skaka�a do wody, po czym przefrun�a na inne miejsce, niczym utkany ze �wiat�a motyl.

Chcia� na przek�r zapa�� gdzie indziej, ale to by�o niestety idealne ukrycie. Os�oni�te k�p� kos�wki, w�r�d ska�, jak trzeba.

Przemie�ci� si� tam i pad�, przytrzymuj�c jedn� r�k� telepi�ce si� na boku �ubie.

Na dnie doliny l�ni�o okr�g�e jeziorko, niczym ciemne lusterko. Staw wype�niaj�cy �rodek kotliny, maj�cy z p� kilometra �rednicy. Chyba, bo drugi brzeg ton�� we mgle. Woda bulgota�a, wzbija�y si� nad ni� k��by pary, mia�a ciemny, nieprzyjemny kolor kawy, dopiero przy samym brzegu, na skalistych p�yciznach kamienie prze�wieca�y ��tawo.

Czarna woda. Nie wygl�da�a apetycznie.

A w wodzie le�a� kolejny smok. Ten by� ogromny, �eb na d�ugiej szyi si�ga� na brzeg na par�na�cie metr�w, roz�o�one p�asko skrzyd�a nada�yby si� na dach nad bawarskim namiotem piwnym.

Ale ten te� zdycha�.

Boki unosi�y si� ci�ko, stw�r walczy� o ka�dy oddech, na ob�ym pysku rozchyla�y si� nozdrza, buchaj�c k��bami pary. Skrzyd�a poruszy�y si� lekko, wzbijaj�c fal�, lecz nie unios�y si� nad wod�. Po grzbiecie wywerny przechadza�o si� kilka kruk�w, dziobi�c bezsilnie pancerne p�ytki.

� Jeste� za wielki � wyszepta� Drakkainen. � Dlatego nie mo�esz wsta�. Nie mo�esz oddycha�. Serce nie daje rady wpompowa� krwi. To gdzie� ty tak wyr�s�? W tej wodzie? Skrzyd�a przylepi�y ci si� napi�ciem powierzchniowym. Jak �agle przewr�conego jachtu. Nie ruszysz ich.

� Zaczynamy troch� my�le�? � spyta�a jadowicie Cyfral, nadal odwr�cona plecami.

� Ja zaczynam my�le�. Ty jeste� tylko animowanym objawem schizofrenii.

Obszed� smoka wielkim �ukiem, pe�zn�c w�r�d k�p kos�wki, niech�tnie korzystaj�c z miejsc, na kt�rych przysiada�a Cyfral. A z kolejnego ukrycia zobaczy� ludzi.

Kilkunastu niemo�liwie obdartych i brodatych Ludzi Ognia, kt�rzy pchali wielki, zamkni�ty w�z z bud� chronion� �elaznymi pasami, jak transporter opancerzony sklecony przez Leonarda da Vinci na kwasie. Wok� stali W�e. W swoich czarnych strojach, uzbrojeni we w��cznie, pod wodz� ogromnego, grubego typa, odzianego w futrzane spodnie i wysokie, solidne buty. �ys� czaszk� chroni�a sk�rzana kapuza, si�gaj�ca a� po usta, obcis�a, z otworami na oczy. Pot�ne przedramiona oplata�y �mijowe zygzaki tatua�u.

Grupka toczy�a w�z �cie�k� wok� stawu, zatrzyma�a si� kilka krok�w od wody. Szcz�kn�y rygle, umieszczona z przodu rampa opad�a z terkotem �a�cuch�w.

Drakkainen skamienia�, przypatruj�c si� uwa�nie mi�dzy ska�ami i ga��ziami kos�wki.

Olbrzym w sk�rzanym czepku wywrzeszcza� jaki� rozkaz. Pchaj�cy odst�pili od wozu i kucn�li jeden za drugim, splataj�c r�ce na g�owie. W�e zdj�li z burt wozu toporne, blaszane paw�e, otoczyli ramp� p�kolem, z nastawionymi w��czniami. �ysy grubas wrzasn�� co� ochryple, najwyra�niej rozkazuj�c jednemu z niewolnik�w wej�� do �rodka. Ten wkroczy� po pochylni na wyra�nie mdlej�cych nogach, po czym rozleg� si� d�wi�k jakby sterta �elastwa spad�a na drewniany pok�ad, a cz�owiek wyskoczy� z wn�trza jak oparzony, ci�gn�c d�ugi �a�cuch, kt�ry prze�o�y� trz�s�cymi si� r�kami przez wielkie, �elazne k�ko wisz�ce po�rodku rampy. Odebrano mu go i rozkazano wr�ci� do kl�cz�cych.

Kolejny wrzask i tarcze stan�y p�kolistym murem. Szarpni�to �a�cuch.

Z wn�trza wozu wyszed�, przypi�ty na drugim ko�cu, kolejny smok.

Zupe�nie inny. Podobny do warana albo pi�ciometrowej agamy, o jaskrawym, pomara�czowo-zielonym grzbiecie przeci�tym kilkoma szeregami z�batych wyrostk�w. Gad rozp�aszczy� si� na rampie, ale szarpni�ty �a�cuchem uni�s� nagle p�aski tu��w i zbieg� pomi�dzy w��cznik�w.

Drakkainen podci�gn�� si� troch�, bo widzia� tylko plecy przyczajonych ludzi i ty� ich puklerzy, lecz po chwili zorientowa� si�, �e W�e dra�ni� smoka. Zwierz� kr�ci�o si� to w jedn�, to drug� stron�, sycz�c ostrzegawczo, w��cznicy d�gali je i chowali si� za tarczami. Smok zaatakowa�, jednak �a�cuch zablokowa� si� w uchu, napi��, a ca�y w�z potoczy� si� z metr po �wirze.

Znowu d�gni�to zwierz�, teraz z drugiej strony i stw�r znowu zwin�� si� w�ciekle, szczerz�c rz�dy identycznych z�b�w i sycz�c jak spr�arka.

Tarcze opad�y z �omotem na ziemi�, tworz�c blaszany mur, �a�cuch zajazgota� w kluzie.

� Co jest, piczku materi? � mrukn�� Vuko. � Kopana corrida?

Nagle smok zacz�� zmienia� kolory na coraz bardziej jaskrawe i poci� si� wielkimi, t�ustymi kroplami. Przysiad� jako� dziwnie, roz�o�y� jaskrawopomara�czowy kaptur wok� szyi, zako�czony wie�cem kolc�w.

� No, teraz to si� wkurzy� � zauwa�y� Drakkainen. Stw�r zacz�� pracowa� konwulsyjnie bokami, jakby mia� zamiar zwymiotowa�, podgardle wyd�o si� niczym pomara�czowy balon.

Rozleg� si� ostrzegawczy, chrapliwy wrzask. Drakkainen rozpaczliwie usi�owa� rozpozna� w nim cho� jedno znajome s�owo, ale bez skutku. By� to d�wi�k przypominaj�cy wsypanie �opaty �wiru do blaszanego wiadra, lecz nic wi�cej.

Smok otworzy� szeroki pysk dziwacznie, jakby si� u�miecha�, po czym bryzn�� stru�k� jakiej� substancji.

Ciecz polecia�a w czyj�� tarcz� i na kamienie piargu, zacz�a dymi�.

Druga porcja by�a obfitsza i natychmiast strzeli�a p�omieniem.

Smok uni�s� si� na przednich �apach i zion�� ogniem.

Drakkainen zakl�� w os�upieniu.

Tarczownicy odskoczyli na boki, chroni�c si� za blach� paw�y, a z uniesionego smoczego pyska trysn�� pomara�czowy, kopc�cy p�omie�.

Niedaleko. Jakie� par� metr�w. P�omie� nie by� silny, ale smagn�� kamienie, osmali� ska�� i wzbi� k��b czarnego, cuchn�cego tranem dymu. Smok znowu si� nad��, wyda� z siebie przera�liwy kwik. Nast�pna porcja ognia by�a ja�niejsza i polecia�a troch� dalej, smagn�a tarcz�, kto� rzuci� si� do ucieczki prosto do jeziora, z bokiem i jedn� nog� obro�ni�tymi p�omienistym futrem, a smok zacz�� si� nagle skr�ca� i wi�, z pe�n� paszcz� p�omieni.

Kwik wzni�s� si� nad dolin� i odezwa� echem po g�rach. Smok ciska� na wszystkie strony g�ow�, niczym pies uk�szony przez os�, a hucz�cy ogie� tryska� z jego pyska jak po�ar w wytw�rni fajerwerk�w. G�owa smoka wybuch�a nagle kilkoma strugami ognia, snop p�omieni wystrzeli� z paru miejsc na grzbiecie, zwierz� wykona�o konwulsyjny taniec, omal nie przewracaj�c wozu, po czym zmieni�o si� w bezkszta�tny, pal�cy si� k��b. Smok sp�on��.

Poparzony W�� wype�z� na czworakach ze stawu i z trudem zacz�� gramoli� si� na nogi.

Pozostali odskoczyli od niego, os�aniaj�c si� tarczami. Tamten wrzeszcza� co� chrapliwie, pokazuj�c d�onie, grubas dopad� od ty�u i kr�tkim ruchem wbi� mu top�r w plecy.

Poparzony sta� przez chwil� nieruchomo, przegi�ty w ty�, i charcza�, nagle g�owa poros�a mu kolcami. Kto� doskoczy� i przebi� go w��czni�. Drzewce zacz�o dymi�, a przebity cz�owiek wyprostowa� si� b�yskawicznie i ruszy� ci�kim, zezowatym krokiem przed siebie. Podci�to mu nogi uderzeniem w��czni. Run�� na ziemi�, ale nie zd��y� si� podnie��. Drakkainen dostrzeg� tylko plecy pozosta�ych, wznosz�ce si� i opadaj�ce ostrza, grad cios�w zadawanych nisko cz�owiekowi kul�cemu si� na ziemi.

Smok tymczasem zmieni� si� w stert� cuchn�cych, zw�glonych strz�p�w, lecz nadal si� pali�.

� Co tu si� odbywa? � mrukn�� Drakkainen z niesmakiem.

Przetoczono w�z nieco dalej od wci�� p�on�cego gada, zagoniono je�c�w z powrotem do wn�trza. Vuko powoli i ostro�nie przeczo�ga� si� kawa�ek, i spojrza� ponownie, maj�c znacznie lepsz� pozycj�. Niewolnicy wychodzili z wozu po kolei, nios�c kosze, w kt�rych na s�omie le�a�y jakie� bia�e, kuliste obiekty wielko�ci dorodnych bak�a�an�w.

Kosze niesiono, st�paj�c ostro�nie po kamieniach, i opuszczano do wody. Starannie i delikatnie, a� znika�y w czarnej toni. Jeden z krocz�cych naturalnie po�lizgn�� si� na mokrych ska�ach i wdepn�� w wod�. Rozleg� si� paniczny krzyk, jeniec wyskoczy� na brzeg i zacz�� rwa� przed siebie, jego mokra noga zacz�a pulsowa� nagle, jakby co� k��bi�o mu si� pod sk�r�, biegn�cy run�� na ziemi� z krzykiem, dopadli go i rozsiekali z t� sam� w�ciek�� systematyczno�ci� co poprzedniego. Drakkainen odwr�ci� wzrok, prze�ykaj�c �lin�, ale wci�� s�ysza� przera�liwy krzyk, �wist spadaj�cych raz po raz ostrzy i chrz�st r�banego mi�sa.

Wreszcie ucich�o.

Zamkni�to ramp� i w�z, skrzypi�c ponuro, ruszy� z powrotem wok� jeziora.

Na brzegu zosta�o dymi�ce, zw�glone truch�o smoka i dwie krwawe plamy oraz sterty niepodobnych do niczego strz�p�w.

W miejscu, w kt�rym zanurzono kosze, woda bulgota�a lekko, wypuszczaj�c smugi pary.

� Przypomnijcie mi, �ebym si� tam nie k�pa� � wycedzi� Drakkainen.

Czeka�, a� odejd�. W�z toczy� si� wok� jeziora, pchany przez je�c�w, gdzie� z k��b�w mg�y dobieg� odleg�y, konaj�cy smoczy ryk. Poza tym panowa�a martwa cisza. Nie by�o s�ycha� nawet wszechobecnych kruk�w. Z�a ziemia.

� To mia�a by� trasa poza terenami W�y � westchn�� Vuko. � Gratulacje, Drakkainen.

Dolina by�a owalna, otoczona niezach�caj�cymi, skalistymi perciami. M�g�by si� tam wdrapa�, ale w normalnym stanie, w butach i ubraniu, a nie chory, os�abiony, ledwie �ywy z g�odu. Nie w �apciach z kawa�ka sk�ry, w okryciu z dw�ch szmatek.

W tej sytuacji by� skazany na prze��cze. By�y dwie. Ta, kt�r� przyszed�, oraz druga, w przeciwleg�ym ko�cu doliny. Tam, gdzie pojecha� w�z w asy�cie W�y i obdartych je�c�w.

Wsta� i niech�tnie poszed� w tamt� stron�, staraj�c si� ignorowa� fruwaj�c� wok� Cyfral.

W�r�d ska� i k�p kos�wki le�a�y smocze truch�a. W r�nym stadium rozk�adu. Z niekt�rych pozosta�y rozsypane wok� ko�ci, jak resztki okr�t�w porzucone na brzegu. Nie przypomina�y dinozaur�w. Czaszki by�y wyra�nie zniekszta�cone, spotwornia�e, ko�lawe i pe�ne przypadkowych naro�li. Inne, troch� �wie�sze, wygl�da�y jeszcze gorzej. Wypisz wymaluj, mutanty popromienne. Szcz�ki wyrastaj�ce z bark�w, bezokie, �lepe �by, za to pokryte rogami, k�y tak wielkie, �e przebija�y podniebienia. Troje oczu, g�owy zro�ni�te w jedn� bezkszta�tn� bulw� pe�n� wyszczerzonych z�b�w. W�a�ciwie ka�dy by� inny. Tylko �e wszystkie nie �y�y albo zdycha�y.

Skrada� si� ostro�nie, w powietrzu pe�nym much, w�r�d niemal �r�cego odoru padliny. Za ka�dym razem kry� si�, mokry od potu, z t�uk�cym si� bole�nie w piersi sercem, przekonany, �e jest tylko kwesti� czasu, nim napatoczy si� na besti� wystarczaj�co �waw�, �eby zapolowa�. Jednak jak dot�d wszystkie by�y martwe albo w agonii.

� Powinienem du�o wypoczywa� i regenerowa� si� diet� wysokobia�kow�. Pi� du�o p�yn�w i unika� stres�w, a nie spacerowa� alej� smok�w. Wczoraj rano by�em drzewem, piczku materinu!

Kawa�ek dalej znowu zatrzyma� si�, os�upia�y. Ska�y otacza�y to miejsce kr�giem niby celtyckie menhiry. Zwyk�e, wapienne s�upy o r�nych kszta�tach, raczej naturalne. Ale przy dw�ch wisia�y rozszarpane trupy. W ka�dym dolmenie tkwi�o �elazne k�ko, wbite w kamie� mniej wi�cej na wysoko�ci metra, a w�r�d otoczak�w i k�p kos�wki, na ziemi poniewiera�y si� ko�ci. Ludzkie ko�ci. Czaszki, �ebra i piszczele.

Drakkainen patrzy� przez chwil� w milczeniu.

� To jest poligon � powiedzia� do Cyfral. � Plac�wka do�wiadczalna. Na tamtym wielkim wci�� tkwi�y resztki palankinu, widzia�a�? Van Dyken szykuje si� do wojny i za�yczy� sobie smok�w. Jest czarnoksi�nikiem, wi�c chce mie� smoki. Armi� smok�w. To ma jaki� zwi�zek z t� czarn� wod�. Rzuci� na ni� kl�tw�. Cokolwiek teraz tam wpadnie, b�dzie z tego smok. Na zasadzie mutacji albo pieprzonej, magicznej transmutacji, mniejsza z tym. Ci weseli kolesie usi�uj� mu te smoki hodowa�, jednak nic z tego nie wychodzi. Dlaczego?

� Bo smok�w nie ma, kretynie � oznajmi�a Cyfral.

� S�usznie. Nie ma. S� niemo�liwe fizjologicznie. Dlatego zdychaj�. Magia powo�uje je do �ycia i podtrzymuje ten proces, tworz�c to, co czarodziej chcia�. Ale i tak zdychaj�. Bo jego smoki pochodz� z ba�ni. S� fikcyjne i nie maj� prawa dzia�a�. Czyli jego zakl�cie jest czym� sztucznym i ma swoje ograniczenia. Mo�e rozkaza� materii przekszta�ci� dziecko w krasnoludka, ale ono nie prze�yje. Bo jego serce ma budow� ludzkiego serca i takie same mi�nie, bo metabolizm cz�owieka jest za wolny, �eby utrzyma� przy �yciu cia�o, kt�re wa�y dwadzie�cia deko, bo p�uca o takiej budowie s� za ma�o wydajne, krew za g�sta i tak dalej. Taki cz�owiek musia�by mie� narz�dy myszy. Ale van Dyken ma to gdzie�. Chce smoki albo krasnoludki, albo, bo ja wiem... lataj�cy dywan. Wi�c je tworzy, po czym nadziewa si� na fizjologi� lub aerodynamik�. Bo jest kretynem.

� Ju� raz go zlekcewa�y�e�.

� Ja go nie lekcewa��, tylko szukam jakichkolwiek jego s�abych stron. Nic mi nie przyjdzie z tego, �e uznam go za istot� p�bosk� i wszechmog�c�. Nie jest wszechmog�cy. Jego zakl�cie nie jest w stanie obej�� praw biologii. Mo�e je nagi��, ale na kr�tk� met�. A nasz kolega, jak ka�dy reformator spo�eczny, jest ignorantem. Zw�aszcza kiedy idzie o szczeg�y techniczne. Istotna jest og�lna idea. Model nabazgrany na serwetce, a nie nudne kwestie, jak to ma dzia�a� i po co. Mamy tu konflikt idei i materii. P�ki co materia wygrywa.

� To dlaczego one s� takie brzydkie?

� A dlatego � oznajmi� Drakkainen przem�drza�ym tonem, kryj�c si� za kolejn� ska�� � �e to pieprzone zakl�cie nie daje za wygran�. Jest czym� dynamicznym. Usi�uje obej�� ograniczenia przez losowe mutacje. W ko�cu trafi... W ko�cu trafi na w�a�ciw� i skurwiel dostanie swoje smoki. Albo nie.

Budynki wzniesiono z kamienia, dlatego zauwa�y� je dopiero po d�u�szym czasie. Doskonale zlewa�y si� z t�em. Prostok�tne albo okr�g�e, o �cianach precyzyjnie wymurowanych z idealnie pasuj�cych do siebie kawa�k�w ska�y. Mia�y p�askie dachy, na krzywych tyczkach �opota�y czerwone i czarne proporczyki. Nie otacza� ich mur, nie by�o te� nigdzie wida� stra�y. Tyle, �e blokowa�y drog� do prze��czy.

� Nie ma muru, bo czuj� si� bezpieczni � mrukn�� Drakkainen. � Tylko zdeklarowany kretyn w�azi�by do doliny, w kt�rej rodz� si� smoki. Normalny cz�owiek jest tu wleczony. I raczej ju� nie wychodzi.

Na szczycie prze��czy wznosi� si� kolejny budynek, przez w�skie okna wida� by�o pe�gaj�cy ogie� paleniska. Co gorsza, mi�dzy ska�ami przemyka�y dwa przysadziste kszta�ty, jak opancerzone kurczaki. Kraby.

Niedobrze. Prze��cz jednak by�a chroniona.

� Dobra. Czekamy do nocy � oznajmi� Drakkainen. � Tyle tylko, �e potrzebuj� z powrotem termowizji i trybu bojowego. W tej chwili!

� Kaikenl�ista, l�ameri! � warkn�a Cyfral z czystym, laplandzkim akcentem.

� Jeste� projekcj� mojego m�zgu � wyja�ni� cierpliwie Drakkainen. � Je�li mnie zabij�, to ciebie te�. Rozumiesz? Istniejesz, bo ja istniej�. To, �eby�my przeszli t� prze��cz i nie stali si� karm� dla smok�w, to tak�e tw�j problem. Wi�c nie: kaikenl�ista do mnie, tylko lepiej zacznij my�le�.

� Sam zacznij my�le� � krzykn�a z p�aczem. � My�lisz, �e si� nie martwi�?! Kiedy� by�am w tobie i wtedy wiedzia�am, co robi�! Budzi�am si� i by�am cz�ci� ciebie! A teraz budz� si� tak! Od razu na zewn�trz!

� To mamy problem � westchn�� Drakkainen. � Powa�ny problem. Na razie trzeba si� przyczai� i poczeka� do nocy.

Wypatrzy� odpowiednie miejsce wysoko pod skalnym nawisem, w�r�d ska� g�rskich �a�cuch�w otaczaj�cych dolin�. Czo�ga� si� tam prawie godzin�, holuj�c uczepione do cia�a ga��zie kos�wki. Powoli, centymetr po centymetrze, od jednej kryj�wki do drugiej, kalecz�c si� o ska�y i czuj�c, �e opuszczaj� go si�y.

Robi�o si� coraz zimniej.

Mg�a g�stnia�a, Drakkainen dygota� tak, �e podejrzewa�, i� ca�y jego improwizowany kamufla� trz�sie si� w spos�b widoczny z po�owy kilometra. Po kolejnej wieczno�ci stwierdzi�, �e dr�twiej� mu r�ce i nogi. Co gorsza, bola�o go w �rodku. Chwilami tak, jakby w��cznia wci�� tkwi�a w ciele. Czu� jej ci�ar i p�on�ce b�lem drzewce, niczym zastyg�y piorun.

Le�a� wtedy i odpoczywa�, dysz�c przez zaci�ni�te z�by, mn�c na piersi improwizowan� koszul� z koca.

Im wy�ej pe�z�, tym by�o gorzej. Gdy nie rwa�o go serce, musia� rozciera� gwa�townie cierpn�ce r�ce i nogi, z kt�rych ucieka�o �ycie.

Kiedy skuli� si� w jakiej� bru�dzie, podwijaj�c zdr�twia�e ko�czyny pod siebie, usi�uj�c ogrza� je ciep�em w�asnego cia�a, po prostu zgas�. Zaton�� w spokojnej, czarnej pustce.

� Obud� si�! Nie zasypiaj! � wrzeszcza�a Cyfral prosto w ucho. � Nie umieraj, bydlaku! W tej chwili przesta� zdycha�!

� Nie drzyj si� tak... � wychrypia� Drakkainen, dziwi�c si� brzmieniu w�asnego g�osu. Sam nic nie zrozumia� z tego, co m�wi.

� Dalej, ty cholerny klocu! � krzycza�a wr�ka. � Ruchy! Ju� niedaleko!

Vuko d�wign�� cia�o na kolana i r�ce, wystawiaj�c je na lodowate powietrze tn�ce jak bicz. Wyda� z siebie g�o�ny charkot i pope�z�, nast�pny zdychaj�cy smok.

Kiedy dotar� pod skalny nawis, w�a�ciwie nic ju� nie czu�.

I nie pami�ta�, jak si� tu dosta�. Pami�ta� jedynie, �e zacz�� sypa� �nieg. Drobny, k�uj�cy, siek� poziomo, niesiony wiatrem.

� Mog�o by� gorzej � wysapa� ledwo s�yszalnie Vuko. � Przecie� m�g� la� deszcz.

A potem by�o tylko lodowate zimno i �nieg. Na ostatnich metrach nie zaprz�ta� sobie ju� g�owy czo�ganiem. I tak nikt go nie zauwa�y.

� Nie tutaj! � krzycza�a uparcie Cyfral. � St�d ci� b�dzie wida�, g�upku! Nie, nie tam, tam zamarzniesz! Pod tamt� ska��! Tam jest pieczara! I jest zas�oni�ta od wiatru! Ruszaj si�! Przesta� zdycha�! Ju�! Co, nie mo�esz? Piczku materinu, ruchy!

Tak zwana pieczara mia�a z p�tora metra wysoko�ci i dwa g��boko�ci, ale przynajmniej os�ania�a od wiatru. Wpe�z� tam, wci�� wlok�c dwie wielkie ga��zie kos�wki przywi�zane do grzbietu paskiem od manierki i drugim od �ubi�w. Trzeci� ga��� zgubi� gdzie� na zboczu. Wpe�z� do jamy, s�ysz�c w�asne chrypliwe j�ki, podobne do szlochu, po czym pad� bezw�adnie na ska��.

W g��bi po �cianie s�czy�a si� woda. Podpe�z� tam i, przytkn�wszy usta do ska�y, wessa� troch� lodowatej wilgoci, zupe�nie jakby ca�owa� kamie�. Zdo�a� zliza� kilka �yk�w, a potem opad� na pod�o�e.

� Nie �pij, durniu! � awanturowa�a si� Cyfral. � Otw�rz ga�y! Podnie� powieki, ju�!

Powieki wa�y�y po dwadzie�cia kilo. Nie m�g� ich pod�wign��, chocia� si� stara�. W ko�cu si� uda�o, ale z wysi�kiem, od kt�rego p�ka�a mu czaszka. Nie mia�o to sensu, bo oczy i tak wywraca�y si� do �rodka.

� Daj mi spokojnie umrze� � j�kn��, mn�c koszul� na piersiach.

� Krzesz ogie�!

� Nie wolno... Zobacz�...

� G�wno zobacz� w tej �nie�ycy! Od�am troch� ga��zek! Cie�szych! I ig�y! Wi�cej!

To by�o niczym koszmarny sen. Obraz rozmazywa� si�, palce by�y jak wyrze�bione z drewna. Najpierw nie m�g� znale�� krzemieni. Potem nie m�g� sobie przypomnie�, co si� z nimi robi. Wreszcie zmobilizowa� si� na chwil�. Zestruga� kawa�ek ga��zi na cienkie wi�ry, omal nie obcinaj�c sobie palc�w, u�o�y� na nich stosik igie� i suchych, �ywicznych ga��zek. Uderzy� kilka razy g�owic� no�a, krzesz�c p�k pachn�cych prochem iskier.

I zasn��, uko�ysany wyciem wiatru.

� To niewiarygodne! � wrzeszcza�a Cyfral. � Krzesz�e ten ogie�! Jaja sobie robisz? Jeszcze raz! Na rozpa�k�, nie gdzie� po �cianach! Dmuchaj! Dmuchaj na to, nie kaszl, durniu, bo zgasisz! Jeszcze raz! Dmuchaj!

� �ebym ci� zaraz nie wydmucha�... � zachrypia� Drakkainen.

� Akurat rzeczywi�cie jestem na tw�j rozmiar! � zajazgota�a wr�ka. � No dmuchaj, bo oboje tu zdechniemy!

Par� iskier rozja�ni�o si� na chwil� i zaraz przygas�o. P�niej rozjarzy�y si� znowu. Pop�yn�a cieniutka smu�ka dymu.

A potem b�ysn�� p�omyk.

� Dok�adaj! Nie a� tyle, to nie ma by� pieczenie barana!

Drobne ga��zki zaj�y si�, mroczne wn�trze jaskini rozja�ni� ciep�y, ��ty p�omie�.

� Dobra, teraz si� rozbieraj! Nie dowcipkuj, tylko zdejmuj te mokre szmaty! Chryste Panie, podnie� ten durny �eb! Zas�o� wej�cie p�aszczem! Nie tak, przyci�nij g�r� kamieniem. Drug� stron� te�! Nie ruszaj ju� tego, bo spadnie! Teraz rozk�adaj n�. No co si� gapisz? W r�koje�ci masz podgrzewacz, przecie� si� nie rozgrzejesz na dw�ch ga��zkach kos�wki!

Znowu zmusi� zdr�twia�e palce do pracy. Znalezienie zatrzasku i roz�o�enie masywnej r�koje�ci wydawa�o si� ponad ludzkie si�y.

Kto to tak zaprojektowa�?

Podgrzewacz by� metalowym pude�eczkiem, wy�o�onym ceramiczn� wk�adk� kryj�c� w�glowy sztyft.

Cyfral wrzeszcza�a, �aja�a go i p�aka�a ze z�o�ci, wreszcie Drakkainenowi uda�o si� wy�uska� podgrzewacz, wyd�uba� z niego pa�eczk� z prasowanego w�gla i przy�o�y� do pe�gaj�cych na miniaturowym ognisku p�omyk�w. Rozdmucha� �ar, pozwalaj�c male�kim, posykuj�cym iskrom ogarn�� ca�y koniec wk�adu, pojawi�y si� p�on�ce jasn� czerwieni� �aty, potem obw�dka jasnego popio�u. Zamkn�� wk�ad wewn�trz podgrzewacza i przez jaki� czas pie�ci� go w d�oniach, czuj�c, �e obudowa zaczyna si� nagrzewa� i w palce bole�nie wraca �ycie. Umie�ci� podgrzewacz na splocie s�onecznym, przycisn�� rzemieniem. Do�o�y� jeszcze kilka grubszych kawa�k�w kos�wki, po�o�y� si� na tym, co zosta�o, i zwin�� w k��bek wok� ogrzewacza, p�on�cego mu na brzuchu niczym prywatne, male�kie s�o�ce.

�nieg niesiony wichur� zacz�� z jednej strony zasypywa� wej�cie do miniaturowej jaskini.

Obudzi� si�, gdy by�o ju� ciemno, z ca�kowit� pewno�ci�, �e min�y dwie godziny i czterdzie�ci minut. Z ogniska zosta�a kupka popio�u, ale ogrzewacz wci�� by� gor�cy.

Cyfral jarzy�a si� ca�a ciep�ym blaskiem, o�wietlaj�c wn�trze i �opoc�c� na wietrze p�acht� p�aszcza. �nieg zasypa� wej�cie do po�owy, zrobi�o si� jakby cieplej.

Drakkainen, dygoc�c, za�o�y� swoj� cudaczn� koszul� i okr�ci� si� kiltem. Mniej wi�cej podesch�y.

� S�uchaj, ty �wiecisz...

� Wiem! � warkn�a.

� Chodzi o to, czy to jest normalne �wiat�o? Inni te� je widz�, czy tylko ja?

� Nie wiem. � Wzruszy�a ramionkami. Unios�a d�oni� jedn� �wiec�c� pier� i przyjrza�a si� jej krytycznie, po czym oblecia�a miniaturow� pieczar� dooko�a.

� Rzuca cie� � oznajmi�a. � Ale to nic nie znaczy.

� Po�wie� mi tu � powiedzia� burkliwie Vuko, rozwi�zuj�c sw�j tobo�ek. � Musz� wykombinowa� jakie� onuce. Te kapcie zaczynaj� si� rozpada�.

� Jak si� czujesz?

� Gorzej ni� wygl�dam � warkn��. � Jestem s�aby i boli jak cholera. I chyba nigdy nie by�o mi tak zimno. No, mo�e przed paroma godzinami. Prze�yj�. Chwilowo.

Zgarn�� ledwo ciep�awe w�gle, roztar� w d�oni i wysmarowa� wystaj�ce cz�ci twarzy: nos, czo�o, ko�ci policzkowe i podbr�dek. Okr�ci� nogi kawa�kami szmat i zasznurowa� mokasyny. Zapi�� klips obudowy podgrzewacza na brzegu kiltu i unieruchomi� go na wysoko�ci splotu s�onecznego. Z�o�y� i schowa� n�, pozbiera� drobiazgi do tobo�ka, po czym obejrza� obydwa egzemplarze zdobycznej broni.

� No�e do burak�w, nie miecze � mrukn�� zrz�dliwie. � Oba przeci��one na g�owic�, dlatego tak lubi� nimi wywija�... Jebem ti duszu, jak mi si� nie chce pracowa�... Dobra, idziemy. Trawersem wzd�u� zbocza, prosto na lew� flank� fortu. Panie przodem. I lepiej nie �wie�.

Zarzuci� wilgotny p�aszcz w taki spos�b, �eby tworzy� te� kaptur i przepasa� go. Zadymka wci�� trwa�a. Posuwa� si� schylony, trzymaj�c jedn� d�o� przy skale i usi�uj�c wypatrzy� cokolwiek w hucz�cej, miotaj�cej �niegiem ciemno�ci.

Tylko prze�lizgn�� si� obok fortu, pomy�la�. Nie macie ochoty stercze� na dworze, nikt nie przyjdzie, zimno jak cholera, jeszcze ten �nieg... A w izbie ogie�, piwo, kolacja, spa� si� chce...

Po�lizn�wszy si� na kamieniach, spad� w d� piargu. Niewysoko, lecz t�uk�c si� dotkliwie. Przytrzyma� si� ska� i znieruchomia�, ale gruchot kamieni uton�� w wizgu wiatru. Kilka ska�ek potoczy�o si� wzd�u� zbocza. Wstrzyma� oddech i czeka�. S�dzi�, �e do fortu jeszcze daleko, jednak tak go wyszkolono. W zasadzie po czym� takim, nale�y przyczai� si� na dobr� godzin�. Nic si� nie dzia�o, nikt nie zapala� lamp, w oddali nie pojawia�y si� pochodnie, nie s�ycha� by�o nawo�ywa� ani szczekania ps�w.

Tylko dolina, pokryta ju� bia�ym ca�unem, migota�a lekko odbitym �wiat�em.

Cyfral pojawi�a si� przed jego twarz�, kiedy liczy� j�zykiem z�by i ogl�da� st�uczenia na �okciach i kolanach. Wzi�a si� pod boki. Pukiel w�os�w spad� jej na twarz, zdmuchn�a go niecierpliwie.

� B�dziesz tu tak le�a�? � zapyta�a.

� Spadaj, Barbie! Nie pomagasz, to przynajmniej nie przeszkadzaj.

� Gdyby nie ja, to by�by� ju� sztywny. Rusz si�. Mo�e lepiej ci po�wiec�.

� Nie. Dop�ki nie b�d� wiedzia�, czy kto� inny te� to widzi, to nie.

Przemyka� w�r�d zadymki od jednej ska�y do drugiej, od jednej plamy cienia do nast�pnej. Kosmaty p�aszcz oblepi� si� �niegiem, podobnie jak zaimprowizowany kaptur.

Ogrzewacz ci�gle dzia�a�, rozlewaj�c na brzuchu plam� ciep�a, ale Vuko czu�, �e grabiej� mu r�ce. Zatrzyma� si�, wk�adaj�c d�onie pod pach�, kiedy us�ysza� skrzypni�cie drzwi.

Wierzeje otworzy�y si� dos�ownie kilka metr�w przed jego twarz�, zalewaj�c go prostok�tem �wiat�a. Drakkainen znieruchomia� w dziwnej, przygarbionej pozycji, patrz�c zmru�onymi oczami na czarn� sylwetk� stoj�c� w drzwiach na wprost niego.

Cz�owiek powiedzia� co�, co brzmia�o jak przekle�stwo. Przez chwil� majstrowa� przy spodniach, opar� si� barkiem o futryn� i wypu�ci� w kierunku Drakkainena �ukowat� strug� cieczy, l�ni�c� w blasku p�on�cego wewn�trz ognia. M�czyzna oddawa� mocz, nadal stoj�c w izbie, po�wistuj�c i patrz�c Drakkainenowi prosto w oczy. Vuko trwa� nieruchomo, zwini�ty w k��bek pod p�aszczem, skryty w cieniu kaptura, powoli przesuwaj�c tylko praw� d�o� ku r�koje�ci miecza.

Ale nic si� nie wydarzy�o. W�� sko�czy�, poprawi� spodnie, po czym zamkn�� ci�kie, skrzypi�ce drzwi.

Zapad�a ciemno��.

Drakkainen prze�kn�� �lin�. Przez jaki� czas mia� wra�enie, �e zamarz� w przykurczonej, niewygodnej pozycji, a d�o� skamienia�a mu na okr�conej rzemieniem r�koje�ci. Serce wali�o w piersi niczym wielki, bojowy b�ben. Uni�s� si� i ruszy� dalej pomi�dzy kamienne budynki, a po chwili wtopi� si� w mrok.

Skrada� si�, maj�c po lewej r�ce kamienn� �cian� ponurego, d�ugiego cekhauzu, kt�ry uzna� za budynek mieszkalny. Mijane zabudowania sprawia�y wra�enie czego� jakby bardziej gospodarczego. Jakie� szopy, mo�e co� w rodzaju ob�r? Chcia� jedynie wypl�ta� si� spomi�dzy budynk�w fortu i wej�� na prze��cz. Wed�ug planu mia� wychyn�� z boku, ju� na wysoko�ci wartowni, tymczasem co� pokr�ci� w zamieci i teraz przemyka� samym �rodkiem fortu. Na korekt� by�o za p�no, a Cyfral gdzie� znik�a.

Liczy� w�a�ciwie tylko na noc i zadymk�. Z w�skich strzelnic kamiennej cha�upy bi�o �wiat�o, reszta ton�a w mroku i majacz�cej s�abo bieli �niegu.

Najpierw poczu� smr�d.

Nie poczciwy, gor�cy od�r zwierz�t, nawozu i starej s�omy, lecz niemo�liwy do pomylenia z czymkolwiek innym fetor ludzkich odchod�w, brudu, potu i przera�enia. Potem dobieg�y go d�wi�ki �pi�cych w t�oku ludzi. Chrapanie, kaszel, j�ki, zduszony szloch, szelest s�omy i szcz�k �a�cuch�w.

Przez chwil� kl�cza� pod �cian� i nas�uchiwa�, a jego m�zg pracowa� na najwy�szych obrotach, na jakie by�o go tej nocy sta�. Pomieszczenie zamkni�to wielkimi wrotami zbitymi z dech i zabezpieczono w najprostszy pod s�o�cem spos�b: belk� nasadzon� w poprzek wr�t na stalowe, wbite w �cian� haki. Najbardziej prymitywny zamek �wiata, ale od wewn�trz nie do otwarcia.

� Nie � mrukn�� pod nosem. � Masz tylko przej�� przez prze��cz. Skorzystaj z zamieci i po prostu id� st�d.

Ale jako� nie m�g� wsta� od tych drzwi i po prostu st�d i��. �atwo je by�o otworzy�, ale co dalej? Je�cy byli skuci. Rozkuwa� ich teraz? Jak? Czym? Potem musia�by szturmowa� prze��cz razem z grup� ha�asuj�cych, wycie�czonych niewolnik�w. I ucieka�, maj�c na karku po�cig W�y. Przy czym sam ledwo trzyma� si� na nogach. Zamie� zasypywa�a tropy, lecz nie a� tak, �eby zupe�nie znik�y. To by�a pewnie pierwsza zamie� tego roku. Lada moment mog�o przesta� pada�. �nieg nie utrzyma si� d�u�ej ni� kilka godzin, jednak to wystarczy. Wyg�adzi kraw�dzie, ale �a�cuszek wg��bie� w g�adkiej powierzchni zobaczy nawet kompletny kretyn. Tropy kilkunastu je�c�w b�d� niczym autostrada.

W efekcie sam wyl�duje w tych �a�cuchach najp�niej za dwa dni i nakarmi idiotyczne, nieudane smoki van Dykena.

� Nie! � sykn��, usi�uj�c zmusi� si� do dalszego marszu. � Po prostu wyno� si� st�d, debilu.

Odszed� niech�tnie, czuj�c si� wyj�tkowo podle. A uprzedzali go. �Nie naprawiaj �wiata. Nie wszczynaj rewolucji. Masz pojawi� si�, ewakuowa� cele i znikn�� bez �ladu".

�atwo powiedzie�.

Zw�aszcza �e mia� te� posprz�ta�.

Zacisn�� z�by i przemkn�� wzd�u� budynku, staraj�c si� nie s�ucha� odg�os�w ze �rodka. Marz�. I znowu czu�, �e dr�twiej� mu ko�czyny.

Doszed� do wniosku, �e zanim za�atwi go hipotermia, ma najwy�ej p� godziny.

Za kamiennym budynkiem wi�zienia majaczy�a kanciasta bry�a wozu, kt�ry ogl�da� dzisiaj po po�udniu. Potem jeszcze jakie� szopy, za nimi niepowa�ny dwumetrowy kamienny murek, dwie�cie metr�w w g�r� i wartownia.

A wreszcie prze��cz i spok�j.

Rozejrza� si� po dziedzi�cu. Jakie� niechlujne wszystko tu by�o, jakby prowizoryczne. Budynki rozrzucone bez�adnie, pod �cianami drewniane wiadra i inne �mieci. To ma by� plac�wka badawcza?

Ruszy� dalej, przygi�ty jak pod ostrza�em, lekkim, bezg�o�nym truchtem.

I wtedy natkn�� si� na klatk�.

Sta�a za studni�, w kompletnie przypadkowym miejscu dziedzi�ca. Kuta z �elaznych pr�t�w, zamkni�ta na co� w rodzaju prymitywnej k��dki. A w �rodku siedzia� trup dziewczyny. Siedzia�a na pod�odze, z ramionami oplataj�cymi przerzucon� przez kark belk�, ze zwieszon� g�ow�, w�osami oblepionymi �niegiem.

Zatrzyma� si� tylko na sekund� i spojrza� na ni� z zaci�ni�tymi z�bami. Dopisa� t� pozycj� van Dykenowi do rachunku i przygotowa� si� do dalszego biegu.

A wtedy dziewczyna raptem podnios�a g�ow�.

Zajazgota�y �a�cuchy, przez zas�on� sko�tunionych w�os�w zobaczy� wychudzon� twarz z dziwacznym tatua�em na jednej stronie policzka i b�yszcz�ce w�skie oczy.

Zakaszla�a g�ucho i spr�bowa�a d�wign�� si� na nogi.

Jeszcze moment i wrza�nie.

� C���... � zasycza� rozpaczliwie Drakkainen, usi�uj�c uspokoi� j� jakim� gestem, ale w efekcie tylko zamacha� r�kami. Zas�oni� usta d�oni� i chyba zrozumia�a, bo nie wyda�a �adnego d�wi�ku.

Obmaca� klatk�, po czym obejrza� starannie k��dk�. By� to po prostu blok metalu na pa��ku. K��dki tej konstrukcji mia�y rygiel podobny do kotwicy. Wpycha�o si� to w obudow� przez okr�g�y otw�r, elastyczne w�sy kotwicy sk�ada�y si� i prostowa�y w �rodku, blokuj�c pa��k. Zamkni�te.

Klucz mia� form� rurki. Wtyka�o si� go przez otw�r z drugiej strony, zgniataj�c znowu w�sy i wypycha�o ca�y interes na zewn�trz. Sk�d wytrzasn�� tak� rurk�?

Tym razem nie by�o rady. Dziewczyna rozpozna�a ju�, �e nie nale�y do Ludzi W�y. Uda�o jej si� ukl�kn�� i unie�� g�ow�, a teraz patrzy�a na jego szamotanin� z nadziej�. Je�li spr�buje odej��, jak nic narobi wrzasku.

Szarpn�� pr�ty, ale trzyma�y mocno. Zawiasy, jakkolwiek podrdzewia�e, r�wnie� wydawa�y si� solidne. By�y to prymitywne sztorcowe zawiasy, da�oby si� je podwa�y�, lecz musia�by mie� �om. �aden z jego mieczy nie mia� prawa wytrzyma�. Scyzoryk wyposa�ony w pi�� strunow� diabli wzi�li.

Wyj�� wi�c n�, zm�wi� kr�tk� modlitw� o powodzenie my�li technicznej zak�ad�w Nordland i wsun�� go p�asko pod drzwiczki. Kucn�� na wprost, spl�t� d�onie na r�koje�ci i wbi� nogi w kamieniste podw�rze, prostuj�c si� ca�� si�� mi�ni ud i grzbietu.

Nic.

Poprawi� ostrze, �eby mie� lepsz� d�wigni� i spr�bowa� jeszcze raz. Twarz mu poczerwienia�a, na czole wyst�pi�y �y�y. Z gard�a wyrwa�o si� zduszone st�kni�cie. Zawiasy zaskrzypia�y, a ca�a konstrukcja drgn�a lekko.

I wtedy us�ysza� kroki.

Odwr�ci� si� powoli, z no�em w d�oni.

�ysy olbrzym, tym razem bez kapuzy na twarzy, za to okryty futrzan� kurtk� patrzy� na niego os�upia�ym wzrokiem.

Dzieli�o ich ze dwa metry. Drakkainen skoczy� w jego stron� jak pantera, widz�c, �e �ysy, niemal dor�wnuj�cy mu wzrostem, otwiera usta i napina przepon� do wrzasku, kt�ry postawi na nogi ca�� okolic�, nie wy��czaj�c smok�w. R�wnocze�nie prestidigitatorskim gestem wydoby� gdzie� zza plec�w kr�tki, szeroki tasak o paskudnie rze�niczym wygl�dzie.

Vuko wyprostowa� lew� d�o� i dziabn�� go tu� poni�ej podbr�dka tak, by cz�� mi�dzy wypr�onym kciukiem a pozosta�ymi palcami trafi�a prosto w grdyk�. Z wrzasku nic nie wysz�o. Olbrzym wyda� z siebie tylko �wiszcz�cy charkot i zatoczy� si�, ale usta� na nogach i, zanosz�c si� kaszlem, chlasn�� szeroko tasakiem.

Drakkainen us�ysza� nagle w g�owie przera�liwy, przera�ony wrzask Cyfral, a potem wszystko, co widzia�, zala�a czerwonawa po�wiata.

Wydawa�o mu si�, �e mdleje.

To, co nast�pi�o p�niej, by�o jednym rozmazanym momentem, niczym gor�czkowe majaki. Mia� wra�enie, �e trwa�o mgnienie oka i odby�o si� przed miesi�cem.

Wyda�o mu si�, �e ostrze tasaka zmieni�o si� w rozmyty, srebrny p�ksi�yc. Wycinek l�ni�cej p�aszczyzny, kt�ra dzieli�a przestrze� i jego cia�o na dwie cz�ci. Wysnuwa�a si� gdzie� z r�ki przeciwnika i wnika�a w jego cia�o. Trwa�o to u�amek sekundy. Zrobi� krok w bok i p�aszczyzna ci�a ju� tylko powietrze, by znikn�� po chwili, a dok�adnie po tym samym torze �mign�o ostrze. W powietrzu zap�on�a inna smuga, tym razem w�sza, jak lanca z ksi�ycowego �wiat�a. Wyrasta�a znik�d i przeszywa�a jego pier�, wi�c ust�pi� jej z drogi. Dok�adnie w tym samym momencie lec�cy za swoim chybionym ciosem olbrzym znalaz� si� tam, sk�d wyp�ywa�a �wietlista smuga, i jego d�o� strzeli�a dok�adnie po tej samej linii, ostrze niemal otar�o si� o pier� Vuko i pomkn�o w nico��, poci�gaj�c za sob� przeciwnika. Drakkainen wyszarpn�� lew� r�k� miecz, trzymaj�c go odwr�conym chwytem, szczerbate ostrze prze�lizgn�o si� po gardle �ysego, Vuko zszed� W�owi z drogi p�obrotem i pad� z wysi�ku na kolana.

Pociemnia�o mu w oczach, a czerwona po�wiata znik�a.

Cyfral przesta�a krzycze�.

Przeciwnik run�� ci�ko na �nieg bezw�adnie jak worek.

Drakkainen dysza� ci�ko, opar� si� r�k� o ziemi� i zwymiotowa�. D�wign�� si�, podni�s� miecz i podpe�z� na czworakach do konaj�cego W�a. Chwyci� go za rami� i uni�s� lekko, po czym wbi� miecz g��boko za obojczykiem, niemal pionowo w g��b cia�a, czuj�c, �e ostrze ociera si� o ko�ci. Grubas wypr�y� si�, wyda� przera�liwy charkot i zatrzepota� w drgawkach jak ryba, wreszcie zmi�k� i opad� twarz� w rdzaw� brej�. Drakkainen stan�� na nogi, otar� ostrze gar�ci� �niegu. Porusza� si� jak pijany, kt�ry koniecznie chce udawa� trze�wego i wszystko robi niezwykle starannie.

Schowa� miecz, zatoczy� si�, przytrzyma� klatki. Potem ukl�kn�� przy le��cym twarz� w d� m�czy�nie. Tamten by� ju� zupe�nie nieruchomy, tylko wok� jego g�owy na �niegu ros�a wielka, ciemna plama. Vuko zdar� z niego kurtk�, obmaca� mu pas, znalaz� k�ko z dziwacznym kluczem w kszta�cie rurki i zademonstrowa� dziewczynie. Wsta� z wysi�kiem, obszed� trupa z drugiej strony i, st�kaj�c, �ci�gn�� mu futrzane buty. Usiad� na �niegu i za�o�y� je, robi�c sobie przerw� pomi�dzy jednym butem a drugim. Buty okaza�y si� troch� za ma�e, wi�c nie wi�za� ta�m �ci�gaj�cych je w kostce.

Otworzy� klatk�, odwr�ci� dziewczyn� i przeci�� rzemienie kr�puj�ce jej ramiona do belki. R�ce opad�y bezw�adnie, dziewczyna zwin�a si� z b�lu w k��bek, ale nie wyda�a �adnego d�wi�ku, tylko zagryz�a wargi, a po policzkach potoczy�y si� strugi �ez.

Wyci�gn�� j� z klatki i posadzi� na ziemi, omal si� na ni� nie przewracaj�c, i w milczeniu rozmasowa� jej ramiona. Nie odzywali si� ani s�owem. Po jakiej� minucie dziewczyna unios�a rami� i j�kn�a cicho. Drakkainen obmaca� jej bark, po czym uj�� rami� powy�ej �okcia i lekko dotkn�� palcem ust. Skin�a g�ow�, przyci�gn�a drug� r�k� po�� jego p�aszcza i zagryz�a. Poci�gn�� rami� dziewczyny, bark chrupn��, krzyk uton�� w grubej, we�nianej tkaninie.

Potem Vuko wsta�, chwyci� grubasa pod pachy i wholowa� go do klatki, za�o�y� mu belk� na kark i przywi�za� ramiona. Zamkn�� drzwiczki, zatrzasn�� k��dk�, a klucz cisn�� gdzie� w mrok i miotaj�c� �niegiem wichur�. Zwa�y� w d�oni tasak, przywodz�cy na my�l przero�ni�ty n� szefa kuchni, niechlujnie oprawiony w drewno, wyd�� pogardliwie wargi i pos�a� tasak w mrok �ladem klucza.

Dziewczyna czeka�a cierpliwie, lecz nie wyda�a najmniejszego d�wi�ku. By� jej za to wdzi�czny. Zgarn�� troch� �niegu, zasypuj�c plam� krwi, i ruszyli w mrok oraz wyj�c� zadymk�, podtrzymuj�c si� jak dwoje pijak�w.

Futrzany kubrak grubasa zacz�� go troch� ogrzewa�, cho� i tak czu� si� fatalnie. Zupe�nie jakby kr�tka walka wyssa�a z niego resztki si�. Kr�ci�o mu si� w g�owie, widmowe drzewce rozpycha�o si� w klatce piersiowej, a ca�e cia�o poza p�on�c� kolumn� b�lu przypomina�o zwiewny kszta�t z p�atk�w �niegu.

Infantylny murek z�o�ony z szorstkich kamieni, wr�cz zapraszaj�cych do wspinaczki, okaza� si� zapor� nie do przebycia. Drakkainen opar� si� o niego bokiem, splataj�c d�onie, i ruchem g�owy wskaza� dziewczynie jej nog�. Zrozumia�a, wsun�a stop� w utworzony z palc�w koszyczek, wybi�a si� z ziemi i oboje run�li w �nieg.

Pozbiera� si� i przez chwil� dysza�, wsun�wszy d�o� pod kaftan i masuj�c mostek. Patrzy�a na to z trosk�, lecz milcza�a.

Spr�bowali jeszcze raz. Podrzuci� dziewczyn� na murek, przewiesi�a si� na jego szczycie, wreszcie znik�a po tamtej stronie. Namaca� odpowiednie kamienie, podskoczy�, ale uda�o mu si� dopiero za trzecim razem. Przerzuci� cia�o przez wierzch muru i spad� po drugiej stronie jak worek kartofli.

� Kiepsko ze mn� � wychrypia� do dziewczyny po polsku. � Powiedz Cyfral... A zreszt� nic jej nie m�w. To i tak nie ma sensu.

Pomog�a mu wsta�. Ruszyli pod g�r�, kryj�c si� za kamieniami, kt�re zd��y�y obrosn�� ju� zaspami uformowanymi w dziwaczne kszta�ty, jak saharyjskie wydmy.

Kamienna stra�nica trwa�a w�r�d zamieci cicha i nieruchoma, tylko �wiat�o paleniska bi�o przez okienka. Drakkainen zacisn�� z�by i skoncentrowa� si�. Szli bardzo cicho, wycie wiatru g�uszy�o chrupanie �niegu po nogami.

Prawie przeszli.

Prawie.

Stra�nik wyszed� za potrzeb�, kiedy wchodzili ju� na prze��cz.

I zobaczy� ich natychmiast.

� Jebem ti duszu � powiedzia� Drakkainen zm�czonym g�osem. � Co wy, �cierwa, �recie, �e was tak goni? Trzeci dzisiaj.

Stra�nik krzykn�� co� i rzuci� si� w ich stron�, wyci�gaj�c miecz.

W g��bi domku, za otwartymi drzwiami rozleg� si� �omot, jakby co� przewr�cono i wida� by�o jak�� paniczn� szamotanin�.

� Sta� za mn� � rzuci� Vuko do dziewczyny, wyci�gaj�c ostrze.

Stra�nik bieg�, wrzeszcz�c, tu� przed atakiem zrobi� dziwaczny, przyczajony zw�d niczym bramkarz hokejowy i ci�� podst�pnie od do�u. Drakkainen uchyli� si� sennym ruchem i odbi� ci�cie swoim zdobycznym mieczem, po czym kopn�� W�a w bok kolana i spr�bowa� ci�� go w kark, ale nadzia� si� na kontr�. Ostrza zderzy�y si� ze szcz�kiem, napastnik zatoczy� si�, nagle wystrzeli� chytrym pchni�ciem, Vuko pu�ci� je pod pach�, czuj�c, �e przegrywa, �e nie jest w stanie dotrzyma� tamtemu kroku. Napastnik by� zdrowy, wypocz�ty i rozgrzany, a on tylko k��bem �niegowych p�atk�w wok� p�on�cego snopa b�lu. Resztk� si� zablokowa� tamtemu �okie�, z mieczem wci�� uwi�zionym gdzie� za swoimi plecami, jego w�asne ostrze zapl�ta�o si� w futrzan� po�� kaftana, wi�c grzmotn�� W�a okapem he�mu w twarz i obaj zwalili si� na ziemi�, jak co�, co rozpad�o si� na dwie cz�ci.

Rozleg� si� wrzask, w drzwiach pojawi� si� drugi W�� z �ukiem w r�kach i ko�czanem na plecach, naci�gaj�c ju� ci�ciw�.

Drakkainen wci�� le�a�, ale podci�gn�� nogi i zacz�� si� podnosi�, macaj�c �nieg w poszukiwaniu broni. Jego przeciwnik zerwa� si� nieco chwiejnie, jednak znacznie bardziej dziarsko, rozmazuj�c krew po twarzy, i wyci�gn�� miecz, zawijaj�c nim w jednej z tutejszych skomplikowanych figur przypominaj�cych taniec.

Drakkainen namaca� r�koje��, opar� ostrze o ziemi� i d�wign�� si� ci�ko.

Klejone �uczysko zaskrzypia�o cicho, pierzasta brzechwa uwi�ziona mi�dzy palcem wskazuj�cym a za�o�onym na �rodkowy �elaznym pier�cieniem podjecha�a w�owemu �ucznikowi do ucha.

Drakkainen chwiejnie ustawi� si� bokiem do strzelca, czuj�c, �e jego cia�o jest ci�kie jak nieruchawy drzewny pie� i nic z tego nie b�dzie.

A wtedy dziewczyna, stoj�ca dot�d cicho z boku, rozjarzy�a si� nagle zimnym, lodowym blaskiem, kt�ry zala� prze��cz i smagn�� okoliczne ska�y, jakby okry� j� p�aszcz z zorzy.

Obaj W�e stali skupieni, Drakkainen zatacza� si� z uniesionym, dygoc�cym mieczem, usi�uj�c mie� ich obydwu na oku.

Dziewczyna unios�a r�k�.

Ci�ciwa brz�kn�a, strza�a bzykn�a jadowicie i wbi�a si� w cel z g�uchym chrz�stem. Wszystko to zla�o si� w jeden przykry d�wi�k.

Miecz upad� na ziemi� i ze�lizn�� si� ze st�umionym brz�kiem po ska�ach.

Wszyscy trzej stali nieruchomo, wreszcie pod Drakkainenem ugi�y si� kolana i zwali� si� bezw�adnie na twarz z �omotem, kt�ry wydawa�o si�, �e wstrz�sn�� g�rami.

He�m potoczy� si� po �niegu, zako�ysa� si� i znieruchomia�.

Dziewczyna nadal ja�nia�a lodowatym blaskiem zorzy.

Obaj W�e te� si� nie ruszali.

Tylko wiatr wy� w�r�d ska� i ciska� �niegiem.

Jeden W�� zakrztusi� si� i prychn�� krwi�. Obj�� stercz�ce z piersi drzewce strza�y, niewiele wi�cej ni� brzechw�, wyci�gn�� kawa�ek i z�ama� je. A potem przewr�ci� si� mi�kko na bok i zacisn�� lepkie od krwi palce na wystaj�cym z mostka drewnianym pr�cie.

�ucznik nadal si� nie porusza�.

Dziewczyna sta�a wci�� z wyci�gni�t� do g�ry r�k�, rozsiewaj�c upiorny, neonowy poblask.

Strzelec starannie u�o�y� �uk na ziemi, �ci�gn�� z plec�w ko�czan i po�o�y� obok, po czym zdj�� kurt� i koszul�, ukazuj�c blad� pier�, poznaczon� czerwono-czarnymi zygzakami tatua�u.

Wyci�gn�� miecz i, odwr�ciwszy si� do �ciany, stara� si� wepchn�� g�owic� mi�dzy kamienie. Miecz ze�lizn�� si� mi�kko, W�� podni�s� go i powt�rzy� manipulacj� z jakim� t�pym uporem, tym razem wciskaj�c g�owic� staranniej, i zablokowa� czubek w�asnym cia�em.

Opar� d�onie o �cian�, usta ca�y czas mu si� porusza�y w jakiej� bezg�o�nej litanii, a po policzkach ciek�y �zy i stopiony �nieg, osiadaj�cy na w�osach splecionych w warkoczyki.

Rozleg� si� chrz�st i zduszony krzyk, kt�ry uton�� w zawodzeniu burzy.

Czerwone ostrze wysun�o si� z poznaczonych tatua�em plec�w, a W�� przywar� konwulsyjnie do �ciany i ostatecznie zwali� si� na bok.

Dziewczyna opu�ci�a r�k�, rozmazane �wiat�o zorzy zgas�o.

Podesz�a do le��cego Drakkainena, odwr�ci�a go na plecy, po czym przykl�k�a i po�o�y�a mu na chwil� d�o� na ustach. A potem wsun�a r�ce pod jego grzbiet i unios�a zupe�nie bez wysi�ku, jakby by� pustym ubraniem.

W kamiennej zagrodzie rozleg� si� szcz�k blach i w niebo wyprysn�a upiorna, t�skna skarga dw�ch krab�w. W oczach dziewczyny na u�amek sekundy zn�w zap�on�a zorza, kr�tko jak flesz.

Krzyk ucich� nagle niczym uci�ty no�em.

Dziewczyna odwr�ci�a si� i ruszy�a lekko w g�r� prze��czy. Wida� by�o jej drobne plecy i z jednej strony zwisaj�ce bezw�adnie nogi, a z drugiej g�ow� i ramiona ros�ego m�czyzny, ale nie wygl�da�o na to, �eby w og�le zauwa�a�a sw�j ci�ar.

Po chwili znikli w zamieci.

Archimatrona prowadzi�a nas kr�tymi korytarzami, nie m�wi�c ani s�owa. Czu�em jedynie ulg� i wielkie zm�czenie. Cieszy�em si�, �e uda�o mi si� wyj�� z jaskini, i tylko tyle. Jednak my�l o tym, co w tej chwili tam si� dzieje, nie dawa�a mi spokoju. Dr��y�a moj� dusz� jak drzewny czerw. Nie wiedzia�em, dlaczego przysz�a po nas osobi�cie. Mo�e wszyscy inni brali udzia� w misterium, ale w takim razie dlaczego jej tam nie by�o?

Zaprowadzi�a nas do wielkiej sali, okr�g�ej niczym misa, wy�o�onej dywanami. Pomieszczenie by�o prawie puste, sta�y tam tylko kolisty stolik na n�kach z rogu i o�wietlona dwoma lampami figura Pramatki.

Padli�my na kolana, kap�anka sk�oni�a si� g��boko, po czym dotkn�a d�o�mi swoich ust, piersi i �ona.

A potem usiad�a na poduszkach i wskaza�a nam miejsce przy stoliku.

To znaczy, ja uzna�em, �e wskaza�a je Brusowi, wi�c skromnie ukl�k�em na podwini�tych nogach tu� przy drzwiach.

Archimatrona si�gn�a leniwie po ma�� metalow� pa�k� owini�t� w sk�r� i uderzy�a w gong stoj�cy tu� obok sto�u.

Adeptka wesz�a do sali, jeszcze zanim d�wi�k ca�kiem ucich�. Postawi�a na stoliku wysoki dzban oraz dwa metalowe kubki, nape�ni�a je i bezg�o�nie wysz�a. Wyda�o mi si�, �e to ta sama, kt�ra asystowa�a starcowi przynosz�cemu nam jedzenie.

Oczywi�cie, tylko dwa kubki. Ja jestem przecie� adeptem. Kowc�. By�em niewidzialny, ale to mi odpowiada�o.

Brus zacz�� natychmiast marudzi�.

� Nie wolno pi� sfermentowanych p�yn�w. Rado��, kt�r� daj�, jest nienaturalna i budzi z�o. Tylko...

� Och, przesta� ju�! � warkn�a kap�anka. � Potrzebuj� prawdziwej rozmowy i nie b�d� gimnastykowa� si� ze Star� Mow�. To przykaza� te� nie znasz?! Pierwszy raz wymieniasz wsparcie?

Prze�kn��em odruchowo �lin�, maj�c nadziej�, �e nie s�ycha� tego w ca�ym pomieszczeniu. Pomy�la�em, �e nigdzie nie wida� stra�y. Nadal mogli�my uciec, wlok�c archimatron� ze sob�. Ta farsa nie mog�a trwa� ju� du�o d�u�ej, zanim kt�ry� z nas albo obaj zrobimy co� niewybaczalnego.

� Maska! Zdejmij t� przekl�t� mask�! � zawo�a�a. � Nie jeste� na targu!

Brus bardzo powoli odpi�� paski, uni�s� mask� i zdj�� j� z g�owy.

� No tak! By�am tego pewna! � Wypi�a �yk z kubka, wsta�a, przesz�a si� szybko po komnacie. � Wiedzia�am!

By�a w�ciek�a. Napi��em mi�nie na pr�b� i delikatnie zmieni�em pozycj� na tak�, z kt�rej mog�em wsta� jednym skokiem na r�wne nogi.

Kap�anka kopn�a jakie� naczynie, kt�re z brz�kiem potoczy�o si� po posadzce.

� Neofita. Przekl�ty neofita. Dlatego jeste� �wi�tszy ni� sama ziemia. Jak d�ugo s�u�ysz Matce? Miesi�c?! P� roku?! I od razu jeste� kap�anem, o�wiecona istoto jedno�ci? Usi�ujesz by� gorliwszy od samej prorokini, �eby zmy� winy swojej ska�onej gwa�tem ksi�ycowej krwi?

Wr�ci�a do sto�u.

� Pij!

Brus pos�usznie wychyli� kubek.

� Teraz oboje jeste�my tak samo grzeszni, czy� nie? Tylko �e ja jestem c�r� ziemi, nie zapominaj o tym! To chyba nadal jeszcze si� liczy, nei? Czy te� wszystko si� ju� pozmienia�o? Neofici o poci�tych �elazem pyskach zostaj� g�osicielami i kurierami tylko dlatego, �e w odpowiednim momencie wsparli prorokini�, a ja s�u�� Matce odk�d si� urodzi�am. W Sauragarze, a potem w tej dziurze! Zosta�am adeptk�, �eby zem�ci� si� na ojcu, kt�ry zmusza� moj� matk� do nieczystego �ycia i wys�ugiwa� si� cudzoziemskiej dynastii. Chcia� mnie dotyka�! Chcia� dotyka� mojej matki bez zgody bogini! Pi� wino i napar! Przychodzi� cuchn�cy winem i niewoli� j�! Co noc to s�ysza�am! Jad� mi�so! Nie liczy�o si� dla niego nic, poza przekl�tym cesarskim z�otem. Wszystko, co zarobi�, przegrywa� w ko�ci, a my chodzi�y�my g�odne!

Bogini przygarn�a mnie, gdy mia�am sze�� lat! Zabi�am ojca, gdy spa�, i uciek�am do �wi�tyni. Dwadzie�cia lat pracowa�am na to, �eby osi�gn�� o�wiecenie. A ciebie co o�wieci�o? Susza? Prorokini? A mo�e mia�e� do�� wiecznego czekania na wojn� i bredni o handlu, pokoju oraz budowaniu kirene�skiego porz�dku? Przecie� na mil� wida�, �e by�e� legionist�. I to jeszcze niedawno. Nosi�e� cesarskie znaki i bez ko�ca czeka�e� na �upy oraz krew, ale wojna nie nadchodzi�a. A teraz b�dziesz poucza� mnie na temat kubka kobylego mleka? Jestem Amitrajk� i wolno mi pi� mleczny ogie�! Tego nie wolno zmienia� nawet prorokini.

� Nie mog� tego s�ucha�... � wymamrota� Brus i pochyli� si� w uk�onie.

� Neofita! Ja nie potrzebowa�am Ognia Pustyni, �eby si� obudzi�! Ca�e �ycie patrzy�am bezsilnie, jak p�kni�ty �wiat krzywdzi c�ry ziemi. Jak wsz�dzie panosz� si� kirene�skie grzech i plugastwo! Widzia�am dziewcz�ta oddaj�ce si� w ohydnych �wi�tyniach. Widzia�am, jak s� sprzedawane m�czyznom niby kowce. Jak wdzi�cz� si� do plugawych syn�w ksi�yca, kt�rzy powinni im s�u�y�! Tak jak moja matka. A teraz ty jeste� wa�nym pos�a�cem, a ja czekam tu sama. Wci�� czekam!

Nape�ni�a kubki, po czym wychyli�a po�ow� swojego i znowu usiad�a.

� Od dziesi�ciu lat siedz� sama w wal�cej si� wie�y z jedn� zupe�nie oszala�� Wiedz�c�, kt�ra ma ju� chyba sto lat. �miali si� z nas i rzucali za nami b�otem, a ja czeka�am. By�y takie lata, kiedy musia�am karmi� Pramatk� w�asn� krwi�, ale czeka�am. Dom Kobiet sta� pusty. Czasem przychodzi�o ukradkiem kilka c�r ziemi, �eby poskar�y� si� na sw�j los w p�kni�tym �wiecie i wzi�� si� za r�ce w obrz�dzie ko�a �ez. A teraz, kiedy wreszcie prawdziwa wiara wr�ci�a, mam paru o�wieconych, mam garstk� nic niewartych adept�w i kap�an�w. Oraz binhon piechoty i ledwo hon jazdy po�cigowej. Po pustkowiach w��cz� si� buntownicy, lud ci�gnie gdzie� na wsch�d przez m�j most, a ja mam zaprowadza� Kodeks Ziemi sama! Pustymi r�kami! Widzia�e�, co si� dzieje w mie�cie. Zebra�am dobra nale��ce do Matki i nie wiem, co dalej. Wojsko pilnuje miasta i mostu, ale poza tym robi�, co chc�. Na razie trzymam ich w ryzach, jeszcze s�dz�, �e mam moc �wi�tyni, lecz kiedy popijaj� korzenne piwo, pal� bakhun albo bezczeszcz� c�ry ziemi z niskich nieo�wieconych kast, musz� udawa�, �e o tym nie wiem. Patrz� w plugawe ksi�ycowe �lepia binhon pahandeja i widz� w nich chytro��.

Pochyli�a si� do Brusa, kt�ry siedzia� zupe�nie nieruchomo, spogl�daj�c na ni� bez wyrazu. Czu�em, �e w pokoju jest jakie� napi�cie. Czu�em, �e ta kobieta czego� od nas ��da. Uczono mnie podstaw handlu i dyplomacji. Czu�em, �e ona teraz b�dzie prosi�. Je�li to nie poskutkuje, u�yje �drugiej r�ki". Tak si� prowadzi�o interesy. Prawa r�ka � zap�ata, przys�uga, zach�ta, pro�ba, wywo�anie lito�ci, udawanie przyja�ni, sojusz. Albo lewa r�ka � szanta�, gro�ba, donos, wycofanie oferty lub przemoc.

� Sp�jrz na m�j plac. Tam gnije zbo�e, kt�rego w tym roku jest tak niewiele. Odebra�am �wi�tynne stada, ale na dziedzi�cach Zewn�trznego Kr�gu czekaj� ju� m�czy�ni z wysokich kast. Je�li teraz oddam ich kobietom stada i ziemi�, strac� nad nimi kontrol�. Wie�a znajdzie si� u nich w kieszeni. Musz� mie� moc! Tymczasem czekam bez skutku. B�bny nie maj� mi nic do powiedzenia. A jedyny g�osiciel od dawna nie ma dla mnie niczego, nawet pozdrowienia. Po prostu mija moj� spr�chnia��, pust� wie��. Pos�uchaj, g�osicielu. Wiem, �e nie wieziesz wie�ci. Nic nie m�w. Wiem, �e ci nie wolno. Nic nie m�w.

Pochyli�a si� nad sto�em jeszcze g��biej, odsun�a kubek i ostro�nie dotkn�a d�oni Brusa.

� Wiem, �e wieziesz Imi�. Zapad�a cisza.

Pomy�la�em, �e je�li ona chce nasz� szkatu��, powinni�my j� odda�. Niech bierze, co chce, a my przedostaniemy si� przez most. Byle szybciej. Brus jednak milcza�.

Przez jaki� czas m�g� milcze�, p�ki nie us�ysza� propozycji. Ale potem ju� nie. Potem b�dzie musia� pokaza� r�ce. Lew� i praw�. Milczenie najpierw jest tylko milczeniem, p�niej ju� gro�b�. I to ostr�. Jest obelg�.

� Nie wiem, dla kogo ono jest, ale powinno by� dla mnie � powiedzia�a znowu �agodnym tonem. � Ono jest moje. Musz� mie� moc. Urodzi�am si� w kraju, kt�ry od dawna le�a� pod kirene�skim butem. Nie pami�tam czas�w Kodeksu. Stara pami�ta, ale ona wci�� mamroce swoje modlitwy i czyta ludzi. Sprowadza kolejnych ciemi�ycieli pod n� kap�an�w i tylko to j� obchodzi. Tylko krew dla Bogini. C�, te� chc�, by Matka by�a syta. Mo�e to racja, �e wtedy nam zacznie b�ogos�awi�, niech wszystko stanie si� jednym. Mo�e spojrzy na samotn� Wie��, kt�ra tyle jej daje. Dawne porz�dki s� jak choroba, kt�r� teraz musimy wypali�, �eby potem m�c odbudowa� Kodeks Ziemi. Ofiarowania pomagaj� trzyma� lud w ryzach, ale zale�� od si�y wojska. A je�li b�bny wezw� wojsko gdzie indziej? A je�li wybuchnie bunt? To nie te czasy, kiedy niskie kasty by�y dumne, �e ich dzieci sz�y nakarmi� Matk�. Zebra�am ju� hon �wi�tynnej stra�y, lecz jest ich ma�o i nie ma komu nimi dowodzi�. Bez mocy Imienia nic z tego nie b�dzie. Prosz� ci�. B�agam i ��dam. Potrzebuj� czego� do kontroli wysokich kast. Potrzebuj� ludzi, by budowali spichrze. Potrzebuj� rolnik�w, urz�dnik�w i nadzorc�w. Jednak nade wszystko potrzebuj� mocy Imienia. Znowu zapad�a cisza.

� Archimatrono � zacz�� ostro�nie Brus � cokolwiek jest wiezione, musi dotrze� na miejsce. Ten, kto wiezie, nie istnieje. Jeden nie jest wa�ny. Nie ma te� prawa decydowa�, gdzie docieraj� S�owa ani kto ich potrzebuje. Droga wiedzie tam, gdzie musi, i prowadzi j� wy�sza m�dro��, do kt�rej nie ka�dy ma dost�p. Ale gdy osoba wr�ci tam, gdzie czekaj�, zostanie spe�nione przyrzeczenie, i� sama prorokini dowie si� o po�o�eniu tej Wie�y. Nie b�dziesz d�ugo czeka�a ani na S�owo, ani na o�wieconych do pomocy, by wszystko sta�o si� jednym. Salakh akydylla. Zosta�o powiedziane.

� Tam za mostem nie ma nic wa�nego � oznajmi�a. � Nic wa�niejszego ni� osada Aszyrdym, na skrzy�owaniu szlak�w, przy mo�cie, przez kt�ry uciekaj� ci, kt�rzy powinni tkwi� tu, gdzie im przykazano, i pracowa� dla Pramatki. Nic wa�niejszego ni� samotna archimatrona, kt�rej grozi bezsilno��, chaos i zale�no�� od kilku wysokich rod�w. Tacy pos�a�cy jak ty w�druj� do wszystkich Wie�. Co to za r�nica, kt�re Imi� trafi do kt�rej?

� Ju� zdecydowano � uci�� Brus, a ja uzna�em, �e rola go ponosi. Powinien teraz wytargowa� co� dla nas.

Czy�by rzeczywi�cie chcia� broni� przekl�tej skrzynki za wszelk� cen�? Inna rzecz, �e archimatrona wci�� nie pokaza�a �prawej r�ki". Czym chcia�a zap�aci�? Z�otem? Co kap�anowi Pramatki po z�ocie? Zw�aszcza gdy zlikwidowano nawet g�upie uliczne stragany i nie mo�na kupi� sobie nic, ani tykwy piwa, ani guzika, ani gar�ci orzeszk�w?

Si�gn�� za po�� swojej kap�a�skiej szaty i pokaza� kobiecie �elazny, kolczasty medalion.

� To � powiedzia� � oznacza �mier�. �mier� dla ka�dego, kto zerwie piecz�cie, a nie b�dzie tym, kto mia� je zerwa�. Tak�e dla mnie, gdybym mia� zawie��. Wiesz o tym, archimatrono. Zreszt� to ty uwa�asz, �e wioz� Imi�. A ja powiem, �e nie mnie to wiedzie� i nie mnie o tym s�dzi�.

Zauwa�y�em, �e porzuci� �piewny akcent i pokr�tn� gramatyk� dawnej mowy. Pokaza�, �e dopuszcza rozm�wczyni� bli�ej. Gest �prawej r�ki".

� Och, oczywi�cie, �e wieziesz Imi� � odpar�a. � I wiem, co ono mo�e zrobi�. Wiem, co si� mo�e sta� z kim�, kogo Imi� nie zna. Ale ja jestem gotowa. Od zawsze. Mnie Imi� pos�ucha. Jestem pewna, bo kiedy� je widzia�am. I ono widzia�o mnie.

Wyprostowa�a si� i usiad�a inaczej, bardziej wygodnie, opar�a si� na r�ku i rozlu�ni�a. Zupe�nie jakby dosta�a to, czego chce, albo zmieni�a zdanie. Brus si� nie ruszy�, nadal siedzia� w pozycji �lewej r�ki" m�wi�cej: nie. A kap�anka wci�� nie zaproponowa�a mu niczego.

� Wybacz starej kobiecie jej niecierpliwo�� � odezwa�a si� archimatrona serdeczniejszym tonem. � Uwa�a�am, �e musz� przynajmniej spr�bowa�. Trudno. Prosz� tylko, �eby� opowiedzia� o mnie. Kiedy�... kiedy� ka�da Wie�a mia�a swoje w�asne Imi�. Lecz gdy Pramatka zasn�a, te imiona umar�y albo odesz�y. Ta Wie�a � klepn�a dywan obok siebie � te� je mia�a. Tak�e kiedy tu przysz�am. Niewiele zosta�o, ale do��, �ebym mog�a pozna�, czym jest moc jednego z Imion bogini. Ta moc wci�� si� tli, lecz za s�abo, �ebym mog�a j� wykorzysta�. Tymczasem wszystko wymyka mi si� z r�k. Po prostu powiedz o mnie, gdzie trzeba. Przypomnij, �e osada Aszyrdym czeka na Imi�. Je�li go nie dostanie, wszystko mo�e si� sta�. A teraz... � si�gn�a po pa�eczk� i znowu uderzy�a w gong, tym razem dwukrotnie � ugoszcz� ci� tak, jak go�ci si� pos�a�ca. Po to, �eby� nie zapomnia� o mojej Wie�y.

Adeptka wnios�a tac� zastawion� kilkoma metalowymi miskami, i jeszcze jakie� dziwaczne naczynie. Srebrne, ca�e pokryte otworami uk�adaj�cymi si� we wzory, stoj�ce na podobnej do kielicha podstawce.

� Tak... � U�miechn�a si� archimatrona. � To jest to, o czym my�lisz... B�dziesz m�g� podzieli� ze mn� uk�szenie. Staniemy si� jednym na chwa�� Podziemnej. Tyle zosta�o mi z dawnego Imienia drzemi�cego w pieczarze mojej Wie�y. Dzi�ki temu zapami�tasz mnie i da ci to si�y do dalszej podr�y. Kiedy poczujesz, czym jest jedno�� Matki, zniesiesz potem wszystko.

Kap�anka zdj�a l�ni�ce naczynie z podstawki i potrz�sn�a nim lekko. Przez siateczk� drobnych otwor�w wida� by�o, �e w �rodku co� si� porusza.

� Podaj mi d�o� � poprosi�a, uchylaj�c klapk� w pokrywce.

Brus drgn�� wyra�nie, przez twarz przebieg� mu skurcz. Ja z trudem powstrzyma�em okrzyk. Na r�k� kap�anki wype�z�a skorpenica. Nie tak wielka jak ta, kt�ra mia�a mnie zabi� kiedy�, w moich komnatach Domu Stali. Ta by�a kr�tsza od mojego ma�ego palca i jaskrawoczerwona w ��te pasy. Patrzy�em, jak pe�za po d�oni archimatrony, prze�lizguj�c si� mi�dzy palcami i strosz�c jadowe kleszcze. Brus cofn�� r�k�.

� �lubowa�em czysto�� � rzek�. � Musz� wraca� tam, gdzie jest S�owo. Jestem pos�a�cem. Oczami i nogami S�owa i nie wolno mi go opuszcza�.

� C���... � powiedzia�a uspokajaj�co archimatrona. � Przecie� nie jeste� g�upi. Sp�jrz, jaka ma�a. To poddana. Sp�jrz na pasy. Czy�by� takiej nie widzia�? Br�zowa kr�lowa zabija, ��ta obdarza pos�usze�stwem, a ta daje jedno�� i kontakt z b�stwem. No, daj d�o�. Niech nas uk�si. Niech wszystko stanie si� jednym. Nie zosta�o mi ju� wiele. Imi� prawie odesz�o. Ju� niemal si� nie rodz�. W podziemiach mojej �wi�tyni k��bi� si� zwyk�e, czarne skorpenice. Ich jad nie daje nic, tylko b�l i chorob�. Ale teraz powinni�my zosta� sami.

Zwr�ci�a si� do adeptki kl�cz�cej pod �cian� z pochylon� g�ow�.

� Zabierz tego ksi�ycowego szczeniaka do jego celi. Niech wypocznie przed podr� i niech pilnuje tego ich S�owa. Niech zje i dobrze wypocznie.

Sk�oni�em si� w milczeniu, pilnuj�c, by na mojej twarzy nie by�o zna� przera�enia, a jedynie poczciw�, t�p� g�upot� �Pryszczatego" Agyrena.

Nie mia�em poj�cia, o czym m�wi�a. Traktowa�a jadowitego owada, jakby stanowi� prezent lub pocz�stunek. A je�li jego jad rzeczywi�cie mo�e czyni�? Je�li kap�anka poczuje my�li Brusa albo, co gorsza, spojrzy na niego sama Podziemna Matka, to �atwo by�o przewidzie�, co si� stanie.

Szed�em za dziewczyn� d�wigaj�c� w jednym r�ku ci�ki koszyk z pokryw�, w drugim lamp�. Niebo nad wij�cymi si� korytarzami labiryntu zrobi�o si� ju� czarne i tylko chybotliwy p�omyk o�wietla� nam drog�.

Dziewczyna sz�a przodem i milcza�a, a ja by�em wdzi�czny za rol� idioty. Nic nie musia�em m�wi� ani robi�. Tylko u�miecha� si� g�upkowato, drapa� i d�uba� w nosie. To by�o �atwe.

Skr�ca�a w korytarze bez namys�u i pewnie wybiera�a drog� w�r�d �cian skr�caj�cych si� niczym kiszki kowcy, wi�c na miejsce szli�my jedynie kilka chwil. Ca�y czas nas�uchiwa�em z bij�cym sercem, pewien, �e za moment wydarzy si� co� gwa�townego. Rozlegnie si� jaki� dzwon, d�wi�k rogu, czy po prostu spokojnie nadejd� kap�ani lub �wi�tynni stra�nicy, �eby mnie powali�? Wiedzia�em, �e b�d� walczy�. Ale wiedzia�em te�, ile to potrwa. Ile trzeba czasu, nim zap�dz� mnie w �lepy zau�ek, nawet je�li zdob�d� bro�. Postanowi�em, �e je�eli zdo�am wyrwa� si� za mury, nie b�d� pr�bowa� przechodzi� przez przekl�ty most. Uciekn� na stepy, mo�e znajd� inny most lub br�d.

Na razie jednak nic si� nie dzia�o. W labiryncie trwa�a cisza, przerywana czasem piskami nocnego ptaka. Dotarli�my na miejsce, adeptka pochyli�a si�, wchodz�c do celi, po czym us�ysza�em, �e krzesze w �rodku ogie�. Zamigota� p�omyk, pokoik zala�o ciep�e, ��te �wiat�o.

Ukl�k�em przed pos��kiem Pani �niw i dotkn��em czo�em pod�ogi. Adeptka odpali�a jeszcze knot drugiej lampy, tej o�wietlaj�cej nisz� z figurk�, potem pochyli�a si� nad koszem.

� Umiesz m�wi�? � zapyta�a. � Odpowiadaj! Mo�esz sobie nosi� kurt� adepta, ale to ja jestem c�r� ziemi i musisz mnie s�ucha�!

Marzy�em, �eby wreszcie sobie posz�a. Spojrza�em na ni� mo�liwie wystraszonym wzrokiem, otwieraj�c g�upkowato usta w nadziei, �e si� zniech�ci. Wygl�da�o jednak, �e nie da za wygran�.

� Odpowiadaj, m�wi� ci! Umiesz m�wi�?

� No � powiedzia�em.

� Ile masz lat?

� B�dzie ze dwadzie�cia � sk�ama�em. Biedak z Kysaldym nie wygl�da�by w wieku siedemnastu lat tak jak ja.

Otworzy�a koszyk i wyjmowa�a z niego zamkni�te pokrywkami miski. Szczerze m�wi�c, mia�em wra�enie, �e m�j �o��dek umar�, i w�tpi�em, �ebym by� w stanie co� zje��. W koszyku znajdowa�o si� jeszcze co� � opakowane w p��tno spore zawini�tko, kt�rego nawet nie dotkn�a i zda�o mi si�, �e stara si� te� go nie musn��.

� A kto ci tak g�ow� ogoli�? Rydwan bojowy? Jak ci na imi�?

� Ja Agyren. Na �wi�tyni ogolili. A w drodze to sam �em goli�, bo odrasta�o.

� Wcale nie jeste� taki pryszczaty, Agyren. I nie m�w �ja", bo ci� uderz�.

� Od ma�ego tak wo�aj�.

� Zostawili ci imi�? To mo�e dalej jeste� psem, co? Czy ci� wytrzebili?

� Ja ksi�ycowy pies � przytakn��em.

� Poka� no! � Znienacka si�gn�a mi�dzy moje nogi i obmaca�a spodnie. Poczu�em jakby obla� mnie wrz�tek. Odskoczy�em i zas�oni�em si�.

� Nie wolno! � krzykn��em skrzekliwie, przewracaj�c oczami. Ju� mnie to wszystko znu�y�o. Najch�tniej bym j� og�uszy�.

� Ale� ty g�upi! To tobie nie wolno. Ja jestem c�r� ziemi, mi wszystko wolno. I masz mnie s�ucha�! Poka� no... No prosz�. Wszystko ci zostawili... Co� takiego. Nie�adnie, Agyren. Nie wiesz, �e w tym siedzi z�o?

� Nie dotykaj... � powiedzia�em. � Nie wolno. Mistrz b�dzie bi�.

� Jeszcze gorzej ci� zbije, je�li si� dowie, �e mnie nie s�ucha�e�.

Nie rozumia�em, o co jej chodzi, ale mia�em jak najgorsze podejrzenia. Odsun��em si� od niej pod �cian�, lecz natychmiast podpe�z�a na czworakach i znowu si�gn�a mi�dzy moje nogi. Zas�oni�em si�, wtedy uderzy�a mnie w twarz i odsun�a moj� d�o�.

Spojrza�em na jej koszyk, kt�ry uda�o mi si� kopn�� w czasie szamotaniny. Chusta owijaj�ca pakunek rozchyli�a si� lekko i przez szczelin� spojrza�o na mnie poczernia�e �elazo przeci�te czerwonym sznurkiem z czerwon�, woskow� piecz�ci�.

Wszystko sta�o si� jasne. Mia�a tam identyczn� szkatu�� jak ta, kt�r� wie�li�my.

Przysz�o mi do g�owy, �e mo�e najlepiej pozwoli� dziewczynie dalej robi� to, co robi�a, i da� jej okazj� do zamienienia przesy�ek. Wtedy skwapliwie wypuszcz� nas w dalsz� drog�. Tyle tylko, �e na mo�cie nadal b�dzie tkwi�a oszala�a Wiedz�ca ze swoim �okiem na d�oni". Potem nagle przysz�o mi do g�owy, �e gdybym by� na ich miejscu, musia�bym zabi� pos�a�c�w. To by�o niczym gra w targiss. Zobaczy�em w g�owie uk�ad pion�w, wyobrazi�em sobie wszystkie ruchy po kolei. Ona da mi teraz rozkosz i, korzystaj�c z nieuwagi, niepostrze�enie zamieni szkatu�y. A potem mnie zastraszy. Biedny kretyn przecie� wie, co grozi mu za obcowanie z kobiet� bez zgody bogini. Wie te�, �e nikt nie uwierzy synowi ksi�yca, adeptowi niskiej rangi i do tego jeszcze idiocie. Wi�c b�dzie siedzia� cicho. Ale w�drowcy udadz� si� dalej i na miejscu oka�e si�, �e w szkatule nie ma Imienia albo list�w, albo czegokolwiek, co mia�o tam by�. Natychmiast b�dzie wiadomo, czyja to sprawka. Ci, kt�rzy mieli otrzyma� przesy�k�, nie puszcz� p�azem czego� takiego. W�tpi�em, by uznali to po prostu za wyborny dowcip i pogrozili palcem sprytnej archimatronie, kt�ra zadba�a o swoj� �wi�tyni�. To by�o bezlitosne, lecz widzia�em wynik, jakbym oblicza� jaki� rachunek. Mia� tylko jedno rozwi�zanie. �mier� dla pos�a�c�w. Przesy�ka nie dotrze na miejsce, ale b�dzie mo�na powiedzie�, �e tu te� nie dotar�a. Co gorsza, pr�dzej czy p�niej kto� znajdzie dwa trupy le��ce w jarze pod miastem. My za� nakarmimy bogini� i nasze ko�ci pos�u�� do ozdobienia kolejnej komnaty. Ta intryga mog�a da� tylko taki wynik.

Stawia�em nadal op�r, lecz dziewczyna te� nie pr�nowa�a, a ja nie widzia�em kobiety od tak dawna, i� wydawa�o mi si�, �e by�o to przed wiekami. Zacisn�a d�o� i unios�a g�ow�, patrz�c na mnie przymru�onymi oczami, z lekkim, szelmowskim u�miechem rozchylonych ust i znowu poczu�em, �e mimo wygolonej czaszki, mimo spirali zdobi�cych jej czo�o i policzki, wydaje si� niebezpiecznie, wyra�nie znajoma. Przerazi�o mnie to jeszcze bardziej.

Wiedzia�em ju�, co musz� zrobi�, lecz przy�apa�em si� na tym, �e zwlekam z tym najzupe�niej celowo. Jeszcze chwil�, jeszcze jeden ruch jej d�oni...

Wyrwa�em si� i odepchn��em adeptk�.

� Jeste� z�a! Nie wolno! Bogini patrzy! Nie wolno tego robi�! M�wili mi o pokusach! O z�ych my�lach! Ty jeste� pokusa! Z�amy�la!

� Cicho, g�upcze! � warkn�a. Celowo wrzeszcza�em na ca�e gard�o. � Hara! Zamilcz, psie!

Uderzy�a mnie na odlew w skro�. Nie os�oni�em si�, ale przysz�o mi do g�owy, �eby j� zabi�. Mog�em to zrobi� i bez ha�asu, i bez �lad�w krwi. Zanim zorientuj� si�, �e znik�a, zanim j� znajd�, b�dziemy ju� na szlaku. Jednak to nie by�o rozs�dne. Gdzie na przyk�ad mia�bym ukry� cia�o w tej pustej, kamiennej pl�taninie mur�w i korytarzy?

� Bo powiem, �e chcia�e� mnie dotyka� � zagrozi�a. � Powiem, �e pr�bowa�e� mnie obna�y�. �e dotkn��e� mojego �wi�tego �ona. My�lisz, �e mi nie uwierz�? Wiesz, co ci wtedy zrobi�?

� Id� sobie! Odejd�! Mistrz dotknie mnie do g�owy i wszystko b�dzie wiedzia�! Sam zobaczy!

Zawaha�a si�. Kto wie, co w dzisiejszych czasach by�o mo�liwe. A mo�e m�j kap�an faktycznie by� Wiedz�cym?

� C��... � powiedzia�a ciep�o i dotkn�a palcem moich warg. � Cicho ju�... B�d� dla ciebie dobra... Nic nie rozumiesz... Kiedy ja pozwalam, to wolno dotyka�. Bogini si� cieszy, rozumiesz?

Znowu wyci�gn�a d�o� i znalaz�a rozsznurowan� szczelin� w moich spodniach. Pchn�a mnie w pier�, ka��c po�o�y� si� na wznak. Jej palce by�y dziwnie wprawne jak na brzydz�c� si� rodzajem m�skim adeptk�. Doskonale wiedzia�a, co robi, i znowu poczu�em, �e wydaje mi si� znajoma.

� To tylko, �eby nam si� lepiej spa�o... � wyszepta�a. � Tw�j mistrz szybko nie wr�ci, on ogl�da teraz harmoni� jedno�ci... No ju�, uspok�j si�... Ju�... Och tak...

Spojrza�a na mnie, znowu mru��c powieki.

Wyrwa�em si�, wytrzeszczy�em oczy i wygi��em ca�e cia�o w dziwacznych konwulsjach. Odskoczy�a, patrz�c ze zdumieniem i przera�eniem, jak miotam si� po kobiercu niczym przera�ona ryba. Uderzy�em twarz� we w�asne kolano, potem wrzeszcz�c, zacz��em t�uc g�ow� w �cian�, jakbym chcia� si� za co� ukara�. Nie za mocno, �eby nie zemdle�, ale wystarczaj�co, �eby rozbi� nos i rozmaza� krew po twarzy. Wywr�ci�em stolik, miski potoczy�y si� po pod�odze, lampa wpad�a w ka�u�� sosu i na szcz�cie zgas�a. Wydawa�em z siebie jaki� chrapliwy ryk, niepodobny do ludzkiego g�osu, charcza�em, trzymaj�c si� za gard�o i t�uk�c g�ow� o poduszki, uda�o mi si� nawet spieni� �lin� w ustach, po czym wypu�ci�em j� na wargi. Dziewczyna patrzy�a przez chwil�, na jej poblad�ej twarzy wstr�t miesza� si� z przera�eniem, zobaczy�em, �e zaczyna cofa� si� na czworakach do wyj�cia, w ko�cu chwyci�a sw�j koszyk i uciek�a. Zosta�em nareszcie sam.

Przez jaki� czas wydawa�em jeszcze rozmaite dzikie d�wi�ki, ciskaj�c si� po niszy, ale w ko�cu zacharcza�em i ucich�em, jakbym os�ab�. Nas�uchiwa�em tylko.

Wiedzia�em, �e je�li adeptka wr�ci zamieni� szkatu�y w nadziei, �e zemdla�em, b�d� musia� j� zabi�.

Bo przypomnia�em sobie. Pozna�em j�.

A przynajmniej tak mi si� wydawa�o. To by�o niemal niemo�liwe, lecz je�li si� nie myli�em, wiedzia�em, �e gdybym zosta� z ni� cho�by jeszcze przez chwil�, gdybym spojrza� jej w oczy, gdybym jej dotkn��, ona pozna�aby mnie r�wnie�.

Na w�asn� i moj� zgub�.

Mirah.

Na�o�nica, z kt�r� moja nauczycielka i kochanka Aiina, moja jedyna Aiina, ca�e wieki temu rozkaza�a sp�dzi� noc na mi�osnych zmaganiach.

Mirah, kt�ra mia�a sprawdzi�, jak wiele si� nauczy�em. Wieki temu, w dalekim mie�cie, w pawilonie pa�acowego kompleksu zwanego Wiosk� Chmur. M�ody ksi��� i ona. Pi�kna, smag�a niczym kebiryjska ksi�niczka. Zgoli�a czerwone w�osy, zmieni�a zwiewne jak mg�a tkaniny na szorstkie p��tno szaty adeptki, zdj�a delikatne �a�cuszki z kostek i nadgarstk�w, wytatuowa�a policzki, d�onie i czo�o w �wi�te znaki, wychud�a, ale wci�� mia�a te same oczy podobne do szmaragd�w. Te same usta. I te same d�onie, kt�re wci�� pami�ta�em.

Siedzia�em na pos�aniu, ociera�em skrawkiem szmaty krew z nosa i czu�em, jak z przera�enia, podniecenia i wysi�ku wali mi serce.

W podbrzuszu czu�em ostry b�l niespe�nienia, czu�em te�, �e trzeszczy mi w poobijanej g�owie.

Mia�em nadziej�, �e si� myli�em, mo�e to by� kto� tylko podobny, mo�e jaka� krewna, lecz wiedzia�em, �e si� oszukuj�. S� rzeczy, kt�rych si� nie zapomina. Czas mo�e sp�uka� my�li niby deszcz. Mo�e zmaza� nawet takie rzeczy, kt�re kiedy� by�y najwa�niejsze. Ale pieszczoty i spojrzenia kochank�w zostaj�. Zw�aszcza takie pieszczoty, jakimi potrafi�a obdarzy� Mirah, i takie spojrzenie. Jej usta, jej oczy i jej palce. By�em pewien.

Do rana siedzia�em i nas�uchiwa�em. G��boka, czarna noc labiryntu nios�a jakie� d�wi�ki, jakby szepty lub kroki, ale kiedy wygl�da�em z niszy, nie widzia�em nikogo. Zasypia�em na kr�tko, lecz wystarczy� �wist wiatru albo krzyk ptaka i budzi�em si� natychmiast.

Dla pewno�ci przenios�em skrzynk�, staraj�c si� jej nie dotyka� inaczej ni� przez szmat�, i umie�ci�em tak, �eby nie da�o si� po ni� si�gn�� niepostrze�enie podczas mojego snu.

Jednak i tak spa�em niewiele i bardzo p�ytko.

Brus wr�ci� dopiero rano. Wczo�ga� si� do niszy i usiad� pod �cian�, rozcieraj�c ramiona, jakby trz�s� si� z zimna. By� bardzo blady, a na jego ramieniu pojawi� si� napuchni�ty, purpurowy �lad po uk�szeniu.

Spojrza� na mnie, ale dotkn�� pi�ci� ust, zanim zd��y�em si� odezwa�. Siedzia� nieruchomo i widzia�em, �e walczy ze zm�czeniem. G�owa opada�a mu na kolana i po chwili znowu si� budzi�. Tak samo jak ja.

O �wicie przynie�li nam wiadro wody do mycia i odrobin� papki z warzyw, a nawet lekko s�odkawe orzechowe ciasteczka. Wszystko przyni�s� �ysy starzec, Mirah si� nie pojawi�a.

Zebrali�my swoje rzeczy w milczeniu. Nie mia�em poj�cia, co wydarzy�o si� tam, z komnacie archimatrony. Przysz�o mi tylko do g�owy, �e gdyby Brus zabi� j�, jak podpowiada� rozs�dek, wr�ci�by w nocy. Poza tym nie nakazywa� po�piechu. Zaraz po �niadaniu za�o�y� mask� i nie m�wi� do mnie w inny spos�b, ni� wydaj�c kr�tkie rozkazy, podobne do tych, jakie wydaje si� psu. Najcz�ciej jednak wskazywa� jedynie co� palcem.

Ledwo zawin�li�my szkatu�� i uporz�dkowali�my szaty, pojawi� si� ten sam kap�an nieodgadnionej p�ci, kt�ry prowadzi� nas poprzedniego dnia.

� Archimatrona przekazuje na drog� kosz owoc�w i �yczenia, by droga, kt�r� podr�uje S�owo wys�ana by�a b�ogos�awie�stwami Podziemnej Matki � wyrecytowa�.

� Niech Matka ma w opiece t� Wie�� i wszystkich, kt�rzy chroni� si� w jej cieniu � odpar� Brus, odzywaj�c si� ludzkim g�osem po raz pierwszy tego dnia.

Odprowadzono nas na zewn�trzny dziedziniec. Szed�em w milczeniu, czuj�c, �e serce wyskoczy mi zaraz z gard�a. W ka�dej chwili spodziewa�em si� widoku �wi�tynnej stra�y, muru okr�g�ych tarcz z wizerunkiem Podziemnego �ona i w��czni. Raz by�em pewien, �e b�dzie ich prowadzi� Mirah, raz, �e archimatrona lub obie, a czasem zak�ada�em, �e b�d� po prostu czekali przy bramie.

Zamiast tego zobaczy�em nasz zdobyczny w�zek z naprawion� osi�, zaprz�ony w te same zwierz�ta. Brus wgramoli� si� na siedzenie i ukl�k� na sk�rzanych poduszkach, po czym gestem palca kaza� otworzy� sobie wielki parasol. Zrobi�em, co kaza�, przy okazji rzuci�em okiem na ty� wozu i stwierdzi�em, �e nasze kosze, kije szpiega, tobo�ki z ubraniami le�� tak, jak je zostawili�my

Uj��em lejce oraz d�ug� trzcin�.

A potem stali�my d�ugo w milczeniu i czekali�my.

Us�ysza�em zgrzyt rygli, wreszcie wrota otworzy�y si�, wpuszczaj�c �wiat�o s�o�ca. D�gn��em onagery trzcin�, dwuk�ka ruszy�a i wyszli�my do miasta. Ponownie w stron� mostu.

Id�c, zadar�em twarz ku s�o�cu, bo mia�em wra�enie, jakby ofiarowano mi je na nowo. Nawet zat�oczony, cuchn�cy plac, n�dzne uliczki i krzywe cha�upy osady Aszyrdym wydawa�y mi si� pi�kne.

Wiedzia�em jednak, �e za wcze�nie na rado��.

Toczyli�my si� przez miasto, a gdziekolwiek pojawia� si� nasz w�zek, ludzie kl�kali, opieraj�c pi�ci o ziemi�. Szed�em i ani razu nie obejrza�em si� na stercz�c� nad okolic� Czerwon� Wie��.

Tym razem pod mostem nie by�o wielu ludzi.

Wojsko jednak sta�o tak samo, jak poprzedniego dnia.

Spojrza�em na przegradzaj�ce kamienny most obwieszone tarczami wozy taborowe i znowu poczu�em jakby w moim gardle zamieszka� zwini�ty w k��bek w��.

� Ani s�owa � zabrz�cza� g�os Brusa zza maski.

Za sto�em siedzia� inny dziesi�tnik ni� wczoraj. G�ow� owi�za� chust�, popija� wod� z buk�aka, nogi trzyma� wygodnie na stole.

W kolejce czeka�o ledwo par� os�b, jaki� samotny w�drowiec, rodzina z kilkorgiem dzieci, starzec wsparty na kiju.

Pod �cian� opodal mostu nie by�o jeszcze t�umu zatrzymanych. Na razie kl�cza�o tam jedynie troje podr�nych, z r�kami splecionymi na g�owach. Pilnowa� ich �o�nierz z w��czni�, kt�ry siedzia� sobie na beczce i gryz� owoc. Pozostali snuli si� po placu albo siedzieli w cieniu pod �cian� w rozwrzeszczanej gromadzie i grali w ko�ci. Mi�dzy nimi sta�a owini�ta rzemieniem tykwa, �o�nierze podawali sobie glinian� fajk�, bezceremonialnie wypuszczaj�c k��by bakhunowego dymu.

Pomy�la�em, �e wystarczy�by hon jazdy, �eby rozbi� ich w py�. I niewiele wi�cej, by zdoby� ca�e miasto. Tylko co dalej?

Kiedy podjechali�my do pierwszego posterunku, dow�dca ko�czy� w�a�nie rozmow� ze st�oczon� w trwo�n� grupk� rodzin�. M�czyzna i kobieta nerwowo grzebali za pazuch� i w zakamarkach szat, a obok stolika sta� du�y kosz, taki jak do noszenia chleba, w kt�rym le�a�y ju� najr�niejsze przedmioty. N� w drewnianej pochwie, gar�� miedziak�w, jakie� zdobione szylkretem pude�ka, troch� taniej bi�uterii, kolorowe szmatki. Albo podr�ni musieli op�aca� si� posterunkowi, albo by�y to zakazane przedmioty, bo dostrzeg�em w koszu te� ze dwie zdobione metalem tykwy na paskach, w jakich nosi�o si� wino palmowe na drog�, oraz �adn� fajk� ze srebra i drogiego drewna.

Kobieta z g�ow� nakryt� chust�, dr��c od wstrzymywanych �ez, rozsup�a�a zawini�tko, z kt�rego wyj�a dwa ma�e, srebrne kolczyki z oczkami z kryszta�u. Dow�dca obejrza� je pogardliwie, po czym wrzuci� do koszyka i g�ow� wskaza� im przej�cie pomi�dzy wozami.

Zanim wszyscy na nasz widok ukl�kli na piachu, za wozy zd��y� przej�� jeszcze samotny w�drowiec. Wysoki m�czyzna w zniszczonym p�aszczu przeciwdeszczowym, z kijem na ramieniu, o twarzy zas�oni�tej przez rondo podr�nego kapelusza. Nosi� szat� Sindara, lecz z postawy i sposobu noszenia si� przypomina� mi Kirenena. Wrzuci� do koszyka gar�� nowych, �elaznych gwo�dzi i poszed� na spotkanie ze staruch�.

Tym razem nie musieli�my t�umaczy� si� ani wyk��ca�. Wystarczy�y nasza dwuk�ka, szaty i wlok�cy si� za nami cie� Wie�y. Brus nawet nie zd��y� si�gn�� po sw�j wisz�cy na szyi znak.

W�z przetoczy� si� na drug� stron� mostu, daj�c nam drog�.

Ledwo jednak przejechali�my kilka krok�w, rozleg� si� krzyk. Najpierw chropawy wrzask staruchy, a potem tupot i rwetes. Kiedy tylko us�ysza�em jej skrzek, omal nie zemdla�em, przekonany, �e chodzi o mnie.

W nast�pnej chwili zobaczy�em j�, jak rzuca si� ku wysokiemu m�czy�nie, chwytaj�c go za ubranie, si�gaj�c mu do twarzy w�lastymi palcami zakrzywionymi w szpony, o wielkich po��k�ych pazurach zawijaj�cych si� niczym u ptaka. Podr�ny wyrwa� si� i rzuci� do ucieczki. Beznadziejnie, na drug� stron� rzeki, na spotkanie kolejnych dw�ch woz�w.

� Grzech! Ciemi�zca! Ciemi�zca! � wrzeszcza�a Wiedz�ca g�osem, kt�ry brzmia� jak krzyk s�jki.

Jeden z je�d�c�w grupy po�cigowej wskoczy� na grzbiet konia, ale nie normalnie, tylko staj�c nogami na siodle, bez trudu, jakby wskoczy� na st�. Jeszcze w powietrzu zdar� z plec�w �uk, w drugiej d�oni trzymaj�c ju� strza��, zawin�� nimi w powietrzu jakim� skomplikowanym ruchem i b�yskawicznie, nie celuj�c, strzeli� z biodra, trzymaj�c �uk p�asko.

Biegn�cy run�� na ziemi� z pierzastym drzewcem stercz�cym z karku, ale natychmiast podci�gn�� nogi i wsta� chwiejnie, po czym uparcie ruszy� na drug� stron� mostu, na kolejne dwa wozy.

Zaganiacz po tamtej stronie opar� nog� o burt� wozu i te� strzeli�, takim samym momentalnym ruchem, jakby bez namys�u. M�czyzna zatrzyma� si� w p� kroku i zachwia�, na jego plecionym p�aszczu pojawi� si� krwawy punkcik i b�ysk stali. Brz�kn�a ci�ciwa �o�nierza stoj�cego obok nas na siodle, za chwil� z kr�tkim bzykni�ciem od woz�w z tamtej strony �mign�a kolejna strza�a. M�czyzna jednak szed� nadal. Stan�� na moment, po czym z�ama� stercz�c� mu z piersi strza��, si�gn�� d�oni� za plecy, chwyci� pierzysko i wyci�gn�� drug�. I zaraz przeszy�y go dwie kolejne. Stoj�cy na siodle strzelec zachichota�.

Wygl�da�o, jakby �ucznicy grali ze sob� o to, kto zdo�a go wreszcie powali�. M�czyzna jednak nadal szed�. Ca�y zalany krwi�, naszpikowany stercz�cymi we wszystkie strony drzewcami o purpurowych pierzyskach, dzier��c w d�oni od�amany grot. Nie mog�em oderwa� od niego wzroku i modli�em si� w duchu, �eby doszed� do tamtego wozu. �eby uda�o mu si� cho� tyle.

Jednak kilka krok�w dalej podr�ny dosta� jeszcze dwa razy i nagle zwali� si� na kamienie mostu. Usi�owa� si� pod�wign��, ale zwiotcza� w ko�cu, a ja zrozumia�em, �e i tak wygra�. Nikt nie powlecze go do wie�y, nikt nie rozpruje nagiego w�r�d dym�w i zawodze� kamiennym no�em, nikt nie nakarmi jego krwi� starego pos�gu.

Starucha dysza�a ci�ko, �wiszcz�cym g�osem, adeptka podtrzymywa�a jej rami�. Druga nios�a sto�ek.

� G�upcy... � wyrz�zi�a baba. � Jego krew dla Matki... Zmarnowali�cie jego krew...

A potem Wiedz�ca us�ysza�a turkot k� naszego w�zka i podnios�a g�ow�. Patrzy�em przed siebie, �eby nie spotka� jej �lepych oczu pokrytych z�otym bielmem. Stara wyszarpn�a si� adeptkom, macaj�c przed sob�, zacz�a w�szy�. Wyci�gn�a szyj� niczym pies, jej nozdrza porusza�y si�, jakby szuka�a tropu.

�ucznik z drugiej strony mostu podszed� do le��cego m�czyzny i tr�ci� go lekko butem. Przykl�kn�� i dotkn�� trupa, po czym uni�s� si� w nasz� stron� i przesun�� wyprostowan� d�oni� po swojej szyi.

Wiedzia�em, co teraz b�dzie.

Brus siedzia� nadal jak kuk�a, stara znalaz�a ju� kierunek i ruszy�a mi na spotkanie. �D�o�, oko Matki..."

� Sta�! � Rozleg� si� krzyk. Obejrza�em si�.

Zobaczy�em archimatron�. Siedzia�a w lektyce, towarzyszy�o jej czterech zbrojnych z tarczami �wi�tyni i w zbrojach.

Poczu�em, �e w gardle rodzi mi si� dziwaczny, histeryczny �miech. Wype�nia� mnie od �rodka powoli, jak woda, jeszcze chwila i b�dzie musia� si� wyla�. Co jeszcze? Czy nad tym mostem wisia�a jaka� kl�twa?

� Sta�! � zawo�ano ponownie, mimo �e wszyscy ju� stali.

� Ciemi�zca! � zawy�a Wiedz�ca. � Czuj� z�o! Egoizm! Chciwo��! Czuj� nienawi��! Czuj� krew dla Matki!

� Dosy�! � Lektyka z archimatrona w�drowa�a nam na spotkanie, widzia�em ju� twarze �wi�tynnych stra�nik�w.

Postanowi�em, �e sko�cz� tak samo jak podr�nik, kt�ry przypomina� mi Kirenena. Nie powlok� mnie do st�p pos�gu. Nie dostan� mojego serca, krwi i ko�ci. Nie nakarmi� ich Matki. Skonam w biegu, w szale�czym ataku na wozy po tamtej stronie. Zwolni�em troch�, �eby w razie czego zd��y� si�gn�� po miecz ukryty w podr�nej lasce le��cej na tyle wozu.

Archimatrona wrzasn�a nagle na nios�cych i kaza�a postawi� lektyk� na ziemi. Wszyscy wok�, wojsko i podr�ni kl�czeli ju� z czo�ami na ziemi. Kap�anka wypl�ta�a si� z mu�linowych zas�on i ruszy�a w naszym kierunku, powiewaj�c czerwonym p�aszczem, z twarz� nikn�c� w cieniu.

� Dosy� tego szale�stwa! � krzykn�a. � Nie mo�esz wstrzymywa� pos�a�ca! Masz dosy� ciemi�ycieli!

� Zamilcz! Ja czuj�! Jestem okiem Matki! Wiesz, �e si� nie myl�! On tam jest! Czuj� jego smr�d! Nie o�mielaj si� stawa� mi na drodze. To ja znajduj�! To ja wiem! To ja czuwam! Matka si� nie myli!

� Jed�cie! � rzuci�a archimatrona przez rami� prosto do nas. � Tylko szybko!

Potem znowu krzykn�a na staruch�:

� Przesta� m�wi� �ja"! Wiesz, czym jest to s�owo! Przesta� przeklina�!

Ruszyli�my wi�c, zostawiaj�c je wrzeszcz�ce na siebie jak pawie, po�r�d kornie kl�cz�cych ludzi.

Kopyta stuka�y o bruk, ko�a kr�ci�y si� z turkotem, w dole rzeka hucza�a w�r�d piany.

� On jest naznaczony! � Dobieg�o mnie z ty�u. � To nosiciel losu!

To starucha krzycza�a. Ale nie chodzi�o jej o Brusa, jak zapewne my�la�a kap�anka. To ja by�em naznaczony. By�em nosicielem losu.

Cokolwiek to oznacza�o.

Najpierw min�li�my le��cy na ziemi podr�ny kapelusz, malowany jasn� �ywic�, potem �cie�k� drobnych plam krwi, a na jej ko�cu le�a� m�czyzna. Mia� bia��, umazan� posok� twarz i nagle wyda� mi si� podobny do mojego ojca.

Odwr�ci�em wzrok.

Jeden z woz�w zosta� przepchni�ty na bok, kopyta os��w znalaz�y si� na trakcie, ko�a stoczy�y si� z mostu. Rzeka, miasto i wie�a zosta�y za nami. Znowu byli�my na szlaku i w�drowali�my na wsch�d.

Brus nadal rozpiera� si� na siedzeniach pod parasolem, nie zdejmuj�c z twarzy maski, a ja w�drowa�em obok z trzcinow� tyczk� i widokiem na zadki os��w.

Wci�� by� kap�anem, ja adeptem. Pryszczatym Agyrenem, kt�rego mia�em ju� powy�ej uszu. Gdybym m�g�, zabi�bym go jeszcze raz.

Marzy�em o tym, �eby zedrze� z siebie te szaty i znale�� jak�� wod�, kt�ra obmyje mnie z kurzu, potu i strachu.

Szlak by� pusty. Wznosi� si� �agodnie w�r�d ska� i niewielkich, osypuj�cych si� wzg�rz. Drzewa ros�y tu rzadko, wi�cej by�o krzak�w o twardych, drobnych li�ciach i bia�ych niczym popi� ga��ziach, naje�onych wielkimi cierniami.

Nie by�o nikogo, tylko nasza dwuk�ka, ptaki kr���ce po niebie, s�o�ce i rudy py� drogi.

� Co si� wydarzy�o na mo�cie? � zapyta�em. Wydawa�o mi si�, �e nie m�wi�em normalnie od wiek�w.

Odpowiedzia�o mi milczenie. Istota na w�zku patrzy�a przed siebie, jakbym nie istnia�.

Przejechali�my jeszcze par� krok�w.

� Chc� wiedzie�, co zdarzy�o si� wczoraj w nocy i dzi� na mo�cie � powt�rzy�em g�o�niej.

Nic.

Wrzuci�em tyczk� na w�z. Brus uni�s� si� na poduszkach jakby z oburzeniem i odwr�ci� ku mnie l�ni�c�, owadzi� mask�.

� Daj mi wody! � rzuci�em.

Maska l�ni�a niczym lustro, w szczelinach czai� si� mrok.

� Za blisko, by gasi� pragnienie � zgani� mnie surowo. S�owa wymawia� normalnie, nie z nad�tym za�piewem Mowy Jedno�ci, ale tak zbudowa� zdanie.

Poszed�em na ty� wozu i si�gn��em po kij szpiega, jednym ruchem obr�ci�em pier�cie�, poci�gn��em za udaj�c� drewno r�koje��. L�ni�ce ostrze zasycza�o jak w�ciek�y w��, wy�lizguj�c si� ze swojego le�a, zal�ni�o w s�o�cu. Spojrza�em na bro� w swoim r�ku i nagle znowu poczu�em si� cz�owiekiem. W kirene�skiej poezji miecz nazywano czasem �odwracaczem losu".

� Daj mi wody, synu Pio�unnika � powiedzia�em ostro. � I unie� t� mask�. Chc� ujrze� twoj� twarz. Natychmiast! Woda i maska, bo przysi�gam, �e za chwil� b�dziesz martwy.

Patrzy� na mnie zza maski, kl�cz�c nieruchomo na sk�rzanych poduszkach, chyba nie rozumia�, co m�wi�.

� Agira, askaro! � warkn��em nagle po kirene�sku. �To rozkaz, �o�nierzu!" Wzdrygn�� si�, jakbym go d�gn��. Obaj nie s�yszeli�my d�wi�k�w w�asnej mowy od niepami�tnych czas�w. Nawet w pa�acu u�ywano jej tylko od �wi�ta.

� Agira! � powt�rzy�em odrobin� g�o�niej, ale jeszcze bardziej stanowczym tonem, kt�rego u�ywali dow�dcy. Nie krzykiem. Nie jak dziesi�tnik w obozie piechoty. Jak zirytowany niesubordynacj� cesarz.

� Kano! S�ucham! � szczekn�� nagle zza maski i podni�s� j�.

A pod spodem ujrza�em twarz szale�ca. Brus by� blady, zlany potem, o l�ni�cych oczach, jakby trawi�a go gor�czka. Patrzy� na mnie nieprzytomnie, z idiotycznym, nerwowym u�miechem b��kaj�cym si� na ustach, ca�a jego twarz drga�a, wygl�da�, jakby mia� wybuchn�� rechotem albo p�aczem.

Zacisn��em spocon� d�o� na drewnie r�koje�ci.

� Iszida tarai no! Z wozu! � wycedzi�em. Zeskoczy� na drog�, patrz�c na mnie tym dzikim wzrokiem, z obliczem wykr�caj�cym si� w dziwacznych grymasach. Mia�em wra�enie, �e zamieszka� w nim demon, kt�ry usi�uje wydosta� si� na zewn�trz.

By�em pewien, �e za moment rzuci si� na mnie. Czu�em, jakbym sta� przed wielkim, bojowym leopardem, kt�ry nagle oszala�. Dlatego nie zmieni�em postawy, nie unios�em miecza. Gdybym przyj�� bojow� poz�, Brus poczu�by, �e si� boj�. Sta�em wi�c wyprostowany, patrz�c na niego w�adczo.

