Anders Knutas 04

Prze�o�y�a Magdalena Landowska

Tytu� orygina�u Den D�ende Dandyn

Dwie sekundy. Wystarczy�o tak ma�o, �eby go zmia�d�y�. Po�o�y� kres jego �yciu. Zaledwie dwie sekundy.

Nocami kr��y�y mu po g�owie m�cz�ce my�li, nie dawa�y spokoju, od wielu tygodni nie pozwala�y spa�. Dopiero na granicy dnia i nocy nadchodzi� w ko�cu uwalniaj�cy sen. Przez kilka godzin m�g� odpocz��. Gdy si� budzi�, wraca�o piek�o. Jego w�asne, prze�ywane w samotno�ci inferno, kt�re szala�o pod pow�ok� opanowania. Nie m�g� z nikim dzieli� tego cierpienia, nie by�o to mo�liwe.

To podczas tamtych dw�ch sekund spad� prosto na g�ow� w najczarniejsz� z przepa�ci. Nigdy nie przypuszcza�, �e prawda mo�e by� tak okrutna.

Min�o troch� czasu, zanim zrozumia�, co musi zrobi�. Poma�u, lecz nieuchronnie wzi�� g�r� instynkt. Musi sam temu podo�a�. Nie by�o odwrotu, nie by�o tylnego wyj�cia, przez kt�re m�g�by si� wymkn�� i udawa� przed �wiatem i sob� samym, �e nic si� nie sta�o.

Wszystko zacz�o si�, gdy odkry� pewn� tajemnic� i nie wiedzia�, co z ni� zrobi�. Przez jaki� czas nosi� w sobie t� wiadomo��. Sw�dzia�a, piek�a i dra�ni�a jak otwarta rana, kt�ra nie chce si� zagoi�.

By� mo�e poma�u wszystko odesz�oby w zapomnienie. Mo�e przekona�by siebie samego, �e najlepiej b�dzie, je�li to zostawi. Gdyby�

Gdyby ciekawo�� nie kaza�a mu szuka� dalej, nie zapomina�, lecz pr�bowa� dowiedzie� si� wi�cej. Nawet je�li to bola�o.

A� nadszed� katastrofalny dzie�, cho� w�wczas, na pocz�tku oczywi�cie tego nie wiedzia�. Przynajmniej nie �wiadomie. Mo�e cia�o przeczuwa�o co� instynktownie. A mo�e nie.

By� w domu sam. Wi�ksz� cz�� nocy przele�a�, nie mog�c zasn��, my�l�c o tym samym, o czym my�la� od tygodni. Gdy us�ysza�, jak dzie� budzi� si� za oknem, z wielkim wysi�kiem podni�s� si� z ��ka.

Nie mia� apetytu, ledwo wmusi� w siebie fili�ank� herbaty. Siedzia� przy stole kuchennym, sam nie wiedz�c jak d�ugo, i wpatrywa� si� w szar� pogod� za oknem i w wie�owce naprzeciwko. W ko�cu frustracja wyci�gn�a go z domu.

Dzie� rozpocz�� si� ju� na dobre, lecz jak to cz�sto bywa w listopadzie, nie zrobi�o si� tak naprawd� jasno. Na chodnikach le�a� brudny �nieg. Ludzie �pieszyli ka�dy w swoj� stron�, brodz�c w tej plusze, nie patrz�c sobie w oczy. Zimno by�o wilgotne i przenikliwe, nie pozwala�o na leniwe wa��sanie si� po mie�cie.

Zdecydowa�, �e pojedzie jeszcze raz w tamto miejsce, tak bez �adnego powodu. Poszed� za impulsem. Gdyby wiedzia�, co si� wydarzy, nie pojecha�by. Ale wszystko by�o jakby z g�ry ustalone.

Gdy dotar� na miejsce, m�czyzna w�a�nie zamyka� drzwi. Nie b�d�c przez niego dostrze�onym, poszed� za nim na przystanek autobusowy. Autobus przyjecha� niemal od razu. By� pe�en ludzi, dotkn�li si� prawie ramionami, gdy cisn�li si� w przej�ciu mi�dzy siedzeniami.

Przed domem towarowym Nordiska Kompaniet m�czyzna wysiad� i zdecydowanie przedar� si� przez t�um ludzi czekaj�cych na przystanku. �wawym krokiem skierowa� si� w stron� centrum miasta, w swoim eleganckim we�nianym p�aszczu, z apaszk� niedbale przerzucon� przez rami�, pal�c papierosa. Nagle skr�ci� w jedn� z bocznych uliczek.

M�czyzna nigdy wcze�niej t�dy nie szed�. Puls przyspieszy�. Trzyma� si� z ty�u, w odpowiedniej odleg�o�ci. Dla pewno�ci szed� drug� stron� ulicy, stamt�d te� doskonale go widzia�.

Nagle go zgubi�. Szybko przeszed� przez ulic�. Znalaz� tam blaszane drzwi, tak niepozorne, �e zlewa�y si� z obskurn� fasad�. Dyskretnie rozejrza� si� na boki. M�czyzna musia� znikn�� za tymi drzwiami. Zdecydowa� si� p�j�� jego �ladem. Gdy naciska� klamk�, nie zdawa� sobie sprawy, �e konsekwencje b�d� katastrofalne.

W �rodku by�o niemal zupe�nie ciemno, s�aba, czerwona jarzeni�wka emitowa�a niewiele �wiat�a. �ciany by�y pomalowane na czarno. Strome schody ze stopniami ozdobionymi ma�ymi �ar�wkami prowadzi�y w d�, do piwnicy. Po chwili wahania zszed� nimi i znalaz� si� w d�ugim, opustosza�ym korytarzu. By� on s�abo o�wietlony, m�g� tylko dostrzec ludzi, kt�rzy poruszali si� w ciemno�ci w g��bi korytarza.

By� �rodek dnia, ale tutaj, w piwnicy, nie by�o tego wida�. �wiat na zewn�trz nie istnia�. Tu panowa�y inne prawa. Zrozumia� to zaledwie po kilku minutach.

Z pozoru nieko�cz�ce si� korytarze tworzy�y skomplikowany labirynt. Cienie postaci pojawia�y si� i znika�y, nie m�g� dojrze� twarzy m�czyzny, kt�rego �ledzi�. Wysila� si�, �eby nie ch�on�� umys�em tego, co widzia�, pr�bowa� si� broni�. Wra�enia natarczywie domaga�y si� jego uwagi, wciska�y si� do g�owy.

Zgubi� si� i znalaz� przed jakimi� drzwiami. Przed tymi przekl�tymi drzwiami. Gdyby tylko w�wczas ich nie otworzy�.

Zrozumienie tego, co si� dzia�o w �rodku, zaj�o mu dwie sekundy.

Ten widok mia� zniszczy� mu �ycie.

W powietrzu od samego rana wisia� niepok�j.

Egon Wallin spa� �le i przez ca�� noc wierci� si� w ��ku. Domek szeregowy le�a� nad brzegiem morza, zaraz za murami obronnymi Visby. Egon sp�dzi� wiele bezsennych godzin, gapi� si� w ciemno�� i s�ucha� dochodz�cych zza okna odg�os�w wzburzonego morza.

Bezsenno�� spowodowana by�a czym� innym ni� pogod�. Po tym weekendzie jego uporz�dkowane �ycie ma�o zosta� wywr�cone do g�ry nogami, a on by� jedynym, kt�ry o tym wiedzia�. Decyzja dojrzewa�a podczas ostatniego p�rocza i teraz nie by�o ju� odwrotu. Jego ma��e�stwo z dwudziestoletnim sta�em mia�o zako�czy� si� w poniedzia�ek.

Nic dziwnego, �e nie m�g� zasn��. Jego �ona Monika le�a�a odwr�cona do niego plecami, zawini�ta w ko�dr�. Ani jego bezsenno��, ani niepogoda nie wydawa�y si� jej obchodzi�. Spa�a, oddychaj�c g��boko i spokojnie.

Gdy elektroniczny zegar wy�wietli� pi�tna�cie po pi�tej, podda� si� i wsta� z ��ka.

Wymkn�� si� z sypialni i zamkn�� za sob� drzwi. Twarz, kt�ra powita�a go w �azienkowym lustrze, by�a niewyspana i mia�a pod oczami wyra�ne cienie, wida� to by�o mimo przyciemnionego �wiat�a. D�ugo sta� pod prysznicem.

W kuchni nastawi� kaw�, syczenie ekspresu miesza�o si� z wyciem wiatru nad dachem domu.

Sztorm �wietnie pasowa� do jego stanu uczuciowego, tak samo niespokojnego i chaotycznego. Po dwudziestu pi�ciu latach pracy jako w�a�ciciel galerii sztuki, maj�c stabilne ma��e�stwo, dwoje doros�ych dzieci i spoczywaj�c� na mocnych podstawach egzystencj�, mia� nagle drastycznie zmieni� bieg swojego �ycia. Nie wiedzia�, jak si� to wszystko sko�czy.

Ta nieodwo�alna decyzja dojrzewa�a od d�u�szego czasu. Zmiany, jakie si� w nim dokona�y podczas ostatniego roku, by�y ekscytuj�ce, cho� czasem wydawa�y mu si� zbyt �mia�e. Nie poznawa� sam siebie, a jednocze�nie by� bli�ej swojego ja ni� kiedykolwiek. Uczucia szala�y w nim jak u nastolatka, jakby obudzi� si� z kilkudziesi�cioletniego odr�twienia. Nowe strony, kt�re odkry� w sobie samym, poci�ga�y i przera�a�y.

Na zewn�trz nic nie okazywa�, stara� si� wydawa� niewzruszony. Monika nic nie wiedzia�a o jego planach, na pewno b�dzie to dla niej szok. Nie �eby go to obchodzi�o. Ma��e�stwo od dawna by�o martwe. Wiedzia�, czego chcia�. Nic wi�cej nie mia�o znaczenia.

W�asne zdecydowanie uspokoi�o go na tyle, �e m�g� usiedzie� na krze�le barowym przy nowoczesnym barku kuchennym i rozkoszowa� si� swoim podw�jnym macchiato. Otworzy� gazet� na si�dmej stronie i z zadowoleniem przygl�da� si� og�oszeniu. Znajdowa�o si� zaraz u g�ry po prawej stronie, by�o dobrze widoczne. Przyjdzie wiele os�b.

Zanim poszed� spacerem do miasta, zszed� na chwil� na pla��. �wiat�o s�oneczne ka�dego dnia pojawia�o si� wcze�niej. Ju� teraz, w po�owie lutego, czu� by�o, �e zbli�a�a si� wiosna. Kamieniste pla�e by�y typowe dla Gotlandii, z wody gdzieniegdzie wystawa�y g�azy. Ptaki morskie szybowa�y nad powierzchni� morza, rozwiera�y dzioby i krzycza�y. Fale chaotycznie bi�y o brzeg, bez �adnego rytmu. Powietrze by�o zimne, do oczu nap�yn�y mu �zy. Szary horyzont wydawa� si� obfitowa� w obietnice, od razu jego my�li pow�drowa�y do tego, co mia� robi� p�nym wieczorem.

To poprawi�o mu humor i ra�nym krokiem pomaszerowa� do miasta oddalonego o nieca�y kilometr.

Za murami obronnymi by�o nieco spokojniej. Uliczki by�y ciche i opustosza�e. W sobot� niewiele os�b wstawa�o tak wcze�nie. Dopiero w sercu miasta, na rynku Stora Torget, napotka� pierwsze oznaki �ycia. Przed supermarketem ICA Torgkassen sta� samoch�d z pieczywem. Tylne drzwi, przez kt�re przyjmowano dostaw�, by�y szeroko otwarte, ze �rodka dochodzi�o pobrz�kiwanie.

Gdy zbli�y� si� do galerii, �cisn�o mu si� w �o��dku. W poniedzia�ek mia� opu�ci� to miejsce, kt�remu po�wi�ci� ca�e swoje zawodowe �ycie. Zostawi� tam swoj� dusz�, a liczba godzin, kt�re sp�dzi� w galerii, by�a niemo�liwa do okre�lenia.

Przez chwil� sta� na ulicy i przygl�da� si� fasadzie. Du�e, nowoczesne okna wychodzi�y na rynek i ruiny ko�cio�a �wi�tej Katarzyny z dwunastego wieku. Budynek galerii zosta� zbudowany w �redniowieczu, w �rodku znajdowa�y si� sklepienia i podziemne przej�cia z tego samego okresu. Aby uzyska� kontrast z tym historycznym otoczeniem, urz�dzi� galeri� w nowoczesny spos�b, u�ywaj�c jasnych, lekkich kolor�w i dodaj�c pojedyncze, nietypowe detale, kt�re nadawa�y galerii swoisty charakter. Odwiedzaj�cy cz�sto chwalili go za to wyszukane po��czenie starego i nowego.

Otworzy� drzwi do galerii, wszed� do biura i zdj�� p�aszcz. Nie do��, �e by� to decyduj�cy weekend w jego �yciu prywatnym, by� to tak�e czas pierwszego wernisa�u w tym roku, kt�ry mia� by� tak�e jego ostatnim. Przynajmniej tutaj w Visby. Sprzeda� galerii przesz�a przez wszystkie prawne zawi�o�ci i nowy w�a�ciciel podpisa� umow�. Wszystko by�o gotowe. Jedyn� osob� na Gotlandii, kt�ra wiedzia�a o tej sprzeda�y, by� on sam.

Popatrzy� na lokal. Obrazy wisia�y na swoich miejscach, poprawi� jeden z nich, kt�ry si� przekrzywi�. Zaproszenia zosta�y wys�ane z wielotygodniowym wyprzedzeniem i du�e zainteresowanie jeszcze przed wernisa�em wskazywa�o na to, �e przyjdzie wiele os�b.

Wkr�tce b�dzie na miejscu firma cateringowa z zak�skami. Ostatnia kontrola obraz�w i ich o�wietlenia, do kt�rego przyk�ada� wielk� wag�. Obrazy by�y rozmieszczone z wielk� staranno�ci�, rzuca�y si� w oczy swoimi intensywnymi kolorami. Ekspresjonistyczne i abstrakcyjne, przepe�nione m�odzie�cz� si�� i energi�. Niekt�re z nich by�y brutalne, pe�ne przemocy i przera�aj�co mroczne. Artysta Mattis Kalvalis by� m�odym Litwinem i dotychczas nie by� znany w Szwecji. Jak na razie wystawia� obrazy tylko w krajach ba�tyckich. Egon Wallin lubi� stawia� na nieznane karty, na nowych artyst�w, kt�rzy mieli przed sob� przysz�o��.

Podszed� do okna, �eby ustawi� w nim czarno-bia�y portret Mattisa Kalvalisa.

Gdy podni�s� wzrok i spojrza� na ulic�, zobaczy� m�czyzn� stoj�cego w pewnym oddaleniu i patrz�cego prosto na niego. By� ubrany w lu�n�, czarn�, pikowan� kurtk�, na g�owie mia� dzian� czapk� naci�gni�t� a� po oczy. Najbardziej zadziwiaj�ce by�o to, �e w �rodku zimy mia� wielkie, czarne okulary przeciws�oneczne. Dzisiaj nie by�o s�onecznie.

Dziwne. Sta� tam tylko i nic nie robi�. Mo�e na kogo� czeka�.

Egon Wallin kontynuowa� niewzruszenie swoje zaj�cia. Lokalne radio nadawa�o piosenk� Lill-Babs czy te� Barbro Svensson, jak wola� j� nazywa�. U�miechn�� si� lekko, poprawiaj�c jeden z najbardziej brutalnych obraz�w z prawie �e pornograficznym tematem. C� za kontrast do piosenki �Czy jeste� jeszcze we mnie zakochany, Klas-G�ran?�.

Gdy zn�w odwr�ci� si� w stron� ulicy, drgn��. M�czyzna, kt�rego widzia� w oddali, zmieni� miejsce. Sta� teraz tu� przy szybie wystawowej, tak, �e czubkiem nosa prawie dotyka� szk�a. Obcy patrzy� mu prosto w oczy, ale nie wykonywa� �adnego ruchu, �eby go pozdrowi�.

Egon automatycznie cofn�� si� i zacz�� nerwowo rozgl�da� si� za czym� do zrobienia. Udawa�, �e poprawia ustawienie kieliszk�w, kt�re sta�y tam od poprzedniego wieczoru, i p�misk�w na przystawki, kt�re mia�a przywie�� firma cateringowa.

�Klas-G�ran� si� sko�czy� i w radiu zabrzmia� Magnus Uggla, kt�ry �piewa� ha�a�liw� piosenk� z lat osiemdziesi�tych.

Egon Wallin k�cikiem oczu widzia�, �e tajemniczy m�czyzna sta� w tym samym miejscu, co wcze�niej. Ogarn�o go nieprzyjemne uczucie. Czy to jaki� psychol z zak�adu �wi�tego Olofa? Nie mia� zamiaru da� si� sprowokowa� temu idiocie. Wkr�tce sobie p�jdzie, pomy�la�. Znudzi mu si�, je�li nie b�dzie mnie widzia�. Drzwi by�y zamkni�te, tego by� pewien. Galeri� otwierali dopiero o pierwszej, bo dzi� by� wernisa�.

Wszed� schodami na g�r�, do biura i zamkn�� drzwi. Usiad� i wyci�gn�� jakie� papiery, ale niepok�j go nie opuszcza�. Musi co� zrobi�. Zmierzy� si� z m�czyzn� na ulicy. Dowiedzie� si�, czego chce.

Zdenerwowany, �e mu przeszkodzono, podni�s� si� i szybko zszed� na d�. Gdy podszed� do okna, zobaczy� jednak, �e m�czyzna sobie poszed�.

Z westchnieniem ulgi powr�ci� do swoich zaj��.

Obudzi� go silny wiatr. Szyby w oknach dzwoni�y, jaka� ga��� uderza�a o �cian� domu, morze hucza�o, w koronach drzew wy�o. Ko�dra osun�a si� na pod�og�, marz�. Niewielka liczba kaloryfer�w, kt�re znajdowa�y si� w �rodku, nie wystarcza�a, �eby ogrza� domek. Zazwyczaj nie wynajmowano tego domku zim�, ale uda�o mu si� przekona� w�a�cicielk�, by zrobi�a wyj�tek. Powiedzia� jej, �e prowadzi� badania dla Urz�du do spraw Rolnictwa dotycz�ce zagro�e� dla cukrownictwa na Gotlandii, ale �e robi� to jako wolny strzelec, wi�c nie mia� pieni�dzy na pok�j hotelowy. W�a�cicielka chyba nie do ko�ca zrozumia�a powi�zanie, ale nie pyta�a wi�cej. Wynaj�cie domku nie kosztowa�o jej wiele dodatkowej pracy, by�o to g��wnie przekazanie kluczy.

Wsta� z ��ka i w�o�y� sweter i spodnie.

Musi wyj�� na dw�r, mimo niepogody. Domek mia�, co prawda, zar�wno kuchni�, jak i toalet�, ale na zim� woda by�a od��czona.

Wiatr stawia� op�r, gdy otwiera� drzwi. Zamkn�y si� one za nim z trzaskiem. Skr�ci� za r�g domku i ustawi� si� tak blisko �ciany, jak to by�o mo�liwe, od blisko lasu, gdzie by�o nieco spokojniej. Otworzy� rozporek i skierowa� strumie� na �cian�.

Gdy by� ju� w �rodku, w kuchni, zjad� kilka banan�w i wymiesza� nap�j wzmacniaj�cy, kt�ry wypi� na stoj�co przy blacie kuchennym. Odk�d przed dwoma miesi�cami uku� plan, by� przekonany, �e nie by�o innej alternatywy. Nienawi�� opanowa�a go zupe�nie, uczyni�a jego j�zyk z�o�liwym, a my�li ostrymi jak no�e. Metodycznie i �wiadomie pracowa� nad przygotowaniami, odhacza� punkt po punkcie z najwi�ksz� dok�adno�ci�. Wszystko wykonywa� w tajemnicy. To, �e nikt nie zdawa� sobie sprawy, co si� dzia�o, jeszcze bardziej go uspokaja�o. Kontrolowa� sytuacj�, by�a to przewaga, kt�ra mia�a mu pom�c w wykonaniu tego, do czego si� zabra�. Jeden po drugim analizowa� detale, a� nie pozosta� ani jeden s�aby punkt, ani jeden kamie�, o kt�ry m�g�by si� potkn��. Nieuchronnie nadszed� czas dzia�ania. By� to dobrze przemy�lany, wyrafinowany plan, kt�ry nie by� zupe�nie �atwy do wykonania.

Pochyli� si� i wyjrza� przez okno. Jedynym jego zmartwieniem by� ten przekl�ty wicher. Sztorm komplikowa� sytuacj� i w najgorszym razie m�g� zniweczy� jego plany. Jednocze�nie mia�o to pewne zalety. Im gorsza pogoda, tym mniej ludzi na dworze i ryzyko bycia odkrytym by�o mniejsze.

W gardle sw�dzia�o. Przezi�bienie? Jedn� r�k� dotkn�� czo�a i, niech to diabli, mia� z pewno�ci� gor�czk�. Cholera. Wygrzeba� pude�ko z paracetamolem, po�kn�� dwie tabletki i popi� je wod� z wiaderka stoj�cego na blacie kuchennym. Przezi�bienie przysz�o cholernie nie w czas, b�dzie potrzebowa� ca�ej swojej si�y mi�ni.

Plecak z narz�dziami sta� spakowany, ostatni raz skontrolowa�, �e wszystko w nim by�o. Szybko zasun�� zamek i usiad� przed lustrem. Wprawnymi ruchami zacz�� si� malowa�, w�o�y� soczewki kontaktowe i przymocowa� peruk�. To przebranie wypr�bowa� wcze�niej kilka razy, by by�o doskona�e. Gdy sko�czy�, przygl�da� si� przez chwil� swojej metamorfozie.

Nast�pnym razem, gdy przejrzy si� w lustrze, zobaczy w nim twarz mordercy. Zastanawia� si�, czy b�dzie to wida�.

Mattis Kalvalis by� nerwowy i podczas ostatniej godziny wychodzi� na papierosa mniej wi�cej co dziesi�� minut.

�� What if nobody comes? [1] � pyta� w k�ko z szorstkim, wschodnim akcentem. Jego twarz by�a jeszcze bledsza ni� zwykle, a w�t�e cia�o porusza�o si� niespokojnie mi�dzy obrazami. Egon Wallin wiele razy pokaza� mu og�oszenie w gazecie i poklepywa� po ramieniu.

�� Everything will be just fine � trust me [2]

Mened�er, kt�ry przyjecha� z artyst� z Litwy, nie by� zbyt pomocny. Przez wi�ksz� cz�� czasu siedzia� przed galeri�, pali� i rozmawia� przez telefon kom�rkowy. Wydawa�o si�, �e nie przeszkadza�y mu lodowate wiatry.

Frekwencja na wernisa�u zapowiada�a si� wysoka. Gdy Egon Wallin otworzy� drzwi do galerii, kolejka os�b przytupuj�cych z zimna by�a d�uga.

Wiele znajomych twarzy u�miecha�o si� do niego serdecznie, oczy b�yszcza�y z ciekawo�ci. W t�umie, kt�ry wszed� do galerii, szuka� pewnej osoby. No c�, jest jeszcze du�o czasu. Trudno mu b�dzie zachowywa� si� jak gdyby nigdy nic.

Z zadowoleniem stwierdzi�, �e do galerii spieszy� reporter zajmuj�cy si� kultur� w lokalnym radiu. Po chwili zobaczy� kolejnego dziennikarza z jednej z miejscowych gazet, poch�oni�tego przeprowadzaniem wywiadu z artyst�. Jego kontakt z mediami i reklamy w prasie oraz kilka rozm�w telefonicznych najwyra�niej przynios�y owoce.

Galeria szybko wype�ni�a si� odwiedzaj�cymi. Ze swoimi trzystoma metrami kwadratowymi roz�o�onymi na dw�ch pi�trach by�a ona w�a�ciwie nieproporcjonalnie du�a jak na Gotlandi�. Lokal by� dziedziczony z pokolenia na pokolenie, a Egon Wallin pr�bowa� zachowa� dawny wygl�d, na ile by�o to mo�liwe. Lubi� dawa� sztuce odpowiedni� przestrze�, tak aby mog�a zosta� jak najlepiej zaprezentowana. Obrazy znajdowa�y tu naprawd� godne siebie otoczenie � ekspresyjne kolory i ultranowoczesno�� stwarza�y silny kontrast z chropowatymi �cianami. Wernisa�owi go�cie spacerowali mi�dzy dzie�ami sztuki i s�czyli wino musuj�ce. W pomieszczeniach s�ycha� by�o przyciszon� muzyk� � artysta nalega�, aby ogl�daniu obraz�w towarzyszy�y tony litewskiej grupy rockowej, kt�ra brzmia�a jak mieszanka Franka Zappy i niemieckiego zespo�u Kraftwerk, graj�cego muzyk� elektroniczn�.

Egonowi uda�o si� go przekona�, �eby przynajmniej troch� �ciszy�.

Teraz Mattis Kalvalis wygl�da� na znacznie bardziej zadowolonego. Kr��y� mi�dzy odwiedzaj�cymi, g�o�no rozmawia�, �mia� si� i gestykulowa� swoimi wielkimi d�o�mi, tak �e wino chlupa�o z kieliszka. Ruchy mia� nieskoordynowane, ma�o p�ynne, a od czasu do czasu dostawa� ataku histerycznego �miechu, �e prawie zgina� si� w p�.

Przez jedn� straszn� chwil� Egon podejrzewa�, �e artysta by� pod wp�ywem narkotyk�w, ale w nast�pnej sekundzie odsun�� od siebie t� my�l. To na pewno by�o napi�cie, kt�re puszcza�o.

��Cholernie pi�knie, Egon. Naprawd� dobra robota � us�ysza� czyj� g�os za swoimi plecami.

Ten zachrypni�ty, lizusowski g�os rozpozna�by na kilometr.

Odwr�ci� si� i stan�� oko w oko z Sixtenem Dahlem, w�a�cicielem jednej z najlepiej prosperuj�cych galerii w Sztokholmie. W czarnym sk�rzanym p�aszczu i spodniach oraz kozakach z tego samego materia�u, w przyciemnionych okularach z pomara�czowymi oprawkami wygl�da� jak gorsza kopia gwiazdy muzyki pop, George�a Michaela. Sixten Dahl posiada� wspania�� galeri� na rogu ulic Karlav�gen i Sturegatan w najelegantszej dzielnicy Sztokholmu, �stermalm.

��Tak uwa�asz? Bardzo si� ciesz�. Mi�o ci� tu widzie� � powiedzia� z udawanym entuzjazmem Egon.

Zadba� o to, by konkurent dosta� zaproszenie, tylko po to, �eby go podra�ni�. Sixten Dahl sam pr�bowa� zdoby� dla siebie Mattisa Kalvalisa, ale to Egon wyszed� z pojedynku zwyci�sko.

Obydwaj byli w Wilnie na spotkaniu dla w�a�cicieli galerii z obszaru Morza Ba�tyckiego i w�wczas wpad�o im w oko wyj�tkowe malarstwo m�odego artysty. Podczas kolacji Egon Wallin siedzia� przy stole obok Mattisa Kalvalisa. �wietnie si� dogadywali i zupe�nie nieoczekiwanie Kalvalis przed�o�y� gotlandzk� galeri� nad Sixtena Dahla i metropoli�.

Wiele os�b w kr�gach artystycznych by�o tym zdziwionych. Mimo i� Egon Wallin by� znanym nazwiskiem, by�o zaskakuj�ce, �e artysta wybra� w�a�nie jego. Sixten Dahl mia� przynajmniej tak samo dobr� opini�, a Sztokholm by� o wiele wi�kszy od Gotlandii.

To, �e najwi�kszy konkurent Egona pojawi� si� na wernisa�u w Visby, nie by�o samo w sobie niczym dziwnym. Sixten Dahl by� znany z tego, �e nie poddawa� si� przy pierwszej pora�ce. By� mo�e w swojej naiwno�ci wierzy�, �e uda mu si� przekona� Kalvalisa, aby mimo wszystko rozpocz�� wsp�prac� z nim, my�la� Egon. Niech o tym zapomni. Sixten Dahl nie wiedzia�, �e Kalvalis poprosi� Egona, aby zosta� on jego agentem i reprezentowa� go w ca�ej Szwecji.

Umowa by�a gotowa i czeka�a tylko na podpisanie.

Wernisa� by� udany. Ch�� kupowania wydawa�a si� zara�a� jak katar. Egon nigdy nie m�g� si� nadziwi� stadnym zachowaniom ludzi. Je�li odpowiednia osoba kupi�a wystarczaj�co szybko i du�o, nagle wiele innych by�o ch�tnych do otwarcia portfeli. Czasem wydawa�o si�, �e przy ocenianiu dzie� sztuki bardziej decydowa� przypadek, ni� jako��.

Jeden z gotlandzkich koneser�w by� zachwycony i prawie od razu kupi� trzy obrazy. To wystarczy�o, aby da� impuls innym, przy kilku obrazach dosz�o nawet do licytacji. Cena znacznie si� podnios�a. Egon Wallin zaciera� r�ce. Teraz reszta kraju le�a�a u st�p malarza.

Jego rado�� zatruwa�o jedynie to, �e osoba, na kt�r� czeka�, oci�ga�a si�.

Weteran sztuki i rzeczoznawca Erik Mattson dosta� zadanie wycenienia du�ego dworku w Burgsvik w po�udniowej Gotlandii. Szef asystent�w domu aukcyjnego Bukowskis spyta� go i jednego z jego koleg�w, czy mogliby si� tym zaj��. W�a�ciciel du�ej posiad�o�ci na Gotlandii mia� u siebie du�y zb�r szwedzkich dzie� sztuki z prze�omu dziewi�tnastego i dwudziestego wieku, kt�re chcia� sprzeda�. Chodzi�o o trzydzie�ci dzie�, od akwafort Zorna do malarstwa olejnego Georga Pauli i Isaaca Gr�newalda.

Sp�dzili w Burgsviku ca�y pi�tek i by�o to dla nich wielkie prze�ycie. Dworek okaza� si� unikatowym przyk�adem rdzennego, starego gotlandzkiego gospodarstwa z wapienia. Cieszyli si� zar�wno otoczeniem, jak i imponuj�cym zbiorem malarstwa. Nawi�zali tak dobry kontakt z w�a�cicielami maj�tku, �e zostali zaproszeni na kolacj�. Noc sp�dzili w hotelu Strand w Visby.

W sobot� Erik chcia� by� wypocz�ty. Program by� napi�ty. Mia� zacz�� dzie� od odwiedzenia miejsca, kt�re kocha� najbardziej ze wszystkich i w kt�rym nie by� od wielu lat.

Zaraz po �niadaniu wskoczy� w samoch�d i uda� si� w drog�. Dzie� by� pochmurny, w prognozie pogody zapowiadali nadchodz�ce opady �niegu. Nie mia� jednak daleko. Cel jego wyprawy le�a� pi�� kilometr�w na p�noc od Visby.

Gdy mia� skr�ca� przy znaku, na kt�rym widnia� napis: Muramaris, zobaczy� wyje�d�aj�cy stamt�d samoch�d. Zdziwi�o go to. Czego kto� tam m�g� szuka� zim�?

Parking na wzniesieniu przy drodze przeznaczony by� dla odwiedzaj�cych, cho� teraz, w lutym sta� opustosza�y. Gdy wyszed� z samochodu, stan�� na �wirowej drodze, z twarz� zwr�con� ku morzu, kt�re st�d mo�na by�o ledwo wyczu�. W oddali na dole fale przybija�y i odbija�y si� od brzegu tak samo mechanicznie jak lata, kt�re przychodzi�y i odchodzi�y.

Po obu stronach drogi g�sto ros�y drzewa, wysokie i powykrzywiane, wyra�nie naznaczone silnymi jesiennymi sztormami. W pobli�u nie by�o �adnych innych dom�w.

Podczas spaceru w d� zbocza jego oczy wype�ni�y si� �zami. Ostatni raz by� tu tak dawno temu. Dooko�a niego szepta�y korony drzew, �wir trzeszcza� mu pod stopami. By� sam i w�a�nie tego chcia�. To by� �wi�ty moment.

Gdy dom wynurzy� si� zza zakr�tu, zacz�� pada� �nieg. P�atki poma�u spada�y z nieba i delikatnie osiada�y mu na g�owie.

Zatrzyma� si� i przygl�da� posiad�o�ci le��cej u st�p zbocza, zniszczonemu budynkowi mieszkalnemu, domkowi ogrodnika i w oddali czerwonemu domkowi letniskowemu, kt�ry mia� swoj� szczeg�ln� histori�.

Kontrast by� wielki w por�wnaniu z ostatnim razem, kiedy tutaj by�. W�wczas by� �rodek lata i zatrzymali si� w Muramaris na dwa miesi�ce, tak samo jak przed ponad stu laty goszcz�cy tu artysta i jego najwi�ksza mi�o��.

Erik rozkoszowa� si� ka�d� sekund�, spaniem w tym samym pokoju co on, znajdowaniem si� pod tym samym dachem, jedzeniem �niadania w kuchni, w kt�rej on siedzia�. Stara �elazna kuchenka nie zosta�a wymieniona od tamtego czasu. �ciany skrywa�y historie, kt�re m�g� sobie tylko wyobrazi�.

Teraz widzia� dom artysty, Muramaris, w ca�ej okaza�o�ci. Nazwa oznacza�a �nadmorsk� siedzib�. Ten czworok�tny budynek w kolorze piasku by� zbudowany z wapienia i mia� dwa pi�tra. Jego architektura by�a interesuj�c� mieszank� w�oskiej renesansowej willi z loggi� skierowan� ku morzu i tradycyjnego gotlandzkiego domostwa. Du�e okna z bia�ymi szczeblinami wychodzi�y na wszystkie strony: w stron� lasu, wody i surowego barokowego ogrodu na ty�ach domu, ozdobionego rze�bami, fontannami, �cie�kami wysypanymi kamieniami i r�wniutkimi rabatkami.

M�czyzna, kt�ry mia� tak wielki wp�yw na jego �ycie, cz�sto by� tu w odwiedzinach, sp�dza� tutaj s�oneczne tygodnie letnie, k�pa� si� w morzu, spacerowa� wzd�u� pla�y, malowa� i obcowa� z kontrowersyjn� par� artyst�w, kt�ra na pocz�tku ubieg�ego stulecia wybudowa�a na tym p�askowy�u dom swoich marze�.

Mimo i� min�o wiele lat, wyra�nie wyczuwa�o si� jego obecno��.

Z pewnym trudem otworzy� zielon� drewnian� furtk�, kt�ra z przeci�g�ym skrzypieniem niech�tnie ruszy�a si� z miejsca. Obszed� dom i znalaz� si� na jego ty�ach. Posiad�o�� sta�a opustosza�a przez wiele lat, zanim przej�� j� nowy w�a�ciciel, co by�o wida�. Tynk odpada�, murek dooko�a dzia�ki zawali� si� w wielu miejscach, a w ogrodzie brakowa�o wielu rze�b. Ta niegdy� tak dumna budowla krzycza�a o remont.

Szed� poma�u po wysypanej kamieniami �cie�ce mi�dzy zadbanymi grz�dkami. Usiad� na �awce przy oczku wodnym po�rodku ogrodu. By�a wilgotna i zimna, ale to w og�le go nie obchodzi�o, podobnie jak to, �e �nieg zaczyna� pada� coraz mocniej. Wzrok mia� utkwiony w jednym bardzo szczeg�lnym oknie. By�o to okno pokoju go�cinnego, le��cego na parterze, obok kuchni. Tam powsta� jeden z najbardziej owianych legend� obraz�w w historii szwedzkiego malarstwa. Tak przynajmniej g�osi�a wie�� i nie by�o powod�w, aby w to w�tpi�. Malarz pracowa� nad tym wielkim obrazem olejnym w tym samym czasie, w kt�rym za�o�y� ogr�d w Muramaris. W Europie szala�a pierwsza wojna �wiatowa � by� 1918 rok.

To w�wczas Nils Dardel malowa� �Umieraj�cego dandysa�. Wyszepta� te s�owa, siedz�c na �awce w ogrodzie.

Umieraj�cy dandys � zupe�nie tak jak on sam.

Po udanym wernisa�u ca�a paczka z galerii �wi�towa�a na wystawnej kolacji w restauracji Donners Brunn w centrum Visby. Mattis Kalvalis siedzia� w �rodku i wygl�da�o na to, �e znajdowanie si� w centrum uwagi sprawia�o mu wielk� przyjemno��. Nastr�j przy stole by� radosny i od�wi�tny. Egon Wallin uwa�a�, �e wiecz�r by� szcz�liwym zako�czeniem jego starego �ycia. Siedzieli przy najlepszym stole w tej wspania�ej piwnicy restauracji, przy blasku �wiec, nad dobrze przyrz�dzonym i �adnie podanym jedzeniem.

Wzni�s� jeszcze jeden toast i wszyscy owacj� powitali now� gwiazd� wschodz�c� na niebie artyst�w. Jeszcze dobrze nie przebrzmia�y ich okrzyki, a w restauracji pojawi�o si� dw�ch nowych go�ci: Sixten Dahl w towarzystwie m�odszego m�czyzny, kt�rego Egon nigdy wcze�niej nie widzia�.

Grzecznie pozdrowili wszystkich, przechodz�c obok ich sto�u, a Sixten ponownie pochwali� wernisa�, rzucaj�c jednocze�nie znacz�ce spojrzenie arty�cie. Co on u diab�a znowu knu�? Na szcz�cie usiedli przy stole w drugim ko�cu sali, tak �e Egon by� do nich zwr�cony plecami.

Gdy p�niej Egon poszed� do toalety, odkry�, �e Mattis Kalvalis sta� z Sixtenem Dahlem w restauracyjnej palarni. Byli tam sami, g��boko pogr��eni w czym�, co wygl�da�o na powa�n� rozmow�. Zagotowa� si� ze z�o�ci. Otworzy� szklane drzwi.

��Co ty wyprawiasz? � zdenerwowany powiedzia� po szwedzku do Sixtena.

��O co ci chodzi, Egon? � spyta� konkurent z udawanym zdziwieniem. � Palimy, jeste�my w palarni.

��Nie pr�buj �adnych sztuczek. Ja i Mattis mamy umow�.

��Ach tak, tak m�wisz? S�ysza�em, �e nie jest podpisana � powiedzia� Sixten, zgasi� papierosa i nonszalancko przeszed� ko�o niego, wychodz�c z palami.

Mattis Kalvalis nie zrozumia� naturalnie nic z tego, co zosta�o powiedziane. Wygl�da� jednak na do�� zak�opotanego. Egon postanowi� nie robi� z tego wydarzenia wielkiej sprawy. Zwr�ci� si� w stron� Kalvalisa.

��We have a deal, don�t we?[3]

- Of course we do [4].

By�o po jedenastej, gdy on i jego �ona w ko�cu wr�cili do domu. Monika posz�a od razu si� po�o�y�. On powiedzia�, �e na razie nie chce jeszcze spa�, �e musi przetrawi� wra�enia minionego dnia. Nala� sobie kieliszek koniaku i usiad� w salonie.

Teraz musia� tylko czeka�. Zastanawia� si� przez chwil� nad incydentem w Donners Brunn, ale szybko si� uspokoi�. Oczywi�cie, �e Sixten pr�bowa�. Ale kontrakt z Mattisem Kalvalisem b�dzie podpisany ju� jutro. Um�wili si� na spotkanie w galerii.

Poza tym wernisa� odni�s� sukces. By� pewien, �e przytrzyma przy sobie Kalvalisa.

Wzi�� du�y �yk koniaku. Minuty mija�y. Pr�bowa� si� uspokoi� i na�o�y� cugle na swoj� niecierpliwo��. Je�li Monika b�dzie trzyma� si� swojej rutyny, sp�dzi jakie� dziesi�� minut w �azience, potem po�o�y si� do ��ka i przeczyta kilka stron ksi��ki, a nast�pnie wy��czy �wiat�o i za�nie. To oznacza�o, �e musi poczeka� oko�o dwudziestu minut, zanim b�dzie m�g� opu�ci� dom i p�j�� do hotelu. Recepcja by�a zamkni�ta w nocy, nie ryzykowa� wi�c, �e kto� m�g�by go rozpozna�.

Jego cia�o nie mog�o doczeka� si� tego spotkania.

Wieczorne zaj�cia �ony zaj�y wi�cej czasu, ni� przewidywa� i gdy w ko�cu wyszed�, by� porz�dnie poirytowany. Tak jakby przeczuwa�a, �e mia� jakie� plany, czyta�a d�u�ej ni� zazwyczaj. Z pewno�ci� kilka rozdzia��w.

Wiele razy podkrada� si� do drzwi sypialni tak cicho, jak tylko potrafi� i widzia�, �e w �rodku pali�o si� �wiat�o. ��dza �wierzbi�a na ca�ym ciele jak egzema. W ko�cu zgasi�a �wiat�o. Poczeka� jeszcze kwadrans, �eby by� pewnym, �e zasn�a. Uchyli� lekko drzwi i s�ucha� przez chwil� jej r�wnego oddechu, zanim odwa�y� si� wyruszy� w drog�.

Gdy wyszed� na ulic�, odetchn�� z ulg�. Oczekiwanie pali�o usta i j�zyk. Ra�nym krokiem maszerowa� w stron� miasta. W wi�kszo�ci okien �wiat�a by�y pogaszone, mimo i� by�a sobota i nie wybi�a jeszcze p�noc. Za nic w �wiecie nie chcia� natkn�� si� na kogo� z s�siad�w � tutaj wszyscy si� znali. Kupili tu nowo wybudowany domek szeregowy, gdy dzieci by�y ma�e. Ma��e�stwo by�o do�� udane i razem mija� im rok za rokiem. Egon nigdy nie zdradza� swojej �ony, mimo i� du�o wyje�d�a� w sprawach s�u�bowych i spotyka� wiele r�nych os�b.

Przed rokiem pojecha� do Sztokholmu w zwyczajn� podr� s�u�bow�. Uczucie porazi�o go jak piorun i podczas jednej nocy wszystko si� zmieni�o. By� na to zupe�nie nieprzygotowany. Nagle �ycie otrzyma�o nowy sens, wype�ni�a je nowa tre��.

Wsp�ycie z Monik� sta�o si� prawie nie do zniesienia. Jej odpowied� na jego na wp� �arliwe inicjatywy by�a i tak do�� ch�odna w ostatnich latach. Wkr�tce ich �ycie seksualne zamar�o zupe�nie, co by�o dla niego wielk� ulg�. Nigdy o tym nie rozmawiali.

Ale teraz w �rodku pali�a go t�sknota. Wybra� najkr�tsz� drog� obok szpitala i wzg�rz przy parku Strandg�rdet. Nied�ugo b�dzie na miejscu. Wyj�� telefon kom�rkowy, �eby powiedzie�, �e jest w drodze.

W�a�nie gdy mia� wybra� numer, potkn�� si� i upad�. W ciemno�ci nie zauwa�y� wielkiego korzenia, kt�ry zagradza� mu �cie�k�. Porz�dnie uderzy� g�ow� o kamie� i na kilka sekund straci� przytomno��. Gdy doszed� do siebie, poczu�, jak krew sp�ywa�a mu z czo�a na policzek. Z trudem usiad�, w g�owie mu si� kr�ci�o. Przez chwil� siedzia� na zimnej ziemi. Na szcz�cie mia� w kieszeni chusteczki higieniczne i m�g� wytrze� krew. Piek�o porz�dnie na czole i na prawym policzku.

Do diab�a, pomy�la�. Tylko nie teraz.

Ostro�nie dotkn�� rany koniuszkami palc�w. Na szcz�cie obra�enia nie by�y powa�ne, cho� nad praw� brwi� ur�s� mu pot�ny guz.

Post�pi� chwiejnie kilka krok�w. Upadek zszokowa� go i zaskoczy�.

Na pocz�tku posuwa� si� poma�u, mia� jeszcze zawroty g�owy. Wkr�tce jednak znalaz� si� przy murze, st�d nie by�o daleko do hotelu.

Min�� w�a�nie ma�e przej�cie w murze wychodz�ce na morze, kt�re nazywano Bram� Mi�o�ci, gdy nagle zda� sobie spraw�, �e kto� znajdowa� si� zupe�nie blisko niego. Us�ysza� szybki �wist obok jednego ucha i zaraz potem zosta� poci�gni�ty do ty�u.

Egon Wallin nigdy nie dotar� na swoje um�wione spotkanie.

Siv Eriksson obudzi�a si� jak zwykle kilka minut przed budzikiem, tak jakby przeczuwa�a, kiedy by�a pora wstawa�. Szybko wy��czy�a budzik, �eby alarm nie zbudzi� jej m�a Lennarta. Ostro�nie wsta�a z ��ka i stara�a si� zachowywa� tak cicho, jak tylko potrafi�a. W ko�cu by�a to niedziela.

Pocz�apa�a do kuchni w swoich r�owych, kud�atych pantoflach, kt�re dosta�a od m�a na Bo�e Narodzenie, nastawi�a kaw�, wzi�a ciep�y prysznic i umy�a w�osy. Rozkoszowa�a si� potem jedzonym w samotno�ci �niadaniem, s�uchaj�c radia i pozwalaj�c w�osom, �eby same wysch�y.

Siv Eriksson nie mog�a si� doczeka� dzisiejszego dnia. Dzie� pracy w niedziele by� kr�tki, tylko od si�dmej do dwunastej, potem mia� przyjecha� po ni� Lennart i razem mieli jecha� na pi�te urodziny ich jedynego wnuka. C�rka mieszka�a ze swoj� rodzin� w Slite w p�nocnej Gotlandii, wi�c mieli kawa�ek do przejechania. Siv przygotowa�a prezenty, kt�re �adnie zapakowane le�a�y na stole w korytarzu. Lennart mia� je zabra�, gdy b�dzie jecha�, zostawi�a mu kartk� z wiadomo�ci�, �eby nie zapomnia�.

Wypi�a kaw�, umy�a z�by i ubra�a si�. Da�a kotu jedzenie i �wie�� wod�. Nie okazywa� wi�kszego zainteresowania, �eby wyj�� na dw�r, tylko spojrza� na ni� ospa�ym wzrokiem i zwin�� si� w koszyku. Zerkn�a na termometr za oknem i stwierdzi�a, �e zn�w si� och�odzi�o, minus dziesi�� stopni. Najlepiej b�dzie, jak w�o�y czapk� i szalik. We�niany p�aszcz by� stary i troch� za ciasny.

Ich mieszkanie le�a�o na ostatnim pi�trze w budynku na ulicy Polhemsgatan z widokiem na p�nocno-wschodni� stron� mur�w obronnych.

Gdy Siv Eriksson wysz�a na ulic�, ci�gle by�o jeszcze do�� ciemno. Do pracy w hotelu Wisby mia�a piechot� kilka kilometr�w, ale to jej nie przeszkadza�o. Lubi�a spacerowa�, poza tym by�a to jej jedyna gimnastyka. Lubi�a prac� jako bufetowa. Razem z kole�ank� by�y odpowiedzialne za przygotowywanie �niadania. O tej porze roku w hotelu by�o ma�o go�ci, co jej odpowiada�o � nie czu�a si� dobrze w stresuj�cych sytuacjach.

Przesz�a przez ulic�, wesz�a na �cie�k� przy boisku, kt�rego murawa pokryta by�a cienk� warstw� �niegu. Na parkingu przed gminnym Biurem do spraw Kultury i Czasu Wolnego by�a bliska wywini�cia salta na �liskim jak szklanka asfalcie.

Przy przej�ciu na ulicy Kung Magnus v�g, kt�ra bieg�a r�wnolegle do wschodniej strony muru, przystan�a i spojrza�a w obie strony, cho� tak w�a�ciwie by�o to zb�dne. W niedzielne poranki ruch by� ma�y, ale Siv Eriksson by�a ostro�n� osob� i nie ryzykowa�a bez potrzeby. Przesz�a przez �stergravar, niewielki park le��cy przy murach obronnych. Ten kawa�ek drogi wydawa� si� o tej porze niepokoj�co opustosza�y, ale st�d niedaleko mia�a ju� do �redniowiecznych mur�w obronnych, kt�re otacza�y Stare Miasto. Musia�a przej�� przez bram� Dalmansporten, �eby dosta� si� do miasta. Brama znajdowa�a si� w wysokiej na siedemna�cie metr�w wie�y Dalmanstornet, jednej z bardziej okaza�ych baszt mur�w.

Oko�o trzydziestu metr�w od bramy Siv Eriksson stan�a jak wryta. Na pocz�tku nie wierzy�a w�asnym oczom. Co� wisia�o i delikatnie ko�ysa�o si� w prze�wicie bramy. Skonsternowana przez kilka minut my�la�a, �e to worek. Gdy podesz�a bli�ej, ku swojemu przera�eniu zobaczy�a, �e by� to m�czyzna, kt�ry wisia� na sznurze przywi�zanym do kraty nad bram�. By�a to krata, kt�r� w dawnych czasach opuszczano, gdy nadci�ga� wr�g.

Kark m�czyzny by� zgi�ty, r�ce ko�ysa�y si� bezw�adnie po bokach cia�a. Po�lizgn�a si� na oblodzonym mo�cie i by�a bliska upadku, ale w ostatniej chwili z�apa�a si� por�czy mostu. Wzrok jeszcze raz pow�drowa� do m�czyzny. By� ubrany w d�ugi do ziemi, czarny sk�rzany p�aszcz i czarne spodnie, na nogach mia� kr�tkie kozaki. By� ciemnow�osy, by� mo�e oko�o pi��dziesi�tki.

Trudno jej by�o dostrzec jego twarz, post�pi�a ostro�nie kilka krok�w do przodu, jednocze�nie ze strachem rozgl�daj�c si� dooko�a.

Gdy podesz�a wystarczaj�co blisko, by zobaczy� twarz nieboszczyka, ca�a zdr�twia�a. Bez trudu rozpozna�a m�czyzn�.

Poma�u wyj�a kom�rk� i wybra�a numer na policj�.

Komisarz Anders Knutas przyby� do bramy Dalmansporten p� godziny po otrzymaniu zg�oszenia. Zazwyczaj w takich przypadkach zostawa� na komendzie, �eby rozdzieli� prac�, ale to chcia� zobaczy�. Widok m�czyzny, kt�ry najprawdopodobniej zosta� zamordowany i z zimn� krwi� wywieszony na widok publiczny w jednej z najwi�kszych i najokazalszych bram muru obronnego, by� tak nietypowy, �e Knutas zrobi� wyj�tek. Patrol, kt�ry przyjecha� jako pierwszy na miejsce znalezienia cia�a, od razu podni�s� alarm, �e nie wygl�da�o to na samob�jstwo, ale �e najprawdopodobniej mieli do czynienia ze zbrodni�. Cia�o wisia�o bowiem kilka metr�w nad ziemi� i przynajmniej metr od ka�dej ze �cian mur�w obronnych. W pobli�u nie by�o niczego, na czym ofiara mog�aby sta�, albo po czym mog�aby si� wspi��, �eby dosi�gn�� do miejsca, gdzie by�a zawieszona lina.

Gdy Knutas przyby� na miejsce, byli tam ju� zar�wno inspektor Karin Jacobsson, jak i technik kryminalistyczny Erik Sohlman. Karin ze swoimi stu sze��dziesi�cioma centymetrami wzrostu wygl�da�a na jeszcze ni�sz� ni� zazwyczaj i by�a tak blada, �e jej twarz wydawa�a si� przezroczysta. Knutas pozdrowi� j� u�ci�ni�ciem jej ramienia. Przysz�a tu spacerem ze swojego mieszkania po�o�onego w obr�bie mur�w miejskich. Knutas od razu si� domy�li�, �e Karin widzia�a ju� cia�o. Ona chyba nigdy nie przyzwyczai si� do widoku martwych os�b, w�a�ciwie on sam pewnie te� nie.

Zd��y�a si� ju� zebra� grupka os�b mieszkaj�cych w pobli�u, kt�re wpatrywa�y si� w wisz�ce do nich plecami cia�o w bramie. Nikt nie m�g� uwierzy�, �e co� tak strasznego jak morderstwo mog�o przydarzy� si� na ich spokojnej uliczce.

Brama Dalmansporten by�a cz�ci� mur�w obronnych, le�a�a po�rodku Norra Murgatan, d�ugiej i w�skiej brukowanej uliczki, kt�ra bieg�a r�wnolegle do wschodniego muru. Po obu bokach uliczki ci�gn�y si� niskie, malownicze domki. Prawdziwa idylla z robionymi na szyde�ku firankami w oknach, doniczkami z gotlandzkiej ceramiki i ma�ymi ogr�dkami za drewnianymi p�otami. Niekt�re domy, le��ce po tej samej stronie co mur, by�y wbudowane w mury obronne.

Karin i Knutas przeszli obok betonowej przeszkody, kt�ra uniemo�liwia�a samochodom wjazd w bram� i przeszli ponad bia�o-niebieskimi ta�mami.

Knutas zadr�a�, gdy zobaczy� ofiar�.

Na pierwszy rzut oka wygl�da�o to na tragiczne samob�jstwo. Lina przywi�zana by�a do mocnego haka, kt�ry zaczepiony by� na kracie nad bram�. G�owa martwego m�czyzny opiera�a si� na jego piersi, cia�o by�o bezw�adne.

Scenariusz przypomnia� mu morderstwa z ubieg�ego roku, kiedy to wiele os�b zosta�o zamordowanych w rytualny spos�b i nast�pnie powieszonych.

��Co� mi to przypomina � powiedzia� do Karin.

��Ach, nic nie m�w, pierwsze, co mi przysz�o na my�l, to to, jak znale�li�my ubieg�ego lata Martin� Flochten.

Karin pokr�ci�a g�ow� i schowa�a r�ce jeszcze g��biej do kieszeni swojej pikowanej kurtki.

Gdy Knutas podszed� na tyle blisko, �e m�g� zobaczy� twarz ofiary, znieruchomia�.

��Dobry Bo�e, to przecie� Egon Wallin, w�a�ciciel galerii.

Technik kryminalistyczny Erik Sohlman, kt�ry w�a�nie fotografowa� cia�o z r�nych stron, obni�y� aparat fotograficzny i przyjrza� si� dok�adnie twarzy nieboszczyka.

��No przecie�, to on � wybuchn��. � A niech to cholera. By�em u niego w galerii zaledwie tydzie� temu i kupi�em obraz na sze��dziesi�te urodziny mamy.

��Musimy go jak najszybciej �ci�gn�� � kontynuowa� ponuro Knutas. � Cia�o na pewno wida� z ulicy, a ludzie wkr�tce zaczn� si� budzi�.

Kiwn�� g�ow� w stron� ulicy Kung Magnus v�g, gdzie zatrzyma�o si� ju� wiele samochod�w. Ludzie zacz�li wychodzi� z pojazd�w i pokazywa� sobie bram�. Poranne �wiat�o ukazywa�o wszystkim przechodniom makabryczne znalezisko.

��Pospieszcie si� � ponagla� Knutas. � Wisi tu jak w oknie wystawowym.

Rozejrza� si� dooko�a. Trudno by�o powiedzie�, ile terenu trzeba b�dzie odgrodzi�, cho� do�wiadczenie zawodowe podpowiada�o mu, �e im wi�cej, tym lepiej.

Policja nie mog�a jeszcze wykluczy� samob�jstwa, lecz je�li Egon Wallin zosta� pozbawiony �ycia, jak uwa�a� Knutas, b�d� musieli zabezpieczy� wszystkie �lady. Szybko oszacowa� w g�owie, �e prawdopodobnie trzeba odgrodzi� ca�y park, od bramy �sterport do bramy Norderport. Wsz�dzie na �niegu wida� by�o �lady but�w i kt�re� z nich mog�y nale�e� do mordercy.

Knutas przyjrza� si� kracie, do kt�rej przymocowana by�a lina. Wydawa�o si� niemo�liwe, �eby Egon Wallin m�g� sam tego dokona�. W pobli�u nie by�o absolutnie niczego, na co m�g�by si� wspi��. Lina przymocowana by�a tak wysoko, �e obawia� si�, i� niezb�dne b�dzie sprowadzenie stra�y po�arnej, �eby zdj�� cia�o.

Wyj�� telefon kom�rkowy i zadzwoni� do zak�adu medycyny s�dowej w Solnie. Lekarz s�dowy musi przyby� na Gotlandi� policyjnym helikopterem tak szybko, jak jest to mo�liwe.

