<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><FictionBook xmlns="http://www.gribuser.ru/xml/fictionbook/2.0" xmlns:l="http://www.w3.org/1999/xlink"><description><title-info><genre>sf</genre><genre>sf_fantasy</genre><author><first-name>Jaros�aw</first-name><last-name>Grz�dowicz</last-name></author><book-title>Pan Lodowego Ogrodu. Tom I</book-title><annotation><p><strong>Jaros�aw Grz�dowicz</strong> � urodzony w 1965 roku, debiutowa� w 1982 na �amach tygodnika �Odg�osy� opowiadaniem <emphasis>Azyl dla starych pilot�w</emphasis>. Klub absolutnej karty kredytowej (publikacja w internecie w 1999 r.) otrzyma� nominacj� do Nagrody Elektryba�ta, a po publikacji w Wizjach alternatywnych 2002 tak�e nominacj� do nagrody Sfinksa. W 1990 roku wraz z Andrzejem �askim, Krzysztofem Soko�owskim, Dariuszem Zientalakiem i Rafa�em Ziemkiewiczem za�o�y� magazyn literacki �Fenix�, w kt�rym prowadzi� dzia� prozy polskiej, a od 1993 roku by� jego redaktorem naczelnym.</p><p>�Opr�cz tego pracuje jako dziennikarz �wolny strzelec�, prowadzi sta�� rubryk� naukowo-cywilizacyjn� w Gazecie Polskiej i t�umaczy komiksy, g��wnie z serii <emphasis>Usagi Yojimbo </emphasis>i <emphasis>Batman</emphasis>.</p><p>�W Fabryce S��w ukaza�a si� <emphasis>Ksi�ga jesiennych demon�w</emphasis>, jego pierwszy autorski zbi�r opowiada� grozy.</p><p><emphasis>Pan Lodowego Ogrodu </emphasis>to pierwsza powie�� Jaros�awa Grz�dowicza, w mistrzowski spos�b ��cz�ca elementy science fiction i fantasy.</p></annotation><date>2005</date><coverpage><image l:href="#cover"/></coverpage><lang>pl</lang></title-info><document-info><author><nickname>tomahawk</nickname><email>hawk.toma@gmail.com</email></author><program-used>FictionBook Editor Release 2.6, fb2cut 2.5.4, fb2cut 2.6.2</program-used><date value="2012-02-23">23 February 2012</date><id>077B2E10-6F4A-4888-B1FA-55DA9ECD0C1B</id><version>1.0</version><history><p>1.0 � &#x441;&#x43E;&#x437;&#x434;&#x430;&#x43D;&#x438;&#x435; fb2 (tomahawk)</p></history></document-info></description><body><title><p>Jaros�aw Grz�dowicz</p><p>Pan Lodowego Ogrodu</p><p>Tom I</p></title><epigraph><empty-line/></epigraph><section><title><p>Rozdzia� 1</p><p>Nocny W�drowiec</p></title><epigraph><p>Wszystkie wyj�cia zanim si� wejdzie</p><p>trzeba obejrze�, trzeba zbada�,</p><p>bo nie wiadomo, gdzie wrogowie siedz� w �wietlicy.</p><text-author>Havamal � Pie�ni Najwy�szego<a l:href="#n_1" type="note">[1]</a></text-author></epigraph><p>Powiadali, �e wyszed� wprost z fal P�nocnego Morza i �e zrodzi� go ich lodowaty, w�ciek�y bezmiar, a powi�a zap�odniona przez morze topielica.</p><p>Powiadali, �e wyszed� z Pustkowi Trwogi, gdzie powsta� jako p��d czyich� nieczystych my�li, inny ni� pozosta�e Cienie. Inny, bo we wszystkim podobny do cz�owieka.</p><p>M�wili, �e by� synem Hinda, boga woj�w, sp�odzonym ze �mierteln� kobiet� podczas jednej z w�dr�wek boga pod postaci� w��cz�gi po �wiecie.</p><p>M�wili, �e zrodzi� go piorun, kt�ry zabi� stoj�c� na wydmach Sikran� S�ony Wiatr, c�rk� wielkiego �eglarza Stiginga Krzycz�cego Topora. Sta�a samotnie podczas burzy na klifie, wypatruj�c na horyzoncie �agli statku swojego ukochanego. Martwa, powi�a p�omienie i wojownika.</p><p>M�wili, �e pojawi� si� wprost z nocy, jad�c na wielkim jak smok koniu, z jastrz�biem siedz�cym na ramieniu i wilkiem biegn�cym obok.</p><p>M�wili r�ne bzdury.</p><p>By�o ca�kiem inaczej.</p><p>Prawda jest taka, �e wyplu�y go gwiazdy.</p><subtitle>***</subtitle><p>� Masz pi�tna�cie minut � t�umaczy Jofa. T�umaczy po raz chyba dziesi�ty. Siedz� przypi�ty wewn�trz kokonu, moje cudaczne oporz�dzenie wype�nia wszystkie bakisty kapsu�y, w tle kr�c� si� technicy w jaskrawoczerwonych kombinezonach, kto� pod��cza gruby kabel i klnie, b�yskaj� pomara�czowe �wiat�a alarmowe, jakie� urz�dzenie rzyga co chwila strumieniami g�stej pary. Nie jestem gotowy.</p><p>Nie jestem gotowy.</p><p>� Pami�taj. Musisz odej�� co najmniej p� kilometra i schowa� �eb. Eksplozja nie b�dzie bardzo g�o�na. Kapsu�a wyparuje, ale mo�esz oberwa� kamieniami, kawa�kami drzew albo czymkolwiek. B�d� dwie fale uderzeniowe. Najpierw normalna, od wybuchu, potem powrotna. Mniej wi�cej po trzech sekundach.</p><p>Pierwszy ryk syreny. Nad�ty, damski g�os zaczyna odlicza�. Na razie co dziesi�� sekund od sze�ciuset. Nie jestem gotowy. Zaraz mnie odpal�, a potem p�jd� do kantyny.</p><p>Nie pojmuj�, jak mog�em si� w to wpakowa�. Jofa poprawia jakie� kable wewn�trz kapsu�y i ukradkiem wciska do bakisty paczk� tytoniu.</p><p>� Jak pan si� czuje? � W s�uchawkach metaliczny g�os Nowinkowa. � Wzrasta panu t�tno.</p><p>� Nie mam poj�cia, dlaczego � cedz� w ustnik. Durny konowa�.</p><p>Czuj� si� jak jaki� pradawny, martwy w�adca. Przywi�zany do tronu, kt�ry za chwil� stanie w p�omieniach. Przede mn� przeci�ga korow�d �a�obnik�w z darami. Dosta�em ju� szwajcarski scyzoryk i butelk� palinki od jakiego� krajana. Wszystko nielegalne. Artefakty. Anachronizmy. Dow�dztwo misji tak si� stara�o, �ebym nie mia� nawet zapalniczki.</p><p>Dary grobowe.</p><p>Brakuje tylko p�aczek.</p><p>Powinni byli zadba� o p�aczki.</p><p>Pi��set sekund.</p><p>Nie jestem got�w.</p><p>� Jak si� czujesz? � To Deirdre. Rude k�dziory znik�y pod kapturem, pi�kne usta Deirdre dr��, w oczach b�ysk diament�w.</p><p>I jednak mamy cho� jedn� p�aczk�. Nie uda�a nam si� ta kr�tka znajomo��, moja ruda Deirdre z Derry (przez niekt�rych nies�usznie zwanym Londonderry). Wiedzia�a�, �e nic z tego nie b�dzie. Taki przyfrontowy romans.</p><p>Unosz� tylko kciuk. Cyfral jest na razie nieaktywny. Nie mog� wyregulowa� sobie emocji i struga� twardziela. A te� jest mi smutno, ruda Deirdre z Derry.</p><p>Ale jest za p�no, nawet �eby co� powiedzie�.</p><p>To m�j stos zaraz podpal�.</p><p>Nie poca�ujesz mnie przecie� przez mask�.</p><p>Zreszt� to ty jeste� prawdziwym komandosem, Deirdre. Prawdziwym Morsem. Kapralem Morskiego Oddzia�u Rozpoznania Specjalnego. Ja jestem tylko cywilem. Ochotnikiem wywiadu, kt�ry przeszed� roczne szkolenie.</p><p>Jeste� twardsza ode mnie.</p><p>Poza tym to ja znikn� na tronie z p�omieni, a ty p�jdziesz do kantyny.</p><p>Wyci�gam r�k�, Deirdre klepie mnie w d�o�. Tak to ju� z nami jest. Nie ma czasu na sceny.</p><p>A potem kto� umiera bez po�egnania.</p><p>O�mioro nie wr�ci�o jak do tej pory. Ja mam tylko sprawdzi�, co si� z nimi sta�o. A najprawdopodobniej zidentyfikowa� cia�a. Min�y dwa lata. Je�eli jednak prze�yli, to wyci�gn�� ich albo naprawi� to, co spieprzyli. I wr�ci�.</p><p>Wr�c�, niech was szlag.</p><p>Trzysta pi��dziesi�t.</p><p>Klapa kapsu�y opada z wizgiem serwomotor�w, jest wypuk�a jak pokrywa chrab�szcza. S�ysz� zatrzaskuj�ce si� rygle.</p><p>Deirdre ca�uje siedemnastowarstwowe szk�o tr�jk�tnego wizjera. Na pancernej powierzchni zostaje �lad rdzawobr�zowej szminki.</p><p>Pi�kne usta Deirdre odbite na moim sarkofagu jak zakrzep�a krew.</p><p>Stalowy �omot na szczycie kapsu�y. Trzask, z kt�rym szcz�ki wpasowuj� si� w gniazdo cumownicze.</p><p>Wszystkie ekrany kontrolne rozb�yskuj� zieleni� i bursztynem.</p><p>� Nocny W�drowiec, tu Kontrola. Rozpoczynamy zrzut. Jak si� czujesz, Drakkainen?</p><p>� Got�w.</p><p>� Jeste� ju� na szynie transportowej, ruszamy do komory zrzutowej.</p><p>� Zrozumia�em.</p><p>Przez ca�� drog� Kontrola odpytuje mnie z procedur, wskaza� przyrz�d�w pewnie po to, �eby czym� mnie zaj��. To nie prom.</p><p>To kapsu�a zrzutowa. Jestem �adunkiem. Nie mam na nic wp�ywu. Start i l�dowanie odb�d� si� automatycznie. Ja mam zacisn�� z�by na ochraniaczach ustnika i pami�ta� o oddychaniu. Ewentualnie rozlu�ni� mi�nie, my�le� o Europie i postara� si� znale�� w tym odrobin� przyjemno�ci. To wszystko.</p><p>Co� w rodzaju poczty pneumatycznej.</p><p>� Jak si� czujesz Nitj�sefni?</p><p>Nitj�sefni � Nocny W�drowiec. M�j kryptonim. Wyg�oszony w gard�owym narzeczu Ludzi Wybrze�a. Pr�cz mnie mo�e ze dwudziestu ludzi zna ten j�zyk. Poznaj� ten g�os. To Lodowiec. Szef misji. Sympatyczny jegomo�� o dobrodusznym, humanistycznym wygl�dzie profesora filozofii z jakiego� szacownego uniwersytetu. W rzeczywisto�ci bezwzgl�dny jak kobra diabe�, kt�ry skusi� mnie do przyst�pienia do programu. Teraz uzna�, �e musi si� osobi�cie po�egna�. To z pewno�ci� wywrze na mnie odpowiednio pozytywne wra�enie.</p><p>� Jak paczka, szefie.</p><p>� To b�dzie jak w lunaparku. Spodoba ci si�.</p><p>Korytarz, kt�rym sunie m�j kokon, roz�wietlaj� fluorescencyjne obr�cze lamp, za mn� zamykaj� si� grodzie.</p><p>Sam tego chcia�em.</p><p>Nie widz� gwiazd.</p><p>Nie widz� te� globu, kt�ry za chwil� stanie si� moim jedynym �wiatem.</p><p>Kiedy otwiera si� gr�d� doku zrzutowego, to wszystko znajduje si� pod spodem, pod kapsu��. Ja mog� patrze� na �cian�, oblewan� co sekund� pomara�czowym b�yskiem lampy alarmowej.</p><p>W s�uchawkach ha�as. Kontrola sprawdza ostatnie parametry, nad�ta suka zaczyna odlicza� co sekund�. Co za g�os. Obra�ona walkiria w przededniu menstruacji. Mam nadziej�, �e nigdy jej nie spotkam.</p><p>� Chcesz co� powiedzie�?</p><p>� Jestem niewinny.</p><p>Ostatni d�wi�k mojego �wiata to �oskot szcz�k cumowniczych, prze�lizguj�cych si� po pancerzu i st�umiony �omot odpalenia.</p><p>Nie jestem gotowy...</p><p>Potem nie ma ju� �adnych d�wi�k�w z zewn�trz poza g�osami w s�uchawkach. Wydaj� z siebie radosny, kowbojski ryk i spadam.</p><p>Takie nonszalanckie zachowania to tradycja. Jestem dziarski, twardy i niezniszczalny.</p><p>W rzeczywisto�ci naprawd� zaczyna mi si� to podoba�.</p><p>Prawie nic nie wida�. Wszystko wiruje, gwiazdy rozmazuj� si� w zygzaki, przez chwil� widz� jednak �Mant�, wisz�c� na niebosk�onie jak szeroki grot kebiryjskiej strza�y. Momentalnie kurczy si� i zamienia w kolejn� gwiazdk� nie do odr�nienia od innych. �egnajcie podatki, procedury i przepisy. �egnaj, cywilizacjo. �egnajcie �wi�ta, hotdogi i szpitale. �egnaj, Ziemio. �egnaj, s�odka Europo. Niech tw�j byk poniesie ci� w jasn� choler�.</p><p>Koniec.</p><p>I niech was szlag.</p><p>Staram si� oddycha� normalnie, ale mam wra�enie, �e kiszki przeciskaj� mi si� przez gard�o. Sk�ra twarzy rozci�ga si� w grymasie i zaczynam �lepn��. Czuj�, jak krew ucieka z palc�w, jak dr�twiej� nogi.</p><p>Na tr�jk�tnym wizjerze wci�� widz� odbite pi�kne wargi Deirdre z Derry. Krwawy �lad poca�unku zostaje, a� zdziera go kokon w�ciek�ego ognia, kt�ry wykwita wok� kapsu�y.</p><empty-line/><p>Nikt na mnie nie czeka. Wysoki klif na brzegu morza jest pusty po horyzont. A� po kraniec rzadko poro�ni�tych pokr�conymi krzewami s�onych bagien, gdzie majaczy ciemna linia lasu.</p><p>Zupe�nie bezludnie. To dobrze. Gdyby kto� si� tu napatoczy�, musia�bym go zabi�.</p><p>To nie �art.</p><p>Misja jest �ci�le tajna. Oficjalnie nielegalna. Ca�y ten �wiat jest okryty ca�kowit� kwarantann�. Od kl�ski programu badawczego kwarantann� absolutn�. Pierwsza antropoidalna cywilizacja w zbadanym kosmosie. Bezcenna. Nie mog� si� dowiedzie�, �e nie s� sami we wszech�wiecie. Nie wolno nam grzeba� w ich kulturze, cokolwiek by wyprawiali. Kim�e jeste�my, by s�dzi�, i tak dalej. Wszystko, co robi�, samo moje istnienie gwa�ci wszelkie przepisy, uroczy�cie wydane w Brukseli. Lodowiec jest w �wietle ideologii nieingerencji zbrodniarzem. Ryzykuje szok kulturowy, �eby uratowa� kilku ludzi. Kilka jednostek. I mo�e jeszcze chce wiedzie�, o co tu chodzi.</p><p>To niezgodne z dyrektywami.</p><p>Zupe�nie mi to nie przeszkadza.</p><p>L�duj� z dok�adno�ci� do jednego metra jakie� pi��dziesi�t metr�w od kraw�dzi klifu. Spadochron typu skrzyd�o i grawitacyjne silniczki manewrowe.</p><p>Czekam pi�� minut, a� pow�oki ostygn� na tyle, �e b�dzie mo�na wyj��, a potem odpalam rygle pokrywy i odpinam pasy.</p><p>Kapsu�a, stoj�ca w kr�gu wypalonej trawy, wygl�da jak p�kni�ty owoc.</p><p>Mam ma�o czasu. Nie mog� gapi� si� na widoki. Czym pr�dzej wszelkie �lady mojego przybycia musz� znikn��.</p><p>Trzeba wydoby� ca�y sprz�t, jaki mam ze sob� zabra�. Zwin�� spadochron i wepchn�� go do luku. A potem objuczy� si� wszystkimi manelami i uruchomi� odliczanie.</p><p>Musz� odej�� p� kilometra. To dystans, jaki dzieli mnie od wapiennych ska� pod lasem. To dobrze. Powinny da� os�on� przez wszelkimi od�amkami.</p><p>Rzeczy przenosz� na raty. Wypchane torby juczne, siod�o, worek, bro�. Powietrze jest ch�odne i czyste, prze�wietlone niesamowitym, ostrym blaskiem zachodu. To jedyna obca planeta, jak� ogl�dam w �yciu. Jak wi�kszo�� ludzi, nigdy nie rusza�em si� z Ziemi. Przede wszystkim jako� nie mog� poj��, �e wszystko wok� mnie wygl�da tak pospolicie.</p><p>Swojsko.</p><p>Trawa to jest trawa. Ro�liny jak ro�liny. Troch� obce, ale nie bardziej ni� w takiej Brazylii czy Australii. Niebo nad g�ow�, zach�d s�o�ca, morskie fale poni�ej klifu wygl�daj� normalnie. Jak na poligonie Costa Verde. Jak w domu pod Splitem.</p><p>Tak jak wsz�dzie.</p><p>�al mi spadochronu. Kilkudziesi�ciu metr�w kwadratowych folii. Mocniejszej i l�ejszej ni� jakakolwiek dost�pna tu tkanina. Mn�stwo cudownych linek plecionych z arachnidu. Na ka�dej mo�na by powiesi� wo�u. Wszystko to ma w u�amku sekundy zamieni� si� w par�, a we mnie miesi�ce morderczego treningu przetrwania wyrobi�y instynkt �mieciarza. Ka�da rzecz, jak� znajdziesz, mo�e si� przyda�. Dlatego trudno mi rozsta� si� ze spadochronem. Marnuj� go, a ju� nied�ugo, walcz�c z jakim� tandetnym powr�s�em, b�d� do niego t�skni�.</p><p>Podnosz� os�on� zapalnika, przekr�cam klucz, wprowadzam sze�ciocyfrowy kod, a potem odchylam pomalowan� na czerwono r�koje��, przekr�cam j� i wyci�gam na ca�� d�ugo��.</p><p>Nic.</p><p>Zamiast kwadratowych cyfr odliczania widz� na wy�wietlaczu listing kod�w maszynowych, potem jakie� znaczki i jeden po drugim komunikaty o b��dach.</p><p>Robi mi si� gor�co.</p><p>To jedna z tajemnic tego �wiata.</p><p>Jedna z tych, kt�re mam wyja�ni�.</p><p>Midgaard jest stref� �mierci dla elektroniki. Tu w kr�tkim czasie wszystkie bajery, kt�rymi w domu jeste�my otoczeni od narodzin a� po godn� �mier�, zaczynaj� najpierw wariowa�, potem si� psu�, a w ko�cu umieraj�.</p><p>Pierwsza ekspedycja nie zdo�a�a nawet wystartowa�. Prom ratunkowy, kt�ry po nich wys�ano, po starcie dotar� tylko na orbit�, chwil� p�niej wszystkie urz�dzenia zdech�y. Zgas�o nawet �wiat�o w kabinie, a potem prom stan�� w dryfie. Musieli go zholowa�. Wszyscy prze�yli, ale musieli wyrzuci� nawet zegarki.</p><p>Pojazd, kt�ry przyby� po ostatni� ekspedycj�, czeka� w um�wionym punkcie zaledwie p� godziny. Kiedy wr�ci�, o ma�o nie rozbi� si� o dok statku macierzystego.</p><p>Teraz nie wiem, czy zapalnik ruszy�, a pad� wy�wietlacz, czy te� sekwencja samozniszczenia nie zosta�a przyj�ta. Je�eli si� myl�, b�d� tu dalej kuca� i walczy� z klawiatur�, a� g�owica hipertermobaryczna o�yje pod moimi nogami.</p><p>Koniec misji.</p><p>Czuj�, �e p��cienna koszula robi si� mokra. Stukam nerwowo w martwe klawisze, wprowadzaj�c procedur� zatrzymania, potem resetuj� urz�dzenie kluczem.</p><p>Podnosi si�, ale trwa to trzy razy d�u�ej ni� zwykle. Znowu klucz, kody, wajcha. Tym razem odliczanie rusza. Niekt�re cyfry wygl�daj� cudacznie jak litery obcego alfabetu.</p><p>Zak�adam, �e zapalnik dzia�a i rzucam si� galopem w kierunku ska�.</p><p>Eksplozja dopada mnie po najwy�ej dwustu metrach.</p><p>Zobaczy�em o�lepiaj�cy b�ysk i nawet nie zd��y�em pa��. Fala uderzeniowa zmiata mnie niczym tsunami i wlecze po b�ocie i mchach trz�sawiska. W ustach mam pe�no bagiennej wody, jedna r�ka i plecy p�on� jak oblane ukropem.</p><p>Za p� sekundy podmuch wraca. Powietrze wype�nia obszar pr�ni w epicentrum.</p><p>Wniosek jest prosty: zapalnik ruszy� za pierwszym razem.</p><p>Ma�o brakowa�o.</p><p>Wok� miejsca, gdzie znajdowa�a si� moja kapsu�a, jest tylko p�okr�g�a wyrwa jakby ogryziona od klifu i pier�cie� zw�glonej trawy. Nad tym wszystkim formuje si� grzyb dymu, jak miniaturowa eksplozja nuklearna.</p><p><emphasis>I nakaza� spali� wszystkie okr�ty na brzegu.</emphasis></p><p>Za pier�cieniem ska�, za kt�rym z�o�y�em sprz�t, siadam na p�askim kamieniu i opieram si� plecami o granit. Patrz� w ciemniej�ce niebo. S�ucham obcych, t�sknych g�os�w ptak�w.</p><p>W naszym �wiecie trudno znale�� pustkowie, w kt�rym nie b�dzie niczego opr�cz przyrody, nieba nad g�ow� i cz�owieka siedz�cego na kamieniu. Cz�owieka, kt�rego obowi�zuje jedynie to prawo, jakie ma w sercu. Przez ca�e moje �ycie, gdziekolwiek bym si� ruszy� i cokolwiek bym robi�, kontrolowa�y mnie miliony przepis�w. Tysi�ce urz�dnik�w normalizowa�o ka�d� moj� my�l i ka�dy post�pek. Na wszystko mieli procedury. Przez ca�y czas usi�owali si� mn� opiekowa� i uchroni� przed jakimkolwiek ryzykiem. Przez ca�e �ycie czu�em si�, jakbym mia� dwana�cie lat. I miliony rodzic�w.</p><p>Tu nikt si� mn� nie opiekuje. Mog� si� upi�, skr�ci� nog�, wylecie� w powietrze dzi�ki w�asnemu �adunkowi termicznemu albo wpa�� do jakiej� studni. Wszystko na w�asne ryzyko.</p><p>Bo�e, co za ulga.</p><p>Pod klap� juk�w znajduj� p�ask�, plastikow� butelk� palinki �Monastyr� i poci�gam spory �yk, ale najpierw wylewam odrobin� na wn�trze d�oni i przyciskam d�o� do ziemi. Ofiara dla Hinda, boga woj�w. Teraz Wybrze�e �agli to moja jedyna ojczyzna. Czuj� smak �liw, kt�re ros�y po drugiej stronie kosmosu, gdzie� pod Rijek�. Smak adriatyckiego s�o�ca, kt�re tu jest ledwo dostrzegaln� blad� gwiazdk� wewn�trz nieistotnego gwiazdozbioru zwanego D�oni�. Niewyobra�alnie daleko. Nie do poj�cia. Cz�owiek nie umie my�le� w astronomicznych kategoriach. Przestrzegano mnie przed tym. To fatalne dla samopoczucia. Mo�na oszale�.</p><p>Tak jakby kto�, kto zabiera si� za co� podobnego, m�g� by� normalny.</p><p>Rozk�adam sw�j skromny dobytek. Ka�dy przedmiot znam na pami��, tysi�ce razy mia�em go w r�kach. Umiem go z�o�y� i roz�o�y� nawet przez sen.</p><p>Na pocz�tku nie rozumia�em, po co to wszystko. Uwa�a�em, �e powinienem mie� normaln� bro�. Chocia� pistolet. Mog� przypomina� tubylca, jasne, ale po co zatrudnia� sztab ludzi, �eby pod kierunkiem ksenoetnolog�w szyli mi buty ze specjalnych, modyfikowanych sk�r, za pomoc� klonowanych �ci�gien, skoro mog� po prostu za�o�y� solidne, wojskowe albo turystyczne buty za pi��dziesi�t euro? Komu to zrobi r�nic�? Przejd� do legendy jako Ten, Kt�ry Mia� Czarodziejskie Buty i zmieni� kultur� tego �wiata?</p><p>Dlaczego nie wolno mi zabra� majtek? Jestem okr�cony cienk�, p��cienn� chust� jak pieluch�. To nie takie trudne. Przewi�zuje si� w pasie ta�m�, nast�pnie zwisaj�c� z ty�u prostok�tn� szmat� odwraca na drug� stron� tak, by powsta�y dwa tr�jk�ty, i przeci�ga mi�dzy nogami, a potem przeciska koniec pod ta�m� i wywija na zewn�trz. Proste.</p><p>I niewygodne.</p><p>Mam �adunek, kt�ry objuczy�by du�ego konia, ale musz� si� jako� zabra�. Nauczono mnie obywa� si� bez sprz�tu, ale nie wiadomo, jak d�ugo tu zabawi�. Ka�dy przedmiot zwi�ksza moje szanse prze�ycia.</p><p>Zostan� uznany za zaginionego w akcji, je�eli nie znajd� mnie za rok w tym samym miejscu lub je�eli nie dam znaku �ycia.</p><p>Elektronika umiera natychmiast, ale uk�ady bioniczne jako� egzystuj�. Nie dziwi mnie to. W ko�cu ludzie i zwierz�ta maj� si� tu doskonale.</p><p>Wyci�gam pojemnik z radiolari�. Moja maskotka. Moje zwierz�tko.</p><p>M�j nadajnik.</p><p>Metalowy cylinder pokryty pl�tanin� ornament�w. Naciskam kilka ozd�b w ustalonej kolejno�ci � �eb w�a, li�� klonu, ko�o wozu, oko �aby. Wewn�trzny tank wysuwa si� z sykiem, radiolaria unosi si� bezw�adnie w zielonkawym �elu jak wielka meduza. Macki zwisaj� swobodnie, kapelusze anten otulaj� jej dzwon, po szklistym ciele przebiegaj� tylko drobne punkciki b�ysk�w luminescencji. Nadajnik �pi w p�trwaniu i czeka na sw�j czas. Kiedy� b�d� musia� wezwa� pomoc, zameldowa� o zako�czeniu misji albo z�o�y� sw�j ostatni meldunek i wtedy radiolaria si� obudzi. Wy�le m�j przekaz prosto do satelity obserwacyjnego i przypuszczalnie b�dzie j� to kosztowa�o �ycie.</p><p>Podczas treningu okaza�o si�, �e do marszu powinienem za�o�y� na siebie pe�n� zbroj�. Inaczej si� nie zabior� z tym wszystkim. Nie jest ci�ka, ale po zdj�ciu strasznie niepor�czna. Wype�nia p�katy worek, a ja musz� zabra� jeszcze sakwy, zrolowany p�aszcz, bro�, tarcz� i siod�o. Gdyby to by�a normalna, tutejsza zbroja, to ledwo bym z tym wszystkim �azi�. Dzi�ki nowoczesnym materia�om, kt�rym kazano jak najwierniej udawa� kut� stal, plecione rzemienie i utwardzan� sk�r�, wszystko, ��cznie z he�mem, to tylko dwana�cie kilo. Pe�en rynsztunek normalnego woja z Wybrze�a wa�y dwukrotnie wi�cej. Zak�adam nagolenniki, karwasze, kolczug�, folgowy p�pancerz i he�m. Przypinam pas z broni� i po raz pierwszy tutaj wyci�gam miecz.</p><p>Wykonano go w zak�adach Nordland produkuj�cych grawitacyjne helikoptery bojowe. Nie przypomina miecza Ludzi Wybrze�a. Jest troch� d�u�szy, ma dwa razy d�u�sz� r�koje�� bez wyra�nej g�owicy, kwadratowy, tarczowy jelec i jednosieczne ostrze, wyhodowane jako monomolekularna cz�steczka. Jego kszta�t troch� wzorowano na <emphasis>shinobi ken</emphasis>, mieczu starojapo�skich skrytob�jc�w. Wola�em samurajsk� katan�, ale m�j instruktor walki za pomoc� kilku bolesnych przyk�ad�w udowodni� mi, �e to g�upi kaprys. Dosta�em za to du�o bardziej uniwersalne narz�dzie, kt�rym mog� walczy� w kilku r�nych stylach. U�ywaj�c tarczy, jedn� r�k� albo obur�cz. Mog� si� fechtowa�, walczy� w stylu <emphasis>ken-jutsu </emphasis>albo r�ba� jak templariusz.</p><p>Maczet� dosta�em dodatkowo jako zwyk�e narz�dzie. Jest r�wnie prosta w budowie i r�wnie wyrafinowana technologicznie co miecz. Jednak w parafeudalnych kulturach takich jak ta, miecz to zazwyczaj nie byle co. Nie tylko kosztuje maj�tek. Mie�ci si� w nim honor wojownika, duchy ofiar, fart, jaki� b�g osobi�cie i diabli wiedz� co jeszcze. Je�eli zaczn� nim �cina� suche ga��zie na ognisko albo kopa� w ziemi, narobi� sobie k�opotu lub zrobi� z siebie po�miewisko. W ka�dym razie niepotrzebnie przyci�gn� uwag�.</p><p>Jest jeszcze n�, troch� sprz�tu biwakowego, ciep�e ubranie, zapasowe buty, zimowe buty, roz�o�ony �uk, strza�y, owalna tarcza z laminatu i rz�d ko�ski. Cholerne siod�o. Jest doskona�e i lekkie, zawiera mn�stwo skrytek i r�nych sakw, ale chyba nie istnieje nic bardziej niepor�cznego w transporcie.</p><p>He�m oczywi�cie na g�ow�. Sakwy s� tak skonstruowane, �e mog� powiesi� je na ramionach, jedn� z przodu, drug� z ty�u i spi�� po bokach. Powstaje wtedy co� w rodzaju pokracznego plecaka. Tarcz� mo�na przytroczy� na plecach. �uby ze z�o�onym �ukiem na pasie u prawego boku. Maczet� pod klap� torby wisz�cej na piersi.</p><p>Siod�o �aduj� w ko�cu na kark, opiera si� wewn�trznym czaprakiem o tarcz�, jedna tybinka wchodzi mi�dzy sakw� i nakarczek he�mu.</p><p>Oto ja.</p><p>Nadchodz�.</p><p>Ob�adowany jak dromader, w pe�nej zbroi, z siod�em na karku, wygl�daj�c jak Tweedledum i Tweedledee w jednej osobie. Potykam si� w b�otnistym, pe�nym ska� i usch�ych drzew trz�sawisku, dzwoni� oporz�dzeniem i zmierzam w stron� lasu, kt�ry skryje ca�e to dziwowisko.</p><p>Kr�lestwo za konia.</p><p>Zapada mrok. Postanawiam obudzi� cyfrala.</p><p>Cyfral. M�j paso�ytniczy anio� str�, wyhodowany w tajnym laboratorium Nishima Biotronics na potrzeby Morskiego Oddzia�u Rozpoznania Specjalnego.</p><p>Jedyny element ekwipunku, kt�rego na pewno nie zgubi� i bez kt�rego trudno by�oby mi tu prze�y�.</p><p>Czyni ze mnie nadcz�owieka. To dzi�ki niemu widz� w ciemno�ci, s�ysz� pisk myszy z dwustu metr�w, to on w chwili zagro�enia t�oczy mi w �y�y hiperadrenalin�, kt�ra przyspieszy moje ruchy i reakcje. Dzi�ki niemu metaliczny szwargot Ludzi Wybrze�a albo gard�owy be�kot Amitraj�w brzmi w moich uszach jak w�asna mowa. W razie czego znieczuli mnie, wyleczy, wy�wietli map� na zamkni�tych powiekach albo celownik na siatk�wce oka.</p><p>To tylko dzi�ki niemu przez rok szkolenia nauczy�em si� tyle, ile normalnie musia�bym poznawa� przez dwadzie�cia lat.</p><p>Bez tego cholernego, paso�ytniczego grzyba w moim m�zgu ca�a misja by�aby tylko kosztownym samob�jstwem.</p><p>Wpu�cili mi go przez nos.</p><p>Wtedy by� jeszcze ziarnem. Rozpu�ci� �luz�wk� i zamieni� si� w larw� nie wi�ksz� ni� zarodziec malarii. A potem w�drowa� krwiobiegiem, wyprowadzaj�c w pole bia�e cia�ka krwi, a� dotar� do podwzg�rza. Tam zagnie�dzi� si� i zacz�� rosn��, karmi�c si� moj� krwi�.</p><p>Kiedy w g��bokiej tajemnicy dwana�cie lat temu zastosowano pierwszy model, moja ukochana ojczyzna ustami jakiego� oszala�ego eurokraty upar�a si�, �eby cyfral dopilnowa�, aby �o�nierz funkcjonowa� zgodnie z regulaminem, procedurami i stosownymi przepisami. I najlepiej, �eby by� pos�uszny. Podejrzewam, i� roi� sobie Europ�, w kt�rej kiedy� za�aduje si� co� takiego ka�demu noworodkowi. Tamci szcz�liwcy byli z oddzia�u Falschirmjager. Kilku komandos�w zgin�o ju� podczas pr�b poligonowych, a dw�ch paln�o sobie w �eb, zanim zd��ono zdezaktywowa� im wszczepy. Trzech wyl�dowa�o w wariatkowie.</p><p>Ba�em si� jak cholera, kiedy mi go wpuszczali.</p><p>T�umaczyli, �e to sz�sta, dok�adnie przetestowana wersja. �e to tylko uk�ad wspomagaj�cy, dopalacz, kt�ry nie b�dzie wtr�ca� mi si� do osobowo�ci. �e to po prostu wewn�trzny komputer. Udost�pni mi czasowo nieu�ywane obszary m�zgu i pozwoli na sterowanie si�� woli procesami, na kt�re normalnie nie mamy wp�ywu. �e w razie czego jest to ca�kowicie odwracalne. Je�eli go zdezaktywowa�, po prostu zdechnie i zostanie zresorbowany przez organizm. Twierdzili, �e wiedz�, co robi�.</p><p>Nie wierzy�em im za grosz.</p><p>Cholernie si� ba�em.</p><p>A potem cyfral si� uaktywni� i odebra� mi strach.</p><p>To pierwsze, co zrobi�. Zabi� we mnie zdolno�� do zwyk�ego, ludzkiego przera�enia. Do paniki albo histerii. Nie dostan� ju� uczciwej, ludzkiej nerwicy i nie b�d� si� budzi� z brzuchem pe�nym niepokoju i przeczucia nieokre�lonego nieszcz�cia jak normalny cz�owiek. W obliczu zagro�enia do ko�ca kombinuj�, my�l� i planuj�. Jestem zaniepokojony albo przestraszony, ale nie mog� poczu� parali�uj�cej grozy. Nie umiem. Kiedy nie dzieje si� nic szczeg�lnego, jestem bezmy�lnie pogodny. Nie przejmuj� si� na zapas.</p><p>My�la�em, �e zrobi� ze mnie psychopat�, i natychmiast polecia�em z tym do Lodowca.</p><p>Przebadali mnie. Cyfral po prostu za�o�y� mi filtry. Umiem kocha�, lubi�, wsp�czu�. Mo�e mi by� smutno. Mog� si� przestraszy�. Uczucia wy�sze zosta�y. Ale negatywne emocje nie s� w stanie u mnie urosn�� do takich rozmiar�w, �eby mnie powali�.</p><p>Lodowiec ostrzeg�, �e to mo�e zabi�. �e w takim razie musz� mie� dwa razy wi�cej rozs�dku ni� inni, bo te mechanizmy: przera�enie i panika, to naturalne zabezpieczenia wynikaj�ce z instynktu samozachowawczego.</p><p>Tyle �e od pewnego czasu i tak mia�em go troch� za ma�o.</p><p>Najlepszy dow�d, �e zgodzi�em si� wzi�� udzia� w misji.</p><p>S� i kiepskie strony. Czasem przyspieszenie reakcji wcale nie jest wygodne. Kiedy hiperadrenalina wype�nia krew, mo�na przebi� r�k� drzwi, kt�re chce si� otworzy�, i pogruchota� sobie ko�ci. D�wi�ki s� obni�one o kilka oktaw i nieczytelne. Nie daj Bo�e w takim stanie klasn�� w d�onie. Mo�na uci�� sobie palce, chwytaj�c za sznurek.</p><p>Wszyscy, kt�rzy szkolili�my si� w zamku Darkmoor, po aktywacji cyfrali bali�my si� dotyka� kobiet. To w ko�cu te� potrafi� by� emocje. Opowiadali�my sobie legendy o tym, jak to rzekomo jaki� komandos rozni�s� kompletnie panienk� w przyp�ywie nami�tno�ci. Zreszt� by�y te� dziewcz�ta w grupie. Dwie.</p><p>O tym, co si� dzieje, kiedy trafi na siebie dwoje takich z dopalaczem, te� kr��y�y legendy.</p><p>Jak o mnie i o Deirdre.</p><p>Na szcz�cie to by�y tylko legendy.</p><p>Kiedy cyfral pob�ogos�awi� mnie darem j�zyk�w, na przepustce poszed�em do pubu w Axenhill i nie potrafi�em zam�wi� piwa. Be�kota�em jak�� mieszanin� mowy Wybrze�a i kebiryjskiego, wtr�caj�c chorwackie, fi�skie i polskie przekle�stwa. Potem si� wyregulowa�o.</p><p>Z kolei noktolopia wydaje si� wygodna, dop�ki nie wlezie si� w ciemno�ciach na jakie� �r�d�o �wiat�a. �renica reaguje momentalnie, cyfral te�, ale powidok na siatk�wce zostaje na par� minut. Deirdre polaz�a kiedy� w nocy do lod�wki, przy�wiecaj�c sobie oczami, i otworzy�a j�. Wzrok odzyska�a dopiero po �niadaniu.</p><p>Z drugiej strony �wiadomo��, �e w razie potrzeby mo�na z�apa� w d�o� lec�c� strza�� albo trafi� no�em os� na pniu, pomaga. Pozwala przetrwa�. Moim zadaniem jest zebranie informacji. Moj� g��wn� broni� jest m�zg. Tego mnie nauczono. Ale fizyczna przewaga daje zupe�nie inne nastawienie psychiczne.</p><p>S�o�ce zachodzi. Brn� przez trz�sawisko, st�paj�c tu� przy usch�ych pniach, skacz� po ska�ach i kamieniach, balansuj�c piramid� �adunku na karku. Koszula pod zbroj�, kolczug� i kaftanem przesi�ka potem. Plecy, poparzone od eksplozji, piek� nie do wytrzymania. Ciemny, spl�tany las, istna �ciana omsza�ych konar�w, ju� o kilkana�cie metr�w. Staj� na uginaj�cym si� dywanie mchu, spogl�dam jeszcze na morski horyzont tu� nad kraw�dzi� klifu i aktywuj� cyfrala.</p><subtitle>***</subtitle><p>Zapada� ju� wczesny zmierzch, kiedy Vuko Drakkainen wszed� mi�dzy drzewa. Las by� nieprzyjemny. Niski, spl�tany, pe�en rachitycznych drzewek o pokr�conych konarach, obro�ni�tych brodatymi porostami. Gdzie� w ga��ziach pokrzykiwa�y ptaki.</p><p>Drakkainen maszerowa� r�wnym, rytmicznym krokiem, przytrzymuj�c jedn� d�oni� r�koje�� miecza, a drug� stabilizuj�c umieszczone na karku siod�o, zaczepiaj�ce si� o ga��zie. W tym lesie nie by�o �cie�ek. Drzewa, kt�re umar�y ze staro�ci, pada�y na �ci�k�, przegradzaj�c drog� albo zaczepia�y si� o korony s�siednich i wisia�y na spl�tanych konarach, a potem obrasta�y grzybami i porostami, a� spr�chnia�y. Istna d�ungla.</p><p>Po godzinie zmierzy� pr�dko�� marszu i uzna�, �e do oddalonej o osiem kilometr�w stacji badawczej w tym tempie b�dzie szed� jeszcze co najmniej dwie godziny.</p><p>Oczywi�cie istnia�a mo�liwo��, �e po dotarciu na miejsce dostanie herbat� i kanapk� z dziczyzn�. �Nauczyli�my si� robi� miejscowy chleb! My�leli�my, �e nikt po nas ju� nie przyleci.� W ten spos�b misja zostanie zako�czona w dwa dni, nie licz�c czasu przeznaczonego na planowanie, szkolenie i przygotowania.</p><p>Droga si� d�u�y�a. Las by� monotonny i nudny. Te same pokr�cone, czarne konary i niechlujne festony ko�ysz�cych si� na wietrze porost�w. Pachnia�o mokr� grzybni�, pr�chnem i ostro, pi�mowo ma�ymi gryzoniami.</p><p>Spojrza� na �wiat w podczerwieni. Troch� z nud�w, a troch� dlatego, �e busz zaczyna� ju� ton�� w mroku. Podmalowane zieleni� drzewa nie zrobi�y si� �adniejsze, za to mo�na by�o dostrzec podobne do ma�ych kapibar gryzonie siedz�ce w �ci�ce, b�yskaj�ce rozjarzonymi srebrem oczkami, ptaki skacz�ce w ga��ziach, owady �migaj�ce w powietrzu jak pociski smugowe, w�e czaj�ce si� w�r�d zaro�li.</p><p>W rzeczywisto�ci marsz trwa� prawie trzy godziny i kiedy doszed� na miejsce, zapad�a ju� noc. W krajobrazie wok� W�drowca nic si� nie zmieni�o. Po prostu w pewnym momencie zatrzyma� si� i powiedzia�: �Tutaj�.</p><p>Wiedzia�, �e znajduje si� o kilkadziesi�t metr�w od polany na szczycie wzg�rza, na kt�rej wzniesiono kryt� gontem, drewnian� chat� z bali, otoczon� palisad� i nazwano Terenow� Stacj� Badawcz� Midgaard II.</p><p>Drakkainen zdj�� z siebie niepor�czny dobytek i jak najciszej u�o�y� go pomi�dzy dwoma spr�chnia�ymi pniami, maskuj�c pierzastymi li��mi podobnymi do paproci. Panowa�a cisza. Ptaki ju� umilk�y, od czasu do czasu s�ycha� by�o tylko przeci�g�e buczenie nocnego drapie�nika.</p><p>Siedz�c w�r�d paproci, czeka�, a� wyschnie przemoczona, p��cienna koszula, i nas�uchiwa�. Wiatr nie ni�s� �adnych znajomych d�wi�k�w. Z tej odleg�o�ci powinno by� s�ycha� trzask ognia, szcz�kanie metalowych naczy�, rozmowy. W sam raz pora na kolacj� w stacji badawczej. Nikt nie rozmawia�. Martw� cisz� przerywa� tylko cichutki, tajemniczy d�wi�k. Co� podzwania�o i klekota�o delikatnie, na granicy s�yszalno�ci.</p><p>Wyra�ny za to by� zapach zgnilizny. Ostry i md�y r�wnocze�nie, niemo�liwy do pomylenia z niczym innym.</p><p>Przez chwil� kr�ci� g�ow�, wci�gaj�c powietrze, a� ustali� kierunek. �mierdzia�o dok�adnie od strony stacji. Nie tak mocno, jak mog�yby cuchn�� ludzkie zw�oki, a zw�aszcza osiem trup�w, ale jednak.</p><p>Mo�e to po prostu jakie� porzucone zapasy, pomy�la�.</p><p>Zrezygnowa� z he�mu i tarczy. Przewiesi� miecz przez plecy i skontrolowa�, czy si�ga do r�koje�ci, a potem doci�gn�� wszystkie sprz�czki i podskoczy� kilka razy na mchu, sprawdzaj�c, czy nic nie dzwoni. Na g�owie zawi�za� chust�, a potem znalaz� pod korzeniami ka�u�� i wysmarowa� b�otem czo�o i policzki.</p><p>Stacja wznosi�a si� na wzg�rzu poro�ni�tym p�o��cymi si� rzadko po ziemi krzewami. Nie dostrzega� �adnego ruchu. Widzia� tylko szczerbat�, niezbyt wysok� palisad� jak garnitur popsutych z�b�w i zapadni�ty po�rodku dach. Nie by�o dymu, ognia, �adnego ruchu. Stacja wygl�da�a na opuszczon� i to raczej dawno. A jednak czu� niepok�j.</p><p>Po pierwsze, na ca�ym zboczu wzg�rza w odleg�o�ci kilkudziesi�ciu metr�w od palisady le�a�y martwe zwierz�ta. Otacza�y ca�� plac�wk� kr�giem. Szczury, dziki, jelenie, wilki, nawet ptaki. W r�nym stadium rozk�adu. Widzia� ko�ci, pi�ra, strz�py mi�sa i futra. Wi�kszo�� zwierz�t poci�to albo rozszarpano. �adnego porz�dnie nie oprawiono ani nie obdarto ze sk�ry. Wszystkie natomiast pozbawiono g��w.</p><p>Poza tym na wzg�rzu by�o o dobre pi�� stopni zimniej ni� gdzie indziej. Taka plama ch�odu i wij�cej si� pasmami mg�y z epicentrum po�rodku stacji, widoczna jako b��kitnawa po�wiata.</p><p>Podkrad� si�, przemykaj�c bezg�o�nie od krzaka do wykrotu, od wykrotu do ska�y niczym poluj�cy kocur. Zmasakrowane szcz�tki le�a�y gdziekolwiek spojrze�, niekt�re �wieci�y zielonkawym, fosforycznym blaskiem ciep�a bij�cego od proces�w gnilnych. Postanowi� odfiltrowa� fetor padliny, bo nie czu� ju� �adnych innych woni. Im bli�ej stacji, tym by�o zimniej, widzia� ob�oczki pary buchaj�ce mu z ust.</p><p>Bram�, zbit� byle jak z krzywych, od�upanych klinami desek, wy�amano dawno temu. Tyle �e najwyra�niej wy�amano j� od �rodka. Przywar� plecami do palisady i przesun�� si� bli�ej furty, delikatnie obejmuj�c palcami oplecion� rzemieniem r�koje�� miecza. Normalnie bram� ryglowa�a pot�na belka, teraz ju� nadpr�chnia�a. Kiedy�, co najmniej rok temu, prze�ama�o j� pot�ne uderzenie, jakby kto� wjecha� w bram� teren�wk�. Tylko �e uczeni nie dysponowali teren�wk�.</p><p>Pochyli� si� pod wy�amanymi deskami i szybkim ruchem zajrza� na dziedziniec. Pusto. Ba�agan. Ruina.</p><p>Wewn�trz palisady wzniesiono dom, teraz pusty, cz�ciowo zburzony i ciemny, po�rodku znajdowa�a si� kwadratowa studnia z �urawiem, kilka mniejszych budyneczk�w pod sam� �cian� cz�stoko�u. Wszystko to zd��y�o si� ju� zamieni� w sterty belek i kamieni.</p><p>Gdzie� kapa�a woda, sk�d� dobiega� delikatny klekot przywodz�cy na my�l drewniane ko�atki. Poza tym panowa�a tu cisza i martwota.</p><p>Drakkainen wsun�� si� do �rodka jak kot, st�paj�c ostro�nie po drodze u�o�onej z mokrych, spr�chnia�ych desek.</p><p>Zaklekota�o po raz kolejny i dopiero wtedy to zobaczy�. Wisia�y na krokwiach chaty, na ga��ziach drzewa rosn�cego po�rodku dziedzi�ca, na zaostrzonych palach cz�stoko�u. Dzwonki wiatrowe. Ko�ysz�ce si� z wiatrem niewielkie konstrukcje uplecione z cienkich rzemyk�w i trawy.</p><p>I ko�ci.</p><p>Piszczele, ko�ci �eber, czaszki mniejszych zwierz�t. Wisia�y na rzemykach, ozdobione p�czkami pi�r, ko�ysa�y si� w podmuchach wiatru i zderza�y ze sob�, wydaj�c ten cichy, natr�tny d�wi�k, kt�ry s�ysza� od d�u�szego czasu. Postukiwania o r�nych tonach, uk�adaj�ce si� w przypadkowe melodyjki. D�wi�k, kt�ry m�g�by by� mi�y dla ucha, gdyby nie mia� tak upiornego �r�d�a.</p><p>W�lizgn�� si� do chaty. Pachnia�o starym drewnem, zwietrza�ymi dawno odczynnikami i ple�ni�. D�ugie wn�trze podzielono na kilka pomieszcze�. Rozszerzy� �renice i wzmocni� jeszcze bardziej percepcj� �wiat�a, dzi�ki czemu zobaczy� wn�trze szare jak o bladym �wicie. Gdyby nie cyfral, w chacie by�oby dla niego ciemno niczym w studni. Drewniane prycze wzd�u� �cian, d�ugi, zbity z bali st� po�rodku. Palenisko.</p><p>A przy tym stole nad metalowym kubkiem kto� siedzia�. Siedzia� nieruchomo jak pos�g, pochylony do przodu, oparty �okciami o blat jakby duma� nad wieczorn� herbat�. Sk�r� mia� g�adk� i nienaturalnie szar�, b�yszcz�c� lekko w �wietle gwiazd wpadaj�cym przez dziurawy dach.</p><p>Drakkainen nie odezwa� si�, tylko obszed� st� dooko�a i zobaczy� siedz�cego z drugiej strony: odart� z mi�sa czaszk�, pier�cie� wyszczerzonych z�b�w, pa��ki �eber, ko�ci drugiej r�ki. Trup.</p><p>A �ci�lej p�trup, p�pos�g. Wygl�da�o na to, �e kto� umie�ci� go prawym bokiem w czym� w rodzaju betonu, a potem posadzi� przy stole. Vuko wyci�gn�� r�k� i dotkn�� lekko d�oni tamtego. By�a zimna i twarda. Jednolicie szara, z kaszk� drobnych kryszta�k�w. Granit.</p><p>Wypolerowany i precyzyjnie wyrze�biony pos�g prawej strony cia�a m�czyzny. Lewa roz�o�y�a si� i zosta� tylko szkielet z wyschni�tymi resztkami sk�ry i mi�ni, kawa�kiem skalpu z d�ugimi, jasnymi w�osami wci�� trzymaj�cym si� czaszki.</p><p>Przykucn�� z boku i obejrza� uwa�nie miejsce, w kt�rym ko�czy�a si� rze�ba a zaczyna�o cia�o. Tam, gdzie by�o wida� ko�ci, wnika�y p�ynnie w kamie�, tak jakby by�y ze sob� stopione. Czy to rzeczywi�cie by�a rze�ba? Kto zrobi� co� podobnego? W jaki spos�b? I po co?</p><p>Na blacie przed m�czyzn� zobaczy� �lady krwi. Br�zowe, ciemne kleksy, kt�re wsi�k�y w drewno dawno temu. Potar� je palcem, przy�o�y� go do nosa i mocno wci�gn�� powietrze. Potem, przem�g�szy obrzydzenie, wyrwa� jeden w�os z czaszki tamtego i r�wnie� przeci�gn�� nim pod nosem. Hallering. Doktor Johann Hallering z uniwersytetu w Monachium.</p><p>W po�owie zamieniony w rze�b�.</p><p>�wie� Panie nad jego dusz�.</p><p>Szuka� laboratorium w nadziei na jakie� notatki, ale ca�e wn�trze cha�upy by�o kompletnie zdemolowane. �rodek ucierpia� najbardziej. Wygl�da�o, jakby co� tu wybuch�o, z�ama�o konstrukcj� dachu, a belki zwali�y si� na pod�og�. Znalaz� troch� naczy�, skrzyni� z resztkami wojskowych racji �ywno�ciowych w torebkach, jakie� zetla�e szcz�tki ubra�. Damska szminka, rozdeptane lusterko.</p><p>Nie mogli tu u�ywa� komputer�w, �adnych dysk�w, dyktafon�w. Musieli zapisywa� wszystko na papierze. Musia�y wi�c gdzie� by� protoko�y z bada�, notatniki, zapiski. Ale niczego takiego nie m�g� znale��.</p><p>Co tu si� dzia�o? Napad tubylc�w?</p><p>Pomieszczenia stacji wygl�da�y na celowo zdemolowane, ale nie spl�drowane. Drakkainen zosta� przygotowany do my�lenia kategoriami Ludzi Wybrze�a przynajmniej na tyle, na ile to by�o mo�liwe. Jednak wiedzia� na pewno, �e gdyby by� na ich miejscu, nie darowa�by cho�by doskona�ej, stalowej siekierze, kt�ra le�a�a sobie na ziemi. Zabra�by naczynia, kanistry, lustro z prymitywnej �azienki i mn�stwo innych rzeczy, chocia�by damsk� kosmetyczk�, w kt�rej spokojnie po�yskiwa�a gar�� bi�uterii. Wyni�s�by, co si� da�o, a potem dopiero posortowa�, wyrzucaj�c to, co bezwarto�ciowe.</p><p>Laboratorium sk�ada�o si� mi�dzy innymi z d�ugiego, solidnego sto�u, o�wietlanego polowymi lampami na paliwo ciek�e. Wy�o�ono na nim kolekcj� najr�niejszych miejscowych przedmiot�w.</p><p>By�y posegregowane. Osobno guziki, sprz�czki, zapinki � wszystko, czego u�ywano do zdobienia i spinania odzie�y. Osobno bi�uteria � damska i m�ska. Naszyjniki, amulety, naramienniki, kolczyki. Kamienie, srebro, odrobina z�ota. Pude�ko pe�ne monet. Te� mieszanina: srebrne sieka�ce, toporne korony Wybrze�a, bita cesarska moneta z Amitraju, kwadratowe kebiryjskie tigriki. Mn�stwo. Dla ewentualnego tubylca niez�y �up.</p><p>Jedyne notatki, na jakie natrafi�, to plik rysunk�w na kalce technicznej przedstawiaj�cych ornamenty i zdobienia ubra�. Poza tym nie by�o nic. �adnych notes�w, protoko��w, nic.</p><p>Kto� tu kiedy� siedzia�. Na sk�adanym krzese�ku i w ciep�ym �wietle spirytusowej lampy dzieli� pr�bki przedmiot�w. Popija� co� z metalowego kubka, kupionego kiedy� w sklepie sportowym, teraz zmatowia�ego i obro�ni�tego od �rodka zeskorupia��, szar� mas�, kt�ra nie by�a ju� nawet ple�ni�.</p><p>Us�ysza� co�... Na przyk�ad to, co wydarzy�o si� Halleringowi. Mo�e towarzyszy� temu jaki� ha�as? Wsta� gwa�townie i przewr�ci� krzese�ko. Z�o�y�o si� i upad�o.</p><p>Te cz�ci stacji, kt�rych nie zdemolowano, wygl�da�y na porzucone w jednej chwili niczym statek dryfuj�cy po Tr�jk�cie Bermudzkim. Rozgrzebana po�ciel na pryczy zbitej z okorowanych �erdzi i materacu z przeplecionej mi�dzy belkami napi�tej linki. Obw�cha� �piw�r, zamykaj�c oczy i wdychaj�c g��boko powietrze.</p><p>Ple��... kurz... trociny, py� ze spr�chnia�ych belek i gdzie� g��boko ledwo wyczuwalne, znikome resztki DNA. Kilka kom�rek nask�rka. �lina. �ladowe ilo�ci nasienia. Letherhaze. Nigel Letherhaze.</p><p>Systematycznie, obszed� pomieszczenia mieszkalne obw�chuj�c zetla�e resztki ubra�, staro�wieckie ostrza maszynek do golenia, utyt�ane sztu�ce. Znalaz� �lady wszystkich o�miorga.</p><p>Ale tylko �lady.</p><p>Na zewn�trz rozleg� si� pusty odg�os, jakby co� potoczy�o si� po drewnianych belkach.</p><p>Uj�� d�oni� stercz�c� znad ramienia r�koje�� miecza i ostro�nie wy�lizgn�� si� z chaty, sun�c plecami po belkowanej �cianie. W por�wnaniu w p�mrokiem chaty noc na zewn�trz wyda�a mu si� zupe�nie jasna. Dzi�ki wzmocnieniu �wiat�a widzia� niemal jak o szarym, pochmurnym �wicie, jednak tam, gdzie nie dociera� blask gwiazd i rozproszona po�wiata atmosfery, kry�y si� plamy g��bokiego cienia.</p><p>Drakkainen skoncentrowa� si�, precyzyjnie stawiaj�c nogi w mi�kkich butach i utrzymuj�c nisk� postaw� bojow�. Jedna d�o� na r�koje�ci, druga wyci�gni�ta do przodu na wysoko�ci punktu <emphasis>chudan</emphasis>. Tu� obok studni, na �cie�ce wy�o�onej drewnianymi podk�adami koleba� si� plastikowy, ��ty kube�ek. Ekipa nie musia�a a� tak dba� o dostosowanie do miejscowych, jak on. Popijali ziemskie piwo z puszek, odgrzewali sobie rostbef z jarzynami, czerpali wod� polietylenowym wiadrem.</p><p>Co� mign�o mu na granicy cienia. Ruch zbyt szybki jak na istot� ludzk�. Jak przelatuj�cy nisko ptak.</p><p>Za�o�y�, �e cokolwiek to by�o, wie ju� o jego obecno�ci. Te wszystkie ko�ci wok� wzg�rza pozostawiano od niedawna. Niekt�re truch�a by�y ca�kiem �wie�e. A ostatni �lad uczonych pochodzi� sprzed dw�ch lat.</p><p>Powoli, ostro�nie obszed� cha�up� dooko�a, ale nic si� nie porusza�o.</p><p>Z ty�u za domem, gdzie jeszcze nie by�, natkn�� si� na pos�g. Tym razem normalny. Wyg�adzona rze�ba z kamienia, chyba bazaltu. Niew�tpliwie miejscowa i dobrze wykonana. Przypomina�a z grubsza uproszczon� sylwetk� ta�cz�cej ci�arnej kobiety o wyszczerzonych z�bach tr�jk�tnych jak z�by rekina. W jednej d�oni tkwi�o co�, co przypomina�o sierp, umieszczony w wywierconym otworze tak, �e mo�na go by�o wyj��. W drugiej d�oni kobieta dzier�y�a kamienn� mis�. Pos�g mia� z p�tora metra wysoko�ci i zapewne przywleczono go tu w celach badawczych, mimo �e by� upiornie ci�ki. Ale pod jego uniesion� w ta�cu stop� pi�trzy�a si� sterta czaszek. Ptasich, zwierz�cych, o r�nej wielko�ci i najr�niejszych gatunk�w.</p><p>Oraz dwie ludzkie.</p><p>Przysiad� ostro�nie w pozycji, z kt�rej m�g� natychmiast poderwa� si� do walki, i delikatnie rozgarn�� ko�ci. Pierwsza czaszka, kt�r� wydoby�, by�a drobna, ko�� �uchwowa gdzie� przepad�a. Zosta�a dok�adnie oczyszczona przez owady: ich ostre, octowe �lady czu� bardzo wyra�nie; sp�owia�a od s�o�ca, sp�ukana przez deszcze. Jednak �lady aminokwas�w by�y jeszcze wyczuwalne, zapad� si� wi�c w sobie, usi�uj�c wychwyci� drzemi�ce gdzie� pod spodem, przypominaj�ce wo� sparzonych pi�r, �lady nukleotyd�w.</p><p>Znalaz� je, a potem czeka� przez chwil�, a� jego zamienione w baz� danych cz�ci m�zgu rozpoznaj� indywidualny wz�r. Na razie wiedzia� tylko, �e to DNA pachnie znajomo. Marzena Zavratilova... Specjalistka od ksenozoologii.</p><p>Dotkn�� d�oni� pos�gu. Mis� i uniesione udo wyra�nie znaczy�y obfite, rdzawe �lady i zacieki.</p><p>Uderzy�o w niego z boku.</p><p>Z nag�ym, podobnym do �wi�skiego kwiku wizgiem, szare, rozmazane i z�bate.</p><p>Drakkainen przerazi� si� i nagle ca�y �wiat zwolni�, wrzask zamieni� si� w du�o ni�szy d�wi�k jakby rozstrojonej tr�by. Padaj�c, zobaczy�, jak rozczapierzona, chuda ko�czyna z imponuj�cymi, wygi�tymi jak haki szponami przelatuje tu� ko�o jego twarzy. Powietrze zg�stnia�o jak woda, chwyci� to co� gdzie� mniej wi�cej za kark, dopiero wtedy uderzaj�c biodrem i udem o ziemi�. Spr�chnia�e tramy ugi�y si� pod ci�arem jego cia�a, uchyli� g�ow� przed zatrzaskuj�cymi si� jak potrzask szcz�kami i, przetaczaj�c si�, trafi� podeszw� w biodro przeciwnika, po czym wypchn�� go nad swoim cia�em. Rzut po �uku. Wykonany z dziwnej pozycji, ale w ko�cu skutecznie.</p><p>Wyrzuci� obie nogi, jak spr�yna wstaj�c z ziemi od razu w postawie bojowej, i r�wnocze�nie wydoby� miecz z niskim, �lizgaj�cym si� d�wi�kiem, kt�ry przywodzi� na my�l hamuj�cy tramwaj.</p><p>Stworzenie jeszcze p�yn�o w powietrzu, bokiem, nieporadnie wios�uj�c ko�czynami. W md�ym �wietle nocy jego sk�ra po�yskiwa�a lekko. By�o kr�pe, mia�o mo�e z p�tora metra wysoko�ci i w jaki� spos�b przypomina�o upiornie cz�ekokszta�tn� �ab�. Uderzy�o bokiem o ziemi�, odbi�o si� i pojecha�o na grzbiecie metr, ale ju� wstawa�o jednym, gwa�townym ruchem, kt�ry przy normalnym up�ywie czasu musia� by� niezauwa�alnym mgnieniem. Szeroki pysk, jak szrama w p�askim �bie wyrastaj�cym bezpo�rednio z ramion, b�ysn�� znowu rz�dami tr�jk�tnych, rekinich z�b�w.</p><p>Pulsuj�cy b�l nap�yn�� z ramienia, Drakkainen k�tem oka zobaczy� kilkana�cie w�skich, p�ytkich zadrapa�, jak pozostawionych przez drucian� szczotk�. Chyba mia�o kolce w sk�rze niczym p�aszczka.</p><p>Uni�s� miecz z boku g�owy w zwyk�ym <emphasis>hasso-no-kamae</emphasis>. To by�o tylko zwierz�.</p><p>Zobaczy�, jak mi�nie n�g stworzenia kurcz� si�, po czym ono samo wystrzeli�o w jego stron� dok�adnie jak gigantyczna �aba. Widzia�, jak tr�jk�tne, d�ugie stopy ko�ysz� si� w powietrzu, jak rozk�ada �apy z nastawionymi szponami.</p><p>Wytrzyma� do ostatniej chwili i umkn�� przed b�yskawicznym ciosem �apy obrotowym unikiem zgodnym z �zasad� wiruj�cej kuli�, po czym ci�� sko�nie, mierz�c tak, by przeci�� kr�gos�up. Ostrze pop�yn�o przez zg�stnia�e powietrze. Drakkainen zobaczy� ze zdumieniem, �e stw�r obraca si� w powietrzu, unikaj�c ci�cia, i ustawia si� przodem, niemal r�wnocze�nie z jego w�asnym ruchem. Fenomenalna szybko�� reakcji.</p><p>Wyl�dowa�o bokiem, spod szpon�w unios�y si� drzazgi i chmura pr�chna, kt�ra puch�a powoli jak wzburzony mu�. Istota natychmiast spr�y�a mi�nie do kolejnego skoku.</p><p>Rozpocz�� wdech, kiedy skoczy�a. Zszed� z linii ataku jednym p�ynnym ruchem i ci�� p�asko, najszybciej jak umia�, wiedz�c, �e mo�e zerwa� sobie �ci�gna. Po ostrzu pop�yn�a fala drga� wywo�anych turbulencjami. Tym razem sam sztych na chwil� w czym� ugrz�z�, nie zauwa�y� w czym, bo przekr�ci� d�o� do odwr�conego chwytu, ostrzem w d�, i chlasn�� na krzy�, opisuj�c w powietrzu le��c� �semk�. Trafi� raz, znowu samym ko�cem. Odszed� krok w ty� i jeszcze raz zmieni� chwyt miecza. Wdech dobieg� ko�ca.</p><p>Teraz wydech. Obserwuj�c �wiat w zwolnionym tempie, mo�na zapomnie� o oddychaniu.</p><p>Jaki� pod�u�ny kszta�t przesun�� si� powoli, kozio�kuj�c w powietrzu jak porzucony w stanie niewa�ko�ci. Przypomina� ukwia�. Drakkainen spojrza� jeszcze raz i zobaczy�, �e to odci�ta �apa. D�o� z kawa�kiem przedramienia, dryfuj�ca w powietrzu i rozpryskuj�ca krople krwi jak male�kie, pulsuj�ce baloniki.</p><p>Wystawi� ostrze przed siebie, a potem uni�s� nad g�ow�. Szpony zag��bi�y si� w ziemi�, stw�r wyszczerzy� si� w upiornym u�miechu i nagle wzd�u� grzbietu i przez g�ow� zje�y� grzebie� kolc�w podobnych do kolc�w je�ozwierza. Zapachnia�o ostro aldehydem mr�wkowym i rycyn�. Dra�stwo by�o te� jadowite. Niedobrze.</p><p>Trzeba by�o zabra� tarcz� i oba karwasze. Lenistwo si� m�ci.</p><p>Wystrzeli�o jak torpeda. Te tylne nogi musia�y mie� si�� katapulty. Skoczy�o jednak troch� w bok, zagarniaj�c ocala�� �ap� obszar, w kt�rym Drakkainen musia� si� znale�� w swoim obrotowym uniku zgodnym z zasad� wiruj�cej kuli. Wobec tego cz�owiek odchyli� si� do ty�u, z uniesionym mieczem, nadal stoj�c stopami na ziemi. Ugi�� kolana, szpony mign�y mu nad twarz�, a wtedy z uczuciem, �e p�kaj� mu napr�one jak liny mi�nie brzucha, wyprostowa� si� i, wypuszczaj�c powietrze w strasznym, wibruj�cym wrzasku, kt�ry brzmia� jak rozci�gni�ty grzmot, ci�� uko�nie i wykr�caj�c unik w drug� stron�, rozmin�� si� ze stworem niczym torreador.</p><p>Stw�r wyl�dowa� na tylnych ko�czynach i odwr�ci� si�.</p><p>Odr�bana �apa zako�czy�a lot i uderzy�a o ziemi� z mokrym pla�ni�ciem.</p><p>Zn�w stali naprzeciw siebie. Drakkainen oddycha� ci�ko, czuj�c pulsowanie wszystkich mi�ni. Nie widzia�, gdzie trafi�.</p><p>Stw�r otworzy� paszcz� i nagle sko�nie przez jego pier� pojawi� si� ciemny, l�ni�cy niczym w�ska szarfa w�yk.</p><p>Dalej tak stali. Bez ko�ca.</p><p>A potem �eb razem z jednym ramieniem zacz�� zje�d�a� z korpusu i po d�ugiej chwili uderzy� elastycznie o ziemi�.</p><p>Czas pop�yn�� normalnie, �wiat�o gwiazd z ��tawo-sepiowego zrobi�o si� znowu zielone, a kad�ub si� zwali� na wznak, nogi zadygota�y. W�drowiec sta�, dysz�c ci�ko, zadrapania na ramieniu pulsowa�y piek�cym b�lem, ale nie czu� dzia�ania �adnej trucizny. Wszystkie mi�nie mu dr�a�y, skurcz zacisn�� si� na �ydce jak stalowe c�gi.</p><p>Potw�r dalej porusza� si� na ziemi, ale do�� niezbornie. Ko�czyny drga�y, nadal dziko b�yska�y �lepia, pysk otwiera� si� i zamyka�, co chwil� wysuwa� si� z niego jaki� pojedynczy szpikulec, je�y� si� i k�ad� grzebie� kolc�w na czaszce. Nawet odr�bana �apa ci�gle drapa�a ziemi� pazurami. Przer�bany tu��w bluzga� rytmicznie strugami krwi.</p><p>Nie przypomina� sobie takiego zwierz�cia. Wi�kszo�� fauny Midgaardu przypomina�a nieco ziemsk�. W pewnym stopniu. Konwergencja � przystosowanie do warunk�w. Jednak byli to krewni niczym ze z�ego snu. Nied�wiedzie, stoj�c na tylnych �apach, si�ga�y trzech metr�w, grzebi�cy w ziemi ro�lino�erny stw�r, kt�ry by� odpowiednikiem leniwca, wa�y� prawie dwie tony, mia� szpony jak szable i pysk, kt�rego m�g� pozazdro�ci� krokodyl. Jak na Ziemi w trzeciorz�dzie. Miejscowy Stw�rca najwyra�niej nie porzuci� upodobania do z�batych jak smoki przedstawicieli megafauny. Mog�o si� okaza�, �e le��cy tu potw�r, pro�ciutko z �Ogrodu rozkoszy ziemskich� Boscha, lokalnie uchodzi� za zwyk�� �ab�.</p><p>Nitj�sefni uderzy� d�oni� w gard� miecza. Na ziemi przed nim pojawi�a si� kreska krwi. Machn�� ostrzem w niedba�ym <emphasis>reishiki</emphasis>, obr�ci� r�koje�� w palcach i wsun�� miecz z powrotem do pochwy.</p><p>� Ulf Pogromca �ab � powiedzia� nieg�o�no.</p><p>Wr�ci� do pos�gu i zbada� drug� czaszk�. Znalaz� si� Letherhaze. Biedak, nie wr�ci ju� do Cambridge.</p><p>Istnienie stwora, drgaj�cego obecnie na ziemi, nie dawa�o �adnej odpowiedzi. To zwierz� by�o wyj�tkowo niebezpieczne i tak szybkie, �e cz�owiek nie dysponuj�cy cyfralem nie mia� z nim najmniejszych szans, ale z ca�� pewno�ci� to nie ono za�atwi�o Halleringa, zmieniaj�c mu po�ow� cia�a w granitowy pos�g. To nie ono wyko�czy�o Zavratilov� i Letherhaze�a, poniewa� tym ludziom odr�bano g�owy za pomoc� ostrego, metalowego i raczej ci�kiego narz�dzia. Kr�gi zachowa�y �lady przeci�cia i zmia�d�enia. Najprawdopodobniej ciesielskiej siekiery, nadal wbitej w pieniek przy drewutni. Obok, w stercie por�banych, spr�chnia�ych dzi� polan, znalaz� rozsypane ludzkie ko�ci. Zawleczono ich tam i �ci�to. W warstwie trocin i na samym pniu zachowa�y si� �lady krwi ich obojga. I to krwi traumatycznej, pe�nej bilirubiny. Nast�pnie ten, kto to zrobi�, zani�s� g�owy i rzuci� u st�p pos�gu. Zebra� te� krew do jakiego� naczynia i nape�ni� ni� mis� pos�gu. Kto� z�o�y� tu ofiar�. Kto?</p><p>Pos�g by� miejscowy, ale nie pochodzi� z Wybrze�a. W�r�d tutejszych mieszka�c�w nie by�o wyznawc�w ci�arnej ta�cz�cej bogini z sierpem. Nie mieli takiej postaci w panteonie.</p><p>O ile wiedzia�, boginie �eglarzy wygl�da�y zupe�nie inaczej i nie wymaga�y ofiar z ludzi. To mog�aby by� ewentualnie amitrajska Pani �niw, Azzina, ale st�d do Amitraju by�o ponad tysi�c kilometr�w, g�ry i pustynia. Nie by�o dok�adnie wiadomo, na czym ten kult polega�, ale mo�e i wymaga� ofiar. Tylko sk�d tu Amitraje? Ich kraj by� wielkim, wojowniczym imperium, kt�re zagarn�o wiele krain, w��cznie z szeregiem nadmorskich kr�lestw, sk�d przybyli �eglarze. A ci byli ludem uchod�c�w. Nie znie�liby tu Amitraj�w. Uwa�ali ich za demony i szczerze nienawidzili.</p><p>Same zagadki. Napotyka� na razie na same pytania i �adnych odpowiedzi.</p><p>Kilkunastosekundowa walka zm�czy�a go potwornie. Mi�nie ju� zaczyna�y bole�, jutro b�dzie �azi� jak paralityk. Tak to ju� si� dzia�o po przyspieszeniu. Cz�owiek nie jest przystosowany do czego� takiego. Przez kilka chwil jest nadcz�owiekiem, a potem choruje przez dob�. Wiedzia�, �e za par� godzin padnie i b�dzie spa�. Ju� kr�ci�o mu si� w g�owie. Mi�nie mia�y potworny d�ug tlenowy, spali� niemal ca�� glukoz�, jak� dysponowa� jego organizm, ju� w tej chwili �o��dek skr�ca� mu si� z g�odu. Na pewno te� nadwer�y� �ci�gna. Drobne szramy pulsowa�y gor�cym b�lem. Chyba nie dosta� si� do nich jad, ale z pewno�ci� b�d� si� papra�. Oparzone plecy, zalane potem, przyci�ni�te kolczug� i pancerzem, te� bola�y jak diabli.</p><p>Obszed� ca�y teren, ale nie znalaz� wi�cej cia�. Zavratilova, Letherhaze, Hallering. Brakowa�o pi�ciu. Odeszli? Porwano ich? Zgin�li r�wnie tajemniczo, ale gdzie� poza obr�bem stacji?</p><p>Wiedzia�, �e niczego ju� si� tu nie dowie. Poszed� poszuka� czego� do jedzenia. Wojskowe racje nie by�y wiecznotrwa�e, ale mog�y przetrwa� bardzo d�ugo. Niestety, uczeni nie gustowali w gotowych racjach polowych, kt�re zamkni�te w hermetycznych torebkach wygl�da�y i smakowa�y jak �arcie dla zwierz�t, ale niczego nie trzeba by�o z nimi robi�. Wystarczy�o otworzy� i zje��, ostatecznie nawet nie podgrzewaj�c. Zabrali natomiast smaczniejsze racje liofilizowane, do kt�rych trzeba by�o dola� wody. Prze�u� jedn� na sucho, przypomina�o to jedzenie gipsu. Proszek zwi�za� natychmiast ca�� �lin� i zastyg� w postaci s�onego, oblepiaj�cego mu gard�o i j�zyk kitu. W zbiorniku w �azience przetrwa�o troch� wody, zasta�ej, cuchn�cej plastikiem pojemnika i pe�nej glon�w. Wype�ni� jednak tym usta i wymiesza� z zaschni�t� skorup� czego�, co mia�o by� <emphasis>ragout </emphasis>z kr�lika z warzywami, w obrzydliw� papk�, kt�r� m�g� ju� jako� po�kn��. Znalaz� jeszcze tub� d�emu poziomkowego, batonik i popi� to mlekiem skondensowanym. Na zako�czenie wydusi� wprost do ust tub� pasty <emphasis>anchovis</emphasis>. W takim stanie w�a�ciwie by�o mu wszystko jedno, co je. Czu� si� jak umieraj�cy z g�odu rozbitek. Znalaz� jeszcze trzy ca�e opakowania i schowa� za napier�nik. Reszta by�a rozdarta, pognieciona, zawarto�� dawno rozpu�ci�a si� z deszcz�wk�, wy�ar�y j� zwierz�ta. Niewiele zreszt� tego zosta�o.</p><p>Obszed� ponownie laboratorium i stwierdzi�, �e zachowa�o si� tu sporo przedmiot�w, kt�re jeszcze mog� si� przyda�. Niestety, prawie nic nie m�g� ju� zabra� ze sob�. I tak chodzi� ob�adowany jak w�drowny kramarz. Po namy�le zabra� przynajmniej tutejsze monety. Bi�uteri� ziemskiej roboty wsypa� do puszki po kawie i schowa� pod kamieniami podmur�wki.</p><p>Wyszed� przed cha�up� i pomy�la�, �e wbrew wszystkim za�o�eniom nie zostanie tutaj. To miejsce nie nadawa�o si� na baz� wypadow�. Nie nadawa�o si� do niczego. Trzeba by�o i�� dalej. Dok�d, nie mia� poj�cia. Za�o�y�, �e dop�ki nie znajdzie cia�, pozosta�ych b�dzie uwa�a� za �ywych. To znaczy, �e musieli st�d odej��. Dok�d? Na pocz�tku prawdopodobnie przed siebie.</p><p>Drzewo, kt�re ros�o po�rodku dziedzi�ca, mia�o dziwny pie� z beczkowatym wybrzuszeniem po�rodku, przypominaj�cym pier� m�czyzny. Przyjrza� si� uwa�niej i zauwa�y�, �e wyrastaj�ce z niego konary tak�e mia�y wyra�n� lini� mi�ni ramion � barki, bicepsy, nawet �y�y na przedramionach. Im d�u�ej patrzy�, tym wi�cej widzia� szczeg��w. �ebra, sutki, obojczyki, grdyk� � wreszcie zobaczy� te� twarz.</p><p>� Nast�pna rze�ba � powiedzia� na g�os. � Istna galeria sztuki.</p><p>A wtedy w drewnianej twarzy otwar�y si� oczy.</p><p>Drakkainen wzdrygn�� si� i, odskakuj�c w ty�, wyj�� miecz do po�owy. Oczy patrzy�y na niego z jakim� ob��kanym cierpieniem. Normalne oczy � z bia�kami, ludzkie. Tutejsi mieli t�cz�wki niemal na ca�� ga�k� oczn� jak konie.</p><p>Twarz by�a znajoma. Duval. Joaqin Duval. Kierownik ekspedycji.</p><p>� Co ci si� sta�o? � zapyta� i us�ysza�, �e bezwiednie m�wi w j�zyku Wybrze�a. Powt�rzy� pytanie po angielsku. Oczy poruszy�y si� gwa�townie.</p><p>� Nie mo�esz m�wi�?! Mrugnij dwa razy na tak, raz na nie.</p><p>Dwa mrugni�cia. Bardzo szybko.</p><p>� Czy to zrobili miejscowi?</p><p>Trzy mrugni�cia. Co to znaczy?</p><p>� Czy pozostali �yj�?</p><p>Trzy mrugni�cia.</p><p>� Czy to znaczy, �e nie wiesz?</p><p>Chwila zastanowienia.</p><p>Dwa mrugni�cia.</p><p>Przez umys� W�drowca przep�ywa�y setki pyta�, ale niewiele wymaga�o odpowiedzi tak lub nie.</p><p>Co� zastuka�o cicho.</p><p>Jedna ga��zka na prawym konarze porusza�a si� lekko, uderzaj�c o s�siedni�. Stuktuk...stuk... stuktuk... Przerwa. Stuk... stuk... Przerwa.</p><p>Alfabet Morse�a? Usi�owa� zrozumie�, co tamten nadaje, ale pogubi� si�.</p><p>Kropka, kreska, kropka, kropka, kreska, kreska, kropka.</p><p>L-M-E?</p><p>Tamten zacz�� jeszcze raz.</p><p>Kreska, kropka, kreska. Kropka, kropka.</p><p>Wreszcie zrozumia�: Kill Me. Zabij mnie.</p><p>� Mam ci� zabi�? � Tamten przesta� stuka�. Mrugn�� dwa razy i zamkn�� oczy.</p><p>� Duval! Nie chc� ci� zabija�! To ekspedycja ratunkowa! �ci�gn� tu statek! Ale musz� si� dowiedzie�! Gdzie tamci poszli? Co tu si� sta�o?! Kto ci to zrobi�? Jak mog� pom�c?!</p><p>� Kill Me Killme Kilmekilme Kilem Kill...</p><p>Nic z tego.</p><p>Drakkainen prosi�, b�aga�, przekonywa� i t�umaczy�. Bez skutku. Tamten nie odpowiada� na �adne pytanie, tylko w k�ko powtarza� swoje.</p><p>Obmaca� drzewo ze wszystkich stron, ale nie m�g� znale�� niczego pr�cz drewna. Zwyk�ego, g�adkiego, suchego drewna, prawie pozbawionego kory. Pie�, ga��zie, w�skie, lancetowate li�cie podobne do oliwnych. Drzewo, kt�re zawiera�o w sobie Duvala, podobnie jak pos�g w cha�upie zawiera� w sobie Halleringa.</p><p>Jednak Duval �y�. Mia� tylko oczy i zdolno�� poruszania jedn� ga��zk�. Czy r�s� razem z tym drzewem?</p><p>Nic dziwnego, �e zwariowa�.</p><p>Przej�ty zgroz� i wsp�czuciem mo�e rzeczywi�cie zdo�a�by go zabi�, ale nie mia� poj�cia jak. Jak szybko i humanitarnie zabi� drzewo? Zreszt� to nie takie proste.</p><p>Odszed�, staraj�c si� nie s�ucha� stukaj�cej z uporem ga��zki.</p><p>� KlLMEKILMEKILMEKILME...</p><p>Podszed� do le��cej na ziemi po�owy stwora i postanowi� zbada� go dok�adniej. Na pr�b� d�gn�� go mieczem. Blade, okr�g�e oczy otworzy�y si� raptownie, rami� wbi�o si� szponami w grunt i g�owa nagle wyskoczy�a jak rakieta na wysoko�� jego twarzy. Przyspieszenie spad�o jak zas�ona, na plecach i szyi poczu� nap�r powietrza, kiedy odskakiwa� w ty�, wywin�� si� wyskokiem i trzasn�� g�ow� stwora pot�nym, zamachowym kopni�ciem w powietrzu. Zmieni�a kierunek lotu, przyspieszaj�c wyra�nie, a potem potoczy�a si� po ziemi z obrzydliwym, pustym odg�osem.</p><p>Drakkainen patrzy� na ni� ze zgroz�, dysz�c ci�ko, a p�niej zobaczy�, �e rami� wyci�ga si� przed siebie, pazury wbijaj� w klepisko, po czym mi�nie napinaj� si�, przyci�gaj�c bark i �eb, i rami� znowu wyci�ga si� do przodu, zupe�nie jak w jakim� kiepskim horrorze. I pe�znie. Do niego.</p><p>� <emphasis>Piczku materi!</emphasis> � wrzasn�� Drakkainen. � Zdychaj�e, �cierwo!</p><p>Uchwyci� miecz obur�cz i z ca�ej si�y przebi� stworzeniu czaszk�. A potem uni�s� zaskakuj�co ci�ki zew�ok na ostrzu, zamachn�� si� i pu�ci� �eb prosto w �cian� palisady, a� zadudni�o.</p><p>� Pi�� razy ci� ju� zabi�em! � wrzeszcza� rozw�cieczony do granic. � Przesta� �y�! Co to za jakie� krety�stwa? Co za pochrzaniony �wiat! Zaraz tu przeleci Baba Jaga na miotle! Przejdzie kocio�ek i z�o�y mi uszanowanie!</p><p>Stw�r jakby go pos�ucha�, bo zasycza� cicho i znieruchomia�.</p><p>� No! � powiedzia� Drakkainen. � I le�e� mi tu.</p><p>Mia� dosy� tego miejsca, by� w�ciek�y, zm�czony i g�odny. Kln�c pod nosem, przemierzy� wielkimi krokami dziedziniec i wszed� do chaty. Wyszed� po chwili, nios�c stary, postrz�piony koc. Rzuci� go na ziemi� i kopniakiem wtoczy� na� odr�ban� �ap�, po czym owin�� j�, tworz�c gruby t�umok. Wewn�trz szmat zacz�o si� co� porusza�, wi�c Nitj�sefni, kln�c strasznie po fi�sku, grzmotn�� kilka razy zawini�tkiem o ziemi�.</p><p>Nast�pnie zebra� pozosta�e na dziedzi�cu szcz�tki cz�onk�w wyprawy i zani�s� do wn�trza chaty. Po�o�y� wszystko, co znalaz�, na stole naprzeciw pos�gu Halleringa i sta� przez chwil� z pochylon� g�ow�, poruszaj�c bezg�o�nie ustami. Przeszuka� jeszcze raz chat� i wreszcie wyszed� z niewielkim, plastikowym kanistrem, oblewaj�c �ciany i zapadni�ty dach z gont�w. A potem przysiad� w bezpiecznej odleg�o�ci i wydoby� z sakiewki przy pasie krzesiwo.</p><p>�Ma pan sprawdzi�, co si� sta�o � m�wi� Lodowiec. � A je�eli b�dzie trzeba, sprz�tn�� ca�y ba�agan�.</p><p>Duval ca�y czas stuka� monotonnie ga��zi�.</p><p>Drakkainen wsta�, kopn�� w ocembrowanie studni i poszed� po siekier�.</p><p>Kiedy schodzi� ze wzg�rza, p�omienie si�ga�y ju� ponad palisad� i sypa�y iskrami w nocne niebo.</p><subtitle>***</subtitle><p>Budzi mnie deszcz. Obrzydliwy, o�owiany poranek w�r�d mg�y i uporczywej m�awki. Wszystko mnie boli. Ju� nie wiem, czy z powodu wczorajszej walki, czy nocy sp�dzonej na grubym, rozwidlonym konarze. Jest zimno.</p><p>Rozwi�zuj� sznur, kt�ry utrzymywa� mnie na pniu, i schodz� na ziemi�, otulony we�nianym p�aszczem.</p><p>Co ja si� nas�ucha�em o tym p�aszczu. �e naturalna we�na grzeje, nawet kiedy jest mokra. �e pod wp�ywem deszczu w��kna si� kurcz� i p�aszcz robi si� wodoodporny.</p><p>Mo�e i tak.</p><p>Tylko �e wtedy jest ju� zupe�nie przemoczony. Podobnie jak nosz�cy go cz�owiek.</p><p>Boli mnie staw skokowy, wszystkie mi�nie, zadrapania na przedramieniu i oparzone plecy. Jestem mokry, zmarzni�ty i w�ciekle g�odny.</p><p>Tamten odzywa si� akurat, kiedy stoj� w�r�d paproci, daj�c ulg� p�cherzowi.</p><p>Siedzi na skraju lasu na drewnianym, jednoosiowym wozie, zaprz�onym w kr�pe zwierz� kojarz�ce si� odlegle z os�em albo okapi.</p><p>� To by�a pi�kna walka � m�wi. � Mo�e nawet warta pie�ni.</p><p>� Jaka walka? � pytam.</p><p>Jest chudy, okryty p�aszczem z kapturem i trzyma w r�ku po�e� s�oniny, od kt�rego odkrawa niewielkie kawa�ki trzymanym w d�oni zakrzywionym no�em.</p><p>Spokojnie sznuruj� rozporek. Zd��� w razie czego. Zd���, zanim zeskoczy z koz�a albo si�gnie po cokolwiek ostrego.</p><p>Ignoruj� go. Tutaj podej�cie samotnego cz�owieka we �nie to czyn niekulturalny i niebezpieczny. W�a�ciwie mnie obrazi�.</p><p>Przynajmniej o ile wiem.</p><p>Nie mam poj�cia, jak mnie wypatrzy� w g�stym listowiu, w�r�d ga��zi. Dlatego jestem w�ciek�y w�a�ciwie na siebie.</p><p>Zbieram odpowiednie patyki na ognisko. Jest tu par� ro�lin, kt�rych zesch�e ga��zie zap�on�, nawet kiedy s� wilgotne. Tamten �uje swoje k�sy, patrz�c na mnie badawczo tymi niesamowitymi oczami wype�nionymi czerni�. Chyba jest stary. Trudno oceni�. Tutaj czterdziestolatek w�a�ciwie jest stary. Chud� twarz ma pobru�d�on� zmarszczkami i w jaki� spos�b zm�czon�.</p><p>Krzesiwo strzela p�kami iskier. Rozdmuchuj� �ar na kawa�ku kory, kupce pr�chna i igie�, a� pojawi si� p�omyk.</p><p>Kiedy grzej� d�onie przy trzeszcz�cym ogniu poch�aniaj�cym suche patyki, my�l� o kawie. <emphasis>Espresso </emphasis>w malutkiej fili�ance z warstewk� <emphasis>cr�ma </emphasis>na wierzchu. Tamten wci�� siedzi i podaje sobie do ust kawa�ki sad�a na ko�cu no�a.</p><p>� Usi�d� przy ogniu � m�wi�.</p><p>� Mog�em ci� zabi� � odpowiada z pe�nymi ustami.</p><p>� Ale nie zabi�e�.</p><p>� To sprytne tak spa� na drzewie.</p><p>� Wida� nie do�� sprytne. B�dziesz tak krzycza� z tego wozu?</p><p>� Wol� ogl�da� �wiat z koz�a. Wy�ej. Lepiej wida�.</p><p>Wyci�gam z ukrycia swoje rzeczy. Torby, sakwy, wreszcie siod�o, na kt�rym siadam przy ogniu. Przynajmniej si� do czego� przyda. Znajduj� twarde paski solonego, suszonego mi�sa zawini�te w pergamin. Ugotuj� je we wrz�tku. Nie ma kawy, przynajmniej wypij� co� w rodzaju bulionu. Zawsze to co� ciep�ego w �o��dku.</p><p>� Kto tam mieszka�? � Macham r�k� w kierunku wzg�rza, na kt�rym czernieje wypalony kikut stacji. Palisada cz�ciowo ocala�a, ale jeszcze unosi si� stamt�d s�up szarego dymu.</p><p>Wzrusza ramionami.</p><p>� Nikt. Ka�dy wie, �e to przekl�te miejsce. Uroczysko. Jakich wiele. Tylko g�upi wchodzi w takie miejsca.</p><p>� Szukam kogo�. Jestem obcy w tych stronach. Szukam takich, kt�rzy byli obcy jak ja i zgubili si�.</p><p>� Mnie te� tu d�ugo nie by�o. Wyprawa.</p><p>U�ywa s�owa �hansing�. Wyprawa, a konkretnie �upieska podr� morska. Dos�ownie: �droga po szcz�cie�.</p><p>Wyci�ga d�o� z no�em, wskazuj�c las po drugiej stronie polany, gdzie szumi potok.</p><p>� Tam jest trakt. Prowadzi najpierw do pierwszego domostwa. Tam mieszka Grisma Szalony Krzyk.</p><p>� B�dzie co� wiedzia� o moich krewnych?</p><p>� Nie. A mo�e tak. Ale st�d mo�esz i�� tylko tam. Grisma Szalony Krzyk, otoczony kolczastym wa�em z jesionu, siedzi w domu przodk�w i razem z garstk� swoich dr�y ze strachu przed tym, co wychodzi z lasu. Pierwszy, kt�ry mieszka za Pustkowiami Trwogi. Id� i daj mu prezent. Daj mu sw�j �up.</p><p>� Jaki �up?</p><p>M�czyzna na wozie wskazuje zawini�tko, kt�re le�y opodal. T�umok ze starego pledu cz�ciowo przesi�kni�tego krwi�. T�umok, kt�ry ci�gle troch� si� porusza.</p><p>� Czasem wysy�a do lasu kogo� obcego. Zbyt m�odego, by si� ba�, i zbyt g�upiego, by odm�wi�, �eby uwolni� go od kolejnych upior�w. Od dzieci zimnej mg�y. Obudzonych. Ale oni nigdy nie przestan� przychodzi�. To z�y czas. Wojna bog�w. Kiedy� tak nie by�o. Ale daj mu to na pami�tk�. Niech powiesi na cz�stokole i krzyczy swoim ludziom, �e jest wielkim styrsmanem.</p><p>Mam ju� troch� �aru, mog� postawi� na nim kubek z wod� i po�amanym paskiem mi�sa.</p><p>� Nie wiem, o czym m�wisz. My�la�em, �e to �aba.</p><p>Tamten �mieje si� z aprobat�.</p><p>� Jestem Kruczy Cie�. Sprzedaj� magiczne rzeczy. Chcesz sztylet, kt�ry sprowadza kl�tw� na w�a�ciciela? Kamie�, kt�ry wraca? Mam kamienie drogi, amulety czarnego snu, pi�ra ptaka grzmotu. Mam wszystko.</p><p>� Potrzebuj� konia.</p><p>� Nie handluj� ko�mi. Handluj� rzeczami, kt�re czyni�.</p><p>� Masz co�, co potrafi zamieni� cz�owieka w kamie�?</p><p>� Czas? Mam mn�stwo czasu.</p><p>� A gdzie mog� kupi� konie?</p><p>� Tam, gdzie kto� je sprzedaje. Chyba ci� jeszcze zobacz�. Znajd� drog�.</p><p>�Znajd� drog� to po�egnanie. Przynajmniej wed�ug �Kultury i ontologii Wybrze�a� Rekovica.</p><p>� Nazywaj� mnie Nitj�sefni � wo�am za nim.</p><p>� To wida�. Dla mnie jeste� �pi�cy Na Drzewie � odkrzykuje przez rami� i zje�d�a swoim skrzypi�cym wozem na dno kotlinki, mia�d��c ko�ami bia�e kwiaty paproci.</p><p>Zostaj� sam. Deszcz szumi monotonnie w li�ciach, moje ognisko syczy niech�tnie pod kroplami spadaj�cymi z ga��zi. Gdzie� wysoko w niebie s�ycha� pisk drapie�nego ptaka.</p><p>Popijam cienki bulion i zaczynam systematyzowa� plan dzia�a�. Pr�ne, skomplikowane zaj�cie, bo tak naprawd� nie wiem, co robi� dalej. P�jd� t� �cie�k�. Dok�dkolwiek poszli nieszcz�ni badacze, na pewno nie brn�li na prze�aj przez las, wi�c i ja p�jd�. Zobaczymy, co tam s�ycha� u kogo�, kogo nazywaj� Grisma Szalony Krzyk.</p><p>Musz� mie� konia. Pieni�dzy mam do��, nie licz�c nawet tego, co zrabowa�em w stacji. Mam pas wypchany u�o�onymi r�wno stosikami z�otych i srebrnych monet, wisz�cy mi na biodrach jak syty w�� boa. Potrzebuj� tylko sklepu z ko�mi.</p><p>I musz� wiedzie�, co si� wydarzy�o. To nawet wa�niejsze od znalezienia rozbitk�w.</p><subtitle>***</subtitle><p>Tamten wiecz�r w jadalni w Darkmoor. Uroczy�cie. W kamiennym kominie p�onie ogie�, siedzimy wzd�u� d�ugiego sto�u w blasku �wiec, w�r�d sreber, pieczonych kuropatw, ziemniak�w z pieca i oczywi�cie przy ohydnym <emphasis>yorkshire pudding</emphasis>. Lodowiec ociera usta serwetk� i w�adczym ruchem d�oni nakazuje, by nalano nam wina.</p><p>� Zmieniono za�o�enia misji. Poleci jeden � m�wi wreszcie. � Zesp� pozostaje, szkolenie zostaje utrzymane, czekamy na rozw�j wypadk�w. Polityka � dodaje wyja�niaj�cym tonem.</p><p>Kamieniejemy przy stole, patrz�c to na siebie nawzajem, to na Lodowca. Wypija �yk sherry i odwraca si� do jednego ze steward�w, kt�ry podaje mu tac� z zalakowan� na czerwono kopert� i le��cym obok srebrnym sztyletem. Przez rok przyzwyczaili�my si� do celebry, obrz�d�w i cudacznej ni to pseudo�redniowiecznej, ni to maso�skiej atmosfery. Do smoking�w i wieczorowych sukien, kt�re nagle zast�puj� zgrzebne drelichy. Nikogo to ju� nie �mieszy.</p><p>Wszyscy si�gaj� do umiej�tno�ci wyniesionych ze szkolenia. Kiedy Lodowiec, pomagaj�c sobie ostrzem, kruszy piecz��, Kaufmann dok�ada sobie nadzienia, ja obracam w palcach srebrny kielich i w�cham sherry, Cavallino d�ubie w z�bach, a Deirdre ogryza ga��zk� winogron. Wszyscy wygl�daj� na rozlu�nionych i swobodnych.</p><p>� Panu Corvinaque dzi�kujemy za wsp�prac�. Panie Corvinaque, bosman Harding pomo�e panu spakowa� rzeczy, na dole w hallu czeka kierowca. Przypominam, �e obowi�zuje pana najwy�sza klauzula tajemnicy pa�stwowej. Prosz� zapomnie� o wszystkim, co pan tu s�ysza� i widzia� poza jednym. Tym, �e my nie zapomnimy o panu. Dzi�kuj� i do widzenia.</p><p>W g��bokiej ciszy s�ycha� odbijaj�ce si� echem spod sklepienia kroki Ren�. Kiedy ogromne wierzeje zamykaj� si� z hukiem, nikt nadal nie m�wi ani s�owa.</p><p>� Panowie Kaufmann, Nilfsson i pani Decrout do ubezpieczania. Na razie. Pani Mulligan, pan Cavallino, pan Rogowski, pan Kohoutek i pan Dartlow � zesp� rezerwowy.</p><p>Cisza.</p><p>� Leci pan Drakkainen.</p><p>U�amek sekundy, kiedy wszystkim puszczaj� nerwy. Na nasz� miar� oczywi�cie. Nilfsson prostuje si� z ulg� i wypija �yk wina. Dartlow zaciska z�by, wida�, jak pulsuj� mu mi�nie szcz�k. Decrout jest zaskoczona, ma min�, jakby trafi� j� piorun. Deirdre przez chwil� wygl�da jak walkiria. Zaci�ni�te usta, wysuni�ty podbr�dek, w oczach b�ysk diament�w. Ja nie czuj� nic. Nic, poza zapachem <emphasis>yorkshire pudding</emphasis>.</p><p>Nawet Kohoutek przestaje na chwil� je��.</p><p>� Pana Drakkainena poprosz� ze mn�. Pa�stwa zapraszam do dalszej kolacji w swobodniejszej atmosferze. Smacznego, dzi�kuj� i dobranoc. Prosz� by� dobrej my�li. Misja b�dzie kontynuowana.</p><p>� Domy�la si� pan, dlaczego? � pyta badawczo, ju� siedz�c za swoim biurkiem i nabijaj�c fajk�.</p><p>� Nie, komandorze.</p><p>� Jest pan najstarszy. Pan pami�ta jeszcze �wiat, w kt�rym byli�my jedynym �yciem we wszech�wiecie. Pami�ta pan czasy, kiedy nie istnia� nap�d nadgrawitacyjny, a astronautyka to by� niepewny eksperyment. Ma pan to jeszcze w g�owie. Jest pan dzieckiem starego �wiata i urodzi� si� pan w przekonaniu, �e istnieje tylko to, co na Ziemi, �e jeste�my jedynym bytem rozumnym we wszech�wiecie, a pr�dko�� �wiat�a jest nieprzekraczalna. Wed�ug mnie lepiej pan si� dostosuje do tamtych i do ich mentalno�ci, bo oni my�l� tak samo, miar� swojego �wiata. Do tego pa�ska matka by�a Polk�, ojciec Finem, a wychowa� si� pan w Chorwacji. Szok kulturowy to dla pana codzienno��. Poza tym pan, jako jeden z niewielu, zrobi� sobie religi� z niezale�no�ci. Pan nie wierzy w pa�stwo, przepisy ani rozum zbiorowo�ci. Jest pan samotnikiem. Wierzy pan w to swoje prawo moralne i rozs�dek. Mia� lecie� zesp� i wtedy pan zosta�by na Ziemi. Ale musimy wys�a� jednego. Jednego cz�owieka. S�dz�, �e pan prze�yje. Przynajmniej jest na to jaka� szansa.</p><p>� Teraz powiem panu co�, co wie poza mn� mo�e z sze�� os�b. To ju� nawet nie b�dzie najwy�sza klauzula tajno�ci. Je�eli pi�nie pan s�owo komukolwiek, cho�by kapral Mulligan, zginiecie oboje. Przepraszam za ten ton, ale to niezb�dne. Wiadomo, �e ma pan znale�� grup� badawcz� albo ustali�, co si� z nimi sta�o, ewakuowa� kogo si� da i usun�� �lady, ewentualnie naprawi� szkody, kt�re mogliby wyrz�dzi�, je�eli dosz�o do nieautoryzowanego kontaktu z ksenocywilizacj�, ale o tym pan doskonale wie. Nie wie pan natomiast, �e otrzyma� pan oficjaln� zgod� na u�ycie wszelkich �rodk�w stosownie do oceny sytuacji. Wie pan, co to znaczy?</p><p>Poci�gam �yk whisky.</p><p>� Licencja na zabijanie...</p><p>� Tak. Je�eli b�dzie pan zmuszony zabi�, ma pan do tego prawo. Ja ponosz� pe�n� odpowiedzialno��. Jest jeszcze druga sprawa. Natrafiono tam na zjawisko, kt�rego nie umiemy nawet porz�dnie nazwa�, a co dopiero wyja�ni�. Co�, co mo�e by� niebywale niebezpieczne albo przynajmniej mie� najwy�sze znaczenie.</p><p>Wypijam �yk whisky. Milcz�.</p><p>� Tam wyst�puje magia � m�wi wreszcie Lodowiec, jakby z za�enowaniem i niesmakiem. � Przynajmniej tak to wygl�da w raportach, z kt�rymi si� pan zapozna. Niech pan wr�ci stamt�d �ywy i powie mi, �e padli�my ofiar� z�udzenia, kuglarstwa albo efekt�w ubocznych nieznanego fenomenu fizycznego. Mam nadziej�, �e tak b�dzie. Albo niech pan wr�ci i powie, �e wszech�wiat stan�� na g�owie, a nasz �wiat za chwil� stanie si� piek�em.</p><empty-line/><p>�cie�ka jest w�ska, kamienista i pozarastana traw�. Prowadzi w d�. Obok chlupoce potok. Id�. Czuj� si� jak turysta. M�cz�ca jest tylko my�l, �e gdziekolwiek bym poszed�, nigdzie nie czeka na mnie schronisko, �azienka z gor�c� wod� ani czysta po�ciel.</p><p>My�l� o Duvalu wro�ni�tym w drzewo. Duvalu, kt�rego skaza�em na powolne konanie w zr�banym pniu. Ile to b�dzie trwa�o? A� drzewo spr�chnieje? Kto wie, ile umiera drzewo?</p></section><section><title><p>Rozdzia� 2</p><p>Dw�r Szalonego Krzyku</p></title><epigraph><p>O wiele za wcze�niem przyszed� do dworu,</p><p>wiele za p�no do innych;</p><p>Piwo wypite lub jeszcze nie uwarzone,</p><p>Rzadko natr�t w por� przychodzi.</p><text-author>Havamal � Pie�ni Najwy�szego</text-author></epigraph><p>Trakt jest s�abo widoczny. W�a�ciwie to zaro�ni�ta traw� �cie�ka, ale wiem, �e nie zgin� w jakich� nieprzebytych borach. Id� stale na wsch�d r�wnolegle do wybrze�a, wi�c musz� w ko�cu trafi� do ludzi. Po jakim� czasie zaczynam znajdowa� miejsca ogniskowe.</p><p>Okr�g�e, czarne plamy w�gla i popio�u. Stare, ale wzd�u� tego strumienia biwakowano od czasu do czasu. Ogie� palono tu� przy �cie�ce, jakby podr�ni bali si� zag��bia� w las. Popasy by�y pospieszne. Znajduj� srebrny, ozdobny kubek, okuty r�g do picia, kilka ko�cianych guzik�w, przyzwoity ma�y toporek tkwi�cy w pniu zwalonego drzewa.</p><p>Dwa razy trafiam na niepogrzebane, rozw��czone zw�oki. Raz na wyschni�tego, le��cego przynajmniej od p� roku trupa, na kt�rym ocala�y poszarpane resztki ubrania i topornego, lamelkowego puklerza. Opodal le�y zniszczona, drewniana tarcza i zardzewia�y miecz z wielok�tnym, sto�kowatym jelcem i tak� sam� masywn� g�owic�. Miecz z Wybrze�a, marnej roboty. Potem znowu fragmenty starego, zbiela�ego szkieletu w nurcie strumienia.</p><p>Obydwa nie maj� g��w.</p><p>�aden nie nale�a� do kogo� narodzonego na Ziemi.</p><p>Rozgl�dam si�, ale widz� tylko tysi�ce szarych pni, ci�gn�cych si� w niesko�czono�� jak jesionowa kolumnada.</p><p>M�j p�aszcz sztywnieje, robi si� ci�ki i chyba rzeczywi�cie nie przepuszcza ju� wody, ale nie ma to specjalnie znaczenia. Zosta�bym suchy tylko w miejscach, gdzie chroni� mnie u�o�one dach�wkowato folgi pancerza, ale tam jestem spocony i wszystko mnie sw�dzi.</p><p>Po po�udniu czuj� dym. Gdzie� p�on� ogniska. Po jakim� czasie s�ysz� szczekanie ps�w i porykiwanie byd�a. Przynajmniej tak to nazywam. Kiedy widz� drzewo, nazywam je �jesion�. Albo �sosna�. Albo �pinia�. To lepiej ni� �welwiczja midgaardska� albo �dragomeria�. S�ysz� chrapliwe pohukiwania zako�czone przeci�g�ym skowytem, przypominaj�ce czkawk� u hieny, i my�l�: �pies szczeka�, mimo �e ani nie szczeka, ani to pies, tylko stworzenie funkcjonalnie najbli�ej spokrewnione z tygrysem workowatym.</p><p>�lizgam si� na mokrych kamieniach i korzeniach, kln�c sw�j dobytek. Najch�tniej rzuci�bym wszystko w krzaki, ale to g�upi pomys�. Ka�da z tych rzeczy mo�e mi kiedy� uratowa� �ycie.</p><p>Dw�r stoi na wzg�rzu, przed nim wida� zakole rzeki, do kt�rej wpada m�j strumyk. Polana zosta�a wykarczowana, ca�a pokryta jest pniami �ci�tych kiedy� drzew. Z miejsca, gdzie stoj�, wida� cz�stok� wie�cz�cy wa� naje�ony zaostrzonymi palami. Nad nim zapadni�te dachy, pokryte omsza�ym gontem. Wok� wa�u, to tu, to tam, stoj� niskie, ciemne chaty z belek, bez okien, wygl�daj�ce jak przywalone ci�kimi strzechami.</p><p>Dostrzegam ludzi. Kilkoro wybiega z lasu i rwie na wy�cigi w stron� fortu.</p><p>Krzyk.</p><p>Kilkana�cie metr�w ode mnie, po kostki w strumieniu, stoi dziewczyna z bia��, mokr� szmat� w r�ku. Widz� blad�, przera�on� twarz, szeroko otwarte oczy wype�nione czerni�. Kosmyki przemoczonych, ciemnofioletowych w�os�w przyklei�y jej si� do twarzy, d�uga, niebieska suknia te� jest mokra i przylepiona do cia�a. Stoi tak przez sekund�, po czym wydaje z siebie przera�liwy pisk i rzuca si� w panicznej ucieczce pod g�r�, b�yskaj�c bosymi stopami. Na brzegu zostaje tylko drewniany kube� pe�en zmi�tych szmat.</p><p>W forcie ju� zamykaj� wierzeje, kto� p�dzi do �rodka dwie rycz�ce przera�liwie, kosmate krowy, masywne jak bawo�y, z roz�o�ystymi rogami. Krzyki, ujadanie ps�w, a nad tym wszystkim wznosi si� przeci�g�y g�os jakiej� tr�by, brzmi�cy jak ryk mamuta.</p><p>Ale� tu kochaj� go�ci.</p><p>A jednak mieszkaj� tu dobrzy ludzie. Przy �cie�ce postawiono krzyw�, drewnian� wiat�. Zwyk�� bud� z belek nakryt� dachem. Ma tylko trzy �ciany, a przed wej�ciem wida� kr�g kamieni i stert� wilgotnego w�gla. Dalej wzniesiono p�kolisty, kamienny murek, �eby odbija� ciep�o do �rodka, jest te� stos opa�u, pieczo�owicie zas�oni�ty od deszczu warstw� ga��zi. W �rodku st� zbity z p�bali i dwie �awy. Czego jeszcze trzeba?</p><p>Tutaj nie nale�y nikomu przychodzi� znienacka do domu i dobija� si� do bramy. Nale�y usi��� i czeka�, a� po ciebie wyjd�. Je�eli jednak nie wyjd�, jest gdzie przenocowa�, rozpali� ognisko, ma si� dach nad g�ow�. Odpocznij, zjedz, wy�pij si� i spadaj na ryby. W gruncie rzeczy mi�y obyczaj.</p><p>Przede wszystkim odk�adam cholerne siod�o na �aw� i zdejmuj� mokry rynsztunek.</p><p>Odr�ban� �ap� stwora zostawiam na dworze. Niech moknie. To ma by� moje wkupne, co� w rodzaju �uwolni�em was od potwora�. Mo�e zdo�am si� dowiedzie�, co to jest?</p><p>Rozpalam ogie� pod nawisem dachu. Wymaga to benedykty�skiej cierpliwo�ci, rozdmuchiwania �aru, podk�adania male�kich igie� i drzazg, potem chronienia w�t�ych p�omyczk�w przed wiatrem.</p><p>Po dwudziestu minutach mam ju� hucz�cy ogie�, kt�ry nie boi si� si�pi�cego deszczu. Siedz� na stole ze skrzy�owanymi nogami, pal� w fajce m�j bezcenny tyto� virginia i marz� o herbacie. Nic z tego. Nie dali herbaty. Dopiero teraz dociera do mnie, ile po�ytecznych rzeczy mog�o ocale� w stacji. Cho�by herbata. Na pewno nie wypili ca�ej herbaty, a ja wszystko spali�em.</p><p>Dw�r na wzg�rzu wydaje si� opuszczony, ciemny, ponury i cichy. Czuj�, �e jestem bacznie obserwowany, ale w gruncie rzeczy ciesz� si�, �e postanowili mnie ignorowa�.</p><p>Zmieniam bielizn� i wyci�gam z tobo��w suche spodnie. Znajduj� te� p�ko�uszek z kapturem i robi� remanent w�r�d zapas�w.</p><p>Mam bulion w kostkach, zamkni�ty w jakim� nat�uszczonym, sk�rzanym woreczku. Mam troch� karpackich w�dzonych ser�w, such� kie�bas�, mi�so w paskach, suchary owini�te w pergamin. Szklany s�oik z miodem, zamkni�ty szerokim korkiem. Troch� prasowanych, suszonych owoc�w z orzechami, kilka baton�w cha�wy, ale bez opakowa�, s� owini�te w jakie� li�cie, chyba winogronowe.</p><p>Nie mogli mi da� cukru. To by�oby okropnie niebezpieczne. Mogli natomiast cha�w� albo prasowane figi, albo kawa� korka. O ile wiem, ani migda�y, ani figi, ani d�by korkowe tu nie wyst�puj�, wi�c co by szkodzi�o da� troch� herbaty? Nie mogli owin�� tego w li�cie herbaciane?</p><p>Znajduj� te� rzeczy, kt�re przemyci�em nielegalnie, i te, kt�re mi wci�ni�to. Ale ani �ladu kawy czy herbaty. Z rado�ci� znajduj� trzy tabliczki czekolady, troch� tytoniu, butelk� rakiji, drug� rumu, obie s� plastikowe i p�askie. Pr�dzej zgin�, ni� je wyrzuc�. Co to za wspania�a rzecz � plastik. Lekka, niet�uk�ca i szczelna. �liwowic� da� mi Levkovi�, a �Navy Rum� pewnie Dartlow.</p><p>Rozkr�cam metalowy pojemniczek i montuj� w�dk�. �y�ka jest z plecionego, ko�skiego w�osia � trudno, przynajmniej haczyki i ci�arki s� normalne. Mog�o im przecie� przyj�� do g�owy wyposa�y� mnie w ko�ciane haczyki. Komu� si� nie chcia�o, Bogu dzi�ki.</p><p>A potem wycinam sobie kij i naprawd� id� na ryby.</p><p>Wida� je. Przemykaj� tu� przy dnie, kryj� si� za kamieniami, ale nie interesuj� ich ani d�d�ownice, ani kulki z prze�utego suchara, ani kawa�ki mi�sa. S� p�kate i spasione, dzia�aj� mi tylko na nerwy. Trzeba b�dzie spr�bowa� zrobi� jaki� o�cie�.</p><p>Warto by�oby z�o�y� �uk, ale okropnie mi si� nie chce. Ju� i tak chodz� ob�adowany jak mu�. W cz�ciach jest jednak por�czniejszy.</p><p>Gotuj� wod� z miodem zaprawion� odrobin� �liwowicy. Pr�cz tego na kolacj� b�dzie czekolada, kawa�ek kie�basy i suchar.</p><p>Przeczyta�em miliony ksi��ek, kt�rych akcja toczy�a si� w ba�niowych �wiatach, jak m�j tkwi�cych w pseudo�redniowieczu. I wsz�dzie mo�na by�o wej�� do karczmy, rzuci� na st� monet� i zakrzykn�� �Karczmarzu, piwa!� � zawsze chcia�em tak zrobi�.</p><p>Rozpalam ogie�, ile wlezie. Chc� wysuszy� ubranie, ale i pokaza�, �e nie jestem z tych, kt�rzy przemykaj� si� chy�kiem.</p><p>W forcie chyba trwa gor�czkowa narada. Gdybym tylko m�g� tam by� � g�osowa�bym za tym, by zostawi� dziwnego obcego w spokoju przynajmniej do jutra.</p><p>Powinienem znale�� �lady moich sierot, ale up�yn�o tyle czasu, �e jedna noc nie zrobi nikomu r�nicy. A strasznie nie chce mi si� nawi�zywa� kontakt�w. Troch� mam trem�, a troch� jestem zm�czony. Podoba mi si� ta wiata. W Finlandii ca�kiem podobne stawiaj� na parkingach przy pla�y.</p><p>Zjem sobie kolacj�, popatrz� w ogie�, pomy�l�, wypij� jeszcze �yk �liwowicy i z rozkosz� wyci�gn� si� na tym szerokim stole, nakryty kocem, z siod�em pod g�ow�. Komu to b�dzie przeszkadza�o?</p><p>Ca�y czas czuj� na sobie czyj� wzrok. Kiedy mieszam sw�j dziwny grog, dok�adam do ognia albo kroj� tward� jak kamie� kie�bas�. Przenikliwy, badawczy.</p><p>Widz� tylko sieczone deszczem krzaki, milcz�cy, naje�ony palami ciemny dw�r i mg��. Robi si� zimno. Powoli zbiera si� na zmierzch.</p><p>Pewno sk�d� mnie obserwuj�. Ze szczytu palisady albo przez jakie� strzelnice. Prosz� bardzo.</p><p>I wtedy zauwa�am dziecko.</p><p>Pojawia si� nagle, jakby wysnu�o si� z mg�y wij�cej si� po ziemi. Ch�opiec, mo�e o�mioletni, karykaturalnie chudy, z wyd�tym, okr�g�ym brzuchem. Stoi, milcz�c, zupe�nie nagi na deszczu i ch�odzie, ze z�o�onymi r�kami, jakby piastowa� co� na piersi.</p><p>Zapomnieli o nim? Nie zauwa�yli, �e nie zd��y� za bram�? Mo�e nie wiedz� dok�adnie, ile maj� dzieci? A teraz pan Grisma Szalony Krzyk udaje, �e go nie ma w domu, a ten tu moknie go�y na w�ciek�ym zimnie.</p><p>� Nie b�j si� � m�wi� �agodnym tonem. � Chcesz co� do jedzenia?</p><p>Nie odzywa si�. Stoi nieruchomo i wpatruje si� we mnie tymi niesamowitymi oczami, kt�re z daleka w szar�wce wygl�daj� jak puste oczodo�y. Opuszcza nagle lew� r�k� i okazuje si�, �e to, co tak tuli� do chudej piersi, to jedynie druga r�ka, ze strasznie zniekszta�con� d�oni� o tylko czterech palcach, ale za to d�ugich na dwadzie�cia centymetr�w, z wieloma stawami, jak odn�e kraba.</p><p>Patrz� os�upia�y, nadal trzymaj�c w wyci�gni�tej d�oni kawa�ek czekolady, a wtedy jego oczy nagle b�yskaj� fosforyczn� zieleni� i ch�opiec staje si� mg��, ob�okiem mg�y, kt�ry rozchodzi si� niepostrze�enie.</p><p>Cofam r�k� z czekolad� i czuj�, jak w�osy je�� mi si� nad karkiem. Hiperadrenalina uderza jak pr�d.</p><p>Czekam, �wicz�c oddech <emphasis>ibuki</emphasis>, a� si� rozejdzie. I wtedy znowu rozlega si� zawodzenie rogu.</p><p>Po prostu cofn�� si� troch� i znikn�� we mgle, my�l�, patrz�c, jak otwiera si� dwuskrzyd�owa brama i wychodzi z niej kilku ludzi. Schodz� ostro�nie ze wzg�rza, os�aniaj�c si� tarczami o dziwacznym kszta�cie, przywodz�cym na my�l kontrabas. Widz� b�ysk grot�w na w��czniach.</p><p>Id� do mnie.</p><p>Odstawiam kubek i, kln�c pod nosem, zak�adam ci�ki p�pancerz, przypinam okuty pas z mieczem. Czas do pracy.</p><p>Id�. Powoli, godnym krokiem, �eby pokaza�, �e zupe�nie si� mnie nie boj�. Jednak tarcze s� uniesione, w��cznie gotowe do ciosu. W sumie o�miu m�czyzn. W �rodku idzie dw�ch bez tarcz i w��czni, ale podobnie jak reszta w zbrojach.</p><p>Zatrzymuj� si� jakie� dziesi�� metr�w od mojego obozowiska i patrz� w milczeniu. Jeden z tych dw�ch w �rodku to stanowczo kto� wa�ny. Zdobiony kaftan, nabijany metalowymi p�ytkami, opina p�kate cia�o, m�czyzna ma roz�o�yst�, siw� brod� i d�ugie w�osy uj�te w z�ot� obr�cz, te� siwe. Kto wie, mo�e to sam szef. Jednak nie wydaje szalonych krzyk�w, tylko milczy, przygl�daj�c si� badawczo.</p><p>Tarczownicy wymieniaj� p�g�bkiem uwagi, przekonani, �e nie mog� ich us�ysze�.</p><p>�Zna�, �e mo�ny. Pancerz cudzoziemskiej roboty. I miecz jaki... Patrz, czy ma ludzkie oczy. Mo�e to mara...�.</p><p>Czekam.</p><p>To oni mokn�, nie ja. Si�gam po sw�j kubek i wypijam �yk gor�cego napoju.</p><p>� Ten, kto w�druje, �pi na kamieniu, dalek� ma drog� do domu. Miast piwa, witaj� oszczepem, nie dadz� zdj�� sz�omu � powiadam dobitnie i wypijam nast�pny �yk. Wysili�em ca�� znajomo�� mowy �eglarzy, �eby skleci� ten wierszyk. Tu lubi� takie rzeczy. Ciekawe, czy stary te� odpowie rymowank�.</p><p>Rozpycha stoj�cych przed nim i podchodzi ostro�nie, trzymaj�c jedn� d�o� na g�owicy miecza. Taksuje mnie od st�p do g�owy i zagl�da mi uwa�nie w oczy.</p><p>To mo�e oznacza�, �e widziano tu Ziemian. Moje oczy zosta�y ucharakteryzowane i wygl�daj� jak oczy tutejszych, ca�e wype�nione ciemnymi, orzechowymi t�cz�wkami niczym u krowy. Ilekro� zobacz� w�asne odbicie, a� mnie odrzuca. Nie mog� si� przyzwyczai�. Na szcz�cie tutaj lustro to rzadko��. Ale naukowcy nie przechodzili �adnych operacji. Ich oczy musia�y zwraca� uwag�.</p><p>Dw�ch z jego ludzi od niechcenia, powoli odwraca w��cznie ostrzem w d� i opiera je o ziemi�. To nie znaczy, �e przestali na mnie uwa�a�. Teraz jeden ruch ramienia powinien wystarczy�, �eby cisn�� drzewcem i przygwo�dzi� mnie do �ciany sza�asu.</p><p>� Lekkomy�lny w�drowiec staje przed dworem, gdzie co noc �mier� ko�acze, chcia�by strawy, ognia i piwa, a tutaj tylko kruk kracze � odpowiada stary. � Je�eli sk�adasz wiersze, mo�e ucieszysz kr�la. Chod�, je�li� cz�owiekiem, a nie Obudzonym. Zasi�d� przy stole.</p><p>Zbieram swoje rzeczy i ruszam za nim do dworu. Woje pomagaj� mi nie�� siod�o i sakwy. Kt�ry� bierze ode mnie nawet paruj�cy wci�� kubek. Widz�, �e co najmniej dw�ch z nich to zaledwie ch�opcy. Jeden ma g�ra trzyna�cie lat i z trudem d�wiga tarcz�, drugiemu za du�y he�m z czepcem z kolczugi i okularowym nosalem kolebie si� na g�owie niczym kocio�ek. Z kolei inny woj ma sz�sty krzy�yk na karku i lekko utyka na praw� nog�. Je�eli �kr�l� wystawi� przeciwko mnie trzon swojej armii, to rzeczywi�cie z nimi kiepsko.</p><p>Krocz� rami� w rami� z mo�nym i dwoma wojami, kt�rzy nios� moje tobo�y, pozostali otaczaj� nas amatorskim, zezowato ustawionym szykiem �je�a�. Nie klinuj� o siebie tarcz, myl� krok i wpadaj� jeden na drugiego, ale mierz� na wszystkie strony �wiata kutymi grotami w��czni, ostatni id� ty�em, jakby w ka�dej chwili spodziewali si� ataku. Nie na wiele si� to zda, gdyby co � pe�no dziur w tym ich �je�u�.</p><p>Rozgl�dam si�, ale zap�akana deszczem, zamglona por�ba jest zupe�nie pusta. Tylko gdzie� na granicy wzroku stoi bia�a, chuda sylwetka ch�opca o oczach jak wypalone okna i d�ugich palcach, poruszaj�cych si� jak odn�a kraba.</p><p>Oba skrzyd�a bramy otwieraj� si� przed nami i wchodzimy na b�otnisty majdan. Deszcz siecze ka�u�e, chude, wielkie brytany szarpi� si� na �a�cuchach, pachnie dymem, st�chlizn� i cia�ami wielu ludzi. Ci�ki, pi�mowy zapach przenika tu wszystko.</p><p>G��wny budynek jest mroczny, d�ugi i w �rodku przypomina hangar. W centralnej cz�ci mi�dzy kolumnami mie�ci si� d�ugi st�, przy kt�rym siedzi kilkana�cie os�b. W powietrzu wisi ci�ki smr�d, kt�ry mo�na by kroi�. Dym snuje si� pasmami, halla po�rodku jest prawie pusta. Troch� skrzy�, troch� futer, przy wej�ciu stojak z tarczami i w��czniami. To wszystko.</p><p>Deszcz pada przez dziur� w dachu prosto w palenisko, a na wprost, w szerokim karle siedzi okryty futrem Grisma Szalony Krzyk.</p><p>Jest stary. Jeszcze nie zgrzybia�y, jeszcze mo�na uwierzy�, �e masywny miecz, o kt�ry si� opiera, nie jest ledwie ozdob�, ale po pobru�d�onej twarzy, przetykanych siwizn�, d�ugich w�osach i wyblak�ym, matowym b��kicie oczu zna� lata. Boj� si� go tutaj. Wida� to w sposobie, w jaki siedz�, jak udaj� niewidzialnych, unikaj�c spojrzenia zmru�onych, badawczych oczu, grymas�w upartych ust. I tylko ja wiem, �e te jego gro�ne miny maskuj� strach i niepewno��. Grisma bez przerwy si� boi. O swoich ludzi, o siebie, o ci�g�o�� rodu, o sw�j honor. A w tej chwili boi si� mnie.</p><p>Jestem o p� g�owy wy�szy ni� najwi�kszy z nich � tego nie da si� nijak zamaskowa�. Do tego m�j p�pancerz ma poka�ne naramienniki jak w stroju futbolisty i nadaje mi wygl�d niemal herosa. Chodzi�o o efekt psychologiczny, ale i o to, �e ochraniacze maj� spr�ynowa� i przejmowa� na siebie impet uderzenia.</p><p>Grisma mierzy mnie podejrzliwym spojrzeniem i mamle, jakby co� �u�. Uderzam karwaszem o napier�nik, trzask odbija si� echem od sufitu, pochylam g�ow� w oszcz�dnym uk�onie. Kto� nerwowy z siedz�cych przy stole wzdryga si� wyra�nie. Za kolumnad� czai si� ze czterech, przekonanych, �e s� niewidoczni w p�mroku. Czuj� ich pot, s�ysz� skrzypienie rzemieni, zapach dziegciu, kt�rym zakonserwowano ci�ciwy. S�ysz�, jak jednemu z nich wali serce.</p><p>� Wybacz cudzoziemskiemu w��cz�dze, wielki kr�lu � m�wi�. � Jestem zagubiony w tym kraju i nie znam si� na dworskich obyczajach. Ledwo i �le m�wi� mow� Wybrze�a i nie umiem si� przywita�, ale nawet ja s�ysza�em o Grismie Szalonym Krzyku i zapragn��em schroni� si� pod tw�j dach.</p><p>Nie bardzo mam co mu da�, w tym problem. Z�ota nie mog�. Po pierwsze, ma si� za kr�la i to on tu jest ewentualnie od rozdawania z�ota � tylko go obra��. Po drugie, je�eli zobacz�, ile tego mam, zwyczajnie mnie zabij�. Jako� nie mog� si� zdoby� na to, �eby da� mu odr�ban� �ap� stwora. Da�em sobie wm�wi�, �e to nie wiadomo co, ale teraz zaczynam by� przekonany, �e zar�ba�em le�nego szkodnika i tyle. Co by pomy�lano o �redniowiecznym rycerzu, kt�ry rzuci�by kr�lowi pod nogi kawa�ek w�a albo �eb wilka i obwo�a� si� smokob�jc�? Wariaci istniej� w ka�dej kulturze.</p><p>� Podejd�, go�ciu � rozkazuje Grisma. � Sta� tak, by stary cz�owiek m�g� ci� widzie�.</p><p>Podchodz� dwa kroki i staj� w miejscu o�wietlonym chybotliwym p�omykiem olejowych kagank�w, kt�re kopc� tranem. Pod�oga zosta�a w tym miejscu wyj�tkowo zamieciona i na krzywych deskach wyrysowano w�glem kr�g opleciony znakami pisma. Rozpoznaj� runy Wybrze�a z alfabetu Sonermanna Veigla, uchodz�ce za �wi�te. O co chodzi? Test jaki� czy co?</p><p>Najwyra�niej to, czy tu stoj�, czy nie, ma jakie� znaczenie. Wszyscy pochylaj� si� w oczekiwaniu, siedz� spi�ci, w dziwnych pozycjach, jakby byli gotowi poderwa� si� w ka�dej chwili z �awy. Spodziewaj� si�, �e jestem jakim� upiorem, niestety nie wiem, co robi� upiory. Jako cz�owiek mia�bym ba� si� tych zygzak�w czy wr�cz przeciwnie? Zak�adam, �e to kr�g ochronnych zakl��, wi�c demon musia�by ich unika�. Niestety, to tylko teoria. Z boku, w niszy, siedzi jaka� ubrana na czarno stara baba. Kaptur albo mo�e chusta zas�ania jej twarz, siedzi zupe�nie nieruchomo i wlepia we mnie uwa�ny, podejrzliwy wzrok. Nawet dla mnie jest ledwo widoczna, ale nie spos�b jej nie zauwa�y�, bo, niestety, �mierdzi przera�liwie.</p><p>� Ten, co w�drowa�, ma suche gard�o � recytuje Grisma. � Przepij do mnie, go�ciu.</p><p>Podaj� mi r�g wype�niony czym� m�tnawym, pachn�cym dro�d�ami i sfermentowanym ziarnem. Warzone domowo piwo. Patrz� z najwy�sz� uwag�, czy si� napij�. M�czyzna, kt�ry siedzi najbli�ej, zaciska d�onie w pi�ci, kolejny zagryza wargi. O co chodzi? Mam wypi� czy nie? Pomy�lmy � cz�owiek wypije, oczywi�cie. Demony s� u nich niepij�ce?</p><p>W ciemno�ci skrzypi ci�ciwa. W �yciu mnie nie trafisz, synku. Nie przy tym o�wietleniu. Zreszt� r�wnikowy �uk nie przebije laminatu.</p><p>Wylewam odrobin� piwa na wn�trze d�oni i przyciskam d�o� do ziemi.</p><p>� Cokolwiek pij�, pij� na twoj� cze��, Hindzie � wyg�aszam.</p><p>Wstaj� i unosz� r�g do ust. Patrz� tak uwa�nie, jakby to by�a najwa�niejsza rzecz na �wiecie. Wtedy dopiero rozumiem.</p><p>Dodali czego� do tego piwa. Czego�, czego demony si� boj�, w rodzaju wody �wi�conej, i to jest wersja optymistyczna. Ewentualnie czego� truj�cego, czego cz�owiek by nie zauwa�y�, i wtedy jest gorzej. Cholerna logika s�du Bo�ego. Zdam test, kiedy padn� trupem � co� jak pr�ba wody. Baba tonie � by�a niewinna. Baba p�ywa � wied�ma. Je�li zaczn� kaprysi�, to znaczy, �e jestem demonem. Zak�adam, �e jednak nie usi�uj� mnie od razu otru�, i pij�. Nie znaj� tu raczej jakich� piorunuj�cych toksyn, wi�c je�eli co� b�dzie nie tak, momentalnie wszystko wyrzygam.</p><p>Pij� duszkiem a� do zapapranego resztkami zbo�a i dro�d�y dna. Piwo jest g�stawe, ohydne. Zawiera tyle zanieczyszcze�, �e trudno si� zorientowa�, co ma by� t� tajemnicz� domieszk�. �lady jakich� nieprzyjemnych, ro�linnych garbnik�w to chyba b��dy produkcyjne. Jaki� niechluj nie powybiera� chwast�w ze zbo�a. Nie czuj� na szcz�cie metylu, natomiast jest co� dziwnego, czego nie mog� rozpozna�. Metaliczny, miedziany posmak.</p><p>Rudzielec z brzegu sto�u jest blady jak �ciana, na ustach ma ledwo zamaskowany wyraz skrajnego obrzydzenia. Napluli mi w to piwo czy jak?</p><p>Pij�.</p><p>Szczup�a, bogato ubrana kobieta, siedz�ca obok kr�la, jest czerwona na twarzy jak piwonia i patrzy po �cianach.</p><p>Kt�ry� z niedosz�ych zab�jc�w, ukrytych za filarami, wybiega na dziedziniec i s�ysz�, �e rzyga tam prosto na majdan. Co z wami jest?</p><p>To s� jakie� grupy hemowe � krew. Nakapali mi tam krwi. �ladowo, ale wyczuwalnie. Cz�owiek by nie wyczu�, wi�c spokojnie wypijam. Zostaje mi jaki� wyra�ny �lad. Obcy i nieprzyjemny. Jakie� kwasy octowe, mlekowe. Okropne.</p><p>To miesi�czna krew. Paskudny dowcip.</p><p>Trudno. �Morsy� nie p�kaj�.</p><p>U�miecham si� promiennie i z hukiem stawiam odwr�cony r�g na stole tu� przed rudym d�entelmenem, kt�ry cofa si� odruchowo. Najch�tniej rzuci�bym tym w �eb babie siedz�cej w niszy. G�ow� daj�, �e to jej pomys�.</p><p>Kr�l wygl�da, jakby po�kn�� �ab�. Jest w�ciek�y. Ale chyba nie na mnie. Strzela piorunuj�cym spojrzeniem w kierunku niewidocznej staruszki.</p><p>� Usi�d� przy stole, go�ciu � powiada.</p><p>Siadam. S�siad robi mi miejsce i skwapliwie wr�cza kolejny r�g piwa. Na jego twarzy miesza si� wyraz ulgi, obrzydzenia i wsp�czucia. Bior� od niego r�g niespiesznie i bez nerwowo�ci.</p><p>� M�wisz, �e� cudzoziemiec, a k�aniasz si� naszemu Hindowi jak cz�owiek pobo�ny � m�wi Grisma podejrzliwie i z trosk�.</p><p>� Moi bogowie s� daleko � odpowiadam i nagle rozumiem jego zatroskanie. On mi podsun�� zapaskudzone piwo, a ja je po�wi�ci�em bogu woj�w, braterstwa broni, gniewu, burzy i honoru. Zrobi�em to w dobrej wierze, wi�c to on ma teraz przer�bane jako ten, kt�ry obrazi� boga. Widz�, �e wpu�ci�em go na amen, i poprawia mi si� nastr�j.</p><p>Kr�lowa patrzy na mnie dziwnym wzrokiem. Czy�by to by� prezent od ciebie, wasza wysoko��?</p><p>Wypijam kolejny �yk piwa. Jest troch� lepsze, ale nie bardzo.</p><p>Stawiaj� mi powyginany, metalowy talerz, podsuwaj� drewnian� mis� pe�n� paruj�cych kawa�k�w gotowanego mi�sa. Zalatuje lekko � ugotowano je ju� w ostatniej chwili. Nie jest jeszcze zepsute, ale prawie.</p><p>Wraca gwar rozm�w, kto� siedz�cy w niszy zaczyna gra� na flecie.</p><p>Przeszed�em staranne szkolenie. Apetytu nie psuje mi ani st�ch�y posmak �ykowatego mi�sa, ani m�tne piwo, ani czarne obw�dki za po�amanymi paznokciami m�czyzny siedz�cego naprzeciw, ani t�usty sos sklejaj�cy rzadk� brod� nast�pnego woja. Jego twarz jest straszliwie zniekszta�cona, prawie nie ma dolnej szcz�ki, a� po ko�� policzkow� ci�gnie si� nier�wna, poszarpana blizna, pewnie od topora.</p><p>Zjad�bym porz�dn� <emphasis>pleskavic�</emphasis>.</p><p>Z serem.</p><p>� Musisz by� szalony, �eby samotnie w�drowa� po Pustkowiach Trwogi, przybyszu.</p><p>� Jestem tu obcy i nie wiem, czym s� Pustkowia Trwogi. Szukam kilkorga swoich i id� przez �wiat, nie pytaj�c, jak inni zw� lasy i wzg�rza, kt�re przemierzam.</p><p>� Jak ci� wo�aj�?</p><p>� Wed�ug waszej mowy by�oby to Ulf Nitj�sefni � odpowiadam. U nich imiona nie zawsze maj� znaczenie, s� rodowe. Przydomki za� s� indywidualne i powstaj� troch� jak india�skie imiona. Chcia�em zachowa� w�asne imi� � Vuko, co znaczy po chorwacku �wilk�, ale niestety �vuko� to w jednym z tutejszych �argon�w �ptasie �ajno�. Przet�umaczyli mi imi� na norweski � Ulf to to samo, a na szcz�cie w mowie Wybrze�a nic nie znaczy, tyle �e lepiej brzmi ni� �guano�.</p><p>� W m�odo�ci wiele podr�owa�em � powiada Grisma. � Mo�e by�em i w twoim kraju, przybyszu. Jak go zw�?</p><p>U�miecham si�.</p><p>� M�j kraj to Chorwacja � m�wi� bezczelnie i widz�, �e mina mu rzednie. � Jest tak daleko, �e �wiec� nad nim inne gwiazdy.</p><p>� A bywa�e� w kraju, kt�ry zwiemy Amistrand?</p><p>Amitraj. Ich znienawidzony wr�g. Spluwam na ziemi� i unosz� pi��, mamrocz�c imi� Hinda. Patrz� z aprobat� � zareagowa�em prawid�owo. Czy on mnie ma za durnia? Przecie� gdybym by� amitrajskim szpiegiem, zrobi�bym tak samo.</p><p>� Widzia�em go � odpowiadam kr�tko. � I nie chc� widzie� wi�cej.</p><p>Nie wiem dlaczego, ale kiedy podr�uje si� po obcych krajach, to po powrocie ludzie przede wszystkim pytaj�: �Co tam jad�e�?�. Sam te� o to zwykle pytam. To tak, jakby kulinarne odmienno�ci najwi�cej m�wi�y o obcej kulturze. Zreszt� mo�e i tak jest.</p><p>G��wnie szare, gotowane mi�so, lekko zalatuj�ce st�chlizn� i dziwnymi korzeniami, kt�re maj� zabi� smr�d. Jakie� tr�bkowate grzyby, mo�e porosty, kiszone w soli, skrzypi�ce w z�bach niczym guma. Troch� marynowanych warzyw o dziwnych kszta�tach, kolorach i smakach, ci�gn�cych piwnic�. Solone, suszone paski ryby. M�tne, dro�d�owe piwo. K��cza podobne w smaku do czosnku i zarazem do pora, wygl�daj�ce jak tatarak. Przegryza si� tym kolejne ociekaj�ce t�uszczem i wodnistym roso�em k�sy. Na wp� wyro�ni�te razowe podp�omyki, zgrzytaj�ce w z�bach od piasku z kiepskich �aren. Tylko nieliczni mog� poszczyci� si� metalowymi albo bazaltowymi �arnami, kt�re nie krusz� si� do m�ki, ale Grisma Szalony Krzyk najwyra�niej do nich nie nale�y.