Trwali�my tak przez chwil�, mierz�c si� wzrokiem. Pozwoli�em, by na moj� twarz wyp�yn�� wyraz hamowanej w�ciek�o�ci, i unios�em lekko miecz. Nie jak do walki, ale tak, jak gdyby by� kijem, kt�rym chc� skarci� psa.

Brus zacz�� dygota�, jakby przechodzi�y go dreszcze. Odpi�� paski, zdj�� mask� i upu�ci� j� na ziemi�.

A potem run�� na kolana, wbijaj�c pi�ci w rudy py� drogi, i pochyli� g�ow�.

� Agiru Kano! Kodai massa, tohimon! Jestem pos�uszny, prosz� o wybaczenie!

M�wi� po kirene�sku dziwnie, jakby s�owa nie chcia�y mu si� przecisn�� przez gard�o, ale uk�on, kt�ry mi sk�ada�, by� amitrajski. Podda�czy. Daleki od godno�ci kirene�skich obyczaj�w wojskowych. Uni�s� twarz, ukazuj�c szeroki, krety�ski u�miech, lecz w oczach mia� rozpacz.

� Matagei. Dosy� � rzek�em. Tylko tego brakowa�o, by kto� nadszed� i zobaczy� kap�ana bij�cego korne pok�ony adeptowi. Stali�my na szlaku, wci�� niedaleko przekl�tej osady.

� Podaj mi wod� � powiedzia�em spokojniej. Wsta�, si�gn�� do wozu i wydoby� buk�ak. Wypi�em kilka �yk�w, po czym odda�em Brusowi worek i kaza�em pi�. W�tpi�em, by zimny p�yn wystarczy�, �eby go ocuci�. To, co si� dzia�o z moim przybocznym, by�o przera�aj�ce. Oszala� albo z�era�a go choroba. Nie mia�em poj�cia, co dalej robi�. Wok� ranki na jego ramieniu rozla�a si� paskudna, purpurowa opuchlizna wielko�ci z�otego dirhama.

� Co ci jest? � zapyta�em. Brus nadal dygota�, pij�c wielkimi �ykami. � Czy to uk�szenie?

Potrz�sn�� g�ow�.

� Nie... Tak... Nie jest wiadome... Wybacz, tohimonie. W takiej sytuacji my�li si� dawn� mow�. Trudno m�wi� normalnie. Prosz� o wybaczenie... Agiru kano...

Niedobrze.

� W�a� na w�z � powiedzia�em. � Musimy jecha� dalej, a� znajdziemy odludne miejsce, �eby pozby� si� przebrania tych przekl�tych kap�an�w. Najlepiej id� spa�. Nie zak�adaj maski, ale miej j� pod r�k�, na wypadek gdyby�my kogo� spotkali.

Wgramoli� si� pos�usznie na dwuk�k� i usiad� na poduszkach pod wielkim, p�askim parasolem.

D�gn��em os�y trzcin� i ruszyli�my zn�w.

Droga by�a pusta. Nikogo ani tam, gdzie zmierzali�my, ani za nami. Do tego jednak, �eby pozby� si� wozu, musieli�my odjecha� znacznie dalej.

Szlak wi� si� przez skaliste pustkowie, nad brzegiem rzeki pieni�cej si� i ciskaj�cej w�r�d kamieni. Na rozpalonym niebie kr��y�y ptaki, muchy pcha�y si� do ust i oczu, obsiada�y szerokie grzbiety onager�w.

Brus osun�� si� w ko�cu na poduszki i zasn��. Uzna�em, �e tak jest lepiej. Wci�� mia� blad�, spopiela�a twarz i przenika�y go dreszcze.

Szed�em wi�c sam.

Po jakim� czasie upa� da� mi si� we znaki i rozbola�y mnie nogi. Niewiele spa�em zesz�ej nocy, a strach z�era si�� cz�owieka nie gorzej ni� ci�ka har�wka. Wlaz�em wi�c na koz�a i jecha�em wcale wygodnie, jedz�c miodowe �liwy z kosza i staraj�c si� jedynie nie zasn��.

Nie potrafi�bym wyja�ni�, co mi si� nie spodoba�o.

Droga bieg�a tak samo jak przedtem. Krajobraz by� r�wnie� taki sam. Ska�y, cierniste krzewy, rudy py� traktu i k�py w�skiej trawy.

Hucz�ca w�ciekle rzeka w dole.

To samo.

A jednak czu�em niepok�j i nie wiedzia�em, dlaczego. Mo�e to kompletnie pusty szlak, kt�rym jeszcze wczoraj ci�gn�y dziesi�tki uchod�c�w? Mo�e nie podoba�y mi si� ska�y otulaj�ce drog� na zakr�cie? Trasa przechodzi�a pomi�dzy dwoma skalnymi grzbietami, a potem prowadzi�a wzd�u� przepa�ci, maj�c z jednej strony naje�ony g�azami stromy brzeg rzeki, a drugiej wysok� jak drzewo skaln� �cian�. Idealne miejsce na zasadzk�.

Tak w�a�nie pomy�la�em, nagle maj�c wra�enie, �e co� �cisn�o mnie za gard�o.

Zszed�em z koz�a i zn�w w�drowa�em obok wozu, rozgl�daj�c si� czujnie, ale by�o cicho i spokojnie.

Za cicho i za spokojnie.

S�o�ce pra�y�o og�upiaj�co moj� pokaleczon� i niechlujnie ogolon� g�ow�, bzycza�y muchy, szumia�a rzeka, w powietrzu wisia� niewielki ptak, bij�c skrzyd�ami i zanosz�c si� monotonnym, srebrzystym trelem. Co chwila pikowa� w d�, by znowu poderwa� si� i zawisn�� wysoko, wy�piewuj�c swoj� piosenk�.

Zwolni�em kroku.

Ten ptaszek to miodunka. Zawsze tak robi, kiedy chce odstraszy� napastnika od swoich m�odych. By� mo�e do jej umieszczonego w szczelinie mi�dzy ska�ami gniazda zakrada� si� lisiec. Albo jadowita jaszczurka.

By� mo�e.

Jednak nie mia�em ochoty wej�� w skalny korytarz, by wychyn�� po drugiej stronie, �ci�ni�ty mi�dzy �cian� a przepa�ci�.

Miodunka zanosi�a si� �wiergotem, jakby gard�o mia�o jej p�kn��. Gdzie� w w�wozie spad� pojedynczy kamyk. Strzeli� ostro, odbijaj�c si� od ska�, zagrzechota� po �wirze. Nic si� nie rusza�o.

A potem zobaczy�em kr�tki b�ysk na szczycie ska�y. Po prostu iskr�. Drobink� s�onecznego �wiat�a odbit� od l�ni�cego mik� lub kryszta�em kawa�ka ska�y. Lub od polerowanej stali.

Strzepn��em lejcami, ka��c zwierz�tom nagle zerwa� si� do biegu, i natychmiast �ci�gn��em uprz�� mocno i gwa�townie na lew� stron�. Jeden osio� niemal stan�� d�ba, drugi usi�owa� skr�ci� w miejscu i wszystko si� spl�ta�o. Nogi, rzemienie, �erdzie dyszla, orczyki.

Onagery run�y bezw�adnie, dwuk�ka przewr�ci�a si� z trzaskiem, rozsypuj�c �adunek i wyrzucaj�c na drog� tu� obok mnie og�upia�ego Brusa.

Ale sta�o si� to, co chcia�em zrobi�. Le��ce w�r�d szcz�tk�w uprz�y, rycz�ce przera�liwie poci�gowe zwierz�ta i wywr�cony w�z, bezsilnie obracaj�cy ko�em w powietrzu, w jednej chwili wznios�y przed nami barykad�.

Pierwsza strza�a uderzy�a w momencie, kiedy w�z si� wywraca�, i wbi�a si� w wypuk�y bok onagera. Zwierz� wyda�o z siebie przera�liwy wrzask, podobny do tr�bienia, kolejne dwie strza�y trafi�y ze stukiem w dno dwuk�ki, nast�pna z ostrym bzykni�ciem przelecia�a mi tu� nad g�ow� jak stalowy szersze�.

W naszych baga�ach nie by�o �uk�w. Nie na wiele by si� zreszt� zda�y.

Brus d�wiga� si� niemrawo, potrz�saj�c g�ow�, krew toczy�a mu si� strumykami po twarzy i kapa�a na drog�, kolejne strza�y wbi�y si� z ohydnym pla�ni�ciem w boki zwierz�t rzucaj�cych si� rozpaczliwie w�r�d pozrywanej uprz�y. Podczo�ga�em si�, by chwyci� kij szpiega i przyci�gn�� do siebie. Wydoby�em miecz, uwolni�em ostrze na drugim ko�cu kija, zmieniaj�c go we w��czni�.

Brus te� czo�ga� si� po rdzawych kamieniach, znacz�c je stru�kami krwi z rozbitej g�owy, ale zamiast broni, tuli� do siebie srebrn� mask� kap�ana. Kolejna strza�a odbi�a si� od ska�y tu� obok wozu. Drzewce rozszczepi�o si� p�kiem drzazg, zmieniaj�c si� w dziwaczny kwiat.

Wygl�da�o na to, �e z Brusa na razie nie b�dzie po�ytku. Za�o�y� mask�, s�ysza�em, jak brz�czy w �rodku s�owami litanii do Podziemnej Matki.

Biegli.

Widzia�em, �e zeskakuj� ze ska� i gnaj� w stron� dwuk�ki z obna�onymi mieczami. S�ysza�em tupot ci�kich, wojskowych sanda��w.

Trzech.

Byli ju� o kilkana�cie krok�w, kiedy z w�wozu wy�oni�o si� kolejnych trzech. Dw�ch z �ukami w r�kach i jeszcze jeden id�cy na ko�cu. Ci nie biegli, tylko zwyczajnie maszerowali na nas, �ucznicy z za�o�onymi ju� strza�ami na ci�ciwach. To nie by�y wygi�te, klejone �uki zaganiaczy, lecz zwyczajna my�liwska bro�. Zd��y�em dostrzec, �e wszyscy napastnicy maj� na sobie rozmaite ubrania podr�ne, g��wnie w kolorach �rednich kast.

Dw�ch �ucznik�w i czterech pieszych.

Na mnie jednego.

Brus le�a� skulony na ziemi.

� Wszystko sama dajesz i wszystko sama zabierasz... � dotar�o do mnie.

Nie mog�em ucieka� i zostawi� go tutaj, zreszt� dopadliby mnie pr�dko. Na tym pustkowiu strzelcy mieliby ze mn� najwy�ej chwil� zabawy.

Moj� jedyn� szans� by�a reduta z przewr�conego wozu i to, �e nie spodziewali si� oporu. Kimkolwiek byli, mieli zamiar napa�� na podr�uj�cego z adeptem kap�ana. Na dw�ch bezbronnych w�drowc�w.

Schowa�em miecz do wn�trza drzewca i postanowi�em walczy� kijem. Niech kostur szpiega stanie si� tym, czym powinien � ci�giem �miertelnych niespodzianek. Niech m�j przeciwnik dowie si�, �e mam miecz, dopiero gdy zag��bi mu si� w trzewia.

Zd��y�em jeszcze wyrwa� z obsady pogruchotany i podarty parasol i oprze� go o ziemi�, po czym przykl�k�em za nim w gotowo�ci, trzymaj�c kij pod pach�.

S�ysza�em, jak wrzeszcz� w biegu, s�ysza�em, jak �wir zgrzyta pod podeszwami ci�kich, sk�rzanych sanda��w.

Pozwoli�em, by ogie� w mojej duszy zn�w zap�on��. Rzuci�em w niego wszystko, co jest pe�ne z�ej si�y. Jak szmaty nas�czone oliw� albo smolne drzazgi. Wspomnienie Maranaharu. Po�ar trawi�cy Wiosk� Chmur. Okrwawione �apy potrz�saj�ce g�ow� mojej Aiiny. Nadzy ludzie st�oczeni w zagrodzie na �er Podziemnej Matki. Mgnienia kr�tkie i ulotne niczym iskry. Niech p�onie. Niech huczy. A potem niech pop�ynie moimi �y�ami.

Musia�em obudzi� w sobie tygrysa. Jestem tygrysim szczeni�ciem. Zawsze by�em. Ja � P�omienisty Sztandar, W�adca Tygrysiego Tronu, kai tohimon klanu �urawia.

Czu�em, �e ogie� mnie wype�nia, huczy w g�owie, tryska z oczu, rozszerza nozdrza, �e podnosi g�rn� warg�. �e w szcz�ce rosn� mi tygrysie k�y.

Us�ysza�em, jak wrzeszcz� do siebie:

� Stary tu le�y! Rozwali� �eb! Ma�ego nie widz�!

� Szuka� skrzynki! � Rozleg�o si� z oddali, a wtedy rozpozna�em g�os Mirah. Adeptki, kt�ra mog�a by� Mirah.

I wtedy kto� uderzeniem miecza odrzuci� parasol, pod kt�rym si� kuli�em.

I pozwoli�em, by ogie� wybuch�.

Wystrzeli�em ze swojej kryj�wki niczym zwini�ta w k��bek �mija. Kij zawarcza� w powietrzu, kiedy jeszcze by�em w skoku, trafi�em �o�nierza z g�ry w nadgarstek, trzasn�a ko��, moje nogi uderzy�y o ziemi� w�r�d jego wrzasku, drugi koniec kija trafi� go w grdyk�, napastnik run�� w ty� plecami na moje biodro, przekozio�kowa� i gruchn�� o ziemi�, wzbijaj�c chmur� py�u.

Drugi skoczy� na mnie z mieczem uniesionym do skroni, ostrzem do przodu i wystawionym barkiem. W postawie kogo�, kto przywyk� do krycia si� za tarcz�.

Obr�ci�em pier�cie�, ostrze szcz�kn�o gdzie� z ty�u, zawin��em kijem, kt�ry by� ju� w��czni�. Uchyli� si�, ci��, sparowa�em uderzeniem drzewca i kopn��em m�czyzn� w kolano, uchyli� si�, znowu sparowa�em, ostrza szcz�kn�y, odskoczyli�my od siebie.

Mia� rozci�t� d�o�, krew zacz�a kapa� na ziemi�, w chmur� kurzu podniesion� naszymi stopami. Zacz�li�my kr��y� wok� siebie jak psy. Wszystko to trwa�o zaledwie mgnienie. Dziwaczna, rozci�gni�ta w czasie chwila. Ten, kt�rego powali�em, nie zd��y� si� jeszcze podnie��, trzeci kl�cz�cy nad Brusem z mieczem w d�oni patrzy� na nas ze zdumieniem, ale ju� podrywa� si� do mnie, widzia�em jego otwarte we wrzasku usta, s�ysza�em, jak Brus mamroce w mask�: �Ciemi�yciele! �winie p�kni�tego �wiata! Gniew Matki!".

Znowu doskoczyli�my do siebie, nagle i w�ciekle, miecz zaszczeka� o twarde drzewce, ci�cie miecza, blok, pchni�cie w��czni, unik, ci�cie, unik.

Jakby kto� nagle i szybko zagra� na kebiryjskich b�benkach. W dziwacznym, dzikim rytmie ta�ca pustynnych wojownik�w.

I znowu cisza.

Tamten trzeci skoczy� na mnie, ale zastyg� w p� skoku, chwycony przez le��cego Brusa za pas. Zwalili si� na ziemi�, Brus rycza� modlitwy, jakby to by�y przekle�stwa.

Znowu kr��yli�my wok� siebie. Przeciwnik mia� szerok�, ogorza�� twarz, z blizn� wij�c� si� przez policzek i po podbr�dku, przeci�ta koszula odchyli�a si�, pokazuj�c poznaczon� tatua�em pier�, po kt�rej toczy�a si� krew z p�ytkiej rany. Jego oczy by�y niczym pod�u�ne krople zakrzep�ej smo�y.

Ju� nie przybiera� postawy piechoty. Kr��y�, pochylony na ugi�tych nogach, wystawiaj�c ostrze do przodu jak n�. To weteran trakt�w, pod�ych zau�k�w, spelun i szulerni. Stoczy� dziesi�tki walk, ale nie mieczem i nie z przeciwnikiem dzier��cym w��czni�.

Ten powalony jako pierwszy zacz�� wstawa�, potrz�saj�c g�ow� i charcz�c, trzyma� si� jedn� r�k� za gard�o. �ucznicy ju� dobiegali, s�ysza�em tupot ich sanda��w zaraz za wozem.

Ju� zrozumieli, �e sprawy nie tocz� si� tak g�adko, jak powinny.

A potem s�ysza�em tylko b�bny graj�ce na pokrytym wystrzy�on� traw� podw�rcu �wicze�. Spokojny g�os Mistrza Wojny i proporce furkoc�ce na wiosennym wietrze. Polerowane drzewce w d�oniach i odg�os b�bn�w. Wojenny taniec.

Przestaj� my�le�.

Moje cia�o samo wie, co robi�. W��cznia unosi si�, obraca w moich d�oniach i �yje. Jest cz�ci� mnie. Moje cia�o ta�czy w rytm b�bn�w.

Kt�rych ju� dawno nie ma.

Sp�on�y razem z pa�acem, daleko st�d, dawno temu.

Ale s�ysz� je w �rodku.

Moje stopy uderza�y o ziemi�, drzewce obraca�o si� w d�oniach.

Postawa konia. Ci�cie jask�ki, krok trzeci, skok �ruby, pchni�cie.

Wszystko w mgnieniu oka.

Oprzytomnia�em, stoj�c w chmurze py�u, w niskiej postawie p�yn�cej wody, z w��czni� zatkni�t� pod pach�, z ostrzem skierowanym gdzie� do ty�u. Twarz mia�em zbryzgan� krwi�, lecz nic mnie nie bola�o.

Nie mog�em poruszy� w��czni, jakby kto� j� trzyma�.

Ten, co sta� przede mn�, wypu�ci� nagle miecz i odszed�. Sztywnym, dziwacznym krokiem, niczym lalka. Zupe�nie jakby postanowi� i�� do domu.

Chwyci� burt� le��cego wozu i przewr�ci� si� na ni�, staczaj�c na ziemi�, przykry� si� �ciskan� kurczowo derk�, z jego szyi strzeli�a fontanna spienionej krwi.

B�bny rozlega�y si� coraz ciszej.

Zrobi�em krok naprz�d i odwr�ci�em si�, poci�gaj�c uwi�zion� w��czni�, kt�ra wysun�a si� z czego� z chrz�stem.

Drugi napastnik run�� w miejscu, mi�kko, jak mokra koszula.

Opodal kolejny walczy� z Brusem.

Mokry na twarzy i zziajany, wywija� mieczem, tn�c i pchaj�c, ale Brus ta�czy� przed nim w unikach i ostrze ci�o powietrze. Wygl�da�o to jakby miecznik usi�owa� trafi� lataj�c� os�. Brus jednak trzyma� tylko przed sob� �elazny znak skorpenicy i ochryple wrzeszcza� od� do Pramatki.

Maska siedzia�a mu na g�owie krzywo, blacha pod okiem by�a wgnieciona od ciosu, ale chyba ocali�a go.

Nie zd��y�em zrobi� ani kroku, kiedy zaskrzypia�y ci�ciwy.

� Rzu� w��czni�! � Us�ysza�em g�os Mirah.

Dwie strza�y patrzy�y prosto w moj� twarz, niemal czu�em ostry dotyk grot�w.

Na moment znieruchomieli wszyscy.

Ten, kt�ry walczy� z Brusem, podszed� do niego i szarpni�ciem zrzuci� mu mask�, po czym uni�s� miecz poziomo, mierz�c prosto w grdyk�.

� Sta�! � wycedzi�a adeptka. Mia�a na sobie str�j podr�ny Sindara i bur� kapot� z kapturem. Wygolon� g�ow� okr�ci�a chust�.

� Ten szczeniak zabi� Szyngeja � powiedzia� �ucznik dziwnie dr��cym g�osem, podci�gaj�c strza�� do ucha. �uczysko zatrzeszcza�o lekko. � M�j brat nie �yje. M�wi�em, �e gdy podniesiemy r�k� na kap�an�w, b�dzie nieszcz�cie.

� Hara! � warkn�a. � To tylko ksi�ycowe psy. B�ogos�awie�stwo Matki jest przy nas.

� Widz� � mrukn��. � W��cznia �yje w jego r�kach, o�wiecona.

� Rzu� w��czni�! � powt�rzy�a.

Patrzy�em na cz�owieka, kt�ry mierzy� ostrzem w szyj� Brusa, nadal �ciskaj�cego w d�oni �elazn� skorpenic�. M�j przyboczny sta� nieruchomo i nagle wyda� mi si� stary. Nie by�o wyj�cia, lecz palce nie chcia�y mnie s�ucha�. Je�li wypuszcz� bro�, znowu przestan� by� cz�owiekiem. Stan� si� zwierz�ciem, kt�re mo�na bezkarnie zar�n��. Becz�c� rozpaczliwie kowc�.

Moje palce by�y niczym wykute ze stali. Zwolni�em chwyt z wysi�kiem, jakbym rozgina� sztaby, i upu�ci�em w��czni�.

Spad�a prosto na czubek mojego buta.

Gdybym mia� nieco wi�cej czasu ni� niezauwa�alne mgnienie, w jakim mknie strza�a, wystarczy�by mi jeden ruch nogi i znowu mia�bym drzewce w d�oniach. W��czni�.

Miecz.

�a�cuch.

Ca�� zbrojowni� ukryt� w toczonym drewnie.

Ale nie mia�em szansy.

� Odkopnij w��czni�, Agyren � odezwa�a si� Mirah. � Tylko lekko.

Nie by�o rady. Tr�ci�em drzewce czubkiem buta i pozwoli�em mu odtoczy� si� kawa�ek. Wci�� czu�em dotyk grot�w na twarzy.

� Gdzie jest skrzynka? � spyta�a Mirah. � Je�li j� oddasz, pu�cimy was wolno.

Jednak nadal mia�a mnie za wioskowego durnia.

� O�wiecona... Szyngej � powiedzia� �ucznik. G�os mu si� �ama�.

� Hara! Gdzie skrzynka, Agyren. Nie chcesz chyba, �eby�my zabili twojego nauczyciela.

Poci�gn��em ha�a�liwie nosem i dr��c� r�k� wskaza�em za siebie.

� Schowana we wozie.

� Gdzie?

Odwr�ci�em si� powoli, s�ysz�c, �e skrzypi� obie ci�ciwy. Wiedzia�em ju�, jak skonam. Przeszyty strza�ami, tak samo jak w�drowiec na mo�cie.

Znalaz�em metalowe zatrzaski ukryte pod siedzeniem koz�a i drewnian�, sprytn� przetyczk�. Klapa opad�a, ukazuj�c przewr�cone na bok zawini�tko.

� Wyjmij to! � rozkaza�a.

� Sama wyjmij, Mirah � odrzek�em powoli. Znieruchomia�a, otwieraj�c szeroko oczy. Jej wargi rozwar�y si� w os�upieniu.

Nagle uderzy�a strzelca w d�o�, ka��c mu opu�ci� �uk.

� Jak powiedzia�e�?! � Podesz�a do mnie dwoma d�ugimi krokami. � Kto� ty...? � spyta�a zaskoczona i wyci�gn�a d�o�, chc�c unie�� mi twarz.

To by� jeden ruch, b�yskawiczny niczym atak �mii. Chwyci�em nadgarstek, wykr�ci�em r�k� Mirah na plecy i przyci�gn��em j� do siebie, przygniataj�c jej gard�o drugim przedramieniem. Przegi��em cia�o w ty� i unios�em lekko, blokuj�c nogi dziewczyny kolanem. Usi�owa�a kopa�, ale wtedy natychmiast zaczyna�a si� dusi�, a wykr�cone rami� przeszywa�o j� strasznym b�lem. Nie mia�a wi�c innego wyj�cia, ni� sta� na czubkach palc�w i bezsilnie wbija� paznokcie w d�awi�ce krta� rami�.

Zapad�a pe�na niedowierzania cisza, przerywana charkotem dusz�cej si� Mirah.

� Niech opuszcz� �uki � szepn��em jej do ucha.

� Pu�� j�, bo zabij� starego! � wrzeszcza� stra�nik mierz�cy ostrzem w gard�o Brusa.

� �winie p�kni�tego �wiata! � dar� si� Brus.

� Opu�ci� �uki! � krzykn��em. � Bo j� zadusz�! Pozwoli�em dziewczynie postawi� stopy na ziemi i poluzowa�em ucisk. Us�ysza�em �wist, z jakim nabra�a powietrza, a potem zacz�a si� krztusi�.

� Zabijcie go! � wydysza�a chrapliwie. Podbi�em jej krzy� biodrem i znowu zacisn��em chwyt. Rozdrapa�a mi rami�, szarpi�c si� coraz gwa�towniej. Jeden z �ucznik�w opu�ci� bro�, ale ten drugi, kt�ry straci� brata, wci�� we mnie mierzy�. Przeszed� troch� w bok, chc�c znale�� miejsce do strza�u, lecz obr�ci�em dziewczyn�, zas�aniaj�c si� jej cia�em.

W nag�ej ciszy rozleg� si� delikatny d�wi�k, kiedy Brus wypu�ci� z d�oni skorpenic�, kt�ra zawis�a na �a�cuchu owini�tym wok� jego palc�w.

Mirah kopa�a coraz rozpaczliwiej, rzucaj�c ca�ym cia�em.

Stoj�cy na wprost strzelec niepewnie uni�s� �uk.

Wiele rzeczy wydarzy�o si� naraz.

Us�ysza�em �wist i skorpenica w r�ku Brusa �mign�a nagle rozmazanym b�yskiem stali. Za�opota�a szata kap�ana, kiedy m�j przyboczny zmieni� si� w tornado.

Rozleg� si� krzyk i miecz stra�nika wylecia� w powietrze.

Zachodz�cy mnie z boku �ucznik odwr�ci� si� na mgnienie oka w tamt� stron�, kiedy wpadli na niego. �a�cuch w d�oni Brusa sta� si� p�kiem b�yskawic.

Strza�a przebi�a rami� Mirah na wylot i rozci�a mi skro� tu� nad okiem.

Upu�ci�em dziewczyn�, pchn��em j� prosto w ramiona drugiego �ucznika. Padaj�c, wczepi�a si� w jego kurt�, gdy by�em ju� w skoku.

Jedna chwila. To wszystko zdarzy�o si� w jednej chwili.

Mirah pada�a tamtemu pod kolana, szarpn��em go na siebie, przewracaj�c o jej cia�o, wbi� mi d�o� w gard�o, wplot�em rami� pod jego �okie� i wczepili�my si� w siebie jak rozjuszone psy.

By� ode mnie starszy i o wiele silniejszy.

P� �ycia sp�dzi� na brutalnych b�jkach gdzie� na bezdro�ach imperium.

Ja dorasta�em w spokoju i przepychu Domu Stali.

Ale mia�em mojego Mistrza Wojny i wiedz� pokole� kirene�skich wojownik�w. Wszystkie brudne sztuczki pozwalaj�ce s�abszemu wyj�� z �yciem ze starcia z pot�niejszym przeciwnikiem.

No i mia�em te� starszego brata. Te� silniejszego ode mnie, okrutniejszego ni� wszyscy rozb�jnicy i stra�nicy �wi�tynni razem wzi�ci.

Przeciwnik przygni�t� mnie ca�ym cia�em, otaczaj�c m�j kark ramieniem. To bardzo niebezpieczny chwyt zwany �obro��" i je�li wr�g jest szybki i silniejszy, bardzo trudno si� z niego wyrwa�.

Moja prawa r�ka uwi�z�a gdzie� pod spodem. Lew� uderzy�em go pod �ebra, lecz niewiele to da�o. Lekko poluzowa� chwyt i zrozumia�em, �e si�ga do pasa po n�.

Przerzuci�em r�k� ponad d�awi�cym mnie ramieniem i si�gn��em do oczu napastnika. Wbi�em zakrzywione w szpony palce i szarpn��em, jakby jego twarz by�a mask�. Zawy�, a wtedy zdo�a�em uwolni� przyci�ni�t� praw� r�k�, wbi�em d�o� w jego krocze i zmia�d�y�em j�dra.

Przewr�ci�em go plecami na siebie i zdo�a�em zarzuci� mu nog� na szyj�. D�gn�� na o�lep no�em, lecz zablokowa�em uderzenie i splot�em uda z ca�ej si�y. Poczu�em, �e napr�a si� w moim u�cisku i �e za chwil� zdo�a go rozerwa�.

A w nast�pnej chwili zobaczy�em nogi Brusa.

Przydepn�� tamtemu r�k�, wy�uska� n�, przykl�kn�� i wbi� mu ostrze pod �ebra.

Us�ysza�em wrzask i charkot, a potem w�asny krzyk, kiedy konaj�cy wbi� konwulsyjnie z�by w moje udo.

Skona�, mia�d��c mi nog� w szcz�kach, a ja rzuca�em si� na wszystkie strony, jakby moje udo po�era� tygrys. W ko�cu Brus podwa�y� tamtemu szcz�ki t�p� stron� ostrza i uwolni� mnie.

Wsta�em z trudem i rozsznurowa�em spodnie.

Ugryzienie by�o p�ytkie, krwawi�o tylko z kilku ma�ych ran, pozostawionych przez z�by, ale wok� pojawia� si� ju� wielki, rudofioletowy siniak. Nigdy dot�d nie zazna�em takiego b�lu. Pociemnia�o mi w oczach i mia�em wra�enie, �e zaraz upadn�. Mirah ucieka�a.

Nie gna�a przed siebie, lecz brn�a z trudem, potykaj�c si� i zataczaj�c, z barkiem wci�� przeszytym strza��.

Opar�szy si� o przewr�cony w�z, zwymiotowa�em z b�lu i zm�czenia.

Wok� nas le�a�o pi�� powykr�canych trup�w �wi�tynnych stra�nik�w, rdzawa droga zbryzgana by�a krwi�, niemal niewidoczn� w�r�d czerwonego py�u.

Tymczasem Mirah ucieka�a, trzymaj�c w obj�ciach �elazn� skrzynk�.

�uk tego, z kt�rym walczy�em, by� z�amany, ale drugi le�a� opodal na ziemi.

Krztusz�c si� ci�gle, wskaza�em uciekaj�c� dziewczyn� d�oni�.

Pozna�a mnie.

Mia�a skrzynk�.

Straci�a swoich ludzi.

Nie mog�a wr�ci� do Wie�y.

By�a ju� do�� daleko, kiedy Brus si�gn�� delikatnie i odebra� mi �uk.

Wydoby� strza��, nie spiesz�c si�, przesun�� pierzyskiem po ustach, jakby ca�owa� brzechwy, po czym napi�� �uk i strzeli� prawie bez celowania.

I chybi�. Pocisk �mign�� dziewczynie tu� nad g�ow� i wbi� si� w odleg�y pag�rek. Us�ysza�em przekle�stwo, a w chwil� p�niej Brus napi�� ci�ciw� po raz drugi. Strza�a bzykn�a w powietrzu i trafi�a w plecy uciekaj�cej.

Mirah krzykn�a i zastyg�a, wypr�aj�c cia�o, ale nie wypu�ci�a skrzynki ani nie upad�a.

Cia�o, kt�re kiedy� ca�owa�em... Spr�bowa�a i�� dalej, ju� niezgrabnie, ledwo stawiaj�c s�abn�ce nogi. Nogi, kt�re kiedy�...

Nagle usiad�a na ziemi i pochyli�a si�. My�la�em, �e upada, lecz zobaczy�em, �e jej d�onie zrywaj� sznurki, a potem mocuj� si� z zamkiem kuferka.

� Ona otwiera skrzynk�... � powiedzia�em ze zdumieniem.

� Szybko! � Brus z krzykiem poci�gn�� mnie za sob� na drug� stron� wozu.

Upadli�my tu� za cia�ami onager�w. Jeden z nich by� martwy, drugi szarpa� si� jeszcze i porykiwa�, prychaj�c krwi� z pyska. Wyjrza�em zza zwierz�t i zd��y�em tylko zobaczy�, �e Mirah nie uda�o si� otworzy� skrzynki. S�abn�ce, pokrwawione palce �lizga�y si� bezsilnie po �elaznym skoblu, g�owa opada�a. W tym momencie Brus chwyci� mnie za kark i poci�gn�� z powrotem na ziemi�.

� Le�! � wrzasn�� z oburzeniem, kiedy spad� na nas b�ysk.

Jak nag�a, sina b�yskawica. Rozb�ysk �wiat�a barwy rt�ci. I dziwaczne, bezg�o�ne uderzenie, niczym setki uk�sze� mr�wek na sk�rze.

Skuli�em si� w oczekiwaniu na grzmot, lecz go nie us�ysza�em.

Tylko migotliwy blask, kt�ry po chwili znik�, a w tamtym miejscu wyr�s� p�cherz rozedrganego powietrza, kt�ry nagle p�k� i rozd�� si� na wszystkie strony, uwalniaj�c uderzenie huraganu.

Wiatr spad� na nas z rykiem lawiny, zasypa� k��bami kurzu, miotaj�c kamieniami, jakby to by�y suche li�cie.

Podmuch przesun�� spl�tane zwierz�ta, za kt�rymi si� kulili�my, nad nami przelecia�o cia�o jednego ze stra�nik�w, w�z z �omotem stan�� z powrotem na ko�ach. A potem zapad�a cisza.

Tylko �wiat�o zrobi�o si� jakie� dziwne, jakby nadci�ga�a burza.

Unios�em si� lekko i zobaczy�em, �e nad umieraj�c� Mirah na niebie formuje si� kr�g ciemnych chmur. Koncentryczne, wiruj�ce powoli kr�gi barwy popio�u i o�owiu, przetykane b�yskawicami.

Po�rodku nich pojawi�a si� czarna dziura, niczym olbrzymie oko.

Na ziemi widzia�em wiruj�cy w miejscu s�up rudego py�u, kt�ry wznosi� si� coraz wy�ej. Mirah ani skrzynki nie by�o wida�, a tam, gdzie umar�a, wszystko by�o bia�e, jakby spopielone. Dostrzeg�em te� posiwia�e nagle ptaki, tkwi�ce wok� nieruchomo, jakby kto� pozawiesza� je w powietrzu.

A potem ziemia zacz�a si� zapada�. Z �omotem i szelestem osuwa�a si� w powsta�� znik�d dziur�, kt�ra powi�ksza�a si� szybko, a� powsta� okr�g�y krater szeroko�ci kilkunastu krok�w.

� To si� ju� uspokoi�o � powiedzia�em do Brusa.

� Lepiej tam nie patrz! Czy rzeczy zmieniaj� natur�?

� Pojawi�a si� dziwna chmura � rzek�em.

A wtedy zacz�� pada� deszcz, ciep�y i czerwony niczym krew.

Brus d�wign�� si� na nogi.

� Zabierajmy si� st�d. Mo�esz i��?

� Mog� � odrzek�em. � Ale powoli. Bardzo boli mnie noga.

Chmura przynios�a nienaturalny mrok i dziwn�, lodowat� duchot�. Zabrali�my kije szpiega i kosze, za�o�yli�my kapelusze podr�ne, okryli�my si� przeciwdeszczowymi p�aszczami, kt�re natychmiast pokry�y si� czerwonymi zaciekami.

A potem odeszli�my, staraj�c si� nie patrze� w tamt� stron�.

Krwawy deszcz pada� mocno, ale niezbyt d�ugo, podobnie jak przy burzy. Usta� zaraz, lecz szli�my dalej. Ku�tykaj�c i wspieraj�c si� na kijach, maszerowali�my tak d�ugo, a� mroczna, wiruj�ca chmura zosta�a daleko za nami.

Po jakim� czasie znowu za�wieci�o s�o�ce.

� Gdyby zdo�a�a otworzy� skrzynk�, nie prze�yliby�my � odezwa� si� Brus.

� Co to by�o? � spyta�em, czuj�c ulg�, �e zn�w m�wi normalnie.

� M�wi�, �e imi� bogini � powiedzia� ponuro. � Ja jednak my�l�, �e to po prostu przekl�ta ziemia z uroczysk. Oni czyni�. Przynajmniej chc�. Chc� sprawia� cuda na podobie�stwo prorokini. Ka�da Wie�a i ka�da kap�anka. W�a�nie widzia�e� narodziny uroczyska. Dlatego s�dz�, �e mo�emy teraz chwil� odpocz�� i ukry� szaty kap�an�w. Zdaje si�, �e d�ugo nikt nie b�dzie m�g� chodzi� tym traktem.

Znale�li�my odpowiednie miejsce os�oni�te skalami na szczycie niewielkiego wzg�rza i z ulg� zdj�li�my kosze.

Krwawe plamy na naszych plecionych, trzcinowych p�aszczach wysch�y, pozosta� jedynie rdzawy, drobny py�.

� Sp�jrz. � Pokaza�em. � To nie krew. To tylko wiatr porwa� py� drogi i zmiesza� z deszczem.

Brus spojrza� na moje palce i potrz�sn�� g�ow�. Wygl�da�o na to, �e znowu przejmuj� go dreszcze.

� Rozpal� ogie� � powiedzia�. � Spalimy �achy kap�an�w.

Z rado�ci� zrzuci�em z siebie portki i kurt� pryszczatego Agyrena Kysaldyma. Mia�em nadziej�, �e nigdy wi�cej o nim nie us�ysz�.

Zszed�em nad rzek�, �eby si� umy�, w samej przepasce na biodrach, z tobo�kiem zawieraj�cym ��t� szat� Sindara. Zabra�em te� kij szpiega. Postanowi�em, �e od tej pory nie wypuszcz� go z r�k.

Znalaz�em okr�g�� zatoczk� pe�n� kamieni, obro�ni�t� krzakami i z rozkosz� zanurzy�em si� w ch�odnej wodzie. Nie mia�em mydlnicy ani nawet oleju czy �ugu. Sama woda przynios�a mi ulg�. Ukoi�a mi�nie, sp�uka�a ze mnie pot. Tylko uk�szenie na udzie nadal rwa�o mnie dziwnie ostro, jakby stra�nik by� jadowity. Ranki ju� nie krwawi�y, lecz sk�ra wok� napuch�a i poczernia�a.

Zimna woda potrafi�a jednak dzia�a� cuda. Pewnie, �e wola�bym czyst�, kirene�sk� �a�ni� z polerowanymi kamiennymi lub drewnianymi basenami pe�nymi ciep�ej, wonnej wody. Jednak lata w Domu Stali sprawi�y, �e przywyk�em do lodowatych k�pieli i nie robi�o mi to wi�kszej r�nicy.

Ubiera�em si� ju�, kiedy znienacka us�ysza�em plusk wody.

Znieruchomia�em z pasem w r�kach, maj�c na sobie jedynie spodnie i buty. Bardzo cicho przykucn��em, si�gaj�c po kij.

Plusk si� powt�rzy�: albo jakie� zwierz� wesz�o opodal do rzeki, albo p�yn�a ��d�.

� Jestem Guldej! � zawo�a� kto�. � Jestem niegro�ny i �owi� ryby! Zupe�nie nie trzeba t�uc kijem! Kij niepotrzebny!

� Poka� si� � rzuci�em i unios�em si� powoli.

Zza ska� wy�oni� si� dzi�b d�ubanego cz�na, drobna d�o� chwyci�a za brzeg ska�y.

Po chwili do zatoczki w�lizgn�a si� ��dka. Kuca� na niej pomarszczony, chudy cz�owieczek o spalonej na br�z sk�rze. Mia� na sobie jedynie przepask�.

Cofn��em si� krok, opar�em kij o ska��, �eby m�c po niego si�gn�� szybko, po czym za�o�y�em koszul� i kurt�. Zabra�o mi to tylko chwil� i nie spuszcza�em przy tym rybaka z oka. Wiatr usta� i wydawa�o mi si�, �e nikogo innego tu nie ma.

� Czego chcesz, Guldej?

� Jestem tu legalnie, niech wszystko stanie si� jednym! Ja tylko p�yn� do osady z rybami, o�wiecony Sindarze.

� A na co ci ryby, Guldej? Nie wiesz, �e Matka nie pozwala je�� cia� dzieci ziemi? Z jakiej ty jeste� kasty?

� A kto m�wi, �e je��? Nie jem cia�! Ja tylko zbieram wodn� kapust�. I k��cza chlebnicy! I wszystko oddaj� do �wi�tyni, jak m�wi prawo. Rybami przyciskam glony, �eby ich wiatr nie porwa�. Czy o�wiecony Sindar chce ryb�? Za miedziaka?

� Nie potrzebuj� ryby, Guldej. I jestem ubogim w�drowcem. Wypu�� ryb�. Te� chce �y�. Nie wiesz, �e handel to grzech?

� Ja nie handluj�! Nie jestem handlarz! Jestem Guldej. I jestem Karahimem, niech wszystko stanie si� jednym! Nie chcia�em handlowa�. To grzech! Nie jestem brudnym Hirukiem! Ale gdybym zostawi� tu troch� wodnej kapusty i przycisn�� ryb�, �eby jej wiatr nie porwa�, a o�wiecony Sindar by znalaz� i sam wypu�ci� ryb�, niech wszystko stanie si� jednym, to to przecie� nie jest �aden handel! Nawet gdyby o�wiecony Sindar zgubi� tu gdzie� na kamieniu miedziaka!

� Nie mam miedziaka, Guldej! Zreszt� co by� z nim zrobi�? Nie ma ju� pieni�dzy.

� Dzi� nie ma, jutro b�d�. �wi�tynia, niech Matka j� strze�e, m�wi: kto nie pracuje na chwa�� Matki, ten nie je. Na razie zapisuje si� na deseczce, kto pracuje, i jest ba�agan. Ale nied�ugo ten, kto pracuje, dostanie miedziaka i za niego b�dzie m�g� dosta� na swojej ulicy posi�ek ze wsp�lnej kuchni.

� M�wi�em, �e nie mam miedziaka. Mog� zgubi� trzy suszone miodowe �liwy.

� A nie m�g�by szlachetny Sindar zgubi� paska suszonego mi�sa? Wiem, �e tego si� nie je, ale w drodze na chwa�� Matki to co innego. Si�y potrzebne.

� Nie mam czego� takiego.

� To niech sitar Sindar zgubi te �liwy, a ja zgubi� troch� kapusty i przycisn� ryb�. Ale za �liwy to przycisn� mniejsz� ryb�.

� A r�b, co chcesz. Zostawiam tu �liwy i id�, bo tam czeka na mnie w�z i inni Sindarowie.

W zasadzie powinienem by� go zabi�, ale mia�em ju� dosy�. Dosy� krwi. Nawet je�li powie, �e widzia� nad rzek� Sindara, to co z tego? To ma�y, chudy spryciarz. Pewnie przywykli, �e bez przerwy co� kr�ci i wszystkich zwodzi.

Odczeka�em, a� odp�ynie i plusk jego wios�a ucichnie gdzie� w g�rze rzeki.

Zabra�em ryb� i zielone, l�ni�ce glony o ostrym zapachu. W drodze do obozowiska poczu�em, jaki jestem g�odny.

Brus si� zmartwi�.

� Jednak to �le, �e go nie zabi�e�, Ard�uk.

� Trup to znacznie gorszy �lad ni� rozmowa, sitar Tendzyn. Mamy bajk�. Mamy paszporty. Mamy nawet podr�ne papiery i to ze sto�ecznej �wi�tyni. Nie mog� zostawia� za sob� �cie�ki trup�w. Zabi�em ju� dzisiaj dw�ch ludzi! Mo�e wystarczy? Sprzeda� mi ryb�! Sam b�dzie siedzia� cicho, bo je�li si� dowiedz�, to go ukarz�!

� To nie zabawa, Ard�uk � powiedzia� Brus, patrz�c ponuro na dzwonka ryby owini�te w li�cie i skwiercz�ce na p�askich kamieniach. � Nawet nie wiesz, jak blisko byli�my �mierci. Nie jest ze mn� dobrze i nie wiem, co b�dzie dalej.

� Mo�e ju� czas, �ebym si� dowiedzia�, co si� wydarzy�o?

� Kiedy� by�em zwiadowc� w je�dzie zaganiaczy � oznajmi�. � Mi�dzy innymi. Robi�em r�ne rzeczy. Na wojnie nassimskiej i jeszcze dalej. Tak�e podczas powstania Kuglarzy w Ihalgarze. Podobnie jak teraz podr�owa�em w przebraniu albo kryj�c si� przed wzrokiem ludzi. Porywali�my dow�dc�w i kurier�w, rozp�dzali�my konie, palili�my mosty, czasem atakowali�my z zasadzki jaki� oddzia�. Zabijali�my skrycie znacznych wrog�w. Trzeba by�o cz�sto przebiera� si� i udawa� kogo� innego. Mam dar, Ard�uk. Ja nie udaj� tego, za kogo si� przebieram. Ja si� nim staj�. Oczywi�cie, pami�tam te�, kim jestem naprawd� i po co to robi�, ale gdzie� pod spodem. W g��bi. Dlatego przebrawszy si� za kap�ana, sta�em si� kap�anem. Lecz wydarzy�o si� co� wi�cej.

Zamilk�. Uchwyci�em szczypczykami skwiercz�ce ryby i odwr�ci�em na drug� stron�. Glony robi�y si� ju� mi�kkie i aromatyczne, za chwil� jedzenie b�dzie gotowe. Si�gn��em po n� i przekroi�em na p� soczyst� �liw�. Przez chwil� zastanawia�em si�, czy nie przygotowa� te� orzechowego naparu. Kiedy cz�owiek ujdzie z �yciem, trzeba �wi�towa�. Cho�by w podzi�ce dla Stworzyciela. Wci�� jestem! Wci�� st�pam po �wiecie. Wci�� W�druj� Pod G�r�.

� Archimatrona podzieli�a ze mn� uk�szenie. Nie wiem dok�adnie, co si� ze mn� dzia�o, ale wiem, �e nie dotar�a do mojej prawdziwej duszy. Ja czu�em j�. Czu�em to, co ona, a ona czu�a te� mnie. Stali�my si� jednym. Oni wierz�, �e wa�ne i prawdziwe jest tylko to, co si� czuje. My�li i rozum ich tak bardzo nie obchodz�, a nawet wydaj� si� szkodliwe. Je�li si� komu� wsp�czuje, nale�y mu pomaga�, je�li si� zmieni zdanie, nale�y go ukara�, cho�by jedno i drugie by�o niesprawiedliwe albo bezsensowne. To niewa�ne. Liczy si� uczucie. Ja i ta kobieta na moment stali�my si� jednym. Nigdy nie by�e� z nikim tak blisko. Ja dot�d te� nie. Ani z ukochan� kobiet�, ani z matk�. Ja by�em ni� i sob� zarazem. Ona sob� i wymy�lonym przeze mnie kap�anem. Czuli�my nawzajem swoje cia�a i dusze. Dlatego ty i ja prze�yli�my. Ale...

Znowu zamilk�. Pokiwa�em g�ow�, si�gn��em szczypczykami, zdj��em kawa�ek ryby z kamienia i zacz��em je��. Tak bywa mi�dzy Kirenenami. To goro haku � rozci�cie duszy. Ceremonia, kt�r� odprawia si� mi�dzy przyjaci�mi lub towarzyszami broni, je�li sprawy robi� si� powa�ne albo je�li na duszy wyro�nie wrz�d. Czasem po to, �eby m�c dalej �y�, czasem, �eby szuka� rady albo �eby pozby� si� przed �mierci� ci�aru. Pozna�em to po sposobie, w jaki m�wi�. Podczas goro haku nie wolno zadawa� zbyt wielu pyta�. Cz�owiek obna�a dusz�. Zrobi to na tyle, na ile uwa�a za stosowne. W takiej chwili jest bezbronny i trzeba du�o taktu, by nie zrani� go bardziej. Im bardziej donios�e i bolesne rzeczy m�wi gorai ka man, tym bardziej nale�y zachowywa� si� swobodnie. Dlatego jad�em ryb� i owoce, gdy on rozpruwa� sobie dusz�. By�em jego goro daru. Brus te� jad�, jakby to by�a zwyk�a rozmowa.

� M�j wymy�lony kap�an nas ocali� � ci�gn��. � Ale jednocze�nie o�y�. Jest we mnie. M�j dar tym razem obr�ci� si� przeciwko mnie. Bywa�em ju� w�drownym lekarzem, dow�dc� wrogiej jazdy, �ebrakiem, nawet kurtyzan�. Rodzili si� we mnie, a potem odchodzili na m�j rozkaz. Powraca� Brus. Tym razem sta�o si� inaczej. To uk�szenie powo�a�o do �ycia kogo�, kto nie odszed�. Nazywa si�... � wyplu� du�� o�� na ziemi� � Undaj Czekedej. Kap�an, weteran, neofita. Fanatyk. Jestem od niego silniejszy. Na razie. Zdusi�em go. Czasem jednak si� budzi i wtedy popadam w szale�stwo. Jest jak dziki ko�. Na razie umiem go okie�zna�... Na razie...

Wyplu�em o�ci do ogniska i si�gn��em po kolejny kawa�ek ryby.

� Nikt nigdy nie by� mi bli�szy ni� Fataya, ta archimatrona. Trwa�o to bardzo kr�tko, ale by�o bardzo g��bokie. Wiem, �e kaza�a nas zabi�, i wiem, dlaczego. Wiem te�, �e od pocz�tku mia�a taki zamiar. A mimo to... Wiem, �e to �mieszne...

Wyrzuci� sk�r� i zdj�� z kamienia kolejne dzwonko, przerzucaj�c je pomi�dzy d�o�mi. Wiatr wion�� mu w twarz dymem, wi�c otar� oczy kciukiem. Napi� si� wody i przez chwil� milcza�, patrz�c w ziemi� mi�dzy swoimi butami.

� Mimo to, ilekro� sobie przypomn�, moje serce krwawi z rozpaczy. Kaza�a mnie zabi�... Fataya kaza�a mnie zabi�. Przecie� to tak, jakby zabi�a sam� siebie. Matko... Jak mi jej �al...

Goro haku to ceremonia� bolesny. I nie wiadomo dla kogo bardziej. Ka�dy z nas nosi w sobie du�o b�lu. Kiedy si� go uwalnia, cierpi nie tylko ten, kto rozcina swoj� dusz�. Rola goro daru r�wnie� jest ci�arem.

� Mo�e by� tak, �e dzia�anie jadu os�abnie. Mo�liwe, �e kap�an w ko�cu straci si�y i zga�nie lub odejdzie. Mo�liwe, �e zupe�nie dojd� do siebie. Ale mo�liwe te�... �e pewnego dnia zwyci�y. �e to Undaj Czekedej zadusi Brusa, syna Pio�unnika. A wtedy...

Milcza�em.

� Wtedy... b�dziesz musia� mnie zabi�, tohimonie. Spojrza�em mu prosto w oczy. A potem zjad�em ryb� i obliza�em palce.

� Ka�dy jad, kt�ry nie zabija od razu, z czasem dzia�a coraz s�abiej. Zdarza si� te�, �e ludzi ogarnia szale�stwo i staj� si� kim� innym. Jednak pod spodem nadal s� sob�. Kap�ani szpitalnicy znaj� na to sposoby.

U�miechn�� si� smutno.

� Nie ma ju� twoich kap�an�w, Ard�uk. Nakarmiono nimi Matk� albo odarto ich z szat i zap�dzono do rycia w ziemi i t�uczenia kamieni. Nie ma ju� �wi�ty� Kamarassu i Id�cego Pod G�r�. Nie ma Patrz�cych Na Stworzyciela. Lampy rozbito, pos�gi przewr�cono, a ich zwoje i lekarstwa posz�y do ognia. Jeste�my ju� tylko ja i ty. I nigdy nie b�dziemy pewni, jak jest. Musisz wykona� rozkaz swojego ojca i dotrze� do krain p�nocy. On wiedzia�, po co. Wiedzia�, �e to wa�ne. Dlatego je�li pewnego dnia spojrzysz w moje oczy i zobaczysz w nich kap�ana Undaja Czekedeja, zabij mnie. B�agam ci� o to jako tw�j wasal i jako tw�j obro�ca.

Zjedli�my ryb�. O�ci i resztki glon�w wrzucili�my do ognia.

Obrz�d goro haku dobieg� ko�ca.

Zazwyczaj przy takich okazjach pije si� ambrij�. Na dow�d szczero�ci i by przywo�a� duchy na �wiadk�w.

Nie mieli�my ambriji, a mimo to po posi�ku obaj czuli�my si�, jakby�my wypili po dzbanie ka�dy. Rozmawiali�my normalnie, lecz ogarnia�o nas ogromne zm�czenie.

Przysz�o tak niespodziewanie, �e nie zd��y�em si� zaniepokoi�. Wiele przeszli�my tego dnia, ale to nie by� pow�d, by zasypia� na siedz�co.

� Prze�pijmy si� do nocy... � wymamrota� Brus. � Odt�d... b�dziemy w�drowa� nocami... tak... jak... � sko�czy�, mrucz�c pod nosem zupe�nie ju� niezrozumiale, i przewr�ci� si� nagle na bok, wylewaj�c na siebie wod� z buk�aka.

Ledwo go s�ysza�em. W uszach mi szumia�o i wydawa�o mi si�, �e moja twarz zmieni�a si� w drewnian� mask�. Unios�em niemal bezw�adn� d�o� i stwierdzi�em, �e wargi i policzki straci�y czucie. Z wielkim trudem u�wiadomi�em sobie, �e co� nam zaszkodzi�o. Albo ryba by�a nie�wie�a, albo owoce archimatrony zosta�y zatrute.

D�wign��em si� na nogi, ska�y i p�omienie ogniska p�ywa�y wok� mnie. Mia�em wra�enie, �e ziemia sta�a si� mi�kka jak trz�sawisko, i zwali�em si� na kolana. Przesz�o mi jeszcze przez my�l, �e powinienem zmusi� si� do wymiot�w, ale nie mog�em si� ruszy�. Opad�em na bok, za wszelk� cen� usi�uj�c mie� otwarte oczy. Kamienne, straszne zm�czenie przepe�ni�o mnie niczym woda nape�niaj�ca dzban i moje cia�o zrobi�o si� ci�kie jak dzban pe�en wody. Nie mog�em si� ruszy�, nawet kiedy w�r�d ska� pojawili si� ludzie w br�zowych ubraniach, z twarzami okr�conymi chustami.

Nawet wtedy, gdy na moj� g�ow� zarzucono worek, cho� mo�liwe, �e to tylko moje powieki opad�y.

Budz� si� w ciemno�ciach. Jest ciep�o, sucho, opodal huczy wiatr i uspokajaj�co pluszcze woda ciurkaj�ca z drewnianych gont�w. Nas�uchuj� chwil� i zasypiam.

Budz� si� jeszcze kilkakrotnie i zawsze jest noc. Otwieram oczy, lecz nie widz� niczego. Le�� na szorstkich, grubych futrach, okrywam si� podobnym � mi�kko wyprawionym, od wewn�trz delikatnym jak ircha, na zewn�trz pokrytym mi�kkim w�osiem niczym kr�licza sk�rka.

Nie jestem zwi�zany. Le�� na zbitym z okorowanych belek �o�u, pod belkowan� �cian� uszczelnion� czym�, co jest kosmate i pachnie �ywic�. Deszcz m��ci dach, chlupoce wzd�u� �ciany, s�ysz� wiatr szumi�cy w koronach drzew.

Wstaj�, odruchowo usi�uj�c aktywowa� termowizj�, jednak nic si� nie dzieje. Okr�cam si� mi�kkim futrem i siedz�, pr�buj�c uspokoi� zawroty g�owy.

Po jakim� czasie zaczynam dostrzega� s�aby �ar na palenisku w drugim k�cie chaty, zarysy powa�y, ciemne sylwetki �pi�cych ludzi, okutanych w futra na ��kach ci�gn�cych si� wzd�u� �ciany.

Pachnie sianem, dymem, �ywic�, kurzem i jakby pi�mem.

Widz� te� drzwi. Zamkni�te na solidn�, drewnian� zawor�, ale nic wi�cej. �adnych k��dek ani �a�cuch�w.

Odsuwam belk� i otwieram ostro�nie drzwi. Skrzypi�, lecz nikt si� nie budzi. Poza chat� panuje ciemno��, lodowaty wiatr i chlupoc�ca jednostajnie woda.

Opr�niam p�cherz, a potem zamykam drzwi.

Nie wiem, gdzie jestem, nie wiem, co si� dzieje, ale to wszystko mo�e poczeka� do rana. Na razie leje deszcz, wieje wiatr i jest noc. A ja si� napracowa�em. Wystarczy.

Wracam na swoj� prycz� i owijam si� w futro, czuj�c, �e wszystkie mi�nie bol� mnie i dr�� z wysi�ku.

Zapadam w g��boki, aksamitny sen, w kt�rym nic si� nie dzieje. Paskudne przeczucie, �e co� tu jest cholernie nie tak, l�duje w teczce z napisem �p�niej".

�pi�.

Budz� si� jeszcze wiele razy i zawsze jest noc.

S�ysz� potrzaskiwanie polan, �ciszone kobiece g�osy, jak�� niespieszn� krz�tanin�. Widz� na tle ognia ciemne, d�ugow�ose sylwetki. Szcz�kaj� misy, ciep�o migoce p�omyk glinianej lampy.

Za drzwiami niezmiennie pluszcze deszcz albo huczy wichura. �opoce ci�kimi kawa�kami futra zas�aniaj�cymi w�skie okna i wida�, �e na zewn�trz panuje ciemno��.

Nieodmiennie ciemno�� i parszywa pogoda.

Pogoda taka, �e tylko spa�.

Owijam si� wi�c w futra i �pi�.

Zapadam w sny pe�ne walki i seksu. S�ysz� wrzask, szcz�kanie stali, wok� bryzga krew i gin� ludzie. Wpadaj� na siebie z w�ciek�ym jazgotem �elaza, s�ycha� �omot cios�w spadaj�cych na tarcze i dziki wrzask. B�l i �elazisty smr�d krwi.

Albo jest ciemno�� i gor�ce, wij�ce si� cia�a. Wilgotne usta i j�zyki, g�adkie uda i myszkuj�ce wsz�dzie smuk�e, dziewcz�ce d�onie.

Walka lub seks.

Furia i po��danie.

Na zmian�.

I bez ko�ca.

Potem budzi mnie dotyk delikatnych, kobiecych d�oni. Tym razem na jawie. Tym razem dzieje si� to naprawd�. Le�� na wznak, jedna siedzi przy moich nogach, druga kl�czy u wezg�owia, trzymaj�c moj� g�ow� na udach. Smaruj� mnie jak�� ma�ci�.

�liska substancja pachnie ostro i obco, troch� starym tygrysem, troch� zje�cza�ym pi�mem, a troch� kamfor�. D�onie �lizgaj� si� po ca�ym moim ciele, obie kobiety nuc� co� monotonnie, chc� si�gn�� do kt�rej� i wzi�� j� w ramiona, ale nie mog� si� ruszy�. Jestem niczym sparali�owany, kiedy wcieraj� ma�� w moje uda, podbrzusze i jeszcze dalej. Le�� jak k�oda i nie mog� poruszy� nawet palcem. Tylko oczami.

Jest noc, ulewa, wiatr, ich g�osy i d�onie.

I zn�w lec� ponad ska�ami i drzewami, gdzie m�owie rzucaj� si� na siebie jak psy, �omoce stal, na ziemi� bryzga krew, spadaj� odr�bane g�owy i r�ce.

A p�niej spadam w ramiona wysokiej, smuk�ej kobiety o w�skich, czarnych oczach, podobnych do strzelnic, o w�osach przypominaj�cych wij�ce si� krwawe p�omienie.

Przy kolejnym przebudzeniu daj� mi pi�. I znowu jest noc.

Pij� z w�szego ko�ca rogu, zn�w z g�ow� na kolanach kobiety, g�adzi mnie po czole i szepce co�. Nap�j jest gorzko-s�odki, pachnie zio�ami. Ka�dy �yk rozlewa mi si� w piersi fal� ciep�a.

A potem zn�w czer�.

Zaczynam robi� post�py, bo kolejny raz budz� si� sam i usi�uj� wsta�.

Znowu jest noc, p�onie ogie� na palenisku i migoce lampa.

Siadam na pryczy, potrz�saj�c g�ow�. Mam wra�enie �e jest pe�na t�uczonego szk�a.

Wci�� panuje wietrzna, deszczowa noc, nie wiem, czy kolejna, czy ta sama, w chacie nadal panuje p�mrok, ale po raz pierwszy widz� kobiety dok�adniej. Ich sk��bione, d�ugie w�osy wydaj� si� czarne jak noc za drzwiami chaty. M�odsza i starsza. Niczym dwie krople wody, o owalnych twarzach, ciemnych brwiach i ma�ych, pe�nych ustach. Gdyby nie oczy wype�nione t�cz�wkami, oczy karbunku�y, oczy krople �ywicy, gdyby nie to owadzie spojrzenie, by�yby ca�kiem �adne. Mo�e siostry, a mo�e nawet matka i c�rka, cho� jedna ma pewnie nieca�e dwadzie�cia lat, druga jest po trzydziestce. Tutaj to mo�liwe. Tutaj ludzie szybko dorastaj�, szybko �yj� i wcze�nie umieraj�.

Ale nie tutaj i nie teraz. Tu jest tylko deszcz siek�cy dach, ogie� na palenisku i sny. Tutaj czas nie p�ynie.

Wo�aj� do mnie i chichoc�, jednak nie rozumiem ani s�owa. Szkoda. Dostaj� misk� zupy, lecz nie pozwalam si� ju� karmi�.

Jest m�tna, s�onawa i lekko kleista, przypomina chi�ski ros� z wodorostami. Wlewam w siebie kolejne �y�ki i czuj�, �e wraca mi �ycie.

Nie mog� jednak o nic zapyta� ani one nie mog� mi niczego powiedzie�. Siedz� z drewnian� misk� na kolanach, przyzwoicie okryty po�� futra, i wios�uj� �y�k� wykonan� z rogu, a dziewczyny siedz� po bokach, powtarzaj�c co� monotonnie.

Ta m�odsza g�adzi mnie po twarzy, starsza po udzie. Podoba mi si� to. Nie wiem, o co chodzi, nie wiem, dlaczego tak si� dzieje, ale mam wra�enie, �e znalaz�em si� w najlepszej sytuacji, odk�d wyl�dowa�em gdzie� przy klifie za Pustkowiami Trwogi.

Jednak czuj� niepok�j. M�j m�zg zaczyna si� budzi�.

� Dlaczego ci�gle jest noc? � pytam.

�miej� si�.

� Kim jeste�cie? Jak d�ugo spa�em? �miej� si� jeszcze bardziej. I tylko tyle.

Nie mog�y mnie przecie� zrozumie�. Zamiast tego rozsznurowuj� proste, p��cienne suknie i �ci�gaj� je przez g�ow�. Nie protestuj�. Nie przywyk�em do takiego traktowania, ale nie b�d� si� wyk��ca�. ��ko z belek jest wystarczaj�co szerokie.

A potem zasypiamy. Deszcz p�acze na zewn�trz.

Przy kolejnym przebudzeniu udaje mi si� troch� bardziej oprzytomnie�. Wychodz� na chwil� za potrzeb�, na zewn�trz oczywi�cie noc i dla odmiany �nieg z deszczem.

Lecz po powrocie nie mam ju� wra�enia, �e przepracowa�em szesna�cie godzin w kamienio�omach.

Tej nocy po raz pierwszy wy�awiam s�owo. Z kamiennego szwargotu, kt�ry wydaj� z siebie dziewcz�ta, wychwytuj� gard�owy d�wi�k, kt�ry otwiera mi klapk� w m�zgu, poznaj� znajomy przydech. To s�owo co� znaczy.

Wh�h�t�. Jako� tak.

� Wh�h�t� � powtarzam. �Woda". Albo �tej wody". Nie... To by�oby raczej w�h�h�tα...

Przybiegaj� do mnie natychmiast, starsza przykl�ka przede mn� i chwyta mnie za d�onie, potem dotyka dwoma palcami moich ust.

� Woda � m�wi�.

� Woda! � wo�aj� jedna przez drug�. � Woda! M�odsza przynosi ca�y dzbanek. Pij�.

Kolejnego s�owa nie rozumiem. Ale powtarzam je kilka razy, najwierniej jak umiem. Poprawiaj� mnie niecierpliwie, znowu powtarzam.

I nagle za kt�rym� razem s�owo trafia prosto do moich o�rodk�w mowy, jakby wywa�y�o sobie drzwi.

W�haskjatlår.

Dzbanek.

Dziewczyna potrz�sa dzbankiem i krzyczy: �dzbanek"! Ja krzycz�: �dzbanek" i �woda"! Jak dobrze pomy�le�, to nie jest w tym wszystkim najwi�kszy ob��d.

Zna�em kiedy� ten j�zyk. Pami�� s��w, gramatyki i wymowy nadal powinna siedzie� w o�rodkach pami�ci i mowy. Po��czenia neuron�w, kt�re sprawia�y, �e mog�em w nim si� porozumiewa�, nadal powinny istnie�, cokolwiek spotka�o cyfrala. Nawet je�li opu�ci� m�j m�zg i sta� si� fruwaj�c� wok� wr�k� z kresk�wki. Wr�k�, kt�ra, nawiasem m�wi�c, gdzie� przepad�a.

S�ucham ich g�os�w. Wiem ju�, �e ta starsza nazywa si� Sylga, m�odsza Synnja. M�wi� du�o, opowiadaj� mi co�, �miej� si�. Brzmi to jak �oskot wydawany przez drewniany m�yn z ko�em wodnym, ale w�r�d zgrzyt�w, turkot�w i plusku zaczynaj� pojawia� si� zrozumia�e d�wi�ki. S�owa.

S�owa, kt�re kiedy� zna�em.

Siedz� wi�c i s�ucham m�yna, czekaj�c na s�owa. Nie musz� si� ich uczy�. Ka�de kolejne po prostu wskakuje na swoje miejsce. Ale i tak powoli to idzie. Pos�ugiwa�em si� s�ownikiem jakich� trzydziestu tysi�cy zwrot�w. Je�li ka�de przebudzenie to jeden dzie�, a ja b�d� odzyskiwa� za ka�dym razem trzy s�owa, to wszyscy si� zestarzejemy w tej chacie, zanim zdo�amy porozmawia�.

Wci�� jestem s�aby. Nie tak jak z pocz�tku, ale jednak. Wci�� budz� si� na kr�tko, po czym zasypiam. Zawsze tylko w nocy, w kompletnych ciemno�ciach. Trac� orientacj� i poczucie czasu.

P�onie ogie�, bulgoce zupa w kotle, dziewcz�ta m�wi� i siedz� w �wietle lampy. Ja s�ucham, powtarzam i pr�buj� zebra� si�y.

Kiedy jednak zaczynam my�le� i odzyskiwa� orientacj�, spada na mnie zm�czenie i znowu zasypiam. Jestem uwi�ziony w nieko�cz�cej si� deszczowej nocy. Dziel� czas mi�dzy sen, jedzenie, wychodek stanowi�cy cz�� murowanej �a�ni, kurs j�zyka Wybrze�a �agli i seks. Nie mam ubrania, nie wychodz� na dw�r i nie wiem, od jak dawna nie widzia�em dziennego �wiat�a.

Za to podczas kr�tkich chwil przytomno�ci zaczynam sk�ada� pierwsze zdania. Na razie imbecylne: �Ja je�� zupa dobry, dzi�kuj�", ale zawsze to jakie� pierwociny mowy.

�wiat�o dnia ogl�dam tylko we �nie. Wtedy szybuj� niczym ptak nad g�rami, w�r�d ska�, krzew�w i zesch�ej trawy. Nieodmiennie trafiam tam, gdzie migoce stal i bryzga krew. Zupe�nie jakby co� mnie �ci�ga�o.

Jednak odk�d zacz��em odzyskiwa� j�zyk, co� si� zmieni�o. W moich snach znowu pojawia si� kobieta. Wysoka, niemal mojego wzrostu, w kr�tkiej tunice i sk�rzanej zbroi wzmacnianej p�ytkami, o w�osach niczym krwawe p�omienie buchaj�ce spod g��bokiego he�mu. Trzyma w��czni� o dw�ch ostrzach na ka�dym ko�cu drzewca i owaln� tarcz�. Zawsze stoi w�r�d walcz�cych, z rozpostartymi ramionami, a u jej st�p dokonuje si� masakra.

Nikt jej nie widzi. U�miecha si� tajemniczo, rozchyla ekstatycznie wargi, a na jej twarz bryzga krew z czyjego� rozr�banego gard�a.

� Dwa ostrza � m�wi do mnie, pokazuj�c w��czni�. � Dwa ostrza. �ycie i �mier�. Oba rani�. Widzisz?

M�wi powoli i wyra�nie, prostymi zdaniami, w�a�ciwie r�wnowa�nikami zda�, ale i tak nie od razu rozumiem.

� Dwa ostrza � powtarza. � Mi�o�� i walka. Oba rani�. Widzisz? To ja. Ten sam ogie� w �y�ach. Furia i smjǿkling�.

Nie zna�em wcze�niej tego s�owa, ale jego znaczenia �atwo si� domy�li�. Czuj� tylko, �e jest dosadne, podobnie jak towarzysz�cy mu gest.

� Jestem Hatrun � m�wi. � Ludzki P�omie�. Ten, co spala dusz�. Daje i zabiera �ycie. Patrz!

Patrz� wi�c na masakry, gwa�ty i ludzi wybuchaj�cych dzik� ��dz� gdzie� w ustronnych miejscach. W stodo�ach, w�r�d ska� i le�nych turni. I zawsze jest to nami�tne, szalone i gwa�towne. Kobiety i m�czy�ni zdzieraj� z siebie ubrania, a potem wpijaj� si� �arliwie w swoje cia�a, jakby chcieli si� nawzajem pozagryza�.

Hatrun wyci�ga przed siebie dziwaczn� w��czni�: drzewce i mierz�ce w obie strony �ele�ce.

� Mo�esz wybiera�. �ycie i �mier�. Oba rani� tak samo. Czy znasz odpowied�? Umiesz wybra�?

Nie umiem.

Wi�c budz� si� i nie znam odpowiedzi. W gruncie rzeczy nie znam nawet pytania.

� Kiedy ranek? � pytam dziewcz�t. Cz�sto tak pytam, ale nie dostaj� odpowiedzi.

� Ɯ��... � Smuk�a d�o� zas�ania mi usta. � Nie trzeba... Teraz noc. Teraz jest cicho. Bezpiecznie. �li ludzie �pi�. Nie chodz� noc� po g�rach. Teraz bezpiecznie.

� Kto to jest Hatrun?

Odskakuj� ode mnie z cichym okrzykiem, zas�aniaj� twarze i chowaj� si� po k�tach.

� Nie m�w tak � sycz� szeptem. � Nie wo�aj jej, jeszcze nie. Teraz jeste� nasz... Teraz jest spokojnie i cicho. Jest ogie� i dach. Jest jedzenie. Nie wo�aj jej. Za ni� id� krew i b�l. Nie wo�aj. Chodzi tu gdzie� po g�rach... To z�y czas, wojna bog�w... Du�o krwi, du�o �ez... Ona to lubi. To jej czas.

� Chod�. � Ta m�odsza wyci�ga r�ce. � We� mnie w ramiona. Nie my�l o niej. Ona jest jak n�, kt�ry rani ka�d� stron�. �mieje si�, kiedy lej� si� krew i �zy. Nie wo�aj jej. Lepiej we� mnie...

Niewiele mo�na si� w ten spos�b dowiedzie�.

Przynajmniej ucz� si� j�zyka.

Po raz kolejny spotykamy si� na pobojowisku. Pustej, zas�anej cia�ami i potrzaskanym or�em kotlinie w�r�d ska�, gdzie kr�luje Hatrun. Siedzi na kamiennym tronie z wysokim oparciem, ze skrzy�owanymi nogami, z jedn� d�oni� na tarczy, drug� trzymaj�c� wspart� jednym ostrzem o ziemi� w��czni�.

Wok� k��bami snuje si� mg�a i kracz� kruki przypominaj�ce czarne, rozsiane kleksy.

� Musisz mie� klucz � m�wi Hatrun. � Dlaczego wci�� zamykasz oczy? Sp�jrz!

Zeskakuje z kamiennego tronu i podnosi z ziemi czaszk�.

� Patrz! � wo�a. � Czym jest?

� �mierci� � odpowiadam.

� Nie! � krzyczy. � Patrz, czym jest naprawd�! Nie widzisz, �e to kamie�?

L�ni�ca, ��tawa czaszka robi si� w jej d�oni szara i porowata. Ci�ka. Rze�ba z granitu.

� Czym jest? � pyta Hatrun. � Czy mo�e by� �mierci� co�, co nigdy nie �y�o?

� Tak�e tym jest �mier� � odpowiadam.

� �lepcze! Nie mo�e by� �mierci�! Ma w sobie ptaka! Kamienna czaszka rozpada si� jak jajko, ze �rodka wylatuje bia�y, p�katy ptak, podobny do go��bia, i wzbija si� w niebo, trzepoc�c skrzyd�ami.

� Czym jest? � dr��y Hatrun.

� �yciem? � M�cz� mnie te gierki. Na jawie nie by�bym taki cierpliwy.

� Przecie� to kamie� � cedzi Hatrun. Go��b spada nagle z ci�kim �wistem i uderza o ziemi�. Nieruchomy i szary, pop�kany na kilka od�amk�w.

� Staje si� tym, czym chcesz � m�wi�.

� A ty? Czego chcesz?

Zastanawiam si�. Chc� zabi� van Dykena. Z r�nych powod�w. Chc� sw�j miecz... Przede wszystkim chc� wr�ci� po moje rzeczy i Jadrana. Ale czy tego chc� naprawd�? Chc� znale�� moich rozbitk�w i zako�czy� misj�. Chc� wr�ci� na Ziemi� i odszuka� Deirdre. Czy jest jaka� jedna rzecz, kt�rej chc�? Jedna, kt�ra ma znaczenie? Zrobi� swoje i zachowa� cz�owiecze�stwo?

Mg�� wok� mnie �cina kolczasty mr�z, jaka� niewidzialna si�a szarpie ska�y, wyrywa kamienie, kt�re szybuj� w g�r�, spadaj� martwe, rozkrzy�owane kruki. Zabici wojownicy zaczynaj� gramoli� si� na nogi, chwytaj� si� za g�owy i krzycz� okropnymi, martwymi g�osami. W�r�d gotuj�cej si� lodowatej mg�y wysnuwaj� si� zmiennokszta�tne widma. Deirdre, van Dyken, potem ko� z g�ow� kruka. I wszystkie krzycz�.

� Dosy�! � wrzeszczy Hatrun. � Jedna rzecz! Nie mo�esz chcie� wszystkiego!

Tornado ucicha. Tylko mg�a snuje si� jak przedtem.

� Sp�jrz! � wo�a Hatrun, wyci�gaj�c do mnie r�k�. � Czym jest jab�ko?

� Owocem � odpowiadam t�po.

� G�upcze! Czym jest! � Przygl�da si� swojej d�oni, jakby widzia�a j� po raz pierwszy. Patrzy i m�wi, ale teraz nie rozumiem ani s�owa. Ci�g monotonnych wyraz�w. Nie brzmi� jak zakl�cia, raczej jakby ostentacyjnie opowiada�a o jab�ku, ale w jakim� dziwnym j�zyku. Trwa to przez chwil�, a� w jej tyradzie zaczynaj� pojawia� si� zrozumia�e s�owa:

� ...cukru... sk�ra... � i znowu be�kot � co�tam... co�-tam... wody... co�tam...

Jej d�o� pokrywa si� szronem, ig�y lodu otaczaj� kr�giem stopy. Trawa rozsypuje si� w proch. Lekko dr�y ziemia.

A potem w kr�tkim, podobnym do wy�adowania b�ysku pojawia si� jab�ko.

To znaczy: jab�ko... W rzeczywisto�ci jego tutejszy odpowiednik. Owalny owoc o ciemnozielonej, po�yskliwej sk�rce pokrytej pomara�czowymi c�tkami.

Jednak le�y na d�oni Hatrun, pachnie i l�ni. Jak to we �nie.

� Teraz ty! � wo�a Hatrun. � Czym jest jab�ko? Czy�by� nie wiedzia�?

M�cz� mnie te mistyczne bzdury. Mam znale�� sedno bycia jab�kiem? Istot� jab�kowato�ci? Tao szarlotki? Sam mam sta� si� jab�kiem? Jab�oni�, Bo�e uchowaj?

Uderzenie spada na mnie znik�d, jest niczym wy�adowanie paralizatora i zmiata mnie na ziemi�, pomi�dzy trupy, ska�y, ko�ci i potrzaskane miecze.

� G�upcze! Chcia�e� zmieni� siebie czy przywo�a� jab�ko?! Powsta�. Powsta� i wyci�gnij r�k�.

Powstaj� i wyci�gam r�k�. Czym jest jab�ko? Przypominam sobie jab�ka: ��te, czerwone i zielone, czuj� w nozdrzach zapach jab�ek, dotyk woskowatej sk�rki, bia�y, j�drny mi��sz zgrzytaj�cy w z�bach, sok.

Dostaj� skurczu szcz�k, co� kwa�nego wype�nia mi usta, krztusz� si�, po czym spada na mnie kolejne wy�adowanie. Skarcony, gramol� si� na nogi i pos�usznie wyci�gam r�k�. Co� mi m�wi, �e to nie jest taki zwyk�y sen.

� Czym jest jab�ko? � powtarza cierpliwie Hatrun.

Dobra. Czym jest jab�ko? Owocem, naturalnie. Owocem ziarnkowym drzewa z rodziny r�owatych. Konkretne jab�ko nale�y do jednej z kilkuset odmian hodowlanych. Ale czym jest? W gruncie rzeczy to g�bkowaty tw�r z celulozy i otoczki pektyn, wype�niony wod� z rozpuszczonymi w niej solami mineralnymi, mn�stwem fruktozy i glukozy oraz skrobi. Widz� przed oczami obracaj�ce si� �a�cuchy cz�steczek cukr�w, polimeryczne cz�steczki skrobi, szczeg�lne kombinacje zwi�zk�w organicznych. Ale jab�ko to te� iskra �ycia. �ywe kom�rki, kt�re rozrastaj� si� z zal��ka owocu, rosn�, puchn�, obrastaj� zapasami skrobi, os�aniaj� zamkni�te w gniazdach nasiennych ziarna. Miniaturowe bomby pe�ne genetycznego potencja�u, kt�re trafi� do ziemi i eksploduj� drzewem. Otaczaj�ca je gruba warstwa mi��szu to przyn�ta. Paruj�ca zwi�zkami aromatycznymi, kt�re m�wi� �zjedz mnie". Wszystko po to, by ziarna przemierzy�y uk�ad pokarmowy tego, kto z�apie si� na przyn�t�, i trafi�y do ziemi wraz z porcj� �wie�ego nawozu. Cofam si�, pl�taniny wielkich, rozga��zionych cz�steczek organicznych uciekaj� w dal, tworz� wype�nione sokiem i mi��szem kom�rki, okrywaj� si� sk�rk�.

Jab�ko.

Widz� b�ysk, s�ysz� trzask, jakby uderzy� miniaturowy piorun. Czuj� uderzenie w d�o� i spoczywa na niej jab�ko.

Ziemskie jab�ko.

Czerwone, dojrza�e i twarde, pachn�ce s�o�cem.

� Jab�ko � m�wi� do Hatrun. � Patrz!

Unosz� je do ust, ale zanim wbij� z�by w sk�rk� i z trzaskiem oderw� j�drny kawa�ek mi��szu, budz� si�.

I znowu jest noc. Dziewcz�ta p�acz�.

� Znalaz�a ci�... � p�acze Sylga. � Nasz czas si� ko�czy...

Tuli si� i obejmuje z ca�ej si�y, jakbym by� kim� bliskim albo jakby chcia�a si� ze mn� po�egna�. Szlocha rozpaczliwie i wtula si� we mnie ca�ym cia�em. G�adz� j� po plecach, ca�uj� mokre policzki i czuj�, �e ca�a dr�y.

Patrz�, jak szyj� przy ogniu w �wietle lampy. To m�skie ubranie. P��cienne spodnie, koszula, we�niany kaftan, p�ko�uszek. Szyj� szybko, pewnymi ruchami z budz�c� zazdro�� sprawno�ci�. Miga ko�ciane szyde�ko, splataj�c kosmat� we�n� na d�ugie, si�gaj�ce za kolano skarpety. W�a�ciwie po�czochy, �eby by� szczerym. Przynajmniej s� ciep�e.

Synnja kl�czy na futrzanej sk�rze przy palenisku, ma wok� siebie kawa�ki sk�ry, szyd�o z drewnianym uchwytem i niewielki m�oteczek. Synnja robi buty. Du�e, z mi�kko wyprawionej sk�ry, si�gaj�ce za kostk�. Co najmniej numer 45 � jak na mnie.

Szyj� bardzo pilnymi ruchami, obie pochylone nad robot� i tylko ukradkiem ocieraj� co chwil� �zy.

Poza tym jest cicho i spokojnie. Wiatr wyje w dymnikach, trzaskaj� polana na palenisku, uspokajaj�co i monotonnie pluszcze deszcz.

Tyle tylko, �e to jaki� nienaturalny spok�j. Sztuczny. Co� wisi w powietrzu. Siedz� i patrz� w ogie� albo na poruszaj�ce si� sprawnie palce Synnji i Sylgi. �piesz� si�. Zupe�nie jakby wieczna deszczowa noc za oknami mia�a zbli�a� si� do ko�ca.

Hatrun czeka na mnie na tym samym szczycie g�ry co poprzednio. Wiatr rozwiewa jej w�osy jak p�omienie na pochodni. Siedzi na swoim tronie i nie m�wi ani s�owa.

Wskazuje tylko palcem le��cy na ziemi miecz.

Podnosz� go i nie wiem, co dalej. Trzymam po prostu or� i czekam.

Hatrun zaczyna cicho nuci� w j�zyku, kt�rego nie rozumiem. Mo�e zreszt� u�ywa trudnych s��w, kt�rych nie zd��y�em sobie przypomnie� albo nigdy nie zna�em.

R�koje�� w mojej d�oni robi si� g�adka i ch�odna, zaczyna pulsowa�, w ko�cu si� kurczy. Spogl�dam w d� i widz�, �e trzymam za ogon w�a. �ywego, czarnego w�a, kt�ry napr�a si� i zwija niczym zygzak b�yskawicy. Tr�jk�tny kszta�t �ba sugeruje gruczo�y jadowe przy szcz�kach. Przynajmniej na Ziemi. Sam widzia�em, jak tutejsze w�e odgryza�y kawa�ki mi�sa, podczas gdy nasze po�ykaj� ofiar� w ca�o�ci.

W�� zwija si� w kierunku mojego nadgarstka, wi�c unosz� r�k� i strzelam nim niby biczem, po czym puszczam go na ziemi� i rozdeptuj� �eb. Wszystko odbywa si� w jednej chwili, zatem kiedy moja noga oblewa si� nagle w�ciek�ym b�lem, jestem pewien, �e mnie uk�si�.

Nie. W�� po prostu nie jest ju� w�em. Jest wij�c� si� smug� ognia i �aru. Trzymam nog� w ognisku.

� Jak to zrobi�? � pytam, tupi�c i otrzepuj�c spodnie. � Jak zmieni� or� w gada?

� Tak samo jak dosta�e� jab�ko. Trzeba przywo�a� zmian�. Chcie� jej i wiedzie�, na czym ma polega�. Dok�adnie. No i by� tam, gdzie ci� us�yszy. Nie wolno mi m�wi� nic wi�cej. Nie wolno mi m�wi� dok�adnie. Nie wolno mi ci� uczy�.

� Tamtych nauczy�a� � protestuj�.

Zaciska usta i podnosi si� powoli. Widz� ogarniaj�ce Hatrun migotliwe niczym zorza �wiat�o, jej w�skie jak strzelnice oczy, dot�d wype�nione czerni�, nagle roz�wietlaj� si� zimnym blaskiem acetylenowego p�omienia. Trwa to moment. Jeden przera�aj�cy u�amek sekundy, po czym Hatrun siada. Ogie� przygasa.

� To nie ja � cedzi wyra�nie i powoli. � I my�l�, �e nikt z takich jak ja, cho� nie wiem na pewno. My�l�, �e nauczyli si� sami. R�ni� si� od ciebie, mimo �e jeste�cie tego samego rodzaju. Ty patrzysz na �wiat taki, jaki jest, i usi�ujesz radzi� sobie z nim tak, jak potrafisz. Wolisz dzia�a�. Je�li widzisz co�, czego nie rozumiesz, wolisz tego nie dotyka�. Odwracasz si� plecami i odchodzisz. Wolisz nie dotyka� ni� zepsu�. Wierzysz tylko w to, co ma dla ciebie znaczenie. Co mo�na wykorzysta�. Tamci s� inni. Oni nie chc� przechodzi� przez �wiat. Oni chc� go zmienia�. Nie obchodzi ich ani czy co� rozumiej�, ani czy co� zniszcz�, bo s� pewni swojej m�dro�ci. Wierz� w s�owa. Wszystko opisuj� s�owami. Dzia�anie ich nie obchodzi. Oni my�l�, ale nie przejmuj� si� dzia�aniem. Dzia�aj� mimochodem. Chc� zmiany, cho�by mia�a by� chora. Ty nienawidzisz zmian. Oni nimi �yj�. Nigdy nie zawahaj� si� przywo�a� zmian i nie obchodzi ich, co si� stanie. To jest r�nica mi�dzy wami. Dlatego oni przewracaj� �wiat do g�ry nogami, a ty nie mo�esz poradzi� sobie ze zwyk�ym jab�kiem.

� Je�li jeste� jednym z bog�w tego �wiata, to dlaczego ich nie zniszczysz?

� Niewa�ne, kim jestem. To nic ci nie da. Nie wolno mi niczego zmienia� na w�asn� r�k�. Nie wolno mi nawet powiedzie� ci nic wi�cej.

� Widzia�em ju� bog�w tego �wiata. We �nie. Ty te� tam by�a�, Hatrun. W kantynie w Al Hamma.

� Nie przejmuj si� snami. � Wzrusza ramionami. � Je�eli nie wiesz, co widzia�e�, lepiej zapomnij.

� Jak kto� m�g� zamkn�� ci� w klatce? Uratowa�em ci�, Hatrun. By�a� mniejsza i bardziej ludzka, a ja ci� uratowa�em.

Parska i zdejmuje he�m.

� To raczej ja uratowa�am ciebie. I wci�� ratuj�. Zapami�taj jedno. Patrz na �wiat tak, jakby by� my�l�. Nie wolno mi ci� niczego wi�cej nauczy�.

� My�l� jak snem? Z�udym... Z�udz�...

� U�ud�? Nie. Nie o to chodzi. Jest prawdziwy, ale ka�da rzecz jest i cia�em, i my�l�.

� Dlaczego nie mo�esz m�wi� jasno?

� Bo mi nie wolno. Takie s� regu�y.

� A co si� stanie, je�li regu�y zostan� z�amane?

� R�wnowaga runie. Nastanie prawdziwa wojna bog�w. Otwarta i na wyniszczenie, nie tak jak teraz. Albo �wiat b�dzie musia� narodzi� si� na nowo. Nadejdzie burza niepami�ci. Martwy �nieg.

� Oczywi�cie nie powiesz mi, o co chodzi?

� Mo�esz przetrwa�, tylko je�li nie b�dziesz wiedzia� za du�o. To nie s� rzeczy, kt�re mia�yby dla ciebie znaczenie. Niech ci wystarczy, �e masz sojusznik�w, lecz oni nie mog� ci pom�c. Musisz radzi� sobie sam.

� Je�li ty nie mo�esz mi odpowiedzie� ani mnie nauczy�, to kto mo�e?

Wzrusza ramionami.

� Kto� z ludzi, by� mo�e. O ile takiego znajdziesz. P�jd� prosto na p�noc, przez las, a potem na wsch�d grzbietem g�ry. Znajdziesz chat�, w kt�rej mieszka wielki Pie�niarz. Bondswif Oba Nied�wiedzie. Ludzie przychodz� do niego z daleka po rad�. Mo�e on ci� czego� nauczy. Id� do niego i powiedz mu, �e chcesz pozna� pie�ni. Mo�e si� zgodzi.

A kiedy si� budz�, nie jestem pewien, czy rzeczywi�cie m�wi�em z ni� mow� Wybrze�a �agli, czy to tylko sen.

Dziewcz�ta ko�cz� poma�u szycie i zaczynaj� bra� kolejne przymiarki. Zak�adam buty, portki albo kaftan, a Sylga kl�ka obok z wielkimi, podobnymi do gwo�dzi szpilkami w ustach i wprowadza poprawki. P�niej jemy kolacje, wszystko w dziwacznej, napi�tej atmosferze. Obie rozmawiaj� ze mn�, usi�uj� �artowa�, lecz ich oczy szkl� si� od �ez. Gdy odchodz� na chwil� albo odwracaj� g�ow�, widz�, �e ukradkiem ocieraj� powieki. W powietrzu wisi nieokre�lona, zapowiedziana �a�oba.

Atmosfera jest taka, jakby kto� zaraz mia� tu umrze�.

Potem w ciemno�ciach w�r�d futer na zmian� szlochaj� i wpijaj� si� we mnie z rozpaczliw� nami�tno�ci�.

� Pami�taj o nas... � s�ysz� szepty. � Jestem Sylga... Pami�taj... To ja, Synnja... Pami�taj o Synnji... Ona nadejdzie... Chce ci� zabra�... Pami�taj...

Zasypiam w�r�d tych szept�w. Bez majak�w, ci�kim, twardym snem.

Budzi mnie �wiat�o. Po raz pierwszy od bardzo dawna. S�abe, sine �wiat�o przed�witu lub mglistego poranka. Nie s�ysz� deszczu. Z zewn�trz dochodzi tylko krakanie.

�wiat�o pada mi prosto na twarz. Otwieram oczy i widz� szare, o�owiane niebo.

Widz� je przez dziur� w dachu.

Przez wiele dziur. Dach wygl�da jak rzeszoto. Spr�chnia�e gonty zwisaj� ze zmursza�ych belek wi�by, le�� w�r�d mchu, zgni�ej s�omy i sztywnych sple�nia�ych resztek futra.

I ko�ci.

Ma�a, po��k�a czaszka szczerzy drobne z�by tu� obok mojej twarzy, patrzy w moj� os�upia�� g�b� dziurami oczodo��w. Podrywam si� jak oparzony, szkielet nogi przerzucony przez m�j bok odpada, wszystko rozsypuje si� z cichym, upiornym klekotem.

Z mojej d�oni wypada jab�ko i toczy si� po zaro�ni�tej mchem polepie.

Ziemskie, czerwone jab�ko, pachn�ce styryjskim s�o�cem.

Przez przera�aj�cy u�amek sekundy miotam si� w�r�d �eber, kr�g�w i piszczeli, drobne ko�ci d�oni rozsypuj� si� na moim ramieniu.

Wypl�tuj� si� ze spr�chnia�ej pryczy i z wrzaskiem wyskakuj� na zewn�trz, otrzepuj�c si�, jakby oblaz�o mnie robactwo.

Trwa to kilka chwil, zanim przestan� dygota�, drepta� w jakim� krety�skim ta�cu i dojd� do siebie. Odruchowo, zupe�nie bez sensu usi�uj� aktywowa� cyfrala. To tylko histeria.

Sta� na niewielkim, zaro�ni�tym paprociami podw�rcu przed zawalon�, zrujnowan� chat�, przypominaj�c� zdech�e zwierz�. Budynki gospodarcze po bokach znajdowa�y si� w jeszcze gorszym stanie, obor� dawno temu strawi� ogie�, stodo�a i stajnia zarazem wygl�da�a jakby wykorzystano j� jako �wiczebny cel dla artylerii.

Solidn� bram� w ostrokole najwyra�niej dawno temu rozwalono taranem, mo�e por�bano toporami. Kawa�ek wr�t wisia� na zawiasie, reszta w postaci zbutwia�ych belek le�a�a w�r�d paproci albo przepad�a.

Wyj�cie z szoku i przera�enia zabra�o mu kilkana�cie sekund. Potem sta� jeszcze w os�upieniu, dr��c przez dobr� minut�. Wreszcie oprzytomnia�. Stwierdzi�, �e jest mu zimno.

A po kolejnej minucie wszed� z powrotem do chaty.

Wn�trze mimo wszystko wydawa�o si� znajome. Te same prycze wzniesione z belek wzd�u� �cian pomi�dzy drewnianymi filarami, to samo palenisko, obecnie poro�ni�te cz�ciowo mchem, zimne i martwe.

Obmaca� stare, zmienione ju� niemal w gleb� w�gle. Nad paleniskiem wisia� �a�cuch z hakiem, na kt�rym wieszano kocio�ek. Sam wiesza� ten kocio�ek nie dalej ni� wczoraj. Jednak hak by� przerdzewia�y, podobnie trzymaj�ce go ogniwa. Nikt tu nie pali� ognia i to od dawna. Od lat albo przynajmniej od roku.

��ko, z kt�rego wyskoczy�, r�wnie� od dawna nie s�u�y�o nikomu. Ko�ci wymieszane ze strz�pami sk�ry le�a�y w nie�adzie, tak jak je rozrzuci�, ale spomi�dzy pa��k�w �eber wyrasta�o sobie m�odziutkie drzewko. Samosiejka.

� Nawet je�li przyszed�em tu w kompletnie ob��dnym widzie � mrukn�� � i postanowi�em nocowa� w tej ruderze, w �adnym razie nie zdo�a�bym w taki spos�b wpl�ta� si� w te szkielety.

Wszystko to wygl�da�o na kompletnie opuszczon� chat�. Nic nie wskazywa�o, �e kto� mieszka� tu tygodniami.

Przypomnia� sobie o jab�ku, ale nie m�g� go znale��. Przepad�o.

Znalaz� natomiast ubranie. Nowe, �wie�o uszyte i wyg�adzone, u�o�one na ziemi, porz�dnie z�o�one w kostk� z butami na wierzchu, niczym do inspekcji. Spodnie, koszul�, kaftan, ciep�y p�aszcz z kapturem. Te same, kt�re przymierza� jeszcze poprzedniego wieczoru. Poznawa� �ciegi, wzory, naszywane ornamenty. Dos�ownie przed chwil� mia� to w r�kach.

Sta� nad nimi i gapi� si� w os�upieniu, nie mog�c si� zdecydowa�, w ko�cu westchn�� i przykl�kn�� obok, wyci�gaj�c d�o� do buta. Pog�adzi� p�aszcz.

� Sk�d od samego rana pojawia si� u mnie przekonanie, �e chyba nie panuj� nad rzeczywisto�ci�? � zapyta� sam siebie i postanowi� si� jednak ubra�.

Ostatnie, co pami�ta� przed wieczn� deszczow� noc�, to �nieg, b�l i zamazany, nieprzytomny widok �ucznika stoj�cego w drzwiach stra�nicy z napi�t� ci�ciw�. Nast�pnym obrazem, wed�ug jego wiedzy, powinny by� napisy ko�cowe b�d� bramy raju. Obmaca� si�, ale nie widzia� najmniejszego �ladu strza�y. W og�le nie by�o �adnych kontuzji. Znik�y siniaki i skaleczenia, nawet otarcia na stopach od niewygodnych �apci. W gruncie rzeczy czu� si� bardzo dobrze. Przede wszystkim nie dokucza�a mu ju� blizna po w��czni, co wi�cej, przybra�a wygl�d normalnej, ludzkiej blizny, a nie obro�ni�tego kor� skaleczenia na pniu drzewa.

U st�p pryczy zobaczy� jeszcze podpr�chnia�� skrzyni� z rudymi ze staro�ci, �elaznymi okuciami. Kawa�kiem kija zgarn�� imponuj�ce paj�czyny, strzepn�� grub� warstw� py�u, otworzy� i zobaczy� w �rodku w�asne rzeczy. Te, kt�re mia� na sobie na prze��czy i w dolinie smok�w. Wygl�da�y tak samo, lecz zaro�ni�ta skrzynia sugerowa�a, �e wsadzono je tu przed laty.

Wydoby� skromny ekwipunek, ucieszy� si� na widok swojego wielkiego no�a Nordland, uszkodzonego �uku w �ubiach, a tak�e fajki i resztki tytoniu. Metalizowany woreczek opakowania z precyzyjnymi napisami i rysunkami wyda� mu si� nagle obcy i dziwaczny. Zabra� wszystko i na dnie znalaz� jeszcze stary miecz w pochwie i z pasem. Wyj�� go, obejrza� krytycznie i uzna�, �e po oczyszczeniu popio�em i naostrzeniu ujdzie w t�oku. Nie umywa� si� wprawdzie do jego dawnego or�a, ale i tak by� o niebo lepszy ni� tandetne pa�asze Ludzi Ognia, kt�re wl�k� ze sob�.

Przypomnia� sobie nagle dziewczyn� z prze��czy. Wygl�da�a jak Hatrun z jego majak�w, lecz to niczego nie dowodzi�o.

Zapi�� pas, zrolowa� stary, zdobyczny p�aszcz, cz�� szmat i ga�gan�w po prostu wyrzuci�. Przypasa� miecz, narzuci� na plecy nowy p�aszcz z kapturem.

� Dzi�kuj�, Sylgo � powiedzia� cicho, czuj�c si� dziwnie. W gardle czu� jaki� dziwny skurcz. � Dzi�kuj� moja ma�a, s�odka Synnjo... Obieca�em, �e b�d� pami�ta�. I nie zapomn�.

Odwr�ci� si� i poszed�, nie spogl�daj�c za siebie. Ostro�nie przeszed� przez rozbite przed laty wrota i po namy�le ruszy� w stron� lasu.

Cyfral dopad�a go natychmiast, gdy tylko wyszed� z zagrody i stan�� na hali, bezskutecznie rozgl�daj�c si� za s�o�cem.

� Gdzie� ty by�?! Sk�d si� tu wzi�am?! � zawo�a�a z histeri� w g�osie. Drakkainen spojrza� w niebo i westchn��.

� Nie wiem. Straci�em przytomno��. Ile czasu up�yn�o?

� Od kiedy?

� Odk�d przechodzili�my przez prze��cz. Wtedy by�a� aktywna. Musisz mie� poczucie czasu.

� By�e� nieprzytomny sze��dziesi�t jeden godzin. Co si� z tob� dzia�o? Kim by�a ta laska? Sk�d masz to ubranie?

� �le si� poczu�em. Musia�em si� po�o�y� � wycedzi� Drakkainen sarkastycznie, jednak czuj�c ulg�. Przynajmniej nie up�yn�y lata. � Gdzie jest p�noc?

� Martwi�am si�! My�la�am, �e umar�e�, t�py bydlaku!

� Te� tak my�la�em. Gdzie p�noc?

� Prosto przed pyskiem!

� Tak te� s�dzi�em � odpar�. � Dzi�kuj�, Cyfral. Idziemy z kim� si� spotka�. Nazywa si� Wszystkie Misie czy jako� tak. A tamta laska to zdaje si� bogini czy co� w tym rodzaju. Ma na imi� Hatrun. Na pewno si� polubicie.

Prychn�a tylko i polecia�a przodem, idiotyczna, kiczowata zabawka. Z odleg�o�ci dziesi�ciu metr�w przypomina�a dziwnego, wielkiego motyla i m�g� j� ju� znie��, nie k�opoc�c si� nieustannie o stan w�asnego umys�u.

Zacz�� pada� �nieg.

� Nic dziwnego � powiedzia� do siebie. � �wi�ta za pasem. Jupi-du.

W �rodku jednak usadowi� si� jaki� przykry, gniot�cy ci�ar, kt�rego nie da�o si� zamaskowa� kpin�. Zupe�nie jakby straci� kogo� bliskiego. P�atki �niegu ta�czy�y wok�, lepi�y si� do twarzy i momentalnie mia� zupe�nie mokre policzki.

�nieg wkr�tce usta�.

G��boko w lesie Drakkainen znalaz� tropy zaj�ca.

� Czym pr�dzej trzeba naprawi� �uk � o�wiadczy�, szukaj�c odpowiedniego kamienia. � Przypomnij sobie wspomaganie celowania � nakaza� Cyfral stanowczo.

Umowny zaj�c stan�� s�upka z pi�tna�cie metr�w od niego i przez jaki� czas nas�uchiwa� podejrzliwie. Przypomina� raczej miniaturowego kangura z lekk� domieszk� kapibary.

� Chyba nie chcesz go zabi� � odpar�a Cyfral z oburzeniem. � Jest �liczny!

� Bardzo mi przykro � wyszepta� cierpliwie Drakkainen. � Zdecydowanie wola�bym upolowa� co� odra�aj�cego, ale w chwili obecnej do dyspozycji jest jedynie ten zaj�c.

� Ani mi si� wa�! Chcesz zat�uc takie s�odkie zwierz�tko tylko dlatego, �e jeste� g�odny?!

� Modu� celowania, Cyfral. Prosz�.

� Jeste� wstr�tny!

� I g�odny. Co wi�cej, nie mam w og�le nic do jedzenia.

� To sobie rzucaj! Ale ja do tego r�ki nie przy�o��. Drakkainen powiedzia� co� po fi�sku. Zaj�c tymczasem przezornie znikn��.

� Sk�d ty si� w og�le wzi�a�?! � zawo�a� Vuko z rozpacz�. � Przecie� niemo�liwe, �ebym mia� w g�owie co� podobnego! Nie mam najmniejszych szans na przetrwanie!

Cisn�� kamieniem w drzewo i trafi� dok�adnie tam, gdzie chcia�, precyzyjnie, jak ze sztucera.

Cyfral nad�a si� i odlecia�a.

Kiedy wspi�� si� na gra�, zrobi�o si� ju� popo�udnie i szczyt spowi�a mg�a. Szlak bieg� grzbietem, wydawa� si� raczej wygodny. �cie�ka umo�liwia�a nawet przeprowadzenie koni i z pewno�ci� by�a ucz�szczana.

Po jakiej� godzinie marszu trakt sprowadzi� go w d�, za zakr�tem zobaczy� kotlink�. Okr�g��, okolon� drzewami, przez kt�r� p�yn�� strumie� i kawa�ek dalej spada� za za�om ska�y, wzbijaj�c k��by wodnego py�u.

� Mam nadziej�, �e to tutaj � powiedzia�, schodz�c ostro�nie po kamieniach.

Na dole natkn�� si� na s�upy. Otacza�y kotlin�, rozstawione co kilkana�cie metr�w. Stare, kamienne menhiry, pokryte precyzyjnymi ��obieniami skomplikowanych znak�w. Mi�dzy g�azami ustawiono totemy z krzywych �erdzi, ozdobionych konstrukcjami z pi�r, rzemyk�w i drobnych kostek, podobnych do india�skich ��apaczy sn�w". Ka�da �erd� zwie�czona by�a czaszk�.

� Jak mi�o � wycedzi� Drakkainen. � Nie o to chodzi, �eby kto� tu czeka� z kwiatami, ale dlaczego cho� raz to nie mo�e by� co� neutralnego? Powiedzmy ryba albo gliniany krasnal?

Obszed� kotlink� wzd�u� linii menhir�w, stwierdzaj�c, �e tu� za ni� w�r�d ska� i mchu majacz� pojedyncze ko�ci. Pas szcz�tk�w ci�gn�� si� wzd�u� granicy ca�ej kotlinki. Nie by�o ich bardzo du�o � ot, tutaj czaszka, tam miednica. Nie wszystkie zreszt� nale�a�y do ludzi. W g��bi do skalnej �ciany tuli�a si� stara, przygarbiona chata, nakryta bur� strzech� z jesionowych witek. Z boku lekko s�czy� si� dym. Posiad�o�ci nie broni� cz�stok�, co samo w sobie by�o zastanawiaj�ce.

W pobli�u wodospadu natrafi� na otoczony g�azami wydeptany placyk, wystyg�e miejsce ogniskowe i budz�c� lito�� atrap� wiaty.

Zrzuci� tam sw�j tobo�ek i wr�ci� do menhir�w.

Sta� tam przez chwil�, po czym znalaz�szy du�y kamie�, cisn�� go mi�dzy kamienne s�upy. Pocisk potoczy� si� po ziemi, ale nie sta�o si� nic szczeg�lnego.

� Niewiele to da�o � mrukn��. � W ka�dym razie r�ki tam nie w�o��. Mog�aby� przelecie� mi�dzy tymi s�upami? � zwr�ci� si� do Cyfral.

� Ved� keteen! � warkn�a.

� Tak tylko pyta�em. Gdybym mia� tego kr�lika, m�g�bym wrzuci� kawa�ek i sprawdzi�, czy to reaguje na obiekty bia�kowe. A najlepiej gdybym tam wp�dzi� �ywego.

Odpowiedzia�o mu nad�sane milczenie.

Stw�r pojawi� si� zupe�nie znienacka. Gdzie� od strony chaty i zbocza, jakby wysnu� si� ze ska�y. W jednej chwili nie by�o tam nic, a w nast�pnej ju� p�dzi�, pohukuj�c charkotliwie. Cyfral wrzasn�a.

Drakkainen pomy�la�, �e to chyba ogromny, pokraczny nied�wied�. Przemkn�o mu to przez g�ow�, gdy mia� ju� miecz w d�oniach z boku cia�a, skierowany ostrzem lekko do ty�u, w postawie wakigamae. Nie zauwa�y�, kiedy po niego si�gn��. Palce nie mie�ci�y si� na zbyt kr�tkiej r�koje�ci.

To nie jest miecz do kenjutsu, pomy�la�. Trzeba b�dzie popracowa� nad odruchami.

W nast�pnej sekundzie b�ysn�o mu, �e to jednak nie mo�e by� nied�wied�. Po pierwsze, by� mniejszy. Tutejsze nied�wiedzie dosy� przypomina�y nied�wiedzie jaskiniowe i przybiera�y niedorzeczne rozmiary. Po drugie, szar�uj�cy stw�r w zasadzie bieg� na dw�ch �apach, co drugi krok podpieraj�c si� jedn� pi�ci�. Odrobin� kojarzy� si� z gorylem, a na to by� z kolei za wielki i mia� za kr�tki pysk.

Drakkainen patrzy�, jak faluje jego rude, szorstkie futro, obserwowa� niepokoj�cy b�ysk inteligencji pod wydatnymi wa�ami nadoczodo�owymi. Wydawa�o si�, �e czuje drgnienia ziemi pod nogami. Powoli wpu�ci� powietrze przez nos i lekko poprawi� chwyt r�koje�ci.

Przesta� my�le� o hiperadrenalinie, kt�rej brakowa�o mu w �y�ach, o swoim mieczu zwiadowcy noszonym obecnie przez jakiego� szmondaka, o p�tonowym cielsku potwora gnaj�cym na niego niczym kosmata lokomotywa. Sta� si� pustk�. Niesko�czon� ilo�ci� mo�liwo�ci wype�niaj�c� przestrze� od czubka g�owy do ko�ca ostrza.

Stw�r wykona� dziki sus i wyl�dowa� tu� przy menhirach. Uni�s� si� na ca�� wysoko�� i wyda� z siebie przera�liwy ryk, zako�czony gard�owym pohukiwaniem. Powia�o upiornym, gor�cym smrodem, troch� jakby gnij�cej fasoli, karbidu i padliny.

Yeti, pomy�la� Drakkainen. Wypisz, wymaluj.

Yeti podskakiwa� w miejscu, wyrywa� gar�ciami traw� i wydawa� z siebie dzikie ryki, szczerz�c upiorny garnitur k��w, ale albo nie chcia�, albo nie m�g� wyj�� za lini� s�up�w. Ciska� si� tylko na podobie�stwo psa przy ogrodzeniu.

Vuko sta� przez d�u�szy czas z mieczem w d�oniach, czuj�c si� jak napi�ta spr�yna.

� No co jest? � spyta� niecierpliwie. � Bijemy si� czy nie? Odpowiedzia� mu ryk, w�ciek�y taniec i ciskanie kamieniami o ziemi�, ale nic konkretnego.

� Chyba spotka�em kogo� z twojej rodziny na Pustkowiach Trwogi, Grendel � rzuci� Vuko zaczepnie. Nie spuszczaj�c yeti z oka, zrobi� kilka szermierczych krok�w bokiem w stron� obozowiska, ca�y czas trzymaj�c miecz r�wnolegle do ziemi. Potw�r odprowadzi� go kilkoma susami, po czym znowu uni�s� si� i zahuka�, wyszczerzaj�c z�by. Granica wyznaczona przez menhiry pozosta�a jednak nietkni�ta.

Drakkainen zrobi� jeszcze kilka krok�w, a nagle sapn�� �E tam", odwr�ci� si� i odszed�, nie chowaj�c miecza. Uwa�a� przez ca�y czas, mia� nawet wra�enie, �e czuje stwora gdzie� tam za plecami, ale zarazem co� mu m�wi�o, �e zagro�enie min�o.

Miecz schowa� jednak dopiero, gdy dotar� do sza�asu.

Cyfral wisia�a w powietrzu nieruchomo w pozycji poziomej, z rozrzuconymi bezwstydnie n�kami i roz�o�onymi r�czkami, obracaj�c si� wok� w�asnego miniaturowego p�pka. Przejrzyste, opalizuj�ce niczym plama ropy na wodzie skrzyde�ka zwisa�y nieruchomo.

Drakkainen usiad� na p�askim kamieniu i rozwi�za� sw�j tobo�ek.

� Mam uwa�a�, �e zemdla�a�, czy �e si� zawiesi�a�? � zapyta�. Troll za lini� menhir�w truchta� tam i z powrotem, powarkuj�c nerwowo, jak w ogrodzie zoologicznym. Vuko rozpi�� ko�czan, wydoby� swoje dwie ostatnie strza�y. Znalaz� odpowiedni kawa�ek drewna, kt�ry ostruga� starannie, nast�pnie umie�ci� pomi�dzy grotami i zwi�za� rzemieniem swoich poprzednich but�w. Potem wyszuka� d�ugi kij, umocowa� na nim rozchylone strza�y, oplataj�c wszystko kolejnym kawa�kiem rzemienia i, pogwizduj�c, zszed� ostro�nie w d� zbocza do st�p wodospadu.

Wr�ci� po p� godzinie, wyra�nie zniech�cony i poirytowany. Pomi�dzy grotami prowizorycznego harpuna wi�o si� o�lizg�e, w�owate stworzenie, kojarz�ce si� odlegle z gigantyczn� pijawk�, zw�aszcza z uwagi na tarczowat� przyssawk�, w kt�rej pojawia�y si� i znika�y potr�jne szcz�ki podobne do papuzich dziob�w. Troch� to przypomina�o jakiego� jelitowego paso�yta, powi�kszonego do rozmiar�w ludzkiej nogi.

Vuko cisn�� wij�c� si� zdobycz na ziemi� i obdzieli� przytomn� ju� Cyfral ci�kim spojrzeniem.

� Ani s�owa � wycedzi� i poszed� po drewno.

Milcza�, rozpalaj�c ognisko, spogl�da� spode �ba na tkwi�cego przy s�upach yeti. Potw�r powarkiwa� czasem w jego stron� albo wydawa� z siebie kilka ostrzegawczych szcz�kni��, ale wygl�da�o na to, �e si� znudzi�. Na og� siedzia� tylko i z dziwacznie ludzkim zafrasowaniem na twarzy ogl�da� sw�j kciuk.

� Zgubi�em he�m na prze��czy � oznajmi� Vuko zrz�dliwie. � Taki dobry he�m. A teraz ani przynie�� wody, ani zagotowa�.

� B�dziesz tu biwakowa�? � spyta�a Cyfral.

� A co mam robi�? Zadzwoni� do furtki? Siedz� i czekam na pana Wszystkie Kopane Nied�wiedzie.

Znalaz� sobie odpowiednio p�aski kamie� i, kln�c, usi�owa� wypatroszy� swoj� o�lizg�� zdobycz.

Kiedy siedzia� ju� przy ognisku, pykaj�c fajk� i patrz�c podejrzliwie na dzwonka dziwacznego wodnego stworzenia skwiercz�ce na patyku oraz kapi�ce t�ustymi kroplami w �ar, zacz�� zapada� zmierzch. Cyfral gdzie� znik�a.

Drakkainen si�gn�� po kawa�ek, kt�ry wydawa� si� upieczony, i ostro�nie zsun�� go ostrzem no�a na przygotowany li��. Wyd�uba� troch� szarego, paruj�cego mi�sa, przerzucaj�c je mi�dzy d�o�mi, podmucha�, po czym prze�u� ostro�nie.

� Dobry Bo�e � powiedzia� z oburzeniem, wypluwaj�c k�s w ognisko. � Pierwsza rzecz w ca�ym cholernym kosmosie, kt�ra smakuje dok�adnie tak, jak wygl�da. Zdecydowanie nie przypomina kurczaka.

Poprawi� pozosta�e kawa�ki w nadziei, �e mocniej upieczone stan� si� lepsze, pow�cha� palce i wytar� w traw�.

Wyci�gn�� przed siebie d�o� i wpatrywa� si� w ni� przez chwil�, mamroc�c pod nosem. Nic si� nie dzia�o. Zapada� pochmurny, siny zmierzch. Szumia� wodospad. Gdzie� w g�rze rozleg� si� piskliwy zew poluj�cego soko�a.

Vuko odwr�ci� d�o� w stron� ogniska.

� Abrakadabra � oznajmi� ponuro i szczelniej okry� si� peleryn�. � Jebem to, piczku materinu!

Wraz ze zmrokiem pojawi�a si� mg�a. B�yskawicznie i dziwacznie, jakby wyp�yn�a z dna kotliny, rozesz�a si� k��bami wok� menhir�w. Bigfoot siedz�cy za s�upami skuli� si� nagle i uton�� w jej k��bach, wida� by�o tylko jego oczy p�on�ce ��tawo. Stw�r wyda� z siebie przeci�g�y, piskliwy j�k. Odpowiedzia� mu inny d�wi�k. Basowe buczenie, dobiegaj�ce jakby spod ziemi. G��bokie, pe�ne infrad�wi�k�w, niemal na granicy s�yszalno�ci.

Drakkainen wyprostowa� si� czujnie i przesun�� d�o� do r�koje�ci miecza. Poci�gn�� lekko nosem. Opary cuchn�y dziwaczn� spalenizn� i zachowywa�y si� inaczej ni� zimna mg�a, z kt�r� mia� do czynienia przedtem. Ponure buczenie odzywa�o mu si� wibracjami gdzie� w czaszce i brzuchu.

� To nie jest tamta mg�a � rzuci�a Cyfral. � To co� innego.

� Widz� � mrukn��.

� Ten d�wi�k dobiega z wn�trza g�ry � powiedzia�a wyra�nie wystraszona. � Ze �rodka.

� S�ysz� � odpar� Vuko i lekko zmieni� pozycj�, wysuwaj�c ostrze z pochwy na centymetr. Co� zap�on�o kr�tko i jaskrawo jak magnezja. Strzeli�o gdzie� wewn�trz mg�y, potem jeszcze raz mi�dzy menhirami, w ko�cu tu� przed nim. Niedaleko. Najwy�ej o dziesi�� metr�w. Buczenie usta�o.

A w miejscu gdzie rozesz�y si� k��by dymu, niespodziewanie sta� potw�r. Z wyszczerzon�, z�bat� szcz�k� i s�katymi, jelenimi rogami, bezkszta�tny, pokryty ciemnym w�osiem.

Dopiero po kr�tkiej chwili sta�o si� jasne, �e to jednak cz�owiek.

Niewysoki, chudy, okryty d�ug� szub�, w wysokich, kosmatych butach, przypominaj�cych niemal walce z futra, i wymy�lnym he�mie ozdobionym poro�em. Okap he�mu i otaczaj�ce szcz�k� os�ony policzkowe naje�one by�y wilczymi k�ami. Sprawia�o to takie wra�enie, jakby przyby�y wygl�da� wilkowi z otwartej paszczy.

Wyci�gn�� w stron� Drakkainena ko�lawy kostur ozdobiony brz�kad�ami i zwie�czony wyschni�t� trupi� d�oni� ze stercz�cym palcem, kt�ry mierzy� prosto w twarz zwiadowcy.