Z do�wiadczenia wiedzia�, �e lekarz s�dowy zawsze chcia�, aby cia�o nie by�o ruszane a� do jego przybycia, ale w tym przypadku by�o to niemo�liwe. Wygl�da�o to, jakby nieboszczyk by� ofiar� publicznej egzekucji. Je�li okaza�oby si�, �e mieli do czynienia z morderstwem, media rzuci�yby si� na nich, zanim by si� obejrzeli.

Ledwie Knutas zd��y� to pomy�le�, a ju� poczu� na karku pierwsze b�yski flesz�w. Przestraszony obr�ci� si�. O�lepi�y go kolejne b�yski.

Rozpozna� fotografa z �Gotlands Allehanda� razem z jedn� z najbardziej dociekliwych reporterek gazety. Ca�y czerwony na twarzy ze z�o�ci, gwa�townie chwyci� j� za rami�.

��Co wy u licha wyprawiacie? To mo�e by� samob�jstwo, na razie jeszcze nic nie wiemy. Zupe�nie nic! Jeszcze nawet krewni nie s� poinformowani. Dopiero go znaleziono!

��Czy wiecie, kto to jest? � spyta�a czupurnie i wyj�a r�k� z u�cisku, nie zwracaj�c uwagi na rozjuszenie Knutasa. � Uwa�am, �e wygl�da on na Egona Wallina, w�a�ciciela galerii.

��Nie s�ycha�, co m�wi�? Nie jest to pewne, �e mamy do czynienia z przest�pstwem. Id�cie st�d i pozw�lcie nam pracowa� w spokoju!

Samob�jstwo by�o przynajmniej czym�, co dziennikarze respektowali i o czym zazwyczaj nie pisali. Jak na razie. Ale maj�c na uwadze zmiany, kt�re zachodzi�y w krajowych mediach, nie potrwa pewnie d�ugo i b�d� grzeba� te� w samob�jstwach.

Knutas by� jeszcze bardziej zdenerwowany ca�� sytuacj�, poniewa� zna� i ceni� Egona Wallina. Nie byli mo�e dobrymi znajomymi, ale spotkali si� przez te wszystkie lata niejeden raz i Knutas zawsze lubi� tego m�czyzn�. Bi�a od niego uczciwo�� i przyzwoito��. Prostolinijny cz�owiek, kt�ry twardo st�pa� po ziemi i by� zadowolony ze swojego �ycia. W przeciwie�stwie do tak wielu innych os�b, kt�re w k�ko narzeka�y. Wydawa� si� takim typem osoby, kt�ra ze wszystkimi i w ka�dej sprawie potrafi�a si� dogada�, po prostu r�wny ch�op. Byli mniej wi�cej w tym samym wieku i Knutas zawsze spogl�da� z podziwem na Egona Wallina. Mia� on dooko�a siebie aur�, kt�ra sprawia�a, �e chcia�o si� by� jego przyjacielem. A teraz wisia� tu przed nim � martwy jak pie�.

Ka�da minuta, kt�ra up�ywa�a w oczekiwaniu na zdj�cie cia�a, by�a m�czarni�. W�os mu si� je�y� na g�owie, gdy my�la�, �e b�dzie musia� powiedzie� o tym tragicznym wydarzeniu �onie Wallina.

Wielu dziennikarzy t�oczy�o si� ju� teraz po drugiej stronie bia�o-niebieskich ta�m. Po cz�ci rozumia�, �e musieli oni wykonywa� swoj� prac�. Je�li okaza�oby si�, �e jest to morderstwo, b�dzie zmuszony zwo�a� konferencj� prasow�.

Knutas by� zadowolony, �e na miejscu nie by�o na razie �adnych dziennikarzy z telewizji. W nast�pnej sekundzie zobaczy� Pi� Lilj�, najbardziej zawzi�tego fotografa i operatora telewizyjnego, jakiego kiedykolwiek spotka�. Pracowa�a razem z Johanem Bergiem z Telewizji Szwedzkiej. Teraz by�a sama, co nie przeszkadza�o jej w robieniu zdj��. Znajdowali si� w miejscu publicznym i je�li tylko trzyma�a si� za ta�mami odgradzaj�cymi, nie m�g� jej tego zabroni�.

Knutas westchn��, rzuci� ostatnie spojrzenie na cia�o i odszed� stamt�d w towarzystwie Karin.

Zapowiada� si� pracowity dzie�.

W niedziel� w redakcji Wiadomo�ci Regionalnych, znajduj�cej si� w budynku telewizji w dzielnicy G�rdet, zazwyczaj panowa� spok�j. Tego dnia nie by�o inaczej. Johan Berg siedzia� zm�czony przy swoim biurku i walcz�c z kacem, bez zapa�u przegl�da� poranne dzienniki. Nic a nic si� nie wydarzy�o. Ani w Sztokholmie, ani na Gotlandii, ani w Uppsali, za kt�re to obszary odpowiedzialne by�y Wiadomo�ci Regionalne.

Poprzedni wiecz�r by� d�u�szy i suciej zakrapiany, ni� zamierza�. Wyszed� na piwo ze swoim najlepszym przyjacielem Andreasem, te� dziennikarzem. Wyl�dowali w pubie Kvarnen, a potem, niewiele si� zastanawiaj�c, poszli z kilkoma kolegami z redakcji wiadomo�ci Radia Szwedzkiego na imprez� do po�o�onej na obrze�ach Sztokholmu dzielnicy Hammarbyh�jden. Dopiero oko�o czwartej rano na chwiejnych nogach przekroczy� pr�g swojego dwupokojowego mieszkania przy ulicy Heleneborgsgatan.

Jakby nie do��, �e mia� niewielk� ochot� na sp�dzenie tego dnia w pracy, to jeszcze redaktor by� zast�powany przez osob�, do kt�rej mia� niewielkie zaufanie. Ledwo zd��y� zdj�� kurtk�, a ju� pani redaktor entuzjastycznie proponowa�a jeden przeci�tny temat na reporta� za drugim. Nerwowo zdawa�a si� chwyta� wszystkiego, co wpad�o jej w r�ce. Dobry Bo�e, pozosta�o jeszcze dziesi�� godzin do tego marnego pi�ciominutowego wydania, kt�re nadawali w niedziel�. A poza tym mieli ju� przecie� jeden przygotowany wcze�niej reporta�. Uspok�j si�, do cholery, my�la� ze z�o�ci�. Wszystkiego mu si� odechciewa�o na sam jej widok. Poza tym by�a moderatorem programu, nie by�o wi�c nikogo innego z szefostwa, z kim m�g�by porozmawia�. W niedziel� by�o ich w redakcji tak ma�o, �e redaktorem i prowadz�cym program by�a ta sama osoba.

Usiad� przy biurku i przegl�da� r�ne wiadomo�ci prasowe, kt�re przys�ano do redakcji w ten weekend. Dziewi��dziesi�t pi�� procent wszystkich dotyczy�o r�nych festyn�w i wydarze� w mie�cie, pocz�wszy od tego, �e Markoolio b�dzie konferansjerem na otwarciu nowego centrum Tumba, a ko�cz�c na organizowanych w mie�cie warsztatach robienia koronek albo wy�cig�w �winek morskich na targach w Sollentunie.

Nienawidzi� wszystkich �dni�, kt�re wynaleziono w ostatnich latach. Najpierw by� Dzie� Dziecka, Dzie� Ksi��ki i Dzie� Kobiet i do tego nie mia� �adnych zastrze�e�, ale teraz roi�o si� od dni, kt�re trzeba by�o �wi�towa�: Dzie� Bu�eczki Cynamonowej, Dzie� Przedmie�cia, Dzie� Samochodo-Roweru, a ta niedziela by�a najwyra�niej Dniem R�kawiczki z Jednym Palcem. Czy mia�o to oznacza�, �e ka�dy mia� dzi� chodzi� w robionych na drutach we�nianych r�kawiczkach z jednym palcem, macha� r�koma i do wszystkich si� u�miecha�? W jakim celu? Mo�e jeszcze zamierzano tego dnia sprzedawa� ciasteczka w kszta�cie r�kawiczek z Lovikki i wymienia� si� wzorami na r�kawiczki?

Prawie, �e przysz�a mu ochota zrobi� reporta� na ten temat, tylko dlatego, �e by�o to takie g�upie.

Reszta wiadomo�ci pochodzi�a albo od os�b, kt�re by�y niezadowolone z transportu publicznego, albo od podejrzanych ma�ych grupek dzia�aczy, kt�re protestowa�y przeciwko wszystkiemu: przeciw niebezpiecznej drodze do szko�y w Gimo, przeciw zamkni�ciu zagro�onego oddzia�u przedszkolnego w Vaxholmie albo przeciw d�ugiej kolejce telefonicznej w Kasie Ubezpiecze� Spo�ecznych w Salemie.

Johan kr�ci� g�ow�, wyrzucaj�c do kosza jedn� wiadomo�� za drug�.

Przysiad� si� do niego z fili�ank� kawy dy�urny operator kamery i siedzieli tak razem i biadolili, �e nie by�o nic porz�dnego do roboty. Od czasu do czasu czuli na sobie karc�cy wzrok redaktorki, ale Johan postanowi� j� ignorowa�. Jeszcze przez chwil�.

Pr�bowa� wiele razy zadzwoni� do Emmy, ale ca�y czas by�o zaj�te. �e te� mia�a czas rozmawia� tak d�ugo przez telefon, kiedy musia�a opiekowa� si� Elin, pomy�la� poirytowany. Jednocze�nie poczu� dobrze znane uk�ucie t�sknoty. Jego c�reczka mia�a osiem miesi�cy, a widywa� j� sporadycznie.

Od�o�y� s�uchawk� i spojrza� w stron� biurka, przy kt�rym siedzia�a redaktorka i obdzwania�a wszystkie ma�e komendy policji z ich obszaru, �eby si� dowiedzie�, czy zdarzy�o si� co�, o czym mo�na by zrobi� reporta�.

Odezwa�y si� w nim wyrzuty sumienia i stwierdzi�, �e powinien wzi�� si� do roboty. To przecie� nie by�a jej wina, �e by� dzi� zm�czony i do niczego. Albo to, �e niedziele by�y beznadziejne pod wzgl�dem wiadomo�ci.

Mo�e dzi�ki swoim dobrym kontaktom w policji uda mu si� wygrzeba� gdzie� jakie� ziarenko, kt�re przy odrobinie dobrej woli mog�oby urosn�� do wiadomo�ci. Przynajmniej na potrzeby niedzieli.

Ju� mia� podnie�� s�uchawk� na swoim przepe�nionym r�nymi rzeczami biurku, gdy zadzwoni�a jego kom�rka.

Od razu rozpozna� pe�en entuzjazmu g�os Pii Lilji na drugim ko�cu. By�a operatorem kamery i z ni� najcz�ciej pracowa�, gdy je�dzi� w ostatnich czasach na Gotlandi�.

��S�ysza�e�? � wyrzuci�a z siebie z podnieceniem w g�osie.

��Nie, co?

��Dzi� rano w jednej z bram mur�w obronnych znaleziono powieszone cia�o m�czyzny.

���artujesz sobie ze mnie?

��Nie, do licha, to prawda.

��Czy to samob�jstwo?

��Nie mam poj�cia, ale si� dowiem. Nie mog� d�u�ej rozmawia�, musz� trzyma� r�k� na pulsie. Co� si� b�dzie dzia�o.

��Okej. Zadzwo�, jak b�dziesz wiedzie� wi�cej.

��Pewnie. Ciao.

Johan wybra� numer do komisarza Andersa Knutasa. Wydawa� si� zdyszany.

��Cze��, tu Johan Berg.

��Cze��, min�o troch� czasu od ostatniego razu. Zacz��e� zn�w pracowa�?

��No halo, jak cz�sto ogl�dasz Wiadomo�ci Regionalne? Wr�ci�em ju� kilka tygodni temu.

��Mi�o mi to s�ysze�. Mam na my�li to, �e jeste� zn�w na nogach, nie to, �e zn�w pracujesz.

Johan u�miechn�� si� krzywo.

By� przez kilka miesi�cy na chorobowym, po tym jak poprzedniego lata zadano mu cios no�em podczas pogoni za morderc�, w kt�r� si� uwik�a�. By�o naprawd� powa�nie. Knutas odwiedzi� go w szpitalu wiele razy, ale teraz min�o ju� sporo czasu, odk�d rozmawiali po raz ostatni.

��Co si� wydarzy�o?

��Dzi� rano znale�li�my martwego m�czyzn� wisz�cego w bramie Dalmansporten.

��Czy to morderstwo?

��Nie wiemy. Oceni to lekarz s�dowy.

��Wi�c nic nie wskazuje na to, �e jest to morderstwo?

��Tego nie powiedzia�em.

��Nie no, ale daj spok�j, Knutas. Wiesz, w jakiej jestem sytuacji, jestem w Sztokholmie. Musz� wiedzie�, czy warto przyjecha� na Gotlandi�, czy te� nie. Ku czemu si� sk�aniacie? Morderstwo czy samob�jstwo?

��Niestety nie mog� na razie odpowiedzie� ci na to pytanie.

G�os Knutasa zmi�k�.

��Wiecie, kim jest nieboszczyk?

Kr�tkie wahanie.

��Tak, ale nie jest on oficjalnie zidentyfikowany. Jak zapewne doskonale rozumiesz, nie mo�emy poda� na razie jego imienia i nazwiska. Rodzina nie jest jeszcze poinformowana.

Knutas dysza� w s�uchawk�. Johan s�ysza�, �e komisarz szed�, rozmawiaj�c z nim.

��Ile ma lat?

��W �rednim wieku, tyle mog� powiedzie�. Wiesz co, musz� ko�czy�. Napiszemy p�niej wiadomo�� dla prasy. Mamy tu wielu zainteresowanych dziennikarzy.

��Kiedy b�dziesz wiedzia� wi�cej?

��My�l�, �e wst�pn� odpowied� b�dziemy mieli najwcze�niej w okolicach obiadu.

��Skontaktuj� si� z tob�.

��Okej.

Johan skrzywi� si�, gdy od�o�y� s�uchawk�. By�o nies�ychanie frustruj�ce nie m�c oceni�, czy warto jecha� na Gotlandi�, czy nie i mie� do tego �wiadomo��, jak bardzo zostanie w tyle z relacjonowaniem, je�li okaza�oby si�, �e by�o to morderstwo. By�o oczywiste, �e jego gotlandzcy koledzy b�d� mieli du�� przewag�.

Od wielu lat walczy� o to, by stworzy� na Gotlandii sta�� posad� dla reportera, ale dotychczas nic nie uda�o mu si� wsk�ra�. Jego zdaniem by�o niewiarygodne, i� szefostwo nie mog�o poj��, �e potrzeba im tam sta�ego teamu reporterskiego. Wyspa by�a do�� du�a, liczba sta�ych mieszka�c�w dochodzi�a do sze��dziesi�ciu tysi�cy. Poza tym Gotlandia rozwija�a si�, szko�a wy�sza kwit�a, podobnie jak �ycie artystyczne i kulturalne. Nie by�o to tylko miejsce, kt�re o�ywa�o latem, kiedy to naje�d�a�y je tysi�ce turyst�w.

Kilka sekund p�niej na ekranie pojawi�a si� depesza szwedzkiej agencji prasowej Tidningarnas Telegrambyrå.

TT (Sztokholm)

Na Gotlandii, tu� przed godzin� si�dm�, znaleziono martwego m�czyzn�. Znaleziono go wisz�cego w bramie Dalmansporten w murze obronnym Visby.

Na razie nie uda�o si� ustali� to�samo�ci. Policja nie wyklucza morderstwa.

Dla pewno�ci Johan zam�wi� miejsce w najbli�szym samolocie do Visby. Tutaj nale�a�o dzia�a� szybko. Je�li zosta�oby potwierdzone, �e by�o to morderstwo, musia� jecha� tam od razu. Zm�czenie ust�pi�o jak r�k� odj��, adrenalina zawsze podskakiwa�a, gdy dzia�o si� co� wa�nego. Je�li okaza�oby si�, �e jest to morderstwo, by�aby to sensacja we wszystkich programach Telewizji Szwedzkiej, o tym by� przekonany. Cia�o powieszone w zabytkowym murze idyllicznego Visby. Niech to cholera.

Nie m�g� przesta� my�le� o tym, �e je�li rzeczywi�cie okaza�oby si� to morderstwem, pojecha�by na Gotlandi� i zobaczy�by Emm� i Elin wcze�niej, ni� si� tego spodziewa�. Dosz�o do tego, �e w g��bi duszy mia� nadziej�, i� m�czyzna w bramie zosta� zamordowany.

Nie trwa�o d�ugo, zanim redaktor naczelny Telewizji Szwedzkiej wpad� do ich redakcji, �eby zapyta�, co Wiadomo�ci Regionalne zamierza�y z tym zrobi�.

Johan nie zd��y� odpowiedzie�, bo zn�w zadzwoni� jego telefon.

By�a to Pia Lilja.

��Johan, jestem prawie pewna, �e jest to morderstwo. Najlepiej b�dzie, jak przyjedziesz od razu.

��Dlaczego tak uwa�asz?

��Ale� dobry Bo�e, widzia�am przecie�, jak to wygl�da. Wisi na sznurze przyczepionym do kraty, kt�ra przymocowana jest nad bram�, a brama Dalmansporten jest bardzo wysoka. Sam prze�wit ma przynajmniej pi�� metr�w. Niemo�liwe, �eby samemu si� tam wspi��. Poza tym policja odgrodzi�a spory teren. Dlaczego by to zrobili, je�li nie mieliby�my do czynienia z przest�pstwem?

��Okej � powiedzia� rozentuzjazmowany. � Jakie masz materia�y? Przeprowadzi�a� z kim� wywiad?

��Nie, policja nie puszcza pary z ust. Do nikogo, je�li mo�e to by� jakim� pocieszeniem. Za to zrobi�am dobre zdj�cia. Uda�o mi si� przedosta� na drug� stron� muru, zanim zd��yli wszystko odgrodzi� i sfotografowa�am samo cia�o z cholernie dobrej perspektywy, zanim je zdj�li. Makabryczny widok. My�l�, �e tylko my to mamy.

��Tak, nie mam w�tpliwo�ci. Do zobaczenia.

Minuty wlok�y si�. Prom zazwyczaj nie mia� op�nienia, ale oczywi�cie akurat tego poranka by�o inaczej. Zacz�� kr�ci� si� w fotelu, siedz�c w cichym salonie na dziobie promu. By�o niewielu pasa�er�w. Kawa�ek dalej siedzia�a starsza para, kt�ra zd��y�a ju� wyj�� zabrany ze sob� prowiant, termos i kanapki, kt�re jedli, rozwi�zuj�c krzy��wk�. W rz�dzie za nim m�czyzna w jego wieku przysypia� przykryty kurtk�.

Gdy prom w ko�cu odbi� od brzegu, odetchn�� z ulg�.

Przez chwil� by� przekonany, �e policja nagle wtargnie do promowego salonu i go aresztuje.

Poma�u zacz�� si� odpr�a�. Za trzy godziny i pi�tna�cie minut b�d� na kontynencie. Nie m�g� si� tego doczeka�.

W restauracji zjad� makaron z kurczakiem i sa�atk� oraz napi� si� soku. Po tym poczu� si� jeszcze lepiej. Operacja si� uda�a. Zdziwiony stwierdzi�, �e to nawet nie by�o takie trudne, z psychologicznego punktu widzenia. Skoncentrowany jak �o�nierz na polu bitwy wykona� to, co mia� wykona�, �ci�le trzymaj�c si� planu. By� skupiony na zadaniu. P�niej sp�yn�� na niego pok�j i uczucie zadowolenia, jakiego nie do�wiadczy� od dawna.

Gdy przed nim rozci�ga�o si� tylko otwarte morze, podni�s� si� z fotela, wzi�� ze sob� obie reklam�wki i wyszed� na g�rny pok�ad. Na dworze by�o zimno i nie by�o tam �adnego innego pasa�era. Musia� dzia�a� szybko, zanim kto� si� pojawi. Upewni� si� dok�adnie, �e nikogo nie by�o w pobli�u. Nast�pnie podni�s� obie reklam�wki i wyrzuci� je za burt�.

Gdy znikn�y w pieni�cych si� falach, ostatni ucisk w klatce piersiowej znikn��.

Wynik wst�pnego badania cia�a przez technika kryminalistycznego Erika Sohlmana by� jednoznaczny. Wszystko wskazywa�o na to, �e Egon Wallin zosta� zamordowany. W porze obiadowej Knutas zebra� swoich najbli�szych wsp�pracownik�w. Grupa �ledcza sk�ada�a si� z czterech os�b opr�cz Knutasa. By� w niej rzecznik prasowy policji i zast�pca szefa do spraw kryminalnych Lars Norrby, inspektor Karin Jacobsson i Thomas Wittberg, te� inspektor. Brakowa�o tylko Sohlmana, poniewa� znajdowa� si� na miejscu zbrodni, gdzie czeka� na lekarza s�dowego. W spotkaniu uczestniczy� r�wnie� zaprawiony w bojach prokurator Birger Smittenberg, kt�ry przerwa� sw�j niedzielny wypoczynek specjalnie po to, by nie opu�ci� pierwszego spotkania grupy �ledczej.

Knutasowi zale�a�o na tym, �eby rozpocz�� �ledztwo na wszystkich frontach tak szybko, jak to by�o mo�liwe � pierwsze dwadzie�cia cztery godziny po morderstwie mia�y cz�sto decyduj�ce znaczenie.

Kto� by� na tyle przewiduj�cy, �e zam�wi� kanapki z klopsikami i kaw�. Gdy wszyscy dooko�a sto�u zd��yli si� posili�, Knutas zacz�� spotkanie.

��Mamy wi�c niestety do czynienia z morderstwem. Ofiar� jest w�a�ciciel galerii sztuki Egon Wallin. Zosta� znaleziony za pi�tna�cie si�dma przez kobiet�, kt�ra sz�a do pracy. Jak na pewno ju� wszyscy s�yszeli�cie, cia�o wisia�o w bramie Dalmansporten. Obra�enia na szyi �wiadcz� o tym, �e Egon Wallin zosta� zamordowany. Erik nied�ugo do nas dotrze i powie co� wi�cej na ten temat. Lekarz s�dowy w�a�nie przyjecha� ze Sztokholmu i jest na miejscu zbrodni.

��To niewiarygodne, znowu powieszone cia�o, tak jak poprzedniego lata � wybuchn�� Thomas Wittberg. � Co tu si� w�a�ciwie dzieje?

��Tak, jest to zastanawiaj�ce � zgodzi� si� Knutas. � Ale Egon Wallin nie wydaje si� by� ofiar� rytualnego morderstwa. �wiadek, kt�ry znalaz� cia�o, jest przes�uchiwany � kontynuowa�. � Kobieta zosta�a najpierw odwieziona do szpitala, gdzie j� zbadano i dano co� na uspokojenie. Najwyra�niej dozna�a porz�dnego szoku.

Knutas podni�s� si� i d�ugopisem wskaza� na map� wisz�c� na �cianie w g��bi pomieszczenia. Przedstawia�a wschodni� stron� muru, bram� Dalmansporten i park �stergravar.

��Odgrodzili�my ca�y park �stergravar wzd�u� ulicy Kung Magnus v�g, od bramy �sterport do bramy Norderport. Teren ten b�dzie zamkni�ty na czas nieokre�lony, a� zabezpieczymy wszystkie �lady. Po wewn�trznej stronie muru odgrodzili�my cz�� ulic Norra Murgatan i Uddens gr�nd, najbli�ej bramy, ale b�dziemy musieli je zwolni� do�� szybko. Ruch w tej cz�ci miasta, w Klinten, nie jest, co prawda, bardzo du�y, ale jednak. Technicy w pierwszej kolejno�ci koncentruj� si� na tym terenie. Prawdopodobnie sprawca nadszed� w�a�nie z tej strony.

��Dlaczego tak s�dzisz? � spyta�a Karin Jacobsson.

��Dlatego, �e wed�ug Sohlmana, ofiara najprawdopodobniej nie zosta�a zamordowana przy bramie Dalmansporten, lecz cia�o zosta�o przewiezione tam z innego miejsca.

��Sk�d mo�e on to wiedzie� tak szybko?

Wittberg otworzy� szeroko swoje b��kitne oczy.

��Mnie nie pytaj. Powiedzia� tylko, �e miejsce zbrodni i miejsce znalezienia cia�a najprawdopodobniej nie pokrywaj� si� ze sob�. Wyt�umaczy nam to, gdy tu przyjdzie. A je�li sprawca � albo sprawcy � odebrali �ycie Wallinowi w innym miejscu, musieli mie� pewnie samoch�d. My�l�, �e wleczenie ze sob� po mie�cie cia�a nie by�oby takie proste. I wydaje mi si� ma�o prawdopodobne, �eby przyjechali od strony parku �stergravar.

��Czy s� jacy� �wiadkowie? � spyta� Birger Smittenberg. � Czy nikt z ludzi mieszkaj�cych w pobli�u niczego nie widzia� ani nie s�ysza�? Brama le�y w �rodku ulicy z domami mieszkalnymi.

��Przes�uchujemy mieszka�c�w i mo�emy mie� tylko nadziej�, �e co� nam to da. Przy samej bramie znajduje si� w�a�ciwie tylko jeden dom, kt�rego okna wychodz� na bram�. Trudno znale�� lepsze miejsce w centrum miasta, kt�re gwarantowa�oby tak� swobod� dzia�ania. Je�li dokona si� takiego czynu w nocy, to mo�na przy odrobinie szcz�cia zosta� niezauwa�onym.

��Ale jednak � zaoponowa� Wittberg � wydaje si� to strasznie ryzykowne. Mam na my�li, �e potrzeba troch� czasu, aby wywlec cia�o z samochodu i powiesi� je w ten spos�b.

��I si�y mi�ni � doda� Norrby. � Nie ka�dy da�by rad� podci�gn�� kogo� tak wysoko. Oczywi�cie, je�li nie by�o ich wi�cej.

��Ktokolwiek by to by�, najprawdopodobniej wcze�niej by� on albo oni przy bramie wiele razy, aby zrobi� rozeznanie i przygotowa� si�. Musimy spyta� ludzi, czy widzieli tam kogo� w ostatnich dniach.

Knutas kichn�� g�o�no. Gdy wydmuchiwa� nos, prokurator skorzysta� z przerwy, �eby zada� pytanie.

��Czy zosta�y ju� odkryte jakie� konkretne �lady?

Jak na zam�wienie drzwi otworzy�y si� i wszed� Erik Sohlman. Pozdrowi� wszystkich kr�tko. Wyg�odnia�y chwyci� za kanapk� i nala� sobie fili�ank� kawy. Knutas postanowi� da� mu zje��, zanim zasypie go pytaniami.

��Co wiemy o ofierze? � Knutas zerkn�� w swoje papiery. � No wi�c, nazywa si� Egon Wallin, urodzony w 1951 roku w Visby. Mieszka� tu przez ca�e �ycie. �onaty z Monik� Wallin, dwoje doros�ych, niemieszkaj�cych ju� z rodzicami dzieci. By� w�a�cicielem jednego z domk�w szeregowych przy ulicy Sn�ckg�rdsv�gen. �ona zosta�a poinformowana o �mierci m�a i obecnie jest w szpitalu. Przes�uchamy j� p�niej. Skontaktowali�my si� r�wnie� z dzie�mi, oboje mieszkaj� na kontynencie. Egon Wallin by� w mie�cie dobrze znan� osob�. Od dwudziestu pi�ciu lat prowadzi� razem z �on� galeri� sztuki. Przej�� j� po swoim ojcu, galeria by�a w posiadaniu ich rodziny od tak dawna, jak mog� si�gn�� pami�ci�. Wallin nie by� notowany. W ci�gu tych wszystkich lat spotka�em go wiele razy, cho� nie mog� twierdzi�, �e si� znali�my. Bardzo sympatyczny ch�op, wydawa� si� lubiany. Czy kto� inny mia� z nim bli�sze kontakty?

Wszyscy pokr�cili przecz�co g�owami.

Erik Sohlman zd��y� do tego czasu poch�on�� dwie kanapki, wi�c Knutas uzna�, �e by� ju� zdatny do m�wienia.

��Erik, co masz nam do powiedzenia?

Sohlman podni�s� si� i podszed� do komputera stoj�cego w �rodku pomieszczenia. Da� zna� Smittenbergowi, kt�ry siedzia� najbli�ej drzwi, �eby zgasi� �wiat�o.

��To w�a�nie ten widok powita� Siv Eriksson dzi� rano, gdy sz�a do pracy. Przysz�a �cie�k� od strony ulicy Kung Magnus v�g, gdy odkry�a widoczne z daleka cia�o, wisz�ce w otworze bramy. Egon Wallin by� kompletnie ubrany, ale nie znale�li�my ani jego telefonu, ani portfela. Ubrania wy�lemy dzisiaj do analizy do Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego. Na ziemi pod cia�em znale�li�my apaszk�, nie wiemy, czy nale�a�a do ofiary, czy te� nie, wy�lemy j� naturalnie r�wnie� do laboratorium.

Sohlman, klikaj�c, wy�wietla� kolejne zdj�cia ofiary zrobione z r�nych stron.

��Zbada�em cia�o tylko pobie�nie, ale jestem tym razem prawie pewny, �e mamy do czynienia z morderstwem. Powodem jest wygl�d obra�e� na szyi. Gdy zdj�li�my cia�o, mog�em mu si� bli�ej przyjrze� i wygl�da�o na to, �e ofiara nie umar�a z powodu powieszenia.

Zrobi� teatraln� przerw� i wypi� �yk kawy. Wszyscy dooko�a sto�u s�uchali skoncentrowani.

Sohlman d�ugopisem wskaza� na zdj�cie.

��Wallin ma wyra�ne obra�enia, kt�re nie pochodz� od liny zaci�ni�tej dooko�a szyi. Obie r�wnoleg�e, cienkie na milimetr bruzdy, kt�re widzicie tu� nad krtani�, biegn� dooko�a szyi i ko�cz� si� na karku. �lady te �wiadcz� o tym, �e ofiara zosta�a zaatakowana od ty�u i uduszona cienk�, ostr� �y�k�, na przyk�ad strun� fortepianu czy czym� podobnym. Sprawca nie by� pewien, czy jego ofiara umar�a od pierwszej pr�by lub te� Egon Wallin stawia� op�r, st�d te� te dwa r�wnoleg�e �lady. W bruzdach mo�na dostrzec czerwone p�kni�cia, kt�re wskazuj� na to, �e to �y�ka spowodowa�a �mier� ofiary. Poza tym widzicie te� grubsz� bruzd�, najprawdopodobniej pozostawion� przez lin�, na kt�rej zosta� powieszony Wallin. W niej nie ma jednak �lad�w krwi i odbarwie�. Sp�jrzcie tutaj, bruzda jest ��tobr�zowa, zaschni�ta, sprawia wra�enie pergaminu. Oznacza to, �e ofiara by�a ju� martwa, gdy zosta�a powieszona. W przeciwnym razie obra�enia wygl�da�yby inaczej.

Na wielu zdj�ciach wida� by�o twarz ofiary. Knutas instynktownie si� wzdryga�. Zawsze by�o gorzej, gdy ofiarami zbrodni by�y osoby, kt�re zna� i lubi�. Nigdy nie umia� zupe�nie wy��czy� swoich uczu�.

Wydawa�o si� jednak, �e Sohlmanowi udawa�o si� to znakomicie. Sta� tam w swojej zwyk�ej br�zowej marynarce z manczesteru, z rudymi, zmierzwionymi w�osami i spokojnym, przyjemnym g�osem opowiada� szczeg�owo o tym, jak dokonano tej strasznej zbrodni. Od czasu do czasu popija� kaw� i robi� wra�enie, jakby pokazywa� zdj�cia z wakacji. Knutas nigdy nie m�g� zrozumie�, jak Sohlman to potrafi�.

Zerkn�� szybko na Karin. By�a kredowobia�a na twarzy. Knutasa przepe�ni�o wsp�czucie, wiedzia�, jak ze sob� walczy�a. Zdj�cia ofiary by�y bardzo wyraziste. Twarz Egona Wallina by�a czerwonawa, oczy szeroko otwarte. Na czole wida� by�o ran� i guza, na policzku mia� zadrapanie. Knutas zastanawia� si�, czy rany te powsta�y podczas walki Wallina z morderc�. Tak jakby Sohlman umia� czyta� w jego my�lach, kontynuowa�:

��Sytuacj� komplikuj� te obra�enia na twarzy. Nie mam poj�cia, sk�d si� wzi�y. Oczywi�cie nie mo�na wykluczy�, �e powsta�y podczas wieszania ofiary, ale wydaje mi si� to dziwne. Obra�enia na szyi wskazuj�, �e Wallina napadni�to od ty�u. Ale t�umaczenie tych siniak�w na twarzy odst�pi� ch�tnie lekarzowi s�dowemu. W ko�cu on te� musi co� zrobi�.

Sohlman skrzywi� si� w u�miechu.

��Jak d�ugo by� martwy, zanim go znaleziono? � spyta�a Karin, kt�ra odzyska�a sw�j zwyczajny kolor twarzy.

��Trudno powiedzie�. S�dz�c po temperaturze cia�a, stawia�bym na minimum sze�� godzin. Ale jak ju� m�wi�em, to tylko zgadywanie, musicie poczeka� na wst�pny wynik badania lekarza s�dowego.

��Jak wygl�da sprawa �lad�w? � spyta� Knutas.

��Przy bramie nie znale�li�my prawie nic interesuj�cego: kilka niedopa�k�w i gum� do �ucia, ale mog�y tam le�e� ju� wcze�niej. Niedaleko bramy s� widoczne �wie�e �lady opon i but�w. Od strony parku �stergravar �lad�w but�w i innych jest oczywi�cie ca�e mn�stwo. Szukali�my tam te� przy pomocy ps�w, ale jak na razie nie znale�li�my nic godnego uwagi.

��Czy mo�emy mie� do czynienia z czym� tak banalnym jak morderstwo na tle rabunkowym? � Wittberg spojrza� pytaj�co na swoich koleg�w.

��Nawet je�li co� strzeli�oby nagle do g�owy z�odziejowi, �eby zamordowa� swoj� ofiar�, dlaczego mia�by zadawa� sobie tyle trudu, �eby powiesi� j� w bramie? � Spyta�a Karin z pow�tpiewaniem w g�osie. � Wydaje si� to do�� nieprawdopodobne.

Sohlman odchrz�kn��.

��Je�li nie jestem ju� potrzebny, chcia�bym wr�ci� do pracy.

Wy��czy� komputer i zapali� �wiat�o, po czym opu�ci� pomieszczenie.

Knutas spojrza� uwa�nie na pozosta�ych w sali.

��Na razie zostawmy spraw� motywu. Jest o wiele za wcze�nie, �eby o tym spekulowa�. Teraz musimy przede wszystkim przyjrze� si� dok�adnie �yciu Egona Wallina, jego handlowi sztuk�, pracownikom, s�siadom, przyjacio�om, krewnym, jego przesz�o�ci, tak � wszystkiemu. Za to b�d� odpowiedzialni Thomas i Karin. Lars, ty zajmiesz si� pras� � dziennikarze b�d� kr��y� dooko�a nas jak s�py. To, �e ofiara by�a powieszona w bramie miasta, nie polepsza sprawy. Wiecie, jak ci pisarczycy kochaj� sensacj� � b�d� si� nad tym rozwodzi�.

��Czy nie powinni�my zorganizowa� konferencji prasowej ju� dzisiaj? � zaproponowa� Lars Norrby. � W przeciwnym razie b�dziemy ca�y czas wisie� przy telefonie. Wszyscy chc� w ko�cu wiedzie� to samo.

��Wydaje mi si� to troch� za wcze�nie � zaoponowa� Knutas. � Czy nie wystarczy na razie telegram do prasy?

Knutas nienawidzi� konferencji prasowych i gdy tylko by�o to mo�liwe, pr�bowa� ich unika�. Jednocze�nie rozumia� stanowisko rzecznika prasowego.

��No c�, wygl�da na to, �e ta sprawa b�dzie si� rozrasta�. Mam na my�li, �e mo�e lepiej by by�o, gdyby�my mieli wszystkich z g�owy za jednym razem.

��Okej, zaraz po spotkaniu napiszemy wiadomo�� do prasy, w kt�rej potwierdzimy, �e jest to morderstwo i zapowiemy konferencj� prasow� na popo�udnie � mo�e by�?

Norrby skin�� g�ow�.

��A teraz musimy dowiedzie� si� tak du�o, jak jest to mo�liwe o Wallinie i o tym, co robi� w ostatnich dniach. Kogo spotka�? Kto widzia� go po raz ostatni �ywego? To morderstwo to nie by� przypadek.

W samolocie Johan my�la� o Emmie. Wszystko potoczy�o si� tak szybko, �e nie zd��y� do niej zadzwoni�. Teraz b�d� mogli spotka� si� wcze�niej, ni� planowali. Zobaczy� przed sob� jej twarz, gdy ostatnio si� widzieli, jej ciemne oczy, blad� cer� i czu�e usta. Gdy si� �egnali, patrzy�a na niego w nowy spos�b, uwa�a� Johan. Tak jakby wi�cej dla niej znaczy� ni� wcze�niej. Przez trzy lata ich zwi�zek prze�ywa� wzloty i upadki, lecz mimo wszystko by�y to najlepsze lata jego �ycia.

Opar� si� o �cian� i wyjrza� przez okno. Zbite chmury przypomnia�y mu zasnut� mg�� pla��, na kt�rej przed trzema laty Helena Hillerstr�m zgubi�a si� i spotka�a swojego morderc�. By�a najlepsz� przyjaci�k� Emmy. On i Emma poznali si� w�a�nie w zwi�zku z tym morderstwem. Johan przeprowadza� z Emm� wywiad i od tamtego czasu zacz�li si� spotyka�. W�wczas Emma by�a m�atk� z dwojgiem dzieci. Wydawa�o si� to teraz takie odleg�e. Od roku Emma by�a rozwiedziona z Ollem i urodzi�a jeszcze jedno dziecko � tym razem dziecko Johana. Elin mia�a osiem miesi�cy i by�a cudem �wiata. Ale nie by�o �atwo piel�gnowa� ten nowy zwi�zek. Zbyt wiele spraw go komplikowa�o, zbyt wiele os�b by�o zamieszanych.

Co si� tyczy pracy, Johan by� zatrudniony w Sztokholmie, na to nie m�g� za wiele poradzi�. Emma musia�a my�le� te� o swoich wcze�niejszych dzieciach, o Sarze i Filipie. Jej by�y m�� zn�w sta� si� dokuczliwy i utrudnia� wszystko, co si� tyczy�o wsp�pracy w kwestii dzieci.

To, �e wiatr wia� im zawsze prosto w oczy, to ma�o powiedziane. Wiele razy wydawa�o mu si�, �e ich zwi�zek si� rozpadnie, ale za ka�dym razem do siebie wracali. Teraz czu�, �e jego mi�o�� by�a silniejsza ni� kiedykolwiek. Johan zaakceptowa� to, �e Emma musi mie� czas dla swoich dzieci z pierwszego zwi�zku, �e nie jest jeszcze gotowa z nim zamieszka�, mimo i� mieli c�rk�.

Pr�bowali widywa� si� tak cz�sto, jak to by�o mo�liwe. Johan by� na Gotlandii w sprawach s�u�bowych przynajmniej raz w tygodniu, ale uwa�a�, �e by�o to za ma�o. Z ko�cem lata szed� na urlop ojcowski i w�wczas mia� zamieszka� u Emmy w jej domku w Romie. To mia�a by� ich pr�ba ogniowa. Je�li wszystko b�dzie dobrze, w przysz�ym roku wezm� �lub i zamieszkaj� razem na sta�e. Przynajmniej Johan mia� tak� nadziej�. Mia� nadziej� r�wnie� na jeszcze jedno dziecko, ale z tym �yczeniem musia� by� ostro�ny. Emma od razu si� wycofywa�a, gdy pr�bowa� sprowadza� rozmow� na ten temat.

Ledwo zd��y� wypi� kaw�, a ju� kapitan zapowiedzia�, �e rozpocz�li schodzenie w kierunku lotniska w Visby. Johan dziwi� si� zawsze, jak szybko i sprawnie przebiega� lot na wysp�. Gdy by� w swoim domu w Sztokholmie i t�skni� za Emm� i Elin, Gotlandia wydawa�a si� przera�liwie odleg�a. Teraz by� prawie na miejscu.

Pia czeka�a na niego w samochodzie telewizyjnym, gdy przyby� na miejsce. Jej czarne w�osy jak zwykle stercza�y na wszystkie strony, oczy by�y jak zawsze mocno umalowane. W nosie b�yszcza�a fioletowa per�a. U�miechn�a si� i obj�a go.

��Fajnie ci� znowu widzie�, wiesz. Co� si� dzieje. Br�zowe oczy b�yszcza�y.

��Policja przed chwil� napisa�a now� wiadomo�� prasow�. Podejrzewaj� przest�pstwo.

Z triumfuj�c� min� poda�a mu kartk� papieru.

Pia Lilja by�a w swoim �ywiole. Action. Dramat. Szybkie pi�ki.

Johan przeczyta� zwi�z�� informacj�. Zapowiedziano konferencj� na czwart�. Wygrzeba� notes i d�ugopis i poprosi� Pij� o podg�o�nienie radia, �eby mogli s�ysze� wiadomo�ci lokalnej rozg�o�ni.

��Powiedzieli co� o tym, jak zosta� zabity?

��Dobry Bo�e, nie.

Pia przewr�ci�a oczami, przejecha�a przez bram� Norderport, a nast�pnie ostro skr�ci�a w pn�c� si� stromo ulic� Rackarbacken.

��Za to wiem, kim jest ofiara � powiedzia�a z zadowoleniem.

��Ach tak, kto to?

��Nazywa si� Egon Wallin, jest znany tutaj w mie�cie. Jest on, albo raczej by� � poprawi�a si� szybko � posiadaczem najwi�kszej galerii sztuki w Visby. Wiesz, tej, kt�ra le�y przy rynku Stora Torget.

��Ile mia� lat?

��My�l�, �e oko�o pi��dziesi�tki, �onaty, dwoje dzieci. Gotlandczyk, urodzony w Sundre, o�eniony z Gotlandk�. Sprawia� wra�enie solidnej firmy, honorowego faceta. Wi�c raczej nie s� to porachunki �wiata przest�pczego.

��Czy mog�a to by� napa�� rabunkowa?

��Mo�e i tak, ale je�li morderca chcia� tylko jego pieni�dze, to po co mia�by go zabija� i potem zadawa� sobie tyle trudu, �eby go powiesi� w bramie? Nie wydaje ci si� to zbyt wyrafinowane?

Gwa�townie zatrzyma�a samoch�d na parkingu na wzniesieniu niedaleko katedry. Z pewno�ci� by� to parking z najlepszym widokiem w ca�ej Szwecji, pomy�la� Johan, spogl�daj�c na miasto, kt�re rozpo�ciera�o si� u jego st�p, z pot�n� katedr�, pl�tanin� dom�w i �redniowiecznych ruin. W tle majaczy�o morze, dzisiaj osnute szar� mgie�k�.

Spiesznie pod��yli w kierunku bramy Dalmansporten.

Na ulicy przed bram� wrza�o jak w ulu. Rozstawieni policjanci pilnowali, �eby nikt nie przeszed� poza ta�my odgradzaj�ce, ma�y parking tu� przy bramie zajmowa�y radiowozy, dooko�a spacerowa�y patrole z psami. Johan przecisn�� si� tak blisko, jak tylko m�g�. Przy bramie dostrzeg� Knutasa, kt�ry rozmawia� z jakim� m�czyzn�. Johan rozpozna� w nim lekarza s�dowego.

Uda�o mu si� z�apa� kontakt wzrokowy z Knutasem, kt�ry da� zna� lekarzowi, aby poczeka�. Johan mia� dobre uk�ady z miejscow� policj�, po tym jak poprzedniego lata pom�g� im rozwi�za� zagadk� seryjnych morderstw.

Knutas, witaj�c si�, u�cisn�� d�o� Johana szczeg�lnie mocno i d�ugo. Nie widzieli si�, odk�d Johan wr�ci� do pracy.

��Jak si� czujesz?

��Dzi�kuj�, ju� dobrze. Zosta�a mi fajowa blizna w poprzek brzucha, kt�ra, miejmy nadziej�, tego lata uczyni mnie interesuj�cym na pla�y. A co ty mi mo�esz powiedzie� o tym?

Johan skin�� g�ow� w stron� bramy.

��Nie mog� powiedzie� za wiele poza tym, �e jeste�my do�� pewni, i� mamy do czynienia z morderstwem.

��Jak zosta� zamordowany?

��Wiesz, �e na razie nie mog� nic na ten temat powiedzie�.

��Sk�d pewno��, �e nie odebra� sobie �ycia? � pr�bowa� Johan, maj�c nadziej�, �e komisarzowi wymknie si� co� mimo woli.

Nic z tego, Knutas obrzuci� go tylko wymownym spojrzeniem.

��Okej, okej � ust�pi� Johan. � Czy mo�esz potwierdzi�, �e ofiar� jest Egon Wallin, w�a�ciciel galerii sztuki?

Knutas westchn�� z rezygnacj�.

��Oficjalnie nie. Wszyscy krewni nie s� jeszcze poinformowani.

��A nieoficjalnie?

��Tak, jest to Egon Wallin. Ale nie dowiedzia�e� si� tego ode mnie.

��Czy mog� przeprowadzi� z tob� kr�tki wywiad z tego miejsca? Oficjalny, oczywi�cie.

Johan u�miechn�� si�.

��Dobrze, tylko szybko.

Knutas nie powiedzia� wiele wi�cej nad to, co Johan ju� wiedzia�. Cho� przeprowadzenie wywiadu z policjantem odpowiedzialnym za �ledztwo prosto z miejsca zbrodni mia�o wielk� warto��. Poza tym za jego plecami policja pracowa�a na ca�ego. To by�o siln� stron� telewizji, �e mog�a przenie�� widza do innego miejsca.

Przeprowadzili wywiady z wieloma osobami, kt�re kr�ci�y si� w pobli�u i gdy sko�czyli, Johan spojrza� na zegarek.

��Zd��ymy podjecha� jeszcze pod galeri�. Na pewno jest zamkni�ta, bo dzi� niedziela, ale chocia� sfilmujemy j� z zewn�trz. Mo�e b�d� m�g� zrobi� stamt�d stand-upa.

��Pewnie, oczywi�cie.

Pia z�o�y�a statyw.

Gdy zaparkowali samoch�d telewizyjny na rynku Stora Torget, zobaczyli kwiaty i zapalone znicze na chodniku przed galeri�.

Na drzwiach wisia� napis �Zamkni�te�. �wiat�o by�o zgaszone, w �rodku by�o ciemno i Johan m�g� zobaczy� zaledwie fragmenty du�ych obraz�w wisz�cych na �cianach. Nagle drgn��. K�tem oka dostrzeg� w galerii plecy kogo�, kto wchodzi� po schodach. Pr�bowa� dojrze� co� przez okno wystawowe. Puka� do drzwi wiele razy.

Mimo i� d�ugo sta� pod drzwiami, nikt mu nie otworzy�.

Przez ca�� niedziel� Knutas lata� jak kot z p�cherzem mi�dzy komend� policji a bram� Dalmansporten. P�nym popo�udniem zda� sobie spraw�, �e zapomnia� zadzwoni� do domu.

Gdy tylko us�ysza� g�os Line, przypomnia�o mu si�, �e planowali zje�� niedzieln� kolacj� u jego rodzic�w w Kappelshamn w p�nocnej Gotlandii. Do licha. Wiedzia�, jak bardzo rodzicom zale�a�o na tym, �eby wszystko by�o tak, jak zaplanowali. S�ysza� ju� w g�owie zawiedziony g�os swojego taty, gdy Line m�wi�a, �e ich syn nie b�dzie na kolacji. W g��bi duszy chyba nigdy nie zaakceptowali tego, �e zosta� policjantem. Nie do ko�ca. Knutas nadal to odczuwa�, mimo i� mia� pi��dziesi�t dwa lata. Dla swoich rodzic�w nigdy tak naprawd� nie sta� si� doros�y.

Za to Line najcz�ciej przyjmowa�a zmiany plan�w ze spokojem, bez wzgl�du na to, czy by�y to odwo�ane wakacje w g�rach, czy wywiad�wka, na kt�rej si� nie stawi�. Wszystko si� u�o�y, m�wi�a zawsze i tak te� by�o. Rzadko musia� mie� wyrzuty sumienia z powodu swojej pracy, co niesamowicie u�atwia�o �ycie. Jego du�ska �ona mia�a w sobie jak�� lekko��, cz�sto my�la�, i� mia� niesamowite szcz�cie. Spotkali si� zupe�nie przypadkowo, gdy b�d�c w Kopenhadze na konferencji dla policjant�w, poszed� do restauracji na kolacj�. Line dorabia�a sobie w tej restauracji podczas studi�w jako kelnerka. Teraz pracowa�a jako po�o�na w szpitalu w Visby.

Konferencja prasowa przyci�gn�a wielu dziennikarzy. Ofiara by�a dobrze znan� na Gotlandii osob�, dlatego wiadomo�� by�a szczeg�lnie interesuj�ca dla lokalnej prasy. A to, �e Egon Wallin zosta� w dodatku powieszony w jednej z bram mur�w miejskich, wystarczy�o, �eby zjecha�y si� media z ca�ego kraju. No, a poza tym by�a niedziela.

Gdy Knutas i Norrby weszli do sali, w kt�rej mia�a si� odby� konferencja prasowa, w powietrzu mo�na by�o wyczu� nerwowe wyczekiwanie. Reporterzy siedzieli rz�dami na swoich miejscach z rozgrzanymi do czerwono�ci notesami na kolanach, operatorzy i fotografowie ustawili swoje kamery i aparaty, mikrofony czeka�y zamontowane na podium znajduj�cym si� w g��bi sali. Knutas przedstawi� najwa�niejsze informacje i zdradzi� to�samo�� ofiary. Nie by�o powodu, aby tego nie robi�. Wszyscy krewni zostali poinformowani, a wie�� i tak rozesz�a si� ju� po Visby i g�ra kwiat�w przed galeri� przy rynku Stora Torget stale ros�a.

��Podejrzewacie morderstwo na tle rabunkowym?

Pytanie zada� jeden z wys�annik�w lokalnego radia.

��Niczego na razie nie mo�emy wykluczy� � powiedzia� Knutas.

��Czy ofiara mia�a przy sobie jakie� warto�ciowe przedmioty, na przyk�ad portfel?

Knutas drgn��. Oczywi�cie Johan Berg. Wymieni� spojrzenie z Norrbym.

��Ten rodzaj szczeg��w nale�y do post�powania przygotowawczego, nie mog� wi�c nic na ten temat powiedzie�.

��Sk�d pewno��, �e jest to morderstwo?

��Ofiara zosta�a poddana wst�pnym badaniom i na jej ciele odnaleziono takie obra�enia, kt�rych nie mog�a sobie sama zada�.

��Czy mo�e pan opisa� te obra�enia?

��Nie.

��Czy u�yto jakiej� broni?

��Na to pytanie te� nie mog� odpowiedzie�.

��Jak to mo�liwe, �e ofiara zosta�a powieszona tak wysoko w bramie? � spyta�a ta sama w�cibska reporterka z lokalnej gazety, kt�r� spotka� na miejscu zbrodni. � Wy musieli�cie poprosi� o pomoc stra� po�arn�, �eby zdj�� cia�o.

��Wychodzimy z za�o�enia, �e mamy do czynienia z wieloma sprawcami lub z wyj�tkowo silnym m�czyzn�.

��Szukacie typu kulturysty?

��Niekoniecznie. Czasem wygl�daj� oni na silniejszych, ni� s� w rzeczywisto�ci.

Kto� si� za�mia�.

��Czy macie jakie� teorie na temat tego, czy sprawca jest z Gotlandii czy z kontynentu?

��To pozostaje otwart� kwesti�.

��Je�li nie jest to morderstwo na tle rabunkowym � jaki inny m�g� by� motyw?

��Jest o wiele za wcze�nie, by spekulowa� na ten temat. Pracujemy na wielu frontach i jeste�my otwarci na r�ne teorie. W tak wczesnym stadium niczego nie mo�na wykluczy�.

��Czym zajmuje si� obecnie policja?

��Prowadzimy przes�uchania, zbieramy informacje i sprawdzamy te, kt�re do nas wp�ywaj�. Prosimy jednocze�nie wszystkich, kt�rzy uwa�aj�, �e widzieli lub s�yszeli co� podczas wieczoru, w kt�rym pope�niono morderstwo lub w ostatnich dniach. Uwa�amy, �e sprawca by� przy bramie Dalmansporten ju� wcze�niej, �eby zrobi� rozpoznanie.

��W galerii Egona Wallina tego samego dnia, kiedy zosta� on zamordowany, odby� si� du�y i bardzo udany wernisa� � powiedzia� Johan. � Jakie to mo�e mie� znaczenie?

��Tego nie wiemy, ale zwracamy si� do wszystkich, kt�rzy w sobot� odwiedzili wernisa�, �eby zg�osili si� na policj�.

Wiele wi�cej nie zosta�o powiedziane. Knutas i Norrby zako�czyli konferencj� prasow� i podnie�li si�, �eby opu�ci� spotkanie.

Dziennikarze niezw�ocznie ruszyli w stron� Knutasa, �eby przeprowadzi� z nim wywiady. Komisarz pr�bowa� skierowa� jak najwi�cej os�b do Norrby�ego, kt�ry ch�tnie za�atwia� jednego dziennikarza po drugim.

Wszyscy pytali z grubsza o te same rzeczy, a do tego stawiali te same pytania, co podczas konferencji prasowej.

Po godzinie, gdy wszystko wreszcie si� zako�czy�o, Knutas by� wyczerpany. �a�owa�, �e zgodzi� si� na udzia� w konferencji. Szczeg�lnie w tak wczesnym stadium �ledztwa powinien by� do dyspozycji swoich wsp�pracownik�w, a nie dziennikarzy.

Lars Norrby sam m�g�by zaj�� si� konferencj�.

W ko�cu to on by� rzecznikiem prasowym.

Knutas po konferencji prasowej zamkn�� si� na chwil� w swoim biurze. Dopiero w�wczas poczu�, jaki by� zm�czony. Wyj�� fajk� i zacz�� j� nabija�, zastanawiaj�c si� jednocze�nie, jak nak�oni� Norrby�ego, �eby sam zaj�� si� pras�, a mniej anga�owa� si� w �ledztwo. Knutas uwa�a�, �e nie ma ju� tyle czasu dla dziennikarzy co wcze�niej. Nie wydawa�o mu si� rozs�dne, aby on, g��wna osoba odpowiedzialna za �ledztwo, trwoni� czas na informowanie dziennikarzy, szczeg�lnie w sytuacji, gdy policja nie mia�a im prawie nic do powiedzenia.

Zazwyczaj wsp�praca z Norrbym przebiega�a dobrze. By� on powolny i przesadnie dok�adny, ale jego pracy nic nie mo�na by�o zarzuci�.

Knutas i Norrby byli r�wie�nikami i pracowali razem od dwudziestu lat. Na pocz�tku nie by�o to wcale takie oczywiste, �e to Knutas zostanie szefem biura kryminalnego, a nie Norrby. Jednak�e w ko�cu funkcja ta przypad�a Knutasowi, cho� sam nie potrafi�by wyt�umaczy� dlaczego.

Lars Norrby by� sympatyczn� osob�, rozwodnik z dwoma nastoletnimi synami, kt�rzy mieszkali razem z nim. W jego wygl�dzie najbardziej rzuca� si� w oczy wzrost � prawie dwa metry. By� niemal do przesady szczup�y, przez co wydawa� si� jeszcze wy�szy.

Je�li Norrby czu� si� pokrzywdzony, �e to Knutas zosta� szefem, dobrze to skrywa�. Nigdy nie okaza� ani cienia zazdro�ci. Knutas bardzo go za to ceni�.

W�o�y� do ust niezapalon� fajk� i zadzwoni� na kom�rk� do Wittberga, ale numer by� zaj�ty.