</p><p>Piwo ma z sze�� procent. Przy tym tempie picia w ci�gu godziny do dw�ch wi�kszo�� przy tym stole b�dzie ju� pijana.</p><p>Bez przerwy dopytuj� si� o wie�ci ze �wiata. Wykr�cam si�, opowiadam jakie� g�upstwa. Chc� sprawi� wra�enie, �e dobi�em do ich brzegu bezpo�rednio i nic nie wiem o nowinach. �e m�j okr�t zaton�� i tylko ja ocala�em. Czuj�, �e pytaj� z niepokojem. Dzieje si� co� niedobrego. Wiedz�, �e co� nadchodzi. Czy�by zanosi�o si� na wojn�? Ich kraj le�y na uboczu. Reszta kontynentu le�y daleko na zachodzie, odci�ta przez pustyni� i pot�ny �a�cuch g�rski. Tereny niemal bezludne. Na morzu trzeba pokona� labirynt skalistych, niebezpiecznych wysepek, cie�nin i szkier�w, kt�rymi g�ry schodz� do morza. �adna flota inwazyjna nie przejdzie. A nikt przy zdrowych zmys�ach nie b�dzie wl�k� armii przez pustyni� i g�ry w t� dzicz. Po co? Po ich okute miedzi� wiadra? Szczerbate siekiery?</p><p>Pytaj�, czy nie widzia�em w�drownych mnich�w w czerwonych p�aszczach o twarzach ze srebra.</p><p>Nie widzia�em.</p><p>A czy nie widzia�em szalonych, czarnych je�d�c�w o tatuowanych twarzach, ubranych w poczernia�e �elazo, na �elaznych koniach? M�wi si�, �e pojawiaj� si� ju� coraz bli�ej?</p><p>Nie widzia�em nikogo takiego.</p><p>A czy widzia�em Obudzonych?</p><p>Nie wiem, kim s� Obudzeni. Jestem tu obcy, a w moich stronach nikt o nich nie s�ysza�.</p><p>� Wojna bog�w jest wsz�dzie � mruczy Spalony Gniew, rudy, kr�tko ostrzy�ony woj siedz�cy naprzeciwko, obok tego por�banego toporem o imieniu D�bowa Twarz. � Pewnie u siebie zwiecie ich inaczej. Dzieci zimnej mg�y.</p><p>Kr�c� przecz�co g�ow�.</p><p>Chc� wiedzie�, czy nie widzia�em niczego dziwnego podczas podr�y przez ich las.</p><p>� Nie jestem pewien. Widzia�em co� dziwnego, co mnie zaatakowa�o. Zabi�em to � m�wi�. � Ale to pewnie zwierz�.</p><p>Id� do swoich rzeczy, kt�re u�o�ono pod �cian� na schludny stos, i wyjmuj� zawini�tko. Patrz� na mnie w os�upieniu, kiedy rozsup�uj� sznur i odwijam koc. Odr�bana �apa spada z trzaskiem na drewnian� pod�og� pomi�dzy �wi�te znaki. Palce wci�� jeszcze troch� si� poruszaj�.</p><p>Krzyk. Zrywaj� si� na r�wne nogi, kobiety i dzieci piszcz�, kto� wykrzykuje imi� Hinda, kto� z�orzeczy i wydaje entuzjastyczne, bojowe ryki, kto� doskakuje i kopie �ap�, po czym tch�rzliwie chowa si� w t�um. Zdziczeli.</p><p>Stoj� po�r�d tego zgie�ku i powoli, metodycznie sk�adam koc. Prze�mierd� odorem padliny i jakby ryb�. Trzeba go b�dzie upra�.</p><p>Jedni s� w�ciekli, a inni przera�eni. Kr�lowa jest blada jak prze�cierad�o i gryzie pi��. Czarne, wole oczy szkl� si� od �ez.</p><p>Szok czy jak?</p><p>Kr�l wo�a o w��czni�. Podaj� mu ze stojaka kr�tkie, masywne drzewce. Rozst�puj� si�. Grisma przydeptuje �ap� haftowanym, sk�rzanym butem i, sapi�c, wbija w ni� kute, w�skie ostrze. Powoli i metodycznie. Sk�ra stworzenia jest �liska, twarda i elastyczna, a tr�jk�tny grot nienadzwyczajnie ostry. Ust�puje niech�tnie, wreszcie Szalony Krzyk dopina swego i unosi ko�czyn� nadzian� na w��czni�, wci�� poruszaj�c� palcami, przypominaj�c� zdychaj�cego kalmara.</p><p>� Wbijcie to nad bram�. Niech wszyscy Obudzeni zobacz�, co ich czeka. A wy patrzcie, czym jest m�stwo. Oto przyszed� tu dzi� obcy m��. Sam przeby� Pustkowia Trwogi i daje mi martwego Obudzonego. A wy?</p><p>Boj� si� nawet wzi�� od niego w��czni�. Przez chwil� nie ma ch�tnych. Wreszcie wyst�puje d�ugow�osy m�odzian o fioletowych w�osach i nieprzeniknionej twarzy. Wygl�da, jakby by� w�ciek�y. Kiedy zamykaj� si� za nim okute wierzeje halli, s�ycha� krzyki na dziedzi�cu.</p><p>Nie mam poj�cia, czy ich ucieszy�em, ale z pewno�ci� zrobi�em wra�enie.</p><p>� Czemu nie wzi��e� g�owy? � pyta mnie Grisma.</p><p>� By�a ci�ka � odpowiadam kr�tko. � Poza tym gryz�a.</p><p>Parska �miechem i patrzy na mnie podejrzliwie.</p><p>� Jak zabi�e� Obudzonego?</p><p>� Zar�ba�em.</p><p>� Potrafi� zabija� spojrzeniem i by� w trzech miejscach naraz � krzyczy kto�. � �aden cz�owiek nie mo�e zabi� upiora! �elazo im nie poradzi!</p><p>� Poradzi � m�wi� uspokajaj�co. � Tylko trzeba si� szybko rusza�.</p><p>Wracaj� do sto��w, staraj�c si� nie st�pn�� na miejsce, w kt�rym przed chwil� le�a�o moje trofeum.</p><p>Patrz�, jak pij� chciwie, piwo kapie im po brodach, wsi�ka w zarost. Z hukiem odstawiaj� rogi na st� i krzycz� o kolejne dzbany. Niekt�rzy spogl�daj� na mnie z podziwem, inni z zabobonnym l�kiem, a jeszcze inni z niech�ci�.</p><p>Kr�lowa wci�� jest blada jak papier, podbr�dek jej dr�y, ale kszta�tne usta zaciskaj� si� w grymasie uporu i w�ciek�o�ci. Grisma natomiast zerka na mnie z nadziej�. Chyba.</p><p>Nie umiem rozpoznawa� ich emocji. To przez te dziwaczne, zwierz�ce oczy. Oczy nied�wiedzi, oczy kr�w, wiewi�rek, ps�w. Oczy zaj�cy. W ca�o�ci wype�nione b��kitem, br�zem, czerni� albo fioletem.</p><p>Wraca m�ody. Chyba jest tu kim� znacznym. Nast�pc� tronu? Siada przy stole i, si�gaj�c po piwo, cz�stuje mnie ci�kim spojrzeniem. Nie lubi mnie. Uzna� za swojego rywala? Odebra�em mu pierwsze�stwo?</p><p>Patrz�, jak zaciskaj� si� mu szcz�ki, jak bezwiednie rozdymaj� nozdrza.</p><p>Aktywuj� cyfrala. Ot tak, na wszelki wypadek.</p><subtitle>***</subtitle><p>Prze�kn�wszy kolejny �yk z lekko zalatuj�cego bawolego rogu, Drakkainen stwierdzi�, �e ostatecznie da si� to pi�. Nie przypomina�o �Karlovaczko�, ale niech tam. Wyci�gn�� d�o� do drewnianej misy i przez chwil� trzyma� wyci�gni�ty palec, poruszaj�c nim od jednego kawa�ka mi�siwa do drugiego, a� zrezygnowa�. Si�gn�� po co�, co postanowi� uwa�a� za og�rek.</p><p>Uczta przed�u�a�a si� i nic nie wskazywa�o na to, by woje zamierzali k�a�� si� spa�. Niekt�rym zamyka�y si� ju� oczy, niekt�rzy podrzemywali nad miskami, ale wyra�nie usi�owali na si�� zachowa� przytomno��. Kiedy tylko komu� g�owa zaczyna�a kiwa� si� nad sto�em, s�siad budzi� go szturchni�ciem, najwyra�niej zaniepokojony. Sam �pi�cy te� sprawia� wra�enie przestraszonego.</p><p>Przez chwil� jakby dali mu spok�j i Drakkainen umila� sobie czas obserwacj�. Szalony Krzyk wlepia� w niego badawczy wzrok i siedzia� zas�piony, poci�gaj�c co jaki� czas ma�y �yk. Na ile mo�na by�o oceni�, robi� wra�enie kogo�, kto co� knuje. Jego ma��onka siedzia�a ponuro nad pustym talerzem i patrzy�a spode �ba na towarzystwo przy stole. Wygl�da�a na sporo m�odsz� od Grismy. Nie by�o to �atwo oceni�, ale sprawia�a wra�enie, �e nie przekroczy�a jeszcze trzydziestki. Zwa�ywszy, �e pewno wysz�a za m�� oko�o czternastego roku �ycia, spokojnie mog�a by� matk� i nabzdyczonego m�odzie�ca z d�ugimi w�osami, i mo�e o�mioletniego ch�opca siedz�cego obok niej. Obaj byli porz�dniej ubrani ni� reszta, ich kaftany uszyto z barwionych tkanin i ozdobiono przy dekolcie i na mankietach r�kaw�w skomplikowanymi haftami. Obaj mieli przy pasach metalowe okucia i zdobione no�e. Na szyi nosili z�ote amulety. Dlaczego byli tacy ponurzy? Kr�lowa mog�a by� rozczarowana �yciem na tym pustkowiu. Mo�e dojad�o jej to tajemnicze zagro�enie, przed kt�rym tak si� trz�li? A mo�e chodzi�o o Drakkainena? Przy�apa� j� kilka razy na taksuj�cym, przeci�g�ym spojrzeniu, zbyt natr�tnym, by by�o przypadkowe, i uzna�, �e to stare jak �wiat zjawisko. Biedna, ambitna dziewczyna uwi�ziona na prowincji ze starym i bogatszym od niej m�em i tajemniczy przybysz. �Ucieknijmy razem�. Melodramatyczne, ale mo�liwe. M�ody cz�owiek z kolei by� przypuszczalnie po prostu zazdrosny o s�aw� jak� da�o W�drowcowi przyniesienie �apy potwora. Biedny smarkacz, nie mia� poj�cia, �e bez cyfrala Vuko nie mia�by najmniejszych szans tak samo jak ka�dy cz�owiek. Potw�r by� zbyt szybki i sprawny. Je�eli takich zwierz�t by�o tu wi�cej, to rzeczywi�cie mieszka�cy dworu Szalonego Krzyku mieli problem.</p><p>Spekulowa� z nud�w. Robi� to, przed czym go przestrzegano.</p><p>�Nie znamy tej kultury� � m�wili. Ostrzegali przed z�udnymi podobie�stwami i my�leniem w�asnymi kategoriami. �B�dziesz widzia� r�ne rzeczy, ale nie b�dziesz rozumia� ich znaczenia. Niekt�re b�d� ci si� wydawa�y z�e. B�dziesz widzia� dzieci pij�ce alkohol, przemoc w rodzinie, morderstwa, intrygi, okrucie�stwo, kazirodztwo i kanibalizm. Odpu�� sobie. Nie twoja sprawa. To si� dzieje po drugiej stronie kosmosu. Ty masz znale�� i wyci�gn�� stamt�d kilkoro ludzi. Reszta niech si� toczy jak chce�.</p><p>Baba ukryta w niszy nie porusza�a si� od d�u�szego czasu i chyba przysn�a. Nie. Kto� podszed� do niej, niewidoczny dla pozosta�ych w g��bokim cieniu kolumnady, i nachyli� si� do jej ucha. Drakkainen wyostrzy� s�uch.</p><p>�S�o�ce na pewno ju� zasz�o... Mrok g�stnieje�.</p><p>�Czy idzie zimna mg�a?� � odszepn�a stara.</p><p>�Na razie nie�.</p><p>�Przynios�e�?�.</p><p>�Boj� si� dotyka� jego rzeczy, czcigodna�.</p><p>�G�upcze! Wypi� krew i nic nie zauwa�y�! Jest s�aby. Musi odej��.</p><p>�Sprowadzi na nas Obudzonych...�.</p><p>Ja ci dam dotyka� moje rzeczy, zaniepokoi� si� Drakkainen. Ubrany w czer� informator odszed� od baby, ale nie zbli�a� si� do jego ekwipunku, tylko wyszed� z halli.</p><p>Stara co� knuje, Grisma knuje, Kr�lowa te�, m�ody gapi si�, jakbym mu koz� wydoi�... Co za towarzystwo.</p><p>� Kiedy zacz�a si� ta �wojna bog�w�? � zagadn�� Spalonego Gniewa. Ten spojrza� na niego jak na idiot�.</p><p>� Kto mo�e zna� sprawy bog�w? Dla nas liczy si� to, �e Obudzeni zacz�li wychodzi� z uroczysk. Kiedy�, dawniej, opowiadano r�ne rzeczy o Pustkowiach Trwogi, ale da�o si� przez nie chodzi�. Polowali�my na jelenie, uprawiali�my pola. Byli�my tymi, kt�rzy nie znaj� strachu, bo umiej� tu mieszka�. Wiedzieli�my, gdzie s� uroczyska i jak je omija�. Umieli�my przej�� przez bagna i ska�y. Latem spuszczali�my �odzie na rzek� i p�yn�li�my a� do morza, a potem szukali�my szcz�cia w dalekich krajach. Teraz ju� od lat nie wyp�ywamy. Ca�a nasza ziemia sta�a si� uroczyskiem. Gdyby�my wsiedli na �odzie, po powrocie znale�liby�my tylko pogorzelisko i Obudzonych. Kto wyjdzie do lasu, ju� nie wraca. Pod p�ug czy st�por idzie tylko takie pole, kt�re wida� z grodu. Szlakiem te� ju� nikt nie ci�gnie. Nie ma w�drowc�w, kupc�w ani pie�niarzy. Droga zaczyna zarasta�. M�wi�, �e to zimna mg�a i puszcza, ale ja my�l�, �e wsz�dzie ju� tak jest.</p><p>� Co to jest �zimna mg�a�? � Podczas zdobywania informacji wa�ne jest, by rozm�wca m�g� m�wi� o tym, co go interesuje. Wi�kszo�� ludzi chce m�wi� tylko o sobie. Zatem kiedy chce si� zdoby� informacje, trzeba sta� si� wdzi�cznym s�uchaczem. Nie czeka� na moment, kiedy samemu zacznie si� m�wi�, ale s�ucha� i dopytywa� si� o szczeg�y. Spalony Gniew pochyli� si� w jego stron� i zacz�� m�wi� szeptem.</p><p>� Najpierw robi si� zimno. Nawet w s�oneczny dzie�. Potem �wiat�o robi si� dziwne i pojawia si� mg�a. Inna ni� zwyczajna. G�sta i zimna. Robi si� cicho. Nawet ptaki nie �piewaj�. A potem przychodz� Obudzeni. Czasem to s� zmarli. A czasem potwory. A czasem nic nie wida�, tylko cz�owiek zaczyna si� pali�. Albo obraca w kamie�. M�j szwagier zestarza� si� na moich oczach i umar�. A to, co umar�o, dalej si� rusza�o. Przybi�em go w��czni� do ziemi i uciek�em. Kiedy nadchodzi zimna mg�a, czasem najgorsze, co cz�owiek ma w g�owie, staje przed nim jak �ywe. Moja �ona ba�a si� wody. Nie nauczy�a si� p�ywa�, nie podchodzi�a do strumienia, nawet studni si� ba�a. M�wi�a, �e cz�sto �ni o tym, �e tonie. Mg�a dopad�a j� na polu pod lasem. M�wili, �e rzuca�a si� jak szalona, jakby obsiad�y j� osy. A potem rzyga�a wod�. Ca�e kub�y wody z niej wychodzi�y, a� uton�a. W wodzie, kt�r� mia�a w �rodku. Na suchym jak pieprz polu.</p><p>� Dlaczego st�d nie odejdziecie?</p><p>� My jeste�my ludzie Grismy. Plemi� Szalonego Krzyku. Nie odejdziemy. Chcemy si� bi�. To nasza ziemia. Nie mamy dok�d odej��. Stara m�wi, �e przyjdzie dzie�, kiedy Obudzeni przestan� nas nachodzi�. �e oni dok�d� id�, tylko nasz gr�d stoi im na drodze. Ale pewnego dnia p�jd� wszyscy i wtedy zabior� ze sob� mg��. To z niej bior� si��.</p><p>To mog� by� wyziewy wulkaniczne, pomy�la� Drakkainen. Toksyczne i wywo�uj�ce halucynacje. Albo podwodne pok�ady jakiego� gazu jak w jeziorze Tanganika.</p><p>� Teraz, jak jeste� z nami, poradzimy sobie � o�wiadczy� znienacka Spalony Gniew. Drakkainen os�upia�. � Umiesz zabija� Obudzonych. Nauczysz nas i p�jdziemy si� bi�. Odp�dzimy ich. � T�pawa twarz zacz�a promieniowa� entuzjazmem. Spalony Gniew przepe�niony uniesieniem zacz�� wygl�da� prawie sympatycznie. � Puszcza znowu us�yszy Szalony Krzyk. Wr�cimy na swoj� ziemi�.</p><p>Mo�e te� chodzi� o sporysz lub co� podobnego w zbo�u, pomy�la� Drakkainen.</p><p>� Nikt nie chodzi szlakiem? By�em pierwszy? Od jak dawna?</p><p>� Czasem tak jest, �e w�drowiec okazuje si� Obudzonym. Wygl�da jak cz�owiek, a potem jest za p�no.</p><p>Drakkainen si�gn�� po dzban i nala� Spalonemu Gniewowi piwa. Szczodrze.</p><p>� Dziwny cz�owiek to mo�e by� cudzoziemiec albo kto� ob��kany. Jednego spotka�em po drodze. Nazywa� si� Kruczy Cie�. Niekoniecznie to musi by� akurat Obudzony. Nie przychodzi� tu nikt dziwny? Ze dwa lata temu?</p><p>Spalony Gniew pi� przez jaki� czas, a w ko�cu postawi� r�g zaopatrzony w posrebrzane n�ki i otar� twarz r�kawem.</p><p>� Teraz wszystko jest dziwne � odpowiedzia� niepewnie. � Wojna bog�w... Z�y czas...</p><p>� <emphasis>Dobrodoszli</emphasis>. Jeste�my w punkcie wyj�cia � mrukn�� Drakkainen i poci�gn�� �yk ze swojego rogu. Postanowi� zaryzykowa�: wszystko na jedn� kart�.</p><p>� Szukam kogo�. Czworga ludzi. Cudzoziemc�w z bardzo daleka. Trzech m�czyzn i kobieta. To nie s� Obudzeni, ale mog� by� niebezpieczni. I s� � dziwni. Nie m�wi� wasz� mow� i maj� �lepe, bia�e oczy.</p><p>Spalony Gniew uni�s� g�ow� znad sto�u i prze�widrowa� W�drowca czarnym, paciorkowatym spojrzeniem jak u je�a.</p><p>� Jeden by�. Jeszcze zanim si� na dobre zacz�o. Mia� rybie oczy. Powinien by� �lepy, ale widzia�. I m�wi� chropawym j�zykiem jak cofni�ty umys�owo. Nos mia� dziwny. I czarne w�osy, takie d�ugie, sczesane na ty�. A twarz bia�� jak wosk. I wysoki by�, jak niecz�owiek. Jeszcze wy�szy ni� ty. Ale to by� Pie�niarz.</p><p>� Kto?</p><p>� Umia� sprawi�, �e rzeczy si� stawa�y. Kiedy� by�o takich wielu, ale teraz ju� nie. Ludzie m�wi�, �e pozabijali si� nawzajem. A potem to i inni ich zabijali. Niekt�rzy si� tacy rodz�, ale lepiej ich wynosi�. Pono� sprowadzaj� zimn� mg��.</p><p>� Dlaczego?</p><p>� To s� tacy, co ukradli pie�ni bog�w. Takie, co potrafi� leczy� albo zabija�, albo czyni�. R�nie. Jeden zna jedn�, a drugi dziesi��. Kiedy bogowie si� o tym dowiaduj�, wysy�aj� mg��, �eby go znalaz�a. Tak by�o i z tamtym. Wiele nie umia�, ale wystarczy�o. By� dwa dni i poszed�. A potem przysz�a zimna mg�a i pojawili si� Obudzeni. Mg�a sz�a za nim.</p><p>� A co zrobi�? � zapyta� Drakkainen bardzo ostro�nie.</p><p>� R�ne rzeczy m�wili. Ja widzia�em tylko, jak zapali� ogie� b�yskawic� z d�oni i jad� piasek z wod�.</p><p>Blady, wysoki, o d�ugich, czarnych w�osach... Van Dyken, pomy�la� Vuko. Van Dyken z zapalniczk� i zup� w proszku. Ale gdzie reszta?</p><p>Spalony Gniew kiwa� si� przy stole, a jego je�owe, paciorkowate oczy zm�tnia�y. Od do�u pojawi� mu si� nawet w�ski pasek bia�k�wki.</p><p>� Nie wolno o tym m�wi�. Jest noc. Z�y czas... Wojna bog�w...</p><p>Troch� to wszystko przypomina�o nieudane wiejskie wesele. Pomimo wszelkich pr�b cz�� ju� zasypia�a. Fizjologia i alkohol zaczyna�y bra� g�r�. Zwijali si� w k��bek pod �cianami, k�adli twarz� na stole pomi�dzy ogryzionymi ko��mi, ka�u�ami piwa i resztkami warzyw. Ci, kt�rzy pozostawali trze�wi i przytomni, przysuwali si� bli�ej paleniska, na kt�rym �arzy�y si� belki, posykuj�ce pod kroplami drobnego deszczu. Drakkainen rozejrza� si� za kolejnym ewentualnym informatorem, konstatuj�c z niejakim zaskoczeniem, �e codzienno�� �redniowiecza to upiorna, wszechogarniaj�ca nuda.</p><p>Tu nie by�o co robi�. Mo�na by�o siedzie� nad piwem ewentualnie opowiada� sobie jakie� historie. To wszystko. Poza tym by� jeszcze strach. Spogl�dali trwo�nie w ciemno�� za drzwiami, starali si� mie� pod r�k� jak�� bro�, nawet kiedy spali. Wzdrygali si� nerwowo przez sen jak dzikie zwierz�ta, czasem budzili i toczyli wok� siebie przera�onym wzrokiem, a potem znowu zasypiali. Nuda i strach. D�ugie okresy monotonii przerywane kr�tkimi spazmami l�ku i przera�enia.</p><p>Pojawi� si� van Dyken. Co tu robi�? Dok�d odszed�?</p><p>� Styrsman chce z tob� m�wi�. � To by� ten sam kr�py starzec, kt�ry po niego wyszed�. W�drowiec wiedzia� ju�, �e tamten nazywa si� Nulle �pi�cy Na Lodzie. Stan�� na wprost Drakkainena i pochyla� si� nad �aw�, ogryzaj�c ko��. Zwiadowca zabra� r�g, do kt�rego zd��y� si� ju� przyzwyczai�, i poszed� za starcem, usi�uj�c nie nadepn�� nikogo z drzemi�cych na �awie i pod ni�, i przeciskaj�c si� pomi�dzy plecami tych, kt�rzy usi�owali nadal biesiadowa�.</p><p>Przy tym lepszym ko�cu sto�u, przy kt�rym siedzia� w�adca, zabawa by�a jeszcze gorsza ni� gdzie indziej. Domniemana kr�lowa siedzia�a sztywno, jakby po�kn�a kij, i patrzy�a szklanym wzrokiem prosto przed siebie, m�ody �u� pogardliwie ma�e k�sy mi�sa, a ch�opiec drzema�, wtulony w futro okrywaj�ce ramiona matki.</p><p>Sam Grisma patrzy� przed siebie spod krzaczastych brwi i mamla� przez chwil� wargami.</p><p>� Idzie jesie� � o�wiadczy� znienacka. � Dok�d p�jdzie przybysz, kt�ry nie ma nikogo? �adnej strzechy, pod kt�r� by si� schroni�, �adnego ognia, by ogrza� r�ce, �adnej strawy w kocio�ku? Zosta� z nami. Dam ci kobiet� i dom. Mam ich wi�cej ni� m��w, kt�rzy mogliby tam pali� ogie�. Dam ci z�oto. Sta� u mojego boku, W�druj�cy Noc�, i wesprzyj s�abn�ce rami� starca. Razem odeprzemy Obudzonych i wtedy mg�a odejdzie.</p><p>� Nikt nie mo�e stawa� na drodze przeznaczeniu � o�wiadczy� Drakkainen. � A moim przeznaczeniem jest w�dr�wka. Nie mog� ogrza� si� przy ogniu ani zamieszka� pod dachem, p�ki nie odnajd� czworga szalonych obcych o �lepych, rybich oczach. Taka jest wola bog�w.</p><p>�Kiedy rozmowa b�dzie sz�a nie po twojej my�li, odwo�aj si� do si� wy�szych� � radzili.</p><p>Szalony Krzyk wyd�� wargi.</p><p>� Sam rzek�e�, �e twoi bogowie s� daleko, pod innymi gwiazdami. W�tpi�, �eby tutaj, na ziemi naszych bog�w, mieli wiele do powiedzenia. Teraz, kiedy bogowie tocz� wojn�, a �wiat oszala�, nikt rozs�dny nie wdaje si� w takie rzeczy. Kto wie, czego mog� chcie�? Po co masz szuka� czego�, czego ju� nie ma? Ko�ci tych, co w�drowali, mo�e dawno ju� gnij� na szlaku.</p><p>� To nie tylko sprawa bog�w � odpar� tajemniczo Vuko. � Tamci obcy przeszli przez tw�j kraj. M�wiono mi, �e jeden tu by�. Wysoki Pie�niarz o rybich oczach.</p><p>� By� czas, kiedy szlakiem ci�gn�li w�drowcy. Przychodzili i odchodzili. Nie wiadomo sk�d, nie wiadomo dok�d. Teraz przychodz� ju� tylko Obudzeni. Je�eli nie staniesz przy nas, pewnego dnia przejd� cz�stok�. Nie b�dzie ju� Dworu Szalonego Krzyku. Zostan� tylko zgliszcza, ko�ci i kruki. Zosta�. Zosta� cho� do wiosny. Naucz nas, jak zabija� dzieci zimnej mg�y. Jedno zg�adzi�e�.</p><p>� Jednego � zauwa�y� Drakkainen. � I zabra�o mi to z godzin�. Gdyby by�o ich wi�cej, pewnie bym nie �y�. Zabierz ludzi, dobytek i odejd�cie st�d. Znajdziesz inne wzg�rze i wystawisz inny dw�r. Po co �y� w takim miejscu?</p><p>� To jest ziemia naszych przodk�w � warkn�� m�odzieniec. � Przesta� go b�aga�, ojcze. Nie potrzebujesz tego przyb��dy. Masz syna i masz wiernych woj�w. Jeszcze jest plemi� Szalonego Krzyku.</p><p>� M�odzieniec, kt�ry jeszcze nic nie widzia�, powinien milcze�, kiedy m�wi� m�owie � wycedzi� Grisma. � Ten obcy przyni�s� dzi� �ap� potwora. Kt�ry z was dokona� czego� takiego? Mo�e ty?</p><p>� Pies te� czasem przyniesie r�k� z pobojowiska, ale tylko g�upiec by s�dzi�, �e pies wygra� bitw�. Poka� mi, jak zabi�e� potwora, przybyszu. Poka� mi, to uwierz�, �e ci� potrzebujemy.</p><p>� Milcz!</p><p>� Pozw�l mi z nim walczy�, Grismo Szalony Krzyku. Nie ka� mi s�ucha�, jak najwi�kszy wojownik i styrsman, kt�ry wi�d� niegdy� pi�tk� okr�t�w na koniec �wiata, b�aga w��cz�g� o pomoc. Nie m�w do niego, jakby� by� sam. Zabij� go, a wtedy zrozumiesz, kto obroni nasz� ziemi�. Albo umr�, a wtedy niech on ci� broni.</p><p>� Milcz, g�upcze! Chc� zyska� woja, a nie traci� syna.</p><p>� Nie b�dziemy walczy� � uspokoi� go Drakkainen. � To by�aby g�upota.</p><p>� Wi�c b�dziesz musia� mi to odda� � wycedzi� m�odzieniec i postawi� na stole metalowy, rze�biony walec wielko�ci p�litrowej konserwy. Pojemnik z radiolari�.</p><p>Drakkainen westchn��. Jedno uderzenie kostk� palca wskazuj�cego w punkt pomi�dzy oczami i r�wnocze�nie drugie kciukiem w �ci�gno na nadgarstku, �eby wypu�ci� pojemnik. U�amek sekundy i b�dzie mo�na wr�ci� do przerwanej rozmowy. Tylko �e st� by� za szeroki.</p><p>� I co, ojcze? Poprosisz jeszcze raz o pomoc tch�rza, kt�ry boi si� zdj�� zbroj� nawet pod strzech�? Kt�remu nie wystarczy kolczuga jak m�owi, tylko ok�ada si� ca�y blachami niczym ��w? Dlatego, �e rzuci� ci och�ap mi�sa?</p><p>Grisma milcza� przez chwil�.</p><p>� Niech tak b�dzie. Musisz wykupi� fant, przybyszu. Grismalfi Deszczowy Ptak chce walki. Wi�c bijcie si�. Poka� nam, jak zabi�e� potwora.</p><p>� Nie b�d� nikogo zabija� � wysycza� Drakkainen. � Powiedzia�em.</p><p>� Wi�c go nie zabijaj. Ale je�eli chcesz odzyska� t� rzecz, walcz z nim. A wtedy mo�e b�dziesz musia�.</p><p>Zgrzyta� z�bami, id�c do swojego ekwipunku z�o�onego pod �cian�. Otaksowa� szybko stert� sprz�tu, ale wydawa�o mu si�, �e nic wi�cej nie zgin�o. A jednak musia� spu�ci� sw�j dobytek z oka.</p><p>Na sali panowa�o poruszenie. Woje przekrzykiwali si� rado�nie, rozsuwano sto�y, zapalono wi�cej pochodni, wniesiono jeszcze kilka lamp na tr�jnogach.</p><p>Vuko zdj�� pancerz i kolczug� akurat w momencie, kiedy Grismalfi zak�ada� sw�j. Zostawi� sobie tylko lewy karwasz i wyj�� miecz z pochwy.</p><p>�wiat�o nie by�o najlepsze, lampy kopci�y. Drewniana pod�oga, pokryta trocinami, oby nie okaza�a si� zbyt �liska. Drakkainen odpi�� pas i stan�� po�rodku izby w wysokiej postawie z mieczem trzymanym niedbale w d�oni. Tamten sapa� komicznie, spod he�mu wida� by�o tylko usta z wyszczerzonymi jak u psa z�bami i zaci�ni�te szcz�ki. Grismalfi przeci�gn�� ostrzem po swojej tarczy, krzesz�c p�k iskier, i wyda� z siebie wysoki, wibruj�cy wrzask. Twarz mu poczerwienia�a, a oczy w tr�jk�tnych wizurach wydawa�y si� ob��kane.</p><p>� Za m�ody chyba, �eby go trafi�a apopleksja � mrukn�� Drakkainen po chorwacku.</p><p>Obr�ci� miecz w d�oni tak, �e ostrze schowa�o si� za jego ramieniem i dotkn�o barku. Z d�oni wystawa�a mu tylko r�koje��. Sta� lekko zgarbiony na wyprostowanych nogach, z lew� d�oni� uniesion� na wysoko�� splotu s�onecznego. Cz�owiek stoj�cy w postawie rodem z <emphasis>aikido </emphasis>wygl�da jak uduchowiony albo roztargniony i zupe�nie nie na miejscu.</p><p>M�ody ruszy� do ataku zupe�nie inaczej, ta�cz�c i podskakuj�c jak bokser, miecz i tarcza ca�y czas porusza�y si� nerwowo w jego r�kach jak g�owa kobry. Drakkainen patrzy� mniej wi�cej w �rodek jego sylwetki i czeka�, rozlu�niwszy mi�nie. Uzna�, �e Grismalfi ma niez�y refleks. Pierwsze ci�cie pad�oby niemal niespodziewanie, gdyby nie podobny do odrazy grymas, kt�ry uni�s� warg� ch�opaka jakie� �wier� sekundy wcze�niej. By�o to niskie, chytre ci�cie w udo, obliczone na przer�banie mi�ni. Wystarczy�o zrobi� p� kroku w ty�, a nast�pnie zej�� z �uku ci�cia. M�odzieniec odzyska� r�wnowag� kilkoma tanecznymi podskokami i wystrzeli� nagle podst�pnym sztychem. Drakkainen przekr�ci� barki i obrotem zszed� z linii ataku, po czym nadal trzymaj�c miecz wzd�u� ramienia, si�gn�� pod pach� ch�opaka w stron� jego szyi.</p><p>M�ody ksi��� run�� na plecy z ogromnym impetem, tarcza pojecha�a z �oskotem a� pod st�. Stoj�cy w pobli�u odskoczyli na boki.</p><p>Drakkainen poczeka�, a� Grismalfi znajdzie tarcz� i trafi trz�s�c� si� z w�ciek�o�ci d�oni� w imaki, a� odzyska he�m, kt�ry pokozio�kowa� przez ca�� hall�.</p><p>Nast�pny atak by� jeszcze szybszy, zawiera� w sobie kilka fint, jedna po drugiej, a wreszcie zosta� wyprowadzony po pochylonej tarczy, czemu towarzyszy� dziki wyskok.</p><p>Tym razem Grismalfi przewr�ci� �aw� i przesun�� st�, tarcza uwi�z�a na chwil� pod barkiem, blokuj�c mu r�k�.</p><p>� �Jakiekolwiek by by�y okoliczno�ci, zachowaj dostojno��. Dostojno�� to przygotowa� si� do walki ch�odno, lecz poprawnie, nie daj�c si� wyprowadzi� z r�wnowagi ruchami przeciwnika. Pozorna �agodno�� dostojno�ci skrywa tysi�ce mo�liwo�ci. Tylu� zmianom mo�e przeciwstawi� si� si�a. A zatem, dostojno�� i si�a to jedno� � wyrecytowa� mu Drakkainen, staj�c na swoim miejscu po�rodku sali.</p><p>Po trzech kolejnych atakach m�ody ksi��� s�ania� si� na nogach ze zm�czenia, poobijany upadkami i pokaleczony brzegiem w�asnej tarczy.</p><p>D�ga�, ci�� i r�ba�, ale przeciwnika nigdy nie by�o w miejscu, kt�re przecina� miecz. W�drowiec by� jak obracaj�ca si� kula, jak mg�a. Jednak sam ani na chwil� nie ukaza� ostrza, ca�y czas schowanego wzd�u� prawej r�ki. Wystarcza� mu szybki chwyt czterech palc�w d�oni, kt�ry wykr�ca� ch�opakowi nadgarstek, ciskaj�c go o ziemi�, skr�t bark�w, krok, uniesienie r�ki. Niedba�e, leniwe gesty, jakby op�dza� si� od owada.</p><p>� �Kawa�ek kory drwi sobie ze sztormu, a wierzba z huraganu� � poradzi� mu Drakkainen, chocia� wcale nie by�o mu do �miechu. Ch�opak by� naprawd� szybki i niebezpieczny, a Vuka nie nauczono, jak toczy� bezkrwawe, przyjacielskie pojedynki. Co chwil� musia� koncentrowa� ca�� uwag�, �eby nie post�pi� zgodnie z odruchem wbitym w m�zg i mi�nie, ka��cym przeci�� ods�oni�t� nagle t�tnic�, przer�ba� podstaw� czaszki, kiedy widzia� ty� g�owy przeciwnika, przeszy� jednym szybkim sztychem gard�o i �r�dm�zgowie, rozp�ata� brzuch, kiedy przeciwnik przelatywa� obok, wybity w�asnym impetem. Co par� sekund nast�powa�o kilka takich moment�w, gdy jedynie wysi�ek hamuj�cy na wp� bezwiedny ruch r�ki dzieli� Grismalfiego od �mierci.</p><p>Tamten nie mia� o tym poj�cia. My�la� tylko o w�asnej w�ciek�o�ci i pora�ce, coraz bardziej poobijany, zm�czony i upokorzony. By� coraz mniej sprawny i coraz bardziej niebezpieczny.</p><p>Zw�aszcza dla siebie.</p><p>Wystarczy, pomy�la� Drakkainen i jednym ruchem str�ci� ksi�ciu he�m z g�owy, po czym dziobn�� go nad uchem g�owic� miecza.</p><p>Grismalfi zatoczy� si�, chwyci� za kraw�d� sto�u i zwali� si� twarz� w rozdeptane trociny. Poruszy� lekko jedn� nog� i znieruchomia�.</p><p>Drakkainen odszed� do k�ta w nag�ej ciszy i schowa� miecz do pochwy.</p><p>� �yje � o�wiadczy�, patrz�c Grismie w oczy. � Rano trzeba mu da� wody i zrobi� ok�ad na g�ow�.</p><p>Si�gn�� przez st� i uj�� pojemnik z radiolari�.</p><p>� To jest moje � oznajmi�. � I tak ju� zostanie.</p><subtitle>***</subtitle><p>�a�nia, w kt�rej mam spa�, to kamienna przybud�wka. Szopka trzy na trzy, dostawiona do jednego z budynk�w. Jest w niej murowane z wielkich g�az�w palenisko, wylepiona skamienia�� glin� pod�oga i drewniany podest. Na belkach pod sufitem susz� si� jakie� zio�a, dym snuje si� leniwie przez otwory w szczycie dachu. Czuj� ulg� i z�o��.</p><p>Nie radz� sobie. Nie umiem si� z nimi dogada�. Niczego si� nie dowiedzia�em, niczego nie rozumiem, da�em sobie podprowadzi� radiolari� i pozwoli�em wkr�ci� si� w b�jk�. Brawo, Drakkainen.</p><p>Nie musz� za to le�e� pokotem razem z innymi wojami w wielkiej, cuchn�cej halli, w�r�d smrodu niemytych cia�. W kosmatym p�mroku, gdzie co chwil� kto� chrapie, st�ka, drapie si� albo puszcza wiatry.</p><p>Siedz� na swoim siodle, pykaj�c fajk�, i patrz� na �arz�ce si� polana w palenisku.</p><p>Nie wiem nawet, czy to go�cinno��, przywilej, czy objaw nieufno�ci.</p><p>Noc jest czarna, na zewn�trz wci�� si�pi deszcz. S�ycha� tylko kaszel stoj�cych na pode�cie wartownik�w. To, co si� tu dzieje, to co� w rodzaju podwy�szonej gotowo�ci bojowej. Zazwyczaj chyba nie �pi� w sali. Nawet rycerstwo Grismy ma jakie� kobiety, dzieci, domy albo kwatery. Teraz jednak jest inaczej. Teraz jest czas zimnej mg�y, cokolwiek to znaczy. Kobiety i dzieci �pi� w osobnej komorze, r�wnie� z broni� pod r�k�, jedne na drugich. Woje, po zako�czeniu pijatyki, drzemi� na sto�ach i pod�odze halli, broni�c dost�pu do ich sypialni. Ostatnia linia obrony. Przytuleni do siebie nawzajem jak kr�liki. Nawet za potrzeb� wychodz� chy�kiem i jako� trwo�nie tu� za pr�g. Przed bram� grodziska pewnie nie wyszliby noc� za �adne skarby.</p><p>Wystukuj� fajk� o kamienie paleniska, przeci�gam si� i wychodz� na zewn�trz, zak�adaj�c kaptur p�ko�uszka. W �wietle rozedrganych p�omieni lamp, stoj�cych pod dachem na pode�cie bramy, krople deszczu przypominaj� l�ni�ce jak rt�� kreski.</p><p>Nas�uchuj�. Dobiega mnie tylko szczekanie ps�w, kroki wartownika punktowane stukni�ciami drzewca, syk olejowych knot�w, skrzypienie pas�w, szcz�k metalu i szum deszczu. Nic wi�cej.</p><p>Stoj� przez chwil�, czekaj�c, a� wartownik mnie zauwa�y. Boi si� oderwa� wzrok od ciemno�ci za cz�stoko�em, zerka tylko przez rami�. Wchodz� po o�lizg�ych, drewnianych szczeblach, staraj�c si� narobi� jak najwi�cej ha�asu. Wszyscy tu s� jacy� nerwowi.</p><p>� Ty jeste� ten obcy, co samotnie w�druje? Ten, kt�ry zabi� Obudzonego? � pyta woj, wskazuj�c ruchem g�owy stercz�c� nad bram� w��czni� z nadzian� �ap�.</p><p>� To ja. Chcia�em zobaczy� zimn� mg��.</p><p>� Nic nie wida�. Nigdy nic nie wida�, a� jest za p�no.</p><p>� Widzia�e� kiedy� Obudzonego?</p><p>Kr�ci g�ow�.</p><p>� Nie wiem. Co� widzia�em. Ruch, mg��. Czasem tylko oczy si� �wiec�. Raz widzia�em, jak cz�owiek si� nagle zapali�. Ale zazwyczaj tylko znajduje si� trupy. B�dziesz szed� dalej?</p><p>� Taki los.</p><p>� M�wi�, �e� szalony. Ale mnie si� widzi, �e jak st�d p�jdziesz, to d�u�ej po�yjesz ni� my wszyscy.</p><p>� Wi�c czemu nie odejdziecie?</p><p>� Jak ze swojej ziemi i��? Jednemu �atwiej. A ca�ym klanem? Cha�up przecie� ani ziemi nie zabierzemy. Jak styrsman powie, to p�jdziemy. Nie powie, zostaniemy. Od wojny bog�w nie uciekniesz. Wsz�dzie tak jest. Trzeba dziwne dzieci wynosi� i nie kra�� pie�ni bog�w. I pilnowa� obyczaju. Zawsze jako� by�o, to i teraz z�e minie. Daleko tak idziesz?</p><p>� Szukam szalonych obcych o rybich oczach. Podobno jeden tu by�. M�wili mi, �e Pie�niarz.</p><p>� By� taki. Dawno, ale by�. Wysoki taki, z czarn� grzyw� i blady jak ryba. Z miesi�c posiedzia� i jednej nocy znikn��. Oczy mia� straszne, a� s�abo si� robi�o. Taki brzydki, a baby za nim lata�y. A podobno Grisma chcia� go zabi�, tylko si� ba�. Dobrze m�wi�, �e to by� Pie�niarz. Zaraz jak znikn��, to przysz�a mg�a i o�miu m��w zgin�o. A m�wi�, �e mg�a idzie za Pie�niarzami. �eby pie�ni odebra� i odda� bogom. Powiadaj�, �e nie ma nic gorszego ni� Pie�niarz, bo jego pie�ni czyni�, ale za to sprowadzaj� z�y los. Ze wszystkim innym cz�owiek sobie poradzi. Na �elazo jest ostrze, na trucizn� i chorob� � zio�a i uroki, nawet na bab� znajdzie si� spos�b. Tylko na pie�ni bog�w cz�owiek nic nie poradzi. A najgorzej, jak przez to jaki� b�g si� o tobie dowie. Po co go szukasz?</p><p>� Taki los � odpowiadam wymijaj�co. � Jest co� komu� winien. Nie tu jego miejsce. Musz� go st�d zabra�. M�j kr�l chce go widzie�. � Cztery g�upie wyja�nienia s� lepsze ni� jedno dobre. Wida� wystarczy, bo wartownik kiwa g�ow� i milknie.</p><p>Koncentruj� si� i aktywuj� cyfrala.</p><subtitle>***</subtitle><p>We wzmocnionym �wietle te� niewiele widzia�. Ta sama por�ba, te same krzaki, wij�ca si� w�r�d ska� rzeka i mroczny las na horyzoncie. Skoncentrowa� si� na temperaturze i wtedy zobaczy� zimn� mg��.</p><p>Rzeczywi�cie by�a zimna � o dobre dziesi�� stopni ni�sza ni� temperatura otoczenia. Sam efekt mg�y wynika� z kondensacji, ale wok� grodu utrzymywa� si� faluj�cy pier�cie� lodowatego powietrza. Jeszcze dalej by�o wida� snuj�ce si� pasma, si�gaj�ce lasu niczym macki.</p><p>Drakkainen opar� si� o balustrad� i spojrza� uwa�niej. Mg�a, kt�r� widzia� jako sinob��kitny opar, by�a ca�y czas w ruchu. Na przemian g�stnia�a i rzed�a, k��bi�a si� niewyra�nymi kszta�tami, wydawa�o si�, �e pojawiaj� si� w niej sylwetki ludzi i zwierz�t, i jeszcze jakie� nieokre�lone kszta�ty, troch� jak ga��zie albo wij�ce si� macki, albo k��bowiska w�y. Wszystko to pozostawa�o w nieustannym ruchu, zmienia�o si� z jednego w drugie. Mg�a g�stnia�a gdzieniegdzie w plamy otoczone intensywnym b��kitem, kt�re jakby wysysa�y ciep�o z otoczenia. Trwa�o to chwil�, po czym ob�ok rozchodzi� si� i wydawa�o si�, �e stoi tam pokraczna, p�ludzka sylwetka. Zobaczy� co�, co przypomina�o garbatego m�czyzn� o karykaturalnie zniekszta�conych rysach, z poszczerbionymi toporami zamiast d�oni i nitowan� czaszk� poro�ni�t� kolcami, na kt�re nadziane by�y ludzkie uszy. Jego nos i podbr�dek przypomina�y pokr�cone korzenie i splata�y si� ze sob�, tylko oczy by�y zupe�nie okr�g�e i rybie. Sk�ra stwora wygl�da�a jak wypolerowana, zardzewia�a blacha.</p><p>Im d�u�ej patrzy�, tym wi�cej dostrzega� straszyde� jak w jakiej� �amig��wce. Wydawa�o si�, �e sylwetki podchodz� do grodu i patrz�, stoj�c kr�giem jakie� dwadzie�cia metr�w przed bram�. Wszystkie natr�tnie przypomina�y postaci z obraz�w Boscha. Te same karykaturalne rysy, taki sam sadystyczny surrealizm, tylko �e nie mia�y sta�ego kszta�tu. Ca�y czas ros�y, zmienia�y si�, pulsowa�y. Na jego oczach kr�py, �abiog�owy stw�r wyci�gn�� si� nagle, wyprostowa� chude nogi, po czym za�ama� wyd�u�ony tu��w, z�o�y� pod nim kolczaste ko�czyny i uni�s� tr�jk�tn� g�ow� z twarz� Deirdre, Deirdre Mulligan z Derry, o wielkich, rozwartych, w�owych oczach i z wij�c� si� grzyw� jak k��bowisko roz�arzonych drut�w. Zobaczy� par� piersi k�api�cych wyszczerzonymi z�bami i wzdrygn�� si�.</p><p>To jest jak narkotyczny odjazd, pomy�la�. Ta cholerna mg�a jest halucynogenna.</p><p>Stwory widzia� tylko w podczerwieni. Nic nie robi�y. Po prostu sta�y i patrzy�y.</p><p>Patrzy�y na �ap� powieszon� nad bram�.</p><p>Drakkainen potrz�sn�� g�ow� i spojrza� normalnie, bez rozk�adu temperatur, tylko przy wzmocnionym �wietle.</p><p>� Widzisz co�? � zapyta� stra�nik.</p><p>� Mg��. � By�a to prawda.</p><p>Znowu widzia� jedynie mg��.</p><empty-line/><p>Obudzi� si� nagle, pogr��ony w ciemno�ci �a�ni i dusznym zapachu wygas�ego paleniska. Obudzi� si� i nas�uchiwa�. Nie usiad�, tylko uchyli� powieki i powoli przesun�� d�o�, by namaca� r�koje�� miecza. �a�nia nie mia�a okna, a �wiat�o wpadaj�ce przez dymniki by�o zbyt s�abe, nawet po wzmocnieniu. Spojrza� na rozk�ad temperatur, ale i tak czu�, �e budka jest pusta. To by�o co� na zewn�trz.</p><p>Odwin�� koc p�ynnym, bezszelestnym ruchem i ze�lizgn�� si� z podestu, na kt�rym roz�o�y� pos�anie.</p><p>Na zewn�trz cicho, uspokajaj�co szumia� deszcz. Odzywa�y si� powolne kroki ci�kich but�w stra�nika. Stukn�o drzewce. Nap�yn�� delikatny odg�os towarzysz�cy rozcieraniu mokrych, zmarzni�tych d�oni. Gdzie� blisko wy�owi� cichutki oddech: przez nos, powolny, ale przecie� ka�dy oddech to d�wi�k. Lekki szelest ubrania. Mla�ni�cie b�ota.</p><p>Poczu� mrowienie d�oni. Hiperadrenalina. Skoncentrowa� si�, wyhamowa� nadej�cie przyspieszenia. Proces mo�na by�o zatrzyma�, ale wymaga�o to kilku sekund. Ostatnie, czego potrzebowa� w tej chwili, to trzepota� si� po tej �a�ni jak nietoperz w klatce, gruchoc�c wszystko wok�.</p><p>�Twoj� jedyn� broni� jest m�zg � m�wi� Levisson. � Nie mi�nie, nie miecz, ale m�zg. To nie b�dzie tak jak na filmach. Wiele razy zostaniesz osaczony albo zaskoczony. Stracisz bro� albo nie zd��ysz jej doby�. Poznasz smak paniki, pora�ki, zm�czenia walk�. Pami�taj, gin� g��wnie ci, kt�rzy przestali my�le�. Poddali si�. Opu�cili r�ce. Nigdy nie przestawaj planowa�. Nawet na sekund�. Wszystko jest broni�. Krzyk, omdlenie, wezwanie pomocy, �y�ka albo kawa�ek szmaty. Ka�de przetrwanie to zwyci�stwo improwizacji�.</p><p>Spokojnym ruchem wyci�gn�� miecz z pochwy i spojrza� na tr�jk�tny wylot jednego z dymnik�w. Po prostu niezabudowan� przestrze� pod szczytem dachu, troch� za ma��, �eby zmie�ci� si� tam cz�owiek. Na zewn�trz rozleg�o si� pla�ni�cie b�ota. Kto� tam wdepn�� w ka�u��.</p><p>Rozejrza� si� jeszcze raz. Zgaszona lampa. Stos sprz�tu w k�cie. Podest z rozw��czonym pos�aniem. Kamienne palenisko. Wszystko mo�e by� broni�.</p><p>W szczelinie drzwi pojawi�o si� w�skie ostrze no�a i zacz�o unosi� obrotowy, drewniany rygiel. Leciutko. Tylko tak, �eby wysun�� si� z haka, ale nie wywr�ci� w drug� stron�. Potem wystarczy�o lekko naprze� na drzwi. Zawiasy ze sk�rzanych pas�w nie powinny zaskrzypie�.</p><p>Intruz w�lizgn�� si� do �rodka, zamykaj�c drzwi za sob�. A potem bezg�o�nie podkrad� si� do podestu, na kt�rym spoczywa� skulony kszta�t przykryty kocem. W �a�ni by�o kompletnie ciemno, wi�c przybysz nie m�g� zobaczy� Drakkainena stoj�cego nad drzwiami na o�cie�nicy, przylepionego do �ciany. Vuko natomiast widzia� zupe�nie wystarczaj�co. Wsadzi� ostrze miecza t�p� stron� do ust i, wyci�gn�wszy przed siebie d�onie, run�� p�asko na twarz. Wszystko odby�o si� w ciszy.</p><p>Drakkainen trafi� d�o�mi na belk� stropow�, wyrzuci� cia�o do przodu, l�duj�c na klepisku, po czym jednym ruchem si�gn�� pod pach� intruza, chwytaj�c go za gard�o, i zaciskaj�c mu t�tnice po bokach tchawicy, uj�� miecz. Podbi� kolanem nogi napastnika, przewracaj�c go na siebie. Odwr�cone w d� ostrze opar�o si� o t�tnic� szyjn�. Teraz wystarczy� jeden ruch.</p><p>Kr�tki.</p><p>Ale ostrze si� nie poruszy�o.</p><p>� Teraz ci� puszcz� � tchn�� Drakkainen delikatnym szeptem. � Ale je�eli spr�bujesz krzykn��, je�li poczuj�, �e tw�j brzuch si� napina, przetn� ci lini� oddechu. Nie zd��ysz nawet kwikn��... moja pani.</p><p>Pu�ci� j�.</p><p>Kr�lowa kaszla�a chwil� i rozciera�a gard�o, kl�cz�c obok niego ze zwieszon� g�ow�.</p><p>Podni�s� n�, kt�ry upu�ci�a. W�ski, niezbyt d�ugi. Szyd�o. Przebije prawie ka�de ubranie i si�gnie g��boko, ale nie zostawi wiele �lad�w. Narz�dzie skrytob�jcy.</p><p>Pr�bowa�a co� powiedzie�, znowu si� zakrztusi�a. Zaczerpn�� kubek w cebrze z wod� i poda� jej.</p><p>� M�wi�, �e przyjdziesz. M�wi�, �e za nim b�d� szli inni. Od razu ci� pozna�am. Nie masz �wi�tych oczu jak on, ale jeste� podobny. Wysoki, o dziwnej twarzy. Wiedzia�am, �e te� jeste� synem bog�w. On tak samo siedzia� i patrzy�. Tak, jakby widzia� wszystko na wylot. Czeka�am, a� przyjdziesz. I przyszed�e�. Przynosz�c r�k� mojego syna.</p><p>Drakkainen zdr�twia�.</p><p>Nale�a�o zada� teraz jedno z miliona pyta�, kt�re przysz�y mu do g�owy, ale nie wiedzia� kt�re.</p><p>Szarpn�a zapink� i otulaj�ce j� futro spad�o na ziemi�. Kr�lowa podgarn�a kiecki i po�o�y�a si� na wznak z brzegu podestu, rozk�adaj�c szeroko nogi. Wyci�gn�a do niego ramiona.</p><p>� We� mnie.</p><p>� Chcia�a� mnie zabi�.</p><p>� Odk�d odszed�, co dziewi�� miesi�cy rodz� dziecko, chocia� nie chodz� brzemienna. Boj� si�. Stara ka�e wynosi� je w tajemnicy. Do lasu. W zimn� mg��, �eby umar�y. Ale one wracaj�. Id� do swojego ojca. Pewnego dnia pomszcz� mnie i zabior� ze sob�. Nale�� do niego. Nie chc�, �eby to si� sko�czy�o. We� mnie, chc� rodzi� wi�cej dzieci zimnej mg�y. Pewnego dnia stara mnie zabije. Tyle lat udawa�a Wiedz�c�, dopiero on jej pokaza�, czym jest naprawd�.</p><p>Co ten van Dyken tu narozrabia�? � pomy�la� rozpaczliwie Drakkainen. Pi�kna sytuacja. By� ciekaw, czy wielu ludzi w historii, znajduj�cych si� w analogicznej sytuacji, zd��y�o krzykn�� przed �mierci�: �Kr�lu, to nie jest to, co my�lisz!�.</p><p>� Musisz mi odp�aci�. Oddaj mi dziecko za to, kt�re zabi�e�.</p><p>� Mia�a� dziecko z van Dykenem?</p><p>� Z kim?</p><p>� Pie�niarzem o rybich oczach. Czy to on kaza� ci mnie zabi�?</p><p>� Mia�am z nim wiele dzieci. I dalej b�d� mia�a. Z nim i z tob�. A nazywa� si� Aaken.</p><p>Aaken. Hieronimus van Aken, zwany Bosch.</p><p>I dzieci zimnej mg�y. Rodzone bez ci��y i wynoszone do lasu.</p><p>Jasne.</p><p>Ciemno�� �a�ni maskowa�a te wszystkie odpychaj�ce, drobne r�nice. W�skie skrzyde�ka nosa. Wype�nione czerni� wole oczy. W�osy rosn�ce na karku i u szczytu plec�w, jak ko�ska grzywa. Wyd�u�one uszy. I inne szczeg�y, kt�re sprawia�y, �e wydawa�a si� nieludzka. W ciemno�ciach by�a po prostu jak kobieta. Mia�a zimne d�onie i mokre stopy.</p><p>Pachnia�a troch� ko�skim potem, troch� pi�mem i skis�ym mlekiem. Obco. Nieludzko.</p><p>M�g�by j� wzi��.</p><p>U�wiadomi� sobie, �e m�g�by j� r�wnie� zabi�, gdyby mia� taki kaprys.</p><p>M�g�by zrobi� w�a�ciwie wszystko, co przysz�oby mu do g�owy. Zabi� Grism� i rz�dzi� zamiast niego. Panowa� nad t�umem zwariowanych, zawszonych, na�panych halucynogennym oparem dzikus�w. Albo pozabija� ich wszystkich i i�� dalej. Nie mia� nad sob� prawa ani religii, ani niczego. By� tu sam. M�g� robi� wszystko albo nic. Obie mo�liwo�ci by�y r�wnie nudne i do niczego nie prowadzi�y. �wiat nihilizmu.</p><p>Spojrza� w jej szeroko rozwarte, wole oczy, rozchylone usta pe�ne drobnych z�b�w.</p><p>Kr�lowa...</p><p>Zachcia�o mu si� �mia�.</p><p>To nieprofesjonalne.</p><p>� Chod�... � st�kn�a.</p><p>Na dworze rozleg� si� nagle jaki� ha�as. Trzaskanie drzwi, tupot wielu n�g, wrzaski, co� przewr�ci�o si� z �omotem, psy eksplodowa�y zaciek�ym ujadaniem.</p><p>Odskoczyli od siebie. Drakkainen porwa� spodnie, wskoczy� w buty, owijaj�c cholewki byle jak rzemieniami, wbi� na g�ow� he�m i, z jednym karwaszem trzymanym w z�bach, spojrza� na kr�low�, skulon� na pode�cie, patrz�c� na niego wilgotnymi oczami jak przestraszony szczurek.</p><p>Za drzwiami zabrzmia� w�ciek�y, zawodz�cy ryk. Przeci�g�y, wywo�uj�cy ciarki na plecach. Taki sam, jaki wyda� z siebie ksi��� podczas pojedynku.</p><p>� Szalony krzyk... � wyszepta�a. A potem jej z�by ods�oni�y si� w ob��ka�czym u�miechu. � Id� moje dzieci! Przywo�a�e� je! Nadchodzi zimna mg�a!</p><p>Drakkainen spojrza� na ni� ci�ko, nadal trzymaj�c blach� karwasza w z�bach, i szarpn�� drzwi.</p><p>Na majdanie panowa� kompletny chaos. Mo�na by�o zobaczy� woj�w w he�mach, ale bez gaci albo kompletnie ubranych, za to bez broni. Ludzie biegali we wszystkie strony bez �adu i sk�adu, wpadaj�c na siebie. Zapalono pochodnie w kaga�cach wzd�u� cz�stoko�u i teraz majdan zalany by� migotliwym �wiat�em jak od po�aru. Mokre pochodnie sypa�y iskry i kopci�y, kto� przewr�ci� si� o beczk�, kto� wrzeszcza� jakie� komendy, ale nikt go nie s�ucha�. Nad tym wszystkim wznosi�o si� ponure buczenie rogu.</p><p>Drakkainen znalaz� niewybrukowany kawa�ek dziedzi�ca i wbi� miecz w ziemi�, po czym wsun�� palce w otwory sk�rzanej mitenki umocowanej do karwasza.</p><p>� Co za burdel... � wymamrota� niewyra�nie po chorwacku, zaci�gaj�c z�bami paski. Klepn�� d�oni� w blachy, wyj�� miecz i schowa� go pod pach�. � W �rodku nocy... A mia�em akurat rozbieran� randk�... Z kr�low�, <emphasis>piczku materi</emphasis>...</p><p>Kto� wybieg� zza niego. Vuko trzasn�� go p�ask� d�oni� w pier�, zgarn�� w gar�� jego kolczug� i przyci�gn�� do siebie.</p><p>� Co si� dzieje?! Gdzie lecisz?!</p><p>� Obudzeni... � wybe�kota� tamten, zion�c zapachem przetrawionego piwa. � Obudzeni...</p><p>� Wszyscy tu ju� s� obudzeni, barania g�owo! � warkn�� Drakkainen. Pchn�� tamtego na �cian� �a�ni i ruszy� do bramy.</p><p>Dziki, bojowy wrzask rozbrzmia� ponownie, mro��c krew w �y�ach. Woje zatrzymali si� i ucichli na chwil�.</p><p>Ksi��� sta� w deszczu z mieczem i tarcz� w r�ku. P�nagi, tylko w futrzanych butach i spodniach. Drakkainen nie pozna� go w pierwszej chwili, bo Grismalfi wymalowa� sobie na twarzy i piersi czarne, szerokie zygzaki. Sta� teraz i wydawa� z siebie ten upiorny wrzask, od kt�rego dzwoni�o w uszach. Odpowiedzieli mu ch�rem jak stado szakali.</p><p>Chyba troch� za mocno go paln��em, pomy�la� Drakkainen z trosk�.</p><p>� Grismalfi, nie! � wrzasn�a piskliwie jaka� dziewczyna i zanios�a si� rozdzieraj�cym p�aczem.</p><p>� Stan� na zgliszczach, ostatni �ywy � krzykn�� ksi���. � Nie cofn� si� ani nie zap�acz�! Niech p�acze �wiat, niech cofn� si� wrogowie. Niech stan� za mn� umarli. Niech pami�taj� ci, co zostan�. Obud�cie boga opowie�ci� o ostatnim �ywym! Zap�acz, Hindzie, nad tym, kt�ry si� nie cofn��! Oto nadchodz�! Ten, kt�ry zast�pi drog�! Nie przejdziecie!</p><p>To jaki� obrz�d, pomy�la� Drakkainen. Pozostali rozst�pili si�, daj�c Grismalfiemu przej�cie. Stra�nicy mocowali si� z zasuw� ma�ych drzwi na �rodku wr�t. Naje�onych od zewn�trz �elaznymi kolcami, drewnianych drzwiczek wielko�ci cz�owieka. Uchylili je lekko, Grismalfi przecisn�� si� przez szczelin� i wsi�k� w mrok.</p><p>St�oczyli si� na pode�cie wie�y bramnej, �eby popatrze�, jak bohaterski syn w�adcy b�dzie zmywa� ha�b� wieczornej kl�ski. Przy kolacji �miali si� z niego, a teraz maj� �zy w oczach, kiedy po�wi�ca si� w ostatecznym m�stwie. B�dzie tam sta� i odp�dza� narkotyczne widziad�a, wymachuj�c swoim prostym mieczem. B�dzie d�ga� mg�� i rozp�dza� opar.</p><p>Bohater.</p><p>W�drowiec przecisn�� si� przez zbit� l�kliwie grupk� woj�w na schodkach i wyszed� na pok�ad z mokrych �erdzi nad bram�.</p><p>Nic nie by�o wida�. Nawet mg�y.</p><p>Tylko Grismalfiego stoj�cego w ciemno�ci, z cia�em pomalowanym w czarne zygzaki, krzesz�cego p�ki iskier ostrzem o brzeg tarczy.</p><p>� Tam nic nie ma � powiedzia� g�o�no Drakkainen. � Nie ma potwor�w. To tylko widziad�a. Mg�a jest truj�ca.</p><p>Spalony Gniew, stoj�cy obok, chwyci� go za rami� i, milcz�c, wskaza� le��cego na pode�cie bezg�owego trupa stra�nika. Tego samego, z kt�rym Drakkainen rozmawia� przed kilkoma godzinami. Nad bram� stercza�a po�owa rze�bionej w��czni, ale �apy potwora nie by�o.</p><p>Vuko otworzy� usta, jednak nic nie powiedzia�.</p><p>Najpierw pojawi�o si� przera�one stadko jeleni. Samiec, samica i cztery m�ode. Wybieg�y z lasu i pu�ci�y si� w stron� fortu, ignoruj�c zupe�nie Grismalfiego, jakby ich nie interesowa�.</p><p>Mg�a zatopi�a nagle drzewa i zala�a polan� jak fala powodziowa. Ogarn�a uciekaj�ce zwierz�ta i, zanim znik�y, Drakkainen zobaczy� z os�upieniem, �e p�dz�cy na przedzie rogacz rozpada si� nagle w biegu na idealnie kwadratowe po�cie, jakby przebieg� przez siatk� wi�zek lasera. Potrz�sn�� g�ow�.</p><p>� Tam nic nie ma � powt�rzy�.</p><p>A potem przypomnia� sobie stwora, kt�rego zar�ba�. Mg�a czy nie, tamto stworzenie by�o realne i piekielnie niebezpieczne. Zadrapania na sk�rze wci�� piek�y go jak uk�szenia mr�wek.</p><p>Zrobi�o si� zimno. Vuko spojrza� przez filtr termiczny i zobaczy�, jak przed stoj�cym z wyci�gni�tym mieczem Grismalfim g�stnieje s�up mg�y, jak majaczy w nim co� krzywonogiego, wielkiego i cz�ekokszta�tnego niczym rozw�cieczony goryl g�rski.</p><p>Kto� wrzasn��. W zwyk�ym widzeniu stw�r by� zg�stnia�� ciemno�ci�. Kosmatym mrokiem, w kt�rym l�ni�y tylko rozjarzone czerwieni� oczy i palisada pot�nych z�b�w.</p><p>� Tam nic nie ma � powiedzia� Drakkainen po raz trzeci. � To tylko widziad�o. Patrzcie, to przeleci na wylot.</p><p>Wyrwa� pochodni� z kaga�ca i cisn�� prosto w potwora. Hucz�cy p�omieniami pocisk przekozio�kowa� i odbi� si� od piersi stwora, sypi�c iskrami. Stworzenie przysiad�o nieco i wyda�o z siebie grzmi�cy, infrad�wi�kowy ryk niemal na granicy s�yszalno�ci, od kt�rego dr�a�o powietrze.</p><p>Drakkainen zakl��, wyrzuci� miecz za blanki i przeskoczy� barier�, staraj�c si� nie poharata� o zaostrzone ko�ce pali.</p><p>Przyspieszenie spad�o na niego jak zas�ona, zmieniaj�c lot w senne szybowanie jak opadanie na spadochronie. Ustawi� nogi, napi�� mi�nie, podwin�� j�zyk i zacisn�� z�by. Z podestu do ziemi nie by�o wi�cej ni� cztery i p� metra. Pami�ta�, �e na wprost bramy nie by�o �adnych pali.</p><p>Ziemia nap�yn�a mu na spotkanie. Zamortyzowa� upadek przewrotem przez bark i wyrwa� sw�j miecz z ziemi.</p><p>Uni�s� or� z boku g�owy, patrz�c przez sun�ce ku ziemi krople deszczu, ka�da l�ni�a w blasku pochodni jak diament. W wyhamowanym �wiecie hiperadrenaliny mg�a wydawa�a si� sztywna jak zas�ona. Krzyk Grismalfiego zmieni� si� w zawodzenie wieloryba.</p><p>Stw�r zmaterializowa� si� nagle i ruszy� do przodu jak kosmata g�ra. Przypomina� nied�wiedzia jaskiniowego, kt�rego mama zapomnia�a si� z Yeti. S�kata �apa z hakowatymi szponami �mign�a mu obok g�owy, dr�c zg�stnia�e powietrze jak odrzutowiec. Unikn�� jej p�obrotem, zanurkowa� przewrotem mi�dzy nogami potwora i, powstawszy po drugiej stronie, ci�� dwukrotnie tam, gdzie powinny by� �ci�gna.</p><p>Ryk b�lu brzmia� nisko, wibruj�co, a� dr�a�a przepona. Stw�r odwr�ci� si�, grzmotn�� po gorylemu obiema olbrzymimi pi�ciami, wzbijaj�c fontanny b�otnistej wody, ale Drakkainena ju� tam nie by�o. Mokra r�koje�� doskonale trzyma�a si� d�oni, a klinga by�a ostra jak brzytwa. Wiwat zak�ady Nordland, producent najlepszych mieczy we wszech�wiecie.</p><p>To tylko zwierz�, pomy�la� Vuko. Du�e, ale tylko zwierz�.</p><p>Ogromny �eb strzeli� do przodu, szcz�ki zatrzasn�y si� jak potrzask. W powietrzu poszybowa�y lepkie, ci�gn�ce si� jak nici krople �liny, owia� go ci�ki, niemal mineralny smr�d. Drakkainen uchyli� si� p�obrotem i ci�� jedn� r�k� odwr�conym ostrzem tu� pod pot�nymi szcz�kami. Po gardle.</p><p>Patrzy�, jak z szyi stwora wytryskuje pulsuj�cy strumie� czarnej krwi, jak rozpada si� na okr�g�e krople.</p><p>I wtedy oberwa�.</p><p>Dopiero kiedy upad� po d�ugim, idiotycznym locie, ci�gn�cym si� bez ko�ca w spowolnionym czasie, zrozumia�, �e jest niedobrze. B�l nap�yn�� gdzie� z kostki d�ug�, mdl�c� fal� i ju� zosta�.</p><p>Zlekcewa�y�e� to bydl�, skarci� si� w my�lach. Odpu�ci�e� sobie, pompatyczny durniu.</p><p>Pr�bowa� wsta�, ale upad� z powrotem na mokr� traw�. Zmieni� pozycj�, ale w tym momencie rozczapierzona �apa, czarna jak sk�rzana r�kawica, spad�a mu na pier�, przygwa�d�aj�c do ziemi.</p><p>G�upio tak, pomy�la� Drakkainen, szkoda.</p><p>�Gin� ci, kt�rzy przestaj� my�le� � m�wi� Levisson. Do miecza by�o za daleko. Wyci�gn�� d�o�, nie spuszczaj�c wzroku z paskudnego, p�askiego jak ludzka twarz, nied�wiedziowatego pyska. Z przeci�tej t�tnicy bucha� pulsuj�cy strumie�, ale cz�� posoki powoli, szybuj�cymi w nocnym powietrzu kroplami, wsi�ka�a w futro i kapa�a na twarz W�drowca.</p><p>Miecz le�a� za daleko.</p><p>Nie przestawaj my�le�.</p><p>Zarzuci� zdrow� nog� na przyciskaj�ce go do ziemi rami� i zrobi� potworowi d�wigni� na �okie�.</p><p>R�wnie dobrze m�g�by chcie� z�ama� filar mostu.</p><p>Czarne wargi unios�y si�, odklei�a si� od nich kropla lepkiej �liny, a Drakkainen niby urzeczony patrzy�, jak pojawiaj� si� k�y, a potem sto�kowaty, cz�ciowo wylinia�y �eb, wielki jak ceber, spada na niego, prosto na jego g�ow�.</p><p>Szcz�ki zatrzasn�y si�.</p><p>Na skorupie karwasza, kt�rym Drakkainen si� zas�oni�. Ochraniacz pod warstw� udaj�cego blach� tytanu mia� modyfikowany, siedemnastowarstwowy laminat. Szkielet o strukturze plastra miodu, wype�niony prasowanym arachnidem. Ciekawe, jakie to bydl� mia�o nacisk szcz�k.</p><p>Karwasz zatrzeszcza�. Lada chwila p�knie, a wtedy rami� Vuka po prostu rozbry�nie si� niczym pomidor.</p><p>Si�gn�� drug� r�k� i wetkn�� j� w ran� na szyi potwora, po czym namaca� tam w �rodku cokolwiek i szarpn��.</p><p>Stw�r wyprostowa� si� nagle i na chwil� uni�s� �ap� przygwa�d�aj�c� W�drowca do ziemi, wydaj�c z siebie grzmi�cy ryk. Nie porusza� si� specjalnie szybko. Mia�d��cy nacisk powoli ust�pi�, �apa podjecha�a w g�r�, a w tym czasie Drakkainen zd��y� poderwa� zdrow� nog�, odepchn�� si� od tu�owia bestii i pojecha� plecami po mokrej trawie, rozcinaj�c sobie sk�r� o jaki� korze�.</p><p>Miecz le�a� w trawie, nietkni�ty.</p><p>Rozmin�li si� w ataku. W zwolnionym tempie wydawa�o mu si�, �e potw�r cz�apie jak baw� krok za krokiem, wyrywaj�c strz�py darni i rozbryzguj�c b�oto. Sam wykr�ci� ci�ki, zezowaty unik, skacz�c na jednej nodze i ci�� poziomo przez brzuch.</p><p>Potw�r wali� si� do przodu sennie, powoli jak wysadzony budynek, uderzy� o ziemi� z �omotem, od kt�rego wszystko zadr�a�o. Mi�nie i futro zafalowa�y od wstrz�su, w g�r� wylecia�y bryzgi mokrej ziemi i kozio�kuj�ce patyki.</p><p>A potem krople pomkn�y normalnie, wr�ci� szum deszczu i wrzaski woj�w stoj�cych na pode�cie.</p><p>Tr�ci� �eb potwora czubkiem buta, doskonale wiedz�c, �e to idiotyzm, ale nic si� nie sta�o. Zwierz� jak zwierz�. �aden tam Obudzony.</p><p>� Ale� ty brzydki � mrukn�� Drakkainen. � Chyba niepodobny do taty.</p><p>Przez chwil� siedzia�, dysz�c ci�ko.</p><p>Nied�ugo.</p><p>Grismalfi sta� samotnie przed bram� z wyci�gni�tym mieczem, jako� �a�o�nie i bezradnie.</p><p>Na pode�cie zapad�a martwa cisza. Straszna. Nawet psy umilk�y.</p><p>Przed ch�opakiem wyr�s� wysoki, chudy stw�r w czarnej, mokrej pelerynie z g�ow� wygl�daj�c� jak szczurza czaszka. Trzyma� co�, co przypomina�o jaki� instrument muzyczny podobny do masywnego fletu.</p><p>Bardzo ci�ko jest biec, ku�tykaj�c na jednej nodze, z obna�onym mieczem. Zw�aszcza po kilku minutach przyspieszenia.</p><p>Istota stoj�ca przed bram� unios�a piszcza�k� i wyda�a z niej d�wi�k, kt�ry brzmia� jak krzyk kobiety. Przera�aj�cy, pe�en udr�ki i strachu, tylko d�u�szy ni� mog� wyda� z siebie ludzkie p�uca.</p><p>Drakkainen bieg�.</p><p>W powietrzu unosi� si� upiorny lament, a Grismalfi sta� z uniesionym mieczem.</p><p>I starza� si�.</p><p>Starza� si� z trzaskiem. Z chrz�stem podobnym do odg�osu p�on�cej trawy. B��kitne w�osy blak�y i pokrywa�y si� srebrem siwizny, sk�ra marszczy�a si� g��bokimi bruzdami, miecz dygota� w coraz bardziej paj�czych palcach, na ko�cach kt�rych ros�y po�amane, ��tawe paznokcie, zwijaj�c si� w haki. Z p�otwartych ust wypada�y mu z�by, jeden po drugim, ci�gn�c nitki g�stej krwi i �liny.</p><p>Drakkainen bieg�. Unosz�c w powietrzu skr�con� nog�, ku�tykaj�c i podskakuj�c.</p><p>Nawet ubranie Grismalfiego si� starza�o. W jednej sekundzie pokry�o si� plamami, metalowe okucia poczernia�y, hafty straszy�y strz�pami zetla�ych nitek.</p><p>A nad tym wszystkim unosi�a si� nieko�cz�ca si� skarga jak krzyk torturowanej banshee.</p><p>Vuko dobieg� i zatrzyma� si� w pozycji kota, pozwalaj�c wywichni�tej nodze ledwo dotyka� ziemi.</p><p>Pod przyspieszeniem skarga by�a niskim, wibruj�cym buczeniem pe�nym infrad�wi�k�w.</p><p>Nie zd��y�.</p><p>Zanim klinga opad�a, przecinaj�c �piew upiornego grajka, ten urwa� nagle i zacz�� si� rozsypywa�.</p><p>To nie by� py�.</p><p>Grajek o g�owie w kszta�cie szczurzej czaszki rozpada� si� na �my. P�kate, o l�ni�cych metalicznie odw�okach i skrzyd�ach jak male�kie, czarne peleryny. Setki ma�ych owad�w odlatuj�cych w noc.</p><p>Miecz przeci�� pustk�.</p><p>Grismalfi le�a� nieruchomo na ziemi, z wyblak�ymi, czarnymi oczami patrz�cymi w deszczowe niebo. Nie mruga� mimo drobnych kropli deszczu pr�sz�cych mu prosto w �renice.</p><p>By� bardzo lekki jak pusta skorupa. Przypomina� zrzucon� wylink� w�a, ale rys�w twarzy nie by�oby �atwo rozpozna�. Wygl�da� jak mumia.</p><p>Mg�a si� rozwia�a. Pozosta� tylko deszcz.</p><p>Vuko uderzy� czo�em he�mu w t� cz�� bramy, na kt�rej nie by�o kolc�w, i us�ysza� w �rodku zgrzyt rygli.</p><p>Rozst�pili si� w milczeniu, kiedy szed�, ku�tykaj�c, z martwym ksi�ciem na r�kach.</p><p>Po�o�y� go na stole w wielkiej halli tu� przy wygas�ym palenisku.</p><p>Patrzy�, jak wchodz� za nim, staj�c pod �cianami, jakby bali si� podej��.</p><p>� To tw�j syn, Grismo! � krzykn�� Drakkainen. Szcz�ki mu pulsowa�y. � Mia� rz�dzi� po tobie, ale zgin��, �eby ci� broni�. Zgin��, rozp�dzaj�c w��czni� mg��. Staj�c przeciwko burzy. D�gaj�c mieczem wulkan. R�bi�c trz�sienie ziemi. Po to, by� m�g� m�wi�, �e nigdy si� nie cofasz. Nazywa� si� Grismalfi Deszczowy Ptak.</p><p>Odku�tyka� od sto�u. Stoj�cy rozst�powali si� przed nim, kiedy laz� niezgrabnie na dw�r. Patrzyli w milczeniu, jak szuka czego� po majdanie. Wreszcie znalaz� drabin�, potem wszed� do stajni i przyni�s� stare tr�zle. Stali dooko�a, �ledz�c ka�dy jego krok. Patrzyli, kiedy obwi�zywa� nog� rzemieniami i zaczepia� stop� o szczeble drabiny. Przez jaki� czas szuka� odpowiedniego u�o�enia, w ko�cu szarpn�� ca�ym cia�em, z nog� unieruchomion� mi�dzy szczeblami. Rozleg� si� chrupot, a potem zduszony krzyk brzmi�cy jak g�os wilka. Patrz�cy cofn�li si�.</p><p>Drakkainen, siedz�c, rozwi�za� rzemienie i rozmasowa� sobie kostk�, obracaj�c stop� we wszystkie strony. Potem za�o�y� but i wr�ci� do halli, roztr�caj�c tych, kt�rzy nie zd��yli si� cofn��.</p><p>Znalaz� ko��, na kt�rej zosta�o sporo mi�sa, wyschni�t� gom�k� sera, pozbiera� jakie� nadgryzione cebule, przysun�� sobie fask� z og�rkami.</p><p>Patrzyli, jak �apczywie rwie placki chleba, jak prosto z dzbana ��opie piwo ciekn�ce mu po brodzie, jak rwie z�bami gicz, wgryza si� w cebul�.</p><p>Nikt nic nie powiedzia�.</p><p>Nawet Grisma.</p><p>Potem Drakkainen odsun�� od siebie resztki jedzenia, wsta� i wyszed� z halli.</p><p>Stali na brukowanym dziedzi�cu, kiedy wchodzi� do �a�ni i trzasn�� za sob� drzwiami. S�ycha� by�o, jak zapiera czym� drzwi.</p><p>Klan Szalonego Krzyku sta� na dziedzi�cu i patrzy� na �a�ni�.</p><p>Pada� deszcz.</p><p>Rano przesta�o pada�, ale wszyscy dalej stali, milcz�co i bezradnie.</p><p>Wreszcie stopniowo si� rozeszli. Trzeba w ko�cu jako� �y�. Otwarto bram�, pasterze wyprowadzili krowy i kozy. Zacz�� si� jaki� ruch. Spod strzech cha�up zacz�� s�czy� si� dym.</p><p>Tylko z dworu dobiega�o ju� zawodzenie kobiet i g�os b�benka Wiedz�cej. Ksi��� mia� wyruszy� w dalek� drog�.</p><p>Kto� zaprz�g� wo�u do por�banego trupa potwora i odci�gn�� kawa�ek od grodu. Najm�drsi i najodwa�niejsi woje poszli tam z rogami piwa w d�oniach, �eby d�ga� �cierwo w��czni�, gapi� si� i wymienia� fachowe uwagi.</p><p>P�nym rankiem drzwi �a�ni otworzy�y si� i ukaza� si� Drakkainen. Utyka� troch� na jedn� nog�, ale szed� pewnie, objuczony sakwami i torb�, w pe�nej zbroi, z siod�em na ramieniu. Dalej mia� kamienn� twarz i nadal si� nie odzywa�.</p><p>Grisma zast�pi� mu drog�.</p><p>� M�j syn umar� wczoraj w nocy � oznajmi�.</p><p>� Widzia�em � warkn�� Drakkainen.</p><p>� Umar� po to, �eby� ty z nami zosta�. Jeste� mi to winien � zacz�� Grisma, ale zobaczy� min� Vuka i przerwa�.</p><p>Ten rzuci� siod�o na ziemi� i szybkim, w�owym ruchem wydoby� miecz. Tylko troch� � na pi�� palc�w, ale Grisma odskoczy� gwa�townie do ty�u. Pozostali te� si� cofn�li.</p><p>� Spr�buj mnie zatrzyma�, kr�lu � powiedzia� Drakkainen cichym, strasznym g�osem. � A obiecuj� ci, �e jeszcze dzi� do po�udnia nie b�dzie plemienia Szalonego Krzyku.</p><p>Grisma milcza�.</p><p>Nitj�sefni schowa� miecz i zarzuci� siod�o na rami�. Odszed� wzd�u� strumienia, nie ogl�daj�c si� za siebie i nikt go nie zatrzymywa�. M�wili, �e mg�a sz�a za nim.</p></section><section><title><p>Rozdzia� 3</p><p>Ko�, kruk i cz�owiek</p></title><epigraph><p>Szronogrzywy zwie si�, co dnia ka�dego</p><p>noc bogom przynosi;</p><p>Piana rosy ze swego pyska parska ka�dego poranka</p><p>o brzasku nad dolinami.</p><text-author>Pie�ni o Wafthrudnirze (Vafthrudnism�l)</text-author></epigraph><p>Pierwszy post�j robi� przynajmniej o trzy godziny marszu od Dworu Szalonego Krzyku. Dla pewno�ci.</p><p>Siedz� na skale i mocz� zwichni�t� kostk� w lodowatej wodzie fiordu. Niska temperatura przynosi ulg� i wspomaga te� gojenie.</p><p>Chodzi�o nie tylko o to, �eby nie widzieli, jak ku�tykam, jak wlok� si�, podpieraj�c kijem, jak szukam w krzakach odosobnienia, walcz�c z nadpsutym mi�sem buntuj�cym kiszki. W moim podr�czniku przetrwania stanowczo brakowa�o rozdzia�u: �Ro�liny zielne Wybrze�a �agli, mog�ce bezpiecznie zast�pi� papier toaletowy�. Chodzi�o te� o to, �e sam mam ich dosy�.</p><p>Ju� mam zdecydowanie zbyt wiele materia�u do uporz�dkowania.</p><p>My�l� o halucynacjach. Jestem pewien, �e cz�� tego, co widzia�em, musia�o pochodzi� z mojej g�owy. Zw�aszcza upiory � jakby prosto z p��cien szalonego Holendra. Mo�liwe te�, �e toksyczne dzia�anie mg�y mo�e prowokowa� do ataku niekt�re zwierz�ta. Cho�by tego nied�wiedziowatego <emphasis>Bigfoota</emphasis>.</p><p>Nale�a�oby pobra� pr�bki i zbada� sk�ad. Za pomoc� cyfrala mo�e m�g�bym to do pewnego stopnia zrobi�, ale to ryzykowne i g�upie.</p><p>Boj� si�.</p><p>Zreszt� mg�a to nie m�j problem.</p><p>M�j problem to czworo ludzi, zagubionych gdzie� w puszczach Wybrze�a. Przynajmniej wiem, �e id� �ladem van Dykena.</p><p>Tropem, licz�cym sobie dwa lata.</p><p>Wyobra�my sobie halucynogen, kt�ry daje trwa�e objawy. Na moich oczach pomidor zamienia si� w paj�ka, potem zatrucie mija, ale ju� zawsze widz� owoc jako pomidorowego paj�ka. Trwa�e uszkodzenie postrzegania. Co wi�cej, to samo widz� inni, kt�rzy dostali si� pod dzia�anie trucizny. Przychodzi kto� nowy i dla niego to nadal pomidor.</p><p>Ksi��� zestarza� si� i rozsypa� na moich oczach, ale mo�e po prostu trzasn�� na zawa�, a ca�a reszta to urojenie?</p><p>Rzeka sunie leniwie mi�dzy wysokimi, skalistymi brzegami, w�r�d kamieni rosn� pokr�cone sosny, czepiaj�ce si� korzeniami resztek gleby. Przypomina mi to Finlandi�.</p><p>Wakacje u dziadka Vaainamoinena. Gdyby tu by�, zaraz poszed�by na ryby.</p><p>Szlak, wij�cy si� pomi�dzy kamieniami i ska�ami, to mord�ga dla kogo� ze zwichni�t� kostk�. Z mojej wewn�trznej mapy wynika, �e czekaj� mnie przynajmniej dwa dni marszu. Z t� nog� mo�e i trzy.</p><p>W�druj�, przystaj�c co dwie godziny. M�g�bym i�� szybciej, ale nie ma si� do czego �pieszy�. Po raz pierwszy w �yciu czuj�, �e dzie� w t� czy we w t� nie ma znaczenia.</p><p>Musz� wkr�tce co� upolowa� albo z�owi�. Skromny �elazny zapas nie wystarczy na d�ugo.</p><p>Marz� o wierzchowcu. O przysadzistym, jeleniowatym stworze dziwnej ma�ci, na jakich tu je�d��.</p><p>Kr�lestwo za konia.</p><p>Z�oto za konia.</p><p>My�l o koniu staje si� poma�u moj� obsesj�. W tej cz�ci Wybrze�a nie ma dzikich wierzchowc�w. �adnych stad mustang�w. Tylko ska�y, drzewa i rzeka. Rzeka p�yn�ca do morza. Przychodzi mi do g�owy, by zbudowa� tratw� i sp�yn�� z nurtem do uj�cia, gdzie jest port. Przynajmniej jak�� d�ubank�. Kanoe.</p><p>Jednak pomys� budowy �odzi nie zag�usza obsesyjnych my�li.</p><p>Wol� konia.</p><p>Marz� o koniu.</p><p>Mam tylko maczet� � solidn� tratw� b�d� budowa� z tydzie�. Szybciej dotr� na miejsce piechot�.</p><p>Maszeruj� pomi�dzy kamieniami i z nud�w wizualizuj� wierzchowca. Element pozytywnego my�lenia. W duszy s�ysz� t�tent, parskanie, widz�, jak cwa�uje z wyci�gni�tymi nogami i rozwian� grzyw�.</p><p>Ko�. Kr�lestwo za konia.</p><p>O zmierzchu nad rzek� unosi si� mg�a. Mgliste pasma i k��by, i na ten widok zaczyna mi bi� serce, ale to zwyk�y, wieczorny opar. Nie ma gwa�townego spadku temperatury, nie ma halucynacji.</p><p>Znajduj� zaro�ni�ty traw� cypel i buduj� sobie sza�as na brzegu. Wi��� czubki ma�ych drzewek i mocuj� je do pokr�conego pnia wi�kszego, podobnego do wierzby, potem ok�adam dach iglastymi ga��ziami. Warstw� takich ga��zi wyk�adam te� pod�og� namiotu.</p><p>Gdybym tylko mia� kawa� swojego spadochronu... C� to by�by za namiot.</p><p>Po godzinie przed sza�asem p�onie ogie�, paruje woda w manierce i tli si� �Virginia� w fajce.</p><p>Na brzegu wok� mojego obozowiska rozci�gni�te s� potykacze, na kt�rych dyndaj� metalowe fragmenty oporz�dzenia. Prymitywne, ale mo�e nikt nie podejdzie mnie we �nie.</p><p>Jest cicho. Nienaturalnie cicho i pusto. Czasem tylko pluszcze woda i krzyczy jaki� ptak. �api� si� na tym, �e m�wi� do siebie.</p><p>Chyba nigdy nie by�em tak d�ugo zupe�nie sam. W domu nawet samotny cz�owiek bez przerwy s�yszy mow�. M�wi� przedmioty, sprz�ty domowe. �Klucze! Brakuje kluczy!� � wykrzykuje czip wprasowany w kurtk�, kiedy wychodzisz z domu. Gada dom, lod�wka, telewizor, samoch�d.</p><p>Kiedy by�em ma�y, te wszystkie rzeczy jeszcze na dok�adk� usi�owa�y cz�owieka pilnowa� i wychowywa�. Takie by�y czasy. �To czwarta puszka piwa!� � ruga�a mojego ojca lod�wka. � �Jedno piwo to jedna jednostka alkoholu i stanowi r�wnowarto�� dwudziestu pi�ciu setnych grama czystego spirytusu! Nawet taka ilo�� mo�e by� gro�na dla zdrowia!�. Szlag m�g� trafi�. Zw�aszcza w �rodku nocy. Dlatego ojciec zakleja� ta�m� kody kreskowe na opakowaniach i lod�wka nie mog�a podlicza� mu cholesterolu, cukru, tr�jgliceryd�w i jednostek alkoholu.</p><p>Na kolacj� �uj� suszon� kie�bas� z sucharem, popijam wod� z miodem i rakij�. Patrz� w ognisko. Potem w czyste wreszcie niebo, pe�ne obcych gwiazd, rozsypanych przypadkowo jak gar�� popio�u.</p><p>Gdzie� tam s� wyspy zatoki splickiej, g�ry Istrii, jeziora Mazur i Karelii. M�j potr�jny dom. Hvar, Wroc�aw i Turku. Moje miasta. Gdzie� tam.</p><p>Gdzie� tam, przez czarn� dziur� w kosmosie p�ynie �Manta�, a na jej pok�adzie ruda Deirdre z Derry wraca do domu.</p><p>Gdzie� tam.</p><p>Zasypiam owini�ty wilgotnym p�aszczem, patrz�c w �ar ogniska. �ni� o koniach.</p><empty-line/><p>Budzi mnie huk eksplozji. Gwa�towny grzmot, kt�ry przetacza si� echem po g�rach. Inny ni� trzask b�yskawicy, zw�aszcza �e poranne niebo nie zwiastuje burzy.</p><p>Wyskakuj� z sza�asu jak spr�yna.</p><p>Przedzieram si� mi�dzy drzewami w stron�, z kt�rej dobieg� mnie d�wi�k, ostro�nie, z mieczem w r�ku. Blady brzask, mokre ga��zie chlastaj� mnie po twarzy. Tu nie ma dos�ownie niczego, co mog�oby wybuchn��. Pierwsze, co przychodzi mi do g�owy, to jaka� sztuczka van Dykena. Cz�owiek z Ziemi m�g�by spowodowa� wybuch, gdyby pokombinowa�. Je�eli znalaz� gdzie� saletr�, siark� i w�giel drzewny, m�g� zrobi� proch. Niewa�ne po co, wa�ne, �e gdzie� tu jest.</p><p>Szukam dymu, leja w ziemi, czegokolwiek. Ale nie znajduj� nic i, zmarzni�ty, wracam do obozu.</p><p>Dzie� zaczyna si� od brak�w.</p><p>Najpierw brak pasty do z�b�w. Brak myd�a. Kremu do golenia, wody kolo�skiej.</p><p>Rezygnuj� z golenia. Zarost drapie mnie i sw�dzi, ale nie chce mi si� korzysta� z archaicznej brzytwy w kszta�cie p�ksi�yca schowanej w sk�rzanym pokrowcu.</p><p>Tajemniczy huk nie daje mi spokoju. Postanawiam jeszcze raz przed wymarszem przeszuka� teren.</p><p>Brakuje mi cappuccino, grzanek i pasty z tu�czyka albo sa�atki z o�miornicy, takiej, jak� daj� w restauracji �Redi Mare�.</p><p>Jest za to gor�ca woda z rozpuszczon� czekolad�, pasek suszonej wo�owiny i kawa�ek cha�wy.</p><p>Po k�pieli w lodowatej rzece i myciu popio�em jestem zzi�bni�ty i mokry, ale nie czysty.</p><p>A potem, kiedy pakuj� dobytek, doskwiera mi jeszcze brak konia.</p><p>Przechodz� ledwo kilkana�cie metr�w i tym razem znajduj� co�, co mo�e by� �ladem mojej eksplozji. Okr�g�y placek posiwia�ej dziwnie trawy, dok�adnie oczyszczony z krzak�w rozrzuconych dooko�a, ale nie jest to ani lej w ziemi, ani nie ma �lad�w dzia�ania temperatury. A po�rodku � widz� konia. Gapi� si� w os�upieniu, przekonany, �e to halucynacja. Jest du�y: prawie dwa metry w k��bie, sier�� o dziwacznej, pr�gowanej ma�ci jak u tygrysa. Stoi na idealnie okr�g�ej polance, wyci�tej w�r�d kar�owatych sosenek, jakby kto� postawi� tam gigantyczn� szklank�.</p><p>Odpinam pasy i bardzo powoli k�ad� na ziemi baga� i siod�o. Robi mi si� gor�co. Ca�y rz�d mam zwini�ty w jednej z sakw. Gor�czkowo usi�uj� sobie przypomnie�, gdzie podzia�em zw�j linki. Otwieram klapy, powoli grzebi� w�r�d najr�niejszych przedmiot�w, nie spuszczaj�c zwierz�cia z oka.</p><p>Ta�czy niepewnie po dziwacznej polance, po kr�gu posiwia�ej, przygi�tej do ziemi trawy. Wysuwam ostro�nie d�o� i dotykam jej. Wygl�da jak tajemniczy kr�g w zbo�u, ale trawa jest zmarzni�ta i pokryta szronem. Chrz�ci pod potr�jnymi kopytami jak szk�o. Taki okr�g�y przymrozek z koniem po�rodku.</p><p>Najwyra�niej jest r�wnie zdziwiony i spanikowany jak ja. Tuli uszy, wydaje dziwne, warcz�ce odg�osy. Nie wiem, co to znaczy � szkolono mnie na normalnych, ziemskich koniach.</p><p>Znajduj� wreszcie link� i robi� p�tl� na jednym ko�cu, po czym przeplatam przez ni� reszt� i mam lasso.</p><p>Zwierz� wydaje z siebie nerwowy, przeci�g�y kwik i odbiega kawa�ek, ale tylko na skraj polanki, jakby ba�o si� j� opu�ci�.</p><p>Kr��ymy jak po arenie. Ja, powolnymi, niemal hipnotycznymi krokami, jednocze�nie uk�adam lin� w du�e ko�a, r�wno, jedna przed drug�, tak jak mnie uczono. Zaciskaj�c� si� p�tl� na ko�cu rozci�gam szeroko i uk�adam w palcach tak, �eby m�c wykona� obszerny, okr�ny ruch nad g�ow� i rzuci�. Ko� nie spuszcza mnie z oczu, drepcz�c bokiem i staraj�c si� utrzyma� jak najwi�kszy dystans.</p><p>To nie jest dziki wierzchowiec. Kto� przyci�� mu poro�e, kr�tko, mo�e nie a� tak kr�tko jak ja bym to zrobi�, ale jednak. Na boku wida� wypalony znak � kr�g przeci�ty pionow� lini� jak greckie �fi�. Nie mam czasu bada� polanki ani zastanawia� si�, w jaki spos�b powsta�a. Teraz najwa�niejszy jest ko�. Kiedy los, B�g albo tutejsi bogowie daj� mi w r�ce skarb, mam zamiar po niego si�gn��.</p><p>Ca�y czas przemawiam do niego �agodnie, po chorwacku, polsku, fi�sku i mow� Wybrze�a. Strzy�e uszami i powarkuje niech�tnie, ale nie pozwala podej��. Uczy� mnie Indianin. Danny Three Feathers. Zaklinacz koni z Wyoming. Uczy� cierpliwo�ci, wdzierania si� w �aski stworzenia, zrozumienia dla skomplikowanej psychiki stadnego zwierz�cia.</p><p>Zwierz�cia z Ziemi. Poza tym Danny mia� czas. Du�o czasu. Ocean czasu. M�g� pozwoli� sobie na cierpliwo��. Ja nie mam czasu.</p><p>Kr��ymy po polance. Nie wiem, jak d�ugo. Tu potrzebna jest cierpliwo��.</p><p>Potrzebne mi wspomaganie.</p><subtitle>***</subtitle><p>M�g� by� pewny rzutu. Cyfral wyrysowa� mu w polu widzenia z�udzenie toru, po jakim poleci p�tla zale�nie od po�o�enia r�ki i napi�cia mi�ni. �wietlista krzywa p�ywa�a to w g�r�, to w d�, czasem uk�ada�a si� na ko�skim �bie, a czasem obok.</p><p>Drakkainen skoncentrowa� si�, lina ze �wistem kr��y�a mu nad g�ow�. Ko� przekr�ci� �eb po psiemu i wyszczerzy� z�by.</p><p>Najwyra�niej postanowi� jednak czmychn�� z kr�gu. Vuko ruszy� bokiem, �eby zast�pi� mu drog� ku rzece i traktowi.</p><p>� Dobry ko�... Dobry, bardzo dobry ko� � mamrota� na przemian przymilnie i stanowczo. Uzna�, �e nie ma d�u�ej na co czeka�, i rzuci�. Lasso �mign�o w powietrzu jak w��, wierzchowiec stuli� uszy i wystrzeli� nag�ym, panicznym k�usem wprost na W�drowca.</p><p>Szarpni�cie omal nie wyrwa�o mu nadgarstka. Co gorsza, wstrz�s urazi� te� kostk� i Drakkainen run�� na ziemi�. Zwierz�, kwicz�c przera�liwie, przewlok�o go po mokrej, pokrytej topniej�cym szronem trawie, najwyra�niej zamierzaj�c dotrze� do szlaku, co oznacza�o, �e Vuko b�dzie wleczony po ska�ach i kamieniach.</p><p>Podci�gn�� si� na linie, ile si� da�o, po czym popu�ci� j�, usi�uj�c przekr�ci� si� nogami do przodu. Szarpni�cie postawi�o go na nogi, ale za chwil� run�� ponownie.</p><p>Uratowa�o go to, �e podduszony wierzchowiec postanowi� zatrzyma� si� na moment i stan�� d�ba, a potem otrz�sn�� si� i poluzowa� p�tl�.</p><p>� Z�y ko�! Bardzo z�y, niepozytywny ko�! Niedobry ko�! � krzykn�� Drakkainen, wypluwaj�c traw�. � Znaczy w�a�ciwie nie ko�, tylko ten, renifer jaki�... Czy daniel... Cholera ci� wie. Z�y jele�! Bardzo niedobre zwierz� wierzchowe nieznanego gatunku! Z�e okapi! Brzydka �yrafa!</p><p>Uwi�za� lin� do pnia i usiad�, �eby sprawdzi�, co zosta�o z jego kostki. Pierwszy etap zosta� osi�gni�ty.</p><p>Wierzchowiec szarpa� arkanem, wierzga�, stawa� d�ba i w og�le pokazywa� na wszelkie dost�pne mu sposoby, �e nie akceptuje sytuacji, a zachowanie Drakkainena uwa�a za skandaliczne i jest oburzony.</p><p>Chwilowo nie mia�o to znaczenia.</p><p>Vuko przygotowa� sobie wszystko, niespiesznie i metodycznie uk�adaj�c starannie ca�y rz�d na trawie: kantar, wodze, siod�o z u�o�onym na g�rze popr�giem, kr�tki czaprak.</p><p>�Nale�y podchodzi� powoli i spokojnie � t�umaczy� Three Feathers. � Zwierz� nigdy nie mo�e widzie�, �e si� boisz. To najwa�niejsze�.</p><p>Najpierw trzeba by�o podej��. Z szeroko roz�o�onymi ramionami, �eby wydawa� si� jak najwi�kszym i zajmowa� jak najwi�cej miejsca. Powoli, ale pewnie. I ca�y czas m�wi�.</p><p>Uspokajaj�cym tonem.</p><p>Wierzchowiec zn�w zacz�� szarpa� lin� i wierzga�. Odg�osy, kt�re wydawa�, najbardziej przypomina�y ryk wielb��da i kwik �wini.</p><p>Trzeba m�wi�. �agodnie i cierpliwie.</p><p>Je�eli idziesz, musisz podej��. Nie wolno si� cofa�. Je�eli wyci�gasz r�k�, musisz dotkn��. Musisz pokaza�, �e jeste� tu szefem. To w�a�nie w tej chwili jest ustalane � raz na zawsze. Zwierz� nie mo�e osi�gn�� ani na chwil� przewagi. Raz stracisz twarz i koniec. Zostaniesz istot� podrz�dn� ju� na zawsze. Ale nie szarp i nie bij. To �adna metoda.</p><p>Wyci�gn�� d�o� do wielkiego �ba. Ko� rzuci� si�, przewr�ci� dziko oczami i k�apn�� imponuj�cymi z�bami, a potem spr�bowa� stan�� d�ba, ale uniemo�liwi� mu to napr�ony arkan.</p><p>Drakkainen momentalnie uchyli� si� przed trzaskaj�c� szcz�k�, a potem dotkn�� jego szyi. Dla konia taka pieszczota powinna by� uspokajaj�ca.</p><p>Pog�aska� po bokach wielki �eb, doskonale wiedz�c, �e i tak zd��y odskoczy� przed ka�dym atakiem.</p><p>Jeden z india�skich sekret�w to delikatne dmuchanie koniowi w nozdrza. W stadzie jest to objaw sympatii. Budzi uczucie wsp�lnoty i zaufania.</p><p>W zupe�nie innym �wiecie, u zupe�nie innych zwierz�t.</p><p>Nie zauwa�y�, czy to odnios�o jaki� skutek. W ka�dym razie nie oberwa�.</p><p>Teraz smako�yk. Postanowi� sprawdzi�, czy w tej roli mo�e wyst�pi� suchar.</p><p>Kiedy podchodzi� po raz drugi, wierzchowiec rzuca� si� ju� mniej, boczy� si�, warcza� i potrz�sa� g�ow�, ale nie pr�bowa� kopa�.</p><p>� Dobry ko�, dobre konisko... Dobre, dobre zwierz�. � Mia� wra�enie, �e za chwil� ochrypnie. Papla� tak bez przerwy ju� od godziny.</p><p>Suchar zosta� bardzo dok�adnie obw�chany, a nast�pnie znikn�� z chrupni�ciem w olbrzymich szcz�kach, znacznie wi�kszych ni� u zwyk�ych koni, jak we m�ynie.</p><p>� Dobra � powiedzia� Drakkainen. � Teraz ziarno. Wcale mi si� to nie podoba, ale tak by� musi i miejmy to ju� za sob�. Nie ma wyj�cia, m�j drogi. Ja tak naprawd� nie znam si� na uje�d�aniu antylop i �aden ze mnie kowboj. Zaliczy�em kurs i tyle, ale wcale nie by�em ulubie�cem Three Feathersa ani ukrytym talentem.</p><p>Otworzy� skrytk� w sk�rzanych zakamarkach sakwy i znalaz� szpryc� oraz trzy ziarna zamkni�te w metalowych ampu�kach.</p><p>� To nie b�dzie bola�o � zapewni� przekrzywiaj�cego �eb wierzchowca, otwieraj�c pokrywy szprycy i rozkr�caj�c ampu�k�. � Sam przeszed�em przez co� podobnego i �yj�.</p><p>Ziarno p�ywa�o w pojemniczku jak szklista, zielonkawa kijanka. Drakkainen zatrzasn�� pokryw� szprycy i zacz�� pompowa� powietrze miarowymi ruchami t�oka.</p><p>� Gdyby�my mieli wi�cej czasu � t�umaczy�. � Gdybym by� lepszym m�wi�cym-do-koni, a przynajmniej, gdybym mia� lepsz� wiedz� o twojej biologii zamiast tych og�lnych, niechlujnych i niedok�adnych bzdet�w, kt�re mamy... No, ale jest, jak jest.</p><p>Westchn�� i podszed� do wierzchowca, chowaj�c l�ni�c� szpryc� w d�oni.</p><p>� Czuj� si� okropnie � zapewni� zwierz�, lew� r�k� g�aszcz�c bok �ba, a potem garbaty, czarny grzbiet nosa. Ko� zamrucza� i brzmia�o to prawie przyja�nie. Drakkainen westchn�� i podni�s� drug� d�o�, pewnym ruchem wsun�� zwierz�ciu wylot szprycy w nozdrze i nacisn�� t�ok.</p><p>Ko� wyda� z siebie przera�aj�cy kwik i stan�� d�ba, a potem szarpn�� si� gwa�townie, napinaj�c lin�. Drakkainen odskoczy�, unikaj�c pot�nego kopni�cia w g�ow�, po czym przetoczy� si� po trawie. Lasso zacisn�o si� na szyi zwierz�cia i ko�, zamiast rycze�, charcza�. Oczy wysz�y mu z orbit, na pysku pojawi�a si� piana. Nie mog�c do niego podej��, �eby zdj�� p�tl�, Vuko wyj�� n� i ciachn�� link� tu� przy drzewie. Ko� wystrzeli� jak rakieta, wierzgaj�c na przemian to przednimi, to tylnymi nogami, przeskoczy� k�p� niskich krzak�w kos�wki i pogalopowa� w las.</p><p>Drakkainen schowa� n�.</p><p>Ale� ze mnie skurwysyn, pomy�la� ze zdumieniem. Czuj� si�, jakbym zer�n�� delfina.</p><p>Odwr�ci� si� i os�upia�. Na jego sakwach panoszy�o si� wielkie jak g� czarne ptaszysko z ogromnym �bem i pot�nym jak ostrze czekana dziobem.</p><p>� To niewiarygodne! � wrzasn�� Drakkainen pe�en zaskoczonego oburzenia. � Wynocha mi st�d!</p><p>Ptak przekr�ci� �eb na bok, patrz�c na Drakkainena, b�ysn�� bia�� powiek�, po czym chamskim, chrapliwym tonem, ale ca�kiem wyra�nie powt�rzy�: � Wynocha!</p><p>Rozgarn�� dziobem rozsypane rzeczy i znalaz� kawa�ek suchej kie�basy, kt�ry po�kn�� natychmiast, nie przejmuj�c si� krzykami i dzikim galopem W�drowca. Drakkainen p�dzi� przez ca�� polan�, wywrzaskuj�c najgorsze fi�skie przekle�stwa, ale podskakuj�c na obola�ej nodze, nie mia� �adnych szans. Ptak dziobn�� pot�nie w stert� jego rzeczy, co wygl�da�o, jakby zdzieli� je kilofem. Kiedy uni�s� �eb, w jego dziobie tkwi� ma�y, l�ni�cy metalem walec.</p><p>Ziarno.</p><p>� Nie! � dar� si� Drakkainen. � W tej chwili to wypluj!</p><p>Ptak uderzy� ogromnymi skrzyd�ami i wzni�s� si� nad polank�. Niezbyt pospiesznie.</p><p>� �eby ci� pokazi�o! � wrzeszcza� zwiadowca. � �eby� ssa� �osiowi w piekle, cholerna pokrako!</p><p>Ale kruk unosi� si� ju� wysoko nad drzewami.</p><p>� Zakracz triumfuj�co, sukinsynu � krzykn�� za nim Drakkainen. � Zakracz i wypluj to! �eby� si� tym ud�awi�, cholero.</p><p>Obejrza� pozosta�e rzeczy. Kocio�ek zosta� przedziurawiony, co gorsza, jego ostatnie ocala�e ziarno mia�o wgniecion� obudow�. Kln�c, z�o�y� szpryc� i pozbiera� pozosta�e rzeczy, a potem zabra� si� za montowanie �uku.</p><p>� Nigdy wi�cej, nigdy ju�! � wycedzi�, montuj�c oba pi�ra �uczyska i osadzaj�c bloczki wielokr��ka. Je�eli ptak po�knie pojemnik w ca�o�ci, nie powinno si� nic sta�. Przez g�upie ptaszysko cz�owiek b�dzie teraz zabija� kruki dziesi�tkami, a potem je patroszy�. Zaj�cie na lata. Chyba �e bydl� ozdobi ziarnem gniazdo, tak jak to robi� sroki. Beznadziejne.</p><p>� Dlaczego nie mog�e� ze�re� czego innego! � wrzasn�� ku niebu. � Nie wystarczy�a ci moja �owiecka?! Nie mog�e� si� na�re� z�ota, je�eli to ju� musia�o by� co� b�yszcz�cego?</p><p>Mia� par� strza�, kt�re trzeba by�o poskr�ca�. A i tak musia� tu czeka�. Nic wi�cej nie mo�na by�o zrobi�.</p><p>Za�o�y� z powrotem zbroj�, pozbiera� sw�j dobytek i wr�ci� na kamienist� �ach�, gdzie wci�� wznosi� si� jego sza�as. Mia� wra�enie, �e zaczyna si� tu ju� zadomawia�.</p><p>Na miejscu znowu rozpali� ognisko, skr�ci� do ko�ca wszystkie elementy �uku i specjalnym kluczem skr�ci� i napi�� kilkumetrow� ci�ciw�, przeplecion� przez system wielokr��k�w. Dobrych strza� o toczonych drzewcach by�o tylko pi��, ale mia� jeszcze spory zapas grot�w w specjalnym woreczku.</p><p>Zabra� maczet� i poszed� szuka� materia�u na strza�y.</p><p>Zabra�o mu to sporo czasu � znalezienie w naturze zdecydowanie prostych pr�t�w nie jest takie �atwe. Tak naprawd�, produkcja g�upich strza� powinna trwa� przez ca�� zim� � wybrane patyki, obci��one na dole odwa�nikami, wiesza si� gdzie� w suchym miejscu i czeka, a� wysezonuj� si�, wyschn� i stan� idealnie proste, a dopiero potem zaopatruje je w brzechwy i groty.</p><subtitle>***</subtitle><p>Siedz� i robi� strza�y. To uspokajaj�ce zaj�cie. Ludzie, �yj�cy w prymitywnych kulturach, sp�dzaj� w ten spos�b wi�kszo�� wolnego czasu. Robi si� strza�y, naprawia narz�dzia i bro�, szyje ubrania. Tak trzeba robi� bez przerwy i musz� si� do tego przyzwyczai�. Pas pe�en z�ota niczego tu nie zmienia. Nie mog� wezwa� taks�wki, pojecha� do supermarketu i kupi� sobie wi�zki strza� albo paczki <emphasis>risotto </emphasis>z owocami morza. Pewnie gdzie� tu istnieje handel, ale na og� nikt nie sprzedaje but�w, strza�, cebuli, bu�ek czy mas�a. Ka�dy robi takie rzeczy sam. Ka�dy sam hoduje kury, piecze chleb, tka koce albo warzy piwo. Mo�esz gdzie� kupi� gwo�dzie lub zapinki, ale nie ma tu sklep�w spo�ywczych. To rolnicza kultura.</p><p>Dzi�ki spacerowi w�r�d krzak�w znalaz�em cztery pi�ra r�nej wielko�ci, kt�re nadadz� si� na brzechwy. Dziel� je na p�, nacinam ko�ce, mocuj� pi�ra �ywic� i dratw�, a po dw�ch godzinach pracy mam jeszcze sze�� strza�.</p><p>Strzelam przez jaki� czas w kup� piachu pomi�dzy wysokimi ska�ami na brzegu. Wracam do wprawy. Strza�y lataj� rozmaicie, wi�c staram si� oblicza� poprawki, a� wreszcie po d�u�szym czasie trafiam za ka�dym razem w mi�sisty li��, umieszczony na skarpie jako cel. M�j �uk z naci�giem bloczkowym wali z si�� siedemdziesi�ciu funt�w, ale dzi�ki wielokr��kom naci�ga si� jak trzydziestofuntowy � strza�y wbijaj� si� w piach a� po brzechwy. Mimo to po godzinie bol� mnie ju� mi�nie prawego ramienia i plec�w. Przed oczami staj� mi zniekszta�cone szkielety �redniowiecznych �ucznik�w, o krzywych kr�gos�upach i ze �ladami po nadwer�onych �ci�gnach. Naci�gam po angielsku od nogi, po sportowemu na wprost i po japo�sku znad g�owy. Dla pewno�ci strzelam jeszcze spod pachy, i z biodra, trzymaj�c �uczysko poziomo. Na dwadzie�cia metr�w umieszczam ju� strza�y mniej wi�cej gdzie chc�, z wyj�tkiem jednej, kt�r� wyra�nie znosi.</p><p>Wbijam strza�y w ziemi� obok namiotu, gotowe do u�ytku. Bro� strzelecka poprawia mi samopoczucie. Pochodz� ze �wiata, gdzie najch�tniej zabija si� na odleg�o��.</p><p>Przerwa w podr�y, przeznaczona na czekanie.</p><p>Wi�c czekam.</p><p>Po jakim� czasie zabieram miecz, n�, ko�czan i id� na polowanie.</p><p>To nie takie proste. Jedn� strza�� marnuj� krety�sko, strzelaj�c do lec�cego ptaka, kt�ry wyda� mi si� apetycznie podobny do g�si. Zbytnio ufam we wspomaganie cyfrala i chybiam o w�os, ale strza�a pryska na dobre dwie�cie metr�w w g�r�, a potem spada w g�stwin� i znika mi z oczu.</p><p>Po kilku godzinach trac� nadziej�. Okolica jest jak wymar�a. Nie ma nawet niczego w rodzaju kr�lik�w. Wi�ksze zwierz�ta trawo�erne �eruj� o �wicie, to nie jest odpowiednia pora. Ale nie tylko o to chodzi. Nie napotykam �ab, myszy, nie s�ycha� ptak�w, nie wida� nawet owad�w.</p><p>Ostatecznie ko�cz�, brodz�c po p�yciznach rzeki z �ukiem w r�ku i wypatruj�c ryb w�r�d kamieni i ska�. Kilka razy strzelam bez �adnego skutku, a� wreszcie wij�cy si�, srebrzystopr�gowany kszta�t podobny do mureny, zaznaczony stercz�c� z wody strza�� jak gigantycznym sp�awikiem, wie�czy moje dzie�o. Nios� ryb� do obozu i przepe�nia mnie trudna do wyobra�enia duma. Czuj� si� jednocze�nie niepokonany i �mieszny. Przez ca�e �ycie, kiedy chcia�em ryb�, to j� sobie kupowa�em. Szed�em do Tesco w Hvarze albo na nabrze�e za portem, gdzie cumowa�y rybackie poduszkowce, albo do <emphasis>ribaricy </emphasis>i tam przebiera�em w�r�d skorpen, sardeli i zubatacy, le��cych pi�knie na lodzie, prosto z nocnego po�owu. A teraz rozpiera mnie duma z powodu jednej rybki. Tylko dlatego, �e zdoby�em jedzenie w zapomnianym przez Boga i ludzi zak�tku Wybrze�a, zdany jedynie na �uk i natur�.</p><p>Po dw�ch latach szkolenia, modyfikowany bionicznie, �wiczony w szkole komandos�w, zyska�em umiej�tno�ci, kt�re tutaj posiada ka�de dziecko.</p><p>Kiedy zapada zmierzch, piek� nad �arem ryb� poci�t� na dzwona.</p><p>Po raz pierwszy tutaj kolacja mi smakuje.</p><p>Paruj�ce kawa�ki bia�ego mi�sa, dzielone palcami na li�ciu, kubek s�abego grogu.</p><p>Zaczynam czu�, �e jestem cz�ci� natury. Na przyk�ad nigdy tak bardzo nie obchodzi�a mnie pogoda. Przez ca�e moje �ycie to m�g� by� najwy�ej pow�d, �eby jak najszybciej wr�ci� do domu. Deszcz, upa� albo �nieg to by�o zjawisko wyst�puj�ce za oknem. Trzeba podkr�ci� ogrzewanie albo w��czy� klimatyzacj�, albo schowa� zapomniane meble z tarasu.</p><p>Tutaj dopiero literalnie nie mam dachu nad g�ow� i bez przerwy spogl�dam w niebo. Nic, tylko ten lichy sza�asik, kt�ry wznios�em sobie z ga��zi i zwi�zanych m�odych drzewek. Wydaje mi si�, �e zbiera si� na deszcz, wi�c okrywam go jeszcze cuchn�c� derk�, kt�r� zabra�em ze stacji do noszenia �apy mojego Grendela. Nie mam nic, a mimo to zbudowa�em schronienie i zdoby�em �ywno��. Czuj� si� jednocze�nie ubogi i dziwnie wolny.</p><p>Budzi mnie zimno i migotliwy, seledynowy poblask jak zorzy polarnej. Wp� do trzeciej rano � wilcza godzina. Czas, kiedy �pi si� najmocniej, a do �witu jeszcze daleko. Czas, kiedy cz�owiek jest psychicznie najs�abszy. Czas zasadzek i nocnych atak�w.</p><p>Siedz� potem u wej�cia do sza�asu, skryty za tarcz�, kt�r� zastawi�em wej�cie, z �ukiem w d�oni i strza�� na ci�ciwie, i patrz� na rzek�.</p><p>Przy brzegu woda a� si� gotuje od tysi�cy ryb i wodnych zwierz�t, kt�re migoc� jak gar�� srebrnych monet i wygl�daj�, jakby chcia�y ucieka� na l�d przed tym, co dzieje si� na �rodku nurtu.</p><p>Troch� to rzeczywi�cie przypomina zorz�. Przelewa si� pasmami i ob�okami, opalizuje sino i seledynowo, i rzuca migotliwy blask na brzegi. Tylko �e pe�znie po powierzchni wody jak gigantyczny w��. To zimna mg�a w�druje rzek�. W p�ywaj�cych nad wod� smugach i pasmach majacz� przenikaj�ce si� sylwetki bestii i potwor�w, k��bi� si� gmatwaniny macek. Widz� mgliste grzywy i �by koni, widz� naje�one kolcami grzbiety. A wewn�trz oparu materializuj� si� bardziej solidne sylwetki maszeruj�cych zwierzoludzi. Pokracznych, pokr�conych, jak z p��cien Boscha. Przypominam sobie pradawne plemi�, z celtyckich wierze�, starsze od ludzkiej rasy. Fomorianie. Przedstawiano ich jako cz�ekokszta�tne bestie o wyra�nie zwierz�cych cechach. Potwory pochodz�ce z g��bin, walcz�ce z lud�mi o wysp�, kt�r� potem nazwano Irlandi�. W�a�nie to w tej chwili widz�.</p><p>Ci�gn�cy w zupe�nej ciszy nad powierzchni� rzeki nieko�cz�cy si� korow�d Fomorian, spowitych w opalizuj�c� mg��.</p><p>Siedz�, �ciskaj�c �uk, i patrz�. Zimno �cina sk�r�.</p><p>Wiem, �e to tylko halucynacja, ale nic nie poradz� na to, �e wali mi serce, �e d�o� �ciskaj�ca �uk jest mokra od potu, �e powstrzymywana ostatkiem si� hiperadrenalina gotuje mi si� pod sk�r�.</p><p>Patrz� na cudaczne, �abie, rybie, gadzie i ko�skie pyski, na l�ni�ce grzbiety, pokryte guzami podobnymi do wrzod�w, z kolcami albo g�adkie, patrz� na ryje i mordy pe�ne k��w, i zaczyna we mnie narasta� idiotyczne, przes�dne przekonanie. Besztam si� w my�lach, ale to nie pomaga.</p><p>Jestem pewien, �e Dw�r Szalonego Krzyku pad�.</p><p>Korow�d ci�gnie �rodkiem rzeki i trwa to prawie godzin�.</p><p>Potem odchodz� i na powr�t zapada ciemno��. Z minuty na minut� robi si� cieplej.</p><p>Przeszli.</p><p>Wiem, �e byli halucynacj�. Byli tylko mg��. Szli przecie� �rodkiem rzeki, po powierzchni wody. Zatem halucynacja albo iluzja.</p><p>Moje niez�omne �wierz� tylko w to, co ma sens� jednak nie bardzo chce dzia�a� o wp� do czwartej rano w ciemn�, bezksi�ycow� noc.</p><p>Wierz� w to, co widzia�em.</p><p>A widzia�em w�druj�c� rzek� armi� upior�w.</p><empty-line/><p>Kolejny ranek bez kawy, myd�a i pasty do z�b�w. Znajduj� jakie� piekielnie kwa�ne, szkliste jagody i je �uj�. Cierpki, �ci�gaj�cy sok pe�en garbnik�w czy�ci mi z�by. Nie jest toksyczny, ale smaczny te� nie. Nie dostan� pr�chnicy, tak samo jak nie dostan� grypy czy d�umy, ale dzie� rozpocz�ty bez mi�towej piany w ustach, z z�bami szorstkimi od osadu, od razu jest jaki� niechlujny.</p><p>Siedz� przy niewielkim, porannym ognisku i zajadam wczorajsz� pieczon� ryb�.</p><p>Cywilizacja jest okropnie uci��liwa. T�oczna, ha�a�liwa, panoszy si� i wciska w ka�dy zak�tek. Mimo to bez przerwy mi czego� brakuje. A to gazety, a to sieciowego radia, a to kawy, a to soku pomara�czowego. Ci�gle czego� mi si� chce.</p><p>I nieodmiennie jest to co�, czego tu nie ma.</p><p>Tu jest tylko wrz�tek z miodem, kt�ry za par� dni si� sko�czy, �ykowate, t�uste mi�so podobne do w�gorza, niebo, las i okolony g�rami, kryszta�owy fiord. Chc� poczyta� ksi��k�, obejrze� holofilm, chc� i�� do eleganckiej konoby w marinie i pi� cappuccino, patrz�c na bia�e, �r�dziemnomorskie jachty. Chc� czyst� koszul� i bia�e spodnie.</p><p>Ciekawe, czy mi kiedy� przejdzie.</p><p>Na razie bez przerwy jest mi okropnie niewygodnie. Czekanie na brzegu fiordu d�u�y si� niezno�nie. Trzeba by� cierpliwym.</p><p>Zaczynam si� ju� niepokoi�. Niepotrzebnie zda�em si� na ziarno. Trzeba by�o ob�askawia� konia normalnymi, ludzkimi metodami. Jak ka�dy mieszkaniec Wybrze�a. Ale nie, jestem produktem mojej cywilizacji i je�li tylko mog� p�j�� na skr�ty, na pewno to zrobi�. Je�eli tylko pod r�k� jest jaka� technologia, na pewno jej u�yj�, czy trzeba czy nie trzeba. Bo tak jest lepiej, pewniej i bardziej naukowo.</p><p>Ziarno powinno ju� si� zaktywowa�. I mo�e zabi�o biedne zwierz� albo doprowadzi�o je do ob��du. Powinno zadzia�a�, ale to przecie� tylko teoria, ukuta przez jakiego� jajog�owego uczonego. Teoria, kt�r� bezmy�lnie kupi�em, zamiast pos�u�y� si� rozs�dkiem.</p><p>Chodz� po lesie, przywodz�cym na my�l po�udniow� Kareli�. Ska�y, iglaste drzewa, pokr�cone ga��zie. Skoro nie mam nic do roboty, powinienem szuka� �ywno�ci. Znam kilka gatunk�w jadalnych grzyb�w i porost�w, wiem, jak rozpozna� jadalne p�dy drzew i le�ne owoce. Mam nadziej� na jakiego� dzika albo jelenia. Nic. Okolica jest jak wymar�a.</p><p>Znajduj� tylko gar�� orzech�w i kilka grzyb�w podobnych do trufli.</p><p>Oko�o po�udnia widz� kruka. Kr��y po niebie jak czarny krzy�, wypatruj�c ofiary r�wnie bezskutecznie jak ja. Id� w �lad za nim, staraj�c si� nie straci� go z oczu, a� wreszcie siada na drzewie jakie� dwie�cie metr�w ode mnie i wtedy ju� jest m�j. Koncentruj� wzrok i patrz� przez kolimatory cyfrala, usi�uj�c rozpozna�, czy to m�j z�odziej, czy nie. A w chwil� potem spada, obijaj�c si� o ga��zie, i trzepie w konwulsjach na ziemi, przeszyty strza��.</p><p>Po kilku minutach wycieram oblepiony krwi� n� o mech i wiem ju�, �e to nie m�j ptak, a je�eli nawet, to nie po�kn�� kapsu�y ziarna. Jedyny po�ytek to gar�� czarnych, l�ni�cych lotek, kt�re zabieram ze sob�.</p><p>Kiedy wracam do obozu, pierwsze, co widz�, to m�j wierzchowiec. Stoi na wysypanej bia�ymi otoczakami pla�y i, wetkn�wszy wielki, garbonosy �eb do sza�asu, obw�chuje pos�anie. Wyczuwa moj� obecno�� i wydaje z siebie seri� grzmi�cych kwik�w, po czym puszcza si� prosto na mnie k�usem. Ostro�nie odk�adam na ziemi� pi�ra, orzechy i grzyby, i stoj� got�w do uniku.</p><p>Dopada mnie, tul�c uszy i kwicz�c, ta�czy wok� i wpycha �eb pod pach�, omal mnie nie przewracaj�c, ale widz�, �e to rado��, a nie gniew, i jest mi wstyd.</p><p>G�aszcz� aksamitne futro na szyi, obejmuj� go i po india�sku przytulam czo�o do jego czo�a w p�askim miejscu mi�dzy oczami, tam, gdzie w zatokach klinowych zagnie�dzi� si� prawdopodobnie rezonator.</p><p>� <emphasis>Przyjaciel. T�skni�em � </emphasis>my�li ko�. � <emphasis>Przyjaciel. Szef. Ko� by� sam.</emphasis></p><p>Czuj� jego g�os jako wibracje przenikaj�ce moj� czaszk�. Dziwny, obcy d�wi�k rozbrzmiewaj�cy w g�owie, od kt�rego �wierzbi� mnie z�by.</p><p>G�aszcz� wielki �eb po nosie a� po aksamitne, mi�kkie nozdrza i chwytne wargi, podobne do zako�czenia s�oniowej tr�by.</p><p>� Nazywasz si� Jadran � szepc�. � Ja jestem Vuko.</p><p>� <emphasis>Jadran � </emphasis>powtarza. � <emphasis>Vuko i Jadran teraz razem?</emphasis></p><p>� Tak � m�wi�. � Razem.</p><empty-line/><p>Uda�o si�. Chyba. Powinien w takim razie zna� kilkadziesi�t komend, dla bezpiecze�stwa wypowiadanych po chorwacku albo polsku. Jest jak cyrkowy ko� i bojowy rumak zarazem. Z pi�� lat treningu, prowadzonego od wieku �rebi�cego, zakl�te w ma�ej, szklistej kijance, kt�ra zal�g�a si� w jego m�zgu.</p><p>� <emphasis>Jadran teraz inny.</emphasis></p><p>� Teraz jest inaczej � m�wi�. � Ju� nie boisz si� ognia, nie boisz si� skaka�, nawet je�eli nie wiesz, co jest za przeszkod�. Nie przestraszysz si� huku, b�ysku ani gwa�townego ruchu. Nie b�dziesz ucieka�, chyba �e ci ka��. Teraz widzisz w ciemno�ci i nie b�dziesz chorowa�.</p><p>Zak�adam czaprak i rz�d. Nareszcie. Bior� do r�ki siod�o, kt�re dot�d sam nosi�em na karku.</p><p>Stoi cierpliwie, strzy�e tylko uszami, kiedy zapinam popr�g, podstawia �eb pod nabijany �wiekami kantar, pos�usznie chwyta w pysk dziwaczne w�dzid�o, zaprojektowane do szcz�ki takich jak on.</p><p>Potem �wirowa pla�a na brzegu fiordu wygl�da jak arena cyrkowa. Wierzchowiec cofa si�, robi piruety, k�adzie i podrywa na komend�. Pos�usznie jak motocykl. Lata treningu w jednej kapsu�ce. Show Buffalo Billa.</p><p>A� szkoda, �e nikt nie patrzy.</p><p>Na kolacj� podgrzewam jedn� z wojskowych racji, kt�re zabra�em jeszcze ze stacji. Wyklepuj� dziur� w kocio�ku i staram si� zaklajstrowa� j� glin� w nadziei, �e wypali si� w �arze ogniska, ale niewiele to daje. Cieknie. Ostatecznie jem prosto z opakowania.</p><p>�wi�tuj�. Jem par�wki w sosie <emphasis>barbecue </emphasis>z kukurydz�, wypijam solidn� miark� rakiji. Jadran dostaje spor� porcj� pokruszonych suchar�w, a potem idzie poszuka� czego�, co nadaje si� na pasz�. Nie wiem, co to b�dzie, s�dz�c po z�bach, jest wszystko�erny albo i drapie�ny.</p><p>�a�uj�, �e nie mog� go spyta�, sk�d wzi�� si� na dziwnej polance i co przedtem porabia�. Ma za ma�y zas�b s��w, poza tym tak naprawd� nie umie m�wi�. Po prostu nie wie, co pocz�� z umiej�tno�ci� mowy. Wyg�asza proste komunikaty, ale nie potrafi nic opowiedzie� ani ubra� w�asnych wspomnie� w s�owa.</p><p>Staram si� nie budowa� g�upich, nieuprawnionych teorii, ale nic nie poradz�. Wydaje mi si�, �e jego pojawienie si� zbytnio pasuje do zjawiska, na kt�re wci�� si� natykam i kt�re roboczo uwa�am za halucynacj�.</p><p>Wydaje mi si�, �e to sprawka zimnej mg�y.</p><empty-line/><p>Kiedy nast�pnego ranka wyruszamy w drog�, czuj� si� lekki jak pi�rko. Ca�y sprz�t l�duje w sakwach, umieszczonych na ko�skim zadzie i wewn�trz zrolowanego koca przerzuconego przez grzbiet. Nareszcie nie mam na sobie zbroi i kolczugi. Bro� i sprz�t wisi w sakwach, kaburach i zaczepach, ko� obwieszony manelami nie prezentuje si� elegancko, troch� jak rumak ci�kiej jazdy, a troch� jak obwo�ny stragan, ale nie wygl�da, by bodaj zauwa�y� sw�j �adunek. Nareszcie rozpoczynam w�dr�wk� bez he�mu na g�owie i siod�a na karku.</p><p>Ruszamy.</p><p>W�wozem wzd�u� kr�tego fiordu, przez las, przez skaliste pustkowia poros�e krzakami. Jak szlak prowadzi.</p><p>Po po�udniu natykam si� na most.</p><p>W�a�ciwie ruiny mostu, ale takie, �e zapieraj� dech w piersi. Na ka�dym brzegu wznosz� si� dwa olbrzymie pylony, chyba ze trzydzie�ci metr�w wysoko�ci, rzeka jest w tym miejscu szeroka, ma oko�o stu pi��dziesi�ciu metr�w, skaliste brzegi te� wznosz� si� na kilka pi�ter.</p><p>Pylony na brzegach to monstrualne pos�gi gigant�w. Na jednym brzegu kobieta, na drugim pozbawiona g�owy figura m�czyzny. Wyci�gaj� do siebie ramiona, stoj�c w rozkroku, nad szerok�, g�adk� nawierzchni� drogi. Most urywa si� z ka�dej strony kilka metr�w od brzegu, ale w nurcie nie wida� �adnych pozosta�o�ci.</p><p>Zsiadam z konia i obchodz� ruiny, g�adz�c powierzchni� ska�y. Jest jednolita. �adnych �lad�w obr�bki, �adnych spoje�. Jakby przed milionami lat lawa utworzy�a precyzyjne figury gigant�w, nawierzchni� i liny, ��cz�ce niegdy� wyci�gni�te t�sknie ramiona. Teraz ju� na zawsze dzieli ich rzeka i nigdy si� nie spotkaj�.</p><p>Kto w kraju, w kt�rym szczytem architektury jest buda z rze�bionych bali, zdo�a� wznie�� co� takiego?</p><p>Po mojej stronie fiordu droga wcina si� w skaliste zbocze i �agodnie niknie w lesie. Tak samo jak most jest precyzyjnie uformowan� ska��. Niemal nietkni�t�. G�adk� jak szk�o nawierzchni� rysuje zaledwie kilka p�kni��, w kt�re wciskaj� si� trawa i korzenie drzew.</p><p>Ruszam pod g�r� drog�. Nie prowadzi moim szlakiem, ale chc� wiedzie�, co jest dalej. Przegradzaj� j� ogromne pnie zwalonych kiedy� drzew, za zakr�tem jedno wielkie, o ig�ach podobnych do araukarii, wyrasta z idealnie okr�g�ej dziury po�rodku szosy. Pie� ma trzy metry �rednicy. Kopyta Jadrana stukaj� o bazaltow� nawierzchni�.</p><p>Jedziemy tak z godzin�, a� las si� przerzedza i na szczycie pojawia si� za nim pusta� wrzosowiska. P�askowy�, pokrywaj�cy szczyt wzg�rza. W dole widz� ci�gn�c� si� a� po odleg�e, migoc�ce morze po�a� lasu jak kosmaty, br�zowooliwkowy dywan.</p><p>Gdzie� o pi��set metr�w dostrzegam co�, co w pierwszej chwili wzi��em za bia�e, wapienne ska�y, ale to budowle. Ostro�ukowe sto�ki, niczym czubki zakopanych w ziemi pocisk�w, ustawione w kilku koncentrycznych kr�gach. Ca�e w czarnych, podobnych do much plamkach, kt�re z bliska okazuj� si� stadem wielkich kruk�w. Cz�� kr��y w g�rze jak o�ywione strz�py sadzy.</p><p>Odpinam miecz od lewej tybinki siod�a i wolnym ruchem przewieszam go przez plecy. Podje�d�am st�pa, z �ukiem w pogotowiu i strza�� na ci�ciwie.</p><p>Z bliska budowle s� wi�ksze ni� by si� wydawa�o. Wje�d�am w pierwszy kr�g, przypomina to troch� murzy�sk� wiosk�, tylko �e chaty s� niczym wyrze�bione z bia�ego marmuru. Tak samo jak most i kamienne giganty wygl�daj� raczej na odlew ni� rze�b�. Cisza. I ch�ralne krakanie.</p><p>Nie ma tu �ywego ducha.</p><p>To dziwne. Nawet je�eli te dziwaczne chaty s� pozosta�o�ci� po jakiej� pradawnej kulturze, kto� powinien tu mieszka�. To gotowe domy. Wystarczy�oby dorobi� sobie drzwi. S� okna, dach, nie leje si� na g�ow�.</p><p>Mo�e miejsce nie jest odpowiednie? Z tego, co czyta�em o kulturze �eglarzy, niech�tnie osiedlaj� si� gdzie�, gdzie nie widz� wody. Przed domem musi by� morze, rzeka, kt�ra do niego prowadzi albo przynajmniej jezioro.</p><p>Zeskakuj� z konia i ostro�nie podchodz� do najbli�szego budynku. �uk trzymam w zwieszonej swobodnie d�oni, przytrzymuj�c strza�� palcem. Wystarczy chwyci� drug� r�k� za ci�ciw� i mo�na strzela�.</p><p>Nie podoba mi si� ta cisza i to miejsce.</p><p>Aktywuj� cyfrala.</p><subtitle>***</subtitle><p>Umia� podej�� zupe�nie bezg�o�nie. Kruki rozst�powa�y si� niech�tnie, niekt�re wzbija�y si� na jego widok w powietrze, wal�c ci�kimi skrzyd�ami. Jednak za ostro�ukowym wej�ciem by�a tylko ciemno��, zapach st�chlizny i mokra ziemia, przykrywaj�ca warstw� kamienn� posadzk�.</p><p>I sterta zbutwia�ych ko�ci po�rodku okr�g�ego pomieszczenia. Wymieszanych jak krzywe, po��k�e patyki. Resztka jakiej� burej szmaty, brudno��ta kula czaszki.</p><p>W s�siednim domu by�o tak samo, ale ko�ci le�a�o tam troch� wi�cej. Drakkainen uzna�, �e to musi by� rodzaj cmentarza.</p><p>We wzmocnionym �wietle wida� by�o wyblak�e polichromie pokrywaj�ce �ciany i �wie�sze znaki runiczne wymalowane ochr� lub krwi�.</p><p>� No, to z ca�� pewno�ci� trafi�em na cmentarz � mrukn�� W�drowiec, krocz�c spiraln� alejk� pomi�dzy grobowcami. �rodek nekropolii wyznacza�a okr�g�a, kamienna p�yta, zastawiona strzelaj�cymi na kilka metr�w w niebo kamiennymi kolcami.</p><p>W jednym z grobowc�w znalaz� szkielet siedz�cy jeszcze na pod�odze, widocznie przetrwa�y zaschni�te �ci�gna i resztki sk�ry. W innych by�y ju� tylko sterty ko�ci, w dw�ch spoczywa�y wyschni�te, podobne do mumii trupy. Kruki zebra�y si� przed tymi grobowcami i k��bi�y si� w �rodku, wydziobuj�c resztki mi�sa. Sp�oszy� je, ale nie bardzo si� ba�y. Dwa wzbi�y si� w g�r� i przysiad�y na dachu, pozosta�e rozpierzch�y si� z gniewnym krakaniem. Nie zaczepia� ich przesadnie agresywnie. Z roz�o�onymi skrzyd�ami mog�y mie� z p�tora metra, dzi�b ka�dego wygl�da� jak ostrze kilofa i by� d�u�szy od d�oni.