� Odejd�, g�upcze! � wrzasn��. � Bogowie milcz�! �wiat si� ko�czy! Odejd� i ukryj si�, zanim w�� po�knie s�o�ce! Nadchodzi czas ognia! Bogowie powstali przeciw sobie! Chcesz ich budzi�? Naprawd� chcesz, by na ciebie spojrzeli? My�lisz, �e zajm� si� twoimi chorymi krowami albo brzemienn� c�rk�, kiedy szykuj� si� do walki? Odejd�, zanim naprawd� si� obudz�, g�upcze!

Pod nogami przyby�ego buchn�� zielony, jaskrawy p�omie� i w powietrze wzbi�a si� kolejna chmura siwego, g�stego dymu.

� Wystarczy�o powiedzie� �nieczynne" � powiedzia� Drakkainen, kt�ry od d�u�szego czasu zmaga� si� w my�lach ze s�ownikiem. Kiedy jednak zacz�� m�wi�, jako� to sz�o. � I pokazuj tym na co� innego. M�g�bym po�yczy� garnek i troch� soli?

� Kim ty jeste�, g�upcze? � zapyta� zbarania�y jegomo�� w rogatym he�mie. � Kim jeste�, �eby przyj�� do mojej samotni pod J�cz�c� G�r� z go�ymi r�kami, naprzykrza� mi si� i drwi�?

� Bondswif Oba Nied�wiedzie, jak s�dz�? � zapyta� Drakkainen. Mierz�cy w jego twarz kostur troch� opad�. � Przybywam z daleka. Powiedziano mi, �e jeste� najwi�kszym Pie�niakiem... Pie�niarzem i mo�esz nauczy� mnie o pie�niach bog�w.

Mag parskn�� �miechem i spojrza� na zwiadowc� jak na ogryzek.

� Ty? To masz by� ty? Odejd� st�d, g�upcze. Jeste� za stary. Odejd�. Uroczysko ci� zabije.

Machn�� kosturem gdzie� na p�noc.

� Tam z Ziemi Ognia i z Ziemi S�onej Trawy, i z Ziemi Koni przychodz� do mnie ludzie i prosz� o pomoc! Czasem rodz� dziwne dzieci i te� je przyprowadzaj�. Takie, kt�re rodz� si� z pie�ni� bog�w w r�kach. Takie, kt�re w ko�ysce ujarzmiaj� zwierz�ta wzrokiem, a ledwo zaczn� chodzi�, potrafi� odwr�ci� lot oszczepu. A ja je odsy�am. Od wielu lat nie widzia�em nikogo, kto potrafi�by utrzyma� w ryzach pie�ni bog�w. I tobie si� zdaje, �e b�dziesz to potrafi�? Tobie? A co ty potrafisz? Jeste� Czyni�cym?

� Mo�e jestem � powiedzia� Drakkainen. � Pochodz� z daleka. W�r�d mojego rodzaju jest wielu Czyni�cych. Widzia�em Hatrun Ludzki P�omie� i to ona kaza�a mi przyj�� do ciebie.

� Aa... To jeste� z tych, co widuj� bog�w? Tacy te� przychodz�. Ostatnimi czasy coraz cz�ciej. Je�li masz srebro, dam ci zio�a. Pij je rano i o zmierzchu i du�o �pij. Wtedy bogowie ju� nie wr�c�. A ten miecz lepiej zanie� do jakiego� le�nego chramu.

� Nie chc� twoich zi� � oznajmi� Drakkainen ze znu�eniem. � Dam ci za to dwa z�ote gwichty. Je�li nauczysz mnie, co wiesz o pie�niach bog�w. Skoro nie mam mocy Czyni�cych, to i tak nic z tego nie wyjdzie, a ty nic nie stracisz.

� Uciekaj st�d, g�upcze! � warkn�� Oba Nied�wiedzie. � Nie wiesz, o czym m�wisz. To nie jest gra na dudach! Jeden b��d przyprawi ci� o straszn� �mier�. Obudzeni poczuj� tw�j zapach, ch�opcze, i wsz�dzie za tob� pod���.

� Dwa gwichty, starcze.

Bondswif odwr�ci� si� nagle i odszed�. Bez s�owa, bez ostrze�enia. Drakkainen rozgarn�� patykiem ognisko.

� A teraz dla odmiany odb�d� si� sceny z filmu kung-fu � oznajmi�, zwracaj�c si� do Cyfral. � B�d� tu koczowa� w deszczu i �niegu, okazuj�c determinacj� i si�� charakteru. Po miesi�cu mistrz �askawie pozwoli mi sobie s�u�y�. B�d� biega� z wiadrami do wodospadu i zamiata� mu izb�, a tak�e gotowa� ry�. Tu nie ma ry�u... B�d� wi�c gotowa� �o��dzie i sta� na g�owie pod wodospadem. Mistrz natomiast b�dzie mnie pod pozorem codziennych pos�ug uczy�. Przez pierwsze lata jedynie, jak ugotowa� oddechem jajko. Tak d�ugo, a� osi�gn� o�wiecenie. Van Dyken w tym czasie podbije ca�� planet� i oba ksi�yce, po czym obwo�a si� cesarzem wszech�wiata i pantokratorem i nawi��e kontakty dyplomatyczne z Ziemi�. Nie mam czasu na te bzdury! Rano si� st�d zbieramy!

Wiedz�cy wr�ci�, rzeczywi�cie trzymaj�c w r�kach niewielki, drewniany skopek, i postawi� go po drugiej stronie ogniska.

� Nape�nij go! � zawo�a�, pokazuj�c g�ow� w stron� wodospadu.

Drakkainen wsta�, westchn�wszy ci�ko, i ruszy� po wiaderko.

� St�j, g�upcze! � us�ysza�. � Chcesz nape�ni� go w strumieniu? � zapyta� Bondswif z krzywym u�miechem. � Przecie� jeste� Czyni�cym. Nape�nij go, nie ruszaj�c si� z miejsca. St�j tam, gdzie stoisz, i spraw, by skopek si� nape�ni�. Je�li ci si� uda, pozwol� przej�� za �wi�te s�upy. Nape�nij skopek i daj mi dwa gwichty w z�ocie, to powiem ci o pie�ni bog�w.

Drakkainen wsta� i, patrz�c tamtemu w oczy, powoli rozsznurowa� portki. Bondswif otworzy� lekko usta w os�upieniu, a Vuko, nie ruszaj�c si� z miejsca, sprawi�, by skopek si� nape�ni�, i zasznurowa� spodnie.

Oba Nied�wiedzie sta� nieruchomo, spojrza� na wiaderko, a potem na zwiadowc�.

� Nie jest mo�e pe�en po brzegi � zauwa�y� Drakkainen � ale liczy si� to, �e zosta� nape�niony sposobem Czyni�cych. Bez ruszania si� z miejsca.

A wtedy zacz�� pada� deszcz. Gwa�towny i rz�sisty. Z ogniska podni�s� si� s�up pary, woda chlupota�a w skopku.

� Wylej to � powiedzia� Bondswif. � Zap�acisz mi w �rodku. Pozwol� ci wej�� za �wi�te s�upy.

� Nie chcia�bym ci zabi� zwierz�tka � odpar� Drakkainen.

Bondswif w�o�y� kostur pod pach�, wyj�� zza pazuchy ko�cian� fujark� i zad��. Rozleg�o si� piskliwe zawodzenie, od kt�rego ciarki chodzi�y po plecach.

� I tak pewnie poszed� � oznajmi�. � Nyflingi nie lubi� deszczu. I nie my�l, �e twoja buta robi na mnie wra�enie. Gliffnak wyssa�by ci szpik z ko�ci, zanim zd��y�by� zawo�a� swoj� matk�. I zrobi to, na jedno moje skinienie.

Spojrza� na paruj�ce resztki ogniska i ociekaj�c� deszczem kolacj� zwiadowcy.

� Sk�d ty jeste�, �e jadasz b�otne robaki? � zapyta� z lekkim wstr�tem.

Drakkainen rozejrza� si� wok�, ale Cyfral znik�a.

* * *

Cha�upa w �rodku wydaje si� wi�ksza ni� na zewn�trz. Jest inna ni� domy, kt�re zwiedza�em do tej pory. Nie pod�u�na, podzielona na obszerne komory, ale o�miok�tna, z jedn� wielk� izb� i paleniskiem po�rodku. Ze s�up�w zwisaj� p�ki zi� i drewniane klatki z ptakami, pod �cianami stoj� paskudne, drewniane totemy.

�mierdzi zje�cza�ym �ojem, kadzid�em i zio�ami.

Wiedz�cy ostro�nie odstawia sw�j kostur, zdejmuje rogaty he�m i odwiesza go starannie na drewniany stojak, na kt�rym wisi ju� lamelkowy p�pancerz.

Nie widz� tatua�y ani fryzury Ludzi W�y, czarodziej ma g�adko wygolone ciemi� i skronie, natomiast na potylicy i karku nosi d�ugie, spadaj�ce na plecy w�osy. Jest pokryty zmarszczkami, chudy i zasuszony, lecz ca�kiem jeszcze krzepki. Na tutejsze warunki pi��dziesi�ciolatek jak nic.

� B�dziesz spa� w �a�ni � burczy. � I oddaj mi sw�j miecz. Czy w twoich stronach w go�cinie siedzi si� z or�em?

Dodaje jeszcze co�, czego zupe�nie nie rozumiem.

Odpinam miecz i oddaj� mu niech�tnie, potem uk�adam sw�j tobo�ek w mrocznej, kamiennej �a�ni. Palenisko wygas�o, ale wci�� jest ciep�e. Wieszam mokry p�aszcz, z tobo�ka wyd�ubuj� fajk�, kapciuch i zawini�t� w kawa�ek sk�ry resztk� pieni�dzy, kt�re przezornie wyzbiera�em wok� pnia. Nie jest tego du�o. Dwa gwichty, kilka srebrnych marek, troch� miedziak�w.

Szkolenie powa�nie nadwer�y m�j obecny maj�tek.

Na wszelki wypadek zabieram jeszcze �y�k� i n�, cho� nie spodziewam si� wiele po go�cinno�ci mojego mistrza.

Siedzi na okrytym futerkiem drewnianym karle i gapi si� w ogie�, trzymaj�c w d�oni okuty r�g. Jest tylko jedno kar�o, wi�c siadam naprzeciw na kosmatej sk�rze.

Bondswif wypija �yk z rogu i wyci�ga d�o�.

� Obieca�e� mi zap�at� � m�wi. Si�gam za pazuch� i rzucam mu te dwa gwichty. �apie monety, ogl�da je podejrzliwie, nagryza brzeg. O co chodzi? Bardzo dobry bilon. Sam go t�oczy�em r�czn� pras� na zamku Darkmoor na zaj�ciach z kowalstwa i metalurgii historycznej.

� Powiem ci, jak przywo�a� pie�ni � cedzi z niech�ci� i poci�ga kolejny �yk. � Ale nie powiem, jak je ujarzmi�, bo tego nikt nie zdo�a ci� nauczy�. One �yj�. Same wiedz�, czy jeste� wybranym i czy mog� ci� s�ucha�. Wykradziono je bogom i tylko im mog� by� pos�uszne. S� na �wiecie zdzicza�e konie. Czasem zdarzy si� kto�, kto potrafi za�o�y� im kantar i dosi���. Zazwyczaj jednak zostanie stratowany, a konie pozostan� dzikie. S� te� konie-upiory. Te, kt�re cwa�uj� przez noc, kiedy nadchodzi wielki mr�z, kt�re potrafi� porywa� ze sob� ludzi gwa�townych i unosi� do dalekiej krainy, gdzie mieszka Pani Zimy. To takie konie ty chcesz okie�zna�.

Pe�gaj�cy na palenisku ogie� k�adzie si� nagle niczym �d�b�a trawy g�adzone wiatrem. Izb� przenika lodowaty podmuch.

Bondswif wyci�ga przed siebie d�o�, zawiesza j� p�asko nad paleniskiem i zaczyna nuci�. Monotonnie ochryp�ym g�osem powtarza fraz�, kt�rej nie rozumiem.

� Taka jest lekcja pierwsza � m�wi w ko�cu. � Jest jedna si�a. Ta, kt�ra przenika ca�y �wiat, wszystkie rzeczy widzialne i niewidzialne. Jest dzia�aniem od wewn�trz na zewn�trz. Tak jak �ar oddaje ciep�o p�omieniowi, p�omie� powietrzu, powietrze kocio�kowi, kocio�ek za� wodzie. �ar, p�omie�, kocio�ek i woda to rzeczy widzialne. To, jak ciep�o �aru znalaz�o si� w wodzie, nale�y do rzeczy niewidzialnych.

Siedz� spokojnie. Dwa gwichty to kupa forsy. Mo�na za to kupi� i konia, i miecz, i czasem niewielki dom. Mo�na je�� w knajpach przez wiele miesi�cy. Drogo jak za lekcj� kalorymetrii na poziomie klasy pierwszej. Staram si� jednak otworzy� umys�.

� Wszystko jest po��czone � ci�gnie m�drzec. Lodowaty wiatr, kt�ry hula po izbie nie wiadomo sk�d, ko�ysze ozdobami z rzemyk�w i ko�ci, skrzecz� ptaki w klatkach. � Wszystko jest po��czone i jest jednym. Ale co innego wiedzie�, a co innego poczu�. A ten, kto chce �piewa� pie�ni bog�w, musi poczu�. Musi obudzi� cie� swojego umys�u. Sp�jrz! Tam stoi w��cznia. Rzuca cie�. Nie mo�esz si�gn�� po cie� w��czni. Jednak gdy si�gniesz po sam� w��czni�, cie� twojej r�ki si�gnie po cie� w��czni. Ale tw�j umys� jest niczym r�ka, kt�ra nie rzuca cienia. Musisz go obudzi�, je�li chcesz si�gn�� po cie� rzeczy. Sp�jrz!

Nie rusza si�, lecz widz�, jak jego cie� na kamiennej �cianie si�ga po cie� w��czni. Spogl�dam na niego i widz�, �e trzyma drzewce. Na stojaku pod �cian� nie ma ju� broni. Niez�e.

� Tak to dzia�a � oznajmia Bondswif z zadowoleniem. � Jest jedna si�a. I s� miejsca, w kt�rych jest przebudzona. To uroczyska. Si�a tam jest i czeka. Poza uroczyskami ta si�a t�oczy nam w brzuchy oddech, ka�e kwitn�� kwiatom albo p�yn�� wodzie. Jednak tam, na uroczyskach, le�y jej cz��, zgubiona przez pradawnych bog�w. Samotna i zdzicza�a. Tam mo�e zrobi� cokolwiek. Trzeba jej tylko powiedzie� co. Czasem pos�ucha.

� Jak to powiedzie� tak, �eby pos�ucha�a? Czy s� jakie� specjalne s�owa?

� Tak, potrzebna jest pie�� bog�w. Zaczynamy do czego� zmierza�. Pytam wi�c dalej:

� Sk�d wzi�� pie�� bog�w?

� To nie przy�piewka, kt�rej mo�esz si� od kogo� nauczy�. To pie��, kt�r� nuc� bogowie. W ka�dych uszach brzmi inaczej. Samo uroczysko je �piewa do twoich wewn�trznych uszu. Albo zrozumiesz, albo nie. Albo sam za�piewasz i uroczysko da ci, czego chcesz, albo ci� zabije.

� A co taka pie�� mo�e zrobi�?

� Mo�e dzia�a� na rzeczy,na ludzi i zwierz�ta. Jest jak gor�cy wosk w palcach Pie�niarza. Rzeczy mo�na poruszy�, nawet je�li s� daleko. To si� przydaje. Mo�na si�gn�� po co�, co le�y zbyt daleko, albo zmieni� lot strza�y lub oszczepu. Mo�na tak samo powali� cz�owieka lub zwierz�. Mo�na te� przywo�a� je z daleka albo stworzy� jak�� rzecz. Mo�na sprawi�, by zmieni�y natur�. Mo�na te� nagina� wol� ludzi i zwierz�t, ale to jest najtrudniejsze.

� Widzia�em ludzi zmienionych przez pie�ni bog�w. Zmienionych tak, by przypominali zwierz�ta lub ro�liny, pozostaj�c jednak lud�mi.

Pokr�ci� g�ow�.

� Takie rzeczy dziej� si� w dalekich krajach, gdzie �yj� pot�ni Pie�niarze. Tacy, kt�rzy umiej� rozkaza� p�odom w �onach matek, by zmieni�y natur�. U nas od dawna takich nie ma. Podobno mo�na te� przywi�za� ci�arn� na uroczysku. Je�li b�dzie cierpia�a, zapragnie, by jej dziecko by�o chronione, i czasem uroczysko jej pos�ucha. Urodzi si� stw�r, kt�ry nie b�dzie wygl�da� jak cz�owiek, lecz w �rodku b�dzie cz�owiekiem. U nas ludzie zabijaj� za takie rzeczy. Takiego Pie�niarza wieszaj� na usch�ym drzewie, przebijaj� nowymi oszczepami, dusz� niewyprawionym rzemieniem, wi��� �elaznymi �a�cuchami, obcinaj� g�ow� sierpem, a potem rzucaj� w bagno, by uton��, i przybijaj� do dna ostrzami trzech w��czni. Tak m�wi prawo. Ale ludzi-zwierz�ta z kraj�w cudzoziemskich mo�na sprzedawa�, je�li zdoby�o si� ich na wyprawie. Zreszt� czasami sami si� rodz�, je�li mieszkaj� zbyt blisko uroczysk.

Wstaje nagle i krz�ta si� gdzie� po izbie, po czym szybko wraca z niewielkim garnuszkiem, z kt�rego wytrz�sa na d�o� jakie� bezkszta�tne grudki podobne do bursztyn�w.

� Wybierz jedn� � burczy. � Praw� d�oni�. A teraz we� pogrzebacz i zamieszaj w w�glach. Dobrze. Teraz wrzu� do ognia.

Wrzucam pos�usznie. Grudka wpada pomi�dzy roz�arzone g�ownie i zapala si� na kr�tko, sypi�c iskrami. Z �aru zaczyna p�yn�� stru�ka bardzo g�stego, czerwonego dymu jak ze �wiecy dymnej.

� Wsad� praw� d�o� w dym � powiada Oba Nied�wiedzie. Ciep�y, pachn�cy ostro dym owiewa mi d�o�, wije si� w�r�d palc�w, skr�ca w k��by i ob�oczki.

� Wystarczy � m�wi Bondswif. Zabieram r�k�, a wtedy pochyla si� i wsadza twarz w dym. Przez jaki� czas trwa tak, mrucz�c swoj� monotonn� przy�piewk�. Jego g�os wznosi si� i opada. Przypomina mi si� jolk mojej fi�skiej babci. Je�li robi�a co� monotonnego, na przyk�ad nadzorowa�a automat sprz�taj�cy, gotowa�a albo oblicza�a komu� jakie� ksi�gowe cuda przez Internet, zawodzi�a w k�ko t� sam� sm�tn� melodyjk� bez pocz�tku i ko�ca. Dziadek Vaainamoinen wychodzi� wtedy z domu. Jolk babci doprowadza� go do sza�u. Twierdzi�, �e ona sama nie wie, �e jolkuje. No, ale babcia by�a z Laplandii.

Bondswif trwa tak pochylony, nuc�c z twarz� w k��bach dymu, a� zaczyna nagle kaszle�, oczy mu �zawi�. Jolk urywa si�, zast�puje go charkot i atak kokluszu. Widz�, �e rzuca si� we wszystkie strony, jakby co� niewidzialnego trzyma�o Bondswifa za kark w dymie. Zapiera si� d�o�mi o obmurowane kamieniami palenisko i ci�gnie do ty�u, lecz nie mo�e si� poruszy�, mimo �e �y�y wychodz� mu na skroniach z wysi�ku. Przez d�u�szy czas przygl�dam si� temu bezczynnie, przekonany, �e to cz�� obrz�du. Czarodziej jednak kaszle jak szalony, s�ysz� rz�enie i dochodz� do wniosku, �e szarpi�cy si� coraz rozpaczliwiej i s�abiej Oba Nied�wiedzie zwyczajnie si� dusi. Jednak zanim zdo�am powsta�, nieznana si�a przytrzymuj�ca maga w palenisku nagle puszcza. Bondswif leci do ty�u, przewraca plecami kar�o i pada w futra za�cielaj�ce pod�og�, rzucaj�c si� w paroksyzmach, prychaj�c czerwonym dymem i trzymaj�c si� obur�cz za gard�o.

� Wo... wody... � charcz�. � Tam... w dzbanie! Wstaj� i przynosz� mu gliniany dzban. Pije prosto z naczynia, co chwila zwijaj�c si� w nowym ataku kaszlu. W ko�cu uspokaja si� i znienacka ciska dzbanem gdzie� w odleg�y k�t siedziby w ciemno��. S�ysz�, �e naczynie rozbija si� na gliniane skorupy.

� Bodajby� zdech�! Bodaj ci� zaraza zadusi�a! � wrzeszczy Bondswif zagadkowo, najwyra�niej nie do mnie, tylko gdzie� tam w mrok. Wstaje, ci�gle trzymaj�c si� za gard�o, i odchodzi w k�t, potykaj�c si� o sprz�ty oraz zanosz�c �wiszcz�cym kaszlem. S�ysz�, jak zamyka ci�kie, drewniane drzwi z metalowymi okuciami i blokuje je masywn�, nak�adan� na haki zawor�.

Wraca, pokas�uj�c jeszcze od czasu do czasu, wreszcie siada, popija z rogu i dyszy ci�ko. Milcz�, cho� ciekawi mnie, kogo ma zadusi� zaraza, i kusi, �eby go poinformowa�, �e nie nale�y trzyma� twarzy w ognisku. Czekam.

� Dziwne... � zipie Bondswif. � Idziesz z bardzo dalekich stron. Jeste� tak dziwny i obcy, �e mo�e rzeczywi�cie uroczysko ci� pos�ucha. Jeste� i stary, i m�ody. �ywy i martwy. Zdrowy i chory. Ale najdziwniejsze, �e wcale nie chcesz by� Czyni�cym. Przychodzisz tu i dajesz mi dwa gwichty za pie�ni bog�w, cho� wcale w to nie wierzysz. Uwa�asz si� za m�drego, lecz kupujesz co�, czego wcale nie chcesz. Jeszcze nie widzia�em kogo� takiego. Rozk�adam bezradnie r�ce.

� Przeznaczenie � wzdycham. Bondswif kr�ci g�ow�.

� Ty nie masz losu � m�wi. Nieruchomiej� i patrz� na niego. Wcale mi si� to nie podoba. � Albo wkr�tce zginiesz, albo...

� Albo?

� Albo sam jeste� losem � odpowiada zafrasowany. � Ja jednak s�dz�, �e zabije ci� uroczysko. Dlatego powiem tak: je�li chcesz odej�� swoj� drog�, zabierz jednego gwichta i odejd�. A potem trzymaj si� z dala od bog�w, uroczysk, Czyni�cych i takich rzeczy.

Wzdycham znowu.

� Ch�tnie bym tak zrobi�. Ale id� czasy, kiedy to Pie�niarze b�d� mieli mo�e najwi�cej do powiedzenia. Mo�e by� tak, �e to oni b�d� rz�dzi� lud�mi. Wola�bym, �eby wszystko zale�a�o od rozs�dku m��w i �elaza, jak zawsze. Wtedy bym odszed�. Lecz id� z�e czasy. Musz� pozna� pie�ni, �eby je powstrzyma�.

� Ale z tego powodu masz cechy, kt�re natychmiast ci� zabij�, kiedy si�gniesz po pie�ni. Jeste� gwa�towny. Rz�dz� tob� gniew i niecierpliwo��.

Odchodzi w g��b izby, szurga tam przedmiotami, w ko�cu wraca z rzemieniem i star� zardzewia�� podkow�. Patrz�, jak oplata j� po�rodku i wi��e w�ze�, przynosi sobie drabin� i wi��e podkow� do �erdzi wysoko u powa�y. Przynosi jeszcze sk�r� i rzuca na gliniane klepisko.

� Siadaj tu, na sk�rze! � rozkazuje. Siadam. Podkowa dynda mi przed twarz�. Bondswif wyjmuje male�ki ko�ciany flakonik, jak na perfumy, i wyci�ga ze �rodka sztyfcik, kt�rym lekko dotyka podkowy.

� Musisz poj��. Musisz okie�zna� sw�j gniew. Sied� tu i patrz na podkow�. Patrz tak d�ugo, a� zdo�asz j� poruszy� wzrokiem. Da�em jej kropl� wody z uroczyska. Odrobin� si�y pie�ni bog�w. Je�li masz w sobie talenty, zdo�asz poruszy� podkow�. To wszystko. Sied�, a� zacznie si� rusza� tak, jak chcesz. Je�li si� zm�czysz, id� do �a�ni spa�. Mo�esz te� wzi�� sobie misk� kaszy z kocio�ka i dzbanek piwa. I nie jedz tu robak�w, zw�aszcza gdy widz�. Kiedy jednak nastanie noc, zaprzyj drzwi od �a�ni i nie wychod�, nawet je�li us�yszysz co� dziwnego. Nie wychod� te� na zewn�trz, bo tam dopadnie ci� GlifFnak. W �a�ni stoi skopek, kt�ry tak m�drze nape�ni�e�, wi�c je�li ci� zeprze, skorzystaj z niego. Mo�esz s�ysze� dziwne g�osy i widzie� �wiat�a pod drzwiami. Mo�esz te� s�ysze� krzyki. Nie wychod�, chyba �e chcesz umrze�. A teraz siadaj i ucz si�. Odt�d nie zawracaj mi g�owy, chyba �e sprawisz, i� podkowa zacznie si� rusza�.

Kolejne dni s� chyba najnudniejsze w moim �yciu. Siedz� i patrz� na podkow�.

Kiedy wstaj�, maga najcz�ciej nie ma. Opodal paleniska znajduj� zazwyczaj jakie� uprzejmie pozostawione dla mnie resztki. Zazwyczaj kawa�ek w�dzonego sera i podeschni�te placki chleba lub misk� z odrobin� wodnistej kaszy, troch� skwa�nia�ego mleka w dzbanie. To bardzo mi�e.

Poza tym siedz� godzinami, usi�uj�c poruszy� wzrokiem zardzewia�� podkow�. Czasami wydaje si�, �e zaczyna si� ko�ysa�, ale to poz�r. Poruszaj� ni� leciutkie pr�dy powietrza albo wzrok p�ata mi figle. W ka�dym razie nie przydarza si� nic nadprzyrodzonego.

Bondswif si� myli. Nie jestem niecierpliwy. Mam w sobie cierpliwo�� niesko�czon�. Cierpliwo�� snajpera, cierpliwo�� zwiadowcy, cierpliwo�� kamienia.

Cierpliwo�� drzewa.

Potrafi� dniami i nocami le�e� w zasadzce pod k��bami zielska i udawa� k�p� krzak�w. Mog� ignorowa� nud�, ch��d i k�saj�ce mnie owady. Mog� siedzie� i godzinami pr�bowa� poruszy� si�� woli podkow�, a� do b�lu w potylicy i oczodo�ach.

Nie chodzi o niecierpliwo�� ani gniew. Chodzi o to, �e nie jestem w stanie zaakceptowa� przenikaj�cej wszystko mistycznej si�y, kt�ra ma poruszy� podkow� zgodnie z moj� wol�, tylko dlatego, �e ja tak chc�. To sprzeczne z ca�ym moim do�wiadczeniem, groteskowe i niedorzeczne.

Siedz� jednak uparcie, a podkowa pozostaje p�kilogramowym kawa�em kutego �elaza wisz�cym na rzemieniu. Masa, ci��enie, tarcie i oddzia�ywania mi�dzy-atomowe pozostaj� na swoim miejscu. M�j wzrok nie jest fizyczn� si�� zdoln� zmieni� te parametry. W og�le nie jest �adn� si��. Jest jedynie zdolno�ci� do rejestracji fali �wietlnej. Zjawiskiem biernym. Dzia�aniem do wewn�trz, a nie na zewn�trz.

A jednak siedz� i patrz� na podkow�. Jestem uparty. Moja niewiara nie ma tu nic do rzeczy. Gdzie�, kilkana�cie kilometr�w dalej jest cz�owiek, kt�ry najwyra�niej potrafi oddzia�ywa� wol� na materi�. Ekstremalnie niebezpieczny cz�owiek. �eby go zneutralizowa�, musz� zrozumie� jego mo�liwo�ci. Zrobi� ze mnie drzewo.

W ci�gu paru sekund zmieni� moje cia�o w zupe�nie inn� tkank� o zupe�nie odmiennych w�a�ciwo�ciach. A potem nast�pi�o co� innego i ca�y proces zosta� odwr�cony. Cz�owiek, drzewo, cz�owiek...

M�j Bo�e, cz�owiek... Zabi�em Duvala. By� drzewem jak ja, a ja go zabi�em. Prosi� mnie o to.

Zaciskam powieki i czekam, a� koszmar w mojej duszy p�on�cy nagle jak raca wyga�nie. A� wypali si� do ko�ca. Staram si� my�le� o czym innym.

Tam, w dolinie, w Muzycznym Piekle mog�em ulega� halucynacjom albo iluzjom. Jednak czuj�, �e ten spos�b rozumowania wiedzie donik�d.

Tkanka ludzkiego cia�a i tkanka drzewa to zupe�nie r�ne materie. Inne kom�rki, inne bia�ka, inne cukry, inna struktura i budowa. Tymczasem mo�liwa by�a przemiana podw�jna. Tam i nazad.

Nie zosta�em nieodwracalnie spetryfikowany.

A to znaczy, �e zdarzy�o si� co� na innym poziomie ni� atomy, zwi�zki chemiczne, wi�zania, biosynteza i fizyka. Zmiana zasz�a na poziomie, na kt�rym to wszystko jest kwesti� drugorz�dn�. Gdzie� g��biej. Na takim, na kt�rym tw�r b�d�cy biologicznym synem Anity Ostrowskiej i Aaki Drakkainena mo�e by� r�wnie dobrze zbudowany z ko�ci, mi�ni i krwi, jak z celulozy, miazgi i �yka. Jest to r�wnie nieistotne jak fakt, czy mam na sobie pi�am�, czy piank� do nurkowania.

Jest to poziom istnienia materii i energii, z kt�rym wi�kszo�� miejscowych nie radzi sobie za dobrze, natomiast przybysz z drugiego ko�ca wszech�wiata natychmiast sta� si� wirtuozem, mimo �e jego wiedza o tym �wiecie ogranicza�a si� do j�zyka, paru niechlujnych teorii i gar�ci opracowa� naukowych. Zatem nie chodzi omistyk�, kt�rej �r�d�o jest gdzie� na miejscu. Nie trzeba urodzi� si� tutejszym szamanem. To nie jest kwestia znajomo�ci lokalnej fizyki.

Siedz� i jestem cierpliwy.

Podkowa jednak nie chce si� poruszy�.

Nie pomaga koncentracja, wizualizacja, zaciskanie szcz�k ani wytrzeszczanie oczu. Podkowa to kawa� �elaza.

Wisi na rzemieniu i nie ma zamiaru drgn��.

W g��bi izby, w kamiennej �cianie, kt�ra jest chyba po prostu lit� ska��, znajduj� si� ci�kie, drewniane drzwi. S� zawsze zamkni�te. Zastawione tramem wisz�cym na pot�nych hakach.

Bondswif nie pozwala mi do nich nawet podchodzi�. Nie odpowiada na pytania.

�To nie dla ciebie � m�wi. � Zabije ci� natychmiast".

Czasem jednak zabiera lamp�, podci�ga �a�cuch iunosi jeden koniec belki, a potem w�lizguje si� w ciemny korytarz, z kt�rego wieje wilgotnym, jaskiniowym zimnem.

Znika tak na d�ugie godziny.

Po powrocie nie odzywa si� ani s�owem. Siedzi, patrzy w ogie� z rogiem w d�oni i ponuro dolewa sobie piwa z dzbana.

Ja patrz� na podkow�.

Czasem wychodz� na zewn�trz. Rozprostowa� nogi, przej�� si� po �wie�ym powietrzu, zobaczy� cokolwiek, co nie jest kawa�em �elaza dyndaj�cym na pasku wyprawionej sk�ry.

�nieg pada i topnieje, powietrze jest ostre i zimne, jak pot�uczone szk�o. Pachnie nadchodz�c� zim�.

Gliffnak w�szy w moj� stron�, czasem powarkuje, ale na og� wodzi za mn� tymi dziwnymi �lepiami, w kt�rych drzemie niepokoj�ca iskra rozumu.

Ignoruj� go.

Czasem zaczyna krzycze� i wali� w drzwi, potem awanturuje si� gdzie� przy s�upach. Bondswif zak�ada w�wczas swoj� szub�, cudaczny he�m, bierze kostur i wychodzi. Zabrania mi si� wtedy pokazywa�. Zostaj� sam.

Siedz� i patrz� na podkow�.

Cz�sto przynosi p�niej kosze, w kt�rych znajduj� si� po�cie dziczyzny, pomarszczone suche kie�basy, jaja i ko�acze. Targa beczu�ki piwa i m�ki. Zaczynam rozumie�, sk�d bior� si� dobra w wy�adowanej po brzegi spi�arni, mieszcz�cej si� w zaadaptowanej jaskini. Bondswif Oba Nied�wiedzie �wiadczy us�ugi dla ludno�ci. Pewnie uzdrawia i udziela porad.

Codziennie pyta, czy ju� si� czego� nauczy�em, albo czy chc� odej��. Nadal chce mi zwr�ci� jednego gwichta. Sprawia wra�enie, �e moja wytrwa�o�� zaczyna go irytowa�.

�Patrz�c na podkow�". Psychologiczny obraz o ludzkiej wytrwa�o�ci i sensie istnienia. Trudne pytania, na kt�re widz nie dostaje �atwej odpowiedzi. Dla prawdziwych koneser�w, kt�rzy szukaj� czego� wi�cej ni� bezmy�lna jatka i hektolitry krwi. Historia na miar� dwudziestowiecznych mistrz�w dwuwymiarowego kina psychologicznego. Z�oty �wistak na festiwalu w U�an Bator.

Czym r�ni� si� od van Dykena i innych? Nie jestem naukowcem. Brakuje mi analitycznego podej�cia do �wiata. Sk�onno�ci do szukania uproszczonych, modelowych wyja�nie�. W pewnym sensie nieodr�niania modelu od rzeczywisto�ci. Upodobania do budowania teorii. Szufladkowania. Utrzymywania umys�u w �wiecie abstrakcji. Przez ca�e �ycie nap�dza mnie adrenalina. Prze�ywanie, a nie analizowanie. Jestem przywi�zany do dos�owno�ci. Wydarze�, ludzi i miejsc. Tym �yj�. M�j stosunek do �wiata jest w gruncie rzeczy kontemplacyjny. Jestem prostym cz�owiekiem. Dysponuj� te� inn� wiedz�. Mniej bogat�, mniej uporz�dkowan� i pewnie w og�le mniejsz�. Tyle, �e to, co robi m�j przyjaciel czarodziej z Amsterdamu, nie wydaje si� rozumne. Chyba �e stoi za tym w�a�nie jaka� teoria, na kt�r� jestem za g�upi. Wysublimowany, filozoficzny punkt widzenia, o kt�rym godzinami mo�na opowiada� �argonem pe�nym �symulakr", �derywat�w", �modalno�ci" i �desygnat�w poj�ciowych", a kt�ry sprowadza si� w praktyce do prymitywnego poniewierania lud�mi, tyranii i kompleksu w�adzy. Czasy, w kt�rych wiedza by�a funkcj� m�dro�ci, dawno min�y. Teraz to jest labirynt sprzecznych pogl�d�w obracaj�cych si� na wysokim poziomie abstrakcji, w kt�rym �model modelu" to przedszkole. Czy to jest mechanizm niezb�dny do tego, �eby zosta� magiem?

Patrz� na podkow�.

Nocami rzeczywi�cie s�ysz� dziwne d�wi�ki. Jakie� zawodzenia dobiegaj�ce jak spod ziemi. Szepty, kl�twy, z�orzeczenia i szlochy. Czasem krzyki.

Nie przejmuj� si� tym. Zamykam si� w swojej �a�ni, zabieraj�c kaganek, troch� drewna na opa� i dzban z piwem.

Podejrzewam, �e to Bondswif ha�asuje w pijackim widzie lub ogl�da magiczny odpowiednik telewizji. Niekt�re dni zaczyna od wys�czenia dzbana na �niadanie, a potem doprawia si� na zmian� miodem i piwem, wi�c po po�udniu kiwa si� tylko przy palenisku z obwis�� warg� i byczymi oczami, nie mog�c usta� na nogach.

Ja tymczasem �wicz� telekinez�, pozostaj�c na lekcji pierwszej: �poruszanie przedmiot�w w weekend" i zaczynam si� martwi� stanem swojego umys�u. Zaczynam bowiem �ni� o podkowie.

�ni� o tym, �e zaczyna si� porusza�, lecz te sny nie przynosz� odpowiedzi na pytanie �jak". W efekcie nie przynosz� te� ukojenia.

Kolejnego dnia trafiam na awantur�.

Ludzie przychodz�, kiedy jestem na zewn�trz. Nie widz� mnie, a Bondswif nie ma czasu zagania� mnie do chaty.

Czterech m�czyzn nienale��cych do narodu Ludzi W�y. S� uzbrojeni i w�ciekli, ale tak, powiedzia�bym, cywilnie. To nie jest wyprawa wojenna. Zostaj� grzecznie na kempingowym placyku przed palisad� menhir�w, lecz chodz� nerwowo tam i nazad, ignoruj�c Gliffnaka odstawiaj�cego przy s�upach ca�y program �rozjuszony ma�polud".

Bondswif Oba Nied�wiedzie wychodzi im na spotkanie w swoim rynsztunku, he�mie i z kosturem w r�ku, jednak rozmowa przebiega inaczej ni� zwykle. Jeden z m�czyzn stoi tu� przy menhirach, z kciukami wetkni�tymi za pas, czerwony na twarzy od wstrzymywanej w�ciek�o�ci.

Zabiera z r�ki jednego z towarzyszy jaki� totem: pl�tanin� sznurk�w, ko�ci i pi�r, po czym z rozmachem ciska go Bondswifowi pod nogi. M�wi szybko, po�ykaj�c g�oski, wi�c rozumiem pi�te przez dziesi�te.

Dociera do mnie �trzy czarne ja��wki". A potem �zabili mi syna".

� Ofiara z ja��wek ochroni�a twoje kobiety, g�upcze! � cedzi Bondswif z pe�n� godno�ci� pijaka, dumnego z faktu, �e mo�e si� nie zatacza�, je�li tylko zechce. � Chcia�e� chroni� syn�w, to trzeba by�o ofiarowa� byka.

� Mam dziesi�� byk�w! � wo�a rozjuszony m�czyzna. � A gdyby by�o trzeba, zdoby�bym i sto, gdyby� to powiedzia�! M�wi�e� �ja��wki"!

Dalszych kwestii nie rozumiem, ale to przypuszczalnie przekle�stwa.

Awantura trwa jeszcze jaki� czas, a� przyw�dca nagle wysikuje si� na najbli�szy menhir, spluwa na ziemi� i wszyscy odchodz�.

Po kilku krokach jeden z nich odwraca si�, podbiega truchtem trzy kroki i robi zamach ramieniem.

Oszczep wzbija si� po pi�knej paraboli, Bondswif nieruchomieje, patrz�c z otwartymi oczami, a ostrze przebija bok Gliffnaka.

Trwa to sekund�.

Rozlega si� przera�liwy skowyt, stw�r zwija si� gwa�townie, szarpi�c drzewce, lecz oszczep przebija go na wylot. Yeti si�ga za plecy, �amie drzewce tu� poni�ej ostrza, wyci�ga je z rany. Odpe�za pod �cian� skaln�, gdzie ok�ada ran� gar�ciami �niegu. Patrz�, jak ciemna krew wsi�ka w prowizoryczny kompres, ale jest jej mniej ni� mo�na by si� spodziewa�. Chyba nie jest z nim tak �le. Grot przebi� g��wnie sk�r� i chyba prze�lizgn�� si� po �ebrach. Yeti krwawi, jednak nie kaszle r�ow� pian�, nie dusi si�, nie ma objaw�w odmy p�ucnej.

Bondswif nadal stoi zupe�nie nieruchomo, wreszcie okr�ca si� na pi�cie i wraca do chaty.

� Dlaczego nie odepchn��e� oszczepu? � pytam. Bondswif siedzi na swoim miejscu przy palenisku i patrzy ponuro w sk��biony fetysz, kt�ry ci�ni�to mu pod nogi.

� Zamilcz � cedzi z ledwo hamowan� w�ciek�o�ci�. � Kim jeste�, �eby mnie poucza�?

A potem nagle odwraca si� w stron� wiecznie zamkni�tych drzwi.

� Nie! � krzyczy z uporem. � Milcz! Milcz i zdechnij wreszcie!

Na stole pod �cian� le�y pieczona sarnia giez. Jest zimna i ponadkrawana. Nie pytaj�c o pozwolenie, od�amuj� kawa�ek z samego ko�ca, piszczel ze sporym kawa�kiem mi�sa, zabieram jeszcze dzban, kt�ry nape�niam z ustawionej na krzy�akach beczu�ki, i bez s�owa wracam do swojej podkowy.

Patrz� na podkow�. Ogryzam mi�so, popijam piwem i siedz� na szorstkiej sk�rze, patrz�c na podkow�.

Podkow�, kt�ra nagle zaczyna si� porusza�.

Najpierw kiwa si� na boki lekko, a potem coraz silniej. Zastygam z z�bami wbitymi w mi�so, z dzbanem w drugim r�ku, a podkowa dynda coraz mocniej. Chc� zawo�a� Bondswifa, ale nie mog� wydoby� g�osu. Boj� si�, �e zjawisko nagle ustanie.

Tym bardziej, �e nic nie czuj�. Nie wysilam si�, nie jestem skoncentrowany, nie popycham jej wzrokiem. Po prostu patrz�, a podkowa ko�ysze si� na rzemieniu.

Ostro�nie my�l�, �eby zmieni� jej kierunek, i widz�, jak kawa� �elaza lekko zwalnia, a potem wahad�owy ruch dostaje fluktuacji, podkowa zaczyna majta� si� po elipsie, nast�pnie po okr�gu, a p�niej zaczyna kiwa� si� w moj� stron�. Ruch pog��bia si�, musz� odchyli� g�ow�, wreszcie si� odsun��, �eby nie dosta� w twarz.

Spogl�dam w bok i widz�, �e Bondswif Oba Nied�wiedzie wygl�da jak s�up soli. Nie jest zdziwiony ani poruszony moim talentem. Bondswif Oba Nied�wiedzie jest przera�ony. Ma poblad��, spopiela�a twarz, p�otwarte usta i wyba�uszone oczy. Kr�ci lekko g�ow�, jakby czemu� zaprzecza�, po czym zaczyna si� cofa�.

Znowu zmieniam kierunek kiwania si� podkowy, bo ruch w prz�d i ty� jest zbyt uci��liwy. Zaraz ci�kie �elazo trafi mnie w czo�o.

Pie�niarz stoi os�upia�y przez jaki� czas, siada niepewnie, chwyta kurczowo sw�j r�g i dzbanek. Okucie rogu b�bni o wylew dzbana, potem o z�by mojego mistrza.

� Poruszy�em podkow� � powiadam niezbyt odkrywczo. � Co teraz?

Przychodzi mi do g�owy, �e teraz ka�e rozbuja� kowad�o.

Otwiera usta, zamyka oczy i potrz�sa przecz�co g�ow�. Mamroce co� w rodzaju �Nie... Nie, odejd�!" i obejmuje r�g troskliwie obiema d�o�mi.

W chacie nagle robi si� zimno. Spogl�dam odruchowo w stron� drzwi, potem na wrota prowadz�ce do jaskini, ale s� zamkni�te.

Ptaki zaczynaj� krzycze�, s�ysz� klekoc�ce i dzwoni�ce wok� fetysze. Co� si� przewraca. Po chwili s�ysz� szcz�k i widz�, �e r�g toczy si� po ziemi.

Czarownik siedzi prosto i dziwnie sztywno, zupe�nie jakby co� go unieruchomi�o i przycisn�o mu r�ce do boku.

� Nie... Nie... Nie pozw�l mu... � dociera do mnie. Zatrzymuj� podkow� d�oni� i patrz� na niego, bo wtem przychodzi mi do g�owy, �e to, co czai si� za drzwiami do jaskini, to van Dyken.

Unosz� si� ostro�nie, my�l�c o pozostawionym w �a�ni mieczu. Na szcz�cie wci�� mam przy sobie n�. Podwa�am tsub� kciukiem, zatrzask puszcza z cichutkim klikni�ciem. Je�li to rzeczywi�cie van Dyken, nie pozwol� mu nawet otworzy� ust. Kiedy� mog�em celnie i szybko rzuci� no�em na ponad pi�� metr�w. Trwa to znacznie kr�cej ni� wypowiedzenie s�owa �abrakadabra".

Nas�uchuj�, ale docieraj� do mnie tylko szelesty i potrzaskiwania przewracaj�cych si� drobnych przedmiot�w, kt�re nagle jakby o�y�y.

� Czy tu jest Czyni�cy o rybich oczach zwany Aaken?

Lecz Oba Nied�wiedzie jest zbyt przera�ony. Dygoce i sprawia wra�enie, �e nie ma poj�cia, o co mi chodzi.

� Nie... �aden Aaken. O jakich oczach...? Nie... Nie znowu, b�agam...!

Po niskim stole przed nim z turkotem toczy si� niewielkie szyd�o do sk�r. Stalowa ig�a, umieszczona w drewnianym uchwycie. Bondswif ma na twarzy wyraz straszliwego wysi�ku, czerwienieje, �y�y wychodz� mu na skronie, wygl�da, jakby usi�owa� unie�� sto�ek, na kt�rym siedzi. Jednak ten wysi�ek bierze si� st�d, �e mag z ca�ych si� pr�buje nie podnie�� szyd�a. Bezskutecznie. Dygoc�ca d�o� wyci�ga si� jakby wbrew niemu, palce zaciskaj� si� na drewnianej r�koje�ci.

Z ust Czyni�cego wydobywa si� skowyt, rzuca g�ow� na boki, jego rozpaczliwe �Nie!", �Nie!", �Nie!" zaczyna przypomina� szczekanie. Walcz�c z samym sob�, z oczami wychodz�cymi z orbit i �y�ami na czole, Bondswif wyci�ga drug� d�o� i powoli wbija w ni� szyd�o.

Wrzask niemal podnosi dach chaty. Wrzask straszny, rozpaczliwy, z otwartego gard�a. Trwa to d�ugo, a� sk�ra na wierzchu d�oni wiedz�cego wybrzusza si�, po czym wypuszcza nagle koniec ostrza i strumyczek krwi.

� Dobrze! Dobrze! Powiem mu! � krzyczy rozpaczliwie do sufitu i �cian, a �zy b�lu tocz� mu si� po policzkach.

Wszystko ustaje. Oba Nied�wiedzie wyrywa szyd�o z d�oni, otula j� rozpaczliwie i piastuje przy piersi.

� Jutro... � j�czy. � Jutro p�jdziesz na uroczysko! Jutro... Teraz mnie zostaw!

� To nie ja zrobi�em � zauwa�am nie�mia�o.

� Pewno, �e nie ty, g�upcze, tylko Bondswif! Odchodz� do �a�ni, pe�en obaw i przekonany, �e dziel� dach z wariatem.

Do uroczyska docieramy �witem, w mro�ny, mglisty poranek. Po milcz�cym, ponurym �niadaniu. Bondswif jest przestraszony i w�ciek�y, owini�ta ga�ganem d�o� wyra�nie mu doskwiera. Sam spa�em nie najlepiej i nie mam apetytu. W �o��dku czuj� przykry, mdl�cy skurcz. Z niesmakiem u�wiadamiam sobie, �e to strach. Uroczysko to pr�ba ognia. Jest jak lot testowy. Jak rosyjska ruletka.

W�dr�wka zabiera nam ponad godzin�. Idziemy po g�rskich bezdro�ach, a� w miejscu takim samym jak inne m�j przewodnik zatrzymuje si� nagle i wskazuje przed siebie obanda�owan� d�oni�.

� Tam w dole, za tamtymi ska�ami. Tam jest ma�a, okr�g�a kotlinka. Wejd� i usi�d� po�rodku. To wystarczy. Je�li prze�yjesz, wr�� do domu. Mo�esz te� zm�drze� i odej�� st�d. I tak by�oby najlepiej.

Odwraca si� i prawie �e ucieka.

Wci�gam do p�uc mro�ne powietrze. Spogl�dam na ci�gn�ce si� wok� �a�cuchy g�rskie, jak skamienia�e w marszu szare mastodonty. Patrz� na postrz�pione chmury k��bi�ce si� wzd�u� szczyt�w, siadam jeszcze na kamieniu i zapalam fajk�.

Powoli uspokajam oddech i bicie serca. Czekam, a� male�ka figurka brn�cego do domu Pie�niarza zniknie za za�omem ska�y i naprawd� zostan� sam.

A potem wstaj�, wystukuj� fajk� o kamie� i chowam j�, �eby si� prze�egna�.

Schodz� na d�, prosto w serce uroczyska, w kr�g ska� niczym rozwarta szcz�ka rekina. Schodz� i usi�uj� aktywowa� tryb bojowy.

* * *

Cyfral pojawi�a si�, kiedy schodzi� jeszcze po zboczu. Bez s�owa, z zaci�t� twarzyczk� unosi�a si� tu� obok jego g�owy. Mimo wszystko poczu� si� ra�niej.

� Nie ma wyj�cia? � zapyta�a.

� Inaczej i tak nie mamy szans � odpar�.

� Umrzemy.

� Niekoniecznie � wycedzi� przez z�by. � Nie damy si� tak �atwo. Zreszt�... chcesz �y� wiecznie?

Schodzili po zboczu, rami� w rami�. Cz�owiek i wr�ka.

Wysoko, na pochmurne niebo wyp�yn�� pisk poluj�cego drapie�nego ptaka, kt�ry kr��y� nad g�rami jak samolot obserwacyjny. Nad uroczyskiem skr�ci� nagle, uderzaj�c gwa�townie skrzyd�ami, i polecia� gdzie indziej.

� Zwierz�ta te� tam nie wchodz� � zauwa�y� ponuro Drakkainen. � Sp�jrz na tropy.

Drobne piecz�tki �lad�w by�y dobrze widoczne na �niegu. Przeplata�y si� zygzakami, ale �adne stworzenie nie przekroczy�o z�batego kr�gu ska�.

Z�apa� si� na tym, �e oddycha gwa�townie, wci�gaj�c powietrze przez nos i wypuszczaj�c ustami. Ibuki. Jeszcze troch� i zemdleje z hiperwentylacji.

Uspokoi� oddech.

� Co tam � powiedzia�. � Skok na bungee jest gorszy. Wszed� mi�dzy ska�y. Stawiaj�c stopy ostro�nie, czujnie, jak na polu minowym.

I nic si� nie sta�o.

W �niegu po�rodku polanki ros�o pokr�cone dziwacznie drzewko. I tylko tyle. Mia�o w�laste konary poro�ni�te cierniami d�ugimi na d�o�, raczej niestosownymi u iglastego krzaczka przypominaj�cego kos�wk�. Samo drzewko te� by�o z pi�� razy za du�e.

Drakkainen sta� przez chwil�, napi�ty jak spr�yna, got�w wyskoczy� na zewn�trz, gdyby co� si� zacz�o dzia�, tymczasem nie dzia�o si� nic.

Po jakim� czasie zmusi� zesztywnia�e mi�nie do pracy i przeszed� si� ostro�nie w k�ko.

� Widzisz co�? � zapyta�.

� Ty nie? � Cyfral mia�a dziwny, rozmarzony g�os. � To jest pi�kne...

Spojrza� na ni�. Wr�ka ta�czy�a w powietrzu, ci�gn�c za sob� smug� iskier, mieni�cych si� niczym diamentowy py�.

� Co si� dzieje? � zapyta�.

Nadal nic si� nie wydarza�o. Ukl�k� i ostro�nie dotkn�� d�oni� ziemi. Rozgarn�� warstw� �niegu i natrafi� na pok�ady zmro�onych otoczak�w pokrytych kleksami porost�w.

Nic specjalnego.

� Nie widzisz? � spyta�a Cyfral rozwlekle na�panym g�osem.

� Nie widz�.

� To jest w drzewie. Podejd� do drzewa.

Podszed� i ostro�nie dotkn�� pnia.

� Tak... � powiedzia�a Cyfral. W�a�nie tak...

I wybuch�a jak fajerwerk.

A wtedy �wiat p�k� niczym lustro na miliony wiruj�cych od�amk�w, za kt�rymi by�a ciemno��.

Eksplodowa� miriadami t�czowych iskier.

Zmieni� si� w mieni�c� si� chmur�, a potem nagle z trzaskiem z�o�y� z powrotem.

Drakkainen sta� po�rodku polanki, napi�ty i przyczajony, ale najwyra�niej �y�.

� Uwa�aj... � powiedzia�a mu Cyfral wprost do ucha. � Teraz nie my�l o niczym. O niczym konkretnym.

� Gdzie jeste�? � zapyta� dr��cym g�osem.

� Tam, gdzie zawsze � odpar�a. � W tobie. Sp�jrz wok� siebie. Zacz��e� widzie�? Nie my�l... Nie pragnij... Tylko patrz...

Jego d�onie, r�kawy kaftana i wszystko wok� mieni�o si� mikroskopijnymi iskrami jak posypane diamentow� m�k�. Poruszy� d�oni�, zostawiaj�c delikatn� smug� migoc�c� barwami t�czy.

� Co� si� dzieje z moimi oczami � powiedzia� Vuko.

� Tak... � potwierdzi�a. � Otworzy�y si�. Po�wiata otacza�a jego cia�o, uk�ada�a si� kr�giem pod stopami i pokrywa�a wznosz�ce si� wok� ska�y na podobie�stwo migotliwego mchu. Przenika�a te� powietrze jak mro�na mg�a w �rodku lapo�skiej zimy. Jak zas�ona z mikroskopijnych, b�yszcz�cych igie�ek lodu, wznosz�ca si� s�upem w niebo.

� Nie ruszaj si� � wyszepta�a Cyfral. � Nie my�l. Nie pragnij. Tylko patrz...

Wi�c patrzy�. Otaczaj�ca go mieni�ca si� chmura mia�a w sobie co� hipnotycznego, niczym obrazy kalejdoskopu, taniec mroczk�w na wewn�trznej stronie zm�czonych powiek.

� Jeszcze chwila... � tchn�a mu nami�tnie prosto w ucho Cyfral. � Wszystko jest dobrze. Jeszcze czekaj... Nie my�l... Patrz...

Wi�c czeka�. I patrzy�.

� Nie b�j si�.

Nie odpowiedzia�.

� Teraz � zaszemra�a � b�d� musia�a ci� na chwil� zemdle�.

� Co...

� C���... Tak trzeba. Nie b�j si�. Zaraz wr�cisz.

� Co si� dzieje?! � Nie m�g� si� poruszy�. Sta� w przypadkowej pozycji, skamienia�y, jakby zn�w sta� si� drzewem.

� Cicho... Zaufaj mi...

Chcia� zaprotestowa�, ale zgas� jak �wieca.

Mrok.

Z�amany s�abym, migotliwym �wiat�em kagank�w. Siedzi ze splecionymi nogami, nagi, na okr�g�ym dysku i nie mo�e si� poruszy�. Dysk jest g�adki jak obsydian, jak czarne zwierciad�o i obraca si� powoli. Wok� w ciemno�ciach wznosz� si� skalne �ciany pieczary.

Widzi w�asne d�onie oparte o chude kolana wn�trzem do g�ry.

Przed nim przesuwaj� si� skalne �ciany, smagane tylko s�abym blaskiem p�omyk�w.

Otwiera usta, cho� wcale nie ma takiego zamiaru.

� Tak... � S�yszy obcy, skrzypi�cy g�os, kt�ry odbija si� echem od sklepienia. � Teraz... Dokona�o si�.

Mrok.

A w mroku na szczycie g�ry p�onie drzewo. Ogromnym, hucz�cym p�omieniem, kt�ry rzuca blask na ca�� okolic�. P�on� pie�, konary i ga��zie. Gwa�townie i strasznie jak oblane napalmem.

I rusza si�. Ga��zie ruszaj� si� w�r�d morza ognia sennym, rozpaczliwym ruchem. A pomi�dzy nimi wida� g�ow� o szeroko rozwartych ustach.

Drzewo krzyczy. Straszliwy wrzask niesie si� echem po g�rach.

� Tak... � m�wi m�czyzna w kapturze. � Spali� je wszystkie...

Na szczycie wykwitaj� kolejne plamy pomara�czowego ognia. Krzyk zamienia si� w ch�r.

Mrok.

A w mroku obracaj� si� ko�a, kosy i wahad�a. Zamek zwany Cier� wiruje na tle purpurowego nieba niby upiorne astrolabium. Ostrza i obr�cze z hukiem tn� powietrze, z g�uchym �oskotem obracaj� si� tryby. Stalowe elementy zderzaj� si� ze sob�, wpadaj� na siebie, trafiaj�c we w�a�ciwe miejsca, i z wiruj�cego k��bowiska wyrasta stalowa wie�a, wynosz�c ku chmurom szczup�� sylwetk�. Chmury si� rozst�puj�.

M�czyzna na wie�y unosi w d�oni podw�jny top�r ze styliskiem oplecionym przez cielska w�y. Ta�cz�ce w�e rozwieraj� paszcze na ostrzach, po jednej na ka�de ostrze.

� Pami�tajcie! � G�os m�czyzny jest grzmotem, kt�ry k�adzie si� na g�rach. � �ycie i �mier� to jedno! Na �wiecie s� tylko W�e i padlina! Wy jeste�cie W�e! �wiat jest wasz! Le�y tam za g�rami! We�cie go sobie! Jest tylko jedno prawo! R�bcie, co chcecie, a je�li kto� stanie wam na drodze, zmia�d�cie go! Zabijcie wszystkich, a reszt� niech zetnie mr�z!

Mrok.

A w mroku zalegaj�cym w g�rskiej dolinie graj� b�bny. G�ucho, rytmicznie, w powolnym, szarpi�cym nerwy tempie. S�ycha� chrz�st �elaza i szuranie tysi�cy par ci�kich but�w. Z dolin otoczonych absurdalnymi szczytami nazwanymi Skamienia�e Cuda wychodzi armia. Armia W�y. Wij�ca si� jak w��, naje�ona tysi�cem l�ni�cych ��de�. Na czele toczy si� ogromny, kolczasty w�z, istna twierdza na ko�ach, pomalowany w naiwne wizerunki wij�cych si� w�y po�ykaj�cych s�o�ce i oba ksi�yce. Wygl�da niczym upiorny w�z cyrkowy.

Mrok.

A w smolistym mroku sztormowej nocy, w ryku wiatru, przetaczaj� si� fale jak ruchome g�ry. W dolinie mi�dzy falami pojawia si� i znika dzi�b czarnego okr�tu ze stew� zdobion� g�ow� wilka. Wilka, liny, burty i deski pok�adu pokrywa l�d, l�ni�cy martwo w mroku. Fale �ami� si� w topieli pian, wal� na pok�ad, lecz dzi�b uparcie tnie bia��, sk��bion� wod� i kontynuuje upart� w�dr�wk� na grzbiet kolejnej wodnej g�ry. Ryczy wiatr, wanty dymi� lodowym py�em, a okr�t nadal p�ynie uparcie przed siebie. Na p�noc.

Pok�ad jest pusty.

Tak samo, jak miejsce sternika.

Mrok.

A z mroku wy�ania si� pl�tanina korzeni jak oszala�e drzewo, kt�re wspi�o si� ponad ca�� puszcz�. Skamienia�e drzewo, zwie�czone koron� spiczastych baszt, don�on�w, blank�w i balkon�w. Twierdza bodzie niebo tysi�cem wie�, ale wydaje si� ciemna i pusta. Porzucona.

To jednak tylko poz�r, bo w g�ruj�cej nad krain� twierdzy kto� �pi.

Wok�, w osadach i wioskach zagubionych w puszczy, nagle w mroku zapalaj� si� �wiat�a. W oknach zaczynaj� migota� �wiat�a. S�ycha� krzyki, szczekanie i wycie ps�w, tupot wielu n�g. Biegaj�cy panicznie po nocy ludzie zamykaj� okiennice, s�ycha�, �e przesuwaj� meble, �e barykaduj� drzwi i wrota. Z �oskotem zamykaj� si� drewniane pokrywy i zgrzytaj� zasuwy.

Bo w g�ruj�cym nad okolic� zamku kto� �pi.

Zawsze �pi.

I w�a�nie �ni koszmar.

Mrok.

A w mroku na balkonie wie�y stoi siwy m�czyzna otulony �opoc�cym p�aszczem. Pod nim rozci�ga si� kamienne miasto otoczone murami, dalej wida� za�nie�on� po�a�, na kt�rej odcinaj� si� drzewa, krzewy i kwiaty. Li�cie dzwoni� o siebie w podmuchach wiatru jak kryszta�owe dzwoneczki. Li�cie, kwiaty i ga��zie z b��kitnego lodu, kt�ry l�ni niczym klinga. A jeszcze dalej, za portem, s�ycha� gniewny ryk zimowego morza.

Fale wybuchaj� pian�, rozbryzguj�c si� o ska�y, a potem rozlewaj� si� z sykiem na brzegu i zamarzaj� w tafle szk�a.

� Wi�c to koniec � m�wi m�czyzna. � Dobrze. Przecie� tu czekam. Znajdziesz mnie.

Znajdziesz.

Mnie �atwo znale��.

Mrok.

Duszny, granatowy mrok pustyni. Tysi�ce pochodni �opoc� w gor�cym wietrze, huczy ogromny stos, na kt�ry ludzie w sk�rzanych p�pancerzach i podartych tunikach rzucaj� cia�a.

Kobieta okryta od st�p do g��w czerwonym p�aszczem, z twarz� ukryt� w kapturze przechodzi pomi�dzy dwoma dywanami z ludzi. Ludzi kl�cz�cych z czo�ami wpartymi w piach. �opoc� proporce i p�omienie pochodni. Czerwona, lu�na szata tak�e l�ni i �opoce w gor�cym wietrze.

Jak p�omie�.

Ogie� Pustyni.

Blask migoce na glinianych �cianach dom�w, rozrzuconych i spi�trzonych bez�adnie jak stosy porzuconych pude�ek. �ciany zbryzgane s� �wie�� krwi�.

� Tak wielu... � S�ycha� szept zza lustrzanej maski. Id�ca obok kobiety posta� musi zadrze� g�ow�, �eby spojrze� jej w twarz, ale dostrzega tylko mrok w otworze kaptura. � Ilu jeszcze?

� Ilu b�dzie trzeba. � G�os z wn�trza kaptura jest jak wiatr wiej�cy z serca pustyni. � A� zrozumiej�. A� Matka b�dzie syta. A� poczuj� �agodno�� jedno�ci! A� zostanie wyr�wnana wszelka niesprawiedliwo��. A� wszystko stanie si� jednym!

Ostatnie s�owo jest niczym strza� z bicza.

Posta� id�ca obok kobiety nagle zmienia si� w lu�n�, pust� szat�, kt�ra opada swobodnie na ziemi�. Z brz�kiem spada l�ni�ca rt�ciowa maska i toczy si� po kamieniach.

Z r�kaw�w szaty wysypuje si� tylko drobny, rudy py�, kt�ry ulatuje z wiatrem.

Le�a� z twarz� wtulon� w �nieg i kamienne otoczaki.

Wyprostowa� ramiona i uni�s� si�.

Wyplu� kamyk i troch� �niegu.

Pod nim wida� by�o odci�ni�t� sylwetk� cz�owieka. Spojrza� na stempel w�asnej twarzy, kt�ry wygl�da� jak po�miertna maska. Bia�a maska z czerwonymi oczami. Spad�y dwie krople, a potem kolejne, wytapiaj�c w �niegu zabarwione czerwieni� kratery. Przesun�� d�oni� po twarzy i spojrza� na palce.

� Jebem ti duszu... � j�kn��. � Krwawi� z oczu.

� Tak � powiedzia�a Cyfral, siedz�c w powietrzu na wprost jego twarzy. � Ale to zaraz przejdzie.

� Przejdzie...

� Tak. Wszystko ju� ustawi�am.

� Mia�em jakie� wizje...

� Efekt uboczny � uspokoi�a go. � Nic takiego.

� Co si� sta�o? Co ustawi�a�?

� Uroczysko � wyja�ni�a. � A w�a�ciwie ustawi�am tw�j m�zg. Nie b�j si�, nic nie pozmienia�am. Skonfigurowa�am ci�.

� Czym ty, perkele, jeste�?

� Jestem jak system operacyjny � wyja�ni�a. � Teraz to zrozumia�am.

Drakkainen wsta� i wytar� twarz �niegiem.

� To dziwne � powiedzia�. � Czuj� si� dobrze. Zupe�nie dobrze. Nadspodziewanie dobrze. Chod�my st�d. Tu ju� si� chyba nic nie wydarzy. Idziemy... systemie operacyjny.

Zatrzyma� si� nagle i spojrza� na ni�.

� Co ty masz na sobie? Po�czochy i szpilki?

� Nie podobaj� ci si�?

� Nago wygl�da�a� naturalnie. Teraz jak dziwka. Co nie znaczy, �e mi si� nie podoba.

Znowu si� zatrzyma� i podszed� do jednej ze ska�. W kamie� wbito stalowy hak, z kt�rego zwisa�o zardzewia�e k�ko i kawa�ek �a�cucha.

Drakkainen patrzy� na to przez chwil�, po czym zacisn�� szcz�ki i odwr�ci� si�. Krople krwi wci�� toczy�y mu si� po policzkach, zostawiaj�c rdzawe smugi.

� Wi�c to tak... � mrukn��.

Bez s�owa min�� ska�y i ruszy� powrotn� drog�, nie ogl�daj�c si� za siebie.

Nie wiem, jak d�ugo spa�em. Nie wiem nawet, czy spa�em, czy umar�em na jaki� czas. Pami�ta�em zamazany widok ska�, kamieni i krzew�w, kt�re przesuwa�y si� przed moimi martwymi oczami, mimo �e le�a�em zupe�nie nieruchomo na czym� twardym i nie mog�em si� poruszy�. Pami�ta�em te� niewyra�ne obrazy jad�cych obok w�zka dziwacznych je�d�c�w, kt�rzy wygl�dali niczym poro�ni�te traw� i ga��ziami omsza�e chocho�y ze spr�chnia�ych pni. Przyj��em widok spokojnie, jak to we �nie. Potem zauwa�y�em, �e mieli na sobie br�zowe i bure ubrania, a g�owy i twarze okr�cone chustami. I ko�, i je�dziec okryci byli kropierzem z sieci, w kt�ry wpleciono ga��zie i �d�b�a trawy. Kojarzyli si� z poruszaj�cymi si� krzakami. Nie wiedzia�em jednak, czy majacz�, czy te� widz� to naprawd�.

To by�y tylko b�yski, sny i niejasne wra�enie, �e co� widz�.

Nasi porywacze przypominali istoty z bajek. Poro�ni�te traw� potwory z puszcz Jarmakandy. Leszych, kt�rych w Amitraju nazywano alha�rysami. Demony lasu. Jednak m�j rozgor�czkowany umys� nie widzia� w nich nic dziwnego.

Naprawd� obudzi�em si� dopiero na postoju. Ja i Brus le�eli�my obok siebie, twarzami do ziemi, w niewielkim zag��bieniu otoczonym ska�ami. By� dzie�, nasi prze�ladowcy spali. Zreszt� spoczywali skuleni w�r�d ska� oraz k�p suchej trawy i w pierwszej chwili ich nie zauwa�y�em.

Potem spr�bowa�em si� poruszy� i wyda�o mi si�, �e moja g�owa p�k�a na �wierci. Jeszcze nie czu�em czego� takiego. Gard�o mia�em pop�kane jak dno wysch�ej rzeki i nawet mruganie powiekami mnie bola�o. Co gorsza, ca�e cia�o by�o �cierpni�te i martwe. Nie mog�em drgn��.

Po d�ugim czasie uda�o mi si� zgi�� palce, a strawiwszy wieczno�� na wysi�kach, zdo�a�em zmusi� rami�, by przesun�o si� odrobin�. By�o jak nie moje. Jakby doczepiono mi drewnian� protez�. Wyci�gn��em je przed siebie, a potem pr�bowa�em przesun�� reszt� cia�a. W�o�y�em w to wszystkie si�y i zdo�a�em pope�zn�� przed siebie.

Na odleg�o�� d�oni.

Kto� ukl�k� mi ca�ym ci�arem jednego kolana mi�dzy �opatkami. Przed moimi oczami pojawi�a si� d�o� z szarej, wyschni�tej gliny, z kt�rej wysun�o si� bardzo szerokie ostrze kr�tkiego, obosiecznego no�a.

Wtedy us�ysza�em cichy d�wi�k, jakby kto� strzeli� palcami. Wgniataj�ce mnie w kamienie kolano znik�o. Obr�ci�em z wysi�kiem g�ow� i zobaczy�em, �e jeden ze �pi�cych dotychczas stwor�w siedzi na podwini�tych nogach. W twarzy wygl�daj�cej niczym maska z wyschni�tego b�ota b�yszcza�y tylko oczy. Istota unios�a d�o� do twarzy i wykona�a seri� szybkich, skomplikowanych gest�w. Ten, kt�ry przed chwil� siedzia� mi na karku, odpowiedzia� podobnymi ruchami palc�w, po czym n� znikn�� nagle z drugiej d�oni.

Posadzono mnie, podsuni�to bez s�owa drewnian� czark� pe�n� wody i ponaglono ruchem g�owy.

Wypi�em. Gdybym m�g� dosi�gn�� najgorszej bagiennej ka�u�y albo kaczego stawu, to te� bym pi�. Woda sp�ywa�a wyschni�t� dolin� gard�a bole�nie, jakby ��obi�a sobie nowe koryto.

Dosta�em jeszcze drug� czark�, a kiedy i j� opr�ni�em, poczu�em, �e m�j j�zyk dr�twieje. I to by�o ostatnie, co przemkn�o mi przez my�l, zanim przewr�ci�em si� na bok jak worek.

Prosto w ciemno��.

Nie wiedzia�em, jak d�ugo podr�uj� niczym tob� ci�ni�ty na w�zek, w eskorcie dziwacznych, niemych upior�w. Z pocz�tku chyba w�drowali jedynie nocami. Potem nieprzerwanie dzie� i noc. Nigdy �aden nie odezwa� si� ani s�owem. Kt�rej� nocy ockn��em si� na kilka chwil, gdy la� deszcz, i zdo�a�em przep�uka� gard�o prawdziw� wod�.

W�wczas, nim znowu osun��em si� w chorobliwy sen podobny do �mierci, zobaczy�em, �e jad�cy obok alha�rys odrzuca z g�owy sie�, odwija zaw�j z burej chusty i wystawia twarz na deszcz. Woda sp�uka�a zeskorupia�� mask�, ods�aniaj�c zwyk�� ludzk� sk�r� i wtedy wyda� mi si� podobny do Guldej a. Ma�ego, chudego spryciarza, kt�ry sprzeda� mi ryby. By�a to tylko chwila. Je�dziec szybko owin�� g�ow� i twarz chust�, po czym narzuci� na g�ow� kosmat� od ga��zek i wysch�ej trawy sie�, by zn�w sta� si� leszym.

Gdzie� wtedy obaj z Brusem zacz�li�my odzyskiwa� przytomno�� na dobre, ale byli�my zbyt chorzy, by bodaj pomy�le� o ucieczce. Le�eli�my na niewielkim wozie, za�adowanym workami, s�abi jak niemowl�ta. Wok� wozu jecha�o sze�ciu dziwnych konnych, z ty�u kroczy�y dwa luzaki.

Znowu g�owa p�ka�a mi z b�lu, ca�e cia�o mia�em zdr�twia�e. Jednak kiedy tylko zacz�li�my si� porusza�, wo�nica przywi�za� lejce, po czym wszed� na w�z i skr�powa� nas jednego po drugim, szybko i beznami�tnie, jakby szykowa� zwierz�ta na targ. Niezbyt brutalnie, ale pewnie. Pomi�dzy p�tlami zaci�ni�tymi na kostkach i w nadgarstkach pozostawa�o po kawa�ku sznura. Mogli�my siada� i porusza� si�, lecz mogliby�my stawia� tylko niewielkie kroczki. Co gorsza lin� spleciono tak sprytnie, �e w og�le nie widzia�em w�z��w, a przy jakiejkolwiek pr�bie szarpania si� z p�tami natychmiast si� zaciska�y.

Nie mia�em poj�cia, gdzie jeste�my. W�z toczy� si� grobl� przez puste, olbrzymie rozlewiska ci�gn�ce si� po horyzont. Na ga��ziach drzew wisia�y girlandy wysch�ych wodorost�w, a z b�otnistej wody czasem stercza�y dachy cha�up. Jechali�my skrajem bagien, w�r�d b�ota i ska� traktem, kt�ry wznosi� si� coraz wy�ej, ku odleg�emu �a�cuchowi ponurych, niewysokich g�r. Dzie� by� pochmurny, wi�c nie wiedzia�em nawet, w kt�r� stron� si� kierujemy. W g�rze miota�y si� stada czarnych ptak�w, krzycz�c przera�liwie.

Je�d�cy nie zatrzymywali si� ani na chwil�. Widzia�em, jak kt�ry� nagle przerzuci� nog� nad grzbietem konia, stan�� w jednym strzemieniu, po czym odda� mocz, nie zsiadaj�c z siod�a.

Nie wiedzia�em nawet, jak d�ugo ju� jechali�my. Dwa dni, dziesi��? Wiedzia�em tylko, �e wci�� jestem otruty, g�owa boli mnie jakby zosta�a zmia�d�ona i jednocze�nie konam z g�odu. Dziwaczni je�d�cy zaspokajali g��d w trakcie jazdy i jeden z nich bez s�owa rzuci� nam buk�ak z wod� oraz jakie� zawini�tko. Brus pochwyci� buk�ak i tak, jak poprzednio w �wi�tyni, najpierw ostro�nie umoczy� j�zyk. Tym razem jednak woda nie by�a zatruta. W zawini�tku znale�li�my kilka pask�w solonego, suszonego w dymie mi�sa, kawa�ek w�dzonego sera i wyschni�te placki chleba.

Podzielili�my si� i zjedli�my �apczywie wszystko do ostatniej okruszyny.

� To jednak jedz� mi�so, je�li trzeba � rzuci� cicho jeden z porywaczy. Po raz pierwszy kt�ry� odezwa� si� cho� s�owem.

Nie odpowiedzia�em.

Po jakim� czasie jad�cy obok m�czyzna pochyli� si� w siodle i rzuci� nam dwa wyschni�te, pomarszczone owoce, kt�re wyj�� gdzie� z zanadrza.

� Prze�ujcie powoli � nakaza�. � S� bardzo kwa�ne, lecz g�owa przestanie tak bole�. Nie dostaniecie wi�cej dr�twej wody, bo by�cie ju� nie prze�yli. I tak trzeba b�dzie umrze�, ale dopiero kiedy przyjdzie czas.

Potem znowu milczeli�my. Siedzieli�my obaj nieruchomo �ci�ni�ci mi�dzy workami, Brus ostro�nymi ruchami palc�w bada� sploty sznura, wi�c stara�em si� w og�le na niego nie spogl�da�.

Patrzy�em na ci�gn�ce si� po horyzont morze b�ota, kt�re wygl�da�o jakby spad�o z nieba, pokrywaj�c ca�� okolice, na pokr�cone martwe drzewa powiewaj�ce k��bami wodorost�w, i k��bi�ce si� ptaki obsiadaj�ce wzd�te cielska martwych bawo��w, kt�re wystawa�y z b�ota niczym ma�e pag�rki. �u�em ofiarowany mi owoc, twardy i w��knisty. Rzeczywi�cie by� straszliwie kwa�ny, lecz mia�em wra�enie, �e b�l zaczyna s�abn��.

W jednym miejscu b�oto poch�on�o ca�e stado, wida� by�o las rog�w i uniesione �by z pyskami rozwartymi w upiornym grymasie, jakby bawo�y skamienia�y w jednej chwili, gdy zala� je szlam. Widzia�em te� sylwetki ludzi z kijami w r�kach, kt�rzy sterczeli z mu�u na podobie�stwo nieruchomych pos�g�w.

� Kiedy� by�y tu wioski, stada i sady � powiedzia� ten, kt�ry da� nam owoce. � Ale kiedy nadszed� gniew waszej Matki i na Wewn�trzny Kr�g spad�a susza, tu nadesz�y straszliwe burze i ulewy, jakich jeszcze nie widziano. Z g�r schodzi�y wodospady b�ota. Niewielu prze�y�o. Odeszli, a teraz wys�ano ich na �wi�tynne pola, �eby r�bali wyschni�t� ziemi� na chwa�� waszej bogini.

� Nie jeste�my wyznawcami Podziemnej � odpar�em.

� Dosy�! � warkn�� inny z je�d�c�w. � Wystarczy tych pogaw�dek. To nie ludzie. Za�o�y� worki!

Pr�bowa�em si� broni�, cho� nie mia�o to wi�kszego sensu. Wo�nica uderzy� mnie raz, kr�tko, w sam do�ek, odbieraj�c mi oddech, po czym narzuci� worek si�gaj�cy a� po �okcie i �ci�gn�� go sznurem, a p�niej kopniakiem przewr�ci� mnie na twarz. S�ysza�em jeszcze szamotanin� i st�umiony j�k Brusa.

Reszt� drogi odby�em jak �lepiec. W ciemno�ciach i duchocie, zdany tylko na s�uch.

Ochryp�e okrzyki ptak�w, zawodzenie wiatru, czasem parskanie wierzchowc�w i cichutkie poskrzypywanie dobrze nasmarowanych osi wozu. Nic wi�cej.

Nie wiem nawet, ile to trwa�o. Le�a�em zatopiony w przera�eniu, bezsilno�ci i mroku. Wydawa�o mi si�, �e wieczno��, cho� w rzeczywisto�ci dotarli�my na miejsce pewnie tego samego dnia, w nocy.

Kazano nam zsi��� z wozu, nie zdejmuj�c work�w, i poprowadzono strom�, kamienist� �cie�k� pod g�r�. Zdecydowanie, brutalnie i w milczeniu, tak samo jak robili wszystko. Bez wzgl�du na to, czy ludzie ci byli rozb�jnikami i buntownikami, chyba nie s�u�yli po stronie prorokini. Na zmian� rodzi�y si� we mnie nadzieja albo zupe�ne przygn�bienie.

Wchodzili�my wysoko, potykaj�c si� i przewracaj�c na ostre ska�y. Kto� poluzowa� sznur �ci�gaj�cy worek na dole, wi�c mog�em dostrzec ziemi� pod nogami i, stawiaj�c drobne kroczki, na ile pozwala�a mi lina, brn�� pod g�r�, nie przewracaj�c si� ju� co chwila.

Kiedy przestali�my si� wreszcie wspina�, zupe�nie opad�em z si�. Ledwo dysza�em i czu�em b�l w piersi, gdy wreszcie wepchni�to mnie gdzie� przez ciasny otw�r i �ci�gni�to worek z g�owy.

Niewiele to jednak da�o, bo w pomieszczeniu panowa�a znowu nieprzenikniona ciemno��.

Obmaca�em ostro�nie �ciany, zupe�nie g�adkie i zimne niczym polerowany kamie�. Pod�oga by�a taka sama i okr�g�a, ca�kiem jakbym siedzia� na dnie wyschni�tej studni. Nie znalaz�em jednak drzwi, przez kt�re mnie wepchni�to. Nic, tylko g�ad� ska�y.

A potem siedzia�em, obmacuj�c rzemienie i usi�uj�c odgadn��, w jaki spos�b je rozwi�za�. Sploty wydawa�y si� magiczne. Kiedy zdo�a�em je poluzowa� w jednym miejscu, zaciska�y si� w innym. Mia�em wra�enie, �e nie maj� pocz�tku ani ko�ca.

Sp�dzi�em na tej czynno�ci wiele czasu, bo na dnie studni nie zosta�o mi nic innego ni� ciemno��, opuszki palc�w macaj�ce rzemienie i oplataj�ce moje kostki oraz nadgarstki zawi�e p�tle.

Dra�ni�o mnie to, bo leszy, kt�ry mnie wi�za�, mia� w d�oni zwyczajny, niezbyt d�ugi kawa�ek sznura i spl�t� go jednym, szybkim ruchem, zupe�nie bez namys�u.

Wiedzia�em, �e po mnie przyjd�. Nie przywie�li nas taki szmat drogi tylko po to, by zamkn�� i zag�odzi�.

W ko�cu odkry�em spos�b, cierpliwie i mozolnie, jakby to by�a sztuka liczenia bez liczb. Tak samo, jak znajduje si� spos�b, by wygra� w tarbiss, i uda�o mi si� powoli, raz z jednej, raz z drugiej strony stopniowo poluzowa� kr�puj�cy nadgarstki w�ze�.

Uwolni�em r�ce i nogi, a spleciona lina w moich d�oniach nagle rozwin�a si�, staj�c si� zwyczajnym kawa�kiem rzemienia. Prostym, maj�cym dwa ko�ce.

Potem siedzia�em oparty o wkl�s�� �cian� i po d�u�szym czasie zobaczy�em wysoko nad g�ow� gwiazdy. Drobne, srebrne iskierki migoc�ce w czerni.

Naprawd� znajdowa�em si� na dnie studni. Patrzy�em wi�c w gwiazdy, tak jak przez wieki patrzyli w nie kirene�scy mnisi. Gdzie� mi�dzy nimi w aksamitnej pustce znajdowa�a si� Droga Do Stworzyciela. Droga, kt�r� odeszli wszyscy, kt�rych kocha�em. Matka, ojciec, moi bracia, Aiina, Fyalla, Tahela, Irissa. Irissa, kt�ra odda�a za mnie �ycie. Rzemie�.

Widzia�em ich twarze po�r�d pustki, jedn� po drugiej. Siedzia�em na dnie kamiennej studni, gdzie� w�r�d pustkowi P�nocnego Wschodu, szepta�em imiona moich bliskich i p�aka�em.

Po raz pierwszy op�akiwa�em ich naprawd�. Nie zdo�a�em tego dot�d zrobi� i obawia�em si�, �e kiedy wstanie dzie�, mog� ju� nie zd��y�. Zupe�nie, jakbym ich zdradzi�. Odeszliby zapomniani, bez jednej �zy tego, kt�ry mia� nie�� ich w sercu.

Siedzia�em tak d�ugo, a� czarne niebo nad moj� g�ow� zacz�o bledn�c i szarze�. S�ysza�em, �e tam, na zewn�trz budzi si� do �ycia wielu ludzi. Dobiega�y mnie g�osy, porykiwanie zwierz�t, kroki.

Kr�g nieba powl�k� si� w ko�cu b��kitem, a ja nadal siedzia�em w mroku studni i czeka�em.

Niewidoczne wej�cie otworzy�o si� znienacka tu� za moimi plecami. Bez najmniejszego d�wi�ku, zupe�nie jakby �ciana w tym miejscu znik�a. Upad�em na wznak i kto� chwyci� mnie za ko�nierz. Zosta�em wywleczony nagle na ostre, s�oneczne �wiat�o, kt�re natychmiast mnie o�lepi�o.

Wykr�cili mi r�ce i powlekli tak szybko i pewnie, �e nie zd��y�em niczego zrobi�. Bieg�em tylko, zgi�ty wp�, pora�ony s�o�cem, nie wiedz�c dok�d. Pod nogami mia�em ska�� r�wn� i g�adk� jak wypolerowan�. Bez �adnych p�yt czy kamieni. Po prostu jedn�, wielk�, bia�� p�aszczyzn�.

Widzia�em wszystko w dziwacznych, gwa�townych b�yskach, niczym we �nie. �e jeste�my na zupe�nie g�adkim p�askowy�u, �e w oddali wida� bagienn� r�wnin�. �e nad nami wznosi si� jeszcze jeden masyw.

�e kurty �o�nierzy maj� barwy r�nych tymen�w, a na tarczach nie wida� znaku Podziemnego �ona.

Potem by� w�ski, stromy korytarz ze schodami, kt�rych kraw�dzie wyg�adzi�y wieki u�ywania.

Wci�� wykr�cano mi r�ce, czyja� d�o� szarpa�a mnie za ko�nierz i gdybym nie przebiera� nogami, wy�amaliby mi ramiona z bark�w, jak wy�amuje si� n�k� z pieczonego drobiu.

Na g�rze rozci�ga�a si� kolejna bia�a p�aszczyzna, te� r�wna jak st�, i pomy�la�em, �e to chyba jedna z tajemniczych pradawnych ruin, kt�re znajduje si� czasem na pustkowiach.

Po�rodku wznosi�y si� prastare, o�lepiaj�co jasne budynki, wi�kszo�� wygl�da�a niczym kule do gry. Idealnie okr�g�e i bia�e. Czasem wydawa�y si� wystawa� tylko cz�ciowo, czasem le�a�y na kamiennej p�ycie, czasem wznosi�y si� ponad ni� na grubych, te� bia�ych s�upach.

Poprowadzono mnie do jednego z budynk�w, przed czarnym, kolistym otworem sta�o dw�ch �o�nierzy w he�mach i z w��czniami.

Mieli okr�g�e tarcze, na kt�rych nie by�o ani numeru tymenu, ani jego god�a. A potem wepchni�to mnie do wn�trza.

Spodziewa�em si� ciemno�ci, a mimo to wewn�trz by�o jasno, zupe�nie jakby kulisty budynek zbudowano z mlecznego szk�a. Nie by�o okien ani kagank�w, tylko jasne �wiat�o, jakby mrok, kt�ry przebi�em g�ow�, by� jak�� zas�on�.

Po�rodku kolistej pod�ogi ustawiono niewielki stolik, za kt�rym na niskim taborecie siedzia� niem�ody, �ysiej�cy cz�owiek o przenikliwych oczach i popija� napar z czarki.

� Witaj, w�drowcze � powiedzia�. � Och, pu�ci� go! Patrzy�em na niego z os�upieniem. M�czyzna mia� na sobie kurt� z klanowymi obszyciami i kirene�ski n� u pasa, pyka� te� kr�tk� fajk� z g��wk� z kamienia i p�askim, drewnianym ustnikiem.

� Siadaj, ch�opcze! � Spojrza� na mnie uwa�niej. � �wi�te �ywio�y... Ile ty masz lat? Szesna�cie?

Przytakn��em.

� Przekl�ta wojna. Mia�em syna w twoim wieku. Rozdzieli� nas Ogie� Pustyni. Nie wiem, czy �yje. Dlaczego ci� tak wlekli? Pobi�e� kt�rego�?

Zaprzeczy�em.

� Siadaj! Napij si� naparu... Zaraz ka�� przynie�� �niadanie i czark�. Przy okazji, jakie to ma by� �niadanie?

� S�ucham? � Wci�� by�em zbyt oszo�omiony, by poj��, o co mu chodzi.

� �niadanie, ch�opcze. Ten prosty, poranny posi�ek, po kt�rym rozpoznaje si�, czy znalaz�e� si� w�r�d ludzi cywilizowanych, czy barbarzy�c�w. Czy trafi�e� dobrze, czy �le. Je�eli gdzie� nie jadaj� �niadania w og�le albo dojadaj� resztki z kolacji, nie jest dobrze. Je�li za� gdzie� nie wolno czego� spo�ywa� lub robi� r�nych codziennych rzeczy, to trafi�e� pod rz�dy tyran�w i w tym zorientujesz si� w�a�nie ju� przy �niadaniu. Je�li bogowie lub kr�lowie wtr�caj� si� nawet do tego, czym prosty cz�owiek krzepi si� o poranku, to niechybnie wtr�caj� si� do wszystkiego i ci�ko b�dzie �y� w takim miejscu. Moja rada: najpierw przyjrzyj si� �niadaniu, gdy znajdziesz si� w obcych ziemiach i mi�dzy obcymi. Je�li mo�na tam godnie zje��, wypi� czark� naparu i zapali� fajeczk� bakhunu, trafi�e� mi�dzy dobrych ludzi. Je�li nikt si� nie zdziwi, gdy po �niadaniu do fajeczki we�miesz szklaneczk� korzennego piwa lub ambriji, jeste� mi�dzy lud�mi zacnymi i wolnymi. Je�eli nawet tego nie wolno, lepiej uciekaj, je�li tylko zdo�asz. To znaczy, �e nie wolno te� m�wi� albo my�le�. Tyle mamy wolno�ci, ile dotyczy nas samych. Kiedy i t� nam odbior�, zmieni� wkr�tce w zwierz�ta. My jadamy r�ne rzeczy. Nie mamy przes�d�w, cho� mawia si�, �e rano nale�y je�� posi�ek lekki. Bia�y. Mleko, sery, chleb, jaja, zimne mi�so lub ryby, pasty, owoce. Co kto chce. Ale my jeste�my potworami. Niewolimy swoje kobiety i zagarniamy dla siebie dobra ziemi. Chwyta si� nas i morduje w wie�ach albo gna na pola, by�my pracowali, a� padniemy z wycie�czenia. Amitraje spo�ywaj� jedynie to, na co pozwala im Kodeks, zale�nie od kasty. Tylko by utrzyma� si� przy �yciu. Wojsko mo�e nawet kosztowa� mi�sa, cho� rzadko i niekoniecznie na �niadanie. Co wi�c mam kaza� ci przynie��? Czy wod� i rozgotowan� durr� bez krztyny soli i mleka? Such� kromk� chleba? Masz na sobie szat� Sindara. Jeste� wi�c bogobojnym Amitrajem. Szanuj�cym tradycj� i pos�usznym, nie�le urodzonym, cho� niekoniecznie bogatym. Ale sp�jrzmy w zw�j...

Rozwin�� rulon na stoliku i wskaza� co� cybuchem fajki.

� Dos�ownie chwil� przedtem by�e� jednak kap�anem. O kast� wy�ej. Wprawdzie tylko adeptem, ale zawsze O�wieconym. Czy wiesz, �e w takim razie w podr�y wolno ci spo�ywa� nawet fasolowe ciasteczka i pi� rozwodnione mleko? Jakie wi�c zawo�a� �niadanie, ch�opcze? Dla Sindara czy kap�ana?

� Jestem urz�dnikiem pi�tej rangi, sitar pahan. Ubogim Sindarem. Chc� wr�ci� do rodzinnego domu. Zanim nadesz�a prorokini, mieszka�em w Maranaharze i jad�em r�ne rzeczy, nie tylko to, co nakazuje Kodeks. To by�y inne czasy. Gdzie m�j stryj? Pozw�l mi go widzie�.

� Tw�j towarzysz jeszcze si� nie obudzi� � oznajmi� m�czyzna. � Tymczasem zjedzmy �niadanie. Na pewno wkr�tce si� spotkacie.

Poczu�em skurcz strachu. W zdawkowym tonie mojego beztroskiego z pozoru rozm�wcy by�o co� z�owrogiego. Czy�by Brus ju� nie �y�? Tak po prostu?

� Jeste� bardzo ciekawym cz�owiekiem, ch�opcze. Tw�j stryj jest kap�anem wysokiej rangi? Jechali�cie wozem, a kiedy was napadni�to, zabili�cie sze�cioro zbrojnych. A potem nagle przebrali�cie si� w szaty Sindar�w. Dlaczego? Skoro jeste�, jak m�wisz, urz�dnikiem niskiej rangi, dlaczego w�drowali�cie w strojach s�ug �wi�tyni Pramatki?

Opar�em pi�ci o ziemi� i dotkn��em czo�em pod�ogi.

� Sitar pahan... M�j stryj jest niezdr�w. Kiedy przyby� po mnie do Maranaharu, nabawi� si� w drodze bagiennej gor�czki. Czasem powala go choroba i wtedy nie wie, co robi. Tych kap�an�w zabito na szlaku. Napotkali�my w�z i zw�oki. Stryj upar� si�, �e to znak od Pramatki, i przebra� si� w str�j �wi�tynny. Upar� si�, �e tylko tak przejdziemy przez most w Aszyrdym. Dlatego potem wyrzucili�my przebrania.

� Jak si� nazywasz, ch�opcze?

� Nazywam si� Ard�uk Hatarma�, sitar pahan. Pochodz� z Kamirsaru. Stryj nazywa si� Tendzyn Byrta�aj.

� Napij si� naparu, Ard�uk. Tw�j stryj to tak�e fascynuj�cy cz�owiek. W�drowa� do stolicy a� spod g�r Kamir przez kraj spalony najwi�ksz� susz� od pokole�, a mimo to nabawi� si� bagiennej gor�czki. Gdzie on te� znalaz� bagna przy tej pogodzie?

� Nie jestem medykiem, sitar pahan. M�g� jednak napi� si� zgni�ej wody po drodze. Cesarscy ostrzegali, �e w takiej wodzie mieszkaj� choroby.

M�czyzna pochyli� si� i nala� mi naparu do czarki. K��by dymu z jego fajeczki pachnia�y lekko ambrij� i w�dzonymi �liwkami.

� Sk�d wzi�li�cie kije szpiega, Ard�uk? To rzadka rzecz, ci�ko kupi� sobie na bazarze, nawet gdyby jeszcze istnia� normalny handel. I trudno te� nauczy� si� nim walczy�. Czy to cz�� nauki urz�dnika sz�stej rangi?

� M�j stryj s�u�y� w ci�kiej piechocie. �wiczy� mnie w walce kijem, bo drogi s� niebezpieczne. A laski by�y na wozie kap�an�w. Nie wiedzieli�my, �e to kije szpiega. A ja jestem urz�dnikiem pi�tej rangi, nie sz�stej. Umiem czyta� i pisa�.

� Ale tw�j stryj, �o�nierz ci�kiej piechoty, zabi� troje ludzi, z czego jednego strza�� z daleka. Ty za� zabi�e� dw�ch w walce, maj�c jedynie ten kij. W pewnej chwili nawet tego nie mia�e�. Go�e r�ce przeciwko dw�m �ucznikom, a tw�j stryj trzyma� tylko �elazny amulet na �a�cuchu. I dobrze wiedzia�e�, gdzie jest ostrze w��czni, a gdzie miecz. Kim byli ci napastnicy?

� W wozie by�a �elazna skrzynka, sitar pahan. Rozb�jnicy o niej wiedzieli, my nie. W �rodku by�o jednak co� strasznego, co rzuci�o kl�tw� na ca�� okolic�. Sam widzia�em.

Wniesiono tac� ze �niadaniem. Kiszone warzywa, solony ser, chleb, mleko. Kilka pask�w suszonego mi�sa. Przyj��em czark� z orzechowym naparem i wypi�em �yk.

� Dawno nie jad�e� porz�dnego posi�ku, ch�opcze. D�ugo jeste� w drodze?

� Straci�em poczucie czasu, sitar pahan. Uciekli�my z Maranaharu w noc, w kt�r� powr�ci�a stara wiara, a wojsko przesz�o na stron� Podziemnej Matki. Cz�nem po rzece. Potem wiele dni w�drowali�my na piechot�.

� Uciekali�cie nagle?

� Tak, ale i tak mieli�my wyjecha� tego w�a�nie dnia. Stryj przyby� po mnie, bo zachorowa� m�j ojciec. Dlatego mieli�my papiery podr�ne.

� Mieli�cie papiery podr�ne, a mimo to woleli�cie kluczy�, omija� posterunki i przebiera� si� za kap�an�w?

� Papiery wystawiono przed przewrotem, panie. Nie wiedzieli�my, czy s� dobre. Tak samo paszporty. S� jeszcze cesarskie.

� Ale za panowania nieszcz�snego cesarza mo�na by�o podr�owa� bez papier�w podr�nych, synku oznajmi� m�czyzna ze smutkiem. � Sk�d dw�ch Sindar�w mog�oby wiedzie�, �e nagle wr�ci Kodeks Ziemi?

To by�o niczym jaka� gra. M�czyzna zadawa� niewinne pytania, a ca�y czas mia�em wra�enie, �e mnie osacza.

� Je�li si� mieszka�o w czasie suszy w Maranaharze � powiedzia�em powoli � to co� takiego wisia�o w powietrzu. Bali�my si�. Jeste�my ubogimi lud�mi. Kap�ani zastraszyli ca�� dzielnic�. Czasem stali na rogatkach. Poszli�my do �wi�tyni i wyrobili�my papiery jak za dawnych czas�w, bo gdyby�my po prostu odeszli, ci na rogatkach uznaliby, �e lekcewa�ymy Kodeks i nauki prorokini. �e wys�ugujemy si� cesarskiemu prawu.

M�czyzna u�miechn�� si�. Si�gn�� do kosza stoj�cego obok stolika i wyci�gn�� Oko P�nocy. Otworzy�em usta, ale nie zd��y�em nic powiedzie�.

� Je�li teraz zapytam, co to jest, odpowiesz: �Och, by�o w naszej rodzinie od lat. Nale�a�o jeszcze do mego dziadka, kt�ry handlowa� z w�drowcami z pustynnych karawan". Ja zapytam, jak Sindar m�g� zni�y� si� wtedy do handlu, a ty na to powiesz ze wstydem, �e w pustynnych osadach wszystko rz�dzi si� troch� innymi prawami, s� daleko od Wewn�trznego Kr�gu i trzeba jako� �y�. Jedz, ch�opcze. Cz�sto jada�e� kirene�skie posi�ki?

� Nie, sitar pahan.

� A mimo to wiesz, �e kiszona kulawka nie pasuje do sera, za to jest wyborna z mi�sem. Do sera wzi��e� sobie siekan� rucierz. Sam bym tak zrobi�. Czy wiesz, �e �atwo m�g�by� udawa� Kirenena? Ta �atwo��, z jak� si�gasz po mi�so... Mo�na by pomy�le�, �e nigdy nie s�ysza�e� o tym, �e kto je cia�a dzieci ziemi, temu krew t�eje. Jedz, ch�opcze. Jedz.

Spojrza�em mu prosto w oczy.

� Nie udaj� Kirenena, sitar pahan. Nie wiem, po co nas porwano. Prosz�, pozw�l nam odej�� do domu. Nie jad�em od kilku dni, to wszystko.

� Jedz, ch�opcze, jedz. Trzeba si� cieszy� ka�d� dobr� chwil�, kt�r� spotykamy na �wiecie. Trzeba docenia�, �e �wiat Stworzyciela ma jeszcze dla nas takie chwile, mimo �e jest na nim tak wielu ludzi. Trzeba docenia� drobiazgi. Teraz jesz �niadanie, a za moment nie zaznasz niczego pr�cz b�lu i m�czarni. Taki jest �wiat i nic na to nie poradzimy, ch�opcze.

� Nie k�ami�, sitar pahan � powiedzia�em jeszcze raz z naciskiem. M�j rozm�wca by� jowialny i przyjacielski, a mimo to budzi� we mnie groz�. Po jego ostatnim zdaniu zacz��em si� naprawd� ba�.

� Ale� k�amiesz, m�j biedaku. K�amiesz w ka�dym zdaniu i to k�amiesz dobrze. Nauczyli ci�, jak stworzy� bajk�. Widzisz, ch�opcze, w ka�d� z rzeczy, kt�re mi powiedzia�e�, bardzo �atwo uwierzy�, ale we wszystkie naraz ju� nie. Bywa tak, �e najlepsza nawet bajka nie pomo�e. Cho�by taki drobiazg: jeste� Sindarem. Tw�j stryj jest starszy, wi�c jeste� mu winien bezwzgl�dne pos�usze�stwo. A mimo to kiedy obawiacie si�, �e kto� was mo�e zatru�, to tw�j stryj pr�buje wod� niczym s�uga? I tak dalej, ch�opcze. Nie mo�na przechytrzy� b�lu. Nie mo�na go przeczeka�. To nie b�dzie tak, jakby ci� bito albo ucinano palec. To straszny b�l, lecz do pokonania. Zw�aszcza je�li si� g��boko w co� wierzy. Ale to, co zdarza si� w takich okoliczno�ciach jak twoje, przekracza granice pojmowania. Powinni byli ci to powiedzie�. Naprawd� powinni. Nikt tego nie przetrzyma. Wszystko, co mo�esz zrobi�, to oszcz�dzi� sobie cho� cz�ci tego, co nast�pi. �mier� nie jest najgorsz� rzecz�, ch�opcze. W tej chwili zdaje ci si�, �e tak, ale niestety, sam zrozumiesz, �e �mier� mo�e by� nagrod�.

� Jaka jest r�nica, sitar pahan? � zapyta�em.

� W czym, ch�opcze?

� Mi�dzy lud�mi. Amitrajami i Kirenenami. Dzikimi Kebiryjczykami i Kirenenami? Mi�dzy kap�anami Pramatki karmi�cymi jej pos�g, a honorowymi Kirenenami, kt�rzy porywaj� ludzi na szlakach, by ich zadr�czy�?

� Konieczno��, synu. Niewielu nas zosta�o. Uciekamy sk�d si� da, lecz i tak jest nas niewielu. Amitraje mog� wr�ci� do starej wiary, mog� siedzie� cicho i by� pos�uszni. Ale nas morduj� bez lito�ci. S� osady, w kt�rych Kirenen�w zabija si� do ostatniego. Nawet niemowl�ta. Jeszcze zanim padnie rozkaz. Chodzi o to, by usun�� bodaj �lad przekl�tej dynastii Tend�aruk. Robi� to ich s�siedzi w nadziei, �e wtedy sami zostan� oszcz�dzeni. Ze strachu. Nie wiedz�, �e ich nadaku nigdy nie b�dzie syte. �e kiedy zabraknie nas, r�wnie ch�tnie po�re w�asne dzieci. Niewielu ocala�o. A je�li uda ci si� uczyni� to, po co ci� przys�ano, nie zostanie �aden. Przecie� nie b�d� ci� pyta�, co mia�e� zrobi�, w�druj�c na obrze�a imperium jako Sindar lub kap�an, przygotowany do tego, by m�c w ka�dej chwili udawa� te� Kirenena. Przecie� to jasne. Mia�e� nas znale��. Mnie interesuje tylko, ilu was jeszcze jest. Podobnych tobie. Ilu jest takich Sindar�w, Kirenen�w i kap�an�w naraz, znaj�cych wszystkie obyczaje imperium, w�adaj�cych mistrzowsko kijem szpiega, trucizn� i ostrzem. Rozsiewamy przecie� plotki o sobie. Chcemy sprawi�, by ludzie mieli o czym my�le� i gdzie ucieka�, je�li zdo�aj�. Jednak nie chcemy, �eby wiedziano co� pewnego. Nie, dop�ki b�dziemy gotowi. Wi�c si�gamy po metody barbarzy�c�w tylko wtedy, kiedy nie ma innego wyj�cia. Tak samo jak ma�y, chudy pies, kt�ry, gdy zagoni� go w k�t, potrafi nawet zabi�. Bo jest przera�ony i za plecami ma �cian�. I dobrze wiemy, �e zanieczy�cimy w�asny los i los w�asnych dzieci. �e co� takiego oznacza dziedziczn� kl�tw�. Ale stawk� jest zag�ada tych niedobitk�w, kt�rzy s� w tym obozie, i tych nielicznych, kt�rzy si� do nas przedzieraj�. Tylko wtedy. Tamci si�gaj� po takie metody z lada powodu albo na co dzie�. Oto r�nica, ch�opcze.

� Przecie� nawet gdybym by� tropi�cym was szpiegiem, nie wiem, gdzie jestem.

� Bo sami ci� sprowadzili�my. Gdyby� trafi� tu jak inni uchod�cy, gdyby� sam nas znalaz�, wiedzia�by�. Ale ilu jest jeszcze, ch�opcze? Ilu? Gdzie w�druj�?

Zapad�a straszna cisza. Przez chwil� my�la�em gor�czkowo, co powiedzie�, ale w g�owie mia�em pustk�. Gdzie� z daleka dobieg� mnie nagle krzyk. Przera�liwy g�os, kt�ry wyda� mi si� znajomy. Brzmia� jak g�os Brusa.

Zupe�nie niespodziewanie moj� czaszk� przeszy� kr�tki, ostry b�l. Niczym uderzenie pioruna. Krzykn��em. Chcia�em si� poruszy�, spojrze� do ty�u, lecz nie mog�em. Moje cia�o by�o jak pos�g. Czu�em je, czu�em ka�dy mi�sie� ale nie porusza�o si�.

� W twojej czaszce tkwi szpila, ch�opcze � powiedzia� m�czyzna i dola� sobie naparu. Zza moich plec�w bezg�o�nie wysun�� si� cz�owiek w lu�nej, czarnej szacie z kapturem. Cz�owiek z noc� zamiast twarzy. Wygl�da� niczym strz�p mroku, kawa�ek sadzy. Jak o�ywiony, poruszaj�cy si� p�aszcz. Postawi� na stoliku du�y kubek pe�en l�ni�cych, cienkich niby w�os drut�w. Zobaczy�em bardzo chud�, �ylast� d�o� barwy miedzi, pokryt� p�ytkimi bliznami.

M�j rozm�wca wyj�� jedn� z igie� i pokaza� mi.

� Pojedynczej prawie nie wida�. Jest cienka niczym paj�cza ni�, a jednak twardsza od stali. Od diamentu. Wbija si� w czaszk� jak w jab�ko. Jedna z nich tkwi teraz g��boko w twojej g�owie. Tutaj.

Dotkn�� swojej g�owy z ty�u, tu� nad karkiem. Czarny upi�r wybra� gar�� l�ni�cych igie� i ostro�nie umie�ci� je mi�dzy palcami jednej d�oni.

� Dlatego nie mo�esz rusza� niczym pr�cz oczu, ust i j�zyka. Mo�esz tylko m�wi� i patrze�. Samo wbicie ig�y za bardzo nie boli � westchn��. � Rzecz w tym, gdzie si� j� wbije. On, ten zakapturzony cz�owiek, to Kebiryjczyk. Nazywa si� N�Gwemba Asani. Zazwyczaj leczy tymi ig�ami, ale wie te�, gdzie w g�owie cz�owieka mieszkaj� b�l, smutek, groza i strach. Wie te�, gdzie jest takie uczucie, jakby twoje oczy zalano wrz�cym olejem albo jakby twoj� nog� po�era�y owady. Wystarczy wbi� ig��. Teraz siedzi za tob� i wbi� ju� sze��. Zaraz b�dziesz wygl�da� jak je�. A potem wystarczy, �e tr�ci kt�r�� z nich, a ty b�dziesz czu�, jakby pogrzebano ci� �ywcem, a za chwil�, jakby� musia� patrze�, jak gwa�c� twoj� ma�� c�reczk�. I dalej, bez ko�ca. To niczym gra na cintarze. Cintarze cierpienia. Mu�lin w kapturze Kebiryjczyka nie jest po to, �eby ci� przerazi�. Jest po to, �eby� nie widzia�, �e N�Gwemba p�acze. Nie powiem, �e cierpi tak samo jak ty, bo to nieprawda. Nikt nie b�dzie cierpia� tak mocno.

Gdybym by� po prostu skuty �a�cuchami, my�l�, �e bym je rozerwa�. Ale to nie by�y �a�cuchy. To cienka jak w�os, srebrna ig�a, kt�ra tkwi�a w mojej g�owie. Siedzia�em nieruchomo na podobie�stwo pos�gu, lecz w my�lach szarpa�em si� jak szalony, miota�em si� jak ob��kany ze strachu, konaj�cy ko�.

A potem N�Gwemba tr�ci� leciutko jedn� z igie�.

T�, w kt�rej mieszka�a �a�oba po ukochanej kobiecie. �wiat, kt�ry przesta� by� �wiatem, a sta� si� ci�arem nie do zniesienia. Pustym, spopiela�ym miejscem wygnania.

I t�, w kt�rej mieszka� ogie� p�on�cy g��boko w trzewiach. Gar�� po�kni�tych gor�cych w�gli, smr�d palonych w�os�w, odg�os szorowania z�bami po szkle. Krzyk p�on�cych �ywcem niemowl�t.

M�j w�asny wrzask chyba rozerwa� kamienn� kopu��...

� My, Kireneni, wierzymy, �e taki czyn k�adzie si� kl�tw� na �yciu cz�owieka � wyszepta� m�czyzna. � Nazywa si� go-hanmi. D�ug krzywdy. Zap�ac� za to, co ci zrobi�em, p�niej zap�ac� te� moje dzieci. Tak d�ugo, a� krzywda zostanie w pe�ni wyr�wnana. Zap�ac� �a�ob�, chorobami i nieszcz�ciem. Ale mo�e dzi�ki temu przetrwaj� Kireneni. Mo�e nie zostan� wymordowani tylko dlatego, �e nie wierz� w Podziemn� i sens tego, by wszystko mia�o stawa� si� jednym. Mo�e zdo�aj� obroni� prawo do tego, by �y� po swojemu. To moje agirano, m�j obowi�zek, kt�ry sam przyj��em. Wybacz mi. Powiedz teraz, jak wielu was jest?

� Nie jestem szpiegiem �wi�tyni! � wrzeszcza�em na ca�e gard�o. My�l o tym, �e siedz�cy za mn� czarny stw�r uniesie d�onie do mojej g�owy nape�nia�a mnie szale�stwem. � Jestem Kirenem! Jestem cesarzem!

M�czyzna za sto�em skrzywi� si� bole�nie, pochyli� g�ow� i zamkn�� oczy.

A wtedy N�Gwemba znowu leciutko potr�ci� kilka igie�.

B�l jest niczym mroczne, czarno-czerwone s�o�ce. Ohydne, ma�e s�o�ce, kt�re nie roz�wietla mroku. Jest wieczne. I cuchnie.

Jak mia�e� zawiadomi� �wi�tyni�?

Ilu jeszcze jest takich jak ty?

Gdzie o nas s�ysza�e�?

Co mia�e� zrobi�, gdy tu dotrzesz?

� Wyjmij ig�y, N�Gwemba � powiedzia� m�czyzna zm�czonym tonem. � Wyjmij wszystkie, pr�cz tej, kt�ra odbiera mu ruch. Ale wbij jeszcze dwie. Daj mu spok�j i odbierz zdolno�� do czucia b�lu. Nie znios� tego d�u�ej. Zada�em wszystkie pytania po trzy razy. Do��. Nie wiem, jak to zrobili, ale nawet ja nie ud�wign� ju� wi�cej go-hanmi.

Si�gn�� do pasa i wyj�� sw�j klanowy n�.

� Dosy�, ch�opcze � wyszepta�. � To koniec. Nie b�dzie wi�cej b�lu. Jestem stary, s�aby i d�u�ej nie wytrzymam. Zawiod�em m�j lud. I zawiod�em ciebie, bo dr�czy�em ci� na pr�no.

� Do��! � To krzycza� kolejny cz�owiek bez twarzy, kt�ry pojawi� si� nagle jakby wyr�s� po�rodku pomieszczenia. Ten jednak ca�y sk�ada� si� z l�ni�cego pancerza. By� niczym istota z p�ynnego �elaza. � Dosy� tego szale�stwa! �ci�gasz kl�tw� na nas wszystkich!

� To nie szale�stwo, wielebny � powiedzia� m�czyzna, otulaj�c pi�� d�oni� i pochylaj�c g�ow�. � Wojna jest okrutna. Tak dla nas, jak dla nich. My �yjemy �wiatem, a nie niebiosami. Je�li ten biedny ch�opak zrobi to, do czego go wytresowano, wybij� nas co do jednego. Razem z twoimi sierotami. Nikt nie wyjdzie �ywy.

� Wyjmij ig�y � rozkaza� ostro m�czyzna w stali. Jego str�j sk�ada� si� z drobnych k�ek i pokrywa� ca�e cia�o, przes�aniaj�c te� twarz. Widzia�em go dobrze, siedz�c wci�� niczym pos�g. Przez ostatni czas umar�em ju� z b�lu i nieszcz�cia, potem zacz��em marzy� o �mierci, a potem si� w niej zakocha�em. Dok�adnie tak, jak m�wi� tamten. Wci�� czeka�em na jej ostrze, jak na poca�unek kochanki. Nie wiem, dlaczego widzia�em wszystko tak ostro. Czu�em ci�ar ka�dego k�ka l�ni�cego na ciele przybysza. Ka�dego ogniwa jego sp�ywaj�cej do ziemi kolczugi.

� Wyjmij ig�y i pom� mu doj�� do siebie. Niech mu dadz� inne ubranie i wod�. Niech si� umyje. Niech wypije ambriji. Gdy odzyska rozum, niech prowadz� go do tohimona. I niech nikt nie �mie zrobi� mu najmniejszej krzywdy.

� Wielebny... � przerwa� m�czyzna stanowczo. � To...

� To nie jest szpieg! To ten, o kt�rym �ni�em! B�d� czeka�. Kiedy ch�opak dojdzie do siebie, sam go zaprowadz�. Ty za� padnij na twarz i m�dl si� do swoich przodk�w, kt�rych ha�bisz!

Kebiryjczyk wyjmowa� ig�y jedn� po drugiej. Przynosi� mi ulg�, a mimo to, ilekro� unosi� d�o� do mojej g�owy, przenika� mnie skurcz przera�enia. Gdy wyj�� ostatni�, zwali�em si� na bok zupe�nie bezw�adnie.

Mia�em przepocone ubranie, zmoczy�em si� w spodnie i ca�y si� trz�s�em. Dopiero po d�u�szym czasie zdo�a�em si� poruszy�. D�wign��em si� na kolana.

� Jak si� nazywasz? � spyta�em m�czyzn� za sto�em. Nie pozna�em w�asnego g�osu. By� jak zdarty.

� Jestem W�ze�, syn Ptasznika. Pochodz� z klanu Wody.

� Kiedy wojna si� sko�czy, synu Ptasznika, kiedy ju� Kireneni b�d� wolni, odnajd� ci� i zabij�.

� To, co m�wi�e� na m�kach...

� Tak. Jestem kai tohimonem klanu �urawia, o amitrajskim imieniu Terkej Tend�aruk, W�adca Tygrysiego Tronu. P�omienisty Sztandar, Pan �wiata i Pierwszy Je�dziec. Ale odnajd� ci� nie jako cesarz. Odnajd� ci� jako Filar, syn Oszczepnika. Przyjd� do twojego domu ze znakiem zemsty na twarzy wymalowanym w�asn� krwi�, z no�em w r�ku. Wbij� na twoim dziedzi�cu proporzec klanu �urawia i zabij� ci� u st�p twoich dzieci.

� Marz� o tym, by tak si� sta�o, synu Oszczepnika � odpar�, pochylaj�c g�ow�. � Je�li ten dzie� nadejdzie, to b�dzie znaczy�o, �e odnios�em zwyci�stwo i okrucie�stwa, kt�rych si� dopu�ci�em, nie posz�y na marne.

� Tymczasem daj mi wod� i ubranie � warkn��em, patrz�c na swoje trz�s�ce si� wci�� d�onie. Wydawa�o mi si�, �e jeszcze nigdy nie by�em taki zm�czony. � A potem odejd� st�d. Nie chc� ci� widzie�.

W�ze� przys�a� nie tylko wod�, ale te� dwie niewolnice, kt�re przynios�y ze sob� ceber, r�czniki i misk� mydlnicy. Kiedy przysz�y, siedzia�em skulony, trz�s�em si� i p�aka�em. Umy�y mnie bardzo delikatnie, zupe�nie oboj�tnego i bezwolnego. Gdy jedna z nich osuszy�a moj� g�ow� r�cznikiem, zobaczy�em na nim male�kie kropki krwi. �lad po uk�uciach, przez kt�re cieniutkie ��d�a wnikn�y w moj� g�ow�.

P�niej dziewcz�ta przynios�y przepask�, koszul�, spodnie, kurt� i buty. Kirene�skie ubranie, kt�rego nie mia�em na sobie, odk�d sp�on�� m�j pa�ac.

M�czyzna w stroju mnicha-wojownika siedzia� przed kopu�� w pozycji medytacji z pochylon� g�ow� i nie porusza� si�.

Czeka� na mnie. A potem wsta�, opar� na ramieniu swoj� glewi� i poprowadzi� w milczeniu przez idealnie r�wny p�askowy�, pomi�dzy dwoma rz�dami furkoc�cych na wietrze klanowych proporc�w.

� Nie m�w nikomu, kim jeste� � odezwa� si�. � Ani mnie, ani tohimonowi. Jeste� Nosicielem Losu i bardzo �atwo mo�esz zmieni� to, co ma si� sta�.

� Co wi�c mam m�wi�?

� Prawd�. Ale tylko tak� cz��, jaka jest niezb�dna.