Poma�u sporz�dzali list� go�ci obecnych na wernisa�u. Pracownicy galerii, kt�rzy uczestniczyli r�wnie� w od�wi�tnej kolacji, zostali odszukani i byli obecnie przes�uchiwani.

Knutas poprosi� Wittberga, by niezw�ocznie przyprowadzi� na komend� artyst� i jego mened�era. Wed�ug zezna� Moniki Wallin, z�o�onych na pierwszym przes�uchaniu w szpitalu, obaj mieli zatrzyma� si� na Gotlandii do wtorku.

Knutas mia� nadziej�, �e rozmowa z nimi rzuci �wiat�o na kilka niejasno�ci. To, �e Egon Wallin zosta� zamordowany w tym samym dniu, w kt�rym odby� si� w jego galerii pierwszy wernisa� w tym roku, kt�ry do tego spotka� si� z du�ym zainteresowaniem, by� mo�e nie by�o przypadkiem.

Spyta� Karin, czy mog�aby pom�c mu w przes�uchaniu, poniewa� jego angielski pozostawia� wiele do �yczenia.

Zadzwoni� telefon, to Wittberg. By� zdyszany.

��Cze��, jestem w hotelu Wisby.

��Tak?

��Mattisa Kalvalisa nie ma tu. Nie ma te� jego mened�era. Dzi� rano recepcjonistka zam�wi�a dla nich taks�wk� na lotnisko.

��Co? Zwiali?

Knutas rozdziawi� buzi� ze zdziwienia.

��Najwidoczniej. Zadzwoni�em przed chwil� do linii lotniczych Gotlandsflyg, �eby dowiedzie� si�, czy rzeczywi�cie polecieli z nimi do Sztokholmu. Potwierdzili to. Samolot odlecia� o dziewi�tej rano.

Ledwo Emma przekroczy�a pr�g domu, gdy zadzwoni� telefon. Posadzi�a Elin na pod�odze � w grubym ortalionowym kombinezonie siedzia�a nieruchomo i przypomina�a ludzika Michelina.

��Emma Winarve.

��Cze��, to ja, Johan.

Dlaczego zawsze pali�o j� w �o��dku, gdy przez jaki� czas nie s�ysza�a jego g�osu?

��Cze��!

Elin zacz�a p�aka�. Emma mia�a wzrok utkwiony w c�rce, rozmawiaj�c jednocze�nie przez telefon.

��Jestem w Visby. Pr�bowa�em zadzwoni� wcze�niej, ale nikt nie odpowiada�.

��By�am z Elin na d�ugim spacerze. Wiesz co, mog� zadzwoni� do ciebie za dziesi�� minut? W�a�nie wesz�am do mieszkania z Elin.

��Oczywi�cie. Do us�yszenia.

Szybko rozebra�a Elin, odwr�ci�a g�ow�, gdy poczu�a wo� wydobywaj�c� si� z pieluszki i posz�a do �azienki, �eby przebra� dziecko. Przewijaj�c Elin, my�la�a o Johanie. Ostatnio t�skni�a za nim bardziej ni� zwykle. Nie �eby potrzebowa�a pomocy z domem czy Elin. Dobrze dawa�a sobie rad�, a c�rka stwarza�a ma�o problem�w. Sara i Filip zacz�li przyzwyczaja� si� do swojego nowego �ycia i nowego rozk�adu tygodnia po rozwodzie rodzic�w. Sara sz�a do trzeciej klasy, a Filip do drugiej � by� mi�dzy nimi tylko rok r�nicy i czasem uwa�a�a, �e byli prawie jak bli�niaki. Teraz potrafili razem �adnie si� bawi�, nawet lepiej ni� przed rozwodem. Rozej�cie jej i Ollego sprawi�o, �e dzieci zbli�y�y si� do siebie. Jednocze�nie by�o to te� smutne, bo wygl�da�o na to, �e ich zaufanie do rodzic�w zmniejszy�o si�. Ju� teraz do�wiadczy�y, �e nic nie trwa wiecznie, �e nie mo�na niczego bra� za pewnik.

Ze wzgl�du na dzieci Emma by�a ostro�na z nowym zwi�zkiem. Pewnie to przez niego jej ma��e�stwo si� rozpad�o, ale nie by�a gotowa rzuca� si� od razu w nowy uk�ad rodzinny. �wiadomie trzyma�a Johana na odleg�o��, nawet je�li by�a zakochana jak nigdy wcze�niej.

Jej �ycie przewr�ci�o si� do g�ry nogami, odk�d go spotka�a i czasem zastanawia�a si�, czy by�o to tego warte. Mimo i� w �rodku wiedzia�a, �e nie ma �adnej w�tpliwo�ci. Dlatego zdecydowa�a si� urodzi� ich wsp�lne nieplanowane dziecko, kt�re przysz�o na �wiat, gdy ich zwi�zek sta� na bardzo niepewnym gruncie.

To, �e Johan prawie straci� �ycie, gdy Elin mia�a zaledwie miesi�c, wstrz�sn�o Emm� bardziej, ni� si� tego spodziewa�a. Od tamtej pory nie mia�a w�tpliwo�ci, �e chcia�a z nim by�, tylko ze wzgl�du na dzieci trzeba by�o wszystko dobrze pouk�ada�.

Podnios�a Elin i poca�owa�a j� w mi�ciutk� szyj�. Kolacja mog�a troch� poczeka�. Usiad�a na kanapie i wybra�a numer kom�rki Johana. Odpowiedzia� od razu.

��Cze�� kochanie, co s�ycha�?

��Wszystko dobrze. Jak to si� sta�o, �e jeste� tutaj? Co si� wydarzy�o?

��W bramie Dalmansporten znaleziono martwego m�czyzn�. Zosta� zamordowany.

��A niech to. Kiedy to si� sta�o?

��Dzi� rano. Nie s�ysza�a� w radiu? M�wili o tym ca�y dzie�.

��Nie, przegapi�am to. To straszne. Wiesz, kto to jest?

��Tak, to w�a�ciciel galerii sztuki przy rynku Stora Torget.

��Co? Egon Wallin? Naprawd�?

��Znasz go?

��Nie, ale wszyscy wiedz� kto to. Zosta� obrabowany?

��Nie s�dz�. Nie jest takie proste powiesi� cz�owieka w ten spos�b, my�l�, �e chodzi tu o co� innego.

��Powieszono go w bramie? Bo�e, ale makabryczne. Przypomina mi to te przera�aj�ce morderstwa z zesz�ego lata. Czy to mo�e by� kto�, kto si� na nich wzorowa�?

��Masz na my�li jaki� copycat? [5] Mo�emy mie� tylko nadziej�, �e nie. Cho� nie wiem, jak zosta� zamordowany, wiem tylko, �e wisia� w �wietle bramy. Policja na razie nie m�wi za wiele. W ka�dym razie ja i Pia mamy pe�ne r�ce roboty. Przygotowujemy wej�cie zar�wno do Wiadomo�ci Regionalnych, jak i Rapportu i Aktuellt.

��Wi�c wieczorem jeste� zaj�ty?

G�os Johana zmi�k�.

��My�la�em, �e m�g�bym przyjecha�, jak b�d� wolny. Gdy ju� sko�czymy.

��Jak najbardziej. Nie ma problemu.

��My�l�, �e nie b�dzie to wcze�niej ni� o dziewi�tej albo jeszcze p�niej, je�li si� co� wydarzy.

��Wiem. To nic. Mo�esz przyj��, kiedy chcesz.

Knutas, id�c w niedziel� na wieczorne spotkanie grupy �ledczej, s�ysza� z daleka oburzone g�osy dochodz�ce z sali spotka�. Wszyscy byli obecni i stali pochyleni nad jednym z komputer�w.

��Te przekl�te s�py, kt�re zw� si� dziennikarzami � warcza� Wittberg. � Co oni maj� w g�owie zamiast rozumu?

Popuka� si� palcami w skro�.

��O co chodzi?

Knutas przecisn�� si� mi�dzy kolegami, �eby zobaczy�, co si� dzia�o.

Pierwsz� stron� internetowego wydania tabloid�w zdobi� Egon Wallin wisz�cy w bramie Dalmansporten. Tytu� by� kr�tki i zwi�z�y. Czarne, grube litery uk�ada�y si� w napis: �Zamordowany�.

Dobrze, �e przynajmniej twarz ofiary by�a cz�ciowo zas�oni�ta przez jednego z policjant�w, tak, �e niemo�liwe by�o rozpoznanie ofiary.

Knutas potrz�sn�� g�ow�. Wittberg kontynuowa�:

��Czy w og�le nie my�l� o krewnych ofiary? Dobry Bo�e, ten cz�owiek mia� przecie� dzieci!

��To zdj�cie nie znajdzie si� chyba w drukowanym wydaniu gazety? � zastanawia�a si� Karin. � Posun�liby si� chyba zbyt daleko?

��Mo�na si� zastanawia�, czy warto w og�le organizowa� konferencje prasowe � powiedzia� Wittberg. � To wydaje si� tylko nakr�ca� dziennikarzy.

��Mo�e byli�my zbyt szybcy � przyzna� Knutas.

Niestety da� si� przekona� argumentom Norrby�ego, �e konferencja prasowa uspokoi dziennikarzy i da policji lepsze warunki do pracy. Jednak wygl�da�o na to, �e rezultat by� wr�cz odwrotny.

Czu�, jak wzrasta�o w nim poirytowanie. Uparty b�l g�owy nie ust�powa� od rana.

��Czas ucieka, musimy przej�� do rzeczy � powiedzia� i usiad� na swoim miejscu u szczytu sto�u.

Wszyscy usiedli i spotkanie mog�o si� rozpocz��.

��Mo�emy by� zupe�nie pewni, �e mamy do czynienia z morderstwem. Dosta�em pierwsze wyniki ekspertyzy lekarza s�dowego, kt�ry zgadza si� z Sohlmanem, �e obra�enia nie pozostawiaj� w�tpliwo�ci. Dzi� wieczorem cia�o zostanie przewiezione promem na kontynent do Zak�adu Medycyny S�dowej. Mam nadziej�, �e jutro dostaniemy wst�pne wyniki obdukcji. Egon Wallin mia�, jak pami�tamy, dziwne obra�enia twarzy, dla kt�rych r�wnie� chcieliby�my znale�� wyja�nienie. Ze wzgl�du na rodzin� czekamy z przeszukaniem domu i galerii. Niedawno odby�em interesuj�c� rozmow� z jedn� z zatrudnionych w galerii, Ev� Blom. M�wi�a, �e z galerii znikn�a rze�ba. By�a to ma�a figurka wykonana z gotlandzkiego wapienia nosz�ca tytu� �T�sknota�, autork� jest rze�biarka Anna Petrus. Jest to mniejszy model rze�by, kt�ra stoi w ogrodzie Muramaris. Wiecie, w tym domu artyst�w, kt�ry le�y zaraz przed ogrodami Krusmyntagården.

��Kiedy znikn�a rze�ba?

��W sobot�. Wed�ug Evy Blom znajdowa�a si� na swoim miejscu, gdy otwierali wernisa� o pierwszej. Pami�ta to dok�adnie, bo obesz�a ca�� galeri�, �eby zobaczy�, czy wszystko by�o tak, jak mia�o by�.

��O kt�rej zamkni�to galeri�?

��Odwiedzaj�cy byli w niej do si�dmej, �smej. Potem Egon Wallin, jego �ona, artysta i pracownicy galerii poszli na kolacj� do restauracji Donners Brunn. Zamkn�li galeri� i w��czyli alarm, tak jak zwykle.

��Jest tego pewna?

��Na sto procent.

��Oznacza to, �e rze�ba znikn�a podczas wernisa�u?

��Na to wygl�da.

��Ma ona du�� warto��?

��Nie, jest najwyra�niej do�� ma�a, a materia� nie jest szczeg�lnie wyszukany. Rze�biarka nie jest bardzo znana, wi�c wed�ug Evy Blom, rze�ba nie zosta�a skradziona po to, by j� sprzeda� i na tym zarobi�.

��Dlaczego wi�c kto� j� zabra�?

Pytanie zawis�o w powietrzu.

Oczy piek�y go ze zm�czenia. Knutas pomy�la�, �e poma�u powinien zbiera� si� do domu. Przez ca�y dzie� nie mia� dla siebie ani jednej minuty, potrzebowa� posiedzie� w samotno�ci w swoim biurze, �eby zebra� my�li. Pouk�ada� wszystkie wra�enia i fakty.

Opad� na sw�j stary, wys�u�ony fotel d�bowy obity mi�kk� sk�r�. Zachowa� go po gruntownej renowacji komendy policji, kiedy to wymieniono r�wnie� ca�e umeblowanie. Fotel ten mia� od pocz�tku swojej pracy w dziale kryminalnym i nie chcia� si� z nim rozsta�. Tak wiele spraw rozwi�za�, siedz�c w tym fotelu. M�g� si� na nim kr�ci� i troch� buja�, co pomaga�o my�lom swobodnie kr��y� w g�owie.

Zadr�a�, gdy pomy�la� o widoku, kt�ry zasta� w bramie Dalmansporten. Ten sympatyczny facet. Dok�d zmierza�a Gotlandia? W ostatnich latach liczba przest�pstw z u�yciem przemocy wzros�a, morderstwa nie stanowi�y wyj�tku. Chocia� z drugiej strony w ca�ym spo�ecze�stwie wida� by�o coraz wi�cej przemocy. Przypomnia� sobie czasy, kiedy to w�amanie do kiosku by�o wiadomo�ci� z pierwszych stron gazet. Teraz nie zawsze o tym nawet wspominano. Klimat w spo�ecze�stwie zrobi� si� surowszy we wszystkich dziedzinach �ycia i nie podoba�a mu si� ta zmiana.

Wyj�� fajk� z g�rnej szuflady swojego biurka i z namaszczeniem zacz�� j� nabija�. Gdy sko�czy�, opar� si� w fotelu i ssa� j� niezapalon�.

To, �e artysta i jego mened�er znikn�li w tak tajemniczy spos�b, by�o niepokoj�ce. Poza tym okaza�o si�, �e byli w towarzystwie jednego z w�a�cicieli galerii, kt�rzy odwiedzili wernisa�, mianowicie w towarzystwie Sixtena Dahla. Z �adnym z nich nie uda�o si� dzi� skontaktowa�. No tak, pomy�la�. B�dziemy musieli zaj�� si� tym jutro.

My�lami pobieg� do Egona Wallina. Wiele razy spotka� go w r�nych sytuacjach. On i Line r�wnie� par� razy odwiedzili galeri� podczas tych wszystkich lat, cho� zazwyczaj tylko po to, �eby popatrze�. Raz kupi� obraz Lennarta Jirlowa z motywem z restauracji, kt�ra przypomina�a knajpk�, w kt�rej pracowa�a Line w Kopenhadze, gdy si� poznali. U�miechn�� si� przy tej my�li. To by�o na czterdzieste urodziny Line i chyba z niczego, co dosta�a od Knutasa, nigdy tak si� nie ucieszy�a, jak z tego obrazu. Prezenty nie by�y jego mocn� stron�.

Wywo�a� w g�owie obraz Egona Wallina. Tym, co najbardziej wprawia�o w konsternacj�, by�y jego ubrania. Ubiera� si� zazwyczaj w d�ugi sk�rzany p�aszcz i rzucaj�ce si� w oczy kowbojskie kozaki. Wygl�da� bardziej jak mieszkaniec du�ego miasta ni� jak Gotlandczyk. Wida� by�o wyra�nie, �e farbowa� w�osy na rudy blond i �e jego lekka opalenizna, kt�ra nie znika�a nawet zimn�, nie by�a naturalna.

Wygl�d Wallina by� w jaskrawym kontra�cie do wygl�du jego �ony, kt�ra by�a bezbarwnie codzienna i mia�a tak pozbawion� wyrazu twarz, �e trudno j� by�o zapami�ta�. Czasem Knutas nieco z�o�liwie zastanawia� si�, jak to by�o mo�liwe, �e Egon Wallin tak si� wysila�, podczas gdy jego �on� zupe�nie nie obchodzi�o, jak wygl�da.

W�a�ciwie Knutas nie wiedzia� wiele o �yciu prywatnym Wallina. Gdy si� spotykali, zazwyczaj zamieniali kilka s��w. Rozmowa najcz�ciej zamiera�a o wiele za szybko, uwa�a� Knutas. Wydawa�o mu si� zawsze, jakby on chcia� rozmawia� dalej z Egonem Wallinem, ale nie by�o to odwzajemnione. Mimo i� byli prawie w tym samym wieku, nie mieli �adnych wsp�lnych przyjaci�.

Dzieci Wallina by�y o wiele starsze ni� bli�niaki Knutasa, Petra i Nils, kt�re mia�y wkr�tce sko�czy� czterna�cie lat, wi�c przez dzieci te� si� nie spotkali. Wallin nie wydawa� si� te� zainteresowany sportem, a by� to na Gotlandii do�� silny element ��cz�cy. Sam Knutas p�ywa�, gra� w unihokeja i w golfa. Wallin obraca� si� g��wnie w kr�gach artyst�w, do kt�rych Knutas stanowczo nie nale�a�. Nie mia� zielonego poj�cia o sztuce.

Podni�s� si� i stan�� przy oknie. Spojrza� w ciemno�� ponad opustosza�ym parkingiem supermarketu Coop Forum. M�g� st�d prawie zobaczy� bram� Dalmansporten. Znajdowa�a si� dra�ni�co blisko komendy policji, zastanawia� si�, czy morderca by� tego �wiadomy.

Wyb�r tego miejsca by� brawurowy, jako �e brama by�a widoczna od ulicy Kung Magnus v�g. R�wnie dobrze m�g� przeje�d�a� tamt�dy radiow�z, gdy sprawca wiesza� cia�o. By� mo�e by� on pod wp�ywem narkotyk�w i nic go to nie obchodzi�o.

Knutas od razu odrzuci� t� my�l. Osoba znajduj�ca si� pod wp�ywem narkotyk�w lub alkoholu nie zdo�a�aby raczej przeprowadzi� tak wyrafinowanego morderstwa. Mo�liwe, �e sprawca nie wiedzia�, �e komenda policji le�a�a w pobli�u. Mo�e by� z kontynentu. Pozostaje pytanie, co go ��czy�o z Egonem Wallinem. Czy morderstwo mia�o co� wsp�lnego z handlem sztuk�, czy chodzi�o tu o co� zupe�nie innego?

Westchn�� zm�czony. By�o ju� po jedenastej.

Wcze�niej czy p�niej otrzymaj� odpowied�.

Johan obudzi� si� w du�ym ��ku ma��e�skim w domu w Romie. Wyci�gn�� r�k� i pog�aska� mi�kkie rami� Emmy i kosmyk jej w�os�w. Z ��eczka da�y si� s�ysze� gard�owe d�wi�ki, kt�re od razu poderwa�y go na nogi. Pok�j by� pogr��ony w ciemno�ci. Gdy przenosi� Elin na przebieralni�, czu� jej mi�kkie, ciep�e, rozespane cia�o obok swojego.

Lekkim poci�gni�ciem uruchomi� pozytywk� i nuci� razem z ni� ko�ysank� B�, b�, vita lamm. Elin chwyci�a si� za stopki i popiskiwa�a z zadowoleniem. Potar� swoj� g�ow� o jej pulchny brzuszek i zacz�� j� ca�owa�, a� Elin nie mog�a z�apa� tchu ze �miechu. Nagle na chwil� przystan�� i trzyma� swoj� twarz przy jej ciele zupe�nie nieruchomo. Przez kilka sekund sta� w ten spos�b, Elin odpr�y�a si� i uciszy�a.

Urodzi�o mu si� dziecko, ale ostatni raz widzia� j� przed dwoma tygodniami. Co to by�o za �ycie? Ros�a u boku mamy i z ni� dzieli�a wszystko. To Emma dawa�a Elin poczucie bezpiecze�stwa. On by� tylko dodatkiem � kim�, kto czasem pojawia� si� ni st�d, ni zow�d, zostawa� kilka godzin, dzie� lub dwa, �eby zn�w znikn��. Co to by�a za wi�? Jak mog�o doj�� do takiej sytuacji?

Gdy by� w Sztokholmie i dni wype�nia�a mu praca, by�o w miar� dobrze. T�sknota dawa�a si� we znaki wieczorem, gdy wraca� do domu. Min�o, co prawda, dopiero kilka miesi�cy, odk�d opu�ci� szpital, wi�c tak naprawd� jako rodzice nie �yli rozdzieleni zbyt d�ugo.

W Bo�e Narodzenie byli razem niemal ca�y czas, co by�o wspania�e. Potem wr�ci�a szara codzienno��, dni przemija�y jeden za drugim i uk�ada�y si� w tygodnie. Je�dzi� na Gotlandi� tak cz�sto, jak tylko m�g�. Ale teraz czu�, �e nie da si� ju� d�u�ej.

Podni�s� Elin, podgrza� kaszk� w mikrofal�wce i usiad� z ni� i z butelk� na kanapie w salonie. Nagle sp�yn�� na niego spok�j. Koniec z takim �yciem, definitywnie zamyka ten rozdzia�.

Emma pojawi�a si� w drzwiach, jasnobr�zowe w�osy d�u�sze ni� kiedy� by�y potargane. Gdy si� poznali, si�ga�y jej do ramion, a teraz spory kawa�ek le�a� na plecach. By�y grube i b�yszcz�ce. Sta�a tam w samych majtkach i jego jasnoniebieskim T-shircie i zaspana patrzy�a na niego. Nawet gdy by�a blada i dopiero co obudzona, uwa�a�, �e jest pi�kna. Jego uczucia do niej by�y oczywiste, po prostu by�y. Nawet je�li nic innego nie wydawa�o si� mi�dzy nimi �atwe. Od samego pocz�tku ich zwi�zek boryka� si� z r�nymi problemami, ale teraz siedzia� tutaj, trzymaj�c w ramionach swoj� c�rk� i maj�c przy boku kobiet�, kt�r� kocha�. Koniec ze wszystkimi przeciwno�ciami. Nie martwi� si� tym, czy dostanie na Gotlandii prac� jako dziennikarz, czy te� nie. Od tego nie mog�o zale�e� wszystko. M�g� podj�� si� czegokolwiek, pracy w kasie w supermarkecie Hemk�p albo mycia samochod�w. Mia� to naprawd� gdzie�, co b�dzie robi�.

��Ju� wsta�e�?

Emma ziewn�a, id�c do kuchni.

��Chod� tutaj, zawo�a� tak cicho, jak potrafi�.

Elin z otwart� buzi� spa�a w jego ramionach.

��Co takiego?

��Usi�d�.

Emma wygl�da�a na zaskoczon�, ale usiad�a na kanapie obok niego i podkuli�a pod siebie nogi. Zwr�ci� twarz w jej stron�. W pokoju by�o cicho jak makiem zasia�, tak jakby Emma czu�a, �e ma jej co� wa�nego do powiedzenia.

��Wystarczy ju� tego.

Johan wypowiedzia� te s�owa spokojnym i zdecydowanym g�osem. W oczach Emmy pojawi� si� niepok�j.

��Co?

Johan nie przerywa� ciszy, podni�s� si�, poszed� do zaciemnionej sypialni i po�o�y� ostro�nie Elin w ��eczku. Przymkn�� drzwi i wr�ci� do salonu.

Emma z niepokojem wodzi�a za nim wzrokiem. Johan usiad� na kanapie i wzi�� ostro�nie jej twarz w swoje r�ce.

��Chc� si� tu przeprowadzi� � powiedzia� spokojnie. � Mieszka� tu z tob� i Elin, wy jeste�cie moj� rodzin�. Nie mog� d�u�ej czeka�. Praca i wszystko inne poma�u si� u�o�y. Musisz pozwoli� mi zaopiekowa� si� wami, by� prawdziwym tat� dla Elin i przybranym tat� dla Sary i Filipa. Chc� by� twoim m�em. Chcesz zosta� moj� �on�?

Emma patrzy�a na niego oniemia�a. Min�o kilka sekund. �zy zacz�y sp�ywa� jej po policzkach. Niezupe�nie takiej reakcji si� spodziewa�.

��Ju� dobrze, malutka, ju�.

Pochyli� si� i obj�� j�. P�aka�a wtulona w jego ramiona.

��To pytanie nie by�o chyba a� takie straszne? � powiedzia� z niepewnym u�miechem.

��Jestem taka zm�czona � p�aka�a. � Tak cholernie zm�czona.

Johan nie wiedzia� za bardzo, co ma robi�, wi�c tylko niezr�cznie poklepywa� Emm� po plecach. Nagle zacz�a ca�owa� go po szyi, a jej poca�unki stawa�y coraz nami�tniejsze. Odgarn�a w�osy i wyg�odnia�e szuka�a jego ust. Ca�y czas z zamkni�tymi oczami.

W ci�gu sekundy obudzi�a si� w nim ��dza, brutalnie rzuci� j� na kanap�. Zacz�� j� ca�owa� z dziko�ci�, prawie �e gryz� jej wargi. Emma odpowiedzia�a g�uchym warczeniem wydobywaj�cym si� z g��bi krtani, oplot�a silnie swoje nogi dooko�a jego cia�a. Kochali si� na kanapie, oparci o st�, w oknie i w ko�cu na pod�odze. Gdy by�o ju� po wszystkim, le�a� z jej g�ow� na ramieniu i wpatrywa� si� w sp�d �awy, znajduj�cy si� zaledwie kilka milimetr�w od jego spoconego czo�a. U�miechn�� si�, gdy poca�owa� j� w policzek.

��Rozumiem, �e mam to odczytywa� jako tak.

Jak prawie ka�dego poranka Knutas szed� do pracy piechot� wzd�u� ulicy �stra Hansegatan, obok budynku telewizji i radia. Zobaczy�, �e w oknie na drugim pi�trze, gdzie obecnie mie�ci�a si� redakcja Wiadomo�ci Regionalnych, pali�o si� �wiat�o. Zastanawia� si�, czy Johan by� ju� w pracy. Wcale by go to nie zdziwi�o.

Na dworze by�o jeszcze ciemno, powietrze by�o rze�kie i ch�odne. Spacer do pracy zabiera� mu nieca�e dwadzie�cia minut i pomaga� rozja�ni� my�li.

Gdy otworzy� drzwi komendy policji, poczu� znany dreszcz, kt�ry pojawia� si�, gdy zaczyna� nowe �ledztwo w sprawie morderstwa. Oczywi�cie by�o to straszne, �e takie rzeczy si� zdarza�y, lecz jednocze�nie wraz z now� spraw� budzi� si� dreszczyk emocji i ochota z�apania mordercy. Pogo� si� rozpocz�a i to by�o co�, co dawa�o mu wiele przyjemno�ci. Wcale tego nie ukrywa�. Knutas lubi� swoj� prac�, zawsze tak by�o, od czasu, gdy awansowa� do wydzia�u kryminalnego przed dwudziestu laty. Przez ostatnie dziesi�� lat by� jego szefem i dobrze czu� si� w tej roli, pomijaj�c robot� papierkow�, bez kt�rej doskonale m�g�by si� obej��.

Jak zwykle za�artowa� z dziewczynami z recepcji i zamieni� kilka s��w z dy�urnym policjantem, zanim wszed� schodami na drugie pi�tro, na kt�rym mie�ci� si� wydzia� kryminalny.

Sala spotka� by�a pe�na, gdy dotar� do niej dwie minuty przed ustalonym czasem. Pierwsze spotkania po jakim� wa�niejszym wydarzeniu by�y zawsze wyj�tkowe. W pokoju wyra�nie wyczuwa�o si� zebran� energi�.

Erik Sohlman rozpocz�� spotkanie od przedstawienia wynik�w bada� technicznych.

��Morderca przyjecha� samochodem od ulicy Norra Murgatan i podjecha� a� pod bram�. �lady ci�gni�cia ofiary i obra�enia na ciele wskazuj� na to, �e Egon Wallin zosta� zamordowany w innym miejscu, a nast�pnie przewieziony do bramy Dalmansporten. Sprawdzamy wszystkie �lady i znaleziska w parku �stergravar, cho� w�a�ciwie nie s� one dla nas tak bardzo interesuj�ce, poniewa� morderca najprawdopodobniej wcale w parku nie by�.

��Przeprowadzono pierwsze przes�uchanie �ony ofiary, Moniki Wallin � powiedzia� Knutas. � To ona, jak wiemy, ostatnia widzia�a Egona Wallina �ywego. W sobotni wiecz�r po kolacji w restauracji Donners Brunn ma��onkowie Wallin pojechali do swojego domu na ulicy Sn�ckg�rdsv�gen. �ona posz�a si� po�o�y�, ale Wallin powiedzia�, �e chce jeszcze chwil� posiedzie� sam. Rano, gdy si� obudzi�a, nie by�o go. Najwyra�niej ubra� si� i wyszed�. Reszt� wiemy.

��Czy w domu mog�a znajdowa� si� trzecia osoba? � spyta�a Karin. � Na przyk�ad kto� przyszed� z niespodziewan� wizyt� lub niepostrze�enie dosta� si� do �rodka?

��Nie, nic z tych rzeczy. Wygl�da na to, �e wyszed� sam.

��Czy �ona ma jakie� przypuszczenia, dok�d m�g� p�j��? � spyta� Wittberg.

��Nie � odpowiedzia� Knutas. � Ale mam si� z ni� dzi� spotka�, wi�c mo�e dowiemy si� czego� wi�cej. Wczoraj na pewno by�a w szoku.

��Jak wygl�da sprawa �lad�w opon? � zainteresowa� si� Norrby.

��Trudno powiedzie�. Jest to wi�kszy samoch�d, zgaduj�, �e by�a to furgonetka lub ma�a ci�ar�wka.

��Musimy sprawdzi� zar�wno skradzione samochody, jak i wypo�yczalnie � powiedzia� Knutas.

��Ciekawe, co si� kryje za t� spraw� � z namys�em doda� Wittberg. � Potrzeba przecie� du�o wysi�ku, �eby przygotowa� co� takiego. Dlaczego morderca powiesi� swoj� ofiar� w bramie? To musi oznacza� co� szczeg�lnego.

Przeczesa� r�k� swoje z�ote loki. Wittberg wygl�da� zadziwiaj�co rze�ko jak na poniedzia�kowy poranek, pomy�la� Knutas. Zazwyczaj by� bardzo zm�czony po weekendowych przygodach. Ten przystojny dwudziestoo�miolatek by� Casanov� policji. Jego b��kitne oczy, pojawiaj�ce si� przy u�miechu do�ki w policzkach i wytrenowane cia�o oczarowywa�y pracuj�ce na komendzie policji kobiety. Z wyj�tkiem by� mo�e Karin, kt�ra wydawa�a si� traktowa� go jak niesfornego i zadziornego m�odszego brata. Zwykle Thomas Wittberg mia� ci�gle nowe dziewczyny, ale od pewnego czasu wygl�da�o na to, �e si� ustatkowa�. W�a�nie wr�ci� z Tajlandii, gdzie by� na wakacjach ze swoj� obecn� dziewczyn� i jego mocna opalenizna silnie kontrastowa�a z bladymi twarzami i podkr��onymi oczami jego koleg�w.

��To nie mo�e by� przypadek � zgodzi�a si� Karin. � Mam na my�li przypadkowe napadni�cie albo co� w tym rodzaju. Albo, �e mia� pecha i trafi� na wariata. To wygl�da na dobrze zaplanowane dzia�anie. Najprawdopodobniej Wallin zna� morderc�.

��Musimy sporz�dzi� dok�adn� list� os�b, kt�re zosta�y zaproszone na wernisa� i dowiedzie� si�, czy byli tam te� przypadkowi odwiedzaj�cy � kontynuowa� Knutas. � Trzeba sprawdzi� i przes�ucha� wszystkich. I musimy zrobi� wszystko, �eby odnale�� artyst� i jego mened�era.

��W ka�dym razie nie wymeldowali si� z hotelu � powiedzia� Wittberg. � Ich rzeczy s� w pokojach i nie zap�acili jeszcze za pobyt, wi�c mo�e tylko wyjechali na jeden dzie�. B�d� pr�bowa� skontaktowa� si� z nimi dzisiaj, dotychczas byli nieuchwytni na kom�rkach. Mam nadziej�, �e uda mi si� przynajmniej z�apa� Sixtena Dahla. Nied�ugo jego galeria b�dzie otwarta i kto� tam na pewno b�dzie umia� mi pom�c. Mo�liwe, �e on wie, gdzie przebywa artysta i mened�er.

Przerwa� im dzwonek telefonu kom�rkowego Knutasa. Wyj�� go z kieszeni marynarki i odpowiedzia�.

Wszyscy oczekiwali w milczeniu, s�uchaj�c potakiwa� i pochrz�kiwa� szefa i przygl�daj�c si� uwa�nie zmieniaj�cej si� mimice Knutasa, kt�ra na pocz�tku wyra�a�a olbrzymie zdziwienie, �eby zaraz potem zmieni� si� w konsternacj�. Gdy zako�czy� rozmow�, wzrok wszystkich by� skierowany w jego stron�.

��Dzwoni�a Monika Wallin. Przed chwil� przed ich domem zaparkowa� samoch�d firmy zajmuj�cej si� przeprowadzkami. Firma dosta�a od Egona Wallina zlecenie na przeprowadzk�, ze szczeg�ow� list�, jakie przedmioty mia�y by� zabrane. Wszystko zap�acone z g�ry.

Pomieszczenia presti�owego domu aukcyjnego Bukowskis odznacza�y si� stonowan� elegancj�. Recepcja, kt�ra wita�a klient�w, zwr�cona by�a w stron� ulicy Arsenalgatan, mi�dzy parkami Berzelii Park i Kungstr�dgården po�o�onymi w centrum miasta.

Rzeczoznawca Erik Mattson, z zaczesanymi do ty�u w�osami, ubrany w nierzucaj�cy si� w oczy szary garnitur, przyj�� znacznie skromniej ubranego klienta, kt�ry jak si� wydawa�o, czu� si� niezr�cznie i by� lekko zmieszany w tym eleganckim otoczeniu. Pod pach� trzyma� obraz olejny zawini�ty w gazet� i oklejony ta�m� izolacyjn�.

M�czyzna dzwoni� tego ranka i opisa� obraz jako motyw z archipelagu w r�nych odcieniach szaro�ci, z du�� ilo�ci� nieba i morza oraz z ma�ym bia�ym domkiem z czarnym dachem. Mimo i� obraz by� niepodpisany, Erik uwa�a�, �e brzmia�o to interesuj�co i poprosi� klienta, aby przyni�s� obraz do wyceny.

M�czyzna sta� teraz przed nim, ubrany w p�aszcz, kt�ry mia� ju� za sob� najlepsze dni, a na szyi wisia�a cienka, staromodna apaszka. Buty od dawna nie widzia�y szczotki. Erik Mattson zawsze zwraca� na to uwag�. Czyste buty by�y oznak� tego, �e klient dba� o siebie. W przypadku m�czyzny, kt�ry sta� przed nim i nerwowo przebiera� palcami po swoim du�ym pakunku, by�o inaczej. Na czole wyst�pi�y mu krople potu. Ko�nierz koszuli by� pognieciony, na zniszczonym p�aszczu widnia�a plama, r�kawiczki, kt�re po�o�y� na stole, by�y zdarte a� do poszewki. M�wi� z wyra�nym akcentem z po�udnia Sztokholmu. Niewiele os�b m�wi�o dzi� w ten spos�b. By�o to niemal czaruj�ce.

Erik mia� nadziej�, �e obraz nie by� skradziony. Badawczo spojrza� na klienta � nie, nie wygl�da� na przest�pc�. Obraz najpewniej nie by� nic wart, tak by�o zazwyczaj z niepodpisanymi obrazami. Mimo wszystko musieli bra� je do wyceny, od czasu do czasu trafia�a si� prawdziwa pere�ka i takich okazji za nic w �wiecie nie chcieli przegapi�. W najgorszym przypadku takie skarby trafia�y w r�ce ich najwi�kszych konkurent�w, domu aukcyjnego Auktionsverket. Nie mogli do tego dopu�ci�.

Wskaza� klientowi drog� do niewielkiego, lecz eleganckiego pokoju, w kt�rym dokonywano wyceny. Znajdowa� si� tam gustawia�ski st� z dwoma krzes�ami, po jednym z ka�dej strony, na �cianie wisia� obraz Einara Jolina oraz p�ka z fachow� literatur�. Na stole sta� przeno�ny komputer, aby m�c szybko sprawdzi� histori� jakiego� dzie�a lub odnale�� informacj� o jego domniemanym tw�rcy. Je�li trudno by�o wyceni� przedmiot, zdarza�o si�, �e rzeczoznawca musia� poprosi� o pomoc koleg�. Czasem zatrzymywano dzie�o sztuki na kilka dni, je�li potrzebne by�o dok�adniejsze badanie. By�a to fascynuj�ca praca, Erik j� kocha�.

Razem po�o�yli obraz na stole. Erik czu� w piersi dobrze znane napi�cie. By� to jeden z najpi�kniejszych moment�w w jego pracy, gdy sta� z nieznanym klientem i zna� obraz tylko z opisu, ale jeszcze go nie widzia�. Uwielbia� to uczucie � niepewno��, czy jest to nieznane, mo�e zapomniane dzie�o wielkiego artysty, warte miliony koron, czy mo�e nic niewarta kopia wykonana przez jednego z uczni�w malarza.

Erik Mattson pracowa� od pi�tnastu lat jako m�odszy asystent do spraw rze�by i malarstwa nowo�ytnego w domu aukcyjnym Bukowskis i sta� si� najlepszym rzeczoznawcz�, jakiego mieli. To, �e nie awansowa� na stanowisko starszego asystenta, jak to by�o w przypadku wi�kszo�ci m�odszych asystent�w, kt�rzy pracowali w domu aukcyjnym przez kilka lat, mia�o swoje wyt�umaczenie.

Gazeta szele�ci�a, trudno by�o rozerwa� grub� ta�m�.

��Sk�d ma pan ten obraz? � spyta� Erik, �eby roz�adowa� dobrze widoczn� nerwowo�� klienta.

��Wisia� w domku letniskowym mojego taty na jednej z wysp sztokholmskiego archipelagu. Niedawno tata sprzeda� domek, a my, dzieci, mogli�my zabra�, co nam si� podoba�o. Zawsze lubi�em ten obraz, ale nie s�dzi�em, �e m�g�by mie� jak�� warto��.

Spojrza� na Erika z nadziej� i niepokojem w oczach.

��Jeden z s�siad�w zobaczy� go na �cianie i powiedzia�, �e jest tak zr�cznie wykonany, �e powinienem p�j�� go wyceni�. W�a�ciwie to nie s�dz�, �eby mia� jak�� warto�� � powiedzia� przepraszaj�co. � Ale przecie� nie zaszkodzi spr�bowa�.

��Oczywi�cie, po to tu jeste�my.

Erik u�miechn�� si� przyja�nie do m�czyzny, kt�ry nieco si� rozlu�ni�.

��Sk�d mia� ten obraz pana tata?

��Babcia i dziadek kupili go na aukcji w latach czterdziestych. Od tamtego czasu wisia� w ich domku letniskowym. Znajduje si� on na wyspie Svarts�, wie pan, taka du�a stara willa, typowa dla dobrze sytuowanych kupc�w. Lubili mie� na �cianach obrazy przedstawiaj�ce archipelag. Ot i ca�a historia obrazu.

Teraz pozostawa�o tylko zdj�� ostatni� warstw� papieru.

Erik odwr�ci� obraz i jak tylko go zobaczy�, oniemia�. Nie potrafi� ukry� swojego zdziwienia. Klient jak urzeczony wpatrywa� si� w niego, gdy ten pospiesznie wyj�� lup� i sprawdza� oryginalno�� dzie�a. �aden z nich nic nie m�wi�, ale napi�cie by�o wyczuwalne.

Erik rozpozna� natychmiast styl autora obrazu. Artysta si�ga� po ten motyw wiele razy, nawet je�li nie namalowa� wielu p��cien, by�o ich jedynie nieco ponad sto, tych, o kt�rych wiadomo. Po wyniszczaj�cym rozwodzie w 1892 roku z nast�puj�cymi po nim sprawami w s�dzie, w kt�rych straci� prawo do trojga swoich dzieci, odda� si� malarstwu. Miejscem jego ucieczki by� sztokholmski archipelag. Latarnia morska, znak nawigacyjny, samotna ro�lina i uparta ska�a, kt�re nieustannie musia�y stawia� czo�a �ywio�owi, sta�y si� symbolami artysty, kt�ry walczy� z nurtem swoich czas�w i broni� swojego prawa do swobodnego my�lenia.

By� on dobrym obserwatorem natury, w szaroniebieskich odcieniach doskonale potrafi� uchwyci� humorzast� pogod� sztokholmskiego archipelagu. Erik Mattson widzia� jego obrazy z Dalar�, w kt�rych powraca� do tego samego motywu. W latarni, samotnie stoj�cej na opustosza�ej pla�y pod pe�nym dramatyzmu niebem, odnalaz� motyw, kt�ry pasowa� do niego samego w tamtym okresie. To, �e nie podpisa� obrazu, nie by�o niczym niezwyk�ym. Traktowa� malarstwo jako dodatkowe zaj�cie, co�, czemu po�wi�ca� si�, gdy nie by� w stanie pisa�.

Mimo to zalicza si� on do najwi�kszych artyst�w swoich czas�w. Erik Mattson szybko wyceni� w g�owie obraz na cztery do sze�ciu milion�w koron.

Artyst� by� nikt inny jak tylko August Strindberg.

Stwierdzenie, �e �ona ofiary, Monika Wallin, mia�a bezbarwnie codzienny wygl�d, nie by�o du�� przesad�. Ze swoimi kr�tkimi w�osami w kolorze mysi blond, u�o�onymi w trudno daj�c� si� okre�li� fryzur�, z cienkimi, nieumalowanymi ustami i prost�, troch� kanciast� figur� by�a na pierwszy rzut oka osob�, kt�ra �atwo znika w t�umie. Otworzy�a drzwi do domu przy ulicy Sn�ckg�rdsv�gen, po tym jak Knutas zadzwoni� dzwonkiem cztery razy.

By�a blada i wygl�da�a na zm�czon�, mia�a podkr��one oczy.

Knutas wiedzia�, �e widzieli si� wcze�niej wiele razy, cho� nigdy ze sob� nie rozmawiali. Mimo to dziwi� si�, �e prawie jej nie rozpoznawa�. Monika Wallin nie by�a osob�, kt�ra wywiera�a na innych du�e wra�enie, to by�o pewne. Knutas przedstawi� si� i wyci�gn�� r�k�.

��Prosz� przyj�� moje kondolencje.

Nawet nie drgn�a. Jej u�cisk r�ki by� zadziwiaj�co silny.

��Prosz� wej�� � powiedzia�a i posz�a przodem. Id�c korytarzem, ju� po kilku krokach Knutas zauwa�y�, �e w tym domu mieszka�y osoby, kt�re interesowa�y si� sztuk�. Jasne �ciany pokrywa�y obrazy, ma�e i du�e, r�nych nowo�ytnych artyst�w. Nawet Knutas widzia�, �e by�y dobre.

Usiedli w fotelach w pokoju dziennym, kt�rego okna wychodzi�y na szaroniebieskie morze. Tylko ta �ciana oddziela�a dzia�k�, na kt�rej sta� dom, od pla�y Sn�ckg�rdsbadet. Knutas wyj�� notes i d�ugopis.

��Prosz� opowiedzie�, co si� wydarzy�o dzi� rano.

Monika Wallin rozpocz�a swoje opowiadanie. W r�ku trzyma�a chusteczk�, kt�r� ca�y czas obraca�a i mi�tosi�a.

��No wi�c, siedzia�am w kuchni, gdy na naszym podje�dzie zatrzyma� si� du�y samoch�d z firmy zajmuj�cej si� przeprowadzkami. Na pocz�tku pomy�la�am oczywi�cie, �e pomylili domy. Ale po chwili zadzwonili do drzwi i pokazali mi zam�wienie podpisane przez Egona. Zam�wi� przeprowadzk�.

��Czy ma pani kopi� zam�wienia?

��Tak, zostawili dokumenty.

Monika Wallin podnios�a si� i wysz�a do kuchni, nie przestaj�c m�wi�. S�ysza�, jak otwiera�a szuflad�.

��Odjechali bez niczego. Tak naprawd� nie mia�o to dla nich z pewno�ci� wielkiego znaczenia, wr�cz przeciwnie. Egon zap�aci� za wszystko z g�ry.

Wr�ci�a do pokoju z cienk� jasnoniebiesk� kartk� papieru. Knutas zobaczy�, �e by�a to kopia zam�wienia, na kt�rej odczyta� adres docelowy przeprowadzki: ulica Artillerigatan w Sztokholmie.

��Artillerigatan � powiedzia� z namys�em. � To chyba jest w dzielnicy �stermalm?

Monika Wallin potrz�sn�a g�ow�.

��Nie wiem, gdzie le�y ta ulica.

��Na zam�wieniu nie ma stacjonarnego numeru telefonu � wymrucza� Knutas. � Tylko numer kom�rki. Czy jest to numer Egona?

��Tak.

��I pani nic o tym wszystkim nie wiedzia�a?

��Nie, by�o to dla mnie ogromnym zaskoczeniem. Niestety nie jedynym. Egon mia� w domu biurko z kilkoma zamkni�tymi na klucz szufladami. Oczywi�cie wiedzia�am, gdzie trzyma� klucz, ale nigdy dot�d nie mia�am powodu, �eby grzeba� w jego rzeczach. Teraz jednak otworzy�am szuflady tu� przed pana przyj�ciem.

Wzi�a do r�ki teczk�, kt�ra le�a�a na stole.

Usta Moniki Wallin by�y w�skie i suche, teraz zw�zi�y si� jeszcze bardziej.

��Tutaj s� dokumenty rozwodowe, kt�re zd��y� nawet wype�ni�, dokument potwierdzaj�cy kupno mieszkania przy ulicy Artillerigatan w Sztokholmie i akt przekazania galerii niejakiemu Perowi Erikssonowi. Tak � powiedzia�a z gorycz�. � A� si� nie chce w to wierzy�.

��Mog� zobaczy�?

Knutas z zainteresowaniem pochyli� si� nad dokumentami.

Szybko przejrza� ca�� stert�. Wida� by�o wyra�nie, �e Egon Wallin dok�adnie przygotowa� swoje odej�cie z Visby.

��Nie wiem, jak sobie poradz� � powiedzia�a za�amuj�cym si� g�osem. � Najpierw morderstwo, a teraz to.

��Rozumiem, �e musi by� pani bardzo ci�ko � powiedzia� Knutas wsp�czuj�co. � I przykro mi, �e sprawiam dodatkowy k�opot, ale musz� zada� pani kilka pyta� ze wzgl�du na dobro �ledztwa.

Monika Wallin skin�a g�ow�. Nadal mi�tosi�a w r�kach chusteczk�.

��Prosz� opowiedzie�, co robili�cie w sobot�, w dzie� wernisa�u � zacz�� Knutas.

��Egon poszed� do galerii wcze�nie rano, gdy jeszcze spa�am. To nie by�o nic nadzwyczajnego. Gdy mieli�my wernisa�, lubi� by� w galerii du�o wcze�niej, �eby dopi�� wszystko na ostatni guzik, skontrolowa�, czy obrazy wisz� dobrze i takie tam. Ja zawsze zajmuj� si� cateringiem, przysz�am do galerii tu� po jedenastej, jednocze�nie z dostaw�.

��Jaki si� pani wydawa� Egon? Czy zachowywa� si� jako� nienaturalnie?

��Prawd� m�wi�c, by� troch� bardziej nerwowy ni� zwykle, niecierpliwy i przewra�liwiony. Wydawa�o mi si� to dziwne, bo wszystko sz�o zgodnie z planem.

��Co si� potem sta�o?

��Pojawi� si� artysta, Mattis Kalvalis, i od tego czasu nie mieli�my chwili wytchnienia. Ca�y czas czego� chcia�, a to szklank� wody, a to popielniczk�, a to papierosy, a to ciastka, a to plaster, ci�gle co�. By� bardzo pobudzony, nigdy nie spotka�am bardziej nerwowej osoby. I bardziej zaj�tej sob�. Nie obchodzi�o go w og�le, �e musimy skoncentrowa� si� na naszej pracy. Poch�ania� bardzo du�o uwagi.

Westchn�a i lekko potrz�sn�a g�ow�.

��Potem w ka�dym razie zacz�li przychodzi� ludzie, by�o to oko�o pierwszej, i galeria by�a pe�na a� do si�dmej wieczorem.

��Czy podczas wernisa�u co� si� wydarzy�o, na co zwr�ci�a pani uwag�?

��W�a�ciwie to tak. Przez d�u�szy czas nie mog�am nigdzie znale�� Egona. Szuka�am go wsz�dzie, ale nikt nie wiedzia�, gdzie si� podzia�.

��Jak d�ugo go nie by�o?

��Mog�o to by� oko�o godziny.

��Spyta�a go pani p�niej, gdzie by�?

��Tak, ale powiedzia� mi tylko, �e poszed� przynie�� wi�cej wina. By�o tak du�o do roboty, �e wi�cej ju� o tym nie my�la�am.

Zamy�li�a si� i spojrza�a za okno. Na chwil� zrobi�o si� cicho. Knutas odczeka�, chcia� pozwoli� Monice Wallin, �eby sama podj�a opowiadanie. Podczas delikatnych przes�ucha� wa�ne by�o umie� czasem milcze�.

��Jaki si� pani wydawa�, gdy wr�ci�?

��By� pobudzony jak przez ca�y dzie�.

��Czy kto� z odwiedzaj�cych m�g� spowodowa� jego niepok�j?

��Nie wiem � powiedzia�a, wzdychaj�c. � By�by to w takim razie Sixten Dahl. To jedyna osoba na wernisa�u, kt�rej Egon nie lubi�. Jest on w�a�cicielem galerii sztuki w Sztokholmie.

Knutas drgn��. To w�a�nie z Sixtenem Dahlem artysta i jego mened�er pojechali do Sztokholmu w niedzielny poranek. Nie zdradzaj�c swoich podejrze�, kontynuowa� �ledztwo.

��Co Egon mia� przeciwko niemu?

��Czasem si� spotykali i Egon si� potem skar�y�, �e Sixten by� zarozumia�ym typem. W�a�ciwie uwa�am, �e by�o tak dlatego, bo byli do siebie bardzo podobni � powiedzia�a z namys�em. � Cz�sto walczyli o tych samych artyst�w, najprawdopodobniej mieli po prostu taki sam gust. Tak jak to by�o teraz z Mattisem Kalvalisem. Wiem, �e Sixten Dahl by� r�wnie� nim zainteresowany, ale Mattis wybra� Egona.

��Co si� wydarzy�o po wernisa�u?

��Poszli�my na kolacj� do restauracji Donners Brunn.

��Kto dok�adnie? � spyta� Knutas, cho� zna� odpowied�.

��Ja i Egon, Mattis i inni pracownicy galerii.

��Ile os�b pracuje w galerii?

��Cztery osoby, opr�cz nas Eva Blom i Gunilla Rydberg, obie pracuj� u nas od dwudziestu lat.

Knutas notowa� wszystko w po�piechu. Pojawienie si� w opowiadaniu osoby Sixtena Dahla by�o bardzo interesuj�ce. Mia� nadziej�, �e Wittbergowi uda�o si� skontaktowa� z ca�� tr�jk�. Ev� Blom zna� od m�odo�ci, chodzili do tej samej klasy. Wiedzia�, �e mieszka�a ze swoj� rodzin� w parafii V�te. Za to nazwisko Gunilla Rydberg by�o dla niego nowe.

��Czy wie pani, �e zar�wno artysta, jak i jego mened�er opu�cili hotel?

��Co? Nie, nie wiedzia�am tego.

��Pojechali dzi� rano do Sztokholmu. Nie wie pani, czy mieli tam mo�e jak�� spraw� do za�atwienia?

��Nie mam poj�cia. � Monika Wallin wygl�da�a na prawdziwie zdziwion�. � Mattis mia� dzi� podpisa� umow� agencyjn� z Egonem. Cho� jak wiadomo, teraz nie jest to ju� aktualne.

��Kiedy wracaj� na Litw�?

��We wtorek po po�udniu. Wiem to na pewno, bo planowali�my zje�� razem obiad przed ich odjazdem na lotnisko.

��Hm � Knutas odchrz�kn��. � Powr��my jeszcze na chwil� do wieczoru morderstwa. Czy wydarzy�o si� co� szczeg�lnego podczas kolacji w Donners Brunn?

��Nie. Zjedli�my kolacj�, wypili�my troch� wina i dobrze si� bawili�my. Mattis znacznie si� uspokoi�, wida� by�o, �e si� rozlu�ni�. Opowiedzia� mn�stwo litewskich kawa��w, a my �miali�my si�, a� nam �zy lecia�y.

��Jak zako�czy� si� wiecz�r?

��Opu�cili�my restauracj� oko�o jedenastej, po�egnali�my si� na zewn�trz i rozeszli�my ka�dy w swoim kierunku. Ja i Egon pojechali�my do domu taks�wk�. Ja po�o�y�am si� prawie od razu, ale Egon powiedzia�, �e chce jeszcze chwil� posiedzie� sam. Nie by�o to nic nadzwyczajnego, on jest nocnym markiem, ja za� wcze�nie chodz� spa�. Prawie zawsze sz�am do ��ka pierwsza.

��Kiedy widzia�a go pani po raz ostatni?

��Gdy siedzia� w salonie w fotelu � powiedzia�a z namys�em.

��Gdy go znale�li�my, nie mia� przy sobie ani telefonu kom�rkowego, ani portfela. Zostawi� je w domu?

��Nie chce mi si� w to wierzy�. Egon nie rozstawa� si� ze swoj� kom�rk�, zawsze mia� j� przy sobie, praktycznie nawet gdy szed� do toalety. Nie potrafi� te� sobie wyobrazi�, �eby wyszed� bez portfela. Poza tym z pewno�ci� znalaz�abym je tu w domu, a tak si� nie sta�o.

��Czy mo�emy spr�bowa� zadzwoni� na jego kom�rk�? Mo�e le�y gdzie� schowana? � zaproponowa� Knutas.

��Oczywi�cie.

Monika Wallin wsta�a, przynios�a sw�j telefon kom�rkowy i wybra�a numer. Nic nie by�o s�ycha�. Zadzwoni�a jeszcze raz, obchodz�c przy tym ca�y dom.

��Niestety � powiedzia�a, wzdychaj�c. � Po chwili w��cza si� tylko automatyczna sekretarka.

��Okej � odrzek� Knutas. � Dzi�kuj� za pomoc. Czy mo�e mi pani zapisa� numer Egona?

��Oczywi�cie.

��Mam jeszcze jedno pytanie dotycz�ce soboty. S�yszeli�my, �e z galerii znikn�a rze�ba.

��Tak, to by�o przykre. Musia� j� wzi�� kto� z odwiedzaj�cych.

Wydawa�a si� do�� opanowana jak na osob�, kt�rej dzie� wcze�niej w makabryczny spos�b zamordowano m�a, pomy�la� Knutas. I kt�ry w dodatku zamierza� si� przeprowadzi� i zostawi� j� bez s�owa po�egnania.

Zastanawia� si�, jak sam zareagowa�by, gdyby to Line znaleziono zamordowan� i powieszon� w ten spos�b. Najprawdopodobniej le�a�by w �pi�czce farmakologicznej na oddziale psychiatrycznym w Visby. Zadr�a� w �rodku i odrzuci� od siebie t� my�l.

��Macie dwoje dzieci? � kontynuowa�.

��Tak. Syn ma dwadzie�cia trzy lata i mieszka w Sztokholmie. C�rka ma dwadzie�cia lat i studiuje medycyn� w Uppsali.

��A czym zajmuje si� syn?

��Pracuje w przedszkolu.

��Ach tak.

��Dzieci przyjad� tu jeszcze dzisiaj.

��Rozumiem � powiedzia� Knutas. � Prosz� mi wybaczy�, je�li zadaj� osobiste pytania, ale jak si� uk�ada�o mi�dzy pani� a Egonem?

Tak jakby Monika Wallin oczekiwa�a tego pytania, odpowiedzia�a bez chwili wahania.

��Nasz zwi�zek by� stabilny i nudny. Nasze ma��e�stwo mo�na by�o uzna� za udane, bo byli�my dobrymi przyjaci�mi, ale z biegiem lat przerodzi�o si� to w co�, co przypomina�o bardziej wi� mi�dzy bratem a siostr�. Razem prowadzili�my firm� Wallin, w�a�ciwie tylko to nas ��czy�o.