</p><p>Kolejny trup by� jeszcze w ca�kiem niez�ym stanie. Siedzia� dok�adnie w tej samej pozycji co pozosta�e po�rodku pomieszczenia, ze skrzy�owanymi nogami, z r�kami opartymi o kolana i d�o�mi skierowanymi ku g�rze. Z ty�u g�owy zosta�y mu nawet d�ugie, siwe w�osy jak niedok�adnie zdarty skalp.</p><p>Zajrza� do �rodka i wtedy trup nagle otworzy� oczy. Przekrwione, pokryte bielmem i m�tne jak mleko z krwi�. Drakkainen odskoczy� w ty�, napinaj�c �uk i czuj�c, jak hiperadrenalina uderza w jego �y�y.</p><p>Cz�owiek otworzy� usta i wyda� z siebie ochryp�y wrzask przypominaj�cy krakanie, po czym zn�w znieruchomia�.</p><p>Drakkainen wypu�ci� powietrze, powoli odpu�ci� ci�ciw� i przez chwil� rozmasowywa� r�ce, czekaj�c, a� paliwo przestanie kr��y� w jego krwi.</p><p>� Ale� mnie, bracie, wystraszy� � powiedzia�. � Co� ty za jeden? Chory jeste�? Potrzebujesz pomocy?</p><p>Nic.</p><p>� Chcesz je��?</p><p>Nic.</p><p>Przera�liwie chudy cz�owiek nie odezwa� si� ani nie zareagowa�, nawet kiedy Drakkainen chwyci� go za rami�. Pod niemo�liwie brudn� i zetla�� szmat� wydawa� si� pusty jak woskowy odlew.</p><p>Puls mia� s�aby, ale wyczuwalny. Jedyn� oznak� �ycia by� rzadki, powolny oddech.</p><p>� Katatonik � zawyrokowa� Drakkainen. � Cmentarz katatonik�w. Co za kraj.</p><p>Zmierzcha�o.</p><p>� Albo wracamy na szlak i b�dziemy nocowali ko�o mostu, albo zostajemy tutaj � powiedzia� do konia. � Wynika mi, �e to jest skr�t. Przynajmniej tak si� wydaje z tego wzg�rza. Rzeka jest tam i robi �uk, a my chcemy dosta� si� do uj�cia, do portu. A ten niech sobie siedzi. W ko�cu nikomu nie przeszkadza, a ja nie jestem w�drownym psychiatr�.</p><p>Jadran parskn�� i wyda� z siebie przeci�g�y pomruk.</p><p>� Zatem postanowione.</p><p>Niekt�re budowle by�y zupe�nie puste. Drakkainen zami�t� kamienn� p�yt� pod�ogi wiechciem ga��zi, po czym przyni�s� sobie stert� suchych ga��zi.</p><p>� Rozs�dniej b�dzie jednak spa� na dworze � powiedzia�, r�bi�c kije maczet� i uk�adaj�c ognisko. � Zupe�nie nie wiem, dlaczego. Nie, nie boj� si� duch�w. I powiem ci w sekrecie dlaczego. Mianowicie, duch�w nie ma.</p><p>A jednak nie mia� ochoty spa� wewn�trz dziwnej, spiczastej budowli. Siedzia�, patrz�c w ogie�, i s�ucha� od czasu do czasu ch�ralnego krakania kruk�w z drugiego ko�ca wioski.</p><p>W ko�cu zasn��, owini�ty derk�, patrz�c w �ar ogniska.</p><p>Tu� obok sta� jego wierzchowiec, ogryzaj�c mi�siste li�cie z krzaka i, strzyg�c uszami, wpatrywa� si� w mrok. Przed snem Drakkainen opar� si� czo�em o ko�ski �eb.</p><p>� <emphasis>Z�e miejsce � </emphasis>my�la� Jadran. � <emphasis>Miejsce �mierci. Vuko �pi. Jadran pilnuje. Z�e miejsce. Jadran b�dzie kopa� i gry��. Kto� przyjdzie, Jadran zabije. Vuko �pi.</emphasis></p><subtitle>***</subtitle><p>Siedz� wok� mnie po turecku, z r�koma opartymi o kolana, d�o�mi zwr�conymi ku niebu. Patrz� na mnie nabiegni�tymi krwi�, m�tnymi, �lepymi oczami. Siedz� i wbijaj� we mnie martwy wzrok, nie zwracaj�c uwagi na kruki szarpi�ce ich cia�a.</p><p>� Cia�o to marno�� � szepce jeden. Jego g�os brzmi jak szelest suchych, cmentarnych li�ci. � Dusza to te� marno��. Musisz by� jak kruk, �eby wzbi� si� do nieba.</p><p>� Oto kolejny przyszed� kra�� pie�ni. � To nast�pny, jest ju� niemal szkieletem. � B��dzisz. Idziesz po spirali, donik�d. Sam musisz sta� si� pie�ni�.</p><p>� Droga wiedzie do �rodka, a nie na zewn�trz. Ale to g�upiec � W�druj�cy Noc�. Przyszed� z zewn�trz i odejdzie na zewn�trz.</p><p>� Przychodz� tu po pie�ni. Chc� czyni�. Ale to jest miejsce, w kt�rym przestaje si� czyni�. W kt�rym przestaje si� cokolwiek.</p><p>� Jeste� z�odziejem. Dlaczego naruszasz spok�j Kruczego Miasta? Jeste�my m�drcami. Pie�niarzami. Jeste�my zaj�ci. My tu przestajemy by�. Dlaczego nam przeszkadzasz?</p><p>Wyci�ga r�k� i wyrywa mi oko. Pokazuje je p�ywaj�ce na d�oni jak rozbite jajko.</p><p>� Tyle kosztuje wiedza. Ten, co chce czyni�, musi umie� patrze� wn�trzem.</p><p>Sam jest zupe�nie �lepy.</p><p>� Widzisz? � pyta. � Jedno odda�em, �eby czyni�. Drugie, �eby przesta� czyni�. Odda�em je krukom.</p><p>Budz� si� jak na d�wi�k alarmu. Ponury przed�wit. W�a�ciwie taka posinia�a od wschodu noc. Trze�wy i got�w do dzia�ania. Nie wiem, czy to z powodu koszmaru czy ostrzegawczego pomruku Jadrana. Ikony trybu bojowego w mgnieniu oka przelatuj� mi przez pole widzenia jak holograficzne <emphasis>delirium tremens</emphasis>.</p><subtitle>***</subtitle><p>Drakkainen wsta� bezg�o�nie, z �ukiem w r�ku, i podkrad� si� do konia, opieraj�c o jego mi�kki, beczkowaty bok. Ko� odwr�ci� ku niemu wielki �eb, zetkn�li si� czo�ami.</p><p>� <emphasis>Cz�owiek i osio� � </emphasis>pomy�la� ko�. � <emphasis>Za grzbietem. Nie wida�. Idzie. Nie boi si�. On k�amie. I wie, �e tu jeste�my.</emphasis></p><p>� <emphasis>Le� � </emphasis>szepn�� Drakkainen.</p><p>Przykl�kn�� i opar� d�o� z �ukiem o kolano. Ko� podwin�� nogi i znikn�� w wysokiej trawie, pos�usznie wyci�gaj�c szyj� i uk�adaj�c �eb jako� tak po smoczemu, brod� na ziemi. Ziemski ko� by tak nie m�g�, pomy�la� W�drowiec.</p><p>W termowizji kruki siedz�ce na spiczastych cha�upach l�ni�y jak neonowe papugi, budynki stercza�y wok� niczym smocze z�by. S�ycha� by�o skrzypienie kiepsko nasmarowanych osi. Zza pag�rka ukaza�a si� ��topomara�czowa plama w kszta�cie guzowatego �ba zwierz�cia, podobnego do okapi albo miniaturowej �yrafy. Za nim ukaza� si� dwuko�owy w�zek, obok kt�rego szed� bardzo niski cz�owiek w sk�rzanym kapeluszu z wielkim rondem i jad� jajko na twardo.</p><p>Drakkainen po�lini� palce i poprawi� postrz�pione pi�ra brzechwy.</p><p>� Nie mo�esz spa�, Kruczy Cieniu? � zawo�a�, naci�gaj�c �uk.</p><p>� Ty te�, je�eli nie ma drzewa, �pi�cy Na Drzewie? � odkrzykn�� tamten. � Lepiej od�� �uk i dorzu� drew.</p><p>� Dobrze widz� i bez tego � odkrzykn�� Vuko.</p><p>� Od�� �uk, to usi�d� z tob� przy ogniu.</p><p>� A co z tego za po�ytek?</p><p>� �niadanie. Daj ogie�, ja dam piwo, w�dzonk� i chleb.</p><p>Drakkainen zdj�� strza��.</p><p>� Mam upieczon� ryb� � powiedzia�.</p><p>Siedzieli po obu stronach ogniska, patrz�c na siebie przez p�omienie. Wstawa� purpurowy �wit. Z bliska okaza�o si�, �e Kruczy Cie� jest niemal kar�em. Kr�pym, krzywonogim i bez jednego oka. Oczod� kry� si� za ko�cian� p�ytk� umocowan� rzemieniami.</p><p>� Odda�e� oko za wiedz�? � zapyta� Drakkainen</p><p>� Tak. Dowiedzia�em si�, �e jak si� walczy bez he�mu, to mo�na straci� oko. A ty czego si� dowiedzia�e�?</p><p>� �e to dziwny kraj. �e trwa jaka� wojna bog�w. �e trudno tu spotka� kogo�, kto ma dobrze w g�owie. �e w kamiennych domach mieszkaj� trupy. R�nych rzeczy.</p><p>� Wczorajsza ta twoja ryba.</p><p>� Twoje piwo jest kwa�ne. Co to za miejsce?</p><p>� Uroczysko. Cmentarz. G�upcy, kt�rzy my�l�, �e s� Czyni�cymi, przychodz� tu odda� pie�ni.</p><p>� I oddaj�? � zapyta� Drakkainen, poci�gaj�c �yk.</p><p>� Pie�ni bog�w nale�� do bog�w. Nie mo�na ich ani zabra�, ani odda�. Mo�na najwy�ej zapomnie�.</p><p>� Dlaczego m�wisz zagadkami?</p><p>� M�wi� tak, jak pytasz. Zagadka za zagadk�.</p><p>� Znasz wielu Pie�niarzy?</p><p>� Znam wielu ludzi.</p><p>Drakkainen westchn��.</p><p>� Sam jeste� Pie�niarzem?</p><p>� Strasznie du�o pytasz. Jak baba. Pytasz i pytasz. Co zrobisz z tymi wszystkimi s�owami?</p><p>� M�wi�em, �e szukam kilkorga obcych. Jeden z nich by� widziany w Dworze Szalonego Krzyku. Tutaj nazywaj� go Aaken. S�ysza�e� o nim? Wysoki, czarnow�osy, o rybich oczach. Jak ich znajd�, je�eli nie b�d� pyta�?</p><p>� Szukaj�c, jak przypuszczam. Konia ju� znalaz�e�.</p><p>Drakkainen westchn�� i szturchn�� ognisko kijem, wysy�aj�c w szarzej�ce niebo snopy czerwonych iskier. Zupe�nie zapomnia� o koniu. Zawo�a� go. Jadran wsta� natychmiast, potrz�sn�� �bem i odszed� na bok skuba� traw�.</p><p>� A mo�e chcesz zahandlowa�? Je�eli powiesz mi co� po�ytecznego, dam ci mark� srebrem. Co�, co mi pomo�e w poszukiwaniach.</p><p>Czarne, owadzie oko Kruczego Cienia zal�ni�o.</p><p>� Id� zawsze przed siebie. Ten, kto tropi, musi szuka� zmian, a tam, gdzie si� czeka, nic si� nie dzieje. Pytaj albo milcz, ale zawsze s�uchaj, o czym m�wi� ludzie. Nie wierz w nic, co nie mieszka�o cho� przez chwil� w twojej g�owie. Nie dowierzaj nowemu mieczowi, temu, co dziewczyna powie ci w ��ku, bogom ani mo�nym. Nie wierz te� prostakom ani z�ym ludziom. Mog� tak d�ugo, ale ka�da rada ci si� przyda. Mog� ju� dosta� moj� mark� czy potrzebujesz wi�cej rad?</p><p>� Nie powiedzia�e� nic, czego bym nie wiedzia�. � u�miechn�� si� Drakkainen. � Mog� ci si� zrewan�owa� tak� sam� rad�: �M�drze uczyni, gdy umknie w por� ten, co szydzi z drugiego. Nie wie �w, co kpi a prze�laduje, �e go odwet czeka�. Albo: �Chwal dzie� wieczorem, �on�, gdy spalona, miecz, gdy wypr�bowany, dziewic�, gdy za m�� wydana. L�d, gdy si� przesz�o, piwo, gdy wypite�.</p><p>� �adnie to powiedzia�e�. � odpowiedzia� u�miechem Kruczy Cie�. � A jednak ja wywi�za�em si� z umowy. Powiedzia�e�, �e dasz mi mark�, je�eli powiem ci co� po�ytecznego. Powiedzia�em.</p><p>� Sofista z ciebie.</p><p>� Co to: �sjofh ystad�?</p><p>� To s�owo z mojego kraju. Oznacza tego, kto k�amie, nie k�ami�c. Kto wygina s�owa jak wierzbowe ga��zie, byle wysz�o na jego. Nie dostaniesz nawet sieka�ca za takie rady.</p><p>� W takim razie zagrajmy o twoj� mark�. Umiesz gra� w kr�la?</p><p>� Nie.</p><p>� Poka�� ci.</p><p>Drakkainen wyj�� zatkni�ty w ziemi� kij, na kt�rym opieka� kawa�ek w�dzonki, pow�cha� mi�so, po czym ugryz� ostro�nie. Kruczy Cie� poku�tyka� do swojego wozu i wr�ci�, nios�c drewniane pude�ko, w kt�rym co� grzechota�o jak w komplecie szachowym.</p><p>Zestaw sk�ada� si� z drewnianej planszy z otworkami i pion�w, kt�re mo�na by�o zatyka� w te otworki jednym lub drugim ko�cem. W�o�one jedn� stron� by�y zwyk�ymi pionkami, a drug� � wa�niejszymi, jak damka w warcabach. Pr�cz tego by�o jeszcze sk�rzane, okr�g�e pude�ko, zawieraj�ce p�askie kamienie z wyrytymi po jednej stronie i napuszczonymi farb� znakami, kt�re oznacza�y rozmaite tymczasowe cechy pion�w, albo warunki partii, i te kamienie, zwane �kamieniami losu�, nale�a�o wyci�ga� na �lepo z pojemnika. Czarne trzeba by�o pokaza� i zastosowa� natychmiast, czerwone trzyma� na p�niej i u�y�, kiedy by�o to wygodne. Do tego istnia�y jeszcze dwie wielo�cienne ko�ci, kt�rymi rzuca�o si� wewn�trz otwartego pude�ka. Celem rozgrywki by�o przeprowadzenie �kr�la� z jednego rogu planszy do drugiego. Mo�na by�o zbija� piony przeciwnika, pr�bowa� zabi� lub zablokowa� jego �kr�la� albo skoncentrowa� si� na przeprowadzeniu go do rogu szybciej ni� zrobi to przeciwnik.</p><p>Gra by�a skomplikowana, ale do poj�cia. Drakkainen aktywowa� odpowiedni modu� cyfrala i zarejestrowa� wszystkie regu�y w��cznie ze znaczeniem symboli na sze��dziesi�ciu czterech kamieniach. To by� element, kt�rego bez wspomagania nie zapami�ta�by wcze�niej ni� po kilku rozgrywkach. Nikt by nie zapami�ta� i to w�a�nie wyda�o mu si� zastanawiaj�ce.</p><p>Wsun�� d�o� do podr�cznej sakiewki z monetami zabranymi ze stacji i namaca� dwana�cie srebrnych blaszek, ka�d� mniej wi�cej po p� grama. Cztery by�y ozdobione rysunkiem konia, inne cz�owieka z ga��zi�, jeszcze inne niemal zatartymi znakami. Wyj�� d�o� z sakiewki i, nie przeliczaj�c, wsypa� monety do pokrywki pojemnika z kamieniami losu.</p><p>Kruczy Cie� wbi� w ziemi� zaostrzony patyk z odchodz�c� w bok ga��zi� i na s�ku powiesi� sznurek z umocowanym poziomo w�skim kryszta�em.</p><p>� Co to ma by�?</p><p>� Jeden z moich towar�w. To grot prawdy. Powie mi, je�li b�dziesz oszukiwa�.</p><p>� Jak w to mo�na oszukiwa�? Przecie� wszystko wida�.</p><p>� W ka�dej grze mo�na.</p><p>Zagrzechota�y ko�ci. W�drowiec mia� gra� zielonymi. Postanowi� pos�a� swojego kr�la najkr�tsz� drog� w asy�cie sze�ciu pion�w, ustawionych w obronny, sze�ciok�tny szyk, a pozosta�ymi n�ka� piony Kruczego Cienia. Potem wyci�gn�� �deszczowe bagna�, a Kruczy Cie� jaki� czerwony kamie�, kt�ry zostawi� sobie na p�niej. Bagna sprawi�y, �e jego kr�l ugrz�z� mniej wi�cej w po�owie planszy, a oddzia�y zwiadowcze zapl�ta�y si� w seri� nic nie znacz�cych potyczek z pionami przeciwnika. Cyfral podsuwa� mu mo�liwe ruchy przeciwnika i pracowa� nad znalezieniem algorytmu jego strategii, ale starzec z regu�y wykonywa� inne ruchy ni� optymalne. Po kilku minutach Drakkainen doszed� do wniosku, �e przeciwnik koncentruje si� na atakach na jego kr�la i tylko udaje, �e ma zamiar doprowadzi� swojego do zamku.</p><p>Nie rozmawiali. S�ycha� by�o tylko grzechot ko�ci, stuk kamieni i pion�w. Ka�dy zbi� po sze�� pion�w przeciwnika, ale kr�l Drakkainena znajdowa� si� w gorszej sytuacji. Wylosowa� dwa czerwone kamienie, kt�re trzyma� w odwodzie � �l�d� i �chorob� koni� oraz dwa czarne, kt�re zablokowa�y jeden z jego oddzia��w. Kruczy Cie� wyci�ga� same czerwone i zgromadzi� ju� niez�� kolekcj�.</p><p>Cyfral podsun�� mu dwie ewentualne strategie na podstawie analizy ruch�w Kruczego Cienia, przyjmuj�c za�o�enie, �e wszystkie kamienie losu tamtego b�d� mia�y najwi�kszy mo�liwy, niekorzystny wp�yw na ruchy W�drowca.</p><p>Grot prawdy zacz�� nagle powoli obraca� si� i wskaza� cienkim ko�cem na Drakkainena. Kruczy Cie� zmarszczy� brwi, ale zanim co� powiedzia�, kryszta� odwr�ci� si� w jego stron�, a potem zacz�� wolno wirowa�, wskazuj�c na zmian� to na jednego, to na drugiego, i tak zosta�o ju� do ko�ca gry.</p><p>Vuko zastosowa� jeden ze swoich system�w i w efekcie po jakim� czasie odzyska� kontrol� nad �rodkiem planszy kosztem czterech pomniejszych pion�w i zmusi� przeciwnika do u�ycia trzech kamieni.</p><p>A potem uzna�, �e wystarczy, i celowo pope�ni� kilka b��d�w, �eby sprawdzi�, czy Kruczy Cie� to zauwa�y. Zauwa�y�. W odpowiedzi Drakkainen zem�ci� si� kilkoma bolesnymi atakami i zmusi� kar�a do u�ycia dw�ch kamieni � �czarnego ognia� i �ognistej strza�y�, po czym z pe�n� �wiadomo�ci� przegra�.</p><p>Kruczy Cie� wyprostowa� si�, wy�ama� z trzaskiem palce i poci�gn�� d�ugi �yk piwa.</p><p>� �atwe pieni�dze � o�wiadczy�, wsypuj�c monety do sakiewki. � Gramy dalej? Chcesz odegra� swoje srebro?</p><p>� Nie. Zagrajmy o co� innego.</p><p>� O co?</p><p>� O pytanie. Je�eli wygram, odpowiesz mi na jedno pytanie. Je�eli przegram, dostaniesz mark� srebrem. Odpowiesz szczerze. � Wyci�gn�� d�o� i zatrzyma� wiruj�cy kryszta�. � B�d� wiedzia�. Powiesi�e� grot prawdy.</p><p>Kruczy Cie� my�la� przez chwil�.</p><p>� Zgoda.</p><p>� Wylej troch� piwa na ziemi� i popro� Hinda na �wiadka.</p><p>Kruczy Cie� parskn��.</p><p>� A co to da?</p><p>� Zr�b, jak m�wi�.</p><p>Grali.</p><p>Tym razem Drakkainen porusza� si� pewniej. Obliczy� trzy niezale�ne strategie � jedn� przeprowadzenia w�asnego kr�la, jedn� zabicia kr�la Kruczego Cienia i jedn� zablokowania go po�rodku planszy, a teraz przeskakiwa� od jednej do drugiej, realizuj�c je zale�nie od uk�adu na planszy. Kruczy Cie� z ca�� pewno�ci� oszukiwa� i rzucaj�c ko�ci�, i losuj�c kamienie. Grot prawdy wirowa� jak szalony.</p><p>Drakkainen wygra� szybko i bezlito�nie, szachuj�c kr�la przeciwnika, przyci�ni�tego do brzegu planszy, po czym nala� sobie jeszcze piwa, zatrzyma� wiruj�cy kryszta� i u�miechn�� si� promiennie.</p><p>� Teraz zapytam.</p><p>� Chwileczk� � przerwa� Kruczy Cie�. � A je�eli nie b�d� czego� wiedzia�?</p><p>� Wtedy powiesz �e nie wiesz, ale powiesz te�, jak twoim zdaniem mo�e by�.</p><p>� Jedno pytanie, jedna odpowied�.</p><p>� Dobra. Czy s�ysza�e�, gdzie mo�e by� obcy Pie�niarz o rybich oczach, zwany tu Aaken, albo wysoki, dziarski starzec o d�ugich, srebrnych w�osach z rud� brod�, zwany Olaf Fjollsfinn, bardzo wysoka, smuk�a kobieta o kr�tko przyci�tych w�osach koloru s�omy, imieniem Ulrike Freihoff, albo niewysoka, kr�pa kobieta o czarnych, kr�conych w�osach, Passionaria Callo? Wszyscy maj� oczy wygl�daj�ce jak �lepe, ale widz�. S�abo m�wi� zrozumia�ym j�zykiem i s� dziwni. Wydaj� si� m�odzi i dojrzali r�wnocze�nie. Mog� uchodzi� za Pie�niarzy, ale tak�e za szale�c�w. Maj� dziwne przedmioty i dziwnie si� zachowuj�. Pytanie brzmi: Czy s�ysza�e�, gdzie ci ludzie mog� przebywa�?</p><p>� S�ysza�em r�ne opowie�ci o dziwnych ludziach. Cz�� z tego to bajki. Cz�� nie dotyczy tych, kt�rych szukasz. By� mo�e s�ysza�em o wysokim, chudym Pie�niarzu o �lepych oczach i w�osach jak w�giel. Ale widziano go to tu, to tam. W wielu miejscach, ale nigdzie na sta�e. Podobno by� Czyni�cym. Te historie zawsze by�y straszne.</p><p>� Dlaczego?</p><p>� Jedno pytanie, jedna odpowied�.</p><p>� Nie zadaj� nowego pytania. Pytam o twoj� odpowied�, bo jej nie zrozumia�em.</p><p>� Jak to powiedzia�e�? Sjofh ystad? Gramy dalej?</p><p>� Gramy.</p><p>Tym razem Drakkainen przegra�. Po zaci�tej walce, ale zdecydowanie i bez najmniejszych w�tpliwo�ci. Straci� kr�la o dwa pola przed zamkiem. Wsun�� r�k� do sakwy i, nie patrz�c, zacz�� przelicza� pieni�dze.</p><p>� Nie � powiedzia� Kruczy Cie�. � Wygra�em swoje pytanie.</p><p>Zatrzyma� grot prawdy i spojrza� Drakkainenowi w oczy.</p><p>� Szukasz tych cudzoziemc�w. Co zrobisz, kiedy ich znajdziesz?</p><p>� Zabior� ich st�d. Zabior� ich do domu.</p><p>� A je�eli nie b�d� chcieli i�� z tob�?</p><p>Vuko zamilk� na chwil�.</p><p>� Jak mog� nie chcie�? S� tu zagubieni, obcy i chc� wr�ci� do domu. Czekaj� na kogo� takiego jak ja. Gdyby kt�re� jednak nie chcia�o... Je�eli tak by si� sta�o, to i tak ich zabior�, chc� czy nie. Si��. Odpowiedzia�em ci na dodatkowe pytanie dotycz�ce odpowiedzi.</p><p>� To twoja sprawa. Gramy?</p><p>� Co to jest �zimna mg�a�? � zapyta� Drakkainen p� godziny p�niej.</p><p>� Fatum. �ywio�. Mo�liwo��. Zas�ona. Pytanie i odpowied� naraz.</p><p>� To ma by� odpowied�?</p><p>Kruczy Cie� skin�� g�ow� w stron� otaczaj�cych ich spiczastych budynk�w:</p><p>� Ci, co w nich siedz�, przez ca�e �ycie usi�owali znale�� odpowied� i na og� nie znale�li. Zimna mg�a to tylko mg�a. Ale pojawia si� na uroczyskach i wsz�dzie tam, gdzie co� lub kto� zaczyna czyni�. Sprawia�, �e rzeczy si� staj�. Ale czasem sama mg�a czyni. Pojawia si� za tym, kto zna pie�ni bog�w, a czasem pojawia si� sama. Nie ma lepszej odpowiedzi. M�wi�, �e zimna mg�a �yje. Inni uwa�aj�, �e to oddech bog�w albo brama za�wiat�w. By�a zawsze i zawsze b�dzie.</p><p>Kruczy Cie� gra� troch� s�abiej i chyba by� ju� zm�czony albo Drakkainen, wspomagany cyfralem, radzi� sobie coraz lepiej.</p><p>� Co to jest �wojna bog�w�?</p><p>� Zadajesz coraz gorsze pytania. Za chwil� b�dziesz chcia� wiedzie�, co to jest s�o�ce albo dlaczego s� tylko dwa ksi�yce. Wojna bog�w to wojna bog�w. Bogowie walcz� ze sob�. Oczywi�cie zawsze tak by�o, ale trzymali si� regu�. Wyobra� sobie dw�ch kmieci mieszkaj�cych na wybrze�u. Takich, kt�rzy si� nie lubi�. Jednak ka�dy pilnuje w�asnego nosa. Kiedy ich ludzie spotkaj� si� w lesie albo na morzu, pewnie si� pobij�, ale r�wnie dobrze mog� na siebie nie zwraca� uwagi. Czasem podkradn� sobie krow� lub ryby z sieci, czasem kto� dostanie po �bie. Ale oto pewnego dnia obydw�ch ogarnia szale�stwo. P�on� cha�upy, gin� dziewcz�ta, s�siedzi wyrzynaj� sobie nawzajem byd�o, ich ludzie zabijaj� si� przy ka�dej okazji. Nikt nie poluje, bo strach. Nikt nie uprawia p�l ani nie warzy piwa, bo interesuje ich tylko �elazo, krew i ogie�. Cha�upy s� czarne i spalone, na pla�y le�� trupy, na ��kach wzd�te, martwe krowy. Tak samo jest z bogami. Tylko �e kiedy oni si� gniewaj�, rzecz nie ko�czy si� na miotaniu �elaza.</p><p>Czasy s� dobre, kiedy bog�w spotyka si� rzadko i tylko tam, gdzie powinni by�. To oznacza, �e w �wiecie jest r�wnowaga. Od pewnego czasu dzieje si� zbyt wiele dziwnych rzeczy. Kiedy� zimna mg�a by�a tylko na uroczyskach. Je�eli pojawia� si� g�upiec, kt�ry chcia� zosta� Czyni�cym i poszed� na uroczyska, zazwyczaj gin��, czasem spotyka� bog�w, a czasem by� wybrany przez mg��. Teraz mg�a pojawia si� w r�nych miejscach. Rusza si�. Pojawiaj� si� zmarli, pojawiaj� si� bestie albo rozumne zwierz�ta. Zbyt cz�sto. R�wnowaga run�a. Pojawili si� nowi wrogowie, a dawni zachowuj� si�, jakby co� ich op�ta�o. �wiat oszala�. Tak to jest, kiedy bogowie rzucaj� si� sobie do garde�. Dam ci jedn� prawdziw� rad�. Trzymaj si� z daleka od bog�w, Czyni�cych i zimnej mg�y. Znajd� tych, kt�rych szukasz, i odejd� za morza. Kiedy wydarza si� cud, g�upiec podchodzi i gapi si� z otwart� g�b�. Rozs�dny cz�owiek bierze nogi za pas, bo z takich rzeczy nigdy nie wynika nic dobrego. To by�a dobra rada. Zapami�taj j�, �pi�cy Na Drzewie, to b�dziesz mia� z niej po�ytek.</p><p>Id� do portu, kt�ry zw� �mijowe Gard�o. Tam, gdzie spotykaj� si� trzy fiordy. Idzie jesie�. Okr�ty wracaj� na zimowe le�a z po�udniowych szlak�w. B�dzie wielki jesienny jarmark i wiec. Dok�dkolwiek poszli ci, kt�rych szukasz, je�eli szli od Pustkowi Trwogi, musieli kiedy� tam doj��. Potem ju� nie wiem. Wsiedli na okr�t i odp�yn�li, albo pop�yn�li kt�rym� z trzech fiord�w na po�udnie do kraju Ognia, albo poszli szlakami przez S�one G�ry, albo przez wybrze�e, do kraju Rzemieni. Mo�e w puszcz�. Ale na pewno przechodzili przez �mijowe Gard�o. Id� tam i szukaj. Nie chc� teraz ju� wi�cej gra�. I tak ci�gle oszukujesz.</p><p>� Mniej ni� ty � odpowiedzia� Drakkainen.</p><p>Starzec pozbiera� rzeczy, a potem wgramoli� si� na kozio� swojego w�zka.</p><p>� Znajd� drog�, Kruczy Cieniu � powiedzia� Drakkainen.</p><p>� Byle nie twoj� � warkn�� tamten i cmokn�� na os�a.</p><p>� Chcia�em tylko by� uprzejmy � zawo�a� za nim W�drowiec.</p><p>Skrzypienie k� ucich�o i Drakkainen zosta� na wzg�rzu sam tylko w towarzystwie konia, trup�w, siedz�cych w kamiennych sza�asach i kruk�w.</p><p>� No, to jedziemy do portu na jesienny jarmark � powiedzia� Jadranowi. � Kupi� ci jakie� obwarzanki czy co�.</p><p>Zwin�� derk� i koc, po czym zakrz�tn�� si�, chowaj�c naczynia i rozrzucone wok� ogniska drobiazgi. Jadran postawi� nagle uszy i wyda� z siebie ostrzegawczy warkot.</p><p>Na siodle rozpiera� si� kruk, wielki jak orze� i l�ni�cy barw� antracytu. Czy�ci� wielki dzi�b o ��k i spogl�da� bezczelnie.</p><p>� Wynocha! � zakraka� tryumfalnie.</p><p>� Ja ci dam �wynocha�, z�odzieju! � wrzasn�� Drakkainen i chwyci� �uk, ale kruk wystrzeli� w niebo, bij�c wielkimi skrzyd�ami, i wmiesza� si� w stado ptak�w obsiadaj�ce sto�kowate dachy budynk�w.</p><p>� Cwaniak � wycedzi� W�drowiec i schowa� �uk z powrotem w �ubie. I tak by mu nic z tego nie przysz�o. W ca�ym mie�cie kr�ci�o si� pewnie z dwie�cie kruk�w, fruwaj�cych, drepcz�cych po dachach jak muchy po �ajnie i kracz�cych, a wszystkie by�y dok�adnie takie same.</p><p>Zawo�a� Jadrana i osiod�a� go, a potem objuczy� reszt� sprz�tu i odjechali. Kamienna, staro�ytna droga ko�czy�a si� tak, jakby zjecha�a pod traw�, ale dalej prowadzi�a w�ska, zaro�ni�ta �cie�ka, ta sama, kt�r� odjecha� Kruczy Cie�, i prowadzi�a mniej wi�cej we w�a�ciwym kierunku. Kiedy Drakkainen znikn�� ju� w lesie poni�ej pokrytej zrudzia�� traw� ��ki, z jednego ze spiczastych dach�w poderwa� si� wielki, czarny kruk i polecia� jego �ladem.</p></section><section><title><p>Rozdzia� 4</p><p>Odwr�cony �uraw</p></title><epigraph><p>M�ode lisy �pi� w norze</p><p>M�ode pantery baraszkuj� w�r�d traw</p><p>Tylko szczeni�ta w�adc�w</p><p>Czuwaj� noc�, szczerz�c k�y</p><text-author>Krzemie�, Syn Procarza � kai-tohimon klanu Ska�y � Kodeks w�adcy</text-author></epigraph><p>Otw�rz oczy, leniu, ju� dzie�! � Tak zaczyna� si� ka�dy m�j poranek, odk�d sko�czy�em pi�� lat. O pierwszym, sinym brzasku, ostrym, ochryp�ym g�osem Nauczyciela, nawyk�ym do komend wykrzykiwanych w szyku szturmuj�cej ci�kiej piechoty, pasuj�cym mo�e do obozu wojskowego, a nie do cesarskiego pa�acu. W ten spos�b budzi� mnie i moich braci, �eby p�dzi� nas do �wicze� jeszcze przed skromnym �niadaniem. Deszcz czy �nieg, gnali�my przez ogr�d w szarawym �wietle dnia, �eby d�wiga� ci�ary, przeskakiwa� przeszkody i �wiczy� walk� na kije i go�e pi�ci. Dopiero kiedy s�o�ce wstawa�o, zzi�bni�ci albo zziajani, wracali�my do �a�ni, �eby wyk�pa� si� w kilku kub�ach lodowatej wody. Potem zak�adali�my na posiniaczone i zmarzni�te cia�a proste ubrania z surowego p��tna. Spodnie, koszula i kurta. Filcowe buty o plecionych podeszwach. Wygl�dali�my jak �o�nierze albo ch�opi. Tyle tylko, �e nasze ubrania by�y czyste, ca�e i kompletne. Mia�y praktyczny, bury lub szaroniebieski kolor i nieskomplikowany wz�r.</p><p>Ca�y czas po�piech i trzcina w r�kach Nauczyciela, skromny str�j, sk�pe, proste jedzenie. Nasza �a�nia by�a zbudowana z najlepszego, czerwonego drewna i polerowanego marmuru. Wiadra, z kt�rych zlewano nas wod�, zrobiono z szylkretu wielkich ��wi i oprawiono w ksi�ycowe srebro. Mimo to nie zaznali�my najmniejszego zbytku. �adnych wymy�lnych myde�, �adnych pachnide� ani wonnych olejk�w. Zwyk�a woda i to zimna jak z lodowca.</p><p>Do �niadania siadali�my w sali pe�nej bezcennych waz i rze�b, w�r�d prostych, kirene�skich mebli, zrobionych tak, jakby stworzy� je sam B�g. Na stole pojawia�y si� cudowne, delikatne naczynia z kosztownego, pokrytego �ywic� drewna, porcelany albo muszli, ale na p�miskach i w miseczkach znajdowali�my troch� chleba, past� z grochu albo z ryby, gar�� kaszy lub par� �y�ek zupy. Koniec. Przynajmniej tak by�o na co dzie�. Kiedy ojciec nie musia� rz�dzi�, sam wychodzi� z cesarskiego pa�acu i wraca� do swojego pawilonu. Jedli�my wtedy z nim kolacj� przy blasku ognia w palenisku albo w ogrodzie, w�r�d ska�, strumieni i powyginanych dragomerii, a na stole pojawia�y si� dziesi�tki najwspanialszych potraw. Wtedy wraca�o nasze dzieci�stwo. S�uchali�my, jak matka gra na cintarze i �piewa kirene�skie bajki, ojciec opowiada� nam zabawne historyjki. Ale nie zawsze ich widywali�my. Zwykle by� z nami tylko Nauczyciel, lodowata woda, zgrzebne ubrania i sk�pe posi�ki. Nieko�cz�ce si� godziny �wicze�. Kaligrafia, j�zyki, strategia, historia, poezja, polityka, jazda konna, �ucznictwo, walka w��czni�, kijem, mieczem, no�em, dwiema szablami, walka wr�cz, p�ywanie.</p><p>Do dziesi�tego roku �ycia nawet nie wiedzia�em, �e jestem przysz�ym w�adc�. Mieszka�em we dworze, sk�adaj�cym si� z wielu pawilon�w, zbudowanym przez mojego dziadka po�rodku ogrod�w zwanych Wiosk� Chmur. Dw�r by� wiern� kopi� normalnych siedzib wysokich rod�w z kraju, z kt�rego pochodzimy. Gdzie� tam nad nim wznosi� si� cesarski pa�ac, ale rzadko tam bywali�my. Nawet nie patrzyli�my w jego stron�. Ca�ym naszym �wiatem by� dw�r i Wioska Chmur. Mieli�my tu drzewa i kwiaty, p�yn�c� wod� i stawy wygl�daj�ce jak jeziora, ska�y i dr�ki wysypane bia�ym �wirem. Ani dw�r, ani tak wygl�daj�cy ogr�d nie mog�yby tu stan�� zanim nie nasta�a nasza dynastia. Zanim pierwszy z moich przodk�w, m�j pradziadek nie zasiad� na Tygrysim Tronie. Ogr�d by� czysto kirene�ski. Mia� budzi� w cz�owieku spok�j i pogod� ducha, p�yn�ce z naturalnej harmonii. Wygl�da� jak dziki zak�tek, ale obdarzony doskona�ym pi�knem. Stanowi� hymn na cze�� Stw�rcy. Ka�de drzewo by�o jak rze�ba. Ka�da ska�a i ka�da kropla wody by�y na swoim miejscu. Dzikie, ale pe�ne r�wnowagi. Dla nas, Kirenen�w, pi�kno to nadmorskie g�ry i strumienie.</p><p>Amitrajscy cesarze zawsze mieszkali w pa�acu, a ogr�d by� niemal pust� po�aci�, na kt�rej drzewa, krzewy i kwiaty ros�y w r�wnych, kwadratowych zagonach jak wz�r na kilimie. Ich ogr�d wygl�da� jak step i jak pe�en przepychu dywan zarazem. S�u�y� do jazdy konnej i mia� wygl�da� pi�knie z okien pa�acu. Dla nich pi�kno to otwarty, �ysy step, na kt�rym kwitn� kwiaty.</p><p>Czasem za�, w �wi�to Koni, rozstawiano wielki, cuchn�cy, woj�okowy namiot, ustawiano w nim kapi�ce od z�ota i klejnot�w paskudne meble z bawolej ko�ci, a cesarz siedzia� w nim, jad� t�uste mi�so �wistak�w, pieczone na w�glach, i popija� mleczne piwo z czarki, s�uchaj�c, jak mu graj� Pie�ni Ziemi.</p><p>Amitraje nie mogli nigdy si� zdecydowa�, czy s� narodem dzikich koczownik�w, czy imperium podbijaj�cym �wiat i stanowi�cym jego serce.</p><p>M�j r�d nie ma nic wsp�lnego z Amitrajem. Jeste�my w nim elementem obcym. Podobnie zreszt� jak przynajmniej po�owa obywateli, ale jak do tego dosz�o, opowiem w innym miejscu.</p><p>Moje dzieci�stwo by�o w�a�nie takie, bo pochodzimy z Kirenenu. Odleg�ego kr�lestwa, kt�rego ju� nie ma. By�em synem w�adcy. A synowie w�adc�w musz� umie� wi�cej, by� m�drzejsi i szlachetniejsi ni� inni ludzie, bo czeka ich przekle�stwo rz�dzenia. Musz� umie� wyrzec si� siebie, je�eli trzeba. Musz� potrafi� trzyma� si� w cuglach, bo kiedy b�d� ju� w�adcami, nie b�dzie nikogo innego, �eby ich powstrzyma�. Musz� nie�� los wszystkich innych na karku. Dlatego nie wolno nam by�o sobie pob�a�a�. Nie wolno nam kierowa� si� gniewem, kaprysem, zachciank� ani po��daniem. Dla nas mia�y istnie� tylko honor, odwaga i s�u�ba.</p><p>Tak m�wi�y kirene�skie kodeksy i zgodnie z nimi nas wychowywano.</p><empty-line/><p>Tak wiele rzeczy musz� pami�ta�.</p><p>Tu, gdzie teraz jestem, tylko to ma znaczenie. Musz� pami�ta�.</p><p>Kirenen, kt�rego nigdy nie widzia�em, a kt�ry musz� nie�� w sobie, �eby ca�kiem nie zgin��. Pie�ni mojej nieznanej ziemi... Moj� matk�, konkubiny mojego ojca... Samego ojca, szlachetnego i prawego cz�owieka, kt�ry m�g� naprawi� �wiat. Mojego Nauczyciela. Moj� nauczycielk�, Aiin�. Nawet mojego brata, Kimir Zy�a. Wiosk� Chmur.</p><p>Musz� pami�ta� te� wielkie marzenie mojego rodu. Mojego nieistniej�cego klanu. Marzenie o Amitraju takim, jaki mieli�my stworzy�. Powoli i konsekwentnie, pokolenie za pokoleniem. Amitraju, jaki tworzy� m�j ojciec. Kraju, w kt�rym warto �y�, a kt�rego nikt nie musi si� ba�. Kraju, w kt�rym warto by� zacnym cz�owiekiem.</p><p>By� pierwszym cesarzem, kt�remu by�o dane widzie� pierwsze efekty tej pracy. Widzia�, jak to wszystko si� staje.</p><p>I widzia�, jak wali si� w morze ognia i krwi.</p><p>Musz� to wszystko ocali�.</p><p>Jest tego tak wiele, �e nie wiem, od czego zacz��. Opowiem o wszystkim, nie pozwol� temu umrze�. Zamkn� to w s�owach i przenios� przez czas ognia. Czas wojny bog�w.</p><p>Najpierw jednak opowiem o moim dzieci�stwie.</p><empty-line/><p>Urodzi�em si� w Roku Wody. To wam wiele nie powie, ale do��, �e nie by�o to tak dawno. Pierwsze pi�� lat sp�dzi�em g��wnie w Domu Cynobru razem z moj� matk�, konkubinami, mamkami i nianiami. By�em dzieckiem. Obsypywano mnie poca�unkami, dawano �akocie, uczono m�wi� i chodzi�. Niewiele z tego pami�tam. Jakie� cienie wy�wietlane na parawanie, czyj� g�os, kt�ry �piewa� mi monotonn�, smutn� i pi�kn� ko�ysank�. Kobiece szepty i �miechy. Dzieci�ce lata, p�yn�ce bez czasu jak w malignie. Z�ote, mi�kkie, ciep�e i lepkie jak mi�d.</p><p>Potem sko�czy�em pi�� lat i poczu�em, jak szorstkie, twarde, lecz ostro�ne d�onie m�czyzn zabra�y mnie z Domu Cynobru prosto z mi�kkich, pachn�cych ramion kobiet. Najpierw si� z tego cieszy�em. Nie by�em ju� dzieckiem. Robakowat�, bezp�ciow� istot�, tocz�c� bezmy�lne �ycie pozbawione znaczenia. Sta�em si� ch�opcem. Czeka�o mnie dziesi�� lat w Domu Stali, kt�re mia�y wyku� ze mnie m�czyzn�. Szybko zat�skni�em za ciep�em Domu Cynobru. Za jego wygod� i beztrosk�. Za pieszczot� i s�odyczami, kt�re teraz wydzielano mi tak sk�po.</p><p>Kiedy� Nauczyciel zobaczy�, jak p�acz� ukradkiem, schowany w jakim� zakamarku. Usiad� obok i siedzia�, milcz�c i pykaj�c z ma�ej fajeczki, po czym powiedzia� co� takiego:</p><p>� Pierwsze pi�� lat sp�dzi�e� w ramionach kobiet i teraz za nimi t�sknisz. Nic dziwnego, ka�dy t�skni. Jednak powiem ci tylko, �e kiedy przestaniesz by� ch�opcem, znowu w nie powr�cisz. Wtedy jednak b�dziesz szuka� obcych kobiet.</p><p>Oczywi�cie, �e go nie zrozumia�em.</p><p>Zreszt� w�r�d s�u�by i nauczycieli naturalnie by�y te� kobiety, ale nie o to chodzi�o. Dom Stali to nie by� klasztor, ale miejsce nauki. Tam nas wykuwano i robiono z nas w�adc�w. Tam najwa�niejszy by� Nauczyciel.</p><p>Kiedy� by� strategiem. By� mo�e by� nim nadal. Kiedy� by� dow�dc�. Kiedy� by� te� skrytob�jc�. M�j mentor. Wolno mu by�o wszystko.</p><p>M�g� nas kara�. Nawet trzcin�, ale robi� to rzadko. M�g� nas uczy� i wychowywa�. M�g� nas zawstydza� i g�odzi�, kiedy uzna�, �e trzeba. Nie musia� gi�� si� przed nami w uk�onie jak inni ani m�wi� z nami na kl�czkach ze wzrokiem wbitym w ziemi�.</p><p>Ba�em si� go.</p><p>Kimir Zy� nie, ale on nie ba� si� nikogo i niczego. Ba�em si� nie tylko kar. Nie tego, �e postawi� przede mn� tac� z kubkiem wody i misk� suchej kaszy albo smagn� trzcin�. Nie tego, �e b�d� od rana do nocy czy�ci� stajni�. Ba�em si�, �e spojrzy na mnie takim specjalnym wzrokiem, kt�ry oparzy mi dusz�. Wzrokiem, kt�ry b�dzie mnie bola� jeszcze d�ugo i kt�rego nie b�d� m�g� zapomnie�.</p><p>Z�o�ci�em si� na niego. Nienawidzi�em nieustannych �wicze�, lodowatej wody i sk�pego jedzenia. Z�yma�em si� na ci�g�e niewygody, niewyspanie i dyscyplin�. Ale czu�em, �e jest sprawiedliwy.</p><p>By� surowy, bo musia�.</p><p>Niekoniecznie zwraca� si� do nas �szlachetny ksi���. U�ywa� raczej nieznanego tu s�owa �tohimon�, oznaczaj�cego po kirene�sku �wybrany spo�r�d r�wnych�.</p><p>Raz, tu� przed �mierci�, powiedzia� do mnie tak, jak w Kirenenie wasal zwraca� si� do w�adcy. �Romassu� � �Moje �ycie�.</p><p>�Odejd�, moje �ycie�, powiedzia�.</p><p>Nazywa� si� Hatir Sand�uk. Przynajmniej oficjalnie. W pokoleniu mojego ojca coraz bardziej otwarcie u�ywano kirene�skich imion. Kireneni uczyli dzieci j�zyka, pojawiali si� w swoich klanowych strojach na ulicy. Wtedy nie mia�o to ju� znaczenia, bo zrobi�o si� modne. Za czas�w mojego ojca mo�na by�o pozwoli� sobie nawet na to, �eby ci, kt�rzy uwa�ali si� za Kirenen�w, nosili publicznie klanowe no�e. Podobnie by�o z innymi dawnymi nacjami, podbitymi przez cesarstwo. Chodzili po ulicach w swoich strojach, tak, jak je pami�tali. Dlatego doskonale wiedzieli�my, �e nasz Nauczyciel nazywa si� Rzemie� syn Siodlarza z klanu �urawia.</p><p>Wszyscy byli�my z klanu �urawia.</p><p>To znaczy byliby�my, gdyby nadal istnia� nasz kraj.</p><p>Gdyby nie rodzinna ha�ba z powodu zdrady, do kt�rej nas zmuszono, by kraj przetrwa�. Gdyby�my nie byli potomkami zdrajcy, kt�ry, �eby si� ukara�, przybra� amitrajskie nazwisko Tahaldin Tend�aruk, co znaczy Odwr�cony �uraw. Tak samo, jak litery �odwr�cony przyjaciel� to w kirene�skim pi�mie znak �zdrajcy�.</p><p>Pogr��y� sw�j r�d, sprzeda� w�asny kraj i pom�g� go zniszczy� do reszty. Wszystko po to, �eby kt�ry� jego potomek za�o�y� Tygrysi� Czapk�. I zmieni� oszala��, dzik� tyrani� w nowy Kirenen. I nazwa� si� �zdradzieckim �urawiem�, �eby pami�ta�.</p><p>Ale m�wi�em o Nauczycielu.</p><p>Nigdy mi nic nie da�. To znaczy da� mi mn�stwo rzeczy, ale nigdy nic takiego, co nie s�u�y�oby do nauki. Kiedy� dosta�em �elazn� kul�. Wypolerowan�, �elazn� kul�. Wygl�da�a jak niewielka pi�ka.</p><p>� Co to jest, Nauczycielu? � zapyta�em. Mia�em nadziej�, �e to jednak jaka� zabawka.</p><p>� Kula �ycze�. Kiedy b�dzie ci bardzo �le i bardzo b�dziesz czego� chcia�, �ci�nij j� w pi�ci. �ciskaj tak d�ugo, a� rozpacz przeminie. To jednak b�dzie znaczy�o, �e nie chcia�e� tego czego� dostatecznie mocno. Je�eli naprawd� czego� zapragniesz, sprawisz, �e kula stanie si� mi�kka jak glina. Wtedy twoje �yczenie si� spe�ni.</p><p>Jeden Stw�rca wie, jak cz�sto �ciska�em kul�. Jedn� i drug� d�oni�. Mia�d�y�em j� i mia�d�y�em. Czasem zasypia�em z kul� w d�oni. Mia� racj�. Smutek mija� po jakim� czasie.</p><p>Ale spe�ni�a tylko jedno �yczenie, i to nie moje. �yczenie Rzemienia.</p><p>Chcia�, �ebym mia� silne palce.</p><p>A kiedy� znowu dosta�em wysp�.</p><p>To by�o jedno z wa�niejszych do�wiadcze� mojego dzieci�stwa i dlatego o tym opowiem.</p><p>Na jeziorze, w naszym ogrodzie. By�o tam kilka sztucznych wysp pokrytych ska�ami, ros�y na nich drzewa. Iglaki, �liwy i pi�knie kwitn�ce wiosn� krzewy. Pewnego dnia okaza�o si�, �e w ogrodzie jest pe�no s�u��cych, kt�rzy wnie�li tam du�o skrzynek z polerowanego drewna. W �ciankach skrzynki mia�y rz�dy otwor�w, a wewn�trz co� si� rusza�o. Mi�dzy nimi sta� Czyni�cy. Mistrz Zwierz�t. Wyspy te� si� zmieni�y. Dosadzono na nich mn�stwo drewnianej trzciny, na brzegach le�a�y sterty patyk�w i najr�niejszych przedmiot�w. Po�rodku ka�dej z trzech wysp wzniesiono o�miok�tn� altan�.</p><p>Tego dnia dostali�my te� nowe kurty. By�y takie same jak przedtem, tylko �e w zupe�nie innych kolorach. Ja dosta�em kurt� o barwie ciemnej ��ci, Kimir Zy� karminow�, a nasz trzeci brat, Czagaj, niebiesk�.</p><p>Intryguj�ce skrzynki pomalowane by�y na identyczne kolory. ��ty, karminowy i chabrowy.</p><p>� Co to jest? � zapyta� Czagaj Mistrza Zwierz�t.</p><p>� Bystretki, szlachetny ksi��� � odpowiedzia� tamten, chwytaj�c si� w uk�onie za ramiona. Nic z tego nie zrozumieli�my.</p><p>Bystretki okaza�y si� niewielkimi zwierz�tkami podobnymi do mangusty, ale o kr�tkich ogonkach i chwytnych �apkach tak jak r�ce u ludzi. Na ka�dej wyspie znalaz�o si� jedno stado. Po jednej wyspie dla ka�dego z nas.</p><p>Zwierz�tka by�y rozkoszne. Nie tylko igra�y ze sob�, pozwala�y si� g�aska� i bra� na kolana, ale robi�y te�, dzi�ki sztuce Mistrza Zwierz�t, przedziwne rzeczy. To s� stworzenia, kt�re buduj� skomplikowane nory z wieloma wyj�ciami i po��czonymi korytarzami. Lepi� nad nimi strzeliste wie�e z gliny, w kt�rych siedz� stra�nicy ostrzegaj�cy przed niebezpiecze�stwem. Jednak nasze bystretki budowa�y du�o wi�ksze i bardziej skomplikowane budowle ni� normalnie, umia�y te� pracowa� na malutkich polach, gdzie wykopywa�y owady, p�draki i jadalne k��cza, ale zamiast po�era� je na miejscu, tak jak to robi� w stanie dzikim, znosi�y jako zapasy do nor.</p><p>� Oto wasze kr�lestwa � powiedzia� Rzemie�. Nad altanami �opota�y flagi � ��ta, karminowa i chabrowa. � Teraz b�dziecie rz�dzi�.</p><p>Dostali�my te� piszcza�ki, pomalowane na odpowiednie kolory. Umieli�my gra�, nale�a�o to do naszej edukacji, ale te piszcza�ki powsta�y dzi�ki sztuce Mistrza Zwierz�t. Umia�y przemawia� do bystretek.</p><p>Poucza� ka�dego z nas z osobna, tak jakby fujarki mia�y przemawia� tajemnymi j�zykami, kt�re rozumieli�my tylko my i nasze zwierz�tka. S�dz� zreszt�, �e tak w�a�nie by�o.</p><p>Siedzia�em w osobnej komnacie na wprost Mistrza Zwierz�t, na dywanie, z piszcza�k� w r�ku i usi�owa�em odtwarza� melodyjki, kt�re mi gra�. Mia� w�asny instrument. Zwyk��, blaszan� fujark�, na jakich grywaj� �eglarze. Melodie by�y proste. Przywodzi�y na my�l troch� sygna�y jazdy wydawane rogiem (po kilka natr�tnych ton�w � �szyk klina!�, �odwr�t�, �atak�, �bycze rogi�) i mia�y pe�ni� podobn� rol�. Brzmia�a w nich jednak dziwna, hipnotyczna nuta jak w muzyce grywanej przez pustynnych eremit�w. Podobno Kebiryjczycy umiej� wprowadza� si� muzyk� w trans, w kt�rym nie czuj� b�lu, ta�cz� przez kilka dni bez przerwy albo przebijaj� cia�o grotami strza�, nie krwawi�c jednak i nie cierpi�c. Widywa�em takie rzeczy, kiedy podczas �wi�t bywa�em w pa�acu, siedz�c w niszy za tronem mojego ojca. Ale nie by�em pustynnym eremit� ani dow�dc� jazdy.</p><p>Powiedzia�em to Mistrzowi Zwierz�t i zapyta�em, czemu ma s�u�y� moja gra.</p><p>� Roztropnie wspomnia�e� Kebiryjczyk�w, szlachetny ksi��� � powiedzia�. � Na pewno widzia�e�, jak muzyk� flet�w zmuszaj� w�e albo jadowite pustynne jaszczurki do ta�ca. Zwierz� s�ucha i wydaje si�, jakby spa�o z otwartymi oczami, a wtedy zaklinacz mo�e je bezpiecznie dotkn��. Instrument, kt�ry ci daj�, panie, b�dzie dzia�a� podobnie, ale w nim jest prawdziwa moc. Tamto to tylko sztuczka. Sprytny zaklinacz po prostu wie, �e to nie d�wi�k dzia�a na gada, a ruchy ko�ca instrumentu. W twoim flecie muzyka podzia�a na wol� bystretek, ale tylko tych, kt�re nale�� do twojego stada. Do ��tych. Dzi�ki niej zmusisz zwierz�tka do robienia rzeczy, kt�rych normalnie nie potrafi�. B�d� prawie jak mali ludzie, tylko ca�kowicie podporz�dkowane twej woli. To � uni�s� piszcza�k� � narz�dzie w�adzy. W�adzy absolutnej. Z pocz�tku b�dziesz umia� wydawa� tylko proste komendy. To jednak jedynie abecad�o. �wicz, szlachetny ksi���, a� b�dziesz gra�, nie my�l�c o otworach fletu, w�asnych palcach i d�wi�kach. A� muzyka zacznie oddawa� twoje my�li. Wtedy b�dziesz m�g� zmusi� zwierz�tka do robienia nies�ychanych rzeczy. Mo�e b�d� umia�y zbudowa� tratwy i p�ywa� nimi na po��w wodnych stworze�, mo�e stworz� sztuk� lub zbuduj� zamki? To b�dzie zale�a�o tylko od ciebie.</p><p>� Jakie zwierz�ta mog� by� tak m�dre? � spyta�em. � Nawet najlepiej tresowane psy czy bojowe leopardy nie potrafi� takich rzeczy.</p><p>� S� m�drzejsze ni� normalnie. Tw�j szlachetny ojciec, P�omienisty Sztandar, w�adca Tygrysiego Tronu, Pan �wiata i Pierwszy Je�dziec, nakaza� mi je wyhodowa�. � Mistrz Zwierz�t pochyli� si� w moj� stron�, ujmuj�c kubek z winem obiema r�kami, i rozejrza� lekko. � Otrzyma�em jego poufn� zgod�, by u�y� mocy ziemi uroczyska. Zmieni�em je w �onach matek tak, by by�y m�drzejsze ni� jest to dane zwierz�tom.</p><p>S�ucha�em w os�upieniu. Od dziecka �y�em straszliwymi opowie�ciami o mocy uroczysk, o potworach, kt�re stamt�d wychodzi�y jeszcze za czas�w mojego dziada. Poprzedni cesarze trzymali na dworach Czyni�cych i Wiedz�cych, usi�owali wykorzysta� pot�g� uroczysk w polityce i na wojnie, ale zawsze ko�czy�o si� to strasznym nieszcz�ciem. Co i rusz trafiali si� hochsztaplerzy twierdz�cy, �e znale�li zagubione imiona bog�w i �e moc uroczysk b�dzie im powolna. Raz doprowadzili do kl�ski w bitwie, raz do zarazy, a raz do tego, �e zmarli zacz�li podobno powstawa� z grob�w. Dziadek w ko�cu zabroni� nawet zbli�a� si� do uroczysk i zagrozi� �mierci� ka�demu, kto o�mieli si� poszukiwa� zagubionych imion bog�w. Za rz�d�w mojego ojca zakaz�w by�o coraz mniej, ale ten pozosta� w mocy. Pozwalano na drobne sztuczki, domy�la�em si�, �e na dworze by�o kilku prawdziwych Czyni�cych, dzia�aj�cych w najg��bszej tajemnicy, cho� nie widzia�em �adnego pr�cz Mistrza Zwierz�t. Co do pozosta�ych, nigdy nie dowiedzia�em si�, kim byli ani co robili.</p><p>� To zupe�nie bezpieczne � powiedzia� Mistrz Zwierz�t, widz�c moj� min�. � Moja sztuka jest pod kontrol�. Zrobi�em tylko tyle, ile umiem, a to naprawd� nie jest wiele w por�wnaniu z prawdziw� moc� uroczysk. Zapewniam ci�, szlachetny ksi���, �e ca�y czas kontrolowa�o mnie dw�ch Wiedz�cych i gdybym uleg� pokusie si�gni�cia po pot�g� tej mocy, cesarscy �ucznicy w mgnieniu oka zamieniliby mnie w je�owca. Nie l�kaj si� niczego, szlachetny ksi���, i �wicz. Nie mo�esz teraz jeszcze wej�� na swoj� wysp�. Niewprawna gra przyprawi�aby twoje zwierz�tka o szale�stwo.</p><p>Wszystko sprowadza�o si� do tego, �e otrzyma�em nadzwyczajn�, cudown� moc w�adzy nad stadem p�owych zwierz�tek, biegaj�cych po owalnej wyspie, kt�r� mo�na by�o obej�� spacerem w czasie mniejszym ni� spalenie cala �wiecy.</p><p>Oczywi�cie fascynowa�o mnie to. Cieszy�em si� z mojej kurty barwy jesiennych li�ci, w�asnej altany i piszcza�ki. Godzinami w komnacie gra�em melodyjki i ju� po kilku dniach sta�o si� tak, jak przepowiedzia� Mistrz Zwierz�t. T�skne, niepokoj�ce d�wi�ki sp�ywa�y z moich ust i palc�w i nawet nie czu�em ju�, �e trzymam w d�oni fujark�. Nie my�la�em o tym, kiedy dmuchn�� ani kt�re otwory ods�oni�. Z czasem zacz��em ��czy� melodyjki, a by�o ich wiele, i s�dzi�em, �e pojmuj�, o czym m�wi� stary mistrz. To rzeczywi�cie by�o abecad�o, a ja uczy�em si� sk�ada� w nim zdania. Nie mog�em doczeka� si� chwili, kiedy wejd� na wysp� i zaczn� wypr�bowywa� swoje umiej�tno�ci.</p><p>Jedynym, kt�ry nie kry� niezadowolenia z ca�ej sprawy, by� m�j najstarszy brat Kimir Zy�. Ka�dy z nas pochodzi� z innej matki. To nie jest regu�a, ale tak si� akurat z�o�y�o. Zgodnie z obyczajami cesarskiego pa�acu, mieli�my obowi�zek uwa�a� za najwa�niejsz� matk� cesarzow�, kt�ra by�a matk� jedynie Czagaja.</p><p>Rzecz w tym, �e r�nili�my si� bardzo od siebie, bardziej ni� zazwyczaj zdarza si� to rodze�stwu. Kimir Zy� by� najstarszy, najwy�szy i przez d�ugi czas najsilniejszy. Jako ma�e dziecko kocha�em go i podziwia�em. Kiedy by�em troch� starszy, zauwa�y�em, �e jest okrutny i wynios�y. Wydawa�o mi si�, �e pogardza mn� i nienawidzi Czagaja. Nigdy nie opu�ci� �adnej okazji, �eby nie okaza� swojej przewagi w jakiej� dziedzinie. Je�eli wypada�o mi z nim �wiczy�, wiedzia�em, �e b�d� mia� przedramiona i nogi w granatowych si�cach, �e je�eli przydusi mnie i wykr�ci mi r�k�, b�dzie udawa�, �e nie widzi uniesionego palca mojej wolnej r�ki na znak, �e si� poddaj�, i nie pu�ci, dop�ki Rzemie� tego nie zauwa�y. We wszystkim musia� by� najlepszy i nic nie budzi�o w nim takiej w�ciek�o�ci jak najdrobniejsza pora�ka. Jako jedyny cz�sto powtarza�, co zrobi, kiedy ju� b�dzie cesarzem. Jako� tak mnie i Czagajowi wydawa�o si� oczywiste, �e istotnie to on zostanie kiedy� w�adc�. Kimir Zy� rwa� si� do tego. Mnie obowi�zki w�adcy wydawa�y si� przera�aj�ce. By� tym, od kogo zale�y los wszystkich mieszka�c�w cesarstwa, sta� gdzie� w tle za wszystkim, co si� dzieje, wydawa�o mi si� ci�arem nie do zniesienia. Za� Czagaj zawsze powtarza�, �e marzy jedynie o tym, by wr�ci� do Domu Cynobru, robi� to, co mieszkaj�ce tam kobiety, i �y� w spokoju. Gra� na cintarze, malowa� i zajmowa� si� pisaniem wierszy albo kontemplacj� pi�kna. Kimir Zy� oczywi�cie chcia� wiedzie�, czy w zwi�zku z tym Czagaj zamierza zosta� jego konkubin�, i drwi� bez ko�ca. W rzeczywisto�ci mog�o si� przecie� okaza�, �e �aden z nas nie nadaje si� na w�adc� i Tygrysi� Czapk� za�o�y kt�re� z trojga naszego m�odszego rodze�stwa, prze�ywaj�cego beztroskie lata w Domu Cynobru.</p><p>Kocha�em Czagaja jako m�odszego, g�upiutkiego brata i w�a�ciwie by�o mi go �al. Z Czagajem by� ten problem, �e samo istnienie �wiata ju� go rani�o. Wydawa� si� mi�kki i p�aczliwy, ale wiedzia�em, �e dla kogo�, kto tak cierpi z lada powodu, dotrzymywanie kroku bardziej grubosk�rnemu Kimir Zy�owi i mnie staje si� bohaterstwem. Czasem Czagaj, chlipi�c i narzekaj�c, potrafi� osi�gn�� co�, czego ani mnie, ani mojemu bratu, mimo granitowych min i zaci�ni�tych szcz�k, nie udawa�o si� dost�pi�. Ale zazwyczaj nie udawa�o mu si� ani specjalnie go to nie interesowa�o. Nie m�g� poj�� najprostszej intrygi, nie m�g� nauczy� si� porz�dnie ani �adnej sztuki wojennej, ani strategii. Kocha� natomiast muzyk�, taniec i weso�e historyjki. Wydaje mi si�, �e rzeczywi�cie powinien znale�� si� w czym� w rodzaju Domu Cynobru i siedzie� tam na poduszkach z cintarem w r�ku.</p><p>Tamtego wieczoru, przy kolacji, ja i Czagaj cieszyli�my si� z nowego zadania. Byli�my przecie� dzie�mi, a dostali�my nie jedno koci� czy szczeniaczka. Ju� taki nabytek to dla dziecka skarb. Ka�dy z nas zosta� w�a�cicielem ponad setki puszystych stworze�, wygl�daj�cych troch� jak wydry, a troch� jak ma�e pieski, kt�re mog�yby zachwyci� niejednego. Co wi�cej, ka�dy otrzyma� w�asne, male�kie kr�lestwo.</p><p>Tylko Kimir Zy� by� kwa�ny na twarzy i z w�ciek�o�ci� s�ucha� naszej paplaniny.</p><p>� Strata czasu! Przekl�ta strata czasu! � warkn��, krusz�c chleb na st�. Nagle wymierzy� palec prosto w Rzemienia. � Powinni�my dosta� po oddziale wojska! Powinni�my zosta� dow�dcami!</p><p>� Nie krusz chleba, tohimonie � powiedzia� spokojnie Rzemie�. Zawsze by� spokojny. � Pomy�l o ludziach, kt�rzy z rado�ci� zjedliby cho� to, co w�a�nie marnujesz.</p><p>� I co z tego � burkn�� Kimir Zy�. � Kiedy� b�d� cesarzem i b�d� m�g� tarza� si� w chlebie. Jestem synem cesarza, Nauczycielu. Na co mi szacunek dla chleba? Przecie� nie b�d� ani go piek�, ani uprawia� zbo�a. Od tego s� wie�niacy. Ja b�d� si� zajmowa� tym, �eby w og�le mogli je uprawia�. Powiniene� przygotowywa� nas do walki o chwa�� imperium. To jest nasze przeznaczenie. Ty za� ka�esz nam marnowa� czas na opiek� nad zwierz�tami. To potrafi byle pastuch. Mamy im gra� na fujarkach?</p><p>� Wielko�� cesarstwa to w�a�nie chleb, tohimonie. Kiedy go zabraknie, czym b�dzie ca�a chwa�a imperium? Sam musisz je�� tak samo jak pastuch. Jeste� tylko cz�owiekiem, tak jak on.</p><p>� Jestem innym cz�owiekiem. Jestem synem cesarza. Nikt nie sadza pastuch�w na tronach. Wi�cej by�oby w tym sensu, gdyby� da� nam po setce piechoty.</p><p>Rzemie� wytar� starannie miseczk� z sosu kawa�kiem chleba i rozpar� si� na �awie, wyci�gaj�c swoj� fajk� i r�g z zio�ami.</p><p>� Pami�tasz, jak uczy�em ci� p�ywa�, tohimonie? � zapyta�. Kimir Zy� skamienia�, a szcz�ki zacisn�y mu si� z w�ciek�o�ci�. Ba� si� wody jak koci�. Ostatni nauczy� si� p�ywa�, kiedy ja i Czagaj pluskali�my si� ju� w jeziorze, baraszkuj�c niczym foki. Nigdy nie zapomnia� tego upokorzenia.</p><p>� P�aka�e�, tohimonie, kiedy woda omywa�a ci brod� i mia�e� zanurzy� twarz. Twoi bracia siadali do �niadania ledwo w przepaskach i ju� chcieli p�dzi� do stawu, a ty musia�e� i�� na stron�, bo my�l o p�ywaniu przyprawia�a ci� o torsje.</p><p>� I co z tego! � warkn�� Kimir Zy�, trz�s�c si� ze z�o�ci, zw�aszcza �e Czagaj zacz�� chichota�. � Pokona�em sw�j strach! Sam powiedzia�e�, �e ka�dy cz�owiek musi zna� w�asne ograniczenia i tylko g�upcy niczego si� nie boj�!</p><p>� To prawda � przyzna� Rzemie�. � Prze�ama�e� si� i by�em z ciebie dumny, bardziej ni� z twoich braci, kt�rym przysz�o to bez trudu. Ale co by�oby, M�ody Tygrysie, szlachetny ksi���, gdybym uczy� ci� p�ywa�, tak jak to robi� barbarzy�cy z uj�cia Gorzkiej Wody, i po prostu wrzuci� ci� w morze? Uton��by�. Ich dzieci te� ton� czasami. Oni wierz�, �e ka�dy rodzi si� do morza, tak jak ty wierzysz, �e ka�dy rodzi si�, by by� dow�dc�. Je�eli wi�c chcesz kiedy� rz�dzi� lud�mi, kt�rzy maj� marzenia, dusze i bliskich, poka� mi najpierw, �e umiesz rz�dzi� zwierz�tami.</p><empty-line/><p>Pierwszego dnia nie mog�em si� doczeka� ko�ca �niadania. Odrywa�em kawa�ki chleba, maczaj�c je w pa�cie, zagryza�em marynowanymi warzywami, duszkiem wypi�em sok palmowy i kiedy tylko Rzemie� zezwoli�, pogna�em do ogrodu. Czeka�a na mnie ��d� z ��t� jak s�o�ce flag� na rufie i koszyk z jedzeniem. Jeden dla mnie, a drugi, pe�en ziaren durry, orzech�w i pask�w suszonego mi�sa, dla moich bystretek.</p><p>W mojej altanie mia�em ciep�y p�aszcz i kosz z w�glami, bo to by�a jeszcze wczesna wiosna, sk�adane krzes�o z oparciem i st�. Do tego kosz jedzenia i dzban soku palmowego. To wszystko. Mia�em jeszcze za pazuch� kurty moj� ��t� fujark�.</p><p>Regu�y by�y takie, �e nie mog�em pomaga� moim zwierz�tom inaczej ni� gr� na flecie. Nie mog�em niczego dotkn�� ani zrobi� samemu.</p><p>Jednak tego pierwszego dnia nie zagra�em nawet jednej nuty. Po prostu patrzy�em, co robi� moje bystretki. Strasznie mnie korci�o, ale postanowi�em, �e musz� je najpierw pozna�. Do po�udnia wydawa�y mi si� po prostu zabawne. To stworzenia, kt�re nie potrafi� ani chwili usiedzie� w miejscu. Przez ca�y czas baraszkuj�, przewracaj� si� i goni� albo z komiczn� powag� przepatruj� ziemi� w poszukiwaniu przysmak�w. Obserwowa�em w napi�ciu, poci�gaj�c przez trzcin� niewielkie �yczki soku palmowego, ciekaw ich nienaturalnych zdolno�ci, kt�re tchn�a w nie moc uroczyska, zakl�ta sztuk� Mistrza Zwierz�t.</p><p>Nie zauwa�y�em niczego szczeg�lnego poza tym, �e czasem bra�y do �apki patyk, by wyd�uba� z pnia owada albo dosi�gn�� czego�, widzia�em te�, jak rozbijaj� skorupk� ma��y trzymanym w �apce kamykiem, podk�adaj�c drugi pod sp�d. Nigdy jednak nie widzia�em dzikich bystretek i nie mia�em poj�cia, czy czasem nie robi� tak te� normalnie, bez mocy uroczysk i tym podobnych rzeczy.</p><p>Moja altana wznosi�a si� na s�upach i otoczona by�a drewnianym pomostem, wi�c widzia�em z niej, co si� dzieje niemal na ca�ej wysepce z wyj�tkiem miejsc, gdzie widok zas�ania�y k�py krzew�w, korony kwitn�cych �liw albo trzcinowiska. Sp�dzi�em tam wiele czasu. Wiem, �e moja wyspa mia�a sto osiemdziesi�t krok�w wzd�u� i dziewi��dziesi�t wszerz. Chodzi�em po niej, czasem siada�em na swoim sk�adanym krze�le i obserwowa�em zwierz�tka. Sprawia�y wra�enie, �e wcale mnie nie widz�. Ry�y w ziemi i lepi�y z gliny kopu�y po��czone korytarzami, wygl�daj�cymi jak grube korzenie drzew, w�r�d nich wznosi�y wie�e, przypominaj�ce termitiery albo wysokie kominy. Na szczycie ka�dej prawie zawsze tkwi�o jedno zwierz�tko, wystawiaj�c �ebek i wypatruj�c zagro�enia.</p><p>Przez kolejne dni zwierz�tka wita�y mnie ju�, kiedy zjawia�em si� na wyspie. Gdy tylko wysiada�em z �odzi, przybiega�y ze wszystkich stron i sta�y na pla�y p�kolem, wpatruj�c si� we mnie czarnymi �lepkami, po czym zaczyna�y mnie wita�, merdaj�c kr�tkimi ogonkami i wykonuj�c serie drgaj�cych ruch�w �ebkami, wygl�daj�cych jak komiczny uk�on.</p><p>Na trzeci dzie� zacz��em od tego, �e wysypa�em im troch� karmy, a potem po raz pierwszy zagra�em im na fujarce. Zwierz�ta zbieg�y si� do mojej altany i zatrzyma�y na widok sterty ziaren i kawa�k�w suszonego mi�sa, kt�ra tam le�a�a. Po chwili najodwa�niejsze zwierz�tko wysun�o pyszczek, zacz�o obw�chiwa� przysmaki, wreszcie si�gn�o po suszony owoc le��cy na wierzchu i j�o go ogryza�, przysiad�szy na ogonie.</p><p>Na ten widok nast�pna bystretka wysun�a si� z t�umu wyra�nie o�mielona, po niej nast�pna, a po chwili przed moj� altan� znalaz�a si� ogromna gromada zwierz�tek, bij�cych si� mi�dzy sob�, gryz�cych i przewracaj�cych w�r�d pomara�czowych ziaren durry i kawa�k�w mi�sa.</p><p>Nie o to mi chodzi�o.</p><p>Zupe�nie nie.</p><p>Unios�em do ust flet i zagra�em. Nie potrafi�bym powiedzie�, kt�re sygna�y, podsuni�te mi przez Mistrza Zwierz�t, gram w tej chwili, po prostu wyrazi�em, co czu�em i my�la�em w tej chwili. A chcia�em, �eby stworzenia natychmiast si� uspokoi�y, zanim si� pozabijaj�. Trwa�o to przez chwil�, a� wreszcie bystretki stopniowo przesta�y si� bi� i trwa�y tak, z uniesionymi �ebkami i wlepionymi we mnie �widruj�cymi oczkami, jedne le��ce jeszcze i splecione w morderczym u�cisku, inne zastyg�e w dziwnych pozach. Gra�em przez jaki� czas, a� zwierz�tka poj�y. Podchodzi�y po kolei i ka�de bra�o troch� karmy do pyszczka, a troch� w �apki, i odchodzi�o na bok. Trwa�o to do�� d�ugo, a� wreszcie bystretki zabra�y wszystko, co wysypa�em, i okaza�o si�, �e zosta�a spora grupka, dla kt�rej nie zosta�o nic. Wysypa�em jeszcze troch�, �eby �adna bystretka nie odesz�a g�odna, a� zrozumia�em, �e wszystkie zosta�y nakarmione, ale niekt�re podchodz� pod altan� po kilka razy.</p><p>Kaza�em im odej�� i zaj�� si� w�asnymi sprawami.</p><p>W ci�gu kolejnych dni zauwa�y�em ze zdumieniem, �e moje bystretki przesta�y zupe�nie szuka� po�ywienia i bawi� si�. Porzuci�y nawet swoje wioski i wie�e stra�nicze i nie robi�y nic, tylko siedzia�y wok� mojej altany, czekaj�c, a� rzuc� im troch� karmy. Kiedy je odp�dza�em, po prostu chowa�y si� w trawie i w�r�d krzak�w, obserwuj�c ka�dy m�j ruch i czekaj�c, czy rzuc� im jedzenie, czy nie.</p><p>Po paru dniach mia�y zmierzwione futro, m�ode by�y chude, tuli�y si� do matek i siedzia�y tylko, wlepiaj�c we mnie paciorkowate oczka, ale nie zamierza�y wcale szuka� owad�w i p�d�w na pla�ach i w trawie jak dot�d, zupe�nie jakby zapomnia�y, jak to si� robi. Widok by� okropny i a� kraja�o mi si� serce, kiedy na to patrzy�em, ale nie da�em im ju� ani k�sa. Przysz�o mi wtedy do g�owy, �e to, co zawsze uwa�a�em za najprostsz� rzecz na �wiecie, kt�r� powinien zrobi� dobry w�adca � zapewni� poddanym jedzenia do syta, wcale nie dzia�a tak, jak powinno. Wcale nie chcia�em, �eby moje bystretki zmieni�y si� w beznadziejnie uzale�nione od zawarto�ci mojego kosza stworzenia. Nie wiedzia�em, dlaczego tak si� sta�o. My�la�em, �e mo�e moja karma smakowa�a im tak bardzo, �e teraz nie chc� ju� niczego innego. Jednak kt�rego� dnia s�ania�y si� z g�odu, a kilka z nich umar�o. Przywlok�y ich cia�ka pod sam� werand� i u�o�y�y na piasku jak wyrzut sumienia. Na widok biednych stworze�, le��cych nieruchomo jak p�owe, puste mieszki, poczu�em �zy w oczach, ale nie zdj��em pokrywy z kosza. Zamiast tego wzi��em flet i zagra�em im o g�odzie oraz o smutnym losie konaj�cej z g�odu bystretki, a zaraz potem o obfito�ci po�ywienia kryj�cego si� na pla�ach i w trawie. Niewiele to da�o. Zaledwie kilka zwierz�t opu�ci�o milcz�c� grupk�, czekaj�c� na m�j dar, i zacz�o szuka� w trawie. Gra�em dalej i do�o�y�em jeszcze tony, kt�re opowiada�y o dumie wolnej bystretki, potrafi�cej samej zadba� o siebie i o m�ode, i kt�ra nie zale�y od niczyjej �aski. Potem si�gn��em do kosza, zaczerpn��em ukradkiem gar�� przysmak�w i poszed�em na najbli�sz� nadbrze�n� �ach� piasku, gdzie rozrzuci�em je i zagrzeba�em w piasku, po czym wr�ci�em do altany i zacz��em dalej gra� to samo.</p><p>Gra�em i gra�em, prze�ykaj�c �zy, a kiedy mia�em ju� zupe�nie wyschni�te gard�o i obola�e palce, zobaczy�em, �e powoli zaczyna to przynosi� jaki� skutek. Pojedyncze zwierz�ta zaczyna�y wraca� na ��k� i nabrze�ne pla�e, by wygrzebywa� z ziemi owady oraz wyci�ga� z wody ma��e. W ko�cu zosta�o ju� tylko kilka zwierz�t, a kiedy przesta�em gra�, po jakim� czasie odesz�y i one.</p><p>Siedzia�em potem i d�ugo my�la�em nad tym, co robi�. Zrozumia�em, �e za pomoc� mojego fletu i kosza mog� nie tylko nimi rz�dzi�, ale r�wnie dobrze zabija�. Trzy zwierz�tka, kt�re le�a�y przed moj� altan�, zgin�y nie tylko przez jakie� w�asne cechy. W istocie zabi�a je moja g�upota.</p><p>Od tej pory gra�em bardzo ostro�nie. �ycie zwierz�tek wydawa�o si� podlega� naturalnym rytmom i ba�em si� je zak��ci�. By�y jednak bardzo podatne na moj� muzyk�. I poma�u moje rozkazy zacz�y je jednak zmienia�.</p><p>Zmieni� si� kszta�t wiosek. Nadal by�y to kopulaste kopce z ubitej gliny, po��czone tunelami i przykrytymi stropami korytarzami, nadal wznosi�y si� nad nimi wie�e stra�nicze, ale zadecydowa�em, �e powinny by� budowane na planie koncentrycznych k�, z promieni�cie u�o�onymi korytarzami i norami, �eby zwierz�tom �atwiej by�o wychodzi� i wchodzi�. Po�rodku kaza�em im zrobi� wi�ksz� kopu�� o dw�ch poziomach. Na g�rnym postanowi�em zrobi� magazyn �ywno�ci, a podziemna jama, do�� du�a, �eby zmie�ci�y si� tam wszystkie zwierz�ta, mia�a s�u�y� jako schron.</p><p>Wymy�la�em r�ne rzeczy. Nauczy�em je robi� zagrody z plecionych p�d�w i ustawia� je w p�ytkiej, przybrze�nej wodzie tak, by tworzy�y zw�aj�ce si� korytarze zako�czone okr�g�ymi basenami, a potem zagania� tam r�ne stworzenia, wodne owady i ma�e ryby.</p><p>Nie wszystko, co robi�em, mia�o sens. Postanowi�em kiedy� podzieli� je na grupy i przypisa� im zadania. Jedne mia�y zbiera� p�dy, inne polowa�, a jeszcze inne zajmowa� si� m�odymi, ale okaza�o si�, �e wprowadzam w ich �ycie zbyt wiele zamieszania, a do tego odbieram im ich zwyk�y zapa�. Robi�y si� apatyczne i spe�nia�y moje rozkazy bez przekonania, a� wreszcie okaza�o si�, �e wszystko jest zrobione byle jak i du�o gorzej ni� bez moich usprawnie�.</p><p>Podobnie by�o, kiedy kaza�em im oddawa� do magazynu zbyt wiele zdobyczy. Wymy�li�em, �e b�d� znosi� wszystkie ziarna, owoce i owady do mnie, a to ja b�d� je rozdziela� tak, �eby by�o sprawiedliwie. W efekcie tylko snu�y si� po poletkach i pla�ach i niewiele znajdowa�y. Oddawa�y zdobycze, bo dzi�ki mocy fletu nie mog�y mi si� sprzeciwi�, ale by�o tego o wiele mniej ni� przedtem. Zupe�nie jakby s�dzi�y, �e to, czy si� w efekcie najedz�, zupe�nie nie zale�y od ich wysi�ku, tylko mojego widzimisi�.</p><p>Dowiedzia�em si� te�, �e nie mog� nieustannie wydawa� im rozkaz�w moim fletem. Musia�y mie� czas, �eby robi� to, co chc�, bo inaczej r�wnie� robi�y si� apatyczne i zaczyna�y chorowa�.</p><p>Tak naprawd� to ca�y czas martwi�em si�, czy wyspa jest w stanie dostarczy� im do�� jedzenia. Mistrz Zwierz�t napomkn��, �e w razie g�odu bystretki potrafi� zabija� si� i zjada� nawzajem. Stanowczo nie chcia�em do tego dopu�ci�. Dlatego kaza�em im gromadzi� p�dy i nauczy�em suszy� ma��e i owady na kamieniach. Wiedzia�em, �e p�niej, kiedy minie pe�nia lata, najwa�niejsze b�d� orzechy i owoce �liwy. Co kilka dni dostawa�em kosz karmy, kt�r� ukradkiem rozrzuca�em w trawie i zakopywa�em w piasku.</p><p>Strasznie ciekawi�o mnie, co na swoich wyspach robi� moi bracia. Z g�rnej platformy mojej altany widzia�em obie wyspy, ale tylko jako k�py drzew i krzew�w na jeziorze. Widzia�em flagi powiewaj�ce nad dachami odleg�ych altan, ale niewiele wi�cej.</p><p>Kt�rego� dnia poszed�em do Komnaty Zwoj�w w Domu Stali. Bardzo lubi�em tam chodzi�. Kiedy uczyli�my si� historii, strategii albo polityki, zwoje przynoszono nam do Komnaty Pracy i ka�dy z nas mia� tam w�asny czytnik, na kt�ry zak�ada� zwoje. Jednak do Komnaty Zwoj�w chodzi�em zawsze sam wtedy, kiedy nie mia�em nic do roboty. Zak�ada�em na czytnik zwoje opisuj�ce dalekie krainy, niesamowite historie o duchach i demonach albo opowie�ci o dziwnych stworach zamieszkuj�cych kra�ce ziemi. Siedzia�em godzinami w �wietle lampy i powoli obraca�em g�rny uchwyt, przesuwaj�c przed oczami nieko�cz�c� si� wst�g� papieru. Ale tego dnia zauwa�y�em tam co� dziwnego. W Komnacie Zwoj�w znajdowa�y si� te� niewielkie stoliki, przy kt�rych mo�na by�o usi��� i odpocz��, oraz st�, pozwalaj�cy ogl�da� wielkie mapy i obrazy na p��tnie i pergaminie. Na stole kto� zostawi� przedmiot, kt�ry zapewne pos�u�y� mu jako przycisk do szczeg�lnie du�ej i niesfornej mapy. Nie by� to po prostu przedmiot, ale Przedmiot. Jedna z tych drogich i rzadkich rzeczy, kt�re s� nasycone moc�. Ten zna�em do�� dobrze, bo zawsze marzy�em, �eby mie� taki na w�asno��. By�o to �d�ugie oko�. Kryszta� zamkni�ty w d�ugim na d�o� cylindrze z czerwonego drewna i oprawiony w z�oto. Pozwala� ogl�da� obrazy na odleg�o�� a� do granicy wzroku i to zar�wno w dzie�, jak w nocy. Wystarczy�o popatrze� przeze� na to, co chcia�o si� zobaczy� dok�adniej, a w�wczas obraz zbli�a� si�, jakby patrz�cy pofrun�� prosto do swojego celu. Przedmiot wyczuwa�, kiedy chcia�o si� co� zobaczy� w szczeg�ach, wystarczy�o wyt�y� wzrok, chc�c je dostrzec, a wtedy obraz, przybli�a� si� jeszcze bardziej. Przy odrobinie wprawy mo�na by�o przybli�a� i oddala� obrazy jak si� chcia�o, a ja nie by�em w�wczas ju� taki g�upi, �eby pr�bowa� si�ga� r�k� po to, co w �oku� zbli�a�o si� do mojej twarzy.</p><p>Do�� kr�tko walczy�em z pokus�. Postanowi�em po prostu, �e je�eli ktokolwiek b�dzie rozpytywa� o �oko�, natychmiast je oddam, nie wymy�laj�c �adnych bajek i nie b�d� kr�ci�. Uspokoi�o mnie to podw�jnie. Po pierwsze, proste przyznanie si� do czego� takiego z podniesion� twarz�: �To ja st�uk�em waz�. Bardzo chcia�em wypr�bowa� tak� w��czni�, a wiedzia�em �e nie wolno mi jej wynie�� do ogrodu. Postanowi�em, �e z�o�� si� tylko do kilku pchni�� i zaraz j� odwiesz�. Sta�o si�.�, z regu�y pozwala�o unikn�� sro�szej kary. Po drugie, w ten spos�b nabra�em przekonania, �e niczego nie kradn�. W ko�cu po�ycza�em tylko rzecz, kt�r� znalaz�em we w�asnym domu, a kt�ra by�a mi potrzebna.</p><p>Zawioz�em �oko� na wysp� i zacz��em podgl�da� swoich braci. Z podestu werandy, z k�p nabrze�nych krzew�w i zza szpaler�w drewnianych trzcin, a nawet z przeciwleg�ego brzegu jeziora, ukryty w�r�d ska� i ozdobnych krzew�w.</p><p>Na wyspie Czagaja zobaczy�em wyschni�te i pokruszone resztki kopu� na brzegu oraz nowe, du�e kopu�y zbudowane wok� jego altany. By�y za du�e i obawia�em si�, �e zawal� si� po pierwszej porz�dnej ulewie. Jego ubarwionych popielato bystretek w�a�ciwie nie by�o wida� nigdzie na wyspie, tylko na piaszczystej polanie przed altan�, tam, gdzie wznosi�y si� kopu�y. Nie szuka�y po�ywienia, prawie w og�le nie wychodzi�y na brzeg wyspy, tylko ta�czy�y.</p><p>Przynajmniej tak to wygl�da�o. Czagaj gra� na flecie, a wszystkie zwierz�tka, ustrojone pstrymi, polnymi kwiatkami, drepta�y w miejscu i obraca�y si�, stoj�c s�upka wok� karmy wysypanej na wielk� kup� po�rodku.</p><p>Nie s�dz�, �eby tak si� dzia�o zawsze. Po pierwsze, Czagaj wyplu�by p�uca przez swoj� fujark�, po drugie, bystretki pad�yby z wycie�czenia. Ale cz�sto, kiedy spogl�da�em przez �oko� na jego wysp�, widywa�em takie obrazki. Zwr�ci�em tylko uwag�, �e front werandy obsadzony by� kwitn�cym bluszczem, a wielkie kopce mia�y �ciany oblepione kolorowymi kamykami i b�yszcz�cymi muszlami. Tygodnie zabawy z w�asnymi zwierz�tami wyrobi�y we mnie oko gospodarza, wi�c patrzy�em na b��kitn� wysp� raczej krytycznie. Karmy z dnia na dzie� by�o coraz mniej, bystretki prawie nie szuka�y po�ywienia, a je�eli ju�, to zjada�y wszystko na miejscu. G��wnie siedzia�y przed altan�, parzy�y si� albo ta�czy�y. Kiedy patrzy�em na ich codzienne zachowanie, mia�em wra�enie, �e nie s� normalne.</p><p>Wyspa Kimir Zy�a wygl�da�a zupe�nie inaczej. Kolonie bystretek mia�y kolisty kszta�t jak u mnie, ale przypomina�y warowne obozy. Pozbawione otwor�w kopu�y zewn�trznego kr�gu po��czone by�y ulepionym z gliny murem i mia�y wy�sze wie�e, poza tym w wiosce wykopano nieliczne wyj�cia, z kt�rych wi�kszo�� zastawiona by�a kamieniami. Przed altan� znajdowa� si� oczyszczony z trawy piaszczysty plac.</p><p>Cz�� zwierz�t zajmowa�a si� nieustann� prac�, ale tylko niekt�re szuka�y po�ywienia. Cz�� �cina�a m�ode p�dy trzciny, ale nie te zielone, kt�re nadaj� si� do jedzenia, tylko ��te, zdrewnia�e i bardzo twarde. Odcina�y r�wne kawa�ki, mniej wi�cej d�ugo�ci dw�ch d�oni, i znosi�y je na stert� przed altan�.</p><p>Druga cz�� rudobr�zowych bystretek mojego brata, jak zauwa�y�em � te najwi�ksze, na og� drepta�a przed jego werand� w karnych czworobokach, trzymaj�c kijki w �apkach i ustawiaj�c si� w r�ne szyki bojowe. Kwadrat, pi�ciok�t, �w��czni� albo �rogi byka�. Nie zdziwi�em si�, bo niczego innego po Kimir Zyle si� nie spodziewa�em, ale zastanowi�o mnie to, �e pewnego dnia wyra�nie zobaczy�em po�rodku placyku niewielkie ognisko. Nie mia�em poj�cia, jak mog�o mu si� uda� nauczy� zwierz�tka krzesa� ogie�. Podejrzewa�em, �e raczej z�ama� zakaz i sam go wznieci�. Przy ogniu sta�y trzy jego rude bystretki i ogryza�y uko�nie ko�ce patyk�w, po czym osmala�y je lekko, �eby utwardzi� w p�omieniu.</p><p>Nadal by�o to co�, czego si� spodziewa�em, ale odt�d codziennie lustrowa�em sytuacj� na obu wyspach.</p><p>Zaniepokoi�em si� dopiero, gdy kolejnego dnia zobaczy�em zupe�nie now� scen�. Kimir Zy� siedzia� na krze�le na tarasie swojej altany i gra�, a wszystkie jego zwierz�ta, i te z dzidami, i te wyn�dznia�e, kt�re zwykle przez ca�y czas pracowa�y, sta�y przed nim wielkim p�kolem. Na wolnym miejscu przed altan�, jak zawsze ostatnio, p�on�o ognisko.</p><p>Dopiero po chwili zorientowa�em si�, �e zwierz�ta nie stoj� w przypadkowym t�umie. �Zbieracze� zbili si� w bez�adn� grup� po�rodku, natomiast ��o�nierze� otaczali je kr�giem, stoj�c s�upka, z opuszczonymi dzidami.</p><p>Zaciekawi�o mnie to, wi�c schowa�em �oko� za pas kurty i wspi��em si� na najwy�sze drzewo na wyspie. Dzi�ki temu, ukryty w ga��ziach, mia�em du�o lepszy widok na to, co dzia�o si� na wyspie mojego brata.</p><p>Kilka bystretek, pe�ni�cych rol� �o�nierzy, od�o�y�o patyki i wpad�o galopem w t�um �zbieraczy�, po czym wyrwa�o z niego dwa wyn�dznia�e, przera�one zwierz�tka. Porwane bystretki najwyra�niej wpad�y w panik� i usi�owa�y ucieka� wewn�trz kr�gu, ale wsz�dzie natrafia�y na szpaler �o�nierzy z nastawionymi dzidami. Po kr�tkiej chwili paniki zosta�y zap�dzone na sam �rodek placu zupe�nie jak kowce, gonione przez pasterskie psy. Zwierz�ta sk��bi�y si� na chwil�, a potem ��o�nierze� cofn�li si�, a porwani �zbieracze� zostali na piasku, szarpi�c si� i zwijaj�c w miejscu. Skoncentrowa�em wzrok i zobaczy�em, �e zosta�y uwi�zane za szyj� mocnym sznurkiem ukr�conym z �yka do niewielkiego palika stercz�cego z ziemi.</p><p>Potem zobaczy�em, �e ��o�nierze� podchodz� i zatrzymuj� si� tu� przed uwi�zanymi zwierz�tkami, kt�re przesta�y na chwil� fika� na ziemi, szarpa� �apkami dusz�ce je sznurki i pr�bowa� je przegry��. Obie grupy sta�y s�upka, obw�chuj�c si� i ruszaj�c nosami, a Kimir Zy� gra� jak szalony. A potem najwi�ksza bystretka mojego brata post�pi�a krok naprz�d i raptem wbi�a dzid� w brzuch przywi�zanego zwierz�tka.</p><p>Na widok krwi tryskaj�cej na piasek omal nie spad�em z drzewa i o ma�y w�os nie upu�ci�em mojego �oka�. By�em wstrz��ni�ty, ale zn�w unios�em cylinder do twarzy. Po prostu nie mog�em uwierzy� w to, co widz�.</p><p>A widzia�em, jak kolejne zwierz�ta podchodz� i d�gaj� nieszcz�sne stworzenia dzidami, a� w piasku zosta�y nieruchome cia�a pokryte pozlepianym, poczerwienia�ym od krwi futrem, kt�re kolejni ��o�nierze� nadal przebijali swoimi w��czniami, mimo �e nie by�o ju� po co.</p><p>Zgonieni w kup� pomi�dzy w��czniami �zbieracze� szamotali si� w panice, ale szpalery ��o�nierzy� utrzymywa�y jaki taki porz�dek.</p><p>Po zad�ganiu zwierz�t ��o�nierze� rzucili si� na zw�oki i rozszarpali je. Bystretki wygl�da�y przy tym i zachowywa�y si� jak stado szczur�w. K��bi�ce si� rdzawe grzbiety bystretek w miejscu, gdzie przed chwil� stali ich bracia, wzbudzi�y we mnie md�o�ci.</p><p>Po kr�tkim czasie po zad�ganych i po�artych zwierz�tach nie zosta�o nic poza plamami krwi, wsi�kaj�cymi w piach, i dwoma odgryzionmi �ebkami, kt�re m�j brat kaza� zatkn�� na w��czniach na placu.</p><p>Kiedy zszed�em z drzewa, kr�ci�o mi si� w g�owie z emocji.</p><p>Najpierw chcia�em powiedzie� o wszystkim Rzemieniowi, ale szybko u�wiadomi�em sobie, �e wed�ug Nauczyciela to by� mo�e ja z�ama�em regu�y gry, a nie m�j brat. Ukrad�em �oko� i podgl�da�em go. Tymczasem on tylko siedzia� i gra�. Owszem, kaza� swoim zwierz�tom dopuszcza� si� bezsensownego okrucie�stwa, ale nikt nas nie ogranicza�. Dano nam bystretki, wyspy, karm� i flety. Pozwolono dalej robi�, co chcemy, ale i radzi� sobie samemu. Je�eli m�j brat chcia�, �eby jego zwierz�ta przeprowadza�y absurdalne egzekucje, mia� do tego prawo.</p><p>Popatrzy�em na w�asne ��te zwierz�tka, goni�ce si� po wiosce i przewracaj�ce w trawie, i nagle poczu�em jaki� cie� w duszy.</p><p>Kilka dni p�niej przyby�em na wysp� wcze�nie i zaraz po wypiciu kubka ciep�ego, orzechowego naparu zacz��em obserwowa� szkar�atn� wysp�. Tego dnia zobaczy�em co� nowego. Zobaczy�em dwie ma�e �odzie, ledwo widoczne w porannej mgle, przybijaj�ce do pla�y i znikaj�ce w trzcinowiskach. Mo�e nie by�y to jakie� doskona�e statki � raczej tratwy, przypominaj�ce podw�jne snopy trzciny, zwi�zane ciasno na obu ko�cach, ale p�ywa�y wystarczaj�co dobrze i zauwa�y�em, �e na ka�dej p�yn�o po kilka bystretek Kimir Zy�a. Nie zauwa�y�em, w jaki spos�b p�ywaj�, ale nie dryfowa�y, bez�adnie pchane wiatrem, tylko sun�y jedna za drug� w stron� jakiego� przej�cia w�r�d trzcin, a� znik�y mi z oczu.</p><p>Zaintrygowany, wspi��em si� na swoje drzewo i unios�em �oko�. M�j brat siedzia� w altanie przy stole i pojada� co� leniwie. Po chwili za�oga jego �odzi pojawi�a si� na placu. Bystretki ku�tyka�y komicznie na trzech �apkach, w czwartej dzier��c opart� o kark w��czni�. Wygl�da�y niezgrabnie, ale zauwa�y�em, �e przemieszczaj� si� dosy� sprawnie. Jednak pomi�dzy rudymi grzbietami zwierz�t Kimir Zy�a zauwa�y�em kilka popielatych. Jego bystretki p�dzi�y mi�dzy sob� szare zwierz�tka, kicaj�ce na dw�ch �apkach i nios�ce nar�cza karmy, kt�r� wysypa�y na stert�, a potem zbi�y si� w trwo�n� gromadk� i czeka�y.</p><p>Kimir Zy� odsun�� od siebie tac�, zdj�� nogi ze sto�u i wzi�� flet, a potem zacz�� gra�.</p><p>W efekcie dwie popielate, przera�one bystretki Czagaja zosta�y zad�gane i przy altanie brata przyby�y dwie nowe g�owy nadziane na patyki, a trzy pozosta�e zagoniono do roboty razem z reszt� �zbieraczy�.</p><p>Zszed�em na ziemi� i d�ugo chodzi�em po swojej wyspie, pogr��ony w zadumie. Policzy�em swoje zwierz�ta, ale wydawa�o mi si�, �e jest ich tyle, ile przedtem, cho� nie mog�em mie� pewno�ci.</p><p>Wczo�ga�em si�, ile si� tylko da�o, do g��wnej nory i usi�owa�em sprawdzi�, czy zapas�w karmy jest tyle, ile wcze�niej, sprawdzi�em te� skromne zasoby w koszu w mojej altanie. Wydawa�o mi si�, �e niczego nie uby�o. Mimo to ca�y czas czu�em strach.</p><p>Kimir Zy� mia� armi� bystretek wyposa�onych we w��cznie, wyszkolonych i zdolnych do zabijania. Jego zwierz�ta umia�y te� krzesa� ogie� i mia�y �odzie, kt�rymi potrafi�y w jaki� spos�b p�ywa�. Wyspa Czagaja by�a bli�ej szkar�atnej ni� moja, wi�c mia�em nadziej�, �e stanowi lepszy cel dla �upie�czych wypraw, ale wiedzia�em, �e si� �udz�. Kimir Zy� szykowa� si� do wojny. Wed�ug niego zwyci�stwo w tej grze nie polega�o na m�drym rz�dzeniu stadem zwierz�tek. Z pewno�ci� roi� sobie moment, w kt�rym na wszystkich trzech wyspach za�opocz� jego karminowe flagi.</p><p>Chodzi�em po wyspie i rozgl�da�em si� przez d�u�szy czas. Natrafi�em na du�y, powalony pie� woskowca pokryty grub� kor�, przejrza�em te� k�py drewnianych trzcin na brzegach i znalaz�em niewykorzystane jeszcze pok�ady gliny na wysokim, po�udniowym brzegu.</p><p>A potem wr�ci�em do altany i wydoby�em flet. Musia�em u�o�y� moim zwierz�tom zupe�nie nowe pie�ni.</p><p>I czu�em, �e mam za ma�o czasu.</p><p>Najpierw wezwa�em wszystkie zwierz�ta. Kiedy zbiega�y si�, przeskakuj�c i przewracaj�c nawzajem, nagle przed oczami stan�y mi sceny egzekucji, kt�re regularnie widywa�em ju� na szkar�atnej wyspie.</p><p>Najpierw gra�em moim zwierz�tom pie�� przera�enia. Gra�em im o szkar�atnej wyspie i p�yn�cym stamt�d zagro�eniu. O wielkich, odpasionych, rudych bystretkach, kt�re trzyma�y nios�ce �mier� w��cznie. Wprawi�em swoje zwierz�ta w os�upienie, a potem istn� panik�.</p><p>Uspokoi�em je i zagra�em im z kolei pie�� o bohaterstwie. O m�nych, wolnych bystretkach, kt�re stawi� czo�a wrogom i obroni� swoj� wysp�. O powiewaj�cej nad ni� ��tej fladze, oznaczaj�cej wolno�� i bezpieczny dom. Gra�em, ile si� w p�ucach, wk�adaj�c w to ca�y gniew i przera�enie, jakie poczu�em.</p><p>Po jakim� czasie moje bystretki siedzia�y i s�ucha�y jak zaczarowane, a� ja sam, pod wp�ywem w�asnego grania, poczu�em si� zdeterminowany i m�ny.</p><p>Wtedy kaza�em im si� bra� do roboty.</p><p>Og�osi�em, �e nadszed� czas wojny. Podzieli�em je na grupy i wybra�em najsilniejsze zwierz�ta, z kt�rych postanowi�em uczyni� trzon armii. Pozosta�e skierowa�em do ci�cia pr�t�w z drewnianej trzciny, umacniania wiosek i do zrywania kory z pnia woskowca.</p><p>Mia�em wra�enie, �e czas cieknie mi mi�dzy palcami, a Kimir Zy� mia� nade mn� ogromn� przewag�.</p><p>Na szcz�cie, odk�d podarowano nam zwierz�ta, mieli�my niewiele innych zaj�� i mogli�my sp�dza� du�o czasu na wyspach. Poza tym prawie si� nie widywali�my. Posi�ki jedli�my oddzielnie, �niadanie jak komu wypad�o, a drugi posi�ek najcz�ciej na wyspie.</p><p>Kimir Zy� po�wi�ca� czas, musztruj�c swoj� armi�, Czagaj � �pi�c w altanie, graj�c na cintarze i popijaj�c palmowy sok, a ja � rozpaczliwie przygotowuj�c obron� swojej wyspy.</p><p>Wiedzia�em, �e nie mog� przedstawi� takiej samej armii jak Kimir Zy�, ustawionych w czworobok bystretek, uzbrojonych w dzidy d�ugo�ci dw�ch d�oni. Taka wyr�wnana walka oznacza�aby masakr� o nieznanym wyniku, co wi�cej, mog�oby si� okaza�, �e armia mojego brata, sp�dzaj�ca ca�y dotychczasowy czas na �wiczeniu walki, egzekucjach i napadach na wysp� Czagaja, jest po prostu sprawniejsza. Musia�em wymy�li� co�, co da�oby moim zwierz�tom przewag�.</p><p>Po pierwsze, kaza�em moim bystretkom przygotowa� znacznie d�u�sze, niemal �okciowe piki, przystosowane do zatykania drugim ko�cem w ziemi�. Po drugie, pok�ada�em nadziej� w korze woskowca. Moje zwierz�tka zerwa�y z pnia kilka wielkich p�at�w grubej, gi�tkiej kory. Zamierza�em sk�oni� je do poci�cia ich na prostok�tne kawa�y, kt�re, naturalnie wygi�te, mog�yby zosta� od ty�u zaopatrzone w poprzeczki i zamieni� si� w tarcze. Kaza�em im d�ga� w��czniami kor� i okazywa�o si�, �e dzida z trzciny nie jest w stanie jej przebi�, a zaostrzony koniec �lizga si� na krzywi�nie.</p><p>Przygotowanie tarcz okaza�o si� jednak trudne i �mudne. Bystretki maj� ostre z�by, ale nie umiej� ogryza� drewna jak bobronie. Wycinaj�c tarcze, musia�y si� cz�sto zmienia� i krwawi�y z pyszczk�w, jednak nie rezygnowa�em i gra�em im ca�y czas, zmuszaj�c do wysi�ku.</p><p>Usi�owa�em je nauczy� krzesa� ogie�, ale mimo �e znalaz�y krzemienie, niewiele to da�o, a ja uzna�em, �e ostatecznie szkoda czasu.</p><p>Jednak pewnego dnia zauwa�y�em ciekaw� rzecz. Jedno ze zwierz�t znalaz�o zamkni�t� skorup� ma��a na brzegu i, podni�s�szy j� obiema �apkami nad g�ow�, raptem cisn�o muszl� w drzewo. Skorupa �mign�a w powietrzu i p�k�a, uderzywszy o pie�. Wyj��em flet i kaza�em bystretce powt�rzy� manewr ze znalezionym na brzegu otoczakiem. Kamyk �wisn�� w powietrzu, a ja zrozumia�em, �e mam now� bro�.</p><p>Przez kolejne dni wok� wioski wyr�s� wa� z ubitej gliny, a w pobli�u wszystkich trzech pla�, ukryte w krzakach, czeka�y zasieki z zaostrzonych krzy�ak�w po��czonych poprzeczkami i stosy okr�g�ych kamyk�w. Na ka�dej pla�y dzie� i noc, schowane w sitowiu, siedzia�o pilnuj�ce zwierz�tko, wypatruj�c wrog�w. Na zas�oni�tej przed wzrokiem kogo�, kto chcia�by obserwowa� moj� wysp� za pomoc� �d�ugiego oka� polanie, moje najsilniejsze bystretki drepta�y w szyku, naje�onym d�ugimi na �okie� w��czniami, ukryte za rz�dem �tarczownik�w�. Inna grupa ciska�a kamykami w pie� drzewa, a� odpryskiwa�a kora.</p><p>Kt�rego� dnia znalaz�em na brzegu wyrzucone przez wod�, rozk�adaj�ce si� cielsko sporego szcz�kacza, i jakkolwiek cuchn�ce �cierwo nie nadawa�o si� ju� do jedzenia, kaza�em bystretkom poci�� je muszlami i zawlec do mrowiska. Dzi�ki temu uzyska�em gar�� ostrych jak ig�y, d�ugich jak m�j palec o�ci, trzy kolce z p�etw i jeszcze kilka fragment�w szkieletu nadaj�cych si� na bro�. Dostali je g��wnie �tarczownicy� i �procarze�, �eby mie� co� do w�asnej obrony, gdyby szyk si� za�ama�. Wymaga�o to osobnej nauki, wi�c siedzia�em i gra�em, wymy�laj�c coraz to nowe sygna�y, a moje zwierz�tka d�ga�y o�cianymi sztyletami spor�, przywiezion� z brzegu dyni�. Zauwa�y�em, �e maj� sk�onno�� do porzucania broni i rzucania si� na owoc z z�bami i pazurkami, wi�c kiedy ju� wbi�em im do �ebk�w, do czego s�u�� o�ci, ogranicza�em si� do prostych, kategorycznych sygna��w, kt�re oznacza�y co� w rodzaju �Atakuj! D�gaj!�</p><p>Przez ca�y czas obserwowa�em pozosta�e wyspy. Wok� altany Kimir Zy�a pojawia�y si� coraz to nowe g�owy nadziane na pale, a sier�� na nich by�a zar�wno szara, jak ruda. Zastanawia�em si�, co bym zrobi�, widz�c tam �ebki p�owopiaskowych zwierz�t, i czu�em, jak ogarnia mnie w�ciek�o��.</p><p>Na wyspie Czagaja niewiele si� zmieni�o i wydaje si�, �e wcale nie zauwa�y� znikni�cia cz�ci zwierz�t. Pojawi�a si� tam jednak jedna rzecz, kt�ra mnie przerazi�a. Sterta karmy, wysypana na pla�� na wschodnim brzegu. Zrozumia�em wtedy, �e Czagaj postanowi� p�aci� trybut w nadziei, �e Kimir Zy� zostawi go w spokoju.</p><p>Kt�rego� dnia spyta�em ostro�nie Rzemienia, co w�a�ciwie wolno nam w takiej grze, a czego nie wolno, i czy by�oby s�uszne � teoretycznie � dopu�ci� do tego, �eby pomi�dzy zwierz�tami dosz�o do rozlewu krwi. Przez jaki� czas milcza�, pykaj�c swoj� fajk�.</p><p>� Pewnego dnia zasi�dziesz by� mo�e na Tygrysim Tronie � powiedzia� w ko�cu Nauczyciel. � Je�eli uda ci si� doko�czy� wielkie dzie�o twojego rodu, Amitraj nie b�dzie napada� na inne kraje, a handlowa� z nimi, a obywatele b�d� cieszy� si� wolno�ci�, kt�r� im damy. Zaczn� budowa� dla siebie i dla swoich dzieci zamiast niszczy�. Jednak mo�e wtedy nadejdzie dzie�, kiedy pojawi si� pot�ny wr�g. Nadejd� barbarzy�cy, �eby zniszczy� wszystko, co zbudowali�my, podbi� kraj, a obywateli uczyni� niewolnikami. Co wtedy zrobisz? Kogo poprosisz, �eby przerwa� zabaw� i nie dopu�ci� do rozlewu krwi?</p><p>Nic nie odpowiedzia�em. Zrozumia�em jednak, �e nie ma innego wyj�cia. Mog�em p�aci� jak Czagaj i czeka�, a� starszy brat zacznie z nud�w mordowa� i moje bystretki. Albo podj�� walk� i zwyci�y�.</p><p>Poszed�em wi�c do Komnaty Zwoj�w i szuka�em natchnienia w pismach dawnych kirene�skich strateg�w. Przypomnia� mi si� jednak upadek kraju, w kt�rym �yli. Opowie��, przekazywana w moim rodzie przez pokolenia. Opowie�� o czasie, kiedy przez prze��cze Ostrych G�r run�a fala Amitraj�w, a to, co moi przodkowie uwa�ali za wielkie, zwyci�skie bitwy, okaza�o si� nic nieznacz�cymi potyczkami z oddzia�ami zwiadowczymi. O wielkiej, zjednoczonej armii, zebranej przez wszystkie klany. O wojownikach we wspania�ych zbrojach, na ogromnych jak smoki koniach, i oddzia�ach uzbrojonej po z�by piechoty, z�o�onej z wolnych kmieci z ich rod�w. O najwspanialszej armii �wiata, kt�r� zadepta�y niezliczone zagony amitrajskiej ci�kiej piechoty. W byle jakich, tanich zbrojach, n�dznych, niskich, niedo�ywionych ludzi, jednak ci�gn�cych tysi�cami i oboj�tnie umieraj�cych pod ciosami kirene�skiej stali. Moi przodkowie walczyli i umierali, ka�dy zabija� dziesi�tki wrog�w, a Amitraje wci�� nadchodzili. Bez ko�ca. Identyczni jak figurki z terakoty, w marnych, sk�rzanych zbrojach i os�oni�ci drewnianymi tarczami, ale id�cy bez ko�ca jak mr�wki. Nie by�o w nich �adnej strategii ani m�stwa. Tylko �oskot tysi�cy par ci�kich sanda��w, tylko ci�gn�cy si� po horyzont las w��czni i niesko�czone p�oty tarcz. Szli i umierali. A obro�cy bili si� przez trzy dni, topniej�c jak wiosenny �nieg.</p><p>Bitwa w Dolinie Czarnych �ez.</p><p>Koniec mojego kraju, kt�rego nigdy nie widzia�em.</p><p>Kt�ry zaton�� w Amitraju jak w morzu, rozdeptany przez hordy barbarzy�c�w.</p><p>Wiedzia�em, �e wojny wygrywa si� sprytem, wi�c szuka�em natchnienia w zwojach starych mistrz�w.</p><p>W�tpi�em, �eby Kimir Zy� zamierza� wykona� szybki, �upie�czy napad jak na wysp� Czagaja. Podejrzewa�em raczej, �e b�dzie chcia� zaj�� m�j teren, zmia�d�y� op�r i wywiesi� na mojej altanie szkar�atn� flag�. Potem bez trudu podbije Czagaja i zwyci�y.</p><p>Chodzi�em ukradkiem po ogrodzie i usi�owa�em dojrze�, co dzieje si� na wyspie Kimir Zy�a. Je�eli chcia� mnie napa��, musia� budowa� �odzie. Zapewne trzyma� je ukryte za trzcinami. Znalaz�em jednak ca�e po�acie skoszonych trzcin i sitowia, co oznacza�o, �e zebra� ju� budulec.</p><p>Jedyne, co zaobserwowa�em, to wielka kupa gliny, kt�r� jego zwierz�ta usypa�y po�rodku placu przed jego altan�. Krz�ta�y si� przy niej jak mr�wki na zdech�ym wole, ale nie mog�em zrozumie�, co robi� i dlaczego.</p><p>Przez kilka dni nie dzia�o si� nic szczeg�lnego, a ja mia�em wra�enie, �e rozchoruj� si� z napi�cia. Moje zwierz�ta nie mia�y zbyt wiele czasu, by pracowa�. �wiczy�y walk� w szyku, rzucanie kamieniami i uczy�y si�, co ka�dy musi robi� w razie alarmu. Niewielka cz�� nadal zbiera�a jedzenie, ale teraz wszystko sz�o do komory spichrza jako zapas czasu wojny. Otrzymywa�y codziennie sk�pe racje karmy i ci�gle chodzi�y g�odne.</p><p>Przychodzi�o mi do g�owy, �e by� mo�e da�em si� ponie�� fantazji i Kimir Zy� wcale nie zamierza mnie atakowa�.</p><p>Nie mog�em zasn��, spa�em niespokojnie, budz�c si� co chwil� i wybiega�em na taras, by sprawdzi�, czy moja wyspa �pi w ciemno�ciach na nocnym jeziorze, czy te� dobiega stamt�d odg�os bitwy albo czy nie wida� na niej ognia.</p><p>Nie mog�em je�� i nie mog�em si� na niczym skupi�. Kimir Zy� natomiast patrzy� na mnie tylko spod zmru�onych powiek i u�miecha� si� tajemniczo. Tak� min� miewa� wtedy, kiedy szykowa� jak�� wyj�tkowo z�o�liw� intryg� albo kiedy udawa�o mu si� dokuczy� kt�remu� z nas. Dostawa�em na ten widok sza�u i wiele mnie kosztowa�o, by nie da� po sobie pozna�, �e wiem, co zamierza.</p><p>Pewnego ranka po �niadaniu zaczepi� mnie Czagaj.</p><p>� Czy masz jeszcze karm� dla zwierz�t? � zapyta�.</p><p>� Mo�e mam, a mo�e nie � odpowiedzia�em tajemniczo.</p><p>� Po�ycz mi troch�, tak z p� kosza. Mnie si� sko�czy�a, ale kiedy Rzemie� da mi now�, natychmiast ci oddam.</p><p>� Twoje zwierz�ta mog� wy�ywi� si� same, zbieraj�c owady, nasiona, ma��e i p�dy � odpar�em. � A ja nie mam dosy� karmy, �eby ci po�ycza�.</p><p>W oczach Czagaja zal�ni�y �zy. Odwr�ci� si� ode mnie, �ebym tego nie zauwa�y�. W Domu Stali nie pochwalano p�aczu z byle powodu. Nie w obliczu zwyk�ej pora�ki, niewygody albo rozczarowania. Nawet nie z powodu b�lu, chyba �e by�by naprawd� dojmuj�cy.</p><p>� Dam ci za to pier�cie� od mojej matki � powiedzia�. � Albo co chcesz.</p><p>Naprawd� mu zale�a�o, ale nic nie mog�em poradzi�.</p><p>� Nie, Czagaj � odpowiedzia�em. � Nie chc� twoich rzeczy. Po prostu nie mam do�� du�o karmy. Tylko tyle, ile trzeba dla moich zwierz�t.</p><p>Czagaj odszed� bez s�owa, rozczarowany i rozgoryczony, usi�uj�c po�yka� �zy, a ja zosta�em na werandzie, czuj�c si� okropnie.</p><p>By�o mi go �al. Zreszt� cz�sto tak by�o.</p><p>Jakby ma�o by�o tego wszystkiego, Rzemie� wymy�li� kolejn� rzecz.</p><p>Siedli�my kt�rego� dnia razem do �niadania, ale przed ka�dym postawiono inne porcje. Na mojej tacy znajdowa�a si� miska z gotowan� w osolonym mleku odrobin� czerwonej durry i nic wi�cej. Czagaj otrzyma� tylko miseczk� kaszy i kubek wody, a Kimir Zy�, drwi�c z nas bezlito�nie, poch�ania� kawa�eczki w�dzonego kurczaka, maczane w ostrym sosie, zagryza� je kiszonymi grzybami i czerpa� zwini�tym plackiem chleba past� rybn� z miseczki. Nalewa� sobie z dzbanka aromatyczny, orzechowy napar, od kt�rego a� kr�ci�o w nosie z powodu bogactwa przypraw, i p�ka� ze �miechu.</p><p>Zjad�em sw�j posi�ek, s�uchaj�c jego drwin, a potem poszed�em szuka� Rzemienia. Nigdy nie mia�em absolutnie czystego sumienia, ale te� nie zrobi�em ostatnio niczego szczeg�lnego. Z drugiej strony, wola�em wiedzie�, kt�r� z moich ciemnych sprawek odkryto.</p><p>Siedzia� na werandzie, czytaj�c niewielki zw�j, kt�ry przycisn�� czark� paruj�cego naparu orzechowego i pyka� fajk�. Na m�j widok podni�s� czark� i pozwoli�, by papier zwin�� si�, ukrywaj�c swoj� tre��.</p><p>� Nauczycielu, za co zosta�em ukarany?</p><p>� A dlaczego s�dzisz, �e zosta�e� ukarany? � odpowiedzia� pytaniem.</p><p>� A jak mo�na zrozumie� �niadanie, kt�re dzi� dosta�em? Chyba wi�cej jest sensu w karze, kiedy zna si� swoj� przewin�, a ja jej nie znam.</p><p>Rzemie� westchn��.</p><p>� Nie ukara�em ci�. Teraz jeste� w�adc�. Z r�nych powod�w twoi poddani jedz� bardzo skromnie, bo tak nakaza�e�. Czy uwa�asz za s�uszne opycha� si� przysmakami w takiej sytuacji? Je�eli tak, zaraz ka�� poda� ci drugie �niadanie, takie, jakie dosta� tw�j brat.</p><p>Skrzy�owa�em r�ce na ramionach i uk�oni�em si�.</p><p>� Zrozumia�em twoj� nauk�, Nauczycielu. Moje �niadanie by�o najzupe�niej wystarczaj�ce. Przepraszam, �e zak��ci�em poranek.</p><p>� To dla mnie zaszczyt, tohimonie � odpowiedzia� oboj�tnie. Wydawa�o mi si�, �e my�li o czym� zupe�nie innym.</p><p>� Nauczycielu, chcia�bym nocowa� na mojej wyspie przez kilka dni. Prosz�, by dano mi koc i ciep�y p�aszcz, kosz z w�glami, lamp� i troch� oliwy, a tak�e czytnik do zwoj�w. Prosz� te�, by� kaza� mi da� zapasy jedzenia takie, jakie uwa�asz za stosowne.</p><p>� To rozs�dny pomys� � powiedzia� tylko.</p><p>Kiedy wsiada�em do ��dki, w kt�rej rozpycha�o si� kilka koszy z r�nymi rzeczami, jaka� niedopowiedziana my�l kr��y�a mi po g�owie i dra�ni�a, jak dra�ni cier� wbity pod sk�r�. To, co robi� i m�wi� Rzemie�, rzadko by�o tylko tym, czym si� zdawa�o. Wygl�da�o na to, �e dawa� mi co� do zrozumienia, ale nie wiedzia�em co.</p><p>Na wyspie, kiedy tylko s�u��cy ustawili w altanie moje zapasy i rozpalili ogie�, a potem odp�yn�li drugim cz�nem, natychmiast zajrza�em do koszy.</p><p>Zapasy, kt�re otrzyma�em, sk�ada�y si� z pask�w twardego, suszonego mi�sa, kawa�k�w sera i chleba oraz d�ugiej cebuli. Do tego gar�� suszonych owoc�w miodowej �liwy i dzban korzennego piwa.</p><p>Moje �niadanie by�o skromne, ale nie by�o g�odow� racj� jak porcja Czagaja.</p><p>A potem sobie nagle przypomnia�em.</p><p>Durra gotowana w mleku. Takie �niadanie otrzymali �o�nierze piechoty o poranku przed bitw� w Dolinie Czarnych �ez.</p><p>Do tego suszone, solone mi�so, w�dzony kowczy ser, chleb, piwo i cebula. To by�y typowe wojskowe racje.</p><p>Ciarki przesz�y mi po plecach.</p><p>Co w takim razie oznacza�y wiktua�y, kt�rymi opycha� si� Kimir Zy�?</p><p>Czas, kt�ry sp�dzi�em wtedy na wyspie, dosy� szybko zacz�� mi si� d�u�y�. Obchodzi�em brzeg, snuj�c plany obrony, musztrowa�em swoje bystretki i wydawa�o mi si�, �e radz� sobie ju� coraz lepiej. Wymy�li�em kilka manewr�w, zale�nie od rozwoju sytuacji, i �wiczy�em je do znudzenia, a� wargi dr�twia�y mi od fletu. Potem postanowi�em sprawdzi�, jak sobie poradz�, i zacz��em pomi�dzy rozkazy wplata� pie�� przera�enia. By�o du�o gorzej. Cz�� zwierz�t uciek�a, porzucaj�c w��cznie, szyki si� pl�ta�y i zamiast manewr�w wychodzi�a z tego paniczna gmatwanina. Zagra�em im pie�� o bohaterstwie. Raz, drugi, dziesi�� razy i w�wczas pomog�o. Zn�w powsta� mur tarcz, w��cznie opu�ci�y si� i zagrana po chwili straszna melodia opowiadaj�ca o zagro�eniu nie spowodowa�a ju� takiego zamieszania. Jednak �wiczy�em to do znudzenia, a� zwierz�ta pada�y z wycie�czenia, a ja zrozumia�em, �e musz� da� im spok�j, bo inaczej b�d� zupe�nie do niczego.</p><p>Da�em im je��.</p><p>Troch� czyta�em, ale nie mog�em si� skupi�. Si�pi� lodowaty, wiosenny deszcz. Obserwowa�em b��kitn� i szkar�atn� wysp�, ale poza momentami, kiedy moi bracia przyp�yn�li tam, nic nadzwyczajnego si� nie dzia�o. Wieczorem widzia�em, jak Czagaj wraca do domu, ale nie by�em pewny, czy Kimir Zy� wr�ci� tak�e.</p><p>W nocy siedzia�em przy lampie, nas�uchuj�c nocnych ptak�w, patrz�c na w�gle �arz�ce si� w piecyku, a w ko�cu zasn��em, okutany kocem i p�aszczem. Budzi�em si� co chwil� na ka�de plu�ni�cie wody i ka�dy trzask w ciemno�ciach, przekonany, �e to ju� atak, ale nic si� nie dzia�o.</p><p>Kolejny dzie� by� podobny do poprzedniego. Po po�udniu niebo zasnu�o si� szarymi chmurami i zn�w zacz�� si�pi� deszcz. Jednak tego popo�udnia postanowi�em post�pi� inaczej. Odczeka�em do zmierzchu, kiedy wsta�a nocna mg�a, g�sta i nieprzenikniona.</p><p>Wygasi�em piecyk, zdmuchn��em lamp� i uderzy�em w gong. Kiedy s�u��cy przyp�yn�li, zobaczy�em ��d� dopiero o rzut kamieniem od brzegu.</p><p>� We�cie te trzy puste kosze i wsad�cie do mojej �odzi jeden na drugim � powiedzia�em. � A potem okryjcie je moim p�aszczem i odp�y�cie na brzeg. Tam ukryjcie kosze i nie m�wcie nikomu, �e zosta�em na wyspie.</p><p>Temu, kto nigdy nie by� cesarskim synem, wydaje si�, �e to takie �atwe. �e otacza go t�um s�ug, gotowych w ka�dej chwili spe�ni� nawet najdzikszy kaprys. Nic podobnego.</p><p>� Ale�, M�ody Tygrysie, szlachetny ksi���! � j�czeli, kl�cz�c przede mn�, z oczami wbitymi w piach. � Co powiedzia�by tw�j szlachetny ojciec, w�adca Tygrysiego Tronu, P�omienisty Sztandar, Pan �wiata i Pierwszy Je�dziec, gdyby dowiedzia� si�, �e pozbawili�my ci� �odzi?! Jak m�g�by� wr�ci� na brzeg! Pozw�l, by�my tu czekali, a� zechcesz wr�ci�.</p><p>Odm�wi�em.</p><p>� Pozw�l przynajmniej, by�my pozostali na drugim brzegu, czekaj�c na tw�j sygna�.</p><p>Przekona�em ich w ko�cu, ale zabra�o to d�u�szy czas.</p><p>Zosta�em wreszcie sam, ale musia�em siedzie� w zimnie i kompletnych ciemno�ciach, nie zapalaj�c nawet lampy, okryty jedynie kocem. Zrozumia�em, �e Kimir Zy� nie uderzy, wiedz�c, �e siedz� na wyspie. Nie mia�em poj�cia, czy da si� nabra�, ale nic innego nie wymy�li�em.</p><p>Podobnie jak pierwszej nocy wypatrywa�em oczy, gapi�c si� w ciemno�� i mg��, ale szum deszczu o dach zmorzy� mnie wreszcie pomimo zimna.</p><p>Kimir Zy� zaatakowa� o godzinie szakala. W czasie, kiedy �wit wci�� jeszcze nie nadci�ga, a noc wydaje si� najg��bsza.</p><p>Nie wiem, co mnie obudzi�o. Pisk wartownik�w czy trzask p�omieni.</p><p>Kiedy zerwa�em si� na nogi, nie wiedzia�em nawet, gdzie jestem.</p><p>Porwa�em sw�j flet, ale wydoby�em z niego jedynie jakie� przypadkowe piski. Pierwsze tratwy pojawia�y si� ju� zza k��b�w mg�y i sun�y prosto na pla�e mojej wyspy, a ja zobaczy�em wreszcie, dzi�ki czemu p�ywaj�. Za ka�d� ��dk� w wodzie tkwi�y dwa zwierz�tka i, p�yn�c, pcha�y je przed sob�, wczepione w wi�zki trzciny. Na ka�dej siedzia�y st�oczone rude bystretki z uniesionymi w��czniami.</p><p>Z ciemno�ci i opar�w co chwila wylatywa�o, bzycz�c, co� p�on�cego, rysuj�c czerwon� kresk� i ci�gn�c strug� ognia. Trzciny pali�y si� z hukiem i zrobi�o si� jasno.</p><p>Zagra�em wreszcie, ale moje bystretki ju� wysypywa�y si� z nor i biega�y we wszystkie strony.</p><p>Gra�em.</p><p>Moje zwierz�ta ustawi�y si� w szyk. �Tarczownicy� na przedzie, �pikinierzy� z ty�u, �procarze� po bokach. Mniej wi�cej. Okaza�o si�, �e niekt�rzy �o�nierze nie znale�li swoich w��czni, a niekt�rzy czmychn�li do g��wnej komory razem z m�odymi i maj�cymi je broni� samicami.</p><p>Unios�em flet i rozkaza�em pobiec im do stert otoczak�w, ukrytych w trawie przy brzegu. �Procarze� pobiegli jednak tylko do jednej z nich, bo bali si� hucz�cej �ciany ognia, w jak� zamienia�o si� trzcinowisko. Cz�� uciek�a.</p><p>Mimo wszystko, kiedy �odzie przybija�y do pla�y, spad� na nie grad kamieni.</p><p>To by� m�j najlepszy pomys�.</p><p>Bystretki nie rzuca�y celnie, ale skoro kamieniami miota�o r�wnocze�nie kilkana�cie zwierz�tek, na st�oczonych, pozbawionych ochrony rdzawych napastnik�w spada�o wystarczaj�co du�o pocisk�w. Pierwsze bystretki run�y do wody i pojawi�y si� w niej pierwsze plamy krwi.</p><p>Us�ysza�em flet i zobaczy�em mojego brata o kilka krok�w od mojego brzegu. Gra� jak�� dzik� melodi�, na rufie jego �odzi p�on�a lampa i wida� by�o trzcinowe tratwy, uszeregowane za ni� w wyci�gni�tym szyku. Jedna z tratw podp�yn�a tam i wida� by�o, jak stoj�ce na niej zwierz�ta podpalaj� od knota lampy swoje pociski. Kolejne �wietliste linie, sypi�c iskrami, przeci�y mrok, spadaj�c pomi�dzy moje bystretki, miotaj�ce ca�y czas kamykami.</p><p>Zatoczka by�a ju� zapchana �odziami, z kt�rych na brzeg run�a ruda fala naje�onych w��czniami zwierz�t mojego brata.</p><p>Unios�em flet i zagra�em �procarzom� sygna� do odwrotu, jednocze�nie nakazuj�c �w��cznikom� sta� nieruchomo, a �tarczownikom� le�e� w trawie.</p><p>Za p�no. Cz�� moich �procarzy� zosta�a natychmiast zad�gana, zanim si�gn�a po swoj� bro�. Ci, kt�rzy stali na przedzie, zostali zepchni�ci i zdeptani, a pozostali rzucili si� do ucieczki.</p><p>Gra�em.</p><p>Kimir Zy� r�wnie� d�� w sw�j flet, a obie melodie miesza�y si� ze sob�.</p><p>Moje uciekaj�ce zwierz�ta wpad�y w p�dzie w rozstawiony rzadko szyk �w��cznik�w�, ale jakim� cudem nie zmiesza�y si�, tylko pobieg�y na ty�, gdzie by�o ich miejsce.</p><p>Przemkn�o mi przez g�ow�, �e ta cz�� manewr�w, kt�ra polega na ucieczce, wychodzi moim zwierz�tom najlepiej i zagra�em nast�pny sygna�.</p><p>�W��cznicy� zwarli szyk i tu� przed p�dz�c� falang� rudych wyr�s� nagle mur tarcz z twardej kory woskowca i opad� rz�d d�ugich w��czni.</p><p>Kolejny sygna� i ko�ce w��czni wbi�y si� w ziemi�.</p><p>Obie armie zwar�y si� z trzaskiem. Rozleg� si� przera�aj�cy pisk setek ma�ych garde�. Wizg, kt�ry zag�uszy� m�j flet.</p><p>Rude zwierz�ta z pierwszych szereg�w nadzia�y si� na piki, przyginaj�c je do ziemi, ale tylne rz�dy pcha�y je nadal nieust�pliwie, naciskaj�c na moich �tarczownik�w�, opieraj�cych si� ca�ymi cia�ami o p�aty kory. Wygl�da�o to, jakby na pla�y przepycha�y si� dwa p�askie, bezkszta�tne stwory. Jeden p�owy, drugi rdzawoczerwony. D�ugie piki moich zwierz�t umo�liwia�y jednak walk� tak�e tylnym rz�dom i w�ciek�y atak bystretek Kimir Zy�a zacz�� zwalnia�.</p><p>Niekt�re zwierz�ta z pierwszych rz�d�w zacz�y wpada� w furi� i, porzuciwszy w��cznie, rzuca� si� na siebie z z�bami, a� prz�d obydwu szyk�w zmieni� si� w jedno k��bowisko. Zwierz�ta, kt�re widzia�em od tygodni jako weso�e, brykaj�ce futrzane istotki, teraz rwa�y sobie gard�a, szarpa�y pazurami, a� futro moich sta�o si� rude jak u ich wrog�w.</p><p>Gra�em, ile tylko si� w p�ucach, usi�uj�c przebi� si� przez w�ciek�y wizg i prychanie zwierz�t, brzmi�ce jakby walczy�o ze sob� olbrzymie stado dzikich kot�w.</p><p>Gra�em na przemian pie�� walki i rozkazy.</p><p>Rzuci�em kryj�ce si� w krzakach dwa oddzia�y odwodowe, po jednym na ka�de skrzyd�o i kaza�em utworzy� �bycz� g�ow�.</p><p>Centrum, przetrzebione i os�abione walk�, zacz�o si� cofa�, ale oba oddzia�y odwodowe rzuci�y si� w�ciekle na boki wrogiej falangi i zatrzasn�y si� na nich jak szcz�ki.</p><p>Us�ysza�em kolejne rozkazy grane przez mojego brata. Chropawe, dzikie melodie o niepokoj�cym brzmieniu. A zaraz potem pisk zapomnianego wartownika po drugiej stronie wyspy.</p><p>Wybieg�em z altany i pogna�em w tamt� stron�. Kiedy dobieg�em, zobaczy�em w odleg�ym blasku ognia p�on�cego wok� miejsca bitwy kolejne �odzie, sun�ce ju� dziobami po przybrze�nym piasku.</p><p>Nie mog�em poj��, sk�d m�j brat wzi�� tyle bystretek. Za trzcinami ujrza�em blask lampy p�on�cej na rufie �odzi i pojawi� si� Kimir Zy�. Od�o�y� wios�a, uni�s� fujark� i zagra�. Rozpoznawa�em natr�tne, powtarzaj�ce si� tony rozkaz�w oraz jak�� niepokoj�c�, piskliw� melodi�, kt�r� zagrzewa� swoje zwierz�ta do ataku.</p><p>Wypad�y na pla�� i ruszy�y do ataku, nastawiaj�c w��cznie, ale ich szyk by� raczej bez�adny i w niczym nie przypomina� eleganckich czworobok�w jego doborowej armii.</p><p>Wezwa�em sw�j ostatni oddzia� � dwie dziesi�tki �w��cznik�w� stacjonuj�cych w wiosce � i nakaza�em im utworzy� nieruchomy �grot� i zatrzyma� atak, a potem pobieg�em zobaczy�, co si� dzieje na pla�y pod wiosk�.</p><p>Nadbieg�em w sam� por�. Moje bystretki zepchn�y napastnik�w niemal do wody, a ca�a ��ka przed pla�� by�a us�ana nieruchomymi, krwawymi strz�pami futra. W tym momencie ze st�oczonych w zatoczce trzcinowych ��dek run�a kolejna falanga.</p><p>Nie mog�em poj��, co si� dzieje. Mieli�my stada tej samej wielko�ci, tymczasem Kimir Zy� dos�ownie zalewa� moje wojsko kolejnymi oddzia�ami, kt�re bra� nie wiadomo sk�d.</p><p>I wtedy w blasku dogasaj�cych, p�on�cych trzcin i md�ej po�wiacie pierwszego brzasku zobaczy�em, �e grzbiety nowych atakuj�cych bystretek s� popielatoszare.</p><p>Bystretki Czagaja z b��kitnej wyspy.</p><p>Kimir Zy� sta� w swoim cz�nie i �mia� si�.</p><p>Zagra�em �Wszyscy do wioski, broni� nor!� i moje zwierz�ta zacz�y si� cofa�, ale utrzymuj�c jako tako szyk.</p><p>Moja armia wpad�a przez g��wne wej�cie w murze, kt�re kaza�em natychmiast zastawi� kamieniem i zrzuci� zasieki. Kolczaste krzy�aki z zaostrzonych ga��zi stoczy�y si� z mur�w, je��c si� u podn�a.</p><p>Zagra�em sygna� do ocala�ych �procarzy� i na nadbiegaj�c� bez�adnie armi�, z�o�on� z bystretek Czagaja i ocala�ej cz�ci pierwszej falangi, posypa�y si� kamienie.</p><p>Kiedy unosi�em flet, co� hukn�o gwa�townie w s�upek altany, wgniataj�c drewno. Obejrza�em si� i zobaczy�em Kimir Zy�a z czym� przypominaj�cym rze�bion� pa�k�. Pochyli� si� i podni�s� otoczak z dna �odzi, po czym umie�ci� go w gnie�dzie na ko�cu pa�ki. Pargan. Bro� do miotania kamieni, u�ywana do polowania przez kebiryjskich pasterzy.</p><p>Kimir Zy� zamachn�� si�, kamie� warkn�� w powietrzu i �mign�� tu� obok mojej g�owy. Przykucn��em za balustrad� werandy i rozejrza�em si�. Nie mia�em �adnej broni. Dos�ownie niczego.</p><p>Moje zwierz�ta walczy�y rozpaczliwie na murach wioski, a ja musia�em sprawdzi�, co dzieje si� z �piechot�� utrzymuj�c� drug� pla��.</p><p>Kamie� zn�w gwizdn�� w powietrzu i wie�a stra�nicza w mojej wiosce rozbryzn�a si� chmur� wyschni�tej gliny.</p><p>Wyskoczy�em z werandy, ale kolejny pocisk trafi� mnie w bok. Poczu�em b�l jak przy pot�nym kopni�ciu, pociemnia�o mi w oczach i run��em na ziemi� w aksamitn� ciemno��.</p><p>Ockn��em si� kr�tko potem. Walka na murach wioski ci�gle trwa�a, moje zwierz�ta d�ga�y w�ciekle w��czniami, czasem, nie zwa�aj�c na zasieki, stacza�y si� z mur�w i rzuca�y na napastnik�w z pazurami.