Dow�dca siedzia� w innej kopule na siodle ustawionym pod �cian� niczym na tronie. By� to szczup�y m�czyzna, o arystokratycznej twarzy, z grzyw� siwych w�os�w. Mia� na sobie spodnie i tunik� w barwach dwudziestego tymenu, na to narzucon� kirene�sk� kurt� z obszyciami klanu Ska�y. W d�oni opartej o udo �ciska� kubeczek, pod nogami mia� tykw� palmowego wina. Trzyma� w ustach palec i z trosk� obmacywa� z�b. W pomieszczeniu znajdowa� si� tylko ma�y, polowy stolik z rozwini�t� map� i drugi, na kt�rym sta�y czarki, oraz kilka derek na pod�odze. Pod zakrzywion� �cian� zauwa�y�em jeszcze drewniany stojak, na kt�rym wisia�a zbroja ci�kiej jazdy i stary kirene�ski he�m z g��bokim nakarczkiem, okapem z przodu i os�onami policzkowymi.

Otuli�em pi�� d�oni� i sk�oni�em si� lekko.

� Kai tohimonie...

Schyli� oszcz�dnie g�ow�. Usiad�em na derce i obj��em si� ramionami. Ci�gle dr�a�em, szcz�ka�y mi z�by. Nie chcia�em z nikim rozmawia� ani niczego wiedzie�. W tej chwili chcia�em zwin�� si� w k��bek i p�aka�.

� Wi�c to jest tw�j Nosiciel Losu? � zwr�ci� si� do mnicha. Tamten skin�� g�ow�, chrz�szcz�c kolczug�.

� Mia�o by� ich dw�ch.

� Jest jeszcze m�j towarzysz, tohimonie, ale nie wiem, czy �yje. Prosz�, pozw�l mi go zobaczy�. Wiem, �e dr�cz� go kebiryjskimi ig�ami, jak mnie!

� Przerwa�em to � powiedzia� mnich zza l�ni�cej zas�ony. � Przerwa�em natychmiast, kiedy tylko dowiedzia�em si�, �e tropiciele sprowadzili dw�ch ludzi uprowadzonych z aszyrdymskiego traktu. Ale tw�j towarzysz to Amitraj. Kap�an Pramatki imieniem Undaj Czekedej.

Pokr�ci�em g�ow�.

� To Brus, syn Pio�unnika. Po drodze musia� udawa� kap�ana Czekedeja i w �wi�tyni przyj�� uk�szenie dziwnej, zmienionej moc� uroczyska skorpenicy. To jaki� obrz�d. Wtedy pomiesza�o mu si� w g�owie. Zamieszka�o w niej dw�ch ludzi. Czekedej, kt�rego wymy�li�, i on sam. Je�li Brus umar� od waszych igie�... � G�os mi si� za�ama�.

Zapad�a cisza. Mnich-wojownik si�gn�� w zanadrze swojej kolczugi i wydoby� niewielk� zakorkowan� tykw�.

� Popijaj ma�ymi �ykami, ch�opcze. Tak d�ugo, a� poczujesz si� lepiej. Tw�j przyjaciel nie umar�.

� Kebiryjczyk mo�e go wyleczy� � odezwa� si� tohimon.

� Ten pies wi�cej go nie dotknie!

� On nie jest niczemu winien � powiedzia� mnich. � Jest niczym n�. No�em mo�na przeci�� wrz�d albo przebi� serce. Zale�y, kto go trzyma. Przeklinaj nas, tych, kt�rzy uj�li r�koje��, a nie martw� stal. Ci Kebiryjczycy na co dzie� lecz� i ich ig�y potrafi� uczyni� cuda. Wiem, �e ci trudno, ch�opcze, ale spr�buj nam zaufa�. Mamy tu ludzi, kt�rzy prze�yli takie okropno�ci, �e odebra�o im rozum. Moje proszki, mod�y i zio�a nie mog�y im pom�c, dopiero ig�y N�Gwemby przywr�ci�y rozs�dek i spok�j. Zajmiemy si� twoim towarzyszem, tym bardziej, �e sami go skrzywdzili�my.

� Jestem Knot, syn Kowala, kai tohimon klanu Ska�y � rzuci� nagle m�czyzna siedz�cy na tronie z siod�a takim tonem, jakby�my go zignorowali. � Wiod� niedobitki naszego narodu, g��wnie uciekinier�w z r�nych oddzia��w wojska i troch� cywil�w. Kobiety, dzieci, starc�w. Wydaje si� wielu, kiedy trzeba da� wszystkim je�� i pi�, ale je�li Amitraje nas znajd�, oka�e si�, �e jest nas ledwie garstka. W�ze� i jego tropiciele pilnuj�, by nie znale�li nas �wi�tynni szpiedzy i robi� to dobrze. Zazwyczaj si� nie myli. Ale m�j przyjaciel, o�wiecony mnich-wojownik imieniem Mrok tak�e zwykle si� nie myli. Jeden twierdzi, �e jeste� �miertelnym zagro�eniem i trzeba ci� zg�adzi�. Drugi, �e jeste� tym, kt�ry mo�e odmieni� nasz los i sprawi�, �e przetrwamy. Komu mam wierzy�, ch�opcze? A co ty mi powiesz?

Mrok wsun�� d�onie pod kolczug� i wydoby� modlitewny cylinder. Patrzy�em, jak sprawnie obraca pier�cieniami, przemieszczaj�c pokryte znakami kamienie wok� osi i pomi�dzy pier�cieniami, jak tworzy nowy wz�r. Je�li uda mu si� u�o�y� kamienie, by� mo�e przeczyta z nich odpowied�.

� Nie wiem, co oznacza to, �e jestem Nosicielem Losu. Jestem Filar, syn Oszczepnika z klanu �urawia. W noc, w kt�r� upad� Tygrysi Tron, otrzyma�em od cesarza misj�. Usi�uj� j� wype�ni�. Nie znam jednak sensu misji i nie rozumiem jej. W�adca Tygrysiego Tronu kaza� mi po prostu gdzie� dotrze�, jednak nie wyjawi� dlaczego. Nie rozkaza� mi z kimkolwiek si� spotka�, ani przekaza� �adnej wiadomo�ci, ani w og�le niczego. My�l�, �e skoro Pierwszy Je�dziec zgin�� i nie ma ju� cesarskiej dynastii, powinienem zosta� tutaj. Stan�� u twojego boku, tohimonie. Jestem Kirenenem i moje miejsce jest tutaj. Jestem te� jedynym �yj�cym dworzaninem cesarza. To mo�e pom�c sprowadzi� wi�cej ludzi pod tw�j sztandar, cho�by tych z klanu �urawia, kt�rzy ocaleli.

� Dw�r cesarski... � oznajmi� Knot w zamy�leniu. Mrok kr�ci� pier�cieniami, s�ysza�em potrzaskiwanie token�w. � Niby-kirene�ska dynastia, za�o�ona przez Odwr�conego �urawia. Zdrajc�. Dynastia Tend�aruk. To amitrajskie sprawy, Filarze. My, Kireneni, nie mamy jednej w�adzy nad wszystkimi. Nie mamy cesarzy. Klan �urawia nie jest w niczym lepszy od klanu Psa, Lodu czy Strumienia. Tak by�o kiedy� i tak jest znowu. Czas p�ynie i �ycie zatacza kr�g. Wszystko si� zmienia po to, by znowu sta� si� tym samym. Ja nie chc� by� cesarzem. Jestem tylko pierwszym w�r�d r�wnych. Polowym wodzem niedobitk�w. Lecz je�li przetrwamy, wr�c� na swoje miejsce. Na czo�o mojego klanu i nigdzie wi�cej.

� Wci�� istniejemy � powiedzia� mnich, wci�� obracaj�c w d�oniach pier�cienie i przesuwaj�c kamienie. � Mimo �e podbito nasz kraj, zmasakrowano nas i wysiedlono. Mimo �e przydzielono nas do niskich kast, zmieniono nam imiona i odebrano nasz� mow�. Zabrali nawet ziemi�, a my wci�� istniejemy. Przetrwali�my, bo przed pokoleniami odby� si� obrz�d Pytania. Kiedy nas podbito, Grot, syn Sieciarza, kai tohimon klanu �urawia, ten sam, kt�ry nazwa� si� potem Tahaldin Tend�aruk, nie zdradzi�. Zrobi� to, co nakazali mu Wiedz�cy, ci, kt�rzy prze�yli obrz�d. Nakazano mu przej�� na stron� wrog�w i stworzy� dynasti� cesarsk�. Jemu, b�d� jego potomkom. On tak�e by� Nosicielem Losu. Wype�ni� sw�j los i jego potomek jako cesarz m�g� sprawi�, �e mogli�my si� odrodzi�. Gdyby nie pojawi�a si� kirene�ska dynastia Tend�aruk, Knocie, byliby�my ju� teraz pozbawionymi pami�ci bezimiennymi niewolnikami z najni�szych kast. Nie by�oby klan�w ani naszej mowy. To, �e urodzi�e� si� w kirene�skiej rodzinie, �e nadano ci imiona, mia�e� rodzic�w, �e ca�e �ycie nosi�e� klanowy n� i kurt�, zawdzi�czasz w�a�nie cesarzowi.

Knot wzruszy� ramionami i napi� si� wina ze swojego kubka.

� Mo�e, ale ten czas min��. Nie mam ju� domu ani rodziny, jak my wszyscy. Zosta�y mi tylko imiona, n� i kurta. Teraz tropi� nas i morduj�, a nieszcz�sny cesarz nie �yje. Na co mo�e nam si� przyda�? Amitraje raczej do niego nie t�skni�, a nam jest niepotrzebny. Mam rzuci� si� z t� garstk� na stolic� i odzyskiwa� Tygrysi Tron? A komu on jest potrzebny? Kogo mia�bym na nim osadzi�? Jak utrzyma�? Jak sprawi�, by Amitraje odwr�cili si� od swojej prorokini? Nam potrzebne jest miejsce, w kt�rym mogliby�my �y�, i tylko tyle. Je�li te� tego chcesz, synu Oszczepnika, je�li jeste� Kirenenem i potrafisz wybaczy� to, co ci� spotka�o z naszej r�ki, zosta�. Potrzebuj� ka�dej pary r�k. Ka�dego cz�owieka, kt�ry nie chce �y� w �wiecie Pramatki i umie utrzyma� miecz. Zw�aszcza je�li tego chce przeznaczenie. Ufam Mrokowi. Je�eli on m�wi, �e jeste� narz�dziem losu i mo�esz pozwoli� nam przetrwa�, to i ja tak s�dz�.

� Dosy� � przerwa� Mrok. � To nie tak. On mo�e by� Nosicielem Losu tylko wtedy, gdy zrobi to, co mu przeznaczone. Los jest w ruchu, jak woda lub dym. Nie ma jednej linii, kt�rej jeste�my niewolnikami. Istniej� zdarzenia nieuchronne, ale nie jest ich a� tak wiele i dotycz� tego, co ma si� sta� wkr�tce. On musi zrobi� to, co musi. Nie wiem, co to jest. Lecz s�dz�, �e musi post�pi� zgodnie z wol� cesarza. Mieszka�e� w pa�acu � zwr�ci� si� do mnie. � Czy byli tam Wiedz�cy?

� Podobno byli � odpar�em. � Jednak nigdy �adnego nie widzia�em.

� Sam jestem Wiedz�cym � wyja�ni� Mrok. � I cho� nie potrafi� wyja�ni�, dlaczego, uwa�am, �e w noc burzy odby� si� obrz�d Pytania. Poczu�em to. Wielu w�wczas zgin�o. Najpierw od mocy obrz�du, potem od mieczy. Kiedy sprawy staj� si� ostateczne, mo�na spr�bowa� poszuka� odpowiedzi, tak jak uczyniono po kl�sce w Dolinie Czarnych �ez. Kr�g po��czonych Wiedz�cych staje si� wtedy na chwil� jednym, pot�nym umys�em. Na moment odkrywa �cie�ki przysz�o�ci, poznaje to, co zakryte. Wielu z nich ginie, wielu przyp�aca to szale�stwem. Odpowied� natomiast nie zawsze jest zrozumia�a. Jest jak rozkaz wydany m�odemu ch�opakowi, by pow�drowa� bez przyczyny gdzie� na kraniec �wiata. Rzecz w tym, �e dopiero gdy tam dotrzesz, oka�e si�, po co i dlaczego. Czy cesarz na co dzie� zwyk� wydawa� takie rozkazy?

� Nigdy � powiedzia�em. � Ka�dy z jego ludzi zawsze wiedzia�, co ma robi� i po co.

� A gdzie teraz chcia�e� si� dosta�? Kiedy w�drowa�e� aszyrdymskim szlakiem.

� Do miasteczka Nahilgy�, w okolicy Sauragaru. Na Pustyni� Ko�ca �wiata.

� I tam powiniene� pod��y�. A my powinni�my zrobi� wszystko, �eby� tam dotar�. Tu nie mo�esz zosta�. Jest jeszcze co�, tohimonie.

� Co�, co zobaczy�e� w swoich wizjach, w kszta�tach dymu i p�yn�cej wodzie? � zapyta� Knot.

� Tak. Za nim pod��a �mier�. Widzia�em j� w wizjach. Idzie po jego �ladach i jest ju� niedaleko. Nie wiem jednak, co to znaczy.

� �mier� pod��a za nami wszystkimi. Czasem stoi tu� na progu. To nic nowego. Co wi�c proponujesz?

� Wyleczmy jego towarzysza. Zaopatrzmy ich na drog� i dajmy kilku ludzi, kt�rzy doprowadz� do Nahilgy�. Jak najpr�dzej. Przewodnik�w i obro�c�w. Niech nie b��dz� i niech nikt nie stanie im na drodze. Musz� dotrze� tam, gdzie musz�, i to jak najpr�dzej.

� A jaka z tego korzy��? Zw�aszcza dla tych, kt�rzy tu pozostan�?

� Mo�e dowiemy si� tego, kiedy on trafi tam, gdzie mia� trafi�. Tak ju� jest z obrz�dem Pytania. Mo�e chodzi o to, �e ma kogo� spotka�. A mo�e po prostu potr�ci kamyk, kt�ry potem stanie si� lawin�. A mo�e stanie si� iskr�, kt�ra wznieci po�ar. Odpowied�, kt�r� uzyskali Wiedz�cy, to nie przepowiednia. To szansa. By� mo�e bardzo ma�a. Ale nam potrzebna jest ka�da.

� Zatem mam odda� mu paru bezcennych ludzi i odprowadzi� na skraj pustyni, mimo �e on sam nie wie, po co i dlaczego � powiedzia� powoli dow�dca. � Poniewa� by� mo�e w pa�acu Wiedz�cy odbyli pewien obrz�d. I w wyniku tego obrz�du, by� mo�e, powtarzam: by� mo�e, pojawi�a si� wizja, kt�rej nikt nie rozumie, ale kt�rej wype�nienie daje nam szans� na przetrwanie. Dobrze zrozumia�em, co powiedzia�e�, Mroku? Ja jestem dow�dc�. Patrz� pod nogi. Tu s� ludzie, kt�rzy mi zaufali. Uznali, �e wiem lepiej ni� inni, co robi�. Dla mnie licz� si� w��cznie, worki durry, konie i miecze. Mog� je policzy� i odpowiedzie�: jest szansa. Albo nie ma. �yj� na ziemi i patrz� na ziemi�, Mroku. Widz� rzeczy maj�ce znaczenie i takie, kt�re go nie maj�. Nie zajmuj� si� �ciganiem wiatru, snami i �wiat�em ksi�yca. Nie wtr�cam si� w sprawy nadaku i kl�tw uroczysk. Wierz� w Stworzyciela, lecz on jest daleko. Uczyni� ludzi wolnymi i dlatego nie mo�e nam pom�c, bo w�wczas przestaliby�my o sobie decydowa�. Dlatego na �wiecie jest z�o i s� Amitraje. Ale s� te� ostrza i r�ce, by si� im przeciwstawi�. Takie rzeczy rozumiem.

� Szkoda, �e prorokini nie my�li jak ty � odpar� Mrok zza swojej kolczej zas�ony. � Gdyby spojrza�a na imperialn� armi�, gdyby policzy�a ostrza i worki durry, pewnie nigdy nie opu�ci�aby swojej pustynnej pustelni. Ale ona wola�a �owi� wiatr i �wiat�o ksi�yca. Zaufa� snom. I teraz jej sny musz� by� snami wszystkich a� po Wszechmorze, Kebir i Nassim.

Wypi�em kolejny �yk z jego drewnianej flaszki. Nap�j w �rodku pachnia� mocno korzeniami i zio�ami, mia� dziwny smak, ale nie by� ostry jak ambrija. R�ce ju� mi si� nie trz�s�y, powoli ogarnia�o mnie zoboj�tnienie. Nie spok�j, lecz w�a�nie zoboj�tnienie. Ciemno��, kt�ra usadowi�a si� w moim wn�trzu jakby si� skurczy�a, ale pozosta�a ciemno�ci�. Czarn�, ponur� jam�.

� By� mo�e uczyni�, jak radzisz, wielebny � oznajmi� dow�dca. � A mo�e inaczej. Musz� pomy�le�. Kiedy zdecyduj�, dowiesz si� o tym. Znajd� ch�opakowi jaki� k�t i dopilnuj, �eby wyleczono jego przyjaciela.

� Tohimonie?

� Tak, ch�opcze?

� Nie wiem, ani jak to daleko st�d, ani ile czasu up�yn�o, lecz wiem co�, co mo�e by� wa�ne � oznajmi�em. Knot patrzy� na mnie nieruchomym, zm�czonym wzrokiem. � W osadzie Aszyrdym mieszka niewielu kap�an�w. Zaledwie kilkoro. Jest tam jedna stara Wiedz�ca, kt�ra mo�e by� niebezpieczna. Archimatrona nie ma jednak wcale mocy. Nie potrafi czyni�, nie umie te� rz�dzi�. Pilnuje tylko mostu i zatrzymuje wielu podr�nych. Cz�� zabija w �wi�tyni, a cz�� kieruje do budowy spichrzy. S� w�r�d nich Kireneni i s� inni ludzie, kt�rzy jednak uciekaj� od w�adzy Pramatki i Czerwonych Wie�. Ca�e miasto natomiast jest zawalone durr� i stadami byd�a, kt�rych kap�anka nie chce odda� wysokim rodom, bo boi si�, �e popadnie w zale�no��. Tego wszystkiego pilnuje zaledwie binhon piechoty i hon jazdy po�cigowej. Zaganiaczy. Pochodz� ze ��mijowego" tymenu, s� znudzeni i maj� niskie morale. Jest jeszcze stra� �wi�tynna. Mo�e hon, najwy�ej dwa. Zbieranina. Bandyci i maruderzy. Do tego na szlaku, o staje za mostem pojawi�o si� uroczysko. Wiem, bo widzia�em na w�asne oczy. To wszystko. Pomy�la�em, �e gdybym by� pahan-dejem albo tymen basaarem, chcia�bym o tym us�ysze�.

� Co by� zrobi�, gdyby� us�ysza�?

� Pos�a�bym tam binhon szybkiej jazdy i tyle woz�w, ile bym znalaz�. Opanowa�bym miasto, spali� wie��, uwolni� ludzi i zabra� zapasy. A od archimatrony dowiedzia�bym si�, jak teraz brzmi nowa mowa b�bn�w. Od czasu gdy widzia�em miasto, wprawdzie co� mog�o si� zmieni�, mo�esz te� s�dzi�, �e k�ami�. W takim razie kilku tropicieli szybko zorientowa�oby si� w czym rzecz. A lekka jazda mo�e w razie czego p�j�� w rozsypk� i wycofa� si�, gdyby co� by�o nie tak.

Knot u�miechn�� si� pow�ci�gliwie i pokiwa� g�ow�. A potem spojrza� mi w oczy.

� Mimo m�odego wieku my�lisz jak dow�dca. Zastanawiam si�, kim ty w�a�ciwie jeste�, synu Oszczepnika. Ale powiedz mi jedno: jak sk�oni�by� archimatron�, by zdradzi�a ci mow� b�bn�w? Poprosi�by� j�? Zastraszy�? Rozpali� �elazo do bia�o�ci? A mo�e rozkaza�by� N�Gwembie wbi� jej ig�y w g�ow�? Milcza�em.

Mnich uni�s� si� z chrz�stem zbroi i uj�� mnie za rami�.

� Chod�my.

Na zewn�trz �wieci�o o�lepiaj�ce s�o�ce i wisia�o ogromne, b��kitne niebo. Ze szczytu dziwnego, p�askiego wzg�rza widzieli�my daleki horyzont, nikn�cy w�r�d �wietlistej mgie�ki. Nieko�cz�ce si� b�otniste pustkowie i �agodne wzg�rza majacz�ce z jednej strony, such� ja�ow� r�wnin� pokryt� krzewami i ska�ami z drugiej, a� po wznosz�ce si� w oddali rude, ponure szczyty g�r.

� Wcale nie mia�e� ochoty z nami zosta�, prawda? � zapyta� Mrok. Rozmowa z kim� skrytym nieustannie za migotliw� zas�on� by�a uci��liwa. Mnich nie mia� twarzy. Nie wiadomo by�o, czy si� u�miecha, kpi, czy m�wi serio. By� tylko g�os. Spojrza�em na niego, ale nie odezwa�em si�.

� Po prostu s�dzi�e�, �e powiniene�. �e to jest twoje miejsce. Tymczasem wszystko, co spotka�o ciebie i twojego przyjaciela, sprawi�o, �e nie jeste� pewien, czy w og�le chcesz by� dalej Kirenenem.

� A kim m�g�bym by�? � zapyta�em. � Jestem Kirenenem bez wzgl�du na to, co sobie my�l� albo jakie mam samopoczucie. Jestem bardziej ni� m�g�by� przypuszcza�. Mo�e bardziej ni� ktokolwiek tutaj. To moja natura. To nie co�, co mo�na wybra�.

� Tak, ale my�l�, �e teraz nadziej� daje ci tylko przekonanie, i� jest jeszcze wielu innych, kt�rzy post�puj� inaczej ni� my. Kt�rzy trzymaj� si� zasad cywilizacji i kodeksu wojny. �e my tutaj jeste�my spaczeni. Musia�e� ucieka� przez ca�y kraj i patrze� na rzeczy, kt�re nigdy nie powinny mie� miejsca. Patrzy�e� i my�la�e�: �Gdzie� tam jest inny �wiat. Jest m�j nar�d, kt�ry nigdy by tak nie post�pi�. By� kiedy� taki kraj. Gdybym tylko m�g� trafi� mi�dzy nich, gdybym m�g� odnale�� moj� ojczyzn�". A teraz znalaz�e� i pierwsze, co do�wiadczy�e�, to niewybaczalne okrucie�stwo. Z r�ki swoich.

� Och, przesta� si� maza�, wielebny � warkn��em. � Jeste� cz�owiekiem �wi�tobliwym, ale gadasz jak Amitraj. Raz tak, raz owak, raz ci przykro, a raz uwa�asz si� za sprawiedliwego. Miotasz si� jak chor�giewka, zale�nie, co poczujesz. Zdecydowali�cie, �e w waszej sytuacji wolno wam wydobywa� wiadomo�ci torturami, wi�c nie udawaj teraz, �e to niewybaczalne. Jest wybaczalne, bo zdecydowali�cie, �e tak uczynicie. Wojna to tryumf konieczno�ci! Kirenen zastanawia si�, zanim zdecyduje. A kiedy zdecyduje, nie mo�e tego ju� cofn��. Musi stan�� twarz� w twarz ze swoim wyborem. Zdecydowali�cie, �e zrobicie co�, co zapaskudzi wam go-hanmi i b�dzie niegodne. Postanowili�cie przyj�� to na siebie, bo stawka jest wysoka i jest to mo�e konieczne. Wi�c unie� twarz i przyjmij ci�ar, jaki wybra�e�. Nie dopominaj si� o moje wybaczenie, bo jeszcze przed godzin� robi�em pod siebie z b�lu i przera�enia.

Umilk�em, bo Mrok po�o�y� glewi� na ziemi i z chrz�stem sk�oni� przede mn� pokryt� kolczug� g�ow�.

� Kodai massa, tohimon!

� Matagei � mrukn��em. A nagle us�ysza�em lekkie dzwonienie stalowych k�ek. G�owa mnicha dr�a�a lekko i pomy�la�em, �e p�acze, gdy zrozumia�em, �e Mrok �mieje si� bezg�o�nie.

� Kpisz ze mnie? � zapyta�em.

� Nie, synu Oszczepnika. Ale twoja reprymenda by�a tak naturalna, �e w ustach ch�opca a� nieoczekiwana. Nawyk�e� do rozkazywania i to od dawna. Unikaj tego, bo to najg�upszy spos�b, w jaki mo�esz si� zdradzi�. Mia�by� oczywi�cie racj�, gdyby nie to, �e nast�pi�o nieporozumienie. M�wi�em tylko, �e wiem, co czujesz i co sam czu�bym na twoim miejscu. Ja patrz� na �wiat inaczej ni� normalni ludzie. Jak ka�dy mnich jestem troch� szalony. Widz� po��czenia.

� Widzisz po��czenia?

� W�a�ciwie przeczuwam. Mi�dzy sprawami, lud�mi i celami. S� delikatne jak ni� i mog� zosta� przerwane, lecz s� widoczne. �atwo je pozrywa� i post�pi� wbrew losowi. Od upadku Tygrysiego Tronu brniesz przez wrogi kraj. W�drujesz z misj�, kt�ra nie ma dla ciebie �adnego sensu. Sam w�r�d wrog�w. Gdyby� trafi� mi�dzy nas i nie spotka�a ci� z naszej strony krzywda, ju� by� tu zosta�. Trafi�e� mi�dzy swoich, a to, co robimy, ma prosty, �atwy do przyj�cia sens. Chcemy przetrwa�. Chcemy si� broni�. Po prostu stan��by� u naszego boku. To wydaje si� du�o m�drzejsze ni� beznadziejna podr� w niejasnym celu. Po prostu zerwa�by� nici. A tak wolisz chyba wr�ci� na szlak i kontynuowa� swoj� misj�. Skrzywdzono ci�, wi�c nie b�dziesz si� waha�. P�jdziesz, gdzie prowadz� ci� linie losu. Tak czasem dzia�a rozum cz�owieka.

Stan�li�my przed okr�g�ym otworem kolejnego, l�ni�cego niczym per�a kulistego budyneczku.

� Odpocznij � powiedzia� kap�an. � Kaza�em tu umie�ci� twoje rzeczy, pos�a�em te� po napar. Jest mata do spania, koce i lampa. Kto� przyniesie ci co� do jedzenia.

� Gdzie znajd� Brusa? Chc� go zobaczy�.

Machn�� r�k�, wskazuj�c gdzie� poza kraw�d� p�askowy�u, jakby chcia� powiedzie�, �e Brus odfrun�� na po�udnie.

� Na pierwszym poziomie, tam gdzie m�j lazaret. Ale on teraz g��boko �pi. Poda�em mu zio�a. Nie obudzi si� wcze�niej ni� jutro ko�o po�udnia. Wtedy sam ci� zaprowadz�.

Zosta�em sam. Sam, w okr�g�ym, pustym budynku, przypominaj�cym wielk�, odwr�con� misk� do zupy, roz�wietlonym jasnym blaskiem, jakby kamie�, z kt�rego by� zbudowany, prze�wieca� niczym cienki papier. W czasach pokoju nikt nie zbli�a� si� do prastarych ruin. Zdarza�y si� w nich dziwne rzeczy. Pojawia�y si� �wiat�a i g�osy, otwory czasem zamyka�y si�, a budynki zmienia�y po�o�enie. Widywano demony. Powszechnie uwa�ano, �e ruiny s� przekl�te. Ale teraz by�a wojna i cudaczne, troch� przera�aj�ce budowle zapomnianych lud�w sta�y si� po prostu schronieniem. Niczym wi�cej. Na �wiecie by�y znacznie gorsze rzeczy ni� przedwieczne demony, a tutaj przynajmniej nie pada�o na g�ow�.

Przez d�ugi czas siedzia�em na zwini�tej macie i t�po patrzy�em na zewn�trz. Na idealnie r�wny p�askowy� zastawiony kulistymi budowlami, po kt�rym krz�tali si� ludzie. Kireneni.

Moi ludzie.

Nie wiem, sk�d wzi�o si� we mnie kiedy� przekonanie, �e je�li odnajd� rodak�w, to stan� na ich czele. By�em tylko niedobitkiem klanu �urawia. Prawie dzieckiem. Cho�bym powiedzia� im wszystkim, kim jestem, to czas Tygrysiego Tronu min��. Cesarz bez swojego pa�acu, bez zbrojnych i bez poddanych wierz�cych w jego w�adz� jest nikim. Zwyk�ym cz�owiekiem.

Pod �cian� kto� postawi� m�j kosz podr�ny. Ucieszy�em si�, �e tropiciele go zabrali, cho� to by�o logiczne. Obserwowali nas przez ca�y dzie�, bo wydali�my si� dziwni. Podejrzani. Wi�c rzeczy, kt�re mieli�my przy sobie, te� mia�y znaczenie. Zabrali, �eby je zbada�, ale i tak mi�o, �e oddali.

Wyjmowa�em wszystko z kosza i rozk�ada�em ostro�nie na macie. Uspokaja�o mnie to i mia�o poz�r jakiego� celowego dzia�ania. Niczego nie brakowa�o, poza tym, �e niekt�re zapasy zd��y�y si� zepsu�, wi�c je wyrzuci�em. A potem zorientowa�em si�, �e to rzeczywi�cie m�j kosz, nie Brusa. Ubrania mia�y odpowiedni rozmiar, znalaz�em nawet swoj� kul� �ycze�. Przez chwil� patrzy�em na ni� i zastanawia�em si�, dlaczego nie chce mi si� p�aka�. Uczucie by�o takie, jakby moje serce wysch�o na kamie� i stwardnia�o niczym glina.

Od�o�y�em kul� pieszczotliwie na bok, pog�adzi�em kij szpiega. Miecz, �a�cuch, ostrze w��czni, kt�re mog�o te� by� no�em. Klejony, drewniany trzonek udaj�cy kij rozk�ada� si� na kilka cz�ci. Wzi��em jedn� z moich przepasek i wyczy�ci�em ostrza, znalaz�em r�wnie� ma�� ceramiczn� ose�k� i doprowadzi�em bro� do porz�dku. Odla�em troch� oliwy z lampy i nasmarowa�em brzeszczoty, potem z�o�y�em kij z powrotem w jedn� ca�o��.

Gdybym mia� worek i troch� d�bowych trocin, oczy�ci�bym jeszcze �a�cuch.

Przejrza�em ca�y dobytek, jedn� rzecz po drugiej. Starannie, jakbym si� do czego� szykowa�.

Sp�dzi�em tak wi�ksz� cz�� dnia. Nie pami�ta�em, od jak dawna nie musia�em albo i��, albo si� ukrywa�. Nie musia�em niczego. Po raz pierwszy od r�wnie dawna by�em te� rzeczywi�cie sam. Towarzystwo Brusa nie by�o uci��liwe, ale stali�my si� nieroz��czni. Czu�em, jakby jego nieustaj�ca obecno�� wsysa�a moje my�li. Jakbym stopniowo traci� siebie.

Teraz nikt na mnie nie polowa� i by�em sam. Siedzia�em wi�c z r�koma opartymi o kolana i patrzy�em przed siebie. Co jaki� czas popija�em �yk lekarstwa z flaszki, kt�r� da� mi mnich-wojownik. Wype�nia�o mnie oboj�tn�, spokojn� pustk�. Jakbym zamienia� si� w ska��.

Odpowiada� mi ten stan.

Nie chcia�o mi si� z nikim rozmawia� ani nikogo widzie�. Nie chcia�o mi si� niczego. Napar dzia�a�, cho� od czasu do czasu wraca�o wspomnienie dzisiejszego poranka i wtedy ogarnia�a mnie przera�liwa groza, przejmuj�ca do szpiku ko�ci niczym mr�z. Trwa�o to przez chwil�, kiedy trz�s�em si� zwini�ty w k��bek, a potem zio�a znowu uspokaja�y m�j umys� �agodnie jak ko�ysanka.

Sp�dzi�em tak sporo czasu, drzemi�c, budz�c si�, dr��c w atakach paniki albo gapi�c si� przed siebie. Nie dzia�o si� nic, lecz czu�em, �e w�a�nie co� takiego by�o mi potrzebne. S�ysza�em odleg�e rozmowy, nawo�ywania dzieci, porykiwania zwierz�t, odg�osy codziennej krz�taniny, ale s�ucha�em tego bez wi�kszego zainteresowania.

Jakbym by� zwierz�ciem albo przedmiotem. Kamieniem. Drewnianym s�upem. Nie marzy�em, nie t�skni�em, a co u mnie bardzo niezwyk�e, nie pragn��em nawet cia�a kobiety. Po prostu le�a�em na macie, jakbym ca�y si� goi�.

Powoli odzyskiwa�em siebie. Przez ostatnie miesi�ce by�em a to w�druj�cym Sindarem, a to adeptem, a to cesarzem, to znowu cesarskim pos�a�cem albo tohimonem klanu �urawia. Poma�u nie wiedzia�em ju� sam, kim jestem.

Filar, syn Oszczepnika. Terkej Tend�aruk. Agyren Kysaldym. Ard�uk Hatarma�. Tyle imion. Tylu r�nych ludzi. Ka�dy by� inny. Kt�ry by� mn�? Kt�rym sam by�em?

Kim w og�le by�em?

Nie wiedzia�em przecie� nawet, ile tak naprawd� mam lat. Czym innym jest czas liczony od dnia narodzin, a czym innym czas, kt�ry si� prze�y�o. Miesi�ce p�yn� raz szybciej, raz wolniej. Czasem kilka dni s� jak ca�e lata. Dni, a nawet godziny mog� zmieni� cz�owieka na zawsze. Kiedy indziej znowu nic si� nie dzieje i mimo �e czas p�ynie, to tak, jakby sta� w miejscu. Cz�owiek si� niczego nie uczy, trwa, nie zmienia si�.

By�em jeszcze prawie dzieckiem, ale prze�y�em wi�cej ni� niejeden doros�y. Gdybym by� synem kupca gdzie� pod panowaniem mojego ojca, ledwo wyr�s�bym z dzieci�stwa. Obchodzi�yby mnie tylko dziewcz�ta, ta�ce i nocne zabawy w tawernach. Wci�� ch�tnie puszcza�bym latawce i struga� okr�ty z drewna albo gra� na cintarze. Pewnie wcale nie mia�bym krwi na r�kach, mo�e nawet nie prze�y�bym porz�dnej b�jki. Nie zna�bym wi�kszych zmartwie� ni� nudna nauka rzemios�a lub surowo�� nauczyciela. Szczytem cierpienia by�aby dla mnie oboj�tno�� dziewcz�cia, skr�cona kostka czy b�l z�ba.

Gdybym nadal mieszka� w Tygrysim Pa�acu, by�bym z kolei jednym z nast�pc�w tronu. Pomagaj�cym w rz�dzeniu, czuj�cym na karku ci�ar los�w milion�w poddanych. �y�bym sprawami cesarskimi i pod wieloma wzgl�dami musia�bym by� bardziej doros�y ni� normalny szesnastolatek.

Na to jednak, by boryka� si� z losem, kt�ry przypad� mi teraz w udziale, by�em wci�� zbyt s�aby. Brakowa�o mi spokoju, rozs�dku i odporno�ci ludzi w sile wieku. Z drugiej strony, jako� sobie radzi�em i szybciej ni� oni potrafi�em doj�� do siebie.

Przele�a�em tak wiele godzin, na zmian� �pi�c, patrz�c przed siebie i nasi�kaj�c milczeniem. Nawet nie chcia�o mi si� my�le�, ile razu w ci�gu ostatnich paru dni �egna�em si� z �yciem, przekonany, �e tym razem nadszed� m�j koniec.

By�em wyczerpany.

P�nym popo�udniem jednak zacz��em dochodzi� do siebie, co pozna�em po tym, �e poczu�em g��d. �ycie wraca�o i mia�o swoje prawa. Wci�� te� dr�czy� mnie niepok�j o Brusa. Czu�em, �e musz� go zobaczy�, ale po prostu nie mog�em si� ruszy�. Wreszcie wsta�em i niech�tnie opu�ci�em swoj� cich�, bezpieczn� kopu��. Wszed�em na powr�t w �wiat, kt�rego mia�em ju� dosy�.

Przede wszystkim poszuka�em jakiego� miejsca, w kt�rym mo�na oczy�ci� brzuch. W skale naturalnie nie mogli wykopa� latryny, ale okaza�o si�, �e wykorzystali jedn� z dziwacznych, pustych niby-studni, takiej jak ta, w kt�rej mnie zamkni�to. Poczu�em lekk� wdzi�czno��, �e m�j areszt nie by� wykorzystywany w takim celu. Studni� nakryto platform� zdj�t� z wozu i os�oni�to parawanem. Postawiono nawet misk� z wod�, by si� oczy�ci�, i drug�, w kt�rej mo�na umy� r�ce. Latryna by�a akurat pusta. Na poziomie gdzie znajdowa�a si� kopu�a, w kt�rej odpoczywa�em, w og�le kr�ci�o si� niewielu ludzi. Chyba przeznaczono j� dla dow�dztwa. Ca�y ob�z znajdowa� si� ni�ej, na tarasie otaczaj�cym dziwaczne, �ci�te wzg�rze. Mo�na by�o si� tam dosta� po w�skich, wyci�tych w skale schodach.

Sta�y tu dziesi�tki woz�w taborowych, ch�opskich dwuk�ek albo kupieckich platform. Rozstawiono mi�dzy nimi prowizoryczne namioty, wi���c odci�gi do woz�w i opieraj�c maszty o ska��. By�y namioty wojskowe, by�y te� konstrukcje z jakichkolwiek plandek. Wsz�dzie kr�cili si� ludzie i nikt nie zwraca� na mnie uwagi. Pomi�dzy namiotami biega�y dzieci, kobiety pra�y, niekt�rzy spali po prostu na wozach i pod wozami, na rozwini�tych na skale matach, albo po prostu siedzieli i patrzyli przed siebie, tak samo jak ja przed chwil�. Wielu by�o rannych, a wszyscy wygl�dali na wyczerpanych i wyn�dznia�ych.

Tam, gdzie znajdowa�o si� wojsko, zachowywano jako taki porz�dek, ale �o�nierze sprawiali wra�enie przypadkowej zbieraniny z rozmaitych tymen�w, ich oporz�dzenie by�o pstrokat� mieszanin� kurt r�nych oddzia��w i cywilnych ubra�, niekt�rzy mieli pe�en rynsztunek, innym brakowa�o broni, widywa�em ludzi uzbrojonych w zwyk�e rolnicze narz�dzia. Tasaki do ci�cia durry, cepy i siekiery.

Widzia�em prowizoryczny warsztat kowalski, gdzie p�on�� ogie�, szcz�ka�y m�oty, dw�ch m�czyzn w sk�rzanych fartuchach prostowa�o i ostrzy�o miecze, przekuwa�o na nowo poszczerbione ostrza, wyklepywa�o powgniatane he�my. Z jednej strony pi�trzy�a si� sterta zniszczonej broni, pancerzy i he�m�w, z drugiej odk�adano ju� naprawione, posegregowane, porz�dnie poustawiane w koz�y.

Nigdy w �yciu nie widzia�em naraz tylu Kirenen�w. Wszyscy nosili jakie� no�e, cho� niekoniecznie bezcenne klanowe ostrza. Wielu mia�o kirene�skie ubrania, pozostali naszywali albo nawet malowali klanowe znaki na r�kawach i plecach wojskowych kurt lub kastowych kaftan�w.

Wtedy po raz pierwszy chyba w �yciu poczu�em si� cz�ci� mojego narodu. Przez wszystkie lata uwa�a�em kirene�sko�� za co� w rodzaju tajemnego stowarzyszenia. Co�, co istnia�o g��wnie w Wiosce Chmur i pomi�dzy dworzanami mojego ojca, ale by�o jako� prywatne. Tu przeciska�em si� przez t�um wysokich, szczup�ych ludzi o z�otawej sk�rze jak moja, s�ysza�em d�wi�ki w�asnej mowy mieszaj�ce si� z codziennym amitrajskim. Zwykli ludzie. Zwykli Kireneni.

M�czyzna siedzia� pod p��ciennym daszkiem rozpi�tym pomi�dzy wozami taborowymi i gra� na cintarze. Patrzy�em na jego palce z metalowymi nak�adkami biegaj�ce sprawnie po szerokim gryfie instrumentu. M�czyzna �piewa� bajk� o Cz�owieku z Pierwszego Ksi�yca, a siedz�ce wok� t�umnie dzieci patrzy�y w niego jak w zorz� i robi�y strza�y. Obsadza�y groty, zak�ada�y brzechwy z najr�niejszych pi�r i mocowa�y je oplotem mocnej nici. Gotowe pociski l�dowa�y w koszach i stercza�y z nich niczym p�ki dziwacznych, kolorowych ro�lin.

�azi�em tak troch� bezmy�lnie w�r�d krz�taj�cych si� wsz�dzie ludzi i nie mog�em poj��, dlaczego czuj� si� samotny. Wszyscy byli tu razem i w jakim� celu. Wszyscy mieli co� do roboty. Sprawiali wra�enie, �e wszyscy si� znaj�.

Ja przyszed�em znik�d, a moim celem by�a dalsza w�dr�wka w nieznane. Rozkaz mojego ojca, kt�rego nie rozumia�em.

Zaczepi�em przechodz�c� obok dziewczyn� i zapyta�em j�, gdzie jest szpital. Spojrza�a na mnie wielkimi, fio�kowymi oczami, w kt�rych czai�o si� zdumienie. Zwyczajem Kirenenek na wojnie mia�a na sobie m�skie ubranie, fioletowe w�osy splot�a z ty�u, ale solidnie wypchany prz�d kurty nie pozwala� na w�tpliwo�ci, z kim mam do czynienia.

� Co� ty za jeden? � fukn�a, ostentacyjnie opieraj�c d�o� na r�koje�ci klanowego no�a. � Jak mo�na nie wiedzie�, gdzie jest szpital. I czego chcesz od wielebnego Mroka? My�lisz, �e on nie ma nic do roboty? Dlaczego sam si� za co� nie we�miesz?

� Przesta� mnie �aja� � warkn��em. � Nic ci do tego, kim jestem i czego szukam. Po prostu grzecznie zapyta�em ci� o drog�. Jestem Filar, syn Oszczepnika, tohimon klanu �urawia. A kim ty jeste�, �eby od razu na mnie ujada�?

� Jestem Woda, c�rka Tkaczki, pochodz� z klanu Ryby. I nie wierz�, �e jeste� tohimonem. Ledwo odros�e� od ziemi. Nawet nie masz no�a. I dlaczego w og�le nie masz w�os�w?

� Jeste� bezczelna, pyskata i niewychowana � wycedzi�em. � Najgorszy rodzaj dziewczyny. Wydaje ci si�, �e mo�esz ka�dego bezkarnie obra�a�. Jest wojna. M�j ojciec zgin��. Jestem tohimonem, lecz z mojego klanu by� mo�e ocala�em tylko ja i jeden cz�owiek. Cz�owiek ten jest teraz w lazarecie. Chc� si� z nim widzie� i sprawdzi�, czy czego� nie potrzebuje. Przybyli�my dopiero wczoraj, wi�c nie wiem, gdzie jest lazaret.

� Zaprowadz� ci� � powiedzia�a, przygryzaj�c warg�. � Nie jestem pewna, ale mo�e tu s� jeszcze jacy� ludzie z klanu �urawia.

� Gdzie tu mo�na dosta� co� do jedzenia? � zapyta�em, gdy szli�my wzd�u� woz�w.

� Nawet tego nie wiesz? � zapyta�a podejrzliwie. � Sk�d ty si� w og�le wzi��e�?

� Nic ci nie przyjdzie z tego wypytywania. Ci, kt�rzy powinni o mnie wiedzie�, W�ze�, syn Ptasznika, Knot, syn Kowala i Mrok, wiedz�. I niech ci to wystarczy. Czy nie potrafisz odpowiedzie� na proste pytanie inaczej ni� tylko kolejnym pytaniem?

� Po prostu nie rozumiem, dlaczego ci nie powiedziano, sk�d wzi�� posi�ek?

� Kto� mia� mi przynie�� � odpar�em. � Tak zdecydowano.

Znowu przygryz�a warg�.

� To by�e� ty? Nie mia�am czasu. W szpitalu s� dziesi�tki rannych. Nie wiem, dlaczego mia�abym nosi� jedzenie komu�, kto mo�e p�j�� o w�asnych si�ach.

� Dlatego, �e ci to polecono � powiedzia�em cierpliwie. � Na tym polega wojsko. W�a�nie dlatego z dziewcz�t na wojnie jest wi�cej zamieszania ni� po�ytku.

� A co mia�abym robi�? Jestem Kirenenk�, wi�c walcz�. By�o wiele niewiast, kt�re okry�y si� chwa�� na wojnie. Nie s�ysza�e� nigdy o Bryzie, c�rce Wieszczki?

� S�ysza�em � odpar�em ze znu�eniem. � Ale to nie jest bohaterski epos, a wojna. I to paskudna. Nie spodziewaj si� tu chwa�y, tylko b�lu, smrodu, strachu i cierpienia.

� Zabi�am ju� Amitraja! � zawo�a�a. � A ty?

� Ja zabi�em kilku. W tym skrytob�jc�. Jednak nie sta�em si� od tego lepszy. To tylko konieczno��. Go-hanmi.

� Prawdziwy Kirenen jest m�ny i pe�en honoru. Z rado�ci� oddaje �ycie za sw�j klan, nar�d i Stworzyciela. Zabija jak wilk i �mieje si� ze zwyci�stwa, a nie ma�e si� i opowiada o go-hanmi. W �Pie�ni o Bryzie" jest wyra�nie powiedziane...

Machn��em r�k� i zamilk�em. Przeszli�my jeszcze kawa�ek. Woda poczu�a si� zlekcewa�ona, wi�c obrazi�a si� na mnie, ale po drodze zruga�a kilka przypadkowych os�b i pouczy�a ich, jak maj� si� zachowywa� prawdziwi Kireneni. Czterech �o�nierzy piechoty, popijaj�cych wino palmowe z jednej tykwy i graj�cych w ko�ci, zamiast poszuka� po�ytecznego zaj�cia; jak�� przystojn� kobiet� siedz�c� na wozie, kt�ra czesa�a si� i stroi�a, jakby wybiera�a si� na wesele, podczas gdy ludzie cierpi� i walcz�; a na koniec z�aja�a dzieciaka, siedz�cego na dyszlu i p�acz�cego bezg�o�nie z oczami wbitymi w przestrze�. Ten z kolei by� ju� prawie m�czyzn� i powinien okazywa� m�stwo wojownika. Mia�em ju� Wody serdecznie dosy�.

Przykucn��em przy ch�opaku i ostro�nie dotkn��em jego ramienia.

� Mog� obejrze� flet, kt�ry masz za pasem? Umiesz gra�?

Pokr�ci� g�ow�.

� To flet mojej siostry. Tylko ona mi zosta�a, a teraz le�y chora w lazarecie. Ma ��t� gor�czk�. M�wi�, �e mo�e umrze�. Przecie� ma dopiero osiem lat!

� Ale dot�d nie umar�a � powiedzia�em. � A w lazarecie pr�buj� j� leczy�, wi�c jeszcze jej nie op�akuj. Mo�e wyzdrowieje i tw�j b�l oka�e si� niepotrzebny. Podaj mi flet, nie zabior� ci go przecie�.

Wzi��em flet, zwyk�y, trzcinowy sakukami i dmuchn��em na pr�b�. Mia� mi�y, prosty d�wi�k, wi�c zagra�em jak�� melodyjk�, potem nast�pn� i jeszcze jedn�. Nie by�em mistrzem fletu, lecz proste, ludowe piosenki potrafi�em zagra�.

Zauwa�y�em, �e gromadzi si� przy nas wi�cej dzieci. Umorusanych, w podartych kurtach, ale z klanowymi obszyciami i no�ykami u biodra. Usiad�y wok� mnie na ziemi, patrz�c ogromnymi, wilgotnymi oczami, niczym sp�oszone zwierz�tka. Oczami, w kt�rych zobaczy�em po�og�, krew i poniewierk�.

Woda sta�a nad nami ze zniecierpliwion� min� i ostentacyjnie za�o�onymi r�kami.

Gra�em jeszcze jaki� czas i mia�em wra�enie, �e na �ci�gni�tych twarzach ma�ych s�uchaczy zaczynaj� pojawia� si� cieplejsze uczucia. Mniej przypomina�y przera�one szczeniaczki, a bardziej normalne dzieci, kt�re powinny teraz uczy� si� znak�w albo rzuca� do siebie pi�k�, a nie brn�� przez pustkowia, �cigane przez wszystkie tymeny imperium.

W pewnym momencie nie wiedzia�em ju� sam, co gram, gdy nagle zorientowa�em si�, �e melodia, kt�ra wyp�ywa spod moich palc�w, jest t� sam� �Pie�ni� o bohaterstwie", kt�r� podnosi�em na duchu moje tresowane bystretki.

To by� zwyk�y flet i zwyk�e dzieciaki, nie mog�em mie� nad nimi dziwnej w�adzy, jak� nad zwierz�tami dawa� mi tamten instrument, a mimo to co� w nich si� zmieni�o. Przesta�y pochlipywa�, zacz�y te� prostowa� plecy, a na twarzyczkach pojawi� si� wyraz jakiej� dziwnej, spokojnej zaci�to�ci.

Przesta�em gra� i odda�em flet ch�opcu.

� Zanim powiesz, �e prawdziwy Kirenen u�ywa fletu tylko do tego, by t�uc nim po �bie Amitraj�w, poka� mi ten lazaret.

Poszli�my wi�c do lazaretu, cz�� maluch�w podrepta�a za nami.

� Czyje to dzieci? � zapyta�em. � Czy nie maj� rodzic�w albo innych krewnych? Kto si� nimi opiekuje?

� To dzieci wojny � odpar�a nadal obra�ona. � Do��czy�y do nas i wszyscy si� nimi opiekujemy, ale nie wiem nawet, czy wszystkie s� Kirenenami.

� Z czasem stan� si� Kirenenami � powiedzia�em. � O ile w og�le prze�yjemy.

Lazaret otacza�y rozstawione wsz�dzie parawany, ale sk�ada� si� g��wnie z mat roz�o�onych pod p��ciennymi daszkami, na kt�rych le�eli ludzie, roju much, lataj�cych wsz�dzie pomimo dymu kadzide�, i smrodu. Brusa jednak nigdzie nie widzia�em. Pyta�em o niego na r�ne sposoby, opisywa�em jako Kirenena i Amitraja, lecz nikt nie umia� mi pom�c. Medyk�w by�o tylko pi�cioro, dwoje akurat spa�o, pozosta�a tr�jka krz�ta�a si� pomi�dzy parawanami, nosz�c pokrwawione opatrunki, lekarstwa w ma�ych imbryczkach i naczynia z wod�.

Trz�s�y mi si� r�ce, w �rodku czu�em nag�y strach, jakby wielki w�� po�yka� moje wn�trzno�ci.

A potem zobaczy�em Kebiryjczyka. Upiornie wysokiego i smuk�ego, o wielkich, bia�ych jak cukier z�bach, l�ni�cej, wygolonej czaszce i miedzianobr�zowej sk�rze pokrytej tatua�ami. Siedzia� w kucki pod zamkni�tym, wojskowym namiotem, odziany tylko w przepask� i dziwaczne sanda�y i gra� na dwustronnym b�benku.

Nie mia�em poj�cia, czy to N�Gwemba, kt�rego zd��y�em ju� pozna�, czy kto� inny, ale natychmiast ruszy�em w tamt� stron�.

� St�j! � wrzasn�a Woda i chwyci�a mnie brutalnie za rami�, drug� r�k� si�gaj�c po n�. � Nie wolno tam wchodzi�! Co ty sobie wyobra�asz?

Si�gn��em do jej zaci�ni�tej pi�ci mn�cej kurt� na moim ramieniu i nakry�em j� d�oni�, odwr�ci�em si�, zanurkowa�em pod r�k� Wody, a potem zrobi�em jeszcze jeden ruch i w przelocie wy�uska�em n� z palc�w Kirenenki. Ruszy�em w stron� namiotu, kiedy dziewczyna wywija�a koz�a w powietrzu i wpada�a plecami w stert� pustych wiklinowych koszy.

Odwr�ci�em r�koje�� w d�oni, by ostrze schowa�o si� za nadgarstkiem i opu�ci�em rami� wzd�u� boku.

� Gdzie jest Brus, syn Pio�unnika, kt�rego torturowali�cie dzi� rano? � zapyta�em spokojnie, jakbym dowiadywa� si�, czy mog� po�yczy� szczypt� soli. W �rodku jednak p�on�� mi ogie�.

Kebiryjczyk uni�s� ciemn� twarz, lecz nic nie wskazywa�o na to, by mnie zrozumia�. Po�udniowcy wygl�dali dziwnie. Byli to ludzie pi�kni jak z obrazu, ale wydawali si� strasznie dzicy. Przypominali drapie�ne zwierz�ta, chodz�ce na dw�ch nogach niczym ludzie. Dwunogie leopardy o twarzach pos�g�w.

Powt�rzy�em pytanie.

Kebiryjczyk odstawi� ostro�nie b�benek i spojrza� na mnie upiornymi, ��tymi oczami dzikiego kota. Dotkn�� pi�ci� czo�a i ust, po czym wystawi� przed siebie otwart� d�o�. Nadal siedzia� w kucki, ale niemal si�ga� g�ow� mojej piersi. Pomy�la�em, �e w razie czego nie wolno pozwoli� mu wsta�. By� bardzo chudy, lecz �ylasty, a jego w�skie, d�ugie mi�nie wydawa�y si� twarde jak �elazo.

� Cz�owiek nie chodzi namiot � powiedzia� �amanym kirene�skim. � P��tno zawarte. Wielka moc duch�w. Chory-chory. Tam leczenie.

� Brus jest w tym namiocie?

� Nie wolno, n�hana. Olimwenga usuri.

� Musz� go natychmiast zobaczy�, Kebiryjczyku � wycedzi�em powoli, acz stanowczo. Nie mog�em oderwa� wzroku od jego niesamowitych, ��tych oczu. Gapi�em si� i gapi�em, czuj�c, �e dr�twiej� mi policzki. Przypomnia�em sobie, �e przed walk� trzeba widzie� ca�� sylwetk� przeciwnika. Patrze� mniej wi�cej na grdyk� i ogarnia� wszystko, a nie wpatrywa� si� w oczy. Pono� Kebiryjczycy potrafili okie�zna� spojrzeniem dzikie zwierz�ta. Tylko �e ja nie by�em pustynnym szakalem. Musia�em przej��, a on usypia� mnie wzrokiem. Ca�e cia�o wydawa�o mi si� ci�kie i nagle mia�em wra�enie, �e na jego wysokim czole, tu� nad brwiami, otwiera si� kolejna para oczu, mniejszych, lecz tak samo przenikliwych i drapie�nych.

Potrz�sn��em g�ow� i zdo�a�em odlepi� wzrok od twarzy m�czyzny, a potem zrobi�em krok w bok i si�gn��em do p�achty namiotu. Kebiryjczyk zacz�� si� podnosi�. Jednym, zwinnym ruchem, mimo skrzy�owanych n�g.

Skr�ci�em biodra i z obrotu kopn��em go pi�t� cofni�tej nogi. Wydawa�o mi si�, �e moje gwa�towne wierzgni�cie powinno zwali� z n�g onagera, ale trafi�o w pustk�. Dzieli� nas tylko krok i nie mog�em chybi�, a mimo to g�owa i tu��w Kebiryjczyka odchyli�y si� nagle w ty�, jakby m�czyzna zupe�nie nie mia� kr�gos�upa.

Kiedy� w pa�acu widzia�em ta�cz�c� kebiryjsk� akrobatk�. Wysok�, smuk�� i nag�, o ciele l�ni�cym od oliwy. Ta�czy�a, trzymaj�c na g�owie dzban z wetkni�tym do �rodka pucharem. Dzban tkwi� jak przyklejony, a� nagle podrzuci�a go jednym wyskokiem i zamar�a, pochylona do przodu. Dzban wyl�dowa� w jej r�kach, a kielich spad� na wypi�te po�ladki. Dziewczyna bez wysi�ku wygi�a grzbiet w ty�, unios�a dzban nad g�ow�, struga wina trafi�a prosto do pucharu. Potem nagle przerzuci�a d�ug�, wyprostowan� nog� nad g�ow� i przekozio�kowa�a, opieraj�c si� o ziemi� jedn� d�oni�. Kiedy kl�cza�a przed tronem mojego ojca, w d�oni trzyma�a ju� kielich, z kt�rego nie wyciek�a nawet kropla wina.

Straci�em na chwil� r�wnowag� i musia�em odta�czy� par� krok�w, �eby znowu stan�� w bojowej postawie. Poprawi�em palce na r�koje�ci ukrytego za przedramieniem no�a. Kebiryjczyk sta� spokojnie, wyprostowany, na podobie�stwo pos�gu z miedzi. Wydawa�o si�, �e niczego nie zauwa�y�, �e po prostu sobie stoi. Bardzo wysoki i szczup�y, kojarzy� si� raczej z kukie�k� ni� cz�owiekiem. Czu�em, �e je�li drgn�, wybuchnie nagle gwa�townym ruchem jak kobra. Trudno.

� Raja, n�wenzi � powiedzia� cicho. Z j�zyk�w imperium kebiryjski zna�em chyba najgorzej. N�wenzu � przyjaciel. �Spokojnie, przyjacielu". Nie by�em spokojny. I nie by�em jego przyjacielem.

� Hazima indo. Hazima kana. Kuna n�tu. � Wydoby�em gdzie� z mrok�w pami�ci. �Musz� wej��, musz� zobaczy�, m�j cz�owiek". Chyba.

W jego ciosanej twarzy b�ysn�y wielkie, bia�e, per�owe z�by.

Wskaza� palcami na swoje oczy, kt�rych znowu mia� dwoje, jak ka�dy.

� Nie chodzi. Patrzy. Tam wielkie leczenie, ty g�os, krzyk, twoja n�wenzu umrze�. Matufu, rozumie? Wielkie leczenie. Wielkie duchy.

Matufu � �mier�.

� Zabij�, ci�, psie! � wrzasn�a Woda, gnaj�c w nasz� stron� ze z�amanym trzonkiem od �opaty w d�oni. � Ty pod�y szczurze!

Kebiryjczyk b�yskawicznie wyci�gn�� przed siebie r�k� i pokaza� jej rozpostarte palce. Nic wi�cej. Woda zatrzyma�a si� nagle, jakby wpad�a na �cian�. Trzonek wypad� z jej d�oni. Cz�� w�os�w wysun�a si� z koka i opad�a na twarz, z oczami l�ni�cymi od �ez w�ciek�o�ci i rozchylonymi ustami wydawa�a si� w�a�ciwie �adna. G�os uwi�z� jej w gardle.

� Prosz�... � powiedzia� do mnie Kebiryjczyk. � Ty n� ziemia, ja poka�e namiot. Tylko patrzy.

� Musz�... � powt�rzy�em z uporem.

� N� ziemia.Tenzangu tilaha, n�te. � �Od�� bro�, cz�owieku".

Ju� mia�em upu�ci� n�, kiedy zobaczy�em twarz Wody. Jej �wi�ty, klanowy n�. Je�li go rzuc�, naprawd� mnie zabije. To Kirenenka. Prawdziwa.

Zaci��em si� lekko w przedrami�, pod�o�y�em d�o� pod ostrze i przykl�k�em, trzymaj�c n� w obu d�oniach, po czym u�o�y�em go na ziemi.

Kiedy ostatni raz widzia�em w�asny n�, spoczywa� na stojaku w mojej komnacie Domu Stali. Ucieka�em w przebraniu i nawet przez my�l mi nie przesz�o, �eby go ochroni� i zabra�. A teraz jaki� zdobywca z �Kamiennego" tymenu obiera� nim bulwy i d�uba� pod pazurami. Co ze mnie za Kirenen?

� Pami�ta. Ty cisza � rozkaza� stanowczo Kebiryjczyk i ods�oni� po�� namiotu.

Trwa�o to kr�tk� chwil�. Nie d�u�ej ni� na trzy kla�ni�cia.

Brus kl�cza� na macie po�rodku namiotu z przekl�tymi kebiryjskimi ig�ami w czaszce, mia� wywr�cone do ty�u oczy b�yskaj�ce od do�u paskiem bieli i kr�ci� g�ow� na boki, strasznie, nieludzko, jakby porusza� nim wodny mechanizm. Mrok sta� za nim, trzymaj�c d�onie po obu stronach jego skroni, i monotonnym g�osem recytowa� litani�. S�owa sypa�y mu si� z ust jedno za drugim, wok� p�on�y ofiarne lampy i kadzid�a. G�os Mroka by� zdarty, wydawa�o si�, �e recytuje od wielu godzin.

To by� egzorcyzm. Mrok usi�owa� wyp�dzi� z Brusa demona.

P�achta opad�a z powrotem.

Nie zd��y�em wrzasn��, nie zd��y�em porwa� z ziemi no�a, nie zd��y�em wedrze� si� do namiotu. Nie zd��y�em nawet nabra� powietrza. Rami� Kebiryjczyka wystrzeli�o w moj� stron�, jego roz�o�ona p�asko d�o� ukaza�a si� przed moj� twarz�. D�o�, w kt�rej nagle otworzy�o si� ��te, tygrysie oko.

A potem zapad�a ciemno��.

Obudzi�em si� w mojej kopule. Je�li wci�� by� ten sam dzie�, to le�a�em bez przytomno�ci nied�ugo, bo s�o�ce ledwo chyli�o si� ku zachodowi daleko nad bagienn� r�wnin�.

Nic mnie nie bola�o, po prostu le�a�em na macie, jakby ca�a wycieczka na dolny poziom twierdzy by�a snem.

Znalaz�em r�cznik i wytar�em nim g�ow�, ale nie znalaz�em na p��tnie �lad�w krwi. Ranki, kt�re zadano mi o�wicie, zd��y�y si� zasklepi�, a nowych nie by�o.

Przekl�te ig�y mo�e i potrafi�y leczy�, lecz nie chcia�em ju� nigdy mie� z nimi nic do czynienia.

Wyszed�em przed kopu�� do kraw�dzi tarasu, a potem siedzia�em z nogami zwieszonymi w przepa�� i patrzy�em na odleg�e g�ry. Gdzie� tam znajdowa�a si� pustynia Nahel Zym. Nieprzebyte morze piachu i ska�, w kt�re o�mielali zapuszcza� si� tylko nieliczni, a jeszcze mniej zdo�a�o stamt�d wr�ci�. Bezwodne pustkowia, uroczyska ipiaskowe demony. Z�owrogi Erg Kra�ca �wiata. Jeszcze za panowania mojego dziadka w g��b Nahel Zymu wys�ano kilka wypraw wojennych. Raz nawet binlik ci�kiej piechoty pustynnej, z rydwanami, broni� i zapasami, pod wodz� szalonego basaara Kitargeja. Nikt ich wi�cej nie widzia�. Tysi�c zaprawionych w boju �o�nierzy, baktriany, ornipanty, dwadzie�cia rydwan�w. Wszystko poch�on�� piach, kt�ry teraz mia�em przemierzy�.

Wspaniale. By�em przecie� Nosicielem Losu. Ojciec chcia�, �ebym poszed� w wydmy Nahel Zymu i spotka� sw�j los. Dobrze. Wed�ug mnie oznacza�o to los wyschni�tego trupa le��cego w�r�d piachu i kamieni na �er s�p�w i szakali. Niech i tak b�dzie, je�li m�j lud b�dzie mia� z tego po�ytek.

Za moimi plecami niebo zabarwi�o si� karmazynem i purpur�, a przede mn� nad odleg�ymi g�rami wstawa� zmierzch, granatowofioletowy jak w�osy Aiiny. Siedzia�em tak, a� nagle pad� na mnie d�ugi, ostatni dzisiaj cie�.

Sta�a tam z koszykiem w r�ku, na tle po�aru zachodu by�a tylko smuk��, czarn� sylwetk�, ale i tak j� pozna�em.

� Doprawdy, mogli przys�a� kogo� innego � rzuci�em ze znu�eniem. � Przysz�a� mnie zabi�, bo dotkn��em twojego klanowego no�a?

Postawi�a kosz na ziemi, opar�a d�onie na udach, pochyli�a g�ow� i zastyg�a w milczeniu.

� Moje zachowanie by�o niewybaczalne � odpar�a szybko i bardzo niewyra�nie. Doda�a jeszcze co�, co mog�o brzmie� jak kodai massa, tohimon, cho� niekoniecznie.

� Nie us�ysza�em ci� � powiedzia�em bezlito�nie.

� Jeszcze nikt nigdy nie zruga� mnie tak, jak wielebny Mrok. Zosta�am upokorzona. Dosta�am rozkaz, by przynie�� ci kolacj� i z�o�y� korne przeprosiny. Naplu�e� mi w twarz. Odebra�e� n� przy wszystkich i nadal �yjesz. Zha�bi�am ca�y klan Ryby. Ale gdybym wype�ni�a rozkaz i przynios�a ci pod nos tw�j przekl�ty posi�ek, nie zacz��by� si� szwenda� po obozie, szlachetny tohimonie, nie narazi�by� na szwank �ycia swojego towarzysza oraz swojej wspania�ej misji. Dlatego przepraszam najuprzejmiej. Zachowa�am si� niewybaczalnie. Kodai massa, tohimon.

� Nawet twoje przeprosiny s� aroganckie � wycedzi�em. � Kilka razy w �yciu mnie przeproszono. Zrobi� to nawet Mrok. Umiem odr�ni� skruch� od buty i bezczelno�ci. Gdy pope�ni si� b��d, przyznanie si� do tego nie jest ha�b� i nikogo nie upokarza. Jest dowodem m�dro�ci i odwagi. Mo�e kiedy� si� tego dowiesz, ale mnie to niewiele obchodzi. Niech si� tym martwi Mrok albo kto�, kto w ataku za�mienia umys�u postanowi z tob� �y�. Ja i tak wkr�tce musz� st�d odej�� i nie s�dz�, �eby uda�o mi si� d�ugo prze�y�. Wi�c sko�cz z tym uk�onem, bo to si� robi �mieszne.

Wyprostowa�a si�, a potem ukl�k�a na ziemi i otworzy�a pokryw� kosza.

� Nie jestem Amitrajk�. Jestem wolnym cz�owiekiem. Umiem wype�ni� rozkaz, ale umiem te� my�le�. My�la�am, �e Kirenenom wolno my�le�. Ka�dy ma swoj� Drog� Pod G�r�, kt�r� przemierza sam, nei?

� Tak, tylko �e jest wojna. W czasie wojny kto� musi dowodzi�. Padaj� rozkazy, kt�re trzeba wykonywa�, nawet je�li wydaj� si� g�upie. Dow�dca polowy nie mo�e t�umaczy� ka�demu w��cznikowi, dlaczego teraz chce szyk klina, a za chwil� �bycze rogi". Wydaje rozkaz. Sam musz� taki wype�ni�, cho� nie rozumiem, po co. To agiru. Zgodzi�em si� na to, bo jestem wolny. I skoro si� zgodzi�em, to teraz jestem pos�uszny. Zostaw te miski, nie musisz przy mnie siedzie�. Umiem sam je��.

� Musz� � oznajmi�a ponuro. � Mrok nie tylko kaza� mi ci� przeprosi�, ale te� us�ugiwa� przy posi�ku, jak s�u��cej.

� Lito�ci... � westchn��em. � Zwalniam ci� z tego rozkazu.

� Nie mo�esz. To moje agiru. Jedynie Mrok mo�e mnie zwolni�.

Usiad�em na g�adkiej skale i patrzy�em, jak wyci�ga z kosza kawa�ek czystej maty, blaszane miski w�o�one jedna na drug�, �y�ki i szczypczyki.

Na�o�y�a potrawk�. Mi�so, warzywa i ostry sos. Hyszmysz. By� aromatyczny, ale pali� jak ogie�. Pono� pozwala� unika� zatrucia, nawet je�li mi�so by�o popsute. Wojskowe jedzenie. Potrawka, durra, troch� chleba, d�uga cebula, by unikn�� zgnilizny dzi�se�.

Wyj�a tykw� i nala�a mi palmowego wina.

� Na�� sobie tak�e � powiedzia�em. � Wystarczy dla dwojga. Ja teraz niewiele jem.

� Mia�am ci us�ugiwa�, nie towarzyszy� � odpar�a z uporem.

Wzruszy�em ramionami.

� Nie ma do�� naczy� � odezwa�a si� po jakim� czasie.

� Jest pusta miska od kaszy � zauwa�y�em. � W koszu jest te� jeszcze jedna �y�ka. Wino mo�emy pi� z jednej czarki.

� Co� takiego! To by�oby prawie jak poca�unek. Co ty sobie wyobra�asz?

� M�wi�em ci ju�, �e jest wojna. A wojna jest okropna.

Robi�o si� ciemno. Na tarasie poni�ej po kolei zapala�y si� ma�e ogniska, migoc�ce w mroku niczym rozsypane rubiny.

Woda westchn�a, przewr�ci�a oczami, lecz na�o�y�a sobie durry i potrawki do drugiej miski. Milczeli�my.

� Co to znaczy, �e jeste� Nosicielem Losu?

� To znaczy, �e musz� p�j��, gdzie mi kazano, chocia� nie ma w tym widocznego sensu. Bo Wiedz�cy uwa�ali, �e z tego ma wynikn�� jakie� dobro dla nas wszystkich. To wszystko. Ale nie pytaj, co to naprawd� znaczy. Dla mnie nic. Podobno s� linie zdarze�, kt�re ��cz� ludzi, rzeczy i miejsca.

� To po prostu los � odpar�a. � Ka�dy ma jaki� los. Swoj� Drog� Pod G�r�. Tylko �e wszystko zale�y od tego, co wybierzesz w danej chwili �ycia. Mo�na i�� wieloma �cie�kami. Tw�j los b�dzie inny zale�nie od tego, czy spr�bujesz mnie teraz poca�owa�, skoczysz z tego urwiska, wylejesz sobie sos na g�ow�, czy spokojnie zjesz kolacj�. Ale niewiele wi�cej mo�esz wybra�. Bowiem nie utoniesz tutaj ani nie odfruniesz. Zatem ka�dy ma wiele los�w. Wiedz�cy musieli uzna�, �e istnieje taka wersja twojego losu, kt�ra wp�ynie na nas wszystkich. Zazwyczaj niesie si� Pod G�r� w�asny. Ale ty jeste� inny. Wleczesz widocznie na barkach �cie�k� �ycia tysi�cy Kirenen�w, mimo �e o tym nie wiesz. Dlatego jeste� Nosicielem Losu.

� Du�o mi l�ej od tego � burkn��em. � Zapal, prosz�, lamp�.

Skrzesa�a ogie� i po chwili migotliwy p�omyk pomalowa� jej twarz z�otym blaskiem. Wielkie, pod�u�ne oczy, p�aski nos i pe�ne, kszta�tne usta, jakby troch� za du�e do jej drobnej twarzy. Niezbyt d�ugie, ciemnofioletowe w�osy, z ty�u zwi�zane na karku w ma�y kucyk, niemal znik�y w ciemno�ci nocy.

� By�oby lepiej, gdyby Wiedz�cy powiedzieli mi, o co im chodzi. Gdybym wiedzia�, co mam zrobi�, po prostu bym to zrobi�. A tak wskazali mi tylko jaki� kierunek. Sk�d mam wiedzie�, kt�ry wyb�r b�dzie w�a�ciwy? Sama powiedzia�a�, �e ka�dy ma wiele los�w. Jak wi�c mam pod��y� za tym, kt�ry jest dobry dla Kirenen�w? Jak mam go rozpozna�? Wiedza, �e od tego zale�y przysz�o�� wszystkich, wcale mi nie pomaga. Mam skoczy� z urwiska? Czy ci� poca�owa�?

� To akurat wyjdzie na to samo. � Roze�mia�a si�. � Ju� lepiej wylej sobie ten hyszmysz na g�ow�. Co robi�e� przed przewrotem?

� By�em dworzaninem w cesarskim pa�acu � odpar�em wymijaj�co. � To by�o tak dawno, �e wydaje si� jakby min�y lata. A ty, co robi�a�?

Umilk�a na d�ugo.

� Mieli�my pi�kny klanowy dom w�r�d ska� i jezior. Nasza rodzina hodowa�a wierzchowce. Wieczorami gra�am na cintarze, a ca�e �ycie sp�dzi�am w stajni. �yli�my jak w Kirenenie. Mieli�my meble, obrazy, dawne pie�ni i zwoje. Ka�dy uprawia� �wi�te rzemios�o. M�j ojciec, matka, moi bracia. Wuj by� kowalem, matka tkaczk�, ojciec bednarzem, jeden brat by� rybakiem, drugi uczy� je�dziectwa. W naszym stylu, nie po amitrajsku. A jakie ty mia�e� rzemios�o?

� Snycerstwo. Ale nie zd��y�em si� porz�dnie wyuczy�. W pa�acu by�o du�o innej pracy.

� Wiem. Cesarz by� zdrajc�. �y� jak Amitraj.

Zacisn��em szcz�ki. Nie przypuszcza�em, �e s�owa Wody tak mnie zabol�. Przed oczami zobaczy�em mojego ojca w klanowej kurcie, z no�em u boku, �piewaj�cego nam bajki w jak najbardziej kirene�skim wn�trzu jego pawilonu w Wiosce Chmur. Ojciec w swoim warsztacie, w sk�rzanym fartuchu, robi�cy najpi�kniejsze, niechybne oszczepy.

Policzy�em oddechy. Rozlu�ni�em mi�nie, ale czu�em, �e trz�s� mi si� r�ce.

Wypi�em �yk wina.

� Cesarz nie by� zdrajc� � powiedzia�em dr��cym g�osem, cho� powoli i spokojnie. � Gdyby nie jego r�d, kt�ry nazywasz zdradzieckim, nie by�oby ju� �ladu po Kirenenach. Nikt nie zna�by j�zyka. Byliby�my bezimiennymi niewolnikami z najni�szych kast albo mi�sem dla Podziemnej Matki!

Umilk�em, bo zrozumia�em, �e krzycz�.

� Nie m�w tak wi�cej w mojej obecno�ci, bo ci� zabij� � zacz��em jeszcze raz szeptem. � Zw�aszcza je�li uwa�asz si� za wojowniczk� i przyj�a� wojenne agiru. Cesarz rz�dzi� ca�ym krajem. Wszystkimi narodami imperium, nie tylko nami. Ale kiedy opuszcza� pa�ac, zak�ada� kurt� i wiesza� u pasa n�. Na wielkim dziedzi�cu zbudowa� kirene�ski dw�r. Tam te� by� dom. Z pawilonami stoj�cymi w�r�d ska� i krzew�w, otwarty na jezioro. Cesarz by� Kirenenem i wszystko, co robi�, robi� w zgodzie z kodeksami i obyczajem. Nawet w polityce. Nigdy nie zna�em lepszego cz�owieka. Mosu kando! Powiedzia�em wszystko!

� Us�ysza�am, co powiedzia�e� � odpar�a gniewnie, a potem zapad�a cisza.

Milcza�a. Ja r�wnie�. Opr�ni�em czark� i patrzy�em w p�omyk lampy.

Uspokoi�em si�. M�j gniew zap�on�� i wygas�, niczym ogie� trawi�cy s�omianego chocho�a. Czu�em jedynie �al i poczucie niesprawiedliwo�ci. Resztki gniewu tli�y si� gdzie� pod spodem.

Nagle Woda wyci�gn�a r�k� i lekko dotkn�a mojej d�oni.

� Przepraszam � szepn�a.

� �atwo rzuca� oskar�enia, je�li nie wie si� wszystkiego. Tamten czas min�� i wszyscy zgin�li. Zosta�y tylko popi� i pami��. Nie ma ju� ani mojego pa�acu, ani twojego domu.

Opu�ci�a g�ow�.

� Zbudujemy nowe domy. Znajdziemy miejsce, kt�re b�dzie daleko od Amitraj�w i ich szalonej Pramatki. Takie, kt�re b�dziemy w stanie obroni�. A tam postawimy nowe domy, zasadzimy pola i sp�odzimy dzieci. Przywo�amy swoje nadaku. Zobaczysz. Kirenen odrodzi si� naprawd�.

� Ja chyba nie zobacz� � powiedzia�em. � Pod��� t� swoj� drog� w nieznane. Jestem Nosicielem Losu, pami�tasz?

� Kiedy masz odej��?

� Wkr�tce. Nie wiem kiedy. Gdy tylko m�j przyboczny b�dzie w stanie i�� dalej.

Si�gn��em po dzban, nala�em wina i poda�em jej czark�. Wzi�a j� z wahaniem i obr�ci�a w d�oni.

� Kiedy� my�la�am, �e b�d� tak robi� w dniu mojego �lubu. Palmowe wino z jednej czarki, dwie drzazgi odpalone od jednej lampy, jego n� w mojej pochwie, a m�j w jego. Dwie d�onie zwi�zane �wi�t� szarf� z modlitw� do Stworzyciela, a potem wsp�lne przej�cie przez mostek na Wysp� Oblubie�c�w. Rami� w rami�, z kim�, z kim chc� w�drowa� wsp�lnie. A teraz wszystko sp�on�o. Podziemna Matka wr�ci�a. Wszystko ma sp�yn�� krwi� na jej chwa��, a potem sta� si� jednym.

� Kirenen wr�ci � szepn��em. � Sama m�wi�a�. Trzeba w to wierzy�. Ale je�li do tego dojdzie, znajdziecie jaki� kraj, najlepiej na morskim brzegu, gdzie s� ska�y i drzewa silniejsze od sztorm�w, kt�re gn� si�, lecz nie �ami�. Zbudujecie tam klanowe siedziby, osady i �wi�tynie Stworzyciela. Za�piewacie pie�� do Kamarassu i w pierwszy dzie� wiosny b�dziecie puszcza� latawce. Wtedy znajdziesz kogo�, z kim przejdziesz przez mostek. I je�li tak si� stanie, pomy�l o mnie. Dlatego, �e to mo�e oznacza�, i� znalaz�em te przekl�te linie losu i co� to pomog�o. Chcia�bym wierzy�, �e tak b�dzie. Cokolwiek mnie spotka, to pomy�l� sobie, �e dzieje si� tak po to, �eby� zwi�za�a z kim� d�onie szarf� i zamieni�a no�e. B�dzie mi �atwiej. Los jednego ocalonego cz�owieka to konkretny cel. Co�, co przynajmniej mog� sobie wyobrazi�.

� Sam powiedzia�e�, �e tylko szaleniec chcia�by ze mn� �y� � odpar�a, cofaj�c twarz od blasku lampy i kryj�c si� w cieniu.

� Wojna rodzi szale�c�w � zapewni�em. � Znajdziesz jakiego�, Wodo, c�rko Tkaczki.

Poda�a mi czark�.

Napi�em si� i to rzeczywi�cie by�o jak poca�unek.

� Je�li kiedy� tak si� stanie, pomy�l� o tobie. Niech ci b�dzie � szepn�a.

Dola�em wina i odda�em jej czark�.

� Taka tu cisza � powiedzia�a. � Zupe�nie jakby nie by�o wojny. Daleko. Nie s�ycha� huku p�omieni, b�bn�w sygna�owych, rog�w zaganiaczy, krzyk�w ani zawodzenia Czerwonych Wie�. Nic. Jedynie ptaki i wiatr. Ale my te� wkr�tce st�d odejdziemy. Kiedy ranni troch� wydobrzej�. Znowu zacznie si� marsz, potyczki i bitwy. Znajd� nas. Nie spoczn�, p�ki nas nie znajd�.

� Jest tylko teraz � odpar�em. � To, co by�o, ju� znikn�o. Zosta�a tylko pami��. Jutro jeszcze nie nadesz�o i jest zakryte. Trzeba �y� tym, co mamy w zasi�gu r�ki. Tak, �eby pami�ta� potem ka�d� chwil�. Nie wiadomo, ile ich mamy.

Wypi�a �yk, a kiedy oddawa�a mi czark�, nasze d�onie spotka�y si� w ciemno�ci.

� Tak � powiedzia�a cicho. � Jest tylko teraz...

A potem, gdy prowadzi�em j� do kopu�y, czu�em przez cienkie p��tno kurty, jak wali jej serce. A mo�e to by�o moje serce?

� Jak mog�e� mi to zrobi� � wyszepta�a du�o p�niej w ciemno�ci. Nadal byli�my ciasno spleceni ze sob�, cali mokrzy od wsp�lnego potu, mimo �e noc by�a ch�odna.

� Chcia�em, �eby� mnie zapami�ta�a.

� I tak bym ci� zapami�ta�a. Jednego dnia bi�e� si� ze mn� i zwyci�y�e�. A potem kocha�e� mnie i te� zwyci�y�e�. A powiniene� by� nieporadny i nie�mia�y. To powinno zosta� mi�ym, lecz b�ahym wspomnieniem. Nie mia�e� prawa sprawia�, �ebym prze�y�a co� takiego.

� To jak gra na cintarze � powiedzia�em. � Ty grasz na mnie, a ja na tobie.

� Nazywa� si� Hak, syn Bednarza. Kocha�am go, bo by� pierwszym prawdziwym Kirenenem, jakiego spotka�am.

� A twoja rodzina?

� Och, przesta� ju�. Ok�ama�am ci�. Moi rodzice byli zdrajcami. Matka by�a Kirenenk�, ale nienawidzi�a naszego ludu i obyczaju. S�u�y�a Pramatce odk�d pami�tam. Przez kilka lat musia�am mieszka� z ni� w Domu Kobiet przy Czerwonej Wie�y. Ojciec by� cesarskim urz�dnikiem i nawet nie zna� swojego prawdziwego imienia. U�ywa� tylko amitrajskiego. Dowiedzia�am si�, kim jestem, kiedy mia�am dziesi�� lat. Gdy mia�am czterna�cie, nie by�o dnia, �ebym nie pok��ci�a si� z matk�. Ona chcia�a zrobi� ze mnie wyznawczyni� Pramatki, a ja chcia�am by� Kirenenk�. Wreszcie w wieku szesnastu lat wyjecha�am do wuja na wie�. Wuj by� uczciwym Kirenenem. Wyku� mi n� i nauczy� wszystkiego. Ciotka nauczy�a mnie znak�w i wiedzy kobiet. To ciotka by�a tkaczk�, nie moja matka. To tam spotka�am Haka. Mieszka� niedaleko, by� my�liwym i przypadkiem spotkali�my si� kiedy� w lesie pod kwitn�cymi �liwami. By�am pewna, �e si� pobierzemy, cho� mia� prawie dwadzie�cia pi�� lat. Ale gdy powr�ci�a Pramatka, napadli na nasze domy. Ch�opi z okolicznego kisz�aku. By�am wtedy w ci��y, jednak potem poroni�am. A Haka zabrali do wie�y, tak samo jak mojego wuja i ciotk�. Tylko mnie zabrali do Domu Kobiet, st�d wiem, �e to wszystko zdarzy�o si� przez moj� matk�.

Zapad�a cisza. Cisza i wilgotna, s�ona ciemno��.

� To min�o � szepn��em. � Jest tylko teraz, pami�tasz? Ukradziony czas, kiedy nie ma wojny. Tylko ty i ja. Ma�a chwila, kt�ra nie nale�y ani do wojny, ani Pramatki.

� Tak � odpowiedzia�a. � Jest tylko teraz... I by�o tylko �teraz".

Bardzo d�ugo.

Taki koszmar mia�em jedynie raz w �yciu, w t� noc w czasie suszy, gdy do mojej komnaty przyby� skrytob�jca. Tej nocy, kiedy zgin�a Irissa.

Wtedy widzia�em nadchodz�c� prorokini�, skryt� w p�aszczu utkanym z p�omieni. Tym razem widzia�em otoczenie obozu. Zupe�nie jakbym by� szakalem p�dz�cym przez b�otnist� r�wnin�, pe�n� powykr�canych, czarnych ga��zi obwieszonych wodorostami, w�r�d smrodu wyschni�tego mu�u i padliny. Wok�, zamiast granatowej czerni nocy, by� rudy p�mrok, jakby w oddali �arzy�a si� ca�a spalona wioska albo jakby ksi�yc�w by�o dziesi��, nie dwa, i wszystkie krwawi�y.

Unosi�em si� nad sp�kanym b�otem, sun��em nad nim zygzakami jak nocny ptak, widzia�em trop, �wiec�cy lekko niczym rozsypany proszek fosforu w komnacie uzdrowiciela. Nik�y poblask wype�niaj�cy dwie linie, kt�rymi toczy�y si� kiedy� ko�a w�zka, osiadaj�cy na martwych ga��ziach i unosz�cy si� w powietrzu. �wietlista droga prowadz�ca zakosami ku dziwnej, g�adkiej g�rze � dw�m �ci�tym sto�kom jeden na drugim, pokrytym bia�ymi, kulistymi budowlami, niby kolonia ��kowych grzyb�w. Wszystko zalane s�abym, rudym �wiat�em pod krwawym niebem.

A potem zobaczy�em tego, kim przed chwil� by�em.

Najpierw bia�� sylwetk� mkn�c� tak szybko, jak poluj�cy leopard, ale biegn�c� na dw�ch nogach, tylko przygi�t� do ziemi, z ugi�tymi ramionami. Kiedy zdo�a�em jej si� wreszcie przyjrze�, zobaczy�em smuk�e nogi, wiotki tu��w o kr�g�ych biodrach i skacz�ce w rytm krok�w stercz�ce piersi.

Widzia�em biegn�c� kobiet�, ale gnaj�c� tak szybko i p�ynnie, jak nie jest dane �adnemu cz�owiekowi. Trudno by�o nad��y� za ni� wzrokiem, lecz nie wiedzia�em, dlaczego jej widok wydaje mi si� przera�aj�cy. Zupe�nie jakbym patrzy� na potwornego demona.

Kobieta o sko�tunionych w�osach i sk�rze �wietli�cie bia�ej niczym brzuch piskorza p�dzi�a przed siebie, a ja unosi�em si� nad ni� na podobie�stwo ducha. Przeskoczy�a jednym susem zwalone drzewo i przypad�a na chwil� do ziemi, w�sz�c jak pies. A potem zadar�a g�ow� do g�ry i wyda�a z siebie przera�liwy wrzask. Brzmia� jak ryk bawo�u, zew skalnego wilka i upiorne zawodzenie morskich stwor�w naraz.

Zobaczy�em, �e jej wygi�ty grzbiet nagle z trzaskiem por�s� rz�dem kolc�w wygl�daj�cych niczym be�ty strza� wyrastaj�cych z ka�dego kr�gu, z palc�w wystrzeli�y zakrzywione w haki szpony, w�osy przypomina�y raczej kolce je�ozwierza. Znowu zawy�a, unosz�c bia�osin�, trupi� twarz o strasznych, l�ni�cych oczach zatopionych w czerni oczodo��w. Spod jej rozci�gni�tych niemo�liwie warg wychyli�y si� b�yskawicznie dwa rz�dy krzywych, pot�nych z�b�w,

A potem zn�w pu�ci�a si� do biegu, pod��aj�c pewnie po migoc�cym md�ym blaskiem �ladzie.

Widzia�em, �e tu� u podn�a g�ry znika w�r�d g�stych, niskich krzak�w.

Wartownicy stali przy schodach prowadz�cych na pierwszy taras. W p�pancerzach i he�mach, z wymalowanymi klanowymi znakami bojowymi, mi�dzy nimi w �elaznym koszu p�on�o ognisko.

Chcia�em si� odezwa�, chcia�em ich ostrzec, ale nie mog�em. By�em tylko wzrokiem unosz�cym si� niby ptak nad wysch�ym morzem b�ota.

Wartownicy co� us�yszeli, bo jeden z nich si�gn�� po pochodni�, kt�r� odpali� w koszu, drugi od�o�y� w��czni� i uj�� �uk. Nie odezwali si� ani s�owem, porozumieli si� samym wzrokiem. Zaskrzypia�a ci�ciwa, a potem zapad�a cisza, kt�rej nie zburzy� nawet najl�ejszy szelest. Stra�nik uni�s� hucz�c� pochodni� w g�r�, p�niej do przodu, drug� r�k� ujmuj�c r�koje��. Ostro�nie wszed� mi�dzy krzaki, przesuwaj�c na boki rami� z p�on�cym �uczywem. Drugi wartownik kierowa� strza�� tam, gdzie pada�o �wiat�o. Obaj poruszali si� ostro�nie i cicho, nie wchodz�c sobie w parad� i pilnuj�c nawzajem swoich plec�w.

Krzycza�em w tym �nie, ale to by� niemy krzyk. Krzyk kamienia.

Nikt go nie s�ysza�.

Upiorna kobieta wystrzeli�a z krzak�w jak tygrys. Prosto w ich twarze. Ostre, w�ciek�e bzykni�cie strza�y, huk lec�cej w g�r� pochodni i zgrzyt dobywanego miecza zla�y si� w jeden d�wi�k.

A potem rozleg� si� jeszcze st�umiony krzyk i chrupot ko�ci. Na bia�e, g�adkie zbocze wzg�rza bryzn�a krew, zanim pochodnia spad�a na ziemi�.

Kobieta-demon o wyszczerzonych, rekinich szcz�kach i w�osach jak kolce je�ozwierza zwr�ci�a swoj� p�trupi� twarz prosto na mnie. Bia�� twarz z iskrami w oczach i zapadni�tych policzkach. Twarz, kt�r� zna�em.

Twarz martwej Mirah.

Obudzi�em si� gwa�townie, d�awi�c si� okrzykiem t�uk�cym si� w gardle niczym ptak.

Nadchodzi� �wit. Niebo szarza�o. Widzia�em to przez niesamowite, l�ni�ce �ciany kopu�y. Woda kl�cza�a w wej�ciu, ukazuj�c mi splecione stopy, okr�g�e po�ladki i wci�t� kibic, a potem niemal tr�jk�tn� lini� plec�w.

� Mia�e� koszmar? � spyta�a.

� Chyba tak � odpowiedzia�em, usi�uj�c oprzytomnie�.

� Co� tam si� chyba sta�o na dole � szepn�a. � Obudzi�y mnie jakie� krzyki.

Kiedy wskakiwa�em w ubranie i dr��cymi palcami usi�owa�em zawi�za� ta�my but�w, czu�em, jakby moje gard�o zmienia�o si� w kamie�.

Lazaret otacza� zwarty kr�g ludzi. Milczeli, czasem tylko w t�umie rozlega� si� st�umiony szloch. Brzmia�o to znacznie gorzej ni� ch�ralny lament. W powietrzu wisia�a groza, a ja mia�em wra�enie, �e przeciskaj�c si� przez t�um, po prostu kamieniej�.

Le�eli rz�dem przed lazaretem. Nakryci p�aszczami, kt�re powoli nasi�ka�y krwi�. Jak krwawe, przygotowane do d�ugiej podr�y tobo�ki.

Sze�� tobo�k�w.

� Nic wi�cej nie mo�na zrobi� � powiedzia� Mrok, stoj�cy nad nimi w swojej zakrywaj�cej ca�e cia�o kolczudze, oparty na glewii. � Nie mo�na im pom�c, a zab�jca uciek�. Nasi bracia odeszli ju� Drog� Pod G�r� na spotkanie Stworzyciela. Wystawili�my dodatkowe warty, zreszt� w dzie� nie powr�ci. Teraz odejd�cie. Pochowamy ich o zachodzie s�o�ca. W milczeniu.

A potem zwr�ci� ku mnie zas�on� ze splecionych k�ek i uni�s� lekko klap� namiotu.

� Wejd� do �rodka, synu Oszczepnika.

Nie pozosta�o mi nic innego, jak pod��y� za nim. Tobo�ki le�a�y w okropnym bezruchu, chodzi�y po nich muchy, a z jednego z nich wystawa�a d�o�.

D�o�, kt�rej brakowa�o trzech palc�w.

Brus nie siedzia� ju� po�rodku namiotu, tylko na macie le��cej na ziemi i patrzy� na mnie zupe�nie przytomnym wzrokiem.

� Jestem g�odny jak leopard, Ard�uk. D�ugo spa�em? Gdzie jeste�my? Sk�d tu Patrz�cy Na Stworzyciela? Naprawd� widz� w�drownego mnicha-wojownika, czy jeszcze si� nie obudzi�em?

G�os uwi�z� mi w gardle.

� Jest zdrowy � odezwa� si� Mrok. � Na tyle, na ile by�em w stanie mu pom�c. Choroba g�owy mo�e wraca�. By� ju� chory, kiedy wbito w niego ig�y. Przy okazji, N�Gwemba Asani nie �yje.

� Jak to...

� NGwemba Asani, W�ze�, syn Ptasznika, K�os, syn Garncarza � tropiciel, kt�ry was pojma�. Dwaj �o�nierze, kt�rzy eskortowali ci� do kopu�y na g�rze, a dzi� mieli wart�, oraz ch�opiec. Sierota imieniem M�ot, syn �owcy. Leczy�em jego siostr� z ��tej gor�czki.

Otworzy�em tylko usta i zosta�em tak. Nie ma oddechu, nie ma s��w. Najwy�ej skrzek.

� To by� demon � ci�gn�� Mrok zza swojej kolczej zas�ony. � Pot�ny demon uroczyska, z takich, kt�re my nazywamy roiho, a Amitraje upyrmaz. To w�a�nie widzia�em w wodzie i kszta�tach dymu, ale zrozumia�em dopiero teraz. Idzie twoim �ladem. Zabija ka�dego, kto mia� z tob� cokolwiek wsp�lnego. Ka�dego. Dlatego musicie odej�� natychmiast. Damy wam kilku ludzi, zapasy, nawet wierzchowce. Musisz dotrze� tam, gdzie prowadzi ci� tw�j los, synu Oszczepnika. Tw�j i nasz, i oby ci si� uda�o. B�d� si� za was modli�, Filarze.

� Sk�d on... � zacz�� z os�upieniem Brus, ale nie zwr�cili�my na niego uwagi. Zauwa�y� to i umilk�.

� Jak to ka�dego...? � zapyta�em. � Przecie� ty, tohimon Knot... Brus... Nie m�wi�c ju�...

� Przez ca�� noc odprawia�em nad twoim towarzyszem egzorcyzmy. Potw�r kr��y� wok� namiotu, czu�em go, s�ysza�em, lecz nie m�g� pokona� pie�ni. N�Gwemba wyszed�, �eby go odp�dzi�, i zgin��. Dopiero mnie si� uda�o. Odszed�, ale wr�ci.

� Powiedzia�e�, �e pod��a moim �ladem. W takim razie musimy zaraz wyrusza�. Mo�e p�jdzie za nami, a was zostawi w spokoju. Skoro napada na tych, kt�rych spotykam, to...

� Na to w�a�nie licz� � przerwa� mi mnich. � On nie napada na twoich prze�ladowc�w, napada, bo czuje ciebie. Tw�j trop. To ciebie roiho chce dosta�. Je�li zostaniesz, to zginie i Brus, syn Pio�unnika, i Knot, syn Kowala, i ja, i Woda, c�rka Tkaczki. A tak�e ka�dy, o kogo bodaj si� otrzesz. Id� po swoje rzeczy, synu Oszczepnika. Nie ma czasu do stracenia.

� Agiru Kano! � szczekn��em kamiennym g�osem i ruszy�em do wyj�cia.

� Filarze! � zawo�a� Mrok. Odwr�ci�em si�.

� Zd��ysz si� po�egna�.

� Mroku, Woda... Kiedy ruszycie w dalsz� drog�...

� Wiem, synu Oszczepnika.

Wyszed�em z namiotu.

Bieg� r�wnym, miarowym krokiem, buchaj�c par� i przytrzymuj�c miecz przy pasie. Nie za szybko, nie za wolno. M�g� tak biec kilometrami. Byle trzyma� rytm.

� Dlaczego biegniesz? � spyta�a Cyfral, unosz�c si� opodal jego g�owy.

� Zbyt d�ugo sta�em w miejscu � odpowiedzia�, przeskakuj�c le��cy na drodze pie�. Ob�ok migotliwych iskier wci�� otacza� go aureol�, poruszaj�ce si� r�ce pozostawia�y s�ab� po�wiat�.

Wbiegli na szczyt i Vuko zatrzyma� si� nagle.

� Wiesz, jakie to ma mo�liwo�ci? Jakie ograniczenia? Jak to obs�ugiwa�?

� Nie wiem niczego, czego ty nie wiesz � odpar�a. � Spr�buj przemie�ci� co� si�� woli. Po prostu skoncentruj si� i zr�b to.

Drakkainen usiad� na g�azie i wybra� sobie kamie� stoj�cy na s�siedniej skale. Jeden z tych irytuj�cych, grzybowatych twor�w, kt�re trafiaj� si� w�r�d wapiennych ska�ek. Sprawiaj� wra�enie, �e powinny by�y dawno temu spa��, a stoj� tak tysi�ce lat. Wyci�gn�� r�k�.

� Czuj� si� jak kretyn � oznajmi�. � Mam co� powiedzie�? Abrakadabra?

� Nie wiem. Skoncentruj si�. Tak jak wtedy, kiedy poruszy�e� podkow�.

� Wtedy nie zrobi�em niczego szczeg�lnego. Siedzia� przez d�u�szy czas z wyci�gni�t� d�oni�.

� Spadaj... � wyszepta�. � Spadaj! Pudota! Alas! Nic si� nie dzia�o, poza tym, �e zacz�o m�y�. Zacz�� sobie wyobra�a� p�kaj�c� struktur� ska�y, krystaliczne formy minera��w, nawet zrywane wi�zania atomowe. A potem straci� cierpliwo��.

Wsta�, owijaj�c si� p�aszczem, i ruszy� w d�. Na odchodnym zgarn�� jeszcze gar�� mieni�cego si� iskrami powietrza jakby robi� �nie�k� i machn�� r�k� w udawanym rzucie.

� Perkele kallio! � wycedzi�. � Jebal tebe pas! Idziemy, Cyfral!

Hukn�o jak wystrza� z mo�dzierza. Podstawa kamienia rozbryzn�a si� chmur� gwi�d��cych od�amk�w, g�az przekozio�kowa� w powietrzu i run�� w d� z wizgiem rozdzieranego powietrza. Ledwo grzmotn�� z og�uszaj�cym �omotem w piarg, zwali�a si� te� kamienna iglica. Pop�ka�a na par� kawa�k�w i obsun�a si� powoli niczym wysadzany budynek, wzbijaj�c s�up py�u.

A potem zbocze o�y�o. Z przera�aj�cym �oskotem lawina kamieni, ska� i od�amk�w potoczy�a si� w d� w�skiej doliny, mia�d��c wszystko na drodze, a� dotar�a do nieodleg�ego lasu. Korony drzew sk�oni�y si� majestatycznie. Chmura siwego skalnego py�u ogarn�a drzewa niczym fala powodziowa, kilka zwali�o si� z trzaskiem.

Trwa�o to jak�� minut�, po czym zapad�a cisza, przerywana tylko krakaniem oburzonych ptak�w k��bi�cych si� nad spowitym chmur� py�u zagajnikiem. Ta cz�� zbocza zmieni�a si� nie do poznania.

Drakkainen le�a� na �cie�ce w dziwnej pozycji, z nogami zwisaj�cymi ze zbocza, �ciskaj�c kurczowo jaki� krzak, siwy od py�u. Podci�gn�� si� i wczo�ga� z powrotem na �cie�k�. A potem usiad�, wypluwaj�c �lin� zmieszan� z piaskiem. Mia� rozci�te czo�o, bole�nie st�uczone rami�, w r�ce tkwi�o par� skalnych od�amk�w w�skich jak ig�y. Powyci�ga� je z�bami i spojrza� na zrujnowany brzeg lasu.

� Jebem ti duszu... � mrukn��. � Mam nadziej�, �e nikt nie wybra� si� tam na grzyby. Chodzi�o o ten niby rzut?

Zgarn�� znacznie mniejsz� porcj� mieni�cej si� wok� niego diamentowej mg�y i cisn�� w inn� ska��.

Nic si� jednak nie wydarzy�o, tylko op�ywaj�cy Drakkainena nimb zafalowa� lekko.

� Musz� potrenowa� � oznajmi� Vuko. � Byle gdzie� na odludziu.

� Z czego si� tak cieszysz? Bo rozwali�e� ska��?

� Nie. Zrobi�em to mimowolnie i jeszcze okaza�o si� nieprzewidywalne. To kl�ska, nie sukces. Dzia�a jak granat, a ja potrzebuj� pistoletu. Nie, ciesz� si�, bo �yj�. Czuj�, �e �yj�. Zamienili mnie w drzewo, a ja �yj�. Ockn��em si� nagi w g�rach i �yj�. Wszed�em do uroczyska i nadal �yj�. To dodaje ducha, wiesz?

Schodzi� z g�ry d�ugimi krokami, gdy nagle zatrzyma� si� i za�piewa� na ca�e gard�o wibruj�cym, ba�ka�skim g�osem:

� Hej, doktore-e-e! Srdce mne bole-e! Na ljubavi nema lijeka, ne pomo�e apoteka, hej, hej, hej, doktore! Ja � hou!

Cyfral patrzy�a na niego troch� ze zgorszeniem, a troch� z obaw�.

Chata Pie�niarza sta�a tak, jak j� zostawi�. Wtulona w ska�� niczym spr�chnia�y grzyb, otoczona krzywymi s�upami menhir�w. W dole hucza� wodospad, wzbijaj�c chmur� wodnego py�u.

� Halo, Bondswif! Wr�ci�em! � zawo�a� zwiadowca weso�o. Odpowiedzia�a mu cisza, szum wodospadu i jakie� dziwne skomlenie.

Vuko wszed� za kamienne s�upy zaniepokojony i zatrzyma� si�.

� Gliffnak? � zapyta� niepewnie.

Yeti siedzia� zwini�ty w k��bek pod cz�stoko�em, kiwa� si� i najwyra�niej pop�akiwa�. �zy ciek�y mu ciurkiem po p�askiej, pomarszczonej twarzy, kapa�y z wyszczerzonych nied�wiedzich k��w.

� Co ci si� sta�o, Grendel? � zapyta� Drakkainen nieco mniej szorstko ni� zwykle.

� Boli... � chlipa� potw�r. M�wi� be�kotliwie, ale zupe�nie zrozumiale. � Chc� do taty...

� Jebem ti majku... � wybe�kota� Drakkainen, bledn�c jak �ciana. Przed oczami stan�o mu wspomnienie menhiru na uroczysku. Menhiru, z kt�rego zwisa� �a�cuch zako�czony kajdanami. Doskona�e miejsce, by kto� uwi�za� ci�arn� kobiet�. Kto�, kto potrzebowa� jej zmutowanego w potwora dziecka, �eby chroni�o go i reklamowa�o interes.

A teraz nieszcz�sny ma�polud cierpia� i t�skni� do swojego taty. Diamentowa mg�a wok� zwiadowcy jakby zg�stnia�a i zacz�a wirowa� niczym orbital atomowy.

� Bondswif! � wrzasn�� Vuko i ruszy� do chaty.

Drzwi otworzy�y si�, kiedy tylko wyci�gn�� r�k�, lecz nawet tego nie zauwa�y�. Drewniana zasuwa p�k�a z og�uszaj�cym hukiem, kawa�ki odbi�y si� z gwizdem od �cian.

Bondswif poderwa� si� ze swojego ulubionego miejsca przy palenisku, upuszczaj�c dzban, i b�yskawicznie si�gn�� po ko�lawy kostur. Za p�no.

Drakkainen poczu� mrowienie na sk�rze jakby otaczaj�cy go nimb sta� si� dotykalny. W pierwszej chwili nie zwr�ci� na to uwagi. Moce uroczyska, magiczne mg�y i inne bzdury w mgnieniu oka wywietrza�y mu z g�owy. Zamierza� chwyci� maga za gard�o, grzmotn�� nim o�cian�, ewentualnie po prostu skopa�. Potem si� zobaczy, co dalej.

Min�o kilka sekund, podczas kt�rych wewn�trz chaty szala�o tornado. W powietrzu fruwa�y pot�uczone w skorupy dzbanki, szmaty, kawa�ki futra i mniejsze meble. Stojak z cudaczn�, paradn� zbroj� run�� nagle na wznak, jakby zemdla�, oszczepy rz�dem wbi�y si� w �cian�, dzban pe�en piwa eksplodowa� niczym trafiony z rakietnicy, rozbryzguj�c zawarto�� po �cianach.

Drakkainen, ignoruj�c to wszystko, przeskoczy� st� ichwyci� Bondswifa za gard�o, wbijaj�c mu kciuk i palec wskazuj�cy po obu stronach grdyki tak, �eby zacisn�� t�tnic�.

� Uwi�za�e� j� na uroczysku?! � wrzasn��. � Chcia�e�, �eby urodzi�a ci potwora, pasi kur�u?! Gdzie s� jego rodzice, bydlaku?! Co z nimi zrobi�e�, �cierwo?!

Nie zorientowa� si� nawet, �e wrzeszczy po chorwacku.

Duszony konsekwentnie Bondswif naturalnie nie wyda� z siebie �adnego sensownego d�wi�ku, poza g�uchym charkotem, bezskutecznie drapi�c i szarpi�c kurczowo mia�d��c� go d�o�. Trwa�o to przez chwil�, kiedy Drakkainen zaciska� palce, cedz�c straszliwe fi�skie przekle�stwa, a w izbie wszystko przewraca�o si�, fruwa�o i �ama�o, jakby szala� w niej niewidzialny furiat. Psie, orzechowe oczy Bondswifa wywr�ci�y si� do ty�u, ukazuj�c pod spodem w�ski pasek bia�k�wki, kt�ry podbieg� krwi�. Mag ry� ju� obcasami pod�og� i szarpa� si� coraz s�abiej i coraz bardziej konwulsyjnie, gdy Vuko odzyska� panowanie nad sob� i zwolni� nagle chwyt. Bondswif run�� twarz� na st�, kaszl�c i wci�gaj�c chrypliwie powietrze.

Drakkainen jednym szarpni�ciem zerwa� z belki rzemie� wci�� utrzymuj�cy podkow� i b�yskawicznie zawi�za� na ko�cu p�tl� zaciskow�.

Bondswif, walcz�c o oddech, wci�� le�a� na stole, jedn� r�k� masuj�c zgniecione gard�o, drug� gestykuluj�c rozpaczliwie.

� Dobrze zapami�ta�em, co m�wi prawo? � zapyta� Drakkainen. � Najpierw stryczek, a potem trzy nowe oszczepy? A potem... nie. Za du�o ceremonii. Zrobimy inaczej. Potrzebuj� worka treningowego. Zaraz zobaczymy, co mog� z ciebie zrobi� mocami uroczyska.

� To nie ja zrobi�em... � wyrz�zi� Bondswif. � To Bondswif...

� O�, ty... � zacz�� Vuko, podnosz�c r�k�. Nie zd��y�.

Gliffnak wpad� mi�dzy nich niczym kud�ata lokomotywa. Drakkainen uderzony w pier� run�� do ty�u, przewracaj�c st�. Zapar�o mu dech, ale wyrzuci� do przodu ugi�te nogi i poderwa� si� do pionu.

� Nie... � wybe�kota� yeti. � Nie wolno... Nie r�b nic tacie... Nie wolno taty...

� To jest ten... tw�j ojciec? � zapyta� bezradnie zwiadowca.

Powia�o skalnym, jaskiniowym zimnem. Drzwi w g��bi izby uchyli�y si� nagle ze skrzypieniem, podmuch przyg�adzi� p�omyki na palenisku i zagrzechota� zwisaj�cymi ze stropu totemami.

� Ju� czas... � Wion�� dochodz�cy zewsz�d dziwaczny g�os, kt�ry brzmia�, jakby przem�wi�a g�ra. Nieg�o�no, echem pulsuj�cym pod wapiennym sufitem, szumem podziemnego strumienia, skrzypieniem p�kaj�cej ska�y. � Ju� czas... si� spotka�.

Uchylone wrota ukazywa�y mroczny korytarz wiod�cy nie wiadomo gdzie. W zdemolowanej izbie krwawi�cy Grendel piastowa� swojego zmaltretowanego ojca, kt�ry masowa� pokryte siw� szczecin� podgardle i kaszla� ze strasznym, suchym d�wi�kiem, jakby w �rodku wszystko mu si� �ama�o. Yeti podni�s� na zwiadowc� wilgotne spojrzenie orzechowych oczu z drzemi�c� gdzie� pod spodem niepokoj�c� iskr� rozumu.

� Gdyby wszyscy tutaj nie udawali takich tajemniczych, nie dochodzi�oby do przykrych nieporozumie� � oznajmi� Drakkainen pojednawczym tonem.

Rozejrza� si� po zrujnowanej izbie, szukaj�c jakiej� ocala�ej lampy, wreszcie znalaz� jedn� metalow�, potrzasn�� i us�ysza� w �rodku chlupotanie oliwy. Odpali� knot od p�on�cej na palenisku drzazgi, wyj�� miecz i wzi�� kilka g��bokich oddech�w.

� Oczywi�cie nie dowiem si�, co tam jest w �rodku? � upewni� si�, ale nie uzyska� odpowiedzi. Obejrza� otwarte drzwi, po czym od�o�y� miecz i spr�bowa� wyj�� wrota z zawias�w. Nie uda�o si�. Poprzesta� wi�c na oderwaniu wisz�cej jednym ko�cem na �a�cuchu uchylnej zawory i por�ba� j� toporem na kawa�ki.

� Zamykanie tych wr�t, kiedy b�d� w �rodku, jest bezcelowe. Na przyk�ad zapieranie ich �awk� czy co� w tym rodzaju � oznajmi� dobitnie. � I tak je otworz�, a potem b�d� bardzo niemi�y. Bardzo. Czy powiedzia�em zrozumiale?

Milczenie uzna� za aklamacj�. Zabra� jeszcze krzesiwo i potrz�sn�� ponownie lampk�, upewniaj�c si�, �e oliwa zaraz si� nie sko�czy.

� Co by tu jeszcze... � wymamrota�. � Kred�? K��bek szpagatu? Robi� si� ostro�ny.

Korytarz okaza� si� naturalnym p�kni�ciem w skale, nie szerszym ni� metr, i prowadzi� lekko w d�. Kamienie pod nogami by�y g�adkie i wilgotne, jedyny �lad dzia�alno�ci cz�owieka to odpi�owane starannie stalaktyty. Zrobiono to dawno, bo na pie�kach pojawi�y si� ju� kilkunastocentymetrowe nacieki, podobne do rudych sopli.

� Twory, kt�re widz� pa�stwo na stropie, nazywamy stalaktytami, wznosz�ce si� z pod�o�a stalagmitami, a te, kt�re po��czy�y si� w jedn� ca�o��, to stalagnaty � mrukn�� przem�drza�ym tonem, unosz�c lampk�.

Korytarz by� kr�ty, po paru krokach md�e �wiat�o izby zosta�o gdzie� z ty�u i wok� zapanowa�a aksamitna, nieprzenikniona ciemno��, rozbijana tylko migotliwym p�omykiem maluj�cym cienie oraz b�yski na wilgotnych, pokrytych naciekami �cianach, ale roz�wietlaj�cym niewiele.

� Nie podoba mi si� to � wymamrota�a Cyfral. � To jest jak pu�apka.

� Taka praca, m�j Dzwoneczku � wycedzi� Drakkainen. � Nic nie osi�gn�, stoj�c w miejscu albo zachowuj�c si� asekuracyjnie. Trzeba le�� smokowi w paszcz�, je�li mamy potrz�sn�� tym bagienkiem.

Przecisn�� si� mi�dzy ska�ami i nagle stan�� jak wryty.

� Chyba si� uda�o... � wyszepta�, ostro�nie unosz�c d�o�. Niewidoczny w mroku diamentowy nimb otaczaj�cy jego cia�o wok� d�oni zap�on�� ciep�ym, zielonym blaskiem.

� Fajne � ucieszy� si�. � Czarodzieje zawsze tak robi� na filmach. Tyle �e jestem raczej lepiej widoczny, ni� lepiej widz�. Nek ide u dupe. Jeszcze o�lepia.

Skoncentrowa� si� i zielonkawy blask stopniowo przygas�. Kilkana�cie metr�w dalej jednak �wiat�o pojawi�o si� znowu, lecz nie bi�o ju� od zwiadowcy. Rozjarzy�o si� gdzie� za zakr�tem md�ym, migotliwym blaskiem. Vuko odstawi� ostro�nie sw�j kaganek w miejscu, w kt�rym nie kapa�o z powa�y, i odwr�ci� miecz w d�oni ostrzem do ty�u.

Od tej pory szed� bezg�o�nie, ostro�nie stawiaj�c kroki. Pochylony i napi�ty niczym spr�yna, z jedn� r�k� wystawion� do przodu i ostrzem ukrytym za odchylonym ramieniem.

Jaskinia by�a niedu�a, prawie okr�g�a, mia�a mo�e z sze�� metr�w �rednicy i wysokie sklepienie naje�one stalaktytami, stercz�cymi jak z�by narwali. O�wietla� j� kr�g ustawionych pod �cian� kagank�w.

A na wprost wej�cia sta� van Dyken. Wysoki, w swoim d�ugim, czarnym p�aszczu, z w�osami sczesanymi na ty� g�owy. Sta� i u�miecha� si� drwi�co.

Drakkainen uderzy� b�yskawicznie jak kobra, wycinaj�c w powietrzu uko�ny krzy�. Pierwsze ci�cie w lew� t�tnic�, drugie poziomo przez brzuch. Bez namys�u.

Miecz uderzy� twardo, jak w kamie�, dwa ostre szcz�kni�cia odbi�y si� echem od stropu, a van Dyken znikn��. Gdzie� jakby spod ziemi rozleg� si� �miech. Nie monumentalny, operowy rechot czarnego charakteru, ale zwyczajny, z�o�liwy chichot.

Ostrze wytrzyma�o, zarobi�o tylko dwie niewielkie szczerby, lecz wstrz�s uderzenia porazi� Drakkainenowi na chwil� d�o� przykrym b�lem, promieniuj�cym a� do �okcia.

U�wiadomi� sobie istnienie swojej magicznej aureoli, poczu� j�, poczu� mrowienie na sk�rze, jak przy pot�nej cewce magnetycznej, nast�pnie nakaza� mgle skupi� si�, zacz�� wirowa� na podobie�stwo mg�awicy. Dzia�a� na o�lep. Instynktownie.

Pomy�la� o podmuchu lodowatego powietrza. Ruchu cz�steczek. O wichrze.

A potem machn�� d�oni� i zgas�y wszystkie kaganki. Ciemno�� spad�a na jaskini� niczym czarna woda. Wszystko znik�o. W wilgotnym, zimnym powietrzu uni�s� si� sw�d przypalonych knot�w i oliwy.

Panowa�a nieprzenikniona, aksamitna ciemno��.

Ciemno�� ostateczna.

Pami�ta�, gdzie znajduj� si� ska�y i gdzie stercz� stalagmity. Prze�lizgn�� si� bezg�o�nie jak kot na drug� stron� pieczary i stan�� tak, �eby mie� za plecami lit� ska��.

Dwa ciemne miejsca z ty�u, plamy mroku, w kt�rych nie zd��y� niczego zobaczy�, to mog�y by� zwyk�e wn�ki albo wyloty nast�pnych korytarzy. W g�rze kolejne takie miejsce: ciemna szczelina, kt�ra mog�a by� kominem prowadz�cym do jaski� albo i na zewn�trz czy na szczyt g�ry.

Sta� ostro�nie, nie wydaj�c nawet najdrobniejszego d�wi�ku, wci�ga� powoli powietrze nosem i w�szy�. Pr�bowa� odszuka� w pami�ci zapach van Dykena. Osobist� konfiguracj� estr�w i kwas�w organicznych, zapachowy podpis, jedyny w swoim rodzaju, ale bez wspomagania to wcale nie by�o �atwe. Nie czu� nic. Tylko obc� wo� jakby ple�niej�cych szmat i st�ch�ego twarogu. Skoncentrowa� si� na ruchach powietrza. Lekko ci�gn�o z g�ry, to widocznie by� komin, troch� wia�o z jednego z hipotetycznych korytarzy. Powietrze stamt�d p�yn�o wilgotne, przesycone wodnym py�em i czym� jeszcze. Czym� ci�kim, mineralno-chemicznym, przypominaj�cym troch� spalenizn�.