��Dlaczego nadal mieszkali�cie razem? Przecie� chyba nie ze wzgl�du na dzieci?

Knutas m�g� ugry�� si� w j�zyk, powinien ostro�niej si� obchodzi� z ledwo co owdowia�� kobiet�. Pytanie samo mu si� wyrwa�o, lecz Monika Wallin najwyra�niej nie wzi�a mu tego za z�e.

��Oboje najwidoczniej s�dzili�my, �e nie by�o nam w tym zwi�zku �le. Praca w galerii poch�ania�a prawie ca�y nasz czas, Egon zajmowa� si� podr�ami i sztuk�, ja by�am odpowiedzialna za administracj�. �yli�my obok siebie, ale nie wchodzili�my sobie w drog�. Poza tym uwa�am, �e kogo� mia�.

Monika Wallin wyprostowa�a si� nieco i Knutas przyzna� sam przed sob�, �e by�a kobiet� maj�c� styl. W�osy nie mia�y koloru mysi blond, gdy si� im przyjrza� lepiej, lecz raczej mi�kki cedrowy ton, kt�ry pob�yskiwa� w �wietle padaj�cym z okna. Sk�ra by�a g�adka i czysta. Jej bezbarwno�� by�a naprawd� �adna.

��Dlaczego pani tak s�dzi?

��Nasze �ycie intymne usta�o. Wcze�niej Egon mia� do�� du�e potrzeby.

Chrz�kn�a.

��Poza tym wydawa� si� wyj�tkowo zadowolony i radosny po swoich podr�ach do Sztokholmu, zacz�� jeszcze bardziej dba� o sw�j wygl�d i ca�ymi nocami przesiadywa� przed komputerem. M�wi�, �e pracuje, ale ja widzia�am, �e rozmawia� z kim� na czacie.

��Nigdy z nim pani o tym nie rozmawia�a?

��Nie, dlaczego mia�abym to robi�? To nie mia�o ju� znaczenia. Nasz zwi�zek by� na zupe�nie innej p�aszczy�nie.

��Wi�c nie wie pani, kto to m�g� by�?

��Nie mam zielonego poj�cia.

Morderstwo w�a�ciciela galerii sztuki Egona Wallina sta�o si� wiadomo�ci� na ca�y kraj. Pia Lilja jako jedyna uchwyci�a na zdj�ciu cia�o ofiary wisz�ce w bramie i wszystkie gazety chcia�y mie� to zdj�cie. Szef redaktor�w Wiadomo�ci Regionalnych, Max Grenfors, by� wniebowzi�ty, gdy zadzwoni� w poniedzia�ek rano na kom�rk� Johana, �eby pochwali� niedzielny reporta�.

��Wspaniale! Dobra robota. I jakie zdj�cia, ta Pia jest nie do przebicia!

��Ale czy nie powiniene��

��Tak, tak, ju� do niej dzwoni�em, �eby j� pochwali� � przerwa� Grenfors, tak jakby wiedzia�, co Johan zamierza� powiedzie�. � Widzia�e� poranne gazety? Ca�a Szwecja m�wi teraz o morderstwie, dzisiaj te� wszyscy b�d� chcieli mie� wasz reporta� � powiedzia� z zapa�em. � B�d�cie gotowi na przekazanie materia�u tak�e do wydania po�udniowego i popo�udniowego.

Czasem m�czy� Johana cynizm jego szefa. Zdj�cie zrobione przez Pi�, ukazuj�ce cia�o wisz�ce w bramie, zdobi�o pierwsze strony tabloid�w. Poniewa� ka�dy Szwed cho� raz w �yciu odwiedzi� w wakacje Gotlandi�, zdj�cie budzi�o wiele emocji. Johan widzia� ju� rano, �e by�a to najwa�niejsza informacja porannego wydania wiadomo�ci telewizyjnych. Max Grenfors chcia� nadawa� na �ywo, ale zosta� powstrzymany przez szefostwo wiadomo�ci, kt�re stwierdzi�o, �e nadszed� czas, by interweniowa�.

Johan skr�ci� na parking przed budynkiem radia i telewizji przy ulicy �stra Hansegatan i zaparkowa� na miejscu przeznaczonym dla Wiadomo�ci Regionalnych. Wcze�niej wszystkie redakcje mia�y swoj� siedzib� w ma�ym budynku w obr�bie mur�w miejskich, ale zosta�y przeniesione do lokali po zlikwidowanych koszarach regimentu A7. Budynek s�u�y� niegdy� za stajnie dla koni wojskowych, co architekt chcia� zachowa�, projektuj�c wn�trza. Wida� to by�o po drzwiach, kolumnach i szerokich deskach pokrywaj�cych �ciany. Kolorystycznie przewa�a�y odcienie br�zu i bieli. Wszystko by�o �adnie urz�dzone i wi�kszo�� os�b wydawa�a si� zadowolona z przeprowadzki, nawet je�li redakcja nie le�a�a tak centralnie jak wcze�niej. Wiadomo�ci Regionalne dosta�y dwa �wie�o wyremontowane pomieszczenia na drugim pi�trze z widokiem na park. Pia siedzia�a przy jednym z komputer�w. Szybko podnios�a wzrok, gdy Johan wszed� do redakcji.

��Cze�� � przywita� si�. � Zdarzy�o si� co� nowego?

��Nie, ale sp�jrz na to. � Machn�a mu r�k�, �eby usiad�. � Ka�da, dos�ownie ka�da gazeta ma moje zdj�cie. Widzia�e�?

Klikni�ciami wy�wietla�a strony internetowe r�nych gazet. Biedny Egon Wallin zdobi� pierwsz� stron� ka�dej z nich.

��Niech to cholera � powiedzia� Johan z niesmakiem. � Cz�owiek si� zastanawia, co si� sta�o z etyk�. Tym razem nawet Grenfors mia� w�tpliwo�ci.

��No tak, ale jest to cholernie dobre zdj�cie � wymrucza�a Pia, nie odrywaj�c wzroku od ekranu.

��Lecz pomy�l o jego rodzinie. Na ile fajne mo�e by� dla jego dzieci to, �e wszystkie gazety w kraju maj� na pierwszych stronach cia�o ich taty wisz�ce w bramie? I dlaczego nosisz ze sob� aparat fotograficzny, gdy masz filmowa�?

Pia westchn�a g��boko i spojrza�a na Johana.

��Pami�taj o tym, �e jestem wolnym strzelcem. Zawsze mam ze sob� aparat. A tym razem uda�o mi si� znale�� miejsce, z kt�rego mog�am sfotografowa� cia�o lepiej ni� ktokolwiek inny. Dobry Bo�e, �atwo by� porz�dnym i wra�liwym, gdy si� ma sta�� p�ac�. Przez wiele miesi�cy b�d� �y�a z tego zdj�cia. Poza tym rozumiem doskonale, �e rodzinie zmar�ego musi by� ci�ko. Ale my pracujemy z wiadomo�ciami i nie mo�emy ogl�da� si� zbytnio na wszystkich, kt�rzy w jaki� spos�b s� powi�zani z tym, co si� dzieje na �wiecie, zaniedbuj�c przy tym relacjonowanie. Uwa�am, �e zdj�cie jest w porz�dku, bo cia�o wida� z daleka, a twarz jest zas�oni�ta. Nikt nie mo�e go rozpozna�. Poza tym dzieci s� doros�e.

��Nikt z os�b, kt�re go nie zna�y, nie � powiedzia� Johan sucho. � Dzwoni� do ciebie Grenfors?

Chcia� zmieni� temat. Johan bardzo lubi� Pi�, lecz co si� tyczy�o etyki, ich pogl�dy by�y zupe�nie rozbie�ne i wszelkie pr�by przekonania jej do jego bardziej ostro�nego stanowiska by�y m�wieniem do obrazu. Najgorsze by�o to, �e redaktorzy z Grenforsem na czele najcz�ciej popierali stanowisko Pii. Poszkodowani zbyt cz�sto stawiani byli na drugim miejscu, uwa�a� Johan, kt�ry by� przekonany, �e mo�na by�o wykonywa� prac� dziennikarza, nie rani�c przy tym innych os�b. Poza tym jego zdaniem to reporter jest odpowiedzialny za tre�� reporta�u, to w ko�cu jego nazwisko widnieje potem na ekranie.

Gdy dyskusje stawa�y si� bardzo zaognione, Grenfors krzycza� na Johana, �e by� cholernym konsekwentnym dziennikarzem, to znaczy, �e my�la� zbyt wiele o nast�pstwach, jakie mog�o mie� relacjonowanie.

W dziennikarstwie istnia�a szko�a, kt�ra opowiada�a si� za neutralno�ci� wobec konsekwencji i do tej szko�y nale�a� Grenfors, ale Johan si� z nim nie zgadza�. Uwa�a�, �e dziennikarz ponosi odpowiedzialno�� r�wnie� po opublikowaniu wywiadu, szczeg�lnie w kryminalistyce, gdzie cz�sto zar�wno ofiary, jak i ich rodziny wsp�tworzy�y reporta�. T� odpowiedzialno�� ponosi�a przede wszystkim telewizja, jako �e mia�a olbrzymi� si�� przebicia.

M�czy�a go ta nieustannie powracaj�ca dyskusja. Ka�dego dnia trzeba by�o na nowo podejmowa� decyzje dotycz�ce etyki, co by�o pocz�tkiem nieko�cz�cych si� dysput. On i Pia sp�dzili po�ow� niedzielnego wieczoru na k��ceniu si� o zdj�cie Egona Wallina. Johan by� na pocz�tku przeciwko publikacji, ale mia� przeciw sobie zar�wno Pi�, jak i szefostwo redakcji, tak �e w ko�cu by� zmuszony zgodzi� si� na kr�tk� sekwencj�, w kt�rej wida� by�o w oddali wisz�ce w bramie cia�o. W�wczas brakowa�o tylko kilku minut do wydania i je�li nie podj�liby decyzji, ca�y reporta� m�g�by przepa��.

Zacz�� si� nowy dzie� i Johan uzgodni� z Pi�, �e zaczn� od galerii sztuki, je�li by�a otwarta po tym, co si� zdarzy�o. Mieli nadziej�, �e jednak kto� tam b�dzie.

W samochodzie Pia spojrza�a na niego spod swojej czarnej, nier�wnej grzywki opadaj�cej jej na oczy.

��Nie jeste� z�y, co?

��Oczywi�cie, �e nie. Mamy tylko odmienne pogl�dy.

��To dobrze � powiedzia�a i klepn�a go w kolano.

��Ciekawe, kto by� wczoraj w galerii? � odezwa� si� Johan, �eby zmieni� temat.

��Mog�a by� to kt�ra� z pracuj�cych tam os�b, kt�ra nas zobaczy�a i nie mia�a ochoty na wywiady � stwierdzi�a Pia. � Na pewno musieli posprz�ta� po wernisa�u.

��Masz racj�. By� mo�e by�o ich wi�cej, mo�e chcieli si� spotka� po tym, co si� sta�o.

��Najprawdopodobniej tak w�a�nie by�o � powiedzia�a Pia, omijaj�c du�ego rudego kota, kt�ry przebieg� im drog�.

Z wpraw� prowadzi�a samoch�d po w�skich brukowanych uliczkach, a� dotarli do rynku Stora Torget. Teraz w zimie nie by�o problem�w z zaparkowaniem samochodu na rynku, gdy nie by�o na nim stragan�w, kt�re latem wszystko tarasowa�y.

Pia postawi�a statyw na ulicy i zacz�a filmowa�. Gdy tylko w��czy�a kamer�, nadesz�a pulchna kobieta ubrana w czapk� i futro z owczej sk�ry, z bukietem kwiat�w w r�ku. Johan szybko podszed� do niej z mikrofonem.

��Co pani s�dzi o morderstwie?

Kobieta najpierw chwil� si� zawaha�a, ale szybko odnalaz�a si� w sytuacji.

��Jest to przera�aj�ce, �e co� takiego zdarzy�o si� u nas, w ma�ym Visby. A Egon by� taki sympatyczny, zawsze uprzejmy i serdeczny. Nie mog� poj��, �e to wszystko jest prawd�.

��Dlaczego k�adzie tu pani kwiaty?

��Cho� w ten spos�b mog� uczci� pami�� po Egonie. Wi�kszo�� mieszka�c�w miasta jest w szoku, ludzie nie wiedz�, co maj� robi�.

��Czy boi si� pani?

��Pewnie �e cz�owiek zaczyna si� zastanawia�, czy po mie�cie kr��y jaki� szaleniec. Czy mo�na czu� si� bezpiecznie na ulicach.

Kobiecie pojawi�y si� w oczach �zy. Ucich�a i ruchem r�ki pokaza�a, �e Pia ma sko�czy� filmowa�. Johan spyta�, czy mog� wykorzysta� wywiad w reporta�u. Zgodzi�a si� i przeliterowa�a wyra�nie swoje nazwisko.

Nowoczesny szyld ze stali przymocowany mi�dzy �redniowiecznymi kotwami do chropowatej kamiennej fasady informowa�, �e galeria nazywa si� Wallin Art. W oknie wystawowym sta�a fotografia Egona Wallina, przed ni� pali�a si� �wieczka. Drzwi do galerii by�y zamkni�te na klucz, ale wida� by�o, �e w �rodku kto� by�. Johan zapuka� i uda�o mu si� przyci�gn�� uwag� jednej z kobiet. Podesz�a do drzwi i otworzy�a. Gdy przekroczyli pr�g, s�ycha� by�o kr�tki sygna�. Kobieta przedstawi�a si� jako Eva Blom. Przy biurku sta�a jeszcze jedna kobieta i pisa�a na kartce drukowanymi literami �Zamkni�te z powodu tragicznego wypadku�.

��Tak, dzi� raczej nie otworzymy galerii � wyt�umaczy�a Eva Blom i u�miechn�a si� z przymusem. � My�l�, �e Monika nie chcia�aby, �eby�my mieli otwarte jak zwykle. R�wnie� ze wzgl�du na tych wszystkich dziennikarzy, kt�rzy dzwonili, zar�wno wczoraj, jak i dzi� rano. Spojrza�a na Pi�, kt�ra zd��y�a ju� wyj�� kamer� i rozpocz�� filmowanie portretu Egona Wallina w oknie wystawowym.

Eva Blom by�a kobiet� lubi�c� zdecydowane kolory, mia�a na sobie czarny sweter i czarn� sp�dnic�. Usta pomalowane by�y ognistoczerwon� szmink�, kt�ra �adnie kontrastowa�a z jej mlecznobia�� cer�. Spojrza�a na Johana niebieskimi oczami ukrytymi za czerwonymi oprawkami okular�w.

��Czego chcecie? Przedstawi� ich oboje.

��Chcieliby�my zda� relacj� z tego, co si� wydarzy�o i dowiedzie� si�, co o tym s�dzicie. Pracowali�cie tak blisko Egona Wallina � powiedzia� i spojrza� powa�nie na Ev� Blom. By�a niskiego wzrostu, ledwo si�ga�a mu do ramion.

��Dobrze, tylko nie filmujcie � powiedzia�a kr�tko. � Nie chc� by� w telewizji.

��Niestety jest to dla nas jedyny spos�b, �eby co� opowiedzie�, poniewa� pracujemy dla telewizji � wyja�ni� Johan. � Czy mo�emy przynajmniej sfilmowa� wn�trze galerii?

Grenfors nie b�dzie zadowolony, �e przeprowadzili tak ma�o wywiad�w. Poza tym Johan zdecydowanie odm�wi� pro�bie szefa, �eby zrobi� wywiad z dopiero co owdowia�� Monik� Wallin. Wszystko mia�o swoje granice.

Inspektor Karin Jacobsson by�a osob�, na kt�rej Knutasowi najbardziej zale�a�o ze wszystkich jego wsp�pracownik�w. Pracowali razem od pi�tnastu lat. By�a bystr� i zr�czn� policjantk�, ale to przede wszystkim osobowo�� Karin zrobi�a na nim wra�enie od samego pocz�tku. Karin by�a czaruj�ca, energiczna, ci�gle w ruchu i mia�a zawsze wiele do powiedzenia na ka�dy temat. Poza tym nigdy nie spotka� osoby, kt�ra tak bezpo�rednio m�wi�aby o wszystkim. W ka�dym razie, gdy dotyczy�o to pracy. By�a urocza, niskiego wzrostu, ciemnow�osa, z br�zowymi sarnimi oczami. W wolnym czasie oddawa�a si� treningom pi�ki no�nej, co zdradza�o jej muskularne cia�o. Najbardziej wyr�niaj�c� j� cech� by�a du�a szpara mi�dzy jedynkami widoczna przy u�miechu. Karin prawie zawsze ubrana by�a w d�insy i sweter i gdy czasem si� zdarza�o, �e pojawi�a si� w pracy w sukience, wiele brwi unosi�o si� ze zdziwieniem. Mia�a trzydzie�ci dziewi�� lat, ale wygl�da�a na m�odsz� i nadal by�a singlem, przynajmniej z tego, co by�o wiadomo Knutasowi. Je�li mia�a kogo�, trzyma�a to w tajemnicy, co by�o prawie niemo�liwie w takim ma�ym mie�cie jak Visby.

Jej rodzice mieszkali w Tingst�de, Karin odwiedza�a ich od czasu do czasu. Wok� osoby Karin by�o co� tajemniczego, czego nie umia� odgadn��.

Teraz siedzieli w jego biurze z fili�ankami kawy w r�kach i zastanawiali si� nad wszystkimi mo�liwymi motywami morderstwa Egona Wallina.

��Pewnie, �e mo�e si� wydawa� dziwne, i� zar�wno artysta, jak i jego mened�er pojechali do Sztokholmu nast�pnego ranka po morderstwie, ale mo�e to mie� zupe�nie naturalne wyt�umaczenie � powiedzia�a Karin. � By� mo�e by�o to ustalone ju� dawno temu.

��Tak, mam nadziej�, �e uda nam si� ich dzi� z�apa� i �e ta kwestia si� wyja�ni. Cho� wydaje si� to dziwnym zbiegiem okoliczno�ci, �e polecieli tym samym samolotem, co najwi�kszy konkurent Egona Wallina, kt�ry poza tym ju� wcze�niej pr�bowa� zagarn�� dla siebie Mattisa Kalvalisa.

��Pewnie, ale ile lot�w jest w niedziel� do Sztokholmu? � kontynuowa�a Karin. � To by� mo�e nie ma �adnego zwi�zku ze spraw�. My�l�, �e przede wszystkim powinni�my dowiedzie� si�, dlaczego Egon Wallin wyszed� z domu w �rodku nocy. Jaki normalny cz�owiek, kt�ry z �on� wraca po przyj�ciu do domu o jedenastej w nocy, postanawia nagle wyj�� na spacer? Poza tym w nocy z soboty na niedziel� by�o przera�liwie zimno. Jedynym wyt�umaczeniem, kt�re wydaje mi si� logiczne, jest to, �e mia� kogo� spotka�. �e najzwyczajniej w �wiecie by� um�wiony na randk�.

��Ja te� tak my�la�em. Ale kim jest ta kochanka i gdzie jej mamy szuka�? I dlaczego si� do nas nie zg�osi�a? Egon Wallin nie pojecha� samochodem ani nie zadzwoni� po taks�wk�, ju� to sprawdzili�my. Musia� wi�c wyj�� z domu i zosta� zamordowany w drodze albo u swojej kochanki.

��Mo�e by� w to zamieszane wi�cej os�b � dorzuci�a Karin. � By� mo�e kochanka mia�a m�a, kt�ry odkry�, co si� dzia�o i zabi� Egona Wallina.

��Je�li nie zrobi�a tego sama kochanka � zaproponowa� Knutas. � Cho� trudno mi sobie wyobrazi�, �e jaka� kobieta by�aby w stanie powiesi� cia�o w bramie. Je�li oczywi�cie nikt jej w tym nie pom�g�.

Knutasowi przerwa�o silne kichni�cie. Starannie wydmucha� nos, po czym kontynuowa�.

��Tak, dobry Bo�e, mo�na spekulowa� o tym w niesko�czono��, ale to nas nigdzie nie zaprowadzi.

Karin wypi�a ostatni �yk kawy i podnios�a si� z krzes�a.

��A co u ciebie tak poza tym? � spyta� Knutas. � Jak si� czujesz?

Przygl�da� jej si� uwa�nie. Co� j� przyt�acza�o, zauwa�y� to ju� kilka dni temu. By�a naprawd� s�odka, pomy�la�, widz�c jej niezdecydowanie.

Na pocz�tku, gdy Karin zacz�a pracowa� w policji w Visby, s�dzi� przez jaki� czas, �e by� na dobrej drodze, �eby si� w niej zakocha�, ale w�wczas pozna� Line i zapomnia� o swoim kie�kuj�cym uczuciu do Karin.

Nie tylko Knutas mia� problem, �eby wydoby� z niej, o czym my�la�a i co czu�a. Jej integralno�� by�a jak pancerz, co sprawia�o, �e ludzie nie �mieli pyta� jej o �ycie prywatne. Chyba �e dotyczy�o to pi�ki no�nej.

Ciekawe, �e Knutasowi �atwo si� z ni� rozmawia�o, mimo i� sama by�a oszcz�dna w zwierzeniach. Cz�sto zwraca� si� do Karin, gdy mia� problemy z Line lub z kt�rym� z dzieci. By�a w�wczas dobrym s�uchaczem i okazywa�a zrozumienie. Gdy pyta� j� wtedy o podobne do�wiadczenia, zawsze wymigiwa�a si� od odpowiedzi. Mimo to bardzo j� lubi� i czasem ba� si�, �e b�dzie chcia�a zmieni� stanowisko na bardziej ambitne. Cho� Karin pracowa�a w policji w Visby od szesnastu lat, nigdy nie b�dzie pewien, czy zostanie u nich, dop�ki nie ustatkuje si� w �yciu prywatnym. W ka�dej chwili mog�a bowiem spotka� kogo� z kontynentu i przeprowadzi� si�. Albo dosta� propozycj� pracy, kt�rej trudno jej si� b�dzie oprze�.

Czasem czu� si� jak jej ojciec, mimo i� dzieli�o ich tylko trzyna�cie lat. Knutas sta� si� uzale�niony od Karin i za nic w �wiecie nie chcia� straci� jej z grupy �ledczej.

Karin oci�ga�a si� chwil� z odpowiedzi�.

��Wszystko w porz�dku.

��Na pewno?

Jej mina by�a nieprzenikniona, gdy napotka�a jego wzrok.

��Oczywi�cie, wszystko jest okej.

Nawet je�li zdawa� sobie spraw�, �e co� j� gryz�o, wiedzia�, �e najlepiej zrobi, jak nie b�dzie zadawa� kolejnych pyta�.

O�wiadczyny Johana ca�kowicie zaskoczy�y Emm�. W pewien spos�b wydawa�y si� nieuniknione, tak jakby ostateczna decyzja dotycz�ca ich zwi�zku musia�a zapa�� wcze�niej czy p�niej. Mieli dziecko. Emma podj�a decyzj� ju� wtedy, gdy postanowi�a zachowa� dziecko i rozbi� swoje ma��e�stwo. Mimo wszystko zdawa�a sobie spraw�, �e odk�d pozna�a Johana, ci�gle zmienia�a zdanie i uwa�a�a, �e by� to cud, �e jej jeszcze nie zostawi�. �e nie zm�czy� si� jej wahaniem ju� dawno temu.

Przed chwil� pojecha� do miasta, do pracy. Poca�owa� j�, zanim wyszed�, ale o nic nie pyta�, nie pr�bowa� wydusi� z niej odpowiedzi. Pod��a�a za nim wzrokiem, gdy szed� w kierunku samochodu po pokrytej �niegiem �cie�ce. Ciemne kr�cone w�osy, br�zowa wytarta sk�rzana kurtka, wyblak�e d�insy.

Z jednej strony decyzja by�a bardzo prosta, kocha�a go i gdy si� zastanowi�a, by�o dla niej oczywiste, �e si� pobior�. Z drugiej strony ba�a si�, �eby ich zwi�zek z czasem nie zacz�� przypomina� jej ma��e�stwa z Ollem. Rutyna i szaro�� dnia codziennego, kt�re zakrada�y si� mi�dzy ludzi, gdy tylko mija� pierwszy entuzjazm po zamieszkaniu razem. Zauroczenie, kt�re poma�u znika�o i nieuchronnie prowadzi�o do tego, �e nie rozpalali si� wzajemnie. �ycie seksualne zamiera�o, poniewa� nikt nie mia� si�y na podsycanie dawnego �aru. Wszystko stawa�o si� mechaniczne i z poczucia obowi�zku.

Zadr�a�a, le��c pod ko�dr�, kt�ra pachnia�a Johanem. Nie mog�o si� tak sta�. Wsta�a, w�o�y�a pantofle i T-shirt, kt�ry le�a� na kanapie od poprzedniego wieczoru. Posz�a do sypialni i pochyli�a si� nad ��eczkiem, w kt�rym drzema�a Elin. Do kuchni wpada�y promienie s�o�ca. Wydawa�o si� to niemal nierzeczywiste po tygodniach szarugi. Zda�a sobie spraw�, �e niemal zapomnia�a, jak wygl�da�o s�o�ce.

Nastawi�a kaw� i zrobi�a tosty. Usiad�a na swoim miejscu przy oknie i spojrza�a na pokryty �niegiem krajobraz. Napada�o tak du�o, �e dzieci mog�y je�dzi� na sankach, z czego bardzo si� cieszy�a. W pobli�u znajdowa� si� pag�rek, z kt�rego uwielbia�y zje�d�a�. Nied�ugo Elin b�dzie mog�a p�j�� tam razem z Sar� i Filipem.

Teraz by�y u swojego taty. Zacz�a przyzwyczaja� si� do tego, �e by�a z dzie�mi co drugi tydzie� i czasem nawet si� cieszy�a, �e mo�e by� sama z Elin. Spojrza�a na krzes�o stoj�ce naprzeciw niej. Przez te wszystkie lata siedzia� na nim Olle i pi� swoj� zielon� herbat�, kt�rej zapachu nie znosi�a. Johan ca�e szcz�cie nie pija� zielonej herbaty.

Zastanawia�a si�, jakie inne przywary wyjd� na jaw, gdy zamieszkaj� razem. Co�, co Johan trzyma� dotychczas w tajemnicy, ale co ujrzy �wiat�o dzienne, jak tylko wprowadzi si� tu ze swoimi manatkami.

Odt�d to on tam b�dzie siedzia�, pomy�la�a i spr�bowa�a wyobrazi� sobie Johana na krze�le naprzeciwko. Jak d�ugo wytrzyma mi�o�� tym razem?

Westchn�a i w�o�y�a jeszcze jedn� kromk� chleba do tostera. Oczywi�cie zdawa�a sobie spraw�, �e by�a zra�ona nieudanym ma��e�stwem i �e najprawdopodobniej widzia�a wszystko w zbyt ciemnych kolorach. Nic nie wskazywa�o na to, �e i tym razem p�jdzie tak �le.

Gdy sko�czy�a je�� �niadanie i posprz�ta�a ze sto�u, zajrza�a jeszcze raz do Elin. Ci�gle spa�a.

Wracaj�c z sypialni, dostrzeg�a swoje odbicie w ma�ym, okr�g�ym lustrze wisz�cym w korytarzu. Zatrzyma�a si�, zdj�a je z haka i zanios�a do sypialni. Nast�pnie po�o�y�a si� na ��ku, trzymaj�c lustro przed sob�.

Le�a�a tak przez chwil� i przygl�da�a si� swojej zimowo bladej twarzy. Oczy by�y smutne i zaspane, usta bezbarwne, tylko w�osy, kt�re sp�ywa�y na poduszk�, by�y nadal do�� �adne. Kim tak w�a�ciwie by�a i czego chcia�a? Urodzi�a troje dzieci, ale ci�gle czu�a si� jak zagubiona ma�a dziewczynka. Tak naprawd� nie wiedzia�a, kim by�a osoba, kt�r� widzia�a w lustrze. Wiele os�b j� kocha�o, nigdzie jednak nie zapu�ci�a korzeni. Nigdy nie by�a zbyt pewna siebie.

Nagle zda�a sobie spraw�, �e sama prawie nie podejmowa�a �adnych decyzji. Nie do ko�ca. By�a bierna wobec �ycia. Gdy spotka�a Ollego, to on o ni� zabiega� i wychodzi� z wi�kszo�ci� inicjatyw. By� przystojny, sympatyczny, czu�y i bardzo w niej zakochany. Czy�by przysta�a na ten zwi�zek jak jaka� ciamajda niemaj�ca w�asnego zdania?

Odsun�a nieco od siebie lustro. Napotka�a swoje spojrzenie. Co ona wyprawia? Czas wzi�� �ycie w swoje r�ce.

Jak si� dobrze zastanowi�a, decyzja nie by�a trudna. Nic a nic.

P�nym popo�udniem Knutas dosta� odpowied� na wiele wa�nych pyta�. Wittberg przyszed� do jego biura i usiad� na krze�le po drugiej stronie biurka. W�osy mia� zmierzwione, policzki zaczerwienione z powodu podekscytowania.

��Cholera, nie uwierzysz w�asnym uszom. Jest tego tak du�o, �e nie wiem, od czego zacz��.

��Zamieniam si� w s�uch.

��Uda�o mi si� skontaktowa� zar�wno z Sixtenem Dahlem, Mattisem Kalvalisem, jak i mened�erem Vigorem Haukasem. Tak jak podejrzewali�my, pojechali razem do Sztokholmu. Sixten Dahl podczas wernisa�u z�o�y� arty�cie ofert�, kt�r� temu trudno by�o odrzuci�. Poniewa� ci�gle jeszcze nie podpisa� kontraktu z Egonem Wallinem, zgodzi� si�, �eby w niedziel� pojecha� do Sztokholmu i zobaczy� galeri� Dahla, spotka� jego wsp�pracownik�w i dowiedzie� si� wi�cej o ofercie. Jak dotychczas nie by�o w tym nic dziwnego. Lecz pos�uchaj tego: Galeri� Egona Wallina kupi� niejaki Per Eriksson ze Sztokholmu, tak?

��Tak, to ju� wiedzieli�my.

��Ale nie wiedzieli�my, �e Per Eriksson jest fikcyjn� osob�. Tak naprawd� galeri� kupi� Sixten Dahl.

Wittberg odchyli� si� do ty�u z triumfuj�cym u�miechem na ustach.

��A niech to cholera.

Knutas si�gn�� po fajk�.

��Musimy p�j�� dalej tym tropem. Czy naszych dw�ch przyjaci� z Litwy wr�ci na wysp�?

��S� ju� w hotelu. Wracaj� na Litw� jutro po po�udniu, pozwoli�em wi�c sobie wyznaczy� im spotkanie na komendzie jutro o dwunastej.

��Doskonale. A Sixten Dahl?

��B�dzie przes�uchany jutro rano przez sztokholmsk� policj�.

��Dobra robota, Thomas.

Zadzwoni� telefon. By� to lekarz s�dowy, kt�ry mia� wst�pne wyniki sekcji zw�ok. Knutas przykry� r�k� s�uchawk�.

��Co� jeszcze?

��I to niejedno.

��Zajmiemy si� tym na spotkaniu. Mam telefon od lekarza s�dowego.

Wittberg znikn�� za drzwiami.

��Zacznijmy od przyczyny �mierci � powiedzia� lekarz. � Wallin zosta� uduszony kilka godzin przed powieszeniem. Wnioskuj�c z obra�e�, zosta� najprawdopodobniej napadni�ty od ty�u i uduszony cienk� link�, na przyk�ad strun� fortepianow�. Na ramionach wida� �lady walki, pod paznokciami fragmenty nask�rka i zadrapania na szyi, kt�re wskazuj�, �e stawia� op�r. Jednocze�nie linka tak g��boko w��a si� w cia�o, �e�

��Dzi�kuj�, to wystarczy, na razie nie potrzebuj� takich dok�adnych wyja�nie�. � Knutas wraz z up�ywem lat stawa� si� coraz wra�liwszy. Obecnie nie potrafi� znie�� szczeg�owych opis�w obra�e� ofiar.

��No dobrze.

Lekarz odchrz�kn��, w jego g�osie da�o si� wyczu� nutk� niezadowolenia.

��Co si� tyczy pozosta�ych obra�e�, to ma on kilka mniejszych skalecze� na twarzy, guz nad jedn� brwi� i zadrapanie na policzku. Najprawdopodobniej powsta�y one w zwi�zku z napa�ci� lub podczas ci�gni�cia go po ziemi.

��Czy mo�e mi pan powiedzie� w przybli�eniu godzin� �mierci?

��Wiemy jedynie, �e zosta� zamordowany mi�dzy p�noc� a pi�t�, sz�st� rano. To by�oby wszystko. Przefaksuj� panu wynik, gdy tylko sko�czymy rozmawia�.

Knutas podzi�kowa� za telefon i od�o�y� s�uchawk�. Potem zadzwoni� do Centralnego Biura �ledczego i poprosi� o po��czenie z Martinem Kihlgårdem. Ich wsp�praca nie odbywa�a si� bez zgrzyt�w, ale potrzebowali pomocy. Poniewa� Kihlgård by� nies�ychanie popularny w�r�d koleg�w Knutasa, by�oby szale�stwem prosi� kogo� innego. Musia� odczeka� wiele sygna��w, zanim Kihlgård podni�s� s�uchawk�. S�ycha� by�o, �e w�a�nie co� jad�.

��Tak, s�ucham � powiedzia� niewyra�nym g�osem.

��Cze��, tu Anders Knutas, co s�ycha�?

��Knutti! � zawo�a� Kihlgård z entuzjazmem. � W�a�nie si� zastanawia�em, kiedy zadzwonisz. Poczekaj, niech prze�kn�.

W s�uchawce s�ycha� by�o szybkie prze�uwanie, a nast�pnie odg�osy prze�ykania jakiego� napoju. Wszystko zako�czy�o si� lekkim bekni�ciem. Knutas si� skrzywi�. Niepohamowany apetyt Kihlgårda dzia�a� mu na nerwy, podobnie jak to, �e jego kolega ze Sztokholmu upiera� si�, �eby go nazywa� Knuttim, mimo i� wiele razy go prosi�, aby przesta�.

��Tak jako� leci. Bardzo si� ciesz�, �e zadzwoni�e�, bo w�a�nie zaczyna�em uwa�a�, �e si� tu za ma�o dzieje.

��To dobrze si� sk�ada � stwierdzi� sucho Knutas. � B�dziemy potrzebowa� pomocy.

Stre�ci� w paru s�owach przypadek, podczas gdy Kihlgård s�ucha�, potakuj�c od czasu do czasu.

Knutas widzia� go oczami wyobra�ni, jak siedzia� w malutkim pokoiku w Centralnym Biurze �ledczym w Sztokholmie, bujaj�c si� swoim wielkim cia�em na krze�le, z d�ugimi nogami zarzuconymi na drugie krzes�o. Kihlgård mia� metr dziewi��dziesi�t wzrostu i wa�y� z pewno�ci� dobrze ponad sto kilo.

��A niech to licho, co si� u was wyrabia, czysty dziki zach�d.

��Tak, mo�na si� zastanawia�, dok�d zmierza nasze spo�ecze�stwo.

��Zaraz zbior� tu kilka os�b i prawdopodobnie przylecimy do was pierwszym samolotem jutro rano.

��Doskonale � powiedzia� Knutas. � Do zobaczenia.

Przechodzi� tamt�dy wiele razy. Najpierw poczu� niepohamowan� ochot�, �eby wej�� do �rodka, ale postanowi� poczeka�. Za ka�dym razem, gdy tam jecha�, mia� na sobie lekki kamufla�. Tak dla pewno�ci. Zawsze m�g� spotka� kogo�, kogo zna�. Postanowi� robi� wszystko po kolei, bez po�piechu. B�dzie zbli�a� si� poma�u, lecz nieodwo�alnie, by przyst�pi� do ataku, kiedy nadejdzie odpowiednia chwila. Chcia� najpierw pozna� swoj� ofiar�. Potem b�dzie ju� za p�no.

Sta� przed szyb� wystawow� i przygl�da� si� m�czy�nie po drugiej stronie. Pr�bowa� zebra� si� na odwag�, �eby wej�� do �rodka. Nie �eby si� go ba� � ba� si� swojej reakcji. Ba� si�, �e nie wytrzyma i rzuci si� na niego. Wzi�� kilka g��bokich wdech�w. Samokontrola by�a zazwyczaj jego mocn� stron�, ale teraz nie czu� si� pewny.

Zauwa�y�, �e zacz�� ci�ko oddycha� i zrozumia�, �e nie da rady. Przeszed� si� po okolicy, by uspokoi� nerwy. Gdy wr�ci�, m�czyzna w�a�nie wychodzi�, trzymaj�c w r�ku du�� czarn� torb�. Skierowa� si� w stron� metra.

Poszed� za nim. M�czyzna wysiad� na trzecim przystanku i schodami ruchomymi wyjecha� na g�r�. Przekroczy� ulic� i znikn�� w jednej z najwi�kszych i najbardziej ekskluzywnych si�owni w mie�cie. Poszed� za nim i zap�aci� za wst�p � cholernie drogo, sto pi��dziesi�t koron.

O tej porze si�ownia by�a niemal pusta. S�ycha� by�o stukanie jakiego� przyrz�du i muzyk� p�yn�c� z g�o�nik�w. Dziewczyna w obcis�ych getrach i dopasowanej bluzce maszerowa�a w miejscu na steperze, czytaj�c ksi��k�. Po chwili z przebieralni wyszed� ten, kt�rego szuka�. Zacz�� biec po bie�ni, wygl�da�o to patetycznie.

Poniewa� nie mia� ze sob� ubra� do �wicze�, nie m�g� si� w��czy�, czego �a�owa�. By�oby wspaniale m�c biec blisko niego, sprowokowa� go w jaki� spos�b.

Mimo i� postanowi�, �e b�dzie dzia�a� bez po�piechu, �eby jak najbardziej przed�u�y� cierpienie, nasz�a go wielka ochota zrobienia czego� teraz, tylko po to, by go wystraszy�. Poszed� do toalety, by sprawdzi�, czy kamufla� dobrze si� trzyma.

Gdy wyszed�, zobaczy�, �e m�czyzna zmieni� miejsce. Le�a� teraz na plecach na �awie i podnosi� sztangi. Przygl�da� si� z pewnego oddalenia, jak nak�ada coraz wi�ksze obci��enia. Na koniec le�a� na �awie i g�o�no sapa� z wysi�ku. Czterdzie�ci ki�o po ka�dej stronie sztangi.

Ostro�nie rozejrza� si� na wszystkie strony, zanim zbli�y� si� do niego. M�czyzna nie widzia� go, bo le�a� na plecach. Nikogo nie by�o w pobli�u, dziewczyna na steperze znajdowa�a si� w innym pomieszczeniu i by�a zwr�cona do nich ty�em, a jedyny ch�opak, kt�ry �wiczy� w tej samej sali co oni, w�a�nie wyszed�. Teraz by� odpowiedni moment.

Powstrzyma� si� w ostatniej sekundzie. Co� sprawi�o, �e nagle zatrzyma� si� i zrobi� kilka krok�w do ty�u. Tylko nie by� zbyt pochopnym. To mog�o zniszczy� wszystko. Musi si� opanowa�, a nie wymy�la� kawa�y, kt�re mog�y zniweczy� ca�y jego plan. A je�li z�apa�aby go policja, zanim dokona dzie�a? By�aby to katastrofa.

Pokona� kilkoma krokami stopnie, kt�re dzieli�y go od kawiarni znajduj�cej si� w si�owni. Opad� na krzes�o i pr�bowa� skoncentrowa� si� na tym, �eby oddycha� spokojnie.

Po chwili podni�s� si�, �eby napi� si� wody, ale nasz�y go nag�e md�o�ci. Musia� pospiesznie uda� si� do toalety, kt�ra by�a w sali podnoszenia ci�ar�w.

Silne konwulsje wstrz�sa�y jego cia�em, wymiotowa� do sedesu. Ku swojej z�o�ci poczu�, �e zacz�y mu p�yn�� �zy. D�ugo siedzia� na pod�odze i pr�bowa� doj�� do siebie. Czy nie b�dzie w stanie przeprowadzi� tego, co zamierza�?

Nagle kto� zapuka� do drzwi. Zesztywnia�, serce zacz�o wali� mu jak szalone.

Szybko stan�� na nogi, ochlapa� twarz i kilka razy spu�ci� wod�. Gdy otworzy� drzwi, o ma�o nie dosta� zawa�u. Sta� przed nim on. Z zatroskan� min� pyta�, czy wszystko w porz�dku.

Przez kilka d�ugich jak wieczno�� sekund wpatrywa� si� prosto w szarozielone oczy, kt�re wyra�a�y niepok�j i wsp�czucie. Wymrucza�, �e nic mu nie jest, przecisn�� si� obok niego i wyszed�.

Gdy Knutas poinformowa� pozosta�e osoby z grupy �ledczej o przyje�dzie Martina Kihlgårda, odpowiedzia�y mu oklaski zebranych.

Ten weso�y, ha�a�liwy komisarz z Centralnego Biura �ledczego by� nie tylko doskona�ym policjantem, ale r�wnie� klownem, kt�ry rozlu�nia� atmosfer� wielu gnu�nych porannych spotka�, kiedy to sytuacja, w jakiej znajdowa�o si� �ledztwo, wydawa�a si� beznadziejna. Jedn� z os�b, kt�ra szczeg�lnie go lubi�a, by�a Karin Jacobsson. U�miecha�a si� teraz ca�� buzi�, Knutas od dawna nie widzia� jej tak radosnej. Czasem zastanawia� si� nawet, czy nie byli w sobie zakochani. Z drugiej strony na sam� my�l o nich jako o parze chcia�o mu si� �mia�. Karin wa�y�a pewnie z po�ow� tego co Kihlgård i si�ga�a mu zaledwie do piersi. Poza tym by�o mi�dzy nimi pi�tna�cie lat r�nicy, nie �eby by�o to samo w sobie jak�� przeszkod�, ale Kihlgård wydawa� si� starszy, tak jakby nale�a� do innego pokolenia. Knutas uwa�a�, �e bardzo przypomina� on starego aktora Thora Mod�ena wyst�puj�cego w kiepskich komediach z radosnych lat czterdziestych. Byli do siebie bardzo podobni. Ale nie mo�na by�o da� si� zwie�� rubasznemu wygl�dowi Kihlgårda. By� on doskona�ym policjantem, dzielnym, nieznaj�cym strachu, o analitycznym umy�le.

Gdy rado�� wywo�ana nowin� o przyje�dzie Kihlgårda opad�a, zacz�li omawia� zdobyte tego dnia wiadomo�ci. Thomas Wittberg, kt�ry zbiera� informacje w terenie, mia� sporo ciekawych rzeczy do opowiedzenia z ulicy Sn�ckg�rdsv�gen, przy kt�rej mieszkali Wallinowie.

��Po pierwsze, okaza�o si�, �e Monika Wallin ma kochanka � zacz�� Wittberg.

��Ach tak? � zdziwi� si� Knutas.

Nigdy nie przysz�oby mu to do g�owy, gdy przes�uchiwa� �on� Egona Wallina tego poranka.

Wszyscy siedz�cy dooko�a sto�u s�uchali z uwag�.

��Ma romans z s�siadem, Rolfem Sand�nem, kt�ry r�wnie� mieszka w domku szeregowym kawa�ek dalej. Jest od wielu lat wdowcem, ma doros�e dzieci, kt�re ju� z nim nie mieszkaj�. Wcze�niej pracowa� na budowie, potem przeszed� na wcze�niejsz� emerytur�. Najwyra�niej ten romans trwa ju� wiele lat, wed�ug s�siad�w. Wszyscy m�wili z grubsza to samo, z wyj�tkiem jednej starej kobiety, kt�ra wydawa�a si� zar�wno �lepa, jak i g�ucha, wi�c nie jest to a� takie dziwne, �e niczego nie zauwa�y�a. Je�li Egon Wallin nie wiedzia� o ich romansie, by� w takim razie ostatni w okolicy.

�� Shit pommes frites � powiedzia�a Karin.

Knutas obrzuci� j� zdziwionym spojrzeniem. Tego wyra�enia nigdy wcze�niej nie s�ysza�.

��Uda�o ci si� skontaktowa� z tym Rolfem Sand�nem? � spyta� Wittberga.

��Tak, gdy do niego zadzwoni�em, w�a�nie wraca� z kontynentu, ale wkr�tce zn�w ma gdzie� jecha�. Um�wi�em si� z nim na przes�uchanie jutro. W ka�dym razie by� bardzo rozmowny i z ch�ci� przyzna� si� do swojego romansu z Monik� Wallin. Maj�c na wzgl�dzie obecne okoliczno�ci, uwa�am, �e zachowywa� si� do�� dziwnie, wydawa� si� niemal radosny. Dopiero co brutalnie zamordowano jego s�siada i do tego m�a kochanki, nie wydawa�o mi si� wi�c ca�kiem normalne, �e by� w tak dobrym humorze. M�g�by przynajmniej troch� poudawa�, �e jest mu przykro.

��Widzi w tym na pewno swoj� szans� � powiedzia�a Karin. � Ma teraz woln� drog�, �eby jawnie �y� w zwi�zku z Monik� Wallin, po tych wszystkich latach ukradkowych spotka�. By� mo�e jest w niej bardzo zakochany i nie mo�e si� doczeka�, �eby zaprowadzi� j� przed o�tarz.

��Mo�e on to zrobi� � wtr�ci� Norrby.

��Tak, kto wie? � powiedzia� Wittberg. � Je�li nie by�a to ona.

��Albo oboje � wymrucza� Sohlman upiornym g�osem, podnosz�c jednocze�nie r�ce do g�ry jak wampir gotowy do ataku.

Knutas poderwa� si� z miejsca. Czasem bezpodstawne spekulacje prowadzone dooko�a sto�u dzia�a�y mu strasznie na nerwy.

��Spotkanie zako�czone � powiedzia� i wyszed� z sali.

Johan i Pia zajechali na chwil� do redakcji Wiadomo�ci Regionalnych mi�dzy wywiadami, �eby zabra� baterie do kamery i sprawdzi� ostatnie wiadomo�ci. Gdy Johan mia� w�a�nie w��czy� komputer, dosta� esemesa: �Tak, chc� � jak najszybciej�.

Usiad� na krze�le i gapi� si� na wiadomo�� z g�upkowatym u�miechem.

��Co si� dzieje? � spyta�a Pia, zauwa�ywszy, �e zatrzyma� si� w po�owie ruchu. Bez s�owa poda� jej telefon.

Pia przeczyta�a, ale wygl�da�a tylko na zdziwion�.

��Co to ma oznacza�?

���e Emma chce.

Zwr�ci� si� w stron� Pii.

���e chce! � zawo�a� szcz�liwy. � Rozumiesz? Jest gotowa � w ko�cu!

Podni�s� z krzes�a zdziwion� Pi�, obj�� j� i zacz�� z ni� ta�czy�. Pia si� �mia�a.

��Ale co chce, co?

A� w ko�cu dotar�o do niej, o co w tym wszystkim chodzi�o.

��No co ty? Powa�nie? Chce, �eby�cie zamieszkali razem, �eby�cie tak na dobre stali si� par�?

��Tak! � krzycza� Johan. � TAAK!

W drzwiach pojawi�o si� kilka os�b z radia, kt�re zacz�y si� zastanawia�, co si� dzia�o. Okrzyki rado�ci Johana s�ycha� by�o w po�owie pomieszcze� redakcji.

Pia wzi�a jeszcze raz telefon kom�rkowy do r�ki.

��I napisa�a jeszcze: �jak najszybciej�. Jak to jak najszybciej? Co to znaczy?

��Nie mam poj�cia, ale mog� si� z ni� o�eni� nawet jutro, je�li tego chce. Cholera, jak wspaniale!

W g�owie Johana z olbrzymi� pr�dko�ci� przesuwa�y si� obrazy. On i Emma w ko�ciele z krewnymi i przyjaci�mi, du�e przyj�cie weselne z Emm� w romantycznej bia�ej sukience, widzia�, jak razem kroj� tort weselny, widzia� Emm� oczekuj�c� ich drugiego dziecka, w ogrodniczkach, w chustce na g�owie i z du�ym brzuchem, piek�c� w kuchni babk�, podczas gdy Elin bawi si� na pod�odze, wywiad�wki w szkole, on, Emma i dzieci na wakacjach, widzia�, jak kupuj� domek letniskowy i siedz� na progu ganku w podesz�ym wieku, podczas gdy ich wnuki ha�asuj� na trawniku. Johan ruszy� w stron� koleg�w z radia i obj�� ka�dego po kolei, a nast�pnie zadzwoni� do Emmy.

By�a zasapana, w tle s�ysza� gaworzenie Elin.

��Czy to prawda? Chcesz!? � zawo�a�, nie mog�c ukry� swojej rado�ci.

Emma za�mia�a si�.

��Tak, chc� � naprawd�.

��Ale� to jest jakie� zwariowane! Mam na my�li, to jest wspania�e, kochanie! Wezm� swoje rzeczy i wprowadz� si� zaraz dzisiaj, mo�e by�?

��Tak, pewnie � powiedzia�a Emma ze �miechem. � Staniemy si� od razu konkubentami.

��Przyjad� dzi� wieczorem, jak tylko uporamy si� z prac�.

��Zadzwo�, jak b�dziesz jecha�.

��Buziaki!

��Buziaki! Cze��!

��Cze��

Poma�u od�o�y� s�uchawk�, nie wierz�c w�asnym uszom. Czy naprawd� powiedzia�a �tak�, po tych ci�g�ych zmianach decyzji? Nie mia� odwagi w to wierzy� i gapi� si� na Pi�, kt�ra mia�a w oczach �zy.

��Czy ona m�wi to na powa�nie?

��Tak, oczywi�cie � odpowiedzia�a Pia i u�miechn�a si�. � Ona m�wi to na powa�nie, Johan.

Zazwyczaj Erik Mattson ko�czy� prac� w domu aukcyjnym Bukowskis oko�o pi�tej po po�udniu i w drodze do domu zatrzymywa� si� na drinka w restauracji Grodan przy ulicy Grev Turegatan. Gdy wszed� do �rodka, w�a�nie otwierano bar, ale nie trwa�o d�ugo i lokal zape�ni� si� dobrze sytuowanymi mieszka�cami luksusowej dzielnicy �stermalm, kt�rzy przyszli wypi� kieliszek wina po pracy. Ludzie tacy jak on. Przynajmniej z wygl�du.

Spotyka� si� tam ze swoimi przyjaci�mi, gdy tylko nadarzy�a si� okazja. Tego wieczoru zasta� w restauracji Pera Reutersk�lda, Otto Diesena i Kallego Cellinga, kt�rzy stali przy barze, popijaj�c piwo. Znali si� od wielu lat, odk�d chodzili razem do liceum w �stra Real.

Teraz stukn�a im czterdziestka, co po niekt�rych wida� by�o bardziej, po innych mniej. Jednak wi�kszo�� jego znajomych zadowala�a si� jednym piwem lub dwoma i potem jecha�a do domu do swoich rodzin, podczas gdy Erik kilka wieczor�w w tygodniu zagl�da� do swojego mieszkania tylko po to, �eby wzi�� szybki prysznic i po mniej wi�cej godzinie by� z powrotem w mie�cie, w okolicach placu Stureplan.

On te� mia� wprawdzie dzieci, ale by� rozwiedziony i dzieci dorasta�y u matki. Powodem by�o nadu�ywanie przez Erika alkoholu i mi�kkich narkotyk�w. Do pewnego stopnia udawa�o mu si� kontrolowa� swoje na�ogi, lecz jednak nie do ko�ca. Gdy zajmowa� si� dzie�mi, wiele razy zdarzy�o mu si� upa��, straci� wi�c prawo do wsp�lnej opieki nad nimi. Po rozwodzie czu� si� bardzo �le i zapad� na g��bok� depresj�. Dzieci by�y w�wczas tak ma�e, �e najprawdopodobniej nie zauwa�y�y, w jakim �y� chaosie ani nie rozumia�y z�o�liwo�ci wymienianych przez rodzic�w.

Z czasem stosunki Erika z by�� �on� polepszy�y si�. By� w stanie kontrolowa� swoje uzale�nienie na tyle, �e nie cierpia�y na tym dzieci i m�g� z nimi przebywa� co drugi weekend. Te dni by�y dla niego bezcenne. Erik kocha� swoje dzieci i robi� dla nich wszystko. Prawie. Nie potrafi� zupe�nie przesta� pi�. To by�o dla niego za wiele. Utrzymywa� picie, jak to sam nazywa�, na akceptowalnym poziomie.

W pracy sprawowa� si� nienagannie, z wyj�tkiem tych okres�w, w kt�rych przesadza� z imprezami. Zdarza�o si� to w regularnych odst�pach czasu i szef zrozumia�, �e je�li chce zatrzyma� u siebie Erika, musi zaakceptowa�, �e tak si� dzia�o i �e czasem Erik w og�le nie pojawia� si� w pracy. By�o powszechnie wiadomo, jak �wietnym rzeczoznawc� by� Erik i to dodawa�o firmie Bukowskis dodatkowego presti�u, a poza tym pozwala�o zaoszcz�dzi� pieni�dze, poniewa� Erik by� bardzo szybki.

Jednak z powodu problem�w z piciem Erik nigdy nie m�g� awansowa� na starszego asystenta. Zaakceptowa� to ju� dawno temu.

Erik by� poza tym weso�y i towarzyski, zawsze nienagannie ubrany, mia� ostry j�zyk i figlarny u�miech. Du�o �artowa�, ale nigdy kosztem innych.

Przy pierwszym spotkaniu m�g� si� wydawa� bardzo otwart� osob�, lecz mia� siln� integralno��, przez kt�r� trudno si� by�o przebi�. Nie wygl�da� na czterdzie�ci trzy lata, lecz o wiele m�odziej. By� wysoki, muskularny, elegancki, atrakcyjny ze swoimi ciemnymi zaczesanymi do ty�u w�osami, du�ymi szarozielonymi oczami i regularnymi rysami.

Czasem wydawa� si� nieobecny i ci, kt�rzy go dobrze znali, t�umaczyli to jego alkoholizmem. W jaki� niewyt�umaczalny spos�b wydawa� si� wy��czony z tego, co si� dzia�o dooko�a niego. Tak jakby �y� w swoim �wiecie, odgrodzony od wszystkiego innego.

W tych kr�gach, w kt�rych si� obraca�, wi�kszo�� os�b wiedzia�a wszystko o rodzinach innych, ale Erik by� wyj�tkiem. Ch�tnie m�wi� o swoich dzieciach, ale nigdy nie wspomina� swoich rodzic�w ani nie m�wi� o nich w jakimkolwiek kontek�cie.

Jednak by�o powszechnie wiadomo, �e by� on synem jakiej� szychy ze �wiata biznesu. Niekt�rzy zastanawiali si�, sk�d Erik mia� pieni�dze na tak wystawne �ycie, maj�c tylko pensj� m�odszego asystenta w Bukowskis, kt�ra nie mog�a by� przecie� szczeg�lnie wysoka. Na takie pytania odpowiadali w�wczas dobrzy znajomi Erika, t�umacz�c, �e mimo i� Erik nie mia� dobrego kontaktu z rodzicami, dostawa� od nich co miesi�c pieni�dze na utrzymanie, co pozwala�o mu na rozrzutne �ycie i sprawia�o, �e nie musia� martwi� si� o przysz�o��.

Sta� tam teraz w swoim garniturze w kredowe paski, nonszalancko oparty o bar, z piwem w r�ku i rozgl�da� si� po lokalu, s�uchaj�c opowiadania Otto Diesena o tym, jak to zderzy� si� ze �liczn� brunetk� na stoku podczas podr�y s�u�bowej do Davos. Wypadek sko�czy� si� tym, �e le�eli nadzy w apartamencie hotelowym i masowali wzajemnie swoje obola�e cia�a. Otto nie przejmowa� si� w og�le tym, �e by� �onaty, nikt inny zreszt� te� nie. Czasem Erik my�la�, �e podczas ich spotka� wszyscy zachowywali si� tak, jakby wci�� byli ch�opcami z liceum.