</p><p>Przez chwil� skr�ca�em si� i wi�em z b�lu na ziemi, po czym zebra�em si� w sobie, by wsta�. Bok bola� mnie jak naszpikowany ig�ami, ale postanowi�em mimo wszystko stan�� na nogi.</p><p>Kiedy unios�em g�ow�, zobaczy�em Kimir Zy�a stoj�cego bezczelnie na mojej ziemi, z fletem za pasem i parganem w d�oni. Przywita� mnie solidnym kopniakiem w g�ow�, a kiedy upad�em znowu, zabra� mi flet i szerokim ruchem cisn�� do wody.</p><p>� Witamy na wojnie, braciszku � zarechota�. Podszed� do wioski i kopn�� w mur, ale niewiele to da�o, bo glina wysch�a na kamie�. Zamachn�� si� wi�c parganem, zmiataj�c kilka moich bystretek na ziemi�, i wr�ci� na swoj� ��d�.</p><p>Pr�bowa�em wsta�, podci�gn�wszy kolana, bok rwa� mnie okropnie i czu�em, jak moja twarz puchnie. Z nosa ciek�a mi krew i kapa�a na piasek, czarna w sinym blasku przed�witu.</p><p>Nie mia�em ju� fletu i nie mog�em wydawa� rozkaz�w. Kimir Zy� jakim� cudem przej�� zwierz�ta Czagaja.</p><p>Mog�em ju� tylko siedzie� i patrze� na rze� moich bystretek.</p><p>Bezsilnie.</p><p>Zwierz�ta ci�gle walczy�y. Nie wydawa�em im rozkaz�w, nie podpowiada�em, co maj� robi�, a mimo to obwarowana wioska trzyma�a si� dzielnie. Siedzia�em na stopniach werandy i, powstrzymuj�c �zy, czeka�em na nieuchronn� kl�sk�.</p><p>Natr�tna, grana przez Kimir Zy�a melodia d�wi�cza�a mi w uszach i wydawa�o mi si�, �e pobrzmiewa w niej co� hipnotycznego.</p><p>W�a�ciwie nie widzia�em ju� mur�w wioski, tylko pag�rek pokryty popielatymi i rudymi grzbietami. Zauwa�y�em jednak, �e bystretki Czagaja nie s� tak zajad�e jak rude i jak moi wojownicy. Prawie nie mia�y broni i wydawa�y si� tylko bezmy�lnie prze� na mury, ale moment, kiedy moi obro�cy zostan� zalani fal� napastnik�w, by� ju� jedynie kwesti� czasu.</p><p>Splun��em krwi� i siedzia�em, obejmuj�c r�koma uszkodzony bok. Mia�em wra�enie, �e przy ka�dym oddechu moje wn�trze rozdziera si�, jakby wyros�y w nim ciernie.</p><p>A wtedy nast�pi�o co� nieoczekiwanego. Nad bitewny zgie�k, kwik i prychanie rozw�cieczonych zwierz�t oraz przenikliwe tony fletu Kimir Zy�a, wzbi� si� nagle nowy d�wi�k. Dochodzi� od strony drugiej pla�y i z pewno�ci� wydawa�y go pyszczki bystretek. Jednak nie by� to pisk b�lu ani w�ciek�o�ci. Wydawa�o mi si�, �e s�ysz� w nim melodi�, brzmi�c� jakby wiele os�b gwizda�o j� ch�rem.</p><p>Od strony drugiej pla�y bieg�y moje bystretki. Moje dwie dziesi�tki �w��cznik�w�. Teraz, w zbryzganych na rudo futerkach, wygl�daj�ce jak zwierz�ta Kimir Zy�a. Nikt nimi nie dowodzi�, m�j flet le�a� na dnie jeziora, zreszt� z pokiereszowanym bokiem i tak nie by�bym w stanie gra�. A mimo to zwierz�ta same z siebie bieg�y na pomoc obl�onej wiosce.</p><p>I gwizda�y pie�� o bohaterstwie, kt�r� dla nich u�o�y�em.</p><p>Zaatakowa�y oblegaj�cych, biegn�c w szyku z nadstawionymi w��czniami. Patrzy�em oniemia�y, jak wbijaj� si� w pier�cie� atakuj�cych i wycinaj� sobie drog� do bramy.</p><p>W kr�tkim czasie atakuj�ce zwierz�ta, mocno przetrzebione rude i biegaj�ce bezradnie szare, wpad�y w panik�. Moje s�aniaj�ce si� na nogach zwierzaki nagle odzyska�y si�y i rzuci�y si� w po�cig.</p><p>Bystretki Kimir Zy�a ucieka�y do zatoki, gdzie czeka�y na nie ��dki, usi�owa�y spycha� je na wod�, t�ocz�c si� i tratuj�c, ale m�j brat nadal gra� sw�j sygna� do ataku. Uparcie, monotonnie, jakby nie widzia�, �e bitwa jest przegrana. Mo�e nie m�g� zrozumie� tego, co si� sta�o, tak samo jak ja.</p><p>Zwierz�ta, szarpane sprzecznymi sygna�ami, miota�y si� po brzegu, biegaj�c w k�ko i trafiaj�c prosto pod w��cznie moich �o�nierzy. A� wreszcie te, kt�re nie zgin�y, rozpierzch�y si� po wyspie.</p><p>Zosta�a tylko pokryta zdeptan� i zmierzwion� traw� polana i rozrzucone wsz�dzie nieruchome cia�a bystretek. Rdzawych, szarych i p�owych.</p><p>Zdo�a�em wsta�, przyciskaj�c d�o� do boku.</p><p>Kimir Zy� patrzy� na mnie, blady z w�ciek�o�ci, po czym zatkn�� flet za pas i usiad� do wiose�.</p><p>� Witamy na wojnie, braciszku � wychrypia�em i splun��em krwi�.</p><p>Wstawa� �wit.</p><empty-line/><p>To, co dzia�o si� potem, pami�tam jak przez mg��.</p><p>Uderzy�em w gong i czeka�em na ��d�. S�u��cy przerazili si� �miertelnie, widz�c siniak na mojej szcz�ce, kurt� zbryzgan� krwi� i moj� poszarza�� z b�lu twarz.</p><p>Potem owijano mnie ciasno banda�em tak, �e b�l jeszcze si� wzm�g�. Medyk da� mi do picia zio�a, po kt�rych k�ucie w boku zel�a�o do zno�nych rozmiar�w. Rzemie� zdusi� przekle�stwo, wskoczy� do �odzi i pop�yn�� natychmiast na moj� wysp�.</p><p>Po�o�ono mnie na werandzie, na szezlongu, w�r�d mn�stwa poduszek. Dosta�em ciep�ego naparu orzechowego z miodem i tac� kandyzowanych owoc�w. S�ucha�em �piewu ptak�w, patrzy�em na miniaturowy wodospad, pluszcz�cy w�r�d bia�ych ska� na wprost mojej werandy i zacz��em usypia�, ale jako� nie mog�em naprawd� zasn��.</p><p>Czu�em si� dziwnie. Co� wisia�o w powietrzu. Nie widzia�em nigdzie Kimir Zy�a, ale kiedy Rzemie� wr�ci� z mojej wyspy, spojrza�em przelotnie na jego twarz i natychmiast przesta�em by� senny. Przerazi�em si�. Rzadko mo�na by�o zobaczy� gniew na twarzy Rzemienia, ale tego dnia powiedzie� o nim, �e by� rozgniewany, to tyle, co nazwa� smoka jaszczurk�. Oczywi�cie nie purpurowia�, nie ciska� si� ani nie miota� jak ch�op. Mia� po prostu blad� twarz i zaci�ni�te szcz�ki, ale w jego wygl�daj�cych jak studnie, br�zowych oczach p�on�� ogie�. U�miechn�� si� do mnie ze wsp�czuciem i zrozumia�em z ulg�, �e to nie ja jestem winien jego gniewu.</p><p>Gdzie� po�r�d tego ca�ego zamieszania nikt nie zauwa�y�, �e Czagaj zjad� �niadanie i pop�yn�� na swoj� wysp� jakby nigdy nic.</p><p>Wr�ci� po ma�ej godzinie i przybi� do brzegu niemal r�wnocze�nie z �odzi� powracaj�cego Kimir Zy�a, kt�ry nie wezwa� s�u��cych i wios�owa� zaciekle z ponur� min�. Czagaj wyskoczy� ze swojego cz�na jak oparzony, roztr�caj�c s�u��cych, blady z w�ciek�o�ci i zalany �zami, po czym pogna� prosto na brata i niespodziewanie kopn�� go w twarz.</p><p>Nigdy dot�d nie zdarzy�o si�, �eby w jakichkolwiek okoliczno�ciach, czy to w b�jce, czy podczas �wicze�, zdo�a� bodaj dotkn�� Kimir Zy�a, jednak tym razem powali� go na ziemi�. Nie widzia�em go jeszcze w takiej furii. Zanim s�u��cy zd��yli go odci�gn��, skoczy� bratu na pier� i chwyciwszy Kimir Zy�a za w�osy, zacz�� t�uc jego g�ow� o ziemi�. Trwa�o to tylko moment. Najstarszy brat wyszarpn�� si� z jego uchwytu i wykr�ci� mu r�k�, a w chwil� potem ich rozdzielono.</p><p>Jak p�niej si� dowiedzia�em, nie chodzi�o tylko o to, �e Kimir Zy� zdo�a� zagarn�� cz�� jego zwierz�t. Nie wiem, jak tego dokona�, ale pami�tam, �e wiele razy widzia�em, jak podp�ywa cz�nem do b��kitnej wyspy i siedzi nieruchomo o rzut kamieniem od brzegu. Teraz wiem, �e pods�uchiwa� sygna�y Czagaja. Zdo�a� chyba w jaki� spos�b odgadn�� j�zyk jego fletu i sprawi�, by bystretki s�ucha�y go jak swego pana. Tej nocy, kiedy napad� na moj� wysp�, zdo�a� zabra� ze sob� tylko cz��, a te, kt�re nie chcia�y go s�ucha�, otru�.</p><p>Rzemie� znalaz� stert� karmy i wok� poskr�cane, martwe zwierz�ta Czagaja z ��t� pian� na pyszczkach. Nikt nie wiedzia�, sk�d najstarszy brat wzi�� trucizn�, a� odkryto w�amanie do sk�adu ogrodniczego. Kimir Zy� u�y� sproszkowanych jag�d rzewienia, kt�rymi truto szczury w kana�ach i spichrzach.</p><p>Rzemie� nie odezwa� si� do niego ani s�owem. Nawet na niego nie spojrza�. Odwr�ci� si� tylko i wszed� do pawilonu. Zobaczy�em potem, jak wychodzi, okryty niepozorn� kurt� z kapturem, co oznacza�o, �e poszed� widzie� si� z naszym ojcem, panem Tygrysiego Tronu.</p><p>Przez kolejne dni le�a�em w ��ku albo na werandzie, zbyt zaj�ty w�asnym b�lem by zauwa�y�, �e w domu dzieje si� co� niezwyk�ego. Czeka�em, a� p�kni�te �ebro zacznie si� zrasta�. Bola�o mnie, kiedy oddycha�em i kiedy pr�bowa�em si� przewraca�, ciasno zawini�te banda�e tak�e sprawia�y mi wiele cierpienia.</p><p>Cz�sto pi�em zio�a i przez wi�kszo�� czasu spa�em, nie wiedz�c, co si� wok� dzieje.</p><p>Mimo to zwr�ci�em uwag�, �e m�j medyk Haczin Testugaj jest roztrz�siony. Dr�a�y mu r�ce, kiedy odmierza� mi lekarstwa i rozpala� trociczki, powierzaj�c moje zdrowie amitrajskiej Pani �niw oraz niekt�rym nowym bogom, kt�rych teraz wyznawano w Amitraju, a kt�rzy byli naszymi kirene�skimi b�stwami, tylko maj�cymi inne imiona.</p><p>� Dbaj o cia�a i ducha syn�w Tygrysa, o Id�cy Pod G�r�, daj im swoj� si��, nie pozw�l im odp�yn�� Ksi�ycowym Wozem, b�agamy ci�...</p><p>� Powiedzia�e� �syn�w�? � przerwa�em mu. � Czy kto� jest jeszcze chory?</p><p>� Tw�j brat, M�ody Tygrys, ksi��� Kimir Zy� le�y chory od dw�ch dni � odpar�. � Wymiotuje i nie mo�e je��. Bredzi w gor�czce. Mo�e tak by�... �e...</p><p>� �e co? � zapyta�em przera�ony. By�em w�ciek�y na Kimir Zy�a, ale to jednak by� m�j brat.</p><p>� Nie b�dziemy o tym m�wi�, szlachetny ksi���. Nie wtedy, kiedy czarne ptaki kr��� wok� naszego domu.</p><p>� Ale co mu si� sta�o?!</p><p>� Szlachetny ksi��� Kimir Zy� bawi� si� rzewieniem, panie. To straszna trucizna. Kiedy si� nie wie, jak jej u�ywa�, mo�na samemu si� zatru�. Proszek mo�e zosta� na r�kach albo na ubraniu. Obiecaj mi, M�ody Tygrysie, �e nigdy nie we�miesz tego do r�ki.</p><p>Kimir Zy� umar� w nocy nast�pnego dnia. Zapad� w sen, z kt�rego ju� si� nie obudzi�.</p><p>P�aka�em tak, �e my�la�em, i� mi serce p�knie. �wiat si� zmieni�. By�em dzieckiem i do tamtej pory jeszcze nikogo nigdy nie straci�em. Jako� wydawa�o mi si�, �e �mier� nie ma wst�pu do Wioski Chmur. To by�o co�, o czym si� tylko czyta�o albo s�ysza�o w opowie�ciach.</p><p>Co chwila natyka�em si� na co�, co mia�o jaki� zwi�zek z moim bratem, i nie mog�em uwierzy�, �e kto�, kto przed chwil� z�ama� mi �ebro, siedzia� na tym krze�le albo czyta� zw�j, mo�e znikn�� tak, jakby nigdy nie istnia�, a �lady jego dzia�a� zostaj� jakby nigdy nic. Nawet tak osobiste jak nadgryziony owoc. Wydawa�o mi si�, �e musi gdzie� by�. �e przemierza korytarze albo wychodzi z komnaty na chwil� przed tym, zanim ja tam wejd�.</p><p>Uroczysto�ci pogrzebowe trwa�y trzy dni, i jak to na kirene�skich pogrzebach, odbywa�y si� w ca�kowitej ciszy. Stos wygas�, a jedynym �ladem po moim starszym bracie by�a kamienna lampa na szczycie niewielkiego kurhanu i obok wyrze�biona misa na ofiarne kadzid�a, ozdobiona p�askorze�b� ma�ego konika. Przypomnia�o mi si�, �e Kimir Zy� kocha� konie i jako dziecko cz�sto udawa� konika. Kiedy patrzy�em na relief, mia�em go przed oczami jako tamtego kilkuletniego ch�opca, a nie tego sprzed kilku dni. Wysokiego, chudego, o okrutnych, w�skich oczach, niemal ju� m�czyzn�.</p><p>Tamten jego ukochany konik, wyrze�biona z mydlanego kamienia zabawka, z kt�r� si� nie rozstawa�, stan�� mi przed oczami, i wtedy dopiero zrozumia�em, �e m�j brat nie �yje.</p><p>Pop�yn��em na jego szkar�atn� wysp�. Bystretki zosta�y ju� zabrane przez Mistrza Zwierz�t, zreszt� z rudych stworzonek ocala�o tylko kilka sztuk. Chodzi�em po wyspie, ogl�da�em pozosta�o�ci wiosek, patrzy�em na czaszki zabitych w egzekucjach zwierz�tek, nadzianych na patyki wok� altany i raptem wrzasn��em z przera�enia. Przez chwil� wydawa�o mi si�, �e widz� mojego brata. By� upiorny, bia�o-��ty i u�miecha� si� z�o�liwie. Dopiero po chwili zrozumia�em, �e patrz� na ostatnie dzie�o jego bystretek. T� dziwn� kup� gliny, kt�r� podejrza�em tu� przed wojn�. Zdo�a� sprawi�, �e niewielkie futrzane stworzenia, kt�rymi rz�dzi� i kt�re zabija�, zbudowa�y mu pos�g.</p><p>Po kilku tygodniach zauwa�y�em jednak jeszcze jedn� rzecz, kt�r� zapami�ta�em na zawsze, mimo �e z pozoru nie mia�a z ca�� spraw� nic wsp�lnego. Wtedy z kolei u�wiadomi�em sobie po raz pierwszy, �e jestem synem cesarza i �e kirene�skie kodeksy maj� dla mnie, tohimona � Pierwszego W�r�d R�wnych, specjalne prawa. Zrozumia�em, �e nie ma dla mnie szansy na spokojne, beztroskie �ycie, i ciarki przesz�y mi po plecach.</p><p>Siedzieli�my w Komnacie Nauki z Czagajem i Aasin� � m�odsz� siostr�, kt�ra w�a�nie opu�ci�a Dom Cynobru. S�uchali�my Mistrza Zwierz�t, kt�ry opowiada� o obyczajach r�nych stworze�. M�wi� o wielkich jak ciel�ta skalnych wilkach, �yj�cych w lasach P�nocy. W pewnym momencie drzwi uchyli�y si� i do komnaty cicho jak duch wszed� Rzemie�, �eby zabra� zapomnian� fajk�.</p><p>� Dbaj� o siebie nawzajem i nie czyni� sobie krzywdy, je�eli s� z tego samego stada � m�wi� Mistrz Zwierz�t. � Je�eli walcz� ze sob� nawzajem, to tylko do momentu, a� jeden z walcz�cych rzuci si� na ziemi� i ods�oni brzuch. Tak samo jest, gdy m�ode walcz� dla zabawy. Jednak czasem rodzi si� wilk, kt�ry jest z�y i nadmiernie okrutny. Kt�ry k�sa, pomimo �e jego przeciwnik ods�oni� brzuch i gard�o. Je�eli oka�e si�, �e tak si� sta�o, jego w�asny ojciec, kt�ry obserwuje zabaw� z daleka, podchodzi i zabija takie szczeni�. Inaczej m�ode doro�nie i oka�e si� dla w�asnego stada tyranem, a by� mo�e zgub�. Wilki musz� polega� na sobie. Tak oto bestie pilnuj� swojego wilczego prawa.</p><p>Rzemie� sta� jak wryty, s�uchaj�c Mistrza Zwierz�t. Potem si�gn�� po swoj� fajk� i wyszed� r�wnie cicho, jak si� pojawi�. Nikt nie zwr�ci� na niego uwagi i tylko ja zauwa�y�em, �e zacisn�� szcz�ki, a po policzku pociek�a �za.</p><empty-line/></section><section><title><p>Rozdzia� 5</p><p>�mijowe Gard�o</p></title><epigraph><p>Orze�, gdy �owi, szuka i wypatruje,</p><p>nad brzegiem morskim si� zatrzymawszy �</p><p>Tak te� i cz�owiek, gdy w t�um si� zamiesza,</p><p>A ma stronnik�w ma�o.</p><text-author>Havamal � Pie�ni Najwy�szego</text-author></epigraph><p>Miasto wida� by�o ze wzg�rza. W�a�ciwie sensowniejsze by�oby okre�lenie �wioska� albo �osada�. Po prostu wielkie zgrupowanie gospodarstw, rozrzuconych chaotycznie na obu brzegach fiordu i okolicznych wzg�rzach. Budynki by�y podobne do siebie. Drewniane, d�ugie domy o rze�bionych s�upach, zabudowane w czworoboki. Ale osada mia�a w�asne wa�y ziemne, zwie�czone poczernia�� palisad�, opasuj�ce ca�y teren od brzegu do brzegu, a pomi�dzy gospodarstwami wi�y si� uliczki wy�o�one drewnianymi tramami. Wzd�u� ca�ego brzegu fiordu ci�gn�o si� drewniane nabrze�e i postawione na palach pirsy, wcinaj�ce si� na kilkadziesi�t metr�w w wod�. Zatem niech b�dzie �miasto�.</p><p>Brama by�a otwarta i nikt jej nie pilnowa�. Nikt te� nie zaczepia� dziwnie ubranego, ros�ego m�czyzny, jad�cego na wielkim, pr�gowanym rumaku z przyci�tymi rogami.</p><p>Niekt�rzy troch� si� gapili, bo cz�owiek by� wysoki, a jego wierzchowiec obwieszony sakwami i zawini�tkami. M�� mia� na sobie bury, we�niany p�aszcz z g��bokim kapturem i trzyma� w ustach dziwaczn�, wygi�t� fujark�, z kt�rej wypuszcza� k��by dymu, tak jak to robili mieszka�cy Po�udnia.</p><p>Min�� wie�� bramn� i skierowa� si� prosto na nabrze�e.</p><p>� Najpierw nocleg � powiedzia� do konia. � Dach nad g�ow�. To jest g��wny port w okolicy. Musz� tu by� przyjezdni, a to znaczy, �e istniej� jakie� gospody. Ci�gn� tu kupcy, �eglarze, wagabundy, tacy jak my. Przecie� kto� musi na tym robi� interes. Rozumiem, �e nie wynale�li maszyny parowej ani prysznica. Ale nie uwierz�, �e nikt dot�d nie zauwa�y�, �e podr�ny zap�aci brz�cz�c� monet� za dach nad g�ow�, troch� wody i jak�� straw�. �eglarz, kt�ry zejdzie na l�d, musi przede wszystkim zje�� co�, co nie b�dzie parszyw�, okr�tow� straw�. Stanowczo te� musi si� napi�. Potrzebuje zapewne kobiety i za to wszystko te� zap�aci. A gdzie dziwki, tam i hotele. <emphasis>Quod erat demonstrandum</emphasis>. Nie przenosz� uwarunkowa� kulturowych. Po prostu wierz� w prawo zysku. Uniwersalne w skali kosmicznej, prosz� renifera.</p><p>Droga wi�a si� pomi�dzy gospodarstwami, ale prowadzi�a w ko�cu na brzeg. Mija� ludzi, jednoosiowe wozy na drewnianych ko�ach za�adowane towarem, krowy, psy i �winie. Mija� miejscowych, okrytych barwionymi p�aszczami, w sk�rzanych, miskowatych czapeczkach i jakich� oberwa�c�w obwieszonych broni�, przypuszczalnie �eglarzy. Widzia� kobiety w prostych kieckach i s�omianych kapeluszach, biegaj�ce dzieci. Jeszcze nie widzia� tu tylu ludzi w jednym miejscu.</p><p>� Ach, ten wielkomiejski zgie�k � wycedzi�, przeprowadzaj�c Jadrana przez stado sze�ciorogich owiec.</p><p>Droga wiod�a w d� i wtedy, stoj�c na zboczu pomi�dzy domami, zobaczy� statki. Sta�y przy nabrze�u, sun�y �rodkiem szerokiego fiordu, ko�ysa�y si� na kotwicach. Kilkadziesi�t. Nie wiadomo dlaczego wyobra�a� sobie, �e b�d� wygl�da�y jak wiki�skie drakkary, ale przypomina�y raczej �redniej wielko�ci d�onki. Mia�y wysokie, zadarte rufy z kasztelami, podw�jny kil i dziwne �agle, przypominaj�ce �aluzje albo wachlarze. Trzy okr�ty mija�y si� w nurcie rzeki i wida� by�o, �e na �aglach wymalowane s� proste, geometryczne znaki rozpoznawcze.</p><p>Patrzy� przez chwil� �yczliwie. Ca�e �ycie lubi� statki, zw�aszcza �aglowce. Te tutaj wygl�da�y solidnie i porz�dnie. Niedu�e, raczej do �eglugi przybrze�nej, ale ostatecznie �Santa Maria� te� robi�a takie wra�enie.</p><p>Na nabrze�u zsiad� z konia i prowadzi� go kr�tko przy pysku. Jadran tuli� uszy i pomrukiwa� co� z niezadowoleniem.</p><p>Jego rozbitkowie musieli robi� to samo co on. Zaczepiali miejscowych i pytali o nocleg. To te� musia�a by� sta�a kosmiczna. W�drowali tu przez lasy, spali pod go�ym niebem. Najwyra�niej znali j�zyk, a przynajmniej zna� go van Dyken. Mieli jakie� pieni�dze. Musieli domaga� si� noclegu, szuka� jakiego� wyszynku. Pochodzili z Ziemi. Przede wszystkim gor�ca woda, porz�dna, ciep�a kolacja i nocleg. Balia, beczka, cokolwiek. Byle si� umy� i przespa� pod dachem.</p><p>Nale�a�o szuka� jakiego� hotelu.</p><p>Znalaz� go po godzinie. To nie by�a nawet gospoda ani karczma. Raczej karawanseraj. Zbudowane w podkow� domiszcze podobne do stodo�y, gdzie zwierz�ta trzymano na dole, a spa� mo�na by�o pokotem na s�sieku, do kt�rego wchodzi�o si� po drabinie.</p><p>W jednym z budynk�w by�o palenisko, a ponury, ma�om�wny gospodarz wypo�ycza� kocio�ki i sprzedawa� opa�. �adnej kuchni, �adnego baru, �adnego �Gospodarzu, piwa!�.</p><p>W pobli�u portu by�o z pi�� takich plac�wek i wszystkie wypchane do granic wozami, ko�mi i mu�ami, wsz�dzie kr�ci�y si� t�umy ludzi. Zbli�a� si� jesienny jarmark. Kupcy siedzieli i spali na swoich wozach, t�ocz�cych si� na dziedzi�cu, a je�eli nie, to kr�ci�a si� przy nich eskorta, z�o�ona z typ�w spod ciemnej gwiazdy w he�mach i z broni�. Nie odst�powali �adunku ani na krok i �ypali ponuro przez wizury w poczernia�ych sz�omach.</p><p>� Nie wierz� � powiedzia� Drakkainen. � Nie znajd� noclegu, bo nie zrobi�em rezerwacji.</p><p>Wr�ci� na nabrze�e i wypatrzy� sobie solidnie wygl�daj�cego rybaka, najwyra�niej w�a�ciciela p�katej �odzi, wy�adowuj�cego kosz niewielkich, srebrnych rybek podobnych do sardeli.</p><p>Negocjacje nie trwa�y d�ugo.</p><p>Rybak sta� przez chwil�, patrz�c na solidn� sztuk� srebra na wyci�gni�tej d�oni Drakkainena, i drapa� si� po �ysinie, zsun�wszy na ty� g�owy sk�rzan� czapeczk� podobn� do miski. Jego za�oga � chudy nastolatek z tikami nerwowymi i obra�ony na ca�y �wiat, �ylasty chudzielec w �rednim wieku, te� czekali w milczeniu, patrz�c na srebro, jakby nigdy nie widzieli tyle bogactwa.</p><p>� Stajnia dla konia i jakikolwiek dach dla mnie � powt�rzy� Drakkainen. � �a�nia, szopa, drewutnia. Byle tam by�y jakie� drzwi i �eby mnie nikt nie okrad�.</p><p>Rybak czochra� si� po g�owie, czekaj�ca na za�adunek ryb, sieci i takielunku z �odzi dziewczyna, siedz�ca na ko�le w�zka, ze sp�dnic� zatkni�t� z jednej strony za pas, �u�a oboj�tnie s�omk�. Chudzielec mamrota� pod nosem, ogl�daj�c krytycznie powi�zane, cuchn�ce sieci, ch�opak trzyma� si� sztagu, pracowicie drapi�c si� pi�t� w �ydk�, a czas lecia�.</p><p>Drakkainen zamkn�� d�o�, ale stary nagle splun�� na ziemi� i chwyci� go za nadgarstek.</p><p>� Przybijem � powiedzia�. � Jedna �sma marki srebrem, tak jak powiedzia�e�. Mam such� drewutni� z �a�ni�. Du�a. Zmie�cisz si� i ty, i ko�. Na trzy dni. Potem wyp�ywam, bo ksi�yce b�d� si� wype�nia�. B�dziesz chcia� dalej mieszka�, to dop�acisz jeszcze jedn� �sm�.</p><p>� Przybite � potwierdzi� Drakkainen i �cisn�� nadgarstek rybaka.</p><subtitle>***</subtitle><p>Ca�� cha�up�, szop�, w kt�rej mam mieszka�, podw�rze i w og�le wszystko przenika zapach ryb. Czuj� ostr� wo� rybiej zgnilizny, zapach �luzu, dymny aromat w�dzonych tusz, przesi�kni�ty sol� i jodem smr�d susz�cych si� sieci.</p><p>Przede wszystkim zdejmuj� siod�o z Jadrana i przecieram mu sier�� wiechciem siana. Od gospodarza dostaj� stary, cuchn�cy rybami worek, pe�en suszonych, pomara�czowych ziaren. Obrok.</p><p>Uk�adam swoje rzeczy pod �cian� i jestem w domu. Szopa jest mroczna, odrobina �wiat�a wpada przez szczeliny w belkach i otwory pod szczytem dachu. W ka�dym razie jest to jaki� dach.</p><p>Czuj� ulg� i zm�czenie. Dotar�em do jakiego� celu. Zrealizowa�em jaki� etap. Oto jestem w porcie �mijowe Gard�o i znalaz�em sobie dach nad g�ow� pomimo szczytu sezonu. W�a�ciwie ko�ca sezonu. �eglarze wracaj� do domu ze swoich �upieskich, odkrywczo-handlowych wypraw. Wi�kszo�� zawinie do tego portu i za kilka dni trudno ju� b�dzie o miejsce na kotwicowisku, a o wolnym pacho�ku przy kei b�dzie mo�na tylko pomarzy�. Statki, ze z�o�onymi wzd�u� burt mieczami, pojawi� si� nawet na pla�y po jednej i drugiej stronie fiordu niczym wyrzucone na brzeg wieloryby. Zacznie si� wielki targ. �upy, towary, niewolnicy, bro�, srebro, korzenie, futra b�d� przechodzi� z r�k do r�k. Kupcy, kt�rzy przybyli tu ze swoimi wozami z g��bi l�du, zrobi� doskona�e interesy i ob�owi� si� lepiej ni� �eglarze, i to nie nadstawiaj�c karku podczas wypraw.</p><p>Okoliczni mieszka�cy sprzedadz� ca�e mi�so, piwo, chleb i ryby, jakie s� w okolicy, co chciwsi narusz� nawet w�asne zimowe zapasy i zostan� potem z gar�ci� srebra, ale bez m�ki, tranu i ryb. A jeszcze potem odb�dzie si� wiec.</p><p>B�d� rozstrzyga� spory, radzi�, zawi�zywa� sojusze i u�mierza� rodowe wa�nie.</p><p>To wszystko, czego si� dowiedzia�em podczas drogi do tej chaty.</p><p>A teraz nie mam poj�cia, co robi� dalej.</p><p>Przede wszystkim nie wiem, dlaczego moi rozbitkowie opu�cili stacj� i udali si� na w�dr�wk�. Powiedzmy, �e uciekali przed zimn� mg�� i jej fenomenami. Powiedzmy, �e dotarli tutaj. Gdybym by� na ich miejscu, stara�bym si� zostawi� wiadomo��. Wyry� gdzie� napis w rodzaju �Drakkainen by� tutaj�? Najrozs�dniej by�oby, gdyby tu osiedli i czekali. Niewykluczone zreszt�, �e tak zrobili.</p><p>Chyba �e ich porwano, napadni�to albo w jaki� inny spos�b napytali sobie biedy.</p><p>Tak czy inaczej, kolejno�� jest ta sama: zlokalizowa�, ewentualnie odbi�, ewakuowa�.</p><p>Na podw�rzu �ona rybaka ko�czy wi�za� sieci, przeplataj�c przez sznurki drewniane cz�enko, i wchodzi do domu. Na starym, rosn�cym po�rodku drzewie, srebrzystym i niemal pozbawionym kory, siedzi ogromny, czarny kruk i �ypie na mnie czarnym jak agat okiem.</p><p>� Mam ci� dosy� � m�wi�. Nie chce mi si� ju� do niego strzela�, rzuca� czym� ani pr�bowa� go z�apa�. Jest r�wnie szybki jak ja, co wi�cej, doskonale odgaduje moje intencje. I zawsze jest niedaleko. Kiedy budz� si� przy ognisku, siedzi gdzie� na stercie sprz�tu albo pobliskiej ga��zi. Kradnie resztki mojego jedzenia, ale musz� przyzna�, �e raz przyni�s� spor� ryb�, a raz stworzenie podobne do kr�lika i zostawi� obok mojego pos�ania. Jadran go ignoruje i ja w�a�ciwie te�.</p><p>Rybak stoi, oparty o filar wspieraj�cy dach jego domu, je kasz� z drewnianej miski i te� patrzy na kruka.</p><p>� Tw�j? � pyta.</p><p>� Trudno powiedzie� � m�wi�. � Ci�gle go spotykam.</p><p>� Z�y omen. To ptak �mierci. I pos�aniec bog�w.</p><p>� To tylko ptak. Dzi�kuj� za nocleg.</p><p>� My jeste�my spokojni ludzie � cedzi. � Strandlingowie.</p><p>Cyfral g�upieje na chwil�, podsuwa mi neologizm �brzeganie�, a potem poprawia na ��yj�cy-na-brzegu�.</p><p>� Gdyby nie to, co si� ostatnio dzieje, to bym odm�wi�. Nie lubi� obcych w domu. Ale jest wojna bog�w. Sam Skifanar Drewniany P�aszcz nie przyj�� kiedy� dziwnego w�drowca i prosz�, jak si� sko�czy�o. Teraz dziwni chodz� po �wiecie. A ty jeste� dziwny. No i da�e� mi dwie szekle czystym srebrem.</p><p>� Id� do miasta � oznajmiam. � Spuszczasz jakie� psy na noc czy co� takiego?</p><p>� Zako�ataj, to ci� wpuszcz�. Nazywam si� Lunf Gor�cy Krzemie�.</p><p>Patrzy przez chwil�, jak przypinam miecz i narzucam p�aszcz.</p><p>� Nie wolno obcym nosi� broni w obr�bie wa��w. Tylko n� mo�esz wzi��. Jest mir jesiennego wiecu. Je�eli zabijesz cz�owieka, zostaniesz utopiony w sieci z ognistymi w�gorzami. Takie jest prawo Strandling�w, Ludzi Brzegu. Je�eli jednak kto� ci� napadnie pierwszy i utoczy ci krwi albo ujmie bro�, cho�by kufel lub ko��, mo�esz si� broni�. Jednak je�eli umiesz, lepiej nie zabijaj. Mo�esz potem p�j�� na wiec i tam go wyzwa�. Pod Drzewem Ognia. Ale nigdy wewn�trz cz�stoko�u. M�wi� ci to ja, Lunf. Cz�owiek Brzegu. Przyjmij dobr� rad�, to do�yjesz, �eby zap�aci� mi jeszcze dwie szekle.</p><p>� Dzi�kuj�, Gor�cy Krzemieniu. Zostawi� miecz. Powiedz, czego jeszcze nie wolno?</p><p>Wzrusza ramionami.</p><p>� Wszystko wolno, co jest rozs�dne. Nie obra�aj m��w, kobiet ani bog�w.</p><p>Nawet jestem zadowolony. Miecz jest ci�ki, pl�cze mi si� pod nogami, zaczepia o p�aszcz i zwraca uwag�. A potem wychodz� przez bram�. Wtapiam si� w t�um i nie zamierzam obra�a� m��w, kobiet ani bog�w.</p><p>Trzeba i�� tam, gdzie jest jak najwi�cej ludzi. Na nabrze�e. To szeroki, drewniany pomost, ci�gn�cy si� wzd�u� fiordu. �odzie cumuj� do pacho�k�w, rze�bionych topornie w r�ne wzory, prawdopodobnie oznaczaj�cych sta�e, rodowe miejsca. Na drewnianych tramach, z nogami tu� nad wod�, siedz� ludzie, popijaj�c z rog�w, graj� w kr�la i jak�� inn� gr�, polegaj�c� na rzucaniu gar�ci rze�bionych klock�w.</p><p>To dziwne, ale nie wygl�daj� ju� dla mnie specjalnie egzotycznie. Wszystko jest jakie� takie zwyczajne. Nosz� portki, sznurowane, lu�ne koszule, obszyte krajk� i �ci�gni�te ci�kimi pasami, do tego kaftany z grubego sukna. Czasem zapinane na srebrne spinki kr�tkie p�aszcze. Gdyby nie te sprz�czki, klamerki i kolorowe tkane krajki, wygl�daliby pospolicie. Ot, faceci w portkach i p��ciennych bluzach. Troch� zgrzebnych i tyle. Nawet na Ziemi nie spowodowaliby zbiegowiska. Kobiety nosz� szerokie, �ci�gni�te w pasie suknie, podobne do greckiego peplum, ale z grubego p��tna. Czasem te bogatsze maj� na g�owach lu�no przerzucone chustki i klucze u pasa. Wszyscy, i kobiety, i m�czy�ni, i dzieci nie rozstaj� si� z no�ami.</p><p>Rozgl�dam si� odruchowo. Nie jestem pewien, czy bym ich tak �atwo rozpozna�. Ubranych jak tutejsi, w innych fryzurach. Czy poznam, powiedzmy, ogolonego Fjollsfinna z bokobrodami? Brodatego van Dykena z ostrzy�onymi w�osami? D�ugow�os� Freihoff?</p><p>Potrzebny mi jaki� jarmark albo karczma. Miejsce, gdzie jest du�o ludzi, najlepiej miejscowych. Powinienem te� kupi� tutejszy kaftan i mo�e tak� sk�rzan� myck�. Ch�tnie bym te� co� zjad�.</p><p>Znajduj� wreszcie plac pomi�dzy gospodarstwami zastawiony drewnianymi straganami, jest te� ci�g sto��w na koz�ach i jegomo�� sprzedaj�cy piwo wprost z beczek ustawionych na wozie. Trzeba mie� jednak w�asny kubek.</p><p>Pod nogami trawa udeptana w b�otniste klepisko, wok� kr�c� si� chude psy. Jest palenisko, przy kt�rym jaki� zacny cz�owiek sprzedaje pieczone na �elaznym, wisz�cym na �a�cuchach ruszcie kawa�ki mi�sa nadziane na patyki i kwadratowe ryby podobne do p�aszczek. Wygl�da to jak festyn i tyle. Sta�a kosmiczna.</p><p>Kupuj� sobie okuty r�g do picia, zaopatrzony od do�u w smocze n�ki, i siadam za sto�em, tam, gdzie jest jeszcze troch� miejsca. Skromnie i na uboczu.</p><p>�uj� po�e� mi�sa, popijam s�odkawym, m�tnym piwem i patrz�. Taka praca.</p><p>Miejscowi r�ni� si� od �eglarzy. S� mniej krzykliwie odziani, zdaj� si� jacy� spokojniejsi, trzymaj� si� na uboczu, siedz� przy w�asnych sto�ach. Milkliwi i pow�ci�gliwi w ruchach. �eglarze wygl�daj� i zachowuj� si� wyzywaj�co. Maj� kr�tko przyci�te w�osy i przystrzy�one brody, na policzkach i barkach wij� si� skomplikowane tatua�e. Cz�sto ubrani tylko w spodnie, czasem jakie� sk�rzane kamizele na go�e cia�o. Ich zachowanie i wygl�d co� mi przypomina. Te entuzjastyczne wrzaski twarz� w twarz, kiedy spotyka si� dw�ch kumpli, walenie kubkiem w drewniany st�, ta ostentacyjna weso�o��... Ryk a� do spurpurowienia twarzy i �y� na skroniach, picie duszkiem prosto z glinianego dzbana.</p><p>Robi�em w �yciu bardzo r�ne rzeczy. Cz�sto obraca�em si� w�r�d specyficznych ludzi. Szmuglowa�em samochody przez Sahar�, �eglowa�em, mieszka�em na �odzi, je�dzi�em na motocyklu, by�y takie okresy, kiedy mo�na mnie by�o spotka� wsz�dzie tam, gdzie �ycie jest zaprawione adrenalin� i gdzie nie robi si� tego samego codziennie o tej samej godzinie.</p><p>Ta�cz�.</p><p>Sami m�czy�ni i tylko kilka kobiet, te� wytatuowanych i r�wnie dzikich jak oni. To nie jest taniec towarzyski. Tupi� w kr�gu, wzbijaj�c k��by kurzu, od czasu do czasu dw�ch skacze na siebie i zderzaj� si� w powietrzu torsami, czasem wal� nawzajem przedramionami w przedramiona, wszystko do dzikiego rytmu b�bn�w i jakiej� fujarki. Wrzask. Nawet nie wiadomo, czy to jeszcze �piew, czy tylko entuzjazm.</p><p>Zaczynam czu� si� jak w domu.</p><p>Wystarczy�oby gdzie� tu zaparkowa� rz�d motocykli albo ubra� ich w mundury Legionu Etrangere.</p><p>Prze�yli.</p><p>I ciesz� si� z tego.</p><p>Jeszcze niedawno rzygali ��ci� na rozko�ysanych pok�adach swoich �wilczych okr�t�w�, sikali w portki ze strachu, kul�c si� pod tarczami, sieczeni deszczem strza� na jakiej� pla�y albo p�dzili przez p�on�ce, obce miasta z r�kami dymi�cymi od �wie�ej krwi i ludzkiego t�uszczu. Na�arli si� tego po gard�o. Wysz�o im nosem. Op�akali wielu kumpli i dziesi�tki razy samych siebie. Ale prze�yli i wr�cili do domu. I teraz s� niezniszczalni.</p><p>Maj� zdobyt� gdzie� daleko gar�� kruszcu, nadal widz� niebo nad g�ow� i czuj� smak piwa. Teraz ca�a adrenalina, kt�r� �arli, wdychali i kt�r� rzygali przez miesi�ce wyprawy, p�onie im w �y�ach i paruje ze �b�w.</p><p>Te� bym wrzeszcza�.</p><p>Ale od nich niczego si� nie dowiem.</p><p>M�j s�siad wali si� na mnie ca�ym ci�arem. Przytrzymuj� go za kaftan na plecach i delikatnie uk�adam twarz� na stole pomi�dzy rybie o�ci. Nie szukam zwady.</p><p>Wcale nie chc�, �eby utopili mnie z ognistymi w�gorzami.</p><p>Pyta� trzeba w�r�d miejscowych. Siedz� przy osobnych sto�ach, z mieczami przy pasach, milkliwi i jacy� pos�pni. Popatruj� na rozwrzeszczanych �eglarzy spode �ba. Nawet nie z niech�ci�, ale badawczo. Nie zamierzaj� zosta� kolejnym spl�drowanym miastem, dlatego nie wpuszcz� obcych z broni�, dlatego sami stale maj� pod r�k� miecze albo topory.</p><p>Nas�uchuj�.</p><p>To nie�atwe przy ca�ym wrzasku, jaki tu panuje. Trzeba odfiltrowa� piskliw� muzyk�, wypadkow� kilkuset r�wnoczesnych rozm�w, kt�re rozsadzaj� plac. Umiem wy�owi� ze zgie�ku pojedyncz� wymian� zda�, niemal jak mikrofon kierunkowy. Koncentruj� si� na s�owach-kluczach: �cudzoziemcy�, �obcy�, �Aaken�, ale te� �wojna bog�w�, ��lepy�, �rybie oczy�, �Czyni�cy�, �pie�ni bog�w�, �dwa lata temu�.</p><p>S�ucham.</p><p>�Nie wiem, do czego wracam. Ojciec by� ju� stary, mo�e by� i tak, �e umar�, ale wtedy brat m�g� wzi�� ca�� sched� i dla mnie nic nie zostawi. Mo�e si� okaza� tak, �e trzeba b�dzie i�� na swoje, tylko nie wiem dok�d...�.</p><p>Nie.</p><p>�Ja ju� wi�cej nie pop�yn�. Robi si� coraz gorzej. Trzeba p�ywa� coraz dalej i czasy coraz gorsze. Kiedy�, za syn�w Krzycz�cego Topora, raz pop�yn��e� na ch�s i mog�e� postawi� osad�. A teraz... Za gar�� srebra karku nadstawia�...�.</p><p>Nie.</p><p>�Pierwszy i ostatni raz p�yn� z Czarnym Li�ciem. Najgorsza rzecz to taki styrsman, kt�ry nie ma szcz�cia. M�wi�, �e obrazi� bog�w, p�ywaj�c z kobietami. Czyni�cych wozi�... Z tego tylko swary na okr�cie, jak si� nie g��, to bij�, do niczego taka wyprawa...�.</p><p>Nie.</p><p>�Trzy wo�y �aciate, osiem szekli srebrem, do tego dwana�cie funt�w wosku, po dwie i jedn� �sm� bary�ek d�bowych, takich czterokwartowych, ze dwa wozy i...�.</p><p>Nie.</p><p>�A on wsadza r�k� pod sp�dnic� i wrzeszczy: ona ma sztylet!�.</p><p>Nie.</p><p>�Par� �elaznych garnk�w, kolczug� marn� i podart�, jaki� �uk, taki, �e lito�� bra�a, z gar�� paciork�w, nic wi�cej. Takie to by�y �upy. A bili si� trzy dni...�.</p><p>Nie.</p><p>�Nie przecz�, �e� odwa�ny. Ale teraz ju� nie jest tak, �e jak komu w domu nudno, to rusza w �wiat i tam dopiero znajdzie z�oto do pasa albo �elazo do brzucha. Teraz wojna bog�w, nawet we w�asnym domu nie wiesz, czy do�yjesz do wieczora. Tak to si� porobi�o... I tak by�o z twoim wujem�.</p><p>Zaraz.</p><p>To ju� mnie nieco interesuje.</p><p>To jeden z miejscowych, ale rozmawia z �eglarzem. Miejscowy jest w �rednim wieku, a �eglarz m�ody i nieco wynios�y. Nosi si� bogato, d�ugie w�osy zwi�za� na karku rzemieniem w opleciony kucyk, wygl�daj�cy jak pa�ka. S�dz�c po amuletach, okuciach no�a i misternych haftach obramowuj�cych kosztowny, zielony p�aszcz, mo�ny. Wszystko ma zdobione, nawet mi�kkie, sk�rzane buty. Znoszone, ale w najwy�szym gatunku.</p><p>Pij� za jego pieni�dze. Dziwne, kwadratowe monety z otworem, pewnie kebiryjskie. Stary jest chyba jakim� jego krewnym i ma mu do powiedzenia co� przykrego, a m�ody to wyczuwa.</p><p>� Mnie si� zdaje, �e to by� po prostu Pie�niarz, ale dobry � ci�gnie miejscowy. � Taki, jakich od lat si� nie widywa�o. Tw�j wuj by� za bardzo wynios�y. Najbogatszy, najmo�niejszy, mia� najwi�kszy dw�r w �mijowym Gardle... Kiedy cz�owiek che�pi si� bogactwem, w ko�cu zobacz� go bogowie i nieszcz�cie gotowe...</p><p>� Zna�em wuja, Adralfie � cedzi m�ody. Chyba chce mie� to ju� za sob�.</p><p>� Pie�niarz chcia� u niego go�ci�, a wuj kaza� mu i�� precz. Trudno si� dziwi�. Tamten wszed� do najmo�niejszego w�adyki w okolicy i powiada jak do niewolnika: �B�d� tu spa� i jad�. Dawaj piwa�. Tw�j wuj kaza� go wyrzuci� i sam z�apa� za top�r. A tamten odwr�ci� si� bez s�owa i wyszed� przed bram�. Moja stara m�wi, �e przekl�� dw�r jednym s�owem. Podni�s� tylko r�k� i wtedy to si� sta�o. Nie uwierzysz, musia�by� zobaczy�. Dw�r jeszcze stoi i pewnie zawsze b�dzie sta�. Ludzie udaj�, �e go nie widz�. Nawet podchodzi� si� boj�.</p><p>� �yje m�j wuj czy nie? Zabi� go ten obcy? A moja ciotka? A dzieci? A ich ludzie?</p><p>M�czyzna drapie si� z zak�opotaniem pod myck�.</p><p>� Ci�ko powiedzie�. Mo�e i �yj�, ale lepiej, �eby nie �yli. Najlepiej sam zobacz.</p><empty-line/><p>Dopijam piwo i zawieszam r�g na pasie. M�j gospodarz, Gor�cy Krzemie�, te� o tym wspomina�. O kim�, kto nazywa� si� Skifanar Drewniany P�aszcz i napyta� sobie biedy, bo nie przyj�� w�drowca.</p><p>Miejscowy, kt�rego wybieram na informatora, stoi oparty o stragan z we�nianymi derkami i z kciukami zatkni�tymi za pas obserwuje �wilczy okr�t�, kt�ry wchodzi do portu, halsuj�c na podobnym do wachlarza foku.</p><p>� Zacny cz�owieku, gdzie kiedy� mieszka� kmie� zwany Drewnianym P�aszczem?</p><p>Tamten pluje przez z�by i nie odrywa oczu od okr�tu.</p><p>� Rozs�dny cz�ek nie ciekawi si� takimi sprawami. Chcesz cieszy� oczy krzywd� przekl�tego cz�owieka? Chcesz zobaczy� Dw�r �elaznych Cierni? Trzeba i�� w g�r�, na zbocze. Do miejsca, gdzie rosn� �liwy i stoi najpi�kniejszy rze�biony dw�r, jaki w �yciu widzia�e�. Tam, sk�d wida� ca�� zatok� i morze. Na wzg�rzu. Tam, gdzie nikt nie chodzi i nawet droga wygni�a. �cie�k� g�upc�w.</p><p>Id� wi�c �cie�k� g�upc�w. Pod g�r�, mi�dzy �cianami z belek zabudowanych w czworoboki gospodarstw. Niekt�re s� bardzo stare, a niekt�re remontowano i wymieniano poszczeg�lne belki, teraz widoczne jako �aty m�odego, jasnego drewna. Jednak wszystkie s� niemal identyczne. I te na oko kilkusetletnie, i te, kt�re postawiono niedawno. Identyczne. �adnego post�pu, �adnej ch�ci ulepszenia czegokolwiek, �adnych pr�b u�ycia nowych materia��w. Zaczynam w�tpi�, czy rozpoznam ten �najpi�kniejszy dw�r� w mie�cie. Jedyne r�nice to wielko��, poza tym te ubo�sze kryte s� gontem albo strzech�, bogatsze kawa�kami �upka. Na filarach bogatszych dom�w wida� wi�cej ornament�w. To wszystko.</p><p>To samo dotyczy okr�t�w. S� niemal bli�niacze jak wykonane ta�mowo. Wcale nie takie prymitywne. Nisko zanurzone, stabilizowane ruchomymi mieczami, przy brzegu podnoszonymi wahad�owo na burt�. Takie samo o�aglowanie, takie same rufowe kasztele, taka sama pojedyncza katapulta w cz�ci dziobowej, przystosowana do miotania oszczep�w. I taki sam zacios na prawym dziobowym relingu tu� poni�ej bukszprytu. Powt�rzony z bezmy�ln� dok�adno�ci� na ka�dym statku. Jak klasa regatowa. Dlaczego? Przecie� ka�dy wynalazek to przewaga nad przeciwnikiem, wi�ksza pr�dko��, lepsza manewrowo��. Szansa na zwyci�stwo albo uratowanie �ycia.</p><p>I te domy, i okr�ty, i miecze nie zosta�y wymy�lone przed chwil�. S� opracowane ca�kiem sprytnie, przesz�y d�u�sz� ewolucj�. Bodaj dobrze spe�niaj� swoj� funkcj�, ale najwyra�niej u�ytkowane s� w tym kszta�cie od kilkuset lat. Wygl�daj�, jakby my�l techniczna rozwija�a si� ra�no do pewnego momentu, a� kto� powiedzia� �stop�. I wszystko stan�o.</p><p>Przywodzi mi to na my�l �redniowieczn� Japoni�. Istnia�y takie konserwatywne kultury, ale przecie� nie do tego stopnia, �eby powiela� szczerb� na burcie ka�dego okr�tu.</p><p>Widz� k�p� drzew na szczycie wzg�rza i dachy domostwa. Cha�upa jak cha�upa, ale rzeczywi�cie postawiona w miejscu, z kt�rego rozci�ga si� najlepszy widok. Wida� st�d i koniec klifu, a za nim morze, wida� port i miasto w dole. Wa� miejski ci�gnie si� o sto metr�w st�d a� do zbocza, ale tu jest du�o ni�szy i bardziej zaniedbany ni� w dole.</p><p>Kiedy� by�o tu wi�cej dom�w, ale zosta�y porzucone. Na samym brzegu stoj� te� resztki jakiej� okr�g�ej konstrukcji, zosta�y z niej tylko kamienne z�omki stoj�ce w kr�gu niczym dolmeny. Dawna �wi�tynia?</p><p>Staj� przed zbutwia�� bram�, zamykaj�c� frontowy mur.</p><p>Niekt�re belki ca�kiem spr�chnia�y, daszek nad furt� zapad� si� z jednej strony, przez szczeliny wida� zaro�ni�ty krzakami podw�rzec. Wzd�u� �cian wij� si� tylko sztywne, czarne pn�cza podobne do bluszczu. Obficie porastaj� wszystkie �ciany, w�a�� na dach, le�� na kamieniach podw�rca.</p><p>Trac� tu czas.</p><p>Wchodz� na k�adk� prowadz�c� do bramy, przerzucon� nad rowem odwadniaj�cym. Stare, zgni�e belki skrzypi� mi pod nogami.</p><p>� Wynocha! � wrzask.</p><p>Znajomy, kracz�cy g�os.</p><p>M�j kruk.</p><p>Trzepie skrzyd�ami, wisz�c w miejscu nad podw�rcem, jak mewa walcz�ca ze sztormowym wiatrem.</p><p>A potem pikuje prosto na mnie. Jak jastrz�b, kt�ry znalaz� kr�lika.</p><p>Jest wielki, wa�y z osiem kilo, ma dzi�b wielko�ci czekana lodowego i szpony jak moje palce.</p><p>Kiedy taki ptak leci komu� prosto na g�ow�, to robi wra�enie.</p><subtitle>***</subtitle><p>Drakkainen przysiad� odruchowo i uni�s� d�o�, chc�c os�oni� twarz i zeskoczy� z k�adki, gdy spadaj�cy jak pocisk kruk uderzy� nagle skrzyd�ami i, skr�ciwszy w miejscu, wystrzeli� znowu w g�r�.</p><p>Z bliska dobieg� W�drowca dziwny, metaliczny d�wi�k i grzechot jakby rozwijaj�cego si� �a�cucha.</p><p>Bluszcz zacz�� si� rusza�.</p><p>Przypomina�o to gniazdo obudzonych nagle w�y.</p><p>P�dy porusza�y si� mi�kkim ruchem, wij�c po �cianach, znad dachu wystrzeli�y w g�r� kolejne liany, rozwijaj�c si� jak ko�ce pejcza.</p><p>Kruk m��ci� skrzyd�ami, po�ykaj�c kolejne metry, a tu� pod nim prostowa� si� p�d czarnego bluszczu. W�r�d spowolnionego czasu s�ycha� by�o �wist, z jakim �odyga, li�cie i ciernie ci�y powietrze.</p><p>Ostry, metaliczny �wist.</p><p>Jeszcze uderzenie skrzyde� i kruk umkn�� poza zasi�g jednej �odygi, ale druga przeci�a mu drog� tu� przed dziobem. By�a znacznie d�u�sza.</p><p>Drakkainen us�ysza� w�asny, ostrzegawczy krzyk, kt�ry rozla� si� w przeci�g�y, basowy grzmot.</p><p>Kolejne p�dy �mign�y przez powietrze prosto w jego stron�, zbyt szybko, �eby sensownie zareagowa�.</p><p>W�drowiec odchyli� tu��w i zobaczy�, jak ga��� przelatuje mu przed twarz�, a potem wyprostowa� si� i, patrz�c na zwijaj�cy si� jak bat koniec ga��zi, wybi� si� z obu n�g do ci�kiego p�salta w ty�.</p><p>Jeszcze w powietrzu poczu�, �e oberwa� samym ko�cem p�du przez udo. Zapiek�o gwa�townie jak smagni�cie rozplecion� stalow� link�.</p><p>Wyl�dowa� chwiejnie poza k�adk� i odskoczy� kilka krok�w w ty�. Ledwo zagojona kostka znowu zareagowa�a �mi�cym b�lem nadwer�onych �ci�gien.</p><p>Liana cofa�a si� zygzakowatym, w�owym ruchem. Uni�s� nog�, �eby j� przydepn��, ale w ostatniej chwili zrezygnowa�. P�k czarnych jak sadza li�ci zawin�� si� na belkach k�adki, tn�c na nich g��bokie szramy niczym stalowe ostrza. Druga ga��� prze�lizgn�a si� obok i poszatkowa�a na strz�py ma�e drzewko rosn�ce w rowie.</p><p>Spojrza� na swoje udo. Spodnie wisia�y w strz�pach, przeci�te g�adko w kilku miejscach, sk�ra pod spodem te� by�a pokaleczona, ca�y bok uda mia� ju� przesi�kni�ty krwi�.</p><p>� Moje najlepsze spodnie � warkn��.</p><p>W powietrzu wirowa�o kilka czarnych pi�r. Kruk zakraka� tryumfalnie, szybuj�c poza zasi�giem p�d�w, kt�re smaga�y powietrze nad dziedzi�cem.</p><p>� Ma�o brakowa�o. Zdaje si�, �e uratowa�e� mi �ycie � powiedzia� Vuko. Uni�s� niewielki kamie� i rzuci�.</p><p>Pocisk poszybowa� nad k�adk� i zosta� uderzony w powietrzu niewielk� wici�. Rozleg� si� metaliczny brz�k, b�ysn�y iskry.</p><p>� Rozumiem � wycedzi� Drakkainen. � To reaguje na ruch.</p><p>P�dy znowu zacz�y si� wi� paskudnym, mackowatym ruchem, dr�c drzazgi z belek i wydrapuj�c szramy na kamieniach.</p><p>A wtedy z g��bi domostwa buchn�� krzyk. Przera�liwy ch�ralny wrzask kilkorga torturowanych ludzi. Krzyk nie by� artyku�owany, s�ycha� by�o m�czyzn i kobiety, wrzeszcz�cych udr�czonymi g�osami.</p><p>Drakkainen cofn�� si� jeszcze kilka krok�w, kln�c po fi�sku, a wtedy macki przesta�y si� porusza�. Krzyk zamieni� si� w ch�r zawodze� i j�k�w, po czym stopniowo zamilk�.</p><p>W�drowiec os�upia�.</p><p>� Trzeba im pom�c � mrukn��. � Tylko jak, kiedy podej�� nie mo�na?</p><p>Obszed� dw�r dooko�a w bezpiecznej odleg�o�ci, ale niczego nie wymy�li�.</p><p>� Wysadzi� to w choler�? � zastanawia� si�. � Wjecha� czo�giem?</p><p>Kruk zakraka�, kr���c mu nad g�ow�.</p><p>� Co za popieprzony �wiat � westchn�� Drakkainen. Spojrza� w d� i zobaczy�, �e trawa wok� dworu pokry�a si� szronem. � <emphasis>Dobrodoszli</emphasis>. Znowu to samo.</p><p>Dw�r ponownie buchn�� wrzaskiem, pn�cza porastaj�ce �ciany od ty�u zacz�y si� wi�. S�ysza� szcz�k skacz�cych po belkach i zderzaj�cych si� li�ci, zgrzyt zaciskaj�cych si� lian, skrzypi�cych jak stalowe liny. I wycie dr�czonych ludzi wewn�trz. Przera�aj�ce, jak prosto z piek�a.</p><p>I jeszcze jeden krzyk cz�owieka, dochodz�cy sprzed bramy.</p><p>Pobieg� tam i zobaczy� m�odego �eglarza, tego samego, kt�ry rozmawia� z miejscowym przy straganach, jak le�y na plecach, szarpi�c si� bezradnie, z bia�� z przera�enia twarz� i nogami oplecionymi ciasno lian�. P�d wl�k� go powoli po k�adce prosto na dziedziniec.</p><p>W d�, po pokrytej spr�chnia�ymi podk�adami drodze, ucieka� jego towarzysz.</p><p>� Nie ruszaj si�! � wrzasn�� Drakkainen. � Zupe�nie przesta� si� rusza�!</p><p>Porwany �eglarz spojrza� na niego z rozpacz� i zdumieniem na twarzy, ale jakby us�ucha�. Trzymaj�ce go pn�cze lekko zwolni�o, lecz nadal wlok�o ofiar� po belkach, tylko leniwiej.</p><p>Vuko rozejrza� si� rozpaczliwie, ale nie zobaczy� niczego, co mo�na by wykorzysta�. Najbardziej przyda�by si� drogowy zestaw ratowniczy. Z hydraulicznymi no�ycami do ci�cia karoserii i wyci�gark�.</p><p>Pobieg� do najbli�szego gospodarstwa, jednego z tych opuszczonych, kt�re spokojnie chyli�o si� ku upadkowi o dwie�cie krok�w obok. Nie zosta�o tam nic, tylko zapadni�ty dach, burzany i rosn�ce na dziedzi�cu krzaki. Nie by�o �ladu czarnego bluszczu.</p><p>Po namy�le chwyci� zbite z desek drzwi, wisz�ce na jednym sk�rzanym zawiasie, i wyrwa� gwo�dzie trzymaj�ce pas przy framudze. Uni�s� drzwi nad g�ow� i pop�dzi� z powrotem.</p><p>Do k�adki podchodzi� ostro�nie. Coraz wolniej, a� stan�� i zamar� zupe�nie nieruchomo tu� przy granicy, za kt�r� pn�cza zaczyna�y reagowa�. Kilka p�d�w unios�o si� ostrzegawczo, jednak zaraz znieruchomia�y. Drakkainen sta� przez chwil� z drzwiami nad g�ow�, czuj�c, jak dr�� mu mi�nie, po czym zrobi� bardzo powolny, g��boki wdech i cisn�� deskami prosto we wrota.</p><p>P�dy �mign�y z wizgiem i oplot�y w powietrzu lec�cy pocisk. Ga��zie zacisn�y si� w�owym ruchem na deskach, wycinaj�c w nich g��bokie �lady jak �a�cuch pi�y mechanicznej.</p><p>� Nie ruszaj si� � powt�rzy� Drakkainen. � Nawet nie oddychaj.</p><p>Hiperadrenalina p�on�a mu w mi�niach, jednak musia� nad tym zapanowa�. M�g� wyprzedzi� ruch macek i wyszarpn�� le��cego, ale urwa�by mu nogi.</p><p>Pochyli� si� p�ynnym, niemal niezauwa�alnym ruchem jak w sennym koszmarze. Zupe�nie jakby porusza� si� zatopiony w stygn�cej �ywicy. Wolno. Bardzo wolno. Milimetr po milimetrze. Tak, �eby nie poruszy� powietrza. Ugina� kolana, jego prawa d�o� w�drowa�a do pochwy no�a przy pasie. Wolno. Bardzo wolno.</p><p>Tak wolno, jak ro�nie bluszcz.</p><p>Nie potrafi�by powiedzie�, jak d�ugo to trwa�o.</p><p>Wydawa�o mu si�, �e ca�ymi tygodniami. �e s�o�ce zasz�o i wsta�o, zanim wreszcie przykl�kn�� przy le��cym �eglarzu, z no�em w d�oni, i zdo�a� przy�o�y� ostrze do p�du oplataj�cego jego kostki.</p><p>Gdzie� tam, daleko, nios�y si� �piewy i �oskot b�bna. Szumia�o morze. Krzycza�y mewy.</p><p>Trzeszcza�y i p�ka�y deski drzwi, szarpane przesuwaj�cymi si� p�dami przy samej bramie.</p><p>Czubek ostrza no�a opar� si� o belki, tworz�c d�wigni�, i bardzo powoli, ale ze sta�ym naciskiem kraw�d� tn�ca nasun�a si� na ga��� �ciskaj�c� kostki �eglarza. Teraz potrzebny by� ruch w d�.</p><p>Monomolekularne ostrze, wyhodowane w zak�adach lotniczych Nordland, przeciwko �elaznemu p�dowi czarnego bluszczu. Materia� o twardo�ci diamentu, przeciwko zasilanej zimn� mg�� magii kl�twy. Milimetr po milimetrze.</p><p>W��kno po w��knie.</p><p>Krzycza�y mewy.</p><p>Wydawa�o mu si�, �e s�yszy, jak w��kna ro�liny ust�puj� stopniowo pod naciskiem ostrza, wydaj�c cichutkie, �piewne d�wi�ki p�kaj�cych strun.</p><p>Pn�cze ust�pi�o.</p><p>I wtedy jedna, gruba kropla potu oderwa�a si� spomi�dzy brwi W�drowca i poszybowa�a w d�, na belki, rozpryskuj�c si� na wy�lizganym drewnie i poruszaj�c miniaturow� fal� powietrza.</p><p>Macki strzeli�y z chrz�stem rozkr�conych �a�cuch�w.</p><p>Czas ruszy� do przodu i wyhamowa�, zatopiony w wodospadzie hiperadrenaliny, kt�ra run�a przez jego �y�y.</p><p>Bardzo wiele rzeczy wydarzy�o si� r�wnocze�nie.</p><p>Cisn�� n� za plecy, uderzy� d�o�mi w belki, wyrzucaj�c cia�o w powietrze, i chwyci� �eglarza za pas, staraj�c si� nie wyszarpn�� mu przy tym wn�trzno�ci.</p><p>Kruk sfrun�� z nieba z odg�osem krakania rozci�gni�tym do buczenia transformatora.</p><p>P�dy przeci�y powietrze tysi�cem czarnych ostrzy, faluj�c jak wodorosty w przyp�ywie.</p><p>Jaki� ciemny, obracaj�cy si� przedmiot przetoczy� si� w powietrzu tu� ko�o g�owy W�drowca i z grzmotem pogr��y� si� w belkach pomostu, wgniataj�c w nie nadlatuj�ce p�dy.</p><p>Obaj, i Drakkainen, i �eglarz run�li na wznak w traw� i kamienie.</p><p>Us�ysza� krzyki kilku ludzi i nagle ze zdumieniem poj��, �e s�yszy zrozumia�e g�osy i �e czas p�ynie normalnie. �wiat�o wydawa�o mu si� dziwnie jaskrawe i sine, d�wi�ki nienormalnie ostre.</p><p>Usiad� w trawie.</p><p>Jeden z przyby�ych, �ylasty �eglarz o czerwonych w�osach rozcina� spodnie kompana i usi�owa� zatamowa� krew szmat�.</p><p>� Ko�ci s� ca�e. B�dziesz chodzi� � powiedzia�.</p><p>� My�la�em, �e m�j kum uciek�.</p><p>� Pobieg� po nas. Wyci�gn�liby�my ci�.</p><p>� Nie � odpar� m�ody �eglarz kr�tko. � Nawet by�cie tam nie weszli. To poci�oby was na strz�py. To tamten m�� mnie uratowa�.</p><p>� Jak to zrobi�e�? � zapyta� wielki typ bez koszuli o tatuowanej czaszce.</p><p>� Ostro�nie � odpar� Drakkainen i wsta� poszuka� no�a. � Po co� tam w�azi�?</p><p>� Nikt, kto ma rozum, nie m�wi takim tonem do Atleifa Krzemiennego Konia, styrsmana Ludzi Ognia!</p><p>� Nikt rozs�dny nie b�dzie si� oburza� na rozs�dn� przygan�, Grunfie � odpar� m�odzieniec. � Poszed�em, bo us�ysza�em krzyk cierpi�cych ludzi. Nie kocha�em wuja, ale odda�bym �ycie za Hrodin�, moj� ciotk�. My�l� te�, �e nawet taki cap jak Skifanar nie powinien tyle cierpie�. Nikt nie powinien.</p><p>� Te� ich s�ysza�em � powiedzia� Drakkainen. � Ale przysz�o mi do g�owy, �e ludzie nie mog� �y� bez jedzenia i wody, dr�czeni od kilku lat.</p><p>� A to, �e ga��zie zwykle si� nie ruszaj�, czasem te� ci nie przysz�o do g�owy?</p><p>Drakkainen znalaz� n� i schowa� go do pochwy.</p><p>� Spalmy to � powiedzia� rudy �eglarz, obwi�zuj�c przyjacielowi �ydk� szarpiami. � B�dziesz ku�tyka�, wsparty o oszczep, jak dziad... Spalmy ca�y dw�r.</p><p>� To si� chyba nie b�dzie chcia�o pali� � zauwa�y� Vuko z pow�tpiewaniem. � S� jak �elazo.</p><p>� Nie zostawimy tak tego � o�wiadczy� Atleif, usi�uj�c wsta�.</p><p>� Tu nie tylko chodzi o twoj� ciotk� � odezwa� si� milcz�cy dot�d starszy �eglarz z przystrzy�on�, pomara�czow� brod� i zwi�zanymi na karku w�osami. � Strandlingowie b�d� udawali, �e nic tu nie ma, a w najlepszym razie zaczn� bra� pieni�dze za pokazywanie tego ciekawskim. Rzecz w tym, �e je�eli to s� ro�liny, to zwyk�y rozplenia� si� i rosn��. Mia�em kiedy� parz�cy krzak w ogrodzie. Zapomnia�em o nim i poszed�em na morze. Po roku trzeba by�o wszystko wypala�, bo zaros�o wysoko na ch�opa. Ale ten obcy m�� ma racj�. To mo�e nie chcie� si� pali�. To nasienie pie�ni bog�w.</p><p>� Przynie�cie tu kilka kotwic � poradzi� Drakkainen. � �elazny orczyk, du�o �a�cuch�w i poczw�rny zaprz�g wo��w.</p><p>� A co� ty za jeden, �eby nam radzi�?</p><p>� Taki, co uratowa� rzy� drugiemu cz�owiekowi, cho� nie musia� � zauwa�y� m�ody Atleif.</p><p>� Kiedy rozs�dny m�� radzi, to tylko g�upi nie s�ucha � zawt�rowa� mu pomara�czowobrody. � Spr�bujmy zrobi�, jak powiedzia�, podpali� zawsze mo�na. Jestem Grunaldi Ostatnie S�owo. Jak ci� zw�?</p><p>� Ulf Nitj�sefni, Nocny W�drowiec.</p><p>� Lepiej chodzi� za dnia. Jeste� cudzoziemcem?</p><p>� Z daleka. Szukam moich krajan�w, kt�rzy zagin�li tu dwa lata temu.</p><p>� Nazywasz si� jednak po naszemu.</p><p>� Nazywam si� po swojemu. M�wi�, jak by to brzmia�o w waszej mowie.</p><p>M�ody �eglarz podszed�, kulej�c, z wyci�gni�t� d�oni� i powita� Drakkainena tak, jak tu mieli w zwyczaju: �ciskaj�c biceps i chwytaj�c drug� d�oni� za kark.</p><p>� Uratowa�e� mi �ycie. Po mojemu to znaczy, �e jeste� dobrym cz�owiekiem, W�druj�cy Noc�. Jestem Atleif Krzemienny Ko�.</p><p>Sprowadzili wo�y, przynie�li kotwice, �a�cuchy, nawet jak�� drag� do wyrywania wodorost�w. Wok� zebra�o si� ju� kilkunastu gapi�w.</p><p>� Z tego nie b�dzie nic dobrego � wo�a� kto�.</p><p>� Trzeba wszystkie haki rzuci� naraz, i zaraz pogoni� wo�y � powiedzia� Drakkainen. � Zd��y�em zobaczy�, jakie szybkie s� te p�dy. Potn� �a�cuchy i �elaza zanim si� obejrzycie.</p><p>� Jednak bym je podpali� � zaproponowa� Grunaldi. � Wzi��em ze statku dwie beczki paliwa do katapulty. Mo�e to je przynajmniej os�abi.</p><p>� A jak oblejesz?</p><p>� Nie widzia�e� nigdy �smoczej oliwy�? To si� samo zapala na powietrzu.</p><p>P�dy chwyci�y bary�ki, ledwo je rzucono, jedn� nawet w powietrzu. Klepki p�k�y momentalnie, rozlewaj�c wok� brudno��t�, m�tn� ciecz, kt�ra natychmiast zacz�a parowa�, a po kilku sekundach buchn�a hucz�cym, kopc�cym g�stym czarnym dymem p�omieniem, si�gaj�cym a� do dachu.</p><p>Dw�r eksplodowa� wrzaskiem torturowanych wewn�trz ludzi.</p><p>P�dy zacz�y skr�ca� si� i smaga� powietrze, wlok�c za sob� hucz�ce wachlarze ognia, ale trudno by�o stwierdzi�, czy im to w czymkolwiek szkodzi.</p><p>� Kotwice! Teraz! � wrzasn�� Atleif. Haki poszybowa�y, wlok�c za sob� �a�cuchy, i wpad�y w k��bowisko wij�cych si� p�d�w.</p><p>� Poczekajcie, kiedy si� napn� � zawo�a� Drakkainen. � I pogo�cie wo�y!</p><p>Wo�y przypomina�y raczej jakie� mastodonty, bawo�y, skrzy�owane z nosoro�cami, ale wygl�da�y pot�nie niczym ruchome g�ry �ylastych mi�ni, pulsuj�cych pod br�zow� sk�r�.</p><p>W�drowiec patrzy�, jak pot�ne, potr�jne kopyta zapadaj� si� w trawie, jak z szerokich nozdrzy bucha para. Zaprz�g ruszy�.</p><p>Powoli, metr po metrze, p�dy napi�y si�, ogniwa �a�cuch�w zacz�y trzeszcze�.</p><p>� Dalej! Daaalej! Hooo! � darli si� poganiacze, ok�adaj�c zwierz�ta batami.</p><p>Jedna z �odyg, rozci�gni�ta ju� do granic, p�k�a nagle z hukiem i �mign�a w powietrzu. Gapie padli na ziemi�.</p><p>Kolejne p�dy smagn�y w napi�ty �a�cuch i owin�y si� wok� ogniw. Po nich nast�pne i nast�pne, po chwili wszystkie p�dy w zasi�gu wzroku trzyma�y ju� za haki. Zaprz�g stan��. Wo�y ci�gn�y nadal. Kopyta wbija�y si� w ziemi�, z pysk�w i bok�w kapa�a piana, ale czarny bluszcz nie dawa� si� wyrwa�.</p><p>Za wpl�tane w ga��zie, napi�te �a�cuchy trzyma�y ju� wszystkie �odygi.</p><p>Jeden z �a�cuch�w wyda� nagle cichutki d�wi�k.</p><p>� Do �rodka! � wrzasn�� Atleif.</p><p>Pu�cili si� galopem, dobywaj�c no�y, tylko Grunaldi jednym, mimowolnym ruchem wy�uska� z r�k miejscowego gapia w��czni�.</p><p>Drakkainen bieg� razem z nimi, ale �a�owa� ju� po sekundzie. To by� g�upi pomys�.</p><p>Stodo�a albo mo�e obora p�on�a z hukiem, s�up czarnego dymu wali� w niebo.</p><p>P�dy czarnego bluszczu �miga�y wok�, ale zachowywa�y si� jak zdezorientowane. M��ci�y p�on�cy budynek, siek�y k��by dymu i skacz�ce po dachu p�omienie, przecina�y spadaj�ce wok� przepalone belki. Wewn�trz ros�o ich o wiele mniej ni� wok� dworu.</p><p>Drakkainen, kln�c w trzech j�zykach w�asn� g�upot�, przeskoczy� wij�c� si� po ziemi ga���, Grunaldi pchn�� k��b lian w��czni� i p�dy momentalnie oplot�y drzewce.</p><p>�eglarz szarpn�� i uda�o mu si� uwolni� bro�, aczkolwiek ca�� w naci�ciach i z powyginanym ostrzem.</p><p>Na widok kobiety wszyscy zamarli na chwil�.</p><p>Le�a�a na ganku, opleciona czarnym bluszczem, li�cie jak wyci�te z okopconej blachy pokrywa�y jej g�ow� niczym peruka, cienkie p�dy wbija�y si� w pomarszczon�, woskow� sk�r�. By�o wida� tylko p� twarzy i jedno straszne, wyba�uszone oko, z kt�rego ciek� strumyczek �ez. Z otwartych ust dobiega� nieprzerwany gard�owy j�k, s�yszalny nawet poprzez huk p�omieni.</p><p>� Hrodino! � krzykn�� Atleif.</p><p>� Nie dotykaj jej! � rykn�� r�wnocze�nie Drakkainen, chwytaj�c go za rami�.</p><p>M�ody �eglarz patrzy� bezradnie, a r�ce mu opad�y. Kobieta zawodzi�a ca�y czas, szarpi�c si� w�r�d pruj�cych jej sk�r� czarnych li�ci.</p><p>Wielki, �ysy �eglarz z tatuowan� czaszk� rozepchn�� ich i b�yskawicznym ruchem wbi� jej ostrze pod brod�. Hrodina szarpn�a si� i wypr�y�a, a potem opad�a bezw�adnie.</p><p>Znale�li jeszcze dw�ch ludzi w r�nych miejscach. Jeden nie �y� od dawna i nie by�o ju� �adnych �lad�w po p�taj�cych go ga��ziach, z drugiego ocala�a tylko g�owa, ale ta g�owa, ca�a opleciona ga��ziami i li��mi jak makabryczny owoc, wci�� krzycza�a. Atleif bez s�owa pchn�� go no�em pod ucho i krzyk po chwili usta�.</p><p>W g��wnej halli wygl�da�o jak w szklarni. P�dy wi�y si� po pod�odze i �cianach, a na przeciwleg�ym ko�cu sto�u, w wielkim, rze�bionym fotelu siedzia� Skifanar Drewniany P�aszcz. Bluszcz oplata� mu r�ce, wbija� si� pod zgni�� sk�r�, owija� ko�ci i porusza� si� wok� g�owy.</p><p>� Zabij mnie! � wrzasn�� zaskakuj�co przytomnie na ich widok. � Na lito�� Skingi i m�stwo Hinda, Atleifie, synu Atlego, zabij mnie!</p><p>� Nie przejdziemy � powiedzia� Grunaldi. � Ju� nas widz�.</p><p>P�dy na pod�odze i �cianach unios�y si�, grzechocz�c li��mi, kt�re dzwoni�y jak kawa�ki blachy.</p><p>� Z ty�u te� jest niedobrze � dopowiedzia� tym samym, rzeczowym tonem. � Wszystkie s� ju� na dziedzi�cu.</p><p>Drakkainen odwr�ci� si� i p�ynnym ruchem zabra� mu w��czni�.</p><p>A potem obr�ci� si� i zamachn��.</p><p>Wszystko trwa�o u�amek sekundy. Grunaldi nie zd��y� nawet otworzy� ust.</p><p>W�drowiec w jednej chwili mia� bro� w r�kach, a w nast�pnej w��cznia wyrasta�a po�rodku czo�a Skifanara i wychodzi�a do po�owy z oparcia fotela. W�adyka dygota� przez chwil�, zaciskaj�c wygi�te palce, po czym wypr�y� si� na siedzisku i uwi�d�.</p><p>P�dy strzeli�y ze �cian i oplot�y drzewce, tn�c je na kawa�ki, ale nagle znieruchomia�y.</p><p>Rozleg� si� dziwaczny, g�uchy d�wi�k jak skrzypienie olbrzymich, �elaznych drzwi do hangaru, a potem �oskot, jakby wysypano skrzynk� gwo�dzi.</p><p>Zapad�a cisza. S�ycha� by�o tylko huk p�omieni.</p><p>Bluszcz obwis� i przesta� si� porusza�.</p><p>Drakkainen milcza� i patrzy� na nieruchome cia�o, oplecione lianami czarnego bluszczu. Milcza� i tylko szcz�ki mu pracowa�y.</p><p>� Kr�lewna zasn�a � wycedzi�. � Wyno�my si� st�d.</p><p>Ogie� dosi�gn�� ju� dachu dworzyszcza i wsz�dzie, d�ugimi, siwymi pasmami snu� si� dym.</p><p>�odygi le�a�y na ziemi albo porasta�y �ciany, ale nie by�o w nich wi�cej �ycia ni� w zwyczajnej ro�linie.</p><p>W�drowiec kopn�� le��c� mu na drodze ga���, wzbijaj�c chmur� rudego py�u.</p><p>� Ju� rdzewieje � powiedzia�.</p><p>Wyszli przed bram� zupe�nie spokojnie.</p><p>Gapie wiwatowali i ogl�dali ogromny k��b p�d�w wleczony za wo�ami.</p><p>Atleif odwr�ci� si� i patrzy� na p�on�cy dw�r w milczeniu. Po policzkach ciek�y mu �zy.</p><subtitle>***</subtitle><p>M�ody p�acze. Nic dziwnego, przecie� ma ledwo ze dwadzie�cia lat albo jeszcze mniej. A w�a�nie jeden z jego ludzi zabi� kobiet�, kt�r� kocha�. Na jego pro�b�. Kim by�a dla niego? Kochank�? Mo�e opiekunk�? Nie by�o wida�, ile mia�a lat.</p><p>Nie mog� pozby� si� sprzed oczu widoku w��czni p�yn�cej w powietrzu i ohydnego d�wi�ku, z jakim przebija czaszk� starca. Praktycznie ju� nie �y� i nie by�o czasu na cokolwiek innego. Ale to niczego nie zmienia.</p><p>To ju� drugi.</p><p>Tamten by� drzewem, a ten �ywym trupem, wro�ni�tym w �elazny bluszcz.</p><p>Nie wiem, co widz�.</p><p>Nie rozumiem tego, co widz�.</p><p>Ale wiem, �e zabi�em ju� dw�ch ludzi, bo nie mog�em im inaczej pom�c. Gdyby nie cyfral, by�oby ze mn� �le.</p><p>Siadam na ziemi i dr��cymi r�kami wyci�gam fajk�. Niedobrze mi ze zm�czenia.</p><p>Z wn�trza p�on�cego dworu wychodz� pozostali dwaj. Maj� szare, skamienia�e twarze.</p><p>Grunaldi wyciera n� o traw� i powoli wstaje.</p><p>� To wszyscy � m�wi kr�tko.</p><p>� A... dzieci?</p><p>� Wszyscy.</p><p>Dw�r p�onie.</p><p>Nie s�ycha� ju� krzyk�w.</p><empty-line/><p>� To si� cz�sto u was zdarza? � pytam, stawiaj�c na stole dzban pe�en piwa.</p><p>� Im bli�ej domu, tym rozwa�ny m�� ostro�niej wydaje srebro � odpowiada Grunaldi Ostatnie S�owo. � Ale i u nas zdarza si�, �e jeden drugiemu kupi piwa.</p><p>� Pytam o ruszaj�ce si� ciernie z �elaza. O widziad�a w zimnej mgle, kt�re mog� zabija�. W�drowc�w, kt�rzy mog� zamkn�� dw�r �ywymi okowami. Jednym s�owem, jak s�ysza�em. O ludzi, kt�rzy topi� si� na suchej ziemi, zostaj� zmienieni w kamie� lub rosn�ce drzewo. O konie, kt�re pojawiaj� si� w huku gromu po�rodku puszczy. O gadaj�ce kruki.</p><p>Nalewa sobie do rogu i pije bez s�owa, a potem wstawia go w okr�g�y otw�r na blacie.</p><p>� Kiedy by�em m�odszy, m�wi�em, �e to wszystko baj�dy. Gadki, kt�re opowiada si� z nud�w zim�. Ale teraz jestem m�em w sile wieku i niejedno ju� widzia�em. Nie wiem, co z tego by�o prawd�, ale je�eli tylko po�owa, to znaczy, �e to, co gadaj� o tej wojnie bog�w, to chyba prawda. Sk�d przyby�e�, �e o to pytasz?</p><p>� Z daleka. Z tak daleka, �e u nas to tak�e bajki.</p><p>Wzrusza ramionami.</p><p>� Im dalej jeste� od domu, tym d�u�ej go nie widzisz. Sk�d wiesz, co tam si� teraz dzieje?</p><p>Moczy palec w piwie i kre�li nim bezmy�lnie kreski na blacie.</p><p>� Kiedy� zdarza�o si�, �e spotka�e� boga twarz� w twarz. Raz, dwa razy w �yciu. M�j ojciec spotka�, kiedy by� m�ody. Omal nie umar� wtedy ze strachu. Ba� si�, �e zostanie wybra�cem. To by� Urd �owca. Wiesz, jak to jest z bogami. Podr�uj� po �wiecie i wygl�daj� jak normalni ludzie. Ten wygl�da� jak dzieciak. Dwunastoletni ch�opiec ubrany w sk�r� g�rskiego wilka, z jego k�ami na szyi i z rogiem kolczastego jelenia w d�oni. Stary nie by� g�upi, wi�c natychmiast czmychn��. A wtedy �cie�k� przegradza mu lawina i na kamieniach zje�d�a ten dzieciak, tylko trzy razy wi�kszy. Dooko�a �wiat�o i zwierzaki si� zewsz�d z�a��. Patrzy na ojca i pyta: �Nie chcesz by� bohaterem opowie�ci?�. Stary na to, �e za �adne skarby �wiata. Wiadomo, jak to si� ko�czy, gdy b�g ci� zauwa�y i czego� zechce. Ojciec tak mu powiedzia�. A tamten si� �mieje i m�wi: �Dobrze, wi�c nie zagrasz ze mn�. Odejd��. Ojciec odszed� i �y� sobie dalej. Ale przysi�gam, �e przez ca�e �ycie nigdy nie przytrafi�o mu si� nic ciekawego. Nic. Ani dobrego, ani z�ego. Jak poszed� na polowanie, trwa�o to mo�e do po�udnia. Zawsze co� wysz�o i stawa�o mu do strza�u. Takie ani du�e, ani ma�e. �rednie. Chcia� p�yn�� na morze i uda�o mu si� chyba za pi�tym rokiem z kolei. Pop�yn�li ledwo za wyspy ostrogowe i trafili na dryfuj�c� pust� galer� kupieck�. Kupa towaru i ze trzech chorych Amitraj�w. Zabrali wszystko i do domu. Nie by�o dalej czego szuka�. Pop�yn�� jeszcze raz i gdziekolwiek si� udali, tam sta�a mg�a. Nigdzie nie mogli trafi�, chyba �e pop�yn�li z powrotem. Jeszcze par� takich przyg�d i rozesz�o si�. Nikt go nie chcia� u siebie na burcie. Takie �ycie mia� m�j stary. Poszed� w konkury, to go z miejsca przyj�li. Dziewucha ani m�dra, ani g�upia, ani �adna, ani brzydka. No, nudna. I tak �y�. Tylko pole, barany, ryby, baby i dzieciaki. Ca�e �ycie patrzy� tylko, jak deszcz kapie z dachu, jak si� obracaj� �arna albo ro�nie zbo�e. A� si� rozpi� z tej nudy. Kiedy umiera�, to powiedzia�, �e chocia� raz co� mu si� przydarzy.</p><p>� �adna historyjka. Powiedz mi, Grunaldi, gdzie mog� spotka� Pie�niarza?</p><p>� A na co ci Pie�niarz? Ma�o masz k�opot�w?</p><p>� M�wi�em ci ju�, kogo szukam.</p><p>� A dlaczego to Pie�niarz mia�by co� o nich wiedzie�?</p><p>� Bo ma t�... moc. Niech si� na co� przyda.</p><p>� Powiem ci co� o Pie�niarzach. Najlepszy jest taki, kt�ry jest za m�dry, �eby czyni�. My�lisz, �e ten, co tak pi�knie za�atwi� dw�r Skifanara, by� pot�ny? Ja ci m�wi�, �e on nawet nie wie do dzi�, co zrobi�. Roze�li� si� troch� i poszed�. I samo si� sta�o. A dwa dni p�niej zgubi� kozik i rozz�o�ci� si� na samego siebie, wi�c teraz sam jest k�p� tego bluszczu. Tak to jest z tymi ich pie�niami. U nas by� jeden, kt�ry chcia�, �eby dziewki nie mog�y mu si� oprze�. Zwyczajna rzecz � pie�� bog�w jak z�oto, taka, co to o niej opowiadaj� w gadkach o bogach. Co popatrzy na kt�r�, pomamrocze, to go b�dzie kocha�a. Znalaz� jakiego� w�drownego, jednookiego dziada, kt�ry powiedzia�, �e go nauczy. Potem polaz� na uroczyska. Normalnie uroczysko takiego zabije, ale temu si� uda�o. Dosta� swoj� pie�� bog�w. Zapomnia� tylko si� nauczy�, jak je odsy�a�. K��bi�y mu si� po cha�upie, wiesza�y wok� na jab�oniach, ale odp�dza� si� nie da�y. Uciek� wreszcie, to go dopadli ich krewni, poddusili, poder�n�li gard�o, wrzucili w bagno i przybili ko�kiem. A tamte kobity dalej na niego czekaj�. Nie mo�na ich zabra� nawet si��. Stare ju� s�, ale czekaj�. Stoj� przy drodze i patrz�. Nie, bracie. Pie�ni bog�w s� dla bog�w. Cz�owiek nad tym nie panuje. Bywaj� tacy, kt�rzy zabieraj� Pie�niarzy na okr�ty. Niech mu odwraca oszczepy i strza�y wroga, niech os�oni wszystkich przed ogniem albo sprowadzi wiatr. Rzadko wracaj�. Nawet deski po takim okr�cie nie znajdziesz. Bo widzisz, strza�a, kt�ra zmieni lot, gdzie� musi polecie�. Wiatr, kt�ry przyb�dzie na wezwanie, sprowadzi sztorm albo cisz� za dwa dni. Pie�niarz wygina linie losu i zaraz potem wszystko zamienia si� w w�ze�. Wszystko, co tak wyszachrujesz, wraca potem dwa razy i w jeszcze gorszej postaci albo �wiat wok� potwornieje. Nie ma nic za darmo.</p><p>� Chc� tylko takiego zobaczy�. Chc� zrozumie�, co to jest.</p><p>Grunaldi wypija kolejny �yk i drapie si� pod myck�. Z ognist� brod� i ��tymi w�osami powinien wygl�da� jak klaun, ale nie robi na mnie takiego wra�enia. Chyba si� ju� przyzwyczai�em. Mi�y ch�op, ale co mi pomo�e.</p><p>Nie znajd� ich. Potrzebny jest trop. �lad. A ja nie mam nic. Potrzebna jest hipoteza. Robocze wyja�nienie. Bez tego b�d� po prostu gapi� si� z otwart� g�b� na coraz dziwniejsze wydarzenia. Szukam czworga ludzi w�r�d tysi�cy na dzikim kontynencie. Miliony hektar�w las�w, g�r i wrzosowisk. Tysi�ce osad i �adnej mapy. Nie istniej� dokumenty ani w�adza. Cz�owiek nazywa si� tak, jak si� przedstawia. Tutaj, je�eli nikt ci� nie zapami�ta�, to znaczy, �e nie istniejesz.</p><p>Wok� naszego sto�u co chwila przechodzi kto�, kto z punktu widzenia tutejszych jest cudacznie ubrany i nie zna j�zyka. Oto wielki drab z rozci�gni�tymi uszami i wypuk�ymi wzorami blizn na miedzianych policzkach, ma na sobie tylko haftowan� kamizelk� i bufiaste szarawary. Za chwil� przechodzi kto� w bia�ym p�aszczu spowijaj�cym ca�e cia�o, jest bardzo wysoki i chudy, ale nie wiadomo nawet, jakiej jest p�ci. Szczelin� w zawoju os�ania siatka z paciork�w, nie wida� nawet oczu, z k��bowiska bia�ych fa�d�w wystaje tylko jedna chuda d�o�, dzier��ca rze�bion� laseczk� z ko�ci, zako�czon� czerwon� kit� w�osia. Nikt nie zwraca na nich uwagi. Moi uczeni musieliby tu wjecha� r�owym cadillakiem rocznik �57, �eby ich zapami�tano.</p><p>Za du�o tu ruchu.</p><p>� Wracaj z nami � proponuje Grunaldi. � Je�eli nie znajdziesz tych swoich, przezimuj u mnie. Pop�yniemy w g�r� Dragoriny do kraju Ognia. Mo�e i Atleif zechce, �eby� zosta� na jego dworze?</p><p>U�miecham si�.</p><p>� Zobaczymy.</p><p>� Niewielu nas wraca w tym roku � m�wi nieoczekiwanie. � Wyp�yn�li�my w trzy okr�ty. Trzy pi�kne trakkeny, po pi��dziesi�ciu ch�opa na ka�dym. Wracamy jednym w dwudziestu. To nie b�dzie weso�e powitanie.</p><p>Unosz� brwi, ale wypija duszkiem zawarto�� rogu i nie m�wi nic wi�cej.</p><p>Zostawiam go tymczasem i id� czego� szuka�. Sam nie wiem w�a�ciwie, czego.</p><p>Nauczono mnie mn�stwa rzeczy. Mog� porozumie� si� w sze�ciu tutejszych j�zykach, mog� widzie� w ciemno�ciach, umia�bym ich w�a�ciwie nawet wyw�szy�. Ale przecie� nie po dw�ch latach.</p><p>Kr��� w�r�d stragan�w. Robi si� ich coraz wi�cej. Obok sta�ych konstrukcji zbitych z belek, os�oni�tych daszkami, przy kt�rych handluj� miejscowi, staj� wozy, z kt�rych sprzedaje si� sk�rki, bro�, bi�uteri�, gwo�dzie, najr�niejsze rzeczy. Na pustej jeszcze rano ��ce tu� u uj�cia ju� stoj� namioty, zagrody, do kt�rych zgania si� byd�o i konie. W fiordzie co chwila pojawiaj� si� nowe wilcze okr�ty. Zwijaj� swoje podobne do �aluzji �agle, rzucaj� kotwice i staj�, gdzie si� da. T�ok coraz wi�kszy z ka�d� sekund�. P�on� ogniska, s�ycha� b�bny i �piewy. Gdzie spojrze�, tak�e na dalekim, przeciwleg�ym brzegu, �eglarze stawiaj� namioty. Wystarcz� dwa kozio�ki do k�adzenia bezanmasztu, na kt�rych opiera si� bom i przerzuca g�r� �agiel.</p><p>Brzeg i granice obozowisk patroluj� grupki zbrojnych, pilnuj�cych, by �aden �eglarz nie zabra� ci�kiej broni do miasta. Sami a� uginaj� si� od sprz�tu. He�my, tarcze, w��cznie, topory, miecze, pancerze. Pe�en rynsztunek, kt�ry chrz�ci gro�nie i l�ni w popo�udniowym s�o�cu.</p><p>Pomi�dzy straganami trzeba si� ju� przepycha�. Rozgl�dam si�. Ca�y czas lustruj� setki mijanych twarzy, kobiecych, m�skich, bia�ych, miedzianych i o sk�rze zielonkawooliwkowej i sinob��kitnej, rejestruj� tysi�ce warkoczyk�w, br�d, w�s�w, kucyk�w, czupryn, tatua�y, widz� wype�nione br�zem, b��kitem albo czerni� nieludzkie oczy, przepuszczam przez uszy tysi�ce s��w w kilku j�zykach. Tropi�.</p><p>Prawie bez udzia�u woli, ale wiem, �e wystarczy, gdy us�ysz� znajome s�owo albo zobacz� ludzkie oko z okr�g�� t�cz�wk� obramowan� biel�, okr�g�� twarz, bulwiasty nos albo odstaj�ce uszy.</p><p>Miejsca, kt�re mo�na uzna� za sta�e sklepy, karczmy lub kantory znajduj� si� tam, gdzie cha�upy ci�gn� si� tu� przy nabrze�u, na samym brzegu fiordu. To mroczne, belkowane izby pe�ne towar�w albo zastawione ci�kimi sto�ami. Tutaj rezyduj� najpowa�niejsi kupcy. Siedz� na zydlach przed swoimi kantorami lub na brzegu pomostu, popijaj� piwo, gaw�dz� lub graj� w deseczki. Pojedynczych niewolnik�w, konie albo byd�o kupuje si� na placu. Tam kwitnie detal. Tutaj handluje si� stadami, dziesi�tkami ludzi, ca�ymi statkami towar�w. To wida�.</p><p>Oto starszawy jegomo�� siedzi sobie na beczce i patrzy spod przymru�onych powiek na sun�ce rzek� wilcze okr�ty. Jego s�siedzi uwijaj� si� przy straganach, wytaczaj� beczki pe�ne piwa tam, gdzie najwi�cej spragnionych garde�, piek� kury i ryby albo targuj� si� o zamorskie towary. Pe�no tam wrzasku i teatru, awantur� o ka�dego konia, o ka�dy kr�g wosku, ka�d� grudk� pachnid�a lub cyzelowany sztylet. Ale w ruchu s� miedziaki, najwy�ej cienkie, srebrne blaszki. Z r�k do r�k przechodz� gar�cie sieka�c�w, �muszli�, najwy�ej marki i szekle.</p><p>Co innego tutaj. Temu nie chce si� nawet ruszy� ty�ka. Siedzi i odcina kozikiem kawa�eczki sera. Ale wystarczy popatrze� na haftowany jedwab jego kaftana, na buty wyszywane srebrnymi ozdobami, na p�ki kosztownych amulet�w ochronnych, przywiezionych z ca�ego �wiata, na opalizuj�ce srebrem futro, kt�re pod�o�y� sobie pod ty�ek. Sp�jrzcie na wy�o�one wewn�trz sklepu towary, przykryte kawa�kiem sukna, zobaczcie precyzyjnie wykonan� wag� z polerowanego z�ota, srebra i ko�ci, kt�r� ca�y czas ma pod r�k�. Na tym odwa�a si� z�oto i drogie kamienie. Tutaj brz�cz� ci�kie korony, denary i gwichty.</p><p>Popatrzcie na prze�lizguj�cych si� w cieniu sklepu m�czyzn, nie odk�adaj�cych ani na chwil� topor�w, kt�rzy nie spuszczaj� go z oka. Z ty�u domu, tam, gdzie sk�ady towar�w, czai si� ich jeszcze wi�cej. Wystarczy jeden gwizd.</p><p>Sp�jrzcie na ma�e, zbite z pot�nych dech ci�kie drzwi, ca�e pokryte okuciami i �bami bretnali. S� zaparte ko�kiem, co znaczy, �e zamykaj� si� same, wystarczy tylko kopn�� blokad�. Oto pot�ne haki prowadnic monstrualnej zasuwy.</p><p>Bo tutaj sprzedaje si� ca�e stada zwierz�t, handluje uprowadzonymi na drugim ko�cu �wiata ksi�niczkami, sprzedaje regalia i magiczne miecze. Tutaj zmieniaj� w�a�ciciela ca�e okr�ty i wozy towar�w.</p><p>Tam, na placu, swoje interesy za�atwiaj� �eglarze i sternicy. Tutaj przychodz� handlowa� styrsmani.</p><p>Dlatego siedzi sobie beztrosko, kiedy reszta miasta haruje w pocie czo�a, chc�c wykorzysta� te jedyne �niwa w roku. Jesienny jarmark. Kiedy wracaj� tu wilcze �odzie pe�ne �up�w i nadje�d�aj� wyg�odniali i st�sknieni �eglarze z pasami nabitymi srebrem. Ca�a osada zakasuje r�kawy i rzuca si� zarabia�. Czym kto ma. Kocio�kiem, beczk� piwa, r�kami, ustami, cip�. Wszystkim mo�na zarobi� w jesienny jarmark.</p><p>Tylko tych kilkunastu jegomo�ci siedzi sobie w promieniach popo�udniowego s�o�ca i czeka, a� klienci sami do nich przyjd�.</p><p>Nie ma tu posterunku policji, nie ma te� kr�la. Najwi�ksza w�adza to w�a�nie ci siedz�cy pod �cianami na rze�bionych zydlach z wonnego drewna. Je�eli kto� naprawd� wie co� w tym mie�cie, to w�a�nie oni.</p><p>Znajduj� karczm�. Mroczn� bud�, przed kt�r� postawiono kilka �aw. S� prawie puste. Tam, u uj�cia, trzeba przeciska� si� do beczki piwa, wymachuj�c rogiem i brz�cz�c monetami.</p><p>Ale tutaj dzban piwa kosztuje dwana�cie sieka�c�w. Cena zaporowa. R�wnowarto�� czterech dzban�w i kilku baranich ud�c�w tam dalej.</p><p>Nareszcie: �Gospodarzu, piwa�. Rzucam ca�� mark�.</p><p>Kupuj� i siadam jak oni, patrz�c na sun�ce po rzece okr�ty, kt�re wymijaj� si� nawzajem, usi�uj� nie wpada� na p�yn�ce z kotwicowisk drugiego brzegu wios�owe ��dki pe�ne �eglarzy i z coraz wi�kszym trudem szukaj� miejsca do przybicia.</p><p>Piwo jest tu rzeczywi�cie du�o lepsze, ale w dalszym ci�gu nie jest to �Karlovaczko�, ani �Heineken�, ani �Tyskie�.</p><p>Nie wida�, czym zajmuj� si� poszczeg�lni kupcy. Siedz� i usi�uj� wydedukowa�, kt�ry z nich jest najmo�niejszy. Z kt�rym chcia�bym gada�, gdybym by� porzuconym w obcej kulturze naukowcem.</p><p>Uczeni nie zabrali wszystkich pieni�dzy ze stacji. Zapomnieli? Nie potrzebowali? Uciekali w po�piechu? Uznali, �e maj� wystarczaj�co du�o i nie chcia�o im si� pami�ta� o kasecie numizmat�w w laboratorium?</p><p>Ci siedz�cy na nabrze�u ludzie to elita. Nawet je�eli moi rozbitkowie nie szukali u nich pomocy, to ka�da warto�ciowa wie�� musia�a tu trafi�. A to jest towar, kt�ry ja chc� kupowa�.</p><p>Popijam piwo i krzywi� si� ostentacyjnie. Nabijam fajk� i bawi� si� ci�kim, z�otym gwichtem. Jest wielko�ci pi�ciu euro, tylko trzy razy grubszy. Jakie� trzysta gram z�ota. Gdybym sprzeda� go w <emphasis>mjenja�nicy </emphasis>w Hvarze, za r�wnowarto�� m�g�bym zje�� dobr�, zakrapian� kolacj�. No, mo�e dwie.</p><p>Tutaj mo�na za to �y� przez p� roku.</p><p>Marnie obrobiona moneta kiepsko nadaje si� do �onglowania. Obracam j� pomi�dzy kostkami palc�w i ka�� jej kozio�kowa� do ma�ego palca i z powrotem. To jedno z �wicze� powtarzanych do znudzenia, kt�re, zdaniem Levissona, przygotowywa�y mnie do nauki szermierki no�em.</p><p>Zwracam uwag�. O to chodzi.</p><p>Nikt mnie tu nie napadnie. Nie na tym nabrze�u, pomi�dzy wytwornymi �butikami� szacownych kupc�w.</p><p>Okr�ty kr�c� si� po fiordzie coraz bardziej bezradnie. Krzyki, nerwowe manewry �aglami, wios�a, przekle�stwa.</p><p>Nie ma rady, ch�opcy, kompletna kicha. Trzeba b�dzie wypycha� statek na pla��. Ci�ka robota, ale to nic w por�wnaniu z tym, jak� har�wk� b�dzie podkopywanie go i holowanie z powrotem w morze. Mo�ecie i�� jeszcze dalej, w g�r� rzeki, ale tam nurt jest silniejszy, a dno p�ytsze i skaliste. To nic, wilcze okr�ty umiej� p�ywa� w p�ytkiej wodzie i w nurtach rzek.</p><p>U nas w sezonie �eglarskim samo cumowanie w porcie to biznes. Tutaj � kompletna partyzantka, chyba nawet nie wymy�lili op�at portowych.</p><p>Mam czas.</p><p>Bawi� si� sztuk� z�ota.</p><p>Potem zostawiam kosztowne piwo w dzbanie i wchodz� do jednego z kantor�w.</p><p>� Niech ci b�ogos�awi� bogowie, ale niech ci� przy tym nie zobacz�, zacny cz�owieku � wo�am i ca�y czas bezmy�lnie bawi� si� gwichtem. Ogl�dam oryginaln� bro� wisz�c� na �cianach, p�ki kosztownych sk�rek wygl�daj� jak duchy �nie�nych lis�w.</p><p>W powietrzu unosi si� zapach jakich� egzotycznych korzeni i wonnych �ywic.</p><p>Wstaje i u�miecha si� lekko, chowaj�c d�onie pod pachami. Stoi w drzwiach, zagradzaj�c mi drog�. W g��bi domostwa, za stert� okutych skrzy�, dw�ch spoconych i pachn�cych �wie�o wypitym piwem m�czyzn podnosi si� z zydli i �ciska kr�tkie, dobre do walki w t�oku topory. Nie widz� ich. Jeden z nich ma nadkwasot�, drugi lekko utyka na lew� nog�, mo�e ma ciasny but.</p><p>� �adnie powiedziane, przybyszu � m�wi �agodnie. � Chcesz co� kupi� od W�dzonego Ulle?</p><p>� Kto� mi m�wi�, �e masz czyni�ce przedmioty. Ale m�wi� o prawdziwych. Takich, kt�re przyby�y z daleka i rzeczywi�cie co� robi�.</p><p>� Id� na plac. Tam pe�no takich, kt�rzy je sprzedaj�. Zapytaj u �eglarzy. Ch��nicy przywo�� r�ne rzeczy i nawet nie wiedz�, co to jest. Ja si� nie bawi� tym �ajnem.</p><p>� Potrzebuj� czego� specjalnego. I widzia�em ju� plac. Przyby�em z daleka, ale nawet ja wiem, �e warto�ciowych rzeczy nie sprzedaje si� na straganach. Szukam czego�, co nie pojawi�o si� w tym roku.</p><p>� Wi�c id� dwa domy dalej, gdzie mieszka Grule S�omiany Pies. Mo�e on b�dzie co� mia�. To z�oty gwicht?</p><p>Robi� prost� sztuczk� z palmowaniem monety i dmucham w palce. Pokazuj� mu pust� d�o�.</p><p>� Nie ma handlu, nie ma z�ota.</p><p>Odwracam si� do wyj�cia, ale ju� w drzwiach przystaj�.</p><p>� A wiesz mo�e, W�dzony Ulle, kto sprzedaje niewolnik�w, ale specjalnych. Szukam dw�ch cudzoziemskich kobiet, jednej wy�szej ni� ros�y m��, lecz chudej, z w�osami jak s�oma, a drugiej normalnego wzrostu, ale o w�osach barwy sadzy i skr�conych niczym baranie runo...</p><p>Opisuj� reszt� pozosta�ej przy �yciu ekspedycji, nie zapominaj�c doda� o ��lepych�, rybich oczach, kt�re jednak widz�, i chropawej mowie. I o tym, �e mog� uchodzi� za ob��kanych albo Pie�niarzy.</p><p>Przysuwa sobie zydel i siada przede mn�, patrzy oczami jak krople smo�y, z kt�rych nie potrafi� niczego wyczyta�.</p><p>Przysiadam na stole, na kt�rym pi�trz� si� posortowane do drewnianych pude�ek drobiazgi.</p><p>� Jest jeszcze jedna rzecz, kt�r� posiada ka�dy dobry kupiec, a za kt�r� te� da�bym z�oto. To wie�ci. Wie�ci o ludziach, kt�rych ci opisa�em. Mo�e pojawili si� tutaj albo gdzie indziej? Mo�e sprzedali lub uczynili co� dziwnego? A mo�e to ich sprzedano? Wiesz co, W�dzony Ulle? Dam ci tego gwichta. Na zaliczk�. Je�eli nie dowiesz si� niczego, to mi go oddasz. � U�miecham si� s�odko, wszystkimi z�bami, jak wilk. A potem rzucam monet� w belkowan� �cian�.</p><p>To nie jest takie trudne. W gruncie rzeczy kwestia stabilizacji rzutu i pr�dko�ci pocz�tkowej. No i nadgarstka. Trzeba te� wiedzie�, �e z�oto jest mi�kkim metalem. Moneta w �adnym razie nie przetnie w��kien drewna. Trzeba natomiast rzuci� w pionow� belk�, wtedy si� wbije pomi�dzy w��kna.</p><p>Robi jednak wra�enie. Jegomo�cie w s�siednim pomieszczeniu tratuj� si� w drzwiach, ale zamieraj� na widok uniesionej r�ki w�a�ciciela kantoru.</p><p>� Korzennego piwa � m�wi W�dzony Ulle. � Zimnego. Prosto ze studni.</p><p>Jeste�my wi�c przyjaci�mi. Popijamy klarowny nap�j, w kt�rym kosztowne przyprawy prawie zabijaj� smr�d dro�d�y.</p><p>Ulle wyci�ga n� i po d�u�szej chwili udaje mu si� wyd�uba� gwichta z belki. Ogl�da go uwa�nie, po czym rzuca na szalk� swojej wagi i stuka bazaltowymi odwa�nikami.</p><p>� Je�eli b�dziesz mi jeszcze w przysz�o�ci p�aci�, nie wbijaj wszystkiego w �ciany � mruczy.</p><p>Prowadzi mnie potem w�skimi przej�ciami pomi�dzy cha�upami, �mierdzi tu moczem, przegni�e deski pod nogami taplaj� si� w b�ocie.</p><p>Potem ka�e czeka�. Stoj� w ma�ej uliczce, s�uchaj�c ps�w szczekaj�cych za ostroko�em dworu, i zastanawiam si� melancholijnie, czy cokolwiek si� dzieje, czy te� W�dzony usi�uje mnie or�n��.</p><p>Wreszcie otwieraj� jedno skrzyd�o bramy i zapraszaj� mnie do �rodka.</p><p>Na dziedzi�cu ro�nie kilka owocowych drzew, na trawie ustawiono par� krzese� i stoliczek. W�dzony Ulle czeka w towarzystwie przyjaciela. Pomarszczonego dziadygi z grdyk� tak stercz�c� z obwis�ej szyi, �e mo�na by na niej powiesi� kapelusz. To Malfast Lec�cy Kamie�. Szacowny m��, kt�ry wie wszystko o dziwnych niewolnikach.</p><p>Siadam z nimi, dostaj� zielonkaw� czark� z grubego, p�cherzykowego szk�a i nalewaj� mi uroczy�cie czego�, co jest wyra�nie zielone i pachnie jak syrop na kaszel.</p><p>Malfast klaszcze, a wtedy dw�ch s�u��cych otwiera wierzeje budynku, kt�ry wzi��em za wyj�tkowo d�ug� stodo��. Wyprowadzaj� bardzo wysok� kobiet�, okryt� a� po czubek g�owy czerwonym p�aszczem z g��bokim kapturem.</p><p>Milcz�.</p><p>Zdejmuj� z niej p�aszcz. Dziewczyna jest pod spodem naga i ma zupe�nie bia�� sk�r�, pokryt� skomplikowanym geometrycznym tatua�em w czerni i czerwieni. Ma d�ugie w�osy barwy �niegu, upi�te w w�ze�. Otwiera tatuowane powieki i widz� nagle bia�e oczy, przez kt�re prze�wituje czerwona t�cz�wka. Prosty grzbiet w�skiego nosa ci�gnie si� niemal pionowo i dziewczyna wygl�da jak w��.</p><p>� Jest �lepa � odzywa si� chrapliwym, bardzo gromkim g�osem Malfast. � Tak jak chcia�e�. �lepa, lecz widzi, jak m�wi�e�. Jej �wiat to ciemno��. Ledwo co widzi w dzie�, ale jej kr�lestwo to dotyk. Nie znosi �wiat�a, nawet jej sk�ra tego nie lubi. Trzeba j� trzyma� w mroku i os�ania� od �wiat�a. Pochodzi z dalekiego kraju i jest kap�ank� cudzoziemskiej bogini, kt�r� zw� Irrhanna. Jej chramy to ciemne jaskinie, a kult polega na obcowaniu z m�czyznami albo niewiastami. Jej wszystko jedno. Widzi w ciemno�ci i widzi dotykiem. A jej dotyk to co�, czego m�owie nie potrafi� zapomnie�. Ma�o je i pi�knie �piewa do swojej bogini, ale to jest bezpieczne, bo ona jest bardzo daleko. Za to wcale nie m�wi. Pi�� gwicht�w z�otem. Prawdziwy skarb.</p><p>Poci�gam �yk napoju i stwierdzam, �e to chyba trzeba z �alem uzna� za wino. Pachnie jak p�yn do k�pieli.</p><p>Kr�c� g�ow�.</p><p>W milczeniu. Co tu gada�. Zosta�em bogatym zboczonym amatorem dziwol�g�w.</p><p>To mo�e przygarbiony, miedzianosk�ry dziadek z d�ugimi do pasa, srebrnymi w�osami i jedn� r�k�? Stoi w milczeniu i bawi si� trzymanymi w d�oni kamykami.</p><p>� Ten urodzi� si� ca�kiem bez oczu i to jako Czyni�cy. Mo�na go trzyma� w domu bez obaw. Jest bezpieczny dla ludzi i byd�a. Dzi�ki swojej sztuce jakby widzia�. Potrafi wyczyta� rzeczy zakryte, kiedy da� mu przedmiot, kt�ry do kogo� nale�a�. Prawda jednak, �e jest z Kebiru, i lepiej si� go rozumie, je�eli kto zna tamtejsz� mow�. Ma jeszcze jedn� pie�� � kiedy dasz mu jak�� rzecz, kt�ra si� z�ama�a, potrafi sprawi�, �e cz�ci si� zrosn�. To s� pie�ni obcych bog�w i u nas nie sprowadzaj� niemal �adnego nieszcz�cia. Tego oddam za dwadzie�cia marek srebra.</p><p>Kolejna niewolnica jest obleczona w co�, co przypomina z�ocisty, obcis�y kombinezon do nurkowania, pokryty rudymi zygzakami. Kuca u st�p stra�nika, oblizuj�c wargi, i opiera si� d�o�mi o ziemi�. Ma ostre z�by i czarne wargi. Na szyi zapi�to jej obro�� z przyczepionym �a�cuchem.</p><p>� Ta nie jest mo�e ca�kiem �lepa, ale, tak jak chcia�e�, wydaje si� niespe�na rozumu. Mo�ni w dalekim kraju hoduj� takie jak ona sztuk� Czyni�cych do ozdoby i w�asnej obrony, a tak�e do polowa�. Futro, kt�re j� porasta, jest prawdziwe. Zim� zrobi si� g�stsze, wi�c wcale nie trzeba jej dawa� ubrania. Mo�na j� u�o�y� i wtedy b�dzie strzeg�a obej�cia, ale nale�y rozdziela� od ps�w, bo pozagryza. Nie b�dzie mie� potomstwa ze zwyk�ym m�em, ale ch�do�y� mo�na, jak kto lubi. Kosztuje trzydzie�ci marek srebra.</p><p>Rozcieram czo�o. Zaczynam czu� si� zm�czony.</p><p>Ogl�dam jednak dalej parad� dziwol�g�w. S� kolejne absurdalne mutacje, ale zdarzaj� si� tak�e osobnicy dziwnie okaleczeni, jakby celowo zniekszta�ceni. Nikt jednak nie ma ludzkich oczu, szerokich z�b�w, kulistej czaszki i odstaj�cych uszu. Nikt nie przypomina Olafa Fjollsfinna, Ulrike Freihoff, Piera van Dykena ani Passionarii Callo.</p><p>Nikt.</p><p>To tylko cyrk dziwol�g�w.</p><p>Jak to powiedzia� tw�rca takiego cyrku, niejaki Barnum? �Codziennie rodzi si� nowy frajer�?</p><p>Pojawiaj� si� zwykli niewolnicy, tylko �e prima sort. Smuk�e, postawne dziewcz�ta o rozmaitym kolorze sk�ry, muskularni m�czy�ni. Nie umiem czyta� z tych ich oczu. Oczu wiewi�rek, fok i w�y. Pozbawione wyrazu paciorki. S� zrozpaczeni? Zoboj�tniali?</p><p>To kultura bez technologii. Co� trzeba te� robi� z je�cami. Mo�e lepiej zaprz�ga� do pracy ni� patroszy� na schodach piramidy i wypuszcza� im krew na chwa�� S�o�ca i Upierzonego W�a. Wsz�dzie tak by�o.</p><p>Na Ziemi te�.</p><p>Sta�a kosmiczna.</p><p>Jednak czu�bym si� lepiej, gdyby przepe�nia�o mnie tylko �wi�te oburzenie i poczucie humanistycznej wy�szo�ci. A zaczynam si� �apa� na tym, �e kusi mnie, �eby kupi� kogo�. Na przyk�ad t� smuk�� jak tancerka dziewczyn� o purpurowych w�osach, k��bi�cych si� niczym chmura. Stoi, os�aniaj�c ramionami piersi, lekko dr�y z zimna albo ze strachu. Z odleg�o�ci paru metr�w i pod �wiat�o wydaje si� �liczna. Pomimo troch� za w�skiej czaszki i zbyt poci�g�ej twarzy jak u wszystkich tutaj. Ma ma�e, wytatuowane wzorki na czole i policzkach i cienkie brwi.</p><p>Wyobra�am sobie to �wi�te oburzenie po drugiej stronie wszech�wiata.</p><p>Je�eli jej nie kupi�, zrobi to kto� inny. B�dzie j� bi�, g�odzi�, poniewiera�, mo�e torturowa�, mo�e j� zabije. B�dzie p�dzi� �ycie domowego zwierz�cia. B�d� j� pogania� baby, w�a�ciciel albo i w�a�cicielka, wszyscy. Znajdzie si� na dole hierarchii. Troch� powy�ej krowy. Jej �wiat ograniczy si� do jednej z tutejszych smrodliwych cha�up z bali, ko�uch�w, wszy i skis�ego, rybiego t�uszczu. Zapomni nawet, kim by�a. A potem zestarzeje si� i przestanie by� �liczna. A tym samym droga.</p><p>Przy mnie jej rola ograniczy si� do dotrzymywania mi towarzystwa. Tak�e w ��ku, nie b�d�my hipokrytami. Czasem mi pomo�e. Naucz� j� r�nych rzeczy, ucywilizuj�. Potrwa to kilka miesi�cy, najwy�ej rok, daj Bo�e. A potem, kiedy b�d� odlatywa�, dam jej z�ota i pomog� si� ustawi�. Zostanie wielk� pani� i u�o�y sobie �ycie.</p><p>Kiedy by�em dzieckiem, po sztormie biega�em po pla�y i zbiera�em wyrzucone przez fale kraby. Zebra�em chyba ze sto. �apa�em je i wynosi�em w morze poza fale przyboju. Zaj�o mi to par� godzin, zanim unios�em wzrok i zobaczy�em, �e pla�a po horyzont zas�ana jest umieraj�cymi krabami. Min�o tyle lat, a ja niczego si� nie nauczy�em.</p><p>Jednak my�l pozostaje kusz�ca. Patrz� na ni� i nie mog� pozby� si� przedziwnego uczucia. Sta� mnie. Wystarczy wskaza� j� palcem, wysup�a� kilka srebrnych blach z pasa i b�dzie moja. Tak to tutaj wygl�da. �adnych kolacji przy �wiecach, �adnych negocjacji.</p><p>Wtedy s�ysz�, �e ma czterna�cie lat.</p><p>Chyba jestem daleko od domu.</p><p>� Szukam konkretnych ludzi, a nie podobnych albo w og�le dziwnych, Malfa�cie Lec�cy Kamieniu. Jednak bardzo mi pomogli�cie. Nie kupi� �adnego z tych niewolnik�w, jednak dam wam jeszcze po marce srebrem, je�eli umo�liwicie mi obejrzenie wszystkich niewolnik�w jacy s� w mie�cie u innych kupc�w. Nie my�l� o tych, kt�rych �eglarze b�d� wystawiali na placu, ale o pozosta�ych.</p><p>W�dzony Ulle g�aszcze si� po szcz�ce.</p><p>� Teraz niewolnik�w jest ma�o. Z�y czas, wojna bog�w. Coraz mniej wypraw wyp�ywa. M�owie siedz� w domach i pilnuj�. Ale mo�emy zobaczy� to, co jest.</p><p>Wieczorem mam wszystkiego dosy�. Obejrza�em jeszcze ze dwie setki ludzi i pr�bowa�em przepytywa� w sze�ciu j�zykach tych, kt�rzy rozumieli, co m�wi�. Nikt i nigdy nie widzia� moich rozbitk�w. Ani tu, ani w krajach, w kt�rych ich porwano. M�ode dziewczyny wdzi�czy�y si� do mnie i obiecywa�y mi cuda na kiju, je�eli je kupi�. Kilku sprytniejszych opowiada�o mi r�ne bajki w nadziei, �e im si� to op�aci. Dzieci, st�oczone w k�cie pomieszczenia, patrzy�y na mnie przera�onymi oczami zwierz�tek w schronisku. Chwytano mnie za r�ce i uda. Dziewcz�ce d�onie mocowa�y si� ze sznurkami rozporka, wiesza�y mi si� na szyi.</p><p>Niekt�rzy, s�ysz�c w�asn� mow�, wpadali w histeri� i wykrzykiwali wiadomo�ci, kt�re mia�em przekaza� ich krewnym. Przeklinali Ludzi Wybrze�a, w�asnych i cudzych bog�w. B�agali o pomoc.</p><p>Ale nie by�o tam nikogo z tych, kt�rych szuka�em.</p><p>Parszywy dzie�.</p><p>Wracam na plac. P�ka w szwach od wrzask�w, b�bn�w i piszcza�ek, wszystkie �awy i sto�y s� ju� zaj�te, p�on� ogniska, na rusztach skwiercz� mi�so i ryby, m�tne piwo leje si� pienist� strug� do kubk�w, rog�w, dzban�w i garde�.</p><p>Atleif i Grunaldi siedz� na kawa�kach futra przy ska�ach na brzegu, maj� w�asne ognisko i w�asn� beczu�k� piwa. Wo�aj� mnie z daleka.</p><p>Siedzi tam jeszcze kilku innych podobnych do nich. Pow�ci�gliwych i milkliwych. Jednak witaj� mnie serdecznie. Ju� wszyscy s�yszeli o czarnym bluszczu. �ciskamy sobie bicepsy i karki. Dlaczego nie.</p><p>Odpowiada mi ich towarzystwo. Wok� wrzask, dzikie ta�ce, jacy� faceci �cigaj� chichocz�ce dziewcz�ta, kto� rzyga z pluskiem do wody. Tu siedzi banda ponurak�w i patrzy w ogie�. Wymieniamy leniwe uwagi.</p><p>Stracili stu trzydziestu ludzi i dwa okr�ty. Z tego tylko pi��dziesi�ciu w bitwach i zamorskich awanturach. Reszta przepad�a ca�kiem niedaleko Wybrze�a �agli na jakiej� przekl�tej wyspie. Z powodu jakiej� kl�twy. Tyle wynika z tego, co mi m�wi�, sk�po i niech�tnie, a ja si� nie dopytuj�.</p><p>Mam w�asne problemy.</p><p>Gdziekolwiek spojrz�, widz� pla�� zas�an� krabami.</p><p>Miliony krab�w.</p><empty-line/><p>Od razu mo�na rozpozna� z�e zamiary przechodnia. Wida� to po sposobie, w jaki idzie w twoj� stron�, po tym, jak patrzy, jak trzyma r�ce. Miliony znak�w.</p><p>Wbijano mi to do g�owy.</p><p>A mimo to, po drodze do siedziby Lunfa Gor�cego Krzemienia, pozwoli�em sobie min�� jednego siedz�cego pod �cian� cz�owieka i wle�� na dw�ch pozosta�ych, mimo �e ich sylwetki a� p�on�y od adrenaliny i ��dzy mordu.</p><p>Nawet trudno to nazwa� ulic�. Po prostu w�skie przej�cie pomi�dzy dwoma cz�stoko�ami. W�a�ciwie op�otek. Pod nogami b�oto, ka�u�e, u wylotu uliczki przemyka pies przygarbiony jak hiena.</p><p>Wygl�daj� jak zab��kani �eglarze. Id� prosto na mnie, spleceni przyja�nie ramionami, ten z lewej trzyma w d�oni smuk�y, gliniany dzban. Roz��czaj� ramiona, �eby pu�ci� mnie �rodkiem. Ot, dw�ch lekko zataczaj�cych si� pijaczk�w.</p><p>Nic mnie nie usprawiedliwia. Ani zm�czenie, ani zamy�lenie, ani leciutko szumi�ce w g�owie piwo. Szkolono mnie w�a�nie na takie okoliczno�ci. Levisson chyba by mnie zabi�, gdyby to widzia�. Nigdy nie wolno przechodzi� �rodkiem pomi�dzy dwoma lud�mi. Nie wolno gapi� si� pod nogi i rozmy�la�.</p><p>Nie w ciemnej uliczce.</p><p>Ten z prawej chwyta mnie za r�k� powy�ej �okcia, a ten z lewej strzela podst�pnym, niskim pchni�ciem prosto w korpus. Cios idzie po �uku, nie na wprost, mi�dzy �ebra, tylko pod �opatk�. Tryb alarmowy potrzebuje dw�ch dziesi�tych sekundy na aktywacj�.</p><empty-line/><p>A potem stoj� w mrocznej uliczce w�r�d smolistych cieni i srebrnego �wiat�a jednego z ksi�yc�w. W d�oni ci��y mi d�ugi, sierpowato wygi�ty kind�a�, kt�ry nie nale�y do mnie. B�l nap�ywa z rozci�cia w mi�niu najszerszym grzbietu powoli i jakby niepewnie. Dw�ch ludzi le�y przede mn�, jeden wparty w �cian� z dziwnie wykrzywion� g�ow� i podwini�t� niemo�liwie nog� jak szmaciany pajacyk. Za mn� trzeci kl�czy w b�ocie, pochylony jakby sk�ada� pok�on.</p><p>�yj�.</p><p>Dr�� mi nogi i w zasadzie nie pami�tam, co si� sta�o.</p><p>S�ysz� charkot.</p><p>To ten, kt�ry siedzia� pod �cian�, a potem nagle wyr�s� mi za plecami. W�a�ciciel kind�a�u. Teraz kl�czy, usi�uj�c rozpaczliwie zacisn�� rozchlastan� t�tnic� szyjn�, palce �lizgaj� mu si� we krwi p�yn�cej obficie jak wino z rozci�tego buk�aka.</p><p>Ten, kt�ry mnie pchn��, w�a�nie umiera. Palce dygocz� mu coraz s�abiej, wygl�daj� jak nogi rozdeptanego kraba. Oczy wywracaj� si� pod powiekami, wida� nawet w�ski pasek bia�k�wki. Nie ma dla niego szans. Jak to by�o?</p><p>Pami�tam, �e przede wszystkim uciek�em spod ostrza, kt�re w rozci�gni�tym czasie jakby wyhamowa�o, wbijaj�c mi si� w bok przy �opatce. Jakby ugrz�z�o w �ywicy, kt�ra zala�a nagle �wiat. Wszystko zwolni�o i tylko ja przepchn��em si� mi�dzy sekundami, zsun��em si� z �elaza, kt�re ju� mnie zacz�o zabija�, i splot�em swoje rami� z jego, zak�adaj�c mu d�wigni� na �okie�.</p><p>To by�o wtedy, kiedy zgruchota�em kolano temu drugiemu, czy przedtem? A mo�e r�wnocze�nie?</p><p>To chyba zrobi�em wcze�niej, bo kiedy za plecami s�ysza�em zgrzyt wyci�ganej z pochwy stali, ju� mia�em woln� drug� r�k�. Mog�em zrobi� mu <emphasis>atemi</emphasis>, odwracaj�cy uwag� cios w grdyk� i pos�a� p�obrotem prosto pod ci�cie tego z ty�u. Sko�ne, szybkie ci�cie z obu r�k, kt�re mia�o przekre�li� mi uko�nie plecy, a rozp�ata�o no�ownikowi pier�.</p><p>Potem wyj��em tamtemu szabl�. Zabi�em go wtedy, czy najpierw tego ze z�aman� nog�?</p><p>Nie wiem.</p><p>Upada�, wi�c kopn��em go w powietrzu i jego upadek nagle zmieni� kierunek, pomkn�� do g�ry, jak gdyby wstawa�, tylko mia� ju� z�amany kark i jego g�owa kiwa�a si� groteskowo, jakby szyja by�a jedynie wype�nionym piaskiem r�kawem.</p><p>Potem obr�t i ci�cie. Tamten wci�� sta�, nie wierz�c w�asnym oczom. Patrzy� na przyjaciela, kt�ry wyr�s� nagle na drodze jego szabli, i na w�asne r�ce, z kt�rych znik�a bro�.</p><p>Wtedy przeci��em mu szyj� i uciek�em spanikowany z trybu bojowego, jakby to on by� czemu� winien.</p><p>I wtedy dzban st�uk� si� o ziemi�.</p><p>A teraz stoj� sam z obcym �elazem w d�oni, a wok� mnie umieraj� ludzie. I jestem ju� kim� innym ni� pi�� minut temu.</p><p>Jestem zab�jc�.</p><p>Czuj� paskudny, rw�cy b�l w boku, kt�ry przypomina mi, �e nie jestem przynajmniej trupem. To nie by� napad rabunkowy ani �adna b�jka. To by� zamach.</p><p>Kto� chcia� mnie zabi�.</p><p>Ten z przeci�t� szyj� upada mi�kko w b�oto i wielk� ka�u�� w�asnej krwi.</p><p>Cuchnie tu krwi�, moczem i rze�ni�.</p><p>Przeszukuj� cia�a. Nie maj� niczego charakterystycznego. Portki, koszule, kurty. Amulety.</p><p>Przy pasach niewielkie sakiewki, no�e, jakie� �y�ki wisz�ce na �a�cuszkach. Czego si� spodziewa�em?</p><p>Dokument�w?</p><p>Mo�e firmowych zapa�ek z nocnego klubu z odr�cznie zapisanym adresem mailowym?</p><p>Wszyscy maj� geometryczne tatua�e na ramionach. Zygzakowate wzory, przypominaj�ce stylizowany drut kolczasty. Ich r�ce wygl�daj� przez to jak �mije.</p><p>I amulety. Wszyscy tutaj nosz� ca�e kolekcje wisiork�w z metalu, ko�ci i kamienia. Panicznie boj� si� kl�tw i zimnej mg�y. Ca�a ta odpustowa bi�uteria ma ich chroni�. Jednak szyje moich klient�w zdobi� tylko pojedyncze, srebrne wisiorki. Takie same. Dwa splecione w�e, przypominaj�ce spiral� DNA.</p><p>Zrywam rzemie� i chowam wisiorek do kieszeni, a potem myj� okrwawione d�onie w ka�u�y.</p><p>Czuj�, �e bok zaczyna mi dr�twie�, a koszula lepi si� do cia�a. Pod pach� widz� wielk� plam�. Niedobrze. Trac� za du�o krwi. Przesi�ka ju� przez p�ko�uszek.</p><p>Sierp wk�adam z powrotem w d�o� w�a�cicielowi. Czy mogli pozabija� si� nawzajem? Pan numer jeden skr�ca kark panu numer dwa. Pan numer trzy odwdzi�cza si� sierpem przez pier�, wi�c pan numer jeden chlasta go no�em po szyi. Kiepskie. Po co dusi�, skoro mia� n�? Ale tak musi zosta�, a raczej nie nale�y si� tu spodziewa� ekipy �ledczej. Najwa�niejsze, �eby mnie tu nikt nie zobaczy�.</p><p>Rozgl�dam si�, czy nie zostawi�em �lad�w. Rozrywam koszul� i wpycham pod pach� k��b p��tna, kt�ry przyciskam �okciem. Nie chc� zostawi� za sob� �cie�ki krwi i sko�czy� w sieci z ognistymi w�ami czy czym� takim. Wychodz�c z op�otka, st�pam po kamieniach.</p><p>Lunf Gor�cy Krzemie� otwiera mi natychmiast, jakby czeka� pod drzwiami.</p><p>� Z�odziej! � krzyczy. Czuj�, jak staje mi serce. Jadran! Sprz�t! Lunf a� trz�sie si� z emocji. Ma w r�ku kr�tki, szeroki top�r. � Otru� psa i przelaz� przez cz�stok�! Po dachu! Ju� spali�my!</p><p>Z�odziej le�y na wznak na dziedzi�cu z rozrzuconymi na boki r�kami. Jego twarz wygl�da jak miazga.</p><p>Rozpycham grupk� wstrz��ni�tych domownik�w i otwieram drzwi. Skobel jest czym� przeci�ty. R�wno i g�adko jak laserem. W �rodku wita mnie g��boki pomruk Jadrana.</p><p>Tul� si� do wielkiego �ba i przyciskam czo�o do jego czo�a.</p><p>� <emphasis>Z�y cz�owiek. � </emphasis>S�ysz� w g�owie. � <emphasis>Przyszed� z�y cz�owiek. Jadran nie p�jdzie. Jadran i Vuko razem.</emphasis></p><p>� Ju� dobrze. � G�aszcz� go po szyi.</p><p>� Tw�j ptak wydzioba� mu oczy � opowiada gospodarz. � Kiedy tylko wszed� do szopy. A potem ko� si� urwa� i kopn�� go w g�ow�. Zabi�y go twoje zwierz�ta. � Kr�ci g�ow� z trwog� i niedowierzaniem.</p><p>� Ka� mi da� wody. Najlepiej gor�cej � m�wi� z coraz wi�kszym trudem i wydaje mi si�, �e zaraz zemdlej�. Trz�s� mi si� kolana. Z szoku posttraumatycznego, z up�ywu krwi i zm�czenia walk�. Chwytam si� framugi. Bok boli jak jasna cholera.</p><p>Palce nie bardzo chc� mnie s�ucha�, kiedy wyci�gam krzesiwo.</p><p>Lunf krzyczy, �eby przynie�li wod�, i sam zapala kaganek.</p><p>� Teraz mnie zostaw na chwil�.</p><p>Wycofuje si� i mam wra�enie, �e w jego twarzy widz� l�k.</p><p>Grzebi� w sakwach, kl�cz�c w�r�d rozsypanych rzeczy, ale strasznie chce mi si� po�o�y� w nie twarz� i zasn��.</p><p>Potem stoj� nagi nad cebrem i robi� bilans strat. Znowu �upie mnie staw skokowy, oparzenia na plecach ci�gle doskwieraj�, ale nie ma �adnych otwartych ran, na udzie kilkana�cie szram od spotkania z czarnym bluszczem i to pchni�cie w bok. Nie jest g��bokie, mi�sie� jest przeci�ty mo�e na p�tora centymetra. Ale op�ucna jest nietkni�ta. Do tego kolekcja kilkunastu drobnych skalecze�, otar� i siniak�w w najr�niejszych miejscach. Zdejmuj� zaskorupia�e szarpie, kt�rymi owin�� mi nog� jeden z Ludzi Ognia, a potem bior� pojemnik i zasklepiam wszystkie rany piank� opatrunku, kt�ra zastyga w bia�e kleksy. Zawiera klej kom�rkowy, �rodek przeciwb�lowy, enzymy wspomagaj�ce gojenie i immunoglobuliny, ale w tym tempie zu�ycia b�d� za dwa tygodnie rozgniata� prze�uty chleb z paj�czynami.</p><p>Wrzucam do kubka zimnej wody dwie tabletki kompleksu regeneracyjnego i w powietrzu rozchodzi si� zapach cytrus�w. �wie�o wyci�ni�te pomara�cze, cytryny i mandarynki. Wypijam musuj�cy nap�j, w uszach dzwoni mi melodyjka z reklamy �Oranginy� i czuj�, �e mam �zy w oczach. Chc� do domu.</p><p>Na belce pod sufitem siedzi ogromny, czarny ptak podobny do kruka i b�yska na mnie bia�� powiek� na czarnym jak agat oku.</p><p>� Nazywasz si� Nevermore � m�wi� mu. � I zostajesz ze mn�.</p><p>� Nevermore! � Kracze. Nigdy ju�!</p><p>� Nareszcie to powiedzia�e�. � Przytakuj� z satysfakcj�.</p><p>Myj� si� z grubsza jak si� da, zak�adam inn� koszul� i portki. Cyfral zalewa mnie potokiem endorfiny. �wiat robi si� pastelowo pluszowy, t�py b�l przygasa, rwie tylko ostro i kr�tko przy nieostro�nym poruszeniu. Koszmarny cie� w duszy rozpe�za si� po k�tach. Trudno. Sta�o si�. Takie jest �ycie. Nie twoja wina. Mogli ci� nie zabija�, wtedy by �yli. Taki to �wiat. Co zrobisz?</p><p>Wyspowiadasz si�? Zadzwonisz na policj�? P�jdziesz na terapi�?</p><p>Lunf przynosi mi misk� jakiej� ugotowanej ciemnoczerwonej fasoli o wielkich ziarnach, w�dzon� ryb� i dzban piwa. W milczeniu patrzy na przesi�kni�t� krwi� koszul�, przebit� pod r�kawem i tak samo zmaltretowan� kamizel�.</p><p>� Daj � m�wi. � Kobiety wypior�.</p><p>Wyci�gam zabrany mordercy amulet i pokazuj� mu. Spluwa z obrzydzeniem i unosi pi��, mamroc�c imi� Hinda.</p><p>� Nie no� tego. To znak Smeiringa. Boga W�a.</p><p>� Co to za jeden?</p><p>Wzrusza ramionami.</p><p>Wysysam ziarna, odrzucaj�c grube �upiny, rw� ryb� i staram si� nie je�� jak zwierz�.</p><p>� B�g kraju W�y. Unikaj Ludzi W�y. To �li ludzie. Napadaj� na wszystkich, nie tylko na wrog�w. �yj� w g�rach. �api� ludzi i oddaj� ich W�owi. Umiej� powali� cz�owieka wzrokiem. A odk�d przysz�a wojna bog�w, m�wi si�, �e ogarn�a ich zimna mg�a i oszaleli. Sk�d to masz? Nie pojawili si� w tym roku.</p><p>� A pojawi� si�?</p><p>� Jest pok�j jesiennego wiecu. Wszyscy Ludzie Wybrze�a mog�. Ale mo�e w tym roku styrsmani b�d� radzi�, �eby ich najecha�. Wszyscy maj� dosy�. S�ysza�em, �e ludzie z kraju Ognia i z kraju Koni, i z Ziemi S�onej Trawy skar�� si�, �e Smeiringowie porywaj� kobiety i dzieci. Tamci si� wypieraj� i m�wi�, �e to mg�a je zabra�a. Teraz podobno maj� kr�la tak jak cudzoziemskie dzikusy. Jednego, kt�ry jest nad wszystkimi i ka�demu mo�e rozkazywa�. G�upota. Zapami�taj, co ci m�wi�, cudzoziemcze. Je�eli p�jdziesz na morze i zobaczysz czarny �agiel ze srebrnym znakiem Ta�cz�cych W�y, �aduj katapult� i walcz albo stawiaj wszystkie �agle i uciekaj. Inaczej porw� ci� i oddadz� W�owi. Zabi�e� kogo�? � pyta nagle badawczo.</p><p>Patrz� na niego pustym wzrokiem. Milcz�, a na ustach wykwita mi drwi�cy u�miech.</p><p>� Przecie� widzia�e�, �e nie mam miecza.</p><p>� Z�odzieja ju� zabrano � m�wi. � Jego g�owa znajdzie si� na ��ce pod ognistym drzewem nadziana na tyk�. Na postrach i dla przypomnienia o pokoju.