Metan.

W �ladowych ilo�ciach.

Sta�, wa��c miecz w d�oni, i czeka� na d�wi�k. Szelest ubrania, oddech, bicie serca, westchnienie, skrzypni�cie staw�w albo zgrzyt tr�conego w ciemno�ci kamienia.

Nic.

Mrok ni�s� tylko bardzo odleg�y, nik�y szum wody, bli�ej cichy chlupot, a jeszcze bli�ej pojedyncze melodyjne plu�ni�cia spadaj�cych ze stropu male�kich kropel.

Gdyby mia� wspomaganie, by�by w stanie us�ysze� pe�zn�cego po kamieniach paj�ka. Czeka�.

Wyobrazi� sobie cz�steczki metanu wymieszane �ladowo z powietrzem. Atom w�gla, otoczony symetrycznie czterema atomami wodoru, jak szkielet piramidy. Tetraedr. Poczu� je ca�ym sob�. Wyobrazi� sobie,, �e mo�e nakaza� tym cz�steczkom w�drowa� ku sobie jak kulkom rt�ci, �e pos�uszne jego wezwaniu ci�gn� korytarzami, wysnuwaj� si� ze ska�, wyp�ywaj� ze znajduj�cych si� pod g�r� pok�ad�w w�gla i gnaj� do jaskini, w kt�rej stoi, zag�szczaj� si� w niewielki ob�ok.

Nie mia� poj�cia, czy to co� daje. Improwizowa�, ale czu� ca�y czas mrowienie na sk�rze, zw�aszcza wzd�u� d�oni. Co� si� dzia�o.

Poczu� te�, cho� to mog�a by� tylko jego fantazja, �e gorzkawy zapach w�glowodor�w staje si� silniejszy. Niemal wyczuwalny.

Pomy�la�, �e mo�e odzyskuje cz�� utraconego wspomagania. Czy metan nie powinien by� dla normalnego cz�owieka bezwonny?

Wyobrazi� sobie, �e rozdziela ob�ok gazu na trzy cz�ci, �e wt�acza dwie z nich w odnogi korytarzy, a trzeci� zbiera pod powa��. �e mieszaj� si� dok�adnie z powietrzem.

A potem wymy�li� iskr�.

Poczu� j�. Zmusi� do istnienia. Gwa�towny skok drga� elektron�w. Coraz szybciej i szybciej, a� wolne �adunki zerw� si� ze swoich orbit i utworz� na mgnienie oka na�adowan� energi� chmur�. Wybuch supernowy dla mikroskopijnego kosmosu atom�w.

Nic.

Czu� tylko, �e w�osy wstaj� mu na ca�ym ciele, �e chmura diamentowego py�u wiruje wok� niego jak szalona.

� Palaa, huora! L��mitt��!

�adunki elektrostatyczne na jego sk�rze przekroczy�y warto�� krytyczn� i Drakkainen strzeli� na wszystkie strony iskrami.

Hukn�o przera�liwie, trzy b��kitne rozb�yski niczym blask spawarki zala�y jaskini�, plama ognia rozla�a si� po suficie. �oskot eksplozji przenikn�� g�r�, pop�yn�� odleg�ymi korytarzami, wstrz�sn�� pieczarami.

Drakkainen pomy�la�, niesiony przez ten gwa�towny u�amek sekundy, �e je�li van Dyken nie skry� si� w wylocie korytarzy albo komina, to mo�e sta� si� niewidzialny. Mo�e umia� okry� si� jakim� optycznym kamufla�em i stoi spokojnie tam, gdzie sta� przedtem. Na �rodku pieczary.

Zd��y� zawr�ci� strzelaj�ce korytarzami snopy ognia, postawi� im na drodze tamy ze st�a�ego powietrza i pchn�� je z powrotem. Ogie� fukn�� jeszcze raz resztk� metanu, trzema niebieskawymi j�zorami, tym razem do wn�trza. Smagn�� wn�trze jaskini, buchn�� gor�cem i zgas�.

Ale wtedy na �rodku sta� ju� p�on�cy cz�owiek.

Nieruchoma pochodnia, ogarni�ta hucz�cym p�omieniem, z roz�o�onymi ramionami, jak znak Ku-Klux-Klanu. Jak nios�cy �wiat�o anio� o pi�rach z p�omieni.

Van Dyken p�on��, lecz tak, jakby go to nie dotyczy�o, jakby po�ar nie pokrywa� jego sk�ry b�blami, jakby nie gotowa�y mu si� oczy, nie topi�y z trzaskiem w�osy. Nie wrzeszcza�, nie ciska� si� na wszystkie strony, tylko sta� i p�on�� niczym piekielny strach na wr�ble. Przez u�amek sekundy.

W nast�pnym ca�y ogie� nagle run�� Drakkainenowi w twarz niby fala przyboju.

Zanim pad� na ziemi�, wrzeszcz�c w�r�d trawi�cych go p�omieni i tarzaj�c si� po wilgotnej pod�odze jaskini, zd��y� jeszcze pomy�le�. Zanim sta� si� wyj�c� �yw� pochodni�, p�on�c� z trzaskiem w�r�d sma��cej si� sk�ry, gotuj�cych oczu i wrz�cego w ciele t�uszczu, zd��y� pomy�le�, �e stoj�cy po�rodku jaskini van Dyken ma wype�nione fioletem oczy, jak dwa polerowane karbunku�y. Mieni�ce si� �uki wype�niaj�ce powieki, a nie rybie oczy cz�owieka. Ma oczy miejscowego.

I wtedy ogie� zgas�.

Nagle i w jednej chwili.

Zapanowa�a ciemno��.

A potem zap�on�y wszystkie kaganki. Zapali�y si� z cichym fukni�ciem i zala�y pieczar� ciep�ym �wiat�em.

Po�rodku znajdowa� si� kamienny dysk, czarny i g�adki niczym blat sto�u polerowany z obsydianu. Dysk, kt�ry ca�y czas obraca� si� powoli, lewituj�c kilka centymetr�w nad pod�og� jaskini.

Na obracaj�cym si� kamieniu siedzia� po turecku nagi starzec. Karykaturalnie chudy, brzydki, o bladej cerze z przebarwieniami, z resztkami w�os�w na pomarszczonej czaszce. Siedzia� i obraca� si�, jakby by� zwie�czeniem upiornej karuzeli, ukazuj�c co chwil� ma�pio-�abi� twarz o oczach, kt�re wygl�da�y jak zaro�ni�te.

Drakkainen pozbiera� si� z ziemi i obmaca� ca�e cia�o, z pewnym zdziwieniem stwierdzi�, �e brwi i rz�sy cz�ciowo ocala�y, odrastaj�cy po wyj�ciu z drzewa meszek na g�owie natomiast b�dzie musia� zaczyna� od nowa, znikn�� te� trzydniowy zarost. Przesz�o mu przez my�l, �e chyba zas�oni� oczy ramieniem, lecz na sk�rze nie by�o �lad�w powa�niejszych oparze�. Par� piek�cych zaczerwienie�, to wszystko.

Poczu� na wardze ciep��, �elazistos�on� strug�, a potem opad� na kolana. Mi�nie dr�a�y z wysi�ku.

Przysz�o mu do g�owy, �e ca�a ta ob��kana konfrontacja trwa�a najwy�ej trzy sekundy.

Podpar� si� jedn� r�k�, usi�uj�c nie zemdle�. Otrz�sn�� si� jak og�uszony bokser, wyplu� zmieszan� z krwi� �lin� i otar� twarz.

� Zgin��by� � rozleg� si� skrzypi�cy, kamienny g�os. Starzec nie otwiera� ust ani si� nie porusza�. G�os p�yn�� zewsz�d. � Jeste� szybki, ale z prawdziwym Wiedz�cym nie mia�by� szans. Twoje pie�ni s� nieporadne.

� Zacz��em dopiero dzisiaj rano � burkn�� Drakkainen i spr�bowa� wsta�, czepiaj�c si� �ciany. � Ty jeste� Bondswif? Oba Nied�wiedzie? A kim jest tamten?

� On nie ma znaczenia. Nie pami�tam, jak si� nazywa. Chyba Hodwil Kopi�cy Kamie�. A mo�e to by� ten poprzedni? Zawsze znajdzie si� jaki� g�upiec, kt�ry chce czyni� i kt�ry przyszed�szy po rad�, pomy�li, �e wystarczy zaj�� opuszczon� chat� pod J�cz�c� G�r� i udawa� wielkiego Czyni�cego. Jest mi potrzebny. Nie jem ju� od dawna, ale kto� musi obmywa� mnie i okadza�. Wci�� musz� te� pi�. Kto� musi mi �piewa�. Kto� musi uspokaja� smutek J�cz�cej G�ry. Zanim stan� si� mg��. Zanim osi�gn� wtajemniczenie. Zanim powstrzymam si� od czynienia oraz dzia�ania i odejd� jako czysty umys� nieprzywi�zany do woli.

� Zmieni�e� jego syna w potwora � zauwa�y� Drakkainen sucho.

� Ach, tak. Uzna�em, �e nyfling b�dzie lepszym s�ug�. Przynajmniej odstrasza natr�t�w. Ale tamten przyszed� szuka� swojej �ony. Wi�c zostawi�em sobie obu. Kiedy osi�gn� o�wiecenie, b�d� wolni. Je�li do�yj�. To ju� tak d�ugo... Wci�� nie jestem jeszcze �ni�cym. Obudzi�a mnie Ludzki P�omie�. Hatrun. Pani Gniewu i Nami�tno�ci. Rozkaza�a, �e mam ci pom�c. Wi�c pomagam.

� Aha � powiedzia� Vuko pos�pnie. � Pomagasz mi.

� Tak. Pokaza�em ci drog�. Da�em ci w r�ce moc uroczyska. Ale ty jeste� t�py i niezgrabny. Wchodzisz w g��b g�ry. Widzisz obraz swojego najgorszego wroga i co robisz? Si�gasz po miecz. On jest pot�ny. My�lisz, �e zabijesz go �elazem?

� Znasz go?

� S�ysza�em o nim. Czuj�, co robi z pie�niami bog�w. Widz� go twoimi oczami. Jest szalony, ale pot�ny. Je�li go nie powstrzymasz, nadejdzie koniec.

� Tak, tak, wiem. Wojna bog�w � wycedzi� zwiadowca.

� To mo�liwe. Nawet je�li bogowie nie zwr�c� si� przeciw sobie, r�wnowaga runie. Mog� obwo�a� wtedy kolejne narodziny �wiata. Nadejdzie martwy �nieg.

� Zaczynam mie� dosy� tych kryptonim�w. � Drakkainen zmru�y� oczy. � Mo�e kto� powiedzia�by co� konkretniej? Cho� raz? Ka�dy �nieg jest w zasadzie martwy. To tylko k�apcie z lodu. To taka sensacja, �e �nieg pada?

� Co to kreaptah najm�? Niewa�ne. To jest inny �nieg. Pokrywa �wiat, jak w czasie zimy, lecz to inna zima. Oznacza koniec i pocz�tek. Ca�y �wiat zasypia. Zwierz�ta i ludzie. Martwy �nieg odbiera im pami��. Kiedy wstaj�, jest ju� nowy �wiat. Nie pami�taj� ani swoich imion, ani twarzy bliskich. Nie wiedz�, kim s�, ani sk�d pochodz�. Nie znaj� przyjaci�, ani drogi do domu. Nic. Tylko to, co znajduje si� w pie�ni ludzi. Najprostsze prawa, to, jak ora� pole albo wyku� miecz. Najprostsze rzeczy. Wszystkiego musz� uczy� si� od pocz�tku. Czasem budz� si� w zupe�nie innych miejscach ni� te, gdzie zasta� ich martwy �nieg. Niekt�rzy musz� od nowa uczy� si� m�wi� i chodzi�, jakby znowu byli dzie�mi. Niekt�rzy za� nie budz� si� wcale.

� Co� wspania�ego � oznajmi� Drakkainen. � Jak cz�sto si� to odbywa?

� Tego nikt nie wie. Ci, kt�rzy obudzili si� na pocz�tku �wiata, niczego nie pami�taj�. Nawet my, Wiedz�cy potrafimy jedynie powiedzie�, �e nadchodzi, czasem co sto lat, czasem co tysi�c. Kiedy �wiat traci r�wnowag�. Gdy pojawia si� za du�o zmian. Gdy czas wypada ze swoich kolein. Zazwyczaj dlatego, �e zbyt wielu zbyt pochopnie si�gn�o po pie�ni bog�w. A czasem �wiat za bardzo si� zmienia tylko z powodu ludzi. Kiedy jest za du�o wojen, za du�o nowych pomys��w, za du�o dziwnych rzeczy kt�re niszcz� r�wnowag�.

� Jak rozpozna� ten martwy �nieg?

� Nadchodzi mg�a i ciemno��. To mo�e wydarzy� si� wiosn� albo w ci�gu lata. Tak jakby s�o�ce umar�o. Drzewa nagle trac� li�cie i wszystko zasypia. A martwy �nieg pono� nie jest zimny. Jest niczym popi�. Ale nic ci z tego nie przyjdzie. Nie uciekniesz przed martwym �niegiem. Nawet Wiedz�cy zasypiaj�. Niekt�rzy z nich potem co� pami�taj�. Podobno. To niewa�ne. To wiedza, kt�ra na nic ci si� nie zda. Pos�uchaj tego, co mam ci powiedzie�, bo zaczynam si� m�czy�. Nied�ugo zasn�. Dawno nie m�wi�em tak wiele. Dawno nie przebywa�em umys�em w �wiecie tak d�ugo. S�uchaj wi�c prawdy: nie mo�esz nie�� mocy uroczyska w sobie zbyt d�ugo. Je�li spr�bujesz czyni� cokolwiek, za ka�dym razem jej ubywa. Prawda druga jest taka, �e pr�dzej czy p�niej b�dziesz musia� wr�ci� na uroczysko i zaczerpn�� mocy na nowo. Niekt�rzy usi�uj� zebra� j� na zapas. Je�li zerwiesz grzyb rosn�cy na uroczysku lub zagarniesz troch� ziemi, uwolnisz py�ek z ro�liny lub nazbierasz �niegu, zawsze b�dzie tam troch� pie�ni bog�w. Lecz taka rzecz jest niebezpieczna i to jest prawda trzecia. Ten, kto nie umie �piewa�, mo�e uwolni� niszczycielsk� moc nawet jedn� pochopn� my�l�. Mo�esz sam j� uwolni� we �nie albo w gniewie. Je�li masz ze sob� taki zapas, musisz go ukry� i zamkn��. Nikt nie mo�e tego dotkn�� ani otworzy�. Prawda czwarta m�wi, �e mo�na te� zmusi�, by pie�ni bog�w same do ciebie przysz�y, tworz�c upiora, Obudzonego. Pod tak� postaci� pie�� bog�w mo�e do ciebie przyw�drowa�, lecz musisz pami�ta�, �e Obudzony ma w�asne �ycie i jest jak bestia. A taka jest prawda pi�ta: to nieprawda, �e pie�� bog�w nie pos�ucha ka�dego. Pos�ucha, tylko trzeba umie� poprosi�. Je�li b�dziesz spragniony, musisz poprosi� o drewniany kubek wody nie wi�kszy ni� kwarta i woda ta musi by� czysta. Je�li powiesz po prostu �wody", pie�� spu�ci na ciebie wodospad lub str�ci ci� do morza. Musisz czu� pie�ni i �piewa� tak, by potrafi�y ci� zrozumie�. Prawda sz�sta i ostatnia jest taka, �e je�li nawet pie�� ci� zrozumie, zrobi wszystko najpro�ciej. Je�li zechcesz, by pie�� bog�w zapali�a ci ognisko i nie powiesz nic wi�cej, zapewne uderzy w nie piorun. Musisz zapami�ta� wszystkie my�li i uczucia, z jakimi co� czynisz. Nast�pnie musisz z tego stworzy� specjaln� pie�� i zamkn�� j� w jednym zdaniu lub s�owie. Takim, kt�rego nie zna nikt poza tob�. Potem powiesz s�owo i przypomnisz sobie ca�� pie��. To, czego pragniesz, ponownie si� wydarzy. Zapami�taj, co m�wi�em, to b�dziesz mia� po�ytek, je�li zrozumia�e�. Teraz odejd�. Nie mam ju� wi�cej si�y, by ogl�da� ten �wiat. Gdy wyjdziesz, powiedz temu tam Hodwilowi, czy jak on si� tam zwie, �eby dzi� ju� nie przychodzi�.

A potem starzec milknie. Kaganki przygasaj� nieco, ale p�on� nadal. Czekam przez jaki� czas w nadziei, �e jeszcze si� odezwie, lecz wibruj�cy g�os g�ry milknie. Starzec siedzi nieruchomo, okr�g�y, polerowany dysk nadal wiruje powoli, jak hamuj�ce ko�o ruletki.

Znajduj� miecz, ogl�dam wyszczerbione ostrze i wsuwam go do pochwy. Za zakr�tem schylam si� po sw�j kaganek, kt�ry odpalam zupe�nie normalnie, za pomoc� krzesiwa i szczypty trocin.

Droga powrotna wydaje mi si� d�u�sza, ale jestem zm�czony i g�odny, dok�adnie tak samo, jak po hiperadrenalinie. Musz� przysiada� ze dwa razy na wilgotnych kamieniach i odpoczywa�.

W izbie z grubsza przywr�cono �ad. Pozbierano porozrzucane sprz�ty, st� znowu stan�� na nogach, gospodarz za� zaj�� swoje tradycyjne stanowisko na karle ustawionym przed paleniskiem. Znalaz� inny dzban w miejsce pot�uczonego, uzupe�ni� zapasy piwa. Siedzi teraz i spogl�da na mnie z obaw� znad okucia rogu.

Wyd�ubuj� z pasa jeszcze srebrn� mark� i k�ad� przed nim na stole. Spogl�da tymi psimi oczami, w kt�rych wyczuwam obaw�.

� Dobrze mnie nauczy�e� � wyja�niam. � Zarobi�e� wi�c na tamte dwa gwichty. Za t� mark� chc� troch� zapas�w. Chleb, ser, suszon� w�dzonk�, troch� piwa do manierki i jaki� niedu�y kocio�ek. Musz� natychmiast st�d odej��.

Patrzy nieruchomo, jakby nic nie rozumia�. W ko�cu si�ga po monet� i obraca w palcach, po czym robi gest g�ow� w stron� spi�arni. Uznaj� to za zaproszenie do samoobs�ugi.

Przez chwil� bobruj� w komorze i znajduj� wszystko, co mo�e mi by� potrzebne. Mag patrzy na mnie zupe�nie oboj�tnie i nie protestuje, nawet kiedy pokazuj� mu buk�ak z piekielnie s�odkim napojem podobnym do wina pachn�cym jakby persymon� i daktylami.

Znajduj� te� co�, co przypomina prymitywny plecak, w�a�ciwie futrzany worek z doszytymi pasami. Pakuj� do niego dobytek.

Przystaj� jako� tak w p� drogi do drzwi. Troch� mi �yso i sam nie wiem, dlaczego.

� Jak si� nazywasz? � pytam w ko�cu.

� Lenn Biegn�cy Za Srok�.

� Dzi�kuj� ci, Lenn. Je�li uda mi si� jako� sprawi�, �eby nie nadesz�y najgorsze czasy, to stanie si� tak dzi�ki tobie. Zabij� Czyni�cych albo zabior� ich ze sob�.

Milczy przez chwil�, a potem wzrokiem wskazuje wrota do podziemi.

� Zabi�e� go? � pyta z nadziej�. Potrz�sam g�ow� ze wstydem. Jest mi g�upio.

� Nie potrafi�bym. Jest zbyt pot�ny, nawet kiedy �pi. Pokaza� mi si� jako m�j wr�g i nie zdo�a�em go pokona� ani mieczem, ani pie�ni� bog�w.

� Wi�c dlaczego s�dzisz, �e zdo�asz zabi� tamtych? Trocz� sajdak do plecaka, zak�adam p�aszcz. Milcz�c, zarzucam ci�ki tob�.

� Jak ci na imi�?

� Ulf Nocny W�drowiec � odpowiadam.

� Znajd� drog�, Ulfie.

� Najwy�szy na to czas. Id�. My�l�, �e ju� nied�ugo ty i tw�j syn b�dziecie wolni.

Kr�ci powoli g�ow� i wypija �yk. A potem siedzi tylko i bawi si� pod sto�em rzemieniem, na kt�rym przedtem wisia�a podkowa.

� On nigdy nie wejdzie pomi�dzy bog�w. Kiedy by�e� tam w �rodku, pomy�la�em, �e zabior� syna i odejd�. W�wczas zostawi�by sobie ciebie. Ale wtedy drzwi si� zamkn�y, chocia� by�y wy�amane. On chce inaczej. Mimo to tak my�l�, �e nied�ugo b�dziemy wolni.

Wychodz� i bardzo cicho zamykam za sob� drzwi.

Jest mglisty dzie�, powietrze pruje piskliwy trel poluj�cego soko�a. Wracam na szlak, mijam palisad� menhir�w i wchodz� w las, nie ogl�daj�c si� za siebie.

Nie odchodz� daleko, bo padam ze zm�czenia. Znajduj� dobrze os�oni�te miejsce i dr��cymi r�koma rozplatam rzemienie tobo�ka, a potem poch�aniam kawa�ek chleba, w�dzony ser i co� w rodzaju kie�basy. Szkoda mi czasu na krojenie kawa�k�w, po prostu odrywam je z�bami jak zwierz�. Piwo cieknie mi po brodzie, ledwo pami�tam, by �u� to, co mam w ustach. A potem nie mam nawet si�y, �eby uprz�tn�� resztki. Po prostu wczo�guj� si� pod li�cie pierzastej paproci i owijam p�aszczem, by zapa�� w sen podobny do letargu.

Najbardziej lubi� te momenty, kiedy po prostu w�druj�. Marsz daje mi rzadko spotykane na Ziemi poczucie wolno�ci. Jest w tym co� pierwotnego, co zamieszkuje obszary m�zgu przeznaczone dla zamierzch�ych instynkt�w, sprzed epoki przepis�w, opieku�czych procedur i instytucji kontrolnych. Oto cz�owiek w�druje przed siebie. Idzie, gdzie chce, �pi tam, gdzie dopadnie go noc. Ca�e �ycie zaczyna si� ogranicza� do tera�niejszo�ci, ca�e planowanie do jednej doby. Trzeba prze�y� noc, wiedzie�, co zje si� jutro i dok�d si� uda�. Wszystko, co dalej, to ju� abstrakcje bez wi�kszej warto�ci praktycznej.

Zatem id�. Przez dziewiczy las pokrywaj�cy g�ry. Omijam bardziej wydeptane trakty, korzystam z w�skich �cie�ek, czasem najwyra�niej u�ytkowanych przez zwierz�ta, z g�rskich potok�w, gdzie mo�na w�drowa� �wirowym brzegiem lub skaka� po kamieniach. Czasem przedzieram si� na prze�aj przez las.

Mam cel. Chc� wr�ci� do Ziemi Ognia. Mam tam przyjaci�, mam konia i sprz�t. Idzie zima.

Czas, kt�ry przesiedz� przy kominie w dworzyszczu m�odego Atleifa albo w gr�dku u Grunaldiego.

Czas planowania. Knucia. Zbierania si�.

Teraz bowiem musz� przeistoczy� si� w asasyna. Skrytob�jc�.

W�druj�.

Ca�y czas z ponurym cieniem w duszy.

Nie mog� zapomnie� nieszcz�snego maga zostawionego w chacie podobnej do grzyba, w towarzystwie syna-potwora. Nie mog� zapomnie� zasuszonej mumii siedz�cej na obracaj�cym si� kamieniu.

M�j sojusznik. M�j nauczyciel i doradca. Nikt do tej pory nie powiedzia� mi tylu po�ytecznych rzeczy co on.

Nie mog� sobie darowa�, �e go nie zabi�em.

By� z�y. Pewnie r�wnie z�y jak van Dyken. R�ni�o go jedynie to, �e usi�owa� powstrzyma� si� od dzia�ania, kt�rym tamten si� upaja�.

Powtarzam sobie jeszcze raz: �z�y".

Oto znalaz�em si� w �wiecie, w kt�rym maj� znaczenie w�a�nie takie opresywne, warto�ciuj�ce, przedpotopowe kategorie. Tam, st�d pochodz�, za publiczne pos�u�enie si� tak� ocen� jeszcze do niedawna mo�na by�o stan�� przed s�dem.

Tutaj natomiast to poj�cia zupe�nie naturalne. Niemal techniczne. Z�o. Dobro. Ot tak, po prostu.

Tu nie mo�na zakre�li� rubryki �nie wiem" albo �nie mam zdania". Tu �wiat ma dwa ostrza, jak w��cznia Hatrun. �ycie i �mier�. Z�o i dobro. Pod�o�� i szlachetno��. Nie ma: �nie wiem". Nie ma na to czasu. Wybierasz albo r�koje��, albo g�owni�. Relatywizmu moralnego brak. R�koje�� w d�oni albo ostrze w brzuchu. Brak miejsca dla Pi�at�w z Pontu. Tutaj decyzje podejmuje si� w u�amku sekundy i raz na zawsze. R�ce mo�na umy� ewentualnie potem. Z krwi.

Dlatego nie mog� sobie darowa�, �e go nie zabi�em.

To prawda, �e pewno bym nie zdo�a�. Ale nawet nie spr�bowa�em.

Zas�oni�em si� swoj� misj�. Moj� przenaj�wi�tsz� misj� i jej abstrakcyjnymi regu�ami wykoncypowanymi pod s�o�cem, kt�re tutaj nie zas�uguje nawet na to, by by� zjawiskiem astronomicznym. Bezimienna iskra w�r�d gwiezdnego py�u. Zas�oni�em si� jak tch�rz regu�ami, kt�re nie s� z tego �wiata. Regu�ami hipokryt�w, dla kt�rych kij ma dziesi�� ko�c�w i wszystko jest wzgl�dne, wi�c ka�de zdecydowane dzia�anie jest zbrodni�. Oznacza, �e zaczynamy r�nicowa�. Pos�ugiwa� si� poj�ciami absolutystycznymi. A od tego tylko krok do wydawania ocen moralnych. A przecie� wiadomo, �e to sko�czy si� inkwizycj�. Lepiej wi�c odwr�ci� si� plecami. Nie widzie� z�a.

Odwr�ci�em si� plecami i odszed�em. Bo nie mia�o zwi�zku z misj�.

Nie musia�em stawa� do bezpo�redniej konfrontacji. Zakl�cie jest niczym program. Wystarczy�o zako�czy� inaczej ci�g komend, kt�ry �ci�gn�� do komory metan. Niechby dzia�a� dalej. Niechby zbiera� gaz pod stropem, a� do momentu kiedy osi�gnie odpowiednie st�enie i opadnie do p�on�cych na pod�odze kagank�w. Tak to powinno dzia�a�. Zaczynam si� uczy�.

Zaczynam my�le� jak skrytob�jca.

Musz� nauczy� si� pos�ugiwa� prawem, kt�re mam gdzie� w sobie. Niech b�dzie, �e w sercu. I skonfrontowa� je z jeszcze bardziej �redniowiecznym systemem kontrolnym � sumieniem.

Kt�re najwyra�niej zwariowa�o, bo nie daje mi spokoju, �e nie zabi�em cz�owieka. Musz� mu jednak ufa�, bo tu nic innego nie ma.

Pami�tam tylko og�lny kierunek, w kt�rym powinienem i��. Stron� �wiata. Niestety, id� inn� drog� ni� przyszed�em do Ziemi W�y. Okr�n�, co si� zowie, a mam znale�� niewielki gr�dek wtulony mi�dzy las a jezioro. Punkt po�rodku dzikich g�r.

Poradzi�bym sobie, gdybym m�g� cho� spojrze� na jak�kolwiek map�. Na dwie minuty. Ale nie ma map. Tymczasem musz� zda� si� na instynkt.

O zmroku przystaj�. Buduj� porz�dny sza�as ze zwi�zanych rzemieniem �erdzi, okryty grub� strzech� iglastych ga��zi. Rozpalam miniaturowe ognisko os�oni�te kamieniami, gotuj� zup� z jakich� k��czy pachn�cych niczym dziki czosnek, jadalnych bulw kryj�cych si� w korzeniach paproci, kawa�ka suszonego solonego mi�sa i chleba.

Wypalam oszcz�dnie nabit� fajk� i popijam gor�c� wod� zaprawion� s�odkim jak ulepek winem.

Patrz� na wod�. Pluskaj�cy po g�azach g�rski strumie�. Chcia�bym wiedzie�, czy to jaki� dop�yw Dragoriny, ale nie jest podpisany, niestety.

Spiesz� si�.

Dr�czy mnie przeczucie, �e sta�o si� co� z�ego. �e na co� mo�e by� ju� za p�no.

�ni� o grupie upiornych muzykant�w. Kapeli z piek�a rodem siedz�cej na beczkach i zydlach wystawionych na polan� i graj�cych cudaczn�, ha�a�liw� muzyk�. Chudy flecista o twarzy jak czaszka szczura, pokryty purpurowymi wrzodami stw�r podobny do wzd�tej, cz�ekokszta�tnej ropuchy graj�cy na dudach i cz�owiek-homar w kolczastym, szkar�atnym pancerzu kr�c�cy korb� liry czy teorbanu. Muzyka jest g�o�na i piskliwa, niemal g�uszy przera�liwy huk po�aru. P�on� drewniane cha�upy, w powodzi iskier wal� si� strzechy, ogie� smaga czarne niebo.

Wzd�u� cz�stoko�u, na wbitych w belki �a�cuchach zwisaj� czarne, pokr�cone tobo�ki. Niekt�re pal� si� jeszcze, wszystkie dymi� i przypominaj� osmalone i skurczone od ognia manekiny wystawowe.

� Kto� jeszcze chce zata�czy� Taniec Ognia? � wrzeszczy chudy m�czyzna stoj�cy pod wbitym w ziemi� bu�czukiem. Drzewce oplataj� ta�cz�ce w�e, szczyt wie�czy czaszka i dwie ko�skie kity.

Przed grodem na ziemi kl�czy garstka ludzi z za�o�onymi do ty�u r�koma. Kl�cz� w milczeniu, za ich plecami chaty wal� si� z gruchotem belek, ale oni patrz� na upiorn� kapel�.

� Ci, co pok�onili si� W�owi, p�jd� z nami. Cali i zdrowi, jak m�wi�em. � M�czyzna na przemian grzmi basem albo piszczy skrzypi�cym tenorkiem. Mutacja.

To dzieciak.

Nastolatek o ciele pokrytym zygzakowatym tatua�em. Wok� kr�ci si� kilkudziesi�ciu Ludzi W�y. Ro�li m�czy�ni w wymy�lnych, cz�onowanych p�pancerzach i szturmakach, opodal ogie� maluje b�yski na pancerzach paru krab�w. Dlaczego s�uchaj� takiego szczyla?

� Pyta�em, czy kto� jeszcze chce k�ania� si� Bogu Ognia?! A mo�e kto� chce spr�bowa� si� ze �mijowym ��d�em?!

Milcz� i patrz� na kapel�.

� Ty! � krzyczy ch�opak. � Ty walczy�e�! Widzia�em ci�! Dawa� go tu!

Dw�ch ogromnych woj�w wyci�ga z t�umu szarpi�cego si� m�czyzn� i wywleka na �rodek polany, po czym ciska na kolana tu� na wprost muzyk�w. Podnosi twarz, patrz�c na pokryty brodawkami �abi pysk, na szczurz� czaszk� i wrzecionowaty �eb homara. Wygl�da jak kto�, kto chce si� obudzi�. Potrz�sa g�ow� owini�t� w nasi�kni�t� krwi� chust�.

� Dajcie mu miecz! � wo�a ch�opak. Kt�ry� z W�y podaje kl�cz�cemu kr�tki tasak. Tamten si�ga i zaciska d�o� na drewnianej r�koje�ci, po czym zamyka na chwil� oczy. Wstaje powoli z kl�czek, wa��c ostrze w d�oni.

� Cisza! � Na krzyk ch�opaka muzykanci przestaj� gra�. Huczy i grzmi tylko po�ar. Istna nawa�nica ognia. Jeszcze ryczy byd�o, zgonione w ciasn� gromad� gdzie� w mroku.

Nastolatek odrzuca do ty�u po�y p�aszcza, czarna tkanina sp�ywa mu z ramion. Unosi lew� r�k� miecz, si�ga do r�koje�ci i powoli wyci�ga nad g�ow� ostrze. Jednosieczne, l�ni�ce jak lustro, d�ugo�ci siedemdziesi�ciu centymetr�w. Monomolekularne ostrze miecza Nordland, miecza zwiadowcy. Ujmuje w obie d�onie okr�con� ta�m� r�koje��, zupe�nie nieprawid�owo, po czym zaczyna wywija� ostrzem w jakich� pokracznych podrygach. Jego przeciwnik pochyla si� i ugina nogi, wystawia sw�j kr�tki tasak jak n�, podobny do bokserskiego taniec pozwala mu na kilka unik�w i odskok�w.

Trwa to kr�tko.

S�ycha� dwa ostre �wi�ni�cia, chrz�st r�banej tkanki i st�umiony krzyk. Przez u�amek sekundy wida� te� w �wietle po�aru gwa�towny wybuch rozpylonej krwi.

M�czyzna wali si� na ziemi� jak worek, g�owa toczy si� po zbryzganej trawie.

� Sko�czy�o si�! � wrzeszczy ch�opak. � Teraz nadchodzi czas W�y! Id�cie! Id�cie do W�a! Id�cie do Zamku Cier�! Tam prorok poka�e wam drog�!

Odchodz�.

W milczeniu ustawiaj� si� jedno za drugim i odchodz� g�siego gdzie� w mrok. Oboj�tnie mijaj� le��cego nieruchomo trupa. Nie s�ycha� szloch�w ani lament�w. Nikt ich nie eskortuje ani nie prowadzi.

S�ycha� tylko huk po�aru.

I muzyk�, kt�ra zaczyna gra� na nowo.

Koszmar budzi mnie sinym, bladym przed�witem w�r�d m�awki i krakania wron. Siedz� potem, otulony wilgotnym p�aszczem, i patrz� przez otw�r sza�asu na strumie� spowity we mgle oraz na mokre li�cie, kt�re zaczynaj� ju� ��kn��. Powinienem z�apa� jeszcze troch� snu, ale nie chc�. Boj� si� zasn��.

Boj� si�, �e koszmar, kt�ry widzia�em we �nie, toczy si� naprawd�.

Jestem zaka�ony moc� uroczyska. Mo�liwe, �e b�d� i takie skutki uboczne.

Znowu id� na azymut, szybko i bez marudzenia, lecz jedyna metoda, jak� mog� si� kierowa�, wcale mi si� nie podoba. W g�rach chodzenie na prze�aj z regu�y nie pop�aca.

Natykam si� na nich oko�o po�udnia, na szlaku trawersuj�cym zbocze g�ry. S�ysz� najpierw kroki. Szuranie podeszew, szmer, gdy kt�ry� potyka si� o kamienie bez s�owa skargi czy j�ku b�lu. A potem dziwaczne, rytmiczne mamrotanie z wielu garde�. Wtedy le�� ju� w g�stych krzakach, przykryty zesch�� traw� i ga��ziami, otoczony chmur� oburzonych komar�w.

Kryj� si� par� metr�w od �cie�ki, wi�c mog� obserwowa�, jak przechodz�.

Ludzie Ognia albo z jakiego� innego plemienia. W ka�dym razie nie Ludzie W�e. Drepc� g�siego, blisko siebie, potykaj�c si� i pow��cz�c nogami, ka�dy trzyma d�o� na ramieniu poprzednika. Id� i nuc� monotonn�, dzik� melodi�. Wydaje mi si� dziwnie znajoma, a� nagle sobie przypominam. Nuc� t� sam� przy�piewk�, kt�r� w moim �nie grali upiorni muzykanci.

Le�� zupe�nie nieruchomo i czekam, a� mnie min�. Trzydziestu o�miu. M�czy�ni, kobiety. W r�nym wieku.

Trzymaj� d�o� na ramieniu poprzednika i drepc� przed siebie niczym korow�d zombie tam, sk�d ja przyszed�em.

I wszyscy maj� oczy zasnute dziwnym, m��cym z�otawo bielmem.

Osady zaczynam znajdowa� po po�udniu.

Najpierw wojenne ruiny. Sterty zw�glonych belek, okopcone resztki kamiennych podmur�wek, u�o�one rz�dem trupy w r�nych stadiach rozk�adu, roje much, krakanie wron. Upiorny smr�d spalenizny i padliny. To nie wygl�da jak gr�dek z mojego snu, ale i tak robi ponure wra�enie. W ka�dym znajduj� �lady upiornych egzekucji: zw�glone, powykr�cane cia�a, uwi�zane dwumetrowym �a�cuchem do cz�stoko�u albo do jakiego� s�upa. Widzia�em to we �nie. Ci ludzie czcili ogie�, czcili boga-kowala, produkowali smocz� oliw� � skrzy�owanie napalmu z ogniem greckim, ta�czyli Taniec Ognia. Dlatego W�e pal� ich �ywcem. Ka�� im ta�czy� w ogniu.

Typowe poczucie humoru naje�d�c�w.

Natykam si� te� na osad�, kt�ra jest zupe�nie pusta, cho� bez �ladu zniszcze�.

Najpierw siedzia�em w krzakach i obserwowa�em.

Panowa�a kompletna cisza. Dymy nie s�czy�y si� spod dach�w, nie gdaka�y kury, nie szczeka�y psy ani nie rycza�o byd�o. Nic.

Siedz� tak z p� godziny, porz�dnie zamaskowany i nieruchomy.

Po�r�d cha�up panuje totalna martwota. Zaczyna pada� drobny deszcz, sypi� si� li�cie z drzew.

W�lizguj� si� za niewysoki cz�stok�, w�a�ciwie pochylony na zewn�trz p�ot z zaostrzonych �erdzi, i sun� ostro�nie wzd�u� �cian.

Nie wida� najmniejszego �ladu walki. �adnych trup�w, �adnej krwi.

Wszystkich jakby wymiot�o. M�czyzn, kobiety, starc�w, dzieci, byd�o, �winie, kozy i psy.

Nad wiosk� nie lataj� nawet ptaki, nie wida� muchy czy mr�wki.

Odruchowo aktywuj� Cyfral.

Pojawia si� w rozb�ysku t�czowych iskier, motyla nimfetka o z�otych w�osach. Zaczynam si� do niej przyzwyczaja�.

� Zu�y�e� prawie wszystko � powiedzia�a. � W tej jaskini.

Kl�cz�cy pod cha�up� Drakkainen obrzuci� si� szybkim spojrzeniem.

� Rzeczywi�cie nie widz� tej po�wiaty. Ani nie czuj� mrowienia � mrukn�� p�g�bkiem. � Trudno. Wchodzimy.

Drzwi najbli�szej chaty nie by�y zamkni�te. Pchn�� je lekko ostrzem, a potem w�lizn�� si� do �rodka, wzd�u� �ciany, wci�� maj�c kryte plecy.

Przez d�u�szy czas nie by�o nic s�ycha�. Drakkainen obszed� poka�n� izb� z gotowym do ciosu mieczem, przestawiaj�c nogi w postawie bojowej, niczym w jakim� dziwacznym, posuwistym ta�cu. Zajrza� we wszelkie zakamarki i za ka�de drzwi. A p�niej wyprostowa� si�, mrukn�� pod nosem �czysto" i skrzesa� ogie�. P�omyk kaganka podmalowa� blaskiem belkowane �ciany, zas�ane starannie drewniane �o�a we wn�kach, nakryte kawa�kami futra, d�ugi st� zastawiony do posi�ku.

Obfitego posi�ku na kilkana�cie os�b. Dwie upieczone w ca�o�ci tusze na drewnianych szaflikach, p�askie, okr�g�e bochenki, p�ki bia�or�owych p�d�w podobnych do tataraku, jakie� kiszone warzywa w glinianych miskach, p�ywaj�ce w zalewie.

Piecze� by�a zimna, w dzbanach opad�a piana, chleb lekko podsech� po wierzchu, ale nic nie by�o zepsute. Pachnia�o ca�kiem apetycznie.

Drakkainen przykl�kn�� przy palenisku i roztar� w palcach szczypt� popio�u.

� Wygl�da, jakby to zdarzy�o si� wczoraj � oznajmi�. � Usiedli do kolacji. Wystawna kolacja i zamo�na chata. Wszystko wysprz�tane, na stole czyste nakrycia i przyzwoite no�e, pieczone dziki czy jakie inne tapiry, wok� paleniska futra, istny skansen. Kilkoro zd��y�o ukroi� sobie p�aty z pieczeni, kto� z�ama� chleb, kto� zd��y� nala� piwa. I tyle. Nikt nie wypi� ani �yka, nikt niczego nie ugryz�. Spokojnie wstali i wyszli, zabieraj�c byd�o i trzod�, oraz muchy i pszczo�y, ewentualnie bardzo troskliwie i bez gwa�tu porwa�o ich UFO. Co ja gadam, to ja tutaj jestem UFO. Wsta�.

� A� prosi, �eby si� pocz�stowa�. A� prosi, �eby zatrzyma� si� na nocleg. Na �cianach bro�, w studni woda, zapasy opa�u, czyste ��ka. Idea�. I dlatego wcale mi si� to nie podoba. Wychodzimy, Cyfral. Przez �a�ni�. Niczego nie dotykamy, nie zabieramy nawet gwo�dzia.

Na ile pozna� rozk�ad tutejszych cha�up, na og� niemal identycznych, jakby oferowanych przez t� sam� firm� developersk�, przy �a�ni powinno znajdowa� si� drugie, tylne wyj�cie prowadz�ce na zamkni�ty budynkami gospodarczymi podw�rzec.

Znalaz� je i bezszelestnie wy�lizn�� si� na zewn�trz. Zajrza� jeszcze do obory i stodo�y, ale nie spotka� nikogo. Nie zobaczy� te� wierzchowca, br�zowego bawo�u z ogromnymi rogami, czy upiornej, podobnej do miniaturowego hipopotama �wini. Ani muchy, ani paj�ka. Nic.

Panowa�a martwa cisza, jedynie wiatr szumia� w drzewach i nieopodal pluska� strumie�. Vuko wykrad� si� przez drewnian�, solidn� furtk� w rogu podw�rza i pow�drowa� mi�dzy cha�upami, opustosza�ymi i cichymi tak samo jak ta, kt�r� zwiedzi�. W powietrzu wirowa�y jaskrawe, jesienne li�cie, podobne do tropikalnych motyli.

� Ka�dy by si� tu zatrzyma� � oznajmi� Vuko. � Miejsce jest pi�kne i opuszczone. Tylko zamieszka�. Nawet widok jest st�d wspania�y. I broni� by si� mo�na, aczkolwiek przyda�by si� lepszy cz�stok�.

� Widzisz gdzie� t� po�wiat�? � zapyta�a Cyfral.

� To magiczne mrowienie? Nie. Ani �ladu. Tyle, �e to nic nie znaczy. My�l�, �e si� tu zatrzymuj�. Ka�dy, kto w�druje tym szlakiem albo zap�dzi si� w t� dolin�. My�liwi, uchod�cy, pasterze.

� Wi�c dlaczego nikogo tu nie ma?

� Dobre pytanie. Na pewno chcesz si� dowiedzie�? Bo ja nie.

Obszed� ca�� osad�, kryj�c si� ostro�nie, jakby spodziewa� si� snajper�w albo min. Nic si� nie dzia�o.

A potem zawr�ci� i nadzia� si� prosto na kraba.

Sta� po�rodku uliczki pomi�dzy cha�upami, zupe�nie nieruchomo, niczym paskudna rze�ba. Sta� i patrzy� prosto na Drakkainena szczelinowatym otworem �ba, przypominaj�cym he�m turniejowy typu ��abi pysk". Ramiona by�y za�o�one oboj�tnie pod pachy, ostrza schowane, kolczaste jak �uski ryby g��binowej p�yty pancerza unosi�y si� lekko, rytmicznie.

Zwiadowca bardzo powoli odpi�� pasy plecaka i postawi� go na ziemi.

� Wiem, �e w �rodku jeste� dzieckiem � wyszepta�. � A raczej by�e�, bo teraz jeste� potworem. Dlatego, je�li b�d� musia�, to ci� zabij�. Chc� tylko przej��.

Wystawi� jedn� nog�, roz�o�y� odpowiednio ci�ar cia�a i po�o�y� p�asko koniec ostrza na przedramieniu, po czym rozlu�ni� wszystkie mi�nie i skoncentrowa� si� na oddychaniu.

� Mo�e go obej��? � zasugerowa�a nerwowo Cyfral.

� Jako� nie przypuszczam � odpar� Vuko. � Chyba nie czeka na autobus. Wyra�nie blokuje drog� do bramy.

Krab zaszele�ci� dziwnym g�osem, ale nadal si� nie porusza�.

� Czy to dlatego tamci znikn�li?

� Nie � odpar� Vuko. � Ludzie, kt�rzy si� na nie nadziej�, wygl�daj� jakby wpadli w wentylator, a tu nigdzie nie ma ani kropli krwi. Problem w tym, �e ju� nie jestem taki szybki jak kiedy�. Ile mi tego zosta�o?

� Czego?

� Tego magicznego m�enia, po�wiaty, da piczku materi. Jest cokolwiek czy nie? Zacz�� si� wierci�, czas si� ko�czy. Jeste� systemem operacyjnym, przypominam.

� Resztki, rozproszone. Gdyby to skumulowa�, m�g�by� upudrowa� sobie nos.

� Na lew� d�o�.

Troch� to przypomina�o gor�ce powietrze nad palnikiem. Za�amuj�ca �wiat�o chmurka wielko�ci jajka, w kt�rej migota�y mikroskopijne iskierki niczym diamentowy py�.

Krab zaklekota� i przest�pi� z nogi na nog�. Potr�jne szpony zgrzytn�y o kamienie podw�rka.

� Cyfral, podle� do niego. Chc� wiedzie�, co wida� mi�dzy tymi p�ytami, kiedy si� strosz�.

� Oszala�e�? Za nic si� do niego nie zbli��.

� Siedzisz w mojej g�owie. Zreszt� nawet ci� nie zobaczy. Nikt ci� nie widzi, piczkumaterinu, tylko ja. Spadaj, a potem nie odzywaj si� do mnie, jestem skoncentrowany.

� Na czym?

� Zmiataj!

Od�a si� i polecia�a. Ostro�nie, wielkim �ukiem, by zbli�y� si� do kraba od ty�u. Drakkainen mamrota� pod nosem, przymru�onymi oczami wpatruj�c si� w mieni�c� si� nad jego d�oni� po�wiat�.

Rozleg� si� nagle paskudny zgrzyt �elaza i krab zupe�nie niespodziewanie uni�s� tu��w oraz rozpl�t� ramiona, ukazuj�c dwa p�ksi�ycowate ostrza.

Vuko, nadal mamroc�c co� uparcie po fi�sku, przesun�� si� drobnymi krokami w bok, pod �cian�, gdzie wznosi� si� wsparty na grubych s�upach podcie�.

Krab za�wiergota� ca�kiem jak �wierszcz, po czym ruszy� w jego stron�.

Drakkainen zrobi� kilka szybszych krok�w, ca�y czas w dziwnej, przyczajonej postawie szermierczej, powtarzaj�c swoje niczym uporczyw� modlitw�. M�wi� coraz g�o�niej, a w jego ton wkrad�y si� nutki histerii.

Krab wystawi� oba ostrza do przodu i ruszy� gwa�townie, niby rozw�cieczony odyniec.

� Apiainen! Perkele apiainen! ��rykn�� zwiadowca, opieraj�c si� ju� o filar plecami.

W ostatniej chwili zawin�� si� za s�up, ostrza �mign�y jak wirniki helikoptera, za�omota�o niczym seria z kaemu, z filaru polecia�y grube, zwini�te wi�ry.

Drakkainen przypad� do ziemi i ci�� stwora po nogach, odskoczy� zaraz jak torreador i opar� si� o kolejny s�up.

Powietrze przeszy� przera�aj�cy, piskliwy wrzask, przypominaj�cy ryk pary z eksploduj�cego parostatku i kwik �wini puszczony od ty�u.

R�wnocze�nie rozleg� si� wysoki krzyk Cyfral.

Drakkainen spojrza� na swoj� d�o�, lecz po migoc�cej po�wiacie nie zosta�o ani �ladu. Nie by�o te� �adnego widocznego efektu.

� Trudno � mrukn��. � Nikt nie m�wi�, �e b�dzie �atwo. Co wida�?! � wrzasn�� rozpaczliwie. � Co jest pod spodem?!

� Tkanka � powiedzia�a Cyfral z wahaniem. � Blada i �liska jak u ma��a. Mi�kka. Ale ukazuje si� tylko na moment.

Krab uwolni� ostrze, wci�te g��boko w drewno s�upa, po czym ruszy� na Drakkainena ponownie. Szable rozmaza�y si� w powietrzu jak �mig�a, tworz�c wok� migotliwy, stalowy nimb.

Gjafi odbi� trzy ciosy, zanim rozlecia� si� niczym kaczka w sieczkarni, przemkn�o Drakkainenowi przez g�ow�. �ylasty Gjafi, szybki jak cholera. Ja jestem o wiele wi�kszy i ci�szy. Odbij� cho� jedno?

A potem przesta� my�le�. Sta� si� ruchem. Da� si� ponie�� szkoleniu, wbitemu w odruchy rdzeniowe. Drewniany filar najwyra�niej kojarzy� si� krabowi z k�opotami, bo przez chwil� kr��y� ostro�nie, pr�buj�c zachodzi� to z jednej, to z drugiej strony. Ostrza wystawione szeroko z bok�w, jak rogi byka, drga�y lekko, w ka�dej sekundzie gotowe zmieni� si� w upiorny wirnik.

Tym razem Vuko uciek� pod spodem. Zrobi� nerwowy ruch w jedn� stron�, prosty zw�d, ale krab da� si� nabra� i stal �wisn�a, siekaj�c powietrze.

Drakkainen zanurkowa� pod metalowymi ramionami, wskoczy� na beczk�, odbi� si� nog� od belkowanej �ciany i przekozio�kowa� nad stworem. Zamortyzowa� upadek przewrotk� i sta� teraz po�rodku dziedzi�ca, dysz�c ci�ko, w ogromnej chmurze py�u.

� Koniec � mrukn��. � Wiele wi�cej nie wykombinuj�.

Krab zrobi� zwrot w miejscu i ruszy� w jego kierunku.

� Vittuun � powiedzia� Drakkainen i nerwowo obr�ci� miecz w d�oni.

A wtedy z g�ry spad� bzycz�cy ci�ko kszta�t. Brunatna, pod�u�na bry�ka, jak niedopa�ek cygara. Pacn�a w piach, zaraz jednak poderwa�a si� ko�lawym, zygzakowatym lotem niczym owad podtruty pestycydami.

Vuko odwr�ci� si� i wystrzeli� ob��ka�czym sprintem na drugi koniec podw�rza. Stw�r pogna� za nim, dziwacznymi susami, kolebi�c opancerzonym, beczkowatym tu�owiem, ale wtedy po kolczastych p�ytach jego pancerza pe�za� ju� szersze�.

Zwiadowca us�ysza� �wist stali za plecami, poczu� wzbijany przez ostrza podmuch powietrza. Wykona� rozpaczliwy tr�jskok, chwytaj�c miecz w obie r�ce, po czym skoczy� na najbli�szy dach, wbijaj�c bro� w strzech�. B�yskawicznie podci�gn�� si� i schowa� nogi. Krab �upn�� w �cian�, a� s�oma posypa�a si� na podw�rze.

Drakkainen wpe�z� najwy�ej jak si� da�o i usiad�, dysz�c ci�ko i ocieraj�c czo�o.

� I co dalej? � spyta�a Cyfral. � B�dziesz tu siedzia�?

� Jak cholera � wyzipa� Vuko.

� I co teraz?

� Do modlitwy � powiedzia� Drakkainen powa�nie. Siedzieli. Krab miota� si� po podw�rzu, siekaj�c co popadnie. S�dz�c po odg�osach, upar� si� na drewnian� beczk�.

� A je�li tu wlezie? � zapyta�a Cyfral, dzielnie pohamowuj�c nutki histerii.

� Z t� budow�? W �yciu. Widzia�a� kiedy� kurczaki w�a��ce po �cianach?

Na dole rozleg� si� dziki wrzask. Krab zacz�� ciska� si� nagle w dzikim ta�cu po ca�ym ryneczku, wpad� na �cian�, potem na stoj�c� spokojnie dwuk�k� i por�ba� j� na kawa�ki.

� Co to by�o?

� M�j szersze�. Zrobi�em szerszenia. Je�li mi si� uda�o, to nafaszerowanego neurotoksyn� skorupiak�w. Nie wiem, czy wyszed�, nie by�o czasu. Nie wiem, co to jest. Chcia�em os�, wyszed� szersze�. I jeszcze w jakim� dziwnym kolorze.

� Nie stworzy�e� �ywego organizmu � powiedzia�a. � Na to jeste� za cienki. Najwy�ej zmutowa�e� co� tutejszego. To dzia�a po najmniejszej linii oporu, pami�tasz?

� Jebal to pas, byle dzia�a�o. Przera�liwy kwik na dziedzi�cu pi�owa� uszy. Nieszcz�sny krab miota� si� po ziemi, obracaj�c si� na wznak i m��c�c wok� siebie ramionami. Nad jego wiruj�cym pokracznym kad�ubem wzbi�a si� chmura py�u.

Trwa�o to d�ugo, lecz w ko�cu ucich�o.

Stw�r le�a� prawie nieruchomo, tylko jedna ko�czyna porusza�a si� niemrawo.

Drakkainen ze�lizgn�� si� z dachu pomimo protest�w Cyfral, podszed� do swojego porzuconego tobo�ka i za�o�y� go na plecy.

� Idziemy.

By� ju� w bramie, kiedy od strony le��cego na ziemi stwora dobieg�o go �kanie, a potem wyra�ny j�k. Nie przera�liwy wizg oszala�ej spr�arki, ale szloch dziecka. St�umiony przez stalow� skorup� he�mu typu ��abi pysk".

� Perkele Saatani vittou � warkn�� Drakkainen.

� Nie, prosz� � powiedzia�a Cyfral b�agalnie.

� Zaszto ja sem takavi glupan! � wycedzi�. � G�up�i ko turski kura�!

Zawr�ci� i podszed� do le��cego na ziemi stwora. Podni�s� z ziemi odr�bany dyszel, kt�ry zmieni� si� w bezu�yteczn� �erd�, i d�gn�� solidnie samym ko�cem. Odpowiedzia� mu s�aby pisk.

Drakkainen podwa�y� tu��w i przewr�ci� kraba grzbietem do g�ry. Odczeka� chwil�, ale nic si� nie dzia�o.

Podszed� bli�ej i czujnie tr�ci� kad�ub ko�cem miecza. Jedno z ramion zadrapa�o s�abo ziemi�, lecz nic poza tym.

Kln�c przera�liwie po fi�sku, Vuko znalaz� ��czenie p�yt, wsun�� ostrze p�asko, podwa�aj�c brzeg. Blachy zaskrzypia�y, Drakkainen zacisn�� z�by i st�kn�� z wysi�ku. Lichy nit strzeli� z trzaskiem, zwijaj�c �eb, nast�pny wyszed� �atwiej, kolejny trzyma� jeszcze s�abiej.

Zwiadowca rozchyli� p�yty pancerza, cz�ciowo wyginaj�c je na zewn�trz. Z wn�trza buchn�� obrzydliwy, s�odkawy od�r. Vuko odskoczy� kilka krok�w do ty�u, zanosz�c si� kaszlem.

�rodek pancerza wype�nia�y owalne p�aty �limakowatej, ociekaj�cej �luzem tkanki, otulaj�ce zwini�te wewn�trz blade, dygoc�ce cia�o. Gdzie� z ty�u ma��owatego p�aszcza rozpycha�a si� olbrzymia, purpurowa opuchlizna, rozlewaj�ca si� na wszystkie strony, jak przyssana o�miornica.

Powstrzymuj�c torsje, zwiadowca splun�� g�st� �lin� w py�, podci�gn�� r�kawy i zanurzy� r�ce w pancerzu. Uda�o mu si� wsun�� d�onie pod �liski p�aszcz gumowatej tkanki i namaca� ludzk� sk�r�, ale co� trzyma�o. Rozchyli� p�aty mocniej i zobaczy� jakie� �ebrowane prze�wituj�ce rury, wciskaj�ce si� w usta zamkni�tej wewn�trz istoty i w ka�dy otw�r cia�a, purpurowe k��bowiska naczy� wbite pod sk�r� wzd�u� kr�gos�upa.

Wyj�� n� i ponownie zanurzy� d�onie w obc� tkank�, by ostro�nymi ci�ciami wy�uska� ze �rodka uwi�zionego ma�ego cz�owieka.

Dwa razy musia� odej�� na bok i zaczerpn�� powietrza, kilkoma spluni�ciami usun�� nadmiar d�awi�cej go �liny i poczeka�, a� minie skurcz w gardle.

�limakowate mi�nie pu�ci�y w ko�cu z obrzydliwym mla�ni�ciem. Drakkainen chwyci� drobne cia�o pod pachy i wyci�gn�� je na zewn�trz.

Uwi�zione wewn�trz kraba dziecko by�o wi�ksze ni� si� spodziewa�.

Dziewczynka.

Dorastaj�ca, mo�e trzynastoletnia. Bez w�os�w, pokryta �luzem, ze �ladami po wbitych pod sk�r� mackach, obrz�k�ymi jak wrzody. Dygota�a w gwa�townych dreszczach, a mo�e to by�y drgawki.

Po�o�y� dziewczynk� na ziemi i ostro�nie dotkn�� jej szyi.

� Puls r�wny � oznajmi�. � Przyspieszony, ale bez arytmii.

Wywr�ci� jej powieki, jednak zobaczy� tylko ogromne, orzechowe t�cz�wki wype�niaj�ce ca�e oczy i zakl��.

Zani�s� dziecko pod studni� i obmy� kilkoma wiadrami wody, delikatnie usun�� ostatnie ko�c�wki dren�w tkwi�ce pod sk�r� niczym purpurowe pijawki.

Dziewczyna przesta�a dygota�, usiad�a nagle i zwymiotowa�a pot�nie jakim� �luzem. Krztusi�a si� przez chwil�, wreszcie otworzy�a oczy.

� Wody... � j�kn�a.

Drakkainen ukl�kn�� i uni�s� wiadro, �eby mog�a si� napi�.

� I co teraz? � spyta�a Cyfral bezlito�nie zrz�dliwym tonem. � Adoptujesz j�? Czy raczej poczekasz, a� doro�nie?

� Dam jej p�aszcz i puszcz�. Nie mog� jej przecie� nia�czy�.

� Wlezie na W�y i wpakuj� j� do nast�pnego kraba. Ma to sens?

� Chc� do W�a... � wymamrota�a dziewczyna. � Dlaczego nie ma muzyki? Tak mi zimno...

� No i masz. Chce do W�a � burkn�� Drakkainen.

� Vuko... � szepn�a Cyfral.

� Nie � powiedzia� z nutk� furii w g�osie. � Wszystko ma swoje granice. Tego na pewno nie zrobi�. To ja tu decyduj�. Nie jestem �wi�ty, ale nie jestem te� potworem. Nie po to j� wyci�ga�em.

� Vuko...

� Jestem cz�owiekiem i zamierzam zachowa� cz�owiecze�stwo. Przecie� inaczej zwariuj�. Albo zamieni� si� w takie samo bydl� jak on.

� Vuko... Osada... Mg�a idzie...

Drakkainen podni�s� wzrok i spojrza� na domy. Co� si� zmieni�o. Zapada� zmierzch i spomi�dzy dom�w zacz�a wype�za� zimna mg�a. Wij�ca si� k��bami podobnymi do macek, a gdzie� pod spodem, przy ziemi migota�a t�czowa po�wiata, jak diamentowy szron.

� Chodu! � wrzasn�� Drakkainen. Chwyci� siedz�c� dziewczyn� za rami�, przewiesi� przez kark, w biegu zgarn�� sw�j tob� i pogna� w las.

Bieg� tak d�ugo, a� osada zosta�a daleko z ty�u, a on zupe�nie opad� z si�.

* * *

Ma�e ognisko p�onie w za�omie ska�, bezpiecznie os�oni�te przed czyimkolwiek wzrokiem. Tr�jk�tna wn�ka w �cianie, zas�oni�ta ska�ami po bokach, nad kt�r� wznios�em dach z �erdzi, przykryty warstw� �wie�o naci�tych ga��zi kos�wki.

By�em w stanie nie�� j� oko�o kilometra.

Prawie kilometr prze�ajowego biegu przez dziki las, ze skoml�cym, dwudziestopi�ciokilogramowym ci�arem przewieszonym przez plecy.

Potem wlok�em j� przez puszcz�.

Idzie o w�asnych si�ach, ale trudno wyobrazi� sobie bardziej uci��liwego towarzysza. Je�li j� puszczam, ucieka. Niedaleko. Jak mysz. Znajduje jak�kolwiek os�on� pie�, ska��, powalone drzewo, wciska si� w najcia�niejszy k�t i zwija w nerwowy k��bek. Ca�y czas zawodzi i dr�y.

Boi si� mnie, boi si� drzewa, przelatuj�cego ptaka, nieba nad g�ow�.

Nie wiem, czy kiedykolwiek wyzdrowieje.

Domy�lam si�, jak to dzia�a. Bierze si� przera�onego dzieciaka, �yj�cego w �wiecie zmieniaj�cym si� poma�u w rze�ni�, po czym przepoczwarza go w czo�g. W opancerzonego stwora wyposa�onego w ostrza, kt�rymi mo�na posieka� wszystko, co budzi strach, os�oni�tego p�ytami, kt�rych nie przebije miecz ani strza�a, zawieraj�cego wewn�trz � �ono. Mi�kkie, ciep�e i wilgotne �rodowisko, kt�re nakarmi, otuli i u�pi umys�, s�cz�c we� tajemnicz� muzyk�.

A teraz jest naga, �limak bez muszli. Bezbronna. Nie ma muzyki, nie ma pancerza, trzeba samemu �u� i prze�yka�. Wy�uskana ze skorupy jak ostryga, wystawiona na lodowaty wiatr i pal�ce promienie s�o�ca. Kaleczona kamieniami i cierniami. �wiat na zewn�trz jest okrutny i gro�ny.

Znacznie lepiej by� krabem. Gro�nym, pancernym stworem, w �rodku za� ciep�ym i mi�kkim.

To daje poczucie bezpiecze�stwa.

Patrz� na ta�cz�ce p�omyki i popijam wod� z winem.

Nakarmi�em j�.

Si��. Rozwieraj�c szcz�ki i wciskaj�c w usta ma�e kawa�eczki sera i chleba, wlewaj�c w gard�o wod�. Zupe�nie, jakbym karmi� dzikie, przera�one zwierz�tko. Kiedy j� wreszcie pu�ci�em, miota�a si� przez chwil�, ale za plecami mia�a zbocze, a po bokach skalne �ciany. Na wprost, tam, gdzie wyj�cie na wolno��, p�on�o straszliwe ognisko i siedzia� potworny cz�owiek. W ko�cu wpe�z�a w najcia�niejszy k�t, zwijaj�c si� w k��bek, owini�ta moim zapasowym p�aszczem.

Patrz� na ten kryj�cy si� w cieniu, dr��cy tobo�ek i nie wiem, co dalej.

Mam ogromn� ochot� tak j� zostawi�.

Wlok�c dziewczynk� ze sob�, nigdzie si� nie ukryj�, bo natychmiast zdradzi ka�d� pozycj�. Nie uciekn� ani si� nie przebij�.

W efekcie i tak zgin�, a ona razem ze mn�.

Kalkulacja. Wa�enie szans.

Bezsensowna strata czasu. Tylko po to, by si� przekona�, �e gdzie� tam w �rodku nadal jestem racjonalny.

Ale po co, skoro i tak nie mog� jej zostawi�. My, ludzie, tak jeste�my skonstruowani. Opr�cz logiki, rozs�dku i zdolno�ci wa�enia szans, mamy jeszcze skrupu�y. Sumienie. Uczucia. R�ne przes�dy, kt�re czyni� nas lud�mi.

Co nie zmienia faktu, �e wpakowa�em si� paskudnie.

I tak j� porzuc�. Co tam: �porzuc�". Wypuszcz�. Ani to moja ciotka, ani c�rka. Po prostu dziecko wojny. A ja nie jestem pu�kiem piechoty zmechanizowanej. Niech idzie do diab�a. Tylko nie w sercu g�r, praktycznie za lini� frontu. Zostawi� j�, kiedy wejdziemy w jak�� bardziej cywilizowan� okolic�.

O ile jeszcze jaka� zosta�a.

Bladym �witem budzi mnie ch��d. Lodowata mg�a i wilgo�.

Oraz krakanie.

Wielki, czarny ptak siedzi na moim tobo�ku i szarpie dziobem rzemie� zamykaj�cy worek.

� Wynocha! � wita mnie ochryp�ym, chamskim wrzaskiem i dawno nic nie by�o w stanie mnie tak ucieszy�.

� Gdzie� ty si� podziewa�, Nevermore, stary �ajdaku?

� Traakt!

Dziewczyna te� si� budzi. Jestem pewien, �e na widok kruka dostanie histerii, jednak �ypie tylko spod koca sarnim wzrokiem pe�nym fascynacji.

� Kraab! � odzywa si� kruk z obaw�.

� Wiem, bracie, ale co zrobisz?

� Trrup!

� Nie. Tak nie robimy. To jest z�e. Niedobre. Z�y, niepozytywny ptak!

� Ty trrup! Krretyn!

Zabieram mu worek. Kruk odskakuje, trzepi�c skrzyd�ami, i siada na pobliskiej skale. Wyci�gam ze �rodka kawa�ek chleba, par� pask�w mi�sa. Bior� porcj� i podsuwam dziewczynie.

D�sa si� i odwraca twarz.

Dobra.

� To jedzenie, rozumiesz? Dobre. Pokarm, pokarm. Patrzy �a�osnym, wilgotnym wzrokiem i cia�niej owija si� p�aszczem.

Odgryzam kawa�ek mi�sa i rzucam krukowi. Kr�ci �bem i b�yska paciorkowatym okiem to z jednej, to z drugiej strony, a potem po�yka k�sek.

� Serr!

� We �bie ci si� chyba poprzewraca�o � m�wi�, lecz od�amuj� mu kawa�ek w�dzonego, koziego sera.

Znajduj� w worku m�j poprzedni str�j. Kawa�ki p�aszcza poci�te na kilt i tunik�, po czym rzucam dziewczynie. Cofa si� troch� w r�g ska�y, jednak nie robi nic wi�cej.

Prze�uwam do ko�ca, siedz�c umorusany przy wygas�ym ognisku, z no�em w r�ku. Jestem �cierpni�ty i przemarzni�ty i chyba nigdy nie by�em taki brudny. Odcinam tu� przy ustach kawa�ki w�dzonki lub chleba, podaj� sobie na ostrzu.

Spod sk��bionego p�aszcza wysuwa si� chuda d�o�, kt�ra ukradkiem porywa jedzenie i znika.

Ubranie jednak nie budzi �adnych sensownych skojarze�.

Ko�cz� wi�c pospieszne �niadanie, po czym sam si�gam po szmatki. Najpierw je pokazuj�. Z jednej strony, z drugiej, zak�adam i zdejmuj�. Ta�cz� przez chwil�, �eby pokaza�, jak mi ciep�o i wygodnie. Znowu zdejmuj�.

� Ty trrup! �wirr! � komentuje ptak ze swojego kamienia.

� Brzydkie � o�wiadcza nagle dziewczyna. � Chc� m�j pancerz. Jestem krabem! Ty jeste� g�upia padlina! Po�eram takich!

Ko�czy si� to szamotanin�. Nie jestem w�drownym zak�adem psychiatrycznym ani przedszkolank�. W efekcie ona jest ubrana i chlipie, ja mam zadrapanie na ramieniu.

I nikomu tutaj nie przyjdzie do g�owy wszcz�� �ledztwa.

Zbieram ekwipunek, chowam n�, wieszam miecz i zak�adam plecak, narzucam p�aszcz. Potem rutynowe podskoki w miejscu, �eby sprawdzi�, czy nic nie brz�czy.

�miechu warte.

Wlok�c si� z oszala�ym dzieckiem wojny u boku, mog� brz�cze� sobie jak sprzedawca patelni.

� Trraakt! � ponagla Nevermore.

� Do sadyby Grunaldiego � m�wi�. � Pami�tasz, gdzie jest?

� Rruchy!

Ruszam wi�c.

Za krukiem. Ju� nawet to wydaje mi si� ca�kiem racjonalne.

Teraz przynajmniej wiem, dok�d id�. Id� za krukiem.

Dziewczyna stawia bierny op�r, wlecze si� albo wyrywa i usi�uje gdzie� biec.

Pr�buj� j� zagadywa�, pytam o imi�, �piewam jakie� krety�skie piosenki.

Bez efektu.

Od czasu do czasu dostaje ataku furii i wtedy rzuca si� na mnie, t�uk�c obiema r�kami na zmian� gdzie popadnie. Zastawiam si� ramieniem i czekam, a� si� zm�czy. Nie ma ju� p�ksi�ycowatych, stalowych ostrzy. S� tylko w�t�e ramionka wychudzonej, dorastaj�cej dziewczynki. Kruk przysiada w takich chwilach na skale lub ga��zi i patrzy na mnie, przechylaj�c �eb, i wydaje mi si�, �e dostrzegam w jego paciorkowatym oku drwin�.

Przemierzamy tak jeszcze par� kilometr�w, a kiedy mam wra�enie, �e poma�u zaczynam rozpoznawa� okolic�, przestaj� trzyma� dziewczynk�.

Dobra.

Nie b�d� si� narzuca�.

Jak na z�o�� wtedy idzie za mn�. Trzyma si� kilka metr�w z ty�u, niczym z�o�liwy, wiejski piesek, cofa si�, kiedy si� odwracam, a potem znowu drepce moim �ladem.

Wszystko jedno. Je�li przyjdzie do obozu, dam jej je��. Je�li ucieknie, nie b�d� goni�. Wszystko ma swoje granice, m�j frajerski idealizm te�.

Od tego momentu idziemy szybciej.

Kruk przestaje marudzi�, ja id� w zwyk�ym tempie i dziewczynka stopniowo zostaje z ty�u. Jednak wydaje mi si�, �e wci�� gdzie� tam majacz� chude n�ki stercz�ce z burego kiltu, kt�ry si�ga jej za kolana.

Gra�, ska�y, szumi�cy potok, deszcz kolorowych li�ci. Parada drzew w kr�lewskich barwach jesieni.

Otaczaj�ce mnie g�ry wydaj� si� �agodniejsze i ni�sze, w dolinach zaczynaj� b�yska� jeziora.

Przy pierwszym z nich siadam na brzegu i przemywam twarz krystalicznie czyst� wod�.

Jestem wzruszony.

Ziemia Ognia. Czuj�, jakbym trafi� do domu.

I czuj� wyra�nie narastaj�cy strach.

Bo moja przybrana ojczyzna stoi w ogniu. Czasem mijam spalone chaty, z kt�rych ocala�y tylko sterty zw�glonych belek i okopcone podmur�wki. I powykr�cane, skurczone cia�a, uwi�zane kawa�kami �a�cucha. Cia�a ludzi, kt�rych zmuszono, by ta�czyli w ogniu.

Zagl�dam w spalone twarze, usi�uj� rozpozna� w zw�glonych maskach znajome rysy, ale widz� tylko wyszczerzone, wypieczone na bia�o z�by i nie wiem, czy to kto� z moich, czy obcy. Mimo to podchodz� za ka�dym razem na mi�kkich nogach, z kul� bilardow� w gardle.

Czuj�, �e jeste�my blisko.

Nie zatrzymujemy si� na popas, jem w marszu s�ony pasek twardego, suszonego mi�sa i popijam wod�. Nevermore podfruwa kawa�ek do przodu, a potem wraca do mnie, domy�lam si�, �e wypatruje wrog�w.

Przyzywam go kr�tkim gwizdni�ciem. Podlatuje i przysiada na skale, �ypie na mnie, kr�c�c �bem, ale nie wiem, czy zrobi� si� pos�uszny, czy jest po prostu ciekawy.

� Je�li w pobli�u jest jakie� uroczysko � m�wi� cicho � to zaprowad� mnie tam. Nie wiem, na co za chwil� trafimy, potrzebuj� mocy. Potrzebuj� pie�ni bog�w, rozumiesz?

� Taa...! � kracze i znowu odlatuje.

Uroczysko znajduje mi po p� godzinie marszu w�r�d lasu i ska�. Okolona z trzech stron bagnem polanka, naje�ona wapiennymi ska�ami, ostrymi niczym z�by, na kt�rej sterczy kilka ob��ka�czo powykr�canych drzew, wszystkie s� jednak uschni�te. Podobnie jak trawa, krzewy i jakie� zio�a. Wszystko jest martwe.

Koncentruj� si� i aktywuj� Cyfral.

* * *

Wystrzeli�a gdzie� zza jego g�owy, migoc�ca opalizuj�cymi skrzyde�kami, i oblecia�a polan� szybkimi zygzakami, zatrzymuj�c si� na chwil� przy krzewach i ska�ach jak motyl.

Drakkainen ukl�k� przy niewielkim, wype�nionym wod� wg��bieniu, zanurzy� d�o�. Woda by�a przezroczysta, ale br�zowa jak s�aba kawa.

� Urrok! � zakraka� Nevermore.

Zwiadowca uni�s� d�o� i obejrza� j� ze wszystkich stron.

� Nic tu nie ma � oznajmi� z rozczarowaniem. � Nie widz� tej po�wiaty. To chyba nie jest uroczysko. Wygl�da dobrze, ale nic wi�cej.

� Tu kiedy� by�a moc � powiedzia�a Cyfral. � To wida� po ro�linach, czuje si� w ziemi. Jednak znik�a. Tak po prostu.

� Brraak! � rozdar� si� Nevermore. � Nie ma urrok! Upiory zabra�y! Posz�y! Do Ciernia! Do W�y! Braak! Nie ma mg�aa! Nie ma opaar!

� Jasne � rzuci� Drakkainen. � Brawo. Jeszcze� si� w �yciu tyle nie nagada�. Dopiero zaczynam rozumie�. To jest surowiec strategiczny. St�d te upiory, Obudzeni i inne atrakcje. Skurczybyk �ci�ga je do siebie. Robi zapasy. Pie�ni bog�w, gdziekolwiek s�, dostaj� n�g i lez� do niego. Przynajmniej te, o kt�rych wie. Eksploatuje uroczyska, tak jak to. Kiepsko z nami, panie i panowie.

� Znalaz�am resztki � zaraportowa�a Cyfral. � S� w jagodach.

� W czym?!

� W jagodach � powt�rzy�a. � Niekt�re z tych krzaczk�w to jagody. Krzaczki umar�y, kiedy moc odesz�a, ale jagody tylko wysch�y i uwi�zi�y urok w �rodku. Przyjrzyj si�.

Vuko przykl�kn�� i zerwa� pomarszczony, br�zowawy owoc wielko�ci rodzynka.

� Nie s� toksyczne?

� Nie w normalnym sensie. S� ska�one kl�tw�, ale o to ci przecie� chodzi�o. Gdyby nie ros�y na uroczysku, najwy�ej by ci� troch� przeczy�ci�o. Nie jad�abym ich jednak. Nie wiadomo, jak zadzia�aj�. Lepiej wykorzysta� jako� inaczej.

� Nie wierz�, piczku materinu � burkn�� Drakkainen, kl�cz�c w�r�d wysch�ych krzaczk�w z kubkiem w r�ku. � Zbieram jagody do kubeczka. Tam si� �wiat pali, a ja zrywam sobie kopane jagody.

Na ca�ej polanie uda�o mu si� wyskuba� z p� kubka pomarszczonych owock�w. Potrz�sn�� naczyniem i zauwa�y� blade migotanie, niczym mikroskopijne ig�y lodu, unosz�ce si� w mro�nym powietrzu.

� Jest � oznajmi�. � Przynajmniej odrobina. Zawin�� jagody w szmatk�, obwi�za� jeszcze dodatkowo rzemykiem.

� Nie wystarczy � powiedzia�a Cyfral. � Je�li dojdziemy do ludzi, b�dziesz musia� zapakowa� to hermetycznie. Dla nich to gorsze ni� ebola.

� Na razie nie mam w co � odpar�. � Wracamy na szlak.

Kawa�ek dalej rzeczywi�cie zacz�� rozpoznawa� okolic�. Prze��cz, na kt�rej znalaz� czapeczk� jednego z uprowadzonych dzieci. Wielk� hal�, kt�r� przechodzi� jeszcze za dnia.

Szed� ponuro, z zaci�ni�tymi z�bami i jaki� przyczajony, nie zdejmuj�c d�oni z r�koje�ci miecza, ca�y czas trzymaj�c si� skraju lasu.

Dom Grunaldiego Ostatnie S�owo by� tu�-tu�.

Dom albo zw�glony szkielet dawnej sadyby. Spacyfikowane pogorzelisko, z trupami uwi�zanymi na �a�cuchach do palisady.

Nevermore odlecia� na zwiad i nie wraca�. Drakkainen wspi�� si� prawie na szczyt zbocza, a wtedy nagle skr�ci� pod os�on� lasu i usiad� pod drzewem. Zdj�� plecak, rozsznurowa� rzemienie, zacz�� grzeba� w �rodku. Potem oklepa� kieszenie kurty, znalaz� fajk� i wsadzi� j� w z�by. Nast�pnie wyd�uba� kapciuch, z trosk� przegrzeba� palcami sm�tne resztki tytoniu. Cyfral zawis�a przed jego twarz�, patrz�c, jak wyd�ubuje uwa�nie szczypt� za szczypt�, by w ko�cu wytrzepa� do fajki okruchy z dna woreczka.

� Co ty robisz? � zapyta�a.

� Nie ma co oszcz�dza� � oznajmi�, odwracaj�c kapciuch na lew� stron�. � Je�li tam jest wszystko w porz�dku, to mam w baga�ach jeszcze ze dwie paczki. M�j �Prince Albert" i jeszcze jaki�, kt�ry kto� wcisn�� mi do kapsu�y desantowej. A je�li sadyby nie ma, to trzeba b�dzie si� bi�, �eby przej�� dalej. A w takim razie musz� odpocz��.

� Vuko, przecie� to nic nie zmieni.

� Nie zawracaj mi g�owy. �le si� czuj�. Jest mi niedobrze, boli mnie �o��dek, poc� mi si� d�onie, jestem os�abiony i bol� mnie mi�nie. Mo�e mam gryp�.

� Vuko... Ty si� boisz.

Nie odpowiedzia�. Znalaz� krzesiwo, usypa� na kawa�ku kory kupk� zestruganych no�em trocin i wysch�ych _t kawa�k�w plechy jakiego� mchu.

� Vuko... Wystarczy wyjrze� za kraw�d� zbocza. Od razu b�dziesz wiedzia�.

� Nie przeszkadzaj � odpar� niewyra�nie, rozdmuchuj�c �ar. Uni�s� zwyci�sko p�on�c� drzazg� i zbli�y� j� do g��wki fajki.

Potem siedzia� nieruchomo i, pykaj�c k��bami aromatycznego dymu, patrzy� na poro�ni�te lasem wzg�rza zasnute jesienn� mg��.

Cyfral usiad�a na ga��zce i splot�a wdzi�cznie n�ki ze zniecierpliwion� min�.

Po jakim� czasie Drakkainen z nieprzeniknion� twarz� wydoby� z plecaka kawa�ek sera, w�dzonki i od�ama� p� p�askiego bochenka. Po�o�y� to wszystko na li�ciu, po czym wyj�� miecz i spojrza� wzd�u� ostrza, przymykaj�c jedno oko. Z kieszonki przy pochwie no�a wyci�gn�� ose�k� i zacz�� metodycznie ostrzy� miecz.

� Je�li b�dziesz jej ci�gle zostawia� �arcie, to stale b�dzie za tob� sz�a � nie wytrzyma�a Cyfral.

� Wiem � burkn�� niewyra�nie, nie wyjmuj�c fajki z ust.

Sprawdzi� ostrze kciukiem i schowa� miecz. Znalaz� kawa� rzemienia, chwyci� ko�ce i jednym ruchem owi�za� si� nim na krzy�, tworz�c improwizowan� uprz��. Cyfral milcza�a, kiedy wiesza� pochw� z no�em pod lew� pach� r�koje�ci� w d� i mocowa� miecz na plecach. Milcza�a, kiedy rozsznurowa� buty i zawi�za� je jeszcze raz, �ci�gaj�c rzemienie ciasno w kostkach.

� Zostawiasz plecak?

� Tamuje ruchy � odpar�. � I nie b�dzie mi ju� potrzebny. Tak czy inaczej.

Wystuka� fajk�, wsta� i kilka razy podskoczy� w miejscu. Poprawi� u�o�enie no�a, a potem odwi�za� rzemie� na szmatce z jagodami i umie�ci� wszystko w kieszeni.

Zaczerpn�� powietrza przez nos, wypuszczaj�c przez usta.

� Vuko... Ka�dy si� boi. To normalne.

� Zapomnia�em ju�, jak to okropnie przeszkadza � odpowiedzia�. � Idziemy... Boh, jak mi si� nie chce dzisiaj pracowa�.

Te kilkadziesi�t metr�w na grzbiet wzg�rza szed� niczym automat, przyczajony i spi�ty. A potem wyszed� na gra� i otaksowa� dolin� szybkim spojrzeniem.

Gr�dek Grunaldiego sta� za j�zorem niewielkiego lasu, kryty nietkni�tym gontem dach l�ni� nieco w m�awce, z tr�jk�tnych otwor�w pod kalenicami s�czy� si� b��kitny dym, dalej barw� polerowanej stali migota�o jezioro. Przy pomo�cie ko�ysa�a si� niewielka ��d�.

Naprawione budynki gospodarcze l�ni�y �atami �wie�ego, heblowanego drewna.

Brama by�a otwarta, na zewn�trz kr�ci�o si� par� os�b. Kilkoro dzieci p�dzi�o do �rodka stado kosmatych, czterorogich kozic, a na ko�cu pomostu siedzia� samotny cz�owiek z w�dk� i �owi� ryby.

Drakkainen stan�� jak wryty i nie odezwa� si� ani s�owem. A potem opar� si� o drzewo, osun�� po pniu na ziemi� i usiad�.

� Vuko... � powiedzia�a Cyfral. � Ju� dobrze. Wszystko w porz�dku. Zaraz zejdziesz na d�, przywitasz kumpla, dostaniesz piwa, znajdziesz swojego konia...

� Zamknij si�, g�upia, �lepa kozo! � wybe�kota� Drakkainen. � Przecie� to s� W�e. W�e tam mieszkaj�. Sp�jrz, jak s� ubrani, zobacz tatua�e. To wszystko W�e. Nie ma ju� Grunaldiego. Nie ma Jadrana.

Siedzia� przez chwil�, po czym wsta� i ruszy� na d�.

� Vuko, nie! � krzykn�a Cyfral. � Zostaw, to nie ma sensu!

Nie odpowiedzia�. Si�gn�� do wewn�trznej kieszeni, wyd�uba� kilka jag�d i wrzuci� je naraz do ust.

� Dobrze... � powiedzia�a wr�ka powoli. � Ja si� tym zajm�.

Po raz pierwszy odk�d opu�ci�em p�on�cy Maranahar znalaz�em si� w siodle. I po raz pierwszy nie podr�owa�em w przebraniu. Nasze amitrajskie ubrania, podr�ne kosze i w og�le wszystko, czego dot�d u�ywali�my, znalaz�o si� na grzbiecie jucznego onagera. Sz�y takie dwa � wielkie, ponure zwierzaki, kt�re by�y w stanie dotrzyma� kroku wierzchowcom.

Nie odr�niali�my si� od tropicieli. Mieli�my takie same bure ubrania barwy ziemi i zesch�ej trawy, okryte bezkszta�tnymi p�aszczami z sieci, takie same miecze, szerokie, kr�tkie no�e i takie same kaptury na g�owach z pasem p��tna os�aniaj�cym nos i usta.

Z obozu ludzi Knota wypadli�my galopem i gnali�my ile si�, �eby odjecha� jak najdalej i odci�gn�� roiho od naszych ludzi. Zostawia�em za sob� trop. Kilka razy spryska�em moczem krzaki i ska�y, kilka razy zeskoczy�em niemal w biegu, by wytarza� si� w pyle drogi.

Skaleczy�em si� w wierzch d�oni i co jaki� czas wydusza�em na ziemi� par� kropel krwi, potem porzuci�em kawa�ki skrwawionej szmatki, kt�r� okrywa�em rank�.

Mogli�my tylko mie� nadziej�, �e upi�r pod��y za nami i zostawi tamtych w spokoju.

Gnali�my w takim po�piechu, �e nie by�o okazji rozmawia�. Brus nie pami�ta� niczego, co wydarzy�o si� od momentu, gdy wprowadzono nas do twierdzy. Ani spotkania z archimatrona, ani tego, gdzie si� znajdowa� i po co. Nie pami�ta� te� nic, od kiedy podtruto nas dr�tw� wod�.

Dowiedzia� si� jedynie o istnieniu upiora i tego, �e w�drujemy do Nahilgy� w eskorcie czterech tropicieli z powsta�ej znienacka kirene�skiej armii. Wszystko w ci�gu niewielu chwil, gdy zbierali�my si� w po�piechu do drogi. Dowiedzia� si� te�, �e go torturowano i �e pomiesza�o mu si� od tego w g�owie, �e by� leczony egzorcyzmami i kebiryjskimi ig�ami. Dowiedzia� si�, �e jestem Nosicielem Losu i �e niedobitki naszego ludu w�druj� w poszukiwaniu nowej ziemi. Wszystko naraz. Ja albo bym oszala�, albo nie uwierzy�. Brus po prostu si� dowiedzia�. Wys�ucha� w milczeniu, z nieprzeniknion� twarz�, zasalutowa� pi�ci� Knotowi, sk�oni� si� przed Patrz�cym Na Stworzyciela. Wszystko, co mia� do powiedzenia, to agiru kano! �adnych pyta� � �o�nierz.

A teraz zosta� nam jedynie po�piech. Gnali�my przez jaki� czas tak pr�dko, jak tylko si� da�o, by nad��y�y za nami onagery. Nigdy dot�d nie widzia�em tak szybkich jucznych zwierz�t. By�y pokraczne, ale piekielnie wytrzyma�e. Nasze wierzchowce te� raczej nie nadawa�y si� na parad�: niskie, �ylaste i kud�ate, lecz szybkie i wydawa�o si�, �e nie znaj� zm�czenia.

Tropiciele starali si� wybiera� drog� przez kamieniste pustkowia, by by�o tam jak najmniej kurzu, ale i tak zostawa�a za nami ruda chmura, ci�gn�ca si� wiele krok�w wstecz. W tej chwili nie by�o nic wa�niejszego ni� po�piech. Gnali�my przed siebie, a wzg�rze, na kt�rym Kireneni rozbili sw�j ob�z, wci�� wznosi�o si� na horyzoncie. G�ry, kt�re sta�y si� naszym celem, wydawa�y si� tak samo odleg�e i zamglone jak na pocz�tku drogi.

Odwyk�em od siod�a i bardzo szybko odgniot�em sobie po�ladki, lecz tego dnia nie zna�em zm�czenia tak samo jak nasze zwierz�ta. Wok� mnie rozci�ga�o si� skaliste, zapylone pustkowie, z rzadka poro�ni�te suchymi krzewami i k�pami ostrej trawy, lecz ja wsz�dzie widzia�em Wod�. Wod�, c�rk� Tkaczki.

By�a niezno�na. Przem�drza�a i arogancka. Wszystko wiedzia�a najlepiej i nieustannie si� obra�a�a. A mimo to wsz�dzie widzia�em jej twarz. Gdziekolwiek si� obr�ci�em, patrzy�y na mnie wielkie, podobne do orzech�w oczy, zewsz�d s�ysza�em jej g�os.

Nasze po�egnanie trwa�o bardzo kr�tko. Niewiele d�u�ej ni� kilka uderze� serca, kiedy spletli�my si� w rozpaczliwym poca�unku. Zupe�nie niespodziewanie nasze wargi trafi�y na siebie, poczu�em jej cia�o, jakby chcia�a si� wcisn�� we mnie. A potem nagle odepchn�a mnie, zatrzyma�a si� na moment, wpatruj�c w moje oczy, dotkn�a d�oni� moich ust i powiedzia�a tylko: �Och, jed� ju�. Jed� i znajd� ten sw�j przekl�ty los. B�d� wiedzia�a, kiedy uda mi si� znale�� dom i kogo�, z kim przejd� przez mostek. B�d� wiedzia�a, �e si� sprawi�e�. A teraz id� ju�. Mam mn�stwo pracy w lazarecie".

Dlatego gna�em niczym szaleniec i zostawia�em za sob� tropy. To by�o jak wr�ba. Czu�em, �e je�li uda mi si� odci�gn�� od niej upiora Mirah, �e je�li b�dzie mia�a szans� dotrze� do tego nowego Kirenenu, to i ja b�d� mia� szans� zrobi� to, co mi przeznaczono. Ona wierzy�a odwrotnie: �e je�li mnie si� powiedzie, to ona znajdzie dom. Byli�my dla siebie nawzajem wr�b�. To g�upie, lecz w ci�kich czasach ludzie potrafi� znale�� nadziej� w najg�upszych zabobonach.

Dlatego p�dzi�em przed siebie, �ykaj�c kurz, z uczuciem, jakby siod�o rozr�bywa�o mnie na po�owy. Mia�em cel w �yciu. Chcia�em, �eby gdzie� w�r�d pachn�cych nowym drewnem klanowych siedzib, w�r�d ska� i las�w, w krainie oddychaj�cej s�onym zapachem morza, krainie, o kt�rej nawet nie wiedzia�em, czy istnieje, pewna dziewczyna zwi�za�a z kim� d�onie modlitewn� szarf�, zamieni�a no�e i przesz�a przez mostek, by w pawilonie oblubie�c�w kocha� si� ze swoim wybranym w �wietle lamp odpalonych dwoma drzazgami. Mia�em cel w �yciu.

Nasta�a godzina wo�u, kiedy jeden z tropicieli zr�wna� si� ze mn� i chwyci� za rami�.

� K�us! � zawo�a� st�umionym przez zaw�j g�osem. � Jeszcze dwie godziny k�usem, potem popas.

� Nie! Za blisko! � zawo�a�em. Czas p�yn�� dla mnie inaczej i wydawa�o mi si�, �e ledwo wyruszyli�my.

� K�usem zajedziemy dalej ni� na pad�ych koniach, ch�opcze � powiedzia�. � To �ywe istoty.

Wtedy ktokolwiek odezwa� si� po raz pierwszy.

Potem zn�w by�o milczenie, parskanie koni, t�tent kopyt i k��by kurzu.

P�niej jeden z tropicieli wysforowa� si� do przodu, stan�� i wyci�gn�� r�k�.

� To znaczy �z koni" � mrukn�� Brus, pochylaj�c si� w moj� stron�. Przewodnik skrzy�owa� wyprostowane d�onie przed swoj� twarz�, i machn�� nimi na boki, jakby co� odcina�.

� �Rozkulbaczy�, popas" � t�umaczy� Brus. � Odzywaj� si� tylko ze wzgl�du na nas.

Rozsiod�ali�my konie i narwali�my suchej trawy, �eby je wytrze�, potem trzeba by�o je przez jaki� czas oprowadza� powoli, trzymaj�c za kantary. Trwa�o to do�� d�ugo, wreszcie mogli�my da� zwierz�tom pi� i pu�cili�my je ze sp�tanymi nogami.

Dopiero po tym wszystkim sami mogli�my si� napi�.

� To kr�tki popas � odezwa� si� zduszonym g�osem dow�dca. Brzmia�o to tak, jakby odwyk� od m�wienia, jakby zardzewia�o mu gard�o. � Nie b�dziemy je��, wypijemy tylko napar. Kto musi odpocz��, niech k�adzie si� w cieniu.

Dwaj inni tropiciele wymienili szybkie gesty d�oni, jeden z nich zachichota�. Brus, tak samo milcz�c, pokaza� im uniesiony kciuk, kt�ry otuli� drug� d�oni�. Jeden z tropicieli wzruszy� ramionami i odpowiedzia� kilkoma szybkimi gestami.

� �adnych sprzeczek! � warkn�� dow�dca. Mi�dzy kamieniami p�on�o miniaturowe ognisko, w �arze sta�y metalowe, mocno zakr�cone tygle. Usiad�em na kamieniu, patrz�c na zach�d. Wzg�rze zosta�o daleko, nie mog�em odr�ni� go od innych, tn�cych horyzont w prze�wietlonej s�o�cem mgie�ce.

� Tohimonie � odezwa� si� dow�dca. Podskoczy�em. Nawet nie zauwa�y�em, kiedy stan�� za moimi plecami. � Roiho nie porusza si� za dnia. Rozp�ywa si� niczym mg�a i wraca do ziemi. Ale noc� poczuje silny �lad i ruszy nim. Jest szybki, lecz ma d�ug� drog� do przebycia. I p�jdzie tropem z pewno�ci�. Nic go tak nie przyci�ga jak krew tego, kogo przekl��.

Westchn��em tylko.

� Mam nadziej�.

� Jestem Snop, syn Cie�li. Tamten to Hacel, syn Bednarza, jest jeszcze Benkej Hebzaga� i N�Dele Aligende.

� Amitraj i Kebiryjczyk? S� po naszej stronie?

� Nie wszyscy Amitraje chc� wraca� pod jarzmo Pramatki. Benkej kocha wszystko to, co tam jest zabronione, i woli by� obcym w�r�d Kirenen�w ni� �y� w�r�d swoich. Za� kebiryjscy najemnicy patrz� na wszystko po swojemu. Aligende wynaj�� si� do s�u�by przed przewrotem w jednostce, gdzie by�o wielu Kirenen�w. Kebiryjczycy s� dziwni, trudno zrozumie� ich mow� i obyczaje. Zdaje si�, �e nie obchodzi ich specjalnie nic, co si� dzieje po tej stronie Wewn�trznego Morza. Ale jeszcze nie spotka�em ludzi tak honorowych i wiernych. Kebiryjczycy nie zdradzaj�. Nigdy. Skoro wynaj�� si� do s�u�by w naszej jednostce, to b�dzie jej wierny. Co wi�cej, kiedy si� zaci�ga�, rz�dzi� cesarz. Wi�c Aligende mo�e jeszcze by� wierny cesarzowi. Takie rzeczy jak przewroty i zmiany na tronach zupe�nie do nich nie trafiaj�. Jego dom jest gdzie� w�r�d puszcz i step�w Kebiru i tyle.

Klepn�� mnie w rami�.

� Odpocznij. Posied� w cieniu, wypij czark� naparu, a potem troch� zimnej wody. Zostaw kolejny �lad dla naszego demona. Ten popas b�dzie kr�tszy ni� ci si� wydaje.

I znowu jechali�my szybko, ale ju� nie w tak szalonym tempie jak przedtem. Dopiero p�nym popo�udniem dotarli�my do strumienia i tam zrobili�my wszystko, co nakaza� nam Mrok.

� Roiho nie mo�e przekroczy� p�yn�cej wody � powiedzia�. � To go jednak nie zatrzyma na zawsze. Poszuka jakich� kamieni lub mostu i pod��y dalej, bo one nigdy nie rezygnuj�. Dlatego gdy traficie nad strumie�, musicie dla niego znikn��.

Zrobili�my, co kaza�. Zdj�li�my ubrania i wyk�pali�my si� w lodowatej wodzie, potem zapalili�my w miseczkach ostro pachn�ce trociczki i okadzili�my dok�adnie cia�a, wierzchowce i wszystkie baga�e. P�niej wymalowali�my sobie na ca�ej sk�rze znaki �wi�tych formu� i dopiero wtedy przeszli�my przez rzek�.

W tym miejscu nie trafili�my na br�d, rzeka, cho� niezbyt szeroka, by�a rw�ca i pe�na ska�. W wielu miejscach woda mog�a przykry� je�d�ca na koniu z uniesion� w��czni� i nikt nie zobaczy�by nic poza ostrzem wystaj�cym ponad fale i wiry.

Tropiciele zachowywali si� jednak tak, jakby nie by�o to nic szczeg�lnego. Przez jaki� czas patrzy�em na to, co robi�, niczego nie rozumiej�c. Jeden z nich nadmuchiwa� specjalnie wyprawione sk�rzane worki i uk�ada� je wok� siebie, drugi przeszed� si� wzd�u� brzegu, zbieraj�c poszarza�e, d�ugie kije przyniesione przez wod�, kolejny przygotowa� d�ug� lin� i obwi�za� si� ni� w pasie, a p�niej bez namys�u wszed� w hucz�c� kipiel i pop�yn��.

Patrzy�em, zagryzaj�c wargi, jak jego g�owa pojawia si� w�r�d piany i ska�, a potem zn�w znika. By�em pewien, �e nie ma szans prze�y�. Stoj�cy na brzegu tropiciele spokojnie popuszczali lin�, a� cz�owiek niesiony coraz dalej z pr�dem jakim� cudem dotar� ca�o na drugi brzeg i wr�ci� biegiem do miejsca na wprost nas.

W efekcie rzeka przegrodzona by�a lin�, ale nie wiedzia�em, co to mia�oby pom�c. Okaza�o si� jednak, �e dla tropicieli przerzucona przez strumie� lina to ju� most. Obwi�zano j� wok� stercz�cych ska�, a potem z kilku kij�w i nadmuchanych buk�ak�w powsta�a tratwa, na kt�rej na drugi brzeg pop�yn�y nasze baga�e. P�tla z rzemienia trzyma�a j� przy linie, a tropiciel le�a� na wznak, co chwil� zalewany spienion� wod� i przesuwa� si� wzd�u� sznura silnymi ruchami ramion. Zabra� ze sob� jeszcze jeden rzemie�, dzi�ki kt�remu pusta tratwa wr�ci�a na nasz� stron�. Kiedy nie by�o ju� baga�y do przewo�enia, przysz�a kolej na zwierz�ta. Juczne onagery najwyra�niej wiedzia�y ju�, o co chodzi, bo boczy�y si� i porykiwa�y, ale pozwoli�y uwi�za� swoj� uprz�� do liny transportowej i wesz�y do wody.

� Wy przep�yniecie za wierzchowcami � powiedzia� Snop, wr�czaj�c mi o�lizg�y, mokry worek, sk�r� ca�ego jagni�cia, nadmuchany powietrzem, ze stercz�cymi w cztery strony �wiata n�kami.

� Worek wi��e si� pod brzuchem i piersi� � t�umaczy�. � P�tla b�dzie te� uwi�zana do g��wnej liny, wi�c nie p�jdziesz na dno, cho�by nawet worek si� przebi�.

Musisz tylko trzyma� si� ko�skiego ogona i oddycha�. Dziecko by sobie poradzi�o.

Wtedy zorientowa�em si�, �e nie jestem ju� chyba dzieckiem. Ledwie uchwyci�em mocno ko�ski ogon, zwierz� poci�gn�o mnie w lodowat� wod�. By�a potwornie zimna, mia�em wra�enie, �e mnie poparzy�a. Worek ko�ysa� si� i miota� pode mn�, jakby by� �ywym stworzeniem, kt�re chce za wszelk� cen� si� uwolni�, buzuj�ca w�ciekle woda zalewa�a uszy i oczy, wdziera�a si� do ust i nosa, kiedy usi�owa�em oddycha�, zach�ystywa�em si� pian�. Worek przesun�� si� troch� i znalaz�em si� nagle w lodowatej, prze�wietlonej blaskiem s�o�ca toni, w�r�d mn�stwa baniek powietrza, s�ysz�c jedynie bulgot i dziwnie ostro postukiwanie kopyt p�yn�cego wierzchowca, kt�re czasem tr�ca�y o czubki ska�.

Moje p�uca miota�y si� w agonii, ale oczy patrzy�y na dziwny, zakryty �wiat, kt�ry wydawa� mi si� jako� pi�kny.

Uda�o mi si� przekr�ci� i wynurzy� na chwil�, ale nie nabra�em powietrza, tylko zanios�em si� kaszlem, a� ponownie znalaz�em si� w szmaragdowej �wietlisto�ci rzeki, a m�j w�asny krzyk brzmia� niczym zawodzenie morskich potwor�w.

Nie wypu�ci�em z r�ki ko�skiego ogona, nawet kiedy ton��em.

Z uczuciem �alu, �e umieram tak g�upio w rzece, a wraz ze mn� umieraj� wszyscy Kireneni i Woda nie przejdzie przez sw�j mostek.

�mier� by�a niesko�czon� chwil� bolesnej, mokrej ciemno�ci.

A za moment znowu �y�em, przewieszony przez kolano jednego z tropicieli, wyrzyguj�c z siebie i wykas�uj�c ca�e wiadra wody.

� Je�li chcia�e� pi�, wystarczy�o powiedzie� � zauwa�y� uprzejmie Snop. � Nie nale�y wypija� ca�ej rzeki.

Chcia�em mu co� odburkn��, lecz nie mog�em wci�� z�apa� tchu.

Pozbiera�em si� na nogi, ale by�em tak wycie�czony i zmarzni�ty, �e usiad�em tylko bezsilnie. Ostatni z tropicieli czekaj�cy na tamtym brzegu odwi�za� lin�, przepasa� si� ni�, po czym wszed� do wody i pozwoli� si� przeci�gn�� na drug� stron�.

Odk�d stan�li�my nad brzegiem skalistej, rw�cej rzeki bez mostu i brodu, do chwili gdy osiod�ali�my na powr�t konie, nie wypali�oby si� wi�cej ni� cal �wiecy.

Jednak zanim wyruszyli�my w dalsz� drog�, przeszli�my ten sam rytua�. Okadzili�my cia�a, przyozdobili�my je od st�p do g��w znakami �wi�tych formu� i dopiero wtedy mogli�my za�o�y� burobr�zowe, lu�ne ubrania tropicieli, obszyte kawa�kami sieci i postrz�pionymi br�zowymi oraz czarnymi szmatkami.

Potem zn�w by� marsz. S�o�ce zachodzi�o, a my brn�li�my kamienistymi �cie�kami w�r�d maluj�cych d�ugie cienie ska�, w�r�d dziwnych, jakby niechlujnie usypanych g�r, kt�re ogarnia�y nas, wr�cz bra�y w ramiona.

S�dzi�em, �e b�dziemy szli ca�� noc, tymczasem jeden z tropicieli znalaz� os�oni�te miejsce w za�omie ska� i tam rozsiod�ali�my konie.

� Na razie zatrzymujemy si� na spoczynek � oznajmi� Snop. � G��wnie ze wzgl�du na roiho i dlatego, �e tu nie ma ludzi. Ma�y ogie� ma p�on�� a� do brzasku. Pierwsza warta Benkej, druga ja, trzecia N�Dele, czwarta Hacel. Rozpalcie zio�a. Znowu musimy wszystko okadzi�.

Zmierzch zapad� szybko, pe�en tajemniczych szelest�w, cieni i d�wi�k�w nocnych ptak�w.

Wok� obozowiska Hacel rozci�gn�� link� i zawiesi� na niej modlitewne proporczyki, kt�re dostali�my od Mroka.

Dopiero kiedy siedzieli�my wok� male�kiego ognia, tropiciele zrzucili kaptury, rozcieraj�c spocone, zaczerwienione twarze.

Jeden z nich, chyba Amitraj Benkej rozsznurowa� worek i wyda� ka�demu po dwa paski suszonego mi�sa, kawa�ek sera i �wier� bochenka chleba. Buk�ak rozwodnionego palmowego wina zacz�� kr��y� z r�k do r�k, w �arze bulgota�y tygle z naparem. Wszystko odbywa�o si� w zupe�nej ciszy.

Nigdy dot�d nie ba�em si� nocnych ciemno�ci. Mo�e wtedy, gdy by�em dzieckiem. Teraz jednak czu�em si� tak, jakbym zn�w mia� kilka lat. Lecz nie ba�em si� opowie�ci o upiorach. Tym razem wiedzia�em, co mo�e kry� mrok. Wiedzia�em, �e czai si� tam prawdziwy upi�r, i w�tpi�em, by zatrzyma�y go nasze pokryte znakami, ��te i czerwone proporczyki albo zapach kadzide�.

Snop nie wyznaczy� wart ani mnie, ani Brusowi ale s�dzi�em, �e i tak nie uda mi si� zmru�y� oka. Myli�em si�. Zaraz po skromnej kolacji Kebiryjczyk wydoby� ze swoich baga�y ma�y b�benek i, trzymaj�c go na kolanach, zacz�� delikatnie wybija� rytm, nuc�c pod nosem monotonn� przy�piewk�. To by� bardzo cichy �piew, my�l�, �e par� krok�w dalej, za ska�ami nikt ju� nie odr�ni�by go od odg�os�w nocnych ptak�w.

� To modlitwa do jego nadaku � szepn�� Hacel. � Odp�dza upiora. Roiho to jedna z niewielu rzeczy na �wiecie, kt�rych si� boimy. Ka�dy z nas zabi� ju� zbyt wielu ludzi.

Wyci�gn��em si� okutany kocem, pr�buj�c rozprostowa� obola�e nogi, potem zapatrzy�em si� w niewielkie p�omyki. Wystarczy�o dos�ownie kilka uderze� b�benka, a �arz�ca si� plama �wiat�a zacz�a dwoi� mi si� w oczach i zupe�nie niespodziewanie zasn��em, zupe�nie jakbym uton�� w czarnej rzece.

By� to niespokojny sen, pe�en koszmar�w, krwi i strachu. Widzia�em w nim potwora, kt�rego inni nazywali roiho, a ja wiedzia�em, �e ma na imi� Mirah i kiedy� trzyma�em j� w ramionach. Co gorsza, za jej sinobia�ym cia�em widzia�em kolejne sylwetki. Widzia�em ich pokryte bryzgami krwi, blade jak papier, niebieskawe twarze, usta niczym krwawe dziury, oczy wype�nione zakrzep�� krwi�. Stali rami� w rami� z upiorem na granicy �wiat�a ogniska. Ch�opiec, kt�remu gra�em na flecie. Dwaj wartownicy, kt�rzy pilnowali obozu. Zwiadowca, kt�rego zna�em jako Guldeja, a kt�ry nazywa� si� K�os, syn Garncarza. U�miecha� si� rozdartymi ustami i wyci�ga� do mnie zakrwawion� d�o�, w kt�rej trzyma� p�k wodnej kapusty i ryb�. D�o�, w kt�rej brakowa�o dw�ch palc�w. Ci, kt�rzy zgin�li, poniewa� stan�li pomi�dzy mn� a zrodzonym przez uroczysko, ��dnym zemsty upiorem. Zza ich plec�w zacz�li wychodzi� inni, kt�rych zabi�em, a ja nie mog�em si� poruszy�, wiedz�c, �e za chwil� pojawi si� Woda, c�rka Tkaczki. Widzia�em jej drobn�, pochylon� sylwetk�. Nie widzia�em twarzy. A potem unios�a powoli g�ow� i gdy �wiat�o ksi�yc�w pad�o na jej oblicze, obudzi�em si� ze zduszonym krzykiem.

Panowa�y cisza i ciemno��. Le�a�em d�u�szy czas, boj�c si� zasn�� ponownie. Ognisko wygas�o i wida� by�o tylko zarysy ska� i kolczastych krzew�w. Nie mog�em wypatrzy� nawet nikogo ze �pi�cych. Nieruchomi, owini�ci kocami, w swoich lu�nych szatach obszytych postrz�pionymi ga�ganami, przypominali sterty kamieni i piachu.

Sen nie przypomina� tego z zesz�ej nocy, kiedy patrzy�em oczami upiora, cho� nie wiedzia�em, na czym to polega�o. Czu�em, �e �ni�em zwyczajny koszmar, chocia� nocny strach sprawi�, �e by�em ca�y mokry z niepokoju i w�a�ciwie pewien, �e Woda ju� nie �yje. W tamtej chwili wr�cz chcia�em zobaczy� upiora Mirah, �eby mie� pewno��, �e posz�a za nami, ale mimo �e wytrzeszcza�em oczy, widzia�em jedynie noc, ska�y i piach.

Wypatrzy�em w ko�cu Brusa, kt�ry jakby tkni�ty moim spojrzeniem otworzy� oczy i spogl�da� na mnie badawczo. Gdy poprawia� si� w kocu, zobaczy�em, �e ca�y czas ma w d�oni n�. Schowa� go pod tobo�kiem, kt�ry trzyma� pod g�ow�, mrugaj�c do mnie porozumiewawczo.

Kolejny raz obudzi�em si�, gdy jeden z wartownik�w zmienia� drugiego, mimo �e odby�o si� to bez najmniejszego d�wi�ku. Jeden tropiciel odrzuci� koc i wsta�, po czym bezszelestnie wtopi� si� mi�dzy ska�y, a drugi owin�� si� derk� i zmieni� w nieruchomy pag�rek. W ciemno�ciach ponuro rozleg� si� g�os poluj�cego nocnego ptaka.

Dopiero niemal nad ranem zobaczy�em �wiat oczami roiho. Ten sen by� inny ni� poprzednie. Zn�w widzia�em noc zalan� dziwacznym, rudym �wiat�em. Us�ysza�em przera�aj�cy krzyk, widzia�em, jak ciska si� bezradnie na brzegu rzeki, kt�ra by�a dla niego niczym wiruj�ce kosy rozp�dzonego rydwanu i hucz�ca �ciana ognia. Widzia�em, jak rozszarpuje z�bami szmatk� z mojego opatrunku, usi�uj�c zliza� troch� zakrzep�ej krwi, a potem puszcza si� biegiem wzd�u� brzegu. Ogromny niczym kuc skalny wilk, kt�ry bez trudu powali�by i rozszarpa� konia wraz z je�d�cem, pi� wod� ze strumienia. Zawy� na widok upiora Mirah i rzuci� si� do ucieczki z podkulonym ogonem, ale dogoni�a go �atwo, jak rumak mo�e dogoni� koz�. Us�ysza�em jej pe�en w�ciek�o�ci wrzask, mign�y mi hakowate szpony i wilk wyda� kr�tki, przera�aj�cy skowyt, po czym zosta� rozdarty na paruj�ce strz�py. Roiho przysiad�a tylko, przytrzymuj�c jego drgaj�ce cielsko, by si�gn�� tr�jk�tnymi k�ami do szyi, i zaraz pogna�a dalej.

A ja obudzi�em si� z ulg�, bo czu�em, �e widzia�em prawd� i upi�r pogna� naszym �ladem.

Obudziwszy si�, zobaczy�em, �e Kebiryjczyk ta�czy na tle p�on�cego wschodu s�o�ca.

Kolejne dni by�y monotonne, ale na sw�j spos�b spokojne. Dot�d byli�my obaj z Brusem zdani jedynie na siebie. Dot�d nieustannie musieli�my pozostawa� czujni i napi�ci jak ci�ciwa �uku. Teraz mogli�my zda� si� na naszych milcz�cych tropicieli. To oni dbali, gdzie i��, co je�� i gdzie si� ukry�. W�drowali�my przez niewysokie, skaliste g�ry, przez okolice puste i zupe�nie bezludne. By� tylko k�us w k��bach py�u lub marsz w�r�d kamieni u boku konia, z �ywych istot widywali�my jedynie drapie�ne ptaki, w�e i szakale.

Sama w�dr�wka okaza�a si� m�cz�ca, ale mimo to mia�em wra�enie, jakbym odpoczywa�. Odk�d przebyli�my rzek�, ca�y czas nosili�my ochronne formu�y na ciele, co post�j okadzali�my si� dymem trociczek i odprawiali�my rytua�y, kt�re mia�y uczyni� nas niewidzialnymi dla upiornych zmys��w roiho. S�dzi�em, �e zostawili�my Mirah daleko z ty�u, cho� nie mia�em z�udze�, �e rzeka zatrzyma j� na zawsze. Na razie jednak uwa�a�em, �e nam si� powiod�o, bo nawet koszmary przesta�y mnie nawiedza� i nie musia�em co noc ogl�da� krwawego �wiata widzianego jej oczami.

W�drowali�my, sp�dzaj�c w siodle d�ugie godziny. Nie przeszkadza�a mi nieustanna cisza, tak�e obola�e siedzenie przesta�o z czasem dokucza�.

Tropiciele uczyli mnie, jak by� niewidzialnym. Jak kry� si� w�r�d ska� i kamieni, wykorzystuj�c bezkszta�tny, bury str�j i pozostawa� w zupe�nym bezruchu. Jak przemyka� bezg�o�nie i niepostrze�enie niczym podmuch wiatru. Twierdzili, �e obok dobrze ukrytego, przyczajonego tropiciela mo�e przej�� nawet oddzia� wojska, nie zauwa�aj�c nic podejrzanego. Kiedy oni to robili, wydawa�o si� bardzo proste, jednak par� razy kazali mi si� skry� o sto krok�w od siebie i, mimo �e jak najpilniej s�ucha�em ich wskaz�wek, znajdowali mnie natychmiast. Smarowa�em sk�r� glin�, tarza�em si� w pyle, wplata�em w sie� �d�b�a i ga��zki tak samo jak mi pokazywano, ale nie robi�em si� od tego niewidzialny. Zdradza� mnie kawa�ek ods�oni�tej sk�ry, b�ysk okucia, nienaturalne u�o�enie cia�a, kt�re w moim wydaniu za nic nie chcia�o upodobni� si� do sterty niewielkich g�az�w albo piaszczystego pag�rka. �miali si� i obrzucali mnie kamieniami, mimo �e wyt�a�em ca�y sw�j spryt i rozum, wyszukuj�c coraz bardziej pomys�owe kryj�wki.

Na moich oczach Benkej wtopi� si� w ska��, ledwo odszed� na odleg�o�� paru ko�skich d�ugo�ci, mimo �e nie spuszcza�em z niego oka. Po prostu rozp�yn�� si� w powietrzu. Dopiero gdy podszed�em na kilka krok�w, zdo�a�em rozpozna� jego sylwetk� w�r�d suchych �d�be� i skalnych z�omk�w. Gdybym nie wiedzia� dok�adnie, gdzie znikn��, nigdy by mi si� to nie uda�o.

Otaczaj�ce nas g�ry wygl�da�y jakby rozsypywa�y si� ze staro�ci i w miar� marszu robi�y si� coraz ni�sze. Niewiele tam by�o ro�lin, a wszystkie suche i pokryte kolcami, pasuj�ce do niego�cinnego krajobrazu, a� zacz��em zastanawia� si�, czy w tych dzikich ost�pach �yj� w og�le jacy� ludzie, a je�li tak, to czy czasem nie wygl�daj� podobnie.

Mijali�my opuszczone wioski, r�wnie ponure jak wszystko doko�a. Domostwa zbudowane by�y z kamieni, okr�g�e niczym ule i pozbawione okien. Opodal wioski pozosta�y n�dzne poletka, r�wnie� otoczone murkami z ustawionych jeden na drugim kamieni. Po�rodku wioski wznosi�a si� ko�lawa, niezbyt wysoka wie�a, ale nie by�a siedzib� kultu Pramatki. Brus powiedzia� mi, �e to obronne spichrze. Na tym pustkowiu nie istnia�o nic cenniejszego ni� �ywno��, wi�c przechowywano j� w tych wie�ach. Pasterze cz�sto cierpieli g��d i w�wczas cz�sto naje�d�ali s�siednie wioski, chc�c zdoby� cho� troch� jedzenia. Wtedy napadni�ci chronili si� w wie�y i zaciekle bronili swoich zapas�w. Te wioski, kt�re mijali�my, sta�y jednak puste. By�y to miejsca tak ponure i ja�owe, �e samo patrzenie na nie wywo�ywa�o rozpacz. Pr�bowa�em wyobrazi� sobie, jak to jest urodzi� si� tutaj, w�r�d pos�pnych g�r, w ciemnym domostwie b�d�cym stert� u�o�onych jeden na drugim g�az�w, nie znaj�c niczego pr�cz kamieni, b�ota i ska�. My�lenie o tym a� bola�o. Przysz�o mi jedynie do g�owy, �e sam odszed�bym, ledwo nauczy�bym si� chodzi�. Gdziekolwiek. Wszystko by�o lepsze ni� ta mroczna kraina.