Opowiadali te same stare historie podboj�w, jak to robili przez wszystkie lata ich znajomo�ci. Cho� w innych sferach �ycia du�o si� zmieni�o: nowa praca, rodzina i tak dalej, gdy si� spotykali, mia�o si� wra�enie, �e czas si� zatrzyma�. Przy�apa� siebie samego na tym, �e mu si� to podoba�o. Dawa�o poczucie bezpiecze�stwa, mi�dzy nimi nic si� nie zmieni, cokolwiek by si� dzia�o w ich �yciu. By�o to dla Erika pocieszenie i gdy chwil� potem �egnali si�, poklepuj�c si� po plecach i daj�c sobie szturcha�ce, wr�ci� mu dobry humor. Zatrzyma� si� w barze sushi na rogu i kupi� kolacj� na wynos.

Jego mieszkanie znajdowa�o si� na ostatnim pi�trze w �adnej kamienicy przy ulicy Karlav�gen z widokiem na park Humlegården i Kr�lewsk� Bibliotek�. Gdy wszed�, powita�a go sterta poczty le��ca na wycieraczce w korytarzu. W westchnieniem podni�s� plik reklam i kopert z okienkami, po cz�ci rachunk�w. Jego znajomi nie widzieli, �e comiesi�czne utrzymanie od rodzic�w zosta�o wstrzymane i �y� obecnie nieco ponad swoje mo�liwo�ci. Pod koniec ka�dego miesi�ca, gdy trzeba by�o zap�aci� rachunki, nachodzi� go niepok�j.

Nie otwieraj�c �adnej koperty, rzuci� poczt� na bok i w��czy� p�yt� Marii Callas. Przyjaciele bardzo sobie z niego �artowali, �e tak mu si� podoba�a jej muzyka. Nast�pnie wzi�� prysznic, ogoli� si� i przebra�. D�ugo sta� przed lustrem i za pomoc� �elu uk�ada� w�osy.

Cia�o by�o odpr�one i nieco obola�e, po obiedzie by� w si�owni i trenowa� d�u�ej ni� zwykle. Trening by� przeciwwag� dla jego nadmiernej konsumpcji alkoholu. By� �wiadomy tego, �e pi� zbyt du�o, ale nie chcia� sko�czy�. Od czasu do czasu miesza� alkohol z tabletkami, ale zdarza�o si� to najcz�ciej tylko wtedy, gdy kilka razy do roku zapada� w swoje g��bokie depresje. Czasem przechodzi�y one po kilku dniach, czasem utrzymywa�y si� miesi�cami. Przyzwyczai� si� do nich i dawa� sobie z nimi rad� na w�asn� r�k�. Jedyne co mu w tych depresjach przeszkadza�o to to, �e w�wczas najcz�ciej nie chcia� widzie� dzieci. Obecnie rozumia�y problem, co u�atwia�o spraw�, by�y ju� doros�e. Emelie mia�a dziewi�tna�cie lat, Karl dwadzie�cia, a David dwadzie�cia trzy. Erik za wszelk� cen� chcia� unikn�� przyznania si� przed nimi, �e cierpia� na depresj�. Nie chcia� ich obci��a� ani niepokoi�. Zazwyczaj udawa�, �e nic si� nie dzieje, m�wi� tylko, �e musi wyjecha� albo �e ma du�o pracy. One te� mia�y swoje �ycie, dziewczyny, ch�opak�w, studia, sport i koleg�w. Czasem przez kilka tygodni nie mia� kontaktu z dzie�mi, z wyj�tkiem Davida, z kt�rym by� najbardziej zwi�zany. Mo�e dlatego, �e by� on najstarszy.

Erik Mattson prowadzi� podw�jne �ycie. Jedno jako szanowany i ceniony pracownik w domu aukcyjnym Bukowskis, �ycie towarzyskie z przyjaci�mi, wystawnymi przyj�ciami, podr�ami i ojcostwem, nawet je�li sporadycznym. Drugie �ycie by�o zupe�nie inne: tajemnicze, ponure i destrukcyjne. A jednak nie mia� wyj�cia.

Jak�� godzin� p�niej Erik Mattson opu�ci� mieszkanie. Ju� teraz wiedzia�, �e b�dzie to d�uga noc.

Knutas obudzi� si� z dokuczliwym b�lem g�owy. Tej nocy nie spa� dobrze. Obraz zmar�ego Egona Wallina prze�ladowa� go we �nie, a gdy le�a� bezsennie, rozmy�la� o �ledztwie. W dzie� prawie nie by�o czasu na zastanawianie si� nad czymkolwiek, wi�c to noc� musia� pouk�ada� wra�enia. Ca�a masa innych rzeczy, kt�re nie nale�a�y do pracy policyjnej, ci�gle przerywa�a �ledztwo, co doprowadza�o go do sza�u. Denerwuj�ce by�o r�wnie� to, �e media by�y tak dobrze poinformowane.

Czasem zastanawia� si�, czy dobrze si� sta�o, �e jego zast�pca Lars Norrby pe�ni� funkcj� rzecznika prasowego. Mo�e lepiej by by�o, gdyby nie wiedzia� tak du�o. Im bardziej rzecznik prasowy by� zorientowany w �ledztwie, tym wi�ksze ryzyko, �e wyjawi wi�cej, ni� powinien.

Najlepiej by�oby zapewne wy��czy� go z grupy �ledczej, ale w�wczas z pewno�ci� podni�s�by si� krzyk.

Os�awione zdj�cie ofiary wisz�cej w bramie Dalmansporten przysporzy�o im wiele problem�w. Nie zdziwi�o go bardzo, �e autork� zdj�cia by�a Pia Lilja. Razem z Johanem Bergiem stanowili team, kt�rego najch�tniej by unika�. Oczywi�cie szanowa� Johana, dobrze wykonywa� on swoj� prac�, by� dociekliwym reporterem, ale zadawa� zawsze niepotrzebne pytania, kt�re prowadzi�y donik�d. Johan wiele razy pom�g� policji rozwi�za� zagadk� morderstwa, co nieuchronnie przyczyni�o si� do tego, �e policjanci w komendzie, z Knutasem na czele, byli przychylnie nastawieni do tego dziennikarza. A �e na domiar wszystkiego podczas ostatniej pogoni za morderc� Johan prawie straci� �ycie, sympatia policjant�w do niego tylko wzros�a, co na d�u�sz� met� nie by�o niczym dobrym. Berg by� reporterem, kt�rego powinno si� unika�, je�li chcia�o si� pracowa� w spokoju. A zw�aszcza gdy by� w towarzystwie takiego operatora kamery jak Pia Lilja. Pokora i szacunek dla integralno�ci policji nie by�y z pewno�ci� jej g��wnymi cechami. Wchodzi�a z buciorami w najdelikatniejsze sprawy i nie stawia�a sobie zbyt wielu pyta�. Wystarczy�o spojrze�, jak wygl�da�a: czarne w�osy, kt�re stercza�y na g�owie jak szczecina, oczy pomalowane jak u wojownika ruszaj�cego do boju i do tego kolczyk w nosie, kt�ry, jak zauwa�y� ostatnio, zamieni�a na per��. Przynajmniej to troch� lepiej wygl�da�o. Oczywi�cie Knutas rozumia�, jak wa�ne by�y dobre stosunki z pras�, ale czasem tak bardzo przeszkadzali w pracy, �e chcia� tylko, aby wszyscy poszli do diab�a.

Si�gn�� po budzik, by�a dopiero za kwadrans sz�sta. Jeszcze mo�e chwil� pole�e�. U�o�y� si� na boku zwr�cony w stron� Line. Mia�a na sobie r�ow� koszul� nocn� w du�e pomara�czowe kwiaty. Na jej mlecznobia�ym ramieniu, kt�re po�o�y�a sobie na g�owie, odznacza�y si� tysi�ce pieg�w. Kocha� ka�d� z tych kropeczek. Rude loki rozsypa�y si� po ca�ej poduszce.

��Dzie� dobry � wyszepta� jej do ucha. Zamrucza�a tylko w odpowiedzi. Delikatnie �cisn�� j� w talii, �eby zobaczy�, czy zareaguje.

��Co robisz � powiedzia�a po du�sku. Czasem zdarza�o jej si� to, gdy by�a zm�czona. Pochodzi�a z du�skiej wyspy Fyn, poznali si� w Kopenhadze przed pi�tnastoma laty. Ludzie m�wili, �e mi�o�� ulatywa�a z biegiem lat, �e zwi�zek stawa� si� czym innym, zakochanie znika�o i zamienia�o si� w co� g��bszego, ale nie a� tak silnego. Niekt�rzy m�wili, �e ma��onkowie stawali si� par� dobrych przyjaci�, nami�tno�� wygasa�a i zamienia�a si� w poczucie bezpiecze�stwa. Tak jednak nie by�o w jego zwi�zku z Line. Kochali si� i k��cili z tak� sam� pasj� jak na samym pocz�tku.

Line kocha�a swoj� prac� jako po�o�na. Oczywi�cie pozostawia�o to w niej �lad, �e by�a ca�ymi dniami otoczona krwi�, b�lem, nieopisanym szcz�ciem i najg��bszy zw�tpieniem. Nie potrzebowa�a wiele, �eby wybuchn�� p�aczem lub �miechem, by�a bardzo otwarta i wyra�nie okazywa�a, co czu�a i czego chcia�a. To w pewien spos�b u�atwia�o �ycie z ni�. Z drugiej strony jej bezpo�rednie objawianie uczu� i zmiany humoru m�czy�y Knutasa. Jej bezpodstawna z�o��, jak to nazywa� Knutas, co rozw�ciecza�o j� jeszcze bardziej, gdy pope�ni� ten b��d, �e powiedzia� to na g�os.

W ka�dym razie teraz le�a�a ko�o niego rozespana i odpr�ona. Odwr�ci�a si� w jego stron� i spojrza�a na niego zielonymi oczami.

��Dzie� dobry, skarbie. Ju� trzeba wstawa�?

Poca�owa� j� w czo�o.

��Mo�emy pole�e� jeszcze chwilk�.

Kwadrans p�niej wsta� i poszed� nastawi� kaw�. Na dworze by�o ci�gle ciemno. Kotka ociera�a si� o jego nog�, podni�s� j�, a ona od razu u�o�y�a mu si� na kolanach. My�la� o wczorajszej rozmowie z �on� ofiary. Dlaczego nic nie powiedzia�a o swoim romansie z Rolfem Sand�nem? Powinna wiedzie�, �e wcze�niej czy p�niej wyjdzie to na jaw.

Musi do niej zadzwoni�, pomy�la� i si�gn�� po sw�j stary, wys�u�ony notatnik. Pisa� tam swoje przemy�lenia dotycz�ce pracy, �eby mu nie ulecia�y. Przejrza� zapiski z ich rozmowy, z trudno�ci� m�g� je odczyta�. Notatnik by� tak zniszczony, �e zacz�y z niego wypada� kartki. Nie nadaje ju� si�, pomy�la� Knutas. Musz� kupi� nowy.

Rzuci� okiem na zegar wisz�cy na �cianie w kuchni. Dzisiejsze spotkanie zaczyna�o si� o dziewi�tej, zamiast o �smej, bo zgodzi� si� na wyst�pienie w porannym programie Telewizji Szwedzkiej. Teraz zastanawia� si�, dlaczego na to przysta�. Telewizja go stresowa�a, zawsze uwa�a�, �e przed kamer� wypada� niezr�cznie i wygl�da� na niezdecydowanego. Trudno mu by�o sk�ada� zdania, gdy sta� w bezlitosnym �wietle reflektor�w, a wszyscy oczekiwali od niego perfekcyjnie sformu�owanych, wywa�onych, dobrze przemy�lanych odpowiedzi, kt�re usatysfakcjonowa�yby zar�wno dziennikarzy, jak i jego prze�o�onych, co wydawa�o si� niemo�liw� kombinacj�. Nie zdradzi� zbyt wiele, a jednocze�nie opowiedzie� wystarczaj�co du�o, �eby policja mog�a dosta� informacje od widz�w.

Prawda by�a taka, �e policja potrzebowa�a pomocy spo�ecze�stwa. Tylko wtedy mieli konkretne tropy, kt�rymi mogli pod��a�. Dotychczas nie zg�osi� si� ani jeden �wiadek, kt�ry mia�by co� warto�ciowego do powiedzenia, a w �yciu Egona Wallina nie odkryli nic, co mog�oby zaprowadzi� ich do mordercy. Brakowa�o motywu. Nikt nie wierzy� w napad na tle rabunkowym, mimo i� nie znaleziono ani telefonu, ani portfela.

Egon Wallin przez te wszystkie lata zajmowa� si� galeri�, pracowa� ci�ko i z determinacj�. Mia� dobry kontakt ze swoimi pracownikami i nigdy nie popad� w konflikt z prawem ani, jak by�o im wiadomo, z nikim innym.

Wywiad wypad� lepiej, ni� tego oczekiwa�. Knutas siedzia� w malutkim studiu i mia� bezpo�rednie po��czenie z programem porannym. Moderator programu by� do�� ostro�ny w zadawaniu pyta� i nie dr��y� zbyt mocno. Po tych trzech minutach na wizji by� ca�y spocony, ale mimo to do�� zadowolony. Telefon od komendantki regionalnej policji kilka minut po wyst�pieniu utwierdzi� go w przekonaniu, �e uda�o mu si� wypa�� naprawd� dobrze.

Gdy wr�ci� na komend�, zadzwoni� do psycholog s�dowej, z kt�rej us�ug ju� wcze�niej korzysta�. Mia� nadziej�, �e b�dzie potrafi�a zinterpretowa� spos�b dzia�ania sprawcy i da� im jak�� wskaz�wk�. Ale psycholog uwa�a�a, �e by�o jeszcze na to za wcze�nie i poprosi�a o kontakt w p�niejszej fazie �ledztwa. I mia�a na pewno racj�. Kilka informacji uda�o mu si� jednak z niej wydosta�. Nie wyklucza�a, �e m�g� to by� kto�, kto po raz pierwszy popad� w konflikt z prawem. Z drugiej strony nie wierzy�a, �eby to by�o przypadkowe morderstwo, uwa�a�a, �e by�o planowane, by� mo�e przez d�u�szy czas. Morderca by� prawdopodobnie �wiadomy tego, �e Egon Wallin wyjdzie z domu w �rodku nocy i �e b�dzie sam. To oznacza�o, �e sprawca przez jaki� czas obserwowa� swoj� ofiar�.

Musieli przepyta� jeszcze raz wszystkich z otoczenia Egona. Kto� m�g� co� zauwa�y�, mo�e now�, nieznan� osob� w jego pobli�u. A potem fakt, �e ofiara zna�a swojego oprawc� � to znacznie zaw�a�o obszar poszukiwa�. Nawet je�li Egon Wallin prowadzi� wyj�tkowo bujne �ycie towarzyskie, by�o dla policji du�ym u�atwieniem, �e sprawca najprawdopodobniej znajdowa� si� w jego pobli�u.

Peron zape�ni� si� cierpliwie czekaj�cymi pasa�erami, kt�rzy przez lata przywykli do poci�g�w sp�niaj�cych si� z powodu zamarzni�tych zwrotnic i za�nie�onych tor�w, wagon�w zaparowanych w zimne dni oraz drzwi, kt�re si� nie otwiera�y. Zawsze co�. Sztokholmczycy musieli �y� z tym komunikacyjnym chaosem, odk�d si�ga� pami�ci�.

Przygl�da� si� z niesmakiem ludziom stoj�cym dooko�a niego. Stali tam jak stado byd�a i marzli w swoich zimowych p�aszczach i puchowych kurtkach. D�insy, r�kawice i grube kozaki, zakatarzone nosy i za�zawione od zimna oczy. Termometr pokazywa� minus siedemna�cie stopni. Apatycznie wpatrywali si� w tablice informacyjne sztokholmskiego przedsi�biorstwa komunikacyjnego informuj�ce o anulowanych i op�nionych poci�gach. Niecierpliwe przest�powa� z nogi na nog�, �eby si� troch� rozgrza�. Piekielne zimno, jak on go nienawidzi�. I jak nienawidzi� tego �a�osnego t�umu dooko�a siebie. Jakie godne po�a�owania �ycie prowadzili ci ludzie.

Ruszali w drog� z samego rana, gdy jeszcze by�o ciemno, wielu czeka�o na przystankach w niedaj�cych schronienia przed ostrym wiatrem lodowatych wiatach, a potem telepa�o si� autobusami, w kt�rych �mierdzia�o mokr� we�n�, spalinami i wilgoci� i tak a� do stacji kolejowej. Tam zn�w oczekiwanie na pojawienie si� poci�gu. Gdy w ko�cu nadje�d�a� sp�niony, musieli si� t�oczy� przyci�ni�ci jedni do drugich, stacja po stacji, a� do momentu, gdy p� godziny p�niej ukazywa� im si� Sztokholm Centralny.

Po tym co wydawa�o si� wieczno�ci�, wreszcie na stacj� wtoczy� si� poci�g. Rozpycha� si� �okciami, �eby zaj�� miejsce siedz�ce przy oknie. G�owa go bola�a i mimo i� �wiat�o w wagonie by�o przyciemnione, mru�y� oczy, �eby widzie� jak najmniej.

Podr� poci�giem do miasta by�a m�czarni�. Uda�o mu si� znale�� wolne miejsce ko�o grubej baby, kt�ra siedzia�a od strony przej�cia. Opar� g�ow� o okno i gapi� si� na zewn�trz, �eby nie musie� patrze� na ludzi w wagonie. Poci�g zostawia� za sob� kolejne stacje przedmie�cia, jedn� bardziej przygn�biaj�c� od drugiej. A m�g� unikn�� tych dojazd�w, jego �ycie mog�o wygl�da� zupe�nie inaczej. Jak zwykle dostawa� pal�cej zgagi, gdy to sobie u�wiadamia�. Cia�o reagowa�o instynktownie, fizycznie. Zrobi�o mu si� niedobrze, gdy pomy�la�, jak mog�a wygl�da� jego egzystencja. Gdyby nie.

Zacz�a narasta� w nim niecierpliwo�� i poczu�, �e musi co� zrobi�, niezw�ocznie. Nie m�g� d�u�ej czeka�. Coraz trudniej by�o mu robi� dobr� min� do z�ej gry. Czasem ogarnia�o go przera�enie, �e wzi�� na swoje barki ci�ar ponad si�y.

Wysiad� na stacji Sztokholm Centralny, gdzie wch�on�� go szybki rytm miasta. Wraz z rzek� doje�d�aj�cych pop�yn�� obok poci�g�w, przez bramki, w stron� metra. Poci�g sta� ju� na peronie, ostatni kawa�ek pokona� biegiem. Od starego miasta Gamla Stan dzieli�a go tylko jedna stacja.

Monika Wallin uprzedzi�a Knutasa. Gdy by� w drodze do pracy, zadzwoni�a na jego kom�rk�. Wydawa�a si� podenerwowana.

��Co� znalaz�am. Chcia�abym, �eby pan tu przyjecha�.

��Co takiego?

��Nie mog� tego powiedzie� przez telefon. Wczoraj wieczorem przeszukiwa�am nasz� kom�rk� i znalaz�am co�, co z pewno�ci� zechce pan zobaczy�.

Knutas zerkn�� na zegarek. Sp�ni si� na poranne spotkanie, ale nic na to nie poradzi. Na szcz�cie tego ranka wzi�� samoch�d. Cho� na ulic� Sn�ckg�rdsv�gen nie by�o daleko, le�a�a bowiem zaraz za szpitalem, samochodem by�o o wiele szybciej. Zamiast zatrzyma� si� przy komendzie, przejecha� obok, skr�ci� w ulic� Kung Magnus v�g i przejecha� rondo przy znanej cukierni Norrgatt, a potem skierowa� si� w stron� szpitala. Gdy skr�ci� na ma�y parking przed domkami szeregowymi, Monika Wallin ju� na niego czeka�a. Mia�a na sobie r�ow� pikowan� kurtk� i ze zdziwieniem zauwa�y�, �e pomalowa�a usta na r�owo.

��Dzie� dobry � powita�a go nieco sztywno i wyci�gn�a r�k�. R�kawiczki te� mia�a r�owe.

Posz�a przodem w stron� domk�w szeregowych. Drzwi do kom�rki, kt�ra przylega�a do domu, by�y otwarte. Monika Wallin wesz�a pierwsza do tego s�abo o�wietlonego pomieszczenia, kt�re w �rodku by�o wi�ksze, ni� si� to wydawa�o z zewn�trz. By�o zawalone r�nymi rzeczami i je�li w domu u pa�stwa Wallin panowa� porz�dek, nie mo�na tego by�o powiedzie� o kom�rce. Bez �adu i sk�adu le�a�y tu doniczki, stare narty, szpadle, aba�ury lamp, ko�a rower�w, kartony, narz�dzia do majsterkowania i do pracy w ogrodzie.

��Tak, to Egon zajmowa� si� kom�rk� � powiedzia�a przepraszaj�co Monika Wallin. � Ja nigdy tu nie wchodzi�am, poniewa� panowa� tu taki ba�agan. Dlatego nawet nie mog�am zmieni� �ar�wki, bo nie wiedzia�am, gdzie mam zacz�� szuka�.

Westchn�a i z rezygnacj� rozejrza�a si� dooko�a, t�ocz�c si� z Knutasem na jedynym wolnym skrawku pod�ogi. �ciany pokryte by�y p�kami z r�nymi rzeczami, a w jednym k�cie sta� st� ob�adowany skrzyniami.

��To tutaj � wymrucza�a i wcisn�a si� w w�skie przej�cie, kt�re najprawdopodobniej sama wcze�niej utorowa�a, �eby dosta� si� do najodleglejszej cz�ci kom�rki. Znajdowa�y si� tam drzwi, kt�re otworzy�a.

��Prowadz� one do ogrzewanej cz�ci kom�rki. Znajduje si� obok pralni i z tamtej strony te� s� drzwi, ale ustawili�my przy nich suszark� b�bnow�, wi�c mo�na si� tu dosta� tylko od tej strony.

Knutas wszed� za ni� do mniejszego pomieszczenia. Tutaj panowa� porz�dek. Wzd�u� �cian sta�y r�wno ustawione rz�dami kartony, z jednej strony znajdowa� si� �adny st� kuchenny starszego modelu. Monika Wallin odsun�a p�yt� pil�niow� zakrywaj�c� fragment jednej ze �cian i podnios�a plandek�. Ciekawo�� Knutasa wzros�a. Pochyli� si� z zainteresowaniem, �eby zobaczy�, co si� tam znajdowa�o.

Wyci�gn�a niedu�y karton, postawi�a go na stole i odsun�a znajduj�c� si� w nim bibu�k�.

��Prosz� zobaczy�. Nie mam poj�cia, sk�d si� one tu wzi�y.

Knutas z ciekawo�ci� zajrza� do kartonu.

Zobaczy� obraz, kt�ry by� nie wi�kszy ni� kartka papieru A4. Ukazywa� on fragment pa�acu kr�lewskiego w Sztokholmie, w tle wida� by�o ko�ci� na wyspie Riddarholmem, lecz przewa�aj�ca cz�� obrazu przedstawia�a wod� sztokholmskiej zatoki Str�mmen. S�dz�c po ��tych barwach w oknach zamku, artysta chcia� uchwyci� �wiat�a wieczoru. Knutas nie by� znawc� sztuki, ale i on by� w stanie dostrzec, �e obraz by� dobry.

��Kto to namalowa�?

��Nie jestem pewna. Nie jestem znawc� sztuki, zajmowa�am si� przede wszystkim papierkow� robot�, ale je�li mia�abym zgadywa�, stawia�abym na Zorna.

��Na Andersa Zorna? � wybuchn�� Knutas zdziwiony. � Musi mie� olbrzymi� warto��.

��Tak, je�li rzeczywi�cie jest to Zorn. Ale jest tu wi�cej takich obraz�w.

Nast�pny obraz by� nieco wi�kszy i mia� �adn� z�ot� ram�. Przedstawia� motyw, dzi�ki kt�remu Knutas od razu rozpozna�, co to za artysta go namalowa�. Dwie pulchne nagie kobiety o bia�ej sk�rze, z zarumienionymi policzkami, nad brzegiem jeziora, kt�re z pewno�ci� by�o jeziorem Siljan.

��To jest na pewno Zorn, prawda? � powiedzia� rozgor�czkowany i zacz�� szuka� podpisu, kt�ry znalaz� w prawym rogu obrazu.

Nie wierzy� w�asnym oczom. Sta� w ma�ej zakurzonej kom�rce domku szeregowego w Visby i podziwia� dzie�a jednego z najwi�kszych szwedzkich artyst�w wszech czas�w. To nie mie�ci�o si� w g�owie.

Monika Wallin pokaza�a mu wiele obraz�w: obraz Nilsa Kreugera przedstawiaj�cy konie, inny autorstwa Bruno Liljeforsa z kilkoma wr�blami na �niegu, kolejny ukazuj�cy dw�ch ch�opc�w, kt�rzy przygl�dali si� jab�oni, z domem w tle. By� on podpisany CL. Carl Larsson.

Knutas musia� a� usi��� na sto�ku znajduj�cym si� w tym ciasnym pomieszczeniu.

��Nie wiedzia�a wi�c pani, �e te obrazy tu s�?

��Oczywi�cie, �e nie. Nigdy nie wystawiali�my ich w galerii, nie kupili�my ich, nigdzie nie s� zaksi�gowane.

��Wszystkie obrazy wykonane s� przez bardzo znanych malarzy, jak pani my�li, ile mog� by� warte?

��Maj�tek � westchn�a. � M�wimy tu na pewno o milionach koron.

��Czy przejrza�a pani inne kartony, kt�re tutaj stoj�?

��Nie, nie mia�am na to si�y. Wy si� tym zajmijcie.

��Musimy przeszuka� ca�y dom, na pewno to pani rozumie?

Skin�a g�ow� i roz�o�y�a r�ce w wyra�aj�cym rezygnacj� ge�cie.

Gdy oczekiwali nadej�cia posi�k�w z komendy policji, Monika Wallin zaprosi�a go na kaw�. W�wczas Knutas podj�� dra�liwy temat. Postanowi� od razu przej�� do rzeczy.

��Dlaczego nie powiedzia�a mi pani, gdy rozmawiali�my ostatnim razem, �e ma pani romans z Rolfem Sand�nem?

Najwidoczniej Monika Wallin spodziewa�a si� pytania. Jej twarz nie wyra�a�a �adnych uczu�.

��Uwa�a�am, �e nie by�o to interesuj�ce.

��Wszystko, co ma zwi�zek z pani� i Egonem, ma dla nas znaczenie. Czy Egon o tym wiedzia�?

Westchn�a g��boko.

��Nie, nic nie wiedzia�. Tak w og�le to niczego ju� nie zauwa�a�. Przesta� mnie widzie� dawno temu.

��Jak mo�e by� pani tego taka pewna?

��Wszystko by�o dobrze zaplanowane. Spotykali�my si� za dnia, gdy Egon by� w galerii. Pracuj� du�o w domu, w galerii jestem zazwyczaj tylko w poniedzia�ki.

��Najwyra�niej jednak s�siedzi o tym wiedz�.

��Jest to nieuniknione w takiej ma�ej okolicy. Nie �ebym si� tym przejmowa�a, nie spotykam si� z nikim z mieszka�c�w tej dzielnicy.

��Opr�cz Rolfa?

��Tak, opr�cz Rolfa.

Obrazy, kt�re znaleziono w kom�rce u Wal lin�w, zosta�y skonfiskowane przez policj� i wys�ane najbli�szym samolotem do domu aukcyjnego Bukowskis w Sztokholmie w celu identyfikacji. Erik Mattson odebra� przesy�k� we wtorek po po�udniu.

Zidentyfikowanie obraz�w i sprawdzenie ich oryginalno�ci zabra�o mu nieca�� godzin�. Wszystkie by�y oryginalne. Wi�kszy z obraz�w Zorna, przedstawiaj�cy kobiety z Dalarny na brzegu jeziora Siljan, zosta� wyceniony na trzy do czterech milion�w koron. Ka�dy z pozosta�ych by� wart kilkaset tysi�cy. Erik Mattson oszacowa� warto�� wszystkich obraz�w na cztery do pi�ciu milion�w koron. Dzie�a by�y znane i gdy sprawdzi� w bazie danych, okaza�o si�, �e wszystkie by�y skradzione.

Oba obrazy Zorna zosta�y ukradzione przed trzema laty kolekcjonerowi w G�teborgu, obraz Carla Larssona zgin�� przed rokiem z wystawy w Falunie, a Bruno Liljefors zosta� skradziony zaledwie kilka miesi�cy temu podczas transportu z posiad�o�ci na Gotlandii.

Gdy tylko Erik Mattson zako�czy� swoj� prac�, zadzwoni� do Knutasa.

��A niech to cholera! � wybuchn�� komisarz. � Wszystkie skradzione? Jest pan pewien?

��Tak, mo�ecie sami sprawdzi� w waszej bazie danych.

��I jest pan pewny ich oryginalno�ci?

��Nie mam �adnych w�tpliwo�ci.

��Dzi�kuj� bardzo.

Knutas od�o�y� s�uchawk� i wybra� bezpo�redni numer do Centralnego Biura �ledczego, prosz�c ich, aby sprawdzili te kradzie�e, jak do nich dosz�o i czy byli jacy� podejrzani.

Spojrza� za okno i zamy�li� si�.

A wi�c Egon Wallin by� zamieszany w kradzie�e obraz�w na skal� krajow� albo przynajmniej by� paserem, co by�o r�wnie powa�nym przest�pstwem. Knutas by� w szoku. Tak s�abo potrafi� ocenia� ludzi? Zawsze uwa�a� Egona Wallina za cz�owieka honoru. Czy by�o co� wi�cej, czego o nim nie wiedzia�?

Jeszcze tego samego dnia mieli przeszuka� dom i galeri� Wallin�w. Nie m�g� si� doczeka� rezultat�w przeszukania.

Mediom nie umkn�o bynajmniej, �e odgrodzono i przeszukano dom Wallin�w. S�siedzi widzieli, jak wynoszono obrazy z kom�rki i wie�� o tym, �e by�y skradzione, szybko zacz�a kr��y� po okolicy.

��Ja to czu�am � powiedzia�a Pia z zapa�em, gdy jechali na ulic� Sn�ckg�rdsv�gen. � Wiedzia�am, �e co� by�o nie tak z Egonem Wallinem.

Gdy przyjechali na miejsce, w dzielnicy panowa�o spore zamieszanie. Dzia�ka Wallin�w by�a odgrodzona, a przed domem sta�o kilka samochod�w policyjnych. Niekt�rzy z s�siad�w obserwowali prac� policji. Johan dojrza� w oknie kuchennym Monik� Wallin. Zrobi�o mu si� jej �al.

Podszed� do jednego z policjant�w, kt�ry pilnowa� odgrodzonego terenu.

��Co si� tutaj dzieje?

��Nie mog� odpowiedzie� na to pytanie. Musi pan rozmawia� z rzecznikiem prasowym albo z prowadz�cym �ledztwo, Andersem Knutasem.

��Czy kt�ry� nich jest tutaj?

��Nie.

��Mo�e cho� powie mi pan, dlaczego odgrodzili�cie okolic�?

��W posiad�o�ci odkryto co�, co zainteresowa�o policj�, wi�cej nie mog� powiedzie�.

��Czy chodzi o skradzione obrazy?

Policjant nie zrobi� nawet grymasu.

��Nie mog� si� na ten temat wypowiada�.

Johan i Pia pr�bowali porozmawia� z kilkoma s�siadami, kt�rzy powiedzieli im tylko, �e nie mieli poj�cia, i� Wallinowie przechowywali w domu skradzione obrazy. Za to wiele os�b skierowa�o ich do najbardziej w�cibskiej kobiety w dzielnicy, kt�ra mieszka�a w ostatnim domku szeregowym. Je�li kto� wiedzia� co� wi�cej, to by�a to ona.

Kobieta wygl�da�a co najmniej na osiemdziesi�tk� i otworzy�a, zanim zd��yli zadzwoni�. By�a wysoka i szczup�a, siwe w�osy upi�a w kok. Mia�a na sobie eleganck� sukienk�, wygl�da�a, jakby mia�a w�a�nie wyj��.

��O co chodzi? � spyta�a podejrzliwie. � Jeste�cie z policji? Ju� wszystko wam powiedzia�am.

To, �e Pia mia�a ze sob� wielk� kamer�, wydawa�o si� nic kobiecie nie m�wi�.

Przedstawili si�.

��Jeste�cie z telewizji? Tego bym si� nie spodziewa�a.

Za�mia�a si� zmieszana i odruchowo poprawi�a w�osy.

��Ingrid Hasselblad � przedstawi�a si� i wyci�gn�a do nich szczup�� r�k�. Paznokcie by�y zadbane, pomalowane na czerwono. Otworzy�a szeroko drzwi.

��Wchod�cie, wchod�cie. Mo�e napijecie si� kawy?

��Z ch�ci�.

Johan i Pia wymienili spojrzenia. Kawa oznacza�a zazwyczaj, �e wywiad zabiera� wi�cej czasu, ni� potrzeba, ale tym razem mo�e by�o warto.

Zaprowadzi�a ich do salonu. Widok by� wspania�y, morze by�o tak blisko, i� wydawa�o si�, �e fale za chwil� dosi�gn� okna.

��Prosz� mi wybaczy�, zaraz wr�c�.

Kobieta znikn�a i gdy wr�ci�a z tac� z kaw�, Johan zauwa�y�, �e poprawi�a szmink� i na�o�y�a zbyt wiele r�u na policzki.

Kawa by�a s�aba, a ciastka suche, ale zar�wno Pia, jak i Johan chwalili wszystko.

��Nie boli to? � spyta�a Ingrid Hasselblad i wskaza�a na per�� w nosie Pii.

��Nie, w og�le si� tego nie czuje.

Pia u�miechn�a si�.

��Tak, dzisiejsza moda. My starzy tego nie rozumiemy. � Strzepn�a okruszek ze sp�dnicy. � W m�odo�ci by�am modelk�, ale to by�o dawno temu.

��Chcieliby�my tylko zada� kilka pyta� dotycz�cych pa�stwa Wallin�w � powiedzia� Johan, stwierdziwszy, �e do�� ju� rozmawiania o niczym. � Czy mo�emy filmowa� nasz� rozmow�?

��Oczywi�cie, nie mam nic przeciwko temu.

Ingrid Hasselblad wyprostowa�a si� i u�miechn�a do kamery, jakby pozowa�a do zdj�cia.

��No wi�c b�dziemy udawa�, �e nie ma tu kamery i jeste�my tylko my i tak sobie rozmawiamy � powiedzia� Johan.

��Oczywi�cie.

Ingrid Hasselblad siedzia�a znieruchomia�a w tej samej pozycji co wcze�niej, ze sztucznym u�miechem na czerwonych ustach.

��Okej, je�li si� pani odwr�ci w moj� stron� � instruowa� Johan � to najpierw zrobimy pr�b�, a potem w��czymy kamer�. �eby wczu� si� w sytuacj�.

Da� Pii zna�, �eby filmowa�a.

��Co widzia�a pani w domu u Egona Wallina?

��Dzi� rano, gdy wraca�am z zakup�w i przechodzi�am obok domu Wallin�w, widzia�am, jak wychodzi�o z niego wielu policjant�w, kt�rzy wynosili obrazy.

��Co z nimi robili?

��Wk�adali je do samochodu policyjnego. Obrazy by�y przykryte pokrowcami, ale gdy mieli w�o�y� jeden z obraz�w do samochodu, pokrowiec si� zsun�� i uda�o mi si� zobaczy� ca�e dzie�o.

��Czy wie pani, co to by� za obraz?

��Nie jestem pewna, ale wygl�da�o to jak Zorn.

��Czy mog�aby pani go opisa�?

��Przedstawia� dwie pulchne kobiety o bia�ej sk�rze, tak jak na wszystkich obrazach Zorna. Dooko�a ros�a trawa, a kobiety sta�y przy jakim� jeziorze albo jakiej� rzece, w ka�dym razie nad wod�.

��Czy zwr�ci�a pani uwag� na co� szczeg�lnego u pa�stwa Wallin�w?

��Widzia�am, �e Egon Wallin wnosi� i wynosi� obrazy, ale nie zastanawia�am si� nad tym zbyt wiele, maj� w ko�cu galeri�. Nie by�o to wi�c takie dziwne, �e przechowywali w domu obrazy.

��Czy widzia�a pani kiedy� Monik� Wallin wnosz�c� lub wynosz�c� obrazy?

��Niee � odpowiedzia�a z namys�em. � Nie widzia�am.

��Co� jeszcze?

Ingrid Hasselblad zarumieni�a si� pod warstw� r�u.

��Tak, mo�na by tak powiedzie�.

Johan zamieni� si� w s�uch.

��Co takiego?

��Ta Monika, ona zdradza�a m�a. Z Rolfem Sand�nem, kt�ry mieszka tu obok. � Skin�a dyskretnie w stron� �ciany. � Maj� romans od wielu lat, spotykali si� w dzie�, gdy Egon by� w pracy.

��Czy mo�e pani opisa� Rolfa Sand�na? Co to za osoba?

��Jest wdowcem od wielu lat. Tak, jego �ona by�a urocza i mi�a, ale zgin�a w wypadku samochodowym. Ich dzieci ju� dawno wyprowadzi�y si� z domu.

��Nie pracuje w dzie�?

��Nie, jest na rencie. Pracowa� na budowie i nadwer�y� plecy. Cho� jest m�odym ch�opakiem, ma dopiero pi��dziesi�t lat. Tego lata wyprawia� huczne urodziny.

Pochyli�a si� do przodu i powiedzia�a �ciszonym g�osem.

��Ci�gle gra na wy�cigach konnych, s�ysza�am, �e jest od tego uzale�niony.

��Kto tak m�wi?

Johan s�ucha� z zainteresowaniem. Robi�o si� coraz ciekawiej.

��Ludzie gadaj�. Jest to powszechnie wiadome, �e Rolf Sand�n to notoryczny gracz. Wszyscy to wiedz�.

Ingrid Hasselblad poprawi�a si� zak�opotana na krze�le i zwr�ci�a si� do Pii:

��Powie mi pani, kiedy zaczniemy? Chcia�abym najpierw poprawi� szmink�.

Gdy tylko Knutas wr�ci� na komend� z przerwy obiadowej, podczas kt�rej kupi� sobie kanapk�, us�ysza�, �e Kihlgård i ca�a reszta z Centralnego Biura �ledczego ju� przyjechali. Trudno by�o nie rozpozna� ha�a�liwego �miechu Martina Kihlgårda. Z sali spotka� dochodzi�y g�o�ne rozmowy i salwy �miechu, jakby odbywa�o si� tam prawdziwe przyj�cie koktajlowe. Zawsze to samo. Ledwo pojawia� si� Kihlgård, atmosfera w wydziale kryminalnym od razu si� rozlu�nia�a.

Nikt nie zwr�ci� uwagi na Knutasa, gdy otworzy� drzwi. Kihlgård sta� zwr�cony do niego szerokimi plecami i najwyra�niej w�a�nie opowiedzia� jeden ze swoich niezliczonych kawa��w, poniewa� wszyscy dooko�a sto�u zwijali si� ze �miechu.

��I wtedy przyszed� i w�adowa� w siebie wszystko � kontynuowa� Kihlgård. � Ka�dy najmniejszy okruszek!

Ta ko�c�wka wywo�a�a kolejn� salw� �miechu, od kt�rej a� zatrz�s�y si� �ciany. Jedynie Knutas si� nie �mia�. Rozejrza� si� dooko�a i delikatnie popuka� Kihlgårda w rami�. Mina komisarza, gdy si� odwr�ci�, wyra�a�a entuzjazm.

��Ale� Knutti, cze��! Co s�ycha�, stary druhu?

Knutas prawie znikn�� w szerokim u�cisku Kihlgårda. Sam poklepa� go niezr�cznie po plecach.

��Dzi�kuj�, dobrze. Ty te� wydajesz si� by� w formie.

��Tak, wszystko si� uk�ada jak uk�adanka, jak to m�wi�!

Kihlgård zn�w wybuchn�� �miechem, a z nim ca�a grupa �ledcza.

Nie tylko �arty Kihlgårda by�y �mieszne, on ca�y by� �mieszny. Niesforne w�osy stercza�y na wszystkie strony, jakby nigdy nie widzia�y grzebienia. Twarz by�a lekko purpurowa, oczy nieco wy�upiaste, a do tego ubiera� si� cz�sto w obcis�e swetry z dekoltem w serek, kt�re podkre�la�y jego wydatny brzuch. To, �e du�o wymachiwa� r�kami, gdy m�wi�, i jad� praktycznie bez przerwy, pot�gowa�o wra�enie pajaca. Trudno by�o oceni� jego wiek, m�g� mie� od czterdziestu do sze��dziesi�ciu lat, cho� Knutas wiedzia�, �e Kihlgård by� trzy lata starszy od niego, mia� wi�c pi��dziesi�t pi�� lat.

Gdy Knutas przywita� si� te� z pozosta�ymi policjantami z Centralnego Biura �ledczego, spotkanie mog�o si� rozpocz��. Kiedy sko�czy� sprawozdanie, spojrza� z wyczekiwaniem na koleg�w ze Sztokholmu.

��No i co na to powiecie?

��Bezsprzecznie jest wiele trop�w, kt�rymi mo�emy p�j�� � rozpocz�� Kihlgård. � Te skradzione obrazy s� interesuj�ce, nie by�y to w ko�cu byle jakie dzie�a. A Egon Wallin by� w�a�cicielem du�ej galerii.

��Pojawia si� pytanie, od jak dawna zajmowa� si� paserstwem. Je�li do tego ogranicza�a si� jego rola w tym interesie � wtr�ci�a Karin.

��To mog�o trwa� od dawna, cho� jednocze�nie uwa�am, �e wcze�niej co� by�my zauwa�yli � powiedzia� Knutas zak�opotany.

���e te� nie ba� si� przechowywa� ich w kom�rce � zainteresowa� si� Wittberg. � Czy to nie dziwne? M�g� wybuchn�� po�ar albo mog�o si� sta� co� innego. Poza tym kto� m�g� si� w�ama� do jego domu.

��Mo�e to by�a kryj�wka tylko na jeden raz, zrobi� wyj�tek dla tych obraz�w � rzek� Norrby.

��Ale dlaczego nadal tam by�y, po tym jak przygotowa� wszystko z tak� dok�adno�ci�, przeprowadzk� i inne rzeczy? � zastanawia�a si� Karin.

��Zamierza� pewnie sprzeda� je w Sztokholmie � wyrazi� przypuszczenie Knutas. � Najprawdopodobniej mia� tam jaki� kontakt.

��Mia� komputer? � Spyta� Kihlgård.

��Oczywi�cie, jeden w domu i jeden w galerii. Dzisiaj przeszukamy oba miejsca, zajmiemy si� te� komputerami.

��Sprzeda� galerii sztuki musia�a wstrz�sn�� zar�wno �on�, jak i pracownikami. Jak zareagowali? I w dodatku to, �e sprzeda� j� Sixtenowi Dahlowi.

��Monika Wallin wydawa�a si� do�� opanowana, gdy z ni� rozmawia�em � powiedzia� Knutas. � Cho� oczywi�cie mo�e to by� tylko maska. Musimy dok�adniej zbada� spraw�. Ponadto musimy poprosi� Sztokholm o pomoc w poszukiwaniu ewentualnych partner�w nieczystych interes�w Wallina i w przeszukaniu mieszkania, do kt�rego mia� si� przeprowadzi�.

��Tak, z pewno�ci� musia� mie� dobre kontakty w Sztokholmie � wymrucza� Kihlgård. � Czy �ona nic na ten temat nie wie?

��Nic na razie o tym nie m�wi�a � uci�� Knutas, z�y na siebie, �e nie spyta� j� o to przy ostatnim spotkaniu. � Musimy przes�ucha� j� jeszcze raz.

��A odwiedzaj�cy wernisa�? � kontynuowa� Kihlgård. � Macie list� zaproszonych?

��Tak, ja si� tym zaj�am � powiedzia�a Karin i podnios�a du�y arkusz papieru. � W pierwszej rubryce zapisa�am tych, kt�rzy otrzymali zaproszenie na wernisa�, w drugiej tych, kt�rzy si� zjawili, a w trzeciej pozosta�ych odwiedzaj�cych, tych, kt�rzy przyszli bez zaproszenia i o kt�rych przypomnieli sobie pracownicy.

��Czy s� tam jakie� interesuj�ce nazwiska?

��Tak, oczywi�cie. Jest para znanych w�a�cicieli galerii ze Sztokholmu, o kt�rych wiemy, �e mieli kontakty handlowe z Wallinem: Hugo Malmberg, kt�ry ma galeri� na starym mie�cie Gamla Stan, no i oczywi�cie Sixten Dahl, kt�rego ju� znamy � odpowiedzia�a Karin. � Mia� by� przes�uchany dzi� rano w Sztokholmie, ale nie dostali�my jeszcze na ten temat informacji, wi�c nie wiemy, co da�o przes�uchanie. Jak by nie by�o, jest on dla nas bardzo interesuj�cy, poniewa� konkurowa� z Egonem Wallinem o tego litewskiego artyst�, a poza tym kupi� galeri� w Visby przez podstawion� osob�.

��Tych dw�ch z pewno�ci� �ci�gniecie tutaj i sami ich przes�uchacie?

Kihlgård spojrza� pytaj�co na Knutasa, otwieraj�c torebk� z �elatynowymi samochodami. Na chwil� zapad�a cisza, po czym Knutas zabra� g�os.

��No c�, niezupe�nie.

��Maj�c na uwadze to, �e Egon Wallin chcia� w tajemnicy przeprowadzi� si� do Sztokholmu i �e poza tym para� si� sprzeda�� b�d� po�rednictwem w handlu skradzionymi obrazami, jest bardzo interesuj�ce to, �e dw�ch w�a�cicieli galerii ze Sztokholmu odwiedzi�o wernisa� tego samego dnia, kt�rego zosta� zamordowany. Nieprawda�?

Kihlgård wrzuci� do ust gar�� �elk�w.

Knutas czu�, jak wzrasta w nim irytacja. Kihlgård ju� po pi�ciu minutach rozmowy potrafi� doprowadzi� cz�owieka do sza�u.

��Rozwa�ymy to. Poczekamy najpierw na odpowied� ze Sztokholmu i zobaczymy, co da�o przes�uchanie Sixtena Dahla.

Knutas zebra� swoje dokumenty i podni�s� si�, �eby zaznaczy�, �e by� to koniec spotkania.

Potrzebowa� powietrza.

�o��dek skr�ca� si� z g�odu, pora obiadowa ju� dawno min�a. N�dzna kanapka, kt�r� zjad�, nie nasyci�a go ani troch�, ale teraz nie mia� czasu, �eby my�le� o takich trywialnych sprawach jak jedzenie. Trzeba by�o przes�ucha� Mattisa Kalvalisa, zanim pojedzie z powrotem na Litw�.

Obmy� twarz w toalecie i w�o�y� do ust mi�tow� pastylk�.

Gdy zszed� do recepcji, artysta i jego mened�er ju� na niego czekali. Nigdy wcze�niej nie spotka� malarza osobi�cie, widzia� go tylko na zdj�ciu. Mattis Kalvalis nie pasowa� do komendy policji, delikatnie m�wi�c.

Najbardziej zwraca�y uwag� w�osy, czarne z wyj�tkiem grzywki, kt�ra ufarbowana by�a na jaskrawozielony kolor. Z jednego ucha zwisa� d�ugi �a�cuch. Mattis Kalvalis by� ubrany w czerwone sk�rzane spodnie i marynark� w tym samym �ar�wiastym kolorze co grzywka. Do tego mia� na nogach par� jasnoniebieskich sportowych but�w z wysokimi cholewkami. Przypomina�y one Knutasowi buty, kt�re sam nosi� za m�odu.

Mened�er, siedz�cy obok niego, by� jego przeciwie�stwem. Wygl�da� jak rosyjski g�rnik, mocnej budowy, z surowymi rysami twarzy, ubrany w czapk� z futra z nausznikami i du��, granatow� pikowan� kurtk�. Knutas przy u�cisku wyczu�, �e mia� on spocone r�ce.

Inspektor wydusi� z siebie kilka pozdrowie� niepewnym szkolnym angielskim i zaprowadzi� ich do wydzia�u kryminalnego. Na szcz�cie spotkanie grupy �ledczej ju� si� zako�czy�o, zawo�a� wi�c ruchem r�ki Karin, kt�ra sta�a z Kihlgårdem przy automacie z kaw�.

Litwini odm�wili kawy. Usiedli na kanapie dla go�ci w biurze Knutasa. Karin, kt�ra lepiej zna�a angielski, prowadzi�a �ledztwo, a Knutas przys�uchiwa� si� i przygl�da� m�czyznom. Mia�o to te� swoje zalety. M�g� dostrzec ka�d� zmian� ich mimiki przy kolejnych pytaniach albo to, czy przes�uchiwany mia� niespokojne spojrzenie.

Karin w��czy�a magnetofon i nagra�a rutynowe wprowadzenie.

�� Can I smoke? [6]

Artysta zada� pytanie, wyjmuj�c papierosa z pogniecionej paczki, kt�r� mia� w wewn�trznej kieszeni marynarki.

��I�m afraidnot [7].

Ten szczup�y, oryginalny m�czyzna, siedz�cy naprzeciwko niej, zatrzyma� si� z papierosem w po�owie drogi do ust i bez �adnego grymasu na twarzy w�o�y� go z powrotem do paczki.

Karin przygl�da�a si� jego bladej twarzy, m�odej i o �adnych rysach, ale pooranej g��bokimi zmarszczkami. Oczy by�y mocno podkr��one. Mattis Kalvalis wygl�da�, jakby nie spa� od kilku dni. Wydawa�o si�, �e nie czu� si� komfortowo w tej sytuacji, cisn�c si� na dwuosobowej kanapie ze swoim przysadzistym mened�erem.

Po standardowych pytaniach dotycz�cych danych osobowych, Karin zwr�ci�a si� do artysty:

��Czy dobrze zna� pan Egona Wallina?

Mattis Kalvalis zwleka� chwil� z odpowiedzi�.

��No c�, w�a�ciwie nie za dobrze. �atwo by�o prowadzi� z nim interesy, ale spotkali�my si� tylko kilka razy.

��Jak si� poznali�cie?

��Musia�o to by� przed rokiem � powiedzia�, spogl�daj�c na swojego mened�era, kt�ry kiwn�� potakuj�co g�ow�. � Tak, ubieg�ej wiosny spotkali�my si� w Wilnie. By� tam na jakiej� konferencji, tak mi si� wydaje.

Spojrza� jeszcze raz na m�czyzn� obok siebie, kt�ry wyd�� usta i skin�� g�ow�.

��A jak to si� sta�o, �e rozpocz�li�cie wsp�prac�?

��Siedzieli�my przy tym samym stole na kolacji wydanej przez litewski Zwi�zek Krzewienia Sztuki. Widzia� moje dzie�a, by�y w�wczas wystawione w ma�ej galerii w Wilnie i powiedzia�, �e mu si� podobaj�. Nast�pnego dnia um�wili�my si� na obiad i Egon zaproponowa�, �e zostanie moim agentem na Skandynawi�.

��I pan od razu si� zgodzi�?

��Nie, oczywi�cie, �e nie. Wystawa w Wilnie, kt�ra by�a moj� pierwsz�, wzbudzi�a sporo zainteresowania i do�� du�o pisano o niej w gazetach. Dosta�em propozycje od r�nych os�b, ale oferta Egona Wallina by�a najkorzystniejsza.

Zdziwi�o to Knutasa. Jak Egon Wallin m�g� tak �atwo pokona� innych agent�w? Zanotowa� to w swoim zeszycie.

��Co to by�a za propozycja?

Karin wpatrywa�a si� w Mattisa Kalvalisa. Jej oczy by�y tak samo czarne, jak jego oczy.

��Mia� sprzedawa� moje obrazy i bra� dwadzie�cia procent od zysku.

��Dlaczego by�o to korzystne?

��Inni bior� dwadzie�cia pi�� procent. Poza tym wydawa� si� mie� dobre kontakty w bran�y.

Mattis Kalvalis u�miechn�� si� lekko. Na pocz�tku przes�uchania wydawa� si� spi�ty, ale teraz coraz bardziej si� rozlu�nia�.

��I tak chyba rzeczywi�cie by�o, je�li bra� pod uwag� pana pierwszy wernisa� tutaj. Z tego co zrozumia�am, sprzedali�cie wi�kszo�� obraz�w.

��No w�a�nie.

��I rozg�os, jaki zdobyli�my � doda� mened�er, kt�ry po raz pierwszy podczas przes�uchania si� odezwa�. � W ubieg�y weekend Mattis by� w ka�dej wi�kszej gazecie, teraz ci�gle wp�ywaj� do nas zam�wienia. Egon Wallin by� doskona�ym partnerem do interes�w, wida� to by�o na pierwszy rzut oka. Nie wiemy teraz, co robi� dalej.

��Nie mamy poj�cia � zgodzi� si� Mattis i zrezygnowany wzruszy� ramionami.

Jednak s�dz�c z miny, nie by� on szczeg�lnie niespokojny o przysz�o��.

��Wiemy, �e po wernisa�u, tego samego wieczoru, kt�rego dokonano morderstwa, byli�cie na kolacji w restauracji Donners Brunn. Co potem robili�cie?

��Ja nie poszed�em na kolacj� � powiedzia� mened�er. � �le si� czu�em i poszed�em od razu do hotelu.

��Ach tak?

Karin zmarszczy�a czo�o. By�a przekonana, �e Vigor Haukas te� by� na kolacji.

��Tak, my�l�, �e wypi�em zbyt du�o wina. Ponios�o mnie z rado�ci, �e tak du�o sprzedali�my.

��Co robi� pan w hotelu?

��Poszed�em spa�. By�em bardzo zm�czony po ca�ej tej bieganinie i stresie zwi�zanym z wernisa�em.

Za�mia� si�, jakby si� wstydzi�. Karin zwr�ci�a si� do Mattisa Kalvalisa.

��Czy mo�e pan opowiedzie� o tamtym wieczorze?

��Oczywi�cie. Wernisa� by�, jak ju� m�wi�em, udany. Mo�na by chyba nawet powiedzie�, �e odni�s� sukces. �wietnie si� bawi�em, by�o bardzo interesuj�ce m�c porozmawia� z wszystkimi odwiedzaj�cymi. Ludzie tutaj s� tacy otwarci i entuzjastycznie nastawieni � powiedzia�, poprawiaj�c swoj� zielon� grzywk�. � Przyby�o te� sporo dziennikarzy, udzieli�em wielu wywiad�w. Tak, potem poszli�my wszyscy do restauracji, wszyscy opr�cz Vigora, i by�o bardzo weso�o.

��Jak d�ugo pozosta� pan w restauracji?

��Wyszed�em oko�o jedenastej.

��Co robi� pan p�niej?

��Poszed�em prosto do hotelu. Nast�pnego dnia musia�em bardzo wcze�nie wsta�.

��I nikogo pan nie spotka�?

��Nie, hotel le�y tu� przy restauracji. Poszed�em do pokoju i po�o�y�em si�.

��Czy kto� pana widzia�?

��Nie. Recepcja jest w nocy zamkni�ta, wi�c w holu nikogo nie by�o.

��Nikt wi�c nie mo�e potwierdzi�, �e pana zeznania si� zgadzaj�?

��Nie � powiedzia� artysta zdziwiony. � Jestem podejrzany?

Ze strachem przycisn�� jedn� r�k� do klatki piersiowej.

��Zadaj� tylko standardowe pytania, tak jak wszystkim � powiedzia�a Karin uspokajaj�co. � Taka jest procedura.

��Okej. Rozumiem.

Mattis Kalvalis u�miechn�� si� niepewnie i rzuci� przelotne spojrzenie swojemu mened�erowi.

��Dlaczego pojechali�cie do Sztokholmu?

��W tej sytuacji mo�emy powiedzie� prawd�. Co prawda, obieca�em Egonowi, �e b�dzie moim agentem na Skandynawi�, ale umowa nie by�a podpisana. Podczas wernisa�u jeden z w�a�cicieli galerii ze Sztokholmu zaproponowa� mi jeszcze lepsze warunki.

��Sixten Dahl?

��Tak, dok�adnie. Przekona� mnie, �ebym przynajmniej pojecha� do Sztokholmu zobaczy� jego galeri� i dowiedzie� si� wi�cej na ten temat. Ju� podczas wernisa�u ustalili�my, �e pojad� z nim.