</p><p>� O pokoju? � �miej� si�.</p><p>� B�dzie wida�, co si� dzieje z tymi, kt�rzy �ami� mir.</p><p>U�miecham si� krzywo.</p><empty-line/><p>Rano id� prosto do W�dzonego Ulle. I tym razem mam si� ju� na baczno�ci. Na lewej r�ce po�yskuje karwasz, n� zawiesi�em na szelkach pod pach�, zas�oni�ty po�� kaftana. Wola�bym zabra� miecz, ale trudno.</p><p>Po drodze omijam szerokim �ukiem feralny op�otek. W�tpliwe, by napastnicy nadal le�eli w uliczce, ale jako� nie mam ochoty tam chodzi�.</p><p>Drzwi do kantoru s� zamkni�te.</p><p>W�dzony Ulle jest dla mnie pierwszym podejrzanym, cho� nie mam poj�cia, o co chodzi�o. Kaza� mnie okra��? I tylko tyle?</p><p>Ci�ko zorientowa� si� w architekturze tych dom�w. Wewn�trzne dziedzi�ce, patia, jeden podw�rzec przechodzi w drugi, wszystko zamkni�te albo �cianami budynk�w, albo palisadami z bali. Nie wiadomo, gdzie zaczyna si� jeden, a ko�czy drugi.</p><p>Pomy�lmy. Sp�jrzmy, gdzie ko�cz� si� �ciany jego kantoru. Jaki jest przebieg dach�w.</p><p>Siadam w tej samej karczmie co poprzednio. Budynki przylegaj� do siebie, zabudowania nad nabrze�em tworz� jeden ci�g.</p><p>Patrz� na kr�c�cych si� po nabrze�u ludzi i widz�, �e co� si� zmieni�o. Znik�y wszystkie dzieci. Nie biegaj� ju� po nabrze�u z drewnianymi mieczami, nie przepychaj� si� pomi�dzy sp�dnicami i portkami przechodni�w, nie kucaj�, umorusane i g�odne, na progach dom�w. Znik�y bez �ladu.</p><p>Zmieni� si� te� wygl�d obywatelskich patroli.</p><p>Wydaje si� ich jakby wi�cej, ale pewnie dlatego, �e wszyscy kr�c� si� wzd�u� brzegu. I dzisiaj wszyscy maj� w r�kach �uki, a zza plec�w stercz� im p�ki d�ugich strza�. I stra�nicy, i zwykli przechodnie zerkaj� jakby ukradkiem na rzek�.</p><p>Na dwa wilcze okr�ty, ko�ysz�ce si� po�rodku nurtu burta w burt�. Przyby�y w nocy. Na rufach �opoc� z�bate, czarne proporce, obszyte srebrn� lam�wk�, z symbolem przypominaj�cym spiral� DNA albo oznaczenie s�u�by medycznej. Ta�cz�ce W�e.</p><p>Chyba nikt nie cieszy si� z ich przybycia. Ani mieszka�cy �mijowego Gard�a, ani inni �eglarze. Pomi�dzy okr�tami a stoj�cymi na brzegu lud�mi trwaj� negocjacje. Jednak �atwo zauwa�y�, �e wszyscy przybyli na jesienny wiec s� po stronie mieszka�c�w portu. Na pok�adach okr�t�w nie wida� nadmiernej nerwowo�ci, ale jako� tak przy katapultach w koszach p�onie ogie� i przypadkiem stoi przy nich dw�ch ludzi. Jeden przy windzie naci�gu, a drugi w pobli�u u�o�onych na stojaku oszczep�w. S� grube, nasmarowane czym�, co przypomina smo�� i zako�czone dziwnymi, wrzecionowatymi grotami, przez co wygl�daj� jak granaty przeciwpancerne. Na pok�adach wszyscy przypadkiem maj� na sobie kolczugi i he�my, wszyscy te� trzymaj� pod r�k� �uki lub oszczepy.</p><p>Nie trzeba by� mistrzem w szacowaniu si�. Je�eli Ludzie W�y nie przestan� si� stawia�, jesienny jarmark zacznie si� rze�ni�, z kt�rej �aden z nich nie wyjdzie �ywy.</p><p>Powa�nie wygl�daj�cy, brodaty jegomo�� w niebieskim p�aszczu, stoj�cy na pirsie w otoczeniu woj�w, ryczy co� po raz kolejny, wskazuj�c r�k�. Jasne.</p><p>Ludzie W�y maj� cumowa� na drugim brzegu, w najdalszym miejscu, a na stron� portu i do wzg�rza, na kt�rym b�dzie si� odbywa� wiec, podr�owa� w ��dkach. Oni za� czuj� si� dotkni�ci i upieraj� si� zosta� na kotwicy tam, gdzie s�.</p><p>Napi�cie ro�nie. My�l�, �e wszyscy w okolicy stoj� na brzegu albo na progach dom�w i patrz� na okr�ty W�y. Wszyscy czekaj�. Czy za chwil� posypi� si� strza�y? Kruchy mir jesiennego wiecu pry�nie jak ba�ka mydlana?</p><p>W�e stoj�, oparci niedbale o nadburcia i wanty, i r�wnie� bawi� si� trzymanymi w r�kach toporami i oszczepami.</p><p>Kiedy wchodz� do karczmy, aktywuj� jednocze�nie wspomaganie.</p><subtitle>***</subtitle><p>Wewn�trz by�o pusto. Drakkainen wymin�� d�ugie �awy i w�lizgn�� si� za p�at sk�ry zas�aniaj�cy wej�cie. Zrobi� to mi�kkim, kocim ruchem, niemal nie poruszaj�c zas�ony. Z ty�u, w w�skim pomieszczeniu sta�y sterty poczernia�ych beczek i kilka po�amanych zydli. Skrzypn�y drzwi na podw�rko i w�a�ciciel karczmy przeszed� korytarzem, nios�c po dwa puste dzbany w ka�dym r�ku. Przeszed� do drzwi na wprost i otworzy� je sobie kopniakiem, po czym znikn�� w g��bi domostwa. Plama cienia pomi�dzy beczkami przybra�a nagle ludzk� posta� i wy�lizgn�� si� z niej Vuko. Przemierzy� bezg�o�nie korytarz i wyszed� na dziedziniec. Drzwi, osadzone na drewnianych ko�kach, zaskrzypia�y tylko lekko.</p><p>Czerwonow�osa dziewczynka, siedz�ca po tamtej stronie na ganku z drewnianym konikiem w d�oni, skamienia�a na jego widok, ale W�drowiec przy�o�y� tylko palec do ust i bez wysi�ku wskoczy� na dach szopy przylegaj�cej do kamiennego muru, stamt�d dwoma d�ugimi susami na dach budynku i znikn�� po drugiej stronie kalenicy. Nadal by�o cicho. Nienaturalnie cicho w ca�ym mie�cie, tylko z nabrze�a, gdzie mieszka�cy portu negocjowali z W�ami, nios�y si� okrzyki.</p><p>Drakkainen zjecha� z dachu na wznak i zeskoczy� na kamienny podw�rzec, po czym opad� na cztery �apy jak kot i wsta�, krzywi�c si� i lekko utykaj�c na lew� nog�.</p><p>W�dzony Ulle siedzia� nieruchomo na �awie z roz�o�on� w�dzon� ryb� na kolanach i patrzy� na niego z otwartymi ustami. Kawa�ek sk�ry z p�etw� przylepi� mu si� do brody.</p><p>Skrzypn�y drzwi.</p><p>W�drowiec uchyli� si� p�obrotem, puszczaj�c wzd�u� cia�a d�o� z toporem, zablokowa� od g�ry nadgarstek napastnika, grzmotn�� go �okciem w czo�o i u�o�y� nieruchomego na ziemi. Wszystko trwa�o tyle, ile mrugni�cie, i odby�o si� w zupe�nej ciszy.</p><p>� Zabi�e� mi syna � wychrypia� Ulle os�upia�y. Rybia p�etwa nadal wisia�a mu w sko�tunionej brodzie.</p><p>Drakkainen podszed� do niego szybkim krokiem, wszed� po schodkach werandy i przydepn�� mu nagle klatk� piersiow�, przyciskaj�c plecy handlarza do �ciany.</p><p>Dmuchn�� w palce, w kt�rych nagle pojawi�a si� srebrna moneta.</p><p>� Wczoraj zap�aci�em ci gwichta � powiedzia�. � Dzisiaj dam ci mark�. Srebro jest twardsze ni� z�oto i my�l�, �e wyd�ubiesz je tym razem z czo�a.</p><p>� Cco... � wyj�ka� W�dzony Ulle.</p><p>� By�o ich trzech � warkn�� Drakkainen. � Nikt mnie nie zna w tym mie�cie, a jednak na mnie czekali. Teraz le�� w op�otku, a ja chc� wiedzie�, co masz z tym wsp�lnego. Nosili to. � Pokaza� amulet. � Wszyscy trzej. Kumasz si� z W�ami?</p><p>Wyci�gn�� d�o� do jego twarzy. Ulle wyba�uszy� oczy, ukazuj�c w�ski pasek bia�ek jak przera�ony ko�, ale Vuko pstrykn�� tylko rybi� p�etw�, kt�ra zacz�a go ju� irytowa�.</p><p>� By� tylko jeden � wyrz�zi� Ulle, nie spuszczaj�c wzroku z monety, kt�r� Drakkainen trzyma� mi�dzy kciukiem a palcem wskazuj�cym. � Jeden, nie trzech. I przyszed� na nabrze�e zaraz, jak poszed�e�. Zapyta� dok�adnie tak jak ty. Czy by� tu kto� dziwny i pyta� o wysokiego, �lepego m�a z w�osami jak krucze pi�ra. Nie pami�tam, co powiedzia�em, przysi�gam. Pami�tam tylko jego oczy. Zrobi�y si� z�ote. A wok� by�a mg�a. Chwil� potem siedzia�em w kantorze zupe�nie sam. Jucha lecia�a mi z nosa. Przysi�gn� na Hinda, je�eli chcesz. A teraz daj mi podej�� do syna.</p><p>� Tw�j syn zaraz si� obudzi � powiedzia� Drakkainen. � Mo�e b�dzie rzyga�, ale nic wi�cej. Niech przyk�ada mokre szmaty do g�owy i si� prze�pi. Najlepiej, jakby m�g� przy�o�y� l�d.</p><p>Zabra� nog�, pozwoli� Ullemu odklei� si� od �ciany i wykaszle�.</p><p>� Chyba ci wierz� � rzek� Vuko. � Tylko dlaczego jaki� W�� mia�by mnie zna�?</p><p>� Nie zna� ci� � odpar� W�dzony Ulle. � Ale zna� tego czarnego, kt�rego szukasz, chyba. Pyta� o kogokolwiek dziwnego, a ty jeste� dziwny.</p><p>� Wcale nie jestem dziwny � nad�sa� si� Drakkainen. � Nie pi�em tylko dzisiaj cappuccino.</p><p>� Czego? � zapyta� Ulle w os�upieniu.</p><p>� Niewa�ne. Nawet ty tego nie masz. Daj mi korzennego piwa.</p><p>� Jak b�dziesz mnie jeszcze kiedy chcia� odwiedzi� � zauwa�y� Ulle z niesmakiem � nie zje�d�aj z dachu.</p><p>Syn W�dzonego Ulle j�kn�� i usiad�, potrz�saj�c bole�nie g�ow�.</p></section><section><title><p>Rozdzia� 6</p><p>Ogie� Pustyni</p></title><epigraph><p>Nie lekcewa� szept�w i szelest�w trawy</p><p>Nie lekcewa� iskier niesionych przez wiatr</p><p>Po�oga jest chwil�</p><p>I bezmy�lnym gniewem</p><p>Pozostan� szare od popio�u zgliszcza</p><p>I tylko b�l b�dzie p�on�� bez ko�ca</p><text-author>Kirene�ska Ksi�ga Przys��w</text-author></epigraph><p>M�wili, �e nadesz�a z pustyni. Prosto z bezwodnego piek�a Nahel Zym, gdzie nie ma niczego pr�cz kamieni, piachu i k�p �elaznej trawy. Samotna kobieta, okryta lu�nym, czerwonym p�aszczem, jaki nosi si� na pustyni, z twarz� skryt� pod g��bokim kapturem. Prorokini, kt�ra powiedzia�a, �e podpali �wiat. G�osi�a, �e zosta�a przys�ana przez pradawn� bogini� Amitraju, Podziemn� Matk�. Bogini�, od kt�rej lud si� odwr�ci�.</p><p>Przynajmniej tak to wygl�da�o w plotkach, kt�re powtarzano na placach i bazarach ca�ego imperium.</p><p>Wydarzy�o si� to podczas wyj�tkowo upalnego, suchego lata. Niebo p�on�o, w po�udniowych prowincjach wysycha�y rzeki, a ziemia pokrywa�a si� sp�kan� skorup�. Skwar wstawa� dzie� w dzie� i od wiosny w centralnych prowincjach nie spad�a nawet kropla deszczu. M�j ojciec �ci�gn�� do siebie Wiedz�cych, ale nie dotar�o do mnie, co mu powiedzieli. My�l�, �e nic wa�nego. S� rzeczy, na kt�re nawet najlepszy w�adca niewiele mo�e poradzi�, a nale�y do nich w�a�nie susza, pow�d� albo zaraza. Nawet najm�drszy imperator nie zatrzyma huraganu i nawet najbitniejsza armia nie pokona burzy. Po prostu tak jest.</p><p>Wtedy zaczyna�em ju� by� m�odzie�cem. M�j najstarszy brat Kimir Zy� nie �y�, a ja oswoi�em si� ju� z my�l� o �wiecie, kt�ry wygl�da inaczej. Odwiedza�em czasem jego gr�b w Ogrodzie Milczenia i zapala�em trociczki w kamiennej misie, ozdobionej reliefem w kszta�cie konia, ale nie my�la�em o nim zbyt cz�sto. Przywyk�em.</p><p>Zreszt� m�j Nauczyciel nie dawa� mi zbyt wiele czasu na zadum�. O ile nieustanne �wiczenia i dyscyplin�, jakiej poddawano nas w Domu Stali, traktowa�em jako uci��liwo��, do kt�rej trzeba przywykn��, o tyle z wiekiem zacz��em mie� dodatkowe zaj�cia. M�j brat i dwie siostry przesiadywali w Komnacie Nauki nad zwojami i s�uchali nauczyciela. Ja bardzo cz�sto wychodzi�em w towarzystwie Rzemienia. Kluczyli�my tajnymi, kamiennymi korytarzami a� do pa�acu. Przedtem prawie nigdy nie opuszcza�em Wioski Chmur. Jej ogrody i domy by�y dla mnie ca�ym �wiatem. Ci�gn�cy si� jak okiem si�gn�� mur i �ciany Tygrysiego Pa�acu oznacza�y dla mnie to samo, co dla kogo� innego horyzont.</p><p>Podczas �wi�t i uroczysto�ci zabierali nas czasem, �eby�my patrzyli na misteria zza kolumn Tygrysiej Sali albo spogl�dali na korowody tancerzy na Placu Tysi�ca Koni przed pa�acem, czasem prowadzono nas do �wi�tyni pa�stwowej, ale to wszystko by�y egzotyczne wycieczki, takie same, jak rzadkie wyjazdy do Orlego Pa�acu w Morskich G�rach.</p><p>Moja wiedza o �wiecie pochodzi�a ze zwoj�w i opowie�ci. O bazarach i ulicach Maranaharu, kt�re m�g�bym odwiedzi� zaraz po �niadaniu, wiedzia�em tyle samo, co o kebiryjskich stepach, g�rskich miastach Sauragaru albo rzekach i kana�ach Jarmakandy.</p><p>Jedyni pro�ci ludzie, jakich widywa�em, to pa�acowi ogrodnicy, s�u��cy i niewolnicy. Syci i zdrowi, sprawiali wra�enie zupe�nie szcz�liwych i wydawa�o mi si�, �e tak samo wygl�daj� wszyscy mieszka�cy imperium, a w�a�ciwie wszyscy ludzie na �wiecie.</p><p>Jednak kiedy zacz��em stawa� si� m�odzie�cem, musia�o si� to zmieni�. Rzemie� zabiera� mnie do pa�acu, �ebym przygl�da� si� naradom i obserwowa� z ukrycia poselstwa przybywaj�ce do mojego ojca. Codziennie rano musia�em wys�ucha� raportu o stanie pa�stwa. Dowiadywa�em si� o sztormach, buntach, korcach zbo�a i durry, okr�tach, podatkach, niepokojach i wa�niach religijnych. Rzemie� bezlito�nie przepytywa� mnie, sprawdzaj�c, czy rozumiem i pami�tam te wszystkie rzeczy. Kaza� mi m�wi�, co zrobi�bym w tej czy innej sytuacji, i nie tolerowa� byle jakich, bezmy�lnych odpowiedzi. Ca�e dnie musia�em sp�dza� na nieko�cz�cych si� dyskusjach. Nie wystarcza�a odpowied� w rodzaju �przesun��bym tymen piechoty do Kebzegaru� albo �podni�s�bym podatek o pi�� dirhan�w od straganu�. Nieustannie pada�y kolejne �jak� i �dlaczego�. Musia�em wymy�la� rozwi�zania i ich broni�. M�czy�o mnie to bardziej ni� �wiczenia sztuki walki.</p><p>Inna zmiana w moim �yciu polega�a w�a�nie na tym, �e sko�czy� si� dla mnie czas szermierki na kije. Dosta�em w�asny miecz, n�, �uk i w��czni�. Proste i tanie, takie, jakie wydaje si� wojsku. Z ostrzami z dobrej stali, ale oprawione w zwyczajn� ko�� i drewno.</p><p>Siniaki i st�uczenia, kt�re zdobi�y mnie dot�d, zosta�y zast�pione przez p�ytkie szramy i skaleczenia.</p><p>Raz spyta�em Rzemienia, kiedy zaznam jakiego� wytchnienia.</p><p>� �atwy dzie� by� wczoraj � odpowiedzia� mi na to, �miej�c si�. � Tak b�dzie ju� przez ca�e twoje �ycie. Zapami�taj, tohimonie.</p><p>Nie�atwo by�o mi si� skupi� na tym wszystkim, bo i ja zacz��em si� zmienia�. Mia�em wra�enie, �e nast�pi�o to z dnia na dzie�.</p><p>Jednego dnia ca�y m�j �wiat wype�nia�o polowanie na odrobin� wolno�ci, �ebym m�g� biega� po ogrodzie, strzela� z �uku do koszy albo p�ywa� w jeziorze, a nagle okaza�o si�, �e nie ma dla mnie ciekawszej rzeczy pod s�o�cem ni� ten moment, kiedy pokojowa Hafma stoi pod �wiat�o na tarasie i przez szat� wida� wyra�ny zarys jej cia�a.</p><p>Gdy moja nauczycielka Aiina t�umaczy�a mi pisma dawnych wodz�w i wyk�ada�a zasady skutecznej polityki, ja widzia�em tylko jej szyj�, a konkretnie to miejsce na karku, gdzie zaczyna�y si� podpi�te wysoko w�osy. S�ucha�em, jak t�umaczy mi zasady handlu, jego sztuczki i tajemnice, ale zasypia�em z otwartymi oczami, nie mog�c oderwa� wzroku od tajemniczego, ocienionego miejsca mi�dzy jej piersiami, widocznego mi�dzy zapinkami kaftana.</p><p>Cz�sto zajmowali�my si� gr�, kt�ra by�a �wiczeniem umiej�tno�ci handlowych. Nazywa�a si� tarbiss. Uwielbia�em w to gra�, ale od pewnego momentu ci�gle przegrywa�em. Mniej obchodzi�o mnie to, czy zdo�am wytargowa� od Aiiny rzadki, czarny kamie� i jaki uk�ad wylosuj�, ni� to, czy uda mi si� zobaczy� w rozci�ciu sp�dnicy jej udo albo wewn�trzn� cz�� stopy.</p><p>Niby wiedzia�em, �e dorastam i zaczynam stawa� si� m�czyzn�, ale nie przypuszcza�em przedtem, �e to b�dzie jak po�ar stepu. My�la�em, �e zaczn� po��da� kobiet tak, jak pragn��em dosta� w�asnego konia albo ogl�da� wyst�p akrobat�w. Ot, zachcianka, kt�r� z braku mo�liwo�ci zrealizowania �atwo b�dzie zignorowa� i zdusi�. Nie rozumia�em, czym s� te wszystkie p�omienne emocje, o kt�rych czyta�em u poet�w. Nie s�dzi�em, �e to b�dzie jak obezw�adniaj�ca t�sknota za domem i gor�czka, i pragnienie po�rodku pustyni r�wnocze�nie.</p><p>Wiedzia�em, �e czeka mnie ma��e�stwo z jedn� z ksi�niczek ze starych, amitrajskich rod�w, mo�e c�rk� w�adcy jakiego� cudzoziemskiego kraju. �e pr�cz tego b�d� mia� kilka konkubin. Ale wiedzia�em, �e �adnej nie wybior� sam wed�ug nakazu serca i �e w zasadzie nie ma sposobu, �eby jedn� z nich zosta�a Aiina, moja nauczycielka.</p><p>I tak ca�y kraj umiera� z pragnienia i ja te�. Tylko �e ludzie i zwierz�ta marzyli o wodzie, a ja usycha�em, pragn�c cia�a Aiiny.</p><p>M�j ojciec kaza� wydawa� pasz� dla byd�a i dowozi� wod� z rzek do niekt�rych miast. Z prowincji obrze�nych �ci�gano beczki i nape�niano je wod�, kt�ra jecha�a ca�ymi stajami, zanim wydano j� ludziom po skopku dziennie.</p><p>Asil, rzeka p�yn�ca przez stolic�, wygl�da�a jak potok i toczy�a si� leniwie korytem przez szeroki pas szarego, sp�kanego od s�o�ca mu�u.</p><p>Nie mog�em przypomnie� sobie twarzy Aiiny, kiedy tylko znika�a mi z oczu. Wiedzia�em, �e ma granatowe, lekko sko�ne oczy i splataj�ce si� w pier�cienie i pukle w�osy koloru letniego nieba noc�. Czerni, prze�wituj�cej granatem. Pami�ta�em nos, w�ski jak n�, i pe�ne usta o lekko opadaj�cych k�cikach, ale to by�y tylko s�owa. Nie mog�em zobaczy� tego przed oczami duszy, chocia� bardzo si� stara�em. Wydawa�o mi si�, �e twarz nauczycielki znajduje si� za jak�� zas�on� i lada moment j� ujrz�, ale kiedy tylko wyobrazi�em sobie oczy, znika�y usta, a gdy przypomina�em sobie w�osy, znika�a ca�a twarz. Le�a�em nocami, �ciskaj�c �elazn� kul� �ycze� otrzyman� od Rzemienia. Kul�, do kt�rej tak przywyk�em, �e kiedy tylko by�o mi �le, si�ga�em po ni� odruchowo. Czasem zasypia�em dopiero, gdy wypada�a mi z d�oni.</p><p>Studnie na szlakach trzeba by�o obstawi� wojskiem, �eby nie wybrano ich do dna. Wozy, za�adowane beczkami, te� musia�y jecha� pod ochron� jazdy. Durra sch�a na polach, a kolby by�y wielko�ci dzieci�cej pi�stki.</p><p>Usi�owa�em zwalczy� spalaj�ce mnie pragnienie i zaj�� si� czym� innym. Ale nawet nauka zrobi�a si� monotonna. Dzie� w dzie� pa�ac �y� tylko deszczem, wod� i zbo�em. Nieustannie zliczano zapasy strategiczne i zastanawiano si�, jak kraj ma prze�y� do nast�pnego roku. Poniewa� tak samo jak inni sam nie potrafi�em znale�� �adnej dobrej rady, czu�em si� tym zm�czony.</p><empty-line/><p>Coraz cz�ciej dostawali�my niepokoj�ce raporty. Od komendant�w wojskowych stanic, od stra�y miejskich, od urz�dnik�w i szpieg�w. Powtarza�o si� w nich jedno okre�lenie, szeptane na bazarach, w przydro�nych gospodach, na stacjach i placach: �gniew bog�w�. Nie by�o nic dziwnego w tym, �e kiedy dzieje si� �le, ludzie podejrzewaj� o jakie� dzia�anie bog�w. Ale w imperium mojego ojca plotki o starych bogach by�y naprawd� niebezpieczne i pod ka�dym wzgl�dem polityczne.</p><p>Musia�bym opowiada� o tym, jak wygl�da� Amitraj w czasach, gdy m�j dziadek zasiada� na Tygrysim Tronie. Stopniowo o tym opowiem, ale jeszcze nie teraz. Do��, �e kiedy na bazarach szeptano o gniewie bog�w, miano na my�li starych bog�w. Wielk� Podziemn� Matk� i jej s�ugi. Azzin�, kt�rej przy ka�dych �niwach sk�adano dziesi�tki ofiar z krwi je�c�w. Dw�ch Ksi�ycowych Braci, kt�rzy patronowali m�czyznom. Kodeks Ziemi, kt�ry regulowa� nie tylko ka�dy krok cz�owieka od narodzin po �mier�, ale niemal ka�de s�owo, jakie wypowiada�.</p><p>W tamtym Amitraju cz�owiek nie mia� niemal niczego na w�asno��. Wszystko by�o po�wi�cone bogom i wszystko nale�a�o do nich. Oczywi�cie, widywano ich r�wnie rzadko jak teraz albo gdzie indziej. Jednak Amitraje wierzyli, �e s� ludem stanowi�cym w�asno�� Podziemnej Matki i �e wszystkie podboje s� odzyskiwaniem jej dziedzictwa. Ufali, �e kiedy podbij� ca�y �wiat i oddadz� go Matce, wr�ci z�oty wiek. Wiek obfito�ci, szcz�cia i mi�o�ci. Czas, kiedy ludzie nie mieli p�ci i wszystko, i wszyscy byli jedno�ci�. W�wczas p�kni�ty na dwoje �wiat zro�nie si� na nowo. Nie b�dzie dnia i nocy, kobiety i m�czyzny ani dobra i z�a, tylko harmonia jedno�ci.</p><p>My, Kireneni, wierzymy w co innego. W mozoln� Podr� Pod G�r� ku o�wieceniu i harmonii ze Stworzycielem. Wierzymy, �e s� r�ne drogi i wiele z nich, tych, kt�re id� Pod G�r� przez trud bycia sprawiedliwym, lito�ciwym, wolnym i dobrym, jest s�usznymi. Jednak ka�dy idzie sam i musi wybiera� sw�j szlak. Bogowie � dziwne postaci, pojawiaj�ce si� na ziemi � r�wnie� pod��aj� t� drog� tak samo jak inne stworzenia. Jedni zd��aj� Pod G�r�, a inni gubi� swoj� �cie�k� tak samo jak ludzie, ale nie maj� znaczenia. I zmusili�my Amitraj do przyj�cia tej filozofii.</p><p>Stopniowo, krok po kroku, pozwolili�my ludziom ��czy� si� w ma��e�stwa, mieszka� razem, budowa� domy, gromadzi� dobytek i wychowywa� w�asne dzieci. Pozwolili�my im i�� Pod G�r� i wybiera� drogi. Pozwolili�my im pami�ta� o dawnych j�zykach i obyczajach kraj�w, z kt�rych pochodzili, zanim zostali podbici przez cesarstwo, pozwolili�my k�ania� si� dawnym bogom, o ile tylko pozostawali pos�uszni naszym prawom i Tygrysiemu Tronowi.</p><p>Ale przysz�a susza, a z ni� g��d i choroby, i na bazarach zacz�to szepta� o gniewie bog�w.</p><p>Dawnych bog�w. Tych, kt�rych obra�ono.</p><p>I o prorokini zwanej Ogniem Pustyni. Pot�nej kobiecie, kt�ra ukrywa�a swoj� twarz pod kapturem i zosta�a przys�ana przez rozgniewan� Podziemn� Matk�, ch�oszcz�c� niepos�uszny lud ogniem suszy.</p><p>� Dlaczego ma to takie znaczenie? � spyta�em Rzemienia przy �niadaniu. � Sarkaj�, bo cierpi�. Deszcz spadnie pr�dzej czy p�niej. To okropne, �e niekt�rzy umr�, �e rok b�dzie gorszy, ale przecie� mo�emy podnie�� podatki w prowincjach, kt�re nie ucierpia�y. Mo�emy tam odbudowa� stada, kt�re damy poszkodowanym w Wewn�trznym Kr�gu. Deszcz kiedy� spadnie. Przecie� przywozimy wod� i rozdajemy j�. Rozdajemy te� �ywno��. Widz� przecie�, �e ojciec im pomaga. A deszcz spadnie i tak. Up�ynie czas i zapomn� o suszy. Tak samo jak zapomn� o tej prorokini.</p><p>� Chcia�bym, �eby� mia� racj� � powiedzia� Rzemie� i spojrza� ponuro w swoj� czark� z naparem orzechowym. � Powiedz, jaka jest najcenniejsza rzecz, kt�r� dali�my Amitrajowi?</p><p>� My. � Roze�mia�em si�. Trzepn�� mnie, ale te� si� u�miechn��. � Dali�my im wolno�� � powiedzia�em, powa�niej�c. � Czy istnieje wi�kszy skarb? Mog� obcowa� ze sob�, nie zwa�aj�c na kasty, ale nikt ich te� do tego nie zmusza. Stare rody nadal trzymaj� si� swoich kast, gdy chc�. Dali�my im prawo. Ka�dy mo�e wybiera� drog�. Mo�e uprawia� pole albo handlowa�, albo wst�pi� do wojska.</p><p>� Ka�dy? � zapyta� drwi�co. � To jak si� to dzieje, �e wszyscy Hirukowie uprawiaj� pola Sindar�w? �aden nie lubi handlu?</p><p>� Nie maj� czym handlowa�. Jednak kiedy� za opuszczenie wioski czeka�a ich �mier�, a teraz mog� i��, gdzie chc�, i robi�, co chc�.</p><p>� Wi�c dlaczego tego nie robi�, M�ody Tygrysie?</p><p>� Bo nie potrafi�! � rozz�o�ci�em si�. � Znowu wykr�casz s�owa. Jasne, �e je�li od setek lat ka�dy m�g� ich zabija�, bo byli najni�sz� kast� i niczym nie r�nili si� od niewolnik�w, to jeszcze d�ugo b�d� ciemni. Jednak, o ile wiem, Sindarowie musz� teraz im p�aci�. We wszystkich wiejskich osadach s� cesarscy nauczyciele. Mo�e wi�c ich dzieci...</p><p>� I zapewne Sindarowie s� z tego powodu szcz�liwsi.</p><p>� My�l�, �e tak, skoro teraz mog� si� bogaci�. Kiedy zap�ac� ludziom i oddadz� podatki, reszt� zysku maj� dla siebie. Wtedy nie mieli niczego.</p><p>� Zapewniam ci�, �e i wtedy umieli si� bogaci�. Mieli swoje sposoby. Kap�ani nie trzymali przecie� wszystkiego w tych swoich Czerwonych Wie�ach. Zatem ustalili�my ju�, �e Hirukom nie dali�my nic. A co dali�my Sindarom?</p><p>� Wiesz doskonale, �e jeszcze nie sko�czyli�my! Min�y dopiero trzy pokolenia! Usi�ujemy wyleczy� ca�y kraj! Powiniene� mie� wi�cej szacunku dla tego, co osi�gn�� m�j ojciec, a tw�j w�adca!</p><p>� Ho, ho, M�ody Tygrys b�dzie mnie straszy� zdrad� stanu. To tak, jakbym ja bi� ci�, tohimonie, za ka�dym razem, kiedy nie wiem, co powiedzie�.</p><p>� Pyta�em ci� tylko, dlaczego Tygrysie Imperium ma si� ba� jednej, szalonej kobiety. Ma�o jest prorok�w dziwnych kult�w krzycz�cych na placach? Tacy jeste�my s�abi? Wystarczy kilka tygodni upa�u?</p><p>� Jest inna. Gdziekolwiek si� pojawi, tam potem pozostaj� jej zwolennicy. Zak�adaj� kastowe ubrania, wznosz� znowu Czerwone Wie�e. Oddaj� maj�tek �wi�tyni.</p><p>� Dlaczego?</p><p>� Niewiele wiadomo. Rytua�y s� tajemne. Jej mowy to zwyk�e gro�by, stare bajki o Podziemnej Matce, kt�r� jej dzieci musz� nakarmi�, i te same wizje nowego, zro�ni�tego �wiata jedno�ci. Bez podzia��w, bez niesprawiedliwo�ci i tak dalej. S� w tym nowe rzeczy, kt�re doda�a do starej wiary, ale to niczego nie t�umaczy. Ma znaczenie to, �e rozdaje wod� i �ywno��. I wed�ug tego, co przysy�aj� w raportach urz�dnicy, daje ludziom �r�d�a.</p><p>� Jak to �daje �r�d�a�?</p><p>Rzemie� otworzy� grub� tulej� i wydoby� z niej plik zwoj�w.</p><p>� Prosz�: kisz�ak Kahir Dym w G�rach S�pich. Uderzy�a pi�ci� w kamie� stoj�cy po�rodku bazaru, a nast�pnie przewr�ci�a go. Pod spodem wytrysn�o �r�d�o. Jest ma�e, ale bije ju� od miesi�ca i wci�� daje wod�. To samo na przedmie�ciach Bausabadu. Zostawi�a po sobie �r�d�o, kt�re tryska ze �ciany skalnej, i na podmiejskim bazarze podburzy�a t�um do odebrania towar�w kupcom. Niewiele tego by�o, ale rozdawa�a potem durr� kobietom i dzieciom. Czerpa�a ziarna z beczki za pomoc� drewnianego skopka i wyda�a jej oko�o... Tutaj mam, prosz�: �wi�cej ni� pi�� razy po pi��dziesi�t korc�w�. Przesz�o binhon durry z jednej beczki! Dalej: zatrzymuje si� w jaskiniach albo piwnicach i tam uzdrawia chorych. Mam raporty o wyleczonych z�amaniach, o usuni�ciu ognistych wrzod�w, wyleczonej zgnili�nie oddechu i gor�czce bagiennej.</p><p>� Wi�c jest Czyni�c�. Mo�emy j� aresztowa�.</p><p>� Nie powiniene� szybciej m�wi� ni� my�lisz, tohimonie. Aresztowa� za to, �e napoi�a spragniony lud? �e zrobi�a to, czego my nie potrafimy? Mo�e jeszcze zaczopujmy te �r�d�a? A potem powie�my wyleczonych? Rzecz w tym, �e ozdrowie�cy ledwo stan� na nogi, zaczynaj� bredzi� o Podziemnej Bogini, oddaj� maj�tek i odbudowuj� Czerwone Wie�e.</p><p>S�ucha�em jaki� czas w milczeniu, bawi�c si� czark�.</p><p>� Przestaj� rozumie� twoje nauki, Rzemieniu. Nie wiem, czego chcesz mnie nauczy�? Jaka jest odpowied�?</p><p>Nauczyciel westchn��.</p><p>� Powoli ko�czy si� dla ciebie czas gotowych odpowiedzi, kt�re mo�na znale�� w zwojach i kodeksach. Ucz� ci� ju� tylko my�le�. Korzysta� z tej ca�ej wiedzy, kt�r� Dom Stali usi�owa� umie�ci� w twojej pustej g�owie przez tyle lat. Bowiem mo�e nadej�� czas, kiedy to ja b�d� oczekiwa� od ciebie odpowiedzi na pytanie, co robi�, M�ody Tygrysie, a ty b�dziesz musia� jej udzieli�. Jednak zanim to nast�pi, czas, by� pozna� �wiat.</p><p>� Jak to?</p><p>� Musisz wyj�� z pa�acu. Bez orszak�w, Tygrysiego Wozu, eskorty i ca�ego sztucznego �wiata, kt�ry ze sob� nosisz jak ��w nosi skorup�. Czas wyj�� ze skorupy. Masz by� Tygrysem, nie ��wiem.</p><empty-line/><p>I tak nadszed� czas, kiedy dosta�em szaty zwyk�ego Sindara. Ciemno��t� kurt� z czarnymi obszyciami, lu�ne spodnie i filcowe buty na plecionych, rzemiennych podeszwach. Zaskoczy�o mnie to, �e by�y w nieco lepszym gatunku i bogatsze ni� te, kt�re zazwyczaj nosi�em na co dzie�.</p><p>Nauczono mnie, jak zwykli ludzie, tacy jak m�ody cz�owiek, kt�ry niedawno zda� egzaminy w cesarskich urz�dach, mog� si� zachowywa�, jak nale�y pozdrawia� innych ludzi i co w mie�cie komu� takiemu przystoi, a co nie.</p><p>A kt�rego� ranka Nauczyciel przedstawi� mi cz�owieka, kt�ry mia� si� sta� dla mnie kolejnym wa�nym towarzyszem �ycia.</p><p>By� wysoki, chudy i sprawia� wra�enie, jakby upleciono go z zasup�anych, wysuszonych na s�o�cu rzemieni. Nosi� warkoczyk weterana i zauwa�y�em, �e ma na barku tatua� czternastego tymenu, zwanego �Piorunowym�. By� nieco m�odszy od Rzemienia, ale na mnie sprawia� wra�enie nie m�odego, lecz pozbawionego wieku niczym ko�.</p><p>Nazywa� si� Brus syn Pio�unnika i pochodzi� z klanu Strumienia.</p><p>Powita� mnie pow�ci�gliwie, otulaj�c pi�� drug� d�oni� i przyk�adaj�c j� na chwil� do czo�a.</p><p>� Tohimonie, m�j panie � mrukn��.</p><p>� Nie spodziewaj si� czo�obitno�ci, M�ody Tygrysie � o�wiadczy� Rzemie�. � Brus ma sprawi�, by� pozosta� �ywy i zdrowy na ulicach miasta, i powr�ci� do pa�acu. I tylko tyle. To nie jest tw�j s�u��cy, ale opiekun. Odt�d mo�esz wychodzi� tajemnym wyj�ciem i spacerowa� po Maranaharze, ale Brus zawsze ma ci towarzyszy�. Nie ma od tego wyj�tku. B�dzie uczy� ci� �wiata, ale nikt tam, na zewn�trz, nie mo�e nawet pomy�le�, �e jest twoim s�ug�. Oficjalnie nazywa si� Tendzyn Byrta�aj i masz si� do niego zwraca�: �sitar Tendzyn�, nigdy inaczej. Ty za� b�dziesz si� nazywa� Ard�uk Hatarma�, jednak Brus b�dzie do ciebie m�wi� Ard�uk, Arki albo nawet Ruda G�owa. Tak jakby by� kim� starszym albo wa�niejszym. Czasem b�dzie m�wi� lekcewa��cym tonem lub ci� wy�miewa�. To stanowi cz�� przebrania tak samo jak kurta czy fa�szywe imiona.</p><empty-line/><p>Kiedy po raz pierwszy mia�em opu�ci� Wiosk� Chmur, cieszy�em si�, ale gdzie� w �rodku by�em te� przera�ony.</p><p>W�drowali�my d�ugimi, brukowanymi korytarzami, kt�re o�wietla�y tylko niewielkie lampy olejowe w niszach. S�ycha� by�o jedynie nasze kroki oraz dziwny pomruk gdzie� daleko. Spyta�em Brusa, co to za d�wi�k.</p><p>� Miasto � rzek� tylko.</p><p>Po d�u�szym czasie dotarli�my do kr�tych schod�w, a potem do drzwi. Brus, kt�rego odt�d mia�em nazywa� �sitar Tendzyn�, wyj�� z r�kawa klucz, uwi�zany na rzemieniu, i je otworzy�. Stan�li�my w jakim� niewielkim pomieszczeniu bez okna. M�j przewodnik starannie przekr�ci� klucz, a potem otworzy� kolejne drzwi. Trafili�my do nast�pnego, zastawionego beczkami i pakami sk�adu, min�li�my jeszcze jedne drzwi, wyszli�my po schodach i, odgarn�wszy zas�on� z paciork�w, weszli�my do ciasnego, niepozornego kantorka, w kt�rym siwy, zgarbiony starzec �l�cza� nad pulpitem i skroba� co� trzcinowym pi�rem na niewielkim zwoju. Na p�kach le�a�y setki zwoj�w oraz tulei do przechowywania dokument�w. Drewnianych, sk�rzanych i malowanych �ywic�. Starzec nie zwr�ci� na nas najmniejszej uwagi, tak jakby nas w og�le nie by�o. Umoczy� pisak w rozrobionym tuszu i dalej kre�li� r�wne szeregi liter.</p><p>� To kantor pisarza � powiedzia� Brus. � Mie�ci si� na ulicy Powro�niczej, w dzielnicy handlowej. Pisarz nazywa si� Szy�gan Hatjezid i musisz to zapami�ta� na wszelki wypadek, gdyby zdarzy�o si�, �e b�dziesz sam musia� wr�ci� do domu.</p><p>� Szy�gan Hatjezid � powt�rzy�em. � Pisarz, z kantorem na Powro�niczej, w dzielnicy handlowej.</p><p>Szy�gan Hatjezid si�gn�� po ko�cian� piecz�� i przetoczy� j� po karcie. Dla niego byli�my niewidzialni.</p><p>� Co on robi?</p><p>� Pisze ludziom urz�dowe pisma. Pro�by, wnioski i o�wiadczenia. A tak�e prywatne listy, testamenty, listy rozwodowe i tym podobne. Tak� ma prac�.</p><p>Brus rozgarn�� zas�on� z rzemieni i wyszed� na ulic�, a ja wyszed�em tu� za nim.</p><p>I omal nie upad�em, kiedy zala� mnie blask s�o�ca, ha�as, t�um i zgie�k. Widywa�em ju� wi�cej ludzi naraz, ale oddzia�y wojska albo t�umy wiernych przypomina�y z daleka raczej rabat� kwiat�w. Tutaj ludzie dos�ownie si� k��bili. Patrzy�em na ciasne, klockowate domy w ��tawym kolorze wyschni�tej gliny, t�ocz�ce si� jedne na drugich, barwne ubrania, wystawione przed wej�cia stosy towar�w, �opoc�ce chor�giewki szyld�w i zakr�ci�o mi si� w g�owie.</p><p>By�o brudno i ha�a�liwie.</p><p>Przeciskali�my si� pomi�dzy lud�mi siedz�cymi w podcieniach, kt�rzy palili fajki albo popijali napar, brodzili�my w usypanych tam stertach owoc�w, lawirowali�my pomi�dzy stosami glinianych naczy� lub przepychali�my si� w zalanym s�o�cem t�umie. Nikt nie ust�powa� nam miejsca, nikt nie pomaga� przej��. Trzeba by�o wciska� si� na si��, s�ucha� przekle�stw i znosi� poszturchiwania. Czu�em smr�d potu, wymieszany z zapachem skwiercz�cej na rusztach pieczeni i korzeni, dodawanych do zielonego kebiryjskiego wina. Miasto r�wnocze�nie pachnia�o i cuchn�o, by�o zarazem interesuj�ce i przera�aj�ce, pon�tne i odpychaj�ce.</p><p>Zapami�ta�em tylko chaos i t�ok. I wstrz�saj�ce uczucie, �e nikt nie zwraca na mnie uwagi, splecione z okropnym l�kiem, �e za chwil� zostan� rozpoznany. T�um sprawia� wra�enie, �e wszyscy id� we wszystkich kierunkach r�wnocze�nie. Zauwa�y�em te�, �e niekt�rzy chorowali albo nosili �lady dawnych schorze�. Brakowa�o im z�b�w, mieli blizny, zdarzali si� ludzie pozbawieni nogi lub r�ki, czasem mieli powykr�cane d�onie albo ropiej�ce wrzody.</p><p>Kiedy przeszli�my kawa�ek, poczu�em si� okropnie zm�czony i nabra�em ochoty, �eby wr�ci� do Wioski Chmur, przebra� si� i usi��� w ogrodzie. Powiedzia�em o tym Brusowi, ale tylko parskn��.</p><p>� Jeszcze nie widzia�e� miasta, Arki. Masz do niego przywykn��. To jest �ycie. Ten smr�d, ha�as i ci ludzie. W twoim ogrodzie si� �ni. Ty musisz si� obudzi�.</p><p>Szli�my wi�c ulicami, a mnie kr�ci�o si� w g�owie od zgie�ku, upa�u, a wkr�tce ze zm�czenia.</p><p>� Kiedy jeste� zm�czony, mo�esz usi��� gdzie� w cieniu na ziemi, ale tam b�dzie z kolei duszno i t�oczno. Ka�dy chce usi��� w cieniu. Pozostali przechodnie b�d� ci� kopali i potr�cali. Co innego, je�li masz jakie� pieni�dze. Wtedy mo�esz znale�� karczm� i tam odpocz��, napi� si� czego� i usi��� wygodnie na zydlu. To jednak kosztuje. Podobnie jak ka�dy owoc, ka�dy kawa�ek pieczonego ��wia i w og�le wszystko, co widzisz. W mie�cie kosztuje wszystko. Kawa�ek cienia, chwila wypoczynku, k�s jedzenia. Je�eli chcesz cho�by gdzie� usi��� i odpocz��, musisz p�aci�. W mie�cie p�aci si� co chwil� i za wszystko. Tak�e za ka�dy �yk wody. Tamten cz�ek, id�cy z dziwnym zbiornikiem na plecach, sprzedaje w�a�nie wod�. Kiedy b�dziemy wychodzili nast�pnym razem, dostaniesz troch� miedziak�w, mniej wi�cej dirhana. Tyle, ile wynosi dzienna zap�ata dla cie�li. Gdy zechcesz co� kupi� albo zje��, b�dziesz musia� zwraca� uwag� na ceny i sprawdza�, czy mo�esz sobie na to pozwoli�. Pami�taj, �e odk�d trwa susza, najdro�ej w tym mie�cie kosztuje zaspokojenie pragnienia. Mimo to w stolicy jeszcze jest wzgl�dnie normalnie.</p><p>Po jakim� czasie jednak i Brus zziaja� si� i usiedli�my w podcieniu przed jakim� mrocznym pomieszczeniem na drewnianych, twardych krzese�kach, a gruby ober�ysta przyni�s� nam czarki naparu orzechowego.</p><p>� Dlaczego usiedli�my tutaj, sitar Tendzyn?</p><p>� Bo �U Kocura� jest dobry napar. Du�o gorszy ni� to, co pijasz zazwyczaj, ale zdo�asz go prze�kn��.</p><p>� Ale zap�aci�e� p� tigrika. W tamtej gospodzie napoje s� ta�sze. Za te same monety opr�cz naparu dostaliby�my jeszcze po tykwie korzennego piwa.</p><p>� Sk�d wiesz? � Zmarszczy� brwi.</p><p>� Ceny wypisano kred� na okiennicy, sitar Tendzyn � zauwa�y�em.</p><p>Potem polubi�em wyprawy do miasta. Chodzili�my po ulicach, co jaki� czas przysiadaj�c w tawernach, przechadzali�my si� po bazarach i placach. Brus w zasadzie pozwala� mi chodzi�, gdzie chcia�em, sprzeciwia� si� tylko, kiedy postanawia�em wybra� si� w niekt�re dzielnice.</p><p>� Tam jest zbyt niebezpiecznie � odpowiada� kr�tko.</p><p>Polubi�em obserwowanie ludzi i przys�uchiwanie si� rozmowom. Wypatrywa�em egzotycznie wygl�daj�cych cudzoziemc�w i czu�em rado��, widz�c przepychaj�cego si� przez t�um cz�owieka w kirene�skiej kurcie, z klanowymi haftami na r�kawach i z no�em u boku. Lubi�em te� �azi� bez celu. Przej�� przez bazar, zwa�y� w d�oni kebiryjsk� szabl�, kupi� pieczon� ka�amarnic� z ulicznego rusztu i popi� tykw� korzennego piwa, potargowa� si� o sznur paciork�w, a potem ofiarowa� go pierwszej napotkanej �adnej dziewczynie. Mia�em jednak tyle rozumu, by nie zbli�a� si� do kobiet w kastowych szatach z tatua�em na czole.</p><p>� M�czyznom nie wolno odzywa� si� do nich bez pytania � zauwa�y� Brus. � Krewni mog� ci� poturbowa�, a mo�e kto� zechce pchn�� ci� no�em w t�oku.</p><p>Kilka razy surowo mnie zbeszta�, kiedy chcia�em i�� w jakie� podejrzane miejsca.</p><p>� Nic ci si� nie stanie � powiedzia�. � Nie tobie, skoro tu jestem, ale b�d� pr�bowali ci� zaczepia�, a ja b�d� musia� ich zabi�. W ten spos�b skazujesz ich na �mier�. To bezmy�lne okrucie�stwo.</p><p>Uzna�em to za przechwa�ki, ale pewnego dnia mnie okradziono.</p><p>Nawet tego nie zauwa�y�em. Przeciskali�my si� przez bazar. Brus, id�cy za mn�, nagle odwr�ci� si� gwa�townie, us�ysza�em krzyk i zobaczy�em, �e m�j opiekun �ciska nadgarstek chudego wyrostka o szczurowatej twarzy i czerwonych oczach, dzier��cego sakiewk�, kt�r� nie wiadomo jak odci�� od mojego pasa. Z�odziej wyda� z siebie przera�liwy, wysoki pisk i chlasn�� d�o� Brusa w�skim ostrzem, kt�re w okamgnieniu wyros�o mu z drugiej d�oni. Nie zd��y�. Brus r�wnie szybko cofn�� r�k� i ch�opak niemal przer�ba� w�asny nadgarstek.</p><p>Kiedy odchodzili�my, przepychaj�c si� przez t�um, wyrostek wi� si� na ziemi po�rodku zbiegowiska, skowycz�c jak zraniony pies, a krew z rozci�tej r�ki chlusta�a wok� na piach.</p><p>W efekcie Tendzyn przyw�aszczy� sobie moj� odzyskan� sakiewk�.</p><p>� Sp�dzisz ten dzie� bez grosza, Ruda G�owo, to mo�e nauczysz si� uwa�a�. Ten ma�y szczur przyp�aci �yciem twoje gapiostwo.</p><p>� Przecie� to tylko r�ka � zauwa�y�em.</p><p>� R�k� zauwa�y�, bo go boli i sam si� ci�� � wycedzi� Brus i dyskretnie wsun�� ostrze wielko�ci ma�ego li�cia do pochewki, kt�ra niczym amulet wisia�a mu na szyi.</p><p>Ci�ko mi teraz my�le� o Maranaharze mojej m�odo�ci, bo tego miasta ju� nie ma i by� mo�e nigdy nie b�dzie. Dlatego pami�tam. To miasto te� musz� nie�� w sobie razem z ca�� reszt�. Razem z moim nieznanym krajem, Kirenenem, ca�ym moim klanem, Wiosk� Chmur, Aiin�, ojcem, bra�mi, matk� i Rzemieniem. Tak wiele tego jest.</p><p>Tak wiele sp�on�o.</p><p>Maranahar.</p><p>Wtedy �y�o. By�o wulgarne, ha�a�liwe i krzykliwe, ale weso�e jak podpita dziwka. Wszystko mo�na tu by�o sprzeda� i kupi�, widzia�o si� karawany kupieckie z ca�ego �wiata. Ta�czono, grano w ko�ci, pito zielone wino i ambrij�. A� do nadej�cia upalnej, granatowej nocy na ulicach k��bi� si� t�um. W dzielnicy rezydencji by�o spokojniej. Tam rozlega� si� �piew ptak�w. Chodzi�em tam czasem, �eby popatrze� na bia�e kopu�y pa�ac�w i kipi�ce zieleni� wewn�trzne ogrody. Lubi�em zerkn�� ukradkiem na otoczon� ogrodem �wi�tyni� Daliji, gdzie w altanach siedzia�y nagie, d�ugow�ose kap�anki, pi�kne jak nimfy, i sprzedawa�y swoje tatuowane cia�a za z�ot� szekl� na rzecz �wi�tyni. Patrzy�em na ich ozdobione kolorowymi kwiatami i li��mi smuk�e uda i podobne do owoc�w piersi, i czu�em, jak moje po��danie strzela wysokim p�omieniem niczym trafione piorunem oleiste drzewo. Jednak nic nie m�wi�em Brusowi i on te� milcza�. Cz�sto jednak zastanawia�em si�, sk�d zdoby� z�ot� szekl�.</p><p>Wola�em jednak kr�te jak labirynt uliczki dzielnicy handlowej i portowej. Port rzeczny cuchn�� wtedy przera�liwie, statki, barki i galery sta�y czasem i o kilkadziesi�t krok�w od pomost�w, na pok�ady za�ogi musia�y schodzi� po drabinach, a towary noszono, brodz�c w t�ustym mule, przykrytym sp�kan� skorup�. W b�ocie gni�y odpadki i l�g�y si� miliony much.</p><p>Podczas tych spacer�w cz�sto s�ysza�em o Ogniu Pustyni � Nahel Ifriji. I o gniewie dawnych bog�w. I o przekl�tej, cudzoziemskiej dynastii, kt�ra sprowadza�a na cesarstwo kar�, gniew i plagi.</p><p>Kiedy s�ysza�em te szeptanki, ogarnia� mnie l�k i przeczucie jakiego� nieszcz�cia.</p><p>Cokolwiek si� dzia�o, imi� prorokini wraca�o w plotkach uporczywie jak fa�szywa moneta. Kiedy w mie�cie wyroi�y si� muchy, s�ysza�em �e �Nahel powiedzia�a, �e przyjd� muchy. �e wy�r� oczy wrogom Podziemnej. L�gn� si� z grzech�w przeciw Kodeksowi Ziemi. Z tego pob�a�ania. Z tego handlu. Z nieczysto�ci. Ka�dy tylko dla siebie, a dla Matki nic. Potem b�dzie jeszcze gorzej...�.</p><p>Dzielnica handlowa jednak �y�a handlem, wolno�ci� podr�owania i swobod�, jakie dawa�y nasze prawa. Tam pog�oski o cudach prorokini powtarzano z niech�ci� i obaw�. Tam nie m�wiono, �e �wszystko wr�ci do starego. Miska durry ka�demu i Kodeks Ziemi. Sko�cz� si� te kirene�skie porz�dki. Znowu b�dzie jak za dziad�w. Kap�ani zrobi� porz�dek i wr�c� deszcze�. A je�eli, to z przera�eniem. Na bazarach pracowali wolni ludzie. I nie t�sknili za powrotem Czerwonych Wie�, wi�c w uliczkach dzielnicy handlowej czu�em si� lepiej.</p><empty-line/><p>Odk�d zacz��em wymyka� si� do miasta, inaczej te� patrzy�em na Wiosk� Chmur. Nadal wydawa�a mi si� najlepszym miejscem na ziemi, moim domem, ale zacz��em mie� niepokoj�ce podejrzenia, �e, by� mo�e, rzeczywi�cie jest najlepszym miejscem na ziemi. I domy innych ludzi nie tylko nie s� jej mniejszymi wersjami, ale nawet w og�le jej nie przypominaj�. Zacz��em lepiej rozumie� �wiat.</p><p>Kiedy s�ucha�em raport�w o towarach, c�ach i zbiorach, widzia�em przed oczami kosze czerwonej durry, sterty owoc�w, p�ki d�ugiej cebuli i stada czerwonych wo��w, porykuj�cych w zagrodach. Potrafi�em zrozumie�, czym jest pi�� galer z �adunkiem sk�r albo tymen piechoty. I poj��em, �e �wiat jest wielki.</p><p>A ca�� reszt� �wiata wype�nia� mi zapach Aiiny, jej w�osy, jej d�ugie nogi, b�yskaj�ce w rozci�ciu sukni niczym no�yce, i to tak�e przepe�nia�o moj� g�ow�, w kt�rej robi�o si� r�wnie t�oczno jak na najwi�kszym bazarze Maranaharu.</p><p>Popada�em czasem w sm�tne zamy�lenie. Wieczorami siedzia�em w mojej sypialni albo na tarasie i patrzy�em na ogr�d. S�ucha�em wo�ania nocnych ptak�w i spogl�da�em na l�ni�ce wody jeziora. Szuka�em milczenia i samotno�ci. Aiina...</p><p>My�l�, �e to nie by�a w�a�ciwie mi�o��. Chyba nie. Na pewno natomiast by�o to w�ciek�e, ogniste po��danie. Gdybym m�g� mie� inn� kobiet�, kt�ra poci�ga�aby mnie r�wnie pot�nie jak Aiina, nauczycielka szybko wywietrza�aby mi z g�owy. Ale w moim �wiecie istnia�a g��wnie Aiina, wi�c p�on��em dla niej.</p><p>Nie wiem, czy zauwa�y�a, co si� ze mn� dzieje. Pewnie natychmiast, bo nie karci�a mnie ju� tak surowo jak kiedy�, mimo �e zamiast s�ucha�, co m�wi mi o intrygach i handlu, s�ucha�em tylko melodii jej g�osu albo wdycha�em wo� tataraku, kt�rym pachnia�y jej w�osy. Wydawa�o si�, �e nie zwraca na to najmniejszej uwagi.</p><p>Kt�rej� upalnej nocy nie wytrzyma�em i poszed�em dooko�a Domu Stali, �eby poszuka� jej sypialni, maj�cej, tak jak wszystkie, patio otwarte na ogr�d. Tak naprawd� nie mia�em poj�cia, co robi�. Chcia�em tylko popatrze�. Wiedzia�em, �e jej widok mo�e przynie�� przynajmniej jak�� pozorn� ulg�. Skrada�em si� za krzakami, a� natrafi�em na jej patio. Po�rodku wznosi�y si� niewielkie, bia�e ska�y i ros�a niewysoka, powyginana sosna. Przysiad�em za kwitn�cym krzewem letycji, o kwiatach wielkich jak moja g�owa, i czeka�em.</p><p>By� upa�, wi�c nauczycielka kaza�a z�o�y� �cian� do ogrodu jak wszyscy i zrolowa� zas�ony, �eby upolowa� cho� najmniejszy powiew ch�odu.</p><p>Siedzia�a na grubej poduszce i pi�a co� z ma�ej czarki. Jej s�u��ca kuca�a nieruchomo pod �cian�, a na pode�cie roz�o�ono ju� letni materac z grubego filcu, obszytego delikatn�, ch�odn� tkanin�. P�on�y dwie lampy i panowa�a cisza.</p><p>Patrzy�em.</p><p>Potem Aiina odprawi�a s�u��c� i wsta�a. Podesz�a na sam skraj sypialni, niemal na taras, i powoli rozwi�za�a ta�m� przepasuj�c� domow� sukni�. Cienki, l�ni�cy materia� sp�yn�� z jej ramion i bioder jak woda, wyra�nie us�ysza�em lekki syk, z jakim �lizga� si� po sk�rze.</p><p>Omal nie j�kn��em z zachwytu.</p><p>W jednej chwili wszystkie tajemnice, kt�re tak wytrwale tropi�em, ujawniono mi naraz i tak szczodrze, jak nie mog�em nawet marzy�. W tamtej chwili chcia�em mie� sto oczu, �eby widzie� r�wnocze�nie jej w�skie stopy, smuk�e biodra, umi�niony, p�aski brzuch i ko�ysz�ce si� piersi o stercz�cych ciemnych sutkach, a nade wszystko schludny tr�jk�t pomi�dzy nogami, gdzie dwie zmarszczki biegn�ce w d� brzucha spotyka�y si� niczym delta rzeki.</p><p>U nas, Kirenen�w, nago�� nie jest niczym nadzwyczajnym, cho� nikt si� z ni� nie obnosi. Jest naturalna. Widywa�em przedtem nagie kobiety. W �a�ni, w Domu Cynobru albo nad jeziorem. Widywa�em tancerki, kt�re nie mia�y na sobie nic pr�cz oliwy, zawieszek, �a�cuszk�w i z�otego py�u.</p><p>Ale to by�o co innego. To by�a Aiina.</p><p>Moja nauczycielka. Bogini.</p><p>Kiedy obowi�zywa� jeszcze dawny, amitrajski kodeks, za podejrzenie nago�ci kobiety, kiedy o tym nie wiedzia�a, m�czyzna m�g� zosta� o�lepiony. Za okazywanie po��dania, nieprzystojne propozycje lub dotyk grozi�a ch�osta. Na kobiety z wy�szych kast nie wolno by�o nawet patrze�. To one mia�y wst�p w dziedziny Podziemnej Bogini i dlatego m�ska chu� wobec nich by�a zbrodni�. M�czyzna m�g� przyst�pi� do niewiasty jedynie za zgod� bogini i tylko na wezwanie. W�wczas jednak mia� odnosi� si� do tego zaszczytu wy��cznie z czci� i pokor�.</p><p>W tym momencie doskonale to rozumia�em. Wtedy, gdy Aiina powoli naciera�a si� olejkiem.</p><p>A potem zdj�a ze �ciany kebiryjsk� szabl� i okr�g�� tarcz� i zacz�a �wiczenia.</p><p>To by�o jeszcze gorsze.</p><p>Jednocze�nie pi�kne i dzikie, i tak bolesne, �e czu�em, jakby po��danie rozszarpywa�o mi szponami podbrzusze.</p><p>Patrzy�em, jak w�owe cia�o Aiiny porusza si� i l�ni od olejku, jak napinaj� si� i pr꿹 smuk�e mi�nie pod cienk� sk�r�.</p><p>To by�o jak taniec. Aiina by�a wtedy jak kobra i wij�ca si� w wodzie ryba. Tarcza i wygi�te ostrze p�ywa�y w jej d�oniach i porusza�y si� wok� jej cia�a, s�ysza�em tupanie bosych st�p na kobiercach, �wist stali i �omot w�asnego serca.</p><p>A p�niej nauczycielka od�o�y�a bro� i wesz�a do �a�ni. Widzia�em jej sylwetk� w przyt�umionym �wietle jednej lampy i przez cienk� warstw� mu�linu os�aniaj�c� �a�ni�. Wyj�a zapinki i szpile z w�os�w i pozwoli�a im opa�� sk��bion� fal� na plecy, a potem zesz�a po stopniach do basenu z ch�odn� wod�.</p><p>Siedzia�em i patrzy�em.</p><p>Aiina nie wezwa�a s�u��cych, tylko le�a�a sama w wodzie, leniwie wodz�c g�bk� po uniesionej nodze albo wzd�u� ramienia.</p><p>Wiele da�bym wtedy, siedz�c oszala�y i rozpalony za kwitn�cym krzewem letycji, �eby by� g�bk�.</p><p>Potem wynurzy�a si� zn�w zza �ciany, wilgotna i naga, ocieraj�c si� bia�ym, grubym r�cznikiem, i usiad�a na swoim dywanie swobodnie, splataj�c nogi w kostkach. Si�gn�a po smuk�y dzbanek z sokiem palmowym i, nape�niaj�c czarki, powiedzia�a tym swoim niskim, melodyjnym g�osem:</p><p>� Na dywanie jest znacznie wygodniej ni� w krzakach. Wejd� i usi�d� przy mnie, tohimonie.</p><p>Nauczono mnie wielu rzeczy, ale nie, jak zachowa� twarz w takiej sytuacji. Wsta�em, purpurowy i oniemia�y, i wyj�ka�em tylko:</p><p>� Aiino, ja...</p><p>� Usi�d�, M�ody Tygrysie � odrzek�a.</p><p>Usiad�em, ze wszystkich si� staraj�c si� nie dr�e�.</p><p>Moja nauczycielka, Aiina, kt�ra dot�d wyk�ada�a mi zasady polityki, handlu i intrygi, pochyli�a si� ku mnie, podaj�c czark� z sokiem palmowym, kulista pier� zako�czona sto�kowat� sutk� zako�ysa�a si�, drobne krople wody migota�y na naoliwionej sk�rze jak klejnoty.</p><p>� Powiedz, co by� da� za to, by mnie dotkn��?</p><p>Odchrz�kn��em.</p><p>� Nie wiem... Nie mam nic, czego mog�aby� chcie�.</p><p>� A gdyby� mia�? A co by�by� got�w da� za to, �ebym to ja dotkn�a ciebie?</p><p>Nie wiedzia�em, ale czu�em, �e na ko�cu j�zyka mam s�owo �wszystko�...</p><p>� To, co istnieje pomi�dzy kobiet� i m�czyzn�, nie r�ni si� zbytnio od tego, co dzieje si� gdziekolwiek indziej w �yciu. Jest cz�ci� Drogi Pod G�r�. Mo�e by� dobre albo z�e. Tak samo jak walka, jak handel i polityka. Zreszt� zawiera w sobie i zasady handlu, i walki, i intrygi. I jest tak samo pot�ne. Jednocze�nie jest to co�, czego tak bardzo pragniemy, �e samo pragnienie mo�e by� niebezpieczne. Je�eli kto� ma szcz�cie, mo�e �y� bez walki albo polityki. Ale nikt nie chce i ma�o kto potrafi �y� bez tego. B�dziesz spotyka� wiele kobiet w �yciu, M�ody Tygrysie. Niekt�re b�d� ci oboj�tne, na niekt�re zwr�cisz uwag�, a inne pokochasz. Niekt�rych b�dziesz te� po��da� i to mo�e tak, jak po��dasz w tej chwili mnie. � U�miechn�a si� leciutko. � Cho� mo�e i nie, bo ja jestem pierwsza. Stanowi� tajemnic�. Na razie mo�esz tylko wyobra�a� sobie, co mog� da� i jak to smakuje.</p><p>�Na razie�. Czy powiedzia�a �na razie�?</p><p>� Je�eli spojrzysz w g��b siebie i pomy�lisz, jak wiele chcia�by� da� za to, �eby mnie posi���, zrozumiesz, jak wielk� w�adz� mo�e mie� kobieta nad m�czyzn� � ci�gn�a nauczycielka. � Zrozumiesz te�, jakie to mo�e by� niebezpieczne dla imperium. By� mo�e zostaniesz imperatorem, M�ody Tygrysie. Nikt nie mo�e mie� nad tob� takiej w�adzy. Zapami�taj, to jest walka. Tylko �e w walce broni� jest umiej�tno�� zadawania b�lu. Tu � umiej�tno�� dawania rozkoszy. To, czym w walce jest gro�ba cierpienia, tym jest tutaj obietnica ekstazy. Jednak efekt jest ten sam. Jest to w�adza, jak� daje zwyci�stwo nad pokonanym.</p><p>Sam zdecydowa�e�, kiedy nadszed� czas, by� si� tego dowiedzia�. Sp�jrz: powiniene� by� tu wej�� i powiedzie�: �Aiino, jestem twoim w�adc� i pragn� twojego cia�a. Moim �yczeniem jest, by ci� posi���. Ty jednak skry�e� si� w krzakach, by spojrze� na mnie z daleka i poszuka� ulgi w twojej t�sknocie. Czy nie wiesz, �e jeste� mo�e przysz�ym w�adc� Tygrysiego Tronu? Albo kim�, kto stanie za tronem w�adcy? Tak czy inaczej, los imperium b�dzie spoczywa� w twoich r�kach. Jeste� moim suwerenem. Jednym z najpot�niejszych ludzi na �wiecie. Mimo to zachowa�e� si� jak zwyk�y m�odzieniec, kt�rego o�lepi�o cia�o pon�tnej kobiety. Jeste� ju� m�czyzn�, tohimonie. A w tych sprawach m�czy�ni s� s�abi i bezradni. Nic nie mog� poradzi� na ogie� t�sknoty i po��dania, kt�ry w nich stale p�onie. To jak trawi�ca ci� choroba, na kt�r� lekarstwo posiada kobieta. I kt�re wydziela bardzo sk�po. Nie mo�emy pozwoli�, �eby� by� s�aby, Tygrysie. Nie mo�emy pozwoli�, by� zapomnia�, kim jeste�, rozpaczliwie szukaj�c lekarstwa. Zdejmij szat�.</p><p>� Co?! Aiino, ja... � Nie wiem, czy si� sp�oni�em, ale przepe�nia�y mnie takie emocje, �e najch�tniej bym uciek�. Czu�em, �e ca�y dr�� i �e wali mi serce.</p><p>� S�ysza�e�. Zdejmij szat�. Tak... Przepask� te�. W tych zmaganiach nie ma zbroi. Jest go�e cia�o przeciw go�emu cia�u. Jak w chwili narodzin.</p><p>Siedzia�em nagi naprzeciw mojej nauczycielki i jej cia�o, o kt�rym tak d�ugo �ni�em, mia�em tu� przed sob�. Widzia�em ka�dy szczeg� jej sk�ry i nie mog�em oderwa� wzroku, ale jednocze�nie wiedzia�em, jak sam wygl�dam, i stara�em si� to ukry�, jak mog�em.</p><p>� W tej chwili przesta� si� wstydzi�! � zawo�a�a. � Nie masz czego. A ta cz�� twojego cia�a nie umie k�ama�. �yje w�asnym �yciem. Ty mo�esz chcie� by� ch�odny i pe�en godno�ci, ale ten robaczek ma inne zdanie. Chce by� p�on�c� w��czni�. Zdarzy si� te�, �e ty b�dziesz chcia� dzia�a�, podczas gdy on zechce spa� albo b�dzie smutny. Bo nie umie k�ama�. Ty umiesz ukry� l�k, troski lub po��danie. Mo�esz te� dzia�a� wbrew swoim nastrojom albo nawet wbrew sobie. Masz charakter. Ta cz�� ciebie nie. Jest jak zwierz�. Dlatego nie mo�esz by� zdany na jego kaprysy i nie mo�e mie� nad tob� w�adzy. Jego g��d nie mo�e odebra� ci rozs�dku. A teraz dotknij mnie. Dotknij mojej piersi.</p><p>� Aiino... Ty mnie uczysz?</p><p>Aiina uj�a moj� d�o� i sama poprowadzi�a j� po swoim ciele.</p><p>� A co my�la�e�? Tak jest najlepiej. Naucz� ci� zwyci�a�. Umiesz ju� radzi� sobie z m�czyznami, ale to jest �atwe. Teraz musisz umie� poradzi� sobie te� z kobietami. S� pot�niejsze i bardziej niebezpieczne. Ale ja i tego ci� naucz�. Najpierw jednak musz� poradzi� sobie z twoim ob��kanym pragnieniem. Nie mo�na nauczy� manier przy stole kogo�, kto umiera z g�odu. Teraz nie jeste� w stanie ani poj��, ani zrobi� niczego.</p><p>Pchn�a mnie na dywan i poczu�em delikatne �askotanie grzywy jej zwichrzonych w�os�w na swoim brzuchu. A potem co�, czego nie umia�em nawet nazwa�. �wiat sp�on�� w jednej chwili. Krzykn��em, nie zdaj�c sobie sprawy, �e krzycz�.</p><p>Wydawa�o mi si�, �e czas stan�� w miejscu, a ca�y �wiat ograniczy� si� do jednego punktu na moim ciele. Chcia�em, �eby trwa�o to wiecznie, ale tak naprawd� by�a to tylko jedna chwila.</p><p>Aiina pozwoli�a mi le�e� w bezruchu, po czym przytuli�a g�ow� do mojego brzucha i otar�a usta.</p><p>� Widzisz, jakie to proste? Teraz czujesz ulg�. Po raz pierwszy od dawna. I jest to uczucie, za kt�re m�g�by� odda� bardzo wiele. Sprytna kobieta mog�aby uzyska� niema�e wp�ywy, wiedz� albo bogactwo w zamian za ten ma�y moment szcz�cia. Z�a kobieta mog�aby wykorzysta� twoj� bezbronno�� i skrzywdzi� ci� na d�ugie lata. Sprawi�, �e ju� zawsze czu�by� si� upokorzony. Gdyby zaspokoi�a ci� jaka� ladacznica lub przypadkowa kobieta, s�dzi�by�, �e jest jedyna w swoim rodzaju, i pewnie by� si� natychmiast zakocha�. Tymczasem to tylko ja to zrobi�am. To by�o bardzo �atwe, tohimonie. Ka�da mog�aby to zrobi�, gdyby zechcia�a, i nie ma w tym wiele fatygi. Po prostu wiedzia�am jak, i wiem, �e potrafi� to dobrze. Tak jest bezpieczniej dla wszystkich. Teraz odpocznij. A potem zaczniemy od nowa, ale teraz ju� naprawd�. Zaczniesz od tego, �e musisz pozna� moje cia�o.</p><p>I koniec ko�c�w, naprawd� by�a to nauka. Taka sama jak taniec albo rzeczywi�cie sztuka walki. Odwiedza�em jej sypialni� niemal codziennie. Przychodzi�em, gdy zapada� zmierzch i zapalano lampy, a wychodzi�em o godzinie wo�u w po�owie nocy. By�y zadania, by�a wiedza.</p><p>I by�y kary.</p><p>Kiedy zrobi�em co� wyj�tkowo niezgrabnie, zach�annie albo pospiesznie, dostawa�em w twarz. A potem t�umaczy�a mi jeszcze raz, pokazywa�a, prowadzi�a moje palce lub sama pokazywa�a na mnie to, o co chodzi�o, tak, �ebym zrozumia�. I kaza�a powtarza� jeszcze raz i jeszcze raz, do znudzenia, a� uzna�a, �e poj��em. Dzi� wiem, �e s� kobiety, kt�re podczas mi�o�ci pragn� rz�dzi�, wydawa� rozkazy, poniewiera� m�czyzn� albo zadawa� mu b�l. Dopiero wtedy czuj� satysfakcj�. Ale Aiina do nich nie nale�a�a. Ona naprawd� mnie uczy�a. Starannie i porz�dnie, krok po kroku.</p><p>Dok�adnie tak samo, jak uczy�a mnie intryg, dyplomacji lub polityki czy handlu. Obawia�em si� nawet, �e strac� do tego serce i zainteresowanie, ale nic podobnego nie nast�pi�o. By�y to jedyne lekcje, jakich nie opu�ci�bym za �adne skarby �wiata. I to mimo �e Aiina by�a bardzo wymagaj�c� nauczycielk�.</p><p>Kiedy po raz pierwszy prze�y�a ze mn� spazmy rozkoszy, czu�em si� tak dumny, jak jeszcze nigdy w �yciu, ale szybko sprowadzi�a mnie na ziemi�.</p><p>� Sama to zrobi�am, pos�uguj�c si� tob� � powiedzia�a. � Nie ma w tym nic z�ego i tak powinno by�. To jest jak gra na cintarze. Ty grasz na mnie, ja na tobie. Poprowadzi�am ci� za r�k� i dosta�am, co chcia�am. Ale nie pokona�e� mnie. Nast�pi to dopiero wtedy, gdy nie b�d� umia�a ci si� oprze�. Gdy oddam ci si�, cho� nie b�d� chcia�a, i gdy b�d� skamle� i b�aga� o wi�cej. Gdy sprawisz, �e strac� nad sob� kontrol� i nie b�d� mog�a niczego udawa�. To by� mo�e nast�pi, ale jeszcze nie teraz. Trzeba ci wi�cej wprawy i samokontroli. Cz�sto b�dziesz dawa� mi zwyk�� rozkosz, ale sam zauwa�ysz, kiedy nast�pi ten moment. Wtedy, kiedy ty zechcesz, a nie kiedy ja b�d� chcia�a. Wtedy pokonasz mnie, tak jak w ka�dej chwili ja mog� pokona� ciebie. A teraz we� wi�cej olejku i rozsmaruj go tutaj. U�� palce w Dach �wiata...</p><p>W dzie� by�a t� sam� Aiin� z upi�tymi wytwornie w�osami i w zapi�tym, haftowanym kaftanie. Rozk�ada�a zwoje, mapy albo plansz� do tarbiss i uczy�a mnie. Kt�rego� ranka uj��em jej po�ladek i pog�adzi�em go tak, jak wiedzia�em, �e lubi, po czym dosta�em mocno w twarz, a� mi pociemnia�o w oczach.</p><p>� Ta lekcja b�dzie w nocy, uczniu! � warkn�a. � Nie jestem twoj� kochank�, tohimonie, i nigdy nie b�d�. Jestem nauczycielk� i chc�, �eby� pokaza� mi nowy szlak handlowy z Narginu do Akasany i wyt�umaczy�, co mo�emy mie� z rozci�gni�cia nad nim kontroli.</p><empty-line/><p>Dzi�ki wieczornym lekcjom, kt�re odbywa�em bardzo pilnie, sp�yn�� na mnie spok�j i wi�cej rozs�dku. Wprawdzie cz�sto wraca�em do siebie zm�czony i z obola�ymi l�d�wiami, ale czu�em ogromn� ulg�. Nadal odczuwa�em po��danie i zacz�o mi si� wydawa�, �e jest to pragnienie nie do zaspokojenia, ale by�o to co� zupe�nie innego ni� dziki ob��d, jakiego zaznawa�em przedtem. Przynajmniej zacz��em rozumie�, co si� wok� mnie dzieje. A nie dzia�o si� dobrze.</p><p>� Przynajmniej ostatnio nie gapisz si� ju� na niewiasty jak skalny wilk, Ruda G�owo � burkn�� kiedy� Brus podczas wyprawy do miasta. � Tu si� zaczyna robi� niebezpieczne. Arazymowie �a�� ju� wsz�dzie okutani w kastowe szmaty i zaczynaj� otwarcie tropi� wyst�pki przeciw bogini. Nasi chodz� ju� po czterech po mie�cie. Od kilku dni w kana�ach i w rzece znajduje si� trupy ludzi nosz�cych narodowe stroje. Kirenen�w te�.</p><p>Z ka�dym dniem wyczuwa�o si� wi�ksze napi�cie. Przy miejskich studniach stale koczowa� t�um z wiadrami i buk�akami, pe�en w�ciek�ych, zm�czonych ludzi, okrytych przeciws�onecznymi p�aszczami. Co chwila wybucha�y b�jki.</p><p>Patrole garnizonu miejskiego, kt�re przedtem chodzi�y uzbrojone g��wnie w bicze i drewniane pa�ki, przepycha�y si� przez t�um, �artuj�c z przekupniami i zaczepiaj�c kurtyzany, teraz zacz�y wygl�da� gro�nie. Wydano im �elazne he�my, kt�re wprowadzili�my kilka lat temu, mieli r�wnie� miecze i w��cznie, z ka�dym patrolem sz�o te� dw�ch �ucznik�w.</p><p>Coraz cz�ciej s�ysza�em gdzie� w t�umie przekle�stwa pod adresem �cudzoziemskiej dynastii�, coraz cz�ciej kto� pobo�nie wzywa� Podziemn� Matk�, cho� to chyba z tch�rzostwa. Czerwone szaty i srebrne maski kap�an�w Podziemnej widywa�o si� do niedawna rzadko. Skromnie przeciskali si� przez t�um, czasem usi�owali napomina� i gromi�, ale otwarcie ich wy�miewano i poszturchiwano. Teraz wsz�dzie by�o ich pe�no. Chodzili butnie w otoczeniu akolit�w o ogolonych g�owach z pa�kami w r�ku, a t�um rozst�powa� si� przed nimi. Kupcy zas�aniali towary, a ludzie w narodowych strojach, pary i kobiety, ubrani niezgodnie z Kodeksem Ziemi, nagle znikali z ulic, kryj�c si� po bramach i w podcieniach.</p><p>Na murach zacz�� pojawia� si� dziwny znak, rysowany w�glem albo ochr�, a kilka razy chyba krwi�. Okr�g, przeci�ty pionow� lini�.</p><p>Zapyta�em wi�c Brusa, czy wie, co to jest. Splun�� na ziemi�.</p><p>� �Podziemne �ono�, znak tego przekl�tego kultu.</p><p>Korci�o mnie, �eby powiedzie�, �e na przyk�ad �ono Aiiny wygl�da zupe�nie inaczej, ale wiedzia�em, �e to g�upia przechwa�ka. Zmilcza�em. Usi�uj�c si� w ten spos�b popisa� przed Brusem, by�bym �a�osny.</p><empty-line/><p>Rzeczywi�cie pojawi�a si� plaga much. By�y wsz�dzie. Ogromne, t�uste i oszala�e jak przed burz�. Pcha�y si� do oczu i ust i obsiada�y jedzenie. Palili�my kadzid�a, ale nie bardzo to pomaga�o.</p><p>W p�nocnych prowincjach dla odmiany szala� sztorm, jakiego nie widziano od lat, pow�d� zala�a pola i rybo��wstwo zamar�o.</p><p>W prowincji Jarmakandy suche jak pieprz lasy stan�y w ogniu. W Sauragarze i Kangabadzie wybuch�a zaraza.</p><p>S�owa �gniew bog�w� i �Ogie� Pustyni� wraca�y jak ob��kane echo. Prorokini pojawia�a si� co chwila nie wiadomo sk�d. Gdzie tylko si� pojawi�a, wytryska�y �r�d�a, suche drzewa rodzi�y kwiaty i owoce, ociemniali odzyskiwali wzrok, a kulawi stawali na nogi. Zmywa�a ludziom wrzody zwyk�� g�bk�, jakby to by�y grudki zaschni�tej gliny, a sk�ra pod spodem by�a zdrowa i g�adka, nawet bez blizn. Wsz�dzie tam oddawano maj�tki pod zarz�d kultu i wznoszono Czerwone Wie�e. Kap�ani Podziemnej Matki wyroili si� jak szczury. Wok� �wi�ty� budowano Domy Kobiet. Matki, kochanki i �ony nagle przestawa�y zauwa�a� swoich m�czyzn i wprowadza�y si� tam, by �y� u boku Azziny. Urz�dzano tajemnicze misteria w jaskiniach, podczas kt�rych oszalali m�czy�ni podobno pozbawiali si� genitali�w. Zacz�to znajdowa� trupy z poder�ni�tymi gard�ami i wyrwanymi sercami. W jaskiniach odkrywano ofiarne kamienne sto�y ca�e zalane krwi�. Pomimo �e za krwawe ofiary z ludzi nasze prawo kara�o �mierci�, najwyra�niej zn�w kto� zacz�� karmi� Pani� �niw.</p><empty-line/><p>Stali�my z ojcem i Rzemieniem w Sali �wiata � ogromnej komnacie w pa�acu, gdzie mozaika przedstawia�a ca�y znany �wiat. Amitraj i wszystkie jego prowincje, Morze P�nocne, Wszechmorze i Morze Wewn�trzne, tak�e Kebir, Nassim, pustynie, cudzoziemskie kraje, wszystko.</p><p>Specjalnie ukszta�towane tokeny przedstawia�y miasta, a inne g�ry, kt�re wystawa�y nad posadzk�.</p><p>Nad miastami i osadami, w kt�rych widziano Nahel Ifrij� � Ogie� Pustyni, cesarz kaza� ustawi� malowane na czerwono figurki z terakoty. Posta� zakapturzonej kobiety zaludnia�a ju� ca�� po�a� imperium. Od osad na granicy Nahel Zymu a� po Kebzegar. I zbli�a�a si� do prowincji Wewn�trznego Kr�gu.</p><p>� Ona po prostu nie mo�e by� wsz�dzie! � rozz�o�ci� si� ojciec. � Jednego dnia wypuszcza �r�d�o na placu miejskim w Kangabadzie, a nast�pnego sprawia, �e pahan-dej z Hyrmizu staje w ogniu. To jest dwana�cie staj w jeden dzie�! A przychodzi pieszo. Zawsze pieszo.</p><p>� Towarzyszy jej jeszcze sze�ciu uczni�w � zauwa�y�em. � I nios� t� przekl�t�, tajemnicz� skrzyni�. W sze�ciu, wi�c jest ci�ka. Nie maj� zapas�w, wody ani �ywno�ci. Tylko skrzyni�. Aha, jeszcze s� dwa �lepe, bojowe leopardy, kt�re przy niej biegn�. Dlaczego nie mo�emy dowiedzie� si� wi�cej? Cho�by tego, co jest w skrzyni? � zapyta�em Nauczyciela. Ale nie pyta�em ju� jak ucze�. Moje pytanie nie by�o przejawem bezradno�ci. ��da�em odpowiedzi.</p><p>� Stracili�my ju� czterech szpieg�w � odpowiedzia� Rzemie� g�ucho. � Po prostu nie wr�cili. Nie wiem nawet, czy ich zabito.</p><p>� Czy to byli Kireneni?</p><p>� To nie ma znaczenia � rzuci� ostro cesarz. � Nie b�dziesz rz�dzi� Kirenenem, tylko Amitrajem. Wszyscy ludzie b�d� twoimi poddanymi. Je�eli zaczniesz my�le� w ten spos�b, wkr�tce nie b�dzie urz�du, kt�rego nie trzymaj� nasi rodacy, i doprowadzisz do buntu.</p><p>� �le mnie zrozumia�e�, ojcze � odrzek�em. � Tu chodzi o ten kult. Wyznawca Id�cego Pod G�r� i drogi do Stworzyciela nie zapragnie przej�� na stron� Podziemnej. Amitraj to co innego. Mo�e zna� t� religi� i ba� si� jej. Mo�e te� do niej w jaki� spos�b t�skni� albo j� powa�a�.</p><p>� Byli sprawdzeni pod tym wzgl�dem � odpowiedzia� spokojniej. � Ufa�bym ka�demu z nich na tyle, na ile w og�le mo�na komukolwiek ufa�. Ci ludzie s� dobierani z najrozs�dniejszych i szkoleni od dziecka. Nie mo�na ich omami� g�upimi sztuczkami. Nie b�d� te� t�skni� do tyranii Czerwonych Wie�.</p><p>Spojrza�em na posadzk�. Czerwone Wie�e sta�y ju� w wielu miastach, fortach, osadach, a nawet ma�ych kisz�akach. Wygl�da�o to, jakby nadchodzi�y z pustyni, otaczaj�c Wewn�trzny Kr�g.</p><p>� Sprawy posz�y za daleko � powiedzia�em. � M�j szlachetny ojciec powinien wys�a� skrytob�jc�w.</p><p>� Ju� to zrobiono � mrukn�� Rzemie�. � Z takim samym efektem, z jakim wys�ano szpieg�w. Nie tak �atwo zabi� kogo�, kto pojawia si� w cudowny spos�b to tu, to tam. Nie wiemy, gdzie nocuje ani gdzie pojawi si� jutro. Zreszt� tu nie tylko chodzi o prorokini�. Wy�sze kasty otwarcie zaczynaj� popiera� kap�an�w. Nic dziwnego. Odzyskaliby dawn� pozycj�.</p><p>� Musimy uderzy� w kap�an�w. Znikaj� ludzie, sk�adane s� krwawe ofiary. Mamy pow�d.</p><p>� Ca�y problem w tym, M�ody Tygrysie, �e wycie�czony, umieraj�cy z pragnienia lud lgnie do Wie�. I dostaje tam �ywno��, wod� i miejsce do spania. Nie mam poj�cia, sk�d to bior�. Nagle w podziemiach Czerwonych Wie� otworzy�y si� magiczne skarbce pe�ne durry, cebuli, m�ki i wody. A do tego mamy swoje w�asne prawo. A m�wi ono, �e ka�dy mo�e k�ania� si� swoim bogom.</p><p>� O ile nie narusza praw innych ludzi! Nie wolno im sk�ada� ofiar krwi, a nam nie wolno patrze� na to przez palce. Nawo�uj� do zniszczenia wszystkich innych kult�w, do zabicia ludzi, kt�rzy sprzeciwiaj� si� Pramatce i Kodeksowi Ziemi, do buntu przeciw Tygrysiemu Tronowi! Nie powiesz mi, �e to jest zgodne z prawem. Mamy pow�d, �eby na nich ruszy�, i to powa�ny pow�d!</p><p>� Mieliby�my, gdyby nie susza.</p><p>� Nauczycielu � powiedzia�em. � Prorokini zwana Ogie� Pustyni wyzwala �r�d�a s�odkiej wody tam, gdzie ich nigdy nie by�o i gdzie nawet g��binowe studnie ju� niemal wysch�y. Leczy �miertelnie chorych. Pojawia si� co dzie� w innym zak�tku imperium, przemierzaj�c ca�e staje w mgnieniu oka. Rozmna�a �ywno��. Wzbudza ogie�. Zdarzy�o si�, �e ci, kt�rzy si� jej sprzeciwili, zap�on�li �ywym p�omieniem i p�on�li tak d�ugo, a� ich cia�a obr�ci�y si� w jasny popi�. Pono� ten, kto ujrzy jej twarz, �lepnie i jego oczy wygl�daj� jak z�ote. Niemal ka�dy, kto si� z ni� zetknie, zostaje wyznawc� Podziemnej. Czy ja powtarzam bajki z bazaru, czy m�wi�, co widzia�em w cesarskich zwojach, pisanych przez strateg�w i szpieg�w?</p><p>� To jest w cesarskich zwojach � odpowiedzia� Rzemie� niepewnie.</p><p>� Do tego ca�y Wewn�trzny Kr�g n�ka susza, jakiej dot�d nikt nie ogl�da�. Z niewiadomych przyczyn wysychaj� studnie. Na ca�y kraj spadaj� zarazy, na p�nocy szaleje sztorm, mimo lata sypie �nieg i p�ywa kra, ale mimo to rozb�jnicy z wilczych okr�t�w jakim� cudem n�kaj� wybrze�e. Czy co� przekr�ci�em?</p><p>� Nie.</p><p>� Wi�c powiedz mi, Rzemieniu, bo jestem tylko prostym ksi�ciem i nie rozumiem: co jeszcze musi si� zdarzy�, by�my uwierzyli, �e to jest gniew dawnej bogini? Mo�e Podziemna Matka naprawd� chce odzyska� Amitraj, kt�rym zaw�adn�li cudzoziemcy?</p><p>� Bo bogowie nie mog� dzia�a� w ten spos�b. Spotka�e� kiedy� jakiego� boga, tohimonie?</p><p>� Nie.</p><p>� A ja tak. Ze cztery razy. Powiem ci, jak dzia�aj�. Widzia�e� kiedy� zawody bojowych leopard�w, popisuj�cych si� sztuczkami?</p><p>� Wiesz, �e tak.</p><p>� Przewodnik siedzi na krze�le i wolno mu tylko gwizda�, prawda? Leopard przebiega przez przeszkody, niszczy cele, obala manekiny, tropi i zabija kr�lika, a potem przynosi go przewodnikowi. Powiedz, co to by�yby za zawody, gdyby przewodnik zastrzeli� kr�lika, sam poprzewraca� cele, a na koniec �ci�� swojego konkurenta? Tu jest tak samo. Bogowie pojawiaj� si� w ziemskich postaciach i wszczynaj� pono� czasem jakie� intrygi, czasem popychaj� wybranych ludzi, by co� uczynili. Albo nawiedzaj� swoje �wi�te miejsca w boskiej postaci, na przyk�ad promienia ksi�ycowego �wiat�a lub s�upa dymu, i wtedy czasem m�wi� co� wiernym. Niezrozumiale, dziwnie albo zupe�nie od rzeczy. Ciemni ludzie nazywaj� ich bogami. Ale ja nie wiem, czym s� te istoty. Wed�ug naszej wiary Bogiem jest tylko Stworzyciel, kt�ry nie pojawia si� nigdy i nigdzie. Tych innych nazywamy nadaku � duchy �ywio�y. Nie mog� sprowadza� suszy ani wygrywa� osobi�cie bitew czy dawa� cudownej mocy wybra�com, bo wtedy wszystkie zacz�yby tak robi�. Nast�pi�by koniec �wiata. Podziemna Matka nie mo�e rozkazywa� s�o�cu, bo go nie stworzy�a. I dlatego, �e �wieci ono nad innymi krajami, kt�re maj� swoje nadaku.</p><p>� Wiem przecie�, ale wed�ug mnie nadaku to s� istoty z naszego kraju. W Kirenenie mieli�my r�ne nadaku i Id�cego pod G�r�, i Stworzyciela. Mo�e tu jest inaczej. Zreszt�, Amitraje wierz�, �e Podziemna da�a �ycie wszystkim istotom. Wi�c nie mo�e by� nadaku, bo one nie stwarzaj�. A, o ile wiem, nad innymi ziemiami s�o�ce �wieci normalnie.</p><p>� A sk�d wiesz, �e cokolwiek stworzy�a? Bo im tak powiedzia�a?</p><p>� Wszystko jedno. Mo�e powinni�my znale�� spos�b, �eby porozumie� si� z t� Podziemn� Matk�? Amitraj jest teraz nasz.</p><p>� Po pierwsze � powiedzia� m�j ojciec. � To nie takie proste. To nie s�u��ca. Nie przyjdzie dlatego, �e klasn��e� w r�ce. �eby przywo�a� boga, nadaku, czy jak je tam zwa�, trzeba zrobi� na ich cze�� co�, czego sobie �ycz�, i jeszcze by� szczerym wyznawc�, i pragn�� im s�u�y�. Nie chc� dokona� krwawego mordu w jakiej� jaskini, zw�aszcza �e mo�e by� nadaremny. A po drugie, co mogliby�my jej zaproponowa�? �e sami si� wytrzebimy, a potem zaprowadzimy Kodeks Ziemi?</p><p>� Wi�c popro�my o pomoc Id�cego pod G�r�. Albo inne kirene�skie nadaku. Wezwijmy Kamarassu.</p><p>� Od dawna nikt ich nie widzia�. Zreszt�, bogowie nie mog� toczy� wojny, tohimonie. Po prostu nie mog�. Zniszczyliby �wiat i siebie.</p><p>� Wed�ug Ksi�gi Drogi kiedy� tak by�o � zauwa�y�em.</p><p>� Tak, synu. I wed�ug Ksi�gi, zniszczy�o wtedy �wiat.</p><empty-line/><p>Dni mija�y, a susza trwa�a nadal. Wydawa�o si�, �e nikt ju� nie pami�ta, kiedy pada� deszcz. Nawet jezioro w Wiosce Chmur skurczy�o si�, wok� wysp i na brzegu pojawi�y si� wielkie �achy piasku, z wody wyros�y ska�y, kt�rych przedtem nigdy nie widzia�em. Nasze strumienie zmieni�y si� w leniwe, ledwo p�yn�ce strumyczki.</p><p>Ojciec postanowi� wyprowadzi� wojsko, �eby strzeg�o porz�dku. Amitrajska ci�ka piechota, kt�ra przez pokolenia podbija�a �wiat, teraz mia�a zaprowadzi� spok�j we w�asnych miastach. Drogami ca�ego imperium, ze wszystkich prowincji ci�gn�y rz�dy woz�w z beczkami wody i �ywno�ci�. W prowincjach obrze�nych podatki si�gn�y niemal dwudziestu od sta i kupcy wpadli we w�ciek�o��.</p><p>W stolicy by�o w�a�ciwie bezpiecznie, ale wsz�dzie widzia�o si� oddzia�y wojska z wielkimi tarczami i bojowymi w��czniami w pe�nych zbrojach. Mieszczanie, kt�rzy nigdy nie widzieli w�asnego wojska w gotowo�ci bojowej, patrzyli na to z przera�eniem i niedowierzaniem.</p><p>Mnie przerazi�o co innego.</p><p>Szli�my z Brusem brzegiem ulicy troch� mniej zat�oczonej ni� zwykle. Im d�u�ej trwa�a susza, tym wyra�niej by�o wida�, �e miasto si� zmienia. Wiele sklep�w i kantor�w zamkni�to. Warzywa i owoce na straganach by�y brzydkie, pomarszczone i pokryte brunatnymi plamami. Nad brzegiem rzeki, pod murami, z hukiem p�on�y ogromne stosy. Na ulicach, wsz�dzie, gdzie zalega� jaki� cie�, spoczywali wycie�czeni ludzie, nie zwa�aj�cy na muchy, kt�re obsiada�y im twarze. Wsz�dzie mo�na by�o spotka� kogo�, kto �ebra� o �yk wody.</p><p>Ulicami pchano wozy na wielkich ko�ach i wrzucano na nie cia�a tych, kt�rzy umarli z powodu upa�u albo z pragnienia, bo i to zacz�o si� zdarza�. Wrzucano na wozy te� zw�oki tych, kt�rych znajdowano o wschodzie s�o�ca. Le��cych na ulicy, sinych i sztywnych, z poder�ni�tymi gard�ami i wyrwanymi sercami. Tych, kt�rzy z�amali jedno z niezliczonych praw Kodeksu Ziemi.</p><p>Cia�a palono pod murami, �eby nie dopu�ci� do zarazy. Wok� stos�w ca�y czas koczowa�y grupy zawodz�cych kobiet w czarnych zawojach, wygl�daj�cych jak kruki. Wsz�dzie unosi� si� smr�d spalenizny i muchy. Miliony much.</p><p>Patrzyli�my na to z Brusem i milczeli�my. Ojciec nakaza� specjalnym edyktem przedstawicielom wszystkich kult�w wydawa� wod� i �ywno�� oraz otacza� opiek� potrzebuj�cych, jednak drzwi wi�kszo�ci �wi�ty� by�y zamkni�te. Na odrzwiach i murach �wi�ty� wymalowano sadz� lub ochr� znak Podziemnego �ona.</p><p>� Napijmy si� czego� � powiedzia� Brus. � Cho�by mia�o to kosztowa� dirhana. Ja stawiam.</p><p>Czynn� tawern� znale�li�my z trudem. Soku palmowego nie by�o. Siedzieli�my nad kubkami cienkiego, ciep�awego, korzennego piwa i patrzyli�my na �cian� naprzeciwko, na kt�rej nabazgrano w�glem �Nadchodzi Ogie� Pustyni�.</p><p>� Gdyby tylko spad� deszcz � wycedzi� g�ucho Brus. � Zwyk�y deszcz. Najlepiej zaraz. Jeszcze mog�yby si� uda� drugie letnie �niwa. Wtedy natychmiast zagoniliby�my t� ho�ot� w krwawych szmatach z powrotem pod ziemi�, gdzie ich miejsce. Razem z Podziemn� Suk�, ogniami i pustyniami. Miasto by od�y�o. Znowu zagra�aby muzyka na placach.</p><p>Napi� si� letniego napoju i skrzywi� si�.</p><p>� Ci�gnie zgnilizn�. Dra� p�dzi je na wodzie z rzeki. Je�eli spadnie porz�dny deszcz, to wiesz, co zrobi�, Ruda G�owo?</p><p>� Co, sitar Tendzyn?</p><p>� Podaruj� ci z�ot� szekl�, sitar Ard�uk. I sam te� zabior� jedn�.</p><p>�rodkiem ulicy przesz�o sze�ciu �o�nierzy. Tymen dziewi�tnasty, �Kanadirski�, pomy�la�em machinalnie, patrz�c na god�o na tarczach.</p><p>� Co oznacza ten symbol nad god�em �czarnej r�ki�, sitar Tendzyn?</p><p>� Jaki symbol?</p><p>� Ten, kt�ry wygl�da jak przecinaj�ce si� p�kola.</p><p>Brus zacisn�� szcz�ki.</p><p>� Sami sobie wymalowali. To �dwa ksi�yce� � znak Ksi�ycowych Braci. Dw�ch tryk�w Grubej Baby, siedz�cych przy jej zafajdanym podziemnym tronie. � Ostatnie s�owa Brus wyrzek� g�o�no, jakby prosto w twarz patrolowi. Rozleg� si� chrz�st i �o�nierze zatrzymali si�, a potem z �omotem postawili tarcze na ziemi.</p><p>� M�wi�e� do nas, kmiotku? � zapyta� dow�dca i podszed� do naszego stolika. �o�nierze stan�li kr�giem, zas�aniaj�c nas i dow�dc� od reszty ulicy.</p><p>Brus u�miechn�� si� lekko, si�gaj�c pod po�� kurty. A potem nagle jego r�ka wystrzeli�a do przodu, a dwa palce uchwyci�y grdyk� dow�dcy jak szpony. Brus wyj�� spod kurtki ci�k�, �elazn� piecz�� i podsun�� tamtemu pod oczy. �o�nierze znieruchomieli. Brus pu�ci� szyj� tamtego i uni�s� si� z zydla.</p><p>� Oczy�ci� tarcze � sykn��. � Natychmiast!</p><p>� Tak, sitar binhon-pahan � wycharcza� dow�dca. � To tylko tak, �eby przyja�niej do mieszka�c�w...</p><p>� By�e� setnikiem, sitar Tendzyn? � zapyta�em, kiedy odeszli.</p><p>� Robi�em wiele rzeczy, Arki. Ale ta przed chwil� by�a naprawd� g�upia. Lepiej st�d chod�my. Przyci�gamy uwag�.</p><p>Wyprawy do miasta przesta�y by� rozrywk�, ubarwiaj�c� monotoni� mojego �ycia. Szczerze m�wi�c, wola�bym w og�le nie ogl�da� go w takim stanie. Jednak nadal chodzili�my. Rozmawiali�my z lud�mi, przechadzali�my si� po pustawych ulicach, na kt�rych s�ycha� by�o g��wnie �omot ci�kich, �o�nierskich but�w. Pod murami nadal p�on�y stosy. Ojciec zdo�a� sprowadzi� wielki transport wody barkami rzecznymi i przynajmniej ka�dy mieszkaniec dostawa� dziennie sw�j skopek wody. Dostarczali�my te� �ywno�� i wod� do wszystkich �wi�ty� opr�cz Czerwonych Wie� i nakazali�my rozdawa� je potrzebuj�cym. Zadbali�my, �eby wszyscy si� o tym dowiedzieli. Dzi�ki temu posuni�ciu szczodrobliwo�� kap�an�w Podziemnej przesta�a si� wyr�nia�. Stracono kilku kap�an�w, mnich�w i �erc�w, przy�apanych na kradzie�y �ywno�ci.</p><p>Picie mulistej, cuchn�cej cieczy z rzeki wywo�ywa�o okropne bole�ci, gor�czk� i wzd�cia, kt�re cz�sto ko�czy�y si� �mierci�, a mimo to codziennie wielu pr�bowa�o.</p><p>A deszcz nie chcia� spa��. Dzie� w dzie� wstawa�o rozpalone, buchaj�ce �arem s�o�ce i nawet bezchmurne niebo wydawa�o si� jakie� wyblak�e.</p><p>Przeczucie nieszcz�cia wisia�o i nad krajem, i nad Wiosk� Chmur. W naszej �wi�tyni przez ca�y dzie� s�ycha� by�o gongi. Nieustannie zanoszono mod�y do Stworzyciela, Id�cego Pod G�r� i wszystkich nadaku. Dzie� i noc p�on�y p�ki ofiarnych kadzide�ek i wsz�dzie sm�tnie wisia�y w bezwietrzu modlitewne proporce.</p><p>Jedyn� ja�niejsz� stron� mojego �ycia w�wczas by�y lekcje, jakich udziela�a mi Aiina. Nocami upa� wydawa� si� jeszcze dotkliwszy, do tego nieustannie wisia�o nad nami fatum Gniewu Bogini i dzie� w dzie� dostawali�my z�e wiadomo�ci. Nawet Wiedz�cy byli zgodni, �e trwaj�ca tak d�ugo susza jest zupe�nie nienaturalna. Po�r�d tego ci�g�ego przygn�bienia oboje szukali�my zapomnienia w nieko�cz�cych si� zmaganiach.</p><p>Jednak kt�rej� nocy zaskoczy�a mnie.</p><p>Przyszed�em jak zwykle i w�lizgn��em si� z ogrodu prosto do jej sypialni. Aiina siedzia�a na dywanie w swojej wieczornej sukni, a obok skromnie kl�cza�a smuk�a, nieznana mi dziewczyna. Trzyma�a d�onie na kolanach i patrzy�a nieruchomo wielkimi, ciemnoszmaragdowymi oczami. By�a w moim wieku lub niewiele starsza i mia�a czerwone w�osy jak ja, tylko chyba ciemniejsze.</p><p>� To jest Mirah � odezwa�a si� Aiina. � Dzisiejszej nocy zmierzysz si� z prawdziwym przeciwnikiem. Czas sprawdzi�, czego si� nauczy�e�.</p><p>� Aiino � zaoponowa�em �agodnie. � Mirah jest pi�kna, ale przecie� wcale jej nie znam. Wol� lekcje z tob�.</p><p>� Powiedzia�am � uci�a. � Takie jest dzi� twoje zadanie. To jest umiej�tno��. Jak jazda konna albo walka. Nie wiesz, jakiego konia przyjdzie ci dosi���, ani nie b�dziesz ca�e �ycie walczy� ze swoim mistrzem wojny. Dzi� zmierzysz si� z Mirah. I pokonasz j�.</p><p>Si�gn�a po cintar i po chwili wydawa�o si�, �e nie zwraca na nas najmniejszej uwagi, poch�oni�ta cich� gr�.</p><p>Mirah wzi�a mnie za r�k� i zaprowadzi�a na podest do �o�a Aiiny. A potem opu�ci�a mu�linowy baldachim.</p><p>� Nie zwracaj na ni� uwagi � szepn�a. Mia�a melodyjny, przyjemny g�os. I pi�knie pachnia�a. � I nie s�uchaj, co m�wi o walce. To nie �adna walka, tylko mi�o��. Udowodni� ci, �e nie ma to nic wsp�lnego z wojn�. Niewa�ne, czy chcia�a ci� upokorzy�, czy wypr�bowa�. Niech ma, co chcia�a. Mo�e ju� si� nigdy nie spotkamy, wi�c mo�emy da� sobie na pami�tk� troch� szcz�cia. Obejmij mnie, panie, i zapomnij o wszystkim, a ja sprawi�, �eby� nie zapomnia� tej nocy.</p><p>Ja jednak uwierzy�em Aiinie i postanowi�em nie da� za wygran�. Mirah by�a cudowna, ale potrafi�em odwzajemni� ka�d� z jej pieszczot po wielekro�. Potrafi�em ju� panowa� nad sob� i nie sp�on�� przedwcze�nie. Kiedy poczu�em spe�nienie, niemal natychmiast mog�em podj�� mi�osne zmagania i widzia�em zdumienie w jej szmaragdowych oczach. Nie by�o to �atwe i trwa�o ca�ymi godzinami, ale wreszcie osi�gn��em sw�j cel. Us�ysza�em gard�owe krzyki, zupe�nie inne ni� eleganckie, nami�tne j�ki, kt�re wydawa�a dot�d, patrzy�em, jak wije si� pode mn�, zach�annie chwytaj�c wszystko, co daj�, na jej dzikie oczy i zmierzwione w�osy spadaj�ce na twarz. Nie udawa�a. Aiina nauczy�a mnie, jak rozpozna�, kiedy kobieta udaje.</p><p>Kiedy wysz�a, d�ugo le�a�em na wznak, nie mog�c si� poruszy� ze zm�czenia. Czu�em si� pusty i lekki jak ob�ok, a jednak w jaki� spos�b zbrukany i upokorzony. Czu�em z�o�� na nauczycielk�.</p><p>� Moim zdaniem pozwoli�a ci wygra� � powiedzia�a Aiina. � Ale i tak spisa�e� si� nie�le.</p><p>� Chcia�a� mojej pora�ki � warkn��em.</p><p>� Nie � szepn�a bardzo smutno. � Chcia�am odzyska� m�j ch��d. Jestem nauczycielk�.</p><p>Cz�sto potem bywa�o tak, �e spotykali�my si� wieczorem, oboje smutni i pe�ni z�ych przeczu�, maj�c do�� suszy, gr�b, zamieszek i wrzask�w zamaskowanych kap�an�w na ulicach. Do�� map, strategii i �adunk�w wody i zbo�a, kt�rych ju� nie by�o sk�d bra�.</p><p>A potem obejmowali�my si� i nie by�o ju� niczego innego ni� nasze cia�a, jedwab prze�cierade�, zapach wonnych olejk�w i kadzide�, i czarna noc przed sypialni�.</p><p>Wtedy w�a�nie j� pokona�em.</p><p>Po raz pierwszy i ostatni.</p><p>P�niej le�a�a zupe�nie nieruchomo, zlana potem, z rozrzuconymi nogami, dysz�c ci�ko. Nie powiedzia�a nic.</p><p>Po d�ugim czasie ukl�k�a na ��ku i uj�a moje ramiona.</p><p>� Musia� nadej�� ten moment � powiedzia�a. � To ju� koniec twojej nauki, M�ody Tygrysie. Id� teraz, bogatszy o wiedz�, kt�r� niewielu posiada, i nie zapomnij, czego si� nauczy�e�. Niczego wi�cej ju� ci� nie naucz�, tohimonie.</p><p>Pomy�le�, �e jeszcze trzy uderzenia serca wcze�niej by�em dumny z siebie i szcz�liwy. Teraz czu�em si� tak, jakbym zosta� sam w czarnej pustce. Jakby wydarto mi serce, zostawiaj�c ziej�c�, krwaw� ran�. Nagle. Jakbym wpad� pod l�d.</p><p>Os�upia�y, patrzy�em na jej smag�e cia�o i nie mog�em uwierzy�, �e widz� je po raz ostatni. Odt�d b�dzie ju� zawsze tylko nauczycielk�. Sk��biona grzywa granatowych w�os�w dla mnie b�dzie tylko kunsztownie upi�t� fryzur�, pe�n� szpil i klamer, a piersi i �ono z jedwabistym tr�jk�tem mysiego futerka znikn� na zawsze pod l�ni�cymi tkaninami sukni.</p><p>Mia�em �ci�ni�te gard�o. Odchrz�kn��em.</p><p>� Aiino... To w ko�cu trzeba powiedzie�. Ja...</p><p>Nie zd��y�em. Zamkn�a mi usta dwoma palcami i pog�adzi�a po policzku.</p><p>� Nie, tohimonie. B�dziesz w�adc�. Ja � nauczycielk� cesarskich dzieci i strategiem. Nauczy�am ci� czego�, �eby� nie zosta� igraszk� w�asnej ��dzy. �eby �adna kobieta nie mog�a na tobie gra� i uczyni� ci� niewolnikiem. Nauczy�am ci� ta�ca cia�. Ale czy nie zauwa�y�e�, m�j pi�kny tygrysku, �e nie nauczy�am ci�, czym jest mi�o��? Tylko tego, jak sobie z ni� radzi�. By� tylko taniec. Soki naszych cia�, pot i nami�tno��. J�k, nie mi�osne zakl�cia. Nie by�o czu�o�ci. Czy tego nie zauwa�y�e�? Mirah, kt�r� widzia�e� tylko przez jedn� noc, da�a ci tysi�c razy wi�cej czu�o�ci ni� ja przez ca�y ten czas. Teraz ju� wiem, �e potrafisz mnie okie�zna� i pokona�. I zrobi�by� to jeszcze wiele razy. Odt�d wkrad�yby si� mi�dzy nas uczucia, a na to nie mo�na pozwoli�. By�yby poca�unki, rozmowy, �zy i �miech. Ju� nie by�oby zmaga�, tylko wzajemne ho�dy. Zamiast da� ci wolno�� wyboru, sama bym ci� usidli�a.</p><p>� Aiino, pami�tam, �e by� mo�e b�d� kiedy� cesarzem. Za wiele lat. Ojciec jest jeszcze m�ody i niech Droga pozwoli mu zachowa� zdrowie. Nie jestem g�upi. Ale mog� przecie� mie� konkubiny...</p><p>Sykn�a jakby ze z�o�ci�.</p><p>� C� za pokusa. �y�abym u boku mojego ksi�cia, schowana w cieniu, usidliwszy go od najm�odszych lat. Pierwsza kobieta, kt�ra da�a mu szcz�cie. Pierwsza, kt�r� posiad�. Ta, kt�ra uczy�a go od dziecka. A teraz pierwsza konkubina. A kiedy�, jutro, za rok albo dziesi�� lat, stan�abym w cieniu tronu. Ukryta bezpiecznie, maj�c w�adc� na w�asno�� w sypialni. Nie, tohimonie. Nie nara�� Tygrysiego Tronu na takie niebezpiecze�stwo. Masz szesna�cie lat, szlachetny ksi���. Ja za� jestem stara. Mam przesz�o dwa razy tyle lat, co ty. Powiniene� teraz poszuka� dziewczyny w odpowiednim dla ciebie wieku. �wie�ej, pi�knej i delikatnej. Takiej jak Mirah. Zapomnij o moich rzadkich w�osach, obwis�ych piersiach, zwiotcza�ej sk�rze, �ylastych d�oniach i stopach.</p><p>� Ale� Aiino, jeste� pi�kna! M�czy�ni p�on�, kiedy ci� widz�. Jeste� jak dojrza�y owoc. S�odki i ci�ki od s�o�ca...</p><p>� C��... Powiedz mi to za dziesi�� lat, szlachetny ksi���. Za dziesi�� lat, kiedy wci�� b�dziesz bardzo m�ody. Wtedy ci uwierz�. Teraz �asisz si� jedynie do wspomnienia ognia, jaki wyrwa�am z twoich trzewi.</p><p>Milcza�em, usi�uj�c zd�awi� w sobie rozpacz, ale czu�em, �e ma racj�, pomimo �e wszystko we mnie si� buntowa�o.</p><empty-line/><p>Potem prze�y�em czarne, ponure dni, szukaj�c samotno�ci, siedz�c nad kubkiem naparu i patrz�c przed siebie szklanym wzrokiem. Aiina zachowywa�a si� tak samo jak zawsze. Spokojnie i naturalnie, zupe�nie jak przedtem, zanim dotkn��em j� po raz pierwszy. Wydawa�o mi si�, �e zupe�nie jej to nie obesz�o i wcale nie cierpi tak jak ja i poczu�em si� jeszcze gorzej. Sam jej widok by� dla mnie nie do zniesienia.</p><p>Kilka razy, samotny w mojej sypialni, kiedy by�em zupe�nie pewien, �e nikt nie mo�e mnie zobaczy�, pozwoli�em sobie uwolni� z�eraj�c� mnie rozpacz i zap�aka�em gorzko. �ka�em jak dziecko, ale nie przynios�o mi to wi�kszej ulgi. �ka�em, �ciskaj�c w d�oni t� sam� �elazn� kul�, kt�r� dosta�em od Rzemienia jako dziecko. Moj� cudown� kul� �ycze�.</p><p>Rozpacz da�a mi tylko zm�czenie, dzi�ki kt�remu zasn��em.</p><p>Up�yn�� jaki� tydzie� i moje cia�o si� obudzi�o. Smutek nie przemin��, ale ogie� zap�on�� na nowo i ten sam nieposkromiony g��d znowu zacz�� mi doskwiera�.</p><p>Przedtem wieczorami siedzia�em w swojej komnacie albo na tarasie, czyta�em przy �wietle lamp, gra�em na cintarze lub flecie. Potem niemal ka�dy wiecz�r nale�a� do Aiiny. Teraz nie umia�em wr�ci� do w�asnych zaj��. Kraj rozpada� si� od suszy, wsz�dzie panoszyli si� buntownicy i z�owrodzy kap�ani, do tego straci�em Aiin�. Nie by�o nic, tylko kl�ska, plagi, t�sknota i rozpacz. Ca�y �wiat wydawa� mi si� spopielonym pogorzeliskiem i zacz��em marzy� o tym, �eby ju� umrze� i odej�� do Stworzyciela. Daleko od Ognia Pustyni, suszy i Aiiny.</p><p>Takiego w�a�nie wieczora, dusznego i smutnego, siedzia�em na poduszce, patrz�c w ogr�d, nad kt�rym zachodzi�o s�o�ce. Zapragn��em, by przyniesiono mi wina palmowego, i uderzy�em w gong.</p><p>Drzwi uchyli�y si� i wesz�y przez nie trzy dziewcz�ta, kt�rych nigdy jeszcze nie widzia�em. Nios�y na tacy wino i pater� owoc�w, jedna trzyma�a cintar. Ka�da by�a inna. Jedna mia�a granatowofioletowe w�osy, druga barwy czerwonej miedzi, a trzecia niemal bia�e. By�y m�ode � mniej wi�cej w moim wieku.</p><p>� Szlachetny ksi���, panie, M�ody Tygrysie. � Pochyli�y si� w uk�onie na kl�czkach i zamar�y tak.</p><p>� Przysy�a nas fadira Aiina � powiedzia�a ta o ciemnych w�osach, �wietlistych jak wieczorne niebo. � Jeste�my twoimi nowymi pokojowymi. Mamy sprawi�, �eby� m�g� odpocz�� po trudach dnia i mia� rano si�y i ch�� do zajmowania si� swoim szlachetnym trudem. Ja jestem Fyalla, ta o czerwonych w�osach nazywa si� Tahela, a bia�ow�osa to Irissa. Irissa pi�knie �piewa i gra na cintarze. Wszystkie to umiemy, ale ona jest niezr�wnana. Jej g�osu mo�na s�ucha� godzinami, zapomniawszy o ca�ym �wiecie. Ja za� potrafi� ta�czy�, i cho� to nic takiego, tw�j ojciec, w�adca Tygrysiego Tronu by� �askaw za�artowa�, obserwuj�c moje niezgrabne popisy, �e zachcia�o mu si� rzuci� wszystko i uciec ze mn� na kraniec �wiata. Tahela potrafi za� opowiada� tak, jakby jej s�owa rzuca�y czar na s�uchaj�cego, i zna wi�cej historii ni� gwiazd na niebie. S� zabawne i bohaterskie, i zadziwiaj�ce albo rzewne. Wszystkie jeste�my te� mistrzyniami sztuki mi�o�ci i potrafimy sprawi�, �e zapomnisz o ca�ym �wiecie, a rano wstaniesz jako zupe�nie nowy cz�owiek. Pogodny i rze�ki. Znamy jeszcze wiele sztuk. Umiemy masowa� i zmieni� obola�e cia�o zm�czonego m�czyzny w spr�yste i rze�kie jak m�odego ogiera. Mo�emy te� milcze� albo by� niewidzialne, je�li zechcesz. Umiemy te� znale�� rad� na smutki i ukoi� b�l. Co tylko zechcesz.</p><p>� Zostawcie to wino i id�cie sobie � powiedzia�em drewnianym g�osem. � Mam ju� pokojowego i nic wi�cej mi nie trzeba. Zupe�nie nie jestem w nastroju do rozrywek, ta�ca i historyjek. Co za� do mi�o�ci, to sam zdecyduj�, czy jeszcze kiedykolwiek zechc� to robi� i z kim. Jeste�cie rzeczywi�cie pi�kne, wi�c przeka�cie fadirze Aiinie moje podzi�kowanie i moj� wdzi�czno��. A teraz zostawcie mnie.</p><p>� Zrobimy, jak ka�esz, szlachetny ksi��� � powiedzia�a Fyalla, pochylaj�c si� jeszcze g��biej. � Fadira Aiina przewidzia�a, �e tak mo�e by�, i b�dzie wiedzia�a, co z nami zrobi� w takiej sytuacji.</p><p>� Co?!</p><p>� Je�eli nie zdo�amy wyleczy� ci�, panie, ze smutku. B�dzie to oznacza�o, �e jeste�my nic niewarte, i zostaniemy przekazane do wojskowego domu uciech w forcie w Sauragarze, by zabawia� �o�nierzy.</p><p>� Kpisz, Fyallo?</p><p>� Nie, panie. Odjedziemy z transportem i rekrutami za trzy dni. Fadira Aiina sporz�dzi�a list w tej sprawie.</p><p>� Dobrze wi�c � rzuci�em ze z�o�ci�. � Fadira Aiina jak zwykle postawi na swoim. Mo�ecie zosta� moimi pokojowymi. A teraz nalejcie mi wina i id�cie do swoich komnat.</p><p>Spojrza�em na nie jeszcze raz i zmieni�em chwilowo zdanie.</p><p>� Zreszt�, w�a�ciwie potrzebuj� kobiety. Zostaniesz, Fyallo.</p><p>� Wybacz mi, panie, ale zbyt d�ugo by�e� pogr��ony w smutku.</p><p>� Co to ma znaczy�?!</p><p>� Jeste� a� chory ze zgryzoty, panie. Jedna dziewczyna nie pokona takiego b�lu. Dzi� potrzebujesz nas trzech i b�dziemy dawa� z siebie wszystko. Pozw�l nam si� zaj�� tob� i nie my�l o niczym, a obiecuj�, �e rano zbudzisz si� u�miechni�ty.</p><p>Rano okaza�o si�, �e Aiina po raz kolejny mia�a racj�.</p><p>Nadal czu�em strat� i t�skni�em do mojej nauczycielki, ale dziewcz�ta umia�y sprawi�, �e z ka�dym dniem b�l mala�. Czu�em si� jak woskowa tabliczka. Ich r�ce, usta, j�zyki i �ona usuwa�y ze mnie stopniowo Aiin� i zapisywa�y siebie. Jednak tak jak przewidzia�a, ani jedno, ani drugie nie by�o mi�o�ci�. M�dra Aiina wiedzia�a, �e by�a dla mnie mentork� i mistrzyni�. Powierniczk�. Kim�, kogo �atwo mog�em uzna� za r�wnego sobie, i pokocha� ca�ym sercem. Odda� jej nie tylko po��danie, ale i szacunek, czu�o��, trosk� i przyja��. Podzieli� ka�dy sekret i pos�ucha� ka�dej rady. Wiedzia�a o tym, dlatego pilnowa�a, �eby nie okaza� mi ani odrobiny czu�o�ci.</p><p>Moje dziewczyny by�y s�odkie i czu�e. Zasypywa�y mnie najwymy�lniejszymi pieszczotami i przybiega�y na ka�de skinienie. Spe�nia�y najg�upsze zachcianki. Czegokolwiek zapragn��em, nieodmiennie a� p�on�y z nami�tno�ci i zapa�u. Moje komnaty by�y wci�� pe�ne chichot�w, jakbym trzyma� w nich stado �piewaj�cych ptak�w. Pozostawa�y jednak s�u��cymi i okazywa�y to na ka�dym kroku. Ja by�em ksi�ciem. Przysz�ym imperatorem. One pokojowymi. I tak mia�o zosta�.</p><p>Nie wychodzi�em wtedy do miasta.</p><p>Sytuacja by�a ca�y czas taka sama. Transporty zapewnia�y minimum podstawowych potrzeb, pod murami p�on�y stosy, patrole utrzymywa�y jaki taki porz�dek w g��wnych miastach. Co rano zbierano z ulic kilka woz�w trup�w. Wydawa�o si�, �e pozostaje jedynie czeka� na deszcz.</p><p>Ale deszcz nie chcia� pada�, zupe�nie jakby niebo zapomnia�o, jak to si� robi.</p><p>W pa�acu m�wiono bez przerwy o starym pomy�le, kt�ry ju� od dawna miano zrealizowa�. O doprowadzeniu do miast czystej wody z g�rskich rzek i lodowc�w, kt�ra pop�yn�aby kamiennymi korytami stoj�cymi na filarach. S�upy te mia�yby by� stopniowo coraz mniejsze i woda, dzi�ki pochy�o�ci, sama dotar�aby do miast. Koryta ci�gn�yby si� czasem setkami staj. Kiedy� ju� m�j dziad pr�bowa� zbudowa� co� takiego, ale przysz�o trz�sienie ziemi o niespotykanej sile i budowa leg�a w gruzach. Pr�cz tego, nale�a�o zbudowa� we wszystkich miastach cysterny na deszczow� wod� tak jak w osadach pustynnych. Jednak dop�ki trwa�a susza, o rozpocz�ciu jakichkolwiek prac nie by�o co marzy�.</p><p>� Ostatni deszcz spad� wczesn� wiosn� � powiedzia� Rzemie�, uk�adaj�c na stole zwoje meldunk�w i raport�w. � To b�dzie ju� sz�sty miesi�c. R�wno dziesi�� dni po tamtym deszczu z serca Nahel Zym nadesz�a Ogie� Pustyni. Nahel Ifrija.</p><p>� I wtedy si� zacz�o � odpar�em. � Nadal twierdz�, �e to rzeczywi�cie gniew bog�w.</p><p>� Takie my�lenie nic nie daje. Zw�aszcza, �e prorokini chce, �eby� tak my�la�.</p><p>� Kto j� spotka� pierwszy?</p><p>� Wojsko. Dziesi�tka piechoty z trzynastego tymenu zwanego �S�onecznym� z Kamirsaru. To by� posterunek przy studni na szlaku handlowym przed kisz�akiem Szy�gyryz. �ucznicy i rydwan pustynny. Powiedzia�a im: �Przychodz� spod ziemi i przychodz� z pustyni. Przynosz� wam s�owo gniewu. Bowiem porzucili�cie prawo Podziemnej Matki i rozdarli�cie �wiat. Zakazili�cie �wi�te �ono ziemi egoizmem, gwa�tem i chciwo�ci�. Teraz p�jd�cie za mn� albo zgorzejcie, bowiem ja jestem Nahel Ifrija, Ogie� Pustyni, i nios� �wi�ty p�omie� gniewu. Ogie�, kt�ry oczy�ci �wiat i odda go Matce. Tak, by wszystko sta�o si� jednym�.</p><p>� Co si� sta�o z tymi �o�nierzami?</p><p>� Ocala� dow�dca. Dlatego o tym wiemy. Niestety, ten cz�owiek potem oszala� i powiesi� si�. Byli tam te� kupcy, kt�rzy przyszli do studni. Niekt�rzy s� dzi� jej wyznawcami, niekt�rzy uciekli, a reszta zgin�a, podobno w burzy piaskowej, kt�ra przyby�a na jej gniewne wezwanie. Wiry rozpalonego piasku, kt�re obdar�y ich z cia�a i pozostawi�y tylko ko�ci. Ale najpierw wzi�li j� za ob��kan�. Jak kto� przychodzi ze wschodu na Nahel Zym i to samotnie, jest jasne, �e mo�e mie� udar s�oneczny. Chcieli da� jej wody, ale zacz�a ich l�y�, a� w ko�cu dow�dca poszczu� j� swoimi leopardami. To podobno s� te zwierz�ta, kt�re jej stale towarzysz�, tylko teraz maj� dziwne, z�ote oczy. Jedni twierdz�, �e s� �lepe, a inni, �e widz� znacznie wi�cej. To jest bez znaczenia, M�ody Tygrysie. Nie wiem, czym jest ta kobieta, ale wszystko, co wiemy, jest wymieszane z bajkami. Zreszt� cz�� z nich sama rozpuszcza. My�l�, �e jest po prostu Czyni�c�. Prawdziw� Czyni�c�, tak�, jak z dawnych opowie�ci. Tak�, kt�ra by� mo�e znalaz�a zaginione imiona bog�w. Powinna zosta� zabita cho�by tylko z tego powodu. Jest gro�na jak w�ciek�y pies i tak samo nieobliczalna.</p><p>� Czyni�cy s� podobno przywi�zani do uroczysk � zauwa�y�em. � A ona wydaje si� chodzi�, gdzie chce.</p><p>� Bywali Czyni�cy, kt�rych odmieni�y uroczyska i sprawi�y, �e mogli nie�� cz�� mocy w sobie. Znowu powtarzam stare bajki. Sam nigdy nic takiego nie widzia�em. Widzia�em natomiast, co si� dzieje, kiedy kto� zaczyna czyni�. Pojawiaj� si� widziad�a i potwory rodem z koszmar�w i potem �yj� przez jaki� czas, jakby by�y rzeczywiste. Zdarzaj� si� cuda. Kwitn� kamienie, rzeczy zmieniaj� kszta�t i natur�. W chory, szalony spos�b. To samo zdarza si� ludziom, kt�rzy s� w otoczeniu Czyni�cego. Umieraj�, zmieniaj� natur� i choruj� w dziwaczny, potworny spos�b. Wszystko si� ko�czy, kiedy to trafia samego Czyni�cego. Z regu�y szybko. Niestety, wszyscy Czyni�cy, kt�rych spotka�em, byli ob��kani. Tw�j dziad chcia� wykorzysta� ich moc w wojsku, ale to by�a zupe�na kl�ska. Nie potrafili zrobi� nigdy najprostszej rzeczy dwa razy tak samo. Raz im wychodzi�o, a raz nie albo dzia�a�o na odwr�t. Ponosili�my od tego wi�cej strat ni� wrogowie. Jednak tu mamy do czynienia z czym� innym. Najwyra�niej Nahel Ifrija robi, co chce, i udaje si� jej.</p><p>� Czy Czyni�cy mo�e powodowa� susz�?</p><p>� Nie. To jest za wielkie. Nie wiemy przecie�, dlaczego deszcz pada albo nie pada. Czyni�cy mo�e co� podpali�, zmieni� albo stworzy�, ale nie podniesie g�ry i nie zmieni jej w wulkan.</p><p>� A bogowie... znaczy nadaku?</p><p>� Te� nie. Chyba. Nigdy tego nie robili. Chyba nie mog� albo im nie wolno.</p><p>� Zastanawiam si�... Mo�e nadaku te� si� czasem rodz� i ta Nahel Ifrija jest po prostu nowym rodzajem. Nieokrzesanym, bo m�odym.</p><p>� To po co odwo�uje si� do Podziemnej? Gdyby sama by�a nadaku, ��da�aby ho�d�w dla siebie. Zreszt� nie s�ysza�em nigdy, �eby pojawia�y si� nowe nadaku. Od setek lat s� te same. Chyba.</p><p>Tak wygl�da�y nasze poranne raporty o stanie pa�stwa. Zamiast analizowa� handel, polityk� i wojsko, zajmowali�my si� susz� i prorokini�. Nie by�o od tego ucieczki.</p><p>W mie�cie ulice by�y niemal puste. Szli�my z Brusem przez zalane s�o�cem place i patrzyli�my na nieliczne czynne kramy, przechodnie przemykali si� chy�kiem podcieniami i bocznymi uliczkami. Wszyscy nosili kurty i portki w burych kastowych kolorach. Tawerny kry�y si� za zamkni�tymi okiennicami i trudno by�o powiedzie�, czy s� otwarte, czy nie. Trzeba by�o stuka� i czeka�. Czasami otwierano drzwi i mo�na by�o w�lizgn�� si� przez szpar� do mrocznego, dusznego wn�trza, gdzie siedzieli milcz�cy ludzie o twarzach skrytych w kapturach pustynnych p�aszczy albo pod rondami kapeluszy.</p><p>Na �cianach co chwil� spotyka�o si� symbole Podziemnej Matki lub napisy w rodzaju �Patrzcie na pustyni�! Nadchodzi Ogie�!�.</p><p>Poza tym w Maranaharze panowa� spok�j. Wsz�dzie opr�cz plac�w i �wi�tyni, gdzie wydawano wod�, bo tam zawsze k��bi� si� t�um. Jednak by� to dziwny spok�j, martwy i straszny. W powietrzu wisia�o jakie� oczekiwanie. Jakby nadchodzi�a burza albo mia� wybuchn�� wulkan.</p><p>Na skrzy�owaniach sta�y namioty z w��czni i p�aszczy, siedzieli w nich �o�nierze o czerwonych twarzach i spalonych s�o�cem ramionach, bez he�m�w i z g�owami okrytymi mokrymi chustami.</p><p>By�o nie tylko gor�co, ale i duszno, a powietrze by�o a� szare od much.</p><empty-line/><p>A potem nadesz�a tamta noc... Straszna noc pe�ni drugiego ksi�yca. Spa�em lekkim, chorym snem, mokry od potu, budzi�em si� wiele razy i mia�em wra�enie, �e wcale nie �pi�, tylko le�� w ciemno�ci, patrz�c na nocny ogr�d i s�uchaj�c lekkich oddech�w moich dziewcz�t. Jednak musia�em �ni�, bo wyda�o mi si�, �e patrz� na zakapturzon� posta�, nadchodz�c� od strony jeziora. Mia�a bardzo obszerny p�aszcz, l�ni�cy jaskraw� czerwieni�, rozszerzany ku do�owi, a d�onie schowane by�y w szerokie r�kawy. Nie widzia�em te� twarzy, tylko owalny otw�r kaptura wype�niony czerni�. P�aszcz powiewa� lekko i unosi� si� niczym najcie�szy mu�lin albo zmi�ty, cieniutki zw�j. I �wieci� czerwonopomara�czowym blaskiem, rzucaj�c md�e, rude �wiat�o na jezioro, traw� i krzewy. Wszystko wok� migota�o, a na patio sta�a zakapturzona, mroczna sylwetka, ubrana w p�aszcz z p�omieni.</p><p>Wiedzia�em, na co patrz�. To Nahel Ifrija. Ogie� Pustyni. Przysz�a po mnie.</p><p>Obudzi�em si� z takim uczuciem, jakbym spada�. Znowu le�a�em w sypialni i ca�y mokry od potu, patrzy�em na ogr�d. Us�ysza�em szepty moich dziewcz�t. Tak ciche i delikatne, �e wzi��bym je za szelest wiatru w li�ciach, tylko �e od miesi�cy nie by�o wiatru. Opr�cz tego czu�em �askotanie na piersi, jakby chodzi�a po nich mucha.</p><p>� Przytrzymaj mu nogi... Po�� si� na nich... � Rozpozna�em g�os Taheli. � Mo�e wcale si� nie obudzi...</p><p>Jeszcze nigdy w �yciu tak si� nie przerazi�em.</p><p>� Ty usi�d� mu na ramionach � szepn�a Fyalla. Us�ysza�em cichy zgrzyt no�a dobywanego z pochwy.</p><p>Otworzy�em oczy i bardzo wiele sta�o si� r�wnocze�nie. Po pierwsze, na mojej piersi znajdowa� si� ohydny robak, cz�onowany, krocz�cy na o�miu zginaj�cych si� nogach i pokryty br�zowym pancerzem, z uniesionym, p�askim �bem, zako�czonym hakowatymi szcz�kami. By� wielko�ci mojej d�oni. Spojrza�em prosto w l�ni�ce leciutko z�otem czworo oczu, wygl�daj�cych jak klejnoty.</p><p>Zanim zd��y�em si� poruszy�, Irissa rzuci�a si� ca�ym cia�em na moje nogi, a Tahela wyros�a nagle z ciemno�ci za moj� g�ow� i ukl�k�a mi na ramionach, siadaj�c na twarzy i �ciskaj�c g�ow� udami.</p><p>Wzdrygn��em si�, czuj�c zimny dotyk stali na piersi, ale po chwili zrozumia�em, �e wcale nie maj� zamiaru mnie zad�ga�. Fyalla wsun�a n� pod siedz�cego na mojej piersi robaka i b�yskawicznym ruchem wyrzuci�a w powietrze.</p><p>Tahela unios�a si� z mojej twarzy i zd��y�em zobaczy�, jak owad wije si� w powietrzu niczym w�� i ci�ko spada na posadzk�. Spad� na wznak, przebieraj�c gwa�townie odn�ami, po czym wygi�� si� b�yskawicznym ruchem i odepchn�� szcz�kami od pod�ogi. Tahela �mign�a niczym �asica, porwa�a kryszta�ow� czar� pe�n� owoc�w, wysypa�a je, po czym rzuci�a si� na pod�og� i nakry�a stworzenie mis�.</p><p>� Wo�ajcie stra�! � zawo�a�a. � I zapalcie �wiat�o. Mo�e by� ich wi�cej!</p><p>Us�ysza�em trzask krzesiwa i w komnacie zap�on�o migotliwe �wiat�o lampy. Irissa stoczy�a si� z moich n�g.</p><p>Usiad�em na ��ku i zacz��em si� �mia�.</p><p>I wtedy go zobaczy�em. Ubranego w ciemnoczerwon� szat�, kt�ra, dop�ki nie zapalili�my �wiat�a, by�a tylko plam� ciemno�ci w�r�d mroku. Nawet twarz mia� okutan� zawojem. Trwa� nieruchomo przy sadzawce, dok�adnie w miejscu, w kt�rym we �nie widzia�em zakapturzone widmo.</p><p>Krzykn��em, zrywaj�c si� na r�wne nogi, i porwa�em miecz ze stojaka.</p><p>� Stra�! Szpieg w zamku! � wrzasn�a dziko Tahela.</p><p>Zrzuci�em pochw� z miecza, a w tym momencie zamaskowany napastnik wsta� i gwa�townie machn�� r�k�. Co� �wisn�o. Irissa skoczy�a, wpadaj�c na mnie plecami, i pchn�a do ty�u, wi�c nie mog�em zaatakowa�.</p><p>� Z drogi, dziewczyno bo ucieknie! � krzykn��em, odskakuj�c, i rzuci�em si� do ataku.</p><p>Szata napastnika za�opota�a, kiedy zwin�� si� w miejscu b�yskawicznie jak lis, i szarpn�� si� w bok. W�skie ostrze b�ysn�o w powietrzu. Odbi�em je i ci��em go przez czo�o, ale zd��y� si� uchyli� i b�yskawicznie d�gn�� mnie w oczy. Nie zd��y�bym tego odbi�, cho�bym �wiczy� szermierk� przez ca�e �ycie. Jednak w tym momencie z komnaty �mign�� wielki, ciemny dysk i trafi� go w r�k� z blaszanym �omotem. By�o to tylko podarowane mi mgnienie oka, ale zd��y�em je wykorzysta� i wbi�em mu ostrze g��boko w brzuch. Poczu�em, jak przebija fa�dy szaty i grz�nie we wn�trzno�ciach.</p><p>Srebrna taca potoczy�a si� z brz�kiem po kamieniach tarasu i wpad�a w traw�.</p><p>� Ifrijaaa... � wycharcza� i run�� na mnie, nabijaj�c si� a� po jelec. Ostrze wysz�o mu z plec�w z trzaskiem prutej tkaniny. Odskoczy�em, nie zd��ywszy uwolni� miecza. Skrytob�jca post�pi� ko�lawym krokiem w moj� stron�, wyci�gaj�c r�k�, ale tylko przejecha� palcami po mojej piersi, zostawiaj�c na sk�rze smugi krwi.</p><p>Tahela uderzy�a w niego ca�ym cia�em z dzikim piskiem i zwalili si� z tarasu. Skoczy�em za ni�, ale ju� siedzia�a mu na piersi, wbijaj�c raz po raz trzymany obur�cz miecz.</p><p>Z�apa�em j� za r�ce, obj��em mocno i delikatnie wyj��em bro� z d�oni.</p><p>� Ju�... ju�... � wyszepta�em, przytulaj�c j�. Mia�a dzikie oczy i pian� na ustach.</p><p>� Irissaaaa! � zawy�a strasznym g�osem.</p><p>Odwr�ci�em si�.</p><p>Irissa sta�a ci�gle w tym samym miejscu przy �o�u, tam, gdzie wpad�a na mnie. Mia�a wytrzeszczone oczy i zaci�ni�te pi�ci, a dok�adnie pomi�dzy piersiami tkwi�, r�koje�ci� w d�, jaki� n� o szerokim ostrzu, jakby przyklei� si� do cia�a.</p><p>Rzuci�em si� do niej i chwyci�em za ramiona. Irissa kaszln�a nagle i prychn�a czerwon� �lin�, a w chwil� potem z jej ust potoczy� si� strumie� krwi. Po brodzie i w d� brzucha. U�o�y�em j� na ziemi i trzyma�em w obj�ciach. Us�ysza�em straszny, dziki wrzask �Stra�! Medyka!� i dotar�o do mnie, �e to ja wrzeszcz�.