Susza sprowadzona przez Nahel Ifrij� na Wewn�trzny Kr�g tu sp�uka�a zbocza powodziami i lawinami b�ota, wi�c g�rale albo pomarli z g�odu, albo uciekli.

Zacz�li�my w ko�cu widywa� ludzi. Nielicznych pasterzy strzeg�cych stad dziwnie wygl�daj�cych chudych kowiec, skubi�cych porosty z powierzchni kamieni lub �uj�cych wysch�e �odygi kolczastych krzew�w. Kilka razy przemkn�li�my w�r�d ska�, skryci przed ich wzrokiem, potem powr�cili�my do dobrego obyczaju uciekinier�w i tropicieli i zacz�li�my w�drowa� nocami. Bezg�o�ni niczym cienie mijali�my pogr��one w mroku kamienne wioski, oszczekiwani jedynie przez psy.

P�niej za� musieli�my i�� traktem. Krzywym i kamienistym, jak wszystko tutaj, ale by�a to jedyna mo�liwa droga.

� Nie podoba mi si� to � oznajmi� Brus podczas postoju. � Gdzie droga, tam posterunek. Pr�dzej czy p�niej. Nawet na takim pos�pnym zadupiu jak to. A przez posterunek �atwiej przekra�� si� pieszo i we dw�ch ni� przejecha� w sze�ciu na koniach, z jucznymi zwierz�tami. W�druj�c w przebraniu, mo�emy przej�� zupe�nie zwyczajnie, pokazuj�c papiery i nie wzbudzaj�c podejrze�.

� Nie ma innej drogi do Nahilgy� � odpar� Snop. � Tak to ju� jest z g�rami. Tu czasami po prostu nie da si� czego� obej�� albo omin��. S� przepa�ci, w�wozy i �ciany skalne. Poradzimy sobie. Mo�emy przej�� jako oddzia� amitrajski, umiemy przekra�� si� niepostrze�enie nawet przez blokad� na trakcie. Mo�emy przej�� w przebraniu, przekupi� stra�nik�w lub ich pozabija�. Na wszystko jest spos�b. Rzecz w tym jednak, synu Pio�unnika, �e przywyk�e� polega� jedynie na sobie. Czu�bym si� lepiej, gdyby� zmusi� si� do odrobiny zaufania. Wiemy, co robi�. Jeste�my tropicielami. I jest nas sze�ciu. Na tym pustkowiu to ju� armia. Je�eli kilku samotnych �o�nierzy zginie w tych g�rach bez �ladu, nikt nie b�dzie rozpacza�.

� Sam by�em kiedy� zaganiaczem � warkn�� Brus. � Sp�dzi�em wiele czasu na ziemi wrog�w i na ty�ach ich wojsk i wiem, co mo�na zrobi�, a czego nie.

Nie by�o jednak innego sposobu ni� i�� traktem. Droga wi�a si� mi�dzy go�oborzami i �cianami w�woz�w, potem prowadzi�a brzegiem p�ytkiego, naje�onego kamieniami potoku. Id�c nocami, nie spotkali�my nikogo, czasem pierzcha�y przed nami dzikie kozy, raz widzieli�my trzy ogromne skalne wilki, na szcz�cie po drugiej stronie rzeki.

A pewnej nocy okaza�o si�, �e droga prowadzi �rodkiem wioski. Po bokach wznosi�y si� niedost�pne zbocza, drog� przecina� mur z kamieni, zza kt�rego wida� by�o zarysy pos�pnych kamiennych domostw i stercz�c� nad tym wszystkim wie�� spichrza. Wjazd zamyka�a brama z krzywych, zaostrzonych �erdzi spi�tych �a�cuchem. Przez ciemne drzwi domostw czasem b�yska�o �wiat�o paleniska, kiedy wiatr porusza� os�aniaj�ce je p�aty sk�ry. Wi�kszo�� budynk�w jednak by�a zamkni�ta na g�ucho, tylko psy wy�y i poszczekiwa�y, s�ycha� by�o te�, jak pobekuj� kowce w zagrodach.

Brus zakl�� ledwo s�yszalnie, cho� z wyra�n� z�o�ci�.

� Przejdziemy � powiedzia� cicho Snop. � To troch� ryzykowne, ale nie bardzo. Jednak to Filar, syn Oszczepnika musi zdecydowa�. To on jest Nosicielem Losu. My nie wybieramy drogi. Pilnujemy tylko, by da�o si� ni� i��. Nahilgy� jest przed nami. O dwa dni marszu. Nie znam innej drogi ni� tym traktem, bo otaczaj� nas g�ry. Decyduj, tohimonie.

� Jak chcesz przej��? � spyta�em.

� Posterunki, kt�re wystawia si� w takich dziurach, s�u�� do straszenia podr�nych i u�wiadamiania wie�niakom, �e mimo i� �yj� na ko�cu �wiata, w�adcy o nich pami�taj�. Pot�ga posterunku to pot�ga w�adcy. Reprezentuj� j�, ale sami nie maj� si�y. To dw�ch, mo�e trzech znu�onych stra�nik�w, kt�rzy stroj� gro�ne miny, studiuj� paszporty i d�gaj� durr� oszczepem. Czasem obmacuj� dziewcz�ta, �eby sprawdzi�, czy nie przenosz� pod kieckami czego� zabronionego. Teraz jednak jest noc. A noc� to prostu dw�ch �pi�cych �o�nierzy piechoty, samych w obcej ziemi i na pustkowiu, gdzie nikt im nie pomo�e.

Brus pokr�ci� g�ow�.

� Brusie?

� �lad to �lad. Pr�dzej czy p�niej kto� si� dowie, �e jechali�my t�dy. Moim zdaniem powinni�my zabi� stra�nik�w.

� Zrobimy to, je�li do nas wyjd� � oznajmi� Snop. � Za�o�y� kaptury i miecze w d�o�. N�Dele i Benkej, szykowa� �uki.

Kaptur na kurcie tropiciela ma ta�m� nad czo�em, kt�r� nale�y obwi�za� wok� g�owy. Potem trzeba odpi�� p�at materia�u, by przes�oni� nim usta i nos. Po tym wszystkim mo�na jeszcze spu�ci� na twarz zas�on� z drobnego mu�linu, jednak w nocy lepiej tego nie robi�, bo wtedy niewiele wida�.

Kiedy podjechali�my do bramy, mieli�my ju� miecze w d�oni i zakryte twarze. Kebiryjczyk i Amitraj trzymali w d�oniach �uki. Zazwyczaj ujmowali majdan, przytrzymuj�c palcami za�o�on� ju� strza��. �uk zwisa� im w jednym r�ku swobodnie, podczas gdy druga by�a wolna. Wiedzia�em jednak, �e wystarczy szybki ruch, by strza�a wbi�a si� tam, gdzie chc�.

Snop zrobi� odpowiedni gest, na co Hacel wspi�� si� na siod�o, chwyci� zaostrzony pal bramy, w�a�ciwie krzywej zapory i przeskoczy� za ni�, znikaj�c w ciemno�ciach. Nie us�ysza�em nawet, jak spad� na ziemi�. Po prostu przeskoczy� furt� niczym kot.

Po chwili �a�cuch zaszczeka� lekko i znowu zapad�a cisza.

Czekali�my, a wioska trwa�a w zupe�nym u�pieniu, jakby noc poch�on�a wszystko, co �ywe.

�a�cuch zaterkota�, wy�lizgn�� si� spomi�dzy belek, jakby zamieni� si� w w�a, a potem furta otworzy�a si� ze skrzypni�ciem.

Przy samej bramie sta� niewielki domek wzniesiony z kamieni jak wszystko wok�, jednak najwyra�niej zbudowano go niedawno, co wi�cej, zaopatrzony by� w�skie okno, kt�rego g�rale nie mieli w zwyczaju umieszcza� w swoich cha�upach.

W oknie wiedzieli�my �wiat�o kaganka, jednak kiedy tylko wjechali�my za bram�, kto� zdmuchn�� p�omyk i zaraz zas�oni� okno od �rodka drewnian� okiennic�. S�ysza�em, �e stara si� jak najdelikatniej zasun�� rygle.

Hacel podszed� do cha�upki i zastuka� w deski g�owic� swojego pa�asza.

� Spa�! � zawo�a� po amitrajsku. W �rodku co� zaszele�ci�o kr�tko.

Jechali�my przez wie� w g��bokiej, aksamitnej ciszy i mroku. Tylko kopyta postukiwa�y o kamienie. Snop jecha� przodem, Benkej i N�Dele po jego bokach, troch� z ty�u, z �ukami w d�oniach opartych wygodnie o ��k, ale czujnie rozgl�daj�cy si� po dachach i mrocznych zakamarkach mi�dzy kamiennymi cha�upami. Hacel i Brus jechali jeszcze szerzej, a na ko�cu ja, usi�uj�c co chwil� ogl�da� si� za siebie i co jaki� czas obracaj�c si� wraz z koniem. By�em napi�ty niczym struna, wali�o mi serce, a r�koje�� pa�asza tropiciela zrobi�a si� �liska od potu.

W ciemno�ciach czasem s�ycha� by�o delikatne szelesty, gdzie� stukn�y drewniane drzwi, co� zaskrzypia�o. Jaki� pies rozszczeka� si� w mroku, zaraz jednak zaskowycza� przera�liwie i umilk�. Zn�w by�o s�ycha� tylko kopyta naszych koni. Za moment rzeczywi�cie przejedziemy przez wie�, kt�ra udawa�a, �e nas nie ma.

Do bramy zosta�o nam kilkadziesi�t krok�w, kiedy nagle zobaczy�em �wiat�o. Plam� �wiat�a, jasny p�omie� pochodni, �opoc�cy przy bramie. Wiedzia�em, co to jest. Oddzia� zbrojnych stoj�cy w poprzek traktu, drugi taki sam stoi zapewne u wjazdu do wioski, odcinaj�c nam drog�. Dziesi�ciu konnych zaganiaczy z ka�dej strony, wszyscy z �ukami w r�kach. Pu�apka, w kt�r� weszli�my jak g�upcy. Weszli�my, bo tak chcia� Snop, syn Cie�li, a ja mu na to pozwoli�em.

Przez my�l przebieg�o mi, �e musimy rozproszy� si� pomi�dzy domostwami, chyba �e tam zap�on� za chwil� kolejne pochodnie. Nikt nie wiedzia�, �e jedziemy tym szlakiem. Nikt pr�cz Snopa, syna Cie�li.

A wtedy zobaczy�em, �e pochodni� trzyma tylko jeden cz�owiek. Dziewczyna ubrana w w�sk� sukni� w jaskrawe, czerwone i z�ote pasy, o czole przeci�tym pstrokat� przepask�, z kt�rej zwisaj� wst��ki i migoc�ce w �wietle pochodni b�yskotki.

Dziewczyna dr�a�a z zimna albo ze strachu, pochodnia zadygota�a w jej r�ku, kiedy podjechali�my bli�ej. Skierowa�a p�on�cy koniec w d�, o�wietlaj�c stoj�c� na ziemi mis�, w kt�rej co� l�ni�o. Potem pochodnia przesun�a si� z hukiem p�omienia, sypi�c iskrami, i o�wietli�a le��cy pod tatuowanymi w drobne wzory stopami sk�rzany buk�ak. Dziewczyna cofn�a si� i zatkn�a �uczywo w �elazny uchwyt przy �cianie.

Patrzyli�my na to widowisko w milczeniu, a ja ledwo dochodzi�em do siebie. Jeszcze przed chwil� by�em zakl�ty w stal i kamie�, dopiero teraz wraca�o mi �ycie. Interesowa�o mnie tylko to, �e nie zwal� si� na bruk naszpikowany strza�ami zaganiaczy.

Snop warkn�� co� po amitrajsku tym swoim zardzewia�ym g�osem, co brzmia�o jak �trybut!".

Hacel zeskoczy� z siod�a, podszed� do dziewczyny, po czym si�gn�� po le��cy na ziemi buk�ak. Odkorkowa� go, pow�cha�, unosz�c lekko d� zas�ony, a potem wr�czy� jej i zrobi� zach�caj�cy gest d�oni�. Z�apa�a ustnik dygoc�cymi r�koma i upi�a odrobin�. Hacel szarpn�� niecierpliwie workiem, dziewczyna zakrztusi�a si�, ale wypi�a kilka solidnych �yk�w. Teraz tropiciel przej�� buk�ak i �ykn��, przep�uka� usta i wyplu� siarczy�cie na kamienie. Odczeka� chwil�, skin�� g�ow� i rzuci� worek Snopowi.

Patrzy�em, nic nie rozumiej�c, mia�em wra�enie, �e rozgrywa si� przede mn� jaki� spektakl.

Snop zeskoczy� na ziemi� z buk�akiem w d�oni, a Hacel ponownie dosiad� konia. Patrzy�em, jak nasz dow�dca podchodzi do misy i oboj�tnie rozgarnia grzechoc�ce tam przedmioty, kt�re wygl�da�y niczym gar�� �wiec�cego �wiru lub pot�uczone szk�o. Wyci�gn�� korek i prze�kn�� troch� wina, po czym uj�� pochodni� i o�wietli� dziewczyn�.

Unios�a dygoc�ce r�ce do mosi�nych zapinek sukni, ale nie mog�a sobie z nimi poradzi�. Snop si�gn�� po sw�j kr�tki n� i rozci�� jej sukni�, a potem chwyci� za rami� i pchn�� lekko w kierunku czego�, co przypomina�o chlewik.

Krzywe drzwi zamkn�y si� za nimi ze skrzypieniem, a my czekali�my, siedz�c w siod�ach i nie odzywaj�c si� ani s�owem. Z chlewika dobiega�y nas st�kni�cia i j�ki dziewczyny, trwa�o to jaki� czas, potem zapad�a cisza.

Chrz�kn��em w zak�opotaniu i wbi�em wzrok w �eb mojego konia, kt�ry zastrzyg� uszami i parskn�� pytaj�co. Us�ysza�em st�umiony krzyk dziewczyny, kt�ry przerodzi� si� w przera�aj�cy, kr�tki wrzask, jakiego nie mog�o wyda� ludzkie gard�o.

Zmartwia�em w siodle i w jednej chwili u�wiadomi�em sobie, �e tropiciele to ludzie, kt�rzy kiedy znajd� si� w swoim �ywiole, staj� si� zupe�nie bezkarni. S� jak w�ciek�e wilki. Nie dogodzi�a mu? A mo�e po prostu tropiciel mia� taki kaprys? Mo�e tylko lubi� zabija�?

A jednak byli Kirenenami. Przydzielono ich do mnie, byli w jakim� sensie moimi lud�mi, wi�c poczu�em si� zdradzony. Zbrukany. Jakby bezmy�lna zbrodnia Snopa obryzga�a i mnie.

Otworzy�y si� drzwi, Snop wyszed�, wycieraj�c ostrze miecza wiechciem s�omy, po czym rzuci� komu� buk�ak i przykl�k� przy misie z klejnotami. Nabra�em ochoty, �eby �ci�� go tu i teraz, p�ki kl�czy ze zwieszon� g�ow� i nikt na mnie nie patrzy. Potem pogoni� do bramy i dalej, do Nahilgy�.

Zacisn��em d�o� na r�koje�ci miecza, a wtedy z chlewika wysz�a dziewczyna. Ca�a i zdrowa, usi�owa�a doprowadzi� do porz�dku rozci�t� z przodu i utyt�an� b�otem oraz nawozem weseln� sukni�.

Snop wsypa� kamienie do sakiewki, po czym wybrawszy dwa klejnoty, rzuci� je dziewczynie i zn�w znikn�� w chlewiku. Kiedy wr�ci�, nios�c skrwawione martwe jagni�, kt�re przytroczy� do siod�a, poczu�em si� jak g�upiec.

Dziewczyna zosta�a z ty�u, a my ruszyli�my ku otwartej znienacka drugiej bramie. Obok znajdowa�a si� taka sama budka stra�nicza jak na wje�dzie, ale ciemna, zaryglowana od �rodka i martwa, jakby nikt nigdy w niej nie mieszka�. Gdy wyjechali�my na trakt, brama zamkn�a si� bezszelestnie za nami, us�ysza�em podzwanianie �a�cucha.

Przejechali�my.

Nie odezwa�em si� a� do brzasku, kiedy znale�li�my os�oni�te miejsce i zatrzymali�my si� na popas. By�o mi g�upio.

� Tam w kisz�aku... � Prze�kn��em �lin�. � S�dzi�em, �e zabi�e� t� dziewczyn�. Co tam si� sta�o?

� Przez wie� przejechali g�rscy rozb�jnicy � wyja�ni�. � Nie po raz pierwszy i nie po raz ostatni. Klejnoty, wino i dziewczyna by�y po to, by zostawili wie� w spokoju.

� A po co zar�n��e� jagni�?

� Zachowa� si� jak prawdziwy zb�j � parskn�� Brus. � Po prostu musia� co� ukra��. Jakby tam nie by�o jagni�t, to odla�by si� na ulicy albo pot�uk� czyje� garnki.

� Lepiej, �e zar�n��em jagni� ni� dziewczyn�. Moje go-hanmi nie jest ju� w najlepszym stanie i w�a�ciwie wszystko mi jedno. Chodzi jednak o to, �eby nie zdzicze� od wojny. Mimo wszystko dzi�kuj� za zaufanie, tohimonie.

� Wybacz � powiedzia�em sucho. � Ale nie znam ci�, a widzia�em ju� niejedno. Tak to wygl�da�o.

� I co by� zrobi�? Jecha� dalej pod eskort� szale�ca?

� Nie wiem, przywyk�em ju�, �e wojna to tryumf konieczno�ci. Chocia� tu �adnej konieczno�ci nie by�o.

� Mylisz si�. Nie by�o konieczno�ci zabija� dziewczyn�, ale by�a, �eby zrobi� co� zb�jeckiego. Tw�j przyboczny ze mnie drwi, lecz ma racj�. Zreszt� nie widz�, by�cie obaj gardzili tym mi�sem.

G�ry si� sko�czy�y, zmieni�y w �agodne pag�rki i samotne ska�y. Zjechali�my ze szlaku i pow�drowali�my na prze�aj pustkowiem, a po dw�ch dniach zobaczyli�my w oddali zabudowania, jakby wzg�rza pokrywa�a drobna wysypka. Wstawa� �wit.

� Nahilgy� � oznajmi� Snop. � Teraz dopiero zrobi si� ciekawie.

� O czym m�wisz? � spyta�em.

� Tu mieli�my dotrze�. Spotkasz tu swoje przeznaczenie?

Wzruszy�em ramionami. Sam nie wiedzia�em, co dalej. Szczerze m�wi�c, tak przywyk�em ju� do drogi, �e nie wyobra�a�em sobie, i� mo�na po prostu gdzie� doj��.

� Nahilgy� to tylko etap � odpar�em. � Mamy kogo� spotka�, a potem rusza� dalej. W Nahel Zym. Za Erg Kra�ca �wiata.

Gdzie� z ty�u Brus parskn�� z irytacj�.

Daleko szlakiem ci�gn�a grupka ludzi, male�kich st�d niczym mr�wki, bli�ej jaki� dzieciak w lu�nej koszuli pogania� kilka becz�cych kowiec.

� Ukryjmy si� � mrukn�� Snop. � Ruch tu jak w �wi�to Latawc�w.

Zsiedli�my z koni i weszli�my mi�dzy wysch�e krzewy i ska�y. Odleg�e miasto znikn�o nam z oczu.

Zatrzymali�my si� w opuszczonym gospodarstwie stoj�cym w k�pie schn�cych krzew�w. Kilka ulepionych z gliny chat o zapadni�tych s�omianych dachach, ustawionych w czworobok wok� studni.

Obserwowali�my siedzib� przyczajeni w�r�d ska�, ale w�r�d krzew�w i dziwacznych drzew podobnych do p�k�w pierzastych li�ci nic si� nie porusza�o.

Snop mlasn�� cicho, po czym zrobi� par� szybkich gest�w. Benkej i Hacel zdj�li z plec�w �uki, zsun�li si� po piaszczystym zboczu na brzuchach, bezg�o�nie jak w�e.

Tam, gdzie znikli, przez chwil� tylko ko�ysa�y si� �d�b�a, a potem nie by�o nic wida� ani s�ycha�.

Czekanie nie trwa�o d�ugo, lecz szarpa�o nerwy. Wraz ze s�o�cem wstawa� upa�, sk�d� pojawi�y si� wielkie, l�ni�ce muchy. Stara�em si� le�e� tak nieruchomo jak pozostali, ale przekl�te owady pcha�y si� do oczu i ust. Powoli, tak jak mnie uczyli, si�gn��em nad otw�r kaptura, rozpi��em mu�lin i opu�ci�em go na twarz. Tropicieli prawie nie by�o wida�, mimo �e znajdowali si� ode mnie o kilka krok�w. N�Dele p�siedzia� niemal wro�ni�ty w ostre jak brzeszczoty, w�skie li�cie i trzyma� przed sob� poziomo �uk, oparty majdanem o kolano, zupe�nie nieruchomy, niczym martwy, wpatruj�c si� w budynki mimo much pe�zaj�cych mu po wargach i policzkach barwy miedzi. Nawet grot jego strza�y mierz�cej w gospodarstwo na dole zosta� poczerniony sadz�, by nie zal�ni� w blasku poranka.

Hacel pojawi� si� zupe�nie swobodnie na �rodku podw�rza z mieczem schowanym do pochwy, wyprostowa� d�o� i machn�� ni� przed sob�, jakby pog�adzi� niewidzialn� desk�.

Krzaki i k�py trawy wok� mnie o�y�y, zmieniaj�c si� w tropicieli. Kebiryjczyk sp�dzi� muchy z twarzy i zdj�� strza��, Snop gwizdn�� cicho na wierzchowce, kt�re podnios�y si� z piachu, po czym uj�� dwa z nich za tr�zle. Kto� przeci�gn�� si�, a� zatrzeszcza�o mu w ko�ciach.

� Ten znak m�wi�: �spok�j" � mrukn�� do mnie Brus. � Tak si� m�wi, zar�wno gdy gdzie� jest zupe�nie pusto, jak i wtedy, kiedy wszystkich si� pozabija. Tak czy inaczej panuje wtedy spok�j.

Wsta�em i poszed�em sprowadzi� na d� juczne onagery.

Kiedy� gospodarstwo musia�o by� spokojnym i przytulnym miejscem do mieszkania. Budynki by�y ma�e, ale otulone krzewami, kt�re rodzi�y owoce i ocienia�y wszystko parasolem li�ci, w niewielkiej zagrodzie zapewne becza�y kowce, a po�rodku podw�rca sta�a nakryta specjaln� klap� studnia. Teraz ro�liny sch�y na wy�cigi, owoce zmieni�y si� w puste skorupy, kt�re kruszy�y si� w d�oniach, w g��bokiej studni by� tylko piasek i nikt tu nie mieszka�.

Dopiero gdy sprowadzi�em zwierz�ta na pokryty wysch�� na kamie� glin� podw�rzec, zrozumia�em dlaczego.

Starzec siedzia� opodal wej�cia na wygodnej �awie, pod trzcinowym daszkiem, po kt�rym wi�y si� niedawno likworo�le. Jego oczy znik�y, a sk�ra skurczy�a si� i wysch�a na podobie�stwo ��tawego pergaminu, ods�aniaj�c dziwnie d�ugie z�by. Usta by�y otwarte i wype�nia� je kamie�. Zbyt wielki, by mo�na go normalnie wepchn��, zw�aszcza nie �ami�c mu z�b�w. � Bardzo dobre miejsce � stwierdzi� Hacel, widz�c m�j nieruchomy wzrok. � Z pewno�ci� uchodzi za przekl�te. Jak wida�, by� tu jaki� Czyni�cy.

Odczeka� chwil� pod moim pytaj�cym spojrzeniem, po czym u�miechn�� si� tryumfuj�co.

� Trzeba patrze� wok� � wyja�ni�. � Nie trzeba zatrzymywa� wzroku na jednej rzeczy, kt�ra wydaje si� wa�na albo straszna, tylko zobaczy� wszystko naraz.

� Nie popisuj si� � powiedzia� Brus. � Na �cianie obok jest napis. Nie wida� go ju� dobrze, ale gdy si� przyjrze�, mo�na odczyta�.

Istotnie. Dostrzeg�em machni�ty niedbale symbol Podziemnego �ona i ko�lawe znaki, rozmazane i krzywe, jakby pisa� je pijany.

�Handel to chciwo��. Woda nie jest moja. Woda nale�y do Matki. Matka krmi swe deci. Nech wszystto stae si� edny".

� I wiemy wszystko � oznajmi� Hacel. � By� sobie drobny kupiec. Ta okolica �yje z karawan i niczego innego, bo tu za bardzo nic nie wyro�nie. Zbudowa� sobie niewielki dom, o kilka godzin marszu od miasta, gdzie jest drogo i ha�a�liwie i kr�c� si� r�ne dziwne typy. Mo�e mia� �adn� c�rk�, kto wie. Wykopa� sobie studni�, a w tej okolicy to sztuka. I wystarczy�o. Studnia, �adny dom, jaki� maj�teczek. Matka tego nie pochwala. Wszystkie dzieci s� jednym. Nie mo�e by� tak, �e kto� sobie wykopie studni� i ma, a kto� inny nie. Zreszt� co mia� zrobi�? Wzi�� t� studni� pod pach� i zanie�� do miasta? A wod� i tak mu zabrali. Sposobem Czyni�cych. A mo�e studnia wysch�a.

Milcza�em.

� To si� nazywa �kara gwo�dzi" � doda� po chwili. � Wbija si� w cz�owieka du�e hufnale, ale tak, by za szybko nie umar�. Normalnie, m�otem, jak w belk�. Tylko zwykle robi� to na jakim� placu, �eby wszyscy si� napatrzyli. Ka�� te� takiemu pisa� prawdy Pramatki w�asn� krwi�. Na koniec sadza si� go i wbija gw�d� prosto w czaszk�. � Popuka� si� palcem w szczyt g�owy. � My�l�, �e to zrobili jeszcze przed przewrotem. Na pokaz. Dlatego zd��y� tak wyschn��. I by� tu Czyni�cy. Ten kamie� to przekle�stwo. Pono� ro�nie w ustach temu, kto przeciwstawia si� prawu Podziemnej. S�ysza�em, �e dobry Czyni�cy potrafi zrobi� taki figiel na odleg�o��, je�li zna czyje� imi�.

� By�a susza � powiedzia� niespodziewanie Brus. � Zrozpaczeni ludzie robi� r�ne rzeczy. Mo�e odp�dzi� innych, kt�rzy chcieli si� tylko napi�? Mo�e rzeczywi�cie by� chciwcem? Kto wie, co tu si� naprawd� sta�o?

Nie odpowiedzia�em, patrz�c na niego. Od pewnego czasu Brus robi� takie uwagi. Na postojach albo w trakcie drogi. Nagle i znienacka wyg�asza� co�, co by�o godne fanatycznego Amitraja, albo odsuwa� od siebie mi�so czy piwo. Czasem jedynie szuka� na si�� usprawiedliwie� dla wyznawc�w Pramatki. Do tropicieli te� odnosi� si� wzgardliwie. Potem to r�wnie nagle mija�o i Brus zn�w by� Brusem. Nie wiedzia�em, czy budzi si� w nim przekl�ty kap�an Czekedej, czy to tylko moja podejrzliwo��.

� Zwierz�ta do obory, baga�e do �rodka, Hacel pierwsza warta � rozkaza� dow�dca. � Wejd�my do �rodka. Nawet je�li to miejsce jest opuszczone, to dalej ma tak wygl�da�. Przyszed� czas, �eby�my porozmawiali, synu Oszczepnika. Tohimonie.

Wn�trze by�o mroczne i ch�odne, jedynie przez dziury w dachu wpada�o troch� �wiat�a. Niski st� po�rodku i �awy wzd�u� �cian wykpiono tak, jak same zabudowania: z wyschni�tej na kamie� gliny zmieszanej z sieczk�.

N�Dele roznieci� niewielki ogie� na palenisku, wyj�� z worka orzechy i tygle. Benkej zas�oni� wej�cie derk� i zapali� ma�� lamp�.

Usiedli�my przy niskim stole, przy kt�rym kiedy� nieszcz�sny handlarz siadywa� ze swoj� rodzin� wok� miski hyszmyszu z kasz�.

� Pytanie brzmi: co dalej � odezwa� si� chrypi�cy g�os Snopa. � Doszli�my. Do Nahilgy� zosta�o par� godzin marszu. Musz� wiedzie�, co dalej, �eby m�c dzia�a�. Mamy wej�� do miasta, ot tak sobie? I po co?

� Dalej � odezwa� si� Brus � jest tak, �e odprowadzili�cie nas, jak nakaza� kai tohimon uciekinier�w, Knot, syn Kowala. Nale�y wam si� cze�� i podzi�kowanie. A teraz wy wracacie do reszty Kirenen�w, a my robimy to, co nam przeznaczono. We dw�ch mniej zwracamy uwag� i mamy wi�ksze szanse. Cztery ostrza wi�cej niczego tu nie zmieni�.

� Synu Pio�unnika, wybacz, ale ja chc� m�wi� z Nosicielem Losu, nie z tob� � odpar� tropiciel. � Mam swoje agiru. To on jest tu okuninem, dow�dc� polowym. To jemu mam s�u�y� i to on jest Nosicielem Losu, nie ty. Zrozum, �e teraz nie jeste� ju� jedynym przybocznym syna Oszczepnika. Je�li jego misja polega na doj�ciu do Nahilgy�, upewnimy si�, �e tam bezpiecznie dotrzecie, i odejdziemy. Je�li za� jest tak, jak mi powiedzia�, �e idziecie w Erg Kra�ca �wiata, to my idziemy z wami. Mamy przykazane: pom�cie mu spe�ni� misj�, cokolwiek to jest. Tak mi rozkazano i temu b�d� pos�uszny. Mosu kando!

Patrzyli na mnie obaj. Nieruchomo i pytaj�co. Brus mia� w oczach gniew, Snop up�r. Wszystko zale�a�o od tego, co powiem. Ja � dow�dca. Nagle bycie cesarzem wyda�o mi si� o niebo �atwiejsze ni� bycie polowym dow�dc�. Mia�em przed sob� nie armie, tymeny wojska i prowincje, ale znanych mi ludzi, gotowych rzuci� si� sobie do garde� z powodu, kt�ry nie zosta� wyjawiony i kt�ry znali tylko oni. I by�o jeszcze moje s�owo. S�owo dow�dcy, kt�re sprawi, �e zrobi�, co powiem, cho�by im si� to nie podoba�o.

� To czas, kiedy nale�y dokona� wyboru agiru � rzek�em. � Moment, kiedy Kirenen suwerennie decyduje si� przyj�� obowi�zek lub nie. S�dzi�em dot�d, �e macie jedynie doprowadzi� nas do Nahilgy�. Knot potrzebuje wszystkich ludzi, jakich mo�e znale��. Gdyby�my mieli dalej przedziera� si� przez kraj, to Brus mia�by racj�. We dw�ch by�oby nam �atwiej. Ale je�li uda nam si� zrobi� to, co zamierzamy, i przejdziemy pustyni�, opu�cimy ziemi� Pramatki i znany nam �wiat. Znajdziemy si� w dzikich krajach i nie b�dziemy musieli si� ju� ukrywa� ani przemyka�. W takiej sytuacji lepiej podr�owa� w sze�ciu. Powiem otwarcie: nie chce mi si� wierzy� w te wszystkie obrz�dy Pytania, los wyznaczony przez Wiedz�cych i inne rzeczy. Ale nie mam wyj�cia. Robi� to, co musz�. Jest zupe�nie mo�liwe, �e po prostu zginiemy beznadziejnie w piaskach pustyni i tyle wyniknie z tych wszystkich przepowiedni. Dlatego b�dzie tak, �e je�li tropiciele zdecyduj� si� na taki los, to zabieramy ich, Brusie. W sprawach zwi�zanych z sam� misj� b�dziesz decydowa� ty, w sprawach zwi�zanych z walk� i prze�yciem syn Cie�li, chyba �e postanowi� inaczej. Najwa�niejsze rozkazy podejmuj� ja. Kto decyduje si� i�� ze mn� dalej, zostaje. Kto nie, mo�e odej�� teraz, przemierzy� ponownie g�ry i do��czy� do Kirenen�w id�cych z Knotem, synem Kowala. To dotyczy wszystkich. Mo�ecie zastanawia� si�, dop�ki nie wypij� naparu. Mosu kandol Zapad�o milczenie.

N�Dele postawi� przede mn� blaszan�, baniast� czark� o podw�jnych �cianach i nala� naparu z pyrkoc�cego tygla.

Poci�gn��em �yk. Napar Kebiryjczyka by� inny ni� przywyk�em, pachnia� egzotycznie jakimi� korzeniami i melas�, ale smakowa� mi.

Snop spojrza�, jak wypijam �yk i odstawiam czark� na st�, po czym otuli� pi�� d�oni� i uni�s� j� do czo�a.

� Agiru kano! � powiedzia�.

� Agiru kano! ��odezwa� si� jak echo Kebiryjczyk i doda�: � Endo, n�wenzi.

� Agiru kano! ��powt�rzy� Benkej ze swojej �awy, w�chaj�c napar w czarce.

Brus milcza� przez chwil�. Przez kilka uderze� serca.

� Oczywi�cie zawsze b�d� u twojego boku, tohimonie. Ale zanim powiem agiru, powiem co� jeszcze. Zrozumcie mnie. Porwali�cie nas na szlaku. Wbili�cie kebiryjskie ig�y w g�ow� mojego tohimona. Jest mi�dzy wami cz�owiek, kt�ry ju� raz zdradzi� sw�j nar�d. Teraz chcecie i�� z nami na koniec �wiata i tak zdecydowa� syn Oszczepnika, kt�remu s�u�� od czasu, kiedy jeszcze by� niedorostkiem. Nie znam was. Ale odt�d b�d� wam ufa�. Tak zdecydowa� tohimon. � Agiru kano!

� To o mnie chodzi � odezwa� si� Benkej. Zasalutowa� pi�ci�. � Tohimonie, pozw�l mi m�wi� z twoim przybocznym, bo tak nie mo�emy i�� w pustyni�. B�dzie patrzy� podejrzliwie za ka�dym razem, gdy kucn� za ska��.

Skin��em g�ow�. Tropiciel podszed� do sto�u i postawi� na nim jedn� nog�, po czym opar� si� na udzie i spojrza� Brusowi prosto w twarz.

� S�uchaj mnie, synu Pio�unnika. To prawda, nie urodzi�a mnie niewiasta z �adnego klanu waszego narodu. Jestem Amitrajem. Z wielkiego miasta niedaleko st�d. Z przekl�tego Sauragaru, o kt�rym m�wi�, �e jest miastem z�a. Pochodz� z niskiej kasty, z plemienia Karahai. Ale nigdy nikogo nie zdradzi�em, a ju� zw�aszcza przekl�tej Pramatki. Urodzi�em si� w kraju cesarza Baraldina Tend�aruka. A cesarz powiada�: Benkej, mo�esz sobie by� Karahimem, mo�esz by� ksi�ycowym psem, co ma ogon mi�dzy nogami, ale ja m�wi�: wsta� i zr�b co� po�ytecznego. Naucz si� czego� i zar�b na siebie. Jeste� cz�owiekiem nie gorszym od �adnej niewiasty i nie gorszym od �adnego Efraima czy Sindara. Tyle b�dziesz wart, ile zdzia�asz w �yciu. Pojmij niewiast�, je�li znajdziesz tak�, co ci� zechce, i sp�od� dzieci. Nie r�b tego i tamtego, nie kradnij i nie krzywd� innych. Ale co do reszty, rad� sobie, jak umiesz. Proste prawa. W kraju cesarza ka�dy by� dobry. I Amitraj, i Kirenen, i Nassimczyk, i Kebiryjczyk, i ka�dy. I to by� m�j w�adca. Takie prawo powa�am. Mam w zadku pomys�y, by wszystko i wszyscy stawali si� jednym. Nie s� jednym. Ka�dy jest inny. Jeden jest wysoki, drugi m�dry, trzeci leniwy, czwarty odwa�ny. Kto� zdrowy, kto� chory. Kto� bogaty, kto� biedny. Jeden sobie radzi, drugi nie. Tak toczy si� �ycie. Mo�na sobie poradzi�, tylko je�li jest si� wolnym. Ludzie nie rodz� si� niewolnikami i nie rodz� si� jednakowi. Nawet Amitraje. Dlatego jestem i zostan� poddanym cesarza, kt�ry pozwala� mi uk�ada� �ycie jak chc�, m�wi� co chc�, je�� co chc� i ch�do�y� kiedy chc�. Nigdy nie wr�c� do zagrody dla Karahim�w. Nie pok�oni� si� przed Kodeksem Ziemi. Pluj� na Kodeks Ziemi! To jest ksi�ga dla kowiec, kt�re potrzebuj� O�wieconych, �eby za nich my�leli. Ka�� moim rodakom by� jak mr�wnice. Jak bezmy�lne robaki. Chc� ich zmienia� tak, by wszyscy byli jednakowi. Tylko �e nie mo�na wyd�u�y� niskiego ani doda� rozumu g�upiemu. Mo�na jedynie obci�� tego, co wyr�s�, og�upi� tego, co my�li, i zrujnowa� bogatego. Tylko w ten spos�b mog� sta� si� jednym. Nie da si� zrobi� tak, by wszyscy byli bogaci. �atwo natomiast wszystkich uczyni� biednymi. A komu si� nie podoba, to rozwal� mu �eb motyk� i oddadz� �wi�tej ziemi. Ziemia nie jest �wi�ta. To tylko b�oto pod naszymi stopami. Nie b�d� k�ania� si� b�otu. Wol� by� ostatnim poddanym cesarza i walczy� u boku Kirenen�w. Wol� I�� Pod G�r� na spotkanie waszego Stworzyciela ni� by� bezmy�lnym robakiem, kt�rego wyplu�a ziemia i kt�ry ma si� sta� ziemi�. Nie nosz� klanowego no�a. Nie potrzebuj�, bo nie jestem Kirenenem. Ale nosz� n� tropiciela, kt�ry mi wystarczy, i to jest m�j klan. Jestem askaro waszej armii, bo to by�a kiedy� armia cesarska. Kiedy� zostan� mo�e okuninem. Ale zawsze b�d� �y� tak, jak uczy� cesarz. Sam radz� sobie ze �wiatem, w�asnymi r�kami. To wszystko. Mo�e kiedy� nauczysz si� mi ufa�, synu Pio�unnika. A mo�e kiedy� ja si� naucz� ufa� tobie. To nie ja m�wi� nagle przy ognisku, �e wyznawcy Podziemnej nie znaj� samotno�ci ani niepewnego losu. To nie ja m�wi�, �e wolno przebija� cia�o starca gwo�dziami, nawet je�li odm�wi� komu� wody. Chc� i�� u twojego boku, tohimonie. Ale je�li powiesz, �e i ty nie mo�esz ufa� Amitrajowi, odejd� z powrotem do naszych ludzi za g�rami. Wr�c� do tohimona Knota. Mosu kando!

� S�ysza�em ci� � powiedzia� Brus. � Wybacz. Powiem jeszcze raz. Nie znam ci�. Ale poznam i wtedy b�d� wiedzia�. M�wi�em, co my�l�. I m�wi�em, �e ci zaufam. Zrozum jednak, co czuj�.

� Benkej idzie z nami � rzuci�em. � Tak postanowi�em.

� Agiru kano! � szczekn�� Benkej tonem s�u�bisty i wr�ci� na swoj� �aw�.

� Jeszcze raz pytam, co teraz? � odezwa� si� Snop. � Rozkazuj, tohimonie.

� Brusie?

� Agiru... � mrukn�� Brus. � W mie�cie powinno by� dw�ch ludzi. Kebiryjczyk�w. To bracia. Bracia Mpenenzi. Prowadz� przez pustyni� karawany soli i handluj� z lud�mi-nied�wiedziami. Daleko. Tamci kupuj� s�l i sk�ry kamiennych wo��w. P�ac� kosztowno�ciami i kruszcem, kt�ry dostaj� od ludzi z wilczych okr�t�w. Mamy przy��czy� si� do karawany i wraz z nimi przej�� Pustyni� Kra�ca �wiata. A potem i�� w dzikie krainy wilczych okr�t�w.

� Dok�d? � spyta�em spokojnie.

� Nie mog� tego powiedzie� za wcze�nie � oznajmi� Brus. � Wybacz, tohimonie, ale tak nakaza� cesarz.

� Pi�knie � wycedzi� Snop. � A je�li zginiesz, to co mamy robi�?

� Taki los, jak ten przepowiedziany przez Wiedz�cych, sam si� obr�ci. Niczego nie wolno przyspieszy�. Je�eli jednak tak si� stanie, kierujcie si� na p�noc. A� do morza. Odpowied� da morze i niebo.

� Nie wierz� � oznajmi� Snop i lekko odepchn�� si� od sto�u.

� Bo� nie mia� do czynienia z tymi waszymi Hekimu, Wiedz�cymi, synu Cie�li � odezwa� si� N�Dele. � A ja tak. To naprawd� musia� by� obrz�d Pytania. Oni uwa�aj�: los jest paj�czyna, a chc�, �eby nas poprowadzi�. Je�li Brus powie za du�o, naturalnie my idziemy na skr�ty i wtedy nic z tego nie b�dzie. Olimwenga usuri.

� S�ysza�em, co powiedzia�e� � mrukn�� Snop. � Ci bracia mieszkaj� w mie�cie? Widzia�e�, co tu robi� z kupcami. Mogli ich wys�a� do Domu M�czyzn, �eby sadzili bulwy w piachu, albo pog�aska� motyk� po �bie. Jak ich mia�e� znale��? Pod szyldem �Kantor przemytnik�w soli"?

� Nie wiem, dlatego musz� i�� do Nahilgy� i sam sprawdzi�. Zwykle jeden z nich rusza z karawan�, drugi czeka. Powinien siedzie� w gospodzie. Je�li obaj �yj�, je�li istniej� gospody, je�li jeszcze w�druj� karawany.

� To Zewn�trzny Kr�g � odezwa� si� Benkej. � Nawet za poprzedniej dynastii, kiedy by� Kodeks Ziemi, tu si� jako� handlowa�o. Karawany chodzi�y. Chocia� nie s�ysza�em, �eby kto� szed� a� na Erg Kra�ca �wiata. Chodzili na po�udnie. Szlakiem Nahel Zymu do Jarmakandy, Kandaru i jeszcze dalej.

� Brusie... � powiedzia�em. � Nie p�jdziesz sam. Znieruchomia� nad workiem, z kt�rego wyci�ga� szat� Sindara.

� Tohimonie, nie wiadomo, co tam si� dzieje. Nie mo�esz...

� Wiem. P�jdziesz razem z Amitrajem. Spojrza� na mnie wzrokiem pe�nym grozy i �alu.

� Benkej zna obyczaj lepiej ni� my. Co wi�cej, urodzi� si� w Zewn�trznym Kr�gu i to nawet w Sauragarze. P�jdziecie, b�dziecie chroni� si� wzajemnie i razem wr�cicie. Obaj. Nie chc� widzie�, �e wraca jeden. Czekamy do jutra rano. Potem idziemy wam na pomoc.

Brus zacisn�� kilka razy szcz�ki i westchn��.

� Agiru kano � mrukn�� niech�tnie.

Benkej wsta� bez s�owa i poszed� po swoje juki. Byli gotowi bardzo szybko. Brus w szacie Sindara, z kijem i w kapeluszu podr�nym na g�owie, Benkej w jakim� nieokre�lonym, burym stroju i zbyt kr�tkich, postrz�pionych portkach, okr�cony pustynnym p�aszczem i w kapturze na g�owie. M�g� uchodzi� za kogo� z ni�szej kasty, wie�niaka albo i �ebraka. Nieprzyci�gaj�cy uwagi, nijaki cz�owieczek.

A potem znikli. Wtopili si� w suche li�cie i odeszli bezg�o�nie, a my�my zostali, �eby liczy� muchy siadaj�ce na glinianej polepie, drzema� i zmienia� warty.

� S�l i sk�ry kamiennych wo��w... � powiedzia� Snop w zamy�leniu. � Towar strategiczny. Nawet za cesarza te sk�ry by�y liczone co do jednej i w ca�o�ci kupowane przez armi�. Nikomu nie wolno by�o sprzedawa� ich cudzoziemcom. Je�li zdo�ali je wywozi� wtedy, to mo�e i teraz sobie jako� radz�.

Westchn��em. Chcia�em w to wierzy�, ale pami�ta�em opustosza�e uliczki miasta po rz�dami Czerwonych Wie�. Ludzi mieszkaj�cych pod jednym dachem niczym zwierz�ta gospodarcze, m�czyzn we wsp�lnych sypialniach i kobiety pod czu�� kuratel� Pramatki. W tym �wiecie nikt nie m�g� nawet i��, ot, tak sobie, ulic�. Albo wykonywa� polecenia i mia� tu swoje miejsce w codziennym �yciu, albo by� w podr�y i w�wczas og�asza� to proporcem uczepionym plec�w. Nikt tu nie mia� prawa mie� �adnych w�asnych spraw. Jak Brus i Benkej mieli zakra�� si� gdziekolwiek? Wmiesza� w t�um? W to, �e przemytnicy �yj�, przestawa�em wierzy� z ka�d� chwil�.

Kiedy wychodzi�em ostro�nie z budynku, nie mog�em nie patrze� na zasuszonego trupa siedz�cego za sto�em, z gwo�dziem wbitym w czaszk�.

Przesta�em wi�c wychodzi� i siedzia�em na �awie pod �cian�, patrz�c, jak w�ski pasek s�o�ca prze�wituj�cy wzd�u� derki w�druje po pod�odze.

Siedzia�em i bawi�em si� kr�tkim pa�aszem zwiadowcy, ca�y czas wa��c w d�oni okr�con� rzemieniem r�koje��.

Usi�owa�em zachowywa� spok�j, lecz w �rodku wszystko zwija�o mi si� w sup�y. Nie przypuszcza�em przedtem, �e tak trudno jest czeka� na kogo�, kogo pos�a�o si� w paszcz� niebezpiecze�stwa.

N�Dele zabra� n� i spu�ci� troch� soku z pni schn�cych palm za domem. Nape�ni� dwa buk�aki, pogwizduj�c cicho, jakby gospodarz nie siedzia� kilka krok�w od niego w postaci wyschni�tego truch�a.

� Z tych drzew ju� nic nie b�dzie � wyja�ni�. � I tak umieraj�, skoro woda odesz�a. A my za par� dni b�dziemy mieli palmowe wino. Troch� to m�tne, ale powinno si� jeszcze zrobi�. Pachnie dobrze.

Pokiwa�em g�ow�, lecz nic nie odpowiedzia�em.

Wr�cili p�nym wieczorem. Tak samo niepostrze�enie, jak wyszli. Us�ysza�em tylko cichy �wist Snopa, kt�ry siedzia� na warcie, i wyskoczy�em z budynku.

� Spokojnie, Ard�uk � powiedzia� Brus i u�miechn�� si� dawnym wilczym u�miechem. � �yjemy. Dajcie nam naparu i co� do jedzenia. Kupili�my dwie tykwy korzennego piwa.

� Miasto nie wygl�da tak �le � t�umaczy� potem, �uj�c suszone mi�so i popijaj�c. � A wszystko dzi�ki temu, �e rz�dz� nim rozb�jnicy. W�adza Pramatki praktycznie nie si�ga poza g��wny plac. Kap�anki siedz� zamkni�te w wie�y i nie wy�ciubiaj� nosa, w Domu Kobiet mieszka najwy�ej kilkana�cie niewiast. Wojsko pilnuje tylko tego placu i budynku, w kt�rym mieszka urkahan. Reszta to jeden ba�agan. T�umy uchod�c�w siedz�cych dooko�a miasta, stada baktrian�w, pustynni koczownicy, cudzoziemcy, wszystkie ludy imperium, nawet Amitraje. Wszyscy chc� si� wyposa�y� na drog� w pustyni� i i�� na po�udnie. Uciekaj� z Amitraju. Do Jarmakandy albo Nassimu. W �yciu nie widzia�em takiego chaosu. M�g�by� wjecha� Tygrysim Wozem z proporcami i eskort� i nikt nie zwr�ci�by uwagi.

� A co z przemytnikami? � zapyta�em

� Przybyli�my w ostatniej chwili. Jest tylko jeden z nich. N�Goma Mpenenzi. Sprzeda� ju� dom, sprzeda� ju� wszystko, co mia�, i teraz zbiera ostatni� karawan� w w�wozie za miastem. Wiemy gdzie i musimy by� tam jutro o pierwszym brzasku.

Wyruszyli�my jeszcze noc�, przed godzin� koguta, kiedy mrok wydawa� si� najg��bszy. Przepe�nia�y mnie nadzieja i niepok�j. Noc� �ni�em o �wiecie widzianym oczami upiora. Upiora, kt�ry przep�ywa� rzek�, kucaj�c na grzbiecie bawo�u, w �wietle krwawego ksi�yca. Patrzy�em, jak roiho przebywa czarn�, spienion� wod� na karku przera�onego zwierz�cia, a tu� przy brzegu wbija mu nagle szpony w szyj� i skacze na brzeg pot�nym susem. Gdy Brus wyrwa� mnie ze snu, przyj��em to z ulg�.

� Bro� mo�emy mie� na wierzchu, tak jest nawet lepiej � t�umaczy� Benkej. � Obwie�my si� wszystkim, co mamy, a natychmiast otoczy nas szacunek. Poza g��wnym placem wsz�dzie jest pe�no bandyt�w. Spory rozwi�zuje si� no�em, porz�dek panuje tylko tam, gdzie jest wielu zbrojnych. Ka�dy chodzi przynajmniej z pa��. Ale za to handel idzie na wszystkie strony, mo�na pali� bakhun, mo�na napi� si� ambriji i zagra� w ko�ci. S� nawet weso�e niewiasty, co to handluj� ogniem z brzucha. Wszystko wolno, lepiej ni� za cesarza. Wspania�e miasto. Byle nie le�� na g��wny plac i okoliczne ulice. Tam s� proporce Matki, jest pusto, �yso i strasznie.

� Ci�gn�� mnie do domu uciech � wtr�ci� Brus. � Jakbym na po�egnanie tego kraju koniecznie musia� zabra� na pami�tk� szpetn� chorob�. Te gamratki wygl�da�y niczym upiory uroczyska.

� Gdybym wiedzia�, �e ju� ci wszystko odpad�o ze staro�ci, to bym da� spok�j. W pustyni b�dziesz ch�do�y� baktriany i sw�j buk�ak.

Wydobyli�my z juk�w wszelkie mordercze �elastwo, jakie mogli�my znale��, i pojechali�my rz�dem prosto do miasta, wygl�daj�c niczym banda maruder�w. Bro� przytroczyli�my tak, jak to robi� rozb�jnicy i buntownicy. Mo�liwie wygodnie i mo�liwie swobodnie � na plecach, na ramieniu, przy �ydce albo za pasem, byle nie tak, jak nosi wojsko. Dopilnowali�my te�, by ka�dy wygl�da� inaczej.

Ci, co chcieli i�� po�udniowym szlakiem, otaczali miasto szerokim kr�giem. Wsz�dzie sta�y sza�asy i namioty, dziesi�tki woz�w i w�zk�w, za krzywymi murkami z kamieni le�a�y w �cisku pokraczne, garbate baktriany, najr�niejsze towary wyk�adano wzd�u� szlaku wprost na matach. Przy podmiejskim �r�dle, podobnym teraz do b�otnistego bajora, t�oczy�o si� mn�stwo ludzi i co chwila wybucha�y b�jki. Kiedy� wok� tych �r�de� istnia� pustynny ogr�d. Szumia�y krzewy i drzewa, pluska�y strumienie. Kwit�y kwiaty, ros�y warzywa i owoce. Teraz wszystko po�arto i zerwano, a to, co nie nadawa�o si� do jedzenia, po�amano, zdeptano i por�bano na opa�. Pustynny ogr�d zmieni� si� w pokryte sp�kanym b�otem pustkowie, gdzie straszy�y suche pnie i po�amane ga��zie. Wygl�da�o na to, �e wi�kszo�� ludzi przez ca�y dzie� zajmuje si� albo zdobywaniem wody, albo jej noszeniem. Wsz�dzie snu�y si� t�umy z najr�niejszymi naczyniami � dzbanami, tykwami, wiadrami. I nikomu nie przeszkadza�o, �e w stawie p�ywa�y dwa trupy.

Tak jak m�wi� Benkej, na widok naszego arsena�u t�um si� rozst�powa�, ale nie do ko�ca. Wsz�dzie jak wyschni�te ga��zie wyci�ga�y si� do nas r�ce tych, kt�rzy g�odowali. R�ce trzymaj�ce �ebracze miski albo r�ce puste, chwytaj�ce za ubrania i ko�skie rz�dy. Jechali�my w�r�d lamentu i zawodzenia tych, kt�rym by�o ju� wszystko jedno, kt�rzy od wielu dni jedli rozpacz i popijali piaskiem.

Jechali�my w milczeniu. Patrzy�em na przepe�nione rozpacz� oczy kobiet i dzieci i wtedy wr�ci�o do mnie uczucie, kt�re Rzemie� nazywa� �cesarskim wstydem". Co� mi m�wi�o, �e to ja powinienem da� tym ludziom je��. Si�gn��em do sakwy, a wtedy Brus wjecha� nagle pomi�dzy mnie a g�oduj�cych i odepchn�� mojego wierzchowca bokiem swojego.

� Przesta�! � sykn��. Ledwo go s�ysza�em w zgie�ku. � Nie przez ciebie g�oduj�, a ty nakarmisz zaledwie paru. Je�li poka�esz, �e rozdajesz jedzenie, rozerw� nas na strz�py. Rozdasz wszystko i ska�esz si� na �mier�. Co b�dziesz jad� na pustkowiach Kra�ca �wiata? Kamienie? Sp�jrz, ilu ich jest! W czym s� lepsi ci, kt�rzy zdo�aj� si� do ciebie dopcha�?

Zmilcza�em.

Nie by�em ju� cesarzem. Nie mog�em przys�a� tu wojska, by otoczy�o �r�d�a i przywioz�o wozy durry. Sam mia�em ledwo gar�� prowiantu, kt�ry niczego tu nie m�g� zmieni�, najwy�ej to, �e kto� s�abszy dostanie no�em z powodu paska mi�sa albo kawa�ka sera. Ci ludzie uciekali z kraju Pramatki. Uciekali od skopka wody i miski kaszy, kt�re mieli tam podobno codziennie dostawa� od dobrotliwej prorokini. Woleli tu g�odowa�, wyprzedawa� resztki ocala�ego maj�tku, k�ad�c bezcenne naczynia, bi�uteri� i kosztowne przedmioty razem z butami i p�aszczami na postrz�pionych matach, a potem rusza� w g��b pustyni. Byle dalej. Byle gdzie indziej, gdziekolwiek, gdzie nie s�ycha� zewu Czerwonych Wie�.

Przesta�em patrze� im w oczy.

By�o tak, jak m�wi� Brus. Przywyk�em, cho� cz�� mojego serca umar�a. Skamienia�a.

� Teraz nie ma tu wi�kszego bogactwa ni� durra, suszona ko�lina, kasza czy fasola � powiedzia� Benkej. � Z�oto nic nie znaczy, podobnie cnota. Mo�esz mie� pann� z wysokiego rodu za bochenek chleba albo miark� durry. Za w�dzony ser nawet dwie naraz. Jacy� obwiesie graj� w ko�ci na placki chleba r�wnie dobrze jak na z�ote szekle. Liczy si� tylko to, z czym mo�na i�� w pustyni�. Ten, kto ma zapasy i dwa baktriany, mo�e zosta� bogaczem, ale co z tego, skoro i tak potem �wi�tynia mu wszystko zabierze. Za cesarza w pustyni by�y stacje etapowe, studnie, gdzie dawali darmow� wod� i mo�na by�o kupi� zapasy, nawet sta�o kilka gosp�d. Teraz nie ma nic. Tylko kamienisty szlak na po�udnie i ruiny.

Przy bramie miejskiej nie by�o stra�y. Widywa�o si� natomiast grupki gro�nie wygl�daj�cych pstrokatych oberwa�c�w, obwieszonych broni� nie gorzej ni� my. Wszyscy a� dzwonili od z�ota i kosztowno�ci, a ich brudne kaftany i portki uszyto z najlepszych tkanin. Siedzieli pod �cianami w podcieniach i przed najwyra�niej czynnymi gospodami albo snuli si� po prostu po ulicach. Zwracali�my uwag�. Przerywali rzucanie ko�ci, weso�a historyjka i rubaszny rechot zamiera�y nagle wp� s�owa, odprowadza�y nas nieprzyjemne spojrzenia pe�ne drapie�nego namys�u.

� Chodzi o juczne onagery � odezwa� si� Snop. � Tworzy� �grot", miecze w d�o�, onagery do �rodka szyku. Marszem ubezpieczonym.

Zgrzytn�a stal, zmienili�my ustawienie wierzchowc�w, tworz�c tr�jk�tny szyk. Najpierw jecha� Snop, potem Hacel i ja, tr�jk�t zamykali Brus, Benkej i N�Dele. Onagery drepta�y wewn�trz.

Demonstracja wystarczy�a, nikt nas nie zaczepi�, nawet kiedy w�drowali�my w�skimi uliczkami. S�o�ce ledwo musn�o horyzont, pokazuj�c brzeg swojego kr�gu, i miasto ton�o w g��bokim cieniu.

G��wny plac zobaczy�em tylko z daleka, w perspektywie kilku uliczek. Zasieki z zaostrzonych �erdzi, �o�nierze ��mijowego" tymenu w pe�nym bojowym rynsztunku i pustka. A nad tym proporce � �Ogie� pustyni wypali z�o!", �Niech wszystko stanie si� jednym".

� Jednym �ajnem � warkn�� Benkej pod nosem. � Jeszcze tu wr�c� i zatkam ci ten podziemny kiep pochodni�, pos�pna suczy.

S�o�ce pokaza�o si� do jednej trzeciej i od strony Wie�y pop�yn�o przejmuj�ce zawodzenie rog�w. D�wi�k przenikn�� mnie a� do brzucha i obudzi� strach. Przypomnia�em sobie podziemia wie�y w Aszyrdym i zrobi�o mi si� zimno.

Benkej splun�� na ziemi�, ostentacyjnie wsadzi� w z�by fajk�, skrzesa� ogie� o ostrze pa�asza i wypu�ci� k��b wonnego bakhunowego dymu.

Nie wiem, jak d�ugo tak jechali�my przez zau�ki pe�ne �pi�cych pod �cianami ludzi, kt�rzy za jedyne pos�anie mieli w�asne tobo�y, i straci�em kompletnie orientacj�. Jednak Brus i Benkej prowadzili pewnie, jakby sp�dzili w tym mie�cie dzieci�stwo.

Gospoda sta�a na przedmie�ciach, dalej zapewne kiedy� rozci�ga� si� pier�cie� miejskiego pustynnego ogrodu, a w nim sta�y domostwa zamo�nych obywateli. Teraz by�y tam wysch�e krzaki i nieko�cz�ce si� koczowisko, w kt�rym zaczyna� si� snu� dym z setek palenisk rozpalonych z suszonego �ajna, gdzie usi�owano pichci� co� na pocz�tek dnia.

Gospoda jednak zachowa�a si� w przyzwoitym stanie, za murem zosta�y nawet sto�y tkwi�ce w�r�d resztek ogrodu.

Siedzia�o tam kilkunastu zbrojnych pogryzaj�cych leniwie placki i popijaj�cych korzennym piwem. Paru siedzia�o na ziemi, kto� gra� na b�benku. Z wn�trza dobiega� zapach �wie�o zrobionego naparu z korzeniami i zio�ami, tak jak parzy� go N�Dele.

Stan�li�my rz�dem przed niskim murem, patrz�c na siedz�cych wewn�trz w milczeniu.

Nikt niby nie zrobi� zaczepnego gestu. Ludzie przed gospod� spogl�dali na nas dzikimi, pi�knymi twarzami barwy miedzi, o l�ni�cych tygrysich oczach i tylko niedbale ka�dy przesun�� sobie or� bli�ej, opar� lekko d�o� na r�koje�ci albo poluzowa� ostrze w pochwie.

� Lepiej ja pom�wi� � odezwa� si� N�Dele. � To moi rodacy. Z wami nie b�d� chcieli za bardzo gada�.

� Dobrze � odpar� Brus. � Wygl�da na to, �e N�Goma jest w �rodku. Powiedz, �e chcemy przekaza� N�Gomie Mpenenzi pozdrowienia od wujka Tygrysa, kt�ry tak o niego dba�. Teraz wujek choruje i chce jeszcze pozdrowi� go raz przed �mierci�.

N�Dele zsiad� z konia i otworzy� sobie bram�.

Zacz�o robi� si� gor�co. Wszechobecne w mie�cie muchy otoczy�y nas chmur�. Wierzchowce tupa�y niecierpliwie, smaga�y ogonami i odgania�y je �bami, a my stali�my nieruchomo, bok w bok, mierz�c Kebiryjczyk�w siedz�cych w ogrodzie oboj�tnym wzrokiem.

N�Dele podszed� do siedz�cych i dotkn�� pi�ci� ust, potem czo�a. Odpowiedziano mu takim samym gestem.

Rozmawiali d�ugo, w powodzi kebiryjskich s��w, z kt�rych niewiele zrozumia�em, ale wygl�da�o na to, �e si� k��c�. B�benek przesta� gra�.

W ko�cu kto� podni�s� si� i znikn�� wewn�trz gospody za zas�on� paciork�w, a my czekali�my. Upa� zaczyna� by� trudny do zniesienia. Benkej po�o�y� si� na szyi konia i pog�adzi� j� z boku, szepcz�c co� wierzchowcowi do ucha.

Czekali�my.

� Njambe N�Goma pom�wi z dwoma z was � odezwa� si� wreszcie pos�aniec, patrz�c na nas zza muru. � Mo�ecie wprowadzi� konie do ogrodu.

I w ten spos�b ja i Brus weszli�my za grzechoc�c� zas�on� paciork�w do mrocznego wn�trza.

W �rodku by�o ch�odno, w powietrzu unosi�y si� k��by ci�ko pachn�cego dymu, a ca�e pomieszczenie wype�nia�y haftowane poduszki. Ogromny Kebiryjczyk ubrany w lu�n�, bia�� szat� le�a� na boku, pykaj�c z fajki. Na niskim stoliku sta�y przed nim srebrne czarki, inkrustowany tygiel z paruj�cym naparem i kosztowny dzbanek palmowego wina. Wok� le�a�y dziewcz�ta odziane tylko w bi�uteri� b�yszcz�c� delikatnie w mroku.

Stali�my w milczeniu.

� Dotar�y mnie wczoraj plotki � odezwa� si� leniwie N�Goma. Jego miedziana twarz lekko po�yskiwa�a jak prawdziwy metal. � Plotki o dalekim krewnym, o kt�rym s�dzi�em, �e dawno umar�. A jednak �yje i przypomnia� sobie o mnie. Wujek Tygrys... Mia�em nadziej�, �e wi�cej o nim nie us�ysz�.

� S�yszysz mo�e po raz ostatni � powiedzia� Brus. � Nie by�oby ci� tutaj, gdyby nie ten wujek. Nie by�oby poduszek ani dziewcz�t. Nie mia�by� pier�cieni na palcach, njambe N�Gomo.

� To si� ju� sko�czy�o � odrzek� N�Goma. � Jutro ju� nie by�oby nikogo, kto m�g�by us�ysze� te pozdrowienia. Wracamy do kraju. Do Kebiru. N�Beni ju� pojecha�. Koniec. Nie b�dzie wi�cej interes�w z wujkiem Tygrysem.

� Co si� z tob� dzieje, njambe N�Gomo? � zapyta� Brus. � Chcesz odej��, kiedy jeszcze stoi Nahilgy�? Kiedy w Zewn�trznym Kr�gu kupuje si� miark� z�ota za miark� durry? Nie poznaj� ci�.

� I nic dziwnego, skoro wcale mnie nie znasz, krewny Tygrysa. Na co z�oto komu�, kto ma gwo�dzie w czaszce? Ja mam d�u�sze uszy ni� inni. S�ysz�, co nocami m�wi� wasze b�bny. S�ucham pie�ni o binliku piechoty pustynnej i dw�ch binhonach jazdy na rydwanach, kt�re ci�gn� tu z Sauragaru. Nie mo�e by� osady, gdzie Kodeks Ziemi nie si�ga dalej ni� na g��wny plac. Archimatrona chce wyj�� ze swojej wie�y. Urkahan straci� cierpliwo��. Nie chce zarz�dza� jednym placem. Nie b�dzie �adnych w�dr�wek lud�w do Jarmakandy. Szlak zostanie zamkni�ty. Ludzie zostan� podzieleni i odes�ani tam, gdzie potrzebuje ich Pramatka. Niekt�rzy prosto do jej �wi�tego �ona albo do jaskini pod wie��. Reszta do u�wi�conego znoju na roli. Wszystko stanie si� jednym. Jak my�lisz, czy ci, kt�rzy czekaj� na cud w namiotach wok� miasta, o tym nie wiedz�? Wielu ju� nie kupuje prowiantu, wody i baktrian�w, bo wiedz�, �e nie zd���. Rydwany s� szybkie, a ich kosy nie znaj� lito�ci. Ju� kupuje si� tylko ambrij� i to jak najmocniejsz�. Ju� nie wpychaj� do fajek bakhunu, ale czarn� �ywic� sn�w. Ju� g�� si� na ulicach niczym oszala�e zwierz�ta w rui. Wiedz�. Tylko boj� si� przyzna�. Chc� jeszcze przez chwil� po�y�, zanim wszystko sp�ynie krwi� i stanie si� jednym. Ja ju� mia�em jecha�. Sp�dzi�em tu ostatni� noc, �egnaj�c si� z moimi dziewcz�tami. Da�em im wolno��, co mi tam. Pramatka i tak je wyzwoli. Wszystkich wyzwala. Wiesz, ile odesz�o? �adna. Ale wiele z nich wypi�o dzi� w nocy dr�tw� wod�. Odchodz� w noc.

I nie chc� si� budzi�. I ja te� odchodz�, tylko wypij� ostatni �yk palmowego wina, dopal� fajk� i prze�kn� ten napar. Gdyby� przyby�, kiedy s�o�ce b�dzie na trzy palce, ju� by mnie nie by�o. �egnam si� z Amitrajem. Spojrz� ostatni raz i poch�onie mnie pustynia, tak samo jak wyplu�a. �al mi. Porzuci�em m�j pi�kny dom i ogr�d, tu wok� mnie zasypiaj� moje dziewcz�ta. �al. To by�y pi�kne lata. Zebra�em tyle pi�knych rzeczy, a teraz wszystkie zmieni� si� w brudn� s�l. Olimwengu usuri. Wiesz co? �al mi te� wujka Tygrysa. Spe�ni� jego ostatni� pro�b�.

� Strasznie du�o s��w � powiedzia� Brus. � B�dziesz musia� na nowo przywykn�� do kebiryjskiej pow�ci�gliwo�ci. Wujek Tygrys prosi, by� przyj�� sze�ciu ludzi i pow�drowa� z nimi szlakiem soli do kraju ludzi-nied�wiedzi. Tam, gdzie chodzi�y twoje karawany.

� Jak na konaj�cego wujek Tygrys ma czu�y s�uch. M�wi�em, �e wracam do domu. I jestem z Gombany. Tam m�wi si� du�o i pi�knie.

� Wujek Tygrys wie, �e jeste� m�dry. Na co komu w Kebirze tyle brudnej soli? Ka�dy wie, �e sprzeda�e� wszystko. Nie poszed�by� te� po�udniowym szlakiem, kt�ry zaraz przeoraj� rydwany ��mijowych". Ludzie-nied�wiedzie zap�ac� ci za s�l i sk�ry kamiennych wo��w wi�cej, ni� by� wart ca�y ten tw�j maj�tek. Chcesz jecha� za Erg Kra�ca �wiata. Jeste� najlepszym �eglarzem pustyni, jaki istnia�. Wiem, �e masz stamt�d w�asny szlak na po�udnie. Daleko od rydwan�w. Tam, gdzie nikt si� nie zapuszcza. Zabierz wi�c sze�ciu wojownik�w wi�cej. Przecie� twoi siostrze�cy nie wystarcz� do ochrony, a za erg nikt poza nimi nie b�dzie chcia� i��. Tylko my. Wiesz, ile w spokojniejszych czasach wzi�oby sze�ciu prawdziwych tropicieli? A tak mo�esz mie� nas za darmo.

� Umiecie je�dzi� na ornipantach? Zniesiecie upa�, kt�ry topi kamie�? Skoro tak, zgoda. Ale ruszamy zaraz. Kiedy tylko wypij� ostatni� kropl� wina, obejm� ostatni� na�o�nic� i uroni� ostatni� �z�. Poczekajcie w ogrodzie. Pozw�lcie mi si� po�egna� z Amitrajem.

To nie by�o rzetelne, regularne obl�enie. Raczej rodzaj n�kaj�cej blokady. To tu, to tam wok� jeziora p�on�y ogniska i sta�y namioty, niewielkie oddzia�y Ludzi W�y pojawia�y si� i znika�y, po lasach snu�y si� kraby. Jedni odchodzili, przybywali inni. Chodzi�o raczej o to, �eby Ludzie Ognia, kt�rzy schronili si� za wa�ami swojej g��wnej siedziby, nie mogli swobodnie porusza� si� po okolicy, wypasa� stad ani polowa�. Kiedy tracili cierpliwo�� i wytaczali si� w znaczniejszej sile za mury swojej sadyby, W�e rozpierzchali si�, znikali, wsi�kali w puszcz�. Bitw� podejmowano jedynie wtedy, gdy zza bramy Domu Ognia wychodzi�y grupy mniejsze ni� dwudziestu zbrojnych.

Jednocze�nie nie atakowano ziemno � drewnianych cz�stoko��w Domu Ognia, nie przypuszczano szturm�w. Na co dzie� tylko z rzadka ostrzeliwano domostwa, szyj�c z bezpiecznej odleg�o�ci w niebo, tak by strza�y spada�y w obr�bie palisady. Czasem stoj�ce to tu, to tam arkabalisty plu�y w gr�d g�azami b�d� okutymi �erdziami. W odpowiedzi trebuszety Ludzi Ognia z �oskotem miota�y w stron� obozowisk W�y dzbany smoczej oliwy, na skalistym brzegu jeziora i przed �cian� lasu rozbryzgiwa� si� p�ynny p�omie�, po�ar hucza� przez jaki� czas, pozostawiaj�c po sobie czarn� plam� pogorzeliska. O kilkadziesi�t krok�w od wa��w twierdz� otacza� ca�y pier�cie� takich nieregularnych plam.

Wielkich strat jednak po �adnej ze stron nie by�o.

Nocami rozlega�o si� ponure zawodzenie zakutych w cz�onowane blachy krab�w albo dzikie rz�polenie muzykant�w.

Dop�ki w lasach trafiali si� je�cy, przywlekano ich na brzeg jeziora, by nagim podrzyna� gard�a w blasku wielkich ognisk, a ich sercami karmi� �wi�te w�e. Po takich przedstawieniach ostrza� potrafi� trwa� i p� nocy, rozw�cieczeni Ludzie Ognia przypuszczali wtedy kilka dzikich szturm�w, cho� bez wi�kszego rezultatu. W�e cofali si� zawczasu w puszcz� i w g�r� rzeki, by rano powr�ci� znowu.

Robili to, czego nauczy� ich Wielki Aaken. Siali strach i terror. Oni byli W�ami. Reszta �wiata karm� dla W�y.

Tamtej nocy jednak wszystko si� zmieni�o.

Kto� poszed� po chrust do lasu i nie wr�ci�.

Czekaj�cy w obozowisku us�yszeli tylko przera�liwy wrzask. Dwoje wojownik�w siedz�cych najbli�ej doby�o mieczy i pogna�o w miotan� wiatrem i sp�ukiwan� m�awk� ciemno��. Byli w g��bi serca radzi, �e co� si� dzieje.

Nikt ich wi�cej nie widzia�.

Dopiero po paru chwilach tu� obok ogniska spad�y dwie odr�bane g�owy.

Tym razem w puszcz� pop�dzi�o kilkunastu W�y, pilnuj�c jeden drugiego, pokrzykuj�c do siebie w ciemno�ciach i �wiec�c pochodniami. Nie znale�li nikogo ani niczego, nawet cia� towarzyszy. Obeszli ca�y teren wok� obozu, trzymaj�c si� blisko siebie, d�gaj�c w��czniami krzaki i zagl�daj�c za ka�dy wykrot.

Nic.

Po kr�tkim czasie dwadzie�cia krok�w dalej, w kolejnym obozowisku rozleg� si� przera�liwy wrzask. Strza�y wytrysn�y z ciemno�ci, trafiaj�c kilkoro siedz�cych wok� ognia. Stary �erca pad� twarz� w roz�arzone w�gle z przeszytym gard�em, potem siedz�ca obok dziewczyna trafiona z ciemno�ci prosto w oko, p�niej jeszcze troje innych.

Ponownie odpalono pochodnie, ponownie ca�a grupa obesz�a las, krzaki i brzeg wok� obozowisk i ponownie bez efektu.

Poza tym, �e znowu kto� znikn��.

Po nast�pnym ataku pozosta� jeden �wiadek. Roztrz�siony m�czyzna bez he�mu i broni wpad� w kr�g �wiat�a innego ogniska i zaklina� si�, �e puszcza o�y�a i na jego oczach zabi�a troje ludzi. M�wi� o parze oczu, kt�re nagle zal�ni�y w g�stwinie li�ci, i wojownikach, kt�rzy padali jeden po drugim, strzelaj�c fontannami spienionej krwi, nie zd��ywszy nawet unie�� mieczy, o �wi�cie stali, kt�rej nie by�o wida�. Bredzi�, �e przez puszcz� zawia� wiatr, kt�ry sprawi�, �e li�cie zamienia�y si� w ostrza. �e Wielki Aaken nie jest ju� jedynym, kt�ry posiad� pie�ni bog�w.

Strach stopniowo zamieszka� wzd�u� ca�ego pier�cienia oblegaj�cych. Do�o�ono do wielkich ognisk, zapalono wszystkie pochodnie.

Dzika pie�� muzykant�w umilk�a.

Zapad�a cisza, przerywana tylko pluskiem wody w jeziorze i krzykiem lelk�w. �ucznicy bezradnie przepatrywali mrok, kieruj�c bro� za spadaj�cymi li��mi, chwiej�cymi si� ga��ziami i napinaj�c ci�ciwy na ka�dy szelest. Kilka razy strza�y posypa�y si� z wizgiem, mkn�c gdzie� w ciemno��, ale bez �adnego efektu.

Nikt nie kwapi� si� p�j�� w las sprawdzi�, czy co� trafiono.

M�ody wojownik poszed� zmieni� wartownika stoj�cego na brzegu. Tej nocy jednak stra�nik nie obserwowa� odleg�ego grodziska. Sta� z mieczem kurczowo zaci�ni�tym w gar�ci, z wyrazem napi�cia na twarzy, wpatruj�c si� w g�stwin� lasu, ca�y czas maj�c za plecami jezioro.

Ch�opak zawo�a� go z daleka � bez efektu. Dopiero kiedy podszed� na dwa kroki i o�wietli� wartownika pochodni�, wrzasn�� przera�liwie, bo zobaczy�, �e tamtemu w poprzek szyi otwiera si� szpara jak drugie, czarne usta. Szarpn�� stra�nika za rami� i gdy woj zwali� mu si� w ramiona ca�ym ci�arem, okaza�o si�, �e sta� dzi�ki w��czni wbitej mi�dzy �opatki i zatkni�tej drzewcem w mokry piasek pla�y.

M�ody wojownik opowiada� p�niej, �e widzia� potwora � monstrum o kszta�tach cz�owieka, ale zrodzone z ziemi i poro�ni�te li��mi oraz ga��ziami. Stw�r nie mia� w og�le rys�w twarzy, wydawa� si� kuk�� z b�ota, wida� by�o tylko par� l�ni�cych oczu. Patrzy� na m�odego W�a przez chwil�, a potem odwr�ci� si� i znikn�� w�r�d nocy.

Po prostu rozp�yn�� si� w ciemno�ciach.

Wartownicy zauwa�yli przybysza, gdy pojawi� si� na pla�y � ciemna sylwetka, id�ca sztywnym krokiem wzd�u� jeziora.

Najpierw rzucono pochodnie, kt�re spad�y par� metr�w od jego n�g. Nikt nie rozpozna� m�czyzny, ale by�o przynajmniej wida�, �e idzie sam.

Potem, kiedy podchodzi� ju� do furty, podpalono ma�nic� i uniesiono j� nad wa�em na d�ugim �urawiu. Migotliwy p�omie� p�on�cej terpentyny i smo�y rzuci� kr�g bladego �wiat�a pod bram�.

Gdy wszed� w ten kr�g, tu� pod jego stopami w piasek wbi�a si� pierwsza ostrzegawcza strza�a.

Miecz wysun�� mu si� z d�oni raczej niedbale, jak rzecz zb�dna i bezu�yteczna. Spad� na wymieszany ze �wirem, mokry piach. Przybysz si�gn�� powoli pod pach� po d�ugi, wymy�lny n�, cisn�� go obok miecza, a potem roz�o�y� szeroko r�ce na boki, pokazuj�c d�onie w rozedrganym blasku ma�nicy, i podni�s� twarz do stoj�cych nad bram� Ludzi Ognia. Mia� przymru�one oczy, powieki lekko drga�y. Zobaczyli te�, �e ca�e cia�o, twarz i ubranie jest pokryte kopciem, krwi� oraz wysch�ym b�otem i okr�cone ga��ziami przytrzymywanymi przez krzy�uj�ce si� na piersi rzemienie.

Milczeli.

I on milcza�, stoj�c z roz�o�onymi r�koma pod �opoc�cym, bladym p�omieniem ma�nicy.

Z wn�trza grodu rozleg�o si� w�ciek�e r�enie i kwiczenie konia, potem �omot, jakby wierzchowiec usi�owa� rozwali� boks.

Daleko, na drugim brzegu jeziora hukn�o przera�liwie, a� stoj�cy na cz�stokole przysiedli odruchowo. Na mechanizmie spustowym odwr�conej w przeciwn� stron� katapulty przepali� si� sznur i oszczep �mign�� prosto w stert� beczek i g�sior�w ze zdobyczn� smocz� oliw�. W ciemno�ciach wykwit� nagle pomara�czowy p�omienisty grzyb, kt�ry rozla� si� po brzegu plam� hucz�cego ognia. Pomalowa� tafl� jeziora i brzeg migotliwym blaskiem. Z oddali podni�s� si� rozpaczliwy krzyk z wielu garde�. W ciemno�ciach pojawi�o si� kilka miotaj�cych si� dziko sylwetek, zmienionych w p�omieniste kuk�y, p�dz�cych do jeziora.

� Nitj�sefni! � wrzasn�� kto� wysoko na palisadzie. M�czyzna o �ysej, tatuowanej czaszce opar� si� o belki cz�stoko�u i wrzasn�� po raz drugi.

� Ulf! Ulf Nitj�sefni! � wrzeszcza� Grunf Kolczaste Serce. � Ulf! Kt�ry syn kozy strzeli� mu pod nogi!? Ulf! Ulf!

Kiedy p�dzi� w d� po drewnianych stopniach, nie s�ycha� by�o krok�w, bo d�wi�k ton�� w skandowanym wzd�u� cz�stoko�u imieniu i �oskocie topor�w wal�cych o okucia tarcz.

� Ulf! Ulfj Ulf!

Drakkainen jednak tego nie s�ysza�, bo le�a� ju� twarz� na mokrym �wirze z rozkrzy�owanymi ramionami, zupe�nie bez ruchu.

Otwieram oczy prosto w sufit. Belkowany sufit z heblowanego drewna, przeci�ty legarami. Le�� na wznak na szerokim �o�u, przykryty czystym, lnianym prze�cierad�em, w jasnym pomieszczeniu i nie wiem, gdzie jestem.

Ostatnie, co pami�tam, to marsz w d� zbocza w kierunku gr�dka Grunaldiego zaj�tego przez W�y.

Siedzia�em, pali�em fajk� pod drzewem, a potem zobaczy�em, co si� dzieje wok� drewnianego dworu. Na tym koniec.

Nie wiem, co dalej.

Amnezja?

Pomieszczenie jest prawie puste, przestronne. �wiat�o wpada przez ma�e okna, wy�o�one okr�g�ymi, szklanymi gom�kami.

Kr�ci mi si� w g�owie, za minut� wybuchnie w niej b�l. Ci�ki, podobny do kaca, czai si� ju� za powiekami i gdzie� pod potylic�.

Poruszam delikatnie ka�dym mi�niem po kolei, od palc�w u n�g po mi�nie twarzy. Chyba nie jestem ranny i nie jestem zwi�zany. Przebiegam j�zykiem po z�bach, ale wydaje si�, �e mam wszystkie.

Nic nie pami�tam. S�dz�c po kosztownych oknach, to raczej nie jest gr�dek nieszcz�snego Grunaldiego. Idiotyczna my�l, �e trafi�em w troskliw� go�cin� u W�y, raczej nie znajdzie potwierdzenia.

Nadal nie ruszam si� przez chwil�, ale w ko�cu pozwalam sobie na czujne spojrzenie po izdebce. Jestem jednak sam.

Odrzucam prze�cierad�o i ostro�nie siadam na ��ku.

Jestem nagi.

I w pewnym sensie umyty. Wytarto mnie czym�, mo�e wilgotnymi ga�gankami, ale brud w�ar� si� w linie papilarne, utkwi� w sk�rze, gdzieniegdzie, na przyk�ad pod pachami, na bokach i karku zosta�a brunatnozielona skorupa. Gdzie indziej z kolei jestem umyty z niezwyk�� wprost staranno�ci�.

Brud przypomina resztki kamufla�u. Sporz�dzonego starannie z gliny, ro�linnego soku, sadzy z t�uszczem i chyba krwi. Zdaje si�, �e by�y tam nawet jakie� wzory rozcinaj�ce. Zosta� sporz�dzony starannie i z rozmys�em. Musia�em rozgnie�� odpowiednie li�cie, wygotowa� z nich sok, rozmiesza� t�uszcz na past� z glin�, potem precyzyjnie nanosi� na ca�e cia�o maskuj�ce wzory. To trwa, a niczego takiego nie pami�tam.

W og�le nic nie pami�tam.

Siadam na rze�bionym �o�u i widz�, �e pod �cian� le�y moje siod�o, moje sakwy i tobo�y, a obok �uk, n� i miecz, kt�re mia�em przy sobie.

Rozgryz�em jagody. Przypominam sobie cierpki, musuj�cy smak uderzaj�cy w nozdrza i m�zg niczym wybuch fajerwerk�w.

I zapach maciejki.

Kiedy wstaj�, znowu kr�ci mi si� w g�owie, jestem s�aby jak dziecko.

Do baga�y pe�zn� na czworakach, dr��cymi palcami odpinam klapy, wyci�gam manierk�, kubek, potem apteczk� w postaci sk�rzanej, rozk�adanej sakwy.

Mog�em gdzie� pe�zn�� w ob��dnym widzie, na�pany magi� i nieprzytomny. Ale rozgniata� w czym� li�cie, przygotowywa� kamufla�? Nie zgubi� niczego, nawet miecza i no�a?

Wrzucam do kubka dwie tabletki kompleksu regeneracyjnego, w izbie nie ma wody, a manierka jest pusta. Obok ��ka stoi jednak gliniany dzban zatkany wci�ni�tym do �rodka okutym rogiem. Piwo. Kto� troskliwy zadba� o moje przebudzenie. To dobrotliwe przekonanie, �e budz�cy si� cz�owiek przede wszystkim powinien hukn�� sobie piwa, przywodzi na my�l Ludzi Ognia. Rozpuszczam tabletki w piwie, zapach cytrus�w miesza si� niezach�caj�co z ci�k�, koz�ow� woni� moszczu. Trz�s� mi si� r�ce.

Nie mam wi�kszych ran na ciele, widz� jednak par� blizn, kt�rych nie znam. Niezliczone drobne ranki, szramy i skaleczenia s� zaognione, lecz nie powinno z tego by� zaka�enia.

Gdzie� pod tym skacowanym oszo�omieniem czuj� zadr�. Co�, jak zapomniany koszmar.

Wypijam �yk dziwacznie smakuj�cego toniku i nagle widz�, �e jedna z ran na r�ku, pod�u�ny esowaty strup zaczyna si� rusza�. P�ka na moich oczach, ze �rodka wydostaje si� wij�ca ma�a skolopendra barwy �wie�ej krwi.

Z kolejnej wystaje czerw. Wype�za pulsuj�cymi ruchami z mojego cia�a i spada na pod�og�. Potem nast�pny i nast�pny.

Krzycz� i otrzepuj� si� histerycznie, robaki wychodz� z mojego cia�a jeden po drugim, spadaj� na deski i rozpe�zaj� si� po komnacie.

Wrzask zmienia si� w spazmatyczny kaszel, padam na kolana i zwijam si� w skurczach, wymiotuj� kaskad� jakich� bia�ych, kulistych owoc�w wielko�ci pi�ek golfowych. A potem widz�, �e to oczy.

Ludzkie oczy, kt�re patrz� na mnie oskar�ycielsko.

Spogl�dam na swoje d�onie, ca�e pokryte lepk�, gor�c� krwi� i paruj� �elazistym smrodem surowizny.

Le��ce na pod�odze oczy drgaj� przez chwil�, a potem nagle ze �rodka wykluwaj� im si� czarne, cienkie n�ki, upodobniaj�c je do paj�czak�w.

Cofam si� a� pod �cian�, dygoc�c ze zgrozy, i usi�uj� sobie przypomnie�, czy mam w jukach cokolwiek przeciwko schizofrenii. Jestem jednak na Midgaardzie, tu ka�de szale�stwo mo�e sta� si� cia�em i ka�de mo�e by� rzeczywiste.

Kontroluj� oddech.

Ignoruj� dygoc�ce nogi, r�ce paruj�ce od �wie�ej krwi, oczy pe�zn�ce ku mnie z chrobotem n�ek po drewnianej pod�odze, wij�ce si� to tu, to tam robaki, kt�re wygryz�y sobie drog� z wn�trza mojego cia�a.

Oddycham.

I przejmuj� kontrol� nad sytuacj�. Na si��. Wbrew faktom. Jakbym uje�d�a� rozszala�ego konia.

Oddycham. Wci�gam powietrze przez nos, wypuszczam ustami. Ugniatam skronie, uderzam si� kilka razy w twarz.

� Perkele kukka... niitty... � szepc� bezwiednie. Oczy pe�zn� do mnie po pod�odze, s�ysz� skrobanie czarnych, chitynowych odn�y. Szept zamienia si� w krzyk.

Skrobanie ustaje.

Otwieram oczy.

Nie ma �lepiopaj�k�w, nie ma czerwi ani plam krwi. Pod�og� porastaj� kwiaty. Uproszczone, syntetyczne, troch� jak stworzone przez cukiernika atrapy z bezy lub pianki. Gdyby paprotki mrozu na szybie by�y przestrzenne, tak by wygl�da�y.

Kwiaty sublimuj� w par�, migoc�c� niczym mikroskopijny diamentowy py�, kt�ry rozprasza si� w powietrzu.

Nie mam ju� krwi na r�kach, na pod�odze zosta�a tylko sycz�ca plama regeneruj�cego napoju z piwem.

Przez jaki� czas siedz� na ��ku, p�niej znajduj� w baga�ach �wie�� paczk� �Half and Half" i nabijam fajk�.

Czekam, a� r�ce przestan� mi dr�e�.

A potem wyci�gam z juk�w �wie�e ubranie.

Ma�e, wyci�te p�koli�cie, drewniane drzwi ust�puj� ze skrzypieniem, wypuszczaj�c mnie na w�skie schody.

U st�p schod�w na przykrytej sk�r� skrzyni p�le�y wielki m�czyzna o �ysej czaszce. Mimo �e schodz� jak najciszej, budzi si� i zrywa na r�wne nogi.

Przeci�ta spiralami tatua�u twarz, rozja�niona nagle szerokim, wilczym u�miechem wydaje si� prawie przystojna.

� �yjesz! � krzyczy tubalnie Grunf Kolczaste Serce. Jedna wielka �apa mia�d�y moje przedrami� jak imad�o, druga otula kark. Odpowiadam tym samym gestem, stykamy si� na chwil� czo�ami.

� �yje! � wrzeszczy Grunf gdzie� w g��b domostwa. � �yje! Ulf �yje!

� Jak d�ugo spa�em? � G�os mam taki, jakby gard�o wypolerowano mi papierem �ciernym. S�ysz� bieganin� i nawo�ywania.

� To trzeci dzie� � odpowiada Grunf. � Czekali�my na zmian�! Bali si�! Pod drzwiami wida� by�o �wiat�o, kt�re potem zgas�o, s�ycha� by�o r�enie koni i wycie wilk�w. Gdy Atleif zajrza� do �rodka, to opad�y go nietoperze! Ale zwiewa�! Ju� skald zacz�� nuci� piosenk� o styrsmanie, kt�rego we w�asnym dworze strasz� nietoperze! Krew si� la�a pod drzwiami, a potem znik�a. Pos�ali ju� po kap�ana. Ale ty �yjesz!

� Jagody mi zaszkodzi�y � m�wi�. � Gdzie tu jest �a�nia?

� Jak ci� przynios�em � opowiada sternik � i sprawdzili�my, �e dychasz, to baby omal si� nie pobi�y, kt�ra ci� b�dzie obmywa�. W ko�cu zamkn�y si� z tob� w �a�ni we trzy.

� Przy okazji poka�esz mi, kt�re � cedz�. � Trzeba b�dzie to powt�rzy�, bo nic nie pami�tam.

Paleniska w �a�ni s� jeszcze gor�ce, jest te� kilka kot��w wrz�tku.

Najpierw chlustam wod� na kamienie i siedz� w k��bach gor�cej pary, smagaj�c sk�r� witkami, potem zanurzam si� w cebrze z lodowat� wod�, p�niej dodaj� troch� ciep�ej i bior� normaln� k�piel. Trwa to z godzin�, ale po raz pierwszy od miesi�cy jestem czysty.

Po par�wce i k�pieli czuj� si� lepiej, chocia� wci�� kr�ci mi si� w g�owie i jestem s�aby jak niemowl�.

Dziewczyna czeka na mnie przed �a�ni�. M�oda, o smag�ej twarzy i ciemnofioletowych w�osach zwi�zanych w ko�ski ogon. Ma pe�ne usta, wypuk�y nos i wilgotne, sarnie oczy pod wyrazistymi brwiami.

� Grunaldi m�wi�, �e najpierw b�dziesz spa�, potem si� k�pa�, a potem jad�. Powiedzia�, �e przedtem nie wolno ci przeszkadza�. Nawet Atleif czeka. Chyba jeste� kim� znacznym. Zastawili st� jak na Powr�t S�o�ca i czekaj�. Ju� dwa dni tak czekaj�.

� Grunaldi?! � przerywam, chwytaj�c dziewczyn� za ramiona. � Powiedzia�a�: Grunaldi? On �yje?!

� Pewnie, �e �yje. �ci�gn�� tu ze swoimi na zim�, tak jak wielu innych. Zabrali dzieciaki, zapasy, stada, konie i �odzie. Nie zostawimy niczego W�om, a na wiosn� ich pobijemy. Wepchniemy z powrotem w te ich g�ry.

� Zaraz... � Siadam os�ab�y z ulgi na jakiej� skrzyni. � To znaczy... �e nie zabili Grunaldiego... �e tamci W�e...

Patrzy na mnie z trosk�, lekko przechylaj�c g�ow�.

� Gdzie s� stajnie?!

� Stajnie... � powt�rzy�a. � Grunaldi te� m�wi�, �e tak b�dzie. �e najpierw polecisz wita� si� ze swoim koniem. Podobno z nim gadasz... Ale� ty dziwny. Szkoda. Taki wielki ch�op, a mnie si� zdaje, �e� chyba s�aby na g�ow�. Nast�pny cudak. Co za czasy...

Moje nerwy nie s� w najlepszym stanie, bo ci�gle si� wzruszam. Najpierw w stajni, tul�c g�ow� do czo�a r��cego upiornie Jadrana. S�ysz� te jego g�upstwa bucz�ce w rezonatorze: Jadran czeka�, Jadran t�skni�, Jadran ju� nie pu�ci Vuka, Jadran by� sam... Teraz Jadran i Vuko razem, razem..., g�adz� go po szyi i czuj�, �e gor�ce �zy p�yn� mi po twarzy. Na szcz�cie nikt nie widzi. Jest tylko duszny aromat stajni, chrz�st s�omy pod kopytami i p�mrok.

Jasne, przywi�zuj� si� do zwierz�t. Przywi�zuj� si� te� do ludzi. Ale zwykle trudno mnie wzruszy�. Chyba co� ze mn� nie za dobrze.

Na widok czekaj�cych na mnie przy d�ugim stole Ludzi Ognia zaciskam szcz�ki i udaje mi si� zachowa� zimn� krew. �ciskam tylko kolejne bicepsy i karki, przytulamy si� do siebie czo�ami, kto� wrzeszczy, rozlewaj�c wino do podstawionych rog�w, kobiety chichocz� i pokazuj� mnie sobie palcami.

P�kam na sekund�, kiedy przyprowadzaj� mi ku�tykaj�cego siedmiolatka w sk�rzanej czapeczce o powa�nej twarzy. To Tarfi. Syn Grunaldiego, kt�ry nie sta� si� krabem. Tarfi �ciska mi przedrami� i bezskutecznie usi�uje dosi�gn�� karku.

� Uratowa�e� mnie � powiada. � Nie zapomn� ci tego, Nitjsefni.

Brzmi to jakby ju� dowodzi� czterema wilczymi okr�tami.

� To zaszczyt � odpowiadam. � Pami�taj do czasu, a� b�dziesz styrsmanem.

Zaciskam wci�� szcz�ki i jako� to idzie. Udaje mi si� nie rozp�aka�.

Samego Grunaldiego na razie nie ma, kto� mi m�wi, �e rano poszed� na zwiad z kilkoma swoimi lud�mi.

Zgodnie jednak z tym, co przewidzia� Ostatnie S�owo, umieram z g�odu i teraz zamierzam je��. D�ugi st�, ci�gn�cy si� a� do ozdobnego krzes�a, na kt�rym siedzi m�ody Atleif, jest istn� wystaw� kulinarn�.

To najwykwintniej zastawiony st�, jaki tu widzia�em. W�dzone ryby, pieczona dziczyzna i dr�b, wielkie, poczernia�e od w�dzenia szynki, kie�basy, kiszone warzywa, ��te ko�acze, sam ser wyst�puje w trzech rodzajach.

Rw� chleb, roz�amuj� na p� pieczonego ptaka, chrupi� cebul�.

A potem nagle przypominam sobie podobny st� i ch�ralny krzyk przera�onych ludzi. To jak b�ysk. Jak wy�adowanie flesza.

Widz� m�odego wojownika W�y o bia�ym niczym papier, zbryzganym krwi� obliczu, kt�rego ciskam na zastawiony st� mi�dzy tace i srebrne dzbany, jego cia�o sunie na plecach, roztr�caj�c cynowe naczynia, widz� zakrwawione ostrze, spadaj�ce jak bicz na wrzeszcz�ce twarze kobiet i m�czyzn, widz� krew bryzgaj�c� na �ciany.

To u�amek sekundy, kiedy zastygam z ustami pe�nymi mi�sa i nadgryzionym ud�cem w r�ku.

B�ysk ga�nie, pozostaje jedynie wspomnienie sali wype�nionej panicznym wrzaskiem, wyci�gni�tych ku mnie bezradnych, pokrwawionych r�k.

Wspomnienie, kt�rego nie znam, ale czuj�, �e jest prawdziwe.

I straszne.

Uderzenie przemija, dochodz� jako� do siebie. Jestem w stanie przep�uka� skurczone gard�o zimnym piwem, rosn�cy mi w ustach k��b jedzenia daje si� w ko�cu zepchn�� do �o��dka.

Domagaj� si� opowie�ci. Nudz�, prosz�, wreszcie skanduj�.

Wi�c opowiadam. O Drzewie, o w�dr�wce przez g�ry, o dolinie smok�w, o �yj�cym w sercu g�ry Pie�niarzu, zwanym Bondswif Oba Nied�wiedzie. O spalonych osadach. O uroczyskach. A nade wszystko o ob��kanym Pie�niarzu zwanym Aaken, kt�ry zamierza podbi� �wiat. Kt�ry gromadzi s�l, mi�so, pie�ni bog�w i poddanych. O korowodach �lepc�w i upior�w zmierzaj�cych do jego siedziby. Historia zaczyna si� przygodowo, wi�c reaguj� �ywio�owo, jak kinowa publiczno�� gdzie� w Madrasie. Dziwnie �ywio�owo. �miej� si�, pokrzykuj�, chwytaj� za bro�, j�cz� ze zgrozy lub wydaj� okrzyki przera�enia.

Siedz�cy z boku na podwy�szonym sto�ku d�ugow�osy blondyn usi�uje mi akompaniowa� na dziwacznej cytrze, improwizuj�c co� w rodzaju muzyki filmowej. Ale stopniowo milkn�. Muzyka gra coraz bardziej nie�mia�o, wreszcie opowiadam w g�uchej ciszy. Kobiety pochlipuj�, woje bledn� i zgrzytaj� z�bami.

Ko�cz�, kiedy dochodz� do miejsca, w kt�rym zobaczy�em sadyb� Grunaldiego Ostatnie S�owo. Nie wiem, co by�o dalej. Nie wiem i boj� si� wiedzie�.

Bo tu� pod moimi powiekami drzemi� obrazy upiornej, krwawej masakry.

M�ody Atleif klaszcze w d�onie, ka�e przynie�� wi�cej piwa i miodu.

� Jedna rzecz w tym, co opowiedzia� Ulf, jest wa�na dla nas wszystkich, ale�cie jej nie zauwa�yli, cho� macie przed oczami � powiada. � A jest ona taka, �e Ulf wci�� �yje i siedzi tu przed nami. �atwo przerazi� si� potwornego Pie�niarza, kt�ry ma moc zaklinania ludzi w drzewa i kt�ry mieszka w zamku z kr�c�cych si� ostrzy. Ale sp�jrzcie: cz�owiek, kt�rego ten Pie�niarz chcia� zabi�, wci�� siedzi z nami przy stole. Nie na wiele zda�y si� pie�ni bog�w i moce uroczyska. �atwo straci� ducha, my�l�c o ob��kanych W�ach, kt�rzy poci�gn� na nas wiosn�. O dzieciach zmienionych w �elazne potwory i smokach, kt�re rusz� na nasze ziemie. Ale patrzcie: od miesi�ca stoj� wok� Domu Ognia, tymczasem ten m�� przeszed� wczoraj przez ich pier�cie�. Pozabija� wielu W�y i spali� ich strzechy, nawet je�li sam nie wie, jak to si� sta�o. Wi�c ani ten Aaken, ani W�e nie s� niepokonani. Na wszystko w �yciu jest spos�b � tak mawia� m�j ojciec, Atli. Jest wiele rzeczy niebezpiecznych, ale z ka�d� odwa�ny m�� obdarzony szcz�ciem potrafi sobie poradzi�. Schronili�my si� za wa�y Domu Ognia nie dlatego, �e boimy si� W�y. Tylko dlatego, �e ka�dy z osobna nie obroni pojedynczych sadyb, kiedy zwali si� na nie ca�a si�a. Ale i te� dlatego, �e mo�emy usi��� pospo�u i ten spos�b znale��.

Atleif przepija do nich swoim srebrnym rogiem, przemowa przynosi sw�j skutek. Podnosi ich na duchu. M�odzieniec gdzie� straci� poprzedni� trzpiotowato��. Teraz to w�dz, przyt�oczony odpowiedzialno�ci� za plemi�. Krzemienny Ko� ro�nie.

Zn�w rozlega si� muzyka, kto� przynosi b�bny, kto� d�wiga dudy. Na razie si� bawimy. Wznosimy rogi m�tnawego piwa, rwiemy rumiane mi�so i �yjemy. Wci�� �yjemy. Uczta trwa.

Pij� wraz z innymi, ci�gn� piwo d�ugimi �ykami jak wod� i usi�uj� zabi� drzemi�ce na dnie duszy wspomnienie.

Wspomnienie, kt�re nie dotyczy walki. Dotyczy mordu. Widz� uciekaj�cych przede mn� ludzi, s�ysz� w�asny w�ciek�y ryk przypominaj�cy ryk bestii. To wraca.

W kr�tkich przeb�yskach.

Kto� przepija do mnie, �mieje si� i unosi dzban, a ja nagle widz� podobny srebrny dzban we w�asnej d�oni, pogi�ty i zbryzgany krwi�, kt�rym t�uk� zmasakrowan� twarz m�czyzny siedz�cego za sto�em. M�czyzny, kt�ry nie mo�e si� ruszy�, bo moja stopa mia�d�y mu gard�o.

Kr�tkie przeb�yski, w kt�rych jestem wyj�c� besti�.

Czym� jak Grendel nawiedzaj�cy dw�r Beowulfa.

Przera�a mnie to, wi�c zalewam wspomnienie piwem. Nie dlatego, �e zar�ba�em ilu� W�y. Dlatego, �e odby�o si� to poza mn�. W tych wspomnieniach mam wra�enie, jakbym patrzy� na wszystko gdzie� z boku. Zepchni�ty do roli biernego obserwatora. Nie mia�em najmniejszej kontroli nad tym, co robi�.

Wraca Grunaldi, padamy sobie w ramiona i czuj� si�, jakbym spotka� dawno niewidzianego krewnego. Widz�, �e autentycznie cieszy si� na m�j widok, i znowu �ciska mnie w gardle.

O zmroku wychodz� z innymi na dziedziniec popatrze�, jak m�odzi ta�cz� Taniec Ognia. Dw�r Atleifa to istne arcydzie�o ciesielstwa, wsz�dzie wznosz� si� skomplikowane podcienia, schody i kru�ganki, wszystko precyzyjnie wyci�te z drewna i ozdobione skomplikowanym wzorem oplot�w. Jedyny �lad obl�enia to prowizoryczne daszki z grubych desek postawione na s�upach, kt�re pozwalaj� chodzi� po dziedzi�cu bez nieba nad g�ow�. Chyba musia�y si� przydawa�, bo wci�� tkwi� w nich strza�y W�y.

Staj� oparty o �cian� w kru�ganku, w towarzystwie dzbana i okutego srebrem rogu, zapalam fajk�. Dziewcz�ta i m�odzie�cy wychodz� na dziedziniec w dw�ch rz�dach, niemal nadzy, wymalowani w czarne, czerwone i ��te zygzaki, nios�c w d�oniach �a�cuchy zako�czone kulami uplecionymi z lin. Ch�opcy z do�� oczywistych wzgl�d�w maj� przepaski, dziewcz�ta jedynie chustki ciasno owini�te dooko�a g�owy. Po kolei zanurzaj� �a�cuchy w otwartym na chwil� glinianym dzbanie, a potem staj� w kr�gu. Ko�ce �a�cuch�w zaczynaj� dymi�, wreszcie wybuchaj� pryskaj�cym, ��tym ogniem. Tancerze rozkr�caj� �a�cuchy, p�omienie �piewaj�, rozmazuj� si� w ko�a i zygzaki, ta�cz�cy owijaj� nimi w�asne cia�a, przeskakuj� przez kr�gi i �semki ognia wiruj�ce w ich d�oniach.

S�ucham b�bn�w i flet�w. W�r�d ta�cz�cych jest ta przystojna, sarnia dziewczyna, kt�ra prowadzi�a mnie do wielkiej sali. Patrz� na jej obna�one, wymalowane cia�o, smuk�e niczym u gazeli, omiatane hucz�cym warkoczem ognia, widz�, jak ko�ysze si� i wije. Sama jest p�omieniem w�r�d p�omieni. S�ysz� wizg wiruj�cych �a�cuch�w w jej d�oniach. Jest pi�kna. I �ywa. A ja mam przed oczami zw�glone cia�a przy cz�stoko�ach.

Taniec Ognia.

B�ysk.

�Chcesz ta�czy� Taniec Ognia, bydlaku?!" � wyj� i trzymam czyj�� twarz w palenisku za kark i splecione w warkoczyki w�osy. Puszczam W�a i ci�ciem w gard�o odr�buj� dymi�c�, purpurow� od oparze� g�ow�, kt�r� posy�am kopniakiem na dziedziniec.

�ciska mnie w gardle i nie mog� d�u�ej na to patrze�. Wychodz� dyskretnie gdzie� na cz�stok� i oddycham g��boko wieczornym powietrzem, wystawiam twarz na drobny deszcz.

� Rzadko si� zdarza, �eby kto� nie chcia� ogl�da� Ta�ca Ognia. � To Grunaldi. Opiera si� obok mnie o �cian� i podaje dzban. � Zw�aszcza kiedy ta�czy siostra styrsmana. �adnie si� rusza, chocia� taka chuda. Ci�ko my�le� o bogu-kowalu i �wi�tym ogniu.

� Przykuwaj� cz�owieka do �a�cucha za sp�tane r�ce � m�wi� zduszonym g�osem. � �a�cuch przybijaj� do s�upa cz�stoko�u albo pnia i oblewaj� cz�owieka smocz� oliw�. To nazywaj� Ta�cem Ognia. Ka�� go ta�czy� wszystkim, kt�rzy nie pok�oni� si� przed tym ich W�em. Maj� nawet potwornych muzykant�w, kt�rzy do tego przygrywaj�. Oddaj� mu dzban.

� Prze�yli�my. � U�miecha si� Grunaldi. � Wi�c niepotrzebnie jeste� pos�pny. Zosta�e� Pie�niarzem, jak mi si� zdaje. Wr�ci�e� do domu. Jest co �wi�towa�.

� To nie takie proste � odpowiadam, zadzieraj�c g�ow� pod krople deszczu. � Zrobi�em co�, czego nie pami�tam. Chyba w�a�nie pod wp�ywem pie�ni. Poszed�em do twojego domu i zobaczy�em, �e mieszkaj� tam W�e. No to ju� nie mieszkaj�...

� Ma�o kto mo�e o sobie powiedzie�, �e zosta� pomszczony za �ycia, przyjacielu. � Grunaldi jest wzruszony. � Opowiadasz o tym tak, jakby pokonanie w pojedynk� wielu m��w to by� jaki� wstyd.

� M��w?! � Chwytam go za rami�. � Ostatnie S�owo, ja zabi�em wszystkich. Przypomina mi si�, �e u�o�y�em ich rz�dem przed bram�. Wszystkich. Zabi�em nawet zwierz�ta. Jakby� si� czu�, gdyby w tobie drzema�o co� podobnego? Pie�ni zrobi�y ze mnie besti�. Przecie� nie mog� wiedzie�, co zrobi� za chwil�!

Zabieram znowu dzban i pij� duszkiem prosto z wylewu.

� Uciekali przede mn� jak przed potworem. Wyj�c i oganiaj�c si�. Szed�em za nimi i zabija�em jedno po drugim.

� Widywa�em ju�, jak ludzie dostawali furii z b�ahszych powod�w. Ale nie widzia�em, �eby kto� si� tak tym przejmowa�. Moja rada jest prosta. Sta�o si�, co si� sta�o. Gdybym tak szybko nie wyni�s� si� tutaj, to mia�by� si� za co m�ci�. Ale ba�em si� o dzieciaki. Inaczej zata�czy�bym na tym �a�cuchu, tak jak m�wi�e�, i doprawdy, poszukaj kogo innego, kto mia�by ci za z�e, �e im odp�aci�e�. Je�li za� jest tak, �e zaw�adn�a tob� pie�� bog�w, to jakby zrobi� to kto inny. By�e� tylko narz�dziem. Zr�b wi�c, jak robi m�odzik, kiedy po raz pierwszy musi wzi�� miecz i zabi�. Upij si�. Nak�o� dziewk�, �eby posz�a z tob� do ��ka. Poczuj, kto tu umar�, a kto prze�y�. Potem si� wy�pij. A je�li to nie pomo�e, to id� do chramu i pom�w z bogami.

� Zrobi�, jak m�wisz � odpowiadam ponuro. � Dawaj no ten dzban.

* * *

Siedzia� na drewnianym balkonie naro�nej wie�y, splataj�c d�onie na skrzy�owanych belkach balustrady, zwieszaj�c nogi w przepa��. Patrzy� na jezioro spowite mg�� i drobne p�atki �niegu wiruj�ce w powietrzu. Milcza� i wypuszcza� w powietrze k��by pary.

� Co robisz? � spyta�a Cyfral, przysiadaj�c na balustradzie.

� Vittuun � warkn�� Drakkainen. � Zejd� mi z oczu, suko.

� To po co mnie wywo�a�e�?! � zawo�a�a ze �zami. � Czego w og�le chcesz?! Znalaz�am ci tryb bojowy, tak jak chcia�e�! Po co� tam laz�? Przywita� si�? Wynaj�� pok�j?

� Przej�a� kontrol�, Cyfral. Zrobi�a�, co chcia�a�. Zosta�y mi tylko wspomnienia mordu. Mordu! Masakry! Nie mia�em nic do gadania! Zapanowa�a� nade mn�!

� Ty by�e� jeden, a ich ze dwudziestu! Poza tym wcale nie przej�am kontroli! Znalaz�am co� podobnego do trybu bojowego i uwolni�am to! I tyle! To ja na�ar�am si� tych jag�d?! To w tobie siedzia�o. Dok�adnie to chcia�e� zrobi�, wi�c nie udawaj teraz dziewicy, paskiainen!

� We mnie?! Ja chcia�em pozabija� kobiety i dzieci, psy, kozy i krowy?! Chcia�em ich u�o�y� r�wniutko przed drzwiami?!

� Kobiety by�y uzbrojone. A dzieciom pozwoli�e� uciec � oznajmi�a sucho. � Tylko w jednego szczurka, kt�ry si� odgra�a� i straszy� ci� Aakenem, kopn��e� odr�ban� g�ow�. Ale te� prze�y�. Najwy�ej nabi�e� mu guza. I przesta� nagle odstawia� �wi�t� �ucj�! Mo�e chcesz koron� ze �wieczek na g��wk�?! Przypomnij sobie ich �mietnik, kt�ry zobaczy�e� przed wej�ciem! My�lisz, �e r�nili si� czym� od reszty W�y?! �yj� tak, jak ich uczy Aaken. Bior�, co im si� podoba! Realizuj� ka�dy kaprys, kt�ry im strzeli do g�owy! Tego ich nauczy� mi�dzy Muzycznym Piek�em a Ogrodem Rozkoszy! Jedyna w�adza, jak� znaj�, to jego s�owo, poza tym robi�, co im si� zechce!

� Jaki znowu �mietnik? � zapyta� Drakkainen niepewnie.

� Normalny, jak w wiejskim obej�ciu! Pot�uczone skorupy, odpadki, �mieci, czaszki, piszczele i jeden nadpsuty trup z powycinanymi kawa�kami na udach. Nie pami�tasz? To wtedy odbi�a ci korba! Ostatnie, co powiedzia�e� normalnie, brzmia�o: �To nie ludzie. To bestie!". Potem ju� tylko rycza�e�. Uda�o ci si� rzuci� na cztery metry ch�opem, kt�ry wa�y� ze sto dwadzie�cia kilo! Nie zachowuj si� teraz niczym brukselska ciota! Przyjmij do wiadomo�ci, �e dysponujesz berserkersk� furi� na ��danie, zamiast si� maza�.

� Sp�y�, Cyfral � rzuci�. � Musz� pomy�le�.

� Kaaikenlaista laameri! B�dziesz tu tak siedzia�? Pijesz od trzech dni. Nie masz nic lepszego do roboty?!

� Zmarz�em � powiedzia�, wstaj�c. � Id� do �a�ni.

* * *

Pr�b� przeprowadzam na kamienistym szczycie wzg�rza, w pobli�u �wi�tyni wyposa�onej w ku�ni�.

Rozsypany na p�askim kamieniu ziarnisty, czarny proszek daje si� podpali�, syczy i zieje ogniem, produkuj�c k��by siwego siarczanego dymu, ale pali si� jako� za wolno. Usi�uj� jeszcze raz przypomnie� sobie proporcje. W�giel, siarka, saletra. Mo�e co� pochrzani�em z granulacj�?

Kap�an siedzi opodal w kucki i patrzy ze sceptycznym zainteresowaniem.

� Do rozpalania mokrego drzewa lepsza jest smocza oliwa � powiada. � Na nowo jej nie wymy�lisz, a to jest g�upie. Od dw�ch dni mieszamy, mielimy, moczymy, ubijamy i suszymy jak chcia�e�. A teraz �mierdzi.

� Trzeba to jeszcze raz przesuszy� � m�wi�. � Potem zamkniemy proszek w �elaznej rurze i zatkamy kul� z o�owiu. Gdy si� podpali drugi koniec, ognisty proszek wyrzuci kul� dalej i szybciej ni� leci jakakolwiek strza�a. Przebije ka�d� tarcz� i ka�dy pancerz.

Kr�ci g�ow�.

� Bogom si� to nie spodoba.

� A co bogowie maj� do rzeczy?

� Tego nie ma w pie�ni ludzi. Nie lubi�, kiedy kto� za du�o wymy�la. Nawet �odzie robi si� tak, jak ka�e pie��. Czasami trafiaj� si� nawiedzeni, kt�rzy chc� robi� inne �odzie. Szybsze, wi�ksze albo zwrotniejsze. Z innymi �aglami lub p�ywaj�ce ostrzej na wiatr. Takie �odzie zaraz ton� i wcale nie dlatego, �e �le p�ywaj�. Sprowadzaj� kl�tw� na ca�� za�og�, zawsze trafiaj� w sztormy, ska�y albo na g�ry lodowe, �ci�gaj� morskie potwory. Tak ju� jest. A tw�j proszek ledwo si� pali. I okropnie �mierdzi.

� Bo jest za wilgotno � t�umacz�. � Przesuszymy go i spr�bujemy jeszcze raz.

Cz�� zwi�zana z kowalstwem idzie naj�atwiej. Ludzie, kt�rzy uczynili z opanowania ognia religi�, a z kowalstwa misterium, nie maj� problemu z wykuciem czego� takiego. M�odszy kap�an potrafi zrobi� stalowy kwiat z zawi�zanymi oczami. Mam wi�c luf�, nawiercon� w graniastym bloku przyzwoitej stali. Nie jest d�uga � ledwo wg��bienie na trzydzie�ci centymetr�w, za to kaliber przypomina dzia�ko przeciwlotnicze. O�owiana kula ma �rednic� szeroko�ci mojego kciuka.

Lufa umocowana jest do drewnianego �o�a solidnymi kutymi obejmami. Na razie to piszczel. Hakownica. Daleko jej do karabinu snajperskiego, kt�ry jest mi najbardziej potrzebny. Ka�da droga jednak zaczyna si� zawsze od pierwszego kroku.

Pierwsza pr�ba jest tajna. Jedyni �wiadkowie to kap�ani. Wszystko, co ma zwi�zek z ogniem, szalenie ich interesuje, chc� te� wiedzie�, do czego s�u�y to, co produkujemy w ich �wi�tyni w pocie czo�a od kilku dni.

Patrz�, jak wsypuj� �redni� miark� prochu i ubijam starannie stemplem, potem upycham w lufie filcow� przybitk�, w ko�cu kul� troskliwie owini�t� we flejtuch ze szmatki. Jakie� osiem grain�w prochu. Powinno da� zasi�g skuteczny na dwie�cie metr�w. Nie b�dzie bardzo celnie, ale wystarczy. Salwa powiedzmy dziesi�ciu takich hakownic mo�e ju� zmieni� losy tego �wiata.

Siedz� rz�dem w swoich sk�rzanych kaftanach wymalowanych w �wi�te znaki, w idiotycznych, sk�rzanych czapkach podobnych do kopert na dokumenty i patrz� na mnie z ciekawo�ci�. �aden nie ma wi�cej ni� metr czterdzie�ci wzrostu. Powinienem jeszcze wynale�� im chipsy.