��Podpisa� pan umow� z Sixtenem Dahlem? Artysta roz�o�y� r�ce.

��Tak, podpisa�em. Warunki by�y o wiele korzystniejsze. Ale teraz nie ma to �adnego znaczenia. Teraz, gdy Egon nie �yje.

Po przes�uchaniu Knutas i Karin poszli do pizzerii za rogiem na p�ny obiad. Byli jedynymi go��mi. By�o ju� po drugiej i Knutasowi kr�ci�o si� w g�owie z g�odu. Zam�wili po jednej pizzy capricciosa i usiedli przy oknie wychodz�cym na ulic�. S�o�ca nie by�o wida�, za oknem szaro�� i plucha.

��Nie wydaje mi si� rozs�dne pozwoli� tym dw�m odjecha� � powiedzia�a Karin i potrz�sn�a g�ow�. � Zbyt wiele rzeczy wisi w powietrzu.

��Masz racj� � zgodzi� si� Knutas. � Ale jaki mamy wyb�r? Nie mo�emy przecie� ich zatrzyma�.

Karin upi�a �yk lekkiego piwa, kt�re sta�o przed ni�.

��Ta sprawa komplikuje si� coraz bardziej. Najpierw morderstwo Egona Wallina, jego w tajemnicy planowane nowe �ycie, skradzione obrazy i kochanek �ony. Ale chaos.

Przyniesiono im pizze, jedli w milczeniu. Knutas wyg�odnia�y rzuci� si� na jedzenie, a� dosta� czkawki. Zam�wi� wod� mineraln� Raml�sa, kt�r� szybko wla� w siebie, �eby pozby� si� m�cz�cej przypad�o�ci.

��Widz� tu dwa punkty wsp�lne � powiedzia� Knutas. � Sztuka i Sztokholm. Wallin mia� si� przeprowadzi� do Sztokholmu, a Kalvalis te� ma tam najwidoczniej sporo znajomo�ci. Czy przychodzi ci do g�owy co� jeszcze?

��Tajemnice � odrzek�a Karin. � Zar�wno Wallin, jak i jego �ona mieli przed sob� tajemnice. Wallinowi uda�o si� nawet sprzeda� galeri�, kupi� mieszkanie w Sztokholmie i praktycznie przygotowa� rozw�d bez wiedzy Moniki. Biedna kobieta.

��A Mattis Kalvalis? � wymrucza� Knutas z namys�em. � Co on ma za tajemnice?

Odsun�� talerz i spojrza� badawczo na Karin. A ty, pomy�la�, m�wi�c o tajemnicach.

��Co u ciebie? � spyta�.

��Jak to? Pytasz, co u mnie?

Wygl�da�a na zak�opotan�.

��Tak.

��Wszystko w porz�dku.

��Nie umiesz k�ama�.

��Ach, daj spok�j.

Mimo wszystko u�miechn�a si�.

Knutas spojrza� jej powa�nie prosto w oczy.

��Znamy si� bardzo d�ugo, mo�esz mi powiedzie�.

Karin zaczerwieni�a si�.

��Ale� drogi Andersie, to nic takiego. W �yciu s� s�oneczne i pochmurne dni, sam wiesz, jak to jest.

��Masz ch�opaka?

Karin drgn�a. Knutas sam si� zdziwi� swoj� �mia�o�ci�. Tym, �e zdoby� si� na zadanie pytania.

��Nie, nie mam � odpowiedzia�a cicho. Spu�ci�a wzrok na sw�j na wp� pusty kufel, poma�u obraca�a go w d�oniach.

��Przepraszam � powiedzia�. � Nie chcia�em wchodzi� w twoje prywatne �ycie z buciorami. Zauwa�y�em tylko ostatnio, �e co� ci� gryzie. Mam racj�?

Karin westchn�a.

��Okej, mam troch� osobistych problem�w, ale nie chc� o tym teraz rozmawia�.

��A kiedy b�dziesz chcia�a? � zapyta� ze z�o�ci�.

Nagle wybuchn��.

��Pytam kiedy? Kiedy zdecydujesz si� co� mi o sobie opowiedzie�? Pracujemy razem od pi�tnastu lat, Karin. Je�li masz jakie� problemy, chcia�bym ci pom�c. Musisz da� mi szans�!

Karin podnios�a si� gwa�townie i ze z�o�ci� patrzy�a na niego.

��Pom�c mi � wysycza�a. � Jak u licha ci�kiego wyobra�asz sobie, �e mi mo�esz pom�c?

Nie mia� szansy odpowiedzie�. Karin odwr�ci�a si� i znikn�a za drzwiami pizzerii.

Knutas nie ruszy� si� z miejsca, wpatrywa� si� tylko w jej oddalaj�c� si�, emanuj�c� z�o�ci� sylwetk�.

Nic z tego nie rozumia�.

Gdy w �rod� rano zebra�a si� grupa �ledcza, okaza�o si�, �e niewiele os�b skontaktowa�o si� z policj� w sprawie morderstwa, mimo nawo�ywa� w mediach.

��Jak to mo�liwe, �e zamordowano cz�owieka i powieszono go w bramie mur�w obronnych Visby i nikt niczego nie zauwa�y�?

Knutas kichn�� tak mocno, �e ochlapa� po�ow� sto�u. Od tygodni zmaga� si� z przezi�bieniem, kt�re nie dawa�o za wygran�.

Przeprosi� i wytar� st� chusteczk� wyj�t� z kieszeni.

��Gdyby�my przynajmniej wiedzieli, gdzie go zamordowano � westchn�a Karin.

��W ko�cu odnajdziemy to miejsce � uspokaja� Norrby. � Jak by nie by�o, sprawdzili�my mieszkanie w Sztokholmie, do kt�rego Egon Wallin mia� si� przeprowadzi�, to przy ulicy Artillerigatan 38. Kupi� je przed dwoma miesi�cami, dok�adnie siedemnastego listopada. Jest to �wie�o wyremontowany trzypokojowy lokal, prawie kompletnie umeblowany z zupe�nie nowymi meblami, nowym telewizorem i stereo, w kuchni s� naczynia i sprz�ty kuchenne. Kupi� nieruchomo�� z og�oszenia, zap�aci� za ni� cztery miliony dwie�cie tysi�cy koron.

Wittberg zagwizda�.

��Cholernie drogo. Mia� tyle pieni�dzy?

��Ceny w dzielnicy �stermalm s� wysokie, a to jest do tego mieszkanie naro�ne z balkonem, na pi�tym pi�trze i ca�kiem spore � sto pi�� metr�w kwadratowych.

Norrby zrobi� teatraln� przerw� i przeczesa� r�k� w�osy.

��A �eby odpowiedzie� na twoje pytanie. Tak, mia� tyle pieni�dzy. Dopiero co sprzeda� galeri� i u�y� najpewniej pieni�dzy z tej sprzeda�y. Poza tym mia� te� troch� akcji i obligacji.

��Ubezpieczenie na �ycie? � spyta�a Karin.

��Tak, na trzy miliony. Po jego �mierci pieni�dze przypadaj� �onie.

��Aha � powiedzia� Kihlgård odchylaj�c si� na krze�le i splataj�c r�ce na brzuchu. � To mamy kolejny motyw. Mo�e powinni�my przes�ucha� jeszcze raz Monik� Wallin. W poprzednich przes�uchaniach jest wiele luk.

Rzuci� szybkie spojrzenie Knutasowi, kt�ry zak�opotany poprawi� si� na krze�le.

��Mia�a kochanka, a �mier� m�a czyni j� bogat�. Dwa klasyczne motywy morderstwa.

��A dzieci � dorzuci�a Karin. � Co one dostaj�?

��Z pewno�ci� sporo odziedzicz�. Nie wiem ile dok�adnie, ale Wallin na pewno mia� kilka milion�w � odrzek� Norrby. � �ona i dzieci dostan� r�wne cz�ci, ka�demu z nich przypadnie niema�a suma.

��Mamy wi�c trzy osoby, kt�re mia�yby dobre motywy � podsumowa�a Karin. � Dzieci ci�gle jeszcze nie przes�uchano. Co si� za� tyczy Rolfa Sand�na, kochanka Moniki Wallin, to ma on zar�wno motyw, jak i odpowiedni� si�� do powieszenia cia�a. Niestety ma alibi. By� u swojego dobrego przyjaciela w Slite, gdzie zatrzyma� si� na noc. Przyjaciel potwierdzi�, �e byli razem przez ca�y wiecz�r.

��Sprawdzi�em partner�w handlowych Egona Wallina w Sztokholmie � kontynuowa� Kihlgård. � Najpierw ten Sixten Dahl, kt�remu Wallin nie�wiadomie sprzeda� swoj� galeri�. Dahl nie powiedzia� nic szczeg�lnego na przes�uchaniu w Sztokholmie. Poza tym te� ma alibi, dzieli� pok�j ze swoim przyjacielem ze Sztokholmu, wi�c byli razem przez ca�y wiecz�r i noc. Nie s� par� � doda� Kihlgård szybko � ju� o to pytali�my. Hotel by� pe�en i nie by�o miejsca dla obu. W mie�cie odbywa�a si� jaka� konferencja dotycz�ca Morza Ba�tyckiego.

��No pewnie � wpad�a mu w s�owo Karin. � Ta o gazoci�gu mi�dzy Rosj� a Niemcami, kt�ry mia�by by� poprowadzony po dnie morza.

��No w�a�nie � przytakn�� Kihlgård. � Zeznania Dahla potwierdza zar�wno personel restauracji Donners Brunn, jak i recepcjonistka hotelu. Wr�cili o jedenastej i od razu poszli do pokoju.

��Cho� mogli wyj�� jeszcze raz � zwr�ci�a uwag� Karin.

��I w dodatku jedli w tej samej restauracji co Egon Wallin i reszta, jest to do�� interesuj�cy zbieg okoliczno�ci � uwa�a� Wittberg.

��Tak, lecz z drugiej strony wyb�r nie jest olbrzymi, a ta restauracja le�y najbli�ej hotelu � doda� Knutas.

��Musimy to jeszcze raz sprawdzi� � zaproponowa� Kihlgård. � Sixten Dahl ma si� przeprowadzi� razem z �on� na Gotlandi�, na razie na p� roku, na pr�b�, �eby rozrusza� galeri�. Tak, tak, to nie ma w�a�ciwie nic wsp�lnego ze spraw� � powiedzia�, przewracaj�c le��ce przed nim dokumenty, tak jakby czego� szuka�. W ko�cu jego twarz rozpromieni�a si�.

��A, tu jest.

Poma�u w�o�y� okulary i wzi�� k�s bu�eczki cynamonowej, kt�ry popi� kaw�. Wszyscy czekali cierpliwie, podczas gdy on wyjmowa� okruszki z k�cika ust. � Egon Wallin zosta� wsp�w�a�cicielem galerii sztuki na starym mie�cie Gamla Stan w Sztokholmie. Nale�y ona do czerech r�nych os�b, jest on wi�c pi�tym udzia�owcem.

��Jak nazywaj� si� pozostali? � spyta� Knutas, kt�ry zapomnia� o swojej z�o�ci z powodu przygadywania Kihlgårda.

��Mam tu list� z nazwiskami.

Poprawi� okulary na nosie i przeczyta� nazwiska.

��Katarina Ljungberg, Ingrid J�nsson, Hugo Malmberg i Peter Melander.

��Gdzie� ju� s�ysza�am nazwisko Hugona Malmberga � powiedzia�a Karin. � Nie wiem, czy nie by� on przypadkiem na wernisa�u.

Spojrza�a w papiery, kt�re le�a�y przed ni� na stole.

��Mia�am racj� � zawo�a�a zadowolona. � Zosta� przes�uchany w Sztokholmie przez niejakiego Stenstr�ma.

��Interesuj�ce, zajmiemy si� tym od razu � zdecydowa� Knutas. � Jak daleko zasz�y sprawy z kupnem udzia��w w galerii?

��Wszystko by�o gotowe � odrzek� Kihlgård. � Wallin wp�aci� swoj� cz�� i wydaje si�, �e nie by�o tu �adnych problem�w.

��Musimy od razu skontaktowa� si� z tym Malmbergiem � powiedzia� Knutas. � Innych te� musimy sprawdzi�. By� mo�e kto� z nich by� zamieszany w handel kradzionymi obrazami.

��Tak, a poza tym mamy tu jeszcze jeden motyw � doda� Wittberg. � Mo�e kto� z udzia�owc�w nie by� zachwycony, �e Egon Wallin przyst�pi� do ich interesu.

��I posun�liby si� a� do morderstwa? Nie, nie.

Norrby potrz�sn�� g�ow�.

Tej lutowej nocy Sztokholm by� nadzwyczaj cichy, przejmuj�ce zimno trzyma�o ludzi w domach. Temperatura spad�a do minus siedemnastu stopni i wszystko wydawa�o si� skamienia�e, zamarzni�te.

Gdy Hugo Malmberg otworzy� drzwi i wyszed� na ulic� Långholmsgatan, uderzy�a go fala lodowatego powietrza. Po�ow� twarzy zakry� szalem i postawi� ko�nierz. Wpatrywa� si� w d� opustosza�ej ulicy, ani �ladu taks�wki. By�a prawie trzecia w nocy. Zapali� papierosa i czeka�, tupa� nogami, �eby si� rozgrza�. Zastanawia� si�, czy nie wej�� z powrotem do budynku, lecz u�wiadomi� sobie, �e zapomnia� kodu do drzwi. Spojrza� w g�r�, w okna Ludviga i Alexii znajduj�ce si� na czwartym pi�trze. �wiat�o by�o ju� zgaszone. Szybko im posz�o, wida� nie mogli si� doczeka�, kiedy w ko�cu sobie p�jdzie.

Min�� kolejny pi�tkowy wiecz�r z doskona�ym jedzeniem, ekskluzywnymi winami i dobrymi przyjaci�mi. Spodnie cisn�y go w pasie, musi uwa�a�, �eby nie przyty�. Zosta� najd�u�ej ze wszystkich, co nie by�o niczym nadzwyczajnym. Tym razem wda� si� w dyskusj� z gospodarzem przyj�cia na temat braku zainteresowania sztuk� w du�ych dziennikach. By�o w nich miejsce tylko na literatur�. Gdy u�yli ju� wszystkich argument�w i dali upust swojemu oburzeniu, by�o wp� do trzeciej. Pozostali go�cie odpadli jeden po drugim, co nie przerwa�o jednak ani na chwil� prowadzonej przez obu przyjaci� dyskusji. �onie Ludviga, Alexii, przypad�o odprowadzanie wszystkich po kolei do drzwi i �yczenie im dobrej nocy.

W ko�cu nawet Hugo uzna�, �e nadszed� czas, by i�� do domu i Ludvig zadzwoni� po taks�wk�. Zazwyczaj taks�wki przyje�d�a�y bardzo szybko, wi�c Hugo uwa�a�, �e najlepiej b�dzie, jak od razu zjedzie wind� na d� i poczeka na dworze, pal�c d�ugo wyczekiwanego papierosa.

W domu u Ludviga i Alexii panowa� zakaz palenia. Gdy wypali� drugiego papierosa i taks�wki ci�gle jeszcze nie by�o, spojrza� na zegarek. Czeka� ju� od dziesi�ciu minut i zaczyna� mie� w�tpliwo�ci, czy w og�le przyjedzie. Na domiar wszystkiego telefon zostawi� w domu, a nie za bardzo poci�ga�a go my�l, �eby zacz�� wo�a� Ludviga albo pr�bowa� rzuca� kamieniem w jego okno na czwartym pi�trze.

Spojrza� w stron� mostu V�sterbron. W�a�ciwie to nie mia� daleko. Musia� tylko przej�� przez most, nast�pnie zej�� w d� schodami i przej�� przez park Rålambshovsparken, a potem zostawa� tylko kr�tki odcinek ulic� Norr M�larstrand do rogu ulicy John Ericssonsgatan, przy kt�rej mieszka�. Nie powinno mu to zabra� wi�cej ni� dwadzie�cia minut, g�ra p� godziny. Przez chwil� si� zawaha�, by�o bowiem przera�liwie zimno, lecz w ko�cu stwierdzi�, �e je�li b�dzie do�� szybko szed�, nie powinno by� tak �le.

Hugo Malmberg by� jednym z najbardziej uznanych w�a�cicieli galerii w Sztokholmie. Mia� udzia�y w du�ej galerii na starym mie�cie Gamla Stan i dzi�ki udanym kontraktom w latach osiemdziesi�tych uda�o mu si� zbi� niewielk� fortun�, kt�ra od tamtego czasu ci�gle si� powi�ksza�a.

�wawo pomaszerowa� w stron� mostu V�sterbron, �eby pobudzi� kr��enie krwi. Zimno czyni�o bolesnym ka�dy oddech. Szwecja nie jest stworzona dla ludzi, my�la�. Je�li istnia� B�g, zapomnia� o tej dziurze na p�nocy Europy. Miasto by�o pogr��one w zlodowacia�ym odr�twieniu. Warstwa lodu pokrywaj�ca por�cz mostu b�yszcza�a w �wietle latarni ulicznych. Przed nim wyr�s� most ze swoim �adnie wygi�tym �ukiem, spod kt�rego tafla lodu ci�gn�a si� a� do centrum miasta. Jeszcze wy�ej podni�s� ko�nierz i w�o�y� r�ce pod p�aszcz.

Jak na z�o�� autobus nocny przejecha� ko�o niego, gdy by� na mo�cie V�sterbron. Nie przysz�o mu do g�owy, �e m�g�by pojecha� autobusem. Pod sob� widzia� wysp� Långholmen z ogo�oconymi drzewami i ska�ami. Wi�kszo�� tej dawnej wyspy-wi�zienia pokrywa� las, za� wzd�u� jej brzeg�w znajdowa�y si� g��wnie miejsca na �odzie.

Kawa�ek dalej zaczyna�y si� schody, kt�rymi mo�na by�o zej�� z mostu prosto na opustosza�� wysp�.

Nagle zauwa�y� posta�, kt�ra porusza�a si� na dole mi�dzy drzewami. M�czyzna ubrany by� w ciemn� pikowan� kurtk�, na g�owie mia� dzian� czapk�.

Gdy mija� schody, ich spojrzenia si� spotka�y. Ubrany na ciemno m�czyzna by� wysoki i wydawa� si� muskularny. Twarz mia� delikatn�, spod czapki wystawa�y kr�cone blond w�osy.

Hugo nie zdoby� si� na �adne s�owo. To dziwna sytuacja, byli sami w �rodku zimnej nocy, mo�e powinni si� pozdrowi�. M�ody m�czyzna jest niesamowicie atrakcyjny, pomy�la� Hugo. A niech tam, teraz chcia� tylko jak najszybciej by� w domu. Policzki zdr�twia�y mu z zimna. Przyspieszy� kroku.

Za sob� nie s�ysza� �adnych d�wi�k�w. Nie wiedzia�, czy m�czyzna, kt�rego widzia� przy schodach, szed� za nim, czy poszed� w przeciwnym kierunku, w stron� S�dermalm. W ko�cu nie m�g� si� oprze� pokusie i obejrza� si� za siebie. Drgn�� zaskoczony � nieznajomy by� tylko kilka krok�w za nim, lekko si� u�miecha� i patrzy� mu prosto w oczy.

Nie wiedz�c, jak ma odczytywa� u�miech, Hugo Malmberg szed� dalej.

Gdy zbli�a� si� do szczytu mostu, wiatr si� wzm�g�. Powietrze by�o tak ostre i zimne, �e prawie nie m�g� oddycha�.

Szed� przez centrum Sztokholmu i nie m�g� sobie przypomnie�, �eby kiedykolwiek widzia� miasto tak opustosza�e. Wszystko dooko�a by�o znieruchomia�e, zamarzni�te, tak jakby �ycie miasta nagle skamienia�o, zastyg�o podczas ruchu. Takie same uczucia towarzyszy�y mu, gdy podziwia� sztuk�. Zr�cznie namalowany obraz sprawia�, �e wszystko dooko�a niego na chwil� zastyga�o, jak na fotografii � czas i miejsce ulatywa�y i jedyne, co pozostawa�o, to by� on sam i obraz, kt�ry podziwia�.

A� zn�w zobaczy� nieznajomego. Nagle by� przed nim. Jak to si� sta�o? Sta� po drugiej stronie mostu i patrzy� prosto na niego.

Hugona ogarn�o nieprzyjemne uczucie. Co� by�o nie tak w zachowaniu tego m�odego m�czyzny. W tym momencie zda� sobie spraw�, jak bardzo by� wystawiony na niebezpiecze�stwo, znajdowa� si� na �rodku mostu, widoczny z daleka, bez najmniejszej szansy, �eby si� schowa�, je�li kto� chcia�by go napa��. Oczywi�cie m�g� pr�bowa� ucieka�, ale napastnik z pewno�ci� dogoni�by go, zanim zd��y�by si� rozp�dzi�.

W oddali na ulicy Norr M�larstrand zobaczy� osamotnion� taks�wk� jad�c� w stron� centrum.

Szed� dalej, nie spuszczaj�c oczu z m�czyzny po drugiej stronie. Nagle us�ysza� d�wi�k silnika, kt�ry przeszed� wkr�tce w og�uszaj�ce dudnienie. Z naprzeciwka nadje�d�a� z du�� pr�dko�ci� samoch�d ci�arowy. Uda�o mu si� dojrze� twarz kierowcy, gdy przeje�d�a� obok.

Gdy ci�ar�wka go min�a, po m�czy�nie na mo�cie nie by�o �ladu.

W sobot� zbudzi�o Knutasa dzwonienie telefonu. Od razu pozna� g�os Sohlmana.

��Znale�li�my miejsce zamordowania ofiary.

��Naprawd�? Gdzie?

Knutas rozbudzi� si� w mgnieniu oka.

��Przy Bramie Mi�o�ci. My�l�, �e powiniene� tu przyjecha�.

��Okej, b�d� za pi�tna�cie minut.

Wyskoczy� z ��ka i pogna� pod prysznic. Line sennie spojrza�a na puste miejsce w ��ku.

��Co si� dzieje? � spyta�a zaspana.

��Musz� jecha�, praca wzywa. Poca�owa� j� w czo�o.

��Zadzwoni� p�niej � zawo�a� i kilkoma susami pokona� schody prowadz�ce na parter. Musi zd��y� zje�� cho� kanapk�, kawa b�dzie musia�a poczeka�, co by�o dla niego po�wi�ceniem niemal nieludzkim. Kawa by�a jego eliksirem �ycia, kt�ry ka�dego dnia nape�nia� go energi�.

Jecha� w stron� portu tak szybko, jak potrafi� i dalej wzd�u� muru, a� do ma�ego prze�witu w zachodnim murze, kt�ry nazywano Bram� Mi�o�ci. Gdy przyby� na miejsce, spory kawa� terenu by� ju� odgrodzony.

��Co si� sta�o? � spyta� Sohlmana, kt�ry wyjrza� przez bram�, gdy us�ysza� Knutasa.

��Dzi� rano znalaz� to pewien m�czyzna.

Sohlman trzyma� w r�ku plastikow� torebk� z portfelem z czarnej sk�ry.

��Nic z niego nie zgin�o, wi�c mo�emy definitywnie wykluczy� teori� morderstwa na tle rabunkowym.

��Portfel Wallina � powiedzia� do siebie Knutas.

��Musia� go zgubi� podczas szarpaniny, gdy go napadni�to. Wiele �lad�w wskazuje na to, �e w�a�nie tu zosta� zamordowany. Na murze s� �lady krwi, znale�li�my te� niedopa�ek tej samej marki, co na miejscu znalezienia cia�a. Lucky Strike. Jest to do�� rzadko spotykana marka, przynajmniej tu, na Gotlandii.

��Po telefonie nie ma �ladu?

��Niestety.

��Mo�na przyjecha� tu te� samochodem � zauwa�y� Knutas i rozejrza� si� dooko�a. � Ale pewnie nie zachowa�y si� �lady opon.

��Nie jest to wykluczone. �nieg nie pada� od tamtego wieczoru, a tu samochody praktycznie nie je�d��. Przynajmniej nie zim�. Mamy szcz�cie.

��Najprawdopodobniej morderca �ledzi� go a� z ulicy Sn�ckg�rdsv�gen. Pozostaje pytanie, dok�d zmierza�. Z pewno�ci� do miasta, ale dok�adnie?

��Musia� by� z kim� um�wiony. Najprawdopodobniej w jednej z restauracji, kt�re s� otwarte w soboty do p�na w nocy, albo w kt�rym� z hoteli. Trudno mi wyobrazi� sobie inne miejsce.

��Chyba, �e by�o to u kogo� w domu � powiedzia� Knutas. � M�g� chcie� si� spotka� w tajemnicy z kim� z miejscowych.

��Je�li nie by� to sam morderca, z kt�rym by� um�wiony.

��Oczywi�cie, tak te� mog�o by�.

Knutas westchn��.

��W ka�dym razie ciesz� si�, �e znale�li�my miejsce morderstwa. Gdzie jest �wiadek?

��Na przes�uchaniu � odpowiedzia� Sohlman. � Wracam do pracy.

��Okej, zawiadomi� wszystkich, kt�rych z�api�, o spotkaniu po po�udniu. Mam nadziej�, �e uda si� nam zachowa� to w tajemnicy przed mediami.

��B�dzie ci�ko � powiedzia� Sohlman. � Przez wi�kszo�� dnia musimy mie� odgrodzony do�� du�y obszar. Mam nadziej�, �e uda nam si� dok�adnie ustali�, kt�r�dy szed�.

��Odnosz� wra�enie, �e morderca do�� dobrze orientowa� si� w terenie � stwierdzi� Knutas z namys�em. � By� mo�e jest to Gotlandczyk.

Gdy by� ju� na komendzie, zadzwoni� do Line i powiedzia�, �e b�dzie musia� pozosta� w pracy przez wi�ksz� cz�� dnia.

Nawet je�li nie m�g� doczeka� si� weekendu, cieszy� si�, �e w ko�cu co� si� dzia�o. Jak tylko �ledztwo przez kilka dni sta�o w miejscu, zaczyna� pow�tpiewa�, �e uda im si� znale�� morderc�. Niecierpliwo�� zwi�ksza�a si� wraz z wiekiem.

Nie trwa�o d�ugo i zadzwoni� do niego Sohlman. Wr�ci� na komend�, �eby podda� badaniu technicznemu zawarto�� portfela Wallina.

��Mo�esz zej�� do mnie?

��Pewnie.

Knutas pospiesznie zszed� schodami do dzia�u technicznego, znajduj�cego si� na parterze.

Sohlman rozsypa� zawarto�� portfela na stole, nad kt�rym zawieszone by�y silne jarzeni�wki.

��Wygl�da na to, �e niczego nie brakuje: s� karty kredytowe, pieni�dze, karty upominkowe. Portfel wpad� w do�ek i by� zupe�nie przykryty �niegiem, nic wi�c dziwnego, �e nikt wcze�niej go nie znalaz�.

��My�lisz, �e �wiadek m�g� zatrze� �lady?

��By� to starszy m�czyzna, kt�ry spacerowa� z psem. Kundel wyczu� portfel pod �niegiem. �wiadek od razu rozpozna� Egona Wallina na zdj�ciu przy prawie jazdy, rzuci� wi�c portfel na ziemi� i zadzwoni� po nas. Gdy dotyka� portfela, mia� na r�kach r�kawiczki. Widzia� w telewizji, jak si� to robi. Potem sta� tam i pilnowa� portfela a� do naszego przybycia. Mo�emy by� za to wdzi�czni wszystkim programom kryminalnym w telewizji. Jednak portfel le�a� tak d�ugo pod �niegiem, �e nie b�dzie na nim �adnych odcisk�w palc�w, ale to ju� inna sprawa.

��Co znalaz�e�?

��Jest tu jedna rzecz, kt�ra daje troch� do my�lenia.

Sohlman chwyci� p�set� kartk� papieru le��c� na stole. By�a to ��ta samoprzylepna karteczka, na kt�rej widnia�y cztery cyfry.

��Wygl�da to jak jaki� kod � domy�la� si� Knutas. � Mo�e jego pin do bankomatu?

��By�oby to do�� nierozs�dne nosi� go w portfelu razem z kart�, tak widoczny i �atwo dost�pny � pow�tpiewa� Sohlman. � Pewnie �e ludzie czasem robi� takie g�upoty, ale nie wydaje mi si� to pasowa� do Wallina.

��Masz racj� � przyzna� Knutas. � Musi to by� co� innego. Mieli jaki� kod do drzwi w galerii? Na wypadek gdyby zapomnieli klucza?

Sohlman spojrza� na niego z pow�tpiewaniem.

��Wallin prowadzi� galeri� od dwudziestu pi�ciu lat. By� tam codziennie. Nawet je�li niedawno zmienili kod, powinien zna� go na pami��.

��Jednak musimy sprawdzi� wszystkie mo�liwo�ci � powiedzia� Knutas. � Zle� to Kihlgårdowi. Przynajmniej b�dzie musia� pomy�le� o czym� innym ni� tylko o jedzeniu.

Erik Mattson poma�u przychodzi� do siebie. S�ysza� dochodz�cy z oddali szum prysznica i inne d�wi�ki, kt�rych nie rozpoznawa�. Ha�as uliczny by� jaki� inny, bardziej intensywny ni� za jego oknem na ulicy Karlav�gen. Powietrze w pokoju by�o ci�kie, jak w d�ugo niewietrzonych pomieszczeniach, a ��ko, na kt�rym le�a�, by�o bardziej mi�kkie i zapadni�te ni� jego ekskluzywny Duxkomfort, do kt�rego by� przyzwyczajony. Cia�o mia� obola�e, przede wszystkim w kroczu. G�owa mu p�ka�a.

Otworzy� oczy i od razu si� zorientowa�, �e znajduje si� w hotelu. Przypomnia� sobie poprzedni wiecz�r i zanim zd��y� prze�ledzi� w my�li przebieg wydarze�, w drzwiach do �azienki pojawi� si� ros�y m�czyzna. Wyciera� ogolon� g�ow�, przygl�daj�c si� Erikowi le��cemu w ��ku. By� zupe�nie nagi i wyciera� si� bez �adnego skr�powania, cz�onek znajdowa� si� w stanie spoczynku. Erik widzia�, jak pod niespotykanie bia�� sk�r� jego dobrze wytrenowanego cia�a porusza�y si� mi�nie. M�czyzna prawie w og�le nie mia� ow�osienia, nawet w kroczu. Na ramieniu widnia� wytatuowany ma�y ��w. Wygl�da�o to �miesznie.

Spotkali si� w jednym z bardziej dekadenckich klub�w dla gej�w, do kt�rego Erik zwyk� chodzi� w pi�tki. Wystarczy�o p� drinka i kilka d�u�szych spojrze�, �eby ten ros�y m�czyzna okaza� zainteresowanie. Bardzo mu si� spieszy�o, zd��yli wypi� tylko kilka drink�w i od razu chcia� i�� do hotelu. Gdy Erik powiedzia� mu, �e to kosztuje, zdenerwowa� si� i odszed�. Nie trwa�o jednak d�ugo, gdy wr�ci� i spyta� o cen�. Najwyra�niej mu odpowiada�a, bo opu�cili razem lokal i wzi�li taks�wk� do jego hotelu. By� szorstki i zdecydowany, prawie �e gwa�towny. Kilka razy Erika ogarn�� strach, ale m�czyzna nigdy nie przekroczy� granicy. Cho� by� blisko. Gdy zrobi� przerw� i poszed� do toalety, Erik szybko po�kn�� dwie ��te tabletki, �eby zag�uszy� b�l i przetrzyma� reszt� nocy. Klient nie okazywa� �adnych oznak zaspokojenia, wydawa� si� nie mie� miary.

Erik czu�, �e tym razem by�o trudniej ni� zwykle. Czasem sam czerpa� z tego przyjemno��, zar�wno seksualn�, jak i psychiczn�. By�o tak, jakby dok�d� ucieka�, jakby rozkoszowa� si� destruktywn� stron� tego wszystkiego. Jego �ycie by�o r�wni� pochy��, nie istnia�a inna droga. Najlepiej pozwoli�, �eby dzia�o si� to, co chce. B�l oznacza� czasem, �e ca�ego nast�pnego dnia czu� si� bardziej zadowolony. I do tego ten dreszczyk emocji. Gdy szed� do klubu, wiedzia�, �e za kilka godzin b�dzie znajdowa� si� z drugim cz�owiekiem w sytuacji najbardziej intymnej z mo�liwych, lecz nie wiedzia�, kto ze wszystkich obecnych w klubie to b�dzie. Istnia�y przyjemne strony jego podw�jnego �ycia, dzi�ki temu m�g� te� podbudowa� sw�j bud�et, cho� jednocze�nie takie noce by�y wyniszczaj�ce, zar�wno psychicznie, jak i fizycznie. Czasem miewa� ataki strachu i zw�tpienia, czu� bezgraniczn� pustk�. Zag�usza� to tabletkami i alkoholem. By�a to ucieczka tylko na chwil�, pewnie, ale Erik nie widzia� innej mo�liwo�ci. Nie by�o dla niego przysz�o�ci, innego �ycia. By� jak z�ota rybka w szklanej kuli, bez mo�liwo�ci ucieczki.

M�czyzna u�miechn�� si� do niego i sprowadzi� go do rzeczywisto�ci. Triumfalnym gestem odrzuci� r�cznik i jedno spojrzenie na jego organ p�ciowy wystarczy�o Erikowi, �eby zrozumie�, �e m�czyzna nie by� jeszcze zaspokojony.

Policjanci z Centralnego Biura �ledczego pojechali na weekend do Sztokholmu, wszyscy z wyj�tkiem Martina Kihlgårda. Czasem Knutas zastanawia� si�, czy mia� on w og�le jakie� �ycie prywatne. Nie wiedzia� o nim zbyt wiele. Jego kolega nie m�wi� nigdy o swojej rodzinie i nie mia� obr�czki, Knutas wi�c wnioskowa� z tego, �e nie by� �onaty. Nie wiedzia� te�, jakie mia� zainteresowania, oczywi�cie z wyj�tkiem jedzenia. R�wnie� tego dnia zasta� Kihlgårda zajadaj�cego bagietk� z salami i serkiem brie, gdy wsadzi� g�ow� do pokoju, kt�ry zajmowa� Kihlgård podczas pobytu na Gotlandii.

��Jak leci?

��W porz�dku, sprawdzi�em ten tajemniczy kod. Zacz��em od zadania sobie prostego pytania.

Kihlgård jak zwykle zacz�� m�wi� z pe�nymi ustami, Knutas czeka�, a� prze�knie jedzenie.

��No wi�c, zastanawia�o mnie, sk�d morderca m�g� wiedzie�, �e Wallin wyjdzie w nocy z domu.

Knutas wzruszy� ramionami.

��Mo�e tylko zgadywa�. Mo�e �ledzi� Wallina i czeka�, a� zgasi �wiat�o.

��Albo wiedzia�, �e Wallin mia� kogo� spotka�!

Kihlgård wypowiedzia� to triumfuj�cym g�osem, jakby powiedzia� co� nowego i rewolucyjnego.

��Tak, na ten temat ju� dyskutowali�my setki razy � powiedzia� Knutas niecierpliwie. Nie zamierza� w ka�dym razie trwoni� swojego cennego czasu na rozmawianie o niczym.

��Morderca musia� wiedzie�, �e Wallin planowa� wyj�� w nocy, �eby kogo� spotka� � kontynuowa� niewzruszenie Kihlgård. � Najprawdopodobniej wiedzia� r�wnie�, �e ta osoba zatrzyma�a si� w hotelu Wisby.

��W hotelu Wisby?

Twarz Knutasa wyra�a�a zdziwienie.

��Sk�d wiesz, �e ta kobieta tam si� zatrzyma�a?

Kihlgård podni�s� kartk� z kodem, kt�r� da� mu Knutas tego samego poranka.

��Dlaczego w takim razie mia�by w portfelu nocny kod do hotelu?

��Jak do tego doszed�e�?

��Najpierw sprawdzi�em w banku, czy nie jest to kod karty kredytowej i spyta�em Monik� Wallin, czy nie by� to kod ich domowego alarmu, maj� przecie� bardzo du�o cennych dzie� sztuki. By� to jednak fa�szywy trop. Zacz��em si� wi�c zastanawia� nad ca�� sytuacj� i nad tym, �e Egon Wallin mia� kogo� spotka�, bardzo prawdopodobne, �e w jednym z hoteli. Sprawdzi�em, kt�ry z hoteli nie ma nocnego portiera. Po zamordowaniu nocnej portierki w hotelu Wisby zmieniono system. Je�li kto� przychodzi do hotelu mi�dzy p�noc� a sz�st� rano, musi zadzwoni� dzwonkiem i wtedy przychodzi recepcjonista, �eby mu otworzy�. W ten spos�b nikt niepowo�any nie mo�e po prostu wtargn�� do hotelu. Je�li za� go�� hotelowy nie chce wo�a� portiera, poniewa� na przyk�ad chce przemyci� kogo� do pokoju�

Kihlgård mrugn�� do Knutasa z min� wiesz-o-comi-chodzi.

���dostaje kod, kt�rym mo�e otworzy� drzwi. Zadzwoni�em do hotelu i okaza� si� to strza� w dziesi�tk�. Ze wzgl�d�w bezpiecze�stwa ka�dej nocy zmieniaj� kombinacj�, a to by� w�a�nie kod, kt�ry obowi�zywa� z soboty dziewi�tnastego lutego na niedziel� dwudziestego.

Knutas zagwizda�.

��Nie�le � powiedzia� z podziwem w g�osie. � Imponuj�ce. W takim razie ograniczyli�my si� do hotelu Wisby. Nie ma tam a� tak wielu go�ci. Wspaniale, Martin.

Klepn�� koleg� przyja�nie po plecach.

��Dzi�kuj�.

Przerwa�a im Karin, kt�ra zajrza�a do pokoju.

��Obiad?

Kihlgård si� rozpromieni�.

��Wspania�a propozycja � ucieszy� si� i w�o�y� do ust reszt� bagietki. � Jest jeszcze jedna rzecz. Por�wna�em listy go�ci hotelowych z tymi, kt�rzy byli zaproszeni na wernisa�.

��Tak?

��Nie ma ani jednej kobiety, kt�ra by�aby na obu. Wszyscy, kt�rzy odwiedzili wernisa� i zatrzymali si� w hotelu, to m�czy�ni.

W sobot� rano Johan obudzi� si� wcze�nie. Le�a� w ��ku na boku, przygl�da� si� twarzy Emmy i zastanawia� si�, jak b�dzie wygl�da� ich �lub. Maj�c na wzgl�dzie to, jak wiele turbulencji przeszed� ich zwi�zek, zgadza� si� z Emm�, �e najlepiej b�dzie nie czeka� zbyt d�ugo. Nie chcia� ryzykowa�, �e co� mog�o pokrzy�owa� ich plany.

Mo�e b�dzie musia� porzuci� swoje marzenie o �lubie w ko�ciele. I tak b�dzie �adnie.

By� koniec lutego i musieli da� sobie przynajmniej dwa miesi�ce, je�li chcieli zd��y� wys�a� na czas zaproszenia. Wszyscy krewni i przyjaciele mieli by� w tym dniu z nimi. Tutaj by� nieugi�ty. Ale gdzie mog�aby si� odby� ceremonia, je�li nie w ko�ciele? W tym samym momencie przysz�a mu do g�owy pewna my�l, � dlaczego by nie w ruinach klasztoru w Romie? A przyj�cie mogli zorganizowa� w domu. B�dzie mo�e troch� ciasno, ale dom by� do�� du�y, je�li wszyscy rozprosz� si� na jego dwustu metrach kwadratowych, jako� to b�dzie. Nie musieli mie� sto�u do zasiadania, mo�e nawet zrobi� przyj�cie bez jedzenia? Mogli pocz�stowa� wszystkich szampanem i tortem � najpierw tort kanapkowy, a potem tort weselny. �adnego przydzielania miejsc przy sto�ach, �adnych sztywnych przem�wie�. Tylko rado��, przyj�cie, zabawa.

Tak si� rozgor�czkowa� t� my�l�, �e wsta� z ��ka i poszed� po papier i d�ugopis. Musi si� zastanowi�, kogo chce zaprosi�, �eby zobaczy�, czy w og�le by�o mo�liwe zorganizowanie przyj�cia w domu. Je�li chcieli wzi�� �lub pod go�ym niebem, mo�e powinni go troch� przesun��? Na maj albo na czerwiec, gdy zrobi si� ciep�o, zielono i �adnie. Musz� te� pomy�le� o podr�y po�lubnej. Z pozostawieniem dzieci nie b�dzie problemu. Najlepiej b�dzie, je�li Elin zostanie w domu i zajmie si� ni� jego mama albo rodzice Emmy, kt�rzy mieszkaj� na Får�. Mogli wykorzysta� ten czas, �eby by� razem z Sar� i Filipem.

Mo�e mogliby pojecha� do Pary�a, pomy�la� rozmarzony. Nie m�g� sobie wyobrazi� bardziej romantycznego miasta. Wiosn� albo na pocz�tku lata. By�oby wspaniale.

Ju� mia� budzi� Emm�, gdy nagle uderzy�a go pewna my�l. Chyba najpierw powinni si� zar�czy�? Mia� sam kupi� obr�czki zar�czynowe [8], czy maj� zrobi� to razem? Nie wiedzia�, jaki by� zwyczaj. Musi kogo� o to spyta�. Przeci�gn�� palcem po jej nagich plecach. By� pewien tego, �e j� kocha, dlatego w�a�ciwie nie mia�o znaczenia, jak b�dzie wygl�da� ich �lub. Wa�ne, �e w ko�cu go wezm�.

Pustka, kt�ra zawsze dawa�a mu si� we znaki po takiej nocy, wygna�a go na dw�r. Erik Mattson by� w domu kilka godzin, �eby wypocz��, ale po po�udniu opu�ci� mieszkanie i pojecha� autobusem do muzeum sztuki Waldemarsudde na wyspie Kungliga Djursgården.

Wysiad� na przystanku po�o�onym tu� nad fiordem i przeszed� piechot� ostatni kawa�ek, kt�ry dzieli� go od dziewi�tnastowiecznego domu ksi�cia Eugena. Ksi���-malarz, kt�ry nigdy nie zosta� kr�lem, ale kt�ry by� wielkim artyst�, malowa� przede wszystkim pi�kne krajobrazy. Przez ca�e �ycie zbiera� dzie�a sztuki i gdy umar� w 1947 roku, pozostawi� pa�stwu niema�� kolekcj� i sw�j pi�kny dom.

Ten stoj�cy na wzg�rzu budynek o jasno��tej fasadzie wydawa� si� wyrasta� ze ska�. Le�a� nad brzegiem fiordu, na najbardziej wysuni�tym w stron� Morza Ba�tyckiego cyplu wyspy, kt�re z tej strony dochodzi�o a� do Sztokholmu. Budynek, w kt�rym mieszka� ksi���, nazywano pa�acem, cho� przypomina� on raczej mniejszy dworek.

Obecnie odbywa�a si� w nim wystawa szwedzkiej sztuki z pocz�tku dziewi�tnastego wieku.

Wszed� do �rodka i kupi� bilet. Nie poszed� do galerii, lecz skierowa� swoje kroki do samego pa�acu, w kt�rym niegdy� mieszka� ksi���. Tam r�wnie� by�y wyeksponowane obrazy. Dzie�o, kt�rego szuka�, wisia�o w tak zwanym pokoju towarzyskim.

Zobaczy� je z daleka. By� to du�y obraz olejny, zajmowa� ca�� �cian�. Ten jego nastr�j, kolory, mi�kkie ruchy pochylonych postaci, tragizm i kokieteria. Opad� zauroczony na �awk� ustawion� przed wielkim dzie�em Nilsa Dardela Umieraj�cy dandys.

Obraz mia� w sobie co� magicznego, podziwiaj�c go, prawie nie zauwa�a� innych odwiedzaj�cych. Miota�y nim sprzeczne uczucia.

Czu� si� tak bliski Dardelowi, jakby by� z nim powi�zany w jaki� tajemniczy spos�b, niezale�nie od miejsca i czasu. To, �e nigdy si� nie spotkali, nie mia�o znaczenia. Wiedzia�, �e byli bratnimi duszami, wiedzia� to, odk�d przed wieloma laty na przyj�ciu z okazji zako�czenia liceum w domu znajomego rodzic�w po raz pierwszy zobaczy� Umieraj�cego dandysa.

Mia� w�wczas siedemna�cie lat, by� niepewny i poszukiwa� w�asnej drogi. Dzie�o od razu do niego przem�wi�o. G��wnym motywem obrazu, kt�ry natychmiast przyci�ga� wzrok ogl�daj�cego, by� blady, �liczny dandys. Doko�a dandysa, kt�ry symbolizowa� samego Dardela, unosi�a si� mistyka i zagadkowo��. By� taki m�ody, pomy�la� Erik, siedz�c przed obrazem. Tak delikatny i poci�gaj�cy. Zamkni�te oczy z g�stymi, ciemnymi rz�sami, kt�re kontrastowa�y z bladymi policzkami. Szczup�e cia�o, kt�re na wp� le�a�o na ziemi, z lekko rozchylonymi nogami, w niemal erotycznym ge�cie mimo ca�ego tragizmu. Dandys trzyma� jedn� r�k� na sercu, tak jakby go bola�o, cho� zwa�ywszy na to, jaki by� blady, prawdopodobnie si�y �yciowe ju� go opu�ci�y.

Erika fascynowa� jego wygl�d: subtelna twarz, eleganckie ubranie, jedna r�ka, kt�ra kokieteryjnie spoczywa�a na ziemi. Jej d�ugie, smuk�e palce trzyma�y lusterko. Co ono oznacza�o? Umiera�, �eby uciec od siebie? Nie potrafi� wytrzyma� ze swoim �yciem, z alkoholizmem i homoseksualno�ci�? Chcia� uciec od swojego dekadenckiego �ycia, zupe�nie tak jak Erik, ale nie mia� na to odwagi?

Wzrok Erika pow�drowa� do trzech wsp�czuj�cych kobiet pochylonych nad dandysem. Spojrza� na ich mi�kkie kszta�ty, na emanuj�c� z nich troskliwo��. Jedna z nich przykrywa�a w�a�nie w�t��, eleganck� posta� dandysa kocem, jak przykrywa si� cenny instrument muzyczny po sko�czonym koncercie.

Na obrazie by� r�wnie� m�ody m�czyzna. Sta� w tle, na wp� odwr�cony plecami do tej ma�ej grupki, wydawa� si� zrozpaczony. Do jednego oka przyk�ada� chusteczk� jak monokl. Mia� ciemne oczy i czerwone usta, w ca�ej jego postaci by�o co� teatralnego. By� ubrany tak samo jak dandys, cho� w bardziej wyzywaj�cych kolorach: liliowa marynarka, pomara�czowa koszula i czerwono-zielony krawat. Erik by� pewien, �e m�czyzna w tle przedstawia� najwa�niejszego kochanka Dardela, Rolfa de Mar�.

Dardel mia� wiele homoseksualnych zwi�zk�w, mimo i� jednocze�nie wi�za� si� r�wnie� z kobietami.

Erik odszuka� wzrokiem r�k� dandysa le��c� na sercu. Czy cierpienie by�o czysto fizyczne, mo�e dosta� w�a�nie zawa�u serca? Dardel mia� wprawdzie wad� serca po przebytej w dzieci�stwie szkarlatynie, ale czy by�o to tak banalne? Mo�e chodzi�o tu o z�amane serce? Mo�e artysta chcia� pokaza�, �e zamierza� zostawi� Rolfa de Mar� i homoseksualn� stron� swojego �ycia, �eby zwi�za� si� z kobiet�? Gdy Dardel malowa� obraz latem 1918 roku, by� potajemnie zar�czony z c�rk� ministra Nit� Wallenberg. Czy to dlatego m�czyzna w tle rozpacza�?

Obraz mia� tak wiele wymiar�w, dotyka� on najbardziej wra�liwych strun jego duszy i tragizmu jego w�asnego �ycia. Co by by�o, gdyby si� spotkali, gdyby �yli w tych samych czasach? Jak bardzo by go kocha�. Wiele razy rozmy�la� o tym, co chcia� powiedzie� Dardel, maluj�c ten obraz.

Mo�e patrzy na mnie teraz, powiedzia� i automatycznie spojrza� w sufit. Po chwili oczy zn�w pow�drowa�y do obrazu.

Spos�b, w jaki te trzy kobiety zebrane by�y dooko�a umieraj�cego dandysa, przypomina� o �mierci Chrystusa, z dandysem jako Chrystusem. Erik uwa�a�, �e kobieta, kt�ra przykrywa�a dandysa kocem, wygl�da�a jak anio�, z zielonymi li��mi palmy za plecami przypominaj�cymi skrzyd�a. Druga z kobiet by�a mo�e matk� Chrystusa, ubrana w sukienk� o intensywnie niebieskim, typowym dla Maryi kolorze. Trzecia za�, najm�odsza niewiasta, kt�ra trzyma�a le��c� pod g�ow� dandysa poduszk�, mog�a symbolizowa� Mari� Magdalen�, z charakterystycznymi rudymi w�osami i ubraniami w odcieniach czerwieni i fioletu. M�czyzna w tle mia� rysy ukochanego ucznia Jezusa, Jana. Tak, dlaczego by nie?

Nie da�o si� nie zauwa�y� tragizmu obrazu � jakkolwiek by go t�umaczy�. Gdy Dardel malowa� obraz, w Europie szala�a pierwsza wojna �wiatowa. Szwecja, co prawda, nie bra�a w niej udzia�u, ale dopiero co przy��czy�a si� do wojny Finlandia i tym samym front bardzo si� do Szwecji przybli�y�, co mia�o wielkie znaczenie. Nawet w eleganckich salonach, w kt�rych obraca� si� Nils Dardel, nie mo�na by�o dalej przymyka� oczu na straszliwy los, kt�ry spotyka� wielu ludzi. Mo�e artysta chcia� za po�rednictwem obrazu opowiedzie� o zmianach w spo�ecze�stwie dokonuj�cych si� w tamtym czasie? O tym, �e uciechy i przyj�cia, kt�rymi cieszy� si� razem z przyjaci�mi, w tej sytuacji by�y absurdalne i �e ten daleki od rzeczywisto�ci dandys musia� w ko�cu otworzy� oczy na to, co dzia�o si� dooko�a.

Erik uwa�a�, �e Dardel by� idealist�, cho� bardzo skomplikowanym wewn�trznie, z wieloma obliczami, a jednocze�nie bardzo tragiczn� postaci�, kt�ra chcia�a uciec od siebie samego. Robi� to przez alkohol, lecz r�wnie� przez sztuk�.

Dok�adnie tak jak Erik.

Pytanie, czy Egon Wallin by� homoseksualist�, zajmowa�o przez reszt� soboty zar�wno Knutasa, jak i Kihlgårda. Knutas zadzwoni� do Moniki Wallin i spyta� j� o to, ale ona stanowczo zaprzeczy�a. Nie �eby by�y mi�dzy nimi jakie� silne uczucia, ale nie wierzy�a w to, �e jej m�� m�g�by by� gejem. Podczas ich d�ugiego ma��e�stwa nigdy nie zauwa�y�a, by poci�gali go m�czy�ni.

Kihlgård porozmawia� z pozosta�ymi pracownikami galerii i otrzyma� zupe�nie inne odpowiedzi. Obie kobiety podejrzewa�y, �e Egona Wallina interesowali przedstawiciele tej samej co on p�ci.

Na koniec Kihlgård spr�bowa� z drugiej strony i zacz�� sprawdza�, kt�rzy z m�czyzn obecnych na wernisa�u i mieszkaj�cych w hotelu Wisby byli homoseksualistami. Odnalaz� dw�ch: Hugo Malmberg, jeden z wsp�w�a�cicieli galerii sztuki, w kt�rej udzia�y kupi� Egon Wallin i Mattis Kalvalis.

Kihlgård zapuka� do Knutasa, kt�ry siedzia� zatopiony w my�lach i opowiedzia� mu, co uda�o mu si� odkry�.

��Interesuj�ce � rzek� Knutas. � A wi�c Kalvalis lub Malmberg. Prawdopodobnie szed� spotka� si� z jednym z nich.

��A mo�e z obydwoma? � zaproponowa� Kihlgård i zatrzepota� rz�sami. � By� mo�e by� to m�nage à trois!

��Ach, przesta� � �achn�� si� Knutas. � Nie przesadzajmy. Kt�ry z nich wydaje ci si� bardziej prawdopodobny?

��Malmberg jest w podobnym wieku, Kalvalis jest co najmniej o dwadzie�cia lat m�odszy od Wallina. Cho� to pewnie nie odgrywa wi�kszej roli.

��Nie, ale Egon Wallin mia� si� sta� partnerem handlowym Malmberga � powiedzia� Knutas. � Poza tym Wallin planowa� przeprowadzi� si� do Sztokholmu. Nie wiadomo, mo�e Malmberg te� zajmowa� si� handlem skradzionymi obrazami, mo�e obaj byli w to zamieszani.

��Sprawdzi�em Malmberga, nie wyst�puje w rejestrze karnym, ma za sob� wzorowe �ycie. Uda�o mi si� te� skontaktowa� z nim przez telefon. Stanowczo zaprzeczy�, jakoby by� w zwi�zku z Egonem Wallinem i powiedzia� ponadto, �e nie wydaje mu si�, �eby Egon by� homoseksualist�. M�wi, �e na pewno by to zauwa�y�.

��A Mattis Kalvalis, rozmawia�e� z nim?

��Tak, jego reakcja wydawa�a si� szczera. Wybuchn�� niepohamowanym �miechem, gdy spyta�em go, czy mia� kontakty seksualne z Egonem Wallinem. Z tym staruszkiem? Nigdy w �yciu! Jest on jednak przekonany, �e Wallin by� homo, mia� takie odczucie, nawet je�li Wallin nigdy mu tego wprost nie powiedzia�.

Kihlgård spojrza� na zegarek.

��Musz� lecie�, mam randk� obiadow� � oznajmi� zadowolony.

��Ach tak, z kim?

��Chcia�by� to wiedzie�, co?

Kihlgård mrugn�� do niego, zachichota� i znikn�� za drzwiami.

Gdy Knutas zosta� sam, zacz�� nabija� fajk�.

Co si� tyczy�o handlu skradzionymi obrazami, utkwili w miejscu i nie mieli �adnych nowych trop�w. Przeszukanie mieszkania w Sztokholmie nic nie da�o. Nie odnaleziono twardych dysk�w komputer�w. Ksi�gi rachunkowe Wallin�w by�y bez zarzutu, nic nie wskazywa�o na nie�cis�o�ci. Monika Wallin wzorowo wykonywa�a swoj� prac�.

Knutas odczuwa� du�� frustracj�, bo nie wiedzia�, co mieli dalej robi� ze �ledztwem w sprawie obraz�w. Sprawdzili wszystkich mo�liwych partner�w handlowych Wallina w Sztokholmie, ale tam te� nie znale�li nic ciekawego.

Poma�u czyta� list� zaproszonych na wernisa� i nagle zatrzyma� si�, gdy zobaczy�, �e Erik Mattson z domu aukcyjnego Bukowskis te� na niej by�. Nie zosta� zaproszony osobi�cie, wys�ano og�lne zaproszenie do firmy, kt�ra potwierdzi�a udzia� dw�ch os�b, Erik by� jedn� z nich. Bardzo interesuj�ce, pomy�la� Knutas. Mattson wycenia� skradzione obrazy, kt�re znaleziono w domu Wallina, ale gdy rozmawiali przez telefon, nie pisn�� ani s�owem o tym, �e te� by� na wernisa�u.

Wybra� numer domu aukcyjnego i uda�o mu si� porozmawia� z szefem asystent�w, kt�ry przygotowywa� du�� aukcj� wiosenn� zaplanowan� na nast�pny tydzie�. Potwierdzi� on, �e w ubieg�y weekend wys�ali dw�ch pracownik�w na Gotlandi�. W pi�tek mieli wyceni� dzie�a sztuki w Burgsviku, a w sobot�, korzystaj�c z okazji, mieli odwiedzi� wernisa� w Visby. Poniewa� obaj byli ekspertami w dziedzinie sztuki nowoczesnej, by�o wa�ne, �eby byli zorientowani w tym, co si� dzia�o w �wiecie sztuki, a wszystko wskazywa�o na to, �e Mattis Kalvalis mia� si� sta� znanym nazwiskiem.