</p><p>Stercz�ce jej z piersi narz�dzie mia�o r�koje�� okr�con� rzemieniem i dziwaczne ostrze, rozga��zione na wszystkie strony ostrymi kraw�dziami jak li��. Jedno z tych ostrzy tkwi�o teraz w ciele mojej s�odkiej Irissy zamiast w moim.</p><p>Podobno kiedy wreszcie przybiegli, nadal kl�cza�em, tul�c Iriss�, ca�y zbryzgany krwi�, i wydawa�em z siebie dzikie, ochryp�e wycie, kt�re brzmia�o jak g�os wilka. D�ugo nie pozwoli�em odebra� sobie cia�a, mimo �e by�o ju� zimne.</p><empty-line/><p>� Przeszed� przez mur. Nie wiem, w jaki spos�b. Trzech stra�nik�w znale�li�my z poder�ni�tymi gard�ami, jednego z ranami od tego ostrza, kt�rym zabi� nai Iriss�. � Rzemie� m�wi� twardo i rzeczowo, ale wida� by�o, �e jest w�ciek�y.</p><p>� Dosy� tego � wycedzi� cesarz. � Skrytob�jca umar� pono� z imieniem prorokini na ustach. To jest zamach na Tygrysi Tron. Natychmiast przygotowa� plan uderzenia w Czerwone Wie�e. Wszyscy kap�ani maj� zosta� aresztowani. Gdziekolwiek znajdziecie �lady krwawych ofiar z ludzi, straci� wszystkich kap�an�w. Wie�e zburzy�, wszelkie bogactwa i zapasy skonfiskowa�. Pos�u�� dla ofiar suszy. Za prorokini� zwan� Ogie� Pustyni wyznaczy� nagrod�. Tysi�c dirhan�w za martw� i tylko martw�. Kult Podziemnej zostaje og�oszony zbrodniczym. Ka�dy, kto b�dzie nosi� jego znaki, szaty, albo wzywa� to nadaku publicznie, zostanie aresztowany i umieszczony na galerach wojennych na trzy lata. Za odwo�ywanie si� do Kodeksu Ziemi i gro�enie komukolwiek �mierci� lub kl�tw�, lat pi��.</p><p>Wsta�.</p><p>� I jeszcze jedno. Zakazuj� honorowych samob�jstw. Dow�dca stra�y przybocznej nabi� si� na sw�j miecz. Tymczasem by� mi potrzebny. Ka�dy jest.</p><p>� Ojcze � wychrypia�em. Czu�em, jakbym mia� w gardle pustyni�. Nie czu�em ju� w�a�ciwie smutku, tylko t�py gniew. Zimny jak l�d. Wiedzia�em, �e ten gniew zostanie we mnie na d�ugo, a mo�e i na zawsze.</p><p>� Tak, M�ody Tygrysie?</p><p>� Nai Irissa uratowa�a mi �ycie. Os�oni�a mnie przed tym ostrzem. Prosz�, by pochowano j� w Ogrodzie Ciszy z rytua�em nale�nym bohaterowi wojennemu.</p><p>� Dobrze. Otrzyma po�miertnie stopie� pahan-deja stra�y przybocznej. Jej rodzina otrzyma zwyczajowe nadania jak za �mier� oficera w wojnie. Czy by�a twoj� na�o�nic�?</p><p>� Ojcze, pokornie prosz�, by� uczyni� j� oficjalnie moj� pierwsz� konkubin�.</p><p>� Zgoda.</p><p>� Teraz jeszcze ten owad � powiedzia� Rzemie�. � Mistrz Zwierz�t twierdzi, �e wygl�da jak pustynna skorpenica, tylko pi�� razy wi�ksza i br�zowo-czerwona, a nie ��ta. Wed�ug niego, takich robak�w jak ten nie ma. Zwyk�e skorpenice �yj� w gniazdach jak mr�wki i s� bardzo jadowite. To, co wpe�z�o do komnaty, wed�ug oblicze� Mistrza Zwierz�t mog�oby zabi� sze�� koni albo dwa kamienne wo�y. To by�o prawdziwe narz�dzie zamachu. Gdyby ten stw�r mia� troch� szcz�cia, zabi�by nie tylko M�odego Tygrysa i jego pokojowe, ale po�ow� mieszka�c�w Domu Stali. Nie wiemy, sk�d wzi�� si� skrytob�jca, ale niestety, mo�e by� zdrajc�. Na ciele ma �wie�e blizny tam, gdzie weterani nosz� tatua�e. I jeszcze jedno. Ma bielmo na oczach.</p><empty-line/><p>Cia�o Irissy ubrano w zbroj� pahan-deja stra�y przybocznej, przykryto tarcz� i po�o�ono jej na piersi z�amany miecz. Pogrzeb odbywa� si� w ciszy jak wszystkie kirene�skie uroczysto�ci �a�obne. Tylko kiedy stos ju� wygas�, Fyalla za�piewa�a cicho �Dolin� Czarnych �ez�. S�ysza�em jej �piew i ciche, miarowe uderzenia wojskowego b�bna. Wtedy zap�aka�em, ale p�aka�em jak doros�y. Jak �o�nierz. Bez d�wi�ku i �adnego grymasu, tylko po policzkach p�yn�y mi �zy.</p><p>Dosta�a prosty, wojskowy kurhan z surowych kamieni, z kamienn� lamp� o�wietlaj�c� Drog�.</p><p>Na ofiarnej misie kaza�em wyry�, opr�cz symbolu Tygrysa, relief w kszta�cie cintaru.</p><p>Irissa odesz�a Drog� Pod G�r�.</p><p>A my zostali�my sami.</p><p>Plan zosta� przygotowany. Zabra�o to tylko kilka dni, zupe�nie jakby stratedzy mieli go ju� w szufladzie i tylko czekali na odpowiedni moment. Noc� rozleg�y si� b�bny sygna�owe. Ich �omot ni�s� si� od pa�acu przez stanice na szlakach, przekazywany od jednej do drugiej, przez miasta, w�z�y handlowe, a� po pustynne i nadbrze�ne forty.</p><p>Wszystkie garnizony dosta�y rozkaz przygotowania wymarszu i zebrania si�. Ka�dy mia� uderzy� na Czerwone Wie�e w swoim mie�cie. �ci�gni�to bojowe rydwany, a przera�eni mieszczanie us�yszeli po raz pierwszy co�, co przera�a�o dot�d tylko mieszka�c�w podbijanych ziem � podobne do ryku s�oni zawodzenie rog�w zaganiaczy.</p><p>Ca�ymi nocami s�ycha� by�o, jak forty i poszczeg�lne oddzia�y rozmawiaj� ze sob� g�osem b�bn�w.</p><p>Do stolicy wmaszerowa� siedemnasty tymen ci�kiej piechoty, zwany �Kamiennym�, z wyposa�eniem obl�niczym, ukrytym na wozach taborowych.</p><p>Trzy dni od wydania rozkaz�w w pa�acu, kiedy by�oby ju� jasne, �e dotar�y do wszystkich stanic i jednostek, wojsko mia�o utworzy� pier�cie� wok� Czerwonych Wie� i uderzy� na wszystkie naraz. Dok�adnie o godzinie wilka, pomi�dzy p�noc� a �witem.</p><p>Trzeciego dnia o godzinie wilka.</p><p>Ale tamtej nocy spad� deszcz.</p><p>Chmury nadesz�y o zachodzie s�o�ca, a w nocy rozszala�a si� burza. Na sp�kan� od gor�ca ziemi� run�a �ciana wody. Pioruny bi�y co chwil� i kiedy uderzy� pierwszy grom, porwa�em si� na r�wne nogi z ��ka. Deszcz la� tak, �e nie by�o wida� nic na wyci�gni�cie r�ki. Z dach�w wok� patio la�y si� wodospady i przez ogr�d pop�yn�y strumienie.</p><p>D�ugo siedzieli�my, obejmuj�c si� we troje, s�uchaj�c upragnionego deszczu i nieustannego trzasku piorun�w. Upiorne, fioletowe �wiat�o wydobywa�o z mroku nasze splecione cia�a, widzia�em twarz Taheli, twarz Fyalli i zdawa�o mi si� czasem, �e w �wietle b�yskawicy widz� te� Iriss�.</p><p>Tak je zapami�ta�em. W blasku piorun�w, w burzy, w podmuchach tak wyt�sknionego, wilgotnego powietrza i w plusku deszczu. Przez chwil� zachcia�o mi si� wyj�� prosto w t� ulew�, ale zapomniane ju� od dawna uczucie ch�odu sprawi�o, �e sp�yn�o na mnie zm�czenie i zasn��em twardo pomimo burzy. Chyba tak twardo, jak nie spa�em od miesi�cy.</p><empty-line/><p>Obudzi�o mnie szarpni�cie za rami�. Ockn��em si� niech�tnie, owini�ty dok�adnie prze�cierad�ami. By�o czarno, za oknem nadal szala�a burza. Dziewcz�ta krz�ta�y si� po pokoju, Fyalla skrzesa�a ogie� i wtedy zobaczy�em Brusa. Sta� nad moim ��kiem w ciemno��tej szacie kasty Sindar�w i trzyma� jakie� zawini�tka.</p><p>� Ubieraj si� i o nic nie pytaj! � rzuci� jakim� takim przydepni�tym g�osem, �e si� przerazi�em. Chyba powiedzia� co� jeszcze, ale zag�uszy� go huk gromu, kt�ry d�ugo przewala� si� nad pa�acem i miastem, jakby po dachu je�dzi�y wozy taborowe.</p><p>Kto� przebieg� z tupotem po korytarzu. Us�ysza�em odleg�e krzyki.</p><p>Poczu�em w brzuchu nag�e zimno, jakby mr�z �ci�� mi wn�trzno�ci. Brus rzuci� mi przebranie, w kt�rym chodzi�em do miasta. W Domu Stali nikt nie biega� w �rodku nocy. Nikt tu nie krzycza�. Nigdy.</p><p>Wci�gaj�c spodnie i niezgrabnie wi���c wok� �ydek ta�my podr�nych but�w, wiedzia�em ju�, �e co� si� sta�o, tylko nie wiedzia�em co. Fyalla ukl�k�a przede mn� i usi�owa�a mi pom�c, ale trz�s�y jej si� r�ce. Unios�em jej twarz i zobaczy�em, �e jest mokra od �ez.</p><p>� Koszula, szybko! Nie ma czasu! � zawo�a� Brus.</p><p>� Idziemy do miasta? Chcesz zobaczy� walk�? Uderzenie na Czerwone Wie�e! � U�wiadomi�em sobie. � Jeste�my tam potrzebni?</p><p>Jeszcze na po�y spa�em, dlatego opowiada�em takie g�upstwa. Za�o�y�em koszul� i wzi��em kurt� z r�k Taheli.</p><p>� Zdrada! � krzykn�� Brus. � Wojsko przesz�o na stron� Podziemnej! �Kamienni� szturmuj� Tygrysi Pa�ac! Tw�j ojciec nie �yje! B�agam, ubieraj si�, W�adco Tygrysiego Tronu!</p><p>W taki oto spos�b, os�upia�y i ow�adni�ty przera�eniem, zapinaj�c trz�s�cymi si� r�kami ko�ki kaftana i narzucaj�c pleciony, s�omiany p�aszcz, bior�c podr�ny kosz i kij w�drowca z r�k Brusa, dowiedzia�em si�, �e zosta�em cesarzem.</p><p>� Ubierajcie si�! � krzykn��em do dziewczyn.</p><p>� Spotkamy je p�niej � zawo�a� Brus. � Znajd�cie fadir� Alham�, ona powie wam, co macie robi�. Biegiem! Szlachetny panie! Musimy dotrze� do Rzemienia!</p><p>Wszystko jedno, czy jest si� cesarzem, w�adc� �wiata, P�omienistym Sztandarem i Pierwszym Je�d�cem. Je�eli kto� zostanie obudzony w �rodku nocy w�r�d ognia, chaosu i burzy, �eby dowiedzie� si�, �e �wiat si� wali, w�wczas znacznie lepiej jest przez jaki� czas dostawa� rozkazy ni� je wydawa�.</p><p>Pami�tam to wszystko jak sen. Z�y sen, niczym majaki bagiennej gor�czki. Mn�stwo chaotycznych obraz�w, jeden za drugim.</p><p>Pami�tam rudy, migoc�cy poblask na mokrej trawie patio, taki sam jak w moim �nie. Pami�tam nieustanny zgie�k i �oskot, dobiegaj�cy stale gdzie� z daleka pomi�dzy uderzeniami gromu. Pami�tam huk deszczu wal�cego w dach.</p><p>Biegli�my korytarzami. W�r�d komnat, mebli i kobierc�w snu�y si� pasma siwego dymu. Korytarz, kt�rym nie mogli�my przej��, bo t�oczy�a si� w nim stra� przyboczna. Pami�tam st�oczone plecy, opi�te pancerzami, i mur he�m�w jak bruk ulicy. I straszny zgie�k gdzie� z przodu. Krzyk, og�uszaj�cy krzyk wielu garde�. Smr�d dymu i krwi.</p><p>Komnata Ptak�w, w kt�rej sta�a ju� hucz�ca �ciana ognia, i musieli�my si� cofn��. Na pod�odze i kobiercach, w�r�d pomara�czowych, strzelaj�cych pod sufit p�omieni le�a�y cia�a.</p><p>Jakie� patio, na kt�re spada�y strza�y. Ca�y deszcz zapalaj�cych strza�, kt�re wydawa�y brz�cz�ce zawodzenie jak gigantyczne pszczo�y i ci�gn�y za sob� warkocze dymu.</p><p>Brus ci�gn�� mnie za rami�, przebiegali�my kolejne korytarze, a potem, w potokach deszczu, skracali�my drog� przez ogr�d.</p><p>W oddali wznosi� si� Tygrysi Pa�ac, wygl�daj�cy jak wulkan. Jak ciemna g�ra, zwie�czona hucz�cym s�upem ognia.</p><p>� Ogie� Pustyni... � wyszepta�em t�po.</p><p>Min�li�my kilku s�u��cych i pokojowych, p�dz�cych gdzie� z w��czniami w r�kach i klapi�cych p�pancerzami o rozpi�tych rzemieniach byle jak narzuconymi na cia�a.</p><p>Korytarz, w kt�rym kilku przybocznych, ca�ych zbryzganych krwi�, bezskutecznie atakowa�o we w�ciek�ej furii �cian� tarcz naje�on� w��czniami. Brn�li po trupach swoich towarzyszy i gin�li jeden po drugim, wal�c si� na barykad� z cia�.</p><p>Bagienna gor�czka. Z�y sen.</p><p>Pami�tam to jak sen.</p><p>Znowu zalany deszczem ogr�d, krople po�yskuj�ce w blasku po�ogi niczym iskry.</p><p>I moja Aiina.</p><p>Naga Aiina, ta�cz�ca z okr�g��, kebiryjsk� tarcz� i szabl� w r�ku w�r�d deszczu i atakuj�cych �o�nierzy. Taka, jak� zapami�ta�em tamtej nocy, kiedy po raz pierwszy widzia�em jej cia�o.</p><p>Tylko teraz by� deszcz, ogie� i krew.</p><p>Pami�tam czarne pancerze �Kamiennego� tymenu, prostok�tne tarcze, na kt�rych domalowano �dwa ksi�yce�, i l�ni�ce groty w��czni.</p><p>I cia�a le��ce wok�.</p><p>I Aiin�. Widzia�em, jak zaczepia brzegiem tarczy o wypuk�y hoplon �o�nierza i odchyla, jak tnie go po gardle, jak odskakuje do ty�u, spr�y�cie niczym pantera, by po chwili znowu doskoczy� i ci�� � p�asko po nogach, pchn�� padaj�ce cia�o i odskoczy� gdzie indziej, podczas gdy w��cznie przeszywaj� powietrze i ziemi� w miejscu, w kt�rym przed chwil� by�a.</p><p>Widzia�em.</p><p>W koszmarnym �nie.</p><p>Moj� Aiin�.</p><p>Ta�czy�a. Ostrza odbija�y si� z �omotem, �lizga�y si� po kebiryjskiej tarczy, widzia�em, jak �Kamienni� cofali si� trwo�nie, patrz�c na nag� wojowniczk� zlan� krwi� i deszczem. Widzia�em, jak Aiina u�miecha si� dziko i przesuwa krzywym grzbietem szabli po ustach, zlizuj�c z niej posok�, a potem jak skacze znowu i jak g�owa w g��bokim, czarnym he�mie kozio�kuje w powietrzu. Jak skacze nogami na tarcze, przewracaj�c st�oczonych za nimi ludzi.</p><p>I widzia�em, jak zamyka si� wok� niej kr�g tarcz, jak ta�czy po�rodku, dzwoni�c szabl� o �cian� hoplon�w.</p><p>Kr�g zamkn�� si� i zacisn��.</p><p>Potem widzia�em tylko plecy w czarnych pancerzach jak stado krab�w, kt�re szarpi� co� mi�dzy sob�.</p><p>A jeszcze potem wrzask rado�ci i r�k�, wystaj�c� z t�umu, trzymaj�c� za granatowe w�osy g�ow� mojej nauczycielki. Mojej Aiiny.</p><p>Widz� czerwon� od krwi twarz i oczy jak dziury, przez kt�re wida� noc.</p><p>S�ysz� skandowane tryumfalnie �Ifrija! Ifrija! Ifrija!.</p><p>Widzia�em to.</p><p>W moim �nie.</p><p>Wydaje mi si�, �e krzycza�em i usi�owa�em biec do walki. Pami�tam, jak szuka�em broni, jak uda�o mi si� powali� Brusa i jak po chwili on powali� mnie. Przynajmniej wydaje mi si�, �e pami�tam.</p><p>Jak majaki bagiennej gor�czki.</p><p>Ockn��em si� w Komnacie Zwoj�w przy jednym z wej�� do tajemnych korytarzy.</p><p>W�r�d p�ek pe�nych kodeks�w, wierszy, traktat�w, map i opowie�ci.</p><p>Rzemie� mia� na sobie nagolenniki i pancerz ze sk�ry kamiennego wo�u, na czole zawi�za� przepask� pokryt� blachami i w�a�nie zapina� pod brod� okute os�ony policzkowe.</p><p>Widzia�em go niewyra�nie niczym przez mg��. Wydawa�o mi si�, �e Komnata Zwoj�w jest pe�na dymu. G�os Rzemienia dochodzi� do mnie jak przez poduszk�.</p><p>� Jest ranny?</p><p>� Nie, sitar Rzemie�. Og�uszy�em go, bo rwa� si� do walki.</p><p>� Dobrze zrobi�e�.</p><p>Odg�osy bitwy dobiega�y tu przyt�umione jak odleg�y sztorm.</p><p>� Rzemie�... � wybe�kota�em. � M�j ojciec nie �yje... Aiina nie �yje...</p><p>� Wiem, szlachetny cesarzu.</p><p>Oprzytomnia�em na chwil�.</p><p>� Moja matka! M�j brat! Cesarzowa matka! Moje siostry! Biegnijmy! Dom Cynobru jest od po�udnia! Trzeba zebra� ludzi! Ka� bi� w b�bny i wezwa� pomoc!</p><p>� Szlachetny panie, tw�j brat, szlachetny ksi��� Czagaj zgin�� na progu Domu Cynobru, broni�c wraz ze stra�� wst�pu do komnat. Zgin�� z mieczem w r�ku, walcz�c u boku swoich si�str i nauczyciela. Dom Cynobru zosta� ju� zaj�ty i spl�drowany. Wszyscy mieszka�cy zostali wymordowani, a pawilony podpalono.</p><p>� Rzemie�! Co on m�wi?! To niemo�liwe!</p><p>� M�wi prawd�, tohimonie. � Rzemie� zapi�� os�ony, opar� nog� na bezcennym, intarsjowanym stole i zacz�� zaci�ga� paski nagolennik�w.</p><p>� Wi�c daj mi bro� � powiedzia�em. � Widocznie przyszed� dzie�, by umrze�. �wiat si� sko�czy�, a tego nowego nikt nie chce ogl�da�.</p><p>� Szlachetny imperatorze, kai-tohimonie klanu �urawia, ostatni w�adco dynastii Tend�aruk, oto ostatni rozkaz twojego ojca. Brzmi on: nie wolno ci umrze�.</p><p>Uj�� mnie za ramiona i spojrza� w moj� kamienn�, blad� twarz. Dr�a�em.</p><p>� Nie� w sobie nasz �wiat, tohimonie. Nie wolno ci teraz umrze� w walce, tak jak nie wolno by�o umrze� twemu pradziadowi po bitwie w Dolinie Czarnych �ez. Odejd� na wygnanie i prze�yj. A potem wr�� i odzyskaj Tygrysi Tron. Wr��, kiedy twoi poddani poznaj�, czym jest w�adza Podziemnej Matki i Czerwonych Wie�. Zbierz Kirenen�w ze wszystkich klan�w. Zbierz wszystkich wolnych ludzi w�r�d Amitraj�w. A potem zwal Czerwone Wie�e w py� i po�� g�ow� Nahel Ifriji na moim grobie. Tak powiedzia� tw�j ojciec.</p><p>� Nie skalam honoru mojego klanu! � krzykn��em. � Jeste�my Kirenenami! Jeste�my klanem �urawia! Pami�tasz?! �Nikt nie zostanie sam, na pastw� wrog�w. Nie oddamy ani jego cia�a, ani duszy. Gdzie walczy jeden, tam przyjd� wszyscy! Nikt nie zostanie porzucony, nikt nie zostanie zapomniany!�. Pami�tasz, Rzemieniu? Tam walcz� nasi bracia, a ty chcesz, �ebym ucieka�?!</p><p>� Tak samo krzycza� tw�j pradziad. Ale us�ucha� i to dzi�ki niemu zyskali�my Tygrysi Tron i odrodzili�my si� z popio�u. Teraz odejd�, tohimonie. Pami�taj, czego ci� uczy�em. Brus ci� poprowadzi. On wie, gdzie i�� i co robi�. Nie� w sobie wszystko, co pi�kne, a co zabij� dzisiejszej nocy. Pami�taj o mnie, o Aiinie, o Irissie, o twoim bracie. Pami�taj o wszystkich. Pami�taj o Maranaharze, kt�ry teraz umiera. Pami�taj. Jeste� teraz jedyn� �yw� pami�ci�. Je�eli zginiesz albo zapomnisz, my wszyscy te� zginiemy naprawd�. Id�, M�ody Tygrysie. Id� Drog� Pod G�r�. A potem wr�� tu i odbuduj Kirenen.</p><p>Rzemie� u�o�y� na stole dwie w�skie tarcze r�kawicowe. Wsun�� d�o� a� po �okie� do pierwszej i uni�s� j� potr�jnym ostrzem do g�ry, a potem przycisn�� nim drug� tarcz� i wsun�� w ni� drugie rami�.</p><p>Wrzaski i �omot na korytarzach s�ycha� by�o ju� coraz bli�ej.</p><p>Brus uj�� mnie za rami�. Delikatnie, ale stanowczo.</p><p>� Ju� nadchodz�, panie.</p><p>� Nie! � krzykn��em. � Jeszcze nie! Wszyscy zgin�li! Pozw�l mi si� po�egna� przynajmniej z nim. Nie mog� straci� jeszcze Rzemienia! Jestem imperatorem! � Wyprostowa�em si� nagle. � Synu Siodlarza z klanu �urawia, nie z�ami� rozkazu mojego ojca, ale ty p�jdziesz ze mn�.</p><p>� Nie tylko ty dosta�e� ostatni rozkaz, tohimonie. M�j brzmia�: dopilnuj, �eby uciekli.</p><p>Rozleg� si� huk wy�amywanych drzwi do komnaty. Deski polecia�y a� na �rodek pomi�dzy zwoje i dywany. Przez szczelin� ju� by�o wida� czarne, l�ni�ce od deszczu i krwi pancerze, jakby k��bi�y si� tam robaki.</p><p>Rzemie� machn�� r�kami i zderzy� ze zgrzytem ostrza, krzesz�c p�k iskier. A potem odwr�ci� si� i nagle obj�� mnie ostro�nie, �eby nie poder�n�� mi gard�a stercz�cym z tarczy ostrym jak brzytwa tr�jz�bem, i poca�owa� w czo�o.</p><p>� Odejd�, Romassu � powiedzia�.</p><p>�Odejd�, moje �ycie�.</p><p>Brus poci�gn�� mnie za rami�.</p></section><section><title><p>Rozdzia� 7</p><p>Ta�cz�ce W�e</p></title><epigraph><p>Daleka jest podr�, d�ugie s� drogi jezdne,</p><p>D�uga jest t�sknota ludzka,</p><p>W�tpliwe czy do upragnionego celu dojdziesz,</p><p>Los to rozstrzygnie.</p><text-author>Svipsdagm�l � Pie�� o Swipdagu</text-author></epigraph><p>Okr�ty W�y odp�yn�y. Nie wiem, czy na drug� stron� fiordu, czy w og�le si� wynie�li, w ka�dym razie w porcie ich nie wida�. Wszystko wskazuje na to, �e o ile ka�dy mo�e przyjecha� na jesienny wiec, to Ludzie W�e nie s� tu mile widziani. Dla mnie to bardzo niewygodne, bo to jedyny �lad, na jaki dot�d natrafi�em. Musz� przycisn�� jakiego� W�a. Problem w tym, �e nie wydaj� si� duszami towarzystwa.</p><p>Przechadzam si� nabrze�em i zachodz� do drogich kantor�w. Mi�dzy innymi do polecanego mi gor�co Grule S�omianego Psa. Szukam rzeczy.</p><p>Przegl�dam ca�e stosy drobiazg�w, na widok kt�rych ka�demu antykwariuszowi zapotnia�yby szk�a kontaktowe. Zapinki, szpile, no�e, kubki, krzesiwa, amulety, bi�uteria. Niekt�re toporne, inne zaskakuj�co precyzyjne. Splecione wzory, przywodz�ce na my�l skomplikowane w�z�y na rzemieniach albo spl�tane konary. Stylizowane zwierz�ta, postaci ludzkie i znaki najcudaczniejszych alfabet�w. Odlewane, kute, rytowane i cyzelowane. Cuda.</p><p>Ale ja szukam � zapalniczek. W�oskiej bi�uterii. Szminki. Szwajcarskiego scyzoryka. Kompasu. Prostych, turystycznych gad�et�w ze sklepu sportowego. Fiolki megapiryny. Lornetki. Sk�adanych sztu�c�w z nierdzewnej stali. Szczoteczki do z�b�w. Wszystko mo�e si� trafi�. O ile nie zawiera�o �adnej elektroniki, b�dzie tu dzia�a� i zachwyca�. Cokolwiek, cho�by n� dla p�etwonurka, mog�oby wzbudzi� furor� i zosta� sprzedane za powa�ne pieni�dze. N� p�etwonurka � ostry jak brzytwa, p�ywaj�cy, obleczony w pochw� z czarnego i jaskrawo��tego plastiku.</p><p>Nic.</p><p>Kiedy pytam o p�ywaj�ce no�e, kt�rych nie trzeba ostrzy�, metalowe, lecz lekkie butelki, w kt�rych gor�cy nap�j ca�ymi dniami pozostanie gor�cy, a zimny nie zagrzeje si�, cho�by butelka le�a�a na s�o�cu lub te� o szklane przy�bice, w kt�rych wida� pod wod�, napotykam wzrok pe�en wsp�czucia i lekkiego dystansu. Nikt nie wykonuje �adnych gest�w w okolicy czo�a, ale to chyba dlatego, �e nie do ko�ca kojarz� umiejscowienie ob��du z m�zgiem.</p><p>Pokazuj� mi natomiast kamie�, kt�ry rzucony w g�r� zawsze poka�e drog�, b�ben przywo�uj�cy wilki albo toporek, kt�ry przed wyjazdem po�o�ony pod ��kiem, sprowadzi niechybn� �mier� na kochanka �ony.</p><p>Dzi�kuj�.</p><p>Jestem rozwiedziony, obejd� si� jako� bez stada wilk�w i pozostaj� g��boko przekonany, �e kamie� rzucony w g�r� najpewniej spadnie mi na g�ow�.</p><p>W ko�cu przechadzam si� w�r�d stragan�w. Ogl�dam najcudaczniejsze stroje, wypatruj�c d�ins�w, polarowych bluz albo kurtek z thermotexu.</p><p>Zamiast tego s� miecze, ustawione w pustych beczkach jak jakie� parasole lub zawieszone z pochwami na ko�kach, kolczugi, wisz�ce na kijach przewleczonych przez r�kawy, rz�dy he�m�w, ca�e palisady w��czni i �uk�w.</p><p>Kupuj� gruby p�k strza�. Ca�� wi�zk� licz�c� pi��dziesi�t sztuk. Jednak nie natrafiam na �aden po�yteczny �lad i ostatecznie l�duj� za sto�em w towarzystwie pieczonej po��wki jakiego� ptaka i placka chleba.</p><p>Rw� kawa�ki mi�sa, popijam piwem i marz� o croissancie z d�emem. Albo grzance z <emphasis>salata iz hobotnice</emphasis>. Wypatruj� Ludzi W�y. Ci na okr�cie mieli tatua�e nie tylko na r�kach, ale i na twarzach, nosili si� raczej na czarno i mieli ciemne, wysmarowane czym�, jakby smo��, d�ugie w�osy. Wyr�niali si�.</p><p>Jednak ci, kt�rzy na mnie napadli, wygl�dali typowo jak tutejsi przechodnie. W br�zach, czerwieniach i oliwkowej zieleni jak wszyscy. Portki, d�ugie bluzy, jakie� pelerynki. Gdyby nie tatua�e i wisiorki, trudno by�oby rozpozna� w nich W�y. Zreszt� pojawili si�, zanim przyp�yn�y tamte okr�ty.</p><p>Mieli brody, a W�e gol� twarze. Jednak zazwyczaj tu nosi si� zarost przystrzy�ony w kr�tk� szczecin�. Tak� brod� mo�na zapu�ci� w tydzie�. Nie wida�, czy jest �wie�a, czy przystrzy�ona. Najwyra�niej moi nie�yj�cy przyjaciele usi�owali wtopi� si� w t�um.</p><p>� Kup mi piwa, �pi�cy Na Drzewie. � S�ysz� skrzypi�cy, zrz�dliwy g�os.</p><p>� Mi�o ci� widzie�, Kruczy Cieniu. Co, kiepsko interes idzie?</p><p>� Nie, ale skoro ci� ju� spotka�em, to niech b�dzie z tego przynajmniej jaka� korzy��.</p><p>� A co ja zyskam poza tym, �e zmarnuje si� troch� tego kiepskiego piwa?</p><p>� Kiedy g�upi spotyka m�drego, zawsze ma z tego po�ytek. Ludzie mog� pomy�le�, �e mo�e ma troch� rozumu, skoro z m�drym siedzi.</p><p>� To znowu korzy�� dla ciebie.</p><p>A jednak kupi�em mu piwa.</p><p>� Skoro jeste� taki bywa�y, to czy powiesz mi, co wiesz o Ludziach W�ach, czy musz� z tob� wygra� w kr�la?</p><p>� Maj� po dwie r�ce i dwie nogi. Jak przyjdzie noc, to �pi�, a jak wstan�, to id� si� w krzaki wysika�. Po wodzie �egluj�, a po lodzie je�d�� na �y�wach. Najlepiej ich zabija� �elazem. G�upiego po tym pozna�, �pi�cy Na Drzewie, �e zadaje g�upie pytania.</p><p>� Gdzie �yj�?</p><p>� Na wschodzie, za Ziemi� Ognia. Mo�na pop�yn�� tam wzd�u� brzegu albo od drugiej strony fiordem Dragoriny, albo �rodkiem � i�� g�rami. A na co ci oni?</p><p>� Mo�e tak by�, �e jeden z tych, kt�rych szukam, trafi� mi�dzy nich.</p><p>� No to po k�opocie. Postaw mu gdzie� przy drodze �alny kamie� i wypij za jego spok�j.</p><p>� Nie, dop�ki nie zobacz� trupa.</p><p>� Zobaczysz najpr�dzej w�asnego.</p><p>� Mnie nie tak �atwo zabi�.</p><p>� Co� o tym s�ysza�em. Pos�uchaj, co powiem, �pi�cy Na Drzewie. Do takiej krainy jak Ziemia W�y nie wchodzi si� traktem, prosz�c o nocleg. Podobno zosta�a ogarni�ta przez zimn� mg��, wi�c nie wierz niczemu, co ci tam powiedz�, albo nawet temu, co sam zobaczysz. Jednak tu nie b�d� taki podejrzliwy. Rozs�dny m�� wie, kogo si� strzec, i umie odr�nia� wrog�w od przyjaci�. Jak ci kto� proponuje, �e podwiezie ci� po drodze, skorzystaj. Kiedy znajdziesz przyjaciela, to nie porzucaj go pochopnie, kiedy zechce ci towarzyszy�. Nie odrzucaj te� go�ciny. Idzie jesie�, lepiej mie� nad g�ow� dach ni� chmury. Lepiej siedzie� przy ogniu ni� brn�� w mokrym �niegu. I przede wszystkim nie pozw�l sobie odebra� tego, co zdoby�e�. W Ziemi W�y nie przyjmuj pochopnie ani �yka wody, ani k�sa strawy, ani cia�a niewiasty. I uwa�aj na �ydki. W�e k�saj�.</p><p>Zagl�da do dzbanka i krzywi si�, po czym ostentacyjnie stawia go do g�ry dnem. Kiwam g�ow� i id� po nast�pny. Jestem ciekaw, co starzec mi jeszcze powie.</p><p>Kiedy wracam, dos�ownie po trzech sekundach, �awa przy stole jest pusta. Rozgl�dam si�, ale Kruczego Cienia nie ma nigdzie w zasi�gu wzroku. Widz� natomiast Grunaldiego Ostatnie S�owo, stoj�cego w towarzystwie m�odego Atleifa. Machaj� do mnie przyja�nie. Dobrze. Przynajmniej kto� wypije to piwo.</p><p>� Gdzie poszed� ten, z kt�rym m�wi�em?</p><p>Grunaldi unosi brwi.</p><p>� Siedzia�e� sam. Gapi�e� si� przed siebie, a potem wsta�e� i poszed�e� po piwo. Pozdrawia�em ci�, ale nie us�ysza�e�. Nie widzia�em, by� z kim� m�wi�.</p><p>Patrz� na nich w os�upieniu. Atleif krzywi wargi w grymasie typu �nie patrz na mnie, ja nic nie widzia�em� i te� kr�ci g�ow�.</p><p>Siadaj� i zaraz odpinaj� rogi od pasa. Grunaldi podnosi pokrywk� dzbana i w�cha zawarto��.</p><p>� Po miesi�cach na morzu � m�wi � ka�de piwo jest dobre. Nawet to, kt�re Strandlingowie warz� na jesienny wiec z moczu koz�a, ostu i pomyj. Wiedz�, �e �eglarze osusz� wszystkie beczki.</p><p>� Kiedy zacznie si� wiec? � pytam.</p><p>� Nie wiesz? Ju� trwa.</p><p>Czuj� si� jak w szkole. Dlaczego zawsze wszyscy sk�d� wszystko wiedz�, a ja nie. To jak z�y sen. �Do kiedy trzeba zaliczy� chemi�? � Nie wiedzia�e�? Do wczoraj�. A potem tak samo przez ca�e �ycie.</p><p>Wstaj�.</p><p>� Musz� tam i��! M�wi�em wam, �e szukam kogo�. Chcia�em tam to og�osi�.</p><p>Atleif kr�ci g�ow�.</p><p>� To si� nie tak robi. Nie pozwol� ci og�asza� niczego w Kr�gu Kamieni. Tam si� odbywaj� wielkie narady styrsman�w i najwa�niejsze s�dy. Tam si� �agodzi spory mi�dzy ca�ymi ziemiami. Nie mo�esz tak sobie wej�� i co� og�asza�, tym bardziej, �e jeste� cudzoziemcem. A ma�ych kr�g�w, gdzie si� s�dzi zwyk�e spory, jest za du�o. Do tego pe�no tam gapi�w. Siedz� nawet na ska�ach i drzewach, bo chc� ogl�da� pojedynki. Mo�e trafi si� te� egzekucja? Wynajmij krzykacza.</p><p>� Kogo?</p><p>� On ma racj� � powiada Grunaldi. � Krzykacza. Takiego, co ma dobr� pami�� i gromki g�os. Dasz mu par� miedziak�w, wi�c b�dzie chodzi� po wiecu i jarmarku i wo�a� tych, kt�rych szukasz, krzycz�c, �e tu siedzisz. Tu przyje�d�aj� ludzie szuka� tych, co pop�yn�li za morza i nie wr�cili, kobiety pytaj� o swoich m��w, ludzie sami gubi� si� co chwila. Przecie� tu jest �eglarzy jak �ledzi w �awicy. �atwo znajdziesz krzykacza, ubrany pstrokato, ma kij z kogucimi pi�rami na ko�cu.</p><empty-line/><p>No, to wynajmuj� krzykacza, ubranego w jaskraw� kurt�, obszyt� �atami w przer�nych kolorach i dzwoneczkami. Wygl�da jak trefni�, ale ma rzeczywi�cie doskona�� pami��. Nie mam poj�cia, jak to robi. Jest pewne, �e na widok srebrnego sieka�ca a� kipi od motywacji. Po kilku pr�bach wykrzykuje pe�en opis poszukiwanych wraz z tylko odrobin� zniekszta�conymi nazwiskami, oraz zupe�nie zrozumiale kr�tki komunikat po angielsku: �Ewakuacja! Wracajcie do domu! Zesp� ratunkowy jest tutaj! Szukajcie Ulfa Nocnego W�drowca. Stacja Midgaard II, wracajcie do domu!�. G�os ma jak tr�ba jerycho�ska. Po pierwszej pr�bie a� mi dzwoni w uszach.</p><p>Okre�lenie �rescue team is here� w stosunku do mnie jednego jest mo�e zbyt szumne, ale nie chc� odbiera� moim rozbitkom ducha. Niech wyobra�aj� sobie dziesi�cioosobowy zesp� ewakuacyjny obwieszony sprz�tem. O ile zrozumiej�, co to znaczy: �zezb�r rabunkowy yez duda!�.</p><p>W tej sytuacji mog� wr�ci� do stolika i wyrabia� si� towarzysko, wznosz�c puchary w poczuciu dobrze spe�nionego obowi�zku.</p><p>� Chcia�e� i�� z nami, jak b�dziemy kupowa� niewolnik�w � zauwa�a Atleif. � Musimy wszyscy kupi� przynajmniej ze dwudziestu m�czyzn i kilka dziewczyn. Ja dwie, Grunaldi te� ze dwie. Potrzebni i do wiose�, i w domu.</p><p>� P�jd�. Chodzi o to, �e ci, kt�rych szukam, mogli kiedy� p�j�� w niewol�. Sk�d si� bior� niewolnicy?</p><p>� No, najpierw jaki� niewolnik spotyka niewolnic�, a potem... � Najwyra�niej, pomimo krowich oczu, mam jeszcze jak�� ekspresj� w twarzy, bo Ostatnie S�owo nagle milknie.</p><p>� Pytam, czy kto� tu poluje na ludzi i sprzedaje ich potem?</p><p>� Nie. Ich krewni by ci� zabili. U was tak si� robi? Wszyscy �api� si� nawzajem i sprzedaj�? To s� bra�cy z obcych kraj�w, czasem je�cy. Zdarza si�, �e tak�e przy rodowych wr�dach. Jest te� takie prawo, �e przest�pca mo�e zosta� oddany poszkodowanemu, �eby odpracowa� win�. Ale to nie jest na zawsze � bra�cy id� w niewol� na lat dziesi��, je�cy na dwadzie�cia, a skazani zale�y, jak wiec postanowi.</p><p>Chc� jeszcze o co� zapyta�, ale raptem przy naszym stole staje dw�ch miejscowych w pe�nym rynsztunku, jeden z toporem w d�oni i tarcz�, a drugi z kr�tk� w��czni�.</p><p>� Ty jeste� ten dziwny cudzoziemiec, co go nazywaj� Nocny W�drowiec, kt�ry mieszka u Gor�cego Krzemienia?</p><p>� Tak � odpowiadam pe�en niepokoju. � O co chodzi? Znowu go napadli?</p><p>� Trza ci i�� pod s�d. Pod G��g Prawdy.</p><p>W jednej chwili staje mi przed oczami widok uliczki i le��ce na niej trzy trupy Ludzi W�y, a potem perspektywa utopienia w sieci. Cyfral reaguje na uderzenie strachu i natychmiast si� aktywuje.</p><subtitle>***</subtitle><p>Drakkainen spojrza� przeci�gle na stra�nik�w, szacuj�c si�y. Mimo broni, trzymanej w gotowo�ci, nie wydawali si� gro�ni.</p><p>Atleif odstawi� r�g i bardzo powoli wsta� z �awy, patrz�c na przybysz�w. Grunaldi wsadzi� do ust kciuk i palec wskazuj�cy, po czym przera�liwie gwizdn��.</p><p>Na jednym z wilczych okr�t�w rozleg�y si� krzyki i tupot n�g.</p><p>� Nikt, kto siedzi przy stole z Lud�mi Ognia, nie b�dzie nigdzie wleczony � o�wiadczy� Atleif stanowczo. � On jest cudzoziemcem. Przyby� na wybrze�e niedawno i nie mo�e mie� tu z nikim �adnej zwady, bo nikt go tu nie zna pr�cz nas. Nie mo�e mie� sporu w kraju, w kt�rym jest tak kr�tko.</p><p>Oj, mog�, pomy�la� Drakkainen, w ten czy inny spos�b zamieszany w, lekko licz�c, pi�� r�nych zab�jstw.</p><p>� Poza tym nie zna naszych praw, wi�c nie mo�na go wini� o ich �amanie.</p><p>� S� prawa, kt�re wsz�dzie na �wiecie s� takie same � odpowiedzia� flegmatycznie ten z toporem. � A nale�y do nich prawo przeciw z�odziejom. Za� Lyfdag Karmi�cy Ryby, handlarz koni z Ziemi S�onej Trawy m�wi, �e� mu ukrad� najlepszego konia ze stada, kt�re wi�d� na jarmark.</p><p>� Ten Karmi�cy Ryby powinien lepiej pilnowa� swojego dobytku, a nie zawraca� m�om g�ow� na jarmarku � wycedzi� Grunaldi. Po czym zwr�ci� si� do Drakkainena: � Ukrad�e� konia temu tam Lyfdagowi?</p><p>� Nie � odpar� Drakkainen. � Ale prawda, �e spotka�em konia samego w lesie i ujarzmi�em. Widzia�em, �e ma jaki� znak na sk�rze, ale tam nikogo nie by�o. Dobrze, p�jd�. Zobaczymy. Odp�ac� temu Karmi�cemu Ryby i po wszystkim.</p><p>� Sam nie p�jdziesz. Jeste� jednym z nas i w takim razie wszyscy Ludzie Ognia p�jd� pod G��g Prawdy.</p><p>� Jak m�wi wasze prawo? � zapyta� Vuko �eglarza, kiedy szli ju� w kilkunastu w stron� t�umu oblegaj�cego ��ki. � Je�eli ko� ma znaki, a ucieknie w�a�cicielowi, to trzeba go odda�?</p><p>� Ale! � �achn�� si� Grunaldi. � W og�le nie s�ysza�em, �eby kto oddawa� znalezionego konia.</p><p>Lyfdag Karmi�cy Ryby od razu robi� antypatyczne wra�enie. Mia� okr�g�e, bladoniebieskie oczka i rzadk� brod�, wygl�daj�c� jak k�pa wodorost�w, pr�cz tego by� jaki� taki blady i ciastowaty jak niedopieczona bu�ka. Wok� sta�o par� os�b, ale najwyra�niej ten s�d nie uchodzi� za szczeg�lnie pasjonuj�cy.</p><p>� Jestem Jolgwir Ksi�yc Na Twarzy, g�osiciel prawa � oznajmi� starzec siedz�cy przy ognisku na wysokim, bia�ym kamieniu. � Ten tu Lyfdag Karmi�cy Ryby powiada, �e� odebra� mu konia, kt�ry mia� by� po�wi�cony bogu morza Medirowi. M�wi, �e jeden z jego ludzi pozna� zwierz�, na kt�rym wjecha�e� do miasta. Wybra� mnie, bym rozs�dzi� ten sp�r, bo twierdzi, �e musi ci� zabi�, i chce, by zdj�to z ciebie mir jesiennego wiecu. Co na to powiesz?</p><p>� Szacowny Jolgwirze � zacz�� Drakkainen. � Nie znam Lyfdaga i nigdy go nie widzia�em i niczego mu nie ukrad�em. Tego rumaka spotka�em daleko st�d w lesie, kiedy szed�em rzek� od Pustkowi Trwogi. By� sam i b��ka� si� po puszczy. Okie�zna�em go i teraz jest m�j. Ale je�eli Lyfdag udowodni, �e naprawd� ko� jest jego, jestem got�w zap�aci� mu zwyk�� cen�, jak� bierze za konie, i dorzuci� co� jako odszkodowanie. Wierzchowca bowiem ju� nie oddam.</p><p>� To z Ziemi S�onej Trawy p�dzi si� stada wzd�u� rzeki Vlariny? Szed�e� tu przez Pustkowia Trwogi? � zapyta� Grunaldi.</p><p>� Szed�em prosto wzd�u� wybrze�a � zawo�a� Lyfdag. � Ko� zosta� ukradziony noc� na wydmach, siedem dni drogi st�d na p�noc. Zabrano go moc� Czyni�cych. Pos�yszeli�my huk gromu i konia nie by�o. Znikn�� ze �rodka stada. Mia� by� po�wi�cony w wa�nej, morskiej sprawie Medirowi, wi�c ponios�em strat� potr�jn�. Raz, �e straci�em rumaka wartego trzy gwichty, dwa, �e przepad�o obiecane wotum dla boga, trzy, �e ten przyb��da zakpi� ze mnie, wje�d�aj�c na moim ogierze do miasta. Dwie ostatnie rzeczy nie s� do wycenienia. Powiadam ci, Jolgwirze, �e ten w��cz�ga musi umrze�, a ja musz� odzyska� swoj� w�asno��. I jeszcze powiem, �e ten cz�ek ma k�amliwy j�zyk, bo to jest ko� szykowany na ofiar�, wybrany w �rebi�ctwie przez kap�ana Medira i najdzikszy z dzikich. Nie zna siod�a i nikt go nie okie�zna.</p><p>� Same� powiedzia�, �e Ulf obrazi� ci�, bo je�dzi na tym koniu � przerwa� Grunaldi. � Jakie� dziwy nam tu opowiadasz. Ten cz�owiek jest s�aby w g�owie, prawom�wco. Niepotrzebnie wstawali�my od piwa.</p><p>� Chyba musimy zobaczy� tego konia � powiedzia� Jolgwir. � Niech kto� po�le stra�nika do domu Lunfa i przyprowadzi to zwierz�.</p><p>� Tak nie mo�e by� � odezwa� si� Drakkainen. � Ten wierzchowiec zabije ka�dego, kto nie b�dzie mn�, a spr�buje go odwi�za�. Zesz�ej nocy ju� zabi� z�odzieja, kt�ry napad� na dom Lunfa i chcia� go ukra��. Sam musz� go przyprowadzi�. Po�lij mnie razem ze stra�nikiem.</p><p>� Wtedy uciekniesz! � krzykn�� Lyfdag.</p><p>� Wi�c po�lij z nim dziesi�ciu stra�nik�w albo chod�my wszyscy! � zniecierpliwi� si� Grunaldi. � Teraz to ja sam chc� zobaczy� ogiera, kt�ry jest wart trzy gwichty, bo jeszcze czego� takiego nie widzia�em. Czy on mo�e fajda z�otem? P�ywa po morzu? Fruwa w huku gromu? I jak to jest, �e jednocze�nie mo�na i nie mo�na go dosi���?</p><p>Ostatecznie Drakkainen odby� spacer do domu Lunfa pod eskort� stra�nik�w i wr�ci�, jad�c na Jadranie. Na widok ogniska i zebranych wok� ludzi, a zw�aszcza Lyfdaga, wierzchowiec zacz�� prycha� i porykiwa�, boczy� si� i ta�czy�, wi�c W�drowiec musia� go uspokoi�. Zsiad�, pog�adzi� konia po szyi i przytuli� czo�o do jego �ba.</p><p>� <emphasis>Jadran i Vuko razem. � </emphasis>Zabrzmia�o w rezonatorze. � <emphasis>Jadran nie p�jdzie. Z�y cz�owiek nie zabierze. Jadran i Vuko razem.</emphasis></p><p>No nie, tak nie mog�, pomy�la� Drakkainen, nie oddam go.</p><p>� Ko� jak ko� � oznajmi� Grunaldi. � Wart mo�e trzy szekle, ale nie wi�cej. I wszyscy�my widzieli, jak Nitj�sefni na nim je�dzi.</p><p>� Czy to jest tw�j ko�, Lyfdagu? � zapyta� Jolgwir.</p><p>� Ka�dy widzi, �e Lyfdaga! Ma nasze znaki na boku! � wrzeszczeli ludzie Karmi�cego Ryby.</p><p>G�osiciel prawa wsta� z kamienia, krzywi�c si� i chwytaj�c za plecy na wysoko�ci krzy�a, a potem stukn�� lask� w ziemi�.</p><p>� Powiem tak: wy, Ludzie S�onej Trawy szli�cie wybrze�em. Nocnego W�drowca widziano, jak wje�d�a przez po�udniow� bram�, wi�c szed� zachodnim brzegiem Vlariny. Nie mog�o by� inaczej, bo obaj nie macie �odzi. Wi�c wynika z tego, �e nie m�g� ci ukra�� tego konia na wydmach, bo go tam nie by�o. Wi�c ani nie odebra� ci przemoc� twojej w�asno�ci, ani ci� nie obrazi�. Z drugiej strony nie ulega w�tpliwo�ci, �e to tw�j ko� i ponios�e� strat�. Wszystko wskazuje na to, �e rzecz sta�a si� z powodu mocy Czyni�cych, a prawo wtedy m�wi, �e takie przypadki traktuje si� tak samo, jak te, kt�re same si� staj�, spowodowane przez bog�w albo los. Jak uderzenie pioruna albo fal� na morzu, albo sztorm. Chyba �e schwyta si� Czyni�cego. Wi�c pytam was: czy Ulf Nocny W�drowiec jest Czyni�cym?</p><p>Ludzie Ognia popatrzyli po sobie, ale nic nie powiedzieli.</p><p>� Jest Czyni�cym! � darli si� stronnicy Lyfdaga. � M�wi si�, �e unikn�� �mierci od czarnego bluszczu w domu Skifanara.</p><p>� Jest szybki i szybko robi mieczem � powiedzia� grzmi�cym g�osem Grunaldi. � Do tego ma �eb na karku! Je�eli to znaczy, �e jest Czyni�cym, to u nas, w Ziemi Ognia, s� sami Czyni�cy! Powiedz mi, prawom�wco, jakie prawo �amie m��, kt�ry poradzi sobie z nieszcz�ciem? W�druj�cy Noc� nie posadzi� tam tego �ywego bluszczu z �elaza, tylko pom�g� go nam powyrywa� i zabi� Skifanara, co zdj�o kl�tw�. Wszyscy to widzieli�my. Gdyby by� Czyni�cym, to nie nara�a�by si� na �mier�, wyrywaj�c bluszcz kotwic� i r�bi�c no�em, tylko spopieli� by go pie�ni� bog�w.</p><p>� A zatem tego, czy Ulf Nitj�sefni jest Czyni�cym, nie mo�na rozstrzygn�� � oznajmi� prawom�wca. � Uwa�am zatem, �e sprawa powinna sko�czy� si� odszkodowaniem. Jednak gdy w gr� wchodzi obra�ona cze��, odszkodowanie nie wystarczy. Nie mo�na ukara� Ulfa, bo nic nie zrobi�. Sp�r jednak pozosta�. Musicie go wi�c rozstrzygn�� tu, przed G�ogiem Prawdy. Wystarczy zwyk�y pojedynek. Taki, w kt�rym przegrywa ten, kto wykroczy za wyznaczone pole, rzuci na ziemi� miecz albo ucieknie za kamie�. W�wczas nie wolno go zabija�, ale straci i konia, i odszkodowanie, kt�re wyniesie pi�� marek srebra.</p><p>� Nie chc� takiego pojedynku! � wrzasn�� Lyfdag. � Tu, przed s�dem jesiennego wiecu mam prawo ��da� pojedynku w Kr�gu Ognia!</p><p>� Nie, no! To brednie! � krzycza� Grunaldi. � Czego ty od niego chcesz? Wymordowa� ci rodzin� czy co? Przecie� do dzi� wcale go nie widzia�e�! Kr�g Ognia jest dla m�cicieli! Pozwolisz, prawom�wco, �eby kto� si�ga� po prawo zemsty z powodu konia za par� szekli?</p><p>� Prawo m�wi tylko, �e ka�dy mo�e ��da� Kr�gu Ognia.</p><p>� Co to za �Kr�g Ognia�? � zapyta� Drakkainen, nachylaj�c si� do Atleifa.</p><p>� Wyznacza si� pole ogniskami � odpowiedzia� m�ody. � A walczy dowoln� broni�, jak� kto chce. Wchodzi dw�ch, wychodzi jeden albo �aden. Proste i nie mo�na zrobi� inaczej. Je�eli obaj por�bi� si� tak, �e nie mog� dalej walczy�, zostawia si� ich w kr�gu, a� jeden umrze lub wydobrzeje na tyle, by dobi� drugiego. Tak d�ugo, jak trzeba.</p><p>Drakkainen zacisn�� szcz�ki. Wi�c znowu albo zabij�, albo umr�. Z powodu konia. Co za popieprzony �wiat!</p><p>� Rozs�d�, prawom�wco. Czy warto, by kto� umar� z powodu konia? � zapyta� Drakkainen. � Nie widzia�em nigdy tego cz�owieka. Nic dla mnie nie znaczy. Nie chc� go zabija�. Proponowa�em mu odp�at�. Czego on jeszcze chce ode mnie?</p><p>� Je�eli on ��da Kr�gu Ognia, ma do tego prawo � oznajmi� Jolgwir. � Bowiem wtedy ka�dy ryzykuje tak samo. Og�aszam zatem, Kr�g Ognia!</p><empty-line/><p>� Mog� mu odda� tego konia � warkn�� rozgoryczony Drakkainen do Grunaldiego. � Sam go uk�ada�em i wiem, �e ko� go zabije i ucieknie do mnie.</p><p>� Raczej on zabije konia, �eby ci dokuczy�. Zreszt� on wcale nie chce konia. Chce si� bi�. Musia�e� mu zale�� za sk�r� � odpowiedzia� Grunaldi. � Zetnij go i po k�opocie. Chyba poradzisz sobie z takim t�ustym skunksem?</p><p>� Nie chc� mie� jego �mierci na sumieniu.</p><p>� Takich rzeczy si� raczej nie wybiera. Zreszt� �ycie takiego robala to niewielki ci�ar. Zaraz �wiat zrobi si� troch� lepszy.</p><p>Kiedy przyniesiono worek z broni� i w�ciek�y Drakkainen za�o�y� pe�en rynsztunek w��cznie z he�mem i p�pancerzem, ognie ju� rozpalono. By�o to osiem ognisk w odleg�o�ci jakich� trzech metr�w jedno obok drugiego. Wie�� o pojedynku w Kr�gu Ognia zd��y�a ju� obiec t�um i nudnawy sp�r o ukradzionego konia nagle bardzo zyska� na popularno�ci. Pole walki otoczy�a zwarta ci�ba i przyjaciele musieli si�� torowa� Drakkainenowi przej�cie.</p><p>Jego przeciwnik ju� sta� w kr�gu i ku os�upieniu W�drowca to nie by� Lyfdag. W�r�d ognisk sta� jaki� wysoki i chudy jegomo�� w czarnej pelerynie z kapturem. Mia� r�ce za�o�one na piersi, a twarz gin�a mu w cieniu. Nie wida� by�o natomiast �adnej broni.</p><p>� Co to za jeden?! � Vuko zapyta� siedz�cego na kamieniu Jolgwira, wskazuj�c mieczem. � Gdzie ten, co mnie wyzwa�?!</p><p>� Broni� Lyfdaga jest ten oto m��. Skoro on chcia� wej�� w Kr�g Ognia zamiast tamtego, to jego sprawa. Teraz obaj przekroczyli�cie kr�g, wyjdzie tylko jeden.</p><p>Nie by�o rady.</p><p>Drakkainen zaci�gn�� popr�gi karwaszy i poprawi� he�m na g�owie. Zgie�k t�umu, przyt�umiony g��bokim, si�gaj�cym a� po uszy nakarczkiem, brzmia� jak szum morza.</p><p>Mia� z�e przeczucia. A nade wszystko nie chcia� ju� nikogo zabija�.</p><p>Wyj�� miecz i wbi� w ziemi�, po czym ukl�k� na chwil� w pozycji <emphasis>zazen</emphasis>, usi�uj�c oczy�ci� m�zg i zmieni� si� w maszyn� do walki. Czu� si� wmanewrowany, zniech�cony i zm�czony. Fatalny stan w takiej sytuacji.</p><p>Nie udawa�o si�. My�li trzepota�y w g�owie jak stado wron.</p><p>Przeciwnik sta� na rozstawionych nogach i patrzy� spod kaptura nieruchomy jak ska�a. Gdzie mia� bro�? Dlaczego chcia� wej�� w Kr�g Ognia? To powa�na sprawa. Dlaczego tamten by� taki spokojny?</p><p>O co tu chodzi?</p><p>Vuko wpu�ci� powietrze przez nos, a wypu�ci� przez usta. <emphasis>Ibuki</emphasis>. Energia <emphasis>chi</emphasis>. Droga o�miu kr�g�w. Droga wojownika. Bla, bla, bla.</p><p>Pierdo�y.</p><p>Wyskoczy� w powietrze, prostuj�c nogi, wyci�gn�� miecz i prze�o�y� d�o� przez imaki tarczy.</p><p>�Nie wybierasz ani czasu, ani miejsca, ani przeciwnika � to on wybiera ciebie� � powiedzia� Levisson.</p><p>W�asny oddech szumia� pod kopu�� he�mu jak w wiadrze. Przeciwnik nadal si� nie rusza�, tylko �ypa� ponuro. Mia� si�gaj�ce do �okci �elazne r�kawice. Dusiciel jaki�, czy co?</p><p>� Nie znasz pot�gi ciemnej strony Mocy, Luke � powiedzia� mu Drakkainen. Zauwa�y�, �e chyba jest w�ciek�y, bo mimowolnie zacz�� drwi�. Zawsze tak by�o.</p><p>Tamten bez po�piechu odpi�� p�aszcz i pozwoli� mu opa�� na ziemi�. Mia� zygzakowate tatua�e na twarzy i ramionach, a sczesane na ty� g�owy, d�ugie w�osy, zaplecione w w�skie warkoczyki, wysmarowane by�y dziegciem. Ubrany by� w czarn�, sk�rzan� kamizelk�, a pr�cz tego na go�ym torsie zwisa� mu amulet podobny do spirali DNA albo symbolu s�u�by medycznej. Ta�cz�ce W�e. Rozprostowa� ze zgrzytem palce w metalowych os�onach, po czym uderzy� pi�ci� w d�o� i si�gn�� do sk�rzanej, p�okr�g�ej pochwy u pasa, sk�d wydoby� l�ni�cy dysk wielko�ci �redniej pizzy. T�um zaszemra�.</p><p>Przeciwnik zmru�y� paskudne, ��tawe �lepia i zasycza�, pokazuj�c naci�ty na ko�cu rozdwojony j�zyk, zabarwiony czym� na czarno.</p><p>� Fajno. Ty, ja i frisbee � wycedzi� W�drowiec. � Na �mier� i �ycie.</p><p>Przyspieszenie uderzy�o mu w �y�y, jeszcze zanim tamten wypu�ci� dysk. Rzeczywi�cie ruchem nadgarstka, tak samo jak na pla�y.</p><p>Zgie�k t�umu rozci�gn�� si� w g�uchy pomruk, a dysk ci�� powietrze, obracaj�c si� wok� osi. Lecia� troch� szybciej ni� powinien i zmierza� w stron� Drakkainena po �ukowatej, wznosz�cej si� trajektorii. Cz�owiek W�� sta� wci�� nieruchomo z wyci�gni�t� r�k� i p�asko roz�o�on� d�oni�.</p><p>Drakkainen wyliczy� sobie tor lotu dysku i wykr�ci� unik w przeciwn� stron�. Taki unik jest najlepszy, ale trudny. Nie od ataku, ale pod atak. Przez u�amek sekundy jest gro�niej, a potem trajektorie si� rozmijaj�.</p><p>W teorii.</p><p>Dysk wyra�nie zadygota� w powietrzu, po czym nagle zacz�� si� przechyla� i skr�ca� w stron� W�drowca.</p><p>Ten nie zd��y� si� przerazi�, ale kolejny unik zrobi� w ostatniej chwili. Wiruj�ce ostrze musn�o jego tarcz�, zostawiaj�c wyra�n� szczerb�, zn�w zadygota�o w powietrzu i odchyli�o lot do g�ry, zatoczy�o �uk i spad�o prosto w metalow� r�kawic� przeciwnika. Uderzenie w tarcz� omal nie powali�o Vuka na ziemi�.</p><p>On tym steruje, pomy�la� Drakkainen. Wykr�ci�em si�, bo jestem daleko. Ma ich jeszcze kilka. Nie da mi nawet podej��. Mo�e si� wypcha� Krav Maga, aikido i szermierka. Tu potrzebny jest rewolwer.</p><p>Dysk wystrzeli� z d�oni W�a i pomkn��, tym razem p�asko, niemal na wysoko�ci kolan. T�um zareagowa� rozci�gni�tym, basowym grzmotem z op�nieniem niemal trzech dziesi�tych sekundy.</p><p>�My�l � powiedzia� w jego g�owie Levisson. � Kto nie my�li, jest trupem�.</p><p>W�� sta� z wyci�gni�t� d�oni� i roz�o�on� p�asko r�kawic�. Steruje d�oni�, pomy�la� Drakkainen. Jak, na lito�� bosk�?!</p><p>Musia� reagowa� tu� przed trafieniem, tak, �eby nie zostawi� tamtemu czasu na korekty. Kiedy talerz znajdowa� si� o dwa kroki, ci�� z g�ry.</p><p>W ostatniej chwili kr�g przekr�ci� si� do pionu i rozmin�� z jego ostrzem, po czym odbi� si� od ziemi i, wiruj�c jak urwane ko�o ci�ar�wki, prysn�� mu prosto w twarz.</p><p>Drakkainen zas�oni� si�, lec�c przez zg�stnia�e, zmienione w rt�� powietrze. Podstawi� p�asko swoj� tarcz� i pozwoli� pociskowi przetoczy� si� po niej. Przemkn�o mu przez my�l, �e poprzednio wyszczerbi� pancerz, bo kr�ci� si� w drug� stron� jak ostrze pi�y tarczowej.</p><p>Pi�a tarczowa to taka pi�a do ci�cia tarcz, pomy�la� g�upio, uderzaj�c o ziemi�.</p><p>Wstrz�s wyrwa� mu imak z d�oni i tarcza odp�yn�a z ramienia jak w stanie niewa�ko�ci, �egluj�c w�r�d wyrwanych kawa�k�w darni.</p><p>Wyrzuci� obie nogi, podrywaj�c si� podrzutem z ziemi. Staw skokowy odpowiedzia� przeci�g�� fal� znajomego, mdl�cego b�lu.</p><p>W ten spos�b nigdy mi to nie wydobrzeje, przemkn�o Drakkainenowi przez my�l.</p><p>Dysk wylecia� z Kr�gu Ognia i wpad� pomi�dzy gapi�w, wzbijaj�c czerwon� chmur� rozpylonej krwi. T�um eksplodowa� krzykiem.</p><p>Drakkainen wystrzeli� tr�jskokiem w stron� W�a. P�yn�� przez oleiste powietrze, widz�c, jak tamten szybciej ni� powinien si�ga do swojej torby. Odbi� si� praw� nog�, maj�c jeszcze dobre dziesi�� metr�w, i pop�yn�� znowu, kiedy palce tamtego ujmowa�y ostrze. Uderzy� drug� nog� w ziemi�, wiedz�c ju�, �e nie dobiegnie, kiedy zgi�ty nadgarstek przeciwnika wyprostowa� si� i pocisk wy�lizgn�� si� w jego stron�.</p><p>Nie by�o czasu.</p><p>Drakkainen otworzy� pi�� i pozwoli� mieczowi odp�yn�� z d�oni.</p><p>A potem uderzy� r�k� dysk z g�ry, podk�adaj�c drug�, i uwi�zi� go pomi�dzy klaskaj�cymi d�o�mi. Stopa W�drowca uderzy�a o ziemi�. Drakkainen targn�� biodrami, wykr�caj�c w powietrzu piruet, przemie�ci� g�rn� d�o�, staraj�c si� nie dotyka� ostrej jak brzytwa kraw�dzi tn�cej, po czym chwyci� dysk pomi�dzy kciuk a palec wskazuj�cy i, nadal obracaj�c si�, wystrzeli� go spod pachy.</p><p>Min�li si� tu�-tu�, niemal ocieraj�c ramionami, a potem obaj stali przez chwil� nieruchomo.</p><p>T�um milcza�.</p><p>Palce w metalowej r�kawicy wyprostowa�y si� i kolejny dysk wysun�� si� z nich, wbijaj�c si� w traw�.</p><p>Sk�d� dobiega� cichy, perlisty szum jak z ogrodowego zraszacza.</p><p>Z przeci�tej uko�nie szyi Cz�owieka W�a strzela� pulsuj�cy strumie� jasnej, t�tniczej krwi.</p><p>Poza tym obaj stali bez ruchu.</p><p>A potem pod cz�owiekiem w czarnej kamizeli ugi�y si� kolana i zwali� si� nagle na ziemi� bezw�adnie niczym porzucona marionetka, a Drakkainen wyszed� z trybu bojowego.</p><p>Prosto we wrzask t�umu, huk p�on�cych ognisk i rude �wiat�o popo�udnia.</p><p>� Na pla�y nie mia�em sobie r�wnych � wycedzi� W�drowiec i podni�s� le��cy w trawie miecz. Znalaz� jeszcze tarcz� i, roztr�caj�c t�um, opu�ci� Kr�g Ognia.</p><p>Nie ocieraj�c krwi s�cz�cej si� z nosa po wardze, doszed� a� do miejsca, gdzie le�a�y jego rzeczy i sta� Jadran, i tam dopiero zemdla�.</p><subtitle>***</subtitle><p>Budz� si� sko�owany w kompletnych, dusznych ciemno�ciach.</p><p>Siedz�, dysz�c, i patrz� w ciemno��. Prosto z koszmaru pe�nego w�y, krwi, trup�w i winy.</p><p>Istne piek�o. To cyfral czy�ci mi m�zg. Mog� chodzi� i patrze� w lustro, mog� znie�� w�asn� osobowo��, pomimo �e dopiero co zabi�em cz�owieka, mog� drwi� sobie z szoku posttraumatycznego, ale cen� za to s� koszmary godne Dantego.</p><p>Nic nie widz�.</p><p>Nie jestem zwi�zany, ale mam na sobie tylko spodnie. Kostka spuch�a wyra�nie, na d�oni mam amatorsko zawi�zany opatrunek z jakiej� przesi�kni�tej krwi� szmaty.</p><p>Gdzie ja jestem? To loch? Piwnica?</p><p>Jest ciemno.</p><p>Pachnie sol�, st�chlizn�, w�dzonym mi�sem i smo��. Pomieszczenie rezonuje drewnianym pog�osem jak wn�trze gitary. S�ysz� gdzie� niedaleko pluskanie wody, dalej przeci�g�e skrzypienie lin, czyje� kroki, stukaj�ce d�wi�cznie, jakby ko� �azi� po mo�cie z drewna.</p><p>Okr�t.</p><p>Jestem na okr�cie.</p><p>Le�� na drewnianej pod�odze na kilku grubych, ale brudnych futrach, rzuconych jedno na drugie.</p><p>Wzmacniam �wiat�o i widz�, �e opodal, pomi�dzy wr�gami i pod wybrzuszon� beczkowato burt�, le�� moje tobo�y, siod�o i sakwy.</p><p>Znajduj� ma�� przeciwko st�uczeniom, znowu opatrunek w aerozolu, znowu kompleks regeneracyjny. Na szcz�cie opatrzone wczoraj rany si� nie otworzy�y. Bia�e smugi opatrunku trzymaj�, od�ywiaj�, doprowadzaj� powietrze i lecz�. Za to na d�oni zarobi�em uko�n� szram� od nasady palca wskazuj�cego a� do �rodka ki�ci. Jednak musia�em chlasn�� si� o ten dysk.</p><p>Jak co wiecz�r. Przeno�na klinika. Vuko Drakkainen � jednoosobowy oddzia� pourazowy.</p><p>Zak�adam jeszcze samousztywniaj�cy banda� na kostk� i, prawie nie ku�tykaj�c, znajduj� sobie �wie�e ubranie, a potem wychodz� na pok�ad.</p><p>Jestem na wilczym okr�cie Ludzi Ognia. Na pok�adzie w �elaznym kotle �arz� si� w�gle, na le��cym na wierzchu ruszcie skwiercz� kawa�ki mi�sa.</p><p>� To by�o co�! � krzycz� na m�j widok. Kto� wr�cza mi r�g. Pij�. Ci�gle kr�ci mi si� w g�owie i bol� mnie wszystkie mi�nie, jakbym roz�adowa� przyczep� piachu wid�ami.</p><p>� Ale si� �mia�em, jak to polecia�o w t�um!</p><p>Ale� wy, ludzie, macie poczucie humoru.</p><p>� My�leli�my, �e ci� rani� � t�umaczy Atleif. � Wi�c przynie�li�my ci� tutaj. Wszystkie twoje rzeczy ju� zabrali�my od Lunfa. Ko� te� jest pod pok�adem. Tam, na dziobie, jest takie miejsce. Uwi�zany i dosta� je��. Nie chcia� od ciebie odej��. Na okr�t te� najpierw wnie�li�my ciebie, wtedy sam wszed� po trapie. Wierny ko�. Warto by�o si� o niego bi� z tym W�em. Zosta� z nami, W�druj�cy Noc�. Gdziekolwiek b�dziesz chcia� jeszcze szuka� tych swoich, i tak warto mie� dok�d wraca� i gdzie rozpali� ogie�. W moim dworze jest du�o miejsca.</p><p>� Dzi�kuj�, ci Atleifie � m�wi�. Bo i co tu powiedzie�. I tak wybieram si� do Ziemi W�y, a to jest po drodze.</p><p>Siadam na zwini�tym �aglu pod rozpi�tym na pok�adzie przed forkasztelem p��ciennym namiotem.</p><p>Grunaldi wchodzi po szerokim trapie i zwinnie przeskakuje na pok�ad. Siada i wyci�ga r�k�, zaraz wtykaj� mu pe�ny r�g.</p><p>� Niech ci bogowie b�ogos�awi�, Spalle � powiada z przesadn� emfaz�, po czym szturcha krytycznie kawa�ek ud�ca le��cy na ruszcie. � Ca�y�? � pyta mnie, odrywaj�c r�g od ust.</p><p>� Prze�yj�.</p><p>� Poszed�em gaw�dzi� z dzielnym Lyfdagiem, kt�ry jest pierwszy do wyzywania kogo� na Kr�g Ognia, a ostatni, gdy samemu trzeba si� bi�. I mam nowiny. � Si�ga po mi�so, nadgryza kawa�ek, �uje chwil�, po czym wychyla si� i wypluwa wszystko za burt�. Odk�ada mi�so z powrotem na ruszt i szturcha ko�cem no�a.</p><p>Obserwuj� go cierpliwie.</p><p>� Rzeczywi�cie, jego ludzie poznali twojego konia. Lyfdag si� w�ciek�, a nawet dosta� sza�u. Lubi bowiem uchodzi� za gwa�townika i uwa�a si� za wielkiego styrsmana. Skar�y� si� przy piwie, a� tu dosiad� si� do niego tamten W�� i powiada, �e te� ma do ciebie spraw�, bo niby zabi�e� mu krewniaka. I to on poradzi� Lyfdagowi, �eby wyzwa� ci� na Kr�g Ognia, i przysi�g�, �e b�dzie sam si� bi�. Co wi�cej, zap�aci� mu za to. Przy okazji, to twoje pi�� marek odszkodowania z pozdrowieniami od Lyfdaga. Prosi�, �ebym ci przekaza�.</p><p>� I to wszystko ten Lyfdag powiedzia� ci po przyja�ni? � Machinalnie przyjmuj� spor� gar�� srebra.</p><p>� Zaprzyja�nili�my si�, bo zaproponowa�em mu Kr�g Ognia. Powiedzia�em, �e te� mam spraw�, bo zna�em jego szurzego, kt�ry mia� mi kiedy� pom�c w morskiej bitwie. Oszuka� mnie i odp�yn��, a ja potraci�em ludzi i wr�ci�em bez �upu, ranny, na statku, kt�ry ca�y czas bra� wod�. Dostali�my z balisty, ma�o si� wszystko nie spali�o. Poniewa� ten szwagier ju� nie �yje, zaproponowa�em, �e b�dzie mia� zaszczyt sam za�atwi� t� spraw�. Do tego rozmawiali�my nad urwiskiem, gdzie ludzie �atwo si� zaprzyja�niaj�, nawet je�li kto� nazywa si� Karmi�cy Ryby.</p><p>� A co by� zrobi�, gdyby si� zgodzi�?</p><p>� Wtedy nie zmarnowa�bym tego nudnego wiecu.</p><p>Grunaldi wgryza si� w rzep� i chrupie jak ko�, a ja nie wiem, czy tu si� dzi�kuje w takich sytuacjach, czy te� nale�y to zignorowa�. W ko�cu mu dzi�kuj�. �mieje si�.</p><p>� To ju� moja kolejna sprawa z W�ami � powiadam. � Wczoraj jeden z nich pyta� o mnie, cho� nie m�g� mnie zna�. Dzi� jeden chcia� zabi�. Poprzedniego wieczora tak samo, trzech napad�o mnie w mie�cie.</p><p>� To ty zabi�e� tamtych trzech?! � Grunaldi chichocze, wal�c d�oni� w kolano, i krztusi si� rzep�. � W�e ��dali pomsty, ale im powiedzieli, �e sami pozabijali si� po pijanemu. Dobrze mie� na pok�adzie kogo�, kto zabija W�y!</p><p>� Chyba nikt ich tu nie lubi. Zaczyna mi by� ich �al.</p><p>� Bo ich nie znasz. �yj� w g�rskich pustkowiach i bawi� si� wiedz� Czyni�cych. Upodabniaj� si� do gad�w i tak samo �yj�. Powiadam ci, Nitj�sefni, je�eli jaki� W�� powie ci, �e dzie� jest �adny, to sprawd� od razu, czy w og�le jest dzie� i co on chcia� w ten spos�b zyska�. My tu wszyscy nie dobierali�my si� wed�ug �agodno�ci, ale W�e to co innego. S� gorsi od Amitraj�w. My, Ludzie Ognia, mamy do nich blisko przez g�ry. Nic ich nie interesuje, tylko z�oto i ten ich szalony b�g, co go nazywaj� Smeiring. Porywaj� ludzi, czy to na morzu, czy w obcych krajach, czy w domu, i zarzynaj� w �wi�tyni W�a. Podobno po�wi�caj� nawet w�asne dzieci. Ich baby wszystkie pr�buj� czyni�. Powiadam ci, my wiemy najlepiej, czym s� W�e.</p><p>� I tak b�d� musia� i�� mi�dzy nich. Ci, kt�rzy zagin�li, mogli trafi� mi�dzy W�y.</p><p>� We� dobr� rad� od tego, co wiele widzia� i dobrze ci �yczy. P�y� z nami. A jak ju� b�dziesz w Ziemi Ognia, znajd� sobie �adne miejsce nad naszym jeziorem i zbuduj chat�. Op�acz tych, kt�rych szukasz, i postaw im kamienie, �eby pami�� nie zgin�a. A je�eli znowu przyjdzie ci ochota i�� w Ziemi� W�y, id� do stodo�y i tam powie� si� na wodzach.</p><p>� U nas si� tak nie robi � m�wi� mu. � Nie zostawiamy nikogo. Obieca�em, �e znajd� ich, uwolni�, je�eli trzeba, i zabior� do domu. I tak b�dzie. Op�acz� dopiero, kiedy zobacz� ich martwe cia�a.</p><p>Grunaldi zwiesza nagle g�ow�, markotnieje i poci�ga �yk piwa. Potem d�ugo patrzy za burt� na chaty, �odzie przy pomostach i p�on�ce wsz�dzie ogniska. Z brzegu nios� si� �piewy i wrzaski. Prze�yka �lin� z trudem.</p><p>� Zrozumia�em, co m�wi�e� � powiada. � U nas jest tak samo i kiedy� te� wr�cimy do Lodowego Ogrodu po naszych.</p><p>Potem milknie i nie m�wi wi�cej na ten temat. Zd��y�em si� zorientowa�, �e tu nie nale�y pyta� o bolesne rzeczy. Je�eli b�dzie chcia� mi o tym powiedzie�, sam zacznie. Je�eli nie, nale�y to uszanowa�. Nie wolno si� dopytywa�.</p><p>S�ysz� basowe krakanie.</p><p>Nevermore siedzi na szczycie z�o�onego do bezanmasztu dziwnego gafla i czy�ci dziobem pi�ra.</p><p>No, to jeste�my w komplecie.</p><p>Na brzegu rozlegaj� si� nagle gwa�towne okrzyki i �miechy zmieszane z kilkoma przera�liwymi wrzaskami rozpaczy. Jedni krzycz� z entuzjazmem i rado�ci�, podczas gdy inni wzbijaj� w niebo rozpaczliw� skarg�.</p><p>� Co tam si� dzieje?</p><p>� Przyp�yn�� wilczy okr�t. Ten, co w�a�nie podp�ywa do brzegu. Jest z Ziemi Or��w, s�dz�c po znakach. Kobiety Or��w przyjecha�y do �mijowego Gard�a spotka� swoich m��w. Niekt�re za� w�a�nie dowiedzia�y si�, �e wr�c� tak, jak przyjecha�y � same. To te, kt�re krzycz�. Zobaczy�y odwr�cone tarcze swoich m�czyzn, powieszone na burcie. Oni nikogo ju� nie powitaj�.</p><p>� Dlaczego wyp�ywacie?</p><p>� Kto to wie? Kto� rodzi si� biedny i mo�e albo narzeka� na los, albo zabra� miecz i szuka� szcz�cia. Trzeba handlowa�, walczy� lub zaci�ga� si� u obcych w�adc�w. Po to, �eby kupi� niewolnych, krowy, ziemi�, zbudowa� dom, da� posag c�rkom, zapewni� dobrobyt kobietom. My jeste�my w�drowcy morza. Nie umiemy inaczej. Kiedy� wojna wygna�a nas z naszej ziemi. Przyszed� Amitraj i spali� nasze strzechy. Zostali�my my, potomkowie tych, kt�rzy mieszkali na brzegu. Kiedy nie by�o si� ju� mo�na bi�, wsiedli na okr�ty i znale�li now� ziemi� tutaj. Ale ju� z nich nie zsi�dziemy. Taki nasz los. Czasem kto� przestaje p�ywa�. Zostaje w domu i patrzy, jak rosn� drzewa, ko�ysze dzieci, prowadzi p�ug, obraca brusem. Ale up�ywa rok, dwa i nie mo�e d�u�ej. Wychodzi nad wod� i patrzy na fale. Dlaczego g�si w�druj�? Z nami jest tak samo. Baba, kt�ra tak t�skni, teraz ma ci� dosy� i nie mo�e znie��, bo nie rz�dzi ju� domem przez p� roku. Nosi klucze, ale musi si� z tob� liczy�. I musi patrze� bez wytchnienia na twoj� g�b�. Drwi, �e jeste� ho�ysz i boisz si� walczy� z losem. �e zdziadzia�e� i tyle z ciebie po�ytku, co ze starego wo�u. Niekt�rzy pij� i topi� ca�kiem rozum w piwie. Codziennie jest tak samo.</p><p>Wi�c bior� tarcz�, he�m i miecz, i wchodz� na deski pok�adu. Nie wiem dlaczego, ale nie umiemy inaczej. Mo�e to dlatego, �e odebrali nam prawdziw� ziemi�? Ale wsiadasz na wilczy okr�t i jest zupe�nie inaczej. St�ch�y placek, kt�rego nie da�by� w domu psu, na okr�cie to kr�lewskie jedzenie. Wszystko mo�e si� zdarzy�. Powietrze znowu jest lekkie, pachnie sol� i smo��. Masz miecz w r�ku, gwiazdy nad g�ow� i znowu jeste� wolny. Pr�bujesz szcz�cia. Mo�e wr�cisz bogaty jak kr�l, a mo�e wcale. A potem tysi�c razy m�wisz sobie, �e nigdy wi�cej. Przeklinasz w�asny rozum, �e nie mog�e� wysiedzie� na l�dzie. Bijesz si� nie wiadomo z kim, topisz w sztormach, czasem trafiasz w takie ziemie, kt�re lepiej by�o omija�. Ale potem wracasz. Twoja kobieta okazuje si� lepsza ni� wszystkie ksi�niczki po�udnia, a cha�upa pi�kniejsza ni� pa�ac. A potem mija p� roku, przychodzi wiosna i znowu dom robi si� ciasny, strzecha za niska, powietrze za g�ste, a piwo s�abe. Dni znowu robi� si� kr�tkie i jednakowe. I znowu zaczynasz patrze� na wod�. Tak ju� jest. Bywaj� kobiety, kt�re maj� tak samo i te� p�ywaj�. Ale rzadko. Zazwyczaj wol� rz�dzi� domem, niewolnikami, dzie�mi, handlowa�. Kiedy nas nie ma, wszystkim rz�dz� kobiety.</p><p>� Rozumiem, co powiedzia�e� o patrzeniu na fale � odpowiadam mu. � W moim �yciu by�o tak samo.</p><p>Nabijam fajk� i patrz� w ciemno��. Ile mia�em dom�w? Ile kobiet? Ile lat? Tyle razy czu�em si� stary i znudzony, ale nie by�o tam, w domu, �adnych wilczych okr�t�w, na kt�re mo�na by�o wsi���. �adnego odwracania losu prostym mieczem.</p><p>A zatem: kierowca konwoj�w humanitarnych, przemytnik, biznesmen, korespondent wojenny, p�etwonurek na platformie wiertniczej, poszukiwacz wrak�w, w��cz�ga, skipper do wynaj�cia, kierowca rajdowy, czego to nie robi�em? Dziesi�tki zawod�w. Tylko nigdy nie by�em w stanie zasi��� do tego, co jest codziennie takie samo. I nigdy niczego d�u�ej ni� na kilka, kilkana�cie lat. Odmieniec. <emphasis>Adrenaline addicted</emphasis>, m�wili lekarze. Osobowo�� niedojrza�a. Kryzys wieku �redniego. Pewnie, tylko �e w moim �wiecie wiek �redni potrafi trwa� i sto lat.</p><p>U�wiadamiam sobie, �e teraz chc� po�o�y� si� w wannie, zrobi� zakupy, odkurzy� pod�og�, odnale�� Deirdre, zabra� j� do domu, budzi� si� obok niej i widzie� przez okno Adriatyk i Palmi�an� po drugiej stronie przesmyku. Chc� napi� si� cappuccino i i�� do teatru. T�skni� za spokojem, kol�dami, ulic�, na kt�rej nikt i nic mi nie zagra�a. Ale tak naprawd�, up�ynie kilka miesi�cy i zat�skni� do r�koje�ci miecza, prostych, ciemnych ludzi w kolczugach i dro�d�owego piwa. I znowu wsi�d� na motor. Te� zaczn� �patrze� na wod�.</p><p>Milczymy.</p><p>Rozumiemy si�. Ja i dziki, ni to wiking, ni to pirat z drugiego ko�ca wszech�wiata.</p><p>I jest dobrze.</p><empty-line/><p>Rano, po nocy sp�dzonej w zat�oczonej, ciasnej �adowni, za�oga schodzi na l�d na gie�d� niewolnik�w. Ale najpierw wielkie liczenie srebra, potrz�sanie sakiewkami. Ka�dy pi�� razy ogl�da ka�d� monet�, rachuje, notuje co� na kawa�kach kory.</p><p>� Po co mamy sami radzi� wios�ami � powiada kt�ry�. � A i w domu potrzebni. Ja b�d� musia� uwolni� w tym roku trzech, wi�c trzeba odkupi�, bo nie b�dzie komu robi�.</p><p>� A co z nimi b�dzie?</p><p>� Dostan� bransolety wolno�ci z moim znakiem, po marce srebrem i p�jd� sobie. Chocia� Kidy�aj pewnie zostanie. Stary ju� jest. Przywyk� do Wybrze�a �agli. Przywyk� m�wi�, co chce i u�ywa� rozs�dku. Zbuduje sobie cha�up� i dalej b�dzie u mnie, ale wtedy b�d� musia� mu co� p�aci�. Dogadamy si�. Zobaczymy, co kobieta powie.</p><p>Na gie�dzie t�ok. Niewolnicy siedz� w namiotach skuci �elaznymi okowami na r�kach i nogach. Niekt�rzy s� chorzy, niekt�rzy ranni. Pomi�dzy zagrodami chodz� kupuj�cy, ogl�daj�, szarpi� za w�osy, obmacuj� mi�nie, zagl�daj� w z�by. Kobiety siedz� ju� nago, nie ma sensu co chwil� zdziera� kiecki i walczy� z �a�cuchami. Koszmarny widok. Wywraca mi si� wszystko, kiedy na to patrz�.</p><p>Przypomina mi si� Afryka po wojnie.</p><p>Przygotowywano mnie na to. Na publiczne egzekucje, na widok niewolnik�w, na r�ne rzeczy. I wiem, �e niczego nie zmieni�.</p><p>Nie mam im niczego do zaproponowania w zamian. Sami pchajcie swoje p�ugi? Wynale�� im traktor?</p><p>Wi�c interesuj� mnie wy��cznie twarze. Szukam.</p><p>Ludzkich oczu, ust, w kt�rych siedzi dwa razy mniej, ale za to dwa razy szerszych z�b�w, okr�g�o zako�czonych uszu. W�os�w, kt�re ko�cz� si� nad karkiem, a nie ci�gn� mi�dzy �opatkami niczym ko�ska grzywa.</p><p>Szukam ludzi.</p><p>Dziesi�tki razy znajduj� kogo� zwini�tego w k��bek, ze wzrokiem wbitym w ziemi�, i ostro�nie unosz� mu g�ow�. Poci�g�a twarz, wilgotne oczy jak pod�u�ne krople smo�y, nos w�ski jak p�etwa i g�ste, bia�e z�by niczym ziarna ry�u.</p><p>Nic.</p><p>Spotykam natomiast Ludzi W�y. Chyba pe�ne za�ogi tamtych okr�t�w, kt�re przyp�yn�y noc�. Nie widz�, �eby kogokolwiek kupowali. Kr�c� si� jednak w�r�d namiot�w i zagl�daj� niewolnikom w twarze, jakby kogo� szukali.</p><p>Zupe�nie tak jak ja.</p><p>Nie podoba mi si� to.</p><p>Ale nie znajduj� moich poszukiwanych ani �adnego po nich �ladu. Nikt nie reaguje na nawo�ywania po angielsku, nikt nic nie wie.</p><p>Kamie� w wod�.</p><empty-line/><p>Pojutrze wyp�ywamy. Chodz� wi�c w�r�d stragan�w i szukam czego�, co mo�e zast�pi� mi kaw�, herbat� i tyto�. W�cham jakie� nasiona, du�e, owalne orzechy, podobne do przero�ni�tych migda��w, rozmaite zio�a. Pokazuj� kupcom fajk� i t�umacz�, do czego s�u�y. W ko�cu dostaj� woreczek jakich� podejrzanych li�ci. Kupuj� tytu�em eksperymentu, podobnie jak orzechy, bo maj� mi�y, orze�wiaj�cy zapach. Dostaj� te� sprasowane, lepkie owoce, bardzo s�odkie, kt�re zast�pi� mi ko�cz�cy si� mi�d. Kupuj� r�wnie� nowy p�aszcz i portki, nowy kocio�ek. Odnawiam zapasy, ale nie znajduj� nigdzie przedmiot�w z nadrukiem �Made in Taiwan�, �adnych ziemskich artefakt�w.</p><p>Na pok�ad wchodz� kupieni przez za�og� niewolnicy. Ponad pi��dziesi�t os�b. Zazwyczaj dosy� m�odzi m�czy�ni, tacy w wieku poborowym. Na mnie sprawiaj� wra�enie dzieci. B�d� mieszkali w �adowni na mi�dzypok�adzie i obs�ugiwali w�skie, prawie czterometrowe wios�a, opuszczane przez odsuwane kluzy w burtach.</p><p>�eglarze zdejmuj� im okowy, co przyjmuj� z ulg�.</p><p>Jeden z �eglarzy imieniem Etil Skrzydlata Tarcza kupuje stado kr�w i schodzi z okr�tu. Zostanie w mie�cie, ma zamiar p�dzi� byd�o l�dem do domu.</p><p>Podczas w��cz�gi w�r�d chat i stragan�w natykam si� na warsztat rze�biarza, kt�ry robi pami�tkowe p�yty nagrobne. To kawa� ska�y, zawieraj�cy warstwy jasnego i ciemnego kamienia. M�czyzna odkuwa brzeg ska�y, zostawiaj�c jasn�, p�ask� powierzchni�, na kt�rej ryje rozmaite obrazki, przedstawiaj�ce sceny z �ycia zmar�ego, ozdabia je wok� wzorami i wycina napisy.</p><cite><p>Wunlif Nios�cy Wilka. </p><p>Ten, co kiedy��pokona� trzech amitraj�w z�amanym wios�em i kt�ry umia� skruszy� serce najtwardszego woja pie�ni�. </p><p>P�aczcie po nim.</p></cite><p>Ryty przebijaj� jasn� powierzchni� i docieraj� do ciemnego minera�u pod spodem, wi�c s� bardzo wyra�ne. W warsztacie ca�y czas s�ycha� �oskot d�ut i m�ot�w. Okr�ty wracaj�, kamieniarz ma pe�ne r�ce roboty. Kupuj� sobie dwa du�e kawa�ki deski i grzebi� w ogniskach, szukaj�c odpowiednich kawa�k�w w�gla. Kiedy szkicuj�, zbiera si� wok� mnie niewielki t�um. Dzieci zagl�daj� mi przez rami�, gapie �miej� si� i daj� dobre rady.</p><p>Kamieniarz ma wi�cej zam�wie� ni� czasu, wi�c musz� go przekona� ca�ym z�otym gwichtem. Ale wtedy rzuca wszystko i jestem dla niego klientem roku. Przestaje nawet podsuwa� mi swoje pomys�y, zgadza si� te� na to, �e kamienie maj� stan�� przy drodze, a nie na klifie.</p><p>Wzory nie s� skomplikowane, wi�c nie zabior� mu du�o czasu. Dwie p�yty. Jedna z wyra�nym napisem po angielsku:</p><cite><p>Do ocala�ych ze stacji Midgaard II. Przyby�em na ratunek. Pytajcie o Ulfa Nocnego W�drowca. </p><p>Kieruj� si� do Ziemi W�y przez Ziemi� Ognia. Tam te� mo�na zostawia� informacje lub poczeka� na dworze styrsmana imieniem Atleif Krzemienny Ko�. </p><p>Vuko Drakkainen.</p></cite><p>Napis na drugiej zosta� wykonany runami Wybrze�a i g�osi�, �e niejaki Ulf Nitj�sefni zap�aci srebrem za wie�ci o czworgu Czyni�cych o rybich oczach, kt�re... i tak dalej. Nad tym znajdowa�y si� cztery twarze, kt�re naszkicowa�em w�glem na desce, pos�uguj�c si� cyfralem i wy�wietlaj�c sobie wizerunki rozbitk�w na zamkni�tych powiekach. Obrazki musia�y zosta� uproszczone i wystylizowane tak, �eby mog�y zosta� wyrysowane w�glem na desce, a nast�pnie wyryte w kamieniu, ale zachowa�em cechy charakterystyczne. Je�eli rozbitkowie zobacz� je i wr�c� na Ziemi�, pozw� mnie do s�du.</p><p>Sta�em kamieniarzowi nad g�ow�, kiedy rze�bi� oczy. Uprzedzi�em go, �e je�eli tym demonom zrobi si� normalne oczy, zaczn� widzie� i niechybnie sprowadz� zimn� mg��.</p><p>Rze�bi� i o nic nie pyta�.</p><p>Mo�esz sobie by� wariatem, je�eli jeste� bogaty.</p><p>Odwiedzam jeszcze W�dzonego Ulle. Tym razem nie spadam z dachu, nie wbijam niczego w �ciany ani nikim nie poniewieram. Zostawiam mu jeszcze jednego gwichta na przysz�o�� i przypominam, czego szukam.</p><p>� Jeden W�� znowu o ciebie pyta� � m�wi. � Nie lubi� tego. Nie lubi�, kiedy do mnie przychodz�. Psuj� mi tylko interes. Tym razem to ju� pyta� w�a�nie o ciebie. O bardzo wysokiego, ros�ego m�a, zwanego W�druj�cy Noc�. Powiedzia�em mu, �e od paru dni ci� nie widzia�em, ale s�ysza�em, �e bi�e� si� w Kr�gu Ognia o jakiego� konia. Tyle mu rzek�em. Chyba, bo potem znowu ockn��em si� jak ze snu, a W�a nie by�o.</p><p>Kiwam g�ow� i daj� mu tego gwichta na wszelki wypadek.</p><p>Ludzie W�e stanowczo zaczynaj� mnie interesowa�. Problem w tym, �e nigdzie ich nie wida�. Pr�no szuka� ich na ulicy, jarmarku albo na wzg�rzu narad. A potem wyskakuj� jak diabliki z pude�ka. W zau�ku. W Kr�gu Ognia. U W�dzonego. Na targu niewolnik�w. Wiedz�, �e nie s� mile widziani, ale te� nie ukrywaj� si�. Po prostu pojawiaj� si�, gdzie chc�, za�atwiaj� swoje i nagle znikaj�.</p><p>Jak w�e.</p><p>Ostatnie godziny sp�dzam na nabrze�u, popijaj�c to drogie, niby lepsze piwo i obserwuj�c. W rzeczywisto�ci po prostu siedz� i my�l�. Czuj� ju�, �e niczego nie za�atwi� w porcie �mijowe Gard�o. Teraz czas mi w drog� do krainy W�y. Wiem, �e podr� na statku w g�r� rzeki zaoszcz�dzi mi mas� czasu, ale i tak dostaj� objaw�w, kt�re m�j znajomy skipper nazywa� �porcic��. To choroba psychiczna, zwi�zana z niemo�no�ci� wyp�yni�cia z portu. Bo awaria, bo trzeba wymieni� czip w silniku, bo kto� nie dojecha�. Wi�c �azisz tam i nazad i czekasz. W porcie.</p><p>Znowu odwiedzam bazar. Kupuj� czarny p�ko�uszek z kapturem, niestety, takich z emblematami W�y nikt nie sprzedaje. Zw�j porz�dnej liny i wi�zk� zamorskich zi�, kt�rymi kobiety czerni� brwi. Dziegie� albo jakie� inne smarowid�o znajd� sam, cho�by na statku. Barwnik, kt�rym b�dzie mo�na imitowa� tatua�e, zrobi� z sadzy zmieszanej z t�uszczem, a czerwony z ochry. Amulet mam. W razie potrzeby mog� z daleka uchodzi� za jednego z nich.</p><p>Z jednym wyj�tkiem, kt�rego Lodowiec jako� nie wzi�� pod uwag�.</p><p>Trzeba by�o wys�a� kurdupla.</p><empty-line/><p>Wyp�ywamy o �wicie, kiedy jeszcze �pi�. Nikt mnie nie budzi i niczego ode mnie nie chce, ale czuj�, �e co� si� zmieni�o, i podrywam si� natychmiast. S�ysz� tupot st�p na pok�adzie, szuranie rozmaitych przedmiot�w, s�ysz�, jak cuma z chlapni�ciem l�duje w wodzie, a potem g�uchy �omot b�benka i wios�a. Skrzypienie drzewc�w, nier�wny plusk wody. Skrzyp, plusk.</p><p>Rzeka chlupocze o burty. Nie s�ycha� �wistu pejcza ani j�k�w, Bogu dzi�ki.</p><p>P�yniemy.</p><p>Ubieram si�, przypinam pas z mieczem i no�em, po czym wychodz� z �adowni i patrz� na umykaj�ce brzegi, mijamy dziesi�tki wilczych okr�t�w identycznej konstrukcji jak klasa regatowa. Identycznych, co do g��bokiej szczerby na relingu prawej burty. Mijamy nabrze�e z kantorami, patrz� na cha�up� W�dzonego Ulle, na rufy stoj�cych przy pirsach statk�w.</p><p>Przywyk�em w�a�ciwie do tego miasta, a teraz znowu w nieznane.</p><p>Pozdrawiaj� mnie, rozradowany podr� Grunaldi podaje mi r�g z zaprawionym korzeniami piwem.</p><p>Piwo na �niadanie, obiad i kolacj�. Jest po�ywne, poza tym w procesie produkcyjnym gotowano je, a niewielka ilo�� alkoholu dodatkowo dezynfekuje, wi�c jest bezpieczniejsze od wody, zaka�onej wszystkim, co do niej wpad�o, gnojowic� przesi�kaj�c� przez ziemi�, bakteriami cholery, czerwonki i nie wiadomo czym jeszcze. Tyle tylko, �e wszyscy tu rozwalimy sobie w�troby i popadniemy w alkoholizm.</p><p>Najbardziej chcia�bym umy� z�by.</p><p>Pytam go, co si� robi, gdy trzeba za potrzeb�, a jest si� ju� na statku. Otrzymuj� odpowied� oczywist�, Grunaldi wskazuje g�ow� wod� za burt�.</p><p>W�tpliwo�ci mam tylko przez chwil� na widok jakiej� kobiety, przechadzaj�cej si� po belkowanym nabrze�u i patrz�cej na nasz okr�t spod d�oni, chroni�cej oczy przed porannym s�o�cem. W ko�cu staj� sobie z drugiej burty, bo wydaje mi si�, �e za�ogi okr�t�w, zakotwiczonych na drugim brzegu fiordu, skalistym i bezludnym, to m�owie bywali, kt�rzy nie zgorsz� si� byle czym.</p><p>W tym momencie mijamy dwa statki, stoj�ce na kotwicy obok siebie rufami do skalistego brzegu. Widz� �opocz�ce leniwie, z�bate proporce z wizerunkiem ta�cz�cych w�y i jakiego� chudego jegomo�cia opartego o sztag z kubkiem w r�ku, a potem bezmy�lnie spogl�dam na pas piany, kt�ry zostawiam wzd�u� burty.</p><p>Trwa to u�amek sekundy, kiedy u�wiadamiam sobie, co nie pasowa�o mi w tym obrazku.</p><p>Mo�e opalizuj�ce b��kitem szk�a sportowych okular�w przeciws�onecznych marki �Visconti Vector�, panie zwiadowco?</p><p>Natychmiast spogl�dam na niego, wyostrzam obraz, ale widz�, �e to nie jest van Dyken. To w og�le nikt z moich. Jest niski, widz� w�sk�, szczurz� twarz, sczesane na ty�, drobne warkoczyki ods�aniaj� pod�u�ne, w�skie ucho, wyszczerza zwart� palisad� drobnych z�b�w jak mi�towe tic-taki. Nog� opiera o obrotnic� arkabalisty i poci�ga z cynowego kubeczka.</p><p>Miejscowy.</p><p>Skaka� do wody? Przeszuka� okr�t?</p><p>Prosi� o zatrzymanie? To nie taks�wka.</p><p>Zaatakowa� samotnie dwa okr�ty pe�ne W�y?</p><p>Nierealne.</p><p>Dowiem si� tyle, �e te okulary dosta� od kogo�, kto dosta� od jeszcze kogo�, a przypuszczalnie po prostu zabrano je kiedy� jednemu z moich rozbitk�w. Najpewniej za� nie dowiem si� niczego.</p><p>To jest jedynie kolejny trop wiod�cy do Ziemi W�y.</p><p>Przez chwil� bij� si� z my�lami.</p><p>I to my�l� szybko.</p><p>Odpowied� brzmi: przed siebie. Do kraju W�y, jak najpr�dzej. Chodzi o ryzyko zwi�zane z masowymi ofiarami z ludzi. O os�awiony humanitaryzm jego mieszka�c�w. O nienasycony apetyt boga Smeiringa. O zimn� mg��. Je�eli rozbitkowie wpadli w r�ce Ludzi W�y, przypuszczalnie ju� nie �yj� albo zgin� wkr�tce.</p><p>Je�eli teraz przybij� do brzegu, wyj�cie tego konkretnego jegomo�cia zabierze mi kilka dni. Musz� go �ledzi�, musz� dopa�� go niepostrze�enie, kiedy b�dzie sam, albo zaaran�owa� tak� sytuacj�. Dowiem si� czego� lub si� nie dowiem i znajd� si� w punkcie wyj�cia, na koniu, zd��aj�c w g�ry. Maj�c tydzie� albo dwa w plecy.</p><p>Tymczasem statkiem b�d� ju� w po�owie drogi.</p><p>A zatem trzeba opanowa� nerwy, nie da� si� ponie�� ekscytacji i spokojnie usi��� na zwini�tych linach albo pomy�le� o �niadaniu. To tylko ma�y przedmiot, kt�ry mo�na nosi� w kieszeni, zedrze� je�cowi z twarzy jednym ruchem, bo wywo�uje ciekawo�� i przyci�ga uwag�, a do tego zg��bi� jego funkcjonowanie mo�na samodzielnie i bez trudu. Drobiazg, kt�ry przez prawie dwa lata m�g� dziesi�tki razy przej�� z r�k do r�k. By� odbierany si��, przegrywany w deseczki lub kamienie, zdzierany z twarzy zabitego, darowany krewnemu w ramach zwrotu d�ugu, albo zosta� kupiony na straganie.</p><p>Te okulary za pi��dziesi�t euro mog�yby opowiedzie� mi fascynuj�c� histori�, ale to nie okulary bym przes�uchiwa�, tylko szczurkowatego Cz�owieka W�a, kt�ry mia� je na nosie.</p><p>Wbrew pozorom wiem dosy�. Wiem, �e nikt nie lubi W�y, wi�c nie ma wielu kontakt�w pomi�dzy nimi a reszt�. Rzeczy, kt�re przechodz� z r�k do r�k, a do takich niew�tpliwie nale�� okulary przeciws�oneczne, z pow�ok� antyrefleksyjn�, automatyczn� polaryzacj� i filtrem UV �Visconti Vector�, w�druj� od jednego W�a do drugiego. A zatem jestem w dobrym miejscu.</p><p>Na okr�cie p�yn�cym do Ziemi W�y.</p><p>Jak najpr�dzej.</p><p>Daj� mi kawa�ek sera i kubek skwa�nia�ego, owczego mleka, do tego kawa�ek plackowatego chleba. Za burt� sun� skaliste brzegi fiordu, nad nimi wznosz� si� urwiska i puszcza. Z do�u niepowstrzymanie dobiega skrzyp i plusk pi�tnastu par wiose�. Nier�wno. Wio�larze nie maj� wprawy, pewnie niekt�rzy z nich po raz pierwszy w �yciu dzier�� wios�a.</p><p>P�yniemy.</p><p>Schodz� pod pok�ad na dziobie, czyszcz� Jadrana i pozwalam mu oprze� wielki �eb na ramieniu. G�aszcz� go po wygi�tej szyi, wypowiadam jakie� uspokajaj�ce bana�y po polsku i chorwacku. Dobrze czasem wypowiedzie� cho� kilka s��w w normalnym j�zyku.</p><p>Steruje ten wielki, �ysy ch�op, kt�rego pozna�em przy domostwie Skifanara, walcz�c z czarnym bluszczem. Grunf Kolczaste Serce.</p><p>Co za imi�.</p><p>Jest ma�om�wny i generalnie sceptyczny, ale chyba ju� mnie zaakceptowa�. Siedzi na drewnianym relingu rufowego kasztelu i opiera nog� w sk�rzanej ci�mie o wygi�ty rumpel. To etatowy sternik Atleifa jak s�ysz�. Grunaldi mia� w�asny statek, ale ju� nie ma. Przepad� okr�t i ca�a za�oga z wyj�tkiem o�miu ludzi. Nadal nie wiem, w jakich okoliczno�ciach.</p><p>Siedz� obok sternika i patrz� na rzek�. Nasz m�ody dow�dca zamkn�� si� w rufowej kabinie ze swoimi nowymi niewolnicami. Teraz obaj s�yszymy wyra�nie rytmiczne, dziewcz�ce j�ki. Trwa to ju� od rana.</p><p>Grunf u�miecha si� pod w�sem i tupie w dek.</p><p>� Spok�j tam! Sterowa� nie mo�na!</p><p>Eksperymentalnie zapalam zio�a, kt�re sobie kupi�em, ale zaraz kaszl� i wystukuj� wszystko za burt�. Szczypie w j�zyk i pachnie jak spalony majeranek. Nie s� na szcz�cie truj�ce ani narkotyczne, tylko po prostu bez sensu.</p><p>��d� p�ynie zakolami, z wody stercz� bia�e, ostre ska�y, nad nami zamykaj� si� urwiska z drzewkami czepiaj�cymi si� szczelin.</p><p>Nevermore szybuje z rozpostartymi skrzyd�ami po�rodku w�wozu i kracze og�uszaj�co, a� niesie si� echo.</p><p>Przegl�dam rynsztunek, nape�niam ko�czan strza�ami, reszt� zwi�zuj� w p�czek i owijam kocem. Robi si� ch�odno.</p><p>Niewolnicy przy wios�ach zaczynaj� �piewa� co� monotonnie i smutno, najpierw cicho, a potem coraz wyra�niej.</p><p>Zabieram na pok�ad butelk� palinki.</p><p>P�yniemy. Skrzyp, plusk!</p><p>Do Ziemi Ognia.</p><empty-line/><p>Pierwszego trupa mijamy po po�udniu. P�ynie twarz� w d�, w pierwszej chwili wygl�da jak kawa�ek pnia, ale wkr�tce okazuje si�, �e to cz�owiek. Dryfuje z pr�dem, ma roz�o�one szeroko ramiona, a na �rodku plec�w wyhaftowany okr�g�y emblemat, przedstawiaj�cy trzy esowate kszta�ty wpisane w okr�g.</p><p>Taki sam, jak na naszym �aglu.</p><p>Stajemy w dryfie, ale mija nas zbyt daleko. Spalle Rybi N� biegnie wzd�u� burty z w��czni� i usi�uje przyci�gn�� cia�o, ale udaje mu si� tylko odwr�ci� je twarz� do g�ry.</p><p>Trup ma twarz objedzon� do nagiej czaszki przez ryby, z reszty zosta�y tylko sine, wymoczone strz�py. Nie mo�na go rozpozna�. Nikt nie wie, kto to jest.</p><p>Mija nas i znika za zakr�tem.</p><p>Na pok�adzie wszyscy milkn� i tylko z niepokojem patrz� przed dzi�b, jakby obawiali si�, co si� wynurzy zza zakola fiordu.</p><p>� Nikogo nie ma � m�wi Grunf jako� martwo i niepewnie. Unosi sk�rzan� myck� z okutym otokiem i drapie si� w �ysin�. � Nie ma my�liwych, nie ma rybak�w. Rzeka jest pusta. Nie podoba mi si� to.</p><p>Nikomu si� nie podoba.</p><p>Po godzinie mijaj� nas jeszcze dwa trupy, w tym jeden pozbawiony g�owy i ramienia, a drugi z trzema d�ugimi strza�ami stercz�cymi z plec�w.</p><p>Wo�aj� Atleifa, kt�ry nadal siedzi w achterkasztelu, od rana nie wyszed� nawet pokrzepi� si� �ykiem piwa.</p><p>Patrzy milcz�co na trupy i przygryza wargi z nieprzeniknionym wyrazem twarzy.</p><p>� Niedobrze to wygl�da � m�wi nast�pnie oboj�tnym g�osem.</p><p>Wszyscy rozchodz� si� nagle po ca�ym statku, jakby to �niedobrze� to by�a jaka� komenda albo has�o. Bez bieganiny i po�piechu, nie sprawia to wra�enia �adnego alarmu. Kto� przynosi nar�cze tarcz i ustawia je wzd�u� relingu, kto� ju� roztrzepuje kolczug� i pomaga koledze wci�gn�� kaftan przez g�ow�, kto� wyjmuje miecz i robi kilka zamaszystych zawijas�w w powietrzu, po czym spogl�da krytycznie wzd�u� ostrza, kto� stoi ju� z pasem w z�bach i zapina os�ony policzkowe he�mu.</p><p>Te� schodz� pod pok�ad i zak�adam kolczug�, zabieram karwasze i he�m. Miecz przewieszam przez plecy, bior� te� sajdak z �ukiem i ko�czan.</p><p>Patrz� ciekawie, jak skracam ci�ciw� kluczem i sprawdzam zachowanie wielokr��k�w na gryfach. Kto� przymierza si� do majdanu, ale sze�� ci�ciw przed twarz� go peszy. Nie wie, kt�r� napi��.</p><p>Dalej p�yniemy, w�a�ciwie bez s�owa, na pok�adzie zaleg�o milczenie. Nie wida� nerwowo�ci. To nie jest przygotowanie do ataku, ale po prostu nie wiedz�, czego si� spodziewa�. Taka na wp� bojowa nonszalancja. Na deku s� przygotowane oszczepy, tarcze i topory, jeden z �eglarzy zdj�� liny wi���ce arkabalist� i odblokowa� obrotnic�, ale potem usiad� na podstawie machiny i gryzie, chrupi�c, jaki� owoc. Pozostali opieraj� si� o drewniane relingi i uwa�nie przepatruj� mijane brzegi.</p><p>Jest pusto.</p><empty-line/><p>Pod wiecz�r wp�ywamy na niewielkie rozlewisko, z prawej strony otwiera si� spora pla�a, zasypana skalistym t�uczniem, otoczona lasem. Na cyplu wida� niedu�e, kamienne zabudowania, przykryte g��boko strzech�, i stary, drewniany pomost. Jest zupe�nie cicho, nawet psy nie szczekaj�.</p><p>Cumujemy praw� burt� tak, �eby dzi�b wystawa� na jezioro. Na pomost zeskakuj� najpierw Spalle, potem jeszcze trzech, wszyscy z tarczami na plecach i �ukami w r�ku. Dopiero potem dw�ch innych bierze si� za wi�zanie cum. Czterej �ucznicy zmierzaj� ostro�nie na brzeg.</p><p>� Id� z nimi? � odzywam si� do Atleifa tak ni to z propozycj�, ni to z pro�b� o rozkaz. Jest tu styrsmanem, powinienem to uszanowa�.</p><p>� Id� � m�wi kr�tko. Ujmuj� �uk i zeskakuj� na stare belki pomostu.</p><p>Nios� �uki w ten sam spos�b co ja. Jedn� r�k�, strza�a na ci�ciwie, przytrzymana palcem na majdanie. Na pla�y natychmiast si� rozsypuj�, Spalle idzie przodem, pozostali trzej szerokim rz�dem za nim, ja na ko�cu. Zak�adam, �e wiedz�, co to jest szyk ubezpieczony, wi�c przewieszam tarcz� przez plecy i odwracam si�, jak przysta�o tylnej stra�y.</p><p>Cisza.</p><p>S�ycha� tylko zgrzyt kamieni pod podeszwami.</p><p>By� mo�e to nadmiar ostro�no�ci, ale aktywuj� cyfrala.</p><subtitle>***</subtitle><p>Podchodzili ostro�nie, mi�kko stawiaj�c nogi, tak, by otoczaki nie zgrzyta�y pod stopami. Drakkainen, id�cy na ko�cu, usi�owa� mie� oczy dooko�a g�owy. Nie m�g� ca�y czas i�� ty�em, wi�c w ko�cu kroczy� bokiem, zerkaj�c co chwil� to w jedn�, to w drug� stron�, z �ukiem w opuszczonym r�ku, ze strza�� na ci�ciwie, i przytrzymuj�c ju� be�t. Przepatrywa� skraj lasu w termowizji, ale nikogo nie by�o wida�.</p><p>Cha�upa sta�a na cyplu wbijaj�cym si� w jezioro, w doskona�ym miejscu na niewielk� przysta� jachtow� i knajp� albo przynajmniej sma�alni�.</p><p>By�o cicho.</p><p>Kiedy zbli�yli si� do domostwa, Spalle prze�o�y� �uk na plecy, a zdj�� tarcz� i cicho wysun�� miecz. W�o�y� ostrze pod pach�, po czym strzeli� palcami i pokaza� dwa, a nast�pnie wskaza� w prawo za chat�.</p><p>Dw�ch �eglarzy natychmiast ruszy�o w tamtym kierunku, Drakkainen zaj�� ich miejsce w szyku po prawej stronie Spalle. Ten podkrad� si� do drzwi i zastuka� g�owic� miecza.</p><p>� Hej, Drofnir, wstawaj! To ja, Spalle Rybi N�! Przyp�yn�li�my!</p><p>Nic. Po d�u�szej chwili Spalle przytuli� si� bokiem do drzwi i pchn�� je barkiem, ale nic si� nie wydarzy�o.</p><p>� Zamkni�te od �rodka � szepn��.</p><p>Drakkainen zdj�� strza��, umie�ci� j� w ko�czanie, a potem wsun�� �uk w sajdak i klepn�� �eglarza w rami�, pokazuj�c na migi, �eby odsun�� si� od drzwi.</p><p>Obejrza� kute, sztorcowe zawiasy z podrdzewia�ego �elaza, zlustrowa� futryn�, potem opuka� lekko deski, uj�� �elazny uchwyt i targn�� drzwiami.</p><p>Zasuwa znajdowa�a si� przypuszczalnie gdzie� na wysoko�ci metr dwadzie�cia i by�a drewniana.</p><p>Drakkainen cofn�� si� o krok, wzi�� kilka g��bokich wdech�w i zamkn�� oczy, uwalniaj�c hiperadrenalin�. Bardzo ostro�nie przesun�� nogi na otoczakach, po czym skurczy� przepon�, wyrzucaj�c powietrze w gwa�townym okrzyku, obr�ci� biodra i wbi� proste kopni�cie podbiciem tam, gdzie powinna by� zasuwa.</p><p>Drzwi otworzy�y si� z przera�liwym hukiem, kt�ry rozla� si� w jego uszach jak przeci�g�y �oskot gromu. Zasuwa p�k�a, ale nie rozpad�a si�, natomiast uderzenie wyrwa�o hak, o kt�ry by�a oparta, i wystrzeli�o go do �rodka pomieszczenia. Vuko cofn�� nog�, �eby odzyska� r�wnowag�, jednocze�nie lustruj�c trwo�nie stan �ci�gien i mi�ni. Wydawa�o si�, �e wszystko jest w porz�dku.</p><p>Spalle i drugi �eglarz stali po bokach jeszcze jak zatrzymani w kadrze z p�otwartymi ustami, kiedy pochyli� si� i ruszy� jak najp�ynniejszymi ruchami do wn�trza. Mia� wra�enie, �e robi� tu z siebie durni�w, i ju� mia� powr�ci� do normalnego stanu, i zawo�a� co� w rodzaju: �Dzie� dobry, przepraszam za drzwi!�, ale w powietrzu wisia�o co� takiego, �e nie chcia� zdejmowa� trybu bojowego. Usi�owa� tylko porusza� si� naturalnie, a nie miota� jak pasikonik.</p><p>Nie zd��y� przekroczy� progu, kiedy zobaczy� w ciemno�ciach chaty co� gor�cego i poro�ni�tego futrem, wielkiego jak ciel�, co odbi�o si� od ziemi i wystrzeli�o w niego niczym pocisk z katapulty.</p><p>By�o jeszcze w powietrzu, kiedy uda�o mu si� wyhamowa� ruch cia�a do przodu i odwr�ci�, puszczaj�c to co� obok siebie.</p><p>Tu� obok twarzy mign�a mu wyszczerzona, z�bata paszcza w kryzie faluj�cego futra, z pyska ci�gn�y si� lepkie nitki �liny. Drakkainen zd��y� obj�� kciukiem i palcem wskazuj�cym r�koje�� stercz�c� znad ramienia i wyholowa� miecz do g�ry. Stw�r mija� go ju�, jak poro�ni�ta p�owoczarnym futrem torpeda. Zamkn�� d�o� wok� r�koje�ci i ci��, przeciskaj�c ostrze przez powietrze zmienione w olej, czuj�c, jak turbulencje wibruj� na powierzchni stali.</p><p>Miecz uderzy� jak w mokry �nieg, przecinaj�c cel, po drodze zahaczaj�c kilka razy o co� twardego. Dr��cy w powietrzu lwi ryk zwin�� si� przeci�g�ym zawodzeniem jak sygna� syreny okr�towej i zamilk�.</p><p>Wskoczy� w �wiat rzeczywisty i r�wnocze�nie us�ysza�, jak dwa ci�kie przedmioty wal� si� na ziemi� z mokrym chlapni�ciem, i poczu� lepkie, gor�ce bryzgi na twarzy.</p><p>� No i zar�ba�em psa, <emphasis>da piczki materi � </emphasis>warkn�� Drakkainen. � Po jak� choler� �e� si� na mnie rzuca�?</p><p>� M�wili, �e szybko si� ruszasz � powiedzia� Spalle. � Ale to chyba jest za wiele. Nie zd��y�em zobaczy�, jak wyci�gasz miecz.</p><p>� E tam � odpar� lekcewa��co Drakkainen. � To nic takiego.</p><p>Znad wej�cia spad� kawa� strzechy, r�wno odci�ty ko�cem ostrza. Spojrzeli na niego w milczeniu.</p><p>� Troch� mi si� zaczepi�o � oznajmi� Vuko ze skruch�.</p><p>W �rodku by�o ciemno. Weszli, jeden za drugim, w g�sty, gor�cy niemal od�r zgnilizny. Spalle rozkaszla� si�.</p><p>� Nie ma tu czego szuka� � powiedzia� g�ucho Drakkainen gdzie� z mroku. � Wyjd�cie, ja go odetn�.</p><p>� Co odetniesz?</p><p>� Tego twojego Drofnira. Powiesi� si� u powa�y.</p><empty-line/><p>Wisia� ze dwa dni. Zw�oki by�y sztywne, z roz�o�onymi szeroko ramionami, usta wype�nia� spuchni�ty, fioletowy j�zyk, twarz przybra�a niemal czarn� barw�.</p><p>� R�ce mia� wolne, drzwi by�y zawarte od �rodka � powiedzia� Drakkainen. � Sam si� powiesi�.</p><p>� A gdzie jego kobiety? Jego niewolni? Dzieci?</p><p>� W �rodku by� tylko pies.</p><p>� Moim zdaniem � rzek� bardzo powoli Spalle � to ty jeste� Czyni�cy. Znasz tak� pie��, �eby przem�wi�?</p><p>� Nie znam �adnych pie�ni.</p><p>� S�ysza�em, jak gadasz do konia w jego mowie.</p><p>� To jest moja mowa. W�druj� samotnie, to gadam do wszystkiego, nawet do kruka. Nie jestem Czyni�cy, Spalle. Znam sztuk� miecza z mojego kraju, dlatego szybko si� ruszam.</p><p>� Tam, za domem! � krzykn�� jeden z woj�w, wys�anych na ty�y domostwa. Pobiegli wszyscy.</p><p>� Te g�owy s� starsze ni� jego �mier� � oznajmi� Drakkainen, przykl�kaj�c przy trzech kobiecych g�owach, u�o�onych pieczo�owicie na stercie kamieni. � O co najmniej kilka dni.</p><p>� Zabi� wszystkie, a potem si� powiesi�? A gdzie reszta?</p><p>� Ilu z nim mieszka�o?</p><p>� Nie by� bogaty. Mia� czworo niewolnych, dwie kobiety i troje dzieci. By�a jeszcze jego matka. To w�a�nie ona i jego baby. Reszta przepad�a.</p><p>Drakkainen rozejrza� si� wok�.</p><p>� To chyba nie on je zabi�.</p><p>� Dlaczego? Mo�e oszala�.</p><p>� Tam na ziemi le�y �uk i ko�czan. Obok martwy kozio�. Tu� przy lesie. A tutaj, zobaczcie: trzy zaostrzone tyczki. Na szpicach jest krew. Kto� nadzia� g�owy na tyczki. Gdyby Drofnir oszala�, to by je tak zostawi�. Ale on je zasta� na tyczkach. Wyszed� z lasu, zobaczy� je, rzuci�, co mia� w r�kach, i podbieg�. Zdj�� g�owy z tyczek i u�o�y�. Potem si� powiesi�.</p><p>� Zobaczcie tutaj! � krzykn�� kto� spod cha�upy. Wr�cili wi�c pod chat�. Sta�a tam ju� reszta za�ogi, patrz�c na trupa, przer�banego psa i wy�amane drzwi.</p><p>� Popatrzcie na belki i na okiennice. � Na �cianach i drewnianych okiennicach by�o pe�no �wie�ych szram, kt�rych nie zauwa�yli od razu. Nie by�y bardzo g��bokie, ale za to liczne. Wygl�da�o jakby gigantyczny kot ostrzy� sobie o t� chat� pazury.</p><p>� Na drzwiach, od �rodka. � Wskaza� Grunaldi.</p><p>Na drzwiach od �rodka widnia� rz�d znak�w, wydrapanych krzywo, pospiesznie, ko�cem no�a. Napis brzmia�:</p><empty-line/><p>Wracaj� z mg��, w ciemno�ci lub o �wicie.</p><empty-line/><p>� A jednak przem�wi� � powiedzia� Spalle.</p><p>Atleif splun�� przez z�by.</p><p>� Wnie�cie go do �rodka. G�owy i psa te�. Spalmy cha�up�. Potem gotujemy tylko straw� dla siebie i niewolnych i bierzemy wod� ze strumienia. Nigdzie nie chodzi� samemu, nawet za potrzeb�. Na noc �pimy na �odzi. Wyci�gniemy si� na kotwicy na wod� daleko od brzegu.</p><p>Wn�trze chaty wype�nili chrustem, kto� znalaz� beczu�k� tranu, kt�ry rozlali po ga��ziach i pod�odze, na koniec kto� przy�o�y� pochodni� do strzechy.</p><p>Cha�upa p�on�a prawie ca�� noc, zalewaj�c rdzawym blaskiem pla��, skraj lasu i jezioro.</p><p>Czuwali na zmian� po dw�ch, patrz�c na brzeg i wod�, z �ukami pod r�k�, ale nic nie nast�pi�o.</p><subtitle>***</subtitle><p>P�yniemy od �witu. Fiord ci�gnie si� dalej w�r�d ska�, ale urwiska s� du�o ni�sze. Niewolni s� przestraszeni. S�ysz�, jak szepc� do siebie pod pok�adem. S�ysz� amitrajski i kebiryjski. W k�ko to samo, o kl�twie, o przekl�tej ziemi i jakich� imionach bog�w oraz o uroczyskach. Pilnuj�cy ich �eglarz wrzeszczy wreszcie i smaga kogo� kawa�kiem liny, potem s�ycha� tylko uderzenia b�bna i plusk wiose�.</p><p>Robi si� zimno. Noc by�a zimna, ale rano wcale nie zrobi�o si� lepiej. Ko�o po�udnia wp�ywamy we mg��. G�st� jak �mietana, snuj�c� si� smugami nad wod�, brzegi ledwo majacz� w bia�ych oparach, ska�y na kursie pojawiaj� si� znienacka niczym duchy ledwo dwadzie�cia metr�w przed dziobem.</p><p>Grunf jest zm�czony, co chwil� rozciera k�ciki oczu, ale nie pozwala nikomu sterowa�.</p><p>P�yniemy.</p><p>Wszyscy s� niespokojni i wszystkim jest spieszno.</p><p>Siedz� na pot�nym �uczysku arkabalisty na dziobie z �ukiem na kolanach i fajk� w z�bach i wypatruj� ska�. Okrzykuj� je potem, wskazuj�c Grunfowi kierunek.</p><p>P�yniemy przez mg��.</p><p>Czasami mijamy unosz�ce si� na wodzie jakie� ciemne kszta�ty, ale trudno zauwa�y�, czy to kolejne trupy, czy co innego.</p><p>Na noc stajemy na kolejnym jeziorku z kamienist� wysp� po�rodku. Palimy na niej ogie� z wyrzuconych przez wod�, wybielonych kij�w. Mg�a snuje si� k��bami wok�. Przepatruj� j� w termowizji, ale nie widz� �adnych potwor�w jak na Pustkowiach Trwogi albo na Vlarinie. Mg�a jak mg�a. Jesie� idzie.</p><p>W nocy rozlega si� krzyk. Wysoki, piskliwy jak krzyk dziecka albo cierpi�cej kobiety. Dochodzi z oparu. Wszyscy zrywaj� si� na r�wne nogi, chwytaj� bro�, zapalaj� knoty lamp, kto� rozdmuchuje ognisko. Nic nie wida�. Tylko ten krzyk. Wysoka, piskliwa skarga. Najpierw jeden, a potem ca�y ch�r piszczy jak stado szakali.</p><p>Siedzimy, patrz�c na wszystkie strony, �ciskaj�c w mokrych d�oniach majdany �uk�w i styliska topor�w. Wypuszczamy kilka p�on�cych strza�, ale ich p�omienie nikn� natychmiast, jakby wpada�y w mleko. Nic nie wida�, ani we wzmocnionym �wietle, ani w termowizji, ani normalnie.</p><p>S�ycha� tylko krzyk.</p><empty-line/><p>Rano mg�a nadal stoi. Wilczy okr�t sunie cicho rzek�, w�r�d bia�ego oparu majacz� s�abo sylwetki ska�, ga��zi i stercz�cych z brzegu korzeni. Dziwne piski rozlegaj� si� na brzegu co jaki� czas. Brzmi to troch� jak krzyk drapie�nego ptaka, a troch� jak wrzask przera�onego dziecka. Okropny d�wi�k.</p><p>Wszyscy stoj� przy burtach, nie odk�adaj�c �uk�w nawet na chwil�. Komu� puszczaj� nerwy i na kolejny wrzask strza�a pryska z wizgiem gdzie� w k��by mg�y.</p><p>� Nie strzelaj na �lepo! � warczy Grunaldi.</p><p>Niepokoi mnie to, �e niczego nie widz�. Dla termowizji mg�a nie powinna by� �adn� przeszkod�. Dostrzegam jakie� p�kate, niewielkie sylwetki, przemykaj�ce od czasu do czasu jak cienie w�r�d cieni. Jednak nie p�on� barwami przewidzianymi przez cyfrala dla temperatury istot �ywych. Nie r�ni� si� od otoczenia jak ska�y. Tylko czasem w�r�d tych ska� s�abo pe�gaj� punkty i linie wype�nione oran�em.</p><p>P�yniemy. Dzi�b tnie wod�, rz�dy wiose� zapadaj� si� z pluskiem, a ja walcz� z irracjonalnym poczuciem deja vu.</p><p>Co jaki� czas Spalle wysy�a przed dzi�b p�on�c� strza��. Szybuje z sykiem w bia�� pustk� i znika. Je�eli upadnie na brzeg, zobaczymy to.</p><p>To wygl�da jak scena �ywcem wyj�ta z �J�dra ciemno�ci�. Za chwil� kto� zostanie trafiony w��czni�, kt�ra wyleci nie wiadomo sk�d i przeszyje mu pier�, a my zaczniemy rozpaczliwie szy� z �uk�w na wszystkie strony, kto� dopadnie balisty i zacznie miota� w brzeg jeden oszczep za drugim, ten trafiony b�dzie kona� na pok�adzie, prychaj�c krwi�, a z mg�y po obu brzegach b�dzie dobiega� to szyderczo rozpaczliwe zawodzenie. Czuj� to jak fatum albo z�� wr�b�. Co� nieuniknionego.</p><p>Kto to b�dzie?</p><p>U Conrada zgin�� kapitan. Zatem Atleif? A mo�e stoj�cy przy sterze Grunf? A mo�e Grunaldi, bo jego lubi� chyba najbardziej?</p><p>Musz� zrobi� co� ca�kiem innego ni� Willard. Co�, �eby odwr�ci� kl�tw�. Cokolwiek, byle prze�ama� ten paranoiczny nastr�j mg�y, szale�stwa i matni.</p><p>Zaczynam �piewa� na ca�e gard�o star�, dwudziestowieczn� kantyczk�, kt�ra kojarzy mi si� bardzo bojowo.</p><poem><stanza><v><emphasis>I see a red door and I wanna paint it black</emphasis></v><v><emphasis>No other colors, I just wanna turn it black</emphasis></v><v><emphasis>I see � girls are walking, wearing summer clothes</emphasis></v><v><emphasis>I need to close my eyes until my darkness goes...</emphasis></v></stanza></poem><p>Wrzaski na brzegu milkn�. Zapada pe�na konsternacji cisza. Na okr�cie te�. Patrz� czujnie, jakby mi odbi�o.</p><p>� Mog� zacz�� strzela� � odzywa si� nagle Atleif. � Sied�cie za tarczami.</p><p>Zak�adamy tarcze rz�dem za reling. Wsuwa si� d� tarczy w specjaln� szczelin� i blokuje lin�, przewleczon� przez imaki. Sternik schodzi ze swojego ulubionego miejsca i te� si� kryje, steruj�c konwencjonalnie rumplem trzymanym w d�oni.</p><p>Ko�o po�udnia mg�a stopniowo si� roz�azi, za to zaczyna pada� deszcz.</p><p>Rozpinamy nad pok�adem namiot i siedzimy zmarzni�ci, przemoczeni, patrz�c, jak deszcz ciurka po linach i siecze wod�. Owijam si� dodatkowo p�aszczem. Wszystko, co mam na sobie, i podobny do lu�nego swetra kaftan, i p�ko�uszek, i p�aszcz s� wilgotne i cuchn� mokr� we�n�.</p><p>Po po�udniu wp�ywamy na wielkie jezioro pomi�dzy zielonymi wzg�rzami, za nimi ci�gnie si� las, a jeszcze dalej majacz� we mgle o�nie�one g�ry. Nad jeziorem wida� w oddali ciemne szczyty spadzistych dach�w i palisady kilku sporych sadyb.</p><p>� Ziemia Ognia � szepce Grunaldi, a jego oczy jak zielone karbunku�y wype�niaj� si� �zami.</p><p>Wrzask.</p><p>Walimy toporami i r�koje�ciami mieczy o tarcze, kto� przynosi ogromny, falisty r�g z okutym ko�cem, kt�ry opiera na ramieniu jak bazook�.</p><p>Przera�liwe zawodzenie wzbija si� w niebo i toczy nad jeziorem.</p><p>Woda ma dziwaczny, szmaragdowy kolor i pachnie jakby chlebem jak odleg�a piekarnia.</p><p>Pop�dzaj� niewolnych pod pok�adem. B�ben uderza szybszym rytmem, wios�a si�gaj� dalej w prz�d i energiczniej uderzaj� do ty�u.</p><p>Wida� ju� male�kie jak drobiny sylwetki ludzi, biegaj�cych po brzegu i pomo�cie.</p><p>Koncentruj� wzrok i widz�, �e wznosz� ramiona ku niebu, jaka� kobieta w niebieskiej sukni kl�czy na brzegu w p�ytkiej wodzie i szarpie si� za rozpuszczone w�osy, kto� brodzi ju� po pas, jakby chcia� przyj�� nam na spotkanie, i najwyra�niej wrzeszczy.</p><p>Nie tak wyobra�am sobie powitania. Nie podoba mi si� to, ale nic nie m�wi�. Moi �eglarze nic jeszcze nie widz�. Za daleko. Nie widz� wraku, zatopionego tu� przy pomo�cie, ze zw�glonymi kikutami maszt�w stercz�cymi nad wod�.</p><p>P�yniemy prawie godzin�. Zaczyna wia� jaki� s�aby wiaterek, wi�c stawiaj� dziwaczny fok, podobny do wachlarza, i okr�t rusza szybciej na �aglu i wios�ach.</p><p>Kiedy jeste�my o par�set metr�w od brzegu, wszyscy widz� ju�, �e co� jest nie tak, i milkn�.</p><p>Biegaj�cy po brzegu ludzie, zar�wno kobiety jak i m�czy�ni, maj� na sobie pancerze albo kolczugi, kobiety suknie zakasane do p� uda i zatkni�te za pas, nie rozstaj� si� z toporami i mieczami.</p><p>Cumujemy wreszcie w�r�d wrzask�w, p�aczu, krzyk�w, padania sobie w ramiona, kobiety i dziewcz�ta szarpi� swoich m�czyzn i tul� si� do nich na zmian�.</p><p>Zbieram swoje rzeczy, potem sprowadzam Jadrana na brzeg. Stoj� skromnie z boku w�r�d wrzeszcz�cego t�umu, bieganiny i szczekaj�cych ps�w, niezgrabnych i przysadzistych jak hieny.</p><p>Czuj� si� jak alkoholik na arabskim weselu.</p><p>Nieadekwatnie.</p><p>I samotnie.</p><p>Jestem zm�czony podr� i najch�tniej bym co� zjad�. A przede wszystkim potrzebuj� beczki gor�cej wody i jakiego� du�ego cebra. I jeszcze kocio�ka drobnego popio�u oraz t�uszczu, z kt�rego zrobi� myd�o.</p><p>No i wychodka.</p><empty-line/><p>� Schodz� z g�r � streszcza Atleif. Siedzimy w wielkiej sali przy stole. Pomieszczenie jest du�o wi�ksze i troch� nawet ja�niejsze ni� halla w Dworze Szalonego Krzyku. � Schodz� z g�r i napadaj� na domostwa. To g��wnie W�e. Pojawia si� te� zimna mg�a. Idzie fiordem, snuje si� po lesie. Jak na uroczyskach. S� widziad�a, s� dziwne rzeczy. Razem z W�ami przychodz� dziwne istoty. Ma�e i ca�e z �elaza. Jak kraby. Maj� ostrza zamiast r�k i nie�atwo je zabi�. Pal� osady i bior� ludzi w niewol�. Ale najgorszy jest grajek.</p><p>Nieruchomiej� z ud�cem z d�oni. Prze�ykam.</p><p>� Grajek?</p><p>� Nocami podchodzi pod osady i stoi w ciemno�ci. Nikt go nigdy nie widzia� dok�adnie. Tylko sylwetk� w kapturze. M�wi�, �e ma twarz szczura. Gra na flecie z ko�ci. Straszn�, dziwn� muzyk�, od kt�rej dzieci wariuj�. Uciekaj� potem w las i przepadaj�.</p><p>� Sk�d oni przychodz�? � pyta Grunaldi zmienionym g�osem.</p><p>� Od strony Szklanych Wierch�w albo przez Nied�wiedzi� Prze��cz. I wzd�u� Dragoriny.</p><p>Ostatnie S�owo patrzy chwil� przed siebie, po czym ostro�nie odk�ada nadgryzion� �opatk� na st� i ociera usta kawa�kiem chleba. Wstaje powoli.</p><p>� Jad� natychmiast.</p><p>� Bierzcie konie � odpowiada mu Atleif. � A jak ju� b�dziesz w domu, pakujcie dobytek, zapasy, bierzcie byd�o, wszystkich domownik�w i schod�cie tutaj na zim�. M�w to wszystkim, kt�rych spotkasz. Niech schodz� nad jezioro za palisad� Domu Ognia. Niech nikt tej zimy nie zostaje sam.</p><p>Dopijam piwo i odstawiam r�g do g�ry nogami na st�. Nie b�dzie k�pieli.</p><p>� Pojad� z nim � m�wi�.</p><p>Atleif kiwa g�ow�.</p><empty-line/><p>Leje deszcz. Jedziemy wzd�u� fiordu, kt�ry ci�gnie si� dalej za jeziorem. Rzeka jest tu troch� w�sza, szumi w dole w�wozu. Milczymy. S�ycha� tylko st�umiony t�tent na mokrej �cie�ce i chrz�st oporz�dzenia. W g�rze niesie si� krakanie Nevermore�a.</p><p>Jedziemy w dziewi�ciu. Ja, Grunaldi, Spalle i jeszcze sze�ciu �eglarzy z dawnego okr�tu. Od czasu do czasu trzeba zsiada� i prowadzi� konie przy pysku. Robi si� za stromo. Potem, po paru godzinach, g�ry �agodniej� troch�.</p><p>Dwa razy znajdujemy g�owy nabite na tyczki stoj�ce przy szlaku.</p><p>� Bralli i Bralund � m�wi nagle Spalle g�ucho. � Ojciec i syn. Zna�em ich.</p><p>Wieczorem deszcz ustaje.</p><p>Jedziemy potem w ciemno�ciach. Powoli, ostro�nie, ale konie potykaj� si� i gubi� ju� p�aty piany.</p><p>Rozpalamy ogie� nad rzek� na pla�y wysypanej otoczakami, w�r�d ska�.</p><p>Ostatnie S�owo nie odzywa si�, siedzi tylko, patrzy w ogie� i wy�amuje z trzaskiem palce. Spalle przeci�ga ma�� ose�k� po ostrzu miecza. Systematycznie i z namys�em. Poza tym panuje cisza.</p><p>Ssssszgrzyt!</p><p>Ssssszgrzyt!</p><p>Nas�uchujemy, czy w ciemno�ciach nie rozlegnie si� wrzask, ale niczego nie s�ycha�. Nikt nie wrzeszczy, nic nie podkrada si� w�r�d krzak�w.</p><p>Tylko sssszgrzyt! ose�ki Spalle. Stukni�cia kopyt, czasem pomruk i parskanie konia.</p><p>I trzask ognia.</p><p>Koncentruj� si� i zapadam w dwugodzinny letarg regeneruj�cy. Owini�ty p�aszczem i wsparty o siod�o.</p><p>Ruszamy o pierwszym brzasku.</p><p>Zwijamy si� jeszcze w ciemno�ciach. Tyle czasu, �eby wej�� na chwil� w krzaki, ca�y czas z mieczem pod r�k�, potem przemy� twarz lodowat� wod� z fiordu.</p><p>Ju� w siodle �ujemy kawa�ki suszonego mi�sa i w�dzonego sera.</p><p>Dziewczyna le�y na �cie�ce zupe�nie naga. Ma rozrzucone przypadkowo ramiona i podgi�t� nog�. Wy�upiono jej oczy. Po jasnej, bladoniebieskawej sk�rze, kontrastuj�cej z purpurowymi w�osami, rozsypanymi wok� g�owy, chodz� muchy.</p><p>Grunaldi zatrzymuje si� i nie mo�e jecha� dalej. Jeden z �eglarzy zeskakuje z siod�a, przykl�ka na chwil� przy dziewczynie, przytrzymuj�c miecz, po czym unosi twarz i kr�ci przecz�co g�ow�.</p><p>Ostanie S�owo zamyka na chwil� oczy z ledwo skrywan� ulg�.</p><p>Ruszamy dalej.