Przetykam otw�r gwo�dziem, ostro�nie uk�adam hakownic� mi�dzy kamieniami i rozdmuchuj� lont zapa�u, umieszczony dla bezpiecze�stwa na d�ugiej tyczce. Potem si� pomy�li o zamku ska�kowym.

� Musimy schowa� si� za t� ska�� � t�umacz�.

� Dlaczego? � pyta g��wny kap�an rozkapryszonym tonem. � Przecie� niczego nie zobaczymy.

� Dlatego, �e je�li zrobi�em co� �le, to si�a ognistego proszku mo�e rozerwa� �elazo, a jego kawa�ki b�d� mia�y tak� si��, �e poszatkuj� nas na strz�py.

Nie wygl�daj� na przekonanych, ale pos�usznie w�a�� za ska��. Wygl�daj� jak trzy zaaferowane chomiki. Kucam obok nich i wysuwam tyczk� z tl�cym si� na ko�cu nasiarkowanym sznurem.

Trafienie w niewielki otworek lontem na trzymetrowym kiju okazuje si� du�o trudniejsze i bardziej szarpi�ce nerwy ni� mi si� zdawa�o. Zw�aszcza pod badawczym spojrzeniem trzech komicznie powa�nych kar��w.

� Zatkajcie uszy � m�wi�. � Okropnie huknie.

Jednak s�ycha� najpierw jadowity syk, z otworu strzela kita liliowego, kopc�cego ognia, a dopiero potem rozlega si� huk. Mniej wi�cej taki, jak korka z dobrze wstrz��ni�tego szampana.

Widz� p�omie� na ko�cu lufy i k��b siwego dymu, nast�pnie s�ysz� wyra�ne brzd�kni�cie blach starego p�pancerza wisz�cego na s�upku jako cel, pi�tna�cie krok�w dalej. Blisko, ale to tylko demonstracja.

Kula odbija si� dwa razy od �niegu, na blachach pancerza wida� wyra�ne wkl�ni�cie. Trzeba tylko troch� si� przyjrze�. Moja straszliwa ognista bro� odbi�a p�atek rdzy i lekko wgniot�a p�ytk�.

� S�ysza�em ju� gorszy huk � zauwa�a jeden z kap�an�w.

� To mo�e lepiej � m�wi drugi z wyra�n� �yczliwo�ci� w g�osie � by�oby rzuca� tymi kulkami? B�dzie ciszej, za to dalej poleci. A jak trafi� czym� takim cz�owieka w g�ow�, to...

Spostrzega m�j wzrok i milknie.

� Na dzisiaj wystarczy � oznajmiam, staraj�c si�, �eby zabrzmia�o to swobodnie. � Jeszcze to przemy�l�.

Potrzebuj� planu. Sposobu.

Otwarty atak odpada. Zdaje si�, �e nie mam te� wielkich szans w magicznej konfrontacji. Pozostaje wi�c skrytob�jstwo.

Wypytuj� o trucizny. Maj� znachora, maj� te� baby trudni�ce si� zielarstwem na w�asne potrzeby, ale przy truciznach wszyscy drapi� si� z zafrasowaniem w g�ow�. Znaj� jakie� truj�ce grzyby, ale to ju� nie sezon. Zaczyna si� zima. Okropnie mo�na te� pono� otru� si� bia�ymi jagodami rosn�cymi na bagnach, tylko �e trzeba by ich nazbiera� latem.

Pozostaj� �rodki konwencjonalne. Ostrze, strza�a, miecz. Nawet czarnoksi�nicy sypiaj� lub bywaj� zdekoncentrowani.

Chodz� po okolicy i po grodzie i my�l�.

Na zewn�trz jest spok�j. W�e wycofali si� po moim sabota�u i przez par� dni w og�le si� nie pokazywali, teraz znowu pl�cz� si� po drugiej stronie jeziora, ale w ma�ych grupkach i bardziej nie�mia�o.

Grunaldi zach�cony moim przyk�adem formuje grup� uderzeniow� i wyprowadza noc� kilka wycieczek. Podrzynaj� par� garde�, przybijaj� kogo� do drzewa i znowu panuje spok�j.

� To jedyny spos�b � t�umacz�. � Trzeba i�� tam w ukryciu, poczeka� na odpowiedni� chwil� i zabi� sukinsyna. Trzeba zabi� van Dykena. Bez niego W�e szybko wr�c� na swoje miejsce. Teraz s� tacy silni, bo maj� za plecami pie�ni bog�w.

� Jak zabi� Pie�niarza? � pow�tpiewa Atleif. Siedzimy we trzech wielkiej halli: m�ody styrsman, Grunaldi i ja. � Jak stawi� mu czo�a? Otoczonemu oszala�ymi W�ami, w zamku z topor�w? Jaka armia dotrze tam do �rodka? I jeszcze zim�?

� Nie armia � m�wi� jeszcze raz. � Jeden cz�owiek. Ja. Niepostrze�enie, w przebraniu, kryj�c si� ca�y czas.

� Nie p�jdziesz znowu sam � powiada Grunaldi z uporem. � Dlaczego jeste� taki g�upi? Jeden cz�owiek jest jeden. Musi kiedy� spa�, mo�e zwichn�� nog� i nie ma oczu wok� g�owy. Nie traktuj m��w jak dzieci, kt�re b�d� ci si� pl�ta� pod nogami. Ju� przecie� by�em z tob� na takiej wyprawie.

� Dobrze � zgadzam si� cierpliwie. � Mo�esz i�� ze mn�. Mo�emy zabra� nawet jeszcze ze dw�ch czy trzech. Ale tu chodzi o zasad�. �adnej bohaterskiej walki z ods�oni�t� twarz�. �adnych szturm�w z wrzaskiem i t�uczenia toporem w tarcz�. Ten bydlak nie ma honoru. Za to ma moc pozwalaj�c� zmienia� ludzi i zabija� na odleg�o��. Ja m�wi�, �e trzeba go zabi�, a nie zwyci�y�. No�em w plecy, udusi� we �nie, otru�. Nie chodzi o to, by zdoby� zamek, lecz by si� do niego zakra��. W nocy, niepostrze�enie. Dlatego mo�e i�� najwy�ej kilku. Jak wilki. B�dziemy si� czai� i ukrywa�. B�dziemy niczym duchy. A kiedy trafi si� odpowiedni moment, zaatakujemy. A potem znikniemy.

� Nie za bardzo to honorowe. � Atleif jest zafrasowany. � Jakie� takie... tch�rzliwe? Czy to w og�le godne wojownika?

� To jest bardziej niebezpieczne ni� ci si� zdaje � odpowiadam. � Tu chodzi o... � Brakuje mi s��w. Skutek... Efekt... Albo nie ma takich poj�� w ich j�zyku, albo sobie ich nie przypominam. � Chodzi o to, �eby nie �y�. Jak najszybciej i najpro�ciej. Tylko to si� liczy. My�la�em, �e b�dzie mo�na poczeka� spokojnie do wiosny. Zaplanowa�, przygotowa� si� i i��, gdy puszcz� �niegi. Ale teraz widz�, �e wiosn� b�dzie za p�no.

� Chyba wiem, o co mu chodzi � powiada Grunaldi. � To tak, jak wtedy, gdy odbijali�my dzieci. By�o nas tylko czterech, a W�y ze dwa tuziny. Siedzieli zamkni�ci w grodzie a i tak si� uda�o.

� Potrzebne s� do tego r�ne rzeczy � m�wi� powoli. � To nie jest proste. Trzeba wymy�li� spos�b, w jaki kilku m��w mo�e niezauwa�enie przebi� si� do samego serca ziemi W�y. Trzeba wymy�li�, w jaki spos�b mo�emy zabi� Pie�niarza, zanim on nas zobaczy, i to musi by� dobry spos�b. Dlatego wypytuj� o trucizny, mieszam dziwne proszki i bawi� si� smocz� oliw� od paru dni. Jego nie tak �atwo zabi�. Mimo �e jest szalony. Potrzebna jest te� cho�by mapa.

� Co to �mahjpar"?

� Kiedy p�ywacie po morzach, sk�d wiecie, jak trafi� na w�a�ciwe miejsce?

� S� r�ne sposoby � odpowiada Atleif. � Jak si� wyp�ynie za Wyspy Ostrogowe, to trzeba mie� l�d po lewej r�ce. A wiosn�, gdy Strza�a wschodzi, to grot powinna mie� na dwie d�onie na prawo od bukszprytu. R�nie. Ale drogi to styrsman musi si� nauczy�. Dlatego najpierw p�ywa z ojcem czy kim�, kto zna szlaki. Je�li cz�owiek raz gdzie� by�, to potem trafi. Na pami��.

�api� si� za g�ow�, p�niej opieram �okcie na stole. Nar�d �eglarzy...

� Mapa to jest obrazek � m�wi� wyra�nie i bardzo powoli. � Namalowany na sk�rze, p��tnie albo czym� takim. To jest namalowany kraj, tak jak widzia�by go lec�cy ptak, tylko wszystko jest malutkie, �eby zmie�ci�o si� na kawa�ku p��tna w ca�o�ci. Rysuje si� lasy, g�ry, drogi i rzeki. Popatrzcie: � Mocz� palec w piwie i smaruj� po blacie sto�u. � To jest brzeg jeziora, to Dragorina, a ten kawa�ek chleba to jest nasz gr�d. Rzeka prowadzi jako� tak, tu s� te po��czone jeziora, tu cha�upa tego, co si� powiesi�, a tam, gdzie siedzi Atleif, jest p�noc i tam te� jest port �mijowe Gard�o. Rozumiecie? Mapa!

Atleif spogl�da na st� z os�upieniem, jakby spodziewa� si� nagle zobaczy� na nim port.

� Tam, gdzie on siedzi, to jest wsch�d � oburza si� Grunaldi. � P�noc jest tutaj.

� Na mapie! Na tym obrazku rysuje si� p�noc na g�rze, po�udnie na dole i tak dalej. Rozumiesz?

� Rozumiem. A po co ci ten obrazek?

� �ebym znalaz� drog�, tak�e tam, gdzie nigdy nie by�em. �ebym wiedzia�, gdzie jestem i gdzie teraz trzeba p�j��. Sprawdzasz, gdzie jest p�noc, potem obracasz sobie map� tak, �eby jej kierunki by�y tam, gdzie s� naprawd�, i ju� widzisz. Tu, powiedzmy, ta g�ra, wi�c za ni� jest strumie� i tak dalej.

� No dobrze, ale jak narysujesz g�r� na kawa�ku sk�ry? Sk�ra jest p�aska, a g�ra wystaje.

� Mo�e j� zrobi� z czego� i przylepi�? � proponuje ostro�nie Atleif.

Ci�ko to idzie.

� Dajcie mi kawa�ek w�gla � m�wi�. � Sp�jrzcie na tamten patyk i ten oszczep. Widzicie jego d�ugo��? Uwa�ajcie: proporcje.

� Projppersejn... � powtarza Atleif Krzemienny Ko� nabo�nym tonem.

Naprawd� ci�ko.

Odwiedzam zbrojowni� i szukam natchnienia w�r�d morderczego �elastwa rozmaitych kszta�t�w i rozmiar�w. Topory, miecze, w��cznie i oszczepy. Nie ma jednak niczego, co mog�oby zast�pi� m�j miecz. M�j doskona�y shinobi ken firmy Nordland, noszony, je�li wierzy� snom, przez jakiego� szczeniaka, kt�ry pozuje z nim na wielkiego herosa.

Wracam wi�c do kowali i prosz� o wykucie r�nych rzeczy. Mam ze sob� rysunki, kt�re ich bardzo interesuj�, ale niewiele daj�. Opisuj� wi�c jak umiem, a potem znowu siadam gdzie� na kamieniach, patrz� na jezioro, szukaj�c natchnienia i pieszcz�c w d�oniach swoj� bezu�yteczn� hakownic�. Wci�� mam zapas czego�, co ma taki sk�ad jak proch, pachnie jak proch i wygl�da jak proch, tylko �e nie ma mocy. Pali si� za wolno. Robili�my proch czarny na zamku Darkmoor. Tak na wszelki wypadek. Doskonale to pami�tam i wiem, �e powinien dzia�a�, lecz nie dzia�a.

Przeprowadzi�em jeszcze kilka pr�b na osobno�ci z r�nymi nawa�kami i efekt za ka�dym razem by� podobny. Kula lecia�a ko�lawo na jakie� pi��dziesi�t metr�w i bez problemu mo�na by�o odprowadzi� j� wzrokiem. Proca to przy mojej hakownicy prawdziwie mordercza bro�.

Przynajmniej naprawi�em sobie �uk.

Ostatni raz nabijam hakownic� i strzelam w jezioro. Widz�, jak pocisk skacze po falach niczym kaczka.

A potem siedz� na skale z fajk� w z�bach i patrz� na l�ni�c� stalowo wod�, szukaj�c natchnienia.

� Ju� to kiedy� widzia�em � odzywa si� znajomy, skrzypi�cy g�os. � Nie b�dzie dzia�a�o.

Podrywam si� nerwowo i patrz� na niego. Nie m�g� wyrosn�� znienacka ze �niegu razem ze swoim w�zkiem i pokracznym os�em podobnym do skrzy�owania okapi z �yraf�. Nie wierz� te�, �e zdo�a� mnie podej��.

� Widzia�e� ju� hakownic�, Kruczy Cieniu? � pytam z�o�liwie.

� Jak zwa�, tak zwa�. Pomy�l, co by by�o, gdyby ci si� uda�o? Po jakim� czasie ka�dy chodzi�by z tak� rur�. Na nic m�stwo, zr�czno�� i m�dro��. W�adz� zabra�by ten, kto ma wi�cej rur, wi�cej tego czarnego pudru i wi�cej kulek. Albo ten, kto robi je szybciej. Kiedy byle idiota mo�e wzi�� bro� zdoln� powali� ka�dego, wkr�tce �wiatem zaczynaj� rz�dzi� g�upcy. Takie pomys�y to najlepszy spos�b na sprowadzenie martwego �niegu. Pomy�l o tym, �pi�cy Na Drzewie.

� Du�o mi takie gadanie pomo�e, gdy �wiatem zaczynaj� rz�dzi� szale�cy, kt�rzy maj� na zawo�anie pie�ni bog�w.

� Szukanie takiej drogi na skr�ty te� nie pomo�e. Mo�e b�dzie ci l�ej, je�li powiem, �e ten puder kiedy� dzia�a� inaczej i sprowadzi� martwy �nieg. Zobaczyli to wtedy bogowie i teraz ich pie�ni zawsze zlec� si� tam, gdzie kto� miesza w�giel z saletr�. Tak powiadaj� w starych bajdach. S� rzeczy, kt�rym nie pozwol� dzia�a�, bo tak jest lepiej. Nie ma ich w pie�ni ludzi, wi�c ludzie nie mog� nimi w�ada�. Czasem dlatego, �e nie potrafi�, a czasem dlatego, �e przynosi to wi�cej szkody ni� po�ytku.

� Wi�c mog� p�j�� i rzuci� w niego oszczepem lub spr�bowa� zakra�� si� z mieczem do jego sypialni, albo siadamy i czekamy na efekty. Wojna bog�w albo martwy �nieg. Do wyboru.

� To Pie�niarz. Zabij go pie�ni� bog�w. Parskam tylko i spluwam przed siebie. Nawet mi si� gada� nie chce.

� Bardzo zabawne. Spr�buj� go ol�ni� moim magicznym kunsztem.

� Za szybko tracisz ducha, �pi�cy Na Drzewie. Przyjecha�em, �eby co� ci sprzeda�.

� Te twoje przedmioty naprawd� czyni�?

� Ten na pewno. � Prezentuje mi jak�� bezkszta�tn� pa�� podobn� do kawa�ka czerwonego kraw�nika.

� Co to ma by�?

� Doskonale to znasz. To W��cznia G�upc�w.

� Ta sama? Dlaczego tak wygl�da?

� Jest pot�na. Zamkn��em j� w wypalonej glinie, �eby os�oni� przed umys�em tych, kt�rzy nie znaj� pie�ni bog�w. Pe�no w niej mocy uroczyska.

� Wiesz, na czym polega jej moc?

� Troch� sprawdzi�em, troch� si� domy�lam. To bro� na Pie�niarzy. Musia� si� ciebie przestraszy�, skoro chwyci� za t� w��czni�. Zrobi� j� na wypadek, gdyby musia� stawi� czo�a Pie�niarzowi r�wnie pot�nemu jak on sam.

� Jak dzia�a?

� Zabija.

Obdzielam Kruczego Cienia ci�kim spojrzeniem. Ju� wyci�ga�em w jego stron� g�siorek z miodem, ale zatrzymuj� r�k�.

� Zabija? � cedz� jadowicie. � Naprawd�? Wzrusza ramionami.

� Pyta�e�, jak dzia�a. To w��cznia. Czy mo�na zapyta� g�upiej? Nie wiesz, jak dzia�a w��cznia?

� Pyta�em, czym si� r�ni od normalnej. Tak trudno zrozumie�, o co pytam?

� Czuje moc uroczyska. Ci�gnie do niej. Tak jak wilk ci�gnie do zapachu krwi.

� Znaczy kiedy Pie�niarz rzuci j� w powietrze, to wr�ci i go przebije?

� Nie. Przecie� ten, co j� robi�, nie jest takim durniem. Szuka przed sob�. Na wprost grotu. Wystarczy, �e ci�niesz j� w Pie�niarza i ju�. Nawet je�li rzucisz lekko, pomknie niczym strza�a. Nawet je�li Czyni�cy zacznie ucieka�, W��cznia G�upc�w i tak go dogoni. Pop�dzi za nim i przebije.

Pije z g�siorka, oddaje mi go. Przecieram wylew r�kawem i te� poci�gam �yk. Mi�d sp�ywa ciep�� fal� do �o��dka i wyp�dza stamt�d mr�z.

� Sk�d wiesz tak dobrze, jak to dzia�a, Kruczy Cieniu?

U�miecha si� �obuzersko.

� Bo zabi�em Czyni�cego. Chcia�em j� wypr�bowa� i przy okazji za�atwi� dawn� spraw�.

Ogarnia mnie podejrzenie.

� Wiesz, jak ten Pie�niarz si� nazywa�? Jak wygl�da�?

� Nic z tego � odpowiada. � To nie by� nikt z tych, kt�rych szukasz. To by� kto�, kogo zna�em od bardzo dawna.

Milczymy chwil�, pykam z fajki i patrz� na W��czni� G�upc�w.

� Jak blisko trzeba podej��?

� Wiem, �e dzia�a na Pie�niarza, kt�rego mo�esz dostrzec. Mo�e i dalej, ale nie pr�bowa�em. Na pewno nie mo�esz rzuci� w��czni� st�d i s�dzi�, �e poleci na Szklane Wierchy. Musi zobaczy� tego, kto jest celem. A mo�e i ty musisz, kto wie? Ale gdy doleci... Przymyka oczy z lubo�ci� i mlaska.

� ...wali niczym taran. Przejdzie przez ka�d� kolczug� i pancerz. Wbija si�...

� Wiem � przerywam mu raczej szorstko. �mieje si� z�o�liwie.

� Je�li jest taka cenna, dlaczego jej nie zabra� z powrotem?

� Nie wiesz?

� Bo by�em drzewem? Chcia�, �eby mnie zabi�a, gdyby kto� zdj�� zakl�cie?

Kr�ci g�ow�.

� On my�la�, �e jeste� prawdziwym Pie�niarzem. Ba� si�, �e sam zdejmiesz urok. Dlatego wys�a� swoich ludzi w g�ry i kaza� im szuka� Drzewa. �eby zabra� w��czni� i spali� ci�, p�ki jeste� drewniany. Ten, kt�ry by znalaz�, mia� dosta� pi�� m�odych niewolnic, garniec z�ota i tydzie� w Ogrodzie Rozkoszy.

� Jak to: szuka�? G�upi czy co? Ile to mog�em odej��, przebity na wylot i zmieniaj�c si� w drzewo?

� Ale� ty t�py. Pami�tasz, gdzie ci� trafi�? Kojarzysz Obra�ony Wierch?

� Co?

� Obra�ony Wierch! Go�a dziewoja, kt�ra si� obrazi�a i p�acze. Wielka g�ra z cycami jak lodowce! Chyba trzeba by� �lepym, �eby...

� Kojarz�. Nazwy nie zna�em...

� A widzia�e� j�, kiedy si� obudzi�e�, kiedy wylaz�e� z pnia?

...Dwa zamglone szczyty, tul�ce si� do siebie jak p�dupki. Poszarpane linie ska�, osnute niebieskawym oparem. Widoczne w oddali dwie plamy lasu wspinaj�ce si� po zboczach, p�on�ce kr�lewskimi barwami jesieni. Siedemdziesi�t trzy iglaste krzewy, pokr�cone jakby wysz�y spod r�ki mistrza bonsai... Ale ani �ladu Skamienia�ych Cud�w, ani �ladu P�acz�cej Dziewczyny.

� Wi�c sk�d si� tam wzi��em?

� Bo jednak jeste� Pie�niarzem, tylko nie�wiadomym. A ta dzidzia � macha w��czni� zatopion� w ceramicznym walcu � jest a� ci�ka od mocy uroczyska. Kona�e�, chcia�e� stamt�d odej��, wi�c ci� przenios�o. Nie pytaj jak. Znikn��e� mu z oczu. Przepad�e�. Wiedzia�, �e by�e� s�aby i daleko ci� nie rzuci�o, wi�c musisz by� gdzie� w jego g�rach, lecz nie wiedzia� gdzie.

Odstawiam g�siorek.

� Wi�c mo�e te� przenosi�?

� Nie w��cznia! � wrzeszczy zirytowany. � Co za kozio�! Nie w��cznia sama z siebie, tylko moc uroczyska! Potrafisz to powt�rzy� bez ostrza w brzuchu?

� Nie wiem � powiadam. � Dobra, co za ni� chcesz?

� Jestem handlarzem. Chc� pi�� gwicht�w.

� No nie. Zwariowa�e�.

� Aaken p�aci ca�y garniec z�ota. Nie m�wi�c o innych rzeczach.

� Momencik. W��cznia i tak by�a moja. Zabra�e� mi j�.

� Zap�aci�em ci przecie�!

� Zap�aci�e�?! Rzuci�e� mi jakim� zgni�ym flakiem w twarz! Chcesz, tak samo ci zaraz zap�ac�!

� To by� grzyb z uroczyska! Pe�en mocy. To, co wtedy by�o ci najbardziej potrzebne! Wola�e� wtedy z�oto?

Wiesz, ile teraz Pie�niarze p�ac� za odrobin� pie�ni bog�w? Szczypt�?! Uroczyska s� martwe! Puste! Wystukuj� fajk� o kamie�.

� Zosta�y mi jeszcze jakie� pieni�dze w jukach. W sadybie. Idziesz ze mn� czy poczekasz?

� Poczekam. Mam cenne rzeczy na wozie.

* * *

W zat�oczonej sadybie trudno by�o znale�� odpowiedni� sal�. Du��, niezbyt zagracon� i tak�, kt�rej nikt nie wykorzystuje jako prowizorycznej sypialni. Kaza� zamkn�� ci�kie okiennice, zasun�� dodatkowo story i wygasi� ogie� na palenisku.

Na dziedzi�cu zebra� si� spory t�um. Og�oszony przez Drakkainena turniej rozprasza� zimow� nud� i obiecywa� sporo rozrywki.

� Zasady s� proste � krzycza� Vuko z drewnianego kru�ganka nad dziedzi�cem. � Mam na szyi amulet. Kamie� na rzemieniu. Siedz� sam w ciemnej halli, ty�em do drzwi. Mam tylko drewniany miecz i n�, taki jak dla dzieci. Kto chce i�� ze mn� na wypraw�, musi wej�� najpierw do sieni, uzbroi� si� w taki sam n� i miecz z drewna, a potem wej�� do halli i odebra� mi amulet. Wszystko jedno jak. Mam pi�� takich kamieni i zabior� pi�ciu ludzi, kt�rzy je zdob�d�. Nie wolno u�ywa� innej broni ni� drewniana, kt�ra jest w sieni. Nie chc�, �eby komu� si� co� sta�o. Teraz tam wchodz� i b�d� czeka�. I ostrzegam: tam jest ciemno. Powodzenia.

Zamkn�� drzwi do sieni, a potem wszed� do halli. Przesun�� jedn� z �aw i ustawi� j� na wprost wej�cia, poprzenosi� �elazne lampy na tr�jnogach w przypadkowe miejsca, rozci�gn�� nisko nad pod�og� sznur, gdzie� rozbi� o posadzk� kilka glinianych dzban�w. Gdzieniegdzie powiesi� na belkach stropowych dzwonki zabrane ze stajni oraz pusty kocio�, kt�ry zape�ni� metalowymi pucharami i dzbankami.

Wreszcie odszed� na drugi koniec halli, usiad� na stole i po�o�y� drewniany miecz na kolanach. Uzna�, �e wszystko gotowe, wi�c nala� sobie miark� piwa do cynowego kubka.

� To �atwe! Zanim doliczycie do stu, wyjd� z amuletem � krzycza� kto� gdzie� za drzwiami. � Zaraz zobaczycie! Spr�bujcie, kto zdo�a to zrobi� szybciej ni� Gjollhad Kamienny Wilk!

� To b�dzie d�ugi dzie� � powiedzia�a Cyfral. � Ale tobie te� si� przyda troch� ruchu.

W kompletnych ciemno�ciach halli ostro�nie skrzypn�y drzwi.

Gjollhad wyszed� rzeczywi�cie w rekordowym czasie. Kibice nie doliczyli nawet do dziewi��dziesi�ciu. Wyszed� bez amuletu, ale i bez drewnianej broni, trzymaj�c si� obiema r�kami za ciemi�. Nie chcia� z nikim rozmawia�, zanim nie po�o�y� si� na chwil� na �awie zwini�ty w k��bek i dopiero tam s�abym g�osem poprosi�, �eby przyniesiono mu �niegu.

Zmierzcha�o, kiedy Drakkainen ponownie pojawi� si� na kru�ganku. Lekko utyka� na jedn� nog�, mia� wyra�nie podbite oko, guza na czole i zdarte, pokrwawione kostki obu d�oni.

� Mia�em pi�� amulet�w � zawo�a�. � i wszystkie pi�� mi zabrano. Gratuluj� zwyci�zcom. Przepraszam, ale zobaczymy si� dopiero na �niadaniu. Musz� i�� do �a�ni, a potem po�o�y� si� do ��ka. �le si� czuj�, chyba co� mi troch� zaszkodzi�o. Jestem te� odrobin� zm�czony.

T�um pokiereszowanych, poobijanych ludzi, przyk�adaj�cych do twarzy gar�cie pokrwawionego �niegu, albo poowijanych szmatami, wys�ucha� go w milczeniu i rozszed� si�.

Tego wieczora wszyscy po�o�yli si� wcze�niej.

* * *

� Grunaldi... � m�wi� na widok kamienia le��cego przed moim talerzem i macam odruchowo opuchni�t� ko�� policzkow�. � Od razu ci� pozna�em.

Grunaldi wsuwa si� ze st�kni�ciem za �aw� i rozgl�da rozpaczliwie po stole za czym� mi�kkim, czego nie trzeba zbytnio gry��.

� Twarogu?

Dzi�kuje mi uprzejmie, wkrusza twar�g do misy i zalewa piwem.

� Grunf... Robi�e� okropny ha�as, ale i tak ci si� uda�o.

� Specjalnie � odpowiada. � Chcia�em rozbuja� to ca�e �elastwo, �eby� nie s�ysza�, gdzie id�.

� Spalle. Gratuluj�. Dobrze si� ruszasz w ciemno�ciach, prawie nie by�o ci� s�ycha�. Przez jaki� czas my�la�em, �e w og�le nie wszed�e�.

Na st� spad� kolejny amulet.

� Jestem Warfnir Biegn�cy Ze Zbocza.

� To ty chodzi�e� tak ostro�nie, macaj�c mieczem? Dobrze si� bijesz.

� Jest u nas najlepszy w zapasach � podpowiada che�pliwie Grunaldi. � Mieszka� w mojej sadybie.

� A gdzie jest pi�ty?

� Tutaj!

Milkniemy wszyscy i patrzymy zaskoczeni. Grunaldi kr�ci g�ow� i nalewa sobie piwa.

� Tak, to ja! Sylfana M�wi�ca P�omieniem. Wstyd wam?

� Chcesz i�� z nami? � pyta Grunf niepewnie.

� A co, my�lisz, �e nie nad���? �e jestem z tych niewiast, kt�re b�d� ca�y czas narzeka�? �e si� zm�cz�, przestrasz� albo rozp�acz�? Zdoby�am amulet czy nie?

� Zdoby�a � przyznaj�. � Takie s� zasady.

� A ty jeste� durny, czy co? Nie pozna�e�, �e to baba?

� By�o ciemno � wyja�niam. � Poza tym jest dobra. Wesz�a cicho jak mysz, a potem przyczai�a si� i zmusi�a mnie, �ebym to ja jej szuka�. Wie, jak wykorzysta� swoj� zwinno�� i spryt. Wcale nie musia�a by� ode mnie szybsza ani silniejsza. Grzmotn�a mnie przez �eb kocio�kiem, kt�ry sam tam powiesi�em. Rozbuja�a go, a potem przywabi�a mnie tak, �ebym oberwa�. Jakbym si� nie zas�oni�... To by�o dobre. Tylko co na to powie Atleif?

� Nie jestem ju� dzieckiem i nie musz� pyta� braciszka o zdanie � oznajmia Sylfana.

� Styrsmana Ludzi Ognia, kobieto � z�o�ci si� Grunaldi. � Przechodzi�em to dziesi�tki razy. Przy r�nych wyprawach morskich i innych rzeczach, bo moja druga kobieta jest taka sama jak ty. Nie m�wi�, �e radzisz sobie gorzej ni� m�owie, kt�rym Ulf policzy� ko�ci, bo wida� �e nie. Zdoby�a� amulet, rozbi�a� mu �eb, on za� zdo�a� tylko podbi� ci oko i sprawi�, �e jako� dziwnie siedzisz. Wielu nie da�o rady. Rzecz jest w czym innym. Idziemy zabi� Pie�niarza. Je�li si� da i tylko to si� liczy. Zginiemy mo�e wszyscy, a mo�e tylko po�owa. To nie takie wa�ne, byle zgin�� przekl�ty kr�l W�y, bo wtedy �wiat si� mo�e nie sko�czy. Id�c w�r�d m��w, liczymy si� z tym. Umiemy wytrzyma�, kiedy kt�ry� z nas umiera, cho� jest nam ci�ko. Ale nie damy rady, gdy ty b�dziesz mi�dzy nami. Zabicie Pie�niarza nie b�dzie ju� najwa�niejsze. Najwa�niejsze b�dzie, �eby� ty wr�ci�a �ywa. Cho�by nawet mia�o si� nie uda�. My, Ludzie Ognia, chronimy swoich i nic na to nie umiemy poradzi�. Teraz mo�emy udawa�, �e jeste� zrodzona do �elaza i wojny jak ka�dy z nas. Ale kiedy zacznie la� si� krew, b�dziemy my�le� tylko o tobie. Tak ju� jest. To nie wszystko. B�dziesz bardzo dzielna i b�dziesz nam pokazywa�, �e radzisz sobie lepiej ni� my. B�dziesz si� popisywa�. A my b�dziemy ci dotrzymywali kroku. B�dziemy si� popisywali przed tob�. A w ko�cu zadurzymy si� w tobie. Popatrz na Ulfa! Tylko na niego popatrz! Jak nas poprowadzi, je�li b�dziesz mi�dzy nami? B�dzie musia� wydusi� z nas wszystkie si�y, a ju� widz�, �e b�dzie my�la� tylko o tym, czy masz suchy ten chudy ty�ek, czy ci ciep�o i czy nic ci nie grozi. Czy� �lepa, kobieto? Zapada ci�ka cisza.

Mam wra�enie, �e si� rumieni�, i walcz� z ch�ci� rozbicia Grunaldiemu rudego �ba.

Warfnir chrz�ka z zak�opotaniem i zagl�da do dzbana, Grunf lustruje z wielk� uwag� trzymany w d�oni kawa�ek pieczonego mi�sa.

� To Ulf b�dzie prowadzi� t� wypraw� i chc� wiedzie�, co on o tym s�dzi � m�wi Sylfana i mierzy mnie uwa�nym wzrokiem sarnich oczu.

� Nie idziemy do bitwy. Idziemy zakra�� si� i zabi�, a to znacznie trudniejsze. Dla nas wszystkich. Jednak to, co m�wi Grunaldi, to prawda. Wiem, �e ty sobie poradzisz. Nie wiem jednak, czy my sobie poradzimy. Powiem tak: jeste� siostr� styrsmana. My�lisz, �e Atleif nie chcia� i��? K��cili�my si� ca�y wiecz�r. Zrozumia�, �e jest potrzebny Ludziom Ognia. Wi�c nawet nie wszed� do ciemnej komnaty, bo kto� musi tu by� razem z nimi. Z tob� jest podobnie. Co b�dzie, je�li on zginie?

� Ludzie Ognia wybior� nowego styrsmana � odpowiada dziewczyna niepewnie.

� Kiedy�. Gdy b�d� mogli si� naradzi�. Tymczasem jednak to jego siostra b�dzie musia�a ich poprowadzi�. Styrsman zdecyduje. Je�li Atleif si� zgodzi, mo�esz i��.

� Nie odpowiedzia�e�, co sam o tym s�dzisz.

� Bo teraz jest czas, kiedy trzeba zabi� kr�la W�y. Nic wi�cej si� nie liczy. Tak�e to, co s�dz� o takich sprawach. Powiem tak: chc�, �eby� �y�a, Sylfano. Je�li p�jdziesz z nami, nie wiem, jak to b�dzie. Chc� m�c wr�ci� i znowu zobaczy�, jak ta�czysz z ogniem.

Wychodz� potem na kru�ganek, zapalam fajk� i patrz� na dziedziniec pe�en kr�c�cych si� ludzi. Sadyba jest du�a, ale w obliczu najazdu W�y dos�ownie p�ka w szwach. Do wychodk�w i �a�ni wieczne kolejki, trudno doliczy� si�, czy wystarczy zapas�w, mimo �e wszyscy przywie�li, co tylko zdo�ali za�adowa�. Staram si� skoncentrowa� na kie�kuj�cym w g�owie planie, ale jako� mi ci�ko na sercu. Grunaldi mo�e mie� odrobin� racji. Kiedy w powietrzu wisi mo�liwo��, �e M�wi�ca P�omieniem, sarnia dziewczyna p�jdzie z nami, ju� zaczynam wprowadza� korekty w plan, bo wydaje si� zbyt ryzykowny.

Wychodzi sk�d� w korytarzu i bezceremonialnie wpycha mnie do jakiej� izdebki, gdzie siedzi kilka kobiet, chyba niewolnych, i szyj�. Szyj� ubrania i futra, kt�re zam�wi�em.

� Id�cie st�d! � fuka na nie. Zostajemy sami. Trzyma d�o� na mojej piersi, �ciskaj�c dwoma palcami po�� kaftana, jakby si� spodziewa�a, �e czmychn�.

� Chc� us�ysze�, co o tym s�dzisz, kiedy nie musisz my�le�, �e kto� inny s�ucha. Powiedz mi: Sylfano, id� ze mn�, albo: Sylfano, zosta� w domu. To proste.

� Sylfano � m�wi� � zosta� tam, gdzie znajd� ci� �yw�, je�li sam prze�yj�.

Odpycha mnie lekko.

� Dobrze, zostan�. Ale tylko dlatego, �e tak powiedzia�e�. Nawet nie pr�buj zgin��. Masz wr�ci�.

� Sylfano... M�g�bym by� twoim dziadkiem. Parska �miechem i bierze si� pod boki.

� Wygl�dam na g�upi�?!

Wzdycham.

Kolejna rozmowa na osobno�ci odbywa si� z Atleifem. Tym razem w zbrojowni, gdzie rozk�adam na wielkim, d�bowym stole mordercze kawa�ki �elaza.

� Moja siostra... � powiada Atleif. Zaciskam z�by. Kolejny b�dzie mnie swata�? � Narobi�a rwetesu, a teraz chodzi jaka� weso�a. Kto j� zrozumie?

� Styrsmanie... Kaza�em jej zosta� w domu, mimo �e chcia�a i�� tak samo jak ty. Nie wiem, z czego si� cieszy.

� W�a�nie dlatego, �e ty co� jej kaza�e�. Jest uparta. Jak co� sobie wbije do g�owy... Ulfie, tylko ona mi zosta�a. Ojciec zgin�� na zamorskiej wyprawie, a matk� zabili W�e, kiedy broni�a naszej ziemi. Gdy us�ysza�em, �e Sylfana chce i�� z tob�...

� Powiedzia�a, �e zostaje. Nie musisz si� martwi�.

� Nie o to chodzi. Ja chcia�em, �eby posz�a.

� Jak to?! � Chowam n� do pochwy i patrz� na Krzemiennego Konia badawczo.

� Mo�liwe, �e z tego samego powodu, dla kt�rego ty chcesz, �eby zosta�a. My�la�em, �e z tob� b�dzie bezpieczniejsza. Je�li W�e rusz� na nas z tymi pie�niami i cudami, mo�e b�dziemy musieli cofa� si� na p�noc.

� Je�li W�e rusz�, to b�dzie znaczy�o, �e my nie �yjemy.

� Niekoniecznie. Mo�e wam si� nie uda�, a mimo to prze�yjecie. Wierz� w to. A teraz sam nie wiem... My�la�em, �e mo�e ty zdo�asz j� ochroni�.

� Ja si� wybieram tam, gdzie trudno ochroni� kogokolwiek.

Uk�adam na stole ca�y sprz�t, jaki uda�o mi si� zgromadzi�. Dla ka�dego zw�j liny. Ka�dy odcinek ma na jednym ko�cu karabi�czyk z moich zapas�w, na drugim p�tl�. M�j �uk i cztery inne, r�wnie kr�tkie i kompaktowe. Nie byli w stanie skopiowa� mojego, ale okaza�o si�, �e maj� przyzwoite ma�e �uki podobne do mongolskich, kt�re wo�� na okr�tach. �elazne piramidki z kolc�w tetsubichi. Je�li rzuca� je za siebie w czasie ucieczki, zawsze kt�re� z ostrzy sterczy pionowo w g�r�, a jednocze�nie mo�na przenosi� je bezpiecznie powtykane jedno w drugie. Wykuli mi je niewysocy wyznawcy kowalstwa ze wzg�rza, podobnie jak gwiazdki do rzucania. Miecze. Wybierali�my je godzinami, ka�dy dla siebie. Moje nowe ostrza � dwa bli�niacze pa�asze z p�zamkni�tym jelcem, kt�rymi �wicz� codziennie po trzy godziny. Plecione garoty z rzemieni, no�e, manierki, kubki, miseczki, ca�a sterta zapas�w �ywno�ci. Wszystko wysokoenergetyczne i skoncentrowane. Sery, kt�re maj� ca�kiem przyzwoite, suszone w�dzone mi�so, ciasto, jakby keks, kt�re mo�na je�� przez kilkana�cie dni. Dopilnowa�em, �eby by�o s�odkie, napchane orzechami i kandyzowanymi w miodzie owocami. Na szcz�cie w odr�nieniu od innych moich wynalazk�w to jest dla nich zrozumia�e i nie musz� niczego t�umaczy�. P� �ycia sp�dzaj� na �odziach i trwa�a �ywno�� to dla nich codzienno��.

Poprosi�em o uszycie d�ugich kropierzy dla koni z jednej strony bia�ych, a od wewn�trz br�zowych, podobnie jak p��cienne spodnie i kaftany, kt�re za�o�ymy na futrzane portki i anoraki. Do tego osobne kaptury pozwalaj�ce zas�oni� ca�� twarz. Zak�adane na r�kawice i buty nak�adki z kolcami tekagi, s�u��ce do wspinania si� po �cianach. Sakwy i uprz�e pozwalaj�ce zmie�ci� to wszystko przy sobie. Przez kilka tygodni wszyscy umiej�cy szy� odzie� i sk�ry mieli przeze mnie zaj�cie. Mamy stert� sprz�tu, a przede wszystkim W��czni� G�upc�w. Zamkni�t� w glinianej os�onie i dodatkowo os�oni�t� sk�rzanym futera�em.

Odk�d mamy sprz�t, codziennie ka�� moim skrytob�jcom zak�ada� ca�e oporz�dzenie i ganiam ich w �niegu wok� jeziora. Nocami wykradamy si� i wyrzynamy kilkuosobowe bandy W�y biwakuj�ce na skraju lasu albo kr�c�ce si� po okolicy. Potem bezlito�nie �wicz� towarzyszy w j�zyku migowym i rzucaniu szurikenami.

Sam chodz� nad brzeg jeziora, gdzie jednooki karze� ciska we mnie kamieniami i przekle�stwami.

� Jeszcze raz! � wrzeszczy. � Skoncentruj si�, ty g�upi klocu! Marnujesz tylko resztki pie�ni. �piewaj o tarczy! O tarczy!

Koncentruj� si� wi�c, wizualizuj�, cho� niewiele to daje. Kamienie trafiaj� mnie bole�nie w g�ow� i pier�, ale tarczy nie ma. A przynajmniej na og�. Czasem udaje mi si� odbi� kamie� w powietrzu, lecz nie widz� prawid�owo�ci.

Nauki Kruczego Cienia jednak do czego� si� przydaj�.

� Musisz wiedzie� dok�adnie, co pie�� ma zrobi�. Dok�adnie. Co, z kim, gdzie i kiedy. Wyobra� sobie, �e jest niczym proszek, kt�ry musi ci wystarczy�. Jak s�l. Wsypujesz do zupy szczypt� i ca�a zupa robi si� s�ona. Tylko �e pie�� bog�w to taka s�l, kt�ra mo�e wszystko. No, prawie wszystko. Tyle �e szczypta wystarczy na kocio�ek, lecz na pewno nie posoli jeziora, rozumiesz? Powiedzmy, �e solisz co� pie�ni� bog�w: wsypujesz do zupy i my�lisz o s�onym smaku. Je�li jednak si� pomylisz i zaczniesz my�le� o goryczy albo s�odkim placku, ca�a zupa b�dzie do wyrzucenia.

Przegl�dam jego towary i szukam czego� po�ytecznego, jednak wi�kszo�� z nich nie nadaje si� do u�ytku.

Pie�ni bog�w w czystej postaci, czego� ska�onego moc� uroczyska nie ma w og�le.

� Kupi�e� w��czni� � powiada. � Wykorzystaj j�.

Grodzisko jest zat�oczone i gwarne. Gdyby nie rzadki moment ciszy kt�rego� wieczora, nigdy bym jej nie us�ysza�.

W pierwszej chwili nie zwracam uwagi na d�wi�ki dobiegaj�ce monotonnie zza jakich� drzwi. Do momentu, w kt�rym u�wiadamiam sobie, �e s�ysz� angielskie s�owa, i raptem robi mi si� zimno.

Otwieram drzwi z takim uczuciem, jakbym mia� zaraz zemdle�.

Dziewczynka siedzi za czym�, co przypomina krosna, i prz�dzie. Ma poszarpan� kieck�, ca�� w strz�pach, przez dziury wida� te� krwawe szramy od paznokci na ciele. Widz�, jak ko�ysze mechanicznie g�ow� i bardzo szybko m�wi po angielsku z dziwacznym, kanciastym akcentem. Szczeg�lnie uderzaj�ca jest mo�liwo�� oddzia�ywania �wiadomo�ciowego na aspekty rzeczywisto�ci, kt�re w dawnym systemie postrzegania podlega�y tyranii materialistycznego intelektualizmu, a w nowym �wiecie musz� ust�pi� przed nieintelektywnym zastosowaniem �wiadomo�ci kreatywnej. Dzi�ki wyeliminowaniu aspekt�w odnosz�cych si� do mit�w zmaterializowanej obiektywizacji rzeczywisto�ci, a tak�e i archeokultury odnosz�cej si� do samowytworzonych liczman�w tak zwanej etyki i przywi�zania do jednostkowej indywidualizacji, mo�liwe b�dzie osi�gni�cie etapu super�wiadomo�ci kreatywnej, w pe�ni oddzia�uj�cej na baz� materialn� rzeczywisto�ci i zdolnej do jej kompletnego przekszta�cenia w akcie kreatywno-artystycznym, kt�re to akty stan� si� w pe�ni autonomicznymi bytami fizykalnymi. Jest to �wiat stanowi�cy ostateczny obiektywny dow�d nieistnienia byt�w zobiektywizowanych materialistycznie i mo�liwo�ci kszta�towania zar�wno byt�w �ywych, jak i tworzenia nowych, zgodnie ze stanem super�wiadomo�ci. Dalszym celem by�oby takie kszta�towanie masy spo�ecznej, by wyzwoli� j� z archeokulturowych pseudoogranicze�, od zale�no�ci od warto�ciowania pocz�wszy, po rezygnacj� z koncentracji na micie istnienia osobniczej samo�wiadomo�ci pojedynczej. Dzi�ki temu w dalszym etapie mo�liwe b�dzie stworzenie masy spo�ecznej, zdolnej do osi�gni�cia jedno�ci w super�wiadomo�ci i podejmuj�cej wsp�lne akty kreacji...

Chwytam dziewczynk� za rami� i nagle angielski be�kot urywa si� w p� s�owa. Podnosi na mnie szczurkowat� twarz, syczy �Padlina!", po czym chuda r�czka z zakrzywionymi palcami �miga w moj� stron�. Uchylam si�, wi�c pruje po�amanymi paznokciami w�asn� pier�.

To dziewczynka-krab. Znam j�.

Sam j� uratowa�em.

� Biedaczka, ca�kiem niespe�na rozumu � wo�a jaka� niewiasta, wchodz�c do komnatki, i chwyta dziewczyn� za r�ce. � Grunaldi znalaz� j� w lesie. Zupe�nie szurni�ta. Gada, ale nikt biedactwa nie rozumie.

� Ja rozumiem � odpowiadam p�g�osem. To nie ona jest szurni�ta, tylko van Dyken.

Kt�ry w�a�nie pisze ksi��k�.

* * *

� Na co patrzysz? � zapyta�a Cyfral.

Drakkainen siedzia� w os�upieniu na pod�odze swojej izdebki i z nienormalnym zainteresowaniem maluj�cym si� na twarzy ogl�da� swoj� star� jesienn� kurt�, uszyt� przez Synnj� i Sylg� gdzie� w nieistniej�cej chacie w g�rach.

� Przyjrzyj si� � mrukn��. � W kieszeni za pazuch� by�o zawini�tko z jagodami. Teraz ca�a kurtka, zawini�tko, nawet b�oto, kt�rym by�a pokryta, dosta�o po�wiaty. Przesz�o pie�ni� bog�w! Mam magiczn� kurtk�, Cyfral. To jest jak promieniowanie. Mo�na umie�ci� co� bogatego w pie�� bog�w w beczce i po jakim� czasie masz beczk� pe�n� magicznej cieczy. Przynajmniej tak podejrzewam. Ewentualnie to mo�e oznacza�, �e si� zachowuje jak mikroorganizmy.

� I co z tym chcesz zrobi�?

� Oczy�ci� kurtk� � powiedzia�. � A potem do wody jeszcze wrzuci� jag�dk�.

� Kruczy Cieniu � zacz�� uroczy�cie Drakkainen, podaj�c kar�owi solidny anta�ek � odpowiesz mi raz na pytania bez kr�cenia, przekomarzanek i g�upstw?

� Je�li b�d� wiedzia� i je�li zadasz pytania, na kt�re da si� odpowiedzie�. Mam zawiesi� Grot Prawdy?

� Objesi sebe ovo na kurcu � powiedzia� Drakkainen. � W jaki spos�b mo�na przenie�� si� gdzie� pie�ni� bog�w? Gdzie� daleko. Znikn�� tu, a pojawi� si� gdzie indziej? Wiem, �e to mo�liwe.

� Mo�liwe, ale trudne. Musisz mie� moc uroczyska. I to sporo. Musisz da� j� ziemi, na kt�rej stoisz. Poza tym musia�by� mie� to miejsce przed oczami co do �d�b�a trawy i jednego kamyczka. Musia�by� zna� tam ka�dy kawa�eczek ziemi pod swoimi nogami. Tak dobrze, �eby po zamkni�ciu oczu zobaczy� wszystko jak �ywe. No i musia�by� chcie� si� tam znale��. Nikt nie zna tak dobrze �adnego miejsca. Zwyczajne wspomnienie czego�, gdzie si� by�o, nie wystarczy. Jeden b��d i rozniesie ci� na kawa�ki. Przeniesiesz si�, ale jednocze�nie we wszystkie strony. Pie�� bog�w nie zrozumie, gdzie chcesz i��.

� A mog� przenie�� si� na koniu? W ubraniu? Uzbrojony?

� Tak. Je�li ju� ci si� uda, to ze wszystkim, czego si� trzymasz.

� A je�li bym z�apa� ciebie? Przenie�liby�my si� obaj?

� Mo�e. Gdybym by� Pie�niarzem, wiedzia�, co si� dzieje, i pami�ta�, �eby o niczym nie my�le�. Normalny cz�owiek przestraszy si� i zaburzy nut� pie�ni bog�w. I koniec. Ale nie my�l o tym. To, �e pami�tasz jakie� miejsce, bo w nim by�e�, to za ma�o. O wiele za ma�o. Rozlecisz si�.

� Anta�ek jest tw�j, Kruczy Cieniu. Co� bym jeszcze od ciebie kupi�. Poka� ten sw�j w�z. Szczeg�lnie zio�a.

Cie� wyszczerzy� si� w najoble�niejszym ze swoich u�miech�w.

� Chcesz, �eby dziewka by�a ci powolna?

I tak opu�cili�my ostatnie miasto w Amitraju, gdzie tysi�ce uciekinier�w czeka�o na kosy rydwan�w i ostrza ��mijowego" tymenu. Wyjechali�my z pokrytego namiotami przedmie�cia otoczeni przez dwie dziesi�tki wielkich, uzbrojonych Kebiryjczyk�w na baktrianach. Tym razem nikt nie wodzi� za nami wzrokiem ani nie chwyta� za tr�zle, �eby �ebra� o jedzenie. Zb�je za wszelk� cen� starali si� nas nie widzie�, odwracali g�owy lub podpierali w zamy�leniu twarze r�koma tak, by zas�oni� oczy. Uciekinierzy nawet nie pr�bowali do nas podchodzi�.

Po drodze N�Goma zmusi� nas, by�my sprzedali wierzchowce.

� Nie prze�yj� w piaskach � powiedzia�. � B�dziecie jecha� na ornipantach. Tylko one i baktriany umiej� przetrwa� w ergu. Mo�e jeszcze onagery. Konie pad�yby po kilku dniach.

Zaprowadzi� nas do kogo�, kto wzi�� konie bez gadania i zap�aci� z�otem. Po cztery dirhamy za konia. To by�a dobra cena, ale nie mieli�my z�udze�, co oznacza teraz w Nahilgy�. Konie sz�y na rze�. Zmienione w paski suszonego mi�sa b�d� mia�y cen� swojej wagi w z�ocie. Mimo to czuli�my si� okropnie.

Benkej zni�s� to najgorzej. Wys�ucha� wie�ci z nieruchom�, kamienn� twarz�, a potem d�ugo g�adzi� swojego wierzchowca po pysku, tuli� si� do niego, szepta� co�. Kiedy kupiec podszed� do niego, tropiciel nagle jednym ruchem wydoby� n� i wbi� koniowi za uchem. Gest by� szybki niczym b�ysk. Zwierz� run�o na kolana jak ra�one piorunem, a potem zwali�o si� na bok. Benkej przykl�kn�� jeszcze przy nim, pog�adzi� jego chrapy i odszed� bez s�owa, z zakrwawionym no�em w d�oni. Przechodz�c, tr�ci� kupca barkiem tak, �e przewr�ci� go na ziemi�. Tamten podni�s� si�, popatrzy� za odchodz�cym tropicielem, ale nie o�mieli� si� powiedzie� ani s�owa.

Benkej nawet nie chcia� spojrze� na pieni�dze, w ko�cu zabra� je dla niego Hacel. Hebzaga� usiad� w oddali na kamieniu ty�em do nas i nie odzywa� si�, tylko patrzy� gdzie� w przestrze�.

� To Amitraj � wyja�ni� Hacel, chowaj�c monety w zanadrze. � Dla niego ko� by� niczym brat. Nie pozwoli�by, �eby jaki� obwie� t�uk� to zwierz� m�otem albo podrzyna� mu gard�o. Nawet do niego nie podchod�cie. Spotka�a go wielka krzywda. Musi by� sam.

Jeszcze kiedy maszerowali�my do obozu N�Gomy, widzia�em, pomimo naci�gni�tego na twarz kaptura zwiadowcy, �e Benkej p�acze bezg�o�nie.

Ob�z N�Gomy znajdowa� si� kilka godzin marszu od miasta, w w�skim w�wozie, gdzie p�yn�� niemrawy, w�ski strumyk, nie wi�kszy ni� struga wody ciurkaj�ca z przewr�conego dzbana, ale to i tak wystarczy�o, by w dole szumia�y krzewy i palmy.

Niemal ca�e dno jaru zastawione by�o pakami i workami, wsz�dzie kr�cili si� Kebiryjczycy w br�zowych i czerwonych pustynnych p�aszczach, rycza�y baktriany, w po�piechu zwijano ostatnie namioty.

Nad tym wszystkim od czasu do czasu ni�s� si� przera�liwy odg�os przypominaj�cy ryk tr�by ko�cz�cy si� d�wi�kiem, jakby turkotu ci�kiego wozu taborowego jad�cego po belkach.

� Ornipanty � wyt�umaczy� Brus. � Widzia�e� je kiedy� z bliska?

Zaprzeczy�em.

Rzeczywi�cie nie widzia�em i my�l o tym, �e b�d� mia� na jednym z nich jecha�, nape�nia�a mnie niepokojem. Robi�em ju� r�ne rzeczy, ale nie wiedzia�em, czy z tym sobie poradz�. Mia�em dosi��� olbrzymiego pustynnego ptaka, kt�ry potrafi� zabi� dziobem skalnego wilka.

Co jeszcze mia�em robi�? Brus oczywi�cie sprawia� wra�enie, jakby wszystko ju� widzia� i je�dzi� na wszystkim, co ma nogi.

� Najbardziej trzeba uwa�a� przy wstawaniu � oznajmi�. � Potem jest ju� �atwiej.

Gdy szli�my dnem w�wozu, st�paj�c po ska�ach w�r�d krzak�w i cierni, wszystko wydawa�o si� �atwe. Ot, wojna. Trzeba b�dzie podr�owa� na ornipancie. Jednak gdy wyszli�my na kamienist� �ach� i zobaczy�em jednego z Kebiryjczyk�w, kt�ry przejecha� przed nami na grzbiecie ornipanta z lanc� w d�oni, nogi po prostu wros�y mi w ziemi�.

Kebiryjczyk siedzia� jak na dachu domu, o dwie d�ugo�ci ros�ego m�czyzny nad ziemi�, zakrzywiony dzi�b ptaka, w kt�rym zmie�ci�bym si� na d�ugo��, a mo�e nawet zdo�a� usi���, wznosi� si� jeszcze wy�ej. Za siod�em mia� co� w rodzaju palankinu, nad kt�rym na wygi�tych pr�tach rozpi�to sk�rzany daszek. Wy�szy o g�ow� od normalnego m�czyzny je�dziec wygl�da� na ptaszysku jak karze�ek.

Kebiryjczyk podjecha� do nas, wielkie tr�jpalczaste �apy uderzy�y przed nami o �wir. Moja g�owa si�ga�a mo�e do kolana stwora, ale na pewno nie wy�ej. Nic nie powiedzia�em, lecz nabra�em pewno�ci, �e dr�� mi nogi. Od zako�czonych zakrzywionymi pazurami palc�w do wbijaj�cego si� w �wir ostatniego tylnego szpona d�ugo�ci rogu wielkiego bawo�u, stopa ornipanta mierzy�a dobre cztery kroki.

Ptak zako�ysa� �bem, oplataj�ce dzi�b dziwaczne tr�zle zadzwoni�y sprz�czkami, po czym dzi�b rozwar� si� i zabrzmia� g�uchy turkot, od kt�rego zadzwoni�o w uszach. Twarz owia� mi okropny smr�d, niepodobny do niczego, co czu�em dot�d.

� Ta khaa! � wrzasn�� Kebiryjczyk, t�uk�c potwora po kolanach ko�cem lancy. � Ta khaa!

Ornipant zadrepta� w miejscu, rozrzucaj�c kamienie wielko�ci du�ych owoc�w, targn�� �bem i zaturkota� w�ciekle. Grube jak s�upy nogi z�o�y�y si� do ty�u i ptak niech�tnie siad� na ziemi, gniot�c niewielkie drzewko. Wydawa�o mi si�, �e �wirowate dno w�wozu drgn�o.

Kiedy je�dziec zacz�� schodzi� z grzbietu ornipanta, zauwa�y�em jeszcze, �e strzemiona s� podw�jne i uk�adaj� si� w drabink�. Inaczej nie da�oby si� wspi�� na grzbiet b�d�cy istn� poros�� szorstkim, p�owym pierzem g�r�.

Ptak odchyli� na grzbiet nag� szyj� d�ugo�ci ros�ego ch�opa, po czym obr�ci� g�ow� bokiem, �ypi�c na mnie oczyskiem wielko�ci talerza. B�ysn�a niebieskawa powieka. Prze�kn��em �lin�.

� Nietrudne, tylko musi wiedzie�, kto tu jest panem � powiedzia� Kebiryjczyk, wr�czaj�c mi lanc�. Cofn��em si� p� kroku. � Inaczej zacznie bryka�.

Wyobrazi�em sobie, jak ornipant bryka i zrobi�o mi si� niedobrze.

� �Ta khaa" � siada�, �rahii" � spok�j, �mbajo" � biec, �haja" � naprz�d, �ahima" � szybciej, �kusita" � lewo, �hume" � prawo. St�j � �simanga" albo �smiii"... � wyrecytowa� Kebiryjczyk. � �atwe. Teraz zrobimy k�eczko. Siadaj przede mn�, poka��, jak robi� lanc�. �atwe. Zapami�ta�e�?

Na szcz�cie po raz pierwszy spad�em ju� przy wstawaniu, dlatego si� nie zabi�em. Za drugim razem polecia�em z grzbietu jad�cego potwora i wygl�da�o jakbym run�� z dachu, ale zdo�a�em z�apa� sie� okrywaj�c� boki, a potem trafi� nog� w strzemi�.

To by�a najkr�tsza nauka �wiata. Do wymarszu zosta�a mo�e godzina, a ja wci�� uczy�em si� zapina� ogromne, acz niezbyt ci�kie siod�o i powtarza�em w k�ko komendy: �ta khaa, haja, simanga..."

Przy wstawaniu nale�a�o z ca�ej si�y trzyma� wielki, stercz�cy ��k z uchwytami, ale Brus si� myli�. Kiedy stw�r siada�, by�o jeszcze gorzej. Gdy opada� na kolana, mia�em wra�enie, jakbym zlatywa� na ty�ek z miejskiego muru.

W obozie narasta� chaos, sk�adano i wieszano na grzbietach baktrian�w ostatnie paki, zaczynano ustawia� zwierz�ta w d�ugi w��, jeden za drugim.

� Zwija�! � wrzeszcza� N�Goma, jego ptak przeszed� nade mn� jednym d�ugim krokiem, wygl�da� jak o�ywiona wie�a. � Ahima, n�te!

Gdy uda�o mi si� przejecha� prosto kilka krok�w, a potem zawr�ci�, by�em dumny, jakbym dokona� czego� nadzwyczajnego.

� Wracaj, wszawe ptaszysko! � wrzeszcza� Hacel, wywijaj�c w�ciekle lanc�, mijaj�c mnie na truchtaj�cym ornipancie, kt�ry najwyra�niej udawa� si� do Nahilgy�.

Kazano mi jecha� z prawego boku karawany, blisko czo�a, i trzyma� si� w jednej trzeciej d�ugo�ci. I�� r�wno i nie zbacza�. To wszystko.

Nieko�cz�cy si� w�� rycz�cych baktrian�w, ludzi i onager�w wychodzi� z w�wozu, a ja patrzy�em na to z ptaka, niczym ze szczytu wie�y.

Siod�o obejmuj�ce grzbiet u samej szyi stwora by�o w gruncie rzeczy wcale wygodne, zw�aszcza kiedy zacz��em odkrywa�, co do czego s�u�y. Cz�� znajduj�ca si� przede mn� przypomina�a ko�skie siod�o, tylko bardzo g��bokie i z wysokim ��kiem z przodu. Z ty�u, na grzbiecie znajdowa�o si� szerokie le�e obite sk�r� i wypchane w�osiem, po bokach mia�o por�cze i pewnie nawet da�oby si� na nim spa�, gdyby przemie�ci� nogi do przodu.

Moje baga�e obwiesza�y boki ornipanta, ale nie wygl�da�o na to, �eby bodaj zauwa�y� jaki� ci�ar. Mia�em buk�ak z wod� i torb� z gar�ci� pask�w mi�sa oraz suszonych owoc�w. Daszek nad g�ow� rzuca� cie�, mog�em te� spu�ci� z bok�w dodatkowe zas�ony.

Tyle tylko, �e nie potrafi�em przywykn�� do rytmu d�ugich krok�w ptaka, kt�re szarpa�y mn� na boki, i ca�y czas musia�em trzyma� si� kurczowo, �eby nie spa��. Nie stracili�my jeszcze w�wozu z oczu, jeszcze nie pojawi� si� w nim koniec karawany, a ja czu�em ju�, �e z wysi�ku t�ej� mi wszystkie mi�nie.

Ci Kebiryjczycy, kt�rzy tak jak my dosiadali ornipant�w, sprawiali wra�enie, �e jazda nie kosztuje ich najmniejszego trudu. Wp�le�eli w palankinie, zaplataj�c nogi na ��ku, i leniwie kierowali ptakiem, ledwo poruszaj�c d�ugimi wodzami albo szturchaj�c go od niechcenia lanc�. Wygl�dali, jakby powozili bryczk� zaprz�on� w powolne onagery, kt�re same wiedz�, dok�d i��.

Ja co chwil� myli�em komendy, rzemienie pl�ta�y mi si� w d�oniach i niemal gubi�em lanc�.

� Chyba lepiej si� bijecie ni� powozicie � zawo�a� kt�ry� z je�d�c�w. � Bo kiepska z was b�dzie eskorta!

Spojrza�em na niego ponuro, spocony, obola�y i rozpaczliwie walcz�cy o utrzymanie si� w siodle. Nie mog�em marzy� o tym, �e wdrapi� si� do palankinu, bo spad�bym natychmiast. Nie mia�em nawet czasu, �eby mu co� odkrzykn��.

My�la�em, �e Nahel Zym to niesko�czone, martwe morze piasku, tymczasem jechali�my po prostu pustkowiem pe�nym ska�, kamieni, k�p trawy i jakich� drzew rosn�cych to tu, to tam. Specjalnie nie r�ni�o si� od stepu, kt�rym dotarli�my do miasta.

Ornipanty sz�y bardzo szybko. Za szybko, bo jeden krok ptaka to kilkana�cie ludzkich, a trzeba by�o w�drowa� r�wno z krocz�cymi dostojnie baktrianami.

� Nie wychod� z szyku! � wrzeszcza� kto� co chwil�.

� Rahii... � wychrypia�em, �ci�gaj�c wodze. Potw�r obr�ci� ogromny �eb, spogl�daj�c na mnie z oburzeniem.

W�dr�wka przez pustyni� na grzbiecie ogromnego ptaka, to co�, co trwa w niesko�czono��, kiedy si� j� prze�ywa, ale potem niewiele jest do zapami�tania i jeszcze mniej do opowiedzenia.

By�y tylko uderzenia ogromnych �ap o ziemi�, kt�re czu�em przez ca�y grzbiet, jakby kopano mnie w ty�ek, sun�ce nisko na dole ska�y i krzaki, �ar bij�cy z rozpalonego niczym morze rt�ci nieba, muchy kr���ce wok� twarzy i nieko�cz�cy si� w�� jucznych zwierz�t.

Cz�� nios�a zapasy jedzenia, wody i paszy, cz�� grube, prostok�tne p�yty soli zapakowane w sk�rzane worki, cz�� jeszcze jakie� inne paki i tobo�y. Zwierz�ta by�y ob�adowane tak, �e nie wida� by�o spod �adunku ich grzbiet�w, a mimo to sz�y r�wno i niepowstrzymanie, jakby wcale nie czu�y ci�aru.

Marsz ci�gn�� si� bez ko�ca. Czu�em b�l grzbietu, ud, karku, a wr�cz ka�dego palca zaci�ni�tego kurczowo na rzemieniu wodzy.

Po jakim� czasie b�l przesta� mi a� tak bardzo doskwiera�, bo zacz��em cierpie� na md�o�ci. Siod�o ko�ysa�o si� nie tylko na boki, ale te� w prz�d i w ty�, �eb ptaka przy ka�dym kroku d�ga� powietrze dziobem.

Po kolejnej niesko�czono�ci zwymiotowa�em z siod�a, lecz nie mog�em si�gn�� po buk�ak z wod�. Czu�em, �e je�eli cho� troch� zmieni� pozycj�, ze�lizgn� si� z grzbietu i skr�c� kark.

Ptak kroczy� przed siebie, kto� co chwil� na mnie krzycza�, �e wypadam z szyku, �o��dek mia�em jak wype�niony octem i zwi�zany w w�ze� niczym stara szmata, s�o�ce pali�o sk�r�, nawet wiatr przypomina� podmuch z pieca, i tak bez ko�ca.

Bez ko�ca.

Pami�tam, �e w kt�rym� momencie doskonale wiedzia�em ju�, �e nie do�yj� postoju.

Wielka �mija u�o�ona z ludzi i zwierz�t wi�a si� po pustyni. Na wsch�d. Na Erg Kra�ca �wiata.

Tak, jak wi�d� mnie m�j los.

Po po�udniu wci�� spogl�da�em na s�o�ce, kt�re zdawa�o si� by� przyklejone na sta�e do niebosk�onu, zupe�nie jakbym chcia� �ci�gn�� je si�� za horyzont.

Zatrzymali�my si� na popas, dopiero kiedy by�o na d�o� nad horyzontem. W�� zwierz�t zacz�� zwija� si� w spiral�, baktriany rycza�y, Kebiryjczycy wykrzykiwali komendy. A my je�dzili�my na ptakach wok�, wzbijaj�c k��by py�u. Trwa�o to ca�� wieczno��.

Kiedy wskazano mi miejsce i po d�u�szej awanturze uda�o mi si� zmusi� ornipanta, by usiad�, po prostu spad�em z siod�a na piach. Dr��ce z wysi�ku nogi nie zdo�a�y mnie utrzyma� i nadal ko�ysa�o mi si� w g�owie. Tyle osi�gn��em, �e zanim run��em, zdo�a�em odpi�� buk�ak.

� Rozsiod�aj go! � wrzeszcza� jaki� Kebiryjczyk. � Musisz mu da� je��. Musi wiedzie�, kto go karmi.

Karm� mieszano w wielkich, drewnianych st�gwiach. By�a to ��toszara kleista masa, wydaj�ca z siebie okropny smr�d.

� Zosta�y napasione przed drog� � powiedzia� Kebiryjczyk mieszaj�cy w dzie�y drewnian� lag�. � Ka�dy ze�ar� ze trzy krowy. Teraz nie potrzebuj� du�o je�� ani pi�. Wystarczy im durra z t�uszczem, popio�em, krwi� i suszonymi szczurami. Lep kule. Du�e, takie jak twoja g�owa. �ci�nij, nie mog� si� rozpada�. Jeszcze. Na jednego ptaka bierzesz trzy kule. Podajesz do dzioba na ko�cu lancy. Tylko ostro�nie, nie mo�e widzie� wszystkich naraz. I nie pozw�l mu wsta�.

W pustyni woda jest tylko do picia i nawet w�wczas wydzielaj� jej sk�po.

I wtedy cz�owiek dowiaduje si�, co to znaczy nie m�c si� umy�. By�em lepki od wyschni�tego potu, d�onie mia�em pokryte zje�cza�ym t�uszczem i na sto krok�w cuchn��em szczurz� padlin�.

Nakarmi�em besti�, podaj�c cuchn�ce przysmaki na ko�cu lancy, uwa�aj�c, �eby nie skaleczy� ornipantowi �ba, bo uprzedzono mnie, �e wtedy �si� ze�li". Ptak po�yka� kule paszy wielko�ci �redniej dyni w ca�o�ci, przymykaj�c oczy i podrzucaj�c zadartym dziobem. Widzia�em, jak przesuwaj� mu si� wzd�u� prze�yku.

Kiedy ju� zdj��em siod�o, nakarmi�em ornipanta i od�o�y�em lanc�, dopiero mog�em zwali� si� na piach w cieniu w�asnego palankinu i przez d�ugi czas le�a�em jak nie�ywy. Mia�em wra�enie, jakby mnie obito, potem skopano i na koniec powleczono po �wirze.

� Dasz rad� wsta�? � zapyta� Brus. � Rozpalili�my ogie�. Trzeba co� zje��.

Przewali�em si� na bok i wsta�em, niczym niedok�adnie wskrzeszony trup. Wci�� kr�ci�o mi si� w g�owie.

Przeszed�em za Brusem przez ob�z pe�en Kebiryjczyk�w, s�ysz�c obc� mow�, patrz�c na kl�cz�ce wok� cudaczne stwory i s�ysz�c dziki �piew p�yn�cy od innych ognisk. Czu�em si� dziwnie obco i dopiero tu dotar�o do mnie, jak jestem samotny.

Dlatego kiedy podszed�em do udaj�cych ognisko tl�cych si� plack�w wyschni�tego nawozu, gdzie siedzieli moi ludzie, poczu�em, jakbym znalaz� rodzin�. N�Dele poda� mi bez s�owa czark� �wie�ego naparu, w jednym kocio�ku bulgota� rzadki, piekielnie ostry hyszmysz, w drugim parowa�a papka z durry. Innych naczy� nie by�o. Nale�a�o si�gn�� po troch� durry ze wsp�lnej misy, umoczy� w sosie i wrzuca� do ust. Wytar�em d�onie piaskiem, ale poza tym, �e pokry�y si� przylepionym py�em, nadal cuchn�y.

� Dobry wiecz�r � powiedzia� grzecznie jaki� nieznany mi Kebiryjczyk, podaj�c nam buk�ak. � Njambe N�Goma przesy�a eskorcie wino palmowe. Njambe N�Goma martwi si� o ch�opaka. M�wi, �e mo�e nie prze�y�. St�d jeszcze mo�na wr�ci�. Njambe N�Goma got�w mu w takim razie sprzeda� jednego baktriana.

� Dzi�kujemy � odpar� Brus. � Powiedz njambe N�Gomie, �e ch�opak nie mo�e wr�ci�. Nikt z nas nie mo�e. P�jdziemy z wami a� za erg. Mosu kando!

� Olimwenga usuri � westchn�� przybysz. � Je�li tak, njambe N�Goma m�wi, �ebym pom�g� ch�opakowi ig�ami. To usunie wyczerpanie i pomo�e mu odpocz��. Potrafi� te� zabra� md�o�ci. Cztery ig�y i b�dzie jak nowy.

Skamienia�em. Ociekaj�ca sosem kulka durry utkwi�a mi nagle w gardle, jakby uros�a do wielko�ci mojej g�owy.

� Dzi�kujemy � rzek� Brus spokojnie. � Lecz ch�opak nie mo�e leczy� si� ig�ami. Podzi�kuj njambe N�Gomie za trosk�, ale tak musi by�.

� Szkoda, �e tak si� boicie igie� � powiedzia� N�Dele, kiedy tamten sk�oni� si� i odszed�. � To naprawd� pomaga. Pami�tam, jak kiedy�...

Snop kopn�� go w nog�, rozlewaj�c mu napar, i zrobi� kilka szybkich gest�w. Aligende zamilk� i opu�ci� g�ow�, jakby ze wstydem. Kto� poda� mi buk�ak z winem.

Zanim poszed�em spa�, zobaczy�em, �e Brus siedzi samotnie na skale tu� za obozem i wpatruje si� w nocne niebo. Podszed�em do niego jak najciszej, ale jak zwykle odezwa� si�, tak jakby mia� oczy nad karkiem i wiedzia�, �e stoj� za nim.

� Pal� fajk� i patrz� na zach�d. Tam, sk�d przyszli�my. Wszystko w porz�dku.

� Uda�o si�. Opu�cili�my kraj, tak jak mia�o by� � powiedzia�em. � Zosta�o jeszcze troch� wina.

� Tam, gdzie mierzy grot Strza�y Zachodu, daleko, zosta�a Fataya � odpar�. � Sama w swojej wie�y. Sama ze swoj� bogini�. Swoj� Pramatka. Fataya... Wci�� ma kawa�ek mojej duszy.

Odwr�ci� si� do mnie.

� To nic, Ard�uk. Nie zmieniam si� w kap�ana Czekedeja. To tylko t�sknota. T�sknota jest ludzka. Pustynia j� wywo�uje. Wielebny Mrok m�wi�, �e to minie. I pewnie minie, ale...

Podci�gn�� r�kaw, pokazuj�c purpurowe znami� wielko�ci dirhama.

� Im bardziej si� oddalam, tym bardziej boli. Zamilk� na chwil�.

� Olimwenga usuri... Tak m�wi� Kebiryjczycy. My w takich razach m�wimy, �e jest nam przykro, a oni, �e ��wiat jest pod�y". Tak samo jak my uwa�aj�, �e nic nie mo�na poradzi� na to, jaki jest �wiat. To �ywio�. Jest, jaki jest. Trzeba po prostu nauczy� si� z nim boryka�. A ona... oni uwa�aj�, �e powinno by� inaczej. Oni s�dz�, �e pod�y �wiat nale�y spali� i zbudowa� taki, kt�ry nie b�dzie pod�y. Chyba im si� nie uda...

� Nie widzia�e� tego ich �wiata? � zapyta�em. � W wie�y, na ulicach miast? W Maranaharze? I co? Jest lepszy? Nasz �wiat bywa pod�y i bywa pi�kny. Zdarzaj� si� rzeczy z�e i dobre. A ten ich jest tylko pod�y. Nie mo�e by� inaczej, bo jest wymy�lony.

� Wiem, M�ody Tygrysie. Wiem. Po prostu siedz� i pustynia do mnie m�wi... Olimwenga usuri...

Kiedy szed�em spa�, wci�� mia�em przed oczami twarz Brusa. Drugi raz tego dnia zobaczy�em, jak niez�omny wojownik p�acze. I nie chcia�bym tego wi�cej ogl�da�.

Kolejny dzie� by� podobny do poprzedniego, z t� r�nic�, �e pierwszego dnia siada�em na siodle ornipanta wypocz�ty, a drugiego czu�em, jakbym mia� sto lat i cierpia� na reumatyzm.

Poza tym wszystko by�o takie samo. P�on�ce �arem niebo, muchy, b�l mi�ni, szarpi�ce ko�ysanie grzbietu ptaka i lanca w zm�czonej d�oni.

Nieko�cz�cy si� w�� ludzi i zwierz�t wij�cy si� przez kamienist� pustk�.

Dopiero trzeciego dnia co� si� zmieni�o. Nauczy�em si� siedzie� swobodniej, rozlu�ni�em palce zaci�ni�te na rzemieniach, a nawet o�mieli�em si� si�ga� po potrzebne mi rzeczy powieszone na boku ornipanta. Albo ostro�nie przepe�za� pod palankin. Md�o�ci pojawia�y si� rzadziej. Okaza�o si�, �e dla kogo�, kto od zawsze by� je�d�cem, nie ma w zasadzie znaczenia, czy dosiada ptaka, konia, smoka, czy bawo�u. Po prostu trzeba przywykn��.

Tylko droga wci�� by�a ta sama. Bezkresny step, krzaki i ska�y, wzg�rza ci�gn�ce si� jedno za drugim. I s�o�ce na niebie rozpalonym jak blacha piekarza.

Ale to trzeciego dnia dogoni�y nas rydwany.

Zauwa�y�em je, cho� w pierwszej chwili przysz�o mi g�upio do g�owy, �e te kilka robaczk�w pe�zn�cych rz�dem z odleg�ego wzg�rza na horyzoncie to maruderzy naszej w�asnej karawany.

A potem poczu�em, jak dr�y ziemia i zobaczy�em, �e je�dziec ze stra�y tylnej mknie na rozp�dzonym ornipancie przek�adaj�cym nogi w d�ugich susach, z szyj� wyci�gni�t� przed siebie.

Kebiryjczyk mkn�� wzd�u� karawany a� na czo�o z wrzaskiem:

� Hatara! Hatara!Ngeni nyumaja!

Nic nie zrozumia�em, ale wzd�u� karawany zapanowa� chaos. Podnios�y si� okrzyki, zwierz�ta zacz�y stawa�, rozleg� si� ryk baktrian�w d�ganych lancami, pustynna �mija zacz�a si� zwija� w k��bek jak przy wieczornym popasie.

� Czego on chcia�?! � krzykn��em do Hacla, kt�ry jecha� za mn�. Pokr�ci� g�ow� i bezradnie roz�o�y� ramiona, a potem popuka� si� w czo�o.

� Do obrony! � wrzasn�� kto�. � Rydwany z ty�u! Maj� nas!

Poczu�em, jakby przeszed� mnie nag�y, ognisty dreszcz. Jakbym nagle zmarz�, mimo lej�cego si� z nieba upa�u.

Reszt� pami�ta�em niczym dziwaczny sen.

� Siada�! Siada�! � krzycza� Snop, przebiegaj�c wzd�u� zbijaj�cych si� w kr�g zwierz�t. � Niech nie widz� ornipant�w!

Baktriany szarpane za plecione og�owia siada�y niech�tnie rz�dem, zrzucano z nich pakunki, �eby spi�trzy� jak�� os�on� przed ich bokami.

� G�ciej! Za ska�ami! � wrzeszczeli.

Tropiciele grzebali w swoich workach, wyrzucaj�c na ziemi� splecione w ciasne buchty liny.

Kto� wcisn�� mi kilka �elaznych sk�adanych kotwiczek, ka��c wi�za� je do lin, wi�c rozk�ada�em �elazne z�by i zaplata�em w�z�y przez ucho u do�u ka�dej kotwiczki, mimo trz�s�cych si� r�k.

Wszyscy biegali z �ukami i ko�czanami w r�kach, kebiryjskie wrzaski miesza�y si� z okrzykami tropicieli. Wi�za�em rzemienie i dziwi�em si�, jak czas dziwnie p�ynie. Albo przecieka� mi mi�dzy palcami i by�em niczym og�uszony, albo nagle widzia�em wszystko dziwacznie ostro i wyra�nie, ka�dy kamie� i ka�de ziarno �wiru wok�, jakby �wiat stan�� w miejscu.

� Spok�j! Oni my�l�, �e jeste�my uchod�cami, kt�rzy zgubili drog�! � wo�a� Snop. � To tylko podjazd!

Kto� zabra� mi wszystkie kotwiczki, Hacel i N�Dele wyskoczyli zza �ywego muru zwierz�t i pognali przez puste pole, Benkej pop�dzi� za nimi, taszcz�c zwini�ty �a�cuch przewieszony przez rami�.

� Wracaj do ornipanta! � zawo�a� Brus, rzucaj�c mi ci�ki, ogromny zw�j ciemnej sk�ry. Chwyci�em go w obj�cia i niemal upad�em. � Powie� mu to na bokach i chwytaj �uk!

Znowu musia�em zapina� co� i przywi�zywa� dygoc�cymi palcami, co chwil� spogl�daj�c na najbli�sze wzg�rze. To, co rzuci� mi Brus, okaza�o si� okryw� z grubej, skrzypi�cej sk�ry, pokrytej rzadkim w�osiem z wro�ni�tymi wielok�tnymi rogowymi p�ytkami, podobnymi do p�yt ��wiej skorupy. Te jednak by�y mniejsze, wielko�ci monety i sk�ra pozostawa�a gi�tka, a jednak stanowi�a lepszy pancerz ni� pleciona kolczuga. Sk�ra kamiennego wo�u. Przypi��em j� do siod�a z obu bok�w, tam, gdzie widzia�em �elazne sprz�czki; wystaj�ce do przodu po�y z �atwo�ci� da�y si� zapi�� pod szyj� zdziwionego ptaka, kt�ry wygl�da� teraz jak skrzy�owanie or�a z ��wiem albo bajkowa, gadzio-ptasia chimera.

Odpasa�em jeszcze od siod�a okr�g�� kebiryjska tarcz� z cienkiej, kutej stali i wbi�em j� na sztorc w piasek, a potem przygotowa�em sobie �uk i strza�y.

Tyle tylko zd��y�em, kiedy rydwany wychyn�y na szczyt wzg�rza i stan�y rz�dem w k��bach py�u.

Zapad�a g�ucha cisza.

Na szczycie sta�o pi�� rydwan�w i nie pojawia�y si� kolejne. Zd��y�em zauwa�y� kolczaste bukraniony na �bach zaprz�onych do nich baktrian�w, kt�re upodabnia�y je do potwor�w, i ci�kie kropierze ze sk�ry kamiennych wo��w. Kosy tkwi�y uko�nie w gniazdach na pia�cie ko�a, a nie na obr�czy, �eby nie pogruchota�y si� o stercz�ce wsz�dzie ska�y i kamienie.

�rodkowy rydwan by� najwi�kszy. Wy�szy od innych, na obu burtach tkwi�y uko�nie tyczki z �opoc�cymi tr�jk�tnymi, ��tymi i czerwonymi chor�giewkami, wo�nica sta� w rozkroku, nagi, ubrany jedynie w pancerz z naramiennikami setnika i nagolenice. Za nim po bokach oblizywa�y si� nerwowo dwa bojowe leopardy w kolczastych obro�ach.

Trwa�o to tyle, ile kilka uderze� mojego serca, kt�re znalaz�o si� gdzie� wysoko w gardle.

Wyj��em par� strza� i wbi�em je w ziemi� obok swojej nogi, a potem sprawdzi�em palcem ci�ciw�, kiedy wo�nica najwi�kszego rydwanu wyda� z siebie dziki wrzask, jakby ca�kiem oszala�, i wozy run�y ze wzg�rza, wzbijaj�c k��by py�u.

S�dz�, �e rzeczywi�cie wzi�li nas za przypadkow� grup� uciekinier�w. Rydwany kiepsko nadaj� si� do szturmowania czegokolwiek, ale w po�cigu za uciekinierami albo rozproszon� piechot� nie maj� sobie r�wnych. My�l�, �e dow�dca by� pewien, i� po pierwszej szar�y rozbiegniemy si� w panice po pustyni.

Rydwany toczy�y si� coraz szybciej, ustawiaj�c si� sprawnie w jeden szereg, s�ysza�em ju� narastaj�cy �wist wiruj�cych kos.

� To s� te nowe, z ruchomymi dyszlami � krzykn�� Snop kl�cz�cy za swoim ptakiem nieopodal z �ukiem w r�ku. � Potrafi� zawraca� w miejscu, je�li s� dobrzy!

� Gdzie nasi?! � wrzasn��em do niego rozpaczliwie. Hacel, N�Dele i Benkej, kt�rzy przed momentem wybiegli poza barykad� z baktrian�w, znikli mi z oczu i nigdzie nie mog�em ich wypatrzy�.

� Tam, gdzie trzeba, tohimonie! � odwrzasn�� zagadkowo.

� Rahii! Czeka�! � krzykn�� N�Goma z naciskiem. Kosy wy�y op�ta�czo, doskonale s�yszalne pomimo �oskotu kopyt baktrian�w, i rz�d piekielnych machin zbli�a� si� do nas coraz szybciej.

Pierwsze strza�y wyprysn�y w g�r� w rozpalone niebo, mia�em wra�enie, �e szybuj� powoli i nikomu nie s� w stanie zrobi� krzywdy. Ale po chwili przyspieszy�y i spad�y jedna po drugiej w ci�b� ludzi i zwierz�t.

Uderzy�y tak pr�dko, �e wydawa�o si�, i� wyros�y nagle w�r�d ska� i baktrian�w niczym dziwaczne ro�liny. Rozleg� si� przera�liwy krzyk i zaraz ryk ranionego zwierz�cia.

� Czeka�! � krzykn�� N�Goma. � Nie strzela�, dopu�ci� bli�ej! Ngodani! Rahii!

Kolejne strza�y wytrysn�y w g�r�, zanim spad�y pierwsze. S�ysza�em ich j�kliwe bzyczenie, kiedy wzbija�y si� w niebo, a potem w�ciek�y wizg, gdy uderza�y w ziemi� wewn�trz obronnego kr�gu.

Naci�gn��em �uk i wzi��em na cel najbli�szy rydwan, kt�ry by� ju� o sto krok�w.

Widzia�em k��by py�u, rozp�dzone baktriany wygl�daj�ce jak kolczaste morskie stwory i sylwetk� wo�nicy stoj�cego na przygi�tych nogach, szerok� okut� opask� os�aniaj�c� czo�o i policzki.

� Czeka�! Rahii! � za�piewa� N�Goma g�osem pe�nym napi�cia. � Strzela�, kiedy b�d� was mija�! Od czo�a... po kolei... na wprost... strzelaj!

Wo�nice dopadli do zwini�tej w pier�cie� karawany. Wybrali to miejsce, bo tam dost�pu nie broni�y stercz�ce ska�y. Us�ysza�em chrz�st i �omot, kiedy rozkr�cone kosy jedne po drugich smagn�y os�oni�te tylko baga�ami boki kl�cz�cych baktrian�w.

Rozleg� si� przera�liwy ryk ludzi i zwierz�t pospo�u, buchn�y fontanny rozpylonej krwi i poszybowa�y jakie� strz�py, a rydwany, wykr�ciwszy przed ska�ami, pomkn�y wzd�u� karawany, pryskaj�c co chwil� strza�ami. Gdy posypa�y si� z naszej strony, wybuch� nieopisany zgie�k i chaos.

Pojazdy przewali�y si� o kilkana�cie krok�w ode mnie z wizgiem wiruj�cych ostrzy, obryzguj�c mnie gor�c� krwi�, strzeli�em do pierwszego wo�nicy, potem dwa razy za ostatnim tak szybko, jak tylko zdo�a�em napina� ci�ciw�.

Rydwany min�y nas, rozdzieli�y si�, by objecha� nasz �ywy fort z drugiej strony. Nie widzia�em, czy kogokolwiek trafi�em, ani czy ktokolwiek z nas trafi�. Tamci tak. Zewsz�d z ty�u s�ysza�em ch�r krzyk�w i skowytu rannych ludzi, zmieszany z rykiem przera�onych zwierz�t. Wsz�dzie stercza�y d�ugie strza�y o jaskrawoczerwonych brzechwach.

Patrzy�em, jak wo�nice skr�caj�, wyrzucaj�c fontanny piachu spod k�; patrzy�em na ta�cz�cych na tylnej platformie strzelc�w, kt�ry� z nich w skr�cie chwyci� si� burty i wywiesi� na zewn�trz, obci��aj�c t� stron� rydwanu, tu� obok wiruj�cych w�ciekle kos. Pojazd zawr�ci�, unosz�c ko�o, i zn�w gna� na nas, kolejny �ucznik wyci�ga� jedn� strza�� po drugiej i, trzymaj�c �uk poziomo, wypuszcza� je b�yskawicznie bez celowania.

Kt�ra� z tych strza� �mign�a mi nad g�ow�, nast�pna odbi�a si� od pancerza mojego ptaka. Spu�ci�em ci�ciw�, ale m�j pocisk wpad� tylko z trzaskiem w rozp�dzone okute szprychy wielkiego ko�a i znikn��. Wycelowa�em w wo�nic�, lecz ten uchyli� si� jednym ruchem napr�onego, ugi�tego cia�a, strza�a wbi�a si� w wypuk�y jak dzi�b okr�tu prz�d rydwanu, nie czyni�c nikomu krzywdy. Z�ama� j� od niechcenia i strzepn�� lejcami, wydaj�c dziki wrzask.

Obok mnie chudy, wysoki dzieciak wi� si� w m�ce na piasku, krzycz�c przera�liwie, strza�a przebija�a jego cia�o na wylot, po miedzianej sk�rze toczy�y si� krople krwi. Kto� charcza�, ton�c we krwi z przeszytego gard�a. Widzia�em wok� le��ce nieruchomo cia�a, zapl�tane w pustynne p�aszcze.

Us�ysza�em znajomy wrzask � to kosy kolejnego rydwanu zdo�a�y rozharata� inne miejsce naszej �ywej barykady, kilka baktrian�w zerwa�o si� na nogi, zobaczy�em, jak dwa p�dz� w pustyni�, gubi�c towary i zostawiaj�c za sob� strugi juchy. Jeden z nich wl�k� zapl�tanego w uprz�� wrzeszcz�cego cz�owieka, za drugim ci�gn�y si� czerwone jelita.

Wleczony cz�owiek zdo�a� si� uwolni�, widzia�em, �e pozbiera� si� z ziemi i rzuci� z powrotem do karawany. Bieg� jak szalony, przebieraj�c d�ugimi nogami, w�r�d naszego wrzasku. Wo�ali�my go, Kebiryjczycy co� skandowali, chyba jego imi�, kiedy jeden z leopard�w nagle skoczy� mu na kark i obaj sk��bili si� w chmurze piachu.

Krzyk zastyg� nam w gardle.

Rydwany kr��y�y wok� nas niczym skalne wilki, zataczaj�c ko�a, skr�caj�c w miejscu ze �wistem kos i zasypuj�c karawan� strza�ami. Wydawali si� niezniszczalni. Pami�tam, �e wypu�ci�em trzy strza�y, jedna za drug�, prosto w przelatuj�c� machin�, ale nie zobaczy�em �adnego efektu.

Za to z rydwanu pomkn�� ku mnie oszczep, kt�ry rozci�� mi lekko bok i wbi� si� w piach, oraz strza�a, kt�ra przebi�a mi udo. Poczu�em to jak smagni�cie biczem, wrzasn��em i zwali�em si� ci�ko na ziemi�.

Pozbiera�em si� natychmiast, zdziwiony, �e nie czuj� wielkiego b�lu. Bola�o, ale jako� tak po wierzchu. Strza�a tkwi�a w moim udzie, tr�jk�tny grot wystawa� gdzie� z ty�u, brzechwa stercza�a purpurowym kwiatem z przodu. Z�ama�em j�, chwyci�em za grot i poci�gn��em. Natychmiast poczu�em ulg�, ale wtedy pop�yn�a krew. Pociemnia�o mi w oczach i zda�o mi si�, �e wyschni�ta, czerwona, pustynna ziemia zmieni�a si� pod moimi stopami w trz�sawisko.

Rydwany nadal kr��y�y dooko�a, nadal z wizgiem pryska�y ku nim strza�y i takie same wbija�y si� w ziemi� mi�dzy nas.

Uj��em �uk �liskimi od krwi palcami i, potrz�saj�c g�ow�, w kt�rej wszystko si� ko�ysa�o, za�o�y�em now� strza��.

Jeden z rydwan�w przetoczy� si� obok z hukiem kos, ale wtedy co� si� zmieni�o. Z jego boku piach wybuch� nagle fontann� i zobaczy�em sylwetk� Benkeja. Amitraj wyr�s� dos�ownie znik�d, napinaj�c �a�cuch, kt�ry wystrzeli� z piachu na wprost p�dz�cych baktrian�w. Jeden koniec zamotany by� wok� ska�y, drugi tkwi� w d�oniach tropiciela, kt�ry teraz obieg� stercz�cy kamie�, naci�gaj�c ogniwa, i zapar� si� nog�.

To by�o mgnienie. Wo�nica �ci�gn�� r�wnocze�nie lejce, ale by�o za p�no. Baktriany wpad�y na wypr�ony �a�cuch, kt�ry smagn�� je po nogach, Benkej pu�ci� sw�j koniec i polecia� na piach jak szmaciana lalka.

Wszystko to widzia�em tak, jakby czas nagle zwolni�. Baktriany spl�ta�y si� i run�y na siebie w jednej pl�taninie n�g, pysk�w i kolczastych zbroi. Podnios�a si� fontanna piachu i kamieni, z kt�rej nad stert� rycz�cych zwierz�t przelecia� w�z, obracaj�c w powietrzu kosami, z zapartym o piach dyszlem, dr�g p�k� z trzaskiem, po czym skrzynia zwali�a si� ko�ami do g�ry z odg�osem, kt�ry brzmia�, jakby przewr�ci�o si� drzewo.

W chwil� potem zza barykady zwierz�t wybuch� zwyci�ski ryk.

Pozosta�e rydwany zawin�y sprawnie w miejscu, dwa zacz�y obje�d�a� kr�gami zrujnowany w�z, a dwa, gwi�d��c kosami, pu�ci�y si� za p�dz�cym Benkejem.

Piasek wybuch� w innym miejscu, tu� za drugim wozem, w chmurze py�u pojawi� si� Hacel. Kirenen zakr�ci� nad g�ow� kotwiczk� i cisn�� j� w przeje�d�aj�cy rydwan.

Rozleg� si� brz�k, kotwiczka splot�a si� mi�dzy ostrzami i szprychami wiruj�cego ko�a, kt�re zacz�o nawija� link� jak ko�owrotek, linka uwi�zana do ska�y napi�a si�, urywaj�c ko�o. Rydwan pochyli� si� na jeden bok, tn�c ziemi� ostrzami i gubi�c wrzeszcz�cego oszczepnika, kt�ry run�� prosto w wiruj�ce kosy, a potem ca�y zaprz�g zwali� si� bezpo�rednio w barykad� naszych baktrian�w.

Benkej odwr�ci� si� w biegu i zamachn�� czym�. Kebiryjskie ostrze do rzucania, uchwyt z wyrastaj�cymi we wszystkie strony sierpowatymi ostrzami, taki sam, jaki w pa�acu widzia�em w r�ku skrytob�jcy i jaki przebi� pier� mojej Irissy, zamigota� w powietrzu i wbi� si� gdzie� pomi�dzy rozp�dzone zwierz�ta, ale efekt by� tylko taki, �e rydwan skr�ci� w miejscu i zmieni� kierunek jazdy.

Wewn�trz pier�cienia karawany wo�nica i �ucznik rozpaczliwie walczyli o �ycie, trwa�o to zaledwie chwil�, kilka �wist�w wygi�tej kebiryjskiej szabli. Leopard przeskoczy� z rykiem nad barykad� z towar�w i chcia� rzuci� si� na jednego z Kebiryjczyk�w, ale nie trafi�. Tamten wywin�� si� jakim� niemo�liwym ruchem, jakby by� wirem piasku, odbi� d�oni� od ziemi i rozpru� kotu brzuch ko�cem szabli. Kolejny podskoczy� i ci�� w powietrzu, rozr�buj�c leopardowi kark.

Strzeli�em znowu, do wozu gnaj�cego za Haclem i Benkejem, lecz moje pociski uton�y dos�ownie w rzece pocisk�w mkn�cych zza barykady. �ucznik zosta� trafiony pod pach�, a wo�nica w udo, jednak boki rydwanu pokryte by�y napi�t� sk�r� kamiennego wo�u i wi�kszo�� strza� spada�a wzd�u� jego trasy lub odbija�a si� od burt.

N�Dele pojawi� si� w miejscu, gdzie przetoczy�y si� przed momentem ko�a pojazdu, i cisn�� swoj� kotwiczk�. Z�by wbi�y si� w napier�nik wo�nicy, linka szarpn�a, wgniataj�c go w bok pojazdu, �o�nierz wyda� z siebie dziki wrzask, kt�ry uton�� w �omocie p�kaj�cego podwozia. Buda run�a na ziemi�, a uwolnione ko�a pomkn�y za oszala�ymi baktrianami, skacz�c na pogruchotanej osi.

� Ornipanty! Do ataku! Na pomoc! � wrzasn�� N�Goma. � Hajaa!

Potrzebowa�em tylko chwili, �eby zorientowa� si�, �e krzyczy do mnie.

Kiedy wskakiwa�em na siod�o z takim uczuciem jakby tygrys odgryza� mi nog�, zobaczy�em, �e Snop i Brus ju� ruszaj�, ich ptaki wstaj� nagle: �ywe g�ry pierza okryte �uskowatymi kaftanami. Na ka�dym z nich pod palankinem kry�o si� dw�ch Kebiryjczyk�w.

� Czeka�, ch�opak! � us�ysza�em. Dw�ch wysokich wojownik�w, jeden z w��czni� i �ukiem, drugi z szabl� w z�bach i p�kiem jakich� rzemieni, gramoli�o si� na mojego ptaka, wpychaj�c si� pod daszek, kiedy stw�r prostowa� nogi na ca�� wysoko��. Kolejne dwa ptaki dosiadane przez Kebiryjczyk�w p�dzi�y ju�, przeskakuj�c nad st�oczonymi zwierz�tami tworz�cymi �ywy mur. Ruszyli�my, by przeci�� drog� dw�m nietkni�tym pojazdom gnaj�cym za uciekaj�cymi tropicielami.

Ten najwi�kszy rydwan, powo�ony chyba przez dow�dc�, skr�ci� b�yskawicznie w k��bach py�u i ruszy� prosto na nas, �opoc�c podobnymi do p�omieni proporcami. Zapasowe ostrza tkwi�y w uchwytach po bokach dow�dcy niczym stalowe skrzyd�a.

Widzia�em, �e gna prosto na ptaki, �ucznicy zza plec�w wo�nicy strzelali raz za razem, ten powozi� jedn� r�k�, a drug� si�gn�� gdzie� za plecy i doby� ze stojaka oszczep, kt�ry wbi� w pod�og� obok siebie.

� Hajaa! Mbajo! Mbajo! � wydar�em si�, m�j ornipant targn�� �bem i ruszy� szybciej. Gor�cy wiatr hucza� mi w uszach. Jeden z moich Kebiryjczyk�w rozplata� swoje rzemienie obci��one �elaznymi ci�arkami.

P�dz�cy na nas rydwan zawr�ci� nagle i zdo�a� przejecha� kosami po nogach nadbiegaj�cego z mojej lewej strony ptaka, ostrza prysn�y co prawda we wszystkie strony, w�z podskoczy� i zachwia� si� na ko�ach, ale ornipant run�� do przodu, zrzucaj�c swoj� za�og� i wzburzaj�c ogromn� chmur� py�u.

I wtedy zobaczy�em, �e drugi w�z mija p�dz�cego Hacla. Tropiciel spojrza� w bok i jednym susem wyci�gn�� si� na ziemi. Wiruj�ce kosy przetoczy�y si� nad jego g�ow�, ko�a obsypa�y piachem, po czym w�z zawr�ci� w miejscu i zn�w run�� na niego. Hacel wsta�, ale w jego plecach tkwi�y ju� oszczep i strza�a.

Wrzasn��em rozpaczliwie i pogna�em ornipanta.

Hacel spojrza� na nadje�d�aj�cy rydwan, splun�� krwi�, po czym si�gn�� za plecy i, krzywi�c si�, wyci�gn�� oszczep.

P�dzili�my prosto na ten w�z, ornipant po�o�y� g�ow� p�asko, nogi uderza�y o ziemi�, podrywaj�c kamienie.

� Strzela�! � krzykn��em przez rami�.

� Ahima, ch�opak! � odkrzykn�� Kebiryjczyk, naci�gaj�c �uk.

Strza�a prysn�a tu� obok mojego ucha, lecz wbi�a si� tylko w piach tu� za rydwanem. Nast�pna przeszy�a jednak �ucznika, kt�ry wrzasn��, opad� na kolana i zwis� w opinaj�cych go szelkach.

� Hajaa! � rozdar�em si� znowu, zapieraj�c si� w strzemionach i chwytaj�c lanc� pod pach�.

Rydwan run�� na zataczaj�cego si� Hacla, kt�remu z ust p�yn�a krew, ale ten uskoczy� w ostatnim momencie za ska��. Ostrza brz�kn�y o kamie�, Hacel zamachn�� si� oszczepem, lecz pocisk odbi� si� od burty i pojecha� z brz�kiem po piachu. Rydwan min�� go i po chwili znowu zawr�ci�, jednak tym razem byli�my ju� blisko.

Ornipant zagrzmia� bojowo, po czym machn�� �bem, chc�c uderzy� w�z z boku dziobem i omal nie nadziewaj�c si� na wiruj�ce kosy. Szarpn��em wodzami, jeden z Kebiryjczyk�w uderzy� swoimi rzemieniami w opancerzony bok ptaka.

� Hajaa! � wrzasn��. Ptak przyspieszy�.

Min�li�my w�z, strza�a otar�a mi si� o skro�, rozcinaj�c sk�r�, i prysn�a w niebo, a Kebiryjczyk wywiesi� si� nagle z boku, trzymaj�c si� tylko jedn� r�k� i stoj�c nogami na boku ptaka, po czym rozkr�ci� rzemienie nad g�ow� i cisn�� je w nogi p�dz�cym baktrianom.

Rzemienie rozdzieli�y si� w powietrzu na trzy po��czone cz�ci, ka�da zako�czona ci�arkiem, po czym wpl�ta�y si� w migaj�ce w p�dzie kopyta zwierz�t. W�z przekozio�kowa� z potwornym trzaskiem, gubi�c ko�a i ostrza. Obaj Kebiryjczycy wyskoczyli w biegu, dobywaj�c szabel, a ja wyhamowa�em ptaka i zawr�ci�em go w miejscu.

Ostatni w�z, powo�ony przez setnika, zdo�a� wymanewrowa� �cigaj�ce go ornipanty i gna� teraz prosto na Benkeja i N�Dele wlok�cych zataczaj�cego si� oraz krwawi�cego Hacla.

W�z straci� ju� obydwu strzelc�w, jeden z nich, zmieniony w czerwony strz�p, ci�gn�� si� z ty�u, wisz�c w uprz�y, ale dow�dca wygl�da� na nietkni�tego, sta� na swoim miejscu na ugi�tych nogach i pogania� baktriany.

Uda�o mu si� zostawi� z ty�u �cigaj�ce go ptaki.

Widzia�em, �e Brus i Snop jad� bok w bok, wrzeszcz�c jak op�ta�cy, za ich ornipantami podnosi�a si� d�uga chmura py�u.

Od strony karawany na spotkanie rydwanu p�dzi�o kilkunastu wyj�cych w�ciekle ludzi z okr�g�ymi tarczami i szablami, ale byli zbyt daleko.

Zauwa�y�em to wszystko, gnaj�c ju� na �eb na szyj� i t�uk�c w�ciekle ornipanta ko�cem lancy. Tropiciele rozdzielili si�.

Benkej wl�k� s�abn�cego Hacla, N�Dele zosta� z ty�u, podni�s� z ziemi urwany kawa� �a�cucha i teraz czeka� na spotkanie rydwanu, wywijaj�c �elazem, na szeroko rozstawionych nogach, czujny i skupiony.

Dow�dca jednak go zignorowa� i wymin�� szybkim ruchem. W�z przetoczy� si� na jednym kole, N�Dele cisn�� �a�cuchem, kt�ry zdar� tylko kosy z ko�a.

Rydwan min�� Kebiryjczyka w p�dzie i run�� na obu uciekinier�w, kiedy mia�em do niego trzy, mo�e cztery d�ugo�ci sus�w ornipanta.

Benkej odepchn�� rannego Hacla na bok i wyj�� miecz, ale zaprz�g uderzy� go w bok, wyrzucaj�c w powietrze jak kuk��.

Dow�dca niemal zeskoczy� z koz�a, przytrzyma� si� go jedynie r�k�, wychyli� daleko w bok, po czym ci�� Hacla przez plecy sierpem jazdy.

Tropiciel run�� na piach, a ja wyda�em z siebie w�ciek�y ryk. Dow�dca wr�ci� na kozio�, wykr�ci� tu� przed nadbiegaj�cymi Kebiryjczykami i pomkn�� w pustyni�, wlok�c za sob� trupa swojego �ucznika.

Pop�dzi�em za nim.

Ptak by� w ko�cu szybszy ni� rydwan, ale w�z okazywa� si� o wiele zwrotniejszy i znacznie lepiej przyspiesza�.

Kiedy ornipant gna�, jecha�o si� du�o wygodniej, jego nogi przebiera�y tak pr�dko, �e nie czu�o si� wstrz�s�w, i sun��em nad kamienist� pustyni� jakbym lecia�.

Nie wiem, jak d�ugo go �ciga�em. P�on�a we mnie furia. Widzia�em przed oczami moich ludzi padaj�cych niczym kr�gle, Hacla ci�tego w przelocie przez pier�, Benkeja uderzonego przez baktriany.

Chcia�em krwi. Krwi tego, kto nie chcia� nam pozwoli� odej�� i kto s�dzi�, �e urz�dzi sobie rze� bezbronnych uciekinier�w.

Naturalnie nie mo�na by�o dopu�ci�, by wr�ci� do swoich i opowiedzia� o wielkiej karawanie id�cej za Erg Kra�ca �wiata, ale wtedy nie my�la�em w taki spos�b.

Byli�my tu� za wzg�rzem, setnik powo��cy rydwanem nie robi� ju� zwod�w, tylko rwa� przed siebie jak najszybciej. W ko�cu obejrza� si� przez rami� i zobaczy�, �e jestem coraz bli�ej. Skr�ci� lekko, os�aniaj�c si� ode mnie kosami, kt�re zosta�y mu na jednym kole, ale ja skierowa�em ptaka na drug� burt�.

Bawili�my si� tak przez chwil�, on wywija� w prawo, ja zachodzi�em go z lewej i byli�my od siebie ca�y czas o kilka krok�w.

Widzia�em jego okr�g�y �elazny he�m, inny ni� sk�rzana os�ona twarzowa kryj�ca czo�o i policzki, kt�re nosili pozostali wo�nice rydwan�w. Kuta os�ona, ukszta�towana w co� podobnego do trupiej czaszki, zas�ania�a mu twarz a� po usta, na skroniach mia� przymocowane dwa wachlarze z ostrzy niczym niewielkie skrzyde�ka. Z ty�u he�mu powiewa�a kita z w�osia. Trafi�em na artyst�, kt�ry naprawd� kocha� to, co robi.

Wyda� z siebie sw�j ob��ka�czy, bojowy wrzask, wyrwa� z pod�ogi oszczep i jednym ruchem opl�t� go ramieniem i opar� za karkiem, powo��c drug� r�k�.

Uderzy�em lanc� niby kijem, chc�c podci�� mu kolana, uchyli� si� i d�gn�� oszczepem, ale odbi�em pchni�cie. Przyspieszy� i znowu byli�my daleko od siebie.

Ods�dzi� mnie kawa�ek, a potem niespodziewanie zrobi� dziki zwrot na jednym kole. W�z pochyli� si�, ostrza zawirowa�y w powietrzu. Na wprost brzucha mojego ornipanta.

Szarpn��em rozpaczliwie wodze, jakbym siedzia� na koniu, zapar�em si� w siodle i ptak rzeczywi�cie skoczy�. Z przera�liwym skrzekiem, rozk�adaj�c dziwne, ma�e skrzyd�a, poszybowa� skokiem nad ostrzami i zadart� burt� wozu. Ogromne �apy uderzy�y w piach, znowu szarpn��em wodze i ornipant skr�ci� w miejscu prosto na zataczaj�cy si� na ko�ach rydwan, po czym d�gn�� wielkim dziobem pod sp�d, tu� przed ko�em, i targn�� �bem do g�ry. W�z podskoczy� w chmurze piachu i ska�, z hukiem p�k�a o� i skrzynia przewr�ci�a si� na bok, wleczona przez baktriany.

Sta�em w siodle przez chwil� nieruchomo, wycharcza�em �ta khaa...", tr�caj�c ptaka w kolana ko�cem lancy.

Zwali�em si� w piach, bo przestrzelona noga ugi�a si� pode mn�, ale zaraz podnios�em si�, podpieraj�c mieczem.

Podszed�em do przewr�conego rydwanu, czepiaj�c si� r�nych rzeczy, jak starzec. Jedno ko�o kr�ci�o si� jeszcze.

Wo�nica zbiera� si� z trudem, krew la�a mu si� strugami po twarzy. Lew� r�k� mia� jako� dziwnie wygi�t�, mo�e z�aman�. W prawej jednak trzyma� oszczep, kt�ry pos�u�y� mu chwilowo za lask�, lecz zaraz zawin�� nim w powietrzu, przygi�� kolana i opar� drzewce na karku.

Ju� widzia�em, jak wyprowadza to pchni�cie, jedn� r�k�, z drzewcem sun�cym po plecach, wi�c by�em przygotowany. Odbi�em je mieczem, po czym dosta�em kopniaka w zranion� nog� i to mnie ju� zaskoczy�o. Powinienem upa�� ze skowytem w piasek, ale tym razem b�l mnie otrze�wi�. Zablokowa�em uderzenie oszczepem, r�bn��em g�ow� w jego z�aman� r�k�. Us�ysza�em wrzask i setnik run�� na ziemi�.

By� ni�szy i chyba l�ejszy ode mnie. Na rydwanach powozili w�a�nie tacy. Pozbierali�my si� r�wnocze�nie i rzucili�my na siebie jak psy.

Oszczep szcz�kn�� o kr�tki miecz tropiciela, znowu i znowu, a potem jedn� r�k� chwyci�em drzewce, drug� za� pchn��em przeciwnika p�asko w gard�o.

�e to by�a dziewczyna, zorientowa�em si� dopiero, gdy odr�ba�em jej g�ow� i zrozumia�em, �e kita na he�mie to jej w�osy.

P�niej wgramoli�em si� na grzbiet ornipanta, ca�y zalany moj� krwi�, i pozwoli�em mu jecha�, gdzie chcia�, pilnuj�c tylko, �eby nie zgubi� odr�banej g�owy setniczki.

Pustynia falowa�a wok� mnie i nie wiem, jak trafi�em do karawany.

To ornipant sam wr�ci�. Ja odp�ywa�em ju� gdzie� ponad pustyni� i zalany krwi� �wiat.

Uton��em w pulsuj�cej niczym odleg�y b�ben, czerwonej ciemno�ci, z kt�rej wyrwa� mnie b�l.

Przemywali mi nog� czym�, co pieni�o si� i piek�o �ywym ogniem, szarpa�em si� w ramionach Kebiryjczyk�w. Kto� podsun�� mi buk�ak. Najpierw dosta�em wody, kt�r� pi�em wielkimi �ykami, a potem czark� ambriji.

Zakrztusi�em si� ognistym p�ynem, kto� podtrzyma� mi ramiona, kiedy kaszla�em.

A potem ockn��em si� znowu.

Nog� mia�em owini�t� czystym p��tnem, kolejny opatrunek opina� m�j bok, na czole czu�em co� przylepionego, co trzyma�o sk�r�, jak kawa�ek zaschni�tego wosku.

� My palimy swoich zmar�ych � us�ysza�em Brusa gdzie� niedaleko i natychmiast oprzytomnia�em.

� My te� � odpowiedzia� jaki� Kebiryjczyk. � Ale tu nie ma co podpali�. Na tych ma�ych ogniskach z krowich plack�w? W pustyni trzeba tylko, �eby nie stali si� karm� szakali.

Moi ludzie! Benkej! Hacel! N�Dele! Snop! Wsta�em, zataczaj�c si�, i podpar�em jakim� kijem.

� Kto prze�y�, Brusie! � zachrypia�em. Odwr�ci� si� do mnie i spojrza� ze zdziwieniem.

� Wszyscy, tohimonie. Z naszych wszyscy � odrzek� niepewnie. � Ale Hacel umrze.

� Jak to?! Nie dajcie mu umrze�!

� Ratuj� go. Widzia�em jednak ju� wiele ran. Ten oszczep spu�ci� mu powietrze z p�uca i zrani� chyba serce. Strza�a przeszy�a nerk�. Umrze.

Znalaz�em go w d�ugim szeregu j�cz�cych, krwawi�cych ludzi, przy kt�rych kr�cili si� b�yszcz�cy od potu Kebiryjczycy z nar�czami opatrunk�w i tykwami lekarstw. Jeden z nich okadza� le��cych dymem s�cz�cym si� ze srebrnego naczy�ka i omiata� miote�k� z ko�skiego w�osia. Kolejny przykl�ka� przy nich z kubkiem pe�nym igie� i wbija� je w g�ow� oraz inne miejsca na ciele. Zdumia�o mnie, �e rannych jest tak wielu.

Hacel le�a� z boku, opatrzono go bardzo dok�adnie, cho� opatrunki wyda�y mi si� dziwne. Ci�cie sierpa by�o chyba p�ytkie, bo zszyto je nici� z ko�skiego w�osia i zalepiono jakimi� plastrami, lecz z piersi stercza� mu drewniany pr�t, kt�ry wzi��em w pierwszej chwili za drzewce strza�y. Okaza�o si� jednak, �e to kawa�ek trzciny zatkany male�kim korkiem.

� Odetkaj... tohimonie... � wychrypia� Hacel, patrz�c na mnie dziwnie b�yszcz�cymi oczami w trupiobia�ej twarzy. � Odetkaj... korek...

Ostro�nie wyj��em korek i us�ysza�em syk powietrza.

� Teraz zatkaj... Ju� bym nie �y�... gdyby... nie ta... trzcina...

Rozkaszla� si�, po brodzie pociek�a mu stru�ka krwi. Chwyci� mnie kurczowo za d�o�.

� Tohimonie... by�em... z�ym... cz�owiekiem... Zapal dla mnie lamp�...

� Prze�yjesz, synu Bednarza � powiedzia�em przez �zy. � Zabraniam ci umiera�!

� Tohimonie... dosta�e� go...?

� Tak, Haclu. Obci��em mu g�ow�. Zabili�my wszystkich!

� To... dobrze...

� Zabraniam ci umiera� � krzykn��em rozpaczliwe. � Z�o�y�e� swoje agiru! Agira, askaro!

� Kano... Teraz musz� odpocz��... tohimonie... a potem... p�jd� z tob� na kraj �wiata...

�ycie opu�ci�o jego d�o� nagle. W jednej chwili sta�a si� przedmiotem. Martw� rzecz�, niczym pusta r�kawiczka.

� Do mnie! � wrzeszcza�em. � Ratujcie go! Obud� go swoimi ig�ami!

Kebiryjczyk ukl�k� przy nas, pomasowa� Hacla za uszami i z boku szyi.

� Matufu � powiedzia�. � �mier�. Ig�y s� dla �ywych. Jego ju� nie ma w �rodku. Moje ig�y nic nie pomog�.

� Przecie� jeszcze �y�! � krzycza�em. � Gdzie si� podzia�?!

Kebiryjczyk powi�d� r�kami nad g�ow�.

� Teraz tu, nad nami. Jak ob�ok, kt�rego nie widzimy. B�dzie tu jeszcze przez chwil�, ale potem odejdzie. B�dzie szuka� waszego Stworzyciela. Jego cia�o jest jak porzucone ubranie. To ju� nie jest tw�j tropiciel.

Po�o�yli�my go obok innych zabitych, owini�tego w bia�e p��tno.

W trakcie bitwy by�em pewien, �e zgin�o bardzo wielu, lecz pr�cz Hacla le�a�o tam tylko osiem cia�. Ten, kt�rego zagryz� leopard, ch�opiec przeszyty strza�� obok mnie, dw�ch, na kt�rych wpad� strzaskany w�z, dw�ch z tych, kt�rzy run�li z okaleczonym ornipantem, i dw�ch zabitych od kolejnych strza�. Ponadto stracili�my pi�� baktrian�w i mieli�my wielu rannych. Ale to wszystko. W ogniu bitwy wydawa�o mi si�, �e b�dzie znacznie gorzej.

N�Goma kl�cza� obok, zanosz�c si� przera�liwym szlochem, i obsypywa� g�ow� piachem.

� Kt�ry� z nich by� ci tak bliski? � zapyta�em ze wsp�czuciem, ocieraj�c w�asne �zy r�kawem.

� Wszyscy! � krzykn�� z rozpacz�. � Sp�jrz! Przecie� tam le�y drugi syn trzeciej �ony mojego stryjecznego kuzyna! A tam, popatrz! To Ungele! Drugi syn sz�stego brata pierwszej konkubiny mojego wuja! Ombana! Trzeci syn drugiego syna pierwszej �ony drugiego m�a mojej stryjecznej babki! Alimbe! Biedny Alimbe! Twoja Aglaja czeka na pr�no, a ty le�ysz martwy w piachu Nahel Zymu!