Knutas chcia� porozmawia� z Erikiem Mattsonem, ale nie by�o go w pracy. Dosta� numer telefonu kom�rkowego. Nikt nie odbiera�, zostawi� wi�c informacj� na automatycznej sekretarce.

By�o po sz�stej, sobota. Pr�bowa� znale�� w internecie numer domowy Mattsona, ale mu si� to nie uda�o. Z jakiego� powodu by� zapewne zastrze�ony. Spr�bowa� zadzwoni� jeszcze raz na kom�rk�, bez odpowiedzi. No c�, b�dzie to musia�o poczeka�. Niepok�j dr�czy� go, gdy jecha� samochodem do domu.

Zapada� zmrok i niebo zabarwi�o si� czerwono-r�owymi odcieniami. Odwiedzaj�cy Gotlandi� zawsze zwracali na to uwag�. Na �wiat�o. M�wili, �e na Gotlandii by�o inne. Najprawdopodobniej mieli racj�. Mimo i� by� do tego przyzwyczajony, m�g�by zatrzyma� si� i podziwia� te wyj�tkowe barwy, kt�re unosi�y si� nad wysp�.

Serce Knutasa w ca�o�ci nale�a�o do Gotlandii. Jego korzenie wyspiarskie by�y g��bokie, mieszkali tu jego tak dalecy przodkowie, do jakich komukolwiek uda�o si� dotrze� w drzewach genealogicznych. Jego rodzice mieszkali w domu w Kappelshamn w p�nocno-wschodniej cz�ci wyspy. Byli ju� w wieku emerytalnym, lecz wci�� zajmowali si� wypiekiem cieniutkiego chleba, kt�ry sprzedawali restauracjom i butikom na wyspie. Chleb by� s�awny i niekt�rzy tury�ci twierdzili, �e przyje�d�aj� na wysp� tylko po to, �eby go kupi�. Nie mo�na go by�o dosta� nigdzie indziej. Knutas mia� dobry kontakt ze swoimi rodzicami, ale wola� mieszka� w odpowiednim oddaleniu od nich. Gdy on i Line mieli kupi� domek letniskowy, jego tata pr�bowa� go nam�wi�, �eby kupili w Kappelshamn. W ko�cu zdecydowali si� na le��cy w pobli�u Lickershamn. Je�li rodzice potrzebowaliby latem ich pomocy, mogli bardzo szybko do nich przyjecha�, ale wola� unikn�� sytuacji, �e mieliby wiecznie jego rodzic�w u siebie w domku, czy by tego chcieli, czy nie.

Knutas mia� starsz� siostr�, kt�ra mieszka�a w F�rjestaden, na s�siedniej wyspie �land i brata bli�niaka, kt�ry mieszka� na wyspie Får�. Najcz�ciej spotykali si� na uroczysto�ciach rodzinnych. Siostr� Len� widywa� przewa�nie na �wi�ta Bo�ego Narodzenia i w Midsommar, by�a siedem lat starsza od niego i nigdy nie mia� z ni� dobrego kontaktu. Jego brat za to dzwoni� do niego od czasu do czasu, �eby wyci�gn�� go na piwo albo do restauracji. Mimo i� widywali si� do�� rzadko, ich stosunki by�y bardzo dobre. Mo�e tak to ju� by�o z bli�niakami, my�la� Knutas, �e zawsze si� wiedzia�o, �e jest ta druga osoba i nie trzeba by�o nieustannie podtrzymywa� wi�zi. Gdy jego brat przyje�d�a� do Visby, najcz�ciej zatrzymywa� si� u nich. Dzieci bardzo lubi�y swojego wujka. Petra i Nils uwielbiali s�ucha� jego pe�nych przyg�d historii o �o�nierskim �yciu. Zawsze potrafi� ich roz�mieszy� do �ez.

Gdy skr�ci� na wjazd przed domem i zobaczy� Line w oknie kuchennym, nasz�a go nag�a melancholia. I pomy�le�, �e ludzie mogli �y� jeden obok drugiego i mie� przed sob� takie tajemnice jak Monika i Egon Wallin. Przera�a�a go my�l, �e m�g�by niczego nie�wiadomy uwa�a�, �e ma udane ma��e�stwo, gdy by�o wr�cz przeciwnie. �e drugi ma��onek mo�e z zimn� krwi� planowa� przeprowadzk� i rozpocz�cie nowego �ycia, bez poinformowania o tym s�owem swojego partnera. Nie m�g� poj��, jak mo�na by�o tak bardzo zawie�� drug� osob�. Szkoda mu si� zrobi�o Moniki Wallin. Nawet je�li mia�a kochanka, zosta�a ca�kowicie oszukana.

Z g��bokim westchnieniem Johan postawi� walizk� na pod�odze w swoim mieszkaniu. Ju� nied�ugo b�dzie mia� tylko jeden adres, ta my�l bardzo mu si� podoba�a.

Max Grenfors zadzwoni� do niego w niedziel� po po�udniu, w�a�nie wtedy, gdy dopiero co ustalili z Emm�, �e kupi� tajlandzkie jedzenie na wynos i wypo�ycz� dobry film na wiecz�r. Typowe. Przez tydzie� m�g� si� cieszy� mieszkaniem z Emm� i Elin, ale teraz musia� wraca� z powrotem do Sztokholmu. Z drugiej strony by�o to zupe�nie naturalne, �e wezwano go do macierzystej redakcji. Ostatnio w sprawie morderstwa nic nowego si� nie wydarzy�o, a w Sztokholmie redakcja by�a zdziesi�tkowana przez gryp�. Pia musia�a pozosta� sama na posterunku na Gotlandii.

Zacz�� od otwarcia okien, gdy� powietrze w mieszkaniu by�o zat�ch�e. Dw�m ro�linom doniczkowym znajduj�cym si� w mieszkaniu wyra�nie brakowa�o wody. Podla� je obficie i zabra� si� do przegl�dania poczty. Wi�kszo�� poka�nego stosu le��cego na wycieraczce stanowi�y rachunki, poza kilkoma reklamami i bajeczn� widok�wk� od Andreasa, kt�ry by� na wakacjach w Brazylii.

Opad� na kanap� i rozejrza� si� dooko�a. Jego dwupokojowe mieszkanie na parterze domu w dzielnicy S�dermalm nie by�o zbyt du�e ani nie wyr�nia�o si� w �aden inny spos�b, ale jego po�o�enie sprawia�o, �e �atwo b�dzie je wynaj��. Musi tylko dosta� pozwolenie od w�a�ciciela nieruchomo�ci.

Przygl�da� si� swojej wytartej sk�rzanej kanapie, �awie z d�bu, kt�r� dosta� od mamy i p�ce na ksi��ki z IKEA. Nie b�dzie mu brakowa�o tych mebli. Za to kolekcj� p�yt musi zabra� ze sob� na Gotlandi�, odtwarzacz te�. Nie zdziwi�o ich to, �e by�y m�� Emmy, Olle, po rozwodzie zabra� ze sob� stereo.

Johan wszed� do kuchni i przystan�� na chwil� oparty o framug� drzwi. Jakie si� tu wszystko wydawa�o sparta�skie w por�wnaniu z domem Emmy, jej du�� will� w Romie. W jego kuchni mie�ci� si� tylko ma�y sk�adany st� stoj�cy przy oknie i dwa krzes�a. Nic nie chcia� zabiera� ze sob� na Gotlandi�, by� mo�e poza tosterem, kt�rego w samotno�ci u�ywa� a� do znudzenia. Z drugiej strony dobrze by by�o m�c go wi�cej nie widzie�. Sypialnia te� nie by�a niczym wyj�tkowym. ��ko nie mia�o zag��wka, przykryte by�o star� brzydk� narzut�. Zda� sobie spraw�, �e nie ruszy� nawet palcem, �eby urz�dzi� swoje mieszkanie. Wynajmowa� je od dziesi�ciu lat i dobrze si� w nim czu�, ale traktowa� je tylko jak co� przej�ciowego, a nie jak prawdziwy dom.

By�o naprawd� anonimowe i nieprzytulne. Puste i bez �ycia. Jak dobrze b�dzie m�c si� st�d wyprowadzi�. Ods�ucha� automatyczn� sekretark�, jego mama dzwoni�a kilka razy, chyba zapomnia�a, �e by� w pracy na Gotlandii.

Dzwoni�o te� dw�ch jego braci. Brakowa�o mu ich, mia� nadziej�, �e uda im si� spotka� teraz, gdy wr�ci� do Sztokholmu. Johan by� najstarszy i w pewien spos�b przej�� rol� ojca po tym, jak ten zmar� przed kilkoma laty. Ca�e szcz�cie mama znalaz�a now� mi�o��, mieszkali razem i wydawa�o si�, �e wiedzie si� im znakomicie, co go bardzo cieszy�o. Nie tylko ze wzgl�du na mam�, lecz r�wnie� ze wzgl�du na siebie. Nie potrzebowa�a go tak jak wcze�niej. My�la� o tym, jak to teraz b�dzie, kiedy postanowili z Emm�, �e zamieszkaj� razem. �e si� pobior�. Johan b�dzie pierwszy z rodze�stwa. By�a to powa�na decyzja. Na razie nie chcia� nikomu nic m�wi�. Jeszcze nie.

Niepok�j zwi�ksza� si� wraz ze zbli�aj�c� si� noc�. Co� by�o w niedzielnych wieczorach, Erik zawsze to czu�. Weekend si� ko�czy� i na horyzoncie pojawia�o si� widmo dnia codziennego. Z odpowiedzialno�ci�, rutynami, zobowi�zaniami � musia� jako� funkcjonowa�. To wystarczy�o, �eby dostawa� ataku paniki. Le�a� na kanapie w salonie i gapi� si� w sufit. Szklanka whisky wype�ni�aby pustk�. Ale dzi� mia� nie pi�. Nigdy nie pija� w niedziele.

Podni�s� si� i wyj�� kilka starych album�w fotograficznych z dzieci�stwa. W��czy� p�yt� Marii Callas i zacz�� przewraca� kartki. On jako siedmiolatek na pomo�cie parowc�w na wyspie Moja. Stawiaj�cy �agiel razem z tat�, tu zn�w z koleg� na jolce. Jako dziecko kocha� sztokholmski archipelag. Jego rodzina ka�dego lata przez kilka tygodni p�ywa�a �agl�wk� po archipelagu. Zatrzymywali si� na wyspach Moja, Sandhamn i Ut�, uczestniczyli w pota�c�wkach na pomostach i jadali kolacje w wykwintnych restauracjach. Tata by� razem z nimi i mama by�a w�wczas zawsze bardziej radosna i zrelaksowana. Gdy mia�a przy sobie m�a, zapomina�a o irytacji, kt�r� ci�gle okazywa�a w stosunku do Erika, gdy byli sami w domu, gdy jego tata by� w podr�ach s�u�bowych. Opala�a si� i jej szczup�e, dobrze wytrenowane cia�o stawa�o si� br�zowe i zaokr�gla�o si�. Wydawa�o si�, �e jej napi�ta twarz wyg�adza�a si� i wida� w niej by�o co� z weso�ej dziewczynki, kt�r� mo�e niegdy� by�a, w co Erik bardzo chcia� wierzy�, a kt�ra skrywa�a si� na co dzie� pod surow� powierzchowno�ci�.

Erik by� jedynakiem, dorasta� w pe�nym przepychu domu w modnej dzielnicy na przedmie�ciach Djursholmu. Chodzi� do prywatnej szko�y podstawowej, a potem do presti�owego liceum �stra Real. Przysz�o�� sta�a przed nim otworem. Mia� i�� �ladami swojego ojca i uczy� si� w Wy�szej Szkole Handlowej Handelsh�gskolan, sko�czy� j� z najlepszymi ocenami i zacz�� pracowa� w przedsi�biorstwie rodzinnym. Nie rozwa�ano innych mo�liwo�ci.

Erik do�� dobrze radzi� sobie w szkole, mimo nieokazuj�cej mu uczu� matki i nieobecnego ojca. Zawsze z �atwo�ci� nawi�zywa� kontakty, �ycie towarzyskie poza domem dawa�o mu si�� do przetrwania, rok po roku. Z niecierpliwo�ci� wygl�da� dnia, kiedy b�dzie m�g� zebra� swoje manatki i wyprowadzi� si� od rodzic�w.

W okresie dojrzewania zacz�y si� zmiany. W jego klasie pojawi� si� nowy kolega, kt�ry interesowa� si� sztuk� i chodzi� na wszystkie wernisa�e w mie�cie oraz w wolnym czasie sam du�o malowa�. Tak bardzo potrafi� zarazi� swoim entuzjazmem, �e wiele os�b z klasy chodzi�o z nim w weekendy na wystawy do galerii Liljevalchs, do Muzeum Narodowego, muzeum Waldemarsudde i do ma�ych, nieznanych galerii sztuki. Erik wci�gn�� si� najbardziej ze wszystkich, fascynowa�a go przede wszystkim szwedzka sztuka z prze�omu dziewi�tnastego i dwudziestego wieku. W tamtym czasie odkry� Umieraj�cego dandysa i zosta� nim ca�kowicie oczarowany. W�wczas nie rozumia�, co w tym obrazie przemawia�o do niego tak mocno, wiedzia� tylko, �e obraz poruszy� w nim co� g��bokiego, ukrytego, nad czym nie mia� kontroli. Zacz�� czyta� wszystko, co tylko znalaz� o Dardelu i o sztuce z pocz�tku dwudziestego wieku. Rozpocz�� studia z historii sztuki, obok nauki w szkole handlowej. Nie chcia� zdradza� swojej pasji przed rodzicami tak d�ugo, jak to by�o mo�liwe.

W tamtym czasie nie tylko zainteresowanie sztuk� komplikowa�o mu �ycie. Czu� coraz wi�kszy poci�g do tej samej p�ci, kobiety zupe�nie go nie interesowa�y. Gdy jego koledzy rozmawiali o dziewczynach i o seksie, �mia� si� jak wszyscy, potakiwa� i od czasu do czasu sam opowiada� jak�� histori� podboju, w kt�rej chwali� si� swoimi osi�gni�ciami w tej dziedzinie. Jednak w ukryciu Erik spogl�da� na m�czyzn. W autobusie, na ulicy i pod prysznicem po gimnastyce. To cia�o m�czyzn, a nie kobiet by�o interesuj�ce. Poniewa� by� bole�nie �wiadomy staromodnych i zacofanych zapatrywa� swoich rodzic�w na homoseksualizm, robi� wszystko, �eby st�umi� w sobie poci�g do m�czyzn. A� pewnego razu jego uczucia znalaz�y potwierdzenie.

Jecha� z rodzicami na weekend na wysp� Gotska Sand�n, gdzie mieli zatrzyma� si� na noc w domku letniskowym. Na promie spotkali sympatyczn� rodzin� z G�teborga, w kt�rej by� ch�opak w jego wieku. P�nym wieczorem, gdy doro�li rozmawiali, popijaj�c wino, obaj m�odzie�cy opu�cili towarzystwo i poszli na spacer wzd�u� d�ugich piaszczystych pla� otaczaj�cych wysp�. By�o to tu� przed �wi�tem Midsommar, noc by�a jasna i ciep�a. Po�o�yli si� obok siebie na jednej z wydm, patrzyli w niebo i rozmawiali. Erik czu� sympati� do Joela, mieli ze sob� wiele wsp�lnego. Zacz�li si� sobie zwierza� i Erik opowiedzia� Joelowi o swoich problemach w domu. Ten okaza� wsp�czucie i zrozumienie i ani si� nie obejrzeli, a padli sobie w ramiona. Erik nigdy nie zapomni tej nocy. Wymienili si� adresami i numerami telefonu, lecz nigdy si� ze sob� nie skontaktowali.

Erik wr�ci� do swojego zwyczajnego �ycia w Sztokholmie mocno wstrz��ni�ty swoim homoseksualnym debiutem. By� tak �miertelnie przera�ony odkrytymi w sobie uczuciami, �e zacz�� stara� si� o dziewczyn�, kt�ra na wyk�adach obrzuca�a go d�ugimi spojrzeniami.

Nazywa�a si� Lydia, zostali par� i do�� szybko si� pobrali. Na pocz�tku ma��e�stwo by�o nawet udane i w nied�ugim czasie doczekali si� trojga dzieci.

Problemy alkoholowe Erika zacz�y si� du�o wcze�niej, ale z ka�dym rokiem si� pog��bia�y.

Jego rodzice, skoncentrowani za bardzo na sobie, nic nie zauwa�yli i dawali Erikowi i Lydii pieni�dze, by mogli �y� wystawnie w eleganckim mieszkaniu na �stermalm. Lydia pochodzi�a z Leksandu, z rodziny zaliczaj�cej si� do klasy �redniej. Poma�u zdoby�a wykszta�cenie jako konserwator zabytk�w i dosta�a prac� w Muzeum Narodowym.

Pewnego razu, gdy Erik nie wr�ci� na noc do domu, jak to mu si� cz�sto zacz�o zdarza�, i pojawi� si� dopiero nast�pnego dnia oko�o drugiej po po�udniu, wyra�nie pod wp�ywem alkoholu i narkotyk�w, Lydia nie wytrzyma�a. By�a to sobota, zabra�a dzieci i pojecha�a do te�ci�w.

Oczywi�cie rodzice Erika ogromnie si� zdenerwowali i zagrozili, �e wstrzymaj� pieni�dze, kt�re przesy�ali im ka�dego miesi�ca.

Lydia chcia�a si� rozwie�� i naturalnie rodzice Erika stan�li po jej stronie. To w ko�cu Erik nie potrafi� si� zachowa� i nie dotrzyma� tego, co przyrzek�.

To, co uwa�a�a jego matka, w og�le go nie obchodzi�o, uda�o jej si� zniszczy� dzieci�c� mi�o�� przez te wszystkie lata psychicznej tyranii i nieokazywania mu mi�o�ci. Ile to razy poni�a�a go i o�miesza�a przed nauczycielami, s�siadami, krewnymi i znajomymi. Nie czu� do niej zupe�nie nic i by� przekonany, �e by�o to odwzajemnione. Je�li �ywili do siebie jakie� uczucie, by�a to g��boka pogarda.

Jednak nadal zale�a�o mu na ojcu. Tak naprawd� nigdy nie traktowa� Erika �le. Mimo i� �wietnie sobie radzi� w �wiecie biznesu, w domu by� marionetk� w r�kach �ony. To ona wszystkim kierowa�a i by�a wszystkiemu winna, jej m�� rzadko podawa� w w�tpliwo�� jej decyzje. Zostawia� wszystko �onie. Tak b�dzie najlepiej dla spokoju rodzinnego, m�wi� z dobrodusznym u�miechem na ustach i ucieka� z pola walki, udaj�c si� w kolejn� podr� s�u�bow�.

Po rozwodzie spotka� swoich rodzic�w tylko raz, na pi�tych urodzinach Emelie.

Siedz�c przy kawie na przyj�ciu urodzinowym c�rki, Erik widzia� b�l i zaw�d w oczach swojego ojca i to go bola�o. Po�r�d balon�w, kole�anek z przedszkola, prezent�w i kawa�k�w tortu unosi� si� zaw�d i zranione uczucia. By� zmuszony wyj�� na balkon, �eby zaczerpn�� powietrza.

Nawet je�li Lydia zaraz po rozwodzie by�a bardzo zawiedziona zachowaniem Erika, to jednak rozumia�a go jak �aden inny cz�owiek na �wiecie. Opowiedzia� jej o swoim nieudanym dzieci�stwie, o nie�atwych stosunkach z matk� i o tym, jak coraz bardziej stawa� si� �wiadomy swojej homoseksualno�ci. Zaakceptowa�a go takim, jakim by� i gdy silne emocje zwi�zane z rozwodem ucich�y, zostali przyjaci�mi. Lydia zrozumia�a chyba, �e stara� si�, jak tylko potrafi�. Postanowili, �e dzieci zostan� przy niej, bo by�y jeszcze bardzo ma�e, ale Erik m�g� sp�dza� z nimi co drugi weekend.

Ten uk�ad funkcjonowa� przez p� roku. Erik zachowywa� si� bez zarzutu i nie pi� w te weekendy, w kt�re zajmowa� si� dzie�mi. Rodzice nadal przesy�ali mu co miesi�c znaczn� sum� na konto, nawet je�li jego matka podkre�la�a, �e by�o to ze wzgl�du na dzieci, a nie na niego.

A� pewnego razu, gdy mia� u siebie dzieci, pojawi� si� jego dawny ch�opak. Zosta� na kolacji. Gdy dzieci zasn�y, jego by�y zacz�� si� do niego klei�, poszli do ��ka, a potem otworzyli dobr� whisky, kt�r� go�� przyni�s� ze sob�. Jak to zwykle bywa�o, gdy Erik zacz�� pi�, nie m�g� sko�czy�.

Nast�pnego dnia w porze obiadowej obudzi� si� na kanapie w salonie. Kto� uparcie dzwoni� do drzwi. By�a to Lydia, kt�ra wpad�a do mieszkania i znalaz�a dzieci w sypialni przed telewizorem chrupi�ce chipsy, ciastka i surowe spaghetti.

Tej niedzieli mieli i�� razem do skansenu. By� to ostatni weekend, kiedy Erik mia� u siebie dzieci, a jego rodzice wstrzymali comiesi�czne przelewy na jego konto.

Nigdy wi�cej nie spotka� ju� rodzic�w.

Pewnego razu przypadkiem zauwa�y� swoj� matk� w dziale z kapeluszami domu towarowego Nordiska Kompaniet. Przez d�u�sz� chwil� sta� ukryty za kolumn� i obserwowa� j�, gdy �miej�c si�, razem ze swoj� przyjaci�k� przymierza�a kapelusze. Nie m�g� zrozumie�, �e ta kobieta, na kt�r� patrzy�, by�a jego w�asn� matk�. �e nosi�a go w swoim ciele, urodzi�a go i karmi�a piersi�, gdy by� niemowl�ciem. By�o to nie do poj�cia. Tak samo jak to, �e kiedy� zdecydowa�a si� zosta� matk�.

Noc by�a ciemna i zimna. Gdy skr�ci� w ulic� Valhallav�gen, nigdzie nie by�o wida� �ywej duszy. Termometr wskazywa� minus dwana�cie stopni. Zaparkowa� na wolnym miejscu przed sklepem 7-Eleven, prawie obok dzielnicy G�rdet. By�o to dostatecznie daleko, �eby nikt nie skojarzy� samochodu z miejscem przest�pstwa, je�li kto� mimo wszystko zwr�ci�by uwag� na zaparkowany samoch�d.

Plecak w baga�niku by� lekki i dobrze spakowany. Pasek z papierowym rulonem przytwierdzi� do ramienia, tak aby mie� swobod� ruch�w. Szybko przeszed� przez ulic� i wybra� drog� wzd�u� dzielnicy G�rdet, aby szansa, �e kto� go zauwa�y, by�a jak najmniejsza.

Przy hotelu i restauracji K�llhagen przeszed� przez parking i skierowa� si� w stron� kana�u Djurgårdsbrunn. Kawa�ek dalej dostrzeg� bia�e, pot�ne Muzeum Historii Morza, z o�wietlon� fasad�. Dooko�a by�o cicho i bezludnie. Po drugiej stronie kana�u na ciemnym nocnym niebie odznacza�y si� ska�y skansenu. Kawa�ek dalej b�yszcza�y �wiat�a miasta. Wydawa�o si� ono takie odleg�e, cho� znajdowa� si� zaledwie oko�o kilometra od najwi�kszych ulic handlowych.

Przy pomo�cie za�o�y� �y�wy. Wiatr zdmuchn�� cienk� warstw� �niegu, kt�ra le�a�a na lodzie, co u�atwia�o jazd�. Wypr�bowa� ten odcinek wiele razy i nie by�o problemu, je�li trzyma�o si� do�� blisko brzegu.

Zazwyczaj nie mo�na by�o pokona� tej drogi na �y�wach, poniewa� albo l�d by� za cienki i zbyt nier�wny, albo warstwa �niegu zbyt gruba. Ale teraz warunki by�y doskona�e i trudno by�o o lepszy �rodek transportu. Nie b�dzie go ani wida�, ani s�ycha�.

L�d trzeszcza� i skrzypia� pod nim, gdy wyruszy� w drog�. Najpierw musia� przejecha� przez kana�. Rozwin�� do�� du�� pr�dko�� i wkr�tce min�� galeri� Thielska galleriet po�o�on� na cyplu Biskopsudden.

Wyjecha� z kana�u i zobaczy� rozpo�cieraj�ce si� przed nim zamarzni�te wody fiordu, kt�ry wygl�da� jak wypolerowana pod�oga. Mia� nadziej�, �e l�d wytrzyma, kawa�ek dalej od brzegu znajdowa�a si� wolna od lodu droga wodna, kt�r� p�ywa�y zim� statki.

Przy pomo�cie cypla Waldemarsudde by�o ciemno. Pojecha� dalej, zatrzyma� si�, gdy by� dok�adnie przed pa�acem. By�o ciemno cho� oko wykol, palce zdr�twia�y mu z zimna. Szybko rozsznurowa� �y�wy i zostawi� je na lodzie. Wzi�� plecak i przekrad� si� do budowli, kt�ra samotnie i majestatycznie wznosi�a si� na pag�rku. Ca�e szcz�cie w pobli�u nie by�o innych dom�w, a najbli�szy s�siad mieszka� poza zasi�giem wzroku od strony wody.

Pa�ac pogr��ony by� w ciemno�ci. On mia� na sobie czarne ubrania, na g�ow� naci�gn�� dzian� czapk�. W plecaku znajdowa�y si� wszystkie potrzebne przedmioty. Nic go teraz nie mog�o zatrzyma�.

Wspi�� si� po schodach po�arowych na ty�ach pa�acu, a nast�pnie wszed� na dach i przeszed� w stron� frontu budynku, kt�ry wychodzi� na fiord. Tam znajdowa� si� wylot kana�u wentylacyjnego.

Na starych rycinach pa�acu na Waldemarsudde widzia�, �e przew�d wentylacyjny prowadzi� prosto do magazynu znajduj�cego si� przy holu ze schodami.

Otworzy� wlot i w�lizgn�� si� do w�skiego kana�u, zapar� si� �okciami i kolanami i wkr�tce by� ju� przy kratce, kt�r� szybko odkr�ci� i wszed� do �rodka.

Znalaz� si� w ciasnym, ciemnym pomieszczeniu bez okien. W��czy� latark� i znalaz� drzwi. Przystan�� na chwil� z r�k� na klamce i zawaha� si�.

W tej samej sekundzie, kiedy otworzy drzwi, z du�ym prawdopodobie�stwem w��czy si� alarm, przygotowywa� si� psychicznie na wycie syreny. Pozostawa�o pytanie, jak du�o czasu zajmie policji dostanie si� do Waldemarsudde. Poniewa� muzeum le�a�o na samym ko�cu wyspy Djurgården, liczy� na przynajmniej dziesi�� minut. Je�li jaki� patrol nie znajduje si� w pobli�u, ale to by�by straszny pech.

Obliczy�, �e operacja powinna zaj�� mu sze��, siedem minut, co pozostawia�o mu pewien margines czasu. Poma�u nacisn�� klamk� i otworzy� drzwi.

Sygna� alarmu by� og�uszaj�cy, wy� ze wszystkich stron. Mia� wra�enie, �e zaraz p�kn� mu b�benki w uszach. Pobieg� przez ciemne pomieszczenia do salonu, gdzie wisia�o dzie�o sztuki, kt�rego szuka�. �wiat�o ksi�yca wpada�o do �rodka przez wysokie okna i wskazywa�o mu drog�.

Obraz by� wi�kszy, ni� to zapami�ta�, a w ciemno�ci jego motyw wygl�da� upiornie. Z ca�ych si� pr�bowa� utrzyma� koncentracj�, cho� wycie alarmu doprowadza�o go do szale�stwa. Wyj�� z plecaka sk�adan� drabink�. Zatrzeszcza�a, gdy po niej wchodzi� i przez chwil� wystraszy� si�, �e si� przewr�ci.

Obraz by� tak du�y, �e jedynym sposobem by�o wyci�� p��tno. Przystawi� n� tapicerski w jednym rogu ramy i przeci�gn�� nim wzd�u� brzegu, tak ostro�nie, jak tylko potrafi�. Uda�o mu si� bez przeszk�d przeci�� p��tno przy g�rnej kraw�dzi, potem przy kolejnych, a� w ko�cu spad�o na ziemi�. Zwin�� je szybko i w�o�y� do kartonowej tuby. Akurat si� w niej zmie�ci�o.

Pozosta�a jeszcze jedna rzecz. Spojrza� na zegarek, dotychczas wykorzysta� cztery minuty. Zosta�y mu jeszcze najwy�ej trzy. W�o�y� r�k� do plecaka i wyj�� z niego przedmiot, kt�ry mia� uwie�czy� jego dzie�o. Ustawi� go na stole przed ram�, w kt�rej wcze�niej wisia� obraz.

Szybko pobieg� z powrotem do kom�rki. Wygodniej by�oby oczywi�cie wyj�� przez okno lub drzwi balkonowe, ale by�y chronione zar�wno w kratami, jak i szk�em pancernym. Niemo�liwe do pokonania, je�li nie mia�o si� ze sob� buldo�era.

By� zmuszony wyj�� t� sam� drog�, kt�r� dosta� si� do �rodka, przez przew�d wentylacyjny. Tub� z obrazem mia� przymocowan� paskami do plec�w. Gdy wyszed� na dach, przystan�� i z�apa� oddech. Rozejrza� si� na wszystkie strony, ale w zasi�gu wzroku nie by�o �adnej osoby ani radiowozu.

Skoncentrowany, z sercem wal�cym w piersi, skoczy� na ziemi�, skr�ci� za r�g i znalaz� si� na ty�ach budynku. Zbieg�, potykaj�c si�, po stromych schodach prowadz�cych w stron� zamarzni�tego fiordu. Trz�s�cymi si� r�koma zasznurowa� �y�wy. Gdy ruszy�, o ma�y w�os si� nie przewr�ci�, ale odzyska� r�wnowag� i znikn�� tak szybko, jak potrafi�, odpychaj�c si� d�ugimi, rytmicznymi ruchami.

W oddali s�ysza� coraz wyra�niej syreny radiowoz�w. Gdy by� z powrotem w kanale, widzia� samochody policyjne p�dz�ce przez most Djurgårdsbron w drodze do Waldemarsudde.

S�ucha� swojego ci�kiego oddechu, piersi bola�y go od zimnego powietrza i z wysi�ku. Jednocze�nie czu� kie�kuj�c� wewn�trz rado��. W ko�cu d�ug zostanie sp�acony. Obraz by� w drodze do prawowitego w�a�ciciela. Ta �wiadomo�� dawa�a mu wewn�trzny spok�j.

Jego �lady urw� si� na kamieniach przed pa�acem. Ucieknie im. Ju� drugi raz.

Po raz pierwszy w historii muzeum kto� w�ama� si� do niego noc�. Gdy dyrektor Per-Erik Sommer przyby� do muzeum o trzeciej w nocy z soboty na niedziel�, czu� si� tak, jakby kto� wtargn�� do jego prywatnego mieszkania. By� dyrektorem muzeum i intendentem przez pi�tna�cie lat, Waldemarsudde traktowa� jak sw�j drugi dom, jak swoje dziecko. Nigdy nie wyobra�a� sobie, �e zwyk�y z�odziej m�g� tu si� wedrze�, gdy by�o zamkni�te. Przepisy bezpiecze�stwa by�y bardzo rygorystyczne. W Sztokholmie w ostatnich latach zdarzy�o si� wiele g�o�nych kradzie�y dzie� sztuki. Napad z broni� w bia�y dzie� w Muzeum Narodowym, �wietnie przygotowane w�amanie przez dach w Muzeum Sztuki Wsp�czesnej. Naturalnie to zmienia�o spos�b my�lenia dotycz�cy zabezpiecze� r�wnie� w innych muzeach w mie�cie. W Waldemarsudde wydano miliony koron, �eby chroni� dom ksi�cia i jego bogate zbiory.

Gdy przyby� na miejsce, policja odgradza�a w�a�nie teren wok� pa�acu i przeszukiwa�a okolic� przy pomocy ps�w. Przy g��wnym wej�ciu powita� go komisarz Kurt Fogestam, kt�ry dowodzi� policjantami. Pokaza� mu, kt�r�dy z�odziej dosta� si� do �rodka. Na nic si� zda�y wszystkie �rodki bezpiecze�stwa, z�odziej bezczelnie wszed� przez kana� wentylacyjny. Per-Erik potrz�sn�� g�ow�.

Razem weszli do �rodka, �eby zorientowa� si�, co zgin�o.

Pomieszczenia by�y teraz w pe�ni o�wietlone. Zacz�li od biblioteki. Niczego w niej nie brakowa�o, w tak zwanej sali kwiat�w te� nie. Per-Erik odetchn�� z ulg�, gdy zobaczy�, �e salon te� by� nietkni�ty. Tam wisia� mi�dzy innymi portret autorstwa Andersa Zorna przedstawiaj�cy matk� ksi�cia, kr�low� Sofi�, z kt�r� ksi��� mia� bardzo dobry kontakt. Je�li obraz by zgin��, by�aby to katastrofa. Inny niezwykle cenny obraz, Wodnik Erlanda Josephssona, by� zawsze na noc chowany w schowku w �cianie i tym samym na szcz�cie niemo�liwy do skradzenia.

A� zauwa�y�, co znikn�o. Poniewa� obraz swoj� wielko�ci� dominowa� nad wszystkimi innymi wystawionymi w jadalni, jego brak od razu rzuca� si� w oczy i stwarza� wra�enie pustki w pomieszczeniu. Umieraj�cy dandys zosta� skradziony. Wyci�ty � rama z�owrogo �wieci�a pustk� jak niemy �wiadek tego, co si� zdarzy�o.

Chcia� usi���, ale policja nie pozwoli�a mu, boj�c si�, �e m�g�by zatrze� �lady. By� w szoku, czu� si� jak og�uszony, lecz rozejrza� si� po pomieszczeniu, �eby zobaczy�, czy zgin�o co� jeszcze.

W�wczas odkry� przedmiot, na kt�ry wcze�niej nie zwr�ci� uwagi.

Na stole przed obrazem sta�a ma�a rze�ba. Nie nale�a�a ona do domu ksi�cia Eugena. W og�le jej nie rozpoznawa�. Poma�u pochyli� si� nad figurk�.

��Co to jest? � spyta� Kurt Fogestam.

��To nie nale�y do naszych zbior�w � odpowiedzia� Per-Erik Sommer.

Chcia� wzi�� figurk� do r�ki, ale komisarz go powstrzyma�.

��Co ma pan na my�li?

��Statuetka nie nale�y do muzeum. Musia� j� tu zostawi� z�odziej.

Zdziwieni patrzyli na ma�� figurk� wykonan� w kamieniu. By� to nagi tors z d�ug� szyj� i przechylon� na bok, lekko odchylon� do ty�u g�ow�. Twarz by�a wyrze�biona prosto, oczy zamkni�te, usta zaci�ni�te. Statuetka tchn�a melancholi�, t�sknot�. Trudno by�o powiedzie�, czy przedstawia�a m�czyzn�, czy kobiet�. Jej hermafrodytyzm bardzo dobrze pasowa� do skradzionego obrazu.

��Co na mi�o�� bosk� ma to oznacza�?

Per-Erik Sommer wytrzeszczy� oczy ze zdziwienia. To, �e z�odzieje okradali muzea, to by�a jedna rzecz, ale nigdy nie s�ysza�, �eby jaki� z�odziej pozostawi� dzie�o sztuki na miejscu przest�pstwa.

Gdy Johan przekroczy� pr�g redakcji Wiadomo�ci Regionalnych, powita� go redaktor Max Grenfors w stanie zupe�nej rozsypki. Siedzia� przy biurku z w�osami stercz�cymi na wszystkie strony, w pogniecionej koszuli i z dzikim spojrzeniem. Po s�uchawkach telefon�w przy ka�dym uchu, po d�ugopisie w ustach i czterech do po�owy wypitych fili�ankach kawy na stole wida� by�o, �e by� ogromnie zapracowany. Po�owy jego reporter�w nie by�o w pracy, a w�a�nie wydarzy�o si� co� nies�ychanie wa�nego � z pewno�ci� nie by� to wymarzony scenariusz dla szefa redakcji. �mia�a kradzie� w Waldemarsudde b�dzie dominowa�a w ca�ym wydaniu. Wida� by�o od razu, �e ta sytuacja nadwer�a�a jego nerwy. Jego wycie�czona twarz rozja�ni�a si�, gdy zobaczy� Johana.

��Dobrze, �e jeste� � zawo�a�, cho� mia� na linii dwie rozmowy telefoniczne.

��Jed� od razu, Emil czeka.

Emil Jansson by� m�odym, pe�nym zapa�u kamerzyst�, kt�ry pracowa� dotychczas przede wszystkim na terenach konflikt�w politycznych, takich jak Strefa Gazy i Irak. Pozdrowi� uprzejmie Johana i razem pospieszyli do samochodu stoj�cego w gara�u Telewizji Szwedzkiej. Droga do Waldemarsudde zaj�a im tylko pi�� minut, siedziba telewizji by�a oddalona o rzut kamieniem od mostu Djurgårdsbron.

Policja odgrodzi�a ca�y park przy pa�acu, galeri� i stary dom. Przeszukiwano okolic�. Johanowi uda�o si� znale�� policjanta, kt�ry zgodzi� si� na wywiad. Z rozmowy z policjantem dy�urnym przeprowadzonej podczas jazdy samochodem nie dowiedzia� si� niczego nowego.

T�o do wywiadu by�o doskona�e, z odgrodzonym pa�acem i policjantami przeczesuj�cymi teren z psami.

��Co si� wydarzy�o? � zacz�� Johan.

Najprostsze pytania by�y najcz�ciej najbardziej skuteczne.

��Dziesi�� po drugiej w nocy zaalarmowano nas, �e zosta� skradziony obraz z muzeum � powiedzia� policjant oficjalnym tonem. � By� to obraz wypo�yczony muzeum na pewien czas, mianowicie Umieraj�cy dandys Nilsa Dardela.

��Jak z�odzieje dostali si� do �rodka?

��Tak, z�odzieje albo z�odziej, tego nie wiemy � poprawi� policjant. � Cho� prawd� jest, �e trudno przeprowadzi� tak� rzecz samemu. Musia�o ich by� przynajmniej dw�ch.

Odwr�ci� si� i spojrza� w stron� budynku muzeum. Emil pod��y� kamer� za jego wzrokiem. Przez chwil� wydawa�o si�, jakby policjant nie by� �wiadomy, �e wywiad jest filmowany. Zachowywa� si� niezwykle naturalnie i by� prawdziwie zatroskany ca�� kradzie��. Poza tym Johan odni�s� wra�enie, �e interesowa� si� on sztuk�.

��Jak z�odzieje dostali si� do �rodka?

��Przez przew�d wentylacyjny na ty�ach g��wnego budynku, na to wygl�da. � Skin�� g�ow� w stron� pa�acu.

��Nie ma tam alarmu?

��Jest, ale z�odzieje si� nim nie przej�li, zrobili to, co zamierzali i znikn�li.

��Ryzykowali.

��Oczywi�cie, lecz zwa�ywszy na to, �e muzeum le�y na uboczu, troch� to trwa, zanim przyjedzie policja i ochrona.

��Ile im to zaj�o?

��M�wi si� o dziesi�ciu minutach. Jest to nieco za du�o, mo�na by s�dzi�. W tym czasie z�odziej zd��y dokona� kradzie�y i uciec. I dok�adnie tak si� sta�o.

Johan poczu� ciep�o na policzkach. Nie zdarza�o si� cz�sto, �eby jaki� policjant krytykowa� swoich koleg�w.

��Ile czasu powinno to trwa� pana zdaniem?

��Pi�� minut powinno wystarczy� policji, tak uwa�am. Skoro w��czy� si� alarm, oznacza to, �e nie ma chwili do stracenia.

Johana uj�a szczero�� policjanta. Musi to by� jaki� nowicjusz, pomy�la� i przyjrza� si� m�odemu policjantowi. Nie mia� wi�cej ni� dwadzie�cia pi�� lat i m�wi� z silnym v�rmlandzkim akcentem. Ju� on dostanie od szefostwa za ten wywiad, pomy�la� Johan, ale co tam. Tym lepiej dla nas, �e jest taki naiwny.

Gdy przeprowadza� wywiady ze zwyk�ymi lud�mi, by� ostro�niejszy, ale za to nie robi� sobie zbyt wielu problem�w, gdy chodzi�o o policjant�w.

��W jaki spos�b dokonano kradzie�y? Je�li si� nie myl�, obraz jest bardzo du�y.

Johan zna� bardzo dobrze obraz Dardela. Widzia� go wiele razy, gdy jego mama ci�ga�a go ze sob� do Muzeum Sztuki Wsp�czesnej, pr�buj�c obudzi� w nim zainteresowanie sztuk�.

��Z�odziej lub z�odzieje wyci�li p��tno.

��Czy nie brakuje jeszcze czego�?

��Wygl�da na to, �e nie.

��Czy nie jest to dziwne, �e z�odzieje nie ukradli wi�cej obraz�w? W �rodku znajduje si� przecie� du�o cennych dzie� sztuki, prawda?

��Tak, mo�na by tak rozumowa�, lecz najwyra�niej byli zainteresowani w�a�nie tym obrazem.

��Uwa�acie, �e jest to kradzie� na zam�wienie?

��Wiele na to wskazuje.

M�ody policjant zacz�� si� wierci�, tak jakby poczu�, �e powiedzia� za du�o. W nast�pnej sekundzie podszed� do nich starszy, umundurowany policjant i odsun�� swojego m�odszego koleg� sprzed kamery.

��Co si� tutaj dzieje? Policja w obecnej sytuacji nie udziela wywiad�w, musicie poczeka� na konferencj� prasow� po po�udniu.

Johan rozpozna� w nim nowego rzecznika prasowego sto�ecznej policji.

M�ody policjant wygl�da� na �miertelnie wystraszonego i szybko znikn�� ze swoim starszym koleg�.

Johan spojrza� na Emila, kt�ry ci�gle mia� w��czon� kamer�.

��Nagra�e� wszystko?

W poniedzia�ek po po�udniu Knutas odebra� telefon z policji ze Sztokholmu. By� to jego stary przyjaciel Kurt Fogestam. Poznali si� na konferencji, gdy byli m�odymi policjantami i przyja�� przetrwa�a te wszystkie lata. Zawsze pr�bowali si� spotka�, gdy Knutas by� w Sztokholmie. Poniewa� obaj byli oddanymi fanami sztokholmskiego klubu AIK, ogl�dali czasem razem mecze i szli po nich na malt whisky, kt�ra by�a ich ulubionym drinkiem. Kilka razy Kurt przyjecha� r�wnie� na Gotlandi�.

��Cze�� � pozdrowi� go Knutas rado�nie. � Kup� lat. Co s�ycha�?

��Cze�� � powiedzia� Kurt Fogestam. � Wszystko dobrze, dzi�kuj�. Dzwoni� do ciebie, bo mam wiadomo�ci, kt�re s� powi�zane z twoim �ledztwem.

��Ach tak? � Knutas wyostrzy� s�uch. Nowy trop by� tym, czego najbardziej im teraz by�o potrzeba.

��Dzisiejszej nocy w�amano si� do muzeum Waldemarsudde. Skradziono bardzo cenne dzie�o sztuki, Umieraj�cy dandys Nilsa Dardela. Znasz je?

��Umieraj�cy dandys � powt�rzy� Knutas i przed oczami pojawi� mu si� niewyra�ny obraz bladego, na wp� le��cego m�odego m�czyzny z zamkni�tymi oczami.

��Tak sobie � przyzna�. � Ale co ma wsp�lnego ta kradzie� z moim �ledztwem?

��Z�odziej wyci�� p��tno i zostawi� ram�. Jest to bardzo du�y obraz, wiesz?

��Tak?

Knutas nie rozumia�, do czego zmierza� jego kolega ze Sztokholmu.

��Na miejscu przest�pstwa sprawca pozostawi� ma�� rze�b�, kt�r� ustawi� przed pust� ram� obrazu. Sprawdzili�my dzi� rano t� figurk�. Jest to statuetka, kt�r� skradziono z galerii zamordowanego Egona Wallina w Visby.

Hugo Malmberg obudzi� si� w poniedzia�ek wcze�nie rano. Wsta�, poszed� do toalety, op�uka� twarz i tors, po czym wr�ci� do ��ka. Jego dwa ameryka�skie cocker spaniele, Elvis i Marilyn, spa�y w swoim koszu i wydawa�o si�, �e nie zauwa�y�y, i� ju� wsta�. Nieobecnym wzrokiem wpatrywa� si� w bogat� sztukateri� sufitu. Nie spieszy�o mu si�, musia� by� w galerii dopiero kr�tko przez dziesi�t�. Psy zabiera� ze sob� do pracy, by�y wi�c przyzwyczajone, �e wychodzi�y na sw�j poranny spacer nieco p�niej. Wzrok sp�yn�� po brokacie baldachimu ��ka, ciemnej, czerwono-z�otej tapecie i starym, plamiastym lustrze wisz�cym na przeciwleg�ej �cianie. B�d�c my�lami gdzie indziej, si�gn�� po pilota, by obejrze� poranne wiadomo�ci. W Waldemarsudde dokonano zuchwa�ej kradzie�y, zgin�� s�ynny obraz Umieraj�cy dandys. Nie do pomy�lenia. Reporter zdawa� relacj� bezpo�rednio z muzeum, Hugo zobaczy� w tle policjant�w i ta�my odgradzaj�ce.

Przygotowa� jajka Benedykta, zaparzy� mocn� kaw� i �ledzi� wiadomo�ci o kradzie�y zar�wno w radiu, jak i w telewizji. Niesamowicie zuchwa�a kradzie�. Policja podejrzewa�a, �e z�odziej uciek� na �y�wach.

P�no wyszed� z domu. Gdy otworzy� drzwi wychodz�ce na ulic�, poczu� rze�kie poranne powietrze. Ulica John Ericssonsgatan ��czy�a ulic� Handverksgatan z eleganckim bulwarem Norr M�larstrand, kt�ry ci�gn�� si� wzd�u� fiordu, od parku Ralåmbshovsparken a� do ratusza. Jego mieszkanie le�a�o na rogu i rozci�ga� si� z niego widok zar�wno na fiord, jak i na �adn� ulic�, przy kt�rej mieszka�, z drzewami, szerokimi chodnikami i trawnikami przed domami.

L�d by� gruby, lecz Hugo Malmberg wybra� drog� wzd�u� przystani, gdzie nawet o tej porze roku sta�y w rz�dzie przycumowane stare kutry. Gdy spojrza� w stron� mostu V�sterbron, przypomnia� sobie o m�czy�nie, kt�rego spotka� w pi�tkow� noc. Dziwne zdarzenie.

Odwr�ci� si� od mostu i poszed� ra�nym krokiem w przeciwnym kierunku, min�� le��cy tu� nad brzegiem wody na wyspie Kungsholmen dumny ratusz, zbudowany na pocz�tku ubieg�ego stulecia w stylu romantyzmu narodowego. Romantyzm narodowy by�, jego zdaniem, najbardziej interesuj�cym okresem w historii szwedzkiej sztuki. Psy dziko bawi�y si� na �niegu. Ze wzgl�du na nie przeszed� przez l�d na wysp� Gamla Stan, uwielbia�y galopowa� po otwartej przestrzeni, jak� dawa� im l�d.

Wiele razy tego dnia wydawa�o mu si�, �e widzi m�czyzn� z mostu V�sterbron. Raz przed galeri� zatrzyma� si� m�ody ch�opak. Mia� na sobie pikowan� kurtk� i taki sam fason czapki. W nast�pnej chwili ju� go nie by�o. Czy by� to ten sam m�czyzna, kt�ry szed� za nim w pi�tkow� noc? Odrzuci� t� my�l. Na pewno tylko to sobie wmawia�, mo�e w g��bi duszy mia� nadziej� znowu spotka� tego przystojnego m�odzie�ca o przenikliwym spojrzeniu. Mo�liwe, �e ch�opak by� zainteresowany, ale potem si� rozmy�li�.

Tu� przed obiadem zadzwoni� telefon. By� w�wczas w galerii sam. Gdy podni�s� s�uchawk�, nikt nie odpowiada�.

��Halo? � powt�rzy�, ale nie otrzyma� odpowiedzi.

��Kto tam? � pr�bowa� jeszcze raz, wygl�daj�c przy tym na ulic�.

Cisza.

S�ysza� tylko czyj� oddech.

Gdy w poniedzia�ek po po�udniu grupa �ledcza zebra�a si� na spotkaniu, w pomieszczeniu dawa�o si� wyczu� w du�e napi�cie. Wszyscy s�yszeli ju� o gotlandzkiej rze�bie, kt�r� zostawiono w muzeum Waldemarsudde i chcieli si� dowiedzie� wi�cej na ten temat. Nawet Kihlgård siedzia� cicho i skoncentrowany wpatrywa� si� w Knutasa, gdy ten zaj�� miejsce u szczytu sto�u.

��S�yszeli�cie ju� z pewno�ci� najnowsze wie�ci � rozpocz��. � Ta sprawa staje si� coraz bardziej skomplikowana, istnieje z pewno�ci� powi�zanie mi�dzy morderstwem i dokonan� tej nocy kradzie�� obrazu w Waldemarsudde.

Stre�ci� to, co mu opowiedzia� Kurt Fogestam.

��I do tego s� jeszcze skradzione obrazy znalezione w domu Egona Wallina � doda�a Karin. � Musi istnie� mi�dzy tymi kradzie�ami jaki� zwi�zek. Czy jest to jaki� niezadowolony szef grupy przest�pczej, z kt�rym Wallin robi� interesy i kt�ry nie otrzyma� zap�aty, wi�c zamordowa� Wallina i teraz chce w ten spos�b to wyrazi�?

��A co innego mog�oby to by�? To oczywiste, �e kluczem do zagadki jest handel kradzionymi obrazami � powiedzia� Wittberg.

��Ale dlaczego zadowoli� si� tylko jednym obrazem?

Kihlgård spojrza� na swoich koleg�w.

��Je�li s� to rzeczywi�cie z�odzieje sztuki, kt�rzy ryzykuj� w�amanie do jednego z najbardziej strze�onych muze�w Szwecji, dlaczego ukradli tylko jeden obraz? I nawet nie ten najcenniejszy? Nic z tego nie rozumiem � powiedzia� i otworzy� opakowanie czekolady, kt�r� przyni�s� ze sob�.

Wok� sto�u zrobi�o si� cicho, wszyscy zastanawiali si� nad tajemniczym powi�zaniem mi�dzy sprawami.

��Tak naprawd� to nic nie wiemy o handlu kradzionymi obrazami Egona Wallina � powiedzia�a Karin. � Na jak� skal� by� zakrojony ten proceder i od jakiego czasu Egon Wallin tym si� para�. �adne przes�uchanie tu, na Gotlandii nic nam nie da�o, a wydaje si�, �e i w Sztokholmie Egon Wallin jest zupe�nie nieznany w�r�d z�odziei sztuki i paser�w. Dobry Bo�e, musimy znale�� cho� jedn� osob�, kt�ra wie co� o jego nieczystych interesach. Obrazy, kt�re mia� w domu, to nie by�y przecie� pierwsze lepsze dzie�a sztuki.

��Tak naprawd� to powinni�my si� cieszy� z kradzie�y w Waldemarsudde � stwierdzi� sucho Norrby. � Mamy nowy trop, a tego doprawdy potrzebowali�my.

��Tak � zgodzi� si� Knutas, uciskaj�c brod�. � Ale dlaczego z�odzieje chcieli poinformowa� nas o tym powi�zaniu w taki spos�b? Nie mog� z tego nic zrozumie�.

Nikt nie mia� na to dobrej odpowiedzi.

��Innym pytaniem jest to, dlaczego z�odziej wybra� w�a�nie Umieraj�cego dandysa. Nie pr�bowa� nawet zakamuflowa� swojego wyboru przez kradzie� jeszcze jednego obrazu.

��My�l�, �e nie mia� na to zbyt wiele czasu � wtr�ci�a Karin. � W��czy� si� przecie� alarm.

��To prawda, ale pozostaje pytanie, dlaczego w�a�nie Umieraj�cy dandysi

��Mog�a to by� kradzie� na zam�wienie � zaproponowa� Wittberg. � Jaki� fanatyczny kolekcjoner, kt�ry wynaj�� kogo� do skradzenia dzie�a sztuki. Podobno tego obrazu nie da si� sprzeda�, przynajmniej nie w Szwecji. Co wiemy o Umieraj�cym dandysie?

Lars Norrby spojrza� w swoje papiery.

��Sprawdzi�em troch� na ten temat. Zosta� namalowany w 1918 roku przez Nilsa von Dardela albo raczej przez Nilsa Dardela. Pochodzi� on z rodziny szlacheckiej, ale odrzuci� przyimek szlachecki �von�, gdy dor�s�. Tak, uda�o mi si� znale�� troch� ciekawostek.

U�miechn�� si� zadowolony. Jego koledzy patrzyli na niego, nic nie rozumiej�c.

��Dardel zacz�� tworzy� pod koniec dziewi�tnastego wieku, ale jego najlepszy czas przypada na lata dwudzieste i trzydzieste dwudziestego wieku. Obraz Umieraj�cy dandys by� w posiadaniu r�nych prywatnych os�b, a� na pocz�tku lat dziewi��dziesi�tych zosta� zakupiony przez Muzeum Sztuki Wsp�czesnej od finansisty Thomasa Fischera. Zosta� r�wnie� sprzedany pewnego razu na aukcji w firmie Bukowskis za rekordow� sum�. Mo�e to pami�tacie, w gazetach du�o w�wczas pisano o tej sprzeda�y.

Bukowskis, pomy�la� Knutas. Ciekawe, �e znowu pojawia si� ta nazwa w toku �ledztwa. W g�owie pojawi�o mu si� nazwisko Erika Mattsona. Ci�gle jeszcze nie otrzyma� od niego wyja�nienia, dlaczego nie powiedzia� nic o tym, �e by� na wernisa�u Egona Wallina. Co� si� tu nie zgadza�o. Musi pami�ta� o tym, �eby skontaktowa� si� z Mattsonem. Zapisa� to w swoim notesie.

��Jakie osoby w Szwecji interesuj� si� szczeg�lnie Nilsem Dardelem? Mo�e powinni�my zacz�� od tego ko�ca? � zaproponowa�a Karin.

��Ale co ma wsp�lnego Egon Wallin z Nilsem Dardelem? To chyba w �aden spos�b si� nie wi��e? � pow�tpiewa� Wittberg.

��Na razie nic o tym nie wiemy, ale jest to jeden z trop�w, kt�rymi musimy p�j�� � powiedzia� Knutas. � Jak by nie by�o, my�l�, �e najlepiej b�dzie, je�li kto� z nas pojedzie od razu do Sztokholmu i spotka si� z tamtejsz� policj�, odwiedzi Waldemarsudde i spr�buje dowiedzie� si� czego� wi�cej o handlu kradzionymi obrazami. Mo�e warto spotka� si� z tym tam Sixtenem Dahlem i Hugonem Malmbergiem na ich w�asnym terenie.

��Ja mog� jecha� � zaproponowa� Kihlgård.

��W takim razie chcia�bym, aby pojecha� te� kto� z naszych � powiedzia� Knutas.

��Ja mog� � zg�osi�a si� Karin pospiesznie. � Ch�tnie pojad�.

��Dobrze, niech b�dzie � zgodzi� si� Knutas i obrzuci� j� niezadowolonym spojrzeniem. Dlaczego w�a�nie ona?

I on?

D�bow� pod�og� pod�u�nej sali domu aukcyjnego Bukowskis Auktioner pokrywa� gruby, wzorzysty dywan. Rz�dy czarnych krzese� ze stali i plastiku wype�nia�y ca�e pomieszczenie a� do wej�cia, gdzie znajdowa�a si� recepcja i garderoba. W g��bi sali, nad podium, wisia�o du�e bia�e p��tno z podobizn� Henryka Bukowskiego. By� to powa�ny m�czyzna w okularach, o wysokim czole, z brod� i w�sami. Wzrok mia� skierowany lekko w bok i do g�ry, tak jakby spogl�da� w nieznan� przysz�o��. Ten polski szlachcic wyemigrowa� do Szwecji w 1870 roku i za�o�y� tu dom aukcyjny Bukowski, kt�ry wraz z up�ywem lat sta� si� najwi�kszym i najbardziej powa�anym domem aukcyjnym w Skandynawii.