</p><p>Po kilku godzinach wyje�d�amy z lasu i trafiamy na kolejn� dolin� z jeziorem. Nad brzegiem stoi zabudowany palisad� dw�r. Wida� z daleka, �e brama jest zamkni�ta. Fragment palisady i jeden z budynk�w wewn�trz s� czarne i spalone.</p><p>Grunaldi kamienieje w siodle. Zaciska palce kurczowo na ��ku i przygryza nerwowo wodze. Trwa to kilka sekund, po czym spina konia i puszcza si� dzikim galopem w d�.</p><p>Doje�d�aj�c, wszyscy mamy ju� he�my na g�owach i �uki w d�oni.</p><p>Wewn�trz, na dziedzi�cu, s�ycha� ujadanie i zawodzenie ps�w i krzyki kilku os�b, wi�c �yj�, Bogu dzi�ki. Nie trafili�my na kolejne miejsce masakry.</p><p>Brama otwiera si� i nagle wychodzi z niej Grunaldi. Jest bia�y jak �ciana i kroczy niczym �lepiec gdzie� przed siebie, nie wiadomo dok�d. Idzie wci��, obijaj�c si� mi�dzy ska�ami, a potem siada nad jeziorem i powoli zdejmuje he�m z g�owy. �ebka wypada mu z d�oni i toczy si� z brz�kiem w�r�d kamieni, a Ostatnie S�owo patrzy martwo przed siebie.</p><p>Zsiadamy z koni. Ruszam w stron� Grunaldiego, ale Spalle chwyta mnie za rami�.</p><p>� Nie teraz � warczy. � Teraz nie wolno, zostaw. Chod�my si� dowiedzie�, co si� sta�o. On musi teraz znale�� si�y do �ycia.</p><p>Wprowadzamy konie na brukowany kamieniami majdan pomi�dzy p�acz�cych ludzi. Kto� odbiera od nas wierzchowce, jaka� kobieta ze splecionymi na karku w�osami i mieczem na plecach podaje nam po rogu piwa. Trz�s� jej si� r�ce.</p><p>Sp�nili�my si� o dwa dni. Dziewczyna opowiada spokojnie, ale jakim� takim drewnianym g�osem. Szok posttraumatyczny. Zacz�y si� napady na my�liwych, na osadnik�w �yj�cych wy�ej w g�rach i pasterzy. Zabito kilku ludzi, spalono par� cha�up. Co� zabi�o w lesie my�liwych, jednego znaleziono ca�kiem spalonego na nietkni�tej ogniem trawie. Wi�c �ci�gn�a ich tu, do dworu.</p><p>Pilnowali si�. Na noc zamykali si� za palisad�. I strzegli bramy.</p><p>Wys�ali jednego konno do Dworu Krzemiennego Konia, ale nie wr�ci�.</p><p>Potem kilka razy pojawiali si� W�e na dziwnych koniach. Odp�dzano ich strza�ami z �uk�w. Atakowali tylko pod os�on� nocy, najcz�ciej nad ranem. Ale niezbyt zaciekle. N�kali tylko.</p><p>Uda�o si� zabi� trzech czy czterech.</p><p>Postanowi�a, �e przygotuj� �odzie, sp�yn� Dragorin� a� do wielkiego jeziora i schroni� si� we dworze Atleifa. Ale nast�pnej nocy W�e podpalili szop� na �odzie.</p><p>Pojawia�y si� straszne, mgliste potwory oraz nieznane wcze�niej istoty, wygl�daj�ce troch� jak morskie kraby z �elaza, a troch� jak ludzie. S�yszeli, jak w nocy krzycz� nieludzkimi, piskliwymi g�osami.</p><p>Potem us�yszeli muzyk� fletu. Bardzo smutn� i bardzo dziwn�. Psy wy�y, kiedy ta muzyka si� rozlega�a. Raz zobaczyli grajka, stoj�cego na skraju lasu w p�aszczu z kapturem i trzymaj�cego d�ugi flet. Pr�bowali go zastrzeli�, ale wtedy on zacz�� si� kr�ci� i ta�czy� po�r�d spadaj�cych i wbijaj�cych si� wok� niego strza�.</p><p>Dzieci Grunaldiego i jeszcze kilkoro dzieci rybak�w i pasterzy, kt�re by�y wtedy w gr�dku, zrobi�y si� chore. Nie odzywa�y si�, tylko sta�y na palisadzie i patrzy�y w las. Tylko takie, kt�re mia�y wi�cej ni� osiem lat i mniej ni� czterna�cie.</p><p>A przedwczoraj tamci zaatakowali. Mieszka�cy bronili si� ca�� noc i zdo�ali ich odeprze�, a nawet ugasi� stodo��. A rano okaza�o si�, �e wszystkie te dzieci otworzy�y okiennice, wysz�y z domu, w kt�rym by�y zamkni�te, przystawi�y sobie drabin� do palisady i odesz�y.</p><p>Do lasu.</p><empty-line/><p>Przepakowuj� ekwipunek, cz�� rzeczy trzeba b�dzie tu zostawi�. Przygotowuj� wyposa�enie minimum. A potem id� do Grunaldiego, pogr��onego w rozpaczy nad jeziorem i usi�uj�cego zebra� si�y do �ycia. Bezceremonialnie chwytam go za rami�.</p><p>� Zbieraj si�, Ostatnie S�owo. Nie ma czasu. � Podnosi na mnie martw�, mokr� twarz.</p><p>� Nie znale�li�my ani jednego trupa dziecka � m�wi� mu. � Ani w rzece, ani w lesie, ani nigdzie. Oni je porywaj�, a nie zabijaj�. To by�o przedwczoraj. Dopadniemy ich.</p><p>Unosi brwi, jakby nie rozumia�, co m�wi�.</p><p>� Jak?!</p><p>� Umiem tropi� �lad. Nawet w�szy� jak pies, je�li trzeba. Nie odpu�cimy. Bierz ze dw�ch ludzi i bro�. Szkoda czasu.</p><p>� P�jdziesz ze mn�? � pyta. � Do Ziemi W�y?</p><p>� Tak. I tak szed�em w tamt� stron�.</p></section><section><title><p>Rozdzia� 8</p><p>Spalona Ziemia</p></title><epigraph><p>Dzisiaj s�o�ce nie wzejdzie</p><p>W martwych �renicach twego ojca.</p><p>W domu ucztuj� padlino�ercy.</p><p>Musisz si� ukry�, musisz odej��.</p><p>Z rozpacz� w zaci�ni�tych pi�ciach</p><p>Chocia� w sercu mieszka n�.</p><text-author>Pie�� Zdradzonego � Kirenen, autor nieznany</text-author><text-author>Pie�ni Kirenenu � Maja Lidia Kossakowska</text-author></epigraph><p>Biegli�my korytarzem w zupe�nych ciemno�ciach. Przesta�em ju� protestowa�. Kiedy Brus poci�gn�� mnie w czelu�� tunelu, us�ysza�em, jak Rzemie� zatrzasn�� drzwi i zasun�� rygle od zewn�trz. Znalaz�em si� w mroku, kt�ry kry� moje �zy i przera�enie. Wydawa�o si�, �e biegniemy tak bez ko�ca, a gdzie� wysoko, nad naszymi g�owami, toczy�a si� wojna i przelewa� si� pulsuj�cy zgie�k jak odg�os dalekiego, szalej�cego oceanu.</p><p>Wok� mnie i we mnie trwa�a ta sama czarna pustka. Przebiera�em nogami, bo kazano mi i��. Ale nie mia�em poj�cia, dok�d i po co.</p><p>Zawsze wydawa�o mi si�, �e stan�� znienacka w obliczu w�asnej �mierci to musi by� co� potwornego. Wiedzia�em, �e nikt nie mo�e by� pewien, jak si� wtedy zachowa i czy nie obudzi si� w nim przera�one, pragn�ce �y� zwierz�. Ale nie przypuszcza�em, �e mo�na unikn�� �mierci i czu� konieczno�� dalszego �ycia jako straszne brzemi�.</p><p>Moja matka, cesarzowa, kt�ra traktowa�a mnie jak syna, ojciec, Aiina, Czagaj, Mistrz Zwierz�t, wszyscy umarli. Nie istnieli. Nawet Rzemie�, Fyalla i Tahela pewno ju� w tej chwili nie �yli. Umarli wszyscy, kt�rych zna�em. M�j �wiat, moj� Wiosk� Chmur po�era�a hucz�ca po�oga.</p><p>Zosta�em sam w dusznej ciemno�ci.</p><p>I zazdro�ci�em im. Chcia�em odej�� Drog� Pod G�r� tam, gdzie oni, albo przepa�� w pustce, czarnej i g��bokiej, jak ta, kt�ra mnie otacza�a.</p><p>Tymczasem kazali mi �y�.</p><p>Cesarz. W�adca Tygrysiego Tronu bez tronu. Kai-tohimon klanu �urawia, ale bez klanu. Sam. W ciemno�ciach. Ostatni �ywy.</p><p>Gdyby nie Brus, kt�ry mnie prowadzi�, to my�l�, �e osun��bym si� pod �cian� i le�a�, a� umar�bym z g�odu.</p><p>Biegli�my przez d�ugie korytarze. Gdy p�on�y w nich kaganki, wydawa�o mi si�, �e droga do miasta trwa tylko chwil�. Kiedy przemierza�em je po raz ostatni w mroku, zdawa�y si� nie mie� ko�ca.</p><p>Wreszcie us�ysza�em zgrzyt klucza i ciche skrzypienie drzwi. Wyszli�my do sk�adu niemal r�wnie mrocznego jak korytarz, tylko gdzie� z zewn�trz pe�ga�a s�aba po�wiata, w kt�rej wida� by�o zarysy beczek i pak, chocia� mo�e to moje oczy przywyk�y do ciemno�ci.</p><p>Przekradali�my si� w ciszy, bez s�owa. Z podr�nymi koszami na plecach, w plecionych p�aszczach przeciwdeszczowych. Brus odsun�� bardzo powoli zas�on� z paciork�w, kiedy dobieg�y nas g�osy.</p><p>� Co tam chowasz?! Co masz pod r�k�, psie?!</p><p>�omot, z jakim co� przewr�ci�o si� na pod�og�.</p><p>� Nie ruszajcie moich wierszy... � Cichy g�os, kt�rego nigdy nie s�ysza�em.</p><p>Brus zsun�� rzemienie kosza i powoli postawi� go na ziemi. A potem wzi�� sw�j kij i przekr�ci� jego koniec. Kij rozpad� si�, a pomi�dzy cz�ciami b�ysn�a stal. Brus wysun�� ostrze i delikatnie opar� drug� cz�� laski o �cian�, po czym si�gn�� za pazuch� i wyj�� co�, co przypomina�o gruby hufnal.</p><p>A potem jego szerokie plecy zas�oni�y mi wyj�cie, wi�c nie mog�em zobaczy�, co si� dzieje za drzwiami.</p><p>� M�wi� jeszcze raz! Z�oto, pieni�dze i wino, cudzoziemska larwo. I listy. Oddawaj listy! Kap�ani chc� pozna�, kto p�aszczy� si� przed cudzoziemcami, kto chcia� pojmowa� brudas�w nie ze swojej kasty i kto �ama� Kodeks Ziemi! Wszystkie!</p><p>� List�w nie wolno... � zaszemra� Szy�gan Hatjezid, pisarz siedz�cy za pulpitem, wci�� z trzcinowym rysikiem w r�ku. Woln� d�oni� przyciska� kartk�, kryj�c jej tre�� jak ucze� przy�apany na rysowaniu gryzmo��w.</p><p>Dwaj niskiej rangi �o�nierze piechoty z �Kamiennego� tymenu pl�drowali pomieszczenie. Na pod�odze sta� okr�g�y kosz, do kt�rego wrzucali zwoje zbierane z p�ek. Nie mieli ci�kich pancerzy, ale najprostsze segmentowe zbroje i �aden nawet nie nosi� he�mu, tylko przewi�zane wok� g�owy os�ony czo�a i policzk�w. Jeden z nich trzyma� starca za w�osy i przyk�ada� mu kind�a� do gard�a.</p><p>Tyle zd��y�em zobaczy� zanim Brus wszed� do pomieszczenia.</p><p>Machn�� r�k�, kr�tkie ostrze �mign�o w powietrzu i r�wnocze�nie b�yskawicznie ci�� tym dziwnym mieczem, w�a�ciwie kawa�kiem kija z ostrzem. Drugi �o�nierz zas�oni� si� odruchowo r�k�, ale Brus przer�ba� mu j� do po�owy, wyrwa� ostrze z ko�ci i z ohydnym chrz�stem wbi� je �o�nierzowi pomi�dzy wi�zane, �elazne pasy pancerza. Przekr�ci� miecz i wyszarpn�� go z powrotem. Pierwszy zatacza� si� po kantorze, trzymaj�c za gard�o r�kami, spomi�dzy palc�w ciek�y mu strugi krwi, kapi�c na zalegaj�ce pod�og� zwoje i kartki.</p><p>� Uwa�aj na moje wiersze... � wyszepta� pisarz.</p><p>Brus wyjrza� ostro�nie na ulic� i rozejrza� si�.</p><p>� Pusto � szepn��. Po czym wr�ci�, chwyci� jednego z �o�nierzy pod ramiona i ty�em wywl�k� go na ulic�. Wr�ci� po chwili i z�apa� drugiego za wi�zania pancerza na karku i powl�k� po ziemi, nie zwa�aj�c, �e ten jeszcze �yje i kona w�a�nie, d�awi�c si� w�asn� krwi� i wywracaj�c oczami.</p><p>Zabra�em oba nasze kosze i kije z korytarza, po czym wcisn��em si� do kantorka.</p><p>� Dobry wiecz�r, sitar Szy�gan � pozdrowi�em staruszka, kt�ry jak zwykle udawa�, �e mnie nie widzi, tylko podni�s� z pod�ogi czyst� kartk�, upstrzon� kroplami krwi, i zanurzy� trzcink� w tuszu.</p><p>Nie mog�em pozby� si� wra�enia, �e koniecznie musz� si� obudzi�.</p><p>� Mamy szans�, tylko dop�ki jest noc � oznajmi� Brus, zagl�daj�c przez rami� z progu. � Chod�, Ard�uk.</p><p>Poda�em kosz i kij oraz kapelusz, kt�ry spad� mu z g�owy.</p><p>Wyszli�my w noc, pierwsz� ch�odn� noc od miesi�cy. Deszcz wci�� la� g�sto, ale nie by�a to ju� ta przera�liwa ulewa. Rynsztokami p�yn�y potoki m�tnej wody i by�o prawie jasno z powodu rudej �uny, bij�cej nad p�askimi dachami od strony pa�acu.</p><p>� Musimy dosta� si� nad rzek� � wyszepta� Brus. � Na sam koniec dzielnicy handlowej za portem.</p><p>Przytakn��em oboj�tnie.</p><p>Przemykali�my si� pod �cianami. Czasem dobiega� nas turkot k�, czasem stukot ko�skich kopyt na mokrym bruku. Kryli�my si� wtedy, wyszukuj�c najciemniejsze k�ty w podcieniach, w zau�kach albo za stertami �mieci.</p><p>Kilka razy uliczk� przebieg�o paru �o�nierzy z pikami w r�kach, czekali�my wtedy, a� ucichnie chrz�st �elaza i �omot ci�kich, podbitych gwo�dziami sanda��w, zak�adanych na zwyk�e, p��cienne buty z plecionymi podeszwami.</p><p>Przedzierali�my si� przez puste, wymar�e miasto, o�wietlone tylko md�ym poblaskiem, wygl�daj�cym jak przed�wit, kt�ry jednak nie by� �witem.</p><p>Przez takie miasto trzeba by�o i�� zupe�nie inaczej. Nigdy nie wiadomo, co si� spotka za rogiem. Brus zagl�da� za r�g budynku, lustrowa� okolic� i pokazywa� mi kolejn� os�on�, za kt�r� mia�em dobiec i przycupn��. Stoj�cy pod �cian� przewr�cony w�zek na warzywa, kilka beczek, podcienia.</p><p>Dopiero kiedy przebieg�em ten kawa�ek i ukry�em si�, dobiega� do mnie i wypatrywa� nast�pnego ukrycia. W nocy opustosza�e miasto wygl�da�o obco i dawno ju� przesta�em mie� bodaj poj�cie, gdzie jestem.</p><p>Brus jednak zna� drog� i wi�d� mnie pewnie, omijaj�c okolice wszelkich �wi�ty� i puste place. Przechodzili�my przez jakie� podw�rka, bramy i zau�ki. Nie przystawa� ani na chwil�, zupe�nie jakby przemierza� t� drog� noc� setki razy.</p><p>Jeden z takich plac�w widzieli�my z daleka. Pe�en �o�nierzy w czerwonych pancerzach �P�omienistego� tymenu: piramidy opartych o siebie w��czni, malowane na czarno szerokie, miskowate he�my z numerami binhon�w, za�o�one na ochronne opaski, opinaj�ce czo�a i policzki.</p><p>Wyganiali przera�onych ludzi z dom�w i rozdzielali ich na placu. Widzia�em, jak odrywaj� �ony od m��w, jak zganiaj� dzieci w osobn�, st�oczon� grupk�. Obok sta�o trzech wysokich kap�an�w prorokini w czerwonych p�aszczach i srebrnych maskach, w kt�rych odbija� si� blask p�omieni.</p><p>Widzia�em, jak wywlekaj� jakiego� m�czyzn� z t�umu i rozci�gaj� go na ocembrowaniu studni, wykr�ciwszy r�ce, a potem podrzynaj� gard�o. Jak kap�an zbiera krew do ofiarnej miski i wyci�ga krzemienny sierp, a potem pochyla si� nad konaj�cym.</p><p>Brus poci�gn�� mnie za rami�.</p><p>� Czy w moim kiju podr�nym tak�e jest bro�? � zapyta�em go, kiedy schowali�my si� w kolejnym zakamarku w�r�d stert gnij�cych szmat i starych desek.</p><p>� Jest wiele broni. To kij szpiega. Masz miecz i n�, i �a�cuch, i w��czni�. W dzie� poka�� ci, jak je znale��. Dzisiaj musi wystarczy� ci miecz. U g�ry jest mosi�ny pier�cie�. Powy�ej niego kij jest r�koje�ci� miecza, tylko trzeba go przekr�ci�.</p><p>Widzieli�my trupy. Por�banych sierpami jazdy, z poder�ni�tymi gard�ami albo powieszonych, o czarnych twarzach ko�ysz�cych si� w deszczu.</p><p>Co� we mnie p�k�o dopiero, kiedy widzia�em gwa�con� dziewczyn�, szarpi�c� si�, w strz�pach koszuli, rozkrzy�owan� na straganie, trzyman� przez czterech �o�nierzy za r�ce i nogi. Dziewczyna wy�a i wzywa�a pomocy.</p><p>Zd��y�em wyj�� miecz tylko do po�owy, gdy Brus chwyci� mnie za nadgarstek i unieruchomi�, wykr�caj�c rami�.</p><p>� Nie wolno, tohimonie � tchn�� mi do ucha. � Oni wszyscy nie po to zgin�li, by� teraz odda� �ycie w potyczce z pierwszymi lepszymi �o�nierzami. To jest ich noc gniewu. Wraca Kodeks Ziemi. Dzi� sobie folguj� po to, �eby jutro ca�y �wiat trz�s� si� ze strachu. Oni rz�dz� strachem, Ard�uk. Zobaczysz jeszcze gorsze okrucie�stwa i te� nic nie b�dziesz m�g� poradzi�. Teraz s� zaj�ci. To dobrze, bo znaczy, �e my mo�emy przej�� niezauwa�eni.</p><p>Ci�gn�� mnie przez umieraj�ce miasto i nie pozwala� na najmniejsz� chwil� wytchnienia. Nawet wtedy, kiedy zobaczyli�my naszych �o�nierzy. Przebiegali�my wtedy po p�askich dachach pobliskich dom�w i widzia�em wszystko z g�ry.</p><p>Naszych. Z maranaharskiego �Piorunowego� tymenu, w ��tych pancerzach, z czarnym tygrysem na tarczach, bez domalowanych podw�jnych ksi�yc�w lub znaku Podziemnego �ona.</p><p>Nie by�o ich wielu. Nawet nie jedna pe�na setka. Bronili schod�w �wi�tyni. Nawet nie wiem, jaka to by�a �wi�tynia, ale na pewno nie Podziemnej Matki. Bia�a, zdobiona kolumnami i reliefami na frontonach. Widzia�em r�wne mury ��tych tarcz, naje�one w��czniami, ustawione w kilka rz�d�w, zapor� z w�zk�w, stragan�w, beczek i przewr�conych pos�g�w u wr�t �wi�tyni jako ostatni� lini� obrony. Na schodach przed nimi le�a�y zwa�y trup�w w czarnych i czerwonych pancerzach.</p><p>W uliczkach przed �wi�tyni� t�oczyli si� ju� paw�nicy, kul�cy si� za swoimi wielkimi tarczami, a za nimi wida� by�o szykuj�cych si� �ucznik�w. Piechota wznosi�a miecze, a dziki wrzask �Ifrija! Ifrija!� podnosi� niebo.</p><p>� To s� nasi ludzie! � krzycza�em na Brusa. � Nasi! Powinni�my by� z nimi! Powinni�my gromadzi� ich wok� siebie, przecie� walcz� o to samo!</p><p>� Oni padn�! � zawo�a� Brus. � Sp�jrz na �ucznik�w. Policz ich. Sp�jrz na rydwany w tamtej uliczce. Sp�jrz na �Kamiennych�, sk�adaj�cych onager w tamtym ko�cu placu! Zobacz zapalaj�ce pociski na tamtych wozach! Co im pomo�e dw�ch ludzi?!</p><p>W ko�cu poci�gn�� mnie za sob�.</p><p>Walcz�cych spotykali�my tej nocy jeszcze kilka razy. Zawsze byli nieliczni i zawsze mieli przeciwko sobie wielu.</p><p>Wtedy widzia�em po raz pierwszy prawdziwe m�stwo.</p><p>Kilkunastu �o�nierzy, zgrupowanych po�rodku placu, os�oni�tych pochylonymi tarczami i mierz�cych we wszystkie strony w��czniami, w szyku �muszli�, oraz ta�cz�c� wok� jazd�, zasypuj�c� ich deszczem strza�.</p><p>Widzia�em te� uciekaj�cych. W por�banych zbrojach, prowadz�cych ku�tykaj�cych koleg�w pod r�k�, z mieczami w drugiej gar�ci, ci�tych nagle niezliczonymi ciosami przelatuj�cych wok� nich je�d�c�w. Ludzi, kt�rzy nadal stali, mimo �e ich cia�a wygl�da�y jak posiekane.</p><p>Widzia�em te� szar�uj�ce rydwany pustynne. Rozp�dzone jak skorpiony, naje�one kolcami. Po raz pierwszy w �yciu us�ysza�em straszny �wist wiruj�cych kos, umocowanych na obr�czy ko�a. Zobaczy�em, jak uciekaj�cy cz�owiek, kt�rego mija rydwan, rozpada si� w biegu na kawa�ki w chmurze krwi, kt�ra zbryzga�a wszystko wok�. �ciany, bruk, moj� twarz. Patrzy�em na to, siedz�c za jak�� beczk�, i czu�em, jak deszcz sp�ywa mi z policzk�w razem z jego krwi� i moimi �zami.</p><p>Zupe�nie znienacka zobaczyli�my te� Nahel Ifrij�. Ogie� Pustyni.</p><p>Ta�czy�a na kamiennym mo�cie nad kana�em. Wirowa�a jak wrzeciono, z roz�o�onymi szeroko r�kami i przechylon� g�ow�, z kt�rej spad� kaptur, a czerwony, migocz�cy p�aszcz, taki jak w moim �nie, wznosi� si� wok� niej jak b�yskaj�cy sto�ek albo skrzyd�a owada. By�a samym ruchem.</p><p>Po obu jej stronach siedzia�y dwa bojowe leopardy, oblizuj�c si� niepewnie i rozgl�daj�c.</p><p>Brus chwyci� mnie za ko�nierz i �ci�gn�� w d� za murek.</p><p>� Musz� zobaczy� jej twarz!</p><p>� O�lepniesz! � sykn��.</p><p>Kto� bieg� wzd�u� kana�u.</p><p>Prorokini zatrzyma�a si� i otworzy�a usta, a potem wyda�a z siebie straszny, wysoki d�wi�k, kt�ry rozdar� mi uszy, po chwili ucich�, cho� nadal mia�a otwarte usta i krzycza�a, a ja czu�em ten krzyk gdzie� w �rodku. Zas�oni�em g�ow�.</p><p>Biegn�cy cz�owiek zapali� si� nagle, jakby obla�a go oliwa z kaganka, i zamieni� si� w p�omie�. Krzycz�cy, wierzgaj�cy p�omie�, o ognistych r�kach i nogach, kt�ry miota� si� po brzegu przez chwil�, po czym z sykiem run�� w wod�.</p><p>A jednak przez mgnienie widzia�em jej twarz.</p><p>Straszn� twarz, ni to kobiety, ni m�czyzny, szalon�, o p�on�cych z�otem oczach.</p><p>Nie o�lep�em, mo�e dlatego, �e ona nie spojrza�a na mnie.</p><p>A potem zakr�ci�a si� znowu, narzuci�a kaptur i wtopi�a w mrok uliczki, a oba leopardy pobieg�y za ni�.</p><p>Wyrwa�em si� Brusowi.</p><p>� Mog�em j� zabi�, synu Pio�unnika! � warkn��em. � Mog�em sko�czy� to tu i teraz.</p><p>� Nie dobieg�by� nawet � powiedzia�. � Gdyby da�o si� j� tak zabi�, sam bym to zrobi� i przyni�s� ci jej g�ow�. Ju� dawno.</p><p>Nadal przedzierali�my si� przez straszne, obce miasto. Widzieli�my, jak to tu, to tam wybuchaj� po�ary, widzieli�my, jak hucz�ce kule pocisk�w zapalaj�cych sun� jeden po drugim przez niebo, s�yszeli�my krzyk z setek garde�. Nie wiem, ile to trwa�o. Nie wiem, czy spa�em, czy bieg�em na jawie.</p><p>W ko�cu dopadli�my rzeki.</p><p>Nie by�a ju� t� sam� wp�wysch�� rzeczu�k�, zmienion� w leniwy strumyk, tocz�cy si� przez pas b�ota.</p><p>Dzi� sun�a jak ciemna, spieniona masa, z pluskiem wlok�c ze sob� beczki, �mieci, zerwane �odzie i cia�a zabitych. W oddali by�o wida�, jak w porcie p�on� zderzaj�ce si� ze sob� okr�ty, s�ycha� by�o zgie�k bitwy.</p><p>Brus znalaz� jak�� kamienn� szop�, poro�ni�t� na dachu traw� i zaszcz�ka� kluczem, otwieraj�c ma�e drzwiczki. Zagrzechota� �a�cuch. Pobliskie domy sta�y ciche i ciemne, jakby ich mieszka�cy spokojnie spali.</p><p>Wszed�em, a w�a�ciwie wczo�ga�em si� do �rodka pomi�dzy pobekuj�ce w ciemno�ciach kowce, s�ysza�em chrz�st, z jakim �uj� zesch�e zielsko. Brus rozgarn�� �ajno i przegni�� s�om� na pod�odze, a potem uni�s� klap� i nagle wszed� gdzie� pod ziemi�. Poczo�ga�em si� za nim, wlok�c oba kosze, zaczepiaj�c o wszystko kijem, szeleszcz�c p�aszczem i gubi�c co chwil� kapelusz.</p><p>Szli�my po kamiennych schodach. �ciany te� by�y kamienne i wilgotne. Ka�dy krok odbija� si� echem. Po chwili stan�li�my. By�o ciemno, ale czu�em, �e to jaka� du�a piwnica, w kt�rej stoi woda. S�ysza�em, jak spadaj� do niej krople z sufitu.</p><p>Zatrzeszcza�o krzesiwo, po chwili, mru��c oczy w blasku kaganka, zobaczy�em orl� twarz Brusa i jego d�onie, a po chwili ca�e pomieszczenie. By�o do�� du�e, z beczkowatym sklepieniem, ca�� pod�og� zajmowa� basen, w kt�rym ko�ysa�a si� wios�owa ��dka, taka, z jakiej ch�opi na rzece prowadz� handel. D�uga, z dachem rozci�gni�tym na pa��kach od dziobu i kwadratowym baldachimem na rufie.</p><p>� Wchod� na prz�d, panie � szepn�� Brus. � Po�o�ysz si� pod p��tnem i prze�pisz. S� tam suche koce, r�czniki, nawet jedzenie i napoje. Trzeba wypocz��. B�dziemy p�yn�li a� do �witu.</p><p>� Dok�d chcesz p�yn�� w tym lochu?! � zapyta�em.</p><p>� Uwierz mi, Ard�uk. Pop�yniemy. Pospiesz si�, kaganek zaraz zga�nie.</p><p>Wsiad�em do �odzi i wyci�gn��em nogi. Plandeka na dziobie by�a na tyle wysoko, �e mo�na by�o tam siedzie� i nie opiera� si� g�ow� o dach.</p><p>Brus odwi�za� cumy i wzi�� stoj�ce pod �cian� wios�o. I wtedy kaganek rzeczywi�cie zgas�. Ciemno��, kt�ra zapad�a, by�a jeszcze g��bsza ni� przedtem. A potem Brus poci�gn�� za jaki� �a�cuch. Rozleg� si� turkot i szum wody, przed nami pojawi�a si� szczelina, przez kt�r� wpad�o md�e, nocne �wiat�o.</p><p>Przednia �ciana piwnicy otworzy�a si� powoli, a wype�niaj�ca loch woda z szumem pop�yn�a nachylon�, kamienn� nieck� wymurowan� z kwadratowych kamieni, prowadz�c� prosto do wody. Wygl�da�a jak odp�yw burzowego rynsztoka. Do wody nie by�o daleko ani wysoko. Dzi�ki burzy. Sp�yn�li�my ledwo kilka krok�w i dzi�b naszej �odzi uderzy� w wod�. Drzwi w kamiennej �cianie nad rzek� zamkn�y si� nagle i nie potrafi�bym powiedzie�, gdzie si� znajduj�. Widzia�em tylko �cian� i rosn�ce z niej krzaki i k�py trawy.</p><p>Brus pchn�� rudel i ��d� pop�yn�a z pr�dem.</p><p>Siedzia�em przez chwil�, patrz�c na rozlewaj�ce si� na brzegu ognie, na wybuchaj�ce gdzie� w ciemno�ci krzyki, i zastanawia�em si�, czy jeszcze kiedykolwiek zobacz� to miasto.</p><p>Gdzie� ca�y czas s�ycha� by�o r�wne �omotanie b�bn�w sygna�owych. Nios�o si� przez wod� i pulsowa�o w powietrzu.</p><p>Brus zakl��.</p><p>� Zmienili mow� b�bn�w � powiedzia�. � Nic nie rozumiem. To nie s� nasze kody.</p><p>Mia� racj�. Te� niczego nie rozumia�em, mimo �e zna�em mow� b�bn�w lepiej ni� niejeden oficer. Zna�em trzy j�zyki b�bn�w, z czego te� ten najtajniejszy, i dalej niczego nie pojmowa�em. Z wyj�tkiem jednego s�owa. Nie zmienili jednego s�owa, kt�re powtarza�o si� w komunikatach co chwil�. �Tend�aruk�. Odwr�cony �uraw.</p><p>To ja.</p><p>Moje imi�.</p><empty-line/><p>��d� sun�a wartko z pr�dem. Brus sterowa�, niemal nie u�ywaj�c wios�a. Od czasu do czasu pozwala� jej kr�ci� si� w wirach i dryfowa� bezw�adnie ty�em, po to, �eby nie zwraca�a na siebie uwagi po�r�d pni, desek, p�ywaj�cych beczek i rozmaitych �mieci, wleczonych rzek�.</p><p>Raz przelecia�o nad nami kilka zb��kanych strza�, wbijaj�c si� z pluskiem w wod�, raz ca�kiem niedaleko z sykiem uderzy� w wod� zapalaj�cy pocisk z jakiej� katapulty, po czym rozla� wok� siebie p�on�c� plam� ognia, ale my�l�, �e nie strzelano do nas.</p><p>Tym razem, po raz pierwszy od dawna, pogoda by�a po naszej stronie. Tam, gdzie nie dociera�a ruda �una po�ar�w, sta�a smolista ciemno��, lej�cy ca�y czas deszcz t�umi� chlupot wody, a szeroka nagle i wartka rzeka pe�na �mieci uniemo�liwia�a jak�kolwiek kontrol�.</p><p>W pewnym momencie znios�o nas pod lewy brzeg, gdzie p�on�� ogie� i na jego tle wida� by�o �o�nierzy w he�mach i z w��czniami w r�kach. Jednak Brus narzuci� tylko na siebie przemoczon� szmat� le��c� na palankinie i po�o�y� si� na wznak. Przyrzucona ciemnymi, brunatnymi plandekami nasza ��d� zamieni�a si� w pod�u�ny, bezkszta�tny cie�, taki sam jak pnie, wzd�te krowy i cia�a zabitych, p�yn�ce w d� rzeki.</p><p>�o�nierze nie zaszczycili nas nawet spojrzeniem.</p><p>Po jakim� czasie przesta�em wygl�da� spod daszku. Po�o�y�em si� na dnie, podpieraj�c g�ow� zwini�tym kocem, i postanowi�em zasn��, ale nie mog�em.</p><p>Czu�em, �e najwa�niejsze to nie my�le�. O niczym, co nie jest tera�niejszo�ci�. Tak, jak to robi� Brus. Przynajmniej takie sprawia� wra�enie. Kiedy spotkamy patrol, my�le� tylko o tym, jak go omin��, ukry� si� albo pozabija� �o�nierzy i co ewentualnie zrobi� z cia�ami. Dop�ki mamy ��d�, p�yn�� i my�le� tylko o wodzie, rzece, sterze i wio�le. Kiedy b�dziemy g�odni, my�le� o zdobyciu jedzenia. Nigdy o tym, co b�dzie dalej. Nigdy o tym, co ju� by�o. Nic takiego nie istnieje. Istnieje tylko to, co teraz. Nie jestem cesarzem, w�adc� �wiata, sierot� ani uciekinierem, �ciganym przez hordy oszala�ego wojska. Jestem tym, kt�ry p�ynie rzek�. A potem mo�e tym, kt�ry idzie przez las.</p><p>Nic wi�cej.</p><p>Brus te� straci� ca�y �wiat. Te� mia� przyjaci�, rodzin�, te� by� Kirenenem jak ja. Ale wydawa�o si�, �e interesuje go tylko, jak przedziera� si� przez miasto. Jak znale�� ��d�. A teraz, jak niezauwa�enie prze�lizgn�� si� rzek� i wydosta� ze strefy walk. I nie my�li o niczym innym.</p><p>P�yn�li�my z pr�dem na zach�d. Wiedzia�em, �e wioski, zabudowania i gospodarstwa ci�gn� si� za miastem ca�ymi milami na obu brzegach. Jednak nurt p�yn�� wartko i mia�em nadziej�, �e do �witu zdo�amy dop�yn�� do jakich� niezamieszkanych rejon�w.</p><p>Nie wiedzia�em, gdzie jeste�my, nie wiedzia�em te�, jak daleko jest do �witu.</p><p>Czu�em si�, jakbym siedzia� na koszu pe�nym jakich� w�ciek�ych zwierz�t. Wiedzia�em, �e wystarczy jeden nieostro�ny ruch, a pokrywa kosza spadnie i ca�y koszmar wydostanie si� na wolno��. Teraz moja g�owa by�a takim koszem. Sta� gdzie� tam w moim umy�le, a zwierz�ta wi�y si�, rzuca�y i pcha�y pokryw�.</p><p>Nie my�le�. Nie dopuszcza� do siebie ca�ej potworno�ci tego, co si� sta�o. Nie ogarnia� tego umys�em. Nie my�le� o nikim bliskim. Niech ci�gle jeszcze �yj� w mojej g�owie, niech w mojej pami�ci pa�ac nadal stoi, niech ptaki chodz� po trawie, niech moje dziewcz�ta siedz� na tarasie z cintarami w r�kach. Niech parzy si� napar w skr�canych, mosi�nych imbrykach.</p><p>Gdzie� w mojej pami�ci.</p><p>Gdzie� w mojej g�owie.</p><p>Jest tylko to albo chlupocz�ca wok�, m�tna woda pe�na odpadk�w, i pleciona plandeka nad g�ow�.</p><p>Ale nic wi�cej.</p><p>Min�li�my mosty, bulwary i trakty dochodz�ce do rzeki oraz wodopoje i ma�e przystanie. Tutaj na pewno nikt nas ju� nie m�g� widzie�, wi�c Brus zablokowa� ster i wios�owa� jak szalony to z jednej, to z drugiej burty. Walczy� o ka�d� chwil� ciemno�ci i ka�dy kolejny krok oddalaj�cy nas od miasta.</p><p>W ko�cu ruch, plusk i mrok wzi�y g�r� i zapad�em w p�sen, cho� wydawa�o mi si�, �e nie �pi� i ca�y czas s�ysz� ka�de plu�ni�cie, szum deszczu i krzyk nocnego ptaka.</p><empty-line/><p>Obudzi� mnie gwa�towny szelest i szuranie o burty. Nasza ��d� wbija�a si� g��boko w trzciny. Woda by�a tu p�ytka, a niebo robi�o si� jasne. Usiad�em gwa�townie i odwr�ci�em si�. Brus odpycha� si� wios�em od dna, a na dachu palankinu le�a�y ca�e nar�cza �wie�o �ci�tych trzcin.</p><p>Dzi�b rozpycha� �cian� jasnych �odyg, a za ruf� rzeka ledwo ju� majaczy�a pomi�dzy trzcinami.</p><p>Otworzy�em usta, ale Brus gestem nakaza� mi milczenie. ��d� stan�a wreszcie. M�j przewodnik zdj�� spodnie i buty, po czym w samej przepasce wszed� do wody, d�gaj�c dno kijem, i znikn�� w trzcinach.</p><p>Wr�ci� po d�u�szej chwili i wgramoli� si� na pok�ad.</p><p>� Musia�em sprawdzi�, czy nikogo tu nie ma � oznajmi�. � Robi si� jasno, przeczekamy tu dzie�. Kiedy nadejdzie noc, znowu ruszymy. Im dalej mo�emy pop�yn�� �odzi�, tym lepiej dla nas.</p><p>Usiad� i wytar� nogi.</p><p>� S� rzeczy, kt�re musisz zapami�ta�. Nazywasz si� Ard�uk Hatarma�, jak podczas naszych wypraw do miasta, ja za�, tak samo jak wtedy, nazywam si� Tendzyn Byrta�aj i jestem twoim stryjem. Obaj jeste�my zubo�a�ymi Sindarami z ma�ego miasteczka. Nigdy nie u�yli�my tych imion, wi�c s� bezpieczne. Obaj pochodzimy z Kamirsaru, u podn�a g�r Kamir. Zako�czy�e� w�a�nie nauk� u pisarza Szy�gana Hatjezida, kt�ra pozwoli ci zda� egzaminy na urz�dnika niskiej rangi. Jednak twoj� ambicj� jest s�u�y� jako pisarz i urz�dnik Czerwonej Wie�y i �wi�tyni Podziemnej Matki. Bowiem najwa�niejsze s� dla ciebie prawdziwe amitrajskie tradycje. Zabra�em ci� z miasta, poniewa� tw�j ojciec jest chory, i wracamy do Kamirsaru. Jak si� da. Rewolucja zaskoczy�a nas w mie�cie.</p><p>� Jak nazywa si� m�j ojciec? � zapyta�em rzeczowo, staraj�c si� ze wszystkich si� nie pomy�le� o w�asnym ojcu.</p><p>� Uzir Hatarma�. Matka nazywa�a si� Ufija Kydyr�ym, ale ju� nie �yje. Umar�a, kiedy by�e� dzieckiem. Masz jeszcze brata i siostr�. Prosz�, oto list, kt�ry niby napisa� do ciebie tw�j ojciec. Tam, pod rozmaitymi pretekstami, wymienione s� imiona i nazwiska wszystkich cz�onk�w twojej rodziny. Musisz si� tego nauczy� tak, by� pami�ta� nawet we �nie. Musisz pami�ta� jeszcze o wielu rzeczach. Odt�d wi�cej nie powiem do ciebie tak, jak nale�y. Nie nazw� ci� szlachetnym ksi�ciem, tohimonem, cesarzem. S� rzeczy wa�niejsze od kultury i uprzejmo�ci. Wiedz, �e pomimo i� b�d� ci� czasem l�y�, wy�miewa�, a mo�e nawet poniewiera�, jestem twoim poddanym i widz� w tobie tylko imperatora. Je�eli odzyskasz tron albo znajdziemy si� w bezpiecznym miejscu, mo�esz wyda� mi rozkaz i ja odp�ac� �mierci� wszystkie przejawy bezczelno�ci, jakiej si� dopuszcz�. Jednak musimy by� m�drzejsi od naszych wrog�w. Dlatego te� nie powiemy ani s�owa po kirene�sku. Nie b�dziemy kultywowa� cywilizowanych obyczaj�w takich jak k�piel, wypoczynek po �niadaniu, kontemplacja pi�kna przyrody lub czytanie. Nie b�dziemy modli� si� do Stworzyciela i dzi�kowa� mu, nawet gdy zobaczymy najpi�kniejsze widoki i miejsca na �wiecie. Jeste�my Amitrajami z Amitraju i uwa�amy to wszystko za cudzoziemskie s�abo�ci i obce obyczaje, kt�rych nie rozumiemy. Za pi�kno uwa�amy step, galop na koniu i zwyci�stwo Podziemnej Matki, kt�re usunie wszystkie r�nice i sprawi, �e wszystko stanie si� jednym. Wszystko, co nie istnieje w Kodeksie Ziemi, uwa�amy za zb�dne i z�e. Dlatego nie drgnie nam nawet powieka, kiedy b�dziemy widzieli, jak pl�druje si� jakiekolwiek �wi�tynie, jak pali si� ksi�gi albo rozbija pos�gi. Nie zwr�cimy uwagi, gdy b�d� przy nas odbierali ludziom wolno�� i cz�owiecze�stwo. Nawet nie rozumiemy, co to jest. Dla nas wolno�� to pos�usze�stwo Pramatce, a honor to gorliwo�� w wype�nianiu obowi�zk�w, pami�taj o tym. Pami�taj przez ca�y czas.</p><p>� Teraz musz� i�� i zostawi� ci� tutaj. Musz� zobaczy�, gdzie jeste�my i co si� dzieje. Czy na drogach stoj� patrole, czy gdzie� tocz� si� jeszcze walki. Czy da si� kupi� �ywno��. Wr�c�. Najdalej do po�udnia. Je�eli jednak nie wr�c� do nocy, zepchnij ��d� na wod� i p�y� z pr�dem. O brzasku stawaj w ukrytych miejscach. W trzcinach, na wyspach lub w w�skich odnogach. Nie pal ognia. Straw� jedz zimn� albo podgrzewaj j� nad knotem lampy. W dzie� �pij, p�y� lub maszeruj noc�. Nie m�w z nikim i nie pozw�l si� zobaczy�. Je�eli ujrzy ci� jeden cz�owiek, zabij go. Je�eli wi�cej, uciekaj. Je�eli nic si� nie wydarzy, po dziesi�ciu nocach powiniene� dotrze� w pobli�e Sauragaru. Znajd� wtedy szlak i kieruj si� na wsch�d. W stela�u mojego kosza znajdziesz pusty w �rodku kawa�ek drewnianej trzciny, a wewn�trz spisane miejsca, do kt�rych masz si� kierowa�, i ludzi, kt�rzy by� mo�e pomog� ci. To tyle. Ale ja wr�c�.</p><p>Wr�c� do po�udnia. Nie schod� na brzeg. Je�eli us�yszysz kogo�, nie ruszaj si�. Ka�dy, kto mieszka nad rzek�, rozpozna d�wi�k, jaki wydaje poruszenie si� na �odzi. Je�eli b�dziesz potrzebowa� si� oczy�ci�, tak�e zr�b to z �odzi. Je�eli b�dziesz chcia� je�� lub pi�, s� zapasy. I nie pij wody z rzeki. Burza spowodowa�a pow�d�, a wojna spu�ci�a ni� wiele trup�w. W wodzie mo�e by� zaraza.</p><p>Po tych s�owach zabra� kij oraz zawini�tko, zrobione ze spodni, but�w i skarpet, kt�re wcisn�� do sztywnego, podr�nego kapelusza, i nakry� mnie star� sieci� ryback� od palankinu a� po dzi�b po czym powplata� w ni� �odygi trzcin.</p><p>� Gdyby� jednak potrzebowa� wyj��, sie� jest rozci�ta z jednej strony � oznajmi�, a potem, nios�c kapelusz pe�en rzeczy niczym koszyk i kij za�o�ony za kark i opleciony jedn� r�k�, wszed� mi�dzy trzciny.</p><p>Zosta�em sam.</p><p>Na �odzi by�o do�� miejsca, �eby przej�� ostro�nie na ruf� i tam zasi��� pod os�on� palankinu i sieci na wygodnej �aweczce. Mog�em patrze� mi�dzy �odygami na rzek�, os�oni�t� �cian� trzcin, a gdybym chcia� si� po�o�y�, mog�em wczo�ga� si� pod pa��ki na dziobie i spa�.</p><p>Znalaz�em kilka ogromnych g�sior�w z wod� i winem palmowym, suszone ko�le mi�so, w�dzone sery, chleb, miodowe �liwy i r�ne inne rzeczy.</p><p>Pokrzepi�em si� odrobin�, ale nie czu�em si� g�odny. Raczej chory. Zapragn��em czarki naparu orzechowego, ale nie by�em pewien, czy mam tu orzechy, czarki i tygle. Nie chcia�em te� pali� bez potrzeby ognia.</p><p>Siedzia�em na �awce jak w trzcinowej altanie, �u�em suszone �liwy i nic nie mog�em poradzi� na to, �e ca�a sytuacja wreszcie do mnie dotar�a. Pokrywa kosza spad�a i moje koszmary wydosta�y si� na zewn�trz. Widzia�em ich wszystkich. Ca�y korow�d twarzy. Takich, jak ich zapami�ta�em, i to, jak musia�a wygl�da� ich �mier�. G�ow� Aiiny, trzyman� za w�osy przez wyj�cych �o�nierzy. Mojego biednego brata, przywyk�ego raczej do cintaru ni� miecza, zad�ganego w��czniami, moje nieszcz�sne pokojowe, gwa�cone przez dziesi�tki cuchn�cych jak koz�y, chrz�szcz�cych obryzganym krwi� �elazem �o�nierzy, potem zar�ni�te t�pymi, poszczerbionymi ostrzami mieczy piechoty. P�on�ce zas�ony Domu Cynobru, zwijaj�ce si� i czerniej�ce kwiaty i kwitn�ce ga��zie, malowane ptaki, odlatuj�ce razem z sadz� i p�omieniami.</p><p>Nie b�dzie ju� �wi�ta Wiatru? Tysi�cy latawc�w puszczanych w pierwszych, ciep�ych podmuchach? Nie b�dzie �wi�ta Nadej�cia S�o�ca w samym �rodku mro�nej zimy? Wielkich ognisk p�on�cych na �niegu? Ta�c�w wok� ognia? Nie b�dzie Dnia Letnich God�w? Nic, tylko nieko�cz�ce si� krwawe ofiary i mod�y u st�p Czerwonych Wie�? Tylko �wi�ta p�odno�ci i �wi�ta Podziemnego �ona przy ka�dej okazji?</p><p>Rozpacz nie trwa�a d�ugo. Zupe�nie jakby wypali�a si� we mnie ju� wcze�niej. I jakby potem ca�e moje wn�trze zamar�o. Nie wiedzia�em, czy ojciec mia� racj�, s�dz�c, �e mog� powr�ci� za jaki� czas i przywo�a� to wszystko do �ycia. Ale by�em pewien, �e spr�buj� albo umr�, pr�buj�c.</p><p>Z nud�w obejrza�em kij, ale nie uda�o mi si� do ko�ca rozszyfrowa�, jak dzia�a. Umia�em wyj�� miecz, uda�o mi si� r�wnie� sprawi�, �e drugi koniec wypu�ci� w�skie ostrze i zamieni� si� we w��czni�, ale niczego wi�cej nie znalaz�em.</p><p>Przejrza�em tak�e sw�j kosz podr�ny. Mo�na tam by�o znale�� to, co ludzie zazwyczaj zabieraj� w podr� i z czym m�g�by w�drowa� Ard�uk Hatarma�, Sindar z Kamirsaru. Troch� bielizny, ciep�y kaftan, p�aszcz, buty, jedne zapasowe, drugie filcowe na zim�, wojskowe okute sanda�y do zak�adania na obuwie, r�cznik, koc, �y�ka, metalowe szczypczyki do jedzenia, ma�y n�, kubek, pude�ko z przyborami do pisania. Oraz moja �elazna kula �ycze�. Prezent od Rzemienia, kt�ry Fyalla albo Tahela spakowa�y mi do plecaka. Na wypadek, gdyby by�o mi smutno, gdyby nie by�o ich przy mnie, �eby mnie pocieszy�.</p><p>Rozp�aka�em si� dopiero wtedy, siedz�c nad otwartym koszem i �ciskaj�c kul� w d�oni, tak jak robi�em to przez ca�e �ycie.</p><p>Nawet je�eli powr�c� na czele wojska, zwal� Czerwone Wie�e i po�o�� paskudn� g�ow� Nahel Ifriji na grobie ojca, odbuduj� pa�ac i Wiosk� Chmur, to czy oni powr�c�? Wyjd� jedno za drugim z mg�y i usi�d� ze mn� na patio?</p><p>Wsta�o mgliste s�o�ce, a ja siedzia�em na �odzi.</p><p>Czeka�em.</p><p>Gdy nasta� ranek, nagle us�ysza�em �piew.</p><p>Jaki� ch�op, mo�e rybak, p�yn�� rzek� wzd�u� trzcin. S�ysza�em, jak skrzypi� wios�a i jak �piewa prost�, ckliw� piosenk� o �apaniu ryb i o tym, jak najpi�kniejsze zaniesie do domu swojej ukochanej. I �e te ryby s� pi�kniejsze ni� klejnoty, kt�rych on nie ma i mie� nie b�dzie, bo jest biedny. I jeszcze, �e ryby mo�na zje��, a klejnoty s� zimne, twarde i nie nape�ni� brzucha.</p><p>U�miechn��em si� z rozczuleniem. Tam toczy�a si� wojna, kap�ani podrzynali ludziom gard�a, p�on�y miasta i wali�y si� trony, ca�ymi nocami niebem nios�a si� obca mowa b�bn�w, a on robi� swoje. �owi� ryby. Nakarmi swoj� ukochan�, a reszt� zaniesie na bazar. Tamci napchaj� brzuchy i b�d� dalej bi�, burzy� i pali�, i nie zdadz� sobie nigdy sprawy, �e mog� sobie na to pozwoli� tylko dlatego, �e on niczego nie podpala ani nie zabija, tylko �owi ryby.</p><p>Rozsun��em lekko trzciny wplecione w sie�, �eby na niego popatrze�.</p><p>Z�o�y� wios�a i wyj�� d�ug� tyczk� zako�czon� hakiem, kt�r� zanurzy� w wodzie. Zrobi�o mi si� �al biednego, ciemnego durnia, kt�ry szuka swoich pu�apek na kraby i ma��e albo wi�cierzy, mimo �e zesz�a burza, rzek� pop�yn�a wczoraj fala powodziowa, wlok�c wojenne �mieci, a te jego pu�apki i sieci posz�y w drzazgi lub p�yn�y teraz do morza.</p><p>Rybak jednak co� znalaz� i holowa� to do swojej �odzi, dalej �piewaj�c przez zaci�ni�te z�by.</p><p>Przyjrza�em si� dok�adniej i okaza�o si�, �e weso�y rybak holuje � trupa. Uda�o mu si� przyci�gn�� zw�oki do burty i uwi�za� za szyj�, po czym, st�kaj�c, odwr�ci� je na wznak i rozpi�� pas, kt�ry wrzuci� do �odzi, przeszuka� zanadrze, obmaca� szyj� i znalaz� jaki� amulet, kt�ry po chwili te� zagrzechota� o deski, a potem odpi�� jeszcze sanda�y i odepchn�� trupa swoj� tyczk�, wysy�aj�c go w dalsz� drog� z nurtem.</p><p>Zrobi�o mi si� niedobrze. Zobaczy�em, jak nadal �piewaj�c, powios�owa� do nast�pnego dryfuj�cego rzek� cia�a, zwie�czonego niczym masztem, stercz�c� z plec�w d�ug� strza��. Wyj�� sk�adany no�yk, po czym obci�� strza�� i zdj�� martwemu ��t� kurt� maranaharskiego tymenu piechoty. W zadumie prze�o�y� palec przez dziur� po strzale, jakby szacuj�c, czy to si� op�aci zaszywa�.</p><p>D�ugo patrzy�em, jak p�ywa to tu, to tam po rzece, patrzy�em z mieszanin� pogardy i lito�ci.</p><p>Okrada� trupy, ale te� co dla niego znaczy�y jakie� bitwy w mie�cie? Co go obchodzi�o, czy nadal b�dzie rz�dzi� cesarz, kt�ry jest jakim� Kirenenem i kt�ry chcia� zbudowa� lepszy kraj, tylko nie zd��y�, czy te� teraz b�dzie go obowi�zywa� jaki� Kodeks Ziemi, jaki� podziemny kult, a w�adza to teraz b�d� nie cesarscy urz�dnicy, tylko kap�ani w maskach? Czy to wszystko znaczy, �e darmowe sanda�y i kurta maj� sp�yn�� rzek�? Ani cesarze, ani kap�ani nie dali mu nigdy sanda��w. Da� mu je martwy �o�nierz. Teraz za�o�y je na stare, p��cienne buty i nie tylko stanie si� elegancki. Teraz te buty wytrzymaj� znacznie d�u�ej. Reszt� si� sprzeda i b�dzie mo�na kupi� sobie durry albo chleba, albo mi�snych grzyb�w. Albo w�gla drzewnego na zim� czy oliwy.</p><p>Tak to wygl�da�o, bez r�nicy, czy mi si� podoba�o, czy nie. Do tego mia�em uczucie, �e gdyby ten mi�y rybak wiedzia�, kto siedzi w trzcinach kilka krok�w od niego, ob�owi�by si� mo�e jeszcze bardziej. Dlatego trzyma�em w d�oni swoj� podr� lask� z lekko ju� wysuni�tym ostrzem.</p><p>Rybak po jakim� czasie odp�yn�� i znowu zosta�em sam. Im d�u�ej tak siedzia�em, tym bardziej czu�em, jak ro�nie we mnie niepok�j. Ba�em si� i o Brusa, i o siebie. Nie umia�em powiedzie�, jak d�ugo go ju� nie by�o, ale zdawa�o mi si�, �e za d�ugo. Cokolwiek si� wydarzy�o i tak musia�em czeka� do nocy, by odp�yn��.</p><p>Nie mia�em tylko poj�cia, dok�d.</p><p>Po kolejnym, d�ugim czasie znowu us�ysza�em ha�as, plusk wody i postukiwanie krok�w na deskach pok�adu. Tym razem rzek� ci�gn�a dwupok�adowa galera. Le�a�em zupe�nie nieruchomo i patrzy�em pomi�dzy �d�b�ami trzciny. S�ycha� by�o ju� wyra�nie �omot b�bn�w i �wist bicza pod pok�adem, szeregi wiose� porusza�y si� r�wno jak p�etwy jakiego� morskiego stworzenia, a dzi�b ci�� fale, ukazuj�c co chwil� mierz�cy do przodu �elazny taran. Na g�rnym pok�adzie stali �o�nierze z �ukami gotowymi do strza�u i uwa�nie przegl�dali brzegi. W koszach p�on�� ogie�, a przy dw�ch balistach na dziobie i rufie za�ogi czeka�y na rozkaz.</p><p>Le�a�em jak zaj�c, przekonany, �e �omot mojego serca zag�uszy za chwil� ich b�ben.</p><p>Jeden z �o�nierzy nagle napi�� �uk i strza�a bzykn�a w trzciny, trafiaj�c co�, co wyda�o mu si� podejrzane. Strzelec wskaza� to miejsce drug� strza�� trzyman� w r�ku, a jego s�siad zani�s� si� �miechem.</p><p>Jeszcze wczoraj wszystkie te galery nale�a�y do mojego ojca. Dzi� by�y to jedynie okr�ty wroga.</p><p>Galera p�yn�a szybko i nie up�yn�o du�o czasu, jak b�ben i plusk wiose� ucich�y, a s�ycha� by�o tylko po�wistywanie ptak�w, szelest trzcin i plusk wody.</p><p>Mo�e Brus zostawi� mnie samego?</p><p>Moja warto�� mnie samemu zdawa�a si� �miechu warta. Istnia�a, dop�ki sta� Tygrysi Pa�ac, p�ki wok� mnie kr�ci�y si� setki wiernych ludzi. Mia�em gwardzist�w, kodeksy starych mistrz�w, doradc�w. Ale teraz?</p><p>By�em tylko niedorostkiem. Rzeczywi�cie, mog�em zosta� najwy�ej pisarzem w �wi�tyni. Jak mia�bym odwr�ci� to, co si� sta�o? Kogo porwa� za sob� i ku czemu poprowadzi�?</p><p>Sam, Brus m�g� zaszy� si� gdzie� i przetrwa�. By�em dla niego tylko ci�arem.</p><p>Siedzia�em d�ugo, pogr��ony w takim przygn�bieniu, a potem zrobi�o mi si� wstyd. Wstyd na my�l o tym, co powiedzia�by ojciec, gdyby us�ysza� moje my�li.</p><p>Co powiedzia�by Rzemie�? Czy dziesi�� lat w Domu Stali zda�o si� na nic?</p><p>Nahel Ifrija tak�e nie mia�a niczego. Wysz�a z pustyni, na kt�rej nie mo�e przetrwa� ani cz�owiek, ani zwierz�. I w p� roku zwali�a tysi�cletnie cesarstwo w py�, pokona�a nas wszystkich, zamkni�tych za murami pa�ac�w, bogatych wiedz� setek kirene�skich m�drc�w, otoczonych uzbrojonymi po z�by �o�nierzami.</p><p>A mia�a mniej ni� ja w tej chwili.</p><p>By� mo�e umia�a czyni�. By� mo�e znalaz�a zaginione imiona bog�w. Mia�a swoj� Podziemn� Matk�. Ja te� mia�em swoich nadaku. Mia�em te� m�dro�� nieznanego Stworzyciela i Drog� Pod G�r�. Tam, na p�nocy, gdzie niegdy� by� Kirenen.</p><p>Uzna�em, �e Brus nie wr�ci. W takim razie p�jd� go szuka�. Jestem Kirenenem. Jestem z klanu �urawia, wi�c nie zostawi� go. Tak nakazuje honor wojownika. Je�eli zgin��, wr�c� tu, wsi�d� na ��d� i pop�yn� dalej. A potem porzuc� j� i p�jd� na p�noc. Nocami, jak radzi�. Przez Ostre G�ry. Zobacz� na w�asne oczy Dolin� Czarnych �ez. Znajd� miejsce, w kt�rym kiedy� sta� zamek �urawia � W�adcy Ognia, siedziba mojego rodu. Nawet je�eli nie ma tam ju� Kirenen�w, to duchy miejsca ocala�y. Drzemi� w g�rach, ska�ach i uroczyskach. Przywo�am nasze nadaku i z nich zaczerpn� si��. Zaszyj� si� w g�rach i poszukam imion bog�w. A potem wr�c� i zniszcz� Ifrij�.</p><p>Postanowi�em poczeka� do zmierzchu, a potem i�� �ladem Brusa.</p><p>Po po�udniu us�ysza�em mow� b�bn�w. Zn�w nic nie zrozumia�em poza trzema zniekszta�conymi s�owami, kt�re wyda�y mi si� podobne do �rzeka�, �trzy� i ��a�cuch�.</p><p>Tak wm�wi�em sobie, i� Brus przepad�, �e kiedy wr�ci�, by�em pewien, �e to nie on. Tym bardziej, �e prze�lizgn�� si� pomi�dzy trzcinami niemal bezg�o�nie. Nagle przy dziobie wyros�a ciemna sylwetka, wi�c porwa�em kij, wysuwaj�c ostrze, i pchn��em go w szyj� pod brod�.</p><p>Odbi� pchni�cie w�asnym kijem i upad� w wod� na wznak. Poderwa� si� natychmiast, z�owi� odp�ywaj�cy kapelusz i spojrza� na mnie ze w�ciek�o�ci�.</p><p>� To tylko ja! Gdybym mia� z�e zamiary, z pewno�ci� by� ju� nie �y�. S�ycha� mnie wyra�nie na dziesi�� krok�w!</p><p>Wrzuci� do �odzi mokry worek, kt�ry ni�s� w drugim r�ku, i wgramoli� si� na pok�ad.</p><p>� S�ysza�e� b�bny?</p><p>� Tak. O zmroku mia�em zamiar po ciebie i��.</p><p>Znieruchomia� ze spodniami w r�ku.</p><p>� A jak chcia�e� mnie znale��? I po co? Skoro nie wr�ci�em, to znaczy�oby, �e nie �yj� albo, co gorsza, zdradzi�em. Ewentualnie, �e mnie schwytano, a to znaczy, �e wkr�tce zdradz� na torturach. W ka�dym razie powiniene� natychmiast ucieka�.</p><p>� Dlaczego m�wisz, �e zdradzisz?</p><p>� Nie widzia�e� tortur, a ja tak. Ludzie mog� trzyma� si� d�u�ej lub kr�cej, ale g�upot� jest zak�ada�, �e pozostan� niez�omni. Kiedy kto� ci bliski wpada w r�ce wroga, natychmiast przyjmij, �e powie wszystko, co wie. Tak jest bezpieczniej. B�d� stara� si� w razie czego zgin�� lub zada� sobie �mier�, ale nigdy nie wiadomo. Teraz koniecznie spr�buj spa�. Przed nami ca�a noc. Co gorsza, to ostatnia, jak� zaryzykujemy w �odzi.</p><p>� Dlaczego?</p><p>� Dok�d szed� meldunek, skoro przesy�ano go t�dy?</p><p>� M�g� by� og�lny. �Do wszystkich uszu�. Skoro Nahel Ifrija przej�a w�adz�, wy�le du�o takich meldunk�w.</p><p>� Na to by� za kr�tki. A je�eli nie by� og�lny?</p><p>� To szed� do uj�cia. Do fortu w Czend�abadzie.</p><p>� A to oznacza, �e zechc� zamkn�� rzek�.</p><p>Roze�mia�em si�.</p><p>� Jak mo�na zamkn�� rzek�?</p><p>� Wystarcz� trzy galery, zakotwiczone w nurcie jedna obok drugiej. Ustawia si� je dziobem do nurtu i rzuca kotwice. A potem ��czy si� burty �a�cuchami. Pomi�dzy burtami okr�t�w pe�nych �ucznik�w, nikt nie przep�ynie �ywy.</p><p>� Ju� p�yn�a w g�r� jedna galera... � powiedzia�em. � Dowiedzia�e� si� czego�?</p><p>� Tu jest niedaleko osada. Obserwowa�em j� tylko z ukrycia. To wolni z niskich kast. Znaczy si� byli wolni do wczoraj. G��wnie Hirukowie i Karahimowie, dwie mo�niejsze rodziny Afraim�w. S�yszeli tylko pog�oski. �e wraca Kodeks Ziemi. �ony rodowitych Amitraj�w od razu zacz�y si� wyprowadza� i urz�dza� sobie Dom Kobiet. Inni �aduj� dobytek na wozy i chc� ucieka�. M�wi si� te�, �e gniew Podziemnej Matki nie zosta� jeszcze u�agodzony i poddani, ho�duj�cy cudzoziemskim modom, religiom i �ami�cy Kodeks Ziemi, maj� ostatni moment, by si� nawr�ci�. Je�li si� sp�ni�, susza powr�ci, a ich zmiecie Ogie� Pustyni. To wszystko jednak plotki. Nikt nie wie, co b�dzie dalej. Niekt�rzy szykuj� ju� zapasy, by odda� je kap�anom, a inni zakopuj� je do ziemi. W ka�dym razie karczmarz ju� rozbija beczki z piwem i palmowym winem. Kap�ani jeszcze nie przybyli.</p><p>� To co b�d� pili?</p><p>� Wod� i mleko. Podziemna Matka nie zezwala na nic, co daje �nienaturaln� i grzeszn�� rado��. Nawet przyprawia� niczego nie wolno. Nie wolno tak�e u�atwia� sobie �ycia. Masz w skupieniu i powadze mozolnie pracowa� na rzecz ziemi i szykowa� si� do walki, by odzyska� jej dziedzictwo.</p><p>� Tak, by wszystko sta�o si� jednym � zako�czy�em.</p><p>� Hafram akydy�. Powiedzia�e� prawd� � odpowiedzia� i u�miechn�� si� z aprobat�. � My�la�em, �e lepiej znasz religie imperium.</p><p>� Zna�em. Ale t� akurat niedok�adnie. Zlekcewa�y�em j�, bo my�la�em, �e ju� nie powr�ci.</p><p>� I myli�e� si� � zauwa�y� smutno i po�o�y� si�. � Teraz trzeba spa�.</p><p>� Sitar Tendzyn?</p><p>� Tak?</p><p>� Dok�d zmierzamy?</p><p>� Jak najdalej. A dok�d chcia�by� jecha�?</p><p>� Za Ostre G�ry. Do Kirenenu. Do domu.</p><p>Usiad� w �odzi.</p><p>� To z�y pomys�. Ju� tam na ciebie czekaj�. To by�o �atwe do przewidzenia. Co wi�cej, to nie ma sensu. Tam jest tylko dzika, zniszczona prowincja, gdzie nie mieszka niemal nikt z naszych rodak�w. Troch� plantacji, kilka dr�g i jedno miasto-port. Kangabad. Zbudowane od nowa, po amitrajsku. Wszystkich wysiedlono. Do Kandaru, nad rzek� Figiss, na stepy Ossiru. Do Kirenenu przygnano innych. To jest teraz prowincja kangabadzka. Nie ma ju� Kirenenu.</p><p>� Wi�c dok�d?</p><p>� Poza znany �wiat. Tam, gdzie ko�cz� si� mapy. Tam, gdzie nikt ci� nie znajdzie.</p><p>� Nie powiesz mi?</p><p>� Powiem. Ale jeszcze nie dzi�. Im mniej wiesz, tym lepiej.</p><p>Przez ca�� noc p�yn�li�my ostro�nie, tu� pod brzegiem, cicho i powoli. Od zakr�tu do zakr�tu. Wypatrywali�my oczy, �eby sprawdzi�, czy na rzece nie ko�ysz� si� ju� galery po��czone �a�cuchami. Po jakim� czasie oczy przywyk�y mi do mroku, ale i tak zaczyna�em widzie� zadarte rufy okr�t�w w ka�dej k�pie trzciny i w�r�d fal.</p><p>�wieci� tylko jeden ksi�yc, Tahim, wi�c noc by�a ciemna. Nas�uchiwali�my, sami porozumiewaj�c si� na migi lub najcichszym szeptem. G�os niesie si� po wodzie, wi�c chcieli�my u�owi� kroki na pok�adzie, plusk wody wok� �a�cuch�w kotwicznych, szcz�k broni, pomruk rozm�w.</p><p>Kiedy niebo zacz�o szarze� na wschodzie, wp�yn�li�my w uj�cie jakiej� niewielkiej rzeki i ukryli�my si� pod nawisem wysokiego brzegu. Od drugiej strony powinny nas zas�ania� krzaki �wiszcz�cej wierzby i trzciny, ale i tak zas�onili�my ��d� sieci�, w kt�r� wpletli�my witki i �odygi trzcin, a� sta�a si� niewidoczna. W zasi�gu wzroku nie by�o wida� nikogo, a na brzegu ci�gn�y si� bagna, k�py drzew i trawy, sp�owia�e i spalone susz�.</p><p>By�em tak zm�czony, �e ledwo zjad�em cokolwiek. Kawa�ki suszonego mi�sa i ser ros�y mi w ustach, kiedy poci�ga�em z buk�aka, powieki same mi opada�y. Wczo�ga�em si� pod p��tno i zasn��em, jeszcze zanim s�o�ce wsta�o.</p><p>Nast�pnego dnia, a w�a�ciwie nast�pnej nocy, zaraz po zmierzchu, odp�yn�li�my tylko kawa�ek, mo�e mil�, mo�e dwie, a� znale�li�my trzcinowisko i odpowiedni, p�aski brzeg. Wynie�li�my nasze kosze, do kt�rych prze�o�yli�my cz�� zapas�w. Brus kaza� mi si� rozebra� i sam te� zdj�� ubranie, wi�c musia�em brodzi� w�r�d trzcin jedynie w przepasce i bez but�w.</p><p>� Je�eli kto� ci� spotka, od razu zobaczy, �e jeste� mokry, i ju� b�dzie wiedzia�, �e brodzi�e� w rzece. Ka�da rzecz, kt�rej mo�na si� o tobie dowiedzie�, jedynie patrz�c, mo�e by� dla kogo� wskaz�wk�.</p><p>Potem kaza� mi poczeka�, le��c na brzegu, i wsiad� do naszej �odzi. Stara�em si� nie my�le� o niczym i nie zastanawia� nad swoim losem, tylko skoncentrowa� si� na tym, co robi�, ale kiedy patrzy�em, jak wyp�ywa na rzek�, zrobi�o mi si� �al. Przez ca�y czas tylko trac�. M�j �wiat robi si� coraz ubo�szy. Kiedy� � wydawa�o mi si�, �e miesi�ce albo lata temu � zdawa�o mi si�, �e nie mam nic. I rzeczywi�cie, sam w�a�ciwie niczego nie mia�em, ale wystarczy�o, �e potrzebowa�em, i natychmiast si� pojawia�o. ��d�, galera, flota okr�t�w, ko�, stado koni, cokolwiek. Niby nie mia�em nic, nawet w�asnych pieni�dzy, ale zarazem mia�em wszystko.</p><p>Teraz m�j maj�tek mie�ci� si� w koszu podr�nym. Wi�c �al mi by�o �odzi. Wioz�a mnie, dawa�a schronienie i pozwala�a bezpiecznie spa� nawet podczas ulewy.</p><p>Brus wyp�yn�� na �rodek rzeki, siedz�c nago, nawet bez przepaski, po czym si�gn�� do dna i wyj�� drewniany czop. ��d� wype�ni�a si� wod� i zapad�a w toni, a m�j przewodnik podp�yn��, cicho parskaj�c, do brzegu, niemal niewidoczny w mroku.</p><p>Odt�d moim jedynym dachem nad g�ow� mia� by� sztywny jak miska podr�ny kapelusz, pleciony ze zdrewnia�ej kory i pomalowany �ywic�, ewentualnie s�omiany p�aszcz przeciwdeszczowy.</p><p>� Odwr�� kurt� na lew� stron� jak ja � powiedzia� Brus. � Ten kastowy ��ty jest zbyt jaskrawy, �wiecisz niby pochodnia.</p><p>Wewn�trzna strona kurty by�a obszyta nijakim, ciemnobr�zowym materia�em, rzeczywi�cie ledwo widocznym w ciemno�ci.</p><p>� Teraz zmierz pasy kosza tak, �eby siedzia� pewnie jak siod�o na ko�skim grzbiecie. Nie mo�e ci� obciera�. Zawi�� starannie ta�my kapelusza. Zaci�gnij wi�zania but�w. �ydki musz� by� �ci�ni�te.</p><p>Wyj�� spod koszuli Przedmiot � �oko p�nocy�. Szklan� kul�, w kt�rej p�ywa� zanurzony w wodzie kamie�, wygl�daj�cy jak oko, kt�ry obraca� si� �renic� zawsze na p�noc. Ucieszy�em si�, �e go ma.</p><p>Ruszyli�my przez puste ��gi, kt�re niedawno by�y gro�nymi bagnami. Teraz sta�y tu tylko ka�u�e i p�ytkie �achy b�ota. Przez miesi�ce suszy s�o�ce wypi�o z nich niemal ca�� wod�.</p><p>Brus maszerowa� r�wnym, ani szybkim, ani wolnym krokiem. Kij za�o�y� na kark i przewiesi� przez niego r�ce.</p><p>� My�la�em, �e kij podr�ny s�u�y do podpierania � zauwa�y�em.</p><p>� To nawyk � wyja�ni�. � Przez ca�e lata nosi�em tak w��czni�. W czasie marszu r�ce m�cz� si� tak samo jak nogi.</p><p>� Ale w ten spos�b na mil� wida� w tobie �o�nierza � powiedzia�em. � Mo�e nawet binhon-pahan-deja.</p><p>� Setnik nie nosi sam w��czni � powiedzia�. � Setnik wozi zadek na ko�skim grzbiecie.</p><p>Lask� jednak zdj�� i podpiera� si� ni�, jak robi� to w�drowcy.</p><p>Kiedy w�druje si� noc�, czas si� d�u�y i ci�gnie niemi�osiernie. Nie ma na co patrze�. Wsz�dzie jest tylko ciemno�� o r�nych odcieniach. Plamy, w kt�rych zm�czony wzrok szybko zaczyna widzie� zagro�enie. Szli�my i szli�my, a� ramiona zacz�y mnie bole� od kosza, i czu�em, jak bardzo jest ci�ki.</p><p>A potem szli�my dalej.</p><p>W ko�cu zapyta�em Brusa, kiedy odpoczniemy.</p><p>� Jeszcze daleko do p�nocy � odpar�. � Noc dopiero si� zacz�a.</p><p>Zatem nie min�a nawet godzina. By�em przekonany, �e to ju� prawie godzina wilka i nied�ugo zacznie �wita�.</p><p>Czasem nogi zaczyna�y nam si� zapada� w mlaskaj�cym b�ocie i trzeba by�o kluczy�. Bagna cuchn�y i kr��y�y tam stada ��dl�cych niezno�nie moskit�w.</p><p>Nad ranem szli�my jeszcze dosy� d�ugo i miejsce na nocleg znale�li�my, kiedy ju� dnia�o.</p><p>Przygi�li�my do siebie czubki kilku m�odych drzew, kt�re zwi�zali�my sznurem w miejscu, w kt�rym by�o troch� trawy zamiast mazistego b�ota. Wn�trze sza�asu wy�o�yli�my ga��ziami i nar�czami sitowia.</p><p>Wydawa�o mi si�, �e bagna nie maj� ko�ca.</p><p>Kolejne noce by�y takie same. Co gorsza, kluczyli�my wok� identycznych bajorek i w�r�d takich samych k�p drzew albo podobnych krzak�w. Zacz��em podejrzewa�, �e dawno ju� zgubili�my kierunek i chodzimy w k�ko. Obawia�em si�, �e b�dziemy tak chodzi�, a� zabraknie wody, potem jedzenia, i tak sko�czy si� nasza ucieczka. Zaczniemy pi� rud� wod� znad b�ota, a� w ko�cu padniemy obaj z g�odu i bagiennej gor�czki.</p><p>Potem obawia�em si�, �e �a��c po bagnach, natrafimy w ko�cu na uroczysko. Stara�em si� wypatrywa� jego znak�w: ustawionych w kr�gi prastarych kamieni, dziwacznych, spotwornia�ych drzew, rosn�cych w kole albo wybuja�ych ro�lin lub te� okr�g�ych plack�w �ysej ziemi, na kt�rej nic nie ro�nie.</p><p>Ale nic takiego nie znalaz�em.</p><empty-line/><p>Kiedy po kilku dniach bagna sko�czy�y si� nareszcie i zacz�� si� suchy, pachn�cy �ywic� las, poczu�em niewys�owion� ulg�. Szybko jednak okaza�o si�, �e w�dr�wka przez las jest r�wnie uci��liwa jak po bagnach, cho� nieco szybsza. Nie musieli�my ju� obchodzi� trz�sawisk, ale za to nie by�o wody. Mieli�my tylko po jednym buk�aku, co znaczy�o, �e szybko zaczniemy cierpie� z pragnienia. Do tego wszystkiego czu�em, �e jestem pokryty kurzem i zaschni�tym potem, �e ca�a sk�ra sw�dzi mnie z brudu.</p><p>Gdy pojawi�o si� �wiat�o brzasku, Brus pokaza� mi, jak znajdowa� drzewa, kt�re maj� w sobie troch� wody, i jak zbiera� j�, nacinaj�c ga��zie. Pokaza�, jak wygl�daj� parz�ce pn�cza, kt�rych trzeba unika�, jak znajdowa� korzenie i orzechy nadaj�ce si� do jedzenia i kt�re li�cie lecz� j�trz�ce si� rany.</p><p>Straci�em poczucie czasu.</p><p>Dzie�, noc, dzie�, noc.</p><p>Mia�em wra�enie, �e nie pami�tam ju� blasku s�o�ca. Kolejnej nocy spad� deszcz. Myli�my si� w jego strugach, rozpi�li�my p�aszcze tak, by �apa�y wod� i pozwala�y jej sp�ywa� do podstawionego kocio�ka. Stracili�my du�o czasu, ale nape�nili�my przynajmniej buk�aki.</p><p>Kt�rej� nocy znale�li�my biegn�cy przez las trakt i postanowili�my p�j�� nim przynajmniej kawa�ek, a� b�dziemy mogli zorientowa� si�, gdzie jeste�my. Brus wyci�ga� �oko p�nocy� co jaki� czas, ale nie podoba�a mi si� jego nieprzenikniona mina, kiedy patrzy� na zmian� to w amulet, to znowu w gwiazdy.</p><p>To id�c wzd�u� tego traktu, natkn�li�my si� na �o�nierzy. By�o ich dw�ch i od razu mo�na by�o zauwa�y�, �e ani nie byli �adnym patrolem, ani nie nale�eli do zwyci�zc�w.</p><p>To byli nasi �o�nierze.</p><p>Spotkali�my ich tu� przed �witem.</p><p>Stali na szlaku. Jeden z w��czni� w r�ku, a drugi z mieczem. Nie mieli tarcz ani pancerzy, jeden z nich mia� g�ow� okr�con� przesi�kni�t� krwi� szmat�.</p><p>� Co�cie za jedni? � zawo�a� ten z w��czni�, kiedy tylko nas zobaczy�.</p><p>� Skr�camy w las � sykn�� Brus.</p><p>Z lasu jednak wysz�o jeszcze trzech, dok�adnie w miejscu, gdzie zamierzali�my skr�ci�.</p><p>Ci mieli segmentowe zbroje, ale tak zardzewia�e i brudne, �e nie da�o si� zauwa�y� ich koloru. Wygl�dali r�wnie n�dznie. Wiedzia�em ju�, �e nie przeszli na stron� Podziemnej, wi�c ucieszy�em si� na ich widok.</p><p>� Pyta�em, co�cie za jedni � zawo�a� w��cznik. � Ch�opi?</p><p>� Lepsi od ciebie, �o�nierzu � warkn�� Brus. � Jednostka, stopie�, imi�?!</p><p>Stali wok� nas. Jako� tak nonszalancko, z mieczami w r�ku. Nie podoba�o mi si� to.</p><p>� Teraz � odezwa� si� jeden z nich z owini�t� r�k�, jedyny, kt�ry nosi� pogi�ty he�m � to chyba b�dzie tymen �Umrzyk�w�, nie?</p><p>� Pozw�lcie nam przej�� � poprosi�em. � My te� uciekamy przez wojskiem Nahel Ifriji.</p><p>� A czy my gdzie uciekamy? � powiedzia� kolejny. � Dok�d ucieka�? My ju� trupy. Gdzie�ta byli, kiedy nas bili? Jak ju� swoi bij� swoich, to �wiat po mojemu idzie si� ko�czy�. Teraz to ino w�asna rzy� si� liczy.</p><p>� Co macie w koszach? � W��cznik obliza� nerwowo wargi. � Zostawcie je na ziemi i id�cie sobie.</p><p>� Tak to nie � odezwa� si� kto�. � Uny nas widzia�y. A podobnie� takich jak my to, panie, sk�adaj� w ofierze we Wie�ach. I p�ac� za wie�ci.</p><p>Brus odpi�� kosz i powoli postawi� go na ziemi.</p><p>� R�b tak, jak ja � powiedzia�. � Zdejmij kosz, Ard�uk.</p><p>Zdj��em kosz i ledwo zd��y�em go postawi�, rozleg� si� �wist.</p><p>Kiedy unios�em wzrok, w��cznik szed� gdzie� �lepo, z roz�o�onymi r�kami, a z ust p�yn�a mu struga krwi.</p><p>Widzia�em, jak Brus obraca si� z mieczem w r�ku i kijem w drugim, jak opada go dw�ch �o�nierzy, wywijaj�c mieczami, a pozostali rzucaj� si� w moj� stron�. Przekr�ci�em koniec kija i machn��em nim, s�ysz�c, jak ostrze wypada z tylnego ko�ca i blokuje si� zatrzaskiem. �o�nierz, kt�ry by� bli�ej mnie, zastawi� si� mieczem, wi�c uderzy�em go drugim ko�cem powy�ej �okcia i d�gn��em nim w twarz.</p><p>Obr�ci�em kij wok� cia�a i wbi�em mu ostrze w brzuch, zanim zorientowa�em si�, co robi�. Tysi�ce razy robi�em to w powietrzu r�nymi w��czniami albo kijem z owini�tym sk�r� ko�cem, ale po raz pierwszy poczu�em, jak ostrze przebija cia�o.</p><p>�o�nierz wytrzeszczy� oczy, patrz�c w os�upieniu, jak czerwona stal wy�lizguje si� z jego trzewi, po czym zdzieli�em go w bok g�owy drugim ko�cem kija, �eby usun�� go sobie z drogi. Drugi, kt�ry sta� za nim, jednak zdo�a� zas�oni� si� przed ciosem moj� lask� i opl�t� j� ramieniem, wi꿹c ostrze gdzie� za swoj� pach�.</p><p>Przekr�ci�em sw�j koniec i wyj��em miecz, po czym ci��em go w skro�. Zastawi� si� swoim, poszczerbionym ostrzem, a w tym momencie rozleg� si� metaliczny grzechot i nagle �a�cuch o drobnych ogniwach opl�t� mu szyj�. Odskoczy�em w bok, wbijaj�c mu ostrze g��boko pod pach�.</p><p>Brus sta� wok� le��cych na �cie�ce, wij�cych si� �o�nierzy, a �a�cuch wystawa� z ko�ca jego podr�nego kija. Szarpn�� do ty�u, przewracaj�c �o�nierza, i odpl�ta� �a�cuch, kt�ry pieczo�owicie wsun�� z powrotem, po czym za�o�y� drewnian� pochw� i zakr�ci�. Schowa� z drugiej strony miecz i kij zn�w by� kijem.</p><p>� Zapomnia�em ci� zapyta�, jak si� znajduje ten �a�cuch � powiedzia�em.</p><p>� Nie warto si� rozprasza� � odpar�. � Kij szpiega daje za du�o mo�liwo�ci. Trzeba wprawy, �eby szybko wybiera�.</p><p>� My�la�em, �e chcesz odda� im kosze � powiedzia�em. Zaczyna�y mi si� trz��� nogi.</p><p>� Nie. Z koszem na plecach niewygodnie si� walczy.</p><p>Musia�em usi��� na ziemi. Czu�em si� s�aby i okropnie zm�czony, jakbym szed� bez wytchnienia od dw�ch dni. Patrzy�em na moich w�asnych �o�nierzy, kt�rzy nie przeszli na stron� wroga, nie poddali si�, a teraz w nagrod� byli �own� zwierzyn� w jakich� lasach, po czym zostali zabici przez tego, kt�remu byli wierni. �wiat zacz�� zdawa� si� zbyt skomplikowany i niezrozumia�y.</p><p>Patrzy�em na szar� twarz z zastyg�ym wyrazem cierpienia tego, kt�rego pchn��em w brzuch. Mia� szeroko otwarte oczy.</p><p>�o�nierz, kt�rego przebi�em mieczem, wci�� �y�, krztusz�c si� i walcz�c o ka�dy oddech. Inny porusza� si� niemrawo, drapi�c palcami piach, a nast�pny j�cza� przera�liwie. Brus wyj�� z zanadrza kr�tki, szeroki sztylet i podszed� do niego.</p><p>� Brus! � krzykn��em. Nie zareagowa�. Ukl�k� przy �o�nierzu, obj�� go troskliwie za ramiona, po czym nagle d�gn�� w kark. Ten szarpn�� si� rozpaczliwie, a jego stopy zadygota�y, drapi�c okutymi podeszwami traw� i ubit� ziemi� traktu.</p><p>J�ki ucich�y.</p><p>Wbi�em wzrok w ziemi�, widz�c, jak m�j przewodnik pochyla si� przy nast�pnym konaj�cym.</p><p>� Nie... b�agam... nie... mamo... � Us�ysza�em, a potem rozleg� si� kr�tki, przera�liwy krzyk.</p><p>Dot�d wydawa�o mi si�, �e pokonany w walce pada natychmiast i odchodzi. B�yskawicznie i bez zb�dnych cierpie�. Nie zdawa�em sobie sprawy, �e nawet kto� przeszyty mieczem na wylot mo�e kona� godzinami.</p><p>S�ysza�em, jak buty �o�nierzy szuraj� po ziemi, kiedy Brus odwleka� ich jednego po drugim w las. Potem przeszuka� krzaki i rzuci� na �cie�k� dwa podarte, wielokrotnie �atane worki.</p><p>Milcza�em. Brus wysypa� zawarto�� work�w, ale niewiele tego by�o: jakie� szmaty, pogi�ty kubek, sple�nia�y kawa�ek sera, zawini�ty w przet�uszczony papier. Znalaz� p�aski, niemal pusty buk�ak i, trzymaj�c go mi�dzy kolanami, obla� wod� pokrwawione d�onie i n�.</p><p>� Wojna to tryumf konieczno�ci � odezwa� si�, sp�ukuj�c krew. I myj�c metodycznie r�ce. � Bardzo cz�sto robisz nie to, co s�uszne albo szlachetne, ale to, co trzeba. Oni uznali, �e musz� nas obrabowa� i zabi�. Byli g�odni, zaszczuci i porzuceni. Dlatego to my musieli�my zabi� ich. I dlatego trzeba by�o to doko�czy�, kiedy byli ju� pokonani. Wzi�cie do niewoli by�o niemo�liwe. Pozostawienie konaj�cych na drodze, okrutne i niebezpieczne.</p><p>Pokiwa�em g�ow� w milczeniu.</p><p>Czu�em si� tylko zm�czony.</p><p>Worki i miecze wyrzucili�my w krzaki, plamy krwi na drodze zasypali�my piachem.</p><p>Szli�my traktem przez ca�� noc, potem znale�li�my strumie� i weszli�my z jego biegiem spory kawa�ek w las, �eby umy� si�, napi� i przenocowa� w�r�d g�stego zagajnika. Kolejnej nocy wr�cili�my na szlak.</p><p>Wtedy po raz pierwszy spotkali�my na tej drodze zwyk�ego w�drowca. Ledwo zapad� zmierzch, us�yszeli�my t�tent i wskoczyli�my natychmiast pomi�dzy drzewa, gdzie padli�my p�asko na ziemi�, czekaj�c, a� podr�nik przejedzie.</p><p>To by� jeden je�dziec, jad�cy szybko na wielkim, c�tkowanym koniu. Tyle tylko zd��y�em zauwa�y�. Odczekali�my, a� ucichnie t�tent kopyt, potem jeszcze troch�, a p�niej ruszyli�my w dalsz� drog�. Dla pewno�ci brzegiem lasu.</p><p>My�l�, �e byli�my po prostu zm�czeni. Inna rzecz, �e wyprzedziwszy nas i zaczaiwszy si� za k�p� krzak�w dwie�cie krok�w dalej, siedzia� zupe�nie cicho. Nawet jego ko� nie wyda� z siebie najmniejszego d�wi�ku.</p><p>� Dobry wiecz�r, w�drowcy. � Odezwa�o si� z ciemno�ci.</p><p>Zamarli�my obaj, spr�eni do skoku, zaciskaj�c palce na drewnie podr�nych kij�w. Siedzia� na le��cym koniu. Zwierz� szarpn�o g�ow� i d�wign�o si� na nogi, a je�dziec tylko zako�ysa� si� w siodle i zjecha� na �cie�k�.</p><p>Mia� na sobie kirene�sk� kurt� z klanowymi obszyciami, podr�ny kapelusz, przypominaj�cy p�ask� misk�, n� na lewym biodrze, miecz przy siodle i �uk na plecach. Patrzyli�my na niego w os�upieniu.</p><p>� Zauwa�y�em, �e schowali�cie si�, kiedy przeje�d�a�em. W�drujecie noc� i kryjecie si� przed ka�dym, wi�c chyba nie jeste�cie niebezpieczni. Pozw�lcie, �e spojrz� wam w twarze. Unie�cie lekko ronda kapeluszy, dzi�kuj�. Jestem Lemiesz, syn Szkutnika, kai-tohimon klanu G�si.</p><p>Milczeli�my.</p><p>Wydawa� si� niemo�liwy. M�g� nam si� �ni� albo pochodzi� z jakiej� bajki, ale przecie� nie m�g� istnie� naprawd�.</p><p>� Spojrza�em wam w twarze. Wiem teraz, �e mog� wam zaufa�. Widz� twarze ludzi �wiat�ych i bywa�ych. Ale widz� te� zm�czenie, widz� d�ug� drog� i widz� strach �ciganego. Dlatego powiem tak � odwied�cie m�j dom. Jedyny w�r�d tych pustkowi. Odpocznijcie, zjedzcie i wyk�pcie si�. A w zamian, powiedzcie mi, co si� dzieje na �wiecie. By�em w osadzie Hazy� Gyr za lasem, ale tam chyba wszyscy poszaleli. Bredz�, jakby mieli gor�czk�. Wy idziecie z daleka, wi�c powinni�cie co� wiedzie�.</p><p>� Dzi�kujemy, panie � odpowiedzia� Brus. � Jeste�my Sindarami. Ja nazywam si� Tendzyn Byrta�aj, a to jest m�j siostrzeniec Ard�uk Hatarma�. Wkr�tce b�dzie urz�dnikiem. Wracamy do domu.</p><p>Dalej poszli�my, trzymaj�c si� uprz�y jego konia. W bok z drogi kamienist� �cie�k�, potem przez zagajnik. A potem omal nie krzykn��em ze zdumienia.</p><p>Dom Lemiesza wygl�da� jak kirene�ska posiad�o�� namalowana na p��tnie. Zabudowany w czworobok, z pokrytym dach�wk�, czterospadowym, podw�jnym dachem, stoj�cy nad strumieniem. Widzia�em ciep�e �wiat�o bij�ce z okien i dym unosz�cy si� z komin�w.</p><p>Wydawa�o mi si�, �e �ni�, kiedy przechodzi�em przez dwuskrzyd�ow� bram�, kiedy patrzy�em na domownik�w, kt�rzy wyszli mu na spotkanie. Ostatni raz takie suknie i kaftany, drukowane w li�cie i geometryczne wzory, widzia�em w Wiosce Chmur.</p><p>� Witajcie w naszym domu, w�drowcy � powiedzia�a ciemnow�osa kobieta, trzymaj�c tac�, na kt�rej sta�y dwie male�kie czarki naparu orzechowego i dwa ciasteczka.</p><p>Brus podzi�kowa�, bezradnie rozgl�daj�c si� dooko�a, po czym pow�cha� napar, jakby widzia� go po raz pierwszy w �yciu. Ja mia�em prostsz� rol� i nie musia�em niczego udawa�. Po prostu gapi�em si� z otwartymi szeroko oczami jak og�upia�y.</p><p>Odebrano nam kosze, a potem zaprowadzono prosto do �a�ni, wy�o�onej jasnymi, wypolerowanymi kamieniami. Wsz�dzie by�y lampy, na g�adkich deskach sta�y ozdobne drzewka w kamionkowych donicach. W �a�ni przygotowano ju� dwa ogromne cebry pe�ne paruj�cej wody, na stole le�a�y r�czniki i miska wyci�gu z mydlnicy oraz g�bki.</p><p>Kiedy z bocznych drzwi wesz�y dwie m�ode s�u��ce, nagie, l�ni�ce od oliwy, i zacz�y rozrabia� mydlnic�, poczu�em, jak co� si� we mnie roztapia z zachwytu.</p><p>Brus krzykn�� i wypchn�� mnie z �a�ni, po czym odwr�ci� si� do drzwi, �ciskaj�c w d�oniach kapelusz.</p><p>� Nie wolno... Niedobrze... � wybe�kota� do �miej�cego si� gospodarza. � Nie wolno nam patrze� na cia�o kobiety bez zgody Podziemnej... Nie wolno si� obna�a�, bardzo �le...</p><p>� Trudno � powiedzia� Lemiesz. � Ale je�eli dziewcz�ta wyjd�, zgodzicie si� umy�? Chcieliby�my zje�� z wami posi�ek, a bez tego... b�dzie to z r�nych powod�w niemo�liwe. Taki mamy obyczaj, wybaczcie. Nie chcemy �ci�ga� na was gniewu waszej bogini.</p><p>Zgodzili�my si�, burcz�c co� pod nosem i patrz�c w ziemi� jak dw�ch prostak�w. Byli�my Amitrajami. Wracali�my do domu w pustynnej osadzie. Gdyby nie Brus, zapomnia�bym o tym natychmiast.</p><empty-line/><p>� Nie ufam mu � wymamrota� Brus, kiedy siedzieli�my w wodzie. � Nigdy nie s�ysza�em o �adnym klanie G�si. Nigdy nie widzia�em kai-tohimona, mieszkaj�cego w cha�upie kmiecia. Z drugiej strony, sk�d tu mia�aby si� wzi�� klanowa siedziba?</p><p>� A gdzie jego klan? Wszyscy mieszkaj� w tej cha�upie? � zapyta�em. � Mimo wszystko �a�uj�, �e musia�e� odes�a� dziewcz�ta.</p><p>� Jego kobieta sama wita go�ci i nosi podmalowan� twarz jak aktorka. Ten, kt�ry odebra� konia, to by� jego syn. Nie podoba mi si� to. Do tego wszyscy, m�czy�ni i nawet s�u�ba, nosz� od�wi�tne ubrania. Ich klanowe znaki s� cudaczne � odpowiedzia�. � Nie dotykaj mydlnicy, nie powiniene� nawet wiedzie�, co to jest.</p><p>� Co zatem zrobimy? Czy to pu�apka?</p><p>� Ten dom stoi od dawna. Te od�wi�tne ubrania by�y wielokrotnie naprawiane i �atane. Oni je nosz� od lat. Niemo�liwe, �eby pojawili si� tutaj akurat z naszego powodu.</p><p>� Musz� wzi�� odrobin� mydlnicy. Nie zmyj� tego inaczej.</p><empty-line/><p>Wszystko by�o tu dziwne. Siedzieli�my w wielkiej jadalni niczym wa�ni go�cie. Spoczywali�my na poduszkach, patrz�c na drewniane tace i p�miski z potrawami, jakie zwykle podaje si� na p�ne �niadanie. Za oknami by�a noc, a na palenisku w rogu komnaty trzaska� ogie�.</p><p>Dooko�a niskiego sto�u siedzieli wszyscy domownicy, tak�e s�u�ba, z wyj�tkiem starej kobiety i ch�opaka, kt�rzy podawali do sto�u, ale potem r�wnie� i oni usiedli.</p><p>Brus usi�owa� nak�ada� sobie kiszone warzywa �y�k�, obw�chiwa� niepewnie pasty, jakby nie wiedzia�, co to jest, pozwala� pokornie gospodarzowi uczy� si�, jak nak�ada si� past� kawa�kiem chleba. Lemiesz by� zachwycony. T�umaczy� nam przeznaczenie ka�dego przedmiotu i opowiada� o ka�dej potrawie, jakby sam j� wymy�li�.</p><p>Marynowane mi�so by�o za s�odkie, pasta rybna za ostra, a mimo to czu�em, jakbym nigdy w �yciu nie jad� niczego lepszego.</p><p>C�rka Lemiesza przynios�a na jego pro�b� cintar i zagra�a. By�o to okropne, ale i tak czu�em, jakbym trafi� do domu. M�g�bym s�ucha� jej godzinami.</p><p>Po kolacji przyniesiono Lemieszowi puszk� z zio�ami i fajeczk�. Brus mia� kamienn� twarz i nawet nie prze�kn�� �liny. Nawet nie spojrza� na zio�a.</p><p>Gospodarz nie posiada� si� z niecierpliwo�ci, czekaj�c na nowiny, ale nie pop�dza� nas. Wreszcie zapyta�, co si� dzieje, niezobowi�zuj�co i dyskretnie, wi�c powiedzieli�my mu pokr�tce i chaotycznie to, co mog�o wiedzie� dw�ch prowincjuszy, zaskoczonych przez przewr�t w stolicy.</p><p>Efekt by� piorunuj�cy. �ona Lemiesza zblad�a jak �ciana, co by�o widoczne nawet pod dziwacznym makija�em, a on sam siedzia� nieruchomo i s�ucha�, zwin�wszy pi�ci i bezwiednie zaciskaj�c z�by.</p><p>� Obalono... Tygrysi Tron? � zapyta� bezradnie. � Cesarz nie �yje? Wraca Kodeks Ziemi?!</p><p>� Nadszed� dzie� gniewu Podziemnej Matki � powiedzia� Brus. � Zes�a�a nam susz�, by�my si� opami�tali. A potem przys�a�a z Nahel Zymu prorokini�, zwan� Ogniem Pustyni, kt�ra zechcia�a zmie�� cudzoziemsk� dynasti� i wypali� j� �wi�tym p�omieniem. Tak nam m�wiono.</p><p>� Wi�c to prawda, co s�dzi�em przez ca�e �ycie. � wycedzi� w�ciek�y Lemiesz. � My, Amitraje, jeste�my g�upcami! Racj� maj� barbarzy�cy, kt�rzy spluwaj� na sam nasz widok. Jeste�my niewolnikami i jedyne, co znamy, to niewola. Dla nas i dla wszystkich. Raz trafi�a nam si� dynastia, kt�ra przynios�a co� wi�cej ni� pejcz. Mogli�my nauczy� si� �y� jak ludzie cywilizowani. Od tych, kt�rych kiedy� zniszczyli�my. Mogli�my mie� prawo, drogi, muzyk�, my� si�, budowa� i handlowa�. Mogli�my wreszcie zrozumie�, co to jest honor i wolno��. Mogli�my nauczy� si� Drogi Pod G�r� jak wszystkie istoty na �wiecie. Ale nie. Po co? Czy nie lepiej znowu odda� si� w niewol� durniom w maskach i ksi�dze, w kt�rej nie ma nic poza bezmy�lnymi zakazami? Znowu b�dziemy band� dzikus�w, rzucaj�cych si� na ca�y �wiat jak w�ciek�e psy. Znowu b�dziemy ry� ziemi� pazurami tam, gdzie normalny cz�owiek si�gn��by po �opat�. Znowu b�dziemy pali� wszystko, czego nie znamy z ksi�gi, i niszczy� wszystko, czego nie rozumiemy. Bo tak ka�e stary, barbarzy�ski kodeks. Prawo dzikich, pustynnych koczownik�w!</p><p>� Nie wolno nam tego s�ucha�... � wybe�kota� Brus, patrz�c w ziemi�.</p><p>� Och, us�ysz ostatni raz w �yciu, co ci m�wi wolny cz�owiek! � zawo�a� Lemiesz. � Pos�uchaj czego�, czego wi�cej nie us�yszysz, a co nazywa si� prawd�! Jestem Amitrajem tak jak ty. Ale nie chc� od dzi� o tym pami�ta�. Od dzi� b�d� ju� tylko Lemieszem, synem Szkutnika z klanu G�si. Ja i ca�a moja rodzina. B�dziemy tu siedzie�. Nie za�o�ymy klanowych szmat i nie pozwolimy rozdzieli� si� i karmi� kap�anom jak domowe byd�o. Mo�e zapomn� o nas na tym pustkowiu. A je�eli nie, b�dziemy si� bi�. Zrobimy to, co zrobiliby na naszym miejscu Kireneni. Wiesz co, sitar Tendzyn? Bo jeste�my ostatnimi Kirenenami. Zapami�taj nas. Zapami�taj, jak wygl�da ten dom. Zapami�taj, co jad�e� i jak traktuje si� w�drowca, kt�ry jest samotny, zm�czony i g�odny. To wszystko nazywa si� cywilizacja. Zapami�taj to, m�j biedny, ciemny przyjacielu, to wtedy �wiat do ko�ca nie umrze.</p><empty-line/><p>D�ugo le�a�em, patrz�c w sufit. Mo�e dlatego, �e odwyk�em od spania w nocy, a mo�e od mi�kkiej po�cieli i jasnych �cian. A mo�e dlatego, �e nie mog�em zapomnie� s��w Amitraja, kt�ry udawa� Kirenena. Ja by�em Kirenenem i udawa�em Amitraja. Obaj byli�my doskonali w swoich rolach. A ja da�bym wszystko, �eby m�c si� z nim zamieni�.</p><p>Rano zjedli�my �niadanie jak gdyby nigdy nic. Dostali�my naparu i gor�ce placki chleba, i past� z twarogu. Da� nam te� zapasy na drog�, owini�te troskliwie w chusteczki.</p><p>� Nie przynie�li�cie mi dobrych wie�ci � powiedzia�. � Ale to, co powiedzieli�cie, by�o wa�ne. Teraz b�dziemy przygotowani.</p><p>� Nic nie mo�na poradzi� na gniew bogini � powiedzia� mu Brus. � Nie mo�na go zatrzyma�, jak nie mo�na zatrzyma� burzy.</p><p>� To nie jest �adna bogini, przyjacielu � rzek� Lemiesz. � To tylko jeden z duch�w-�ywio��w. Nadaku. Jedna z dziwnych istot, kt�re mieszkaj� na �wiecie razem z nami. Niczego nie stwarza ani nic nie daje. Zapami�taj, m�j przyjacielu, bo je�eli kiedy� zobaczysz prawdziwego Boga, rozpoznasz go od razu. To ten, co daje �ycie, co stwarza �wiat i do kt�rego wszyscy d��ymy. Jest du�o wi�kszy ni� twoja bogini i wi�kszy nawet ni� �wiat. Jego wielko�� nie zale�y od takich g�upstw, jak to, co kto zjad�, jak si� ubra�, z kim si� o�eni� albo z kim spa�. I nie potrzebuje od nikogo ofiar z krwi ani nie trzeba b�azn�w w czerwonych p�aszczach i maskach, �eby go zrozumie�.</p><p>� Dzi�kujemy ci za go�cin� � powiedzia� cicho Brus. � Prosz� ci�, zabierz swoich i odejd�cie st�d. Jak najdalej. S�ysza�em, �e Kireneni te� potrafili ucieka�, kry� si� i walczy� podst�pem, kiedy wrogowie byli zbyt liczni.</p><p>� Nie, sitar Tendzyn � odpar� Lemiesz. � Na to nie pozwoli�by im honor. Uwierz mi, wiem najlepiej, co zrobiliby prawdziwi Kireneni. Zostaliby w swojej rodowej siedzibie i �yli spokojnie, rozumnie i cywilizowanie. A gdyby ich napadni�to, walczyliby do ostatniego. Wiem to, bo sam jestem Kirenenem.</p><empty-line/><p>D�ugo milczeli�my, id�c traktem, po raz pierwszy od dawna w �wietle dnia. Nie wiedzieli�my, co powiedzie�.</p><p>Ko�o po�udnia dotarli�my do szerszej drogi, ale nie potrafi�em powiedzie�, czy to jest ten sam szlak, kt�rym w�drowali�my przez las, czy jaki� inny. My�l�, �e jednak inny, bo tamten by� niemal pusty, a tu ju� dwa razy musieli�my kry� si�, s�ysz�c t�tent koni. Raz by�o to pi�ciu je�d�c�w, a innym razem dw�ch.</p><p>� To musi by� wojsko � powiedzia� Brus. � Je�eli zd��yli ju� przywr�ci� Kodeks Ziemi, to nikomu pr�cz wojska i kap�an�w nie b�dzie wolno podr�owa� inaczej ni� na piechot� i tylko z zezwoleniem.</p><p>� Dlaczego nie przeczekamy dnia?</p><p>� Zbli�amy si� do rzeki. Jest tam niewielkie miasto i most. Z ca�� pewno�ci� zamkni�ty i s� na nim posterunki, wi�c musimy znale�� spos�b, �eby przej��, a to b�dzie mo�liwe tylko w dzie�. To nie jest jaki� bardzo wa�ny most, wi�c mam nadziej�, �e co� wymy�l�. Pami�taj, w mie�cie zawsze naj�atwiej si� ukry�. Na pustkowiach jest ma�o ludzi, ale dlatego ka�dy od razu zwraca uwag�.</p><p>Po jakim� czasie min�� nas dwuko�owy w�z zaprz�ony w wo�y. Ch�op, wioz�cy na nim sterty obwi�zanych p��tnem pakunk�w, szed� obok wozu, z kijem w r�ku i nie pozdrowi� nas ani nie zaproponowa� podwiezienia.</p><p>� B�dziemy mijali blokady i posterunki na drogach � powiedzia� Brus. � Nie zawsze uda si� tego unikn��. Musisz wi�c zapami�ta� zasad� czterech podobie�stw. Je�eli ci� szukaj�, dostaj� opis. Prosty, taki, jaki mog� poj�� zwykli �o�nierze i nauczy� si� go na pami��. Je�li zgadzasz si� z tym opisem w jednym punkcie, zwracaj� na ciebie uwag�. Je�eli w dw�ch, robi� si� podejrzliwi. Je�eli w trzech, jeste� podejrzany, i wtedy z regu�y jaki� oficer musi ju� podj�� decyzj�, co robi� dalej. Je�eli tw�j wygl�d zgadza si� z opisem w czterech punktach, to jeste� tym, kt�rego szukaj�, i zostaniesz zatrzymany. Nic ich nie obchodzi, czy ju� takiego wcze�niej zatrzymali. To wojsko. Wed�ug nich, kiedy maj� dostarczy� m�odzie�ca w odpowiednim wieku, wygl�daj�cego i zachowuj�cego si� jak nast�pca Tygrysiego Tronu, to im wi�cej ich dostarcz�, tym lepiej. Lepiej znale�� pi�ciu cesarzy ni� jednego. Do tego, �eby pokona� posterunek drogowy, potrzebny jest fortel.</p><p>� A nie mogliby�my omin�� mostu?</p><p>� Nie mamy ju� �odzi, a ta rzeka jest zbyt bystra i zdradliwa.</p><p>Droga wiod�a zn�w przez las, ale nie tak g��boki jak poprzedni. Co chwila wychodzili�my na skaliste wrzosowisko, poro�ni�te krzakami.</p><p>Kiedy wychyn�li�my zza kolejnego zagajnika, natkn�li�my si� na dziwny widok.</p><p>Na drodze sta� krzywo drewniany, dwuko�owy w�zek, na kt�rym siedzia�, ledwo utrzymuj�c r�wnowag�, kap�an Podziemnej w czerwonym p�aszczu, os�aniaj�c si� od s�o�ca parasolem. Przy osi w�zka biedzi� si� �wi�tynny akolita o ogolonej g�owie, r�wnie� w czerwonych szatach, ale sk�adaj�cych si� z bufiastych portek, �ci�le powi�zanych wok� �ydki czarnymi ta�mami, i dziwnej kurty, zakrywaj�cej tylko jedno rami�.</p><p>Na nasz widok kap�an zrzuci� kaptur i jednym ruchem na�o�y� l�ni�c� jak lustro mask�.</p><p>� Hej, wy tam! � G�os kap�ana brzmia� tak, jakby mia� w gardle metalowe struny. � Biegiem tu! Pom�cie temu niedorajdzie!</p><p>Brus u�miechn�� si� jakim� takim dziwnym u�miechem, kt�ry przywodzi� na my�l wilka.</p><empty-line/><p>� Nie znajd� ich? � spyta�em p�niej, siedz�c na drewnianym ko�le i patrz�c na zadki os��w.</p><p>� Pr�dzej czy p�niej znajd� � odpowiedzia� metaliczny g�os zza lustrzanej maski. � Znajd� dwa go�e, bezimienne trupy. Te ich maski to dla nas ogromna wygoda, Ard�uk. Kiedy dojedziemy do miasta, musisz zej�� z koz�a i i�� obok. �adnemu �o�nierzowi akolita id�cy na piechot� i wioz�cy rozpartego wygodnie kap�ana nie skojarzy si� z uciekaj�cym nast�pc� tronu. Jednak miasto i posterunki to zawsze ryzyko. Czas, by� wiedzia�, dok�d pod��a�. Gdyby co� mi si� sta�o, dosta� si� za wszelk� cen� do Sauragaru. Stamt�d do niewielkiego miasta na skraju pustyni, kt�re zwie si� Nahilgy�. A tam przy��czysz si� do karawany przemytnik�w soli, id�cych przez pustyni�.</p><p>� Ale dok�d?!</p><p>� Za Pustyni� Ko�ca �wiata i G�ry Barierowe. Do kraju potwor�w, barbarzy�c�w i bestii. Do kraju, z kt�rego przyp�ywaj� wilcze okr�ty.</p><p>Milcza�em.</p><p>� Przecie� nie prze�yj� tam ani chwili. Ludzie Nied�wiedzie s� ludo�ercami, a za�ogi wilczych okr�t�w to nieboszczycy i upiory!</p><p>� Bajki. To jedyne miejsce na ziemi, gdzie Nahel nie b�dzie mog�a ci� znale�� ani po ciebie si�gn��.</p><p>Przejechali�my jeszcze kawa�ek.</p><p>� A dlaczego m�wisz mi to akurat teraz?</p><p>� Dlatego, �e nie wiem, co stanie si� za chwil�. W tym przebraniu mo�e i przejedziemy przez most, ale by� mo�e b�dziemy musieli nocowa� w�r�d kap�an�w w Czerwonej Wie�y.</p><p>Wyjechali�my akurat zza zakr�tu i Czerwona Wie�a, ogromna i stara, ukaza�a si� naszym oczom.</p><empty-line/></section><section><title><p>Rozdzia� 9</p><p>Ogr�d Rozkoszy Ziemskich</p></title><epigraph><p>Zdycha ci byd�o, umieraj� krewni</p><p>i ty sam umierasz;</p><p>Lecz s�awa, kt�r�� sobie zdoby�,</p><p>nie umrze nigdy.</p><p>Zdycha ci byd�o, umieraj� krewni</p><p>i ty umierasz;</p><p>Wiem jedn� rzecz, co nigdy nie umrze:</p><p>S�d o umar�ym.</p><text-author>Havamal � Pie�ni Najwy�szego</text-author></epigraph><p>Sam wyznaczy� jeszcze dw�ch ludzi opr�cz Grunaldiego. Kaza� im za�o�y� ciemne, najlepiej czarne ubrania i wysmarowa� w�osy dziegciem. Rozrobi� barwnik i wymalowa� czarne zygzaki na ramionach i twarzy. Zawiesi� na szyi amulet Ta�cz�cych W�y. Patrzyli w milczeniu na to, co robi�.</p><p>� Dajcie mi co�, co do nich nale�a�o. Ubrania, koce, grzebie�.</p><p>Przynie�li. Nerwowo, z bieganin�, trwo�nym przeszukiwaniem k�t�w, szukaniem po zakamarkach. Ale w ko�cu znale�li. Jaki� szal, co� podobnego do swetra, ko�ciany grzebyk. Drewnianego konika. Drakkainen uj�� szalik i przycisn�� go do twarzy, wci�gaj�c g��boko powietrze.</p><p>Stali wok� ciasnym kr�giem, wlepiaj�c w niego ciemne, zwierz�ce oczy bez wyrazu i milczeli w os�upieniu.</p><p>Zamkn�� oczy, usi�uj�c wydoby� charakterystyczny, obcy zapach potu, grupy olifaktyczne, ale nie wiedzia�, czy si� uda. Zapach by� zbyt obcy, za du�o r�nic. Nie da�o si� do niczego przyporz�dkowa�. Cyfral pracowa� na pe�nych obrotach, ale oprogramowania nie przystosowano do zapami�tywania znacznik�w obcych.</p><p>� Kto to jest? � zapyta�a kt�ra� z kobiet trwo�nym szeptem.</p><p>� Cudzoziemiec. Zw� go Nocny W�drowiec.</p><p>� To Czyni�cy?</p><p>� Nie wiem.</p><p>� Miecz, n�, �uk i strza�y � powiedzia� Drakkainen i wsta�. � Nie bra� innej broni. Za ma�o nas, �eby�my wdawali si� w bitwy. We�cie konie, kt�re nie boj� si� ognia ani jazdy po g�rach. Troch� jedzenia. Reszt�, cokolwiek b�dzie nam potrzebne, musimy zdoby� sobie sami. Je�eli zobaczymy W�y, nie robi� ha�asu. I zbierajcie si� �wawo, potrzebna nam ka�da chwila dnia.</p><p>Wyszed� na majdan i sprawdzi� uprz�� Jadrana. Ciemnow�osa kobieta z mieczem na plecach sta�a oparta o s�upy kru�ganka i patrzy�a na niego badawczo.</p><p>� Znajd� je � powiedzia�. � Jest na to nadzieja. Je�eli �yj�, odbijemy je i przyprowadzimy.</p><p>Spojrza� w ciemne oczy jak u wiewi�rki, ale jak zwykle nie rozpozna� w nich �adnych emocji. Rozpacz? Rezygnacja?</p><p>� Z kt�rej strony palisady by�a drabina?</p><p>Wskaza�a r�k�.</p><p>� Deszcz pada�. Pr�bowali�my z psami, ale straci�y trop.</p><p>� My nie stracimy.</p><p>Patrzyli w milczeniu, sceptycznie, jak opad� na czworakach pod palisad�, macaj�c traw� i mokr� ziemi�. Znalaz� jeden wz�r �lad�w, potem drugi. Tropy kilku ps�w i wielu ludzi.</p><p>� Wszystko tu zadeptane � powiedzia� z przygan�. � Na razie tam. � Wskaza� kierunek. � Nie wsiada� na konie, idziemy na prze�aj przez las.</p><p>Pobiegli za nim. Bieg� truchtem, przykucaj�c co chwil�, by maca� delikatnie, niemal pieszczotliwie b�oto, rozgarnia� i w�cha� �ci�k�, rozgl�da� si� i wdycha� g��boko powietrze. Nie mogli za nim nad��y�. Drakkainen przeskakiwa� pnie i kamienie, wspina� si� po zboczu.</p><p>� Nie prowadzi� koni bezmy�lnie za mn�! � warkn�� nagle twardym g�osem. � Obchod�cie przeszkody! Wa�ne, �eby�cie mnie widzieli, a nie deptali mi po pi�tach.</p><p>Tropy prowadzi�y a� do niewielkiego strumyka, szumi�cego w�r�d kamieni. Drakkainen wszed� w wod� i patrzy� przez chwil�.</p><p>� Tu psy straci�y �lad � powiedzia� z namys�em, jakby do siebie. Spu�ci� g�ow� i patrzy� na dno, szukaj�c kamieni odwr�conych ja�niejsz� stron� do g�ry, korzeni i ga��zi na brzegu, za kt�re kto� chwyci�, by uchroni� si� przed upadkiem. Potem ruszy� po kolana w wodzie w g�r� strumienia. Po jakim� czasie znowu przystan�� i zn�w patrzy� w wod� pod swoimi nogami, a potem lustrowa� wysoki brzeg.</p><p>� Tutaj � oznajmi�. � W g�r� tego zbocza.</p><p>� Jedno z nich utyka � rzuci� po chwili. � To ch�opiec.</p><p>� Tarfi � odpowiedzia� g�ucho Spalle.</p><p>Stok by� zbyt stromy dla koni, wi�c musieli obej�� go, wdrapa� si� po�r�d wywr�conych pni, wykrot�w i ska� po to tylko, �eby zaraz zej�� z drugiej strony.</p><p>� Przecie� tu jest �cie�ka � wymamrota� Spalle z niezadowoleniem. � Mogli�my normalnie dojecha� w siodle.</p><p>� Przecie� on tropi. Sk�d mia� wiedzie�, gdzie �lad prowadzi.</p><p>� Je�eli on naprawd� tropi po takich deszczach, to znaczy jest tak, jak od pocz�tku m�wi�em. To jest Czyni�cy.</p><p>� Ale nasz Czyni�cy.</p><p>� Dobrze, bo je�li nie, to �azimy na pr�no.</p><p>Z drugiej strony rzeczywi�cie by�a �cie�ka, ale Drakkainen do�� szybko zszed� z niej i pow�drowa� w d� zbocza. Wida� by�o, jak skacze pomi�dzy srebrzystymi pniami i co chwila przykl�ka przy ziemi. W dole mi�dzy drzewami, by�o du�o ja�niej, tam otwiera�a si� g�rska ��ka. Widzieli, jak Vuko wychodzi na traw� i znowu lustruje ziemi� na czworakach.</p><p>� Nie zejdziemy t�dy z ko�mi. On se pokica� jak kozica, ale szkapy po�ami� nogi.</p><p>� To jak?</p><p>� Suchym �lebem, kawa�ek dalej. Ja wezm� konie z Gjafim, a ty le� za nim.</p><p>Drakkainen straci� trop co najmniej trzy razy. M�g� polega� jedynie na �ladach i to rozmytych, bo zapach rzeczywi�cie sp�uka�y deszcze i przykry�y inne wonie, r�wnie obce i niewyra�ne.</p><p>Kiedy go spotkali, kl�cza� na ziemi i przyk�ada� do niej miecz wysuni�ty kawa�ek z pochwy. Trzewik pochwy le�a� w tym samym miejscu, ale g�owica w r�kach W�drowca kr�ci�a si� po ziemi i przyk�ada� j� to tu, to tam.</p><p>� Zwariowa�.</p><p>� Mierz� d�ugo�� kroku � warkn�� Drakkainen. � Zgubi�em �lad, wi�c szukam od poprzedniego. Nie przeszkadzaj.</p><p>Kawa�ek dalej dogonili go znowu. Sta� i patrzy� w ziemi�.</p><p>� Tu ich spotkali.</p><p>� Kto?</p><p>� Kilku m�czyzn. Pi�ciu czy sze�ciu. I osiem dziwnych stwor�w. To b�d� chyba te kraby, o kt�rych wszyscy gadaj�. �lady dziwne, jakby ludzkie, ale w�skie i d�ugie. I te ostrza � wszystko wok� poci�te. Li�cie, pnie. Zupe�nie jakby nimi bezmy�lnie wymachiwa�y. W�skie, d�ugie brzeszczoty. Bardzo ostre. Ale krwi nie ma. Nikomu tu nic nie zrobiono. To nie by�a walka.</p><p>Wyprostowa� si�.</p><p>� Tamci mieli konie. Ci�kie i dziwnie podkute. Czy t�dy si� idzie przez t� Szklan� Prze��cz?</p><p>� Nie.</p><p>� A gdziekolwiek do kraju W�y?</p><p>� Przez Nied�wiedzie Wierchy, mo�e. To niewysoko, da rad� z ko�mi.</p><p>� Wi�c poka� mi drog�.</p><p>Jechali bez wytchnienia a� do zmroku. Gdzie� po drodze Drakkainen zeskoczy� nagle z konia i ukl�k� w trawie. Wsta� potem i poda� Grunaldiemu ma��, sk�rzan� czapeczk�.</p><p>� Masz. Kt�re� zgubi�o. Teraz widzicie wreszcie, �e dobrze idziemy.</p><p>Potem znowu zsiedli z koni i szli dalej pomimo ciemno�ci. Drakkainen par� do przodu pewnie jak po r�wnej drodze. Konie potyka�y si�, ludzie zaczepiali o ga��zie.</p><p>� Trzeba zrobi� post�j � powiedzia� kto�.</p><p>� Nie ma czasu! � warkn�� Grunaldi. � Ulf jako� idzie, to i my mo�emy!</p><p>Szli w kompletnych ciemno�ciach pod g�r�, potykaj�c si� w�r�d ska�. Spalle lekko skr�ci� nog�, a drugi woj imieniem Gjafi �elazny Ranek zwymiotowa� ze zm�czenia.</p><p>W ko�cu jednak zrobili post�j. Na trzy godziny przed �witem, na kamienistym zboczu powy�ej linii lasu. Drakkainen zabroni� pali� ogie�.</p><p>� Zbyt niewyra�nie widz� � powiedzia�. � Mog�em zgubi� �lad. Trzeba czeka� do rana, bo je�eli �le idziemy, b�dziemy musieli wraca�.</p><p>Zwalili si� jeden obok drugiego na mokr� traw�, dysz�c rozpaczliwie. Nikt nie mia� si�y powiedzie� ani s�owa. Buk�ak z wod� przew�drowa� z r�k do r�k.</p><p>Potem Gjafi i Spalle zasn�li. Drakkainen siedzia� owini�ty p�aszczem i nas�uchiwa�, a Grunaldi siedzia� obok i wy�amywa� nerwowo palce. Wida� by�o, �e najch�tniej szed�by dalej. Sk�rzan� czapeczk� znalezion� po drodze trzyma� przez ca�y czas w d�oni.</p><p>� Naprawd� widzisz trop? � zapyta� w ko�cu. � W tych ciemno�ciach?</p><p>� W ciemno�ciach ju� nie. Dlatego stan�li�my. Zaszed� ten drugi ksi�yc. W og�le to co� widz�, ale tropi� nie mog�.</p><p>� Oczy ci �wiec� w mroku jak u wilka � zauwa�y� Grunaldi ponuro. A po chwili: � A co robi�, jak ju� dojdziemy? We czterech?</p><p>� Na pewno nie b�dziemy rzuca� si� na nich wszystkich z wrzaskiem. Zobaczy si�. Zrobimy zasadzk�, powybijamy po jednym, mo�e trzeba b�dzie zrobi� sabota�. Najwa�niejsze to odbi� dzieci.</p><p>� Co to jest �zabotarh�?</p><p>� Zobaczysz.</p><p>Ruszyli, ledwo niebo poszarza�o.</p><p>W g�r�, w g�r� i w g�r�. Pomi�dzy kamieniami, czepiaj�c si� ska� i holuj�c coraz bardziej zdegustowane konie. Nie by�o tu �adnego traktu, tylko kamienista hala. Nad nimi wznosi�y si� szare szczyty, sk�pane od po�owy we mgle.</p><p>Drakkainen stan�� nagle i podni�s� r�k�.</p><p>� Sta�! Cicho, s�yszycie?</p><p>Nic nie s�yszeli.</p><p>� Tamto wycie, kt�re s�yszeli�my na Dragorinie. Nie s�yszycie?</p><p>� Ja chyba co� s�ysz� � powiedzia� Gjafi niepewnie.</p><p>� A ja nic.</p><p>� Dalej. Nie ma czasu.</p><p>Po kilku godzinach przeszli prze��cz i zacz�li schodzi�, a� drog� przegrodzi� im strumie�. Nie by�o tu �cie�ki ani traktu. Nic. Tylko strumie�, ska�y i k�py kos�wki. Patrzyli z nadziej�, jak myszkuje w�r�d ska�, a� wskaza� kierunek.</p><p>� W g�r�. Konni jechali strumieniem, reszta sz�a obok, po ska�ach.</p><p>Biegli wzd�u� strumienia. Potem na drugi brzeg i w d� doliny. Po �liskich, wilgotnych ska�ach, ledwo widoczn� �cie�k�. Ko� Gjafiego wpad� w panik�. Chrapa�, ta�czy� i wydawa� z siebie dzikie wizgi. �eglarz szarpa� si� przez chwil�, �wiadom, �e wszyscy stoj� i patrz� na� z przygan�, w ko�cu zarzuci� zwierz�ciu p�aszcz na g�ow� i poprowadzi� je, potykaj�ce si�, na ko�cu pochodu.</p><p>� Nie zdradzaj pozycji! � warkn�� Drakkainen. Spojrzeli na niego w milczeniu.</p><p>Na dnie doliny W�drowiec nagle stan�� i rozejrza� si� bezradnie.</p><p>Przystan�li spokojnie, czekaj�c, a� znajdzie trop. Zawsze znajdowa�. Siedzieli cicho i starali si� nie przeszkadza�. Grunaldi uni�s� buk�ak, pij�c, potem obla� sobie twarz odrobin� wody. Spalle siad� u n�g konia i zwiesi� g�ow�. Zdj�� he�m i przytroczy� sobie do paska, po czym rozmasowa� zm�czon� twarz.</p><p>Czekali.</p><p>Drakkainen ogl�da� ga��zki, potem cofn�� si� do zbocza i odpi�wszy miecz, zacz�� mierzy� �lady.</p><p>Czekali, a� znajdzie �lad. Pewni, jak za ka�dym razem.</p><p>Drakkainen wsta�, kopn�� w ska�� i wyrzuci� z siebie ca�y ci�g przera�aj�cych, fi�skich przekle�stw, kt�re brzmia�y tak, jakby kto� zanurzy� rozpalone do bia�o�ci ostrze w lodowatym strumieniu z lodowca.</p><p>�eglarze milczeli i s�uchali z szacunkiem, cho� nie mogli zrozumie� ani s�owa.</p><p>� Koniec � powiedzia� wreszcie W�drowiec. � Teraz naprawd� ich zgubili�my. Tu mam ostatni �lad. � Kopn�� w ziemi�. � A dalej, jakby unie�li si� w powietrze. Teraz zaczn� si� te wasze cholerne bzdety z zimnymi mg�ami i inne magiczne g�wna, kt�rych naprawd� nie znosz�! Naprawd�, <emphasis>jebem ti duszu, da piczki materi</emphasis>, tego nienawidz�! Przeszkadza mi to w pracy! Kto� mo�e wie, gdzie pole�li? Tam?! Tam?! A mo�e tam?! A mo�e pofrun�li na dzikich g�siach?! W tym krety�skim �wiecie pewno cz�sto si� tak podr�uje!</p><p>Wyprostowa� si� i zaczerpn�� kilka g��bokich oddech�w.</p><p>� Poprosz� o wod� � powiedzia� nagle uprzejmym tonem, przewieszaj�c miecz przez plecy. Grunaldi poda� mu buk�ak. Drakkainen wypi�, otar� usta wierzchem d�oni i odda� mu worek.</p><p>� Zej�cie ze zbocza � oznajmi� spokojnie � by�o trawersem w t� stron�. Czyli przed siebie. Nie ma �ladu, znaczy idziemy przed siebie.</p><p>Ale przeszli zaledwie kilkadziesi�t krok�w.</p><p>� St�j! � wrzasn�� Spalle.</p><p>Drakkainen, kt�ry przeszed� wst�pne przeszkolenie w Morskim Oddziale Rozpoznania Specjalnego, zamar� z uniesion� nog�. Takie nag�e, gromowe �st�j!� oznacza�o dla niego � min�. Potykacz, fotokom�rk� albo laserowy fugas. Po chwili u�wiadomi� sobie, �e tu nie ma min przeciwpiechotnych i bardzo powoli postawi� podeszw� buta na �cie�ce.</p><p>� Co si� sta�o? � zapyta� cierpliwie.</p><p>Spalle wskazywa� co� r�k�.</p><p>� Nie widzisz?</p><p>� Spalle � wycedzi� Drakkainen. � Poprosz� rzeczowo. Widz� wiele rzeczy, ale nie wiem, o co chodzi. Widz� g�ry, krzaki, ska�y.</p><p>� Uroczysko. Patrz na te pokr�cone krzaki. Na kr�g martwych ptak�w dooko�a. Na trupa kozicy, kt�ra poros�a jakimi� kolcami. Na szkielety skalnych piesk�w.</p><p>� Rozumiem � zacz�� Drakkainen � �e w zwi�zku z tym nie mo�emy i�� dalej?</p><p>� Widzisz, jak powietrze faluje?</p><p>� Czyli musimy to obej��.</p><p>� Jak? Za stromo. I w g�r�, i w d�. Konie pospadaj�.</p><p>Drakkainen usiad� na trawie i wyj�� fajk�.</p><p>� Kto� ma jakie� pomys�y?</p><p>Skrzesa� ogie�, rozdmuchuj�c �ar na kamieniu w�r�d suchych igie� kos�wki, wreszcie b�ysn�� p�omyk. Drakkainen bardzo ostro�nie przypali� ma�� ga��zk�, kt�r� przy�o�y� do g��wki fajki.</p><p>Pozostali milczeli, przygl�daj�c mu si� z zaciekawieniem. Drakkainen wypu�ci� k��b dymu, po czym zamkn�� na moment oczy.</p><p>� Przepraszam � powiedzia�. � Chyba jestem zm�czony. Zaraz co� wymy�l�.</p><p>Siedzia� tak przez chwil�, pykaj�c z fajki, i rozgl�da� si�.</p><p>� Wynocha! � zakraka� nagle Nevermore, siadaj�c na skale tu� przed granic� uroczyska.</p><p>� Tyle to ju� sam wiem � powiedzia� mu Drakkainen. � Tylko co dalej?</p><p>Kruk przelecia� mu nad g�ow� i usiad� na innej skale.</p><p>� Traakt!</p><p>� Fajno � wycedzi� Drakkainen. � Dlaczego nie? Przecie� to zupe�nie racjonalne. Idziemy za krukiem. S�ownik ci si� poszerzy�, jak s�ysz�.</p><p>� Traakt! Traakt! � kraka� Nevermore.</p><p>� Wola�bym, �eby� powiedzia� �droga�, �t�dy� albo co� w tym rodzaju, co mniej si� kojarzy z krakaniem. Po prostu nie czu�bym si� a� tak bardzo jak kretyn.</p><p>Od tego momentu szli znacznie szybciej. Nie trzeba by�o ju� przystawa� co chwil�, tropi� ani szuka� �lad�w.</p><p>Trwa�o to nast�pne kilka godzin i �eglarze zacz�li dochodzi� do wniosku, �e ptak goni ich jeszcze gorzej ni� Drakkainen.</p><p>Zeszli w jak�� dolin�, potem wspi�li si� na kolejny, niezbyt wysoki grzbiet g�rski.</p><p>W dole, pomi�dzy sto�kowatymi �wierkami, ci�gn�o si� koryto rzeki, a tu� przy nim sta�a czworok�tna sadyba. Z otwor�w dymowych pod dachem s�czy�y si� sine smugi i wok� kr�ci�o si� kilka os�b, male�kich st�d jak mr�wki.</p><p>� Cofn�� konie! � zawo�a� Drakkainen. � I wszyscy padnij! Nie sta� na tle nieba!</p><p>Odwr�ci� si� i zobaczy�, �e wszyscy i tak le��, a Gjafi przytrzymuje przy pyskach waruj�ce na podwini�tych nogach wszystkie konie.</p><p>Przesta� odstawia� tu komandosa, zbeszta� si� w my�lach. Przecie� oni nie s� g�upi i bawi� si� w to przez ca�e �ycie.</p><p>Podczo�ga� si� do kraw�dzi i wyjrza� bardzo ostro�nie, lustruj�c okolic�.</p><p>� Dwoje ludzi p�dzi gdzie� kozy. Przed bram� siedzi jeden przy mieczu, ale nie wiem, czy to ma by� wartownik, czy tylko tak sobie siedzi. �re co� bia�ego z miski. Ma pod r�k� �uk, wi�c s�dz�, �e jednak wartownik. To wszystko W�e. Fryzura, tatua�e i tak dalej. Teraz wychodzi ze �rodka jakie� zwierz�. �wina? Nie, to nie zwierz�. To jest jeden z tych tak zwanych krab�w. Rzeczywi�cie ca�y w pancerzu, ostrzy nie widz�. Jest ma�e, si�ga�oby ros�emu m�owi do piersi, ale kr�pe. Jako� dziwnie chodzi. Jakby sam tu��w, bez g�owy. Wygl�da to raczej jak ryba g��binowa na nogach ni� krab. Dobra.</p><p>Wyczo�ga� si� ty�em i zsun�� na drug� stron�, mi�dzy ska�y.</p><p>� Zrobimy tak � powiedzia�. � Ja tam zaraz p�jd�. Sam. Zbadam, jak to wygl�da, i sprawdz�, czy maj� wasze dzieci. Zobacz�, ilu jest zbrojnych i jak si� pilnuj�. Wy macie tu czeka�. Nie schod�cie za mn�, nie kombinujcie niczego. Nie pomo�ecie mi. Sam mam najwi�ksz� szans�. Je�eli mnie z�api�, zauwa�ycie to. Jakie� tryumfalne wrzaski, bieganina i w og�le awantura. Ale to mo�e r�wnie� oznacza�, �e sam postanowi�em tam narobi� jakiego� ba�aganu. Czekajcie cierpliwie. Jest po mnie, je�eli nie wr�c� do rana.</p><p>� Lepiej p�jdziemy z tob� � powiedzia� Grunaldi.</p><p>� Po pierwsze, uderzymy noc�, jak si� �ciemni. Jest nas za ma�o, �eby atakowa� od razu i sprawdza� wszystko bojem. Rozwal� nas w pi�� minut i po sprawie. Po drugie, kto� zostanie z ko�mi, a po dzieci idziemy we trzech.</p><p>� Na koniach mo�na szybciej uciec � zauwa�y� Spalle nie�mia�o.</p><p>� Nie wolno nam korzysta� z tej �cie�ki, kt�ra si� tu ci�gnie. To jest ich �cie�ka i ca�y czas j� obserwuj�. To jedyne wej�cie do doliny, kt�rym mog� wjecha� zbrojni, a przynajmniej tak pewnie uwa�aj�. Znajdziemy sobie inne miejsce, kawa�ek st�d. Tam na mnie poczekacie i tam poczeka te� Spalle z ko�mi, kiedy p�jdziemy odbija� dzieci.</p><p>� Dlaczego �Spalle�?! � zaprotestowa� wywo�any.</p><p>� Dlatego, �e skr�ci�e� nog�. A kto� musi zosta� z ko�mi, bo to jedyna szansa ucieczki. Kiedy b�dziemy ju� blisko, ty b�dziesz strzela� do goni�cych i spuszcza� im na g�ow� kamienie. My nie b�dziemy mieli na to czasu.</p><p>Zeszli kawa�ek w d� zbocza i znale�li kotlink� pomi�dzy ska�ami, w miejscu niewidocznym z gr�dka.</p><p>Drakkainen wyczo�ga� si� na grzbiet i wyjrza� na drug� stron�.</p><p>� Doskonale � powiedzia�. � Niewysoko, ale stromo.</p><p>Na dno doliny rzeczywi�cie prowadzi�a bia�a, wapienna �ciana skalna o wysoko�ci najwy�ej pi�tnastu metr�w.</p><p>W dole szumia� potok.</p><p>Spalle sp�ta� konie i pozwoli� im szczypa� wyschni�t�, g�rsk� traw� i obgryza� ��te porosty ze ska�. Drakkainen rozpi�� swoje sakwy i z namaszczeniem uk�ada� przed sob� r�ne przedmioty. Miecz, zw�j liny, n�, �uk w sajdaku i ko�czan. Krzesiwo. Du�y szwajcarski scyzoryk, kt�ry u�o�y� uroczy�cie po�rodku.</p><p>� Nie podoba mi si� to � o�wiadczy� Grunaldi.</p><p>Drakkainen umoczy� palec w rozrobionym na p�askim kamieniu czarnym barwniku i poprawia� sobie zygzakowate wzory na ramionach oraz twarzy.</p><p>� Dlaczego zawsze w takiej sytuacji znajdzie si� kto�, komu si� �nie podoba�? Wynaj�� was wszystkich kto�, czy jak? � zapyta� Vuko, wycieraj�c barwnik o traw� i grzebi�c w sakwie w poszukiwaniu karabi�czyka z �semk� zjazdow�.</p><p>� Nie podoba mi si�, �e wszystko zale�y od ciebie, a tymczasem to ty ta�czysz ze �mierci�. Wojownik nie siedzi i nie czeka przy koniach. Nie boimy si�!</p><p>� Mylisz si� � o�wiadczy� Drakkainen, przypinaj�c karabi�czyk do pasa i sprawdzaj�c, czy n� nie zaczepia si� o lin�. � To w�a�nie kwestia ryzyka. Wojownik leci z rykiem, wywijaj�c toporem, po czym strzelaj� mu trzy razy w zadek i zatykaj� jego m�ny �eb na tyczk�. Ja uderz� pod os�on� ciemno�ci. Zabij� w milczeniu. B�d� wiedzia�, dok�d p�j�� i gdzie szuka�. Nie przyszli�my tu wydawa� W�om bitwy. Przyszli�my odzyska� wasze dzieci. Mo�e by� tak, �e nas tu zabij� i nic si� nie uda. Ale nie licz na to, �e znajdziesz si� wtedy w pie�ni, chyba �e tw�j ko� umie �piewa�. Bo z ludzi nie ocaleje nikt.</p><p>Za�o�y� na czo�o swoj� czarn� chust� i zwi�za� j� z ty�u g�owy.</p><p>Patrzyli w milczeniu, jak unieruchamia strza�y w ko�czanie, by nie wypada�y i nie grzechota�y. Wypr�bowa� kilka mocowa� sajdaka z �ukiem tak, �eby o nic nie zaczepia�, przewiesi� przez plecy miecz i rozpl�t� bucht� liny.</p><p>Znalaz� nad urwiskiem pokr�cone drzewko podobne do brzozy i pchn�� ca�ym ci�arem pie�, po czym uwiesi� si� na nim nad przepa�ci�.</p><p>� Wytrzyma � oznajmi�, wi���c w�ze� cumowniczy u nasady pnia. � T�dy b�dziemy schodzi�.</p><p>Cisn�� lin� w d� i spojrza� za kraw�d�.</p><p>� Wystarczy�o � stwierdzi�. � Nawet jest zapas.</p><p>Szcz�kn�� karabi�czykiem, szarpn�� nim dla kontroli i prze�o�y� lin� za plecami.</p><p>� Id� � rzuci�. � Czekajcie, a� wr�c�.</p><p>� Znajd� drog� � powiedzia� Spalle.</p><p>Drakkainen przekr�ci� si� g�ow� w d� i pomaszerowa� po skalnej �cianie przy wt�rze �wistu liny, �lizgaj�cej si� przez hamuj�ce oczka �semki.</p><p>Po chwili wyjrzeli za kraw�d�, ale W�drowca ju� tam nie by�o. Lina, przytulona ciasno do wapiennej �ciany, te� wydawa�a si� ledwo widoczna.</p><empty-line/><p>Le�a� pod os�on� g�stych, spl�tanych krzak�w kos�wki i obserwowa�. Robi� nareszcie to, do czego si� przygotowywa�. Do zbrojnego odbijania i ewakuowania je�c�w. Wprawdzie nie tych je�c�w, ale na pocz�tek dobre i to.</p><p>W lesie znalaz� obro�ni�te li��mi p�dy bluszczu i okr�ci� si� nimi, improwizuj�c co� podobnego do stroju maskuj�cego snajpera. Teraz wiedzia�, �e p�ki nie zrobi jakiego� g�upstwa, nie powinni go zobaczy�. Na wprost bramy znajdowa� si� jeden du�y budynek, stoj�cy w poprzek, r�wnolegle do cz�stoko�u. Po bokach dwa d�ugie budynki gospodarcze.</p><p>Na dziedzi�cu kr�ci�o si� kilkunastu uzbrojonych Ludzi W�y, prawdopodobnie tych, kt�rzy przyjechali noc� z bra�cami w asy�cie �krab�w�.