� Kim by� Alimbe? � zapyta�em z szacunkiem

� Moim siostrze�cem � odpar� kr�tko.

D�ugo w noc p�on�y ogniska. Kebiryjczycy grali na b�bnach, �piewali, ta�czyli i wyprawiali uczt� dla swoich zmar�ych.

My zabrali�my cia�o Hacla i wznie�li�my mu kurhan najwi�kszych kamieni, jakie tylko byli�my w stanie d�wign��. W milczeniu. Postawi�em mu zapalon� lamp�, a Snop przez ca�y dzie� usi�owa� wyku� cokolwiek na p�askiej stronie jednego z kamieni. Uda�o mu si� wyskroba� �Hacel" i wyry� symbol klanu Lodu.

Nast�pnego dnia ruszyli�my w dalsz� drog�.

Moja noga spuch�a i mia�em gor�czk�, wi�c podr�owa�em, le��c pod palankinem, a Brus powozi� moim ornipantem.

Pustynia si� zmieni�a. Wyjechali�my zza kolejnego wzg�rza w�r�d ska� i kamieni, by ujrze� przed sob� rz�dy �agodnych, pokrytych zmarszczkami pag�rk�w, ci�gn�cych si� po horyzont niczym zastyg�e fale. Jak okiem si�gn��, nie by�o tam nic pr�cz piachu. Nic, ku czemu mo�na by zmierza�, i nic, co mo�na zapami�ta�. Tylko piach i niebo.

� Erg Kra�ca �wiata � powiedzia� Brus z siod�a. � Sp�jrz za siebie, tohimonie. Odt�d nie zobaczymy ju� nic innego. I nie zobaczymy ju� naszego kraju.

� I tak nie by� ju� nasz � odrzek�em niech�tnie, bo w tamtej chwili obchodzi�a mnie jedynie moja noga, kt�ra bola�a i sw�dzia�a r�wnocze�nie.

Kolejne dni sk�ada�y si� tylko z nudy, upa�u i niesko�czonej monotonii. Baktriany brn�y w piachu, wzd�u� pe�zn�cej karawany cz�apa�y ornipanty, powietrze drga�o jak woda w strumieniu. S�o�ce wstawa�o przed nami, stopniowo nas dogania�o, potem prowadzi�o szlakiem, wypalaj�c oczy i zalewaj�c g�owy �arem, a� k�ad�o si� spa� za naszymi plecami.

Wieczorami nadchodzi� ch��d i nakrywa�o nas czarno-granatowe niebo, g��bokie, przera�aj�ce i usiane gwiazdami, wisz�cymi ledwo za zasi�giem palc�w. Wydawa�o si�, �e jest jak studnia, w kt�r� mo�na run��, je�li patrzy si� za d�ugo.

Siedzieli�my wok� tl�cych si� kawa�k�w suszonego nawozu, maczali�my ulepione z durry kulki w pal�cym hyszmyszu i s�czyli�my oszcz�dnie ma�e miarki palmowego wina. Dni p�yn�y jeden za drugim, d�ugie i monotonne, a mimo to uciekaj�ce niczym paciorki z zerwanego sznura. Zapomnia�bym o up�ywie czasu, gdyby nie moja noga. Po kilku dniach mog�em ju� st�pa� prawie normalnie i o w�asnych si�ach wdrapywa� si� na grzbiet ptaka. Min�o kilka nast�pnych i zaj��em swoje miejsce w siodle, a Brus wr�ci� na w�asnego ornipanta.

Niewiele to zmieni�o, bo od pewnego czasu m�j przyboczny prawie si� nie odzywa�. Przez ca�y dzie�, jad�c na jednym ptaku, zamieniali�my mo�e par� zda�. Siedzia� nieruchomo w siodle, a na postojach znajdowa� sobie miejsce daleko od innych, patrzy� na zach�d i mamrota� co� do siebie.

Brn�li�my przez pustyni� i to by�o jak p�yn�� po morzu. Kiedy si� �egluje, nadchodzi taki moment, �e nie ma nic, tylko statek i morze. Nie mo�na dop�yn�� do brzegu, cho�by si� nie wiem jak pr�bowa�o. Tu by�o podobnie. �ycie by�o jedynie tam, gdzie karawana. Nikt nie zdo�a�by sam powr�ci�, cho�by zabra� zapasy i juczne konie. Poch�on�yby go piaski.

Czu�em to ka�dego dnia, przemierzaj�c pustk� coraz dalej i g��biej.

Pr�cz nas nie by�o tu nikogo. Nigdzie. Jedna pustka. Nigdy jeszcze nie by�em tak bardzo sam ze sob�. Pustynia by�a niczym zwierciad�o, kt�re podsuwa�o mi pod oczy jedynie Filara, syna Oszczepnika, kai tohimona klanu �urawia, bo poza nim by� tylko kiwaj�cy si� �eb ogromnego ptaka, piach i niebo.

Stopniowo wchodzili�my tak g��boko w pustyni�, �e nocami zacz�li�my s�ysze� g�osy.

S�dzi�em, �e to wiatr zawodzi w�r�d wydm, ale po jakim� czasie s�ycha� by�o wyra�nie gniewne s�owa wykrzykiwane w nieznanym j�zyku, czasem �miechy albo zawodzenie. Dobiega�y tu� zza grzbietu wydmy, ale kiedy si� tam zakradali�my, zbocze piachu okazywa�o si� puste i nie by�o �adnych �lad�w, jedynie wyrze�bione przez wiatr drobne fale.

Kilka razy budzi�em si� i wydawa�o mi si�, �e kto� na mnie patrzy.

Raz widzia�em, �e m�j ornipant zrywa si� nagle, porykuj�c, jakby widzia� w ciemno�ciach co�, czego nie widzi nikt inny.

Kiedy indziej zobaczy�em par� czarnych sylwetek, bardzo wysokich i chudych, znacznie wy�szych ni� najwy�si Kebiryjczycy, kt�re przesz�y przez ob�z, nie zostawiaj�c �lad�w, i znik�y w�r�d nocy.

Tylko baktriany nie przejmowa�y si� niczym, zbyt t�pe, by cokolwiek wyczu�, �u�y pasz� z chrz�stem obracaj�c szcz�kami.

Szybko zorientowa�em si�, �e inni tropiciele te� to zauwa�yli. Zrywali si� czasem i z broni� w r�ku obchodzili ob�z, ale nie znajdowali niczego.

Kebiryjczycy nie chcieli o tym m�wi�.

W ko�cu poszli�my porozmawia� z N�Gom�.

Milcza� d�ugo, pykaj�c ze swojej fajki, pocz�stowa� nas naparem i nie powiedzia� nic, dop�ki nie zostali�my pod rozpi�tym na piachu daszkiem sami.

� Tak jest z pustyni� � oznajmi� wreszcie � je�li dotrze si� tak g��boko, gdzie nie prowadz� �adne szlaki. Ka�dy �eglarz piasku o tym wie, lecz nikt o tym nie m�wi. Pustynia nie nale�y do nas. Tu, gdzie nie prze�yje �aden cz�owiek, gdzie nie ma nawet �d�b�a ani kropli wody, jest kr�lestwo istot starszych ni� �wiat. Nie potrzebuj� je�� ani pi�. S� samym �wiat�em i ogniem. S� czym chc� by�. Drgaj�cym s�upem powietrza albo wirem piachu. Idziemy przez ich kr�lestwo. Pozwol� nam przej�� albo nie. Czasem krzycz� lub drwi�, ale to nic nie znaczy. Musimy przej�� jak przez czyj� dom. Cicho i ostro�nie. Nie pr�bujcie ich atakowa�, nawet je�li zaczn� pojawia� si� w obozie, szarpa� palankiny i przewraca� rzeczy.

� Kim s�? � spyta�em.

� My zwiemy ich �ywym ogniem, N�Matu. U was m�wi si� o nich Ifrysy, ale nie wiecie, o czym m�wicie. Amitraje nie umiej� przeby� pustyni.

� Jeste�my Kirenenami � warkn��em.

� Wiem, synu, lecz tutaj to nic nie znaczy. Jest tylko piach, niebo, Ifrysy i ludzie. I wy, i my jeste�my tak samo obcy.

Czasem by�y to szepty, czasem nawo�ywania, a czasem czuli�my na sobie czyj� wzrok.

Pr�cz tego pustynia pozostawa�a taka sama. By�y sk�pe miarki wody i �ywno�ci, drobny jak m�ka piach wciska� si� w ka�d� szczelin� ubrania. Ca�e dnie sp�dza�em, gotuj�c si� w pocie, szczelnie okutany pustynnym p�aszczem, z zawojem chroni�cym g�ow� i ca�� twarz. By�o mi potwornie gor�co, ale przynajmniej s�o�ce mnie nie parzy�o.

Brus przesta� si� odzywa� prawie w og�le. Przesta� siadywa� z nami przy ognisku, twierdz�c, �e nie mo�e znie�� w tym upale, �e tropiciele pal� fajki. Zauwa�y�em, i� zjada tylko kulki z durry, oszcz�dnie maczaj�c je w sosie, starannie unikaj�c kawa�eczk�w mi�sa, na kt�re polowali wszyscy inni. Pi� jedynie wod� i odmawia� raczej opryskliwie, kiedy oferowano mu jego sk�p� racj� piwa.

Krzywi� si�, gdy N�Dele zaczyna� �piewa� i najch�tniej trzyma� si� na uboczu. Zauwa�y�em, �e zawsze mia� zakryte przedrami�, nawet gdy nadchodzi� wieczorny ch��d i mo�na by�o ubra� si� l�ej. Dostrzeg�em te�, �e tropiciele, zw�aszcza Benkej i Snop, wodzili za nim podejrzliwym wzrokiem. Brus jednak nie robi� nic podejrzanego poza tym, �e co wiecz�r patrzy� w ponurym milczeniu na zach�d, siadaj�c z brzegu obozu, jednak ju� bez fajki i buk�aka.

Wci�� s�ysza�em g�osy, nieraz wydawa�o mi si�, �e widz� jakie� postaci, podobnie jak tropiciele si�ga�em wtedy odruchowo po miecz albo �ciska�em w d�oni lanc�, ale nie robi�em nic innego.

Czasem w obozowisko spada� kamie� rzucony nie wiadomo przez kogo, czasem u�o�one w sterty rzeczy przewraca�y si� bez widocznej przyczyny.

A pewnego dnia zbudzi�em si� bladym �witem, kiedy wszyscy jeszcze spali, i zobaczy�em Ifrysa stoj�cego tu� nade mn�. Me by�em pewien, czy rzeczywi�cie si� obudzi�em, czy nadal �ni�, bo czu�em si� dziwacznie i nie mog�em drgn��. Ledwo poruszy�em oczami, sta� nade mn�, upiornie d�ugi i chudy, czarna jak sadza sylwetka na tle szarzej�cego nieba. Nie by� cieniem, tylko czarn� plam�. By� niczym dziura prowadz�ca w ciemno��, a nie jak kto� o czarnej sk�rze. Jego wyd�u�one niemo�liwie cia�o by�o tak ciemne, �e wydawa�o si� p�askie, sylwetka namalowana na parawanie.

� Nied�ugo wejdziesz w Pustkowie Sn�w. � Us�ysza�em szept dobiegaj�cy z wn�trza mojej g�owy. � Jednak musisz przeby� je jako czuwaj�cy. Jedyny, kt�ry widzi. Nie prze�ykaj dr�twej wody, synu Oszczepnika.

Chcia�em co� powiedzie�, lecz nie mog�em wydoby� ani s�owa. Ifrys zblad� nagle, sta� si� najpierw cieniem, a potem s�upem drgaj�cego powietrza i �wiat�em poranka.

Wtedy obudzi�em si� rzeczywi�cie, s�o�ce sta�o ju� na dwa palce i wok� mnie zwijano ob�z.

S�owa z dziwnego snu zrozumia�em znacznie p�niej.

Pewnego dnia po po�udniu czo�o karawany zatrzyma�o si�, mimo �e s�o�ce sta�o jeszcze wysoko. N�Goma zarz�dzi� post�j, cho� nie rozumia�em dlaczego. Gdy dojecha�em na szczyt wydmy, zobaczy�em zupe�nie bia�e pustkowie, na kt�rym nie by�o piasku.

By�a za to idealnie bia�a ska�a, pokryta najdziwaczniejszymi budowlami, jakie kiedykolwiek widzia�em. Sta�y tam ogromne niczym ca�y pa�ac cesarski idealne sto�ki, jakby ze ska�y stercza�y ko�ce rog�w jakich� monstrualnych stwor�w; by�y bia�e, kamienne kule wisz�ce nieruchomo nad ziemi�; by�y s�upy, kt�re wysuwa�y si� powoli wprost ze ska�y, rozkwitaj�c na g�rze wielkimi wachlarzami niczym gigantyczne kwiaty.

Na skale pod nimi zapala�y si� i gas�y idealnie proste linie, jakby wype�nia� je ogie�.

Stali�my oniemiali, nie wiedz�c, na co patrzymy i co b�dzie dalej.

� To miasto? � zapyta� Benkej bezradnie.

� To Tupana Usingi, Pustkowie Sn�w � odpowiedzia� N�Goma, kt�ry wjecha� na swoim ptaku mi�dzy nas, a ja nagle przypomnia�em sobie sen sprzed kilku dni. � Przekl�te miejsce, ale tylko tak przejdziemy na drug� stron� pustyni. Wejd�cie do obozu. Wiem, co robi�, lecz musimy si� przygotowa�. Nie patrzcie tam. Nawet samo spojrzenie mo�e przyprawi� o szale�stwo albo zabi�.

� Droga prowadzi prosto na drug� stron� � t�umaczy� nam potem. � Ka�dy, kto tam wejdzie, szybko zacznie widzie� to, co chce. To �rodek pustyni, zazwyczaj ka�dy o czym� marzy. Najcz�ciej o celu podr�y albo o tych, kt�rych zostawi� gdzie� daleko. Czasem te� cz�owiek czuje strach. To pustynia. Nahel Zym. �mier� czyha na ka�dym kroku. Jednak Tupana Usingi s�yszy te wszystkie my�li. S�yszy i odpowiada. Ten, kto marzy� o ogrodzie w�r�d p�yn�cej wody, o dziewcz�tach i �wie�ych owocach, zobaczy taki ogr�d. Czasem na ergu wida� obrazy wiosek, jezior i miast, ale nie s� prawdziwe. Nie mo�na do nich doj��. Na Tupana Usingi jest inaczej. Tupana daje ci, co chcesz, i mo�esz tam p�j��. Mo�esz wej�� do ogrodu. Mo�esz zobaczy� bliskich. Lecz wtedy zostaniesz ju� na zawsze. Tupana Usingi mo�e te� da� ci tw�j strach. Mo�e da� demony, kt�rych si� boisz, ale tu naprawd� rozerw� ci� na strz�py. Wielu wesz�o mi�dzy te dziwne wie�e i kule. I wszyscy tam s�. Uwi�zieni w swoich marzeniach i koszmarach.

� Jak mamy przej�� przez takie miejsce? � zapyta� kr�tko Snop. � Przecie� to szale�stwo.

� Dzi� zjemy dobr� kolacj�. B�dziemy ta�czy�, gra� na b�bnach i �piewa�. Dzi� zjemy do syta i wypijemy resztk� palmowego wina. Wypijemy te� zio�a, kt�re nas wzmocni�. A jutro ustawimy karawan�, na czele kt�rej stanie Undule Malinda. Wujeczny brat trzeciej �ony stryja mojego dziadka. Undule nie widzi, ale nie potrzebuje oczu. Zawsze zna kierunek. On nas poprowadzi, wiod�c pierwszego baktriana. Wszystkie zwierz�ta p�jd� za nim, p�jd� te� ptaki. A my b�dziemy spali. W siod�ach i palankinach. Na pakach baktrian�w. B�dziemy spali g��boko, bo wypijemy dr�tw� wod�. Ca�a karawana przeb�dzie przez Tupana Usingi w g��bokim �nie prowadzona przez �lepca. To jedyny spos�b, by wej�� tam i wyj��.

� Robi�e� to ju� przedtem? � zapyta� Benkej. � Czy dopiero ci to przysz�o do g�owy?

� Wiele razy przechodzili�my Tupana Usingi, ja i m�j brat N�Beni. I za ka�dym razem wracali�my o wiele bogatsi ni� wyszli�my.

By�o tak, jak powiedzia�. Przez p� smolistoczarnej, rozgwie�d�onej nocy ta�czyli�my, pili�my i jedli�my, a ja przez ca�y czas nie mog�em zapomnie� s��w, kt�re us�ysza�em we �nie.

Czy mog�em prze�y�, nie wypiwszy dr�twej wody? Co mia�a mi da� Tupana? Marzenia czy koszmary? I jak mia�bym si� stamt�d wydosta�, skoro nikomu innemu si� nie uda�o?

Jednak rano po skromnym �niadaniu robi�em to, co wszyscy. Pomaga�em juczy� zwierz�ta, osiod�a�em mojego ptaka, wypi�em czark� naparu. Wszyscy wygl�dali na przera�onych, cho� starali si� tego nie okazywa�.

Kiedy przygotowano wino palmowe z pieczo�owicie odmierzonymi kroplami dr�twej wody, nastr�j panowa� taki, jakby�my zamierzali pope�ni� samob�jstwo. Tylko odmierzaj�cym p�yn kebiryjskim czarownikom nie trz�s�y si� r�ce.

� Nie pomyl si� � wycedzi� Benkej. � Jestem tropicielem. Mia�em z tym do czynienia. Nienawidz�, kiedy boli mnie g�owa.

� Jedna kropla usypia, druga odbiera b�l, trzecia zabija � wyrecytowa� Kebiryjczyk. � Tu nie wolno si� pomyli�.

By�em bardziej przera�ony ni� inni. Oni mieli zaufa� usypiaj�cej wodzie i obudzi� si� po drugiej stronie albo w og�le. Ja musia�em zaufa� w�asnym zmys�om.

Podawano nam nap�j w ma�ym czajniczku tu� przed wspinaczk� na siod�o ornipanta. T�umaczono, �e trzeba wej�� i jak najpr�dzej przywi�za� si� do por�czy palankinu, �eby nie zsun�� si� w czasie jazdy. Podnie�� ornipanta i ruszy� naprz�d. A potem zasn��.

Uj��em dzi�bek imbryczka, wypi�em sw�j �yk, ale utrzyma�em go w ustach. Wyplu�em wino dyskretnie, gdy tylko znalaz�em si� na grzbiecie ptaka i wyp�uka�em usta wod� z buk�aka, wypluwaj�c j�, lecz i tak poczu�em, �e dr�twieje mi j�zyk i policzki.

Ptak ruszy� za innymi w d� wydmy, karawana prowadzona przez �lepca kierowa�a si� wprost na upiorne pustkowie, gdzie porusza�y si� dziwaczne, sto�kowate wie�e, wysuwaj�ce si� z ziemi i chowaj�ce pod ska�� bez �ladu.

Widzia�em, jak jeden po drugim opadaj� na pos�ania, jak spuszczaj� g�owy albo kiwaj� si� przywi�zani w siod�ach niczym trupy. Kto� zgubi� tyczk�, kt�ra potoczy�a si� z brz�kiem po g�adkiej skale.

Na Pustkowiu Sn�w panowa�a upiorna, g�ucha cisza. S�ycha� by�o tylko �omot dziesi�tk�w kopyt jucznych zwierz�t i ci�kie cz�apanie ornipant�w. Na czele wysoki starzec w kapturze w�drowa� pewnie na wsch�d, stukaj�c o kamienn� p�yt� ko�cem lancy, prowadz�c za u�dzienic� pierwszego baktriana. Wygl�da�, jakby st�pa� po w�asnym cieniu.

Nie zapad�em w ci�ki, nieprzytomny sen jak pozostali, ale i tak walczy�em z opadaj�cymi powiekami. Odrobina dr�twej wody musia�a wedrze� si� do mojego cia�a przez j�zyk i usta, lecz to by�o nieuniknione. Tyle tylko, �e to, co ogl�da�em wywracaj�cymi si� oczami, walcz�c nieustannie z senno�ci� i kiwaj�c� si� g�ow�, mog�o by� prawd� r�wnie dobrze, jak dziwacznym snem.

Patrzy�em na wznosz�ce si� nade mn� gigantyczne, bod�ce niebo iglice, po kt�rych w�drowa�y w g�r� i w d� wielkie kule; na kamienne kolce, kt�re nakry�yby podstaw� ca�e wioski, dziel�ce si� nagle na unosz�ce si� w powietrzu plastry; na wielkie, sycz�ce b�yskawice, kt�re strzela�y pomi�dzy szczytami wie�.

A potem znalaz�em si� we mgle. Sk��bionej, g�stej niczym �mietana mgle, w kt�rej sta�em po prostu na nogach. M�j ptak gdzie� znikn��, nigdzie nie widzia�em te� karawany.

Z mg�y wy�oni�a si� niewyra�na sylwetka wysokiego m�czyzny w kapturze i kirene�skiej kurcie pod p�aszczem.

� Filarze! � zawo�a� m�czyzna �ami�cym si� g�osem. � M�j ma�y tygrysie...

Padli�my sobie w ramiona. M�j ojciec wygl�da� m�odziej ni� wtedy, kiedy widzia�em go po raz ostatni, pachnia� lekko zwi�d�ymi kwiatami i bakhunowym dymem.

Nawet nie zauwa�y�em, kiedy �zy zacz�y p�yn�� mi po twarzy.

� Ojcze... � wyszepta�em, a nagle przypomnia�em sobie, czym jest Tupana Usingi. Wiecznym snem, kt�ry zaspokaja t�sknot�, ale nie wypuszcza z obj��. � Ojcze, b�d� musia� odej��...

� Tak, ch�opcze � powiedzia� cesarz, m�j ojciec. � Nie mo�esz tu zosta�. Nie mo�esz sta� si� cz�ci� snu. Dlatego nie witam ci� w ogrodzie. Sp�jrz. Nie ma tu krzew�w ani pawilon�w, nie ma twoich ukochanych kobiet, nie ma twoich braci ani matki. Jeste�my tylko my dwaj. We mgle.

� Ojcze... jestem taki zm�czony...

� Wiem, Filarze. Spad�o na ciebie brzemi� ponad si�y. Ale jeste� tym, kto mo�e przej�� przez to wszystko i mo�e sprowadzi� ca�y �wiat z powrotem na jego drog�.

� Czemu ja?

� Bo tylko ty prze�y�e�, synu. Wiedz�cy zobaczyli na chwil� jeden z twoich los�w. Pod��aj nim dalej.

� Powiedz mi, co mam zrobi�! Pokr�ci� g�ow�.

� Nie mog�. Los jest niczym dym. Nie znam wszystkich wydarze� i nie wiem, jak b�d� wygl�da�y naprawd�. Jestem tylko wspomnieniem, nie prawdziwym duchem.

� Nie jeste� moim ojcem?!

U�miechn�� si�.

� Jestem tym, co ze mnie zapami�ta�e�. Jestem wszystkim, czym by� tw�j ojciec, co przetrwa�o w tobie i zosta�o przywo�ane przez Tupana Usingi. To, gdzie znalaz� si� duch twojego ojca, ta jedyna w swoim rodzaju iskra ja�ni, musi zosta� zakryte, podobnie jak tajemnica �mierci wszelkich ludzi. Nigdy nie mo�e stan�� przed oczami �yj�cych.

Wzi�� mnie pod rami�.

� Chod�my. Mamy tylko tyle czasu, ile ma go twoja karawana. Powiem ci kilka rzeczy, kt�re zapami�tasz, i kilka, kt�rych nie zapami�tasz. Ale przyjd� do twojej g�owy we w�a�ciwym czasie.

Z mg�y wy�oni�y si� nagle bojowe rydwany tocz�ce si� powoli, jeden za drugim, na koz�ach siedzieli �o�nierze w staro�wieckich zbrojach, ze spuszczonymi g�owami. Strzelcy te� siedzieli zrezygnowani z ty�u, zwieszaj�c nogi na zewn�trz. Rydwany by�y starego typu, o sztywnych, dziwacznych dyszlach i ma�ych ko�ach obitych miedzian� blach�.

� Gdzie jest wsch�d?! � krzycza� wysoki m�� w czerwonym p�aszczu i zbroi, takiej, jakie widzia�em na starych rysunkach i p�askorze�bach. Na g�owie mia� staro�ytny he�m tymen basaara z kitami na bokach i kolczastym, blaszanym grzebieniem, a w d�oni trzyma� Oko P�nocy. �renica Oka jednak wirowa�a nieustannie.

� Gdzie jest wsch�d?! � zawo�a� ponownie. � S�o�ce nie mo�e by� wsz�dzie!

Rydwany min�y nas, poch�on�a je mg�a.

� Biedny Kitargej � powiedzia� m�j ojciec. � Wci�� nie mo�e znale�� drogi.

� Ojcze...

� Ty znajdziesz, tylko si� nie wahaj. Musz� ci to powiedzie�, bo Brus daleko ci� ju� nie zaprowadzi. Musisz polega� na sobie.

� Ojcze! Brus nie zdradzi. To niemo�liwe... On...

� Nie, on zbli�a si� do rozdro�a. B�dzie musia� wybra�, synu. Dlatego zapami�taj: krwawe �zy oznaczaj� po�egnanie przyjaci�, nie wrog�w. Zapami�taj te� to: je�li b�dziesz musia� si� cofn�� albo wybra� niewol�, wybierz niewol�. I jeszcze jedno: niewola nie jest wieczna. Znajdziesz drog� na wolno��. Si�� lub podst�pem. A wtedy patrz w niebo. Pewnego dnia pod wiecz�r zobaczysz, jak ognista gwiazda przecina niebo. Poszukaj jej. Id� tam, gdzie spad�a. Tyle musisz pami�ta� teraz. Poradzisz sobie, synku.

Ojciec obj�� mnie i poca�owa� w czo�o, a ja znalaz�em si� z powrotem w o�lepiaj�cym s�o�cu, na grzbiecie mojego ornipanta.

Kr�ci�o mi si� w g�owie, a wok� wznosi�y si� upiorne budowle.

Je�li patrzy�em gdzie� uwa�nie, zn�w zaczyna�em widzie� mg��, wewn�trz niej ogrody, domostwa i pawilony oraz ludzi, kt�rzy biegli na spotkanie karawany, a nagle wpadali na niewidzialny mur, rozp�aszczali si� na nim i uderzali we� d�o�mi, ale nie mogli ju� post�pi� ani kroku. Krzyczeli, widzia�em, jak otwieraj� usta i wo�aj� mnie, lecz nie s�ysza�em ani s�owa.

A potem prowadzone przez �lepca czo�o karawany wysz�o z Tupana Usingi, kopyta baktrian�w zag��bi�y si� w piasku.

Ludzie zaczynali si� budzi�.

Dni potoczy�y si� swoim zwyk�ym torem, zupe�nie jakby nic nie zasz�o. Niekt�rzy cierpieli na b�l g�owy, niekt�rzy pami�tali mgli�cie jakie� koszmarne sny. Nikt jednak nie zgin�� i nikt nie zosta� uwi�ziony przez Pustkowie Sn�w.

Karawana w�drowa�a naprz�d.

Czu�o si� jednak, �e koniec podr�y jest coraz bli�ej. Nie wiedzia�em dlaczego, po prostu co� takiego wisia�o w powietrzu.

Tyle tylko, �e pewnej nocy jeden z baktrian�w zerwa� si� i pogna� w pustyni�. Znale�li�my go rano, jad�c po �ladach na ornipantach � zwierz� zosta�o rozszarpane na strz�py. Benkej d�ugo ogl�da� rozprute cia�o zwierz�cia, tr�ca� no�em brzegi ran, kt�re wygl�da�y, jakby zada�y je kosy rydwanu.

� Czy w g��bokiej pustyni �yje cokolwiek, co mog�oby zada� takie rany?

� Wiem, o czym my�lisz � odpar�em z wysoko�ci swojego ornipanta.

� Roiho � powiedzia� Brus, podje�d�aj�c na swoim ptaku.

� Czas znowu wymalowa� si� we wzorki � oznajmi� ponuro Benkej. � Sk�d jednak we�miemy tu p�yn�c� wod�, to ju� nie wiem.

� Pytanie brzmi, czy m�wimy o tym Kebiryjczykom?

� Tak, ale dopiero za kilka dni � oznajmi� Brus. � Dwa lub trzy.

� Dlaczego?

� Bo nie ma pewno�ci. Mia�e� ostatnio sny?

� Sny oczami upiora? Nie. Nie mia�em ich od Nahilgy�.

� Wi�c mo�e to wcale nie roiho.

Nie by�em przekonany. I nie mia�em pewno�ci, o czym my�la� Brus, kiedy twierdzi�, �e nast�pnego dnia wszystkiego si� dowiemy.

Pojechali�my dalej, tyle tylko, �e i ja, i moi tropiciele ogl�dali�my si� za siebie znacznie cz�ciej ni� inni. Rzeczywi�cie nie mia�em ju� takich sn�w, cho� mia�em przeczucie. A ono m�wi�o, �e moje przekle�stwo pod��a teraz pustyni� tropem naszej karawany. I jest spragnione.

Pustynia znowu zacz�a si� zmienia�. Na naszej drodze pojawi�y si� kamienie i ska�y, a po kilku godzinach natrafili�my na suche, kolczaste drzewko i p�aty drobnych porost�w na kamieniach.

Gdyby kto� patrzy� z boku, uzna�by, �e oszaleli�my od s�o�ca. Suche drzewko, kt�re nie zainteresowa�oby nawet onagera, doprowadzi�o nas do histerii z rado�ci, jakby by�o najwspanialszym ogrodem. Par� szakali, patrz�cych na nas z os�upieniem, powitali�my niczym wyt�sknionych krewnych, ta�cz�c i tarzaj�c si� w piachu.

Ale po po�udniu dopad�a nas burza.

Zrobi�o si� dziwacznie duszno i wida� by�o, �e N�Goma si� niepokoi. Co chwil� wyje�d�a� z szyku i, os�oniwszy oczy, spogl�da� na po�udnie, jakby si� kogo� spodziewa�. Po po�udniu niebo z tamtej strony pociemnia�o wyra�nie i powlok�o si� przykr�, rud� barw�.

Przewodnik okrzycza� post�j i karawana zacz�a si� zwija�.

� Burza! Wiatr nios�cy py�! � wyja�ni� nam kt�ry� Kebiryjczyk. � Zasypie nas, je�li si� nie przygotujemy!

Dotarli�my na szcz�cie do jakich� ska�, umocowali�my i uwi�zali�my, co si� da�o, i mogli�my ju� odczu�, �e pogoda robi si� jaka� dziwna. Wszyscy warczeli na siebie, zm�czeni i znu�eni w�dr�wk�, s�o�ce pali�o w�ciekle, ale jednocze�nie jakby brakowa�o powietrza i gwizda�o nam w uszach.

A potem ogromna, ciemna chmura spad�a na nas jak bicz i �wiat pogr��y� si� w mroku. Py� ci�� sk�r�, zatyka� nozdrza i wdziera� si� pod ubranie, wiatr wydusza� powietrze z p�uc. Wra�enie by�o okropne, lecz poza wtuleniem si� za �yw� os�on� z baktriana albo ornipanta, niewiele jeszcze mo�na by�o zrobi�. Trzeba by�o tylko os�ania� oczy oraz usta i s�ucha� przera�liwego wycia wichru, w kt�rym rozbrzmiewa�y odg�osy zwierz�t i upior�w, a czasem przypomina� grzmi�ce zawodzenie rog�w Czerwonej Wie�y.

Trwa�o to d�ugo, ale wreszcie najgorsza wichura os�ab�a, �wiat okaza� si� nadal zasnuty rudym py�em, wiatr �opota� po�ami p�aszczy, lecz nie by� to ju� op�ta�czy �ywio�. Wszyscy byli�my wyczerpani i wi�kszo�� zasn�a tam, gdzie schronili si� przed py�em, przep�ukawszy ledwo usta �ykiem wody.

Patrzy�em na �wiat zalany mrocznym, ��tawym �wiat�em, od czasu do czasu rozcinany sinym b�yskiem pioruna i czeka�em na deszcz, jednak deszcz nie spad�.

Zobaczy�em natomiast Mirah. Sta�a na odleg�ym wzg�rzu, bia�a sylwetka z dziurami zamiast oczu. Tym razem mia�a na sobie jakie� giez�o i sta�a przygarbiona, z opuszczon� g�ow� os�oni�t� w�osami.

Krzykn��em, lecz �wiat�o zamigota�o tylko na chwil� i zgas�o. Czeka�em z biciem serca na kolejn� b�yskawic�, lecz kiedy si� go doczeka�em, szczyt wzg�rza by� pusty.

A potem kto� chwyci� mnie za rami�.

Wszystko nast�pi�o naraz.

M�j st�umiony wrzask, ruch, z jakim przechwyci�em dotykaj�c� mnie d�o�, i b�ysk ostrza, kt�re wyci�gn��em z zanadrza.

Brus odbi� ci�cie, uderzaj�c mnie w przedrami�, n� potoczy� si� po kamieniach.

M�j ornipant zaturkota� ze zdziwieniem.

� Wybacz, tohimonie � powiedzia� Brus.

� Te� j� widzia�e�? � zawo�a�em.

� Ard�uk, ch�opcze... M�ody Tygrysie... Przyszed�em si� po�egna�.

W nast�pnym rozb�ysku zobaczy�em, �e po jego twarzy tocz� si� stru�ki krwi, dwie z nich przep�ywa�y przez oczodo�y, jak kr�te g�rskie strumyki. Krwawe �zy. Po�egnanie przyjaci�, powiedzia� m�j ojciec.

Po�egnanie...

� Kodai massa, tohimon � szepn�� Brus niewyra�nie, otulaj�c pi�� d�oni� i chyl�c g�ow�. Wtedy zobaczy�em, �e czaszk� ma naje�on� ig�ami i to dlatego po jego twarzy p�ynie krew. Oddech uwi�z� mi w gardle. � Wybacz, panie, ale ju� nie potrafi� by� twoim obro�c�. Odchodz�, moje miejsce w duszy zajmuje kto inny. Mo�e nie kap�an Czekedej, ale to nie jestem ja. Jestem sob�, dop�ki w mojej g�owie tkwi� te ig�y. Sam je wbi�em. Wbi�em je i na chwil� odzyska�em moj� dusz�. Na tyle, �eby wype�ni� moje ostatnie agiru.

� Brusie... � wychrypia�em, dr��c na ca�ym ciele. � Brusie... synu Pio�unnika... nie mo�esz...

� Nie, ch�opcze � powstrzyma� mnie. � By�e� dla mnie jak syn. Nie mo�esz i�� przez �wiat... Nie�� losu ca�ego Kirenenu, maj�c u boku kogo�, kto zmienia si� we wroga. Nie mo�esz w�drowa� z Amitrajem, kt�ry nienawidzi wszystkiego, co wolne i prawdziwe, a kocha jedynie Podziemn� Matk� i pragnie, by wszystko sta�o si� jednym. Ja nie, lecz ja s�abn�. Jestem po�erany od �rodka. Staj� si� skorup�, w kt�rej zamieszka� w��. �yj�, tylko dop�ki w mojej g�owie tkwi� kebiryjskie ig�y.

S�uchaj mnie, ch�opcze, s�uchaj! Mam ma�o czasu. Rozmawia�y ze mn� Ifrysy. Wiem, co zrobi�. Mog� zatrzyma� roiho. Mog� j� zniszczy�, je�li zdo�am si� po�wi�ci�. Tak to dzia�a. Jeste� dla mnie jak syn, tohimonie. Zatrzymam j�. Pozwol� si� po�re�. Oddam si� roiho. Jej nienawi�� sp�onie w ogniu mojego oddania. Po��cz� si� z ni�. Zna�e� j�, prawda?

� Nazywa�a si� Mirah � wyszepta�em.

� Mirah... Obwinia ciebie, ale to ja j� zabi�em. Wybacz, tohimonie, nie ma ju� czasu. Patrz na niebo i na morze. One ci� poprowadz�. Wypatruj ognistej gwiazdy. I przyjmij... moje agiru...

� Brus... � Czu�em, �e gor�ce �zy sp�ywaj� z mojej twarzy razem z py�em. Czerwone od piachu, podobne do krwi. Obaj p�akali�my krwawo. Nie zdo�a�em powiedzie� mojemu przyjacielowi i obro�cy nic wi�cej, bo �cisn�o mnie w gardle.

� Romassu... � powiedzia� Brus. �Romassu", moje �ycie.

Wsta� i odszed� w ciemno��. Jeszcze raz zobaczy�em go w �wietle b�yskawicy, kiedy wspina� si� na wzg�rze. A potem zosta�em sam.

Rankiem by�em jak wypalony. O nieruchomej twarzy, z wn�trzem pustym i zmienionym w pogorzelisko. Straci�em ju� w �yciu ludzi, kt�rzy byli mi bardziej bliscy ni� Brus. Kobiety, kt�re kocha�em tak, jak kocha m�czyzna, moich krewnych, mojego ojca i mojego nauczyciela. Za ka�dym razem by�a to strata, po kt�rej �wiat wydawa� si� niemo�liwy, i ka�da przepala�a mnie na wylot, jak piec wypala glin�. Rzecz w tym jednak, �e Brus by� ostatni. Nie mia�em ju� nikogo, kogo zna�bym d�u�ej ni� kilka miesi�cy. Nikogo, kto widzia� mnie, gdy by�em dzieckiem, i kto wiedzia�by, kim jestem. Teraz by�em ju� ca�kiem sam.

Powiedzia�em moim tropicielom, co si� sta�o, lecz to byli moi �o�nierze. Zrozumieli i czekali na rozkazy. Tyle. Widzia�em w ich oczach b�ysk wsp�czucia, ale przelotny. Polowemu dow�dcy si� nie wsp�czuje. A je�li nawet, to nie ma tego jak okaza�.

Zanim wyruszyli�my, poszed�em na tamto wzg�rze, jednak nie zobaczy�em zupe�nie nic. Ani kropli krwi, ani nawet �lad�w, bo wiatr wszystko wyg�adzi�. Znalaz�em tylko rzemyk z wisz�cym na nim ma�ym, kastetowym no�em o ostrzu nie wi�kszym od kciuka, kt�ry Brus zawsze nosi� na szyi. Zaczepiony o wystaj�cy fragment ska�y ko�ysa� si� lekko w podmuchach wiatru. Za�o�y�em go i to by�o moje ostatnie po�egnanie.

Potem sp�dzi�em dzie� w siodle i by�em rad, �e jestem sam. Siedzia�em wygodnie, z twarz� ukryt� w kapturze, pozwalaj�c odpocz�� nodze, kt�ra wci�� dawa�a mi si� we znaki, i powozi�em jedn� r�k�, drug� pieszcz�c moj� �elazn� kul� �ycze�.

Robi�o si� ch�odniej.

Nast�pnego dnia niepostrze�enie sko�czy�y si� te� piaski ergu i wok� nas wida� by�o ro�liny. Obce, takie jakich dot�d nie widzia�em.

Przed nami rozci�ga�a si� p�aska, kamienista r�wnina, a za ni� wznosi�y si� szare, smutne g�ry. Niebo zasnu�y r�wnie szare ob�oki.

Wszyscy ta�czyli w�r�d kamieni, baktriany rycza�y, a mnie nie chcia�o si� nawet zsi���. Patrzy�em na wszystko z g�ry. Znale�li niewielki strumie�, Benkej przyni�s� mi buk�ak �wie�ej wody, pochyli�em si� ze strzemienia, �eby przyj�� pocz�stunek, i u�miechn��em si� do Amitraja, ale mia�em wra�enie, �e twarz mi od tego pop�ka.

Wypi�em �yk s�odkiej wody, odda�em buk�ak, a potem wyj��em fajeczk� z baga�y Brusa i nabi�em j� bakhunem.

� Zasady s� jasne � t�umaczy� N�Goma. � Po�rodku pustkowia jest linia u�o�ona z du�ych kamieni. Potem nast�pna. Wolno nam przekroczy� pierwsz�, nie wolno tej drugiej. Nikt nie mo�e jej przej��, bo zginie. Oni, ludzie-nied�wiedzie, tak samo. Przechodz� pierwsz� od ich strony, ale nie mog� nast�pnej. Pomi�dzy liniami uk�adamy sw�j towar i odst�pujemy. Oni go ogl�daj� i obok uk�adaj� zap�at�. Je�li jest wystarczaj�ca, podchodzimy i zbieramy j� do wor�w. Je�li za ma�a, wracamy i czekamy dalej. Oni dodaj� swoje albo nie. My te� mo�emy co nieco do�o�y� lub zabra�. Tak to dzia�a. Trwa od lat.

� I nikt nie oszukuje?! � zapyta� Benkej. � Przecie� to �atwe.

� Je�li my oszukamy, oni zaczn� zabija� karawany. Je�li oni, my przestaniemy przyje�d�a�. Proste. Nawet Amitraj powinien to poj��.

Przez nast�pne dni nosili�my towary. Wory z p�ytami soli, dok�adnie zapiecz�towane g�siory i zwini�te w bele sk�ry kamiennych wo��w. By�o tego bardzo du�o. Uk�adali�my je za lini� ska�, w miejscach, kt�re pokazywa� N�Goma, i wracali�my po nast�pne.

Po naszej stronie p�on�o wielkie ognisko, kt�re mia�o sygnalizowa� nasze przybycie, ale ludzie-nied�wiedzie nie pojawiali si�.

Wi�c czekali�my. Nudz�c si�, marzn�c, pal�c ogniska i usi�uj�c polowa�, ale na tym pustkowiu niewiele mo�na by�o zdoby� pr�cz kr�lik�w.

Po czterech dniach us�yszeli�my ponure buczenie jakich� rog�w i u st�p g�r pojawi� si� ogie�. Wielkie, hucz�ce ognisko.

Patrzyli�my, jak podchodz� do naszych towar�w, jak podje�d�aj� ich toporne wozy z p��ciennymi budami. A potem skamienieli�my ze zdumienia.

Ludzie-nied�wiedzie byli potworami. My�la�em, �e to po prostu nazwa ludu, jak nasze klanowe miana. Tymczasem by�y to ogromne, kud�ate monstra, przerastaj�ce o po�ow� ros�ego m�a, o k�ach, kt�rych nie powstydzi�by si� tygrys, i pot�nych ramionach, si�gaj�cych prawie do kolan. Widzia�em jakie� cz�ci odzienia, pasy i kawa�ki zbroi, ale widzia�em te�, �e niekoniecznie chodz� na dw�ch nogach jak ludzie.

Podszed�em na tyle, na ile by�o wolno i obserwowa�em ich zza ska�. Nie s�ysza�em nic, co przypomina�oby ludzk� mow�. Tylko chrapliwe pohukiwania i co�, co brzmia�oby jak szczekanie, gdyby pies by� wielko�ci kucyka.

Poczu�em niepok�j i poszed�em do N�Gomy grzej�cego si� przy ogniu z kubkiem naparu w d�oni.

� Przecie� to bestie � powiedzia�em. � Jak s� w stanie handlowa�?

� Nie wiem. Widuj� te� mniejszych. Te� wygl�daj� potwornie, ale chyba s� m�drzejsi. Liczy� w ka�dym razem umiej�. No i maj� czym p�aci�.

� Nigdy z �adnym nie rozmawia�e�? Wzruszy� ramionami.

� Oczywi�cie, �e nie. T�umaczy�em ci, jak si� handluje. K�adziesz towar, zabierasz zap�at�. Sam. Z kim tu rozmawia�? Ca�a rozmowa to troch� soli albo z�ota wi�cej.

Usiad�em ze skrzy�owanymi nogami, przyj��em czark�, postawi�em j� ostro�nie na macie i spojrza�em N�Gomie prosto w tygrysie oczy.

� Njambe N�Gomo, jak chcesz za�atwi�, by�my przeszli do kraju ludzi-nied�wiedzi?

� Czy� nie zrozumia�, Kirenenie? Nikt nie mo�e wej�� za ska�y. Nikt. Ja tego nie sprawi� ani Podziemna Matka, ani nikt. Kto tam p�jdzie, zostanie zabity.

� Wiedzia�e�, �e musimy dotrze� dalej. �e idziemy do kraju wilczych okr�t�w, m�wi�em ci to sto razy, njambe N�Gomo. Oszuka�e� nas!

� Powiedzieli�cie: N�Gomo, przeprowad� nas przez pustyni�, tam, gdzie twoje karawany. Zrobi�em to. Nie mog� sprawi�, by�cie przebyli ska�y, bo nie umiem. Olimwenga usuri.

Wypi�em napar i poszed�em sobie, bo trz�s�em si� ze z�o�ci. Nie odzywa�em si� do N�Gomy ca�y dzie�, ale za to zebra�em moich tropicieli.

� Mo�emy si� przedrze� � zaproponowa� Benkej. � Nie takie rzeczy si� robi�o.

� W obcym terenie? Przy tych wszystkich t�umach handluj�cych potwor�w? Jak? Przebierzemy si� za nied�wiedzie? � rozz�o�ci� si� Snop.

� Mo�emy p�j�� na po�udnie, a� sko�czy si� to miejsce, na kt�rym handluj�. Przecie� to nie jest bazar ci�gn�cy si� po kraniec �wiata � powiedzia�em.

� Na ich miejscu bym pilnowa� � oznajmi� N�Dele. � Skoro takie s� zasady, to pewnie nie bez powodu. Na tym pustkowiu b�dzie wida�, kto odchodzi wzd�u� linii stepu zamiast z powrotem w pustyni�. P�jd� za nami i tyle. Oni maj� g�ry i lasy, a my p�askie nic a� po Amitraj. My ich nie zobaczymy, ale oni nas tak.

Nast�pnego dnia N�Goma przywo�a� mnie znowu. Poszed�em, cho� na jegowidok wraca�a z�o��.

� Wiesz, co to znaczy njambe, synu Oszczepnika? Przyzna�em, �e nie.

� �Kupiec"? �Szlachetny"? A mo�e �cwaniak"?

� To znaczy �wujek", ch�opcze. A wiesz, co powie ci wujek N�Goma?

� �e mog� za darmo wr�ci� do Amitraju. Prosto pod n�, wujku.

� A dlaczego do Amitraju? Jed�cie z nami do Kebiru. To pi�kny �wiat. Stepy, puszcze, s�o�ce. I ludzie �miej� si� tam z tej waszej Pramatki.

� Nie mo�emy wraca� ani jecha� do Kebiru, N�Gomo. Nasza droga prowadzi gdzie indziej.

Odwr�ci�em si�. Zawo�a� mnie znowu.

� Jest jeden spos�b, Kirenenie! Spos�b, �eby�cie przeszli za kamienie.

Podszed�em do niego.

� Jaki spos�b?

� Nie musicie tego robi�. Tylko je�li taka b�dzie wasza wola.

� S�ucham.

� Lini� kamieni mo�e przej�� jedynie towar, synu Oszczepnika. �eby j� przej��, musieliby�cie sta� si� towarem.

� Ukryci w worach z sol�? W beczkach?

� Nie! � zawo�a� N�Goma. � Przecie� uznaliby to za oszustwo! Nie mog� fa�szowa� soli lud�mi!

� Wi�c jak?

� Zwi�zani. Usadzeni obok wor�w z sol� i sk�r. Towar.

� Chcesz nas sprzeda� w niewol� tym potworom?

� To jedyny spos�b, tohimonie. Dam wam ukryt� bro�, wi�zy za�o�ymy tak, �eby by�o �atwo si� uwolni�. Ale je�li chcecie przej�� za ska�y, musicie sta� si� towarem.

� Musz� pom�wi� z lud�mi.

Kiedy s�o�ce wstawa�o nad r�wnin�, siedzieli�my ju� rz�dem obok beczek, work�w i zwoj�w sk�r. Siedzieli�my w milczeniu.

� Czasami �a�uj�, �e jestem Kirenenem � westchn�� Benkej.

� Wcale nie jeste� Kirenenem � sarkn�� NT^ele.

� Jeste�cie pewni, �e tego chcecie? � zapyta�em. � Da�em wam wyb�r. Zrzu�cie wi�zy i uciekajcie st�d. Ja musz�. Wy nie. Jed�cie z N�Gom� do Kebiru!

� Wybra�em � odpar� Snop � w opuszczonej chacie pod Nahilgy�. Kiedy powiedzia�em agiru kano. Moi ludzie te�, tohimonie. Nie ma o czym gada�. Jeste�my Kirenenami. Zdecydowali�my.

� Mosu kando! ��potwierdzi� Benkej. Westchn��em. Snop, Benkej Hebzaga� i N�Dele Aligende. Kireneni.

S�o�ce podnosi�o si� coraz wy�ej. Od strony g�r nadchodzili ludzie-nied�wiedzie.

W przeddzie� wymarszu robimy wielk� uczt�. Pieczone mi�siwa, piwo, mi�d, ryby.

St� ci�gnie si� przez ca�� wielk� halle, p�on� olejowe lampy. M�j oddzia� specjalny na honorowych miejscach, wszyscy dumnie przystroili si� w maskuj�ce bia�e stroje, kt�re za�o�yli na go�e cia�o. Osobi�cie malowa�em sadz� z t�uszczem na bia�ym p��tnie czarne rozcinaj�ce plamy.

Za zimno na Taniec Ognia, ale siedzimy przed hucz�cymi na palenisku p�omieniami, pijemy i �miejemy si�. Nic nie jest wymuszone. Ci ludzie doskonale czuj�, jak� warto�� ma �ycie. Ich jest wyj�tkowo kruche na co dzie�. Kolacja przed p�j�ciem do boju to istna uczta po�egnalna. Dlatego pieniste piwo leje si� strumieniami do dzban�w, wrzeszczymy jeden przez drugiego, w ko�cu ta�czymy przed paleniskiem, skacz�c na siebie i zderzaj�c si� torsami, Warfnir leje w gard�o piwo prosto z dzbana, wok� wszyscy klaszcz� i rycz�, Grunaldi podryguje nagi do pasa, wymachuj�c ogryzion� gicz�. �yjemy Ci�gle �yjemy. Wszyscy kipi� nieskr�powan�, naturaln� �ywotno�ci�, kt�rej im zazdroszcz�.

Wieczerza ha�a�liwie ci�gnie si� p�no w noc i �adnemu z moich ludzi nie przyjdzie do g�owy po�o�y� si� wcze�niej do ��ka. Wiem o tym i bardzo mi to na r�k�.

Czekam na moment, kiedy wszyscy s� ju� solidnie pijani, i wymykam si� z halli, a potem w�druj� drewnianym labiryntem dworzyszcza do swojej izdebki na poddaszu. Lustruj� u�o�ony w idealnym porz�dku sprz�t, rozbieram si�, wypalam jeszcze ma�� fajk� i zdmuchuj� lamp�. Naprawd� nie chc� st�d wyje�d�a�. Nie mam ochoty stawa� znowu przed oszala�ym uczonym, ogl�da� upiornej boschowskiej dioramy. Chc� zosta� tutaj. W Domu Ognia z tymi, kt�rych tu znam. Spa� a� do wiosny.

W�lizguje si� do izby, ledwo po�o�� si� do ��ka. Cicho i dyskretnie. Siada z brzegu siennika, k�adzie mi w�sk� d�o� na ustach. Pochyla si� powoli i nakrywa mnie smuk�ym, zmarzni�tym pod cienk� sukienk� cia�em.

� Nic nie m�w... � S�ysz� gor�ce tchnienie prosto w ucho. � Zupe�nie nic... Nie musisz obiecywa�, nie musisz zaklina�, nie musisz nic... Tylko b�d� tutaj. B�d� ze mn�.

Obejmuj� j� i �ci�gam przez g�ow� sukni�, po czym moje d�onie natychmiast ze�lizguj� si� na biodra. Nasze usta spotykaj� si�, gdy tylko jej g�owa wyp�acze si� z tkaniny.

Zgodnie z rozkazem nic nie m�wi�.

Wymaszerowa� z grodu tylnym wyj�ciem o �wicie, kiedy by�o jeszcze zupe�nie ciemno, prowadz�c Jadrana za og�owie i st�paj�c jak najciszej. Szed� tak lekko, �e nawet �nieg nie skrzypia� mu pod podeszwami but�w.

Jego komandosi natomiast ledwo pow��czyli nogami, starali si� jedynie nie potyka� i nie wpada� w ciemno�ci na drzewa. Da� im znak, by dosiedli koni, i sznur kiwaj�cych si� w siod�ach �nie�nych ninja pow�drowa� st�pa �cie�k�.

Zatrzymali si� na polance, nadal bez s�owa. Grunaldi odsznurowa� kaptur i przetar� twarz gar�ci� �niegu, kt�ry zgarn�� z ga��zi.

Vuko zrobi� kilka gest�w i stan�li w kole, ko�skimi �bami do siebie. Warfnir potrz�sn�� g�ow�, jakby kac by� czym�, co mo�na z siebie strz�sn�� niczym p�atki �niegu.

Drakkainen przy�o�y� wyprostowan� d�o� do ust, wi�c �aden si� nie odezwa�. Stali tylko i patrzyli na siebie przez szczeliny bia�ych kaptur�w.

Drakkainen odpi�� obszyt� sk�r� manierk� od siod�a i poda� im, pokazuj�c, �e ma i�� w kr�g.

Rozsznurowali kaptury, opuszczaj�c klapy okrywaj�ce usta i nosy, ods�aniaj�c u�miechy pe�ne wdzi�czno�ci. Pili d�ugimi �ykami, wch�aniaj�c mocny mi�d, gor�c� wod� i zio�a, kt�re � jak zapewnia� Kruczy Cie� � w kilka chwil u�pi� najczujniejsz� przyzwoitk�.

Drakkainen nie musia� nawet udawa�, �e sam pije. Gdy anta�ek dotar� do niego, biali je�d�cy kiwali si� ju� w siod�ach, jeden po drugim osuwali na ko�skie szyje.

� Zaczynamy, Cyfral � mrukn�� pod nosem. Zeskoczy� z konia, odpi�� od siod�a buk�ak, obla� ziemi� pod ko�skimi kopytami m�tn�, mulist� brej�, wylewaj�c kszta�t zamkni�tego kr�gu. Ciecz rozb�ys�a migotliwym blaskiem diamentowego py�u.

� Jeste� pewien, �e to zadzia�a? � spyta�a wr�ka z nutk� nerwowo�ci w g�osie.

� Niczego nie jestem pewien, bo niczego nie mog� by� pewien � powiedzia�, uderzaj�c ostro�nie ostrzem no�a w ceramiczn� os�on� W��czni G�upc�w. Glina p�k�a. Konie stoj�ce w dziwnym szyku zacz�y parska� i strzyc uszami. Drakkainen delikatnie zsun�� skamienia�� skorup� z drzewca i schowa� j� za pazuch�. Wydoby� natomiast p�k rzemieni, kt�re wzi�� w z�by, po czym si�gn�� po d�o� pierwszego z je�d�c�w i przywi�za� j� do w��czni. Po przywi�zaniu dw�ch nie musia� ju� jej trzyma� � skryta cz�ciowo w futerale wisia�a pionowo pomi�dzy ko�skimi �bami. Widzia�, jak ja�nieje migotliwym nimbem miniaturowych, opalizuj�cych iskier.

� Gotowe... � Si�gn�� w zanadrze i wydoby� wyschni�t� jagod�, kt�r� wrzuci� do ust. Zamkn�� oczy. � Dwa zamglone szczyty, tul�ce si� do siebie jak p�dupki � wyrecytowa� po fi�sku. � Wci�� te same szarpane linie ska� osnute niebieskawym oparem. Widoczne w oddali dwie plamy lasu wspinaj�ce si� po zboczach, p�on�ce kr�lewskimi barwami jesieni. Siedemdziesi�t trzy iglaste krzewy, pokr�cone jakby wysz�y spod r�ki mistrza bonsai. Rozsypane wok� bia�oszare bry�y wapiennych ska�, sine niczym zepsute mi�so. Roziskrzona plwocina �nie�nych czap na wierchach...

Wiedzia�, �e nie jest w stanie pozby� si� spod powiek tego widoku. �adnego miejsca nie zna� tak jak tego.

�eby to zrozumie�, trzeba samemu by� przez jaki� czas drzewem.

Przeniesienie by�o niczym b�ysk i wstrz�s. Wypalony pod powiekami krajobraz wyr�s� z nico�ci i uderzy� go w twarz.

Kiedy otworzy� oczy, zobaczy� dok�adnie to, o czym my�la�, tylko sk�pane w g��bokiej czerni zimowego przed�witu.

Kt�ry� z koni zar�a�. Drakkainen rozwi�za� rzemienie trzymaj�ce d�onie wojownik�w. Spalle zsun�� si� z siod�a bezw�adnie jak worek. Posadzi� go i sprawdzi� puls na szyi.

Potem pozosta�ym. Wszyscy �yli i spali, oddychaj�c g��boko.

Si�gn�� w zanadrze i wydoby� z powrotem kawa�ek odt�uczonej ceramicznej os�ony, a tak�e futrzane zawini�tko z mi�kkim kitem. Zaklei� starannie i szczelnie p�kni�cie, a p�niej zapi�� pokryw� sk�rzanego futera�u. Migotliwy poblask mocy znik�. Zosta�a polana pe�na czarnych, wypalonych kikut�w drzew, pokryta �niegiem, na kt�rej sta�y nietypowe zaspy, dziwnie przypominaj�ce je�d�c�w na koniach.

� Jadran, niech konie po�o�� si� na ziemi � mrukn�� wierzchowcowi do ucha.

Wierzchowiec zar�a� kr�tko, po czym ugryz� lekko jednego w bok, a drugiego tr�ci� tyln� nog�. Konie po�o�y�y si� obok siebie. Grunaldi zsun�� si� do przodu w �nieg i zachrapa�.

Trzeba by�o odczeka�.

�cie�ka prowadz�ca w d� by�a stroma, ale wierzchowce da�o si� prowadzi� bez problemu.

� Trzeba by�o powiedzie�, �e zamierzasz czyni�! � sykn�� st�umionym g�osem Spalle. � Tak si� nie godzi. U�pi�e� nas jak jakie� zwierz�ta...

� Inaczej si� nie da�o � odszepn�� Drakkainen. � Nie ha�asuj.

� Od tych pie�ni bog�w mo�na si� pochorowa� � mrucza� pod nosem Spalle. � Na brzydk� chorob�...

Id�cy na ko�cu Warfnir zamiata� �lady ga��zi�. Kilkana�cie krok�w przed nimi skrada� si� Grunaldi bez konia, ostro�nie st�paj�c w �niegu. Wok� wstawa� ponury, o�owiany �wit. Lekko pr�szy� �nieg.

By�o ich czterech i maszerowali szybko. Mieli ko�uchy wyhaftowane w zygzakowate �mijowe desenie, znak Ta�cz�cych W�y wyszyty na plecach, wymy�lne he�my nadziane na futrzane kapuzy i bi�a z nich para. Musieli tak w�drowa� z daleka.

Prowadz�cy � wielki, brodaty ch�op w szubie i he�mie ozdobionym grzebieniem podobnym do atakuj�cej kobry, o kapturze przypominaj�cym raczej rybie p�etwy, ni�s� w d�oniach �uk i co chwila przypada� do �niegu, delikatnie wodz�c d�oni� po zasypanych �ladach poprzedniego dnia, jakby czyta� z nich brajlem.

Wojownicy milczeli, rozgl�daj�c si� uwa�nie wok�.

Wygl�da�o na to, �e kogo� szukaj� i to nerwowo.

Grupa wesz�a na niewielk� prze��cz. Olbrzym na przedzie zatrzyma� si� nagle i uni�s� do g�ry pi��. Wszyscy zatrzymali si� wp� kroku, po czym jak najciszej pozdejmowali z plec�w tarcze i uj�li silniej oszczepy.

Brodacz jednak nie powiedzia� ani s�owa, tylko wpatrywa� si� w d� zbocza, z pionow� zmarszczk� rysuj�c� si� na czole. Jego ludzie st�oczeni z ty�u czekali cierpliwie.

Wojownik, porzuciwszy obserwacj� zbocza, spojrza� na zasp� o dwa kroki przed nim. Uni�s� ze zdziwieniem brwi i pochyli� si�, �eby si� przyjrze�. Zaspa wybuch�a mu w twarz ob�okiem �nie�nego py�u.

Ogromny wojownik obr�ci� si� do swoich, prezentuj�c stercz�cy z piersi be�t z czarnym pierzyskiem, po czym kaszln�� okropnym, �wiszcz�cym odg�osem i w tym momencie drobny �a�cuch owin�� mu si� dooko�a szyi.

Na prze��czy wybuch� chaos.

Nie przypomina�o to normalnej walki, jednej z takich, jakie toczy�y si� w tych g�rach bez przerwy, odk�d Wielki Aaken kaza� W�om zdobywa� wszystko. Odby�o si� b�yskawicznie i przypomina�o rze�ni�. Nie by�o w tym krztyny rycerskiego zmagania. Wok� W�y �nieg eksplodowa� i nagle pojawi�y si� w nim dwa bia�e stwory ze szczelin� zamiast oczu i bez twarzy. Jeden z wojownik�w zamachn�� si� oszczepem, ale obci��ony na ko�cu �a�cuch owin�� si� dooko�a jego nadgarstka, ten, kt�rego chcia� ugodzi�, cisn�� mu w twarz stalow� gwiazdk�, zaraz przysiad� nisko na rozstawionych nogach i ci�� go w �ci�gno. Kolejny wyskoczy� spomi�dzy ska�, gdzie nie by�o przed chwil� nikogo, i siekn�� stoj�cego z ty�u W�a przez gard�o, po czym znikn��. Ostatni z W�y przeskoczy� konaj�cego brodacza i rzuci� si� do ucieczki, kiedy wybuch�a kolejna zaspa i nast�pny �nie�ny demon podci�� mu kopniakiem nogi, wskoczy� na plecy i zacisn�� �a�cuch na szyi.

Wszystko trwa�o najwy�ej par� sekund.

Le��cy twarz� do �niegu wojownik by� o�lep�y z przera�enia. Sam nie wiedzia�, co z tego, co zobaczy�, by�o straszniejsze. Bia�e, wyrastaj�ce znik�d stwory czy ich nieludzka taktyka. Dziwny atak po kilku na jednego cudacznymi rodzajami broni. Tamci nawet nie usi�owali z nikim walczy�. Jeden atakowa� nogi, drugi twarz, trzeci bro� i w mgnieniu oka cz�owiek by� martwy. A oni ju� brali si� za nast�pnego. Zabijali b�yskawicznie i beznami�tnie, jakby pracowali w polu albo wycinali krzaki.

Uniesiono mu brutalnie g�ow�, wykr�cono r�ce i wci�gni�to gdzie� mi�dzy ska�y.

� Dobra � rzuci� Drakkainen zduszonym szeptem. � Dobra robota.

Spalle ju� zasypywa� krew �wie�ym �niegiem, Warfnir i Grunaldi chwytali pierwszego z W�y za nogi i ramiona, by zrzuci� go w otwieraj�c� si� z boku szczelin� mi�dzy ska�ami, gdzie w dole hucza� strumie�.

� Zaraz � sykn�� Vuko. � Zdejmowa� im ko�uchy, he�my i tarcze. Przebieramy si�. Dopiero potem do przepa�ci.

� S�ysza�e�? � wyszepta� Grunf do je�ca, unosz�c mu brod� ostrzem miecza. � Wyskakuj z ko�uszka.

� Tak... Tak... � zaj�cza� przera�ony wojownik. � Ju�... Ja oddam... Nie zabijaj.

� Zapytam raz � oznajmi� Drakkainen tym samym sycz�cym szeptem z g��bi swojego bia�ego kaptura. � Nie odpowiesz, wy�upi� oko. Jasne?

� Tak... Prosz�...

� Kt�r�dy do Muzycznego Piek�a?

Ch�opak odpowiedzia� szybko, be�kotliwie i �ykaj�c g�oski. Przed momentem �ciga� zbieg�ych niewolnik�w. Na w�asnej ziemi. To, co si� dzia�o teraz, nie dawa�o si� nawet poj��. Wydawa�o mu si�, �e �ni jaki� przera�liwy koszmar. Tym bardziej, �e zdarzy�o si� to w jednej chwili.

Drakkainen uklepa� kawa�ek �niegu. I zacz�� rysowa� ko�cem no�a.

� To jest ta g�ra. Tu prze��cz. Tu strumie�. Kt�r�dy do Muzycznego Piek�a? Gdzie Cier�?

� Znowu ta jego ma�pa � mrukn�� Spalle. Ch�opak jednak jakim� cudem, mo�e z przera�enia, zrozumia� b�yskawicznie i wyrysowa� rozdygotan� lini� reszt� mapy.

� Dobra � podsumowa� Drakkainen. Warfnir wyj�� z r�kawa kr�tki n�. Ch�opak omal nie wybuch�.

� Przecie� powiedzia�em... wszystko... Prosz�...

� We� go na bok � rzuci� lodowato Vuko. � I nie zakrwaw ko�uszka.

� No, dawaj, m�ody W�u � oznajmi� Warfnir. � Zrobi� to szybko. Nie b�dzie bola�o. Nie to, co ten wasz Taniec Ognia.

Nawet nie by�o s�ycha� krzyku.

Rozleg� si� cichy �wist i ze �niegu na zboczu wyros�o pi�� okrytych bia�ymi kropierzami koni. Pi�ciu wojownik�w W�y w ko�uchach ze znakiem Ta�cz�cych W�y, z okr�g�ymi tarczami i w he�mach podj�o dalsz� drog�.

� Po co te �achy? � zapyta� przygn�bionym g�osem Grunf.

� Musimy przej�� przez dolin� � wyja�ni� Drakkainen � zwan� Ogrodem Rozkoszy. Wi�kszo�� park�w rozrywki jest zim� nieczynna, ale nigdy nic nie wiadomo.

� Parszywie si� czuj� � wyzna� Warfnir. � To nie by�a dobra walka.

� �aden z nas nie jest nawet dra�ni�ty, oni nie �yj�, mamy informacje i przebranie, a stracili�my tylko kilka chwil � odpar� Drakkainen. � Tak wygl�da prawdziwa wojna. Wiem, �e jest parszywie, lecz to konieczno��, nie rozrywka. Jak sko�czymy t� robot�, to znowu b�dziecie mogli walczy� honorowo. Nie po to tu jeste�my, �eby�cie gin�li przy g�upich potyczkach.

W�drowali przez zasypany �niegiem Ogr�d Rozkoszy Ziemskich. Jechali rz�dem, z tarczami na plecach, udaj�c znudzony patrol. Jednak nie spotkali nikogo. Nie by�o wida� kwiat�w, zamarzni�ta sadzawka i oblepione �niegiem homarowate rze�by sprawia�y jeszcze dziwaczniejsze wra�enie ni� kiedy by� tu ostatnio.

� Na pewno s� jeszcze jakie� atrakcje pod dachem � mrukn�� pod nosem.

� Tamta g�ra... � powiedzia� nie�mia�o Spalle. � Wygl�da ca�kiem jak go�a dziewka...

� Tak � odrzek� Vuko. � Po wojnie zabior� ci� tu na wycieczk�, to sobie zwiedzisz. Od �rodka. Ale troch� to przereklamowane. Wi�cej pod turystyk� takie.

� Gdzie oni wszyscy mieszkaj�? � spyta� Warfnir.

� Po drugiej stronie doliny i w nast�pnej. W takich murowanych budach, ale nawet si� tam nie zbli�amy.

A potem natrafili na �cie�k�. Szeroki, wydeptany w �niegu trakt ze �ladami wielu ludzi.

Drakkainen znieruchomia� nagle, wskoczy� stopami na siod�o i spojrza� do ty�u.

� Z koni � sykn��. � Na bok, w g��boki �nieg. Przywarowa� konie i robi� zaspy! Znikamy!

Po kilku minutach przez r�wnin� przejecha� ogromny, kanciasty w�z na obitych blach� ko�ach, okuty �elazem, naje�ony stalowymi kolcami. Toczy� si� dzi�ki dziesi�tkom ludzi w obdartych kaftanach i resztkach futer, kt�rzy ci�gn�li wprz�gni�ci w dyszel, popychali szprychy k� i pchali bud� jeden przez drugiego, padaj�c i wstaj�c.

Burty wozu wymalowano w kolorowe, cho� ponure, prymitywne rysunki, przedstawiaj�ce po�eraj�ce s�o�ce w�e i dwa ksi�yce.

Siedz�cy na ko�le wo�nica by� zatopiony ca�y w kosmatej szubie, z g�ow� okr�con� kraciastym szalikiem, wystawa� mu tylko szczurzy pysk. Trzyma� d�ugi bat z wielu rzemieni, kt�re ozdabia�y na ko�cach ci�arki.

Za wozem maszerowa�o kilkana�cie krab�w, potem paru je�d�c�w w wymy�lnych, cho� podrdzewia�ych cz�onowanych zbrojach, kilku dzier�y�o nawet zupe�nie tu niestosowne kopie turniejowe.

Konw�j przetoczy� si� przez dolin�, p�niej zapanowa�a cisza przerywana tylko krakaniem wron.

Up�yn�o jeszcze troch� czasu, zanim ostro�nie wygrzebali si� ze �niegu. Grunf wyprowadzi� zza pag�rka zmarzni�te, poirytowane konie w kropierzach pokrytych �niegiem.

� Co to by�o?! � zapyta� Grunaldi z oburzeniem.

� Tak b�dzie wygl�da� �wiat, je�li przegramy � wyja�ni� bezlito�nie Drakkainen. � Zdaje si�, �e nasz czarodziej wr�ci� w�a�nie do domu. Przynajmniej tak� mam nadziej�.

Skr�cili w bok doliny i zacz�li wspina� si� mi�dzy ska�y u podn�a g�ry.

� Teraz skracamy drog� � opowiada� Vuko. � Tu za t� g�r� jest co�, co on nazywa Muzycznym Piek�em. Tamto to by� Ogr�d Rozkoszy. Trudno to opisa�, ale w taki spos�b Czyni�cy zmienia W�e w to, z czym macie do czynienia. Cierpienie i rozkosz na zmian�. Teraz si� rozdzielimy.

Od�ama� such� ga��� i oderwa� od niej niewielkie patyczki, a potem z dw�ch �ci�gn�� z�bami kor�, zostawiaj�c jasne ko�c�wki.

� Ci, kt�rzy wyci�gn� jasne, id� z ko�mi tam, na p�noc, jakie� tysi�c krok�w. Znajd�cie puste, odludne miejsce i ukryjcie si�. Nie palcie ognia. Czekajcie. To mo�e trwa� nawet kilka dni. Je�li nadbiegniemy tak, jakby goni�y nas wszystkie demony, szykujcie konie, bo to b�dzie znaczy�o, �e w�a�nie tak jest. Ci�gnijcie patyczki.

Wysun�� ku nim d�o� z wystaj�cymi ko�cami drewienek. Si�gn�li r�wnocze�nie.

� Spalle i Warfnir zostaj� z ko�mi � zawyrokowa� Drakkainen.

� Znowu! � warkn�� w�ciek�y Spalle. � Poprzednio skr�cona kostka, a teraz patyczek.

� Nie narzekaj � odpar� Vuko. � Tu nie ma lepszej i gorszej roboty. Wszystko jest tak samo parszywe. Bierzcie bro� i liny. Czeka nas wspinaczka.

�nieg zrobi� si� g�stszy.

� O, Tenenbaum, o, Tenenbaum, ta da ti, da, da, da, daa � zanuci� ponuro Vuko, rozplataj�c bucht� liny.

Spalle i Warfnir odprowadzili konie, burcz�c co� pod nosem, i ju� po kilku krokach wtopili si� w �nieg jak duchy zamieci.

� Wchodzimy po kolei. Pierwszy zatrzymuje si� na ko�cu liny i asekuruje tego poni�ej. Ci, co s� w dole, pilnuj� z �ukami, �eby nikt si� nie przypl�ta�. I tak na zmian�. Na razie id� pierwszy. To nie jest bardzo trudne zbocze.

Twierdza zwana Cier� wirowa�a z hukiem, mieszaj�c �nie�n� zamie�, obracaj�c kosami, kiwaj�c wahad�ami i tn�c powietrze ko�ami. Czu�o si� bij�cy od niej wiatr.

� Co to jest? � wydysza� Grunaldi z nieopisan� groz�. � Co to w og�le jest?

� Siedziba czarownika � powiedzia� Vuko ponuro, uk�adaj�c grub� sk�r� w �niegu i k�ad�c si� na brzuchu. W��czni� w pokrowcu po�o�y� przed sob�. � Wzi��by i troch� nasmarowa� to wszystko, przecie� tu og�uchn�� mo�na. Nie stercz na tle nieba, cz�owieku. Znajd�cie sobie wygodne, zaciszne miejsca z dobrym widokiem i �uki w d�o�. Wasza robota polega na tym, �eby mi nikt nie przeszkadza�. Opatulcie si� dobrze i wypijcie po solidnym �yku tego. Ostro�nie. Pali.

� Co to jest? � zipn�� Grunaldi.

� �liwowica. Najlepsza. Dalmaty�ska. Teraz przygotujcie si� na d�ugie czekanie.

� On w tym mieszka? Gdzie?

� To si� uk�ada tak, jak on chce. To Czyni�cy. Przecie� wam m�wi�em.

� Sk�d mia�em wiedzie�? Zawsze si� troch� zmy�la, �eby by�o ciekawiej.

� Co tu jeszcze, piczku materinu, mo�e by� ciekawiej? Pogi�o ci�?

Czekali.

Mr�z przenika� do szpiku ko�ci, ale przynajmniej przysypa�a ich gruba warstwa �niegu.

� Nie zasypiajcie, perkele, bo si� nie obudzicie!

Trwa�o to kilka godzin, lecz godzin ci�gn�cych si� w niesko�czono��. Tkwili, okutani w futrzane stroje i przykryci maskuj�cymi kombinezonami, ale zimno wpuszcza�o w�cibskie macki w czubki but�w i na karki. Na domiar z�ego na p�ce, na kt�rej si� przyczaili, wia�o. I to w�ciekle.

Po paru godzinach jednak co� zacz�o si� dzia�. Najpierw wida� by�o ci�gn�cych zewsz�d Ludzi W�y. Male�kich ze szczytu niczym mr�wki, drepc�cych d�ugimi korowodami, jakby wiruj�cy �elazny zamek by� mrowiskiem, do kt�rego taszczyli sosnowe ig�y.

Schodzili si� ze dwa kwadranse, a w ko�cu utworzyli w bezpiecznej odleg�o�ci od zamku buroczarny p�ksi�yc g��w, jakby kto� obsypa� �nieg gar�ci� maku.

A potem zn�w nadjecha� w�z. Inny, cho� te� monstrualny i kanciasty, okuty �elazem i naje�ony kolcami. Ten nie mia� obrazk�w na bokach, by� ponury, rdzawo-czarny. Podtoczy� si� pod zamek i zatrzyma�.

Z t�umu nadbieg� odleg�y zgie�k podobny st�d do szumu morza.

� Nie �picie?! � zapyta� Drakkainen. � Jak obserwacja?

� Czysto � zachrypia� Grunf.

� Nikogo � zawt�rowa� mu Grunaldi. � Tylko straci�em czucie w nogach.

� Ruszaj palcami w butach � poradzi� mu Drakkainen, odpinaj�c pokrowiec W��czni G�upc�w. � Je�li mamy szcz�cie, to padalec wylezie. Ten t�um chyba dlatego przyszed�.

Podczo�ga� si� troch� do przodu i wyjrza�.

Twierdza Cier� zacz�a zmienia� kszta�ty. Niekt�re elementy zwalnia�y, inne przestawa�y si� obraca�, z�batki trafia�y na siebie z g�uchym �oskotem stali, przesuwa�y si� jakie� rygle i ci�g�a. Z przodu wiruj�cego, kolczastego astrolabium wielko�ci biurowca zacz�� si� budowa� pomost zako�czony okr�g�ym podestem. Stopniowo, kawa�ek po kawa�ku, z �oskotem i zgrzytem �elaza.

� �wietnie, paskiainen, a teraz wyle�... � wycedzi� Vuko, przyci�gaj�c do siebie w��czni�. � No, chod� do wujka...

W�z r�wnie� zazgrzyta�, odsuni�to pot�ne rygle i naje�ona kolczastymi nitami klapa z przodu przypominaj�ca ramp� promu opad�a.

Us�ysza� �oskot wielu podkutych but�w, po czym zobaczy� kilkunastu W�y ci�gn�cych �a�cuchy.

� Smoka mu przywie�li � domy�li� si�. � Wreszcie im si� uda�, �cierwo.

Ale to nie by� smok.

� Jebem ti duszu... � wybe�kota� Drakkainen w os�upieniu.

�a�cuchy uwi�zano do sieci, a sie� trzyma�a okr�g�y, kamienny dysk, kt�ry ca�y czas obraca� si� powoli wok� osi, sun�c nad ziemi� niczym poduszkowiec. Na kamieniu siedzia� chudy jak derwisz starzec podobny do ma�py. Siedzia� ze skrzy�owanymi nogami, z r�koma opartymi o kolana i obraca� si� ze zwieszon� g�ow�.

� Perkele... � wycedzi� znowu Drakkainen. � Bondswif?! Oba Nied�wiedzie?!

Zamek zgrzytn�� po raz ostatni i na pomo�cie pojawi� si� van Dyken. W tym samym d�ugim p�aszczu i z w�osami zaczesanymi do ty�u, l�ni�cymi jak skrzyd�a kruka. Podpiera� si� ogromnym toporem z dwoma ostrzami o stylisku oplecionym przez w�e, kt�re otwiera�y paszcze na ostrzach.

� Wreszcie skorzysta�e� z mojej go�ciny, Bondswif! � G�os van Dykena zagrzmia� niczym ze stadionowych g�o�nik�w i potoczy� si� echem po g�rach. Wyci�gn�� d�o� i wskaza� obracaj�cego si� starca palcem.

� Patrzcie na niego! Patrzcie na ostatniego Pie�niarza! Tego, co siedzia� w jaskini pod J�cz�c� G�r� i o�miela� si� ze mnie drwi�! O�miela� si� drwi� z mojej pracy! A gdzie jest teraz?!

T�um zarycza�, lecz bez wspomagania by� to raczej szmer. Nic szczeg�lnego.

� Gdzie twoja pot�ga, Bondswif?! Na tej ziemi, a� po morze jest tylko jeden Czyni�cy! Tylko jeden, kt�ry daje w�adz� W�om! Nie ma miejsca dla takich tch�rzliwych �wi�, kt�re nie potrafi� niczego uczyni�! Niczego! Potrafisz jedynie kr�ci� si� na tej swojej tacy i t�skni� do nirwany!

Kolejny ryk z r�wnie mizernym efektem. Drakkainen zacz�� rozpina� nerwowo paski pokrowca.

� Jebem ti svinjsku mater...

Jednak wtedy co� si� zacz�o dzia�. Powietrze wok� Bondswifa zg�stnia�o, kamie� obraca� si� szybciej. Pojawi�y si� w nim wy�adowania i iskry.

� Jeste� nikim, van Dyken. � G�os Bondswifa brzmia� niczym szept, ale szept pot�ny, zdawa�o si�, �e wydaj� go same g�ry. � Nikim znik�d. Nic nie rozumiesz. Jeste� jak rozkapryszone dziecko, kt�re wszystko zniszczy i podpali dla samego niszczenia. Nawet twoje imi� nic nie znaczy. To tylko pierdni�cie. Odchodz�, bo nie chc� patrze� na twoje dzie�o. Nape�nia mnie obrzydzeniem. Odchodz�, bo nadszed� m�j czas.

B�yskawice otoczy�y starca koron� wy�adowa�.

� Do��! � Syk van Dykena uderzy� jak bicz. Pioruny wok� wiruj�cego kamienia znik�y. Oba Nied�wiedzie rozejrza� si� bezradnie nieco sp�oszony. Jego dysk przesta� si� obraca�.

� Zdechniesz wtedy, kiedy ja na to pozwol� � wrzasn�� van Dyken. � Twoja �wiadomo�� nic nie znaczy przy mojej! Najpierw wycisn� z ciebie ka�d� tak zwan� pie�� bog�w! Ka�d� krztyn� mocy! Dopiero wtedy pozwol� ci zdechn��.

Bondswif sprawia� wra�enie, �e chcia�by si� poruszy�, ale nie mo�e. Wygl�da�, jakby przyr�s� do swojego dysku. Nawet z wysoko�ci p�ki wida� by�o, �e jest zaniepokojony. Jego stoicyzm nagle gdzie� znikn��. Oba Nied�wiedzie by� przera�ony.

Drakkainen wysun�� w��czni� z pokrowca, po czym odrzuci� maskuj�ce go bia�e futro, zerwa� si� i st�uk� glinian� os�on� o ska��.

� Aiitisi nai poroja! � wrzasn�� i cisn�� w��czni� prosto w van Dykena. Pocisk poszybowa� ze skalnego zbocza, jakby dosta� skrzyde�. Przyspiesza� niby rakieta, ci�gn�c za sob� warkocz migoc�cej mg�y przypominaj�cej diamentowy py�.

Wszystko razem trwa�o mo�e dwie sekundy. Van Dyken kwikn�� przera�liwie, jego g�os rozla� si� nad r�wnin� jak skrzypienie ogromnych drzwi. Odwr�ci� si� do drzwi zamku, ju� wiedz�c, �e nie zd��y, ju� w��cznia bra�a poprawk� na jego ruch, ju� skr�ca�a �agodnym �ukiem, jak samonaprowadzaj�cy pocisk, wlok�c warkocz diamentowego py�u.

� Pi��... � zacz�� Drakkainen odlicza� z satysfakcj�. � Cztery... �yczymy mi�ego... Och, perkele saatani vittu...

W tym momencie Bondswif uni�s� r�ce i wrzasn�� z w�ciek�� satysfakcj�. W��cznia G�upc�w nagle wyhamowa�a w powietrzu, zadzieraj�c ostrze, i wykona�a ciasny zwrot przez plecy, warkocz magicznego py�u rozmaza� si� w powietrzu w wachlarz, po czym pocisk przebi� Bondswifa Oba Nied�wiedzie na wylot.

Drakkainen sta� skamienia�y z zaci�ni�tymi pi�ciami i wyszczerzonymi z�bami, patrz�c, jak przebity w��czni� stary Pie�niarz rozjarza si� nagle niczym �uk spawalniczy i wybucha snopem t�czowych iskier.

Ockn�� si� dopiero na w�ciek�y ryk van Dykena, kt�ry rozla� si� po g�rach jak odg�os trz�sienia ziemi.

Nad twierdz� Cier� wyros�a czarna, wrzecionowata chmura, wiruj�ce tornado. Tu� pod ni� sta� van Dyken z zadartymi w g�r� ramionami i rycza� w�ciekle, a jego ryk miesza� si� z rykiem huraganu.

T�um pod zamkiem rozpierzcha� si� rozpaczliwie na podobie�stwo drobnych kulek wysypanych z pude�ka.

� Spada�! � rozdar� si� Drakkainen. � Wiejemy! Ju�!

Zje�d�ali na �eb na szyj�, rani�c d�onie linami, gdy z wiruj�cego nad twierdz� tornada, uderzy� p�k b�yskawic, bombarduj�c zbocze. W�� sycz�cej, srebrnej plazmy ciska� si� po szczycie, z g�ry sypa�y si� kamienie, na karabi�czykach lin wykwit�y ognie �wi�tego Elma. �oskot i trzask rozdziera�y uszy.

� Naprz�d! � dar� si� Drakkainen na dole, kiedy zjechali i na g�owy w�r�d kamiennych od�amk�w spad�a im p�on�ca lina. Nie s�ysza� w�asnego wrzasku. � G�owy nisko! Daleko od drzew! To tylko b�yskawice!

W zapad�ej nagle ciemno�ci co chwila migota�o jadowite, elektryczne �wiat�o, drzewa wok� nich p�on�y, trafiane raz po raz.

� Naprz�d! Naprz�d!

Pioruny t�uk�y systematycznie, roznosz�c wszystko na strz�py, jednak �aden z komandos�w nie zosta� trafiony. A potem Grunaldi oberwa� od�amkami ska�y prosto w czo�o i run�� w biegu, zalany krwi� zupe�nie czarn� w blasku piorun�w. Drakkainen podni�s� go z ziemi, przewiesi� sobie przez plecy. Uderzy� kolejny piorun i kolejny. Kaftan na plecach Grunaldiego zapali� si�. Vuko zrzuci� przyjaciela na ziemi� i przetoczy� w topniej�cym �niegu, a potem powl�k� dalej. Grunf ze �miesznym, niepotrzebnym �ukiem w r�ku bieg� za nimi ty�em, usi�uj�c ich obu os�ania�, jakby m�g� strzela� do b�yskawic.

� Gdzie te cholerne konie! � wrzeszcza� Grunf.

� Grunaldi, nie zdychaj, jebem ti duszu! � dar� si� Drakkainen.

B�yskawice nadal t�uk�y o ziemi� i ska�y, kamienie fruwa�y w powietrzu z gwizdem, ale tornado zostawa�o z ty�u.

Brn�li pijanym truchtem, podtrzymuj�c lec�cego przez r�ce Grunaldiego. Nad nimi hucza�a ciemno�� i grzmia�a burza.

Konie zobaczyli kawa�ek dalej, na dnie niewielkiej kotlinki. Sta�y tam, okryte bia�ymi kropierzami, zbite w trwo�n� gromadk�. Obok na zalanym krwi� �niegu le�a�o paru Ludzi W�y, kilkunastu kolejnych sta�o kr�giem wok�, z mieczami w r�kach. Spalle i Warfnir kl�czeli na ziemi w zbryzganych juch� bia�ych, maskuj�cych strojach. Za ka�dym z nich sta� W�� przyk�adaj�cy im ostrze do gard�a.

Drakkainen stan�� jak wryty i opu�ci� r�ce, upuszczaj�c Grunaldiego, kt�ry pad� bezw�adnie niczym worek.

Grunf Kolczaste Serce zatrzyma� si� tu� za nim, z �ukiem w r�ku i strza�� na ci�ciwie.

Milczeli przez par� sekund.

B�yskawice usta�y i zapada�a ci�ka, dzwoni�ca w uszach cisza, tylko w oddali hucza�y p�omienie.

A potem powietrze przeci�� dziwny d�wi�k, przypominaj�cy og�uszaj�cy, stalowy �wiergot albo chichot. Klangor �elaznego �urawia.

Top�r przelecia� nad g�r� i, kozio�kuj�c, run�� w nich prosto z chmur.

Grunf pchn�� Drakkainena, przewracaj�c go na bezw�adne cia�o Grunaldiego. Rozleg� si� ostry chrz�st. Kolczaste Serce zwali� si� na ziemi�, z jego plec�w stercza�o p�ksi�ycowate ostrze ozdobione rozwart� paszcz� w�a. Wok� le��cych rozla�a si� ogromna czerwona plama, kt�ra stopi�a �nieg, zmieniaj�c go w rdzawe b�oto.

Drakkainen zerwa� si� na nogi szybciej ni� upad�, ale by�o za p�no. Na wszystko za p�no.

� Gruunf! � wrzasn��, a potem wyrwa� z jego cia�a top�r i zawy� przera�liwie �van Dykeen!", chwyci� bro� w obie r�ce i cisn�� z powrotem. Berdysz pomkn�� w niebo, stoj�cy wok� odprowadzili go wzrokiem. Wydawa�o si�, �e wr�ci dok�adnie tam, sk�d przylecia�, lecz top�r wzbi� si�, kozio�kuj�c po �uku, po czym run�� gdzie� w �nieg, jak zwyk�y, martwy kawa� �elaza.

� Dosy� tej zabawy � odezwa� si� stoj�cy na czele oddzia�u m�odzian w czarnym p�aszczu. � Na kolana i r�ce na g�ow�, cudaki. Chyba �e kt�ry� chce si� spotka� ze �mijowym ��d�em.

Odrzuci� niedbale p�aszcz, ukazuj�c oplecion� ta�m� r�koje�� uniwersalnego miecza zwiadowcy produkcji Nordland Aeronautics.

� Ch�tnie � wycedzi� Vuko i wydoby� oba swoje pa�asze. � Bardzo ch�tnie.

Ch�opak przysiad� dziwacznie, po czym wyci�gn�� miecz i ruszy� do przodu. Szcz�kn�a stal i monomolekularne ostrze zosta�o uwi�zione pomi�dzy skrzy�owanymi brzeszczotami pa�aszy, a Drakkainen zdzieli� W�a g�ow� w nos, posy�aj�c go na ziemi�.

� Tego si� w og�le tak nie trzyma � oznajmi�. � No, dalej. Jeszcze raz.

W�� poderwa� si� z ziemi, ocieraj�c krew tocz�c� mu si� strugami po twarzy, wyda� z siebie w�ciek�y, sycz�cy ryk i rzuci� si� naprz�d, zadaj�c kilka b�yskawicznych cios�w. Ostrza w d�oniach Drakkainena zamigota�y jak �opatki turbiny, sta� zadzwoni�a, po czym Vuko odbi� b�yskawicznie trzy kolejne ci�cia, obr�ci� si� wok� osi, ci�� ch�opaka dwa razy przez pier�, odr�ba� mu d�o� i przeci�� poziomo brzuch, wypuszczaj�c jelita. Nieszcz�sny W�� zwin�� si� w k��bek i pad� na kolana, niezdolny nawet do krzyku. Drakkainen sta� nad nim, trzymaj�c ju� sw�j shinobi ken.

� Niech tam � powiedzia�. I ci�� ch�opaka kr�tko w kark, odr�buj�c g�ow�.

A potem odwr�ci� si� do stoj�cych wok� kotlinki W�y.

� Kt�ry jeszcze chce zosta� bohaterem? � zapyta�. Mia� spokojny g�os, ale z okopcon� twarz� i w bia�ym stroju zbryzganym krwi� wygl�da� strasznie. W�e cofn�li si� odruchowo.

� Kto� jeszcze chce by� bohaterem? � zapyta� ponownie z lekkim odcieniem histerii w g�osie.

� Ty! � zawy� W�� stoj�cy za Spalle, trzymaj�cy dygoc�ce ostrze przy jego szyi. � Rzu� bro�, bo go zabij�!

�wisn�o kr�tko. W�� podskoczy� w miejscu i nagle wypu�ci� miecz zupe�nie bezw�adnie. Usi�owa� spojrze� w g�r�, na w�asne czo�o, w kt�rym tkwi�a stalowa gwiazdka i sk�d toczy�y si� strugi krwi, po czym usiad� zdziwiony na ziemi. Spalle targn�� g�ow� i zdzieli� go w twarz. Kl�cz�cy chwiejnie, wci�� oszo�omiony Grunaldi upu�ci� drug� gwiazdk� i przewr�ci� si� na bok. R�wnocze�nie Warfnir chwyci� nadgarstek W�a trzymaj�cego ostrze przy szyi, drug� r�k� z�apa� go za ko�nierz, rzuci� przez plecy i wbi� mu wyrwany miecz w pier�, przybijaj�c do ziemi.

� Kto nast�pny?! � zawy� histerycznie Drakkainen, a potem skoczy� na W�y i uni�s� miecz. Tak to przynajmniej wygl�da�o. Trzech najbli�ej stoj�cych wojownik�w zastyg�o w bezruchu, po czym jeden upad� nagle, obracaj�c si� wok� w�asnej osi, drugi prychn�� krwi� z ust i zwali� si� bezw�adnie jak mokra koszula, a trzeci zwis� w ramionach stoj�cych za nim, chwytaj�c si� kurczowo za czyj� kaftan. Tamci zacz�li si� cofa�. Spalle i Warfnir stan�li po bokach Vuka, a wtedy W�e rzucili si� do ucieczki.

Spalle przyprowadzi� konie. Grunaldiego posadzili normalnie, pozwalaj�c mu opa�� na szyj� wierzchowca i przytrzymuj�c z bok�w, Grunfa Kolczaste Serce, sternika Atleifa przewiesili przez siod�o.

� Nikt nie zostaje... � wyszepta� Drakkainen, ocieraj�c �zy tocz�ce si� po okopconej twarzy.

� Zabili�my go przynajmniej? � zapyta� Spalle.

� Nie. By� tam jeszcze inny Pie�niarz, kt�ry chcia� umrze�. �ci�gn�� W��czni� na siebie.

� To niedobrze.

� Tak.

� Co teraz? � zapyta� Warfnir.

� Teraz � powiedzia� ochryple W�drowiec � do domu. Prosto do Ziemi Ognia. Nie zatrzymujemy si�.

� A je�li kto� stanie nam na drodze?

� Nie zatrzymujemy si� � powt�rzy� Drakkainen, schyli� si� po pochw� swojego miecza i oczy�ci� j� �niegiem.

Gnali jak szaleni, nie dbaj�c ju� o kamufla�. Spod kopyt pryska� l�d i k��by �niegu, konie parska�y par�. Na prze�aj.

Do Ziemi Ognia.

Z ty�u wci�� szala�a burza; ogromna, czarna chmura, wzniecona gniewem van Dykena, wirowa�a nad dolin�, przetykana p�kami b�yskawic. Trzask gromu rozlega� si� bez przerwy gdzie� za ich plecami, b�yskawice t�uk�ce raz po raz masakrowa�y drzewa oraz zbocza g�r bez �adu i sk�adu, chaotycznie i losowo. Najwyra�niej Pie�niarz nie wiedzia�, sk�d spad� cios, albo ciska� si� w �lepej furii.

Ewentualnie nie panowa� nad w�asn� burz�.

Nie zatrzymywali si�. Tak, jak brzmia� rozkaz.

Nawet kiedy na dnie kt�rej� doliny wpadli w grupk� zdezorientowanych W�y wyci�gaj�cych w�z z zaspy, po prostu przelecieli po nich, z wrzaskiem i �wistem �elaza. Odr�bana r�ka i g�owa spad�y w �nieg, pozosta� tylko przechylony w�z oraz czarno-czerwone powykr�cane cia�a, drgaj�ce i wij�ce si� w rdzawej brei.

Kilka razy przypadli w jakich� zakamarkach i przeczekali, zasypani zawiej�, kul�c si� wok� nieprzytomnego Grunaldiego i Grunfa owini�tego w�asnym p�aszczem, kt�ry zesztywnia� zgi�ty wp�, tak jak le�a� przewieszony przez ko�ski grzbiet.

W pu�apk� wpadli gdzie� na dnie czarnej niczym smo�a, zimowej nocy, w�r�d wal�cego z nieba wielkimi p�atami �niegu, gdzie� ju� niemal na granicy ziemi niczyjej. Dos�ownie o wyci�gni�cie r�ki od Ziemi Ognia. Przynajmniej tak si� wydawa�o.

W�y nie by�o wielu, najwy�ej kilkunastu, lecz zdo�ali zamkn�� ich w niewielkiej kotlince, otoczonej ska�ami.

Tym razem dali si� podej��. By� mo�e W�e nawet nie zostali jeszcze zaalarmowani przez van Dykena. By� mo�e stanowili zwyk�y podjazd. Jednak i tak Ludzie Ognia wybrali najkr�tsz� i najbardziej logiczn� drog� na drug� stron� g�r. By� mo�e nie byli pierwszymi, kt�rzy wpadli w t� pu�apk�.

Ale wpadli.

Zorientowali si�, �e nie ma przej�cia, dopiero gdy wyros�a przed nimi napi�ta sie�, a wok� zacz�y spada� pochodnie.

� Pi�ciu z �ukami na g�rze, na wprost � wycedzi� ponuro Spalle. � I jeszcze co najmniej kilku z dzidami.

� Za nami to samo � oznajmi� Drakkainen.

� Co teraz?

� Z koni.

� Nie poddamy si�!

� Z koni! � powt�rzy� Drakkainen i rozsznurowa� maskuj�c� kapuz�, wypuszczaj�c k��by pary.

� Mo�emy albo zewrze� si� plecami do siebie � powiedzia� powoli i spokojnie Warfnir � albo rozproszy� si� i pr�bowa� szcz�cia pojedynczo oraz na piechot�. Ale co� mi si� zdaje, �e nas tu wystrzelaj�.

� Pozdrowienia od W�a, psy! � rozleg�o si� gdzie� z g�ry. Pierwsza strza�a z g�uchym fukni�ciem wbi�a si� w zasp�, wyrzucaj�c fontann� �niegu.

� Po��cie konie. Nakryjcie si� tarczami i le�cie twarz� do ziemi. � G�os Drakkainena by� nienormalnie spokojny i jakby nieobecny. � Po prostu le�cie nieruchomo i nie ruszajcie si�.

� Co chcesz zrobi�?

� Na ziemi�! � sykn�� Vuko. Si�gn�� w zanadrze i wydoby� kilka skurczonych jak rodzynki jag�dek m��cych w mroku migotliwym blaskiem t�czowych iskier. � Nie wstawajcie, p�ki wszystko si� nie sko�czy.

Zdj�� kaptur, wrzuci� owoce do ust, poprawi� miecz na plecach, po czym wyj�� oba pa�asze. Rt�ciowo-t�czowy poblask pojawi� mu si� na ga�kach ocznych najpierw jako p�ywaj�ce bez�adnie plamki, p�niej jako jednolity, upiorny blask.

� Bro� na ziemi� i na kolana! Nie k�a�� si�, tch�rze! � Odbija�o si� od �cian w�wozu.

� Zaczynamy, Cyfral � wyszepta� Drakkainen.

� Jeste� pewien? �eby� potem nie mia� pretensji...

� Odpalaj mnie, Cyfral! Niech si� dzieje, co chce. Kolejne pochodnie spada�y wok� nich z sykiem, kre�l�c w powietrzu smugi, jak meteory.

Vuko rozgryz� jagody i prze�kn��, czuj�c dziwny, musuj�cy posmak uderzaj�cy w nozdrza i m�zg. Wyda�o mu si�, �e �nieg przybra� barw� krwi, �e na w�w�z spad�a czerwona po�wiata.

Wypatrzono ich z naro�nej czatowni. Najpierw by�o tryumfalne tr�bienie rog�w, ch�ralne wrzaski i walenie w tarcze. A potem zobaczyli, jak jad� st�pa, noga za nog�, zobaczyli zamiast je�d�ca przewieszony przez siod�o tob�, kiwaj�c� si� bezw�adnie sylwetk� obok, zm�czone, szare twarze pozosta�ych i maskuj�ce stroje zbryzgane krwi�.

Wiwaty stopniowo ucich�y.

Przybyli zjechali w milczeniu pod cz�stok� i stan�li jak wryci.

Na jeziorze ko�ysa� si� statek. D�u�szy o po�ow� i wy�szy od st�oczonych w obwarowanej przystani wilczych okr�t�w. Co wi�cej, l�ni� ca�y i migota� niczym rze�ba z lodu, nawet wydawa� si� p�przejrzysty. Na rufie znajdowa� si� kasztel, troch� podobny do tego na okr�tach Ludzi Ognia, ale okr�t mia� tylko jeden maszt i dziwaczny, zadarty dzi�b ze stercz�c� stew� zako�czon� smocz� g�ow�. Wygl�da� upiornie, wydawa�o si�, �e �wieci dziwnym, zielonkawym blaskiem. Sta� na otaczaj�cej kad�ub wielkiej krze, na kt�rej le�a�o kilka cia�.

� Co to jest? � wyszepta� Spalle.

� Nie wiem � odpar� Drakkainen. � Ale nic dobrego.

Wrota grodu otworzy�y si� ostro�nie, kiedy podje�d�ali, woje wybiegali ze �rodka, chroni�c ich murem tarcz od strony jeziora oraz upiornego statku, kt�ry sta� na wodzie nieruchomo i milcz�co, jakby czeka�.

� Pojawi� si� rano, zaraz jak wyruszyli�cie � powiedzia� im Atleif po powitaniu, gdy siedzieli ju� w wielkiej halli, dygoc�cy i wycie�czeni. � Od razu sta� na jeziorze. Nikt nie widzia�, jak przyp�ywa, nikt te� z niego nie zsiad�. Wygl�da jakby by� pusty. L�d nie �ci�� jeszcze jeziora, lecz okr�t przyni�s� w�asny mr�z. Kra stoi jedynie wok� niego. Najpierw go okrzykn�li�my, jednak nic to nie da�o. Trzech ludzi podp�yn�o �odzi� i wesz�o na l�d, ale padli, gdy tylko podeszli bli�ej. Geri i Geraldi, ojciec i syn. I jeszcze Orofnir Deszczowy Cie�. Le�� tam teraz, cali poro�ni�ci kwiatami z lodu i nikt nie umie przynie�� ich cia�. Ludzie, kt�rzy pop�yn�li kiedy� na fataln� wypraw�, m�wili potem o wyspie, na kt�rej �yje Pie�niarz. Wyspie, na kt�rej rosn� drzewa i krzewy z lodu. Tam mia�y by� takie okr�ty. Nie wiemy jednak, co to znaczy. Z Lodowego Ogrodu niewielu wr�ci�o.

Drakkainen milcza� przez chwil�, pieszcz�c w d�oniach srebrny kubek z grzanym miodem.

� Co z Grunaldim?

� B�dzie �y�, skoro nie umar� do tej pory � oznajmi� m�� siedz�cy obok Atleifa. � Budzi si� czasem i wymiotuje. Troch� majaczy, ale chyba poznaje ludzi. To dobry znak.

� Okr�t pojawi� si� tego samego dnia, kiedy wyruszyli�my? Nie p�niej?

� Przecie� m�wi�. Tego dnia o �wicie.

Vuko sta� na ko�cu pomostu i patrzy� na okr�t. Ogromny, szklistozielonkawy kszta�t ko�ysa� si� na wodzie, kra stopnia�a nieco, zosta� tylko p�kolisty j�zor, na kt�rym le�a�y cia�a.

� To twoja robota, van Dyken? � szepn��. � Wydawa�o ci si�, �e jestem Skandynawem, wi�c wys�a�e� mi drakkar z lodu, tak? Bredzi�e� co� o Nibelungach. Tylko �e to nie w twoim stylu. Przecie� wiedzia�e�, �e nie wsi�d�. W twoim stylu jest Bosch. Nie widz� na nim twojej r�ki. Ty kochasz na�pany surrealizm i szesnastowiecznych holenderskich mistrz�w. Ten okr�t wygl�da inaczej. Mia�em mam� malark�, umiem rozpozna� r�k� artysty, nawet takiego �a�osnego bohomaziarza jak ty. Ten okr�t zrobi� kto� inny.

� Chyba nie chcesz tam wle��? � zapyta�a Cyfral. � To pu�apka.

� Co to za pu�apka?

� Co� ekscytuj�cego. Jak b�ystka na ko�cu �y�ki. Co�, co przyci�gnie uwag� kogo�, kto szuka odpowiedzi i nie wie, co robi� dalej.

� Naprawd� nie wiem. W��cznia przepad�a. Van Dyken �yje. Kolczaste Serce zgin��, ratuj�c mi �ycie. Kl�ska.

� My �yjemy. Reszta te�. Straci�e� jednego, ale dw�ch wr�ci�o. Mog�o by� gorzej.

Drakkainen wsta� i spojrza� na wod�. M�tnia�a, jakby snu� si� po niej mleczny opar. D�ugim pasmem od pomostu a� do burty okr�tu. Powierzchnia pokrywa�a si� p�ywaj�cymi bez�adne igie�kami lodu, kt�re uk�ada�y si� na wodzie, zmienia�y w cieniutkie p�ytki, ��czy�y ze sob� w l�ni�c� warstewk�.

A potem zamarz�a nagle ze �piewnym, kryszta�owym trzaskiem, ��cz�c pomost i okr�t �cie�k� lodu. Mro�ny podmuch uderzy� go w twarz.

� Vuko, nie... � poprosi�a Cyfral.

Drakkainen usiad� na kraw�dzi pomostu i ostro�nie postawi� podeszw� buta na �wie�ym lodzie. Pokrywa zatrzeszcza�a lekko, ale trzyma�a.

� Nie r�b tego, to naprawd� g�upie � powt�rzy�a Cyfral.

Milcza� i stawia� ostro�nie krok za krokiem, wypuszczaj�c z ust ogromne k��by pary.

Wr�ka unosi�a si� obok jego g�owy z zaci�t� min�, towarzysz�c mu w ponurym milczeniu, kiedy podchodzi� do burty i ostro�nie podnosi� le��cych ludzi. Sztywnych, pokrytych kosmatym szronem niczym srebrnym mchem, z kt�rego stercza�y niewielkie lodowe kwiaty o delikatnych p�atkach i li�ciach, krusz�cych si� w py� pod dotykiem jego d�oni.

D�wiga� jednego po drugim, zesztywnia�ych w dziwnych, wykr�conych pozach, lekkich jak puste skorupy, i przenosi� na pomost.

Sta� potem nad nimi, grzej�c d�onie pod pachami i patrzy� w zamy�leniu na okr�t. Na stew� z g�ow� lodowego smoka o szcz�kach niczym wyszczerzone sople i w�skich, gadzich oczach. Powierzchni� potwora pokrywa�y skomplikowane w�z�y wzor�w oplotowych.

Wtem rozleg�o si� dziwaczne skrzypienie i usta jednego z trup�w uchyli�y si�, wypuszczaj�c ob�oczek pary. Vuko skamienia�, napotkawszy spojrzenie pokrytych szronem, zamro�onych, bladych oczu.

� Ohyda. � Zabrzmia� dziwaczny g�os, jak skrzypienie p�kaj�cego lodu. G�os, kt�ry m�wi� po angielsku. � Tak, wygl�da�o to ohydnie. � G�os kontynuowa� monotonnie, jakby co� czyta�. � Lecz je�li cz�owiek znajdowa� w sobie do�� odwagi, to musia� w duchu przyzna�, �e jeszcze tli si� w nas iskierka b�d�ca odzewem na przera�aj�c� szczero�� tej rozwrzeszczanej ohydy; mgliste podejrzenie, �e jednak jest w tym jaki� sens, kt�ry dociera do nas przez poprzez mrok pierwszych wiek�w.

� Kim jeste�my my... � odezwa� si� drugi, skr�cony jak obwarzanek, tak samo pokryty srebrzystym mchem i tak samo martwy � ...kt�rzy zab��dzili�my w te strony? Czy zaw�adnie nami ta g�usza, czy te� my zaw�adniemy ni�? Jak przera�aj�co wielka jest ta niemota, kt�ra pewnie i g�ucha jest na wszystko...[3]

Drakkainen sta� i s�ucha� w os�upieniu, ale cia�a nie odezwa�y si� wi�cej.

Podni�s� pierwsze z nich i poszed� do grodu.

Okr�t ko�ysa� si� milcz�co na wodzie, a smok na dziobie wbija� gadzi wzrok w plecy odchodz�cego zwiadowcy.

* * *

Uczta odbywa si� skromniej ni� zwykle w takich razach. Bardzo cz�sto pijemy za pami�� Grunfa, d�ugo te� debatujemy nad tym, co robi� dalej.

� W ko�cu znajdzie si� spos�b � m�wi�. � W�a�nie zamierzam go znale��. Na razie sied�cie tutaj. Bro�cie si�. Po�lijcie po pomoc do innych ludzi. Powiedzcie im, �e van Dyken nie zatrzyma si� na Ziemi Ognia. B�dzie szed� a� do �mijowego Gard�a. Nie spocznie, p�ki nie podpali ca�ego �wiata. �eby zabi� takiego Pie�niarza, trzeba wi�cej pie�ni i pot�niejszych Pie�niarzy. Przywioz� spos�b. Bro�cie si�. A je�li nie da si� inaczej, wsiadajcie na okr�ty i p�y�cie st�d. Pie�niarz zwany Aaken to moja sprawa. Przyby�em tu, �eby go zabi�, i zrobi� to. Tyle chcia�em powiedzie�.

� Dlaczego s�ysz� twoje s�owa tak, jakby� si� �egna�? � pyta Atleif. � Jeste� m�drym cz�owiekiem. Powiniene� wiedzie�, �e co� tak trudnego jak to, co przedsi�wzi�li�cie, czasem si� nie udaje. Pie�niarz nie zgin��. Mia� szcz�cie. Mo�e w�a�nie to znaczy by� Pie�niarzem, nie wiem. Ale wr�cili�cie. Zgin�� Grunf, m�j sternik, lecz tylko on. Tylko on jeden. P�aczemy nad nim, cho� r�wnie dobrze mogli�my p�aka� dzi� nad wami wszystkimi. Wiedzieli�cie, �e tak mo�e by�. M�� musi umie� znie�� kl�sk�. Ka�dy g�upiec potrafi cieszy� si� ze zwyci�stwa, ale w �yciu ponosi si� te� pora�ki. W�r�d Ludzi Ognia masz dom, Ulfie. Jeste� tu mi�dzy swoimi. My nie szydzimy z odwa�nych, kt�rym si� nie powiod�o. Jeste�my oraczami morza. Wiemy, �e raz si� zwyci�a, a innym razem nie.

� S�yszysz w moich s�owach po�egnanie, bo rzeczywi�cie si� �egnam � odpowiadam. Czuj� si� okropnie, jakbym ich porzuca�. � Nie na zawsze. Wr�c� tu, do Domu Ognia. Wr�c� i uwolni� was od przekl�tego kr�la W�y. Domy�lam si�, czym jest pusty lodowy statek, kt�ry stoi tu na jeziorze. Pozna�em stew� z g�ow� smoka. Wiem, �e zosta� przys�any po mnie. Dlatego jutro rano wsi�d� na lodowy pok�ad. Musz�. Tu, w Ziemi Ognia, nie ma ju� pie�ni. Zabra� je sobie kr�l W�y. Lecz s� za morzami. Mo�e i w tym Lodowym Ogrodzie. Pop�yn� wi�c i znajd� tak� pie��, kt�ra pokona van Dykena. A wtedy wr�c�. Jak najszybciej.

� Je�li nie przys�a� go kr�l W�y � rzecze Atleif � to z Lodowego Ogrodu si� nie wraca. To miejsce przekl�te, kt�re po�era ludzi.

� Takie miejsca nie przysy�aj� po nikogo okr�t�w � m�wi�. � Przys�a� go cz�owiek. Przem�wi� do mnie s�owami starej ksi�gi. Starej pie�ni o kim�, kto znalaz� si� w�r�d dalekich las�w otoczony dzikimi lud�mi i postanowi� zosta� mi�dzy nimi bogiem. A potem oszala�, bo cz�owiek nie potrafi by� bogiem. A sam powiedzia�e�, �e niekt�rzy wracaj�. Grunaldi wr�ci�, o ile wiem.

� To szale�stwo! � wo�a kto�.

� Wszystko, co dzieje si� teraz ze �wiatem, to szale�stwo.

Ranek nadchodzi mglisty i jaki� brudny, nadci�ga lekka odwil�. Mg�a snuje si� k��bami nad poczernia�ym, ci�kim �niegiem.

Wychodz� przed bram�, prowadz�c Jadrana i nios�c na ramieniu spakowane tobo�y. Furta jest otwarta, na pla�y t�um. Patrz� na mnie w milczeniu.

Id� w�r�d wyci�gni�tych d�oni. Tak wiele ramion i kark�w do u�ci�ni�cia, tak wiele zd�awionych w gardle s��w.

Lodowy okr�t stoi inaczej ni� wczoraj. Wczoraj sta� bokiem do pla�y, a dzi� rano ruf� do przystani. Od desek pomostu na pok�ad znowu prowadzi l�ni�cy, lodowy trap. Od okr�tu nie wieje ju� jednak zimnem, b�yszcz�cy l�d trapu wydaje si� niczym szk�o i nie topnieje pod ciep�em d�oni.

Jadran parska i tr�ca moj� r�k� nosem. G�adz� go po szyi.

� Nie musisz wchodzi� na dziwny okr�t � m�wi� mu. � Mo�esz zosta� w stajni Ludzi Ognia.

� Jadran i Vuko razem � buczy uparcie.

Dobra, razem.

Idziemy.

S�ysz� �omot krok�w na deskach, odwracam si� i widz� nadchodz�cych ludzi. Ci�gn� od grodu, wlok� jakie� wory i beczki. Na przedzie id� Spalle i Warfnir objuczeni tobo�ami, obaj z broni�, �ukami i ca�ym rynsztunkiem. Prowadz� konie. Chc�, �ebym po�egna� si� z ich ko�mi?

� Co si� dzieje?

� Tamto � Spalle macha r�k� w kierunku t�umu z pakami � to zapasy. Co chcesz je�� i pi� w podr�y? A to nasze baga�e. P�yniemy z tob�.

� Chcecie wej�� na lodowy pok�ad przekl�tego statku? Oszaleli�cie? Wczoraj spalili�my ludzi, kt�rzy tylko si� do niego zbli�yli. Nie wiadomo, co si� stanie. Mo�e powiezie mnie prosto do kr�la W�y? A mo�e do lodowego piek�a? Nie pozwalam.

� Wczoraj m�wi�e�, �e ty p�yniesz. �e okr�t m�wi do ciebie s�owami pie�ni i domy�lasz si�, kto go przys�a�. Jeste�my twoj� dru�yn�. Pie�niarz wci�� �yje, wi�c nie sko�czyli�my.

Zaciskam szcz�ki i nie wiem, co powiedzie�. Czuj� gul� w gardle.

� Przecie� nie wiadomo, co mnie tam spotka. Wzrusza tylko ramionami.

Na widok Grunaldiego z obwi�zan� szmatami g�ow� taszcz�cego siod�o i jakie� tobo�y opadaj� mi r�ce.

� A ty dok�d? Powiniene� le�e� i pi� zio�a.

� A co ja jestem krowa, �eby le�e� ca�� zim�? Nale�� do tej samej dru�yny, co z tego, �e oberwa�em kamieniem? Moja g�owa jest twardsza od kamieni. Morska podr� tylko dobrze mi zrobi. Mam zreszt� w�asne sprawy do za�atwienia w Lodowym Ogrodzie. Nie zapominaj, �e jedyny z was tam by�em.

Odwracam si�, gdy kto� tr�ca mnie w policzek. Widz� smuk�� d�o� trzymaj�c� dyndaj�cy na rzemieniu kamyk i b�ysk sarnich oczu.

� Zabra�am ci amulet. A to znaczy, �e nale�� do dru�yny tak samo jak tamci. Zgodzi�am si� nie i�� do Ziemi W�y, ale to jest co innego.

� Powariowali�cie?! To nie jest wycieczka! Nawet nie wiem, czy dojd� do burty �ywy! Nie pozwalam!

Stoj� murem obok siebie, dzier��c tobo�y, i patrz� na mnie z t�pym uporem.

�egnam si� jeszcze z Atleifem. �ciskamy sobie ramiona i karki.

� Zr�b co� � warcz�. � Jeste� styrsmanem! To przecie� twoja siostra.

� Zabierz j� st�d � szepce mi do ucha. � Nie musisz si� z ni� specjalnie cacka�. I tak wiem, �e b�dzie z tob� bezpieczniejsza ni� tu. Znajd� drog� � dodaje.

� Boh � odpowiadam po chorwacku.

� Przesta� � m�wi Grunaldi. � Skoro ty mo�esz p�yn�� i nie uwa�asz si� za szale�ca, to my p�yniemy z tob�. P�jdziemy za tob� albo b�dziesz musia� si� z nami bi�. Powiedzia�em.

Mrugam oczami, odwracam si� i id� bez s�owa, trzymaj�c ko�ski kantar w d�oni. To szok. Wbi�em sobie do g�owy, �e pop�yn� w nieznane sam, tylko w towarzystwie Jadrana, wi�c teraz nie mog� zrozumie� ani przyj�� do wiadomo�ci, co si� dzieje. Czuj� si� pokonany. Niech p�ynie kto chce.

Wchodzimy na lodowy trap. Nie jest nawet specjalnie �liski. Wznosi si� uko�nie w kierunku otwartego luku w burcie, prosto w ciemno��. W kompletn� ciemno��, w kt�rej mo�e kry� si� wszystko. W samo j�dro ciemno�ci. W jej mroczne serce.

S�ysz� tupot n�g tu� za mn� i stukot kopyt.

Wyruszamy.

Koniec tomu drugiego

Wszystkie cytaty z H�vam�l, Pie�ni Najwy�szego za Edda Poetycka, t�um. i opra�. Apolonia Za�uska-Stromberg, Zak�ad Narodowy im. Ossoli�skich, Wroc�aw 1986

Wszystkie wiersze Amitraju i Kebiru autorstwa Mai Lidii Kossakowskiej.

Joseph Conrad, J�dro ciemno�ci, t�um. Ireneusz Socha, wyd. Zielona Sowa, Krak�w 2006