Przygl�da� si� podium wykonanemu z bia�ego drewna z poz�acan� liter� B w �rodku. Mia� na sobie kamufla�, by nikt go nie rozpozna�. Szuka� pewnego m�czyzny, ale nigdzie nie m�g� go znale��.

W pomieszczeniu zacz�� si� unosi� zapach drogich perfum i ekskluzywnej wody po goleniu. Odwiedzaj�cy zostawiali w garderobie p�aszcze i futra z norek, kupowali program i odbierali tabliczki aukcyjne. W powietrzu wyczuwa�o si� pe�ne napi�cia wyczekiwanie, przepojon� niecierpliwo�ci� potrzeb� wydania pieni�dzy.

Zrobi�o mu si� od tego niedobrze.

Usiad� zupe�nie z ty�u, po lewej stronie, sk�d mia� dobry widok na wej�cie.

Nied�ugo potem przysz�a jaka� kobieta oko�o czterdziestki i usiad�a obok niego. Mia�a na sobie br�zowe futro z norek i okulary z cienkimi z�otymi oprawkami. By�a lekko opalona, pewnie pozosta�o�� po urlopie bo�onarodzeniowym, kt�ry sp�dzi�a na jakiej� egzotycznej pla�y po drugiej stronie kuli ziemskiej, pomy�la� zawistnie. �mierdzia�a pieni�dzmi. Br�zowe w�osy by�y upi�te w klasyczny kok, mia�a na sobie szal, sk�rzane kozaki i czarne spodnie, a na palcu b�yszcza� ci�ki diamentowy pier�cionek.

�rednia wieku w sali by�a nieco ponad pi��dziesi�t lat, tyle samo m�czyzn co kobiet, dobrze ubranych, zamo�nych; wszyscy emanowali takim samym spokojem i dostojno�ci�. Mieli wrodzone poczucie pewno�ci siebie, kt�re w du�ej mierze zawdzi�czali pieni�dzom.

Spojrza� na zegarek. Zosta�o jeszcze dziesi�� minut do rozpocz�cia aukcji. Rozejrza� si� raz jeszcze za m�czyzn�, kt�ry by� powodem jego wizyty tutaj. Sala zaczyna�a si� wype�nia�, mi�dzy �cianami rozbrzmiewa�y przyciszone rozmowy, od czasu do czasu dolatywa�y do niego fragmenty zda� po angielsku. Z ty�u sali sta�o sporo os�b w grupkach i rozmawia�o przyciszonymi g�osami, to wszystko mia�o w sobie co� z przyj�cia koktajlowego. Wi�kszo�� klient�w domu aukcyjnego si� zna�a, s�ycha� by�o cz�sto �cze��, �co s�ycha�, Jak mi�o pa�stwa widzie�.

Przyszed� w ko�cu i m�� damulki siedz�cej obok niego, z siwymi w�osami, opalony, w dobrze skrojonej marynarce. Mia� pod ni� jaskrawo��t� kamizelk� i intensywnie niebiesk� koszul�. Kolory szwedzkiej flagi. No tak. Typowy przedsi�biorca. Jaki� znajomy pozdrowi� par�.

��Musisz teraz na ni� uwa�a�. Ha ha. �eby nie wyda�a wszystkich pieni�dzy. Nie by�oby wtedy zbyt weso�o, co?

Czu�, jak wzrasta�a w nim niech��. Zmusza� si�, �eby nie wsta� z tego niewygodnego krzes�a i nie wyj��.

Przy podium zaj�� miejsce aukcjoner. By� to m�czyzna oko�o pi��dziesi�tki o surowym, eleganckim wygl�dzie. Nieco wynios�y, wysoki i szczup�y, z orlim nosem i zaczesanymi do ty�u w�osami. Stukn�� trzy razy m�otkiem w st�, �eby uciszy� obecnych na sali.

Dw�ch rumianych ch�opc�w wnios�o pierwsze dzie�o sztuki, nie mogli mie� wi�cej ni� szesna�cie, siedemna�cie lat. Byli nienagannie ubrani, mieli na sobie �wie�o wyprasowane ciemne spodnie i bia�e, wykrochmalone koszule oraz ciemnoniebieskie krawaty. Ich szczup�e ch�opi�ce cia�a opasywa�y sk�rzane fartuchy. Z zainteresowaniem obserwowali przebieg aukcji, lekko podtrzymuj�c dzie�o, kt�re podczas licytacji spoczywa�o na sztaludze.

Z coraz wi�ksz� pogard� przygl�da� si� temu, co si� dzia�o na sali. Aukcjoner z wpraw� prowadzi� licytacj�, wida� by�o, �e czerpa� przyjemno�� z wyczuwalnego w pomieszczeniu napi�cia i energii. Oferty kr��y�y jak pi�eczka pingpongowa mi�dzy zebranymi w sali i niewidzialnymi klientami licytuj�cymi przez telefon. Wiedzia� r�wnie�, �e na balkonie nad ich g�owami siedzieli eksperci domu aukcyjnego i przez lornetki obserwowali klient�w. Nie widzieli go i on te� ich nie widzia�. Pieni�dze szybko zmienia�y w�a�cicieli za pomoc� skinie� i kr�cenia g�ow�, dzi�ki tabliczkom aukcyjnym unoszonym w g�r�, mrugni�ciom i unoszonym r�kom. Energia i oczekiwanie, zawiedzione i spe�nione nadzieje. Lornetki, kt�re podnoszono do oczu, �eby przyjrze� si� mniejszym obiektom. Aukcjoner ca�y czas znajdowa� si� w �wietle reflektor�w, w centrum uwagi, uderza� m�otkiem podczas kolejnych licytacji jak atakuj�ca kobra, a w k�ciku ust pojawia� si� lekki u�miech zadowolenia, gdy cena wzrasta�a. To on panowa� nad sytuacj�: �pani w trzecim rz�dzie�, �oferta z G�teborga�, �po raz pierwszy, po raz drugi, po raz trzeci�. I na koniec lekkie uderzenie m�otka.

Licytacja obrazu Roberta Thegerstr�ma zatytu�owanego Lenistwo rozpocz�a si� od osiemdziesi�ciu tysi�cy koron. Dzie�o zosta�o ostatecznie sprzedane za dwie�cie dziewi��dziesi�t pi�� tysi�cy.

W jednym z ostatnich rz�d�w siedzia�a starsza para. M�czyzna z nieprzeniknion� min� ci�gle licytowa� r�ne dzie�a, podczas gdy jego �ona, siedz�ca obok, wpatrywa�a si� w niego z podziwem.

Kobieta w d�ugim do ziemi futrze z norek bez mrugni�cia okiem i bez konsultacji z m�em zaoferowa�a setki tysi�cy koron za jedno z dzie�.

Przy podium sta�a kobieta o siwych w�osach i wyra�nie odczytywa�a nazwiska artyst�w i motywy obraz�w. Zawaha�a si� tylko raz:

��Obraz ma podobno przedstawia� soko�y w�drowne, lecz my podejrzewamy, �e s� to jastrz�bie go��biarze.

W�r�d zebranych zapanowa�o lekkie rozbawienie.

To zabawa dla bogatych, pomy�la�, przygl�daj�c si� przedstawieniu. Daleko od codzienno�ci zwyczajnych ludzi.

Czasem robi�o si� zbyt g�o�no i aukcjoner musia� ucisza� publiczno��.

Gdy dw�ch �adnych ch�opc�w z zarumienionymi policzkami wnios�o okaza�y obraz olejny Andersa Zorna, zapanowa�a pe�na szacunku cisza. Cena wywo�awcza ustalona by�a na trzy miliony. Wraz ze wzrostem oferowanej sumy licytowa�o coraz mniej os�b. Wszyscy z zaciekawieniem �ledzili przebieg aukcji. Gdy cena obrazu przekroczy�a dziesi�� milion�w koron, w�r�d zebranych wida� by�o zupe�nie inn� koncentracj�.

W ko�cu stan�o na dwunastu milionach siedmiuset tysi�cach koron. Aukcjoner poma�u wym�wi� sum�, specjalnie przeci�gaj�c ka�d� sylab�, aby zwi�kszy� dramatyzm sytuacji. Zanim uderzy� m�otkiem, przez kilka sekund trzyma� r�k� nad sto�em, �eby przed�u�y� napi�cie i da� zainteresowanym konkurentom ostatni� szans�. Gdy w ko�cu m�otek opad� z lekkim stukni�ciem, w�r�d publiczno�ci da�o si� s�ysze� westchnienie ulgi.

To� to czysty teatrzyk, pomy�la�.

Podni�s� si� i wyszed�. M�czyzna, kt�rego szuka�, nie pojawi� si�. Co� musia�o p�j�� nie tak.

Karin Jacobsson przyby�a do Waldemarsudde w towarzystwie Kurta Fogestama ze sztokholmskiej policji. Kihlgård zaj�� si� przes�uchaniem Sixtena Dahla i Hugona Malmberga. Karin wraz z Kurtem Fogestamem zacz�a od spaceru wzd�u� odgrodzonego terenu parku otaczaj�cego budynek muzeum. Ogr�d by� zupe�nie przykryty �niegiem, woda fiordu zamarzni�ta. By�o niesamowicie pi�knie.

��Podejrzewamy, �e sprawca uciek� na �y�wach � powiedzia� Kurt Fogestam.

On i Karin spotkali si� wcze�niej wiele razy, gdy by�a z wizyt� w Komendzie G��wnej Policji w Sztokholmie.

��Wiem. Ale przecie� statki p�ywaj� t�dy nawet w zimie?

��Tak, lecz poniewa� w tym roku by�o tak ekstremalnie zimno, l�d pokry� ca�y brzeg wyspy Djurgården, si�gaj�c wiele metr�w w g��b fiordu. Przy samym brzegu l�d ma dziesi�� centymetr�w grubo�ci, mo�na po nim zar�wno i��, jak i jecha� na �y�wach. Poza tym jest wyj�tkowo g�adki. Prawdopodobnie sprawca uciek� na �y�wach dojazdy szybkiej.

��Z�odziej sztuki, kt�ry zakrada si� w nocy, kradnie z muzeum s�ynny i osnuty legend� obraz i ucieka na �y�wach � brzmi to jak scenariusz filmu o Jamesie Bondzie.

Kurt Fogestam za�mia� si�.

��Prawda? Ale tak w�a�nie by�o.

Komisarz zszed� pierwszy po stromych schodach prowadz�cych do ska� nad brzegiem fiordu. Zatrzyma� si� i wskaza� palcem.

��Tutaj wszed� na wysp� i uciek� t� sam� drog�.

��Dok�d uda�o si� wam p�j�� jego tropem?

��Byli�my tu dziesi�� minut po w��czeniu alarmu, ale zanim przyby�y psy, min�o dodatkowe pi�tna�cie, dwadzie�cia minut. My�l�, �e przez to niestety du�o stracili�my. Psy zaprowadzi�y nas do lodu, dalej nie mog�y nic wyczu�. A trudno jest szuka� �lad�w po �y�wach na lodzie, poniewa� nie ma na nim prawie w og�le �niegu.

��Jak dosta� si� do budynku?

��Ten m�czyzna wiedzia�, co robi. Wszed� przez otw�r wentylacyjny na ty�ach budynku i tamt�dy dosta� si� do holu. Potem nie przejmowa� si� alarmem, tylko wykona� to, co zaplanowa� i znikn��.

��Mro��ca krew w �y�ach historia � stwierdzi�a Karin. � I mnie chyba te� zaraz zamarznie krew w �y�ach od tego zimna. Wejdziemy do �rodka?

W wej�ciu spotkali Pera-Erika Sommera; upar� si�, �eby najpierw zaprosi� ich na kaw�, kt�ra pomog�aby im si� rozgrza�. Dyrektor muzeum by� wysokim, dobrze zbudowanym m�czyzn� o �agodnym spojrzeniu ukrytym za grubymi okularami w czarnych oprawkach.

Kawiarnia znajdowa�a si� w dawnej kuchni ksi�cia. Usiedli przy stolikach i zaraz podano im kaw� i ciep�� szarlotk� z sosem waniliowym. Po lodowatym spacerze smakowa�o wspaniale.

Kurt Fogestam wyja�ni� Karin, �e by� tam tylko po to, by dotrzyma� jej towarzystwa. Sommer zosta� ju� przes�uchany przez sztokholmsk� policj� i teraz Karin mog�a zada� te pytania, na kt�re szuka�a odpowiedzi.

��To wszystko jest straszne, naprawd� straszne � westchn�� Per-Erik i zamiesza� kaw� �y�eczk�. � Nigdy nie padli�my ofiar� kradzie�y, nigdy wewn�trz muzeum � poprawi� si� szybko. � Zgin�o kilka rze�b z ogrodu i ju� to by�o wystarczaj�co powa�ne, tylko to. Lecz ta kradzie� to zupe�nie inna rzecz. Alarm dzia�a�, ale co z tego? Policja i tak nie zd��y�a przyjecha� na czas.

��Macie kamery bezpiecze�stwa?

��Tak, w kilku miejscach, ale niestety �adna nie zarejestrowa�a z�odzieja.

��Ile os�b tu pracuje?

��Niech pomy�l� � Dyrektor muzeum szeptem wylicza� na palcach. � Jest nas dziewi�� os�b pracuj�cych na pe�en etat, je�li wliczy� w to pracownik�w zajmuj�cych si� utrzymaniem ogrodu i budynk�w. Mamy w�asnego ogrodnika i str�a. Poza tym jest kilka os�b, kt�re pracuj� tu w niepe�nym wymiarze godzin, od czasu do czasu.

��O ilu osobach m�wimy?

��Hm, my�l�, �e b�dzie to z dziesi��, mo�e pi�tna�cie os�b.

��Czy kto� z nich ma jakie� powi�zania z Gotlandi�?

��Nic o tym nie wiem.

��Czy pan albo kto� z tu pracuj�cych zna� Egona Wallina?

��Ja nie, ale nie mog� gwarantowa� za innych. Cho� my�l�, �e s�ysza�bym co� o tym, maj�c na uwadze straszny los, kt�ry go spotka�.

��Czy kiedykolwiek wsp�pracowali�cie z jego galeri� w Visby?

��Odk�d ja jestem tu dyrektorem, nie.

��Czy zna pan kogo�, kto mia� kontakt z Muramaris, z galeri� w Visby lub prowadzi� jaki� projekt we wsp�pracy z Gotlandi�?

��Nie.

Karin zwr�ci�a si� do Fogestama.

��Czy przes�uchali�cie wszystkich zatrudnionych?

��Jeste�my w trakcie. My�l�, �e przes�uchania jeszcze si� nie zako�czy�y.

��Chcia�abym dosta� list� pracownik�w.

��Oczywi�cie, mog� przygotowa� pani tak� list�. Cho� nic nie wskazuje na to, �e w�amywaczem by� kto� z tu pracuj�cych. Tej kradzie�y dokona� kto� z zewn�trz.

��Kto�, kto bardzo dobrze orientowa� si� w rozk�adzie pomieszcze� � zwr�ci�a uwag� Karin.

��Tak, ale plan budynku mo�na zdoby� bez problemu, je�li si� tylko chce.

��Jakie obecnie macie wystawy w muzeum?

��Sztuka szwedzka z prze�omu dziewi�tnastego i dwudziestego wieku plus minus trzydzie�ci lat. Poza tym s� te� wystawione obrazy z prywatnych zbior�w ksi�cia. Nigdy ich nie ruszamy. Mamy tu sporo du�o cenniejszych obraz�w ni� ten namalowany przez Dardela, chocia�by dzie�a Liljeforsa i Muncha. S� one o wiele wi�cej warte ni� Umieraj�cy dandys. Dlaczego z�odzieje zadowolili si� tylko nim? To nie do poj�cia.

W drodze do sali, z kt�rej skradziono obraz, Per-Erik Sommer zacz�� opowiada� o Waldemarsudde, poniewa� Karin by�a tam po raz pierwszy.

��Ksi��� mia� artystyczn� dusz� i przyci�ga� do siebie szwedzkich artyst�w tworz�cych w jego czasach � zacz��. � Jego pa�ac zosta� wyko�czony w 1905 roku i sta� si� ostoj� wolnej my�li, �ycie towarzyskie kwit�o w tych salonach. Ksi��� by� dobrym przyjacielem wielu wsp�czesnych mu tw�rc�w, poza tym sam malowa�, przede wszystkim wspania�e pejza�e. Przez ca�e �ycie kolekcjonowa� sztuk�. W jego zbiorach znajduje si� ponad dwa tysi�ce dzie� � kontynuowa� Sommer entuzjastycznie, tak jakby zapomnia�, dlaczego tam byli.

��Czy jest tu wi�cej obraz�w Dardela?

��Na wystaw� wypo�yczyli�my r�wnie� trzy inne jego obrazy. Poza tym Dardel wykona� szkic przedstawiaj�cy ksi�cia Eugena, kt�ry nale�y do kolekcji ksi�cia. Nic z tego nie zgin�o.

Weszli do jasnego, �adnego salonu, gdzie uderzy� ich zapach �wie�ych kwiat�w. Pokoje by�y umeblowane w stylu z prze�omu dziewi�tnastego i dwudziestego wieku. �wie�e kwiaty ozdabia�y ka�dy pok�j, zgodnie z �yczeniem ksi�cia. By�y tam purpurowe amarylisy, mieni�ce si� odcieniami b��kitu hiacynty i mn�stwo tulipan�w we wszystkich kolorach.

Karin wiedzia�a, �e ksi��� Eugen nigdy si� nie o�eni� i nie mia� dzieci. Zastanawia�a si�, czy by� homoseksualist�, ale nie mia�a odwagi spyta�.

Dominuj�cym pomieszczeniem by� salon ksi�cia. Przez wysokie drzwi balkonowe wpada�o do �rodka �wiat�o s�oneczne i o�wietla�o jedwabne tapety. Najbardziej rzucaj�cym si� w oczy dzie�em by� du�y obraz Ernesta Josephssona zatytu�owany Wodnik, kt�ry przedstawia� wodnego ducha siedz�cego na ska�ach przy kaskadzie rzecznej i graj�cego na skrzypcach. Per-Erik zatrzyma� si� przy obrazie.

��Ten obraz, jak widzicie, jest wsuwany na noc do schowka w �cianie, nie mo�e wi�c by� przeniesiony. By�o to ulubione dzie�o ksi�cia.

M�ody nagi m�czyzna na obrazie, kt�ry stanowi� jego centraln� figur�, by� �adny i delikatny. Z ca�ego dzie�a emanowa�y tragizm i czu�o��. Miejsce dla obrazu by�o dobrze wybrane. Wida� go by�o w ca�ej okaza�o�ci, a poz�acane skrzypce wodnika pasowa�y wspaniale do ��tych jedwabnych tapet w pokoju.

Pod�oga trzeszcza�a pod ich stopami, gdy przechodzili przez kolejne pomieszczenia: pok�j kwiatowy z czaruj�cym widokiem na miasto i sztokholmski fiord, ciemnozielona biblioteka z p�kami zape�nionymi literatur� po�wi�con� historii sztuki i z okaza�ym kominkiem.

Na koniec dyrektor muzeum zaprowadzi� ich do jadalni, gdzie wcze�niej wisia� Umieraj�cy dandys. Pok�j ci�gle by� odgrodzony ta�mami, musieli wi�c zatrzyma� si� przy wej�ciu. Jadalnia mia�a jasnozielone �ciany, imponuj�cy kryszta�owy �yrandol i lekkie meble w stylu rokoko pochodz�ce z osiemnastego wieku. Jedna z d�u�szych �cian �wieci�a pustk�. Rama po Umieraj�cym dandysie zosta�a zdj�ta do badania technicznego.

��Tak � westchn�� Per-Erik Sommer. � To tu wisia� obraz.

��Obraz jest bardzo du�y, prawda?

��Zgadza si�, ma prawie dwa metry szeroko�ci i p�tora metra d�ugo�ci.

��Z�odziej musia� wi�c na czym� stan��, �eby wyci�� go z ramy, nieprawda�?

��Oczywi�cie. Znale�li�my w pomieszczeniu leciutk� drabink� aluminiow�. Z�odziej zostawi� j� na miejscu zbrodni.

��A rze�ba, gdzie j� znale�li�cie?

��Na �rodku tego ma�ego stolika.

��Gdzie si� ona teraz znajduje?

��Skonfiskowa�a j� policja.

Karin wpatrywa�a si� w pust� �cian� i stoj�cy przed ni� st�. Elementy uk�ada�y si� w tr�jk�t: Egon Wallin � Muramaris � Umieraj�cy dandys. Obecnie wydawa�o si� niemo�liwe znale�� mi�dzy tymi trzema punktami jakie� powi�zanie. Przez kradzie� rze�by z galerii Wallina i umieszczenie jej w muzeum z�odziej najwidoczniej chcia� co� powiedzie�. Czy to ta sama osoba ukrad�a obraz i zamordowa�a Egona Wallina?

W tym momencie wydawa�o si� to bardzo prawdopodobne.

Kradzie� w Waldemarsudde by�a w rzeczy samej najwa�niejsz� informacj� poniedzia�kowych wieczornych wiadomo�ci wszystkich stacji i Johan dosta� du�� pochwa�� na porannym spotkaniu nast�pnego dnia. To Wiadomo�ci Regionalne jako pierwsze zdoby�y informacje o tym, w jaki spos�b sprawca dosta� si� do muzeum i dowiedzia�y si�, �e uciek� na �y�wach, cho� r�wnie� pozosta�e redakcje wiadomo�ci Telewizji Szwedzkiej u�y�y cz�ci materia�u przygotowanego przez Johana w swoich wydaniach. W�a�ciwie by�o przyj�te, �e reporter po powrocie do redakcji pozwala� wszystkim, kt�rzy tego chcieli, na wykorzystanie zdobytego przez siebie materia�u. W ten spos�b ka�dy reporter mia� do dyspozycji wszystkie przeprowadzone wywiady i nagrane sekwencje. Ale Johan zacz�� si� temu sprzeciwia�. Nie chcia� ryzykowa�, �e nie zd��y przygotowa� w�asnego reporta�u, bo b�dzie musia� ca�y czas obdziela� wszystkich swoimi materia�ami i informacjami. Uwa�a� r�wnie�, �e by�o to niesprawiedliwe, �e on i operator kamery, kt�rzy zadali sobie wiele trudu, by zdoby� unikatowe obrazy albo wywiady, mieli rozdziela� sw�j materia�, jak rozdaje si� ma�ym dzieciom s�odycze, �eby potem zobaczy� strz�py swojej pracy w r�nych wydaniach. Nie by�o to przyjemne ani dla niego, ani dla operatora i k��ci�o si� z ich dum� zawodow�. Zacz�� protestowa�, co z kolei wywo�a�o gwa�towne reakcje w�r�d szefostwa i innych reporter�w. Na pewno nie by�a to dobra strategia, �eby stara� si� o podwy�k� lub wspi�� si� po szczeblach kariery. Za to Johan wmawia� sobie, �e �atwiej mu b�dzie dosta� posad� na Gotlandii, je�li kiedy� takowa zosta�aby stworzona. Redakcja sztokholmska pozby�aby si� w ten spos�b uci��liwego reportera.

Mimo i� by� w Sztokholmie, nie m�g� przesta� my�le� o tym, co si� dzia�o w �ledztwie w sprawie morderstwa na Gotlandii. Gdy poranne spotkanie ju� si� zako�czy�o, sp�dzi� wiele godzin na pr�bach zdobycia nowych informacji. Przez ca�y ranek dzwoni� do Knutasa i do Karin, ale nie m�g� si� z nimi skontaktowa�. Pia Lilja mia�a gryp� i le�a�a w ��ku, nie by�o wi�c z niej �adnego po�ytku. W ko�cu musia� zadowoli� si� Larsem Norrbym. Spyta�, czy w �ledztwie wydarzy�o si� co� nowego.

��No c�, nie mog� za bardzo o tym m�wi�.

��Ale co� mo�e pan mi przecie� powiedzie�? Musimy utrzymywa� t� histori� przy �yciu, dla was te� jest to korzystne. Mo�e kto� ma jakie� wa�ne informacje i w ko�cu zg�osi si� z nimi na policj�.

��Niech pan nie pr�buje ze mn� �adnych sztuczek, zbyt d�ugo siedz� w tej pracy.

Johan s�ysza�, �e Norrby si� u�miecha�. Policjanci z Visby ci�gle byli do niego przychylnie nastawieni po dramacie z ubieg�ego roku, postanowi� wi�c nie dawa� za wygran�. Po tym jak spr�bowa� w r�ny spos�b naciska� rzecznika prasowego, uda�o mu si� w ko�cu co� z niego wydusi�. Gdy Johan spyta�, czy Karin wyjecha�a, poniewa� by�o niemo�liwe si� z ni� skontaktowa�, Norrby powiedzia�, �e pojecha�a do Sztokholmu.

��Dlaczego? � spyta� Johan.

��Jak to dlaczego, chodzi oczywi�cie o t� kradzie�.

Johan nic nie rozumia� i nie wiedzia�, co ma odpowiedzie�.

��Kradzie�? � spyta� tylko g�upio.

��No przecie�, kradzie� w Waldemarsudde. Badamy, jaki ma to zwi�zek z morderstwem Egona Wallina.

Johan wyt�y� uwag�. Co u licha powiedzia� policjant po drugiej stronie? Odczeka� kilka sekund, maj�c nadziej�, �e Norrby wydusi z siebie co� wi�cej.

Cisza zrobi�a si� najwyra�niej kr�puj�ca, poniewa� Norrby odezwa� si� pierwszy.

��No dobrze, tylko niech to zostanie mi�dzy nami: Rze�ba, kt�r� zostawiono na miejscu kradzie�y, to ta sama, kt�ra znikn�a z galerii Egona Wallina.

Johan, kt�ry nie mia� poj�cia, �e z galerii znikn�a jaka� rze�ba, uda� tylko, �e jest zorientowany w temacie.

��Aha, tamta rze�ba. Hmm. Dzi�kuj� za informacj�. Do us�yszenia.

Max Grenfors, jak zwykle z telefonem przy uchu, ko�ysa� si� na krze�le przy swoim biurku zwanym z angielska desk, centralnym punkcie redakcji. Obok siedzia�a moderator programu ze wzrokiem przykutym do ekranu komputera, mia�a na uszach s�uchawki i ogl�da�a jedno z wej��. Najlepiej by�o nie przeszkadza�. Producent wydania by� zaj�ty szukaniem zdj�� do reporta�u o przemocy wobec kobiet, do kt�rego zawsze trudno by�o dobra� odpowiednie obrazy, ze wzgl�du na bardzo delikatny temat. Istnia�o wi�c ryzyko, �e b�d� u�ywa� ci�gle tych samych, stereotypowych zdj��.

Wszyscy reporterzy zaj�ci byli redagowaniem, wida� by�o, �e do wydania pozosta�o tylko kilka godzin. W�wczas puls redakcji przyspiesza�.

Johan czu�, �e zaraz p�knie, je�li nie podzieli si� z kim� niewiarygodnymi informacjami, kt�re uda�o mu si� zdoby�. Popuka� Grenforsa w rami� i gestami pokaza� mu, �e ma co� wa�nego do powiedzenia. Przynajmniej raz redaktor od razu poj�� powag� sytuacji i zako�czy� rozmow�. Przeczesa� r�k� w�osy i westchn��.

��Niekt�rzy reporterzy potrzebuj� pomocy we wszystkim. To nies�ychane! Nied�ugo trzeba b�dzie przeprowadza� te� za nich wywiady!

Johan, kt�ry wiedzia�, jak wiele Grenfors mia� do powiedzenia o ka�dym kawa�ku, nie wzi�� zbyt powa�nie jego skarg.

��S�uchaj tego � powiedzia�, przysuwaj�c sobie krzes�o, na kt�rym usiad� obok Grenforsa. � Kradzie� w Waldemarsudde nie jest zwyk�� kradzie�� dzie�a sztuki.

��Ach nie?

We wzroku Grenforsa pojawi� si� b�ysk zainteresowania.

��Nie. Z�odziej nie tylko ukrad� obraz, ale co� r�wnie� zostawi�.

��Co to by�o?

��Przed pust� ram� po obrazie ustawi� rze�b�.

��Tak?

��I nie jak�kolwiek rze�b�. Jest to ta sama figurka, kt�r� skradziono podczas wernisa�u u Egona Wallina, w tym samym dniu, w kt�rym zosta� zamordowany.

��Ale co to ma oznacza�? �e ta sama osoba, kt�ra ukrad�a obraz, zamordowa�a Egona Wallina?

��Bardzo mo�liwe � powiedzia� Johan.

��Czy te informacje s� pewne?

��Zdoby�em je bezpo�rednio od policji.

Grenfors zdj�� okulary, kt�re zacz�� nosi� od pewnego czasu. Oczywi�cie najmodniejszej marki.

��Wi�c istnieje powi�zanie mi�dzy kradzie�� a morderstwem. Tylko jakie, u licha?

Spojrza� szybko na zegarek.

��Do diab�a, to musimy mie�. Musisz z miejsca skleci� o tym kilka zda�.

Wiadomo�� o tym, �e zuchwa�a kradzie� w Waldemarsudde i morderstwo Egona Wallina by�y ze sob� powi�zane i �e do tego sprawca chcia� zwr�ci� na to uwag� policji, by�a najwa�niejsz� informacj� wszystkich wyda� wiadomo�ci we wtorek wieczorem.

Johan cieszy� si� nie tylko z tego, �e drugi dzie� z kolei by� autorem najwa�niejszej wiadomo�ci. Zanim poszed� do domu, dosta� polecenie udania si� nast�pnego dnia pierwszym lotem do Visby.

Karin spojrza�a na swojego szefa siedz�cego po drugiej stronie sto�u i wym�wi�a s�owa, kt�rych nigdy nie chcia�by s�ysze�.

��Odchodz�, Anders.

Zakr�ci�o mu si� w g�owie. Nie chcia� przyj�� do wiadomo�ci tre�ci us�yszanych s��w, odbija�y si� one tylko echem w jego g�owie.

Knutas poma�u opu�ci� widelec, na kt�ry nadzia� porz�dny kawa�ek gotowanego dorsza w sosie jajecznym.

��Co ty m�wisz? �artujesz, prawda?

Spojrza� na zegarek, tak jakby chcia� zarejestrowa� moment, w kt�rym jego najbli�sza wsp�pracowniczka powiedzia�a mu, �e chce go opu�ci�.

Karin spojrza�a wsp�czuj�co na Knutasa.

��Nie, Anders, to prawda. Zaproponowano mi prac� w Sztokholmie. W Centralnym Biurze �ledczym.

��Co?

Pe�en widelec w dalszym ci�gu wisia� w powietrzu, mi�dzy ustami a talerzem. Tak jakby rami� mu zesztywnia�o, zosta�o sparali�owane okrutnymi s�owami wypowiedzianymi przez Karin. Spu�ci�a wzrok i m�wi�c, d�uba�a w jedzeniu. Nagle Knutas stwierdzi�, �e ca�a sto��wka �mierdzia�a sosem jajecznym. Zrobi�o mu si� niedobrze.

��Szef Kihlgårda z Centralnego Biura �ledczego zaproponowa� mi prac�. By�abym w tej samej grupie co Martin. Jest to dla mnie wyzwanie, Anders, musisz to zrozumie�. Nic mnie tu nie trzyma.

Knutas patrzy� na ni� zbarania�y. Jej s�owa d�wi�cza�y mu w uszach, znowu ten Martin Kihlgård. To on oczywi�cie sta� za t� propozycj�. Tak naprawd� Knutas zawsze podejrzliwie patrzy� na jego jowialny spos�b bycia. Pod niewinn� powierzchowno�ci� skrywa� si� w��, ob�lizg�y i niegodny zaufania.

Od samego pocz�tku mi�dzy Kihlgårdem i Karin istnia�a jaka� wyj�tkowa sympatia i bardzo mu to przeszkadza�o, nawet je�li nigdy nie przyzna�by tego g�o�no.

��A co z nami? Karin westchn�a.

��Drogi Andersie, nie jeste�my przecie� par�. Dobrze nam si� razem pracuje, ale chcia�abym spr�bowa� czego� nowego. Poza tym mam do�� obrastania mchem na tej wyspie. Pewnie, moja praca bardzo mi si� podoba, dobrze mi si� pracuje z tob� i innymi, ale tak poza tym w moim �yciu nic si� nie dzieje. Nied�ugo sko�cz� czterdzie�ci lat, chcia�abym si� rozwin�� w sferze zawodowej i prywatnej.

Na szyi Karin wyst�pi�y czerwone plamy, znak, �e by�a zdenerwowana albo nie czu�a si� dobrze w danej sytuacji.

Zrobi�o si� cicho. Knutas nie wiedzia�, co ma powiedzie�. Z opuszczonymi r�koma patrzy� na t� ma��, ciemnook� osob�, siedz�c� naprzeciw niego. Karin westchn�a i wsta�a.

��W ka�dym razie tak wygl�daj� sprawy. Podj�am ju� decyzj�.

��Ale�

Nie zd��y� powiedzie� nic wi�cej. Karin wzi�a swoj� tack� i odesz�a.

Zosta� przy stole sam. Gapi� si� za okno na szary parking spowity lekk� mgie�k�. Ze z�o�ci� poczu�, jak do oczu nap�ywaj� mu �zy. Szybko rozejrza� si� dooko�a. W sto��wce siedzia�o wielu jego koleg�w, kt�rzy jedli obiad, rozmawiali i �miali si�.

Nie wiedzia�, jak sobie poradzi w pracy bez Karin. By�a ona jego wentylem. Nawet je�li mog�o si� wydawa�, �e ich relacja by�a jednostronna, dawa�a mu ona tak wiele. Jednocze�nie doskonale j� rozumia�. By�o oczywiste, �e ona r�wnie� chcia�a mie� szans� na rozw�j zawodowy, mo�e na spotkanie kogo� i za�o�enie rodziny. Tak jak wszyscy inni.

Przygn�biony poszed� z powrotem do swojego biura, zamkn�� drzwi, wyj�� fajk� z g�rnej szuflady biurka i zacz�� j� nabija�, ale nie zadowoli� si� ssaniem, jak to mia� w zwyczaju, lecz stan�� przy otwartym oknie i zapali�. Czy Karin m�wi�a powa�nie? Gdzie b�dzie mieszka�a? To prawda, �e dobrze dogadywa�a si� z Kihlgårdem, ale jak na d�u�sz� met� wytrzyma z jego ci�g�ym jedzeniem? Pewnie, by� zabawny w ma�ych dawkach, ale ka�dego dnia?

Ledwo zd��y� doko�czy� my�l, a przysz�o mu do g�owy inne straszne podejrzenie. A on sam, na ile by� zabawny? Pracowali razem i Knutas uwa�a�, �e mieli ze sob� doskona�y kontakt, lubi� Karin, jej �ywio�owo�� i temperament, kt�ry czasem niespodziewanie dochodzi� do g�osu. Karin o�ywia�a codzienno��, sprawia�a, �e czu� si� lepiej w pracy. Dzi�ki niej bardziej lubi� siebie. Ale je�li by spojrze� na wszystko z drugiej strony. Jak ona go postrzega�a?

Jego nieustanne narzekanie i wzdychanie z powodu ci�� w policji. W my�li pr�bowa� oceni� swoje zachowanie. Co on tak naprawd� da� Karin? Co od niego dosta�a? Prawdopodobnie nie za wiele.

Pozostawa�o pytanie, czy mia� jeszcze czas, �eby dzia�a�. Karin na razie nie z�o�y�a wypowiedzenia, mo�e chcia�a na pocz�tek wzi�� wolne, tak na pr�b�. Mia�a tu przecie� rodzic�w i przyjaci�, nie wiadomo, czy b�dzie si� dobrze czu�a na kontynencie i w dodatku w du�ym mie�cie. Knutasa ogarnia� parali�uj�cy strach na sam� my�l o pracy bez Karin, dzie� po dniu.

Musi co� wymy�li�. Cokolwiek.

W pi�tek p�nym popo�udniem Knutas dosta� co� innego do przemy�lenia. Policja ze Sztokholmu przes�a�a mu spis os�b, kt�re uchodzi�y za szczeg�lnie zainteresowane Nilsem Dardelem w Szwecji.

Przelecia� wzrokiem list�, na pocz�tku wszystkie nazwiska wydawa�y mu si� obce. Gdy jednak doszed� do po�owy, zatrzyma� si� gwa�townie. Litery wydawa�y si� wyskakiwa� z kartki, uk�ada�y si� w nazwisko, kt�re napotka� ju� wiele razy podczas �ledztwa. Erik Mattson.

Knutas poma�u wypu�ci� powietrze przez nos. Jak to mo�liwe, �e ten cz�owiek znowu nagle si� pojawia�?

Wsta� i wyjrza� przez okno. Pr�bowa� si� uspokoi�. Erik Mattson, rzeczoznawca domu aukcyjnego Bukowskis, kt�ry do tego odwiedzi� wernisa� Egona Wallina w Visby. Wycenia� skradzione obrazy znalezione w domu Egona Wallina i ani s�owem nie wspomnia�, �e by� w Visby w dniu morderstwa. Knutas przyzna� sam przed sob�, �e tak naprawd� to zapomnia� zadzwoni� do Erika Mattsona, �eby zada� mu kilka pyta�, gdy� w tym czasie wynik�a sprawa kradzie�y w Waldemarsudde.

Zanim dosta� maila od sztokholmskiej policji, wybiera� si� do domu. Chcia� po drodze kupi� dwie butelki dobrego wina i kwiaty dla Line. W ostatnim czasie za bardzo zaniedba� rodzin�.

A teraz zn�w by� sp�niony. Zadzwoni� do domu. Line nie by�a tak wyrozumia�a jak zawsze. Nic dziwnego. Jej cierpliwo�� te� mia�a swoje granice. Nasz�y go wyrzuty sumienia, ale st�umi� je w sobie na moment. Musi skoncentrowa� si� na Eriku Mattsonie. W�a�ciwie to chcia� od razu zadzwoni� do domu aukcyjnego Bukowskis, ale si� powstrzyma�. Je�li to Erik Mattson by� sprawc�, albo jednym z nich, musia� by� ostro�ny. Czu� przemo�n� potrzeb� porozmawiania z Karin, wyszed� na korytarz. Drzwi do jej pokoju by�y zamkni�te. Zapuka� delikatnie. �adnej odpowiedzi. Odczeka� chwil� i ostro�nie uchyli� drzwi. Pusto. Posz�a do domu, nie po�egnawszy si� z nim, stwierdzi� zraniony. Nie przypomina� sobie, �eby kiedykolwiek wcze�niej tak zrobi�a. Z podkulonym ogonem wr�ci� do swojego biura. Musia� co� zrobi�, wybra� wi�c numer do Bukowskis, cho� wed�ug ich strony internetowej o tej porze by�o ju� zamkni�te. Odczeka� wiele sygna��w, w ko�cu kto� odebra�.

��Erik Mattson.

Knutas omal nie spad� z krzes�a.

��Dobry wiecz�r, m�wi Anders Knutas z policji w Visby. Przepraszam, �e przeszkadzam w pi�tkowy wiecz�r, ale chcia�bym spyta� pana o kilka wa�nych spraw.

��Ach tak � odpowiedzia� bezd�wi�cznie Erik Mattson.

��Gdy rozmawiali�my o obrazach znalezionych w domu u Egona Wallina, nie powiedzia� pan nic, �e by� pan na jego wernisa�u tego samego dnia, w kt�rym zosta� zamordowany.

Kr�tka przerwa. Cisza w s�uchawce zrobi�a si� uci��liwa.

��Jest na to bardzo proste wyt�umaczenie. Nie by�em na tym wernisa�u.

��Lecz pana szef twierdzi, �e dosta� pan zaproszenie. Zatrzyma� si� pan razem z koleg� w Visby na noc i mieli�cie i�� na wernisa�.

��Nie, Bukowskis dosta� bezimienne zaproszenie. Ja i m�j kolega Stefan Ekerot mieli�my p�j�� na wernisa�, poniewa� i tak byli�my w tym czasie na Gotlandii. Ale w ko�cu �aden z nas nie poszed� do galerii. Malutka c�reczka Stefana rozchorowa�a si� w nocy, wr�ci� wi�c pierwszym samolotem w sobot� rano. C�rka ma dopiero miesi�c. Ja w sobot� po po�udniu �le si� poczu�em, wi�c zosta�em w hotelu, �eby odpocz�� i te� nie poszed�em na wernisa�. Dlatego nie jest to takie dziwne, �e nic o tym nie wspomnia�em.

��Ach tak � powiedzia� Knutas i postanowi� na razie zadowoli� si� tym wyja�nieniem. � Z tego co zrozumia�em, jest pan ekspertem w dziedzinie malarstwa Nilsa Dardela. Co mo�e mi pan powiedzie� na temat kradzie�y Umieraj�cego dandysa?

W s�uchawce zn�w zapad�a cisza. Knutas s�ysza�, jak Erik Mattson na chwil� wstrzyma� oddech, zanim odpowiedzia�.

��To straszne, to �wi�tokradztwo. Je�li nie uda si� odnale�� obrazu, b�dzie to tragedia. Umieraj�cy dandys jest bez w�tpienia jednym z najwa�niejszych dzie� szwedzkiej sztuki.

��Jak pan my�li, kto m�g� go skra�� i dlaczego?

��Musi to by� kradzie� na zam�wienie, dla konkretnego kolekcjonera. Obraz jest tak znany, zar�wno w Szwecji, jak i w ca�ej Europie, �e niemo�liwe jest sprzedanie go na rynku sztuki.

��Jakich znanych kolekcjoner�w malarstwa Dardela mamy w Szwecji?

��Obrazy znajduj� si� w r�nych miejscach. Jego malarstwo by�o kontrowersyjne. S� osoby, kt�re twierdz�, �e nie jest dostatecznie pi�kne, prosz� mnie nie pyta� dlaczego. Bardzo mi przykro, ale musz� ju� ko�czy�.

��Oczywi�cie, przepraszam, �e przeszkodzi�em.

Knutas podzi�kowa� i zako�czy� rozmow�. Gdy od�o�y� s�uchawk�, czu� si� jeszcze bardziej zdezorientowany. Rozpalona nadzieja, kt�r� czu� jeszcze przed chwil�, zgas�a.

Erik Mattson nie wydawa� si� morderc�.

Knutas postanowi� na weekend od�o�y� �ledztwo, je�li nie zdarzy si� co� godnego uwagi. Mo�e trzeba by�o da� sprawie troch� czasu. Mia� nadziej�, �e w poniedzia�ek, wypocz�ty, zobaczy wszystko z innej perspektywy.

Teraz chcia� tylko do domu, do swojej rodziny.

Nast�pna cz�� jego planu zosta�a wykonana, g�ow� mia� pe�n� r�nych my�li. Wcze�niej zadzwoni� do biura pogrzebowego i spyta�, kiedy odb�dzie si� pogrzeb Egona Wallina. Powiedziano mu, �e za mniej wi�cej dwa tygodnie, mia� wi�c dosy� czasu na przygotowanie si�. Chcia� by� na pogrzebie, oczywi�cie w przebraniu, jego kamufla� jest tak doskona�y, �e nikt nie b�dzie w stanie go rozpozna�. Nie m�g� si� doczeka� tego dnia. Zobaczy� wszystkich i sam nie by� widzianym. Czu� w �o��dku wibruj�ce uczucie rado�ci i wyczekiwania, gdy wyobra�a� sobie ca�� scen�.

Teraz by� sam i mia� do wykonania zadanie, z kt�rym musi si� upora� w ci�gu dnia. Poszed� do piwnicy i przyni�s� ukryte p��tno. Na szcz�cie nie spotka� �adnego z s�siad�w. Szybko wr�ci� do mieszkania i poma�u rozwin�� p��tno na pod�odze w salonie. Na wiele tygodni przed kradzie�� zam�wi� na wymiar ram� do obrazu.

Gdy mia� wbi� pierwszy gw�d�, zadzwoni� telefon. Poirytowany, �e mu przeszkodzono, podni�s� wzrok i odczeka� kilka sygna��w, zastanawiaj�c si�, czy odebra�, czy nie. W ko�cu od�o�y� m�otek i podszed� do telefonu.

Niesamowite, pomy�la� po zako�czeniu rozmowy. �e te� zadzwoni� dok�adnie w tym momencie.

To musia�o by� przeznaczenie.

Potem pracowa� d�ugo i starannie nad przytwierdzaniem nowej ramy do obrazu. Gdy sko�czy�, opar� obraz o �cian�. Odsun�� si� kilka krok�w do ty�u i przygl�da� si� swojemu dzie�u.

By� bardzo zadowolony.

S�o�ce nie�mia�o wtacza�o si� na niebo w ten sobotni poranek.

Johan przyni�s� Emmie �niadanie do ��ka. Na tacy le�a�a r�a. Zjedli ciep�e rogaliki z marmolad� malinow�, wypili kaw� i poczytali gazet�, podczas gdy Elin s�odko spa�a w swoim ��eczku. Rodzice Emmy mieli przyjecha� oko�o jedenastej, �eby zaj�� si� Elin, reszt� dnia mieli wi�c dla siebie. Razem wybrali obr�czki, Emmie spodoba�a si� obr�czka z bia�ego z�ota z pi�cioma diamentami. Gdy Johan zobaczy� cen�, zakr�ci�o mu si� w g�owie, ale z drugiej strony � ile razy w �yciu cz�owiek si� zar�cza?

Dyskutowali w niesko�czono��, gdzie i w jaki spos�b wymieni� si� obr�czkami. Oboje byli zgodni co do tego, �e powinni to zrobi� jak najszybciej. Chcieli by� sami, bez p�aczu dziecka i zmieniania pieluszek, ale z drugiej strony nie za daleko od Elin.

W ko�cu zdecydowali si� zar�czy� w ulubionym miejscu Emmy, na pla�y Norsta Auren, na p�nocnym kra�cu wyspy Får� le��cej obok Gotlandii. Jej rodzice mieli tam stare domostwo z wapienia, kt�re tego dnia mogli mie� tylko dla siebie. Wyj�cie do restauracji odpada�o, zim� wszystkie lokale na Får� s� pozamykane. Postanowili za to stworzy� mi�� atmosfer� w domu. Le�a� on nad samym brzegiem morza i mia� do tego kominek, wi�c wszystko �wietnie pasowa�o.

Wyjechali z Romy oko�o po�udnia i skierowali si� na p�noc. Przy przesmyku Får�sund musieli wsi��� na prom, �eby dosta� si� na t� ma�� wysp�. Krajobraz by� tutaj bardziej surowy i pustynny ni� na Gotlandii, cho� zim� r�nica by�a mniejsza ni� latem.

Ko�ci� na Får� sta� nad wzg�rzu. Ma�y supermarket Konsum by� otwarty. Johan zastanawia� si�, jak zim� sklep radzi� sobie finansowo. Dla pewno�ci wszystko, co by�o im potrzebne, kupili w Visby. Mieli pewne obawy, czy w ma�ym supermarkecie na Får� znale�liby filety wo�owe, krewetki tygrysie i belgijsk� czekolad�. Woleli nie ryzykowa�.

Johan rozkoszowa� si� krajobrazem rozci�gaj�cym si� za oknami samochodu. Warstwa �niegu by�a wyj�tkowo gruba � malownicze kamienne mury znajduj�ce si� na wyspie, wiatraki i pastwiska przyozdobione by�y bia�ym ko�uszkiem. Od czasu do czasu mijali jakie� gospodarstwo zbudowane z kamienia, �eby stawi� czo�o wiatrowi i surowej pogodzie.

Gdy zjechali z g��wnej drogi, kt�ra przecina�a ca�� wysp�, jezdnia zrobi�a si� w�sza. Min�li pla�� przy zatoce Ekviken, gdzie zmarzni�te ptaki morskie dryfowa�y na falach, i skierowali si� w stron� Sk�r i Norsta Auren. Ostatni odcinek drogi zamieni� si� w wyboist� wiejsk� �cie�k�, warstwa �niegu by�a miejscami jeszcze grubsza. Ledwo uda�o im si� dojecha� do samego domu, mimo i� ojciec Emmy od�nie�y� z samego rana.

Ten bia�y wapienny dom le�a� zupe�nie odosobniony, by� otoczony niskim kamiennym murem i mia� za s�siada tylko morze. Gdy wysiedli z samochodu, oczarowa�a ich pot�ga natury. Tego dnia wiatr wia� s�abiej ni� zwykle.

Od razu poszli na pla�� ci�gn�c� si� wiele kilometr�w i szersz� ni� wi�kszo�� pla�, kt�re widzia� Johan. Ko�czy�a si� przy cyplu zatoki, kt�ry przys�ania� im latarni� Får�, le��c� po drugiej stronie cypla.

Miejsce by�o specjalne z wielu powod�w. Nie tylko ze wzgl�du na swoje pi�kno, ale i ze wzgl�du na wspomnienia z nim zwi�zane. Zaledwie kilka lat temu Emma omal nie straci�a tu �ycia, uciekaj�c przed seryjnym morderc�. Wspomnienie budzi�o w obojgu silne emocje. Johan pr�bowa� bowiem pom�c Emmie i bieg� pla�� jej �ladami. Morderca jednak by� szybszy i znikn�� w samochodzie z Emm� jako zak�adniczk�.

Mo�e oboje chcieli zast�pi� tamte straszne wspomnienia czym� pozytywnym, takim jak zar�czyny. Jak by nie by�o, Emma kocha�a t� pla�� bardziej ni� jakiekolwiek miejsce na ziemi.

Przed zar�czynami postanowili rozpakowa� si�, zje�� obiad i dopiero wtedy p�j�� na spacer.

Obr�czki le�a�y w pude�ku w kieszeni Johana. Wydawa�o mu si�, �e czu� bij�ce od nich ciep�o.

Zjedli gor�c� zup� rybn� z krewetkami i �wie�� bazyli�. Kupili te� chleb, kt�ry teraz podgrzali w piekarniku.

Johan czu� si� dziwnie uroczy�cie, siedz�c przy tym du�ym rozk�adanym stole kuchennym. Emma ubrana by�a w bluz�, w�osy zwi�za�a w ko�ski ogon. Z�apa� si� na tym, �e si� zastanawia�, jak b�dzie wygl�da�a na staro�� i w nast�pnej sekundzie ogarn�o go nieopisane uczucie szcz�cia. Czy naprawd� mieli si� razem zestarze�, by� ze sob� przez ca�e �ycie? Czasem mia� wra�enie, �e jego �wiadomo�� jakby si� otwiera�a i stawa�a si� rozwartymi na o�cie� drzwiami, przez kt�re przygl�da� si� sobie samemu z pewnej odleg�o�ci.

Emma by�a teraz jego rodzin�, ona i Elin. By�o to co� wielkiego.

Ubrali si� ciep�o i do�� niech�tnie opu�cili izb�, udaj�c si� na spacer po pla�y. Johan chwyci� Emm� za r�k� i zacz�� biec, brodz�c w �niegu.

��Wolniej � �mia�a si� Emma. � Zaraz si� przewr�c�.

��Zastanawiam si� tylko, jak mamy wymieni� obr�czki bez odmro�enia sobie palc�w, jest cholernie zimno � zawo�a� weso�o.

Gdy byli ju� na pla�y, zaatakowa� ich wiatr i przejmuj�ce zimno, a� zacz�y im �zawi� oczy. Morze by�o stalowoszare, fale rytmicznie uderza�y o brzeg. Johan nigdy nie widzia� takiej d�ugiej linii horyzontu. Morze zlewa�o si� z niebem, trudno by�o dostrzec, gdzie ko�czy�o si� jedno, a zaczyna�o drugie. Nigdzie nie by�o wida� �adnych zabudowa�, z wyj�tkiem domu rodzic�w Emmy. Byli otoczeni jedynie niebem, morzem i szerok�, �nie�nobia�� pla��, kt�ra dopiero kawa�ek dalej przechodzi�a w wydm�, odgradzaj�c� ich od lasu � typowego lasu wyspy Får� z niskopiennymi, powykrzywianymi sosnami kar�owatymi, kt�rych ga��zie zosta�y zniekszta�cone przez niezliczone sztormy. Czu� by�o tutaj pot�g� natury, Johan krzycza� ze szcz�cia prosto na wiatr:

��Kocham Emm�, kocham Emm�!

S�owa gubi�y si� w szumie morza i krzyku mew. Oczy Emmy �mia�y si� do niego, czu� silniej ni� kiedykolwiek, �e to wszystko by�a prawda. Najprawdziwsza prawda. Nie chcia� czeka� ani sekundy d�u�ej, wyj�� pude�ko z obr�czkami i przyci�gn�� Emm� do siebie. Czuj�c jej wilgotne, zimne w�osy przy swoich ustach, w�o�y� obr�czk� na jej palec. Emma zrobi�a to samo. Nagle krzykn�a.

��Zobacz, Johan, co to takiego?

Co� du�ego i szarego le�a�o kawa�ek dalej nad samym brzegiem wody. Z daleka wygl�da�o to jak du�y g�az, ale sk�d on by si� tu wzi��? Pokryta �niegiem pla�a by�a p�aska, jak daleko mogli si�gn�� wzrokiem.

Zacz�li poma�u zbli�a� si� do tego czego�. Gdy byli oko�o dwudziestu metr�w od niego, zacz�o si� rusza�. Emma b�yskawicznie wyj�a aparat fotograficzny. Uda�o jej si� uchwyci� na zdj�ciu fok� dok�adnie w momencie, gdy chowa�a si� w wodzie.

Stali cicho przez d�u�sz� chwil� i patrzyli na fale, w kt�rych znikn�a foka.

W poniedzia�ek rano Knutas zjawi� si� na komendzie policji ju� o wp� do si�dmej. W weekend odpocz�� od �ledztwa i tego mu by�o trzeba. Za to nie potrafi� zapomnie� o sprawie Karin i ca�y czas wa�kowa� temat z Line. Uwa�a�a, �e musi zrobi� co� radykalnego, je�li chce zatrzyma� Karin. Popijaj�c wino w sobotni wiecz�r, podczas gdy dzieci ogl�da�y Eurowizj�, znale�li rozwi�zanie. Nie przysporzy sobie nim z pewno�ci� popularno�ci w�r�d koleg�w, ale nie ma innej rady. By� przekonany co do s�uszno�ci swojej decyzji i got�w na przyj�cie na siebie ewentualnych grom�w. W niedziel� om�wi� pomys� z komendantk� regionaln� policji, kt�ra zaakceptowa�a jego motywacj�.

By�o co�, co Knutas i Karin mieli wsp�lnego, mianowicie byli rannymi ptaszkami. Min�o dopiero p� godziny, odk�d przyszed� do pracy i zd��y� zaledwie nakre�li� wytyczne do zrealizowania swojego pomys�u, gdy us�ysza� lekkie kroki Karin na korytarzu. Poprosi� j� do �rodka.

��Ch�tnie � powiedzia�a rado�nie. � W weekend odkry�am niezwykle interesuj�ce rzeczy, o kt�rych chcia�abym ci opowiedzie�.

��Oczywi�cie, ale to musi poczeka� � zastrzeg�, gdy usiad�a na krze�le dla go�ci. � Najpierw zajmiemy si� czym� innym.

��Okej.

Karin spojrza�a na niego pytaj�cym wzrokiem.

��Nie chc�, Karin, �eby� od nas odesz�a, wiesz o tym. Dlatego mam dla ciebie propozycj�. Nie musisz od razu dawa� mi odpowiedzi, mo�esz najpierw przemy�le� spraw�, ale chcia�bym, �eby� w tym tygodniu poinformowa�a mnie, czy akceptujesz propozycj�, czy nie. Okej?

��Oczywi�cie.

Ze spojrzenia Karin da�o si� wyczyta� zar�wno niepok�j, jak i ciekawo��.

��Chcia�bym, �eby� zosta�a wiceszefem do spraw kryminalnych, a wi�c moim zast�pc�. Gdy pewnego dnia odejd� z pracy, chcia�bym, aby� przej�a moj� funkcj�. Komenda w Visby nigdy nie mia�a kobiety na tym stanowisku, my�l� wi�c, �e jest na to najwy�szy czas.

��Ale�

��Nie, nie, nie zamierzam na razie rzuca� pracy. Ale jestem ju� na tyle stary, �e z pewno