</p><p>Pr�cz tego byli tu jeszcze jacy� stali mieszka�cy. Wida� by�o, jak �a�� po obej�ciu, po godzinie przyjecha�o troje ma�ym wozem wy�adowanym sianem. By�a jeszcze tamta para pasterzy, kt�rych wytropi� kilkaset metr�w dalej nad rozlewiskiem potoku. Podkrad� si� w ich stron�. Ch�opak le�a� na trawie, z r�kami pod g�ow� i jak�� trawk� w z�bach oddawa� si� kontemplacji ob�ok�w. Dziewczyna za� kl�cza�a kawa�ek dalej przy skalnej �cianie, z kt�rej spada� ma�y wodospad. Woda pieni�a si�, wype�niaj�c okr�g�y, naturalny stawek, i spada�a do potoku. Sielanka.</p><p>Kl�cz�ca ty�em dziewczyna by�a naga, tylko na g�owie mia�a wieniec z ga��zi krzewu, obsypanego drobnymi, czerwonymi jagodami. Zygzakowate, czerwono-czarne tatua�e pokrywa�y nie tylko jej ramiona, ale tak�e plecy i uda. Unosi�a d�onie i �piewa�a, ale w szumie wodospadu nie by�o s�ycha� ani s�owa. Widzia� tylko jej plecy, t�ustawe nawiasem m�wi�c, z szeregami drobnych fa�dek nad biodrami, i ramiona, kt�re wznosi�a do g�ry, odrzucaj�c g�ow�. Potem unios�a si� na kolanach i wykona�a kilka wij�cych si� ruch�w biodrami, potem ramionami, jakby �wiczy�a taniec brzucha. Spojrza� uwa�niej i zauwa�y�, �e dziewczyna trzyma na kolanach ko�l�tko. Po�o�y�a je przed sob� na ziemi i znowu zacz�a ta�czy� na kl�czkach.</p><p>Przemkn�o mu przez g�ow�, �e mo�e warto by�oby tych dwoje czym� nastraszy�, ale nie wiedzia� czym. M�g�by ich zabi� i zostawi� tutaj, wtedy mieszka�cy fortu wyszliby na poszukiwanie, potem by ich znale�li i zbiegliby si� do wodospadu, zostawiaj�c tamt� flank� zupe�nie ods�oni�t�, ale okropnie nie chcia�o mu si� tego robi�.</p><p>Ju� zacz�� si� wycofywa�, kiedy zobaczy�, jak w bia�ej pianie pod wodospadem pojawiaj� si� jakie� ciemne kszta�ty, kt�re przecinaj� wod� esowatymi ruchami, a potem wok� dziewczyny wij� si� ogromne, czarno-czerwone w�e. Zwi�zane ko�l� szarpa�o si� rozpaczliwie, �by w�y uderzy�y je momentalnie jak pejcze i zwierz�tko pad�o w�r�d drgawek. Natychmiast zosta�o oplecione przez k��bowisko gad�w i znik�o pod pl�tanin� cia�. Kilka w�y wspi�o si� te� na dziewczyn�, oplataj�c si� wok� ud i ramion. By�y r�nej wielko�ci. Od ma�ych, grubo�ci kciuka i kr�tszych ni� p� metra, do dwumetrowych i grubych jak rami� m�czyzny.</p><p>Drakkainen przyj�� do wiadomo�ci to, co zobaczy�, po czym wycofa� si� i przez zagajnik wr�ci� w okolic� fortu. Najbardziej trapi�o go, �e przy takim ruchu na ma�ej przestrzeni nie zdo�a wkra�� si� do �rodka.</p><p>Czatowa� w kilku miejscach przez kilka godzin, ale nie by�o mo�liwo�ci.</p><p>Obserwowa� �kraba�, kt�ry wylaz� po raz kolejny i przechadza� si� przed bram�. Wartownik warkn�� co� do niego i d�gn�� pancerz ko�cem w��czni. Krab pokaza� nagle ramiona z krzywymi ostrzami, kt�re dot�d by�y ciasno splecione na beczkowatej piersi i zasycza�.</p><p>Stra�nik krzykn�� ostro i zdzieli� kraba drzewcem przez p�aski �eb, po czym wyj�� co� zza pazuchy. Krab wyda� z siebie upiorny, przeci�g�y wrzask, potwornie wysoki, i cofn�� si� do grodu.</p><p>To jakie� zwierz�, pomy�la� Drakkainen, przynajmniej stra�nik tak si� do tego odnosi�. Jednak ten pancerz wygl�da na sztuczny. Na tandetn� zbroj� z podrdzewia�ej blachy, jakkolwiek o wymy�lnym kszta�cie. Tylko na co ta zbroja jest nasadzona? Na gigantycznego kurczaka?</p><p>Postanowi� przeczo�ga� si� na drug� stron� fortu i spr�bowa� pods�uchiwa� pod cz�stoko�em.</p><p>Po po�udniu rozleg�o si� nagle przeci�g�e buczenie rog�w i otwarto bram�. Wypad�o stamt�d k�usem kilku je�d�c�w, a za nimi w dw�ch szeregach r�wno maszerowa�y kraby.</p><p>Drakkainen by� wtedy w po�owie przeczo�giwania si� przez ��k� na wprost grodu. Opleciony dok�adnie k��bowiskiem pn�czy i such� traw�, wygl�da� raczej jak pag�rek lub kupa siana, kt�ra spad�a z wozu. Porusza� si� tak powoli, �e trzeba by naprawd� uwa�nego obserwatora, �eby zauwa�y� jakikolwiek ruch.</p><p>Jednak kiedy oddzia� wymaszerowa� wprost na niego, jedyne, co m�g� zrobi�, to powoli opu�ci� twarz na ziemi� i czeka�.</p><p>Konie, na kt�rych je�dzili W�e, wygl�da�y cudacznie. Nosi�y pe�ne zbroje, ale ca�e w jakich� nieregularnych �uskach i odrostach, przypomina�y raczej jaszczurki albo koniki morskie. Ta sama estetyka dotyczy�a pancerzy �krab�w�.</p><p>Co� go strasznie m�czy�o w ich wygl�dzie, ale nie potrafi� sobie u�wiadomi�, co. Co� nie na miejscu. Co� z dziedziny: �Czym r�ni� si� te obrazki?�.</p><p>Ob�o�one kolczastymi segmentami kopyto uderzy�o w ziemi� tu� obok jego g�owy, wzbijaj�c chmur� py�u. O metr od niego maszerowa�y, chrz�szcz�c lu�nymi blachami, dziwaczne stwory. Prawie nie mia�y g��w tylko p�askie wybrzuszenie z czym� w rodzaju szerokiego dzioba z przodu i w�skiej szczeliny nad dziobem. Przypomina�o to szesnastowieczny he�m turniejowy typu ��abi pysk�.</p><p>Ko� wbi� kopyto obok jego uda, kolejny przeszed� tu� nad g�ow�. Drakkainen nawet nie drgn��, cho� ca�e cia�o chcia�o porwa� si� z wrzaskiem na r�wne nogi.</p><p>Je�dziec mo�e ci� nie widzi, ale ko� czuje, �e co� jest nie w porz�dku, i dlatego nie chce tu stawa�. Konie ceni� sobie r�wnowag� i nienawidz� depta� po nie wiadomo czym. Podejrzewa� jednak, �e si� pociesza. To w ko�cu nie by�y tak naprawd� konie.</p><p>Przejazd oddzia�u nad jego g�ow� trwa� mniej ni� trzydzie�ci sekund, ale Drakkainenowi wydawa�o si�, �e to nieko�cz�cy si� koszmar. Kiedy wszyscy przeszli, nie musia� si� nawet zmusza� do tego, �eby pozosta� na miejscu. By� wyko�czony.</p><p>Pole�� tu, pomy�la�. Mo�e nawet si� zdrzemn�.</p><p>Zacz�o si� robi� szaro. S�o�ce schowa�o si� ju� za kraw�dzi� szczytu i dolin� zala� d�ugi cie�.</p><p>Trzeba by�o si� spieszy�.</p><p>Przepe�z� na drug� stron� fortu � bagnist� ��k�, oddzielaj�c� go od zbocza doliny, i po d�u�szym czasie przekrad� si� do palisady. Nawet nie by�a taka wysoka.</p><empty-line/><p>� Podaj mi r�k� � powiedzia� Drakkainen, wychylaj�c si� nagle zza urwiska. Grunaldi, od kilku godzin siedz�cy uparcie przy obwi�zanym lin� drzewku, odskoczy� w ty�.</p><p>� Sk�de� si� tu wzi��?! Przed chwil� patrzy�em na d� i nikogo nie by�o.</p><p>� Patrzy�e� na mnie, tylko nie wiedzia�e�, na co patrzysz.</p><p>� Maj� dzieci?!</p><p>� Maj�. Trzymaj� je w oborze przy samej palisadzie. Jak si� patrzy od wej�cia, to po prawej r�ce. To d�ugi budynek. Pierwsze drzwi to siodlarnia, drugie obora dla k�z i chlew, trzecie to w�a�nie pomieszczenie, gdzie zamkn�li dzieci. Nie otw�rzcie tylko nast�pnego. To jest zagroda, gdzie trzymaj� kraby. To dzikie zwierz�ta. Nie wiem, jakie, ale wa�ne, �e ca�e z �elaza i bardzo szybkie. W tej chwili tylko trzy, bo reszta wysz�a z fortu traktem, razem z jazd�. Widzia�em, jak je karmi�. Sami Ludzie W�e chyba si� ich boj�. Jeden podszed� do zagrody i wrzuci� tam �wier� �winiaka. Potem s�ycha� by�o tylko wrzask i �wist ostrzy, a mi�so znik�o. Uwa�ajcie na nie. Teraz w �rodku jest gdzie� pi�tnastu W�y. I m�owie, i kobiety s� zbrojni. Zbierajcie si�. Musimy ukry� si� w zagajniku, zanim sprowadz� kozy z pastwiska.</p><p>� Dlaczego?</p><p>� Powiem wam po drodze. Podajcie mi he�m i karwasze.</p><empty-line/><p>Zacz�o si� od tego, �e m�oda kap�anka i ch�opak, kt�ry pas� z ni� kozy, wpadli o zachodzie s�o�ca do fortu przera�eni i z okropnym krzykiem. Kiedy wracali spod wodospadu, p�dz�c stado, natkn�li si� na cztery �wi�te w�e. By�y martwe i z odr�banymi �bami, a ich cia�a blu�nierca naci�gn�� na kije jak r�kawiczki i ustawi� w�r�d ska�.</p><p>Jeszcze nikt nie s�ysza� o niczym podobnym, a ju� zupe�nie nie mo�na by�o zrozumie�, jak to si� mog�o sta� tu� przy forcie, w samym �rodku ich doliny z widokiem na Skamienia�e Cuda, po drodze do �wi�tego wodospadu. Dos�ownie o kilka krok�w od nich. To by�o zupe�nie nie do uwierzenia, wi�c z fortu wybiegli niemal wszyscy, kt�rzy byli w zasi�gu g�osu.</p><p>Wartownik pobieg� r�wnie�, poniewa� go zawo�ano. �Popatrz, co z ciebie za wartownik! Jak to mo�liwe! Pod samym fortem! Kto to m�g� zrobi�?! Tylko popatrz!�.</p><p>No to popatrzy�.</p><p>Nie widzia� natomiast cz�owieka z mieczem na plecach, kt�ry w�lizguje si� do wn�trza fortu jak cie�.</p><p>Zaraz za bram� Drakkainen skr�ci� wzd�u� palisady, gdzie pod �cian� obory sta� w�z z sianem. Przykl�kn�� na chwil� przy przednich ko�ach i z szerokim u�miechem na twarzy wydoby� sw�j wieloczynno�ciowy, szwajcarski scyzoryk, przemycony z lekcewa�eniem wszelkich regu�. Tu� przy r�koje�ci znajdowa�o si� stalowe k�ko. W�drowiec poci�gn�� je, rozwijaj�c trzydziestocentymetrow� pi�k� strunow�. Monomolekularny w�os o ostro�ci diamentu i wytrzyma�o�ci por�wnywalnej z odporno�ci� cumy du�ego okr�tu. Prze�o�y� strun� przez belk� dyszla i odci�� j� trzema d�ugimi poci�gni�ciami.</p><p>� Nigdy nie u�ywasz tych wszystkich gad�et�w, m�wili � zamrucza� pod nosem, nios�c dyszel na ramieniu zau�kiem pomi�dzy obor� a palisad�. Szed�, licz�c kroki, a� znalaz� si� na wysoko�ci pomieszczenia, z kt�rego niedawno dobiega�y go przera�aj�ce, dzieci�ce g�osy. Jakie� senne, jakby w malignie.</p><p>�Gdzie jest muzyka? Chc�, �eby znowu by�a muzyka! Mama... mama... mama... Chc� do w�a...�.</p><p>Jeszcze czu� ciarki na samo wspomnienie.</p><p>Opar� dyszel o palisad�, po czym podskoczy� i rozpar� nogi pomi�dzy cz�stoko�em a �cian�, i wspi�� si� na dach obory.</p><p>Gdzie� daleko ludzie wrzeszczeli na siebie, z�orzeczyli i wygra�ali niewidzialnemu wrogowi. A wszystko z powodu kilku w�y. Dla nich by�o to co� takiego, jak dla Araba go�y kankan na modlitewnym dywaniku.</p><p>Drakkainen wholowa� dyszel na g�r� i nagle znieruchomia� w bardzo niewygodnej pozycji. Za stodo�� pojawi� si� wysoki Cz�owiek W�� i, opar�szy si� plecami o �cian�, rozsznurowa� rozporek.</p><p>Potem rozleg� si� plusk i beztroskie po�wistywanie. Drakkainen czeka� cierpliwie, trzymaj�c dyszel w powietrzu. W�� ul�y� sobie, po czym majstruj�c przy portkach, nagle spojrza� na dolny koniec dr�ga, wisz�cy w powietrzu metr od jego g�owy. Powi�d� po nim wzrokiem i na tle ciemniej�cego nieba dojrza� siedz�cego dwa metry wy�ej W�drowca.</p><p>� Nie sika si� za stodo�� � mrukn�� Drakkainen z wyrzutem, potem grzmotn�� W�a ko�cem dyszla w twarz. Uni�s� s�up i przerzuci� go za palisad�, opieraj�c jednym ko�cem pomi�dzy zaostrzonymi palami.</p><p>Wydoby� miecz i wbi� go w strzech�, tn�c sznurki i pruj�c pachn�ce kurzem, stare warstwy s�omy. Pokrycie dachu posypa�o si� za obor�, a W�drowiec si�gn�� zn�w po scyzoryk i wyj�� strun�, by przeci�� belki i wi�by dachu. Pochyli� si� potem i, le��c na dachu, zerwa� belki stanowi�ce pod�og� s�sieku. Zajrza� do �rodka i, zauwa�ywszy pi�cioro dzieci, st�oczonych w k�cie i podnosz�cych na niego os�upia�e pyszczki, wycofa� si�. Pierwszy etap zako�czony.</p><p>Gdzie� daleko wybuch�y krzyki. Gwa�towne i histeryczne. Nie by�o czasu. Etap drugi � sabota�. Kilka strza�, pos�anych z zagajnika przez Grunaldiego, powstrzyma�o t�umek przed przeszukaniem okolicznych krzak�w. Wartownik pad� na �cie�k� ze strza�� stercz�c� z oka, na niego zwali�a si� t�ga niewiasta o podpi�tych wysoko w�osach podobnych do sitowia. Kto� kolejny, z nog� przeszyt� na wylot, ku�tykaj�c i wyj�c, szuka� schronienia, reszta rzuci�a si� kry� za ska�ami.</p><p>Drakkainen, przygi�ty wp�, pobieg� po dachu i przeskoczy� na strzech� kryj�c� domostwo. Teraz musia� odwr�ci� uwag� ostrzelanych W�y od zagajnika i kupi� troch� czasu obydwu �eglarzom.</p><p>Wci�gn�� powietrze i skoncentrowa� si�, aktywuj�c cyfrala, po czym rozpi�� sajdak i, stoj�c na dachu, si�gn�� po �uk.</p><p>W z�bach mie�ci�y mu si� tylko dwie strza�y. Wybra� wi�c pi�� i wbi� je w strzech�, aktywowa� termowizj�. W zapadaj�cym nagle mroku bezkszta�tne plamy cienia zamieni�y si� w ch�odne ska�y i pa�aj�ce gor�cymi barwami, skulone za nimi sylwetki. Drakkainen za�o�y� strza�� i wymierzy� w niebo, patrz�c po parabolicznych liniach wy�wietlonych mu przez program. Ten starszy, skulony za rachityczn� os�on� z k�py kos�wki. Wskazuje r�k� miejsce, gdzie mo�e kry� si� Grunaldi, i co� wrzeszczy. Dzi�kuj�. Nie b�dziesz mi tu nic wskazywa�. Drugi, biegn�cy z wrzaskiem do grodu. Nast�pny. Nast�pny. Kolejne strza�y wypu�ci� jedn� po drugiej w powietrze, doskonale wiedz�c, gdzie trafi�, i zeskoczy� z dachu.</p><p>Zjecha� po �liskiej s�omie na majdan akurat w sam raz, �eby zderzy� si� z grubym W�em wychodz�cym po�piesznie z budynku z toporem w r�ku.</p><p>Trwa�o to u�amek sekundy. Drakkainen wbi� mu kolano w w�trob�, kciuk w oko, po czym grzmotn�� go czo�ow� cz�ci� he�mu w twarz. Przytrzyma� padaj�cego i z trudem pchn�� na innego jegomo�cia wal�cego si� przed drzwi. Tamten otworzy� usta do wrzasku i uton�� w miodowo g�stym powietrzu przyspieszenia.</p><p>W�drowiec r�bn�� go nadgarstkiem tu� poni�ej skroni, po czym wyskoczy� lekko i wbi� boczne kopni�cie w klatk� piersiow� osuwaj�cego si� grubasa. Obaj W�e pop�yn�li do ty�u, wpadaj�c do wn�trza domostwa. S�ysza�, jak �ami� tam w �rodku co� z rozlewaj�cym si� bez ko�ca przeci�g�ym trzaskiem.</p><p>Drakkainen zatrzasn�� drzwi i rozejrza� si� po dziedzi�cu. Znalaz� zapomnian�, opart� o �cian� w��czni� i wbi� ostrze w deski drzwi, zapieraj�c drugi koniec o ziemi�. Potem wyszarpn�� p�k s�omy ze strzechy i przykl�kn��, �eby skrzesa� ogie�.</p><p>Grunaldi i Gjafi wpadli przez szeroko otwart� bram�, dysz�c i wymachuj�c �ukami.</p><p>� Grunaldi, ty nie! � wrzasn�� Drakkainen. � Za palisad�! B�dziesz odbiera� dzieci. Tam, gdzie oparty dyszel, biegiem!</p><p>Grunaldi zakr�ci� si� w miejscu i pogna�, jakby goni�y go demony.</p><p>Drakkainen podpali� strzech�. Buchn�y weso�e, pomara�czowe p�omyczki i k��by g�stego jak �mietana, siwego dymu. Chwyci� jeszcze jak�� �aw� i kilka beczek i zwali� to wszystko na kup�, barykaduj�c drzwi.</p><p>� Gjafi, zamykaj bram�! � rykn��. � Na zasuw�!</p><p>Gjafi napar� na skrzyd�a bramy, a potem pchn�� kut�, �elazn� zasuw�.</p><p>�omotanie w drzwi od cha�upy stawa�o si� coraz gwa�towniejsze.</p><p>� Za mn�! � krzykn�� Drakkainen. � Na dach!</p><p>Spl�t� r�ce i ledwo but Gjafiego opar� mu si� o d�onie, wypchn�� go w powietrze.</p><p>Strzecha p�on�a, a� mi�o. Gdzie� znad strumienia W�e podnie�li paniczny wrzask, ale bali si� wychyli� zza kamieni, przekonani, �e s� ostrzeliwani z kilku stron. Wypu�ci� jeszcze dwie strza�y w niebo, na wyczucie, �eby utrzyma� ich w tym nastroju.</p><p>Gjafi bezradnie zjecha� z powrotem z dachu i r�bn�� w ziemi�.</p><p>Drzwi p�k�y z trzaskiem, uderzone czym� od wewn�trz. Za chwil� r�bni�to jeszcze raz. Kilka desek, kozio�kuj�c, polecia�o na majdan.</p><p>Drakkainen wsadzi� trzy strza�y, jedna za drug�, w dziur� po wy�amanych deskach. Ze �rodka rozleg� si� dziki krzyk.</p><p>Gjafi gramoli� si� z ziemi, sycz�c i ku�tykaj�c.</p><p>Drzwi zagrody uchyli�y si� powoli i wysz�y stamt�d dwa kraby. Wygl�da�y paskudnie. Jak kar�y w p�ytowych, pi�tnastowiecznych zbrojach, jak morskie stwory albo demony z p��cien jakiego� oszala�ego Holendra. Bosch? Breugel? Prosz� bardzo.</p><p>Blacha pancerzy by�a pe�na w�er�w i przypomina�a wypolerowan� rdz�.</p><p>Kto� zacz�� wali� od zewn�trz w zaryglowan� bram�.</p><p>Gjafi wyj�� miecz.</p><p>Hucz�ca plama ognia rozla�a si� ju� na p� dachu i po�era�a strzech� z og�uszaj�cym trzaskiem. Kt�ry� z uwi�zionych wewn�trz ludzi cisn�� �aw� w w�skie okno, wybijaj�c okiennic�, ale tylko je zablokowa� do reszty. �awa utkwi�a w po�owie i wystawa�a teraz na zewn�trz.</p><p>Pierwszy z krab�w ruszy� na niego gwa�townie i nagle rozpl�t� wiecznie za�o�one na piersi ramiona, ukazuj�c dwie, dot�d skryte za plecami, krzywe szable. Uni�s� si� troch� i z p�askiego, przeci�tego tylko w�sk� wizur� he�mu wybuchn�� piskliwy krzyk.</p><p>Stw�r by� piekielnie szybki. Naprzemienne uderzenia szabel spada�y z pr�dko�ci� wirnik�w �mig�owca. W przyspieszeniu Drakkainen widzia�, napinaj�c �uk, jak ciosy strzelaj� jeden za drugim, Gjafi, obdarzony fenomenalnym refleksem, odbi� trzy takie uderzenia, po czym jego d�o� wyprysn�a do g�ry, kozio�kuj�c w powietrzu i wlok�c warkocz krwi.</p><p>Sam wystrzeli� trzy razy prosto w szczelin� he�mu tego z ty�u, widz�c jednocze�nie, jak Gjafi rozpada si� tak, jakby wpad� w wentylator. W eksplozji krwi, gubi�c ko�czyny, rozlatuj�c si� w powietrzu, jeszcze zanim upad� na ziemi�. Tamte trzy strza�y by�y ju� na granicy wytrzyma�o�ci �uku, wystrzeli� je w mniej ni� sekund�, ostatnia rozlecia�a si� w powietrzu od uderzenia ci�ciwy. Sprz�t m�g� nie wytrzyma� strzelania w przyspieszeniu. Wyrzuci� �uk w powietrze i wydoby� miecz, po czym odbi� dwa z tych kurczowych, momentalnych jak uderzenia skorpiona ci�� i wsadzi� dwa pchni�cia pomi�dzy segmenty pancerza. Ten pierwszy, trafiony z �uku krab �azi� �lepo po majdanie i sieka�, co popad�o.</p><p>Drakkainen wyskoczy� z trybu bojowego, ale dla Gjafiego by�o ju� za p�no. Wygl�da�, jakby wszed� na min�. W�drowiec schowa� miecz i spojrza� na kraba, kt�ry usiad� nagle w miejscu i uwi�d�, lekko tylko skrobi�c ziemi� ostrzami. Wszystko wok� zbryzgane by�o krwi� Gjafiego, kt�ry drga� na ziemi, i by�o ju� za p�no. Nie mo�na by�o mu pom�c ani nie by�o go jak wynie��.</p><p>Nie by�o ju� czasu, ale tego musia� si� dowiedzie�.</p><p>Drugi krab zwali� si� na majdan z okropnym �omotem, przywodz�cym na my�l kraks� samochodow�.</p><p>Trudno by�o znale�� jakiekolwiek mocowania pancerza, wreszcie odkry� jakie� ��czenie i rozgi�� je na si��, kalecz�c d�onie. Potem, kiedy ju� ci�gn�� za du�y arkusz blachy, us�ysza�, jak wyskakuj� jeden po drugim nity, i uda�o mu si� odchyli� lekko he�m. W �rodku, pod blachami wida� by�o co� mi�sistego jak cia�o ma��a, pe�ne �liskich macek i naczy�, zalane jakim� cuchn�cym �luzem, a w tym wszystkim wida� by�o chude, blade cia�ko.</p><p>I krew.</p><p>� Mamusiu, boli... � Vuko us�ysza� ze �rodka metaliczny g�os i wrzasn��. Odskoczy� do ty�u, gubi�c miecz, i dalej si� cofa�. � Chc� do w�a...</p><p>G�os umilk�, a Drakkainen cofa� si�, a� opar� si� o �cian� i zjecha� po niej na majdan. Siedzia� tak przez chwil�, a� rozleg�o si� kolejne pot�ne uderzenie o bram�. W�drowiec wzdrygn�� si� i ockn�� na chwil�. Brama zatrz�s�a si� po raz kolejny, drzwi od p�on�cego dworu p�k�y na po�ow� i wida� by�o, jak kilku ludzi pcha je z ca�ej si�y.</p><p>Wsta�, zataczaj�c si�, podni�s� �uk, znalaz� gdzie� miecz i schowa� go do pochwy. A potem z zupe�nie martw� i nieruchom� twarz� wybi� si� z ziemi, chwytaj�c d�oni� belk�, po czym wgramoli� na dach.</p><p>Znalaz� miejsce, w kt�rym wypru� strzech� i w�lizgn�� si� do �rodka.</p><p>Zachowywa� si� jak automat.</p><p>Wyci�ga� dzieci jedno po drugim na s�siek, potem na dach, nie pozwalaj�c im si� roz�azi� i przytrzymuj�c niczym koci�ta. Potem spu�ci� je po dyszlu prosto w ramiona Grunaldiego.</p><p>Skoczy� z dachu, odbi� od pali i poszybowa� w ciemno��. Ziemia nadlecia�a mu na spotkanie. Zamortyzowa� upadek przewrotk� i poku�tyka� za Grunaldim.</p><p>� Gdzie Gjafi?</p><p>� Nie �yje. Krab.</p><p>Wtopili si� w mrok, wlok�c dzieci snuj�ce si� jak somnambulicy.</p><p>W�e wrzeszczeli, zaj�ci szturmowaniem w�asnej bramy i kontemplowaniem po�aru cha�upy, o�lepieni ogniem i og�uszeni w�asnym wrzaskiem i panik�.</p><p>Tak jak w Afryce, przesz�o przez g�ow� Drakkainenowi. Tak samo by�o w Afryce. Tak samo wygl�da�y armie warlord�w. Oficerowie po czterna�cie lat, a reszta od siedmiu wzwy�.</p><p>Chwyci� dwoje dzieci pod pach� i bieg�, staraj�c si� st�pa� jak najciszej.</p><p>Kiedy dobiegli do liny, Drakkainen chwyci� Grunaldiego za rami�.</p><p>� Wchod� pierwszy � powiedzia�. � B�dziesz wci�ga� dzieci razem ze Spalle, ja b�d� je przywi�zywa�.</p><p>� A potem wejdziesz? � zapyta� Grunaldi stanowczo.</p><p>� Nie. Potem musz� i�� dalej.</p><p>�Mamusiu, chc� do w�a...�</p><p>� Zaopiekuj si� moim koniem. B�dzie t�skni�. Trzymaj go i nie wyrzucaj moich rzeczy. Wr�c�.</p><p>� Nie mo�esz i�� sam.</p><p>� Odprowad�cie dzieci do domu. Pilnujcie ich. S� jak zatrute, ale my�l�, �e kiedy� im przejdzie. Mog� znowu ucieka�. I spieszcie si�. Wsad�cie je na mojego konia i konia Gjafiego.</p><p>Drakkainen wyj�� kilka strza� i wbi� je, jedn� obok drugiej, w ziemi�. Ko�czan by� ju� prawie pusty.</p><p>W ciemno�ciach, od strony hucz�cego, sypi�cego iskrami po�aru s�ycha� by�o krzyki i tupot n�g.</p><p>� Ulf, b�dziemy na ciebie czeka�.</p><p>� S�ysza�em � odpowiedzia� Drakkainen twardo. Nie wolno si� rozkleja�. Morsy nie p�kaj�.</p><p>� Grunaldi?</p><p>� Tak?</p><p>� M�j ko�... Przytul czo�o do jego czo�a i powiedz mu, �e wr�c�, dobrze?</p><p>� Dobrze, przyjacielu. Je�li nie, to ja po ciebie wr�c�. A... wiesz, co to s� te kraby?</p><p>� Nie chcesz wiedzie�.</p><p>U�cisn�li sobie bicepsy i karki, a potem Grunaldi zacz�� si� wspina�. Zatrzyma� si� na chwil�.</p><p>� Nitj�sefni?</p><p>� Tak?</p><p>� Znajd� drog�.</p><p>� <emphasis>Boh � </emphasis>odpowiedzia� W�drowiec po chorwacku.</p><p>Drakkainen uni�s� �uk i wypu�ci� w mrok pierwsz� strza��. Odpowiedzia� mu krzyk.</p><p>Potem strzeli� jeszcze dwa razy i przywi�za� pierwsze dziecko pod pachami w�z�em ratowniczym. Kolejne wyruszy�o gdzie� w ciemno�� i musia� chwyci� je za kark jak koci�.</p><p>Znowu napi�� �uk i strzeli� ponownie. Zosta�o troje �cigaj�cych, kt�rzy zorientowali si� wreszcie, �e pozostali le�� przeszyci strza�ami albo konaj� w�a�nie na ziemi, i cofn�li si�.</p><p>Z g�ry z wizgiem pomkn�y kolejne strza�y. Grunaldi i Spalle. U�miechn�� si�.</p><p>Kiedy ostatni ch�opiec pojecha� do g�ry, chlipi�c i ocieraj�c si� o ska��, Drakkainen schowa� �uk i wtopi� si� w mrok.</p><subtitle>***</subtitle><p>Ciemno�� daje mi poczucie bezpiecze�stwa. Kiedy przechodz� przez zagajnik, natykam si� na troje W�y, d�gaj�cych w��czniami k�py trawy i krzaki, dziewczyna pochlipuje z w�ciek�o�ci, pozostali maj� zaci�ni�te szcz�ki. Znajd�.</p><p>Znajd� bydlaka, kt�ry zabi� �wi�te w�e, podpali� im dom i porwa� ich niewolnik�w. Kt�ry zabi� tylu braci. Wi�c b�d� szuka�. To nic, �e dom si� pali, to nic, �e ka�da para r�k jest potrzebna do wiader i zwalania strzechy.</p><p>To nic, �e jest kompletnie ciemno.</p><p>Nie odpuszcz�. B�d� szuka�. To nic, �e w miejscu, w kt�rym sprawcy ju� od dawna nie ma prawa by�.</p><p>Wpadaj� na drzewa, potykaj� si�, zaczepiaj� ostrzami o ga��zie.</p><p>I mijaj� mnie po obu stronach. Tylko dlatego, �e kl�cz� zupe�nie nieruchomo, z opuszczon� twarz� i trzymam d�o� na r�koje�ci miecza. Moja sylwetka nie przypomina ludzkiej. Jest po prostu czarn� plam�. A nade wszystko nie porusza si�. W mroku oko rejestruje g��wnie ruch. Siedz� tak cierpliwie, a� odejd�, i potem jeszcze d�u�ej.</p><p>A potem opuszczam ich dolin�.</p><p>Wychodzi pierwszy ksi�yc i jak dla mnie robi si� ca�kiem jasno. Zatrzymuj� si� w os�oni�tej kotlince na zboczu niewielkiej, stromej g�ry.</p><p>Nie chodzi o ciemno��. Chodzi o mroczki przed oczami, o g��d i zm�czenie. Kilkadziesi�t sekund trybu bojowego te� zebra�o swoje �niwo.</p><p>Jestem wyko�czony.</p><p>Mam niewiele zapas�w. Zawini�tko z gar�ci� pask�w suszonego mi�sa, dwa batony cha�wy i te nowe, suszone owoce, podobne do wielkich daktyli. Tyle, co upchn��em po kieszeniach.</p><p>Nie mam buk�aka.</p><p>Pi�em niedawno wod� ze strumienia, ale brak naczynia to mo�e by� problem. Trzeba by�o zabra� przynajmniej plastikow� butelk� po �liwowicy. Mia�em tam jeszcze prawie po�ow� rakiji. Mog�aby s�u�y� nawet do przemywania ran, a potem butelka sta�aby si� doskona�� manierk�.</p><p>Trudno.</p><p>Mam, co mam, a czego nie mam, nie potrzebuj�.</p><p>Czuj� potrzeb� po�piechu. To instynkt. Wiem, �e jestem u celu.</p><p>I wiem, �e jest chyba za p�no.</p><p>Zak�adam kaptur p�ko�uszka i obejmuj� si� ciasno ramionami, po czym znajduj� sobie miejsce os�oni�te od wiatru.</p><p>Jest dwadzie�cia po drugiej, �roda, dwudziestego czwartego pa�dziernika, wed�ug umownego kalendarza lokalnego. Temperatura powietrza sze�� stopni, si�a wiatru trzydzie�ci kilometr�w na godzin�. Dobranoc, Midgaard.</p><empty-line/><p>Pobudka o pierwszym brzasku. Zbieram ostrzem no�a ros� z trawy. Cappuccino a la Wybrze�e �agli. �uj� kawa�ek mi�sa, p� batonu cha�wy i daktyla.</p><p>A potem opuszczam moj� kotlink� i ruszam na szczyt.</p><p>Siadam na szczycie tu� przed �witem.</p><p>Czas na porann� odpraw�, lustracj� okolicy w pierwszych promieniach s�o�ca i zaplanowanie dzia�a� na najbli�sze szesna�cie godzin. Dzia�a� racjonalnych i sensownych.</p><p>Wschodzi s�o�ce. Wspania�y moment, kiedy pierwszy pomara�czowy promie� przeciska si� mi�dzy szczytami i maluje przede mn� panoram� g�rskiego �a�cucha.</p><p>To kompletny ob��d.</p><p>Szkolono mnie w�a�nie pod takim k�tem, �ebym nie oszala�, patrz�c na dzieci, zmienione w bojowe maszyny, wygl�daj�ce jak piekielne kar�y. �ebym nie gryz� si� w niesko�czono��, kiedy widz�, jak piec przemawia ludzkim g�osem albo gdy prawa fizyki id� sobie na spacer.</p><p>Ale to wszystko jest kwestia skali.</p><p>Patrz� na g�ry, otaczaj�ce d�ug� i szerok� dolin�, i czuj� pustk�. Co� w rodzaju obrazu kontrolnego albo komunikatu �panic screen�. �Umys� wykona� nieprawid�ow� operacj� i nast�pi jego zamkni�cie. Je�eli problem b�dzie si� powtarza�, skontaktuj si� ze sprzedawc��.</p><p>Widz� g�r�, kt�ra jest w�ska i wznosi si� �agodnymi liniami a� do miejsca, gdzie jest uci�ta r�wno jak no�em, a na szczycie stoi idealna, l�ni�ca kula wysoko�ci biurowca. Licz�c od podstawy, wszystko ma z sze��set metr�w. Kula stoi w wodzie. Wodzie, kt�ra obraca j� powoli i omywa jej powierzchni�, a potem wycieka na pi�� stron wodospadami.</p><p>Widz� szczyt, kt�ry jest sto�kiem. Idealnym, strzelistym sto�kiem, przebijaj�cym w po�owie wysoko�ci kolejn� kul� jak globus wielko�ci ligowego stadionu.</p><p>Nie wszystkie s� geometryczne, ale niemal ka�dy szczyt w okolicy jest rze�b�. O celowych, tytanicznych kszta�tach, bez �ladu obr�bki.</p><p>A w dolinie wida� jeszcze bardziej ob��kane twory, cho� znacznie mniejsze, przypominaj�ce jakie� dziwaczne fontanny, budynki i sadzawki, w�r�d kt�rych snuje si� mg�a.</p><p>Mam otwarte usta, wytrzeszczone oczy i milcz�.</p><p>Milcz� w sobie i na zewn�trz.</p><p>Gwa�townie usi�uj� sobie tylko przypomnie�, w jaki spos�b mo�na przerwa� halucynacje.</p><p>To niemo�liwe.</p><p>A zatem jestem otruty.</p><p>Co� tu jest w powietrzu.</p><p>Ale moja d�o� wygl�da jak d�o�.</p><p>Stado ptak�w, przelatuj�cych poni�ej, jednak nie przemienia si� w moich oczach w leszcze albo nale�niki. Rosn�ce wok� k�py trawy tak�e s� zgodne z �Atlasem do oznaczania ro�lin zielnych Kontynentu P�nocnego�.</p><p>Kiedy co� nie ma prawa istnie�, a jednak istnieje, przyjmuj� to do wiadomo�ci i nie zadr�czam si� pytaniami �jak� i �dlaczego�. Tak zosta�em wyszkolony.</p><p>Schodz� w t� dolin�.</p><p>D�ug�, wyoblon� grani�, ci�gn�c� si� poni�ej pochylonego, przewieszonego od przodu szczytu.</p><p>G�ra, z kt�rej schodz� w dolin�, w og�le ma takie mi�kkie, op�ywowe linie. Id� po g�adkim, wy�lizganym granicie jak po jakiej� gigantycznej rurze. Gra� opada dosy� �agodnie, ale jest naprawd� �lisko. Po obu stronach mam przepa��. Po lewej okr�g��, g��bok� kotlink�, otoczon� przez moj� g�r�, a po drugiej ekspozycj� na kolejn� dolin� strumienia. W ka�d� stron� ze dwie�cie metr�w w d�. Nieprzyjemnie.</p><p>Gra�, po kt�rej id�, ci�gnie si� �agodnym, opadaj�cym grzbietem jakie� p� kilometra.</p><p>Jest �lisko.</p><p>Przyda�yby si� haki i por�cz�wka.</p><p>Po d�u�szym czasie mg�y na dole rozchodz� si� troch�, widz�, jak p�yn� dolin� troch� jak rzeki, sp�ywaj� spomi�dzy szczyt�w i ��cz� si� w jeden d�ugi nurt, ale poza tym widoczno�� zaczyna si� poprawia�. Wstaje s�o�ce.</p><p>Patrz� tam, gdzie id�, i nagle staj� w os�upieniu.</p><p>Bo widz� wyra�nie, �e kieruj� si� � ku stopie.</p><p>Smuk�ej, kobiecej stopie, le��cej p�asko na ziemi, przed wysuni�t� do przodu nog�. Stopie d�ugo�ci jakich� stu pi��dziesi�ciu metr�w.</p><p>A id� po ramieniu.</p><p>I zbli�am si� do �okcia. �okcia wspartego o kolano.</p><p>Kamienny most, ��cz�cy dwa ni�sze szczyty, to przedramiona, le��ce obok siebie. Schodz� po ciele gigantycznej kobiety, kt�ra siedzi z wysuni�tymi do przodu nogami, ze zwieszon� w d� g�ow�, z ramionami opartymi �okciami o kolana.</p><p>Podchodz� bardzo ostro�nie, na ile daje si� to na okr�g�ej powierzchni ramienia i zagl�dam w d�.</p><p>Widz� gigantyczne, kuliste piersi zwie�czone sutkami wielko�ci kilkumetrowych, kr�pych baszt naro�nych. Pochylona twarz jest st�d niezbyt dobrze widoczna. Dziewczyna ma zwieszon� g�ow� wspart� o ramiona, i patrzy w d�.</p><p>Najgorszy moment marszu to przej�cie przez d�o�. Jest stromo, trzeba ostro�nie ze�lizgiwa� si� z k�ykci na paliczki, na szcz�cie palec serdeczny i ma�y s� troch� wysuni�te i tworz� prawie stopnie. O�miometrowe stopnie, ale zawsze.</p><p>Czuj� si� jak Guliwer, cho� z kobiet� o tych rozmiarach nawet Guliwer by sobie nie poradzi�. Na jej d�oni mo�na by rozegra� mecz koszyk�wki i zmie�ci� widz�w.</p><p>Ca�e szcz�cie, �e usiad�a, wyci�gaj�c stopy tak daleko. W ten spos�b schodzenie po goleni jest uci��liwe, ale wykonalne.</p><p>Podr� wie�czy zej�cie z palc�w stopy. Okazuje si�, �e paznokie� ma�ego palca wcale nie jest specjalnie ni�ej ni� inne i z jego powierzchni, na kt�rej mo�na by zaparkowa� dwa samochody, do ziemi jest dobre trzy pi�tra.</p><p>Schodz� �lebem pomi�dzy palcami. I stoj� w ob��dnej dolinie, otoczonej cudacznymi rze�bami. U st�p dziewczyny, kt�ra usiad�a i opar�a g�ow� na splecionych ramionach.</p><p>I ca�e szcz�cie, �e usiad�a. Teraz ma z czterysta metr�w do czubka g�owy. Kiedy wstanie, b�dzie mierzy�a sobie z kilometr.</p><p>Czuj� nastr�j ob��du, przenikaj�cy ca�� dolin� i mam wra�enie, �e to b�dzie ci�ki dzie�.</p><p>Na wszelki wypadek aktywuj� cyfrala.</p><subtitle>***</subtitle><p>Uzna�, �e nie odm�wi sobie spaceru w kotlink�, utworzon� przez nogi dziewczyny, a nakryt� od g�ry przez g�ow� i splecione ramiona.</p><p>� Zm�czy�em si�, moja droga � o�wiadczy� Drakkainen. � Bardzo podobaj� mi si� d�ugie nogi, ale po twojej schodzi�em p�torej godziny. To chyba przesada.</p><p>Pod wznosz�c� si� dwie�cie metr�w wy�ej, olbrzymi� twarz� znajdowa�o si� okr�g�e jeziorko, do kt�rego ciurka�a z g�ry woda. Wyp�ywa�a dok�adnie z k�cik�w oczu.</p><p>� To chyba przesada � zawo�a� Drakkainen. � Ile trzeba rycze�, �eby mie� pi�ciometrowe stalaktyty u nosa?! Milion lat? Co za histeryczka. We��e si� w gar��, dziewczyno. Otrzyj sobie stalaktyty i u�miechnij si�.</p><p>Obszed� jeziorko i spojrza� wzd�u� ud.</p><p>� Wiedzia�em. Podziwu godny realizm. Ale masz wielk� jaskini�! � zawo�a�, chc�c wywo�a� echo. � Teraz musz� ju� i��, ale w powrotnej drodze zwiedz� sobie ciebie. Zawsze uwielbia�em jaskinie.</p><empty-line/><p>Dno doliny by�o p�askie. Ros�a tam trawa i drzewa, przecina�y je strumienie, rozlewaj�ce si� w okr�g�e stawy. I tylko tyle wygl�da�o normalnie.</p><p>Nienormalne by�y na przyk�ad d�ugie rzeki mg�y, tocz�ce si� dolin�.</p><p>Zimnej mg�y pe�nej wij�cych si�, zmiennokszta�tnych stwor�w, widocznych w termowizji.</p><p>Za poro�ni�tym lasem wzg�rzem majaczy�y jakie� zabudowania. Ale nie zwyk�e, drewniane cha�upy z bali, do kt�rych przywyk�. Jakie� bulwiaste budynki, ni to gigantyczne dynie, ni to bunkry, ni p�kate dzbanki.</p><p>Gdzie� ju� widzia� co� takiego. Mia� to m�cz�ce poczucie ju� od dawna. Co� znajomego, ale poza zasi�giem pami�ci. Piaskowe, dziwaczne budowle i kwadratowa wie�a, zwie�czona cienk�, czarn� szubienic� w tle.</p><p>Co� jak d�j&#xE0; vu. Cz�� dziwacznego przeczucia, kt�re dr�czy�o go od kilku dni. Tu�-tu�, za najbli�szym zakr�tem m�zgu. Prawie w zasi�gu r�ki.</p><p>Te jaskrawor�owe, psychodeliczne fontanny, wygl�daj�ce jak skomponowane z wypreparowanych, rozci�tych narz�d�w i fragment�w kolczastych pancerzy homar�w.</p><p>Te zwierz�ta, kr�c�ce si� to tu, to tam.</p><p>Czarna, trzyg�owa jaszczurka. Wychodz�ca ze stawu.</p><p>Na Midgaardzie nie ma trzyg�owych jaszczurek.</p><p>Nie ma te� ropuchowatych, czarnych stwor�w, pokrytych l�ni�cymi jak korale wrzodami, kt�re piek� sobie na ruszcie ludzk� stop�.</p><p>Nie ma sze�cionogiego szczura w okularach, wlok�cego skorup� jak ��w, zw�aszcza je�eli skorupa jest wkl�s�a jak metalowa misa i ozdobiona d�oni�, przybit� do niej no�em.</p><p>Troch� przypomina�o to na�pany park rozrywki.</p><p>Patrzy� na gigantyczne, r�owo-seledynowe kwiaty, �liskie w dotyku i przypominaj�ce cia�o. Patrzy� na jakie� mi�siste, bia�e kule jak olbrzymie owoce, w kt�rych porusza�y si� niemrawo jakie� prze�wituj�ce przez �cianki, ludzkie kszta�ty.</p><p>Szed�.</p><p>Trzeba znale�� kogokolwiek, od kogo mo�na si� czego� dowiedzie�.</p><p>Wszed� na pag�rek, zwie�czony cudaczn� rze�b� z poprzeplatanych, r�owych kszta�t�w nie do opisania. Przez otw�r w jednym z element�w ca�y czas w k�ko przelatywa�o stado czarnych, oszala�ych ptaszk�w. W k�ko i w k�ko, a� si� niedobrze robi�o.</p><p>Na szczycie wzg�rza zobaczy� kolejn�, kulist� bani� jak cienki, bia�y owoc. By� wielki jak namiot, w �rodku para Ludzi W�y kopulowa�a mechanicznie, cho� z zapami�taniem, taplaj�c si� w rozgniecionym na r�ow� miazg� mi��szu owocu.</p><p>Spojrza� t�po przez rozszarpan� z boku, podobn� do bia�ego pergaminu sk�rk� owocu, widzia� zlane potem plecy m�czyzny, pokryte zygzakami czerwono-czarnego tatua�u, i tak samo tatuowane �ydki i stopy kobiety, splecione na jego po�ladkach.</p><p>Patrzy� w milczeniu, jak owoc wypuszcza nagle kolczast�, wij�c� si� �odyg�, kt�ra kwitnie ogromnym jak taca bia�ym lotosem, rozk�ada p�asko p�atki, a nast�pnie p�czkuje olbrzymi�, opalizuj�c� ba�k�, kt�ra odlatuje z wiatrem.</p><p>� Co ja takiego zjad�em, <emphasis>da piczki materi</emphasis> � mrukn�� Drakkainen.</p><p>U st�p wzg�rza k��bi�y si� setki nagich cia� Ludzi W�y. W�a�nie k��bi�y. Tak bez sensu. To nawet nie by�a jaka� konkretna orgia. Wili si� po sobie jak robaki, taplali bezmy�lnie w sadzawce wok� cielistej, obracaj�cej si� fontanny.</p><p>Nie zwracali na niego uwagi. Przechodzi� mi�dzy nimi, przyczajony, rozp�dzaj�c cudaczne ptaki i jaszczurki pl�cz�ce si� pod nogami, trzymaj�c d�o� na stercz�cej zza plec�w r�koje�ci miecza.</p><p>Naprawd� nie zwracali na niego uwagi. �azili to tu, to tam jak na�pani albo zahipnotyzowani. Nie zareagowali nawet, kiedy roztr�ci� tak� grupk�, przewracaj�c niekt�rych na ziemi�. Kto� wsta� i polaz� dalej, a niekt�rzy le�eli bezmy�lnie, a� kto� inny po�o�y� si� na nich tak samo sennie i bez zainteresowania.</p><p>� Wiem! � powiedzia� nagle Drakkainen do przechodz�cego W�a. � To jest Ogr�d Rozkoszy Ziemskich!</p><p>� To � wskaza� na cielist� fontann� � jest Fontanna �ycia, czy Rado�ci, nie pami�tam ju�. Rozumiesz? � Kolejny przechodz�cy spojrza� na niego mydlanym wzrokiem i powr�ci� do prze�uwania czerwonych jag�d.</p><p>� Nie mog�e� tego wymy�li�, mordo! � zawo�a� Drakkainen. � Nie mog�e� widzie� obraz�w Boscha, wi�c to znaczy, �e jednak mam halucynacje!</p><p>Ruszy� dalej, a nagle zatrzyma� si� przy kolejnej grupce.</p><p>� Aaken � powiedzia�. Znieruchomieli i spojrzeli na niego. � Hieronimus van Aken. Bosch.</p><p>� Aaken � odpowiedzia� mu ch�r t�pych g�os�w.</p><p>� Fajnie si� z wami gada. To teraz mo�e Pier van Dyken?</p><p>Zapad�a nag�a cisza.</p><p>� Cier� � odpowiedzia� niepewny g�os. A za chwil� drugi, jakby z obaw�: � Cier�!</p><p>A po chwili ca�y, skandowany ch�r.</p><p>� Cier�! Cier�! Cier�!</p><p>Krzyczeli, wskazuj�c gdzie� palcem. W g�r� doliny.</p><p>� Widzia�em ci�! � zawo�a� Drakkainen do mnicha w habicie, z tonsur� i szczurzym pyszczkiem, przystrojonym binoklami, trzymaj�cego oprawn� w safian ksi��k�. � Widzia�em ci� ju� w muzeum!</p><empty-line/><p>� Podsumujmy � m�wi� Drakkainen. � Bosch. Przydomek Aaken. Zimna mg�a. Okulary na twarzy W�a. Stylistyka zbroi i pancerzy charakterystyczna dla pi�tnastego wieku. W �wiecie, w kt�rym szczytem techniki jest p�zamkni�ta �ebka z nosalem. Dalej �Ogr�d rozkoszy ziemskich�, znaczy tu, za tym wzg�rzem, b�dziemy mieli...</p><p>Wszed� na wzg�rze.</p><p>� O, Chryste mi�osierny. �Muzyczne piek�o�.</p><p>Nad r�wnin� by�o wyra�nie ciemniej. Zbiera�y si� nad ni� czarne chmury, a w oddali, w�r�d zrujnowanych ruder, p�on�y po�ary, pod�wietlaj�c szubienice.</p><p>Co� zadzwoni�o.</p><p>Drakkainen oderwa� wzrok od szarpanych, d�ganych i poniewieranych nagich W�y i szarpi�cych je kr�pych demon�w o �abiotrupich pyskach. Patrzy� na ludzi, wkr�canych w gigantyczn� lir� korbow�, na ogromn�, baniast� kobz�, wygl�daj�c� jak wyrwany z cia�a olbrzyma krwawy narz�d, naszpikowany olbrzymimi fujarkami.</p><p>Pod nogami przechodzi� mu he�m. Baniasty, zamkni�ty przy�bic�, na dw�ch krzywych, karlich nogach. Na szczycie he�mu dynda�a odr�bana ludzka stopa, przeszyta strza��.</p><p>� Ciebie te� ju� gdzie� widzia�em.</p><p>Torturowani wygl�dali na r�wnie zoboj�tnia�ych i sennych jak ci, kt�rzy brali udzia� w orgiach. Tak�e g��wnie wili si� po sobie i t�oczyli na ziemi.</p><p>Tylko wysnuwaj�ce si� z zimnej mg�y potwory, szczurzo�abie hybrydy i kar�y mia�y w sobie troch� �ycia.</p><p>� Przepraszam, czy kto� mo�e widzia� tu Piera van Dykena?</p><p>� Cier�! Cier�! Cier�!</p><p>Drakkainen roztar� twarz i ruszy� dalej, przepychaj�c si� przez t�um. Niedaleko.</p><p>A� do wielkiego wozu, zaprz�onego w kraby, w asy�cie kolejnych opancerzonych dzieci.</p><p>Drakkainen natychmiast przyczai� si� i chwyci� za r�koje�� miecza.</p><p>Kraby otacza�y go, wydaj�c ten sw�j upiorny pisk, od kt�rego a� dzwoni�o w uszach.</p><p>Przysiad� w niskiej pozycji bojowej, ale obchodzi�y go kr�giem jak pancerne �aby, w w�skich wizurach tn�cych szerokie, stalowe pyski by�a tylko ciemno��. Kr��y� chwil� z jedn� d�oni� na r�koje�ci, a drug� wyci�gni�t� przed siebie, a� wszystkie kraby wysun�y r�ce spod pach i szcz�kn�y ostrzami. Wok� W�drowca sta� pier�cie� krzywych brzeszczot�w jak korona z cierni.</p><p>Wyprostowa� si�.</p><p>� Nie mog� � wyszepta�. � Nie mog�. Wiem, czym jeste�cie. Ja nawet uderzy� dziecka nie potrafi�. Wybacz, komandorze. Wybaczcie mi wszyscy. Nie mog�.</p><p>Kraby nagle z metalicznym �wistem schowa�y ostrza.</p><p>� Cier�! Cier�! Cier�!</p><p>� Dobra � powiedzia� Drakkainen z trudem. � Cier�.</p><p>W�z mia� nabijane kolcami burty z poczernia�ego drewna, wzmocnionego �elaznymi pasami. Kolce by�y tak�e na ko�ach. Otworzy�a si� klapa i opad�a mu pod nogi. Wewn�trzna cz�� mia�a �elazne stopnie.</p><p>� Dobra � powt�rzy� Drakkainen. � Jad�.</p><p>Z wysoka mia� dobry widok na k��bowiska cia�, tortury, hucz�ce ognie i do�y kloaczne, i tarzaj�cych si� w�r�d tego tatuowanych nieszcz�nik�w. Kraby zaprz�g�y si� i poci�gn�y skrzypi�cy w�z przez piek�o pe�ne zgie�ku, piskliwych, kakofonicznych ton�w fujarek i kobz.</p><p>� W muzycznym piekle koniecznie powinny by� te� akordeony � mrukn�� Drakkainen.</p><p>W�z toczy� si� w�r�d ob��du, W�e czepiali si� szprych i obr�czy, usi�owali wspina� na burty, pruj�c cia�a o kolce, po czym odpadali i ko�a przetacza�y si� po nich.</p><p>Cier� ukaza� mu si� za zakr�tem doliny. Otoczony g�rami, pod pochmurnym niebem. Wygl�da� troch� jak gigantyczne, wiruj�ce stado ptak�w albo tornado. Jak olbrzymie, strzelaj�ce w niebo wrzeciono.</p><p>� Na lito�� bosk�, co to jest? � wyszepta� Drakkainen.</p><p>� Cier�! Cier�! Cier�!</p><p>Z bliska, kiedy zsiad� ju� z wozu, okaza�o si�, �e Cier� napraw� by� ruchem. Gigantycznym fraktalem z �elaza. Obracaj�cych si� obr�czy, kos, wahade�, k� z�batych i mimo�rod�w. Wszystko to wirowa�o wok� siebie nawzajem, z szumem przywodz�cym na my�l gigantyczne wirniki. Chwilami przypomina�o to astrolabium, chwilami wrzeciono, a chwilami jaki� mechanizm zegarowy.</p><p>� Cier�! Cier�! Cier�!</p><p>� Zwariowali�cie? Nie podejd� do tego, przecie� mnie posieka � warkn�� Drakkainen.</p><p>Wtedy co� si� zmieni�o.</p><p>Obr�cze zacz�y zwalnia�, kosy i wahad�a odchyla�, i obiekt zacz�� zmienia� kszta�t jak monstrualna uk�adanka z kutego �elaza i element�w mostowych. Olbrzymie kszta�ty obraca�y si� z szumem powietrza i og�uszaj�cym zgrzytem, po czym ustawia�y si� jeden przed drugim, dopasowuj�c si� p�askimi, naje�onymi ogromnymi nitami pok�adami i tworz�c most. By� nieruchomy, ale za chwil� jego nawierzchnia mog�a si� rozdzieli� i rozpa��, zamieniaj�c w pl�tanin� wiruj�cych cz�ci.</p><p>A po tym mo�cie kroczy� wysoki m�czyzna o sczesanych na kark, ciemnych w�osach, ubrany w czarny garnitur i czarn� koszul�, z p�aszczem narzuconym na ramiona.</p><p>� Kim jeste�! � krzykn�� w mowie Wybrze�a. � Sk�d znasz s�owo �Aaken�? Co robisz w Ziemi W�y?!</p><p>� Doktor van Dyken, jak s�dz� � rzek� Drakkainen po angielsku i schowa� miecz do pochwy.</p><p>Tamten skamienia�.</p><p>� Charakteryzacja � powiedzia�. � Ucharakteryzowali ci oczy! I nos! I nawet uszy!</p><p>Odwr�ci� si�.</p><p>� Prosz� za mn�.</p><p>Za plecami Drakkainena rozleg� si� szcz�k kilkunastu ostrzy.</p><p>Pierwszy krok przes�dza� spraw�.</p><p>Van Dyken szed� przed siebie, powiewaj�c po�ami p�aszcza, a most rozpada� si� tu� za Drakkainenem, rozdziela� nagle na wahad�a, tryby i wiruj�ce jak �mig�a ostrza. Tam, gdzie szli, wida� by�o �elazne �ciany i korytarze, ale za plecami wszystko ju� by�o ruchem, wirowaniem, �wistem i zgrzytem obracaj�cych si� cz�ci.</p><p>Komnata by�a okr�g�a i stalowa jak wszystko. Przywodzi�a na my�l wiktoria�ski parostatek albo lokomotyw�. Kute, �elazne meble, zawijasy i ozd�bki, a pomi�dzy nimi stercz�ce nity, pod�oga wyra�nie z�o�ona z tr�jk�tnych element�w jak stalowe z�by. Wszystko to mog�o w ka�dej chwili rozpa�� si� w chaos i ruch wiruj�cego �elaza.</p><p>� Panie van Dyken � zacz�� Drakkainen. � Jestem ekip� ratunkow�. Przyjecha�em was ewakuowa�.</p><p>� Ewakuacja... � powiedzia� van Dyken. � Po czterech latach, czterech miesi�cach i dwudziestu dw�ch dniach. Ewakuacja.</p><p>� Gdzie s� pozostali?</p><p>� Po wydarzeniach w stacji ocala�o nas czworo. Poszli�my ka�de w swoj� stron�.</p><p>� Dlaczego?</p><p>� By�o zbyt niebezpiecznie. Ka�dy kontynuowa� misj� na w�asn� r�k�. Niech�e pan siada, panie...</p><p>� Drakkainen.</p><p>� Drakkainen. Jaki� Skandynaw?</p><p>� W pewnym sensie, jestem z Europy �rodkowej. Finlandia, Polska, Chorwacja.</p><p>� Europa �rodkowa... Znaczy wschodnia, prawda? Niepos�uszne prowincje Rosji. Wsteczne, prokapitalistyczne, ksenofobiczne, szowinistyczne, niezdyscyplinowane. Takie wsiowe m�drki z kraj�w nied�wiedzi. Na szcz�cie to drugi kraniec kosmosu, panie Drakinen. Nie musimy si� tym przejmowa�.</p><p>� Co si� sta�o w stacji?</p><p>� To, co zawsze si� staje, kiedy ciemni ludzie staj� w obliczu post�pu. Odkrycia, kt�re mo�e umo�liwi� wszystko, a chowaj� si� w sw�j konserwatywny l�czek. Przysz�o�� nale�y do odwa�nych. Tych, kt�rzy nie boj� si� zmienia� �wiata. Zmiany to s�l �ycia. M�j dom jest sam� zmian�. Jest symbolem zmian. Zauwa�y� pan?</p><p>Drakkainen wsta�.</p><p>� Opowie mi pan o tym po drodze. Zbierajmy si�.</p><p>� Niech pan si� napije koniaku. Mam tu wszystko, tak�e i koniak. Och, przepraszam, pan pewnie woli w�dk�. Prosz� spojrze�.</p><p>Van Dyken otworzy� szafk� i wydoby� dwa kryszta�owe kieliszki.</p><p>� Ten �wiat daje nieograniczone mo�liwo�ci. Paradoks polega na tym, �e ci, kt�rzy tu �yj�, s� zbyt ciemni, �eby z nich skorzysta�. Jednak kiedy� to umieli � widzia� pan, co zrobili z g�rami? Imponuj�ce! <emphasis>Magnifique!</emphasis> Prosz� spojrze�: unosz� kieliszek � widzi pan, jak potnieje? Jak rosi si� od �rodka? Ja to sprawiam, prosz� pana. <emphasis>&#xC0; propos</emphasis>, widzia� pan moje ��wierszcze�? Widzi pan, jaki robi si� ci�ki? Nape�ni� si�. Stworzy�em w�dk�. Zimn�. Prosz�, bez obawy. Jak to si� u was m�wi, �na zdarowia�?</p><p>Drakkainen spojrza� w kieliszek.</p><p>� St�d ten Bosch? Stwarza to pan? Po co?</p><p>� Czy pan nie rozumie? Stwarzam, bo chc�. Bo ten �wiat daje mi tak� w�adz�. A Ogr�d jest cudown� alegori� w�adzy, jak�, zdaniem Boscha, B�g mia� nad lud�mi. Piek�o i niebo. Ogr�d rozkoszy i ogr�d cierpienia. Mam sw�j lud. Lud, kt�ry przekuwam w co� nowego. Sprawiam, �e przechodzi historyczne zmiany. Ze �redniowiecznego troglodyty z mieczem w Nowego Cz�owieka! W tej dolinie widzia� pan proces wychowywania. Nagroda i kara. Ci, kt�rzy zaznali kary, marz� o nagrodzie. Ci, kt�rzy zaznali nagrody, wiedz� ju�, o co walcz�, i maj� motywacj�.</p><p>� Ale po co?</p><p>� Bo to jest w�adza, panie Drakinow. Ja jestem w�adz�. Jestem bogiem. To jak pan s�dzi, dam si� teraz zawie�� na t� ciasn�, brudn�, zaludnion� planet�, �eby tam byle kto m�wi� mi, co mam robi�? Wymachiwa� jak�� sple�nia��, bur�uazyjn� demokracj�? Zetla�ymi poj�ciami dobra i z�a?</p><p>Spl�t� d�onie na pokrytym wzorami stalowym blacie i pochyli� si� do Drakkainena.</p><p>� Niech mi pan powie, gdzie pope�ni�em b��d. Musia� pan trafi� do �mijowego Gard�a. Dlaczego moi ludzie pana tam nie znale�li?</p><p>� Znale�li.</p><p>� Wi�c dlaczego pan �yje?</p><p>� Czy�by pan kaza� mnie zabi�, van Dyken? Rodaka? Ziemianina? Europejczyka? Tego, kto przyjecha� pana ratowa�?</p><p>� Ratowa�? Przed czym?</p><p>� Ka�e pan porywa� dzieci? Zmienia je w potwory?</p><p>� Jak tu jest daleko? Ile lat w�druje tu �wiat�o, Drakansen? Sto tysi�cy? I pan wlecze przez ca�y kosmos swoje idiotyczne, nic nieznacz�ce normatywy? Absoluty, w kt�re nikt poza panem nie wierzy? I dobro, i z�o jest tutaj, w pa�skiej g�owie. Dlaczego pan si� oburza? Bo robi� wojownik�w z ludzi za m�odych o kilka lat? Kilka! S� wtedy w wieku, w kt�rym najlepiej si� do tego nadaj�. Nie za�miecono im m�zgu skrupu�ami i nie znaj� strachu na zapas. Nie boj� si� �mierci, bo jej nie rozumiej�.</p><p>Drakkainen wsta� i uni�s� kieliszek.</p><p>� Wie pan co? Jest pan aresztowany. Doktorze Pier van Dyken, aresztuj� pana za z�amanie konwencji o nieingerencji w ksenocywilizacj�, a tak�e za ludob�jstwo i zbrodnie wojenne.</p><p>� Jaki pan jest �mieszny. Jaki strasznie groteskowy. Obawiam si�, Toto, �e nie jeste� ju� w Kansas.</p><p>Drakkainen pochyli� si� i powoli wyla� w�dk� na blat, tu� przed van Dykenem.</p><p>� W Kansas najwy�ej dosta�by� do�ywocie, Czarnoksi�niku z Oz. Problem w tym, �e nie przys�ali tu Dorotki. Mia�em ci� ewakuowa�. Ale priorytet brzmi: sprz�tn�� ba�agan. A pan jeste� kwintesencj� ba�aganu, van Dyken.</p><p>Van Dyken wsta�.</p><p>� Mi�o si� rozmawia�o, naprawd�. Z przyjemno�ci� us�ysza�em mow� rodzinnej planety i poczu�em zn�w smrodek bur�uazyjnej hipokryzji. Doskona�e lekarstwo na nostalgi�. Niestety, ta rozmowa robi si� przykra, wi�c si� po�egnamy. �egnam, panie Drakow. <emphasis>La conversation est finis</emphasis>.</p><empty-line/><p>Wszystko sta�o si� naraz. Cz�� pokoju, w kt�rej siedzia� van Dyken, obr�ci�a si� nagle wok� osi, zas�aniaj�c si� �cian�. R�wnocze�nie pod�oga rozjecha�a si� na tr�jk�tne cz�ci i ca�y pok�j roz�o�y� si�, rozpadaj�c na fragmenty, b�d�ce cz�ciami gigantycznych kos, obr�czy i wahade�.</p><p>Tylko �e Drakkainen by� ju� wtedy w trybie bojowym. Elementy sk�adaj�ce si� na twierdz� Cier� by�y zbyt wielkie. Dor�wnywa�y rozmiarami fragmentom lotniskowca i nie mog�y od zera rozp�dzi� si� do ogromnych pr�dko�ci. Nawet je�li nie wiadomo, co je nap�dza�o, by�y materi�. Stal�, �elazem albo jakim� stopem.</p><p>Ruszy�y szybko, ale Drakkainen rusza� si� znacznie szybciej. Kiedy pod�oga rozpad�a si�, post�pi� krok na jeden z tych obrotowych fragment�w i pojecha� razem z nim w chaos wiruj�cego �elaza. Zanim element, na kt�rym sta�, przekr�ci� si� do g�ry nogami, przeskoczy� na przesuwaj�cy si� obok korbow�d, potem na ostrze wahad�a, sta� na nim, trzymaj�c si� ramienia i maj�c p�ksi�ycowaty brzeszczot pod nogami, potem przeskoczy� na tytaniczne szprychy jakiego� ko�a, stamt�d na wielkie jak blanki fortecy z�by olbrzymiej z�batki, z kt�rych zeskoczy�, zanim splot�y si� z innym ko�em, przebieg� po jakim� monstrualnym popychaczu, przeskoczy� nad wielk� jak skrzyd�o odrzutowca kos�, przejecha� kawa�ek na innym ostrzu i w�drowa� tak, samym instynktem i zmys�em r�wnowagi, coraz ni�ej i ni�ej. Wiedzia�, �e jeden b��d wystarczy, by natychmiast zosta� zmielony, rozpylony na fragmenty, jak kaczka w turbinie. To by�a uk�adanka. Czysto manualna sztuczka. A on by� w tym dobry.</p><p>I du�o szybszy od mechanizmu.</p><p>Cyfral wykre�la� mu ruch poszczeg�lnych cz�ci, ale wida� by�o, jak si� rozp�dzaj�. Najgorsze by�y obr�cze. W jaki� niemo�liwy spos�b mog�y wirowa� r�wnocze�nie w kilku p�aszczyznach, jakby mia�y naraz dwie osie, i to wszystko sk�ada�o si� i rozk�ada�o p�ynnie, wiruj�c coraz szybciej, ale dla trybu bojowego i tak by� to senny, niespieszny ruch. A wszystko, co przechyli si� w jedn� stron�, musi powr�ci� w drug�, co si� wzniesie, musi spa��, a co si� zamknie, w warunkach nieustannego ruchu za chwil� musi si� otworzy�. To by�a uk�adanka, a uk�adanki maj� regu�y, nawet je�eli s� figurami niemo�liwymi.</p><p>Dlatego j� rozwi�za�.</p><empty-line/><p>Kiedy przeskoczy� z pe�nej w�er�w, gigantycznej krzywki na ziemi� i pozwoli� jej odjecha�, natychmiast czmychn�� zakosami jak kr�lik. Musia� si� ukry� i znale�� w�a�ciwy moment albo spos�b. Odskoczy� czy przywarowa�?</p><p>M�g� wymy�li� co� i wr�ci� tu za jaki� czas.</p><p>M�g� te� skorzysta�, �e van Dyken jest przekonany, i� umar�, i poczeka�, a� si� poka�e.</p><p>Nale�a�o posprz�ta�. Tylko czy zabicie van Dykena wystarczy? Jak zatrzyma� Muzyczne Piek�o? Rozp�dzi� Ogr�d Rozkoszy Ziemskich?</p><p>Jednak powstrzymanie domoros�ego boga musia�o by� pocz�tkiem. Zatrzymaniem mechanizmu.</p><p>Musia� odpocz�� i zebra� my�li.</p><p>Przeszed� przez Piek�o, zdj�wszy ubranie i sprz�t. Trzyma� to wszystko przed sob� i laz� nagi jak ot�pia�y, wok� takich samych nagus�w, r�wnie niemrawo przebieraj�cych nogami. Zostawi� sobie tylko he�m i buty.</p><p>Min�� szubienic�, a potem wielk� harf�, z kt�rej zdejmowano w�a�nie p�ywego, poci�tego strunami niemal na dzwona W�a. �y� i j�cza� s�abo i wida� by�o, �e te g��bokie szramy zaczynaj� mu zarasta�. P�katy stw�r, obro�ni�ty brodawkami, chwyci� nagle Vuko za rami�, drugi, przykryty poczernia�� przy�bic�, z jaszczurzym ogonem dyndaj�cym mi�dzy nogami, z�apa� go z drugiej strony, i oba zacz�y zaskakuj�co silnie wlec W�drowca w stron� harfy.</p><p>� Nie, dzi�kuj�, mo�e innym razem � powiedzia� uprzejmie i rzuci� t�umok na ziemi�, razem z mieczem, sajdakiem i ca�ym sprz�tem. A potem zgruchota� ropuchowi obie r�ce i wgni�t� he�m jaszczurowi pot�nym, obrotowym kopni�ciem. Chwyci� stwora za kark i nog�, po czym miotn�� nim w struny harfy. Rozleg� si� �piewny zgrzyt wszystkich strun, a potem przera�liwy, �wi�ski wrzask jaszczura, kiedy struny wrasta�y mu w cia�o.</p><p>Drakkainen podni�s� sw�j t�umok z ziemi i podj�� zezowaty marsz, podobnie jak inne zombie.</p><p>W Ogrodzie Rozkoszy by�o �atwiej. Wi�cej by�o tu �a��cych bez celu i nikt nie naprzykrza� si�, proponuj�c tortury.</p><p>Na widok przechodz�cych ��wierszczy� po prostu upu�ci� t�umok na ziemi� i osun�� si� w k��bowisko nagich, wij�cych si� po sobie cia�. Zaton�� w nich, w pl�taninie �liskich od potu ramion i ud, w�r�d warg i palc�w.</p><p>A potem wsta� i wypl�ta� si�. Kilkoro ramion unios�o si� za nim, chwytaj�c za �ydki i obejmuj�c za uda.</p><p>Drakkainen pochyli� si� i zada� mia�d��cy, kr�tki cios w sam �rodek twarzy szczeg�lnie namolnego W�a.</p><p>� M�wi�em: tylko bez macanek. A pani... Nie to, �eby pani mi si� nie podoba�a, ale tym razem naprawd� nie mam czasu.</p><p>Poszed� jeszcze dalej i za wzg�rzem stan��, patrz�c na Siedz�c� Dziewczyn�, kt�ra wznosi�a si� na tle nieba.</p><p>� Nawet nie wiesz, jak si� ciesz�, �e ci� widz�, ma�a � powiedzia�, zak�adaj�c spodnie.</p><p>Ruszy� dalej, w kierunku wzg�rz.</p><p>� Gdzie� tu trzeba b�dzie przywarowa� � mrukn��.</p><p>Chwil� potem jednak tu� przed nim zakwit� kolejny, olbrzymi, baniasty owoc. Bia�y i prze�wituj�cy, ze skulon� sylwetk� w �rodku.</p><p>Owoc p�k� i ukaza� si� van Dyken, odrzucaj�cy peleryn� dramatycznym gestem.</p><p>� Dobra � powiedzia� Drakkainen. � Ty i ja. Na pi�ci.</p><p>Van Dyken zaklaska�. Powoli i drwi�co.</p><p>� Jestem pod wra�eniem. Pan jest jak wrz�d na ty�ku, <emphasis>mynheer </emphasis>Drakow. Nie wiem, jak pan to zrobi�, ale to by�o efektowne. I jest pan sarkastyczny. Ta ironia w obliczu �mierci, jakie to norma�skie. Panu si� zdaje, �e to jest jaka� pie�� o pier�cieniu Nibelung�w? Wie pan, zrobimy inaczej: dzisiaj b�dzie tak, �e to w�� zabija Sigurda.</p><p>Zamachn�� si� nagle, i d�uga, jesionowa w��cznia �mign�a w powietrzu.</p><p>R�wnocze�nie z trybem bojowym.</p><p>Zwolni�a dok�adnie w momencie, kiedy tr�jk�tne ostrze wsun�o si� w pier� Drakkainena i p�yn�o tak powolnym, sennym ruchem, a� przebi�o koszul� i wyjecha�o z drugiej strony, stercz�c mu z plec�w.</p><p>Chwyci� drzewce i usi�owa� wyszarpn�� dzid� z cia�a, ale by�o to niemo�liwe. Zatoczy� si�, czuj�c, jak tkwi wewn�trz, jak porusza si� stalowym z�bem w jego tkankach przy ka�dym uderzeniu serca.</p><p>P�uca wype�nia�y si� chyba krwi�. Czu� jej miedziany zapach i metaliczny, s�ony smak.</p><p>Zakrztusi� si� i prychn�� krwi� na drzewce i swoje obejmuj�ce je r�ce. Upad� na kolana. Wsta�.</p><p>� W��cznia Odyna, powiedzmy � rzek� van Dyken. � Jesionowa. W�adcy kruk�w i powieszonych, przyjaciela ludzi. Co� jak ty. Ale sp�ni�e� si�. Ragnarok ju� si� odby�. Zmierzch bog�w by� w zesz�ym tygodniu. Teraz jest �wit nowej ery.</p><p>Drakkainen, charcz�c, zrobi� z wysi�kiem krok w stron� van Dykena, ale ten odsun�� go delikatnie.</p><p>� Wiesz co? Nie odpowiada mi to, �e zosta�o ci oko�o dw�ch do trzech minut agonii. Z tego, by� mo�e, cz�� bez przytomno�ci? Przed�u�my to troch�. Potraktuj to jako prezent.</p><p>Van Dyken uj�� twarz Drakkainena w obie d�onie i uni�s� j�, po czym stuli� usta i wyda� z siebie cichutki �wist. W�drowiec chwyci� go za nadgarstki, wyszczerzaj�c purpurowe z�by jak umieraj�cy wilk.</p><p>A potem zakrztusi� si� znowu, prychaj�c krwi�, i pu�ci� nadgarstki van Dykena, zostawiaj�c na nich czerwone smugi.</p><p>� No i tyle � powiedzia� van Dyken. � A teraz id� do domu. Id�, ile zdo�asz. Tak zaraz nie umrzesz. Jeszcze troch�. Niech si� naciesz�.</p><subtitle>***</subtitle><p>Umieram.</p><p>A jednak id�.</p><p>Czuj� go. Czuj� ten cholerny, �elazny pr�t w sobie, jak rozpycha si� mi�dzy �ebrami, przebija osierdzie i pruje p�uca, jak wy�azi przez esowate p�kni�cie w �opatce.</p><p>Nie wiem, dlaczego wci�� �yj�. I dlaczego id�.</p><p>To si� zaczyna od st�p. S� nieobecne. Nawet nie zimne, ale tak, jakby znika�y. Jakbym sam znika�, centymetr po centymetrze. Znikaj� mi nogi, znikaj� palce obejmuj�ce drzewce. Ca�y b�d� tak znika�, rozp�ywa� si� w ciemno�ci, a� do oczu. One znikn� na ko�cu.</p><p>W�a�ciwie si� nie boj�. Nie wiem, dlaczego. Ton� w b�lu, ale nie boj� si�. I ci�gle id�.</p><p>Upadam, wstaj�.</p><p>I id�.</p><p>Ale nie boj� si�.</p><p>Tylko jest mi �al. Nieba, porank�w, bulwar�w, ust dziewczyny, lotu ptaka. Tych, kt�rych kocham. Bo�e, tak mi �al. Mamo...</p><p>B�d�, Bo�e. B�d� po tamtej stronie. Jestem tak daleko...</p><p>Jestem po drugiej stronie kosmosu.</p><p>Znajdziesz mnie tutaj?</p><p>Id�.</p><p>Dlaczego tak d�ugo?</p><p>Widz� traw� pod nogami, widz� wszystko przekre�lone zbryzganym drzewcem.</p><p>Nogi mam coraz sztywniejsze, a mimo to wci�� id�. Jak to mo�liwe, �e moje serce jeszcze pracuje? W jaki spos�b zatopione we krwi, rozprute p�uca pompuj� powietrze?</p><p>Krok za krokiem.</p><p>Id�.</p><p>I widz�, �e zaczynam chyba traci� wzrok, moje r�ce wygl�daj� dziwnie. Sk�ra robi si� szarosrebrzysta, nic dziwnego, ale wydaje mi si�, �e palce, kt�re obejmuj� drzewce, s� coraz d�u�sze.</p><p>Id�.</p><p>Unosz� jedn� d�o� do oczu i widz�, �e naprawd� s� d�u�sze. I �e �rodkowy palec rozdwaja si� od po�owy.</p><p>Nogi mam jak kloce, coraz s�abiej je czuj�, ale sztywniej� mi. Stawiam kroki, ale sztywno, jakbym szed� na szczud�ach.</p><p>Jeszcze par� krok�w. Jeszcze kawa�ek.</p><p>Nie trzymam ju� drzewca, bo palce mi si� pl�cz�. Sk�ra nie jest ju� tylko szarosrebrzysta, ale ob�azi d�ugimi pasmami jak jesionowa kora. Palce i r�ce s� coraz d�u�sze. Ko�cami palc�w w��cz� ju� po ziemi.</p><p>I nogi mi puchn�. Sztywne i grube jak kloce.</p><p>Jak pnie.</p><p>Nie mog� i�� dalej i staj�.</p><p>Teraz upadn� i wszystko si� sko�czy.</p><p>Ale nie upadam. S�ysz� trzask i chc� zobaczy�, co to, ale nie mog� poruszy� g�ow�. Spogl�dam k�tem oka i widz�, �e to rozerwane ubranie le�y wok� pnia. Mojego pnia.</p><p>O g�adkiej, srebrzystej korze, jak jesion.</p><p>Jestem jesionem.</p><p>Jesionem �wiata, jak Yggdrasill.</p><p>Widz�, jak stercz�ca mi z piersi w��cznia wypuszcza ma�e ga��zki, jak moje r�ce rosn� i wyd�u�aj� si�.</p><p>Drzewo.</p><p>Staj� si� drzewem.</p><p>Jak Duval.</p><p>Kto mnie zetnie? Czy b�d� umia� nadawa� � kill me � jedn� ga��zk�?</p><p>Bo�e, staj� si� drzewem.</p><p>M�j grzbiet prostuje si� nagle i sztywnieje, dziwny skurcz zadziera r�ce w g�r�, r�ce, kt�re staj� si� ga��ziami.</p><p>Na ramieniu siada mi kruk. M�j kruk.</p><p>� Nevermore � kracze kruk, siedz�c na moim ramieniu. � Nigdy ju�!</p><p>Krzycz�, chc� krzycze�, ale s�ysz�, �e nie ma ju� krzyku. Z mojego drewnianego gard�a nie wydobywa si� �aden d�wi�k.</p><p>Tylko szum li�ci.</p><empty-line/><p><emphasis>Koniec tomu pierwszego</emphasis></p></section></body><body name="notes"><title><p>&#x41F;&#x440;&#x438;&#x43C;&#x435;&#x447;&#x430;&#x43D;&#x438;&#x44F;</p></title><section id="n_1"><title><p>1</p></title><p>Wszystkie cytaty za: <emphasis>Edda poetycka</emphasis>, t�um i oprac. Apolonia Za�uska-Stromberg, Zak�ad Narodowy im. Ossoli�skich, Wroc�aw 1986.</p></section></body><binary id="cover" content-type="image/jpeg">/9j/2wBDAAUDBAQEAwUEBAQFBQUGBwwIBwcHBw8LCwkMEQ8SEhEPERETFhwXExQaFRERGCEYGh0dHx8fExciJCIeJBweHx7/2wBDAQUFBQcGBw4ICA4eFBEUHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh4eHh7/wAARCAGoAQ8DASIAAhEBAxEB/8QAHQAAAQQDAQEAAAAAAAAAAAAABQAEBgcBAgMICf/EAFkQAAECBAMEBQcJBAYGBwcFAAECAwAEBREGEiETIjFBBxQyUWEVI0JScYGRCBYzYnKCobHBJJLR8ENTVZSi4TRjc7LC8RglVJPD0uIXJjdEdHWzRYOj0/L/xAAZAQADAQEBAAAAAAAAAAAAAAAAAQIDBAX/xAA5EQACAgEDAgMGBAQEBwAAAAAAAQIRAwQSITFBBRNRImFxgZGhFLHB0SMyQvAkM1JicoKSorLC0v/aAAwDAQACEQMRAD8A9lwoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUKABQoUYvABmFChQAKFChQAKFCMYgAzChRgwAZhQoUAChQoUAChQoUAChQoUAChQoUAChQoUAChQoUAChQoUAChQoUAChQoUAChQoUAChQoUACJsLmOTbjbgSUOJVmGYWPEd8dTqLGKY6M5yXw+50o1Tqa3UU2rTCktMIBWWm0bTZp+KrDvVGWTJsaXqdWDTedjnJP+Wvnboue474UQOYreMmMNqxE5QpEZGOsrpW2V1hLVrkbTs7QJ9HLa+mbnGK70iyFNoeG663Ll+mVyZZZTMBywYDgzBStOQCrjvTaB5opW+PiKGlyZHthzzXHr1r++pPYUV010jOM4bqlfq+GatSmJaaErIysyyUzc8tQGQIbIHaKkga997WMPq7Xa5QKErEVVkJZcrL2XPS0s4ouyzfpqCuDuXiRZOgJF7Q1kQnpciko11dfP+/vx1JvCiG4qxnL01qhsUhlNTqFfdDdNaDmRtacuZTil2NkJTqbAnuBjcVjFEliWmU+fpspOyE9nQ5NyedHVFpQpYC0qvmSrLYKBGvKHvV0iXgyKKlJUnf26hKj4ko1YrVTpFOnNtOUsoE43kUktFebKDcD1Twg7FPdHU87P9NPSROMbViVbRTytt2XUhxagwoC2a1k2STw1uk3A4yWm1vFVYw81X5CiyzSXUbaWp8y+pL7zZ1SVrAytqItu5VW74iGS1bXr9mdGq0nlZVGL42xfP8AuipfqTyFFb1HpLbbwjh7FNPphepdVm25aYcfe2XUs6sl16HgvdPiRa94leNa61hzCs/XXGlPplGisNJNi4rgEj2m0UssWrRlLR5oyUZR5br53VfUOwoBzNal1YVViCSWh2WMl1xsqVlCkZM4N+QtG2D5+eqmG5Co1CnmnTE0yHlSxXmLQVqEk2GtrXilJN0Yyg1Fv0dfMMxmMRmKIFChQoAFChQoAFChQoAFChQoAFChQoAFChQoAFChGFAAoUKFAAoUKEeEAGBxil8D1prDKelLEE00XZeWxFMEBJ7SglsW+KgIm9fkcbHFkvUqHP0sU/qhYflJ3PovPm2iSgG+mmU29scZHAFLbwFU8Lzrrkwasp9+ozSQEremHlZlujuINso1sEpGto55qUpJrqr/ACPR0+TDixSjN2pbbS9E7f5V8zlRG8SV3DfleuVlUgubldsmRp7LezZbUkkJUp1KitViLkZRfgOcVpJIbd6Deidl3VDmIJBJ/fd/hFj0bDGKzRWcN1+sSExTWmwwqYl5dTUxNMhOXKd8hBI4kE+FjrAEdFuJGcF4dw5K4rkEmh1Lrzb7lNUvaBKlKQgja8io3N9fCMcmOcuWu36o7NHqcGNNOVe0n07KMl+qHXTrtvnH0b6/swxQxtPt5Tk/G8TrF+y+a9Y6xbY9Qf2n2dmq8N8bYZlMV4bdpE8640srQ8xMs6OMPIOZDiDyII+FxziN4qo+Iqpht6k4jxBSpKkrbKalPS7KmnHmfTG+opazDS91W5RvJbW77nEs0cmPDDpttP4N3f6fQhuDcGVHFPQxgarU+q+ScQUiXUunTamdqlKVKtlUjmkpSj4QbksXY7wziWkUXHspQpmWqzwlZacpW0FnDw2gXz9njDmmvM1euMTXRniqnGRoUl1B6nlhTsmtJsUZFpIspOW194Wg2vC1VreKqXXcRzckZalFTknISzZUnbKTl2i1q7VuKQAmx5mMYRdJw93wdHZqc8ZZJxzq09zpr2o7raX3Xu6kfwxUGKJ0pdLdUmwdhJt019f2EyZJ/KDOBZnFGLKTLYknqkmiSU4guysjKS7alhsndLi3UquSNbJCbeMYpGCKkxivFtUqtWlJ2m4kZSyuTbk1NqaShJbSNptDmugm+g1jGFsM4zolJl8MnEFOfpcukttzvVFJmw1fdRa+TME6Z/faLSn/AFJrr395lqcuHIvYa3VBW76KCT7eq/YjPR7QvnR0DVbDaiQZmZn22l39MPqU2r45TBrAdZexhRcMeUEBLrEqt2pMq1O1QNkEq+0VLV9yDvRjg9/BdInqT5QampJc+9MyaUsqQphparhtRKlZyPW09kd8E4Qk8M1PEM7LqKzWaiqdUPUzAXT+/nV96Ihhntj8KYanWYpzyuLu5OUfnw/tXzRAMAvTXzRmujZwZ5ml1w0davSVIavpWftMgo+EXSBpEUp+DJKU6SKpjRty0xUJFmUW3l4FClErvzJTs0+AR46SzlG+HG4Kn/a7HLrtRDPNSh35f/E0r+VihQ1nJ2VkpVyanZhqWYbF1uOrCUpHiTwjqy6h5tLjSwtChdKkm4I742OJnWFChQAKFChQAKFChQAKFChQAKFChQAIxVXSNjqsHGcj0f4KDSsQze/MzTyMzNPY1JWR6SyNQOHDvizZt5uWlXZl1QS20grUT3AXjzv8k5LldxRjTG8/czcxMpQDfglalrUn2aN/uxz5ZNyjBdz1/DtNB4M2rmrWNKl6yk6X05ddy2JTo3oqmUqrc5WK7Okb8xOVJ7jzyIQpKEDwSkRD+kpeI+i2V+dGHqpO1CgJeSKhTJ9xT+xCt0LadWSsDMQMpJGt+EXPpaGFcpchWaW/TKnLpmJOYTldaVeyh3aRU8S28dTk0+slDIpZfaj3T7r9PijemvPTVOlZiZl1SrzrSVuMqNy2ogEpv4HSHaloSjMpaQnvJ0isvlGtTA6LZ+oyNSqUg9JBJT1OYU3tEqWlJQoDiLE++0V43g3GPSdgehiRr8rJ4bp8nKyzMrvDrym0pS86paezlOcI0VfL6N7xMszi9qVs6dL4dDLhWfJk2Q3NN1dcJ/Nu/t1PR4WkpCgoFJ4G8a7VF+2j94RXeMcADF+JaTL1RbzGGqQ0XOqMvbPrTqt0JJTqEISnvB3o5Y8onR1gvBk7WJjCGH9mwizSVySCpxw6JSDa+p58tTyi3Nq21wc2PTY8jhCMm5S7JdOeF1LLCkk2CgT7Yw4tDaCtxSUJHEk2AEU38l/BExhzCHlyqIUqrVZKVqK1Eqal+LaNe8an7oPZjhLza+lPpYq1ImipeEMMKCHZTN5qoTV7DaeuhJSs5eBIF9DEee9sW1y+xvPw6Cz5YwyXDGrcq69uFfd8L6ltU2v0KpuraptZp0642LqRLzKHCn2gGCsQjHWB6PX8PdVlJViQqEqgrps3Lp2a5V0DdKSm1k8iOYgN8njHT2NsApeqiwKpTjsJvkV2F0uW5X1HtSYpZEpKL7mH4SU9PLUY+VFpP3XdP50WW88002p11aW0JF1KUbAQxplWpNXl3F02oyc63qlSmHUrA+EU7gt5PTBjCo1uquuPYTpb5l5CnL+gmXgTd1wekMuWyTcb/hrP8T4PlESPlDDMjK0utSQL0o9KtJa2hTrsXMts7a+BSe+4sQCFHK5rclwVqdJHTZPInL21V+5vmn8O9dO1lefJJZalzjiXaQlCGq0W0pHIJzAflF7OLQ2gqcWlCRxJNgIoj5I02J1vGdSCNkmaqoeCDxRfNoY70efe6Wuk6py8ypa8G0BeREoDZE/MZrhxw+m3ur3OHY8Y59LkUMMY930PW8a0ks3iGfI+IwUW38kkl72/3Lcp+IaDU3yxTq1Tpx1IuW2JlC1D3A3gm4tLaStZCUjiSbWiO4pwhQ8Q0Q0yakUM5E/sr8uNm9KrA3VtLGqFDTUew3GkQ3odxVO4hkqxgzFqmpqr0hxcrNuKTpMtXUgEp4EnKoHv0746Xk2yUX3PHhpfNxSywfEatd0n3+Hr6cFpl1sOpazpzqFwm+pEdY8//J+lGsJdLGNcDTRcceGSap7rpuVSoJypBPclxv4GLqxPVmqDh2fq76VLblJdbpSntKIFwkeJOnvhYsu+O5quv2K12i/DahYYS3JqLT9VJJr1CSVoWMyFhQuRoeY0MauOoQUpUtKSs2SCbXMU/wDJxrdVBxHhDETzaq1TKkt11P1XSSSk+ldQK7/6yJV04pYX0YVhhyV62/MIRLSTQTdRmnVpbZKe4hxaTeFDPvw+al8is3h8sWsWmk+rXPudU/o7HnSrg9nHuC5rDq6iZHaOIcD6E58ikKChdNxceFxBjCdHZw/hmmUSWeW81ISjcuhxdrqCEgXNtOUVP0tYcVgj5Pa2KHPzslM01DWd1h9TZmFuuJQ6pdjrcqKvC1hYRLcG1tqgdBtFrk6orRLYflXDmPaOwTYX8TYe+BTqbtdupvPTZJaKLhPdB5HFL30ufmqJvU6jIU6WVM1Gdl5NhNruvuBCR7zpGlLqtOqrJepk/KzzQNiuXeS4kHuuDFX9DtH+eMk10kYuYbnalOrWadLuJzMSEuFlI2STeylWvn4kZe9Wbt00YMWKYrFuD2VU/FMktCm35QFCplBUkLQ5l7YtqMwNstuBMDzN43kS49O5zvRwjqPw851K6vsn+y9fsWxpzjmt5pKsqloB8SIgvSfhSdxlJUyg9fmZWl9ZS/U32XcjrqGxo0LcMylZr8snsjE7gno0wzQZmoTmF6MiUk2lPPPTEuHlhIFySteZSveY0c3fQxjhxOMfabk+yV/qupPQtBtZaTfhYxvFAfJmwgxNTtQ6SF08yTE664ijSec5Jdgr31BPL1B4JPJUX/Bjm5xtqitfpoaXM8UZbq69ue66vo+BQoUKNDkFChQoAB1fl3JuhVCUbtnflXG034XKSBFEfIocCsOV9B+lU+y6R9VQXb8jHoiwjzvh1pfRN08zkpPBSMP4pKzJv/0bK750t+4qUn2EHvjkzxcckJ9v3Pd8MyxyaLU6X+qSUl79rtr41z8j0PFHfKOq+LsC0djFGG8STTbUxOiWfk5htDzacyFqCkZgSmxTa3DWLxvcXijPlkT0m3gCmUx9wJdmamhaE2uSEIXy8SQPfF6ltYnXUx8AjCfiOKOSKcW+U1arvwEukJibY+TvOrn6jM1KZflZd96YfygqUpxu9gkAJHgIl/QshDPRNhcNjRVPaX+8Mx/ExGemjOx8nacbcQWl9Rlmyk8Qc7YiS9Cy0PdEmFsh0RTmkfujKfxEZw/zfka5Vfhjl65X/wCJNDa14894hWrpc6c2MLIJcwrhVXWagQbomXuAR8d32ByJf8ovpBGB8EvNyb+SsVFCmpMc0DQLc+6D8SId/J/wQvBXR/KtT6b1ieHWp9au0Fq1Df3QQD45jzh5P4s/LXRcv9EPRw/A6R62XE53GH/tL5Lhe9+4sZwFDZLYuoJsBHmj5K+HKViWiVqbq7My6+mZQDspt1i3avfIoX1B4xdzmLpVzH0rhCQKZie2C5yeAOkuyLBNz65UpGndm8IqXokWro86b8S4DnssvKVVXW6Wo8HE5lFAB9ilA/WBiM+2WSDatJtfU08Pjlho9Ri6SlGMl71Fu/s7+Bax6NsInjJ1C3/3ab//ALYFVLB+GMDYExa7halopqpmlvuPbN1aisoaXlO8Ta1zwixFqCU3OgiC4bSzi8V6suXXTZ9sU2TA/pJVIUFOD7a1rt3pSg842ljhHiK5PLxZ8jTlKbpVxb55/v6EU+R40lvohJA1VUnyfgkfkBFz6WtFF/JidmqDMYk6P6zdupUyfLiARYONqQkZ0fVICV/fMWzi2uSuHqBN1eeJDEu0TYdpxR0QhPepSiEgcyRC0z/hK+x2eOLzfEskoc73ar38r8yl/ky2laT0hdU/oakvZc+CVWhx8iwJX0f1SZP0i6iUE+CW0W/WGfyOS42xjKnTrSmptmeaVMNL7QKg4Df3pMPOgSUOBOkrFXR1NkoQ66mfpuY6OsnNqn7uUe1tzujg06a8qXbn9T3vFpxUtdgv2v4cl70kk390/gX1Hnjo/VsPlcYvl2D5p2ScLo8f2c/nHoCZfZlJd2ZmXEtssoK1rUbBKQLkmKR+TxTxX8a4s6TgypuVq0wtinlwarbDl1H/AAtp9qTHbqE5Tgl62eH4Vkjh02pyT6OO1fFtV9k38jn07k4P6R8HdI7DSsofNPnlJPabNyLjnulz90RYmOlCr1TDWHU5FNzs8J+ZB/7PK2cuPa9sB7FGOfTjhpOKejOq01LJdmG2+sywTx2je8kD22t74i3ydZ2axNREYmnGVJVKyLVFlwfTDJJW6PtlSQf9iIlrbkcf9XP7mkZRyaGGd9cW6P15h9OfoCMapOCPlK4fxODaRxKwZCatwzpskE+z9n/dMWFiU+WukPD1ETvMU0KrM2n6wu1Lg+BWpxftZiNfKlw8qt9FE3NsXTNUdxM+2pPaCU6Lt7EqKvuwW6EpmYrlAdxjOtZJushtJHqtsp2f4uB1f34Ixccjh2fP7/f8x5ckcmgxaq/ainj/APn/ALW/+k4fKg/+BmIb9zH/AOduIT0ovqZ+STh5A7DtPpaHPZkQfzAiZ/KiWhPQlW21HV5TCEe3bIV+STA80FOOPkx0+kSBvNKoMsJf/atISUj3qbtBmjvlJL0Onw3LHBotPln0Wa39Ik26JUNo6MMLBsWHkiVv7dkm/wCN4lekVN8l/Ezdb6NWKU+VoqdEUqSm2ndFpyk5bjkLbvtSYnGNq8nD9Bdnwjbza1CXkZXNYzMyvRpse1XE8hc8BGuCS8pP3HjeIaecNdPFLruf3fD+ZIIojpmqLuO8c0/oqpCnFMrcS9WHmzqygake4WPtKYnvSfjVvA2AXKtOqZVVCjZyzN916YI7I8OJ9giH/Jeww/L4emMa1kuuVfELhmMzvaQze4HsUbr9hSOULK98ljXzOzw/EtJp5eISXR7Ye+Xr/wAq+5cFMkpSmU6Wp8iyliWlmkstNp4JQkWAHuEO4i2J8WylKrlFoDKRNVWrTQbblwrVDQBU44e4BKVW7z74lMbRadpHjzxzjFSkuooUKFFmYoUKFAAoD4ooFHxNR3qPXaexPyLw32nU3F+RB4hQ5EaiDEKAabi7TIJI4CqFJa6tQ8e4nlJMdiWfMvNBsdyVutKcAHK6jHemdH1FZr7eIas7O4grDJuxN1NwOGX/ANk2AG2/alIPjE0hRn5aNXqMjTV9fr9epFce4JomN5JiQrxnVybK9psGJpbKVqtYZshBNuUdsD4SpeDaSaTRVzvUQsraamZlb2yvxSkrJIF7m0SSG05NsScuuZmnUMsti61rVZIHiYe2Ke6heflcPK3Pb6dr+HqQfGnRHgnGFaVWK/Jz01NlIQkiovoQ2B6qUrAT7hD1zo7pK2dka3izJa1vnDOcP+8gz86cNf27Tv7wmF86cN/27Tv7wmMmsLd8G/naxxUblS6LmkBMC9G2FsFVCcn6CxOomZxAQ64/OOPkgG/pk84fY7wVhvGck0zX5Harlznl5lpZbfl1eshadRwGnA21Bh786cN/27Tf7wn+MJWJ8OKBBrtNsR/2lH8YpPElVqiZT1MsnmTct3rzf1Kq6P6DMYqfqBnMV4jrOEZKYMrKys7MIzThRfM44pKEqU3wASTvWJPIG6WGmpdhDLDaW2m0hKEJFgkDgAIpbC+F2sOCYotL6UZKXww9MrdEq2wkTaEKN8iZjabv2ggHusdYtNGJcOJSEiu00gC2s0j+MZ6eaUeav4nT4inkyXFtrtxX14Sv1/MH4swPRMRz8tU5nrMlVZT/AEaoyLxZmGh3Zh2k8d1YUnU6QpDBcmmdYnavVqtX3pVe0lvKLiChleu+lttCUZtdFFJI5GCXzpw3/blO/vCYXzpw3/btO/vCY1csbd2cn+IUdqToFUPAOG6Li2dxPSZealJ+eUtU0EzbhaeUo3US2VFPHXQcYeYvwfQMUolzV5VwzMqrPKzcu6pmYl1d6HEEKT4i9jzBhz86cN/25Tv7wmF86cN/27Tv7wmEnhSpUD/ESkpu7Xfkj070dy1TYTJ17EuJazIDtSczNpQ054L2SEKWPBRI74mkjKy0lJsykow1Ly7KA2002kJShIFgABoABygZ86cN/wBu07+8JhfOnDf9u07+8J/jDjLFHown58/5kw2bWgNhLD1MwzRGqNSGlMybK3FoQTcgrWpatftKMa/OnDf9u07+8JhfOnDn9u07+8JhvJju7IWPKouO10x/U5Jio06Zp8yjMxMtKZdT3pUCCPgY44fpMpQ6HJUeRChKyUuiXZCjchCEgC556CG3zpw3/btO/vCf4xn504b/ALdp394T/GDzcfqLystVtdAzH+A6BjmXlpTEPX3pWXXtBLszi2W1q5FQQRmtyh1gfCdLwbR/I9FcnRIJWVNMzEyt4Mg+igqJIT4Xhz86cN/25Tv7wn+MY+dOG/7dp394TE7sV3fJq5any/K529a5oAYg6NqBVMQfOKTfqVArKtHZ6kTGwW+O5xJBQv7ySYeULBUjT6wmsTlTq1bqLaSliZqb4cMuCLK2aEpS2gnmoJBI0vaJRLPMzLDcww4lxpwBSFpNwoHnHaKUF1RnLPklHbJ2iF476NsMY3mpaZxGxNzRlUFLCETjrTaCTqrKhQGbxjnJdG9FkZFuRkqpiaVlWk5G2Wq3MpShPJKQF6AROIUN40+SlqcqioKTpdFfH0IFhforwjh3E6cSSDdTcqSUqSHZqovP9oWJstR1tE8tGYUOMVHoRlzZMrubt+8UKFCijMUKFCgARNgSeAiATnTF0eSrjzb9eWlbBUHgJF9WyymxzWRprE+PGKf6HFMI6ReknrSmgnykn6Qi1vOX4xMgRZuHK/R8RUxupUOpS0/KucHGFhQ9h7jBSPMmDBXqhjzFsv0bPtU+iztValnZ9lrO3LjzilKaT2b/AJbRMWHSp3EuFukuXwjNYima3T6tIuuyUxPoTtWHmxqm6QM45wlLgC2IwT3xQeFqt0l48oVVqcrifyOukuOttiUlUlMzMJ1yELv5sJsO8k35Wi0uijEb2LMAUquzSUomn2yl9KRYbRCilVvaRf3wKdsdHSexvhqSxS1hiYn1oqzriENy4l1krzC4IVa1u830iS/CKjxOB/0n8L6f/pLv/ixaNcqDNKo87U377GUYW+5bjZKST+UCkKh5YQrRRkpP9Is90dzXSY3iN9maQXJyWool2zK9VSb7NWmYkp1z3vBTE2O6riQ4SoWEp9NMmsRNCZmZsNhxUqyNFhIOmbMFDXug3hRK6hjN2T6VafgpVIVlnJVU0ic2osUpCrjLa97gRM4olhmp0fp5oUjiCpmoCSpr5lZ93Rx1ghR85b0kqSdeYh3RpjHuOaHVcb0vEz9IS064KNTWm0KaWhvjtbjfKjpx05QRkJouzSFp3xRp6QK3U6rgKus1IylDrbvUqlJhCbNzKFW7RFwlXt4CJfiXG6qX0yUDCgP7LOSrm3/2q/o/hsz+/BvHRYVxGYqrEmKath/E+Laq5UtrRqNTmAmTUhP+mu9lObja2Q2+vESbxrV8MSVFxZUekWn1lU68gVik9ZY2bCXOGyCd5GTnxvzg3jo9BWEN25uUemnJVqYZW+1YuNJWCtAPC44iK0r8zibE3SBOUSmV2doVMkWwlK5NpG1mn7aquv0EZhcc/fEFwZU2MBYSxnipTPWMSqnRT3yt1RbmJlJVZ3vGbNmUm9t3S0DnQVZ6N0haRTFYmca9HkvRMT1rEs5XJSZmEMVuVdbRkb2nBbFrZcp5c4uKYdS3KuPgiyUFVz7LxSdiIrizpAoOHKo1SJgTs/VXE7USVPli+8lv+sUB2U+JgrhLEtGxVRm6tQ5xM1LLJSd0pUhQ4pUki6SO4xXPya0CqSmI8YTQz1CqVJSVqPooQkFKR4DMYasz7WDOn+tS7YLdMq9MNQeZSNNq2hSlK9u4r96J38JhRdClBKSpWUJHEnhHOUflpthMxKvNPsq7K21BST7xHnqsu4txX0SVPHlQxFNIlHlKcTQ2zkllSgVlLSlJs5mPrhQMdFV7EOEJPCGG8BBU7J1SiLep0o8ElYfVmV5x31U5u70dYN4UehxYCwtYRm0UwzV8a1mv0LAKqu7TaizS0T2Ip2XDZdC1WsyjTKk7wuoD2Q9w7jSqYansV4cxTP8AlR+gyvX5WcUgIcmJYgEBdtM4Jy3HHjBuAnuOq85hrCk/XESKp/qbe0UylYQSkHU3PcNY7YQqblawrS6y8yGFz0o3MFsG4RnSFWv74pGsDHlQ6J6njepV954VSUXtqNskJlmJVe4MnpZxou99eBg7gKv16WxXgnC4mGlUiYwyzM7LZbwKUZe1fXheFuHRdEKK7ksQ189OU7hiYmWPJLdL62w22jfuVITvE/e4d8WJFp2IUKFChgKFeMRgmADaKBwHgvDOLulDH/zjpLNQ6rUBsdoTuZlLvwPOw+EX5a+lyL90QTAvRrI4QxPUq9J1+uTr1SCustTj6FoUsqzZ9Eg348+ZiZKwI70vqdwxSML4NwetOHpWsT/U1OySAhTDZIzZLcFHNx4wIOGKDhTp7wXT6Ky4FuSUy7MuvPuOuOnZuAKUpROpsYs3pEwXS8bUVunVF2Zl3GHkzErMyy8jrDqeCknkYjTfQ/TBP0+ru4jr7lbk3lOqqRmBtnwU2CFaWyjkABxPfEuIxj8nIf8AuBXdONXm/wAhD/5Mv/whp/8A9RMf/lVD3BnRpI4Vw5WKHIYgrrrFTKlFx6YSXGFqTlUtshIymCfRpguTwJQ3KPT6nU56WW+p5HXnUrU3cC4TZI0uLwKNNMLIbie//Sfwv/8AaXf/ABYk/TTOsN4FqNIDl56pSr7cq0k7yyhpTire5Bhli3oskcQYzOK14pxNTp8NJaZEhNpbSykAghN0ki9zfXnHTDXRfT6Pi5rE81iPEdbnWGFss+U53bJQFCxsLDlBVBYMwxPMD5MqJwkbNNAeBPiEKT+kV30Vy79Pxt0avVAZUz9DfEvf7Tq7fuqSffFjPdDVEU2/S2q1W5fDUxM9ZdobUzaVKirMUjTMGydcgNvCJNjrA1IxXS5GVccmaY/TXEu06ckFBp6UUkWGQ2sBbS1rWhOFhZX/AElhMz040yRZsXfm7OaeKm3APygv8nebYT0JSS1nclxM7a/IhayYfU3oppUriOk4mcrdbmK7IurcmJ1cwM09mFsjoy2yAaBKbWHONKt0SU6bm6mJHEdfo9Lq7xeqVNkZgNsvrV2yNLoz+llOsNRoRV1OoL898lyYqLI89J1JdVkz4Nryn8NpBPGyZqtdGLXScyjYz6a0xUUWH0bCMsuR/hzxebdDpjOGfm5LSyWaaJQyiWUaBLRTlsPdDD5oUz/2e/MjM75O8m+T82bfyZMua/rc/bCWKu47Kqx/LuTvQBW6+pl0qrM+KstB7SGFOJDd/Y2lESGUksDs0x+emcKUNbMjQ5SdymQZs6t7aBI7Ohu3b70WN5Gpq8PCgPSqHqf1USqmli4U2E5bH3RSWJ6Bh/o2xThTyjP1GYoJfXLWm5k7OXzKSqXzK9JltxPpnd2mY6CKraFhnFuIjgnFlTxGtozLDbAE8xtMvV9oEqQ79ndUk/diE4pkUudDTeL1G7s3XRMzrYc802Notvs+By8fWiR49qjb83U52dm3VS8q243My69xBQkqv/tE5PaCPHNEW+SBIqxDhXFNLqrD01hqbYkkJ218rjxbVtbH1smwv92IqwuiyflOPpPRIpKSFuTM3LIYA9NRVfSLKl5RSqImTc0UZYNK8DlsYozpZpcv0VYcpWKpwYixyxSp5tik02bnEBuUcXcIWtWXXLYISVBViRpFzYFxFK4twdScSSadmzUpRuYSgm5bKk3Ug/WSbpPiDGiBldfJccErhSs0B7dn6bVXW5hB9E2SPzSYZTMqnFHym5uX+kkqXRC1NEctqhScvtO0V+7ExxD0eImsSu4mw9iGo4bq8w0GptyUShbc0kdkuNqBBUOSuMNF4VGAujnEb+GFTc9XnpZ2bfnplW0mZuYCScyiBqe5PCIUaVCKgw/VqlUMAzXRpSKhQUyQmHJZus1CopYOx2vHq53lK/AxYVUpctSumTo1pEuQpEjS5hpJHMJbIv8AhEHlMLdC9Q6K1YmrNXlHas9KmZmZ9yqK63t+7Jm9bTLl1iX9FfR4/VKZg/GFcq2IJCq0thIYkkuhDYZzEpQtJTfeQQCL8NIVFWP8NAyvyncUbbtzdJZdb+ynIn/hiI9K0u9UeknHHURm6rhTzv7za/yi3ccYGk8S1KQrDVSn6PWaeVCWn5FYS4lCu0hQUClST3ERvgfA1IwrLT+xdmajPVJ0vVCenlBx6ZVawCjYDKBoEgWEVtsVkQqc/K/9F3rFxsjQUNffyhH+/AHCDmXpR6NXB2HcIBA/dMSaX6FsPtF+RVV645h9SnHGKKuavKy61+kjTNunVIvYHvhxN9EdMcw5QaZL4hr0tPUEq8n1RuYT1pCVcUFWWyk20sRC2gM6c6258p+ooQq5ZoCW1juUVpV+ShFsRXuHeiyjUXFchieXq9acqcu04iaccmAfKCl8Vv7u8RyAsNE92tgXi4qhG0KMXjGaKA57Ud8Y2wgKZ8d8amfHfEqQBvbiFthAPrw74z10d8OwDe3TC2wgL14RkTsFgGdrC2sCBO+MZ64YLAJF8B1Cbcrxul4EEEcTAnrILgN40VOhBNlcDBYBovDhaMbUQJTODje8ITg13tYLAL7Ud0LbDugOZv60a9cN+1BYBoPCNg8ICib+tGwm/rQwCzz7bTTjriglCElSieQAig8Uv4kx5g+YFQWg0qZdCjIFu22SLlKAvilHDMbkqN03CbpVcc8/tpF5m/0rakfEGKfxjPdQksIyCQbtsTk2QOPmZbu8NopRPclUY5GNFN40w3XWMJT1Gp1TUy1ONeca2d2W+0lSOeSyNLD2Rd3yPcVyNS6LxhRMozJVPCpElOtN9l1KrlD4+3vX+slXK0QfpwrtOwc0xLPzMuZhSlGW2XbfsN6yU/ir63GKo+Tl0r03BfSZVZ6vpMrS6vLhuYmEIK1NqSoZNPV1VewJ4W5wo8CPZnTLh9eMuivEWG2BeZm5JZlLG37QjzjP/wDIhMVh8inFIqWBKhht1ZK6Y6mdlt2yRLzN1ZR7HkviLlYn5eYaYmpR9qYl3UBxp1tQUhaTwII0Ijy7gFxfRn8r6r4fJbFJrEwuWl0f1aJr9pYy/wD7t2/vRp/VuGeu9qLQtsNQQDAProCiCoi0IzqfXhuQjPzYwv5S8pfNuj9cz59v1RG0zd+a17wbD4FhawEA+v8A14wZ/wCvBYB7bwusCAHX/rRgz/1oEwD+3HdC20ARUPrQjUPrQOQB4vCFthADygfWEZFQ+tBuAP7YQtsIj/lA98Z8oGDcBD/Kmbe2kZ8rZtM8Vh84Jj+syfdvHSTr7m/n38icyhfeHujHcVRZgqfjHVNTiEU6eRUGyGHx9YHtD3QUQolhLm04gHh3xSkFErTOrW3mzFMcZeqL1S5yEC5aeUG8mZKoBVGtlgVGcddvLNLysj1UhIz2+9f4Q9wqJs3VkFIKTwhpQKmfIkoouZ7tnUqudFEfpEGw5WX36S29NKQX13WrJwAVvAfBQhvRa+1Kk0qaV1d+6ly6TwebO+FJ/wAQPdaJ32Oiz26pleGZWpFxHJ6qZBme7+UVxV8UNyz0rJNLK3n1WSU6i/deNncQKXNNsP5WgE3UQbm/HhBvCixBWgpOVGhEdGJ7KLk3JiD0yeQ6naNrzBUE0TauZ0hphRJJmpOJAKVXHdGUz5yi67RF1T6UKspUbGd83nTve+HYUSfyj4x0TOrWsJbTmJ5CK9r+LaVQJNM5WJ5qTZUcqSu93FeqhIGZavBIMAGqzXMXrWl1E1hygkW2Ac2dSnkn1lD/AEZvvCTtD3pEDY6LFouOsN12dmpCiV+TqE3KavstKOZAva+oGYX5puIpf5Rz+I6NiOlVejiekxsinymz2JdOZV0KPBKjtLZT2k+AivZbomxvh3Eq5zCfXtrJnbGekXUrW0yoKFilWUqVungCCImE9jFWLKMzhjpHUZZqZc0qtN7CzlV221A/hqPRjNuySs6tIdem+vTVQfdm3EJQqYfcU4tQSLJTckkAAcOERGsUF5q52RLa+wYM4gkZ2h19ujz82qoS1gtqakVKKJlJOVOVdr3voQRcawTq9Nr8vSp0TDE7JPOyqJhqWdb1yZv1WlQTz3VRmFks+TN0rLwlWhhHEdRU1Qpw2ZcdN0Sb3JX1UK1zcgbK9aDPyt66uk9INEq1ME3LTjUix+1rllJYeWy+l5nZu8HFpza8QBligJSZD83dSQzOsfRrdb+k8HEn8Yl3Sb0lyeLcAUTCxwuzRnqXNbZtUtMLW1lKVJUgJXdSQbpPaPCNosmz2pQa7VKpRJSpVmmMUqcmkbVUoxNdYQhKtUELAAN0kcIeqqAA4xUXQziN2p9E+HHn5tExMMSvVncnobNRQhJ8ciURLU1Ar4mKsslpqJSL5riNTUxxtEbM6hKbFRMZRU2wnUQnyFB9yqWPG0YFW+tEXnKg0psqB4QwFUSoGxMS2FE2NX+tGprH1ogblSI9KORqpHpGFYUT81i3pQhWfrRXD1ZKfTMcPLh9eJ3jos7yz9b8YXln634xWHl760Y8vn1zD3ioh3lBffHSXqvVn25nsN72f38/iIjc6pdM2krPpe64x28jalZ0ng5p36+8EcoJ0ZlU5TETqR5t0blzxHfGZRKBPyikoUtjzi1ZcyHFI9+kPZObmUNjY1ScacKQmy3do3p9U6fC0RCTS400UXD/AFNZl3raqGXs2HPcKYdJ2co0Z1h5C5FzeUtty6EfXHLL63dx74Exkwp+I5ltbss+AHMgWHEKuHU3sSBbQjugK/iaZpbTMlOstrllOZFTjmiWVK1Sl1PtIseydeYMR+bqQmbVGnLu5Tc7c1LuEozjdUpCj6KuyU8idOBjE5MS0/SqnMJLXVpilOOKz/0rXo/iv8YpsR3q1dmcGHylTWBMyS5pEvMyDrqs7GbdSttXo/Y1AHCH0zUqdiSlTrFV26ZiXcR1iVX9JKKPZWlQ9E8iOPdxiBY0nnqb0e4WeqF3l3kZiZI7e7lWtKvrQYwhNS1cxVXq3T+uhhuny8vLBxvfcWnMreT9nKb/AAhtEp2QJWJ6wjEDsiZrbOyDy22XFHKFjN2lnT366xJKNjlXW3mJ+Zudps3HXCn/AJe7jy5GKrnm6g3Xp185pZmYmlJdWDlUmyuHfGauJDrBNI27Ox7HnM65j62X0e14wOJNnpnCuNJJOgqrU3tXPObT0FZeym3Ll2YmTNaBF3HW+fpx47w1iOdkJjzVhbsX7Wv6/GJ1QukKqPMuy7LTTr3/AGhz6D8B+CYVFKRfU5XpdiXcmZ2Yal2WxdTjiwlKR4kwEOKKvV2rUJsyksrTyjPNGx8WWNCvwUvIn7cQqhuInZh+ZqYeqE2heVBLSi00LXu2gdj4k+MS1L1kgDQLHqcP8/bBuKHFOkJGnzaqihT87VnE5XahOL2r9vVQbWaT4ICRB6jIefmULvEdYBdO0bv1f1/W9h7olNMfalpdChxg3DJjh6bTJ1qsXIs3LSl9e8OK/WKF+UThsVGo/OKhWl5II/b5XgAdfOpHDnr8Yl8vOzbVdxRMF5SkPvS7SUk9nLLoOn78D3XTNNOMOsJeacSULQ52VJOhBHMQ2xKNlNU+qCQxRSDUZxiYl6WvMBLy6cqUpG6Ak3F1XNyb+yDdQrc3izyrWTm2s461ldlpXIEBPaYSpXojK2B9lV7kwzxxRqZS5/q0hS22WQRZOYqNlcQSdeNzx5xMejafZnuj2Xp7qwXaO+tBQB2Wy4pf/FENkpFFYnkZiXmXX9QXHM7kNVhUywoHzk0gJy5+djc/CJn0iS/Wqq+0lxtFnFL3udoiDcs8p0JQdnMIzZs/Oybj4RSkZtEy6HOkiawisUWZDL1KnJtC3L9ti+ilJPw0+ryj1I0uTWhK0OhxJFwpKrgx4XmGWkqBHYcP7h5xaHRR0qeQXHKZiAOOU5xd25ltN9io8boHo/ZFx3GLqxxlR6dU+ykWSnMI5LeQrdSnLAyiTklW5BE9SZxidll6JdZXmSTzF+8d0dpfK6sobWkq2i2gL8VINlgd9oT4NephxshV88NSjIhJeWhClWGW/M8oIKkZg3uk2AvA+lS781TJdwhyZbWkOoW+gZvC9tLjwiLGYmpcqWgnJkAN80N2Q440XP2dsZRkyL2mpHuBEOnPKK599DFPLjaEbqlry5j8OHjGrrapZC23JF9lqXZDhKW9zLrom3E6cBFbgBFaZKUZkRF3Zt1KykxOp6kzj8veVZJJUO2DbLfX32gIrDM24/si1YnUeMJKwI0Z1cY66uJUrCcymyCybHwjWXw4lyXQ+1KvZVXsFtKSr4HWFtAc4h62zTVVOUChOyTKwco+kYVbaoNwRqBcX9JKYFPYFZmKa15InXWCtYWpxUw5utntBIvaDDlGqb1Pm2J2uBlT7JaSZWXSlKLi17LzEn3iHlMmKmy3sFGmusJHnL7Vq9vVG+R6PMxFiNpHB9JQW0sy+Qtt5EuMrU2bfWIO974q+t1CnYTxwp6tCek6TUJVIAls2TrCX05lKSLcUaHv5iDs/wBL9P621RKdT+o2ds684W9i36SsuUnMrv5d9+EV5j7EvztPzfo8t17K7cz/AK8UiWSjBafKE9Xp7WSpNSbbblnHfNZ8ilHNbXdKVZb+/hrAXD+Fp7D60OVjFssWGfo6XMTd9oylzdTl+73Wsn7MDXMQzDOFGpWUmy5NovLMyyBvtL9Yfa/SBZouJa5sMO0qiSrL7uTr0z9M8v6zj345R7tIqHtDJ/jCYnq1hMTL9NT5J2ulnM6G/V7Qv8dd7XhEXClSAvJT5lGplvIww3u5+P8ANyecFcXVZuhYKksCGW2M024lKiDwQRa/vvAGelXENycudS22lbI7gTe3vvGbYyPYhTc9duy66TY7Tfsv0t0/w8YYTJDM5LsSMuHDvNlzeyTWTsq5HWJTI0iYnUrmMrboS2FnThe2+rXhzuYb0qWYmJ1p4MsuzolkttSzTe22y/Vy/WGo4+iOJilIhxsh1VQ6J9bYF9k6srs3bteGtr+JvBDDs7JSrCHJiVzFRGz85bh9XS9vEw3xGZhnED8i8Po9XbbnZy5v92Ay3ULLijLkIJ0EbJWQ3RbVGrkxLKZE9MzoDzf/AMzLZF5G05lecVplTwHLsi0TSUq4mNoZfrUqycqF7RxWY9+8v/hT74q2j1dypFQmG3Zx1mXQ2rOjM0iyha1wR2rcYnFBfem6xMyMnKPTzbDaW9psEpzLUqyU2znetrZEYyRpFliUqpPDzWxypTBFmqMNPFO2yqVygRQ6BXKk0S3Tn5YleTzqCVeOiT+sHfmu/LvhovsvVBzfcYb3g21w3lf5nX4QrLAb8y6ubmjm2oLmY8rbqf4Rymdpsk5Nv9M3fYWz9sd/o9/hBYUcjE3UbH9pl9o39xyyvfvog09hmb6s51dWyeKDs15QqxtpoTYwWBAMa0pLwM9sg6VjJs/WV6PwiBdH+H5etVWZSKnOyASLOGXfW3z55SMw8DFyY7p9LpVBcqUxTSavPNJlJdjaby3zq2NDluDxUPRB5RBH52n4KwwJacp7M9Mv/TpaFi5z929rCskq7HC5eRxK+lmcdICiApvRKh32MB6A8w9X0BKlkKSqwPC9o41gzFVrEypbQ82oqcGbjbleM4RCEYqlG1ZFBwlKADYJJHMxaVGV2OcQUTZvOZfpF76ffAt6jzTeGWMQFN5N2cckyr1HEoCwFd2YK09h7os7HkiwBSJhpLUs+7IK2t3MwKkKA/5RCvKRlpGuYbJ28jUXWZ1v/VvN72ZP3XHEfCLjIJRLJ6KAqhCk1miVsz1HclZeXr42WQU5551WzbcV6XZsF/0e0SCbGyvVNNlpaZlW5mVKXWlpCkqHAgx4Fwhiys4Yk6rIU95pyQq0uZaflXmwtp9sgjUclC5stNlDvj018nPpKpVVkhKVOtBqogBDkm+7YB3m836+14q5pcz6WXCkhpl0+TrvWJb2GXs7Pezd+bu8LQNTQBPp2M6y8z1Cc2ku615pC0eiE5VnMnLuqCgATewtBmQnXpgTIelSylLxQ0rODtUWFl+GpIse6AiqVMTM5J05mRqbVMlUOsuO+VNltOwU6XLjuo0USm1jxvEFnCbpj4qspdNRZLkyoeYWFs7JLavpPVCuHM5rQaRIN/1ekEVqzAptkUNIHz07LSb0uy87lXNO7JgK02i7E29tkkwuoHYSzLad5KQPGOSZOnTuwnwzLPkIOwfCQohKrXyq5A2HCOs1TZKYdl3JptDj0usraKibIUUqSdL7wKVEWOkYmFGRZYaalHFtqcSwlEs3cNg6AkDspH4Q0wOMnLtrcVLzUqG3wlS7tBS2suayd8pAzEalPEfjHcUyX9MQJFZkqa2uXnVVFpiTSpDs7OMqS3uZBdTlgCTn0PA5V90Ep9yUdS3KTHWSHhmTsVOo4a6qb4e8i8OxFJ0uoUSqyzdSkGjNHghcwXPZptOHpA2GkQPpkm6gmV8nU9T85PNyq5iamWioIlJfs3y8Mx4X1UEpXFsYfwBPsTDlVZl9kxMb65HaJzPK9Jy+oQezdHpZb3Biu+mLCmesPGWUZfaued6079H6ub2colOinyUNRZNp6nvMqJaV2NoeyiJlgaWq6ZV6WoFpdl36Wfeb/eUn1vDkO+OszKyE5X2AJjymGGvOt0+Qz5/9orh6VvHdhlVsVrn7tNyxTJhy1g1vrT93s+joIJSJSoNKxDRcG1RhmnpFWnWvOTLzQ9P/AFn3uXC3GOZ6R6i9Knyal6WLzqzMzIFns6v1iM0CnVhLBbVTsrE2eKsw/wD9d+kWFhmk4LYmpd3GVaZ2Dl9pspjJa3Yukaq58OHvgbGiM4Qoc1Xav1iYExM1Oad56rX6X/O3CN62xtcazEu0WUiSCWzf1/S+G6LcgqJpWelvDWExMU7AMoH3vo5Wbda1a7W9mVqvvta3LhFOS9RnJ1+an5l1bj7q1qcWo3KjYgn8YVBZaFGnZdWCxJ06svMrqSHnp8bJP0Sd1tHLfcVw5JSrW9jGqMOTFJeqjMrZoUhN6m4iWyPI3m/NJUrXPn4c8uc81RHcLy+xoKamZnYMylVRLvf6tGVOVSfW7Ku+0SvHjjdMxbW6bR6q9Py77Tcy9NXzocQ4jbJzZbaZ8v8ACJNUVNiYzDk4pfk802582hvW6PjwgFMtLXlKTvHiIthxdLUw8/LoSuXeaLbTbp+iu1vKPjmvl8PrRXtZYblBlZCVbfMMwVmtYa+y8awZlOA0os0qnTXnWtS2r6Q9j1lJ+v3fxi3ejOueTpMPPeS/KTbrsw1Mu9tzNunKqx3rtq5j0YqCbEgZS23Jfsj+f4wao1YlvKMq1PuFmVRss2idSEhIvm0y7ut+JuecXLkzXB6kolamVy0uzMpl2VKcdbbker7FCN3jl0Rn79/irgeMGGnKUqoJLyp0r39r1kqZls6U5d3KooV9/eiiJPFdBVLdeemJV6cab2Qa2Tq86t7fza+r46J4aQbVW2pSVaTKLem3UN5dtKU1/Nm9bPlTp2s28k+2MGalo40rkkjEeFp+Tm2kuJqCpE7Bei2n2lp779tDUS1U8lKFG4RlF9NPzjz1iDE9bqOHnWBRsQPuslqYadXLDItTLiXMykrsrinvVDleMHajSPKDKjQ6cy0VOuHtzCjwZb8PrW9ni2hdSW1XEhXOuY6rNOLVLp0sU0+VmzlLhVotW7cBR/BOW/GKFrWMJt51NTaLxm205WFzDxccYQe0tA0yrOtlcU3OWxsRIcPqxPj5LYqVcakaPJunZfs+fO762W9tE8zp4c4geJaKzT3J1NP2z8ntbCZc7bn1vf8A8UXGNEsa0uYZerzjATtJN19agFq2ZI+sRCcVKJxK240yGWhNhGySrMALcieMN2pNDLFQEwUtutlKEtXs6VE846iQXLrlxMOpUpK1Eg9oWHGLk6Iol84+9W2KLTXXdGs6Np/PjAfFNJVJiiTnVnWmpth0BxVvPZXlpKhbu7P3Yf0GbEv1IP7tszyV92SwgniiXRNYQoE23POuL6xNsqllDdZspKgU/aCrkd4PfGKZo1ZBqnKFiWRMssuhhTqmVLyboWNbX9msWd0AVLCVVxlTsPYkwfT30tyTiZR6WlXHVuvoUHdrMDMrOcqViwTkuoXTbWLO+TZTJWdoeJ8PVuVZmqVOiWmVS7qbpXtEKT7vo+IsRfSGNS6IsLuYmmjgms+S3JOalpiVmZd3bLlMynEvMne3gjZ5033u0hRIKVJ0jKydtF2yE1T38LTTFNrCpeRadLClTEusvMX7SAXAFK8FE3HIqgymmPS1O2UjUnm30ybcs04+S8lBQLBzIpWqu/XXneId0eYjmKrg+WnK5M9RnpVxxmcRKPZGg5LurbUD/q9y9oNqxfRzkyVOUcK20vJCXQbtq7K/snkYzaKJAqXQqeE6XX9rsdiUbTzdr3zZOGblm420joUpSQSkHmL8oFS9UadF9qEw8bp6ZuoMzrs1No6uhSQht7K0rNbtp9Ii2ndrCGZmpaWmXWJh6XacelllbDik3LZKSkkd1wYZO4hpjc1JsNTTb65peRCW1gq7K1Z7X7G4Rm9bS3OH0lNsOrLLh6u9dX7O+QHcgJAXkBJym2hhtV6eGaeXJAU+UlpZtRWgSqUi3HdVcBAG8Tu/CAAbLTsuqoEdeC5ef2i0SU4F9YC81l5QvXZD1cul73sYfVAYgAQKJT5Wcb12yHZhTJHq5VBKvG40iJsVeXl30vqLbh9FaFXiU0rFQmG8rLLirc7WhWAxxNiOUpMvu+pHmPpuXW8S1NU9Sz5ktqXMec3kZU/8WWw8Ymc1Mz1cqjpLLrtPDaZVbbDu9m1JVZWh07v1hmimS5qVWZe2JWMn7N1nI8taezl3SlSfYde+DdQ9pQ+D8S1DD82UMyypovZQlCHnE2UOFshT7hfnE5w9hOflJ81fy2pibWCQGJdADZUcx1UCCfHSJVMystKvzSJaXUxNqTn2iEXUMyL20vwOsO55lyVIJeZKbIdUhSVNKQg+tnAi3ksSjQAqdGcqyNlVq3VJlkWIbBbSkkczuawKVgTDilqW6ibdJ4Xfy2/dAiXBCnEqWkaZ1j/EY4OMOX3QTE7qLoqTpHodPozkkZBp1CHEqzlTilagi3HwMccPsSLzALwd0YcJ84vLm9CJt0pSpXg+Zctqw625+OX/AIoi+GtizQntt5t1xv8Af13Up8OJMabrSZntOLi2EMVaSSh8NvITMNtKdcylxOq/S1OU8TBShUyQlsRyAqzMs428UtrccUvIlJskLUdc26eAhlJMy6ZZpxgKQ6yEB5pSLpKSLHesLD2x1p4M9ITcm4oqXKKb3ypRIsdxaR/CIs0SJhjbBMtg6qV/DD0tT6klwszMlNJYSt0M71koUeyk3srvKPCI1U6MzK1R2Xlgy2ypxAaVkSq2txrlubJg/LVsYkouwZm7V2kCwkXW/wDTJbe2iUq9b6h+6eUQNyYmDNtgizd29O7eug+39YLDodpXIzPNLQ2wELzbQuIzFuxsco0g+ZOnO0tpKW36lNOBZLjo8yAc3m7KsU+sFhR1VbKO1Ebf83Ned12bkTahMOzrbkw/OykpLt+Z+jUpwp+NgPG8S5UPaAqK7O0abep04h0pdbuLBXm8zmYp2iT8deB74sCRn5l9yXZl2nHA5zUhJV71WufjEUYmaZIPlaZtvYnRKdlnCkngm11aGBM5iWZp7G3o95Mg+anZnzK/+7T2/eCO+0aJbjPoW5ISbUmhsOIbkFzK1TKEEjtcVm2vtJTFQ9I9Rp7K/IuH6w/NXeUVMgJWyx9VKgLq594H+7mjjGuPliXNROx2tnXi1sWZfN9hP884n8t0bYbw6jWaE/Vbedd7Gz/2f8eNoFUQ6lb0GeqNMoy5BRLTbm+80bawyxJVesS9OSwbOmY3Pdw/E90SHE6ZeUl3TKjMlO4HXLaxWyncitz0TuwQdsiToOpp4YxAwqZf+mcd8456auzm/fzfhD/ZOu1rqjbIIG4g+3te6OVbaaeo8mo8d1Lf4Zo2kxtZlybJtncsiCTsdD+tGWlp+mJlVZkJQtdlJ4ZjDunuqmJHYrUpwNPrU2CNBmAgLi1pUpVUoQ82/dglKWTwF/GC2A1qfzodW20ym989yb28IhqhlmYPxNMSFRV1c7D/AKrlmFG/9Vm1/wAUbmszD6ncRmttIefSnrEy3o0tlu+Um/MAkXvEYpyWmanKjrmszmbsd3hr/nrDrFtPdmZ2lUp4Sr8q6+pyZSw+lYWltI3CONlLUgcNYEiiSYAqFRepLs05MPBifnJidQ2TY7J5xSglVuOhv74m8jNSTTYbyBSe5Yv7B7ByERqSfm5IBPVXmlFFyVI0IEMZypoemHgKiW1N5VrG3Hmk/oNDqYT5HRP0Vku2YcYlHWhMJXv+onX9/PqOUSCgYrYEyD1N+UE646td2PSTpmX7QkZTrpaKmp9NcqEvLzD809J5UJUtLMyUlJPonKYcTTB6xOJafqTe02SkzHWLp3fU7u5QI1hBReLOIZd7ebss2tmPpQ0UXWtlIeVptl1TnbccStT6O0pO9+g0HCKjl1oNNVTn3FOShFlB1wlRN79rjB1+quTSUrE3kmW0qDD5QlSmSoWJTmBEIVE+rtAl5ynzT4kk1DaIaQmXDiWLWVqUrTqDrcknlbSE7V6ehc40JxpPUlJS6BxTfheInLVd/LldnSdOMbS0tLPqUuYZbm8yUpeW80i72W+W9gBpfTSG2FELpsjOTyHBIShmHFvZUjIM61W7I7IItraH6aSw2mblFzqaW3mGuRTLS1IRySLhRPAjXWCVMYnpOjzwSwifU04VbeVmg0+2LDUJKQlf3Y3ZYXMImiqbZYU1wYfnlJWhVhvJbVZN/E84zfJRDKlKvon0oWEnMlKkLQ2hIUk245cpB74e4mlJ2WlXxOS7zcmpq7C13AtcaZlJWco7rxvWC+5O9ZDjjgWrJvEZVWPFWTQ38IMziFMydQbnDslbEllTsxsEpCk6BKXOIPI98MQEw3LsKkCghDuVRtlVew5ch+Ud5qXb5MhEE8FSkpMicZDtPlHdm0vJnHq23d46dn97hB04ded0b859fIcvxIA+EFgVN0gyMu/guroSN8Sjik/dF/0ij6G/tk7FT/AbkeuJzBUw+2tic2fVnQUK9h4/hHjmdk5iiV6eo80Mr8jMOS7ntSoj9I3hzD4EyCEouXUu65kMZbpUre1RmuAe7Q8I7T4qGTbMTbD76boK2SdUZbAn1tDxgUlQcUQB+MaIkC4/fMQPZeCLsEwlKzD8nMSc0tRammPPNqQdFAa+0ajgY7vvmZn5iYcAU475zKkWJKtfYNTGzFMvo225f7P8YLNUtpqflVocz2ZRfjpujviXI0SHeG5bbJdnEBoD0L+ne/4eEPJOpMS6iw9Lh6Ulc/mnex9bKlJ+HfEiqNB2GGnXuugS2dOQf+W/E9nuMQaYkiu4Serf7TK277vS1jLqa7STyzVPqqS8GWRMry5G9hlzW/qyO3blZR7yNdIrWJafmqnPeTpfbplMu1mnGsqm1f1aUqG6v2e/WBFWNZp4dl5cqZt/pDn+7/PERa/yfF0Oo4cn6ROrHWG3FuuoUeKVel/hsfu3jdR2mDYAwfiV+mYe8ny8uHNjmcd85vv5u1mzc83FB9o0jjXcSzTrIDrS5RDoJ2t+NzeBWKDJS9TqbMiztGluJybPezfpa/OIROSkyrjTVNj6hB+NuETGO8lyoJ1+vuTT24+4tu5HtuLQASLoBt2TG/mgz4w8lfO7Fl2zLbjm+52t3n/yvG6W1GF2TefZaar1GlnZcKRsHH0d9ggwHkdnUZSbmWxsi624tHrXBEdcZVFqew9RXkGX2rAcaWWibgDKkX9oTfgOJhvhl1o0yXYacyOOuLl/306fiBGSjSNm7NsXSpl6k0XCtCFtZUZzxB15R0we+iRmm2VJU2H3L50Kubn2w8xg4h2WpsyhPnEHIvd0GWGlTlW1S8tPSwBSvfCkJ4ERCdg0TyZmmZhxVYefAeRlU6lPbzJFr28RDUhTlWcDzjiJ9ld2glIy5vRNybZcvP8AOInK1txh1w9WsyvMl1hXYylNr28DB2g1FE7Sm53OhD8mjqk26UHNse0g3Ivm9EH8oEi7scHEk6ie2pU82kqJVlVv29YKSo6eMGZXFKXpjK8kO34zFt/7Of8Ajf3RFsWrlpSos5H0z4cbQrfQpNrpzK7QG8ngT7xcaw7SJdT4EtZkPDrH0arfd55t24GvZ0JvaIbLUSWTVXddelmWJ0dUWu6H9WlKcSq4b9+93gwRpk7VJ6RdB83nOZtExl0zC/ocgbi34xXYaPV5yRf2TT7kstgOejn/ACt9GQftcINdH+MWJybFOn0dUnWrNBtR4kaRSRJYsrTVLteC0vTMo4x3knnG2m9nLodzOpSvMq2VGtyNNTw0g62JQ6JEZthYwlKebA3BEG2pdKWBeGrTtOkpPqqW0sS6U2CW93KPC3CMytfpD0kjqs2lTSgFIcFilQIuDf8AzgEPRLTCeAZcLeX6278NPSjMzRTPys4Qmm+vMOOhW1XvX3OHPuiXgZ/9JEowQvIu3o/G0aGVSJd7zzr3m/6Ne4j/AM2nOG0FlWVOhMNvC0tLsDlseft1J+OsdmKQWp96cRs1Lcas2t2npe3vWuDfjmsbXiYzMh5okDc9GHUsnQ+e2LWy2f0ef/Df9YEFkb6NWxJ1Z5lpCS263uG2Xs73ZVxPu4ROpmWWRf8AWAuFZBuWnJV7rLm0WtSHUrKU2Sb+N+XdE0XLJV6KiPaIaE2ROYlZhe6lBWO6PLvys8AT9IrUrjkS9pKeyyszYdh9KdzN9pCfihUexnZW3YKge64gJiGgyOIqNN0WuyvXadONKaeZJsCDwUO5SVAKB5ERpjntE1Z85pF3WDbC0bK4Oo4+MF+mTo2rPR1iLq02kv0uYJ6hOjg6kcUkcli4uPEciIiUutZbAvw4eMaTh3Ii6DfXX2kKmRfbZ7JHhHWiVN1dbbL5tY3PhDRAW044p0X2PH2wLpomJqcUpJsouaHwjJQs13UXIlxLsg1q69yStaiVLue0CTcnx/CGTUg1kddyy6FPlKVXQoLHIJOn8L8ID09MxKyQURNqKkhaC2UuBQ7xwNvYNOcFaFUp2RZVNOhSLlQulWYIuOzYXUn4W8YxdI6HKXcD4xlzI039oDovmyOI7GX8DruJiu1uPMKzsOrbXY6oUQfwif8ASHUHZ7Dyi4+87lcTZhzsIv6R7rd3KK9DD+njufvR14l3OLLK6Lo6PpaiY0p7jBlGZWelZeWZcZQLB9SEW2jh5km+vhEcr1Jdok2QtkuJlznLA7LrXiruPL4wLwxSsVUOcZrVKl1OFOjjd7BxB4pPgYmOJ71ynNTEkxNbNwedQvtIV6TZ7vCMZqnwax5KtxHJy8lWHkSTi3pB3z0m6vtKaV2c31hqD4iBecwYrzD4Y2Dwt1ZzT7K9fz/OBYa7o6VLg5pIyl95MmuUSRsluJdII9IBQB+CjD2izrcqVtui2exSv1FDgr42hl54cWI1et6ED5BOixMNBiqPuuE3lZwZ9f6xN7/rDRr9jqkxTlm8u4ASn1YjuC5ssYmlrmzK9z+ffD6uVLNiyZI+ib3P598Yzx0bKVnesSeXrBXew4Wg30aSsvMKeEzPmUE1+zlLg+kR2sytfQOXvFtdLQMqsytxLEy2FtqUkO2Ss8YmWFKMmnSlNqVQIeYYaL0y0Zrqu3zZdoxtEXcVnzJRYW3VZju3y52aRQD6QKdQESr87SSWWxPJDYU7nWjN2fOZRm3E31CB4d8dpU3NSy+rqK0nJmARqls8TnH55f0jSs1B/E1VU+iWMwoFa2vOdYdUjucvqq3fa9ki0c2X5iRTNy7jbc2VpRdRZC8qgbJ7VyLaciY120huQXmpjUTBWh45NoFNm6SF6Gx/JKv0hrX1BCpeqAbacBQS4G8mdCd3eT6wypPP4RrMNyy1Tb8ky4UtqRdbYKrKIse5YvpyAjSbdIos004znaXlAPevWyvHdzC/PLEpUxN2enejisSGJaDKzzfFwWcHqqHERMjS6Y4+1MvhwONNqbSUOqAIUQTdN7E7o1jxv0fV6dpNVMmp51co6goebQ4UBQPO41B8R3mPSktWZdilywYmi2w6A2wppJWOBI4ctOcZ5FtEnYYVJzLwcbKUJmUpz9WzZlhBJCVG1xrbkTDF2TMmyHXGLW3bBv8AXhHejYrkpm0qauHHW8wWVDLdSFBKteAN+V4NTtQlptKZN6oqlCveSEKQFLt3ZgeF4zTGWm2wWd5tLSmzzQylX42v+Ma9RsNNkPXz+c9vC3uiQpaKVJtwjdLaFLVnt/3cbIiyKPSBLAJQhRjLUi2psJLbafaLxJ3pRkpzWZ+BEMergOWRYDwMICNStPYZmEOKdzuId7OW3Mp/WDC0A8owqV2a1KugZj2RHZvzrik2UnKOAhCsZqTpDZYKTBRxrLDdxtPdANMhvSJhOmY2whP4cqidyYRmYc5svJByODxB+IJHAmPnowcyst7ZVHh4GPpBjOfFGwdXa36VPpkzMp+0hpSh+IEfNeVUoEW0Kz+ZjbF7SZMg6hM1OMdQp7SlqCbuqCibA8wO/wAYmGF8OMFbbSCTMhvNsEtklSk8rX0PjcQOaD2HsKKUzMrE7OgHZoslZvxuO18Yf4VYCKYrrDpSFJK1sBJW46nmpSUnT4xnklwbw4CU5MSVLwt5WXOUNmdeWUpl9sXZpR5lSeCfebmIo/iWYBKn1O2QgA2sDa+tz6PsvG+MdhMVQNMh1tAF9lMOJdUi40zZQAr2cBwgMmVC3koIZQkEq0bIKNdD6o/Aw4qPcjJKTHqJleIZ+n0OVukT0wy0tYuUpzKtoDx4xMcRYZpFMxzS6JL6tDIskOZ91O9/z+1EKTMyFNUnycP2ho7QObTsFP1oLUfFn/W05Wajt35136R1vLkR9VKf5vFtWQmXG9kbkyprsbwBUkp4G3CIthSstLxTNUZ1OZufZU4lKdMzrXAe8ZodNYyp03RVpKplpxtGZSVskWis6nWHZfEUtXpJF1yjyXGkqFgbcQfaLxjGO40cqCXSdSX6VWVNTkjMs7UX1GnsEQmnWbOzd4E8YuLH0z89sIs4ikQ8ZhkbQj6kQqnUmnT2HpWY2JaVk7CP54w8cnXJEo2ResSUxJzu+VKZsm6uVyL2+Ec5WXDji1JA0GnsiR1JTctR5ynVB3JOMupdQDrm04+9MBpl6XRstgoFJFirhe/ONbdGbjQyKSBmKMpjaTF5pBd7IJKiOYt/GCipUzDG0ZKVjQHKeHjCkJUy7zq5iWUpGRSUg8lFNkn3GJUg2h/DtKqOJcQSNHkGnH5p9q+wb7S2kecX8Mg/TW0SjpVpU3hzo9ps3PV+iTs3UyvbsyrWZ5vKpSRdaiFDtOaZUjdGmkNej+QYdLyn6cZ6YEo9sTtVMJbd3Up3mzmdsfQ7I3ud46Ynw4tUrtpuaplNPmnNi3In7OXbOfW9e3eBEKVM2IhRqgUUvyUhMm6XfOTKtlmLe7lTqrc8Bukgwz6qet7DK+y9/wDWt7mb7Vszp9sHqTJKn2eqy4emnHZq3VpcbXbbPKllKcqQVkqV2/wifYPwOmnPSVer7U5MAT/V5hBcR5zZKU5OON8cyA03l2pKR2rX0hKdBtsqdMvMomCH6eXU9tDsw3vozb209fx5j9W03O5kNU5h0qktrmJUjR08AT48Yn+PgueQ+9T5DqKXXS68htd0NuOqzpabFt3K2Em+tyLWHGK6l5GbcmJsNthvqyASFq3e0QPcdfhFwe4Jx2mz7CkzZLLqErQMqg0ndBCeyPfcRcvQxNU6qy4pdTqhkHcily6SjOhQT9IL6Wtx9kUk27KrknW2StqbQE23tFqGire0XV7oM4QqfVaqwSXmbZfO/XV2Uq/IH7JipQIjKj0ScMXdyifk6pS5nz8s+Tc9/ZAtYaZTcmNJ6XnJCbbS6xNzzCkX2ku6nMD3WXlH438IG0PFEpOsy02VsuTbLZaLijYpva/LS9gYLTVXq6UZihpbJO4W3QpJ9/KOVmqVHrEIASEp0CeI7ozsEbXjG/wjI+7GtkGC0pINnFEfWAMNlMqUSCEnxCIdZEknKnTwMaZhYpsQfbB1AGuSyQo30KY4MIKXHNBvQ/fsVm2UXjgU7xIAibJGb4JKhpuw2dPIWggtGqiSLKhk4i1yITY0iO44o6sQ4OrOH0vbE1KRelQvkkrQUg/jHzpYps3T669TagwuUm5F4tPsupspC0mxSR3i0fS7J2/tRVXTt0S0nGtJmq1TpQMYqlWFLYfbFhOZEkhl0cyQMqVcQbcRpGuPJXApI8iomGmC+4FBbljvFN8vsEGaJLieps3PzE0mXbl0pASbJW6lXFVr3KR3wAU4xPOuTSQhuYWLqQNEFXM92vdD6lzUsKK8l1oKSEqQpFklafFGbjfu4RDRvAcTE9TW3XENIQoq3cw4e0HjrAOqPNpbcUzlzDRSiqw9g56QOcnShtISghZFwq+ohuXFuJzrTcRccW0mWTcaaOknjHSWmEsLIKdDHRSczYIQGtOPfDBwKIuk31jWKs5pOgu28XShbpQWr6AZhb+feP0cT0ztpVTaCtQHZUOX8+4D8xkssqSkeEdJZGbJr6UTLgaYdwhiuZpEnPSd+00sNNfa3VRP8JSYpuE20PvMtNMIuvaet/PjxiucIUwVLEfU2tj1oI2kvtD2/qxyxFUao9UJqWnHXpVpTmbqoXmQ1bs+23HlrrDcLKUqM43mpZyqF1p3auuA7UAbqCDlsFeloLRGVOZhpwiwsCdHlTxRap1XaytOGgKUBKnvs8gPG0dek+gnCplVUyRlvJLgKHEOMbQ7T6yuOo4a8jGkZJOhONlaG97hX4xKKMCzh+cnwH1W+k859nwMBHpmTU3lbpzba/XC1fleJBgafEs5NyhmQyJttKLK7JsoEX94EOb4FFE0wHWVAGoS78mwzKNNHXf7Tyd1tOm8Dy0BgvifytUqUaw3M+cM3s0B31vNqSpRVcJTf/dVpYRFKI8mRS9JkbKY2nHP97XmAeR/zh/iCu9ZlWJcMiwb16wVNBwpSrZq3ezuKyaHTvEcUuTriiaYB8m4aqSsQ1F1b52J2U5OuKQG3PD/AFmyVnQDu3VfiAAEfxlVKnTWqPLSLMnS2kGyOxdpS9pl9fe3c17FSU2va5VHU1R3EBbo6nZSVl5RZWHFIsVuKHbPPdFgAbwxmplqQpySUEPtrUjMXLBbg9XlumxIN4ijQPmdS3s0uEEIXtlm433D3DlYbo8Ij0yuXArTQJW7Nt5BYabqe/8Ae/CALdVUZgKDmcqSoKzcbmCDQCpeWcS6UPLWCvNwsdI1rYcznuA9DWG0OtKGkwClPvsE/kPjHZxpKMjTpuHVJ1Gm8b3/ADv7xHOrSbkm6tKCLNKSUm9tCm4/Ij4Q+lSieYJe0WGykA6BK9Cg/jb4R0NmSDtJm7uJUmacG2WNplFlBV/y0iZ0+sGTRZNTQAnRVxu3/jrFSMOOMqU2QSUrB1BFj4fGHInHdpqlO9x+Ec00aRlR9RwpXOFnHMRoVez4wr6cB8YAOmYHkfjGLXjkVeyEVQAYcQCq4KTHAgjSOqiL8YQsrWEA0Xmva0cbZQbi8PHUkDMBHBy9rEDWE0NA9KN9V40IIUFDkbw7QkZzeOrjAtEjPAHTRhZGDelqs0x4GXp8+712SKRuFDm8lI+worR92ICzNuNSTko4lO0PD1v4R7t+Un0dLxzgRTlMkhM16lftFPQOLtvpGfvp4fWSiPCa2ZadmArZLQ6CQpPpA/lHTF2iboYpZKlJJ4k6wRnG20JZbbQo21WLC8PZFqmMyinLlTo3UJUnQeJjhUFsKl9o2N+4SOWpiXOx7aBc+7dvIBx53gffZmJBjnCeIcG19yh4ikTJzyQFpSVZkLQeCkqFwRrx8COItAcyjp2aXBlcc7CRreOlKjmlyTXoUwexjvEE9S1zz1PdYlDMsrbTnFw4kapuL9rkREmnOg/H1PU+1LyknUE8G3WplCAfcux/njDb5KilMdMDErY/tUi+2fu2X/wx7CMoTxJt3Rhnm4s0jGzwLiWn1bC2KFS1Tk3JOpyoSpKULG4oi6VAi4I9nGLGwF0X16vV7yhiakT1LkFSyZi7pCVuqUqwTlO8CQFHhoLesI9BI6PadMdIzuMqlKpmJlphpmnhZulkozFTlvW3gAfRy9/CTPyxUDzjOea1wWoUQU09qUk25SXZS2y0kJQlIsABEN6SqQ3P4PqUs4ytwqa80lsbxd/o7fesPfFtTElqdIFztO2rKm1C/NJtwI4H3RhGbi+Czw7UqZO0upP06oy65eaYXkcbVxB/X2iMplw2QoPajWLp+UlhF9gU/FQF/wD5SZsPe2r4Zhf2RUsrLl4fRR3vLaTObYSekv8AzhpBmANi+yNm6d3J+7AFyYUwx5Pa2TR3ePY9XN/G8NsPVmYoVZStI20qo2fYOiXU9xiUYil0zNKZrMuA6w95vad35Zb93fmiJrYdClY2ap0siURsX1tlAzF5KFK1936aQCq0mpU15twrHsg4y1Myso31asIbCzm2LaCnT3p/LSJxJYZkZ/D+2prkvOKcFnHXXVJKV9ygoi/uyxl5lFS9opyTl3hNpStBG9aJI8y6ElKU6AWhpW5OdkqgGpu1g4jLl7PaHD/mYmzlJupR2fOHldmUIWQmsOrc0UBZSdob/wCrUSB8DDeSXsl2J+k3vcbKH6RJp2kkpDKEkrbJdbAF8yVaEe8m3vERt2QMu8wySDmVZlQ9K5Jt7iCPeI0i9yE1R2mGgrOoG6zZV/tkn8D/ADrGZRSL+cTrHZhpS8jJ7Jui/uB/I/zaHcpIrA2S0+cjKTGo2fSNdRazbxVp4CMeUmRwz/CAq5hvjukRhcy2E33b90Z7hhpVTZJtlV8I3E+i10pMABNJI1bSfG0apfKrWRrBY7D4qDHpJUDCTPtcr2iP9YUfpEkRrtTfQm0XSJskLk+gdkn8I4OVBHMn8ICKeHMmOa7K7BV+EPgYV6/LoVc5o6GtybabWWr2CASwsaqBAPLSGru1C7BIA74hjJH5dlRqEO/Afxjx58rHCzNCx0xi2hptTq67eabt/o83xUfsudr25/CPTBRx1sr2XimvlbtW6K5bv8sy+99x2KxS9qhM851qjES4qXW2ltTH0+yObZ/a7oHVNTDcoEy+clpaVlSvSse6DcgovyXVnZltlsdtPaSPujWG1YpqUSAWC4Q8VFGftL07uPxi4z5TEz0n8pWljF3Qwxi54S4q1LQ0+C1/SMOFIcRr3KVn+6rvjzJTUvoS3OMDILfSWy73h4x6VbmhinoGnZZlgtPP0pWRsdjMG8yd7T+c0edMOTeeWal5Z2aBmnEtuto9JJ8Of86wk7Q2O8AYsmMKdJNBrTw2MnKzaOs7P+kR2XFK8cqlR7gZxFTn07RoOKSRcaDX8Y8K4rp7UkG9i846tzRaHm7Ky93HX3Xi++hjFjk90fSIeu85LXllKzWNkaD0e60LKtyTFHgul2vyhXlS2sc9TDV/EEggkhVtOBMRYTku8oDOW7jdzAQxnHEJt5xWumbKLiOU0JU7iOSVcpbVDFyvy6tNgQfFVoh7s2u1kuqQb93GNBOJIIUXLjmGyR8YKAMYzckMRYXqNEmZa7U2wpvMT2FegseKVZVe6PJUil5uZXIPXbmEqLbmnZUFWj035Ql+V/8Azd/KKG6RpJFO6QZ1xrRqcyzKPartf4gqOjC/ZoiSGsph8vtFN7kdv0c0cpWQqMhUWKWwG5hqafLPV3l7o5ctAdO1+cGaOuYS6AeA7PpZofUFL8zjhp4y7bUhJMOLPq8wOHj4Q4zCiNTTExILeabU4FsOG8u8vzzXPnoUdyvyjEpVp9MwHWH20/1gf3s/tvf4xYuOqJL1qmFDTOWoNi8q5vZs3q8OCuGvtivJZLLky0mYAc3LHtfnyinyJGcUzTlVk1pa2Dpbsp7ZABI00sYluG60l7Dcqt5BW8E7NaieabC8B3JB405ynSFkpdJKEq017yecNsIS0zJzM3J1BCS2DdK7m2a9iByg6oaJBUZyTW0kqRcpvc8MySkgovyvf8Ij9Vfln9rlG02n7Q14Op3Xv+8Rrbvg460wDo2Xh9VIP6QOWwC62OpOfTpX925+O7CjwDAqZqWcC7OWWHUb2TtJvfj7f95UFhUGuvbS3590CaWwMxZ6vzWj0vWsnswYUlwpbmWWXBpYryL3vwimhI9trm5ZToQsZCrjG2dk22diOGsR4TTqt5W/3QnJtZ3kqUkDu5xjQEgW42jQuARoZpjW0xYGAKKhcZXEkmNXXm17ySRfgIaQB/rjKdFOfAx2YeZeSSlWYe2I0ACL2CMuhBMbdZW0jK0gXTqSDGlUBIyuWSCCpYPdHJRujNnUn3wAYqD67hQQL66xs7MukZy6mx0AvEtWMLqmHFqKCtWnfHAzN77VSrDvgM7UJpTe+0c3rCGc3PuBAS44T4QnECQLeRvZHxr2e4RUfyq1hzouIUsK2VUlzoe9KxExXUE7+QHXtdwipvlGTKl4PblUqJExOtn91KjDxxp2JspYPPTWWy82zQE6RtLv5jlybRxfm20n0lHgIzLy5kqb1z7n6/DhG+DZRuaqyTOuNp1ys51qTZw8FAjgRbTxIi4wsmz0JgjNQcKStNN9ktgtO7PsBYGb8UK/S/CPOEip6kThp6mQsszamnM/ZNlWAP5x6JlHmUygYf4gdhEx2/rD91Q5HhFN9J9PYl8bKW0yppM/Lh9QWd1TgFiofnBidWVJAXGU6AnqrKFoSjNdK1XCfsxanQ8fJuGmZFJcGu3fcQ43vBXq8bg8NNfdFM1Zxcy2lzIAs33QeEWDgqYk2ptpZdKFrG1NlhKdoO1ZA93h3QZP5NvqKLtl2dcL6UqenLtJ1CUtgGGVUWjIVddLdjdIWNfwgEai3KoTs5i6z2kE3I1hPTXWErzOlwquSOGkclmgph1KLu+UjrobIOsN3JtCCtIqMxswO1kVa8dVT8qEoQtgIuk2UtYtHBc21rlnmGzfsqUN72QxGpcNrtVb7lj/ADaK26S21zOJKXsxncVKW3vBw/xiy2HGXD5sBz7/APAmIJ0orbOIaGWd5wtOJOXwcH8YvD3FIAy06+xr/Veh/lwgxhCuTlTqU0+0AyGmMmzRmzL9ZXjy4xH8QNpYprromn2i56DqCNpbmLR06PNKk0yHvpJdX72Yd/h3RtGPFissoLmJtguIfQvLe4Kirj74gVflzIYhdZBaW0tCX0pyEJ1vokct4cYml0jZBarqHZFrWiHY581Wqe9ttntW1fdsrT2C5iMbsGx7PTJaZEyoKKW0jaALF0Ak2IPH3w1wuxMT7b85MTKc20KW7oG6bjXvvaNKqlMrRGm2VBRcBcK1KO7YG6NfzOkOKJJIdowYdfmWQ4LkNJ1C1AW90OqG2EXJRPBl0feSUfrA6Zk3mmLlX0foXV6CocGWC1qbzuqS1lzqSFH8bw2VTVLQpyXfcUVZsoWon8LwRYgVrJ1F3qjxbaQ4laN/s5/x0VrDhl1Lkq/tHiizht2td490bTNKnOsfTj6NOSOYkqm15oFqV8X93PFuViPXjIQ7ZQSqwBFz+UOG2lJaAExYXuB+kboQQFhwWAsqw9kc2iQ4hCGzoLi/hFbUgMS7ABylSe1qfGHHVXLKTnSQkgq92sdHUNpUkhNyFAm3eI6Nkb2YgXveHdANFSqG87i0hYTfhw1hw2hLbWVDIcKUAG3hHUbFPacbsblVjpw0jCnmgbJdQB3gwXIBrNKQGyXECxTogDUaRpKJbaY3ZchIIGa3AWgu1LyjrF3J2WutJOp1BhhUltpQnqs6zdVrtnvEJ7gGyVIWhY2RSVWCY5ztPDqtAFgKBzHhw/kRzdcfS4pKlA2TxHdflDN+ZmEk2cKkdwiPaHZu/JBhtZzhu6Tvd0VR0xSsvPVWQlUHdQlx46+vlt+KVRZ8yZpqXLpd0Xl7uMVpVmjUKrMTJ+wj7I4Qh9St6hK7Bp1l0pUhPcgKJ9phpR5RvMjZtlLqN5k2GVKuSr/aiY16nAnIBDFqScIWlCMhSblWmVSeYt6XfCqgZLcLonqnT2pt+RGzWjP5x9O17Xo+ifS7uV4i/SzIs+Wqc9sNl9P9n0P1z38YldJ24SGXnnQB/V+r4c/8UC+kJtE31JZczrGfL4Zh/lENiKzfYDrOyAa+3EtwJhsPlpt5jazUz5lhjaNp3eXE7hJzHiO/hDdmntNDzg/P+BgnhcHYuvuzvVS5mt5vsJ4e/v4cbeyIg6AtCUwElWxYampLalCVIYuVus5uHLhuqurh7eMdcUdGJp8s6Wauw6W9z7afq2vr9W3jEUp1Qepb6XZdpp0ghSbHVHt8fGO83iar1WotF98i3Y8521esrl4aQO2VY3msJFh/Y9flHtPo97/jCffHan4XnHuqsyjsk665uMNmYTmWrtcj+PCG6p19+779V1c+k2n2vz7UaDq4l2pgVYCaczI2YcVmHL3g8ND7YkQ9GEqo6ra3YZORSy2HUq/xJMVD0mST9KxtKMvtbVvYdhDn+tWNPyizQpF3djMlo7Pv9X2eHdFYYlZmKriOanXi26025sB5zu/S941hKiZMDYxKXFpbblsoTvdnj3CG2HlTUrOpW2QVJNiTrfuHsvG9SlVMzIZc1UOJCr8dRBOhMbRYQ640UBFiVDjzA053jaMrFVk+o9OqlSLQROSbZc7HW5xLCfcpzj90mI30s0Ko4exPS5GaMrt1IWsJYfQ4kWV9Xh2OcF6LSnpjaMtPTTdm86ghz1fS8fb74iGMS+9XHbm5al0jU9jn8dTCjVjYyxM6+7kY2akNXS5sdbJ04X56XiU4Kck9xpXWXZdISS0lQASL8CTqdR+MROoFxzqyVocCsgNnL3BtpY8+IgrQnymW84lCFpbCA6hQBGuivHh+MOwsuPGFd6L3qRUZKiUisCsbJHVNo4m2fNYqzacu8cYqV5Cl2bF0pPBJ7Q9p5wSRMFxIW600VOjVaNdON7nnDfayh80JralHpr7KU/ifH9IQxi6nI6kIUhQQLXzaXtxMaLVMrXtg+hhGtg4nMgn6o5Q7bRLElqYdZaT3WsR3e0xtONnOS26FMJGuXiCeUDi2I9XF5DRcCnbqH8bWgguZZzozLQCASLePKKuGIGy3snZkbZVj+N46nE7DRWtT4UQlRTGlMCzOuSrOZaVpUSL6+McnZhty4bylRFzaK+TieUccJ26DdOg90OZTEgU04pl1tDm8DfuAgaoVkybZVlJWpCClAFiOMMmUureXukhOnCASsStMzO1cAKtkFpBV3iO7+MmAwvZttjkSDrwi6YBhcoVA7yFgWBTwI0jgoIDoU41s7g2JGgFoEGuIWi4bAWVBXa4iO66yClaVy4GbdstWgMCTAJCZlwpDTaVEm5JPdHCamGZeXCiBtEHNYcxfSA8/VHFJs0kBQSEKtxv4e2MIfS4tZUNLi6j7NYNkkA1r1cbMk5s/Vy/lrEblplrIVqNgecFcRyqSQlKAjOgOK/OBD1Nuzx/IZv1gcKGmCZx9t17NpBCmoD5bCS28TwHIa+2Gnkr/AHoP0WUZlsoKktA9pN9Rp7YNgNh2m0QTbWYENedAJGlxEer1HZRNkJVuhRyhWt4kCag03LLaS6UmwLYOkRyrzajOqRmCym6bpN7GIeOwTGwobTjSy56CT+UNKdS7zADTl/se2/wvDzra9i5qNOOsKgVRXCVbTtPac3K38+EQ8Q7ChpTDCgVtlBUop83w1sfVjqunB1uzLQXtlBPjrcRs1VJR3ZuzBcBby5F5P5vDNdfAmSWX9iP/AE/neI8smxo9R2UyYkngvNdJuRxHO8N36BJtJWpbSLC5TrHVWI2yxd19Kgq11HmOdoZzNTl1NlS3Q9Zy+UHimMnCh2BcRt+RKe+/1haWQBlKeIcVyEQ2SCJZs55oLS6lSlBXdBbHdZRMzjdPSogNb7gPC54fhETq0ykyiUCwzAgwVYDF1zLOLVcqJOl4K0NTaAtDjKwsquMqracb6xH5VREyhQTmUnURN6cinPtodQtTiwNEhN43hGhLkcU6fZCSrbzYcb+j/rE5eP5RG5ZLk9UJmfW0FpcWrMVWICfEHjBbEjTrLHUwQ0ZnsH1N3et7RYQGmW00inpSllpSnFpspy5UEnuA4xaQzhXnGl1tYUFpaAGW/IQ+psxLoSEqfKVa2WgpuB8IjKXFrJXtCTf0jBugtPuVFtzqq72GoUbEfCHQrJIyqnuKzuTicoNwga68L2HKHcwmisi7L0rte3kbDn7vt5mOMqww8f8ArED1NL5kW/X9Ie2l2TYMAt8nEQXQwRMTUqz5x0bZZ1AcRvdqwVGswqQQ3mUgqKxq1msOPavBQyrd7TCSEne2dr72bmeQhounOTMpeT2ZQnTznI3N7eEG5ATKWkJLr6nOs6acjbZ2Btx48oey8gETDErsgXVoQXHCDZNiCba6x1mG5EyzLMg+0pSWFJSkrHG9t3XU8fdHGnTs4FJmnXUOMpRsykLGYG2mbXTnGt0TZxNMlXSZoOlvP6fxvzjtTpRpku7R0nPu51+w/wDP3RtMT4al3ZPR3Zm7f1rb27bj7O/SOInw8+4TZl1f7y+P/pMLcFhjZAutrRdq7d1lR1QOfuMM51banT5wEZQNO+8DpicQ9MFxT69W9VngT6vxjg46XmrqI2gVl0098RbAKzYXkmUB/ZzCTup5AnmI4sTU+5MaTaFMrAVlvpbnfwjRmXQUjrTq3nX8jl29Qjlr3GB7tKnAppTAVoo50j+kSTx8LQ7oCTy1SYbayk3W3fe7+NvjeHVRrktJUZ5xEy35lKUJF+KjyHfEbPXKV/pw8yW1b/Zybva14C67/AxXmJa2JpQlJVlfV2XLpccudppbhyFordQifN4ncefVmPGOU9iDZs7S/wD6YrSXqE9t05ecOktzr7qXXfOg2sLEBNyR3eEKy7JtKYh2+4Zgpyd3GH7deaS8lxT1hkVdXem2v6RAqYh1klQKU5+/jBAzCksLl8oWlINnFBKr248BCTAk0/iRAZdcU7lVkTdPeLa/pAGrYwPzESWfm95S8oOyygJZPXerbNlTb+bxXtEk/Wta2WIXXHp56YdH9E39H77/AIwGAeKrkdjjFqe0kuPFeK8PnDlYFKmZF3bN08UBEtbrbZ2f7X1vn2vX9LLs928P8Q1vAzFBrUzh2r0Z2urYkrtIvkl1suJbf6qrTNtx57lkCVJ5xU8rsmllKGRZSVIPvsYIMIlyhlxDCcxIB077iK8z3DJTR8QSsxUnfKs1Ly7Io1R2C5x7d6z1dWwy6Df2mS19O+A7U7NPLQXppSkoQbgHtd34mGJEvsHOsPM8fN3bP825eyO6TLh5Sm1pUooOzCOfd+IjNuwOzlUQ2sApUl3gnL2Tb+dYH1CemUBp9cwlhKCTmSdNf+UdJqUW604+heVIuCB493x1iKTzbzroa6wMiRug9m/j8YSURNirVQD9RceZeU4nKASrio/yYaqXNP2ushJ1ueEaql1a5iARqR3wflpBpVMbHZcBF79kD+RD9klJs1pDMwwyHVJOeyg26OdtLQ/abUhtCkIEuAg6A+Ah0xIzJbY88EsHgjxta8NawrqVNYL4OZKjZY4LUOULqUuAfXZ55iZlphNnGhmGp7KrjWOFVrD83LhtLylEWzLI4+ECpp5Uy6okG3MR3lGXHGkqtcXsRFNIndZxlMxXw0v+MSeksAJVdJSdDmvxhhKyKJeYbcyIcQ4kq18LQSXMFCby6bISkkJPpGwMS+RxVEkkX5Zt1rq4ccIcuBfgSIw9T5h9lhbW2uFoWQnh2bwCYqV2tmpkoVcEkcALiCAxGtlDbCFuCxHnLahNwPyidpVhV4slCZeZBlluj6QKtm48fZDfqymJZLbS1IOt18eSdffAt+ssTBSsJKwFXAJvppeNTW0KUoZErbsLBXo/zaBRSAsKoPyLrraZVsN72zBAFwviFJ10veMKWtmf2UsjzYKgSQNbb29rqbEiBLc8yJ0MuthstKC1Kud219T37pBh6Ko3MftocQFJeUlpNzaybj4kEe6NaJCVSkmPJ7rUmdXUJyelk7t7x7+XA35DZiRmQLu7LZhf3vH/AC9kdJWrybUg6Ni1s0HOj7ivyGa4hy9OF5hxMuRd1XnElWgSnNm/IGFdgjRqXfmXGWi0hpRQQ8T2c1rj3xpLBnKFzpBCVBtahzPK/jAxqoumYZQnPd9O00O6QU6e60c5mbOyWFFKCH1pWo8CRYi8JtDRLaJU6TTZaYD7DjynUkICfS14nutDxdelVSitllUM+Ui1lqvplEQKfqCUvvMS4KlgqWUDtLTpp7Lw1Zq7q5xxw5SE6tBQtfetb3RNoCR4zmOvMNMS5J2jadvtPQ3QVN+zPom3IcIippY2On0mn1vbBFT4UCELzG2XadyuOn3RCXsbEtvFXFKVfV3jr8YKAEsU8oyKtvHt+N7wXk3mWJuS2svtpZT6A8nwzC/4XgazU0qYST2z2PG146N1AqbmFi2zSlBG07z+X+cJMCW1KkBvyzdpkdXqk3RZUGjpQy5MKVkl0tvJFtoO0QbZUpSbnNDrGfRvU8HUBqoTUx14Sz8rKzbbW4tva5vb6ttQFbyDl3oiFcrxnH5VxLLTM2mqTFSz7Z14GZXs1K7f2fb3mJZirpofq9NXSWaFJNNzTjPXQ9OurQpbbyX+ykpypK031zL3lb9zeNk7GCZ7o3qM50guYfkJySZl5ifnmZOaXPbRCBK7RS0OrSLJUEovoOaYjS8KOPB56hT0nWJVubkpNTzC1J2z82hRaDaVpQo3yK7QHCDcl0hTjGJ26/JUqkyymXpuYMq027sluzaFIfcUFOX1QQkJSoJTl0EEOj/G2HsLsy6XKdOzamayxV5aW6q2ofs7Gzl0pc2oKDq5mulwW1SArWAAZUujudlJejNywZ6/OTLtOcSucbLUxOonFy4bliAMwypSo34XBNgoAFekbotncFUdFXNTYnWETMvKzTBTkcacdbKhoCbWyqFlZVcN3WALOM6yxSaZSm2pZbFNvMy6nZXMtuY26nw+lV9FhSlpJ1CkEBQO7Y9jnpbfxJQJihSuHZWQk5osqmVCZW4orbWlwbNNglAzJtqFKIUq6iTeJsLIphpmQmarKylVe6rT3pltM1MiSTMKZa1zKCTw5awYewzUWMeMYMfZZln5yflpNh5llCm3W3nElt5sgAqBSlWaxAHCIz5R/ZX2OrPbJ76XzuTc3cvim2XT4GClPxjVJGv4brDd5l3Dyk+T2ZohTSEpvZNk2VYEqVfNxVwiFKwZ0r1M2IRK05C3Ms8608pxxlprq5dVLsvCysls7TiVuZ8qSQDwuQ87gmt02WqkzWmBTk099+VWlw5lKmW8p2Nk3sVpVmQTYLCVZSbQ7p+I6rK4IncDNJkXKbPrKszsvmfZSVpcU02u+62paG1lPei8azlRrs7Ilmbqk26wZWXky0XDlLDBJabI5hBOl+EU3QkRBUopwhSWlWOpPdDqUbmWFZUJVltc/lBsMtthxxAQdSMl+NocIAS84lLKFLsU5b8baxk5WCBjTs8lLQZIIWq2vMGGFUYemEMMurIQleZKDzUeMSFJGZBSzsyk2Uo8EG/CHTcjLuMkrItY754puTYw91DIImmFS1ZQVA66coIyjapVQSpkqSRppwMHGpeXaAAcABSFaczYiObkyGpjYoQFhKdXPdA2JIF7ZxSAsISkJChc+4whNukHKGtmQEpRbW9xc3gipkPbRkWUpQCdBzNh+YgZMqlWVLDoutKQktJ4C9jf4iGmB3QdshRzgEECwHHWHba7PBxIQq7aLAp1Atf84FNTSGxkYc2QDm7mGpuM35xyXUHmyXk3UdmjetpwEAWGEvy5LQdZQgkW1T2uzbhDScaC3Gy2hAyk2CdB43gay+l1bSy6pR5gJt3cIcS5dXnbQ84jwOpEILJVkQllt9x3IXsoddtdS0lF7fDWM9dTJJad2G6X+2j0OW079Te3whQopCZxl5mmvXlGSbubRn7pUM/h2cpPcLRu2/LOy7m1JYEujPlC9XEm/wCdiIUKGxMwyam0w2QzoiUbz5N5SLfzb3eyBBMzMyukwb7Xzl9zPlzZvDscDfhChQDQ7lnwdkzttk52G+zvjUn8Tz5G142U+yBLUwzvm5YO9UQtvdTnWFq3vbr79IUKEhjZ6fmlsthl/Osltt3mo3vuqVzVoR92O8zUTpLTL7z0nKNKblvX2WZxxPZ+s5cjnChRQxuJlo59G9xCUo3eFobVBy8s7tewWzYevwH5CFCjMlmC4S+Ck3UVqIPq7wP4gQ2LzOxlbDUu+c+zChQAZBf88Xj/AEmjbn1VdlX62h/1h5xuRXOKD/VW1sy4GmzaKy7l+t5xajc3424QoUWCHM5WhMJsdjtdp5vZt5N5Po7vwt+sAyqZBzHY7F3Vv+f50hQokQ4NV2hQ461lsnN8f5TDZU7s0ocady2Vl+P8mFCiosDr5SSlCHXO1mTb4R18tFK0OOdnKn84UKBjObtTym//AIcbM1u3M/8AdwoUKwHQq6nmkoulOVsIBA1NiTr38YYGfndeY/3f8u4QoUaIDYPuOvMOvoLSCNEjjmym1vCwjqmYQhsNhwKWTogcL7M3t42MKFEyEzKX+uPOgaZxvuevr2U98NkyO2mEtf1t0GzeZevC33ssKFEoEbqFtjeX2NvN+p/i/dPsjbybMTEr19jg7n09NzKnMr7u8m5vr7oUKGhjVEsMyb+Z2R1/4U/4u/hBVmmzkzOOT0qGGpYuqaRLuTSQsW5nmfgOAhQoYH//2Q==</binary>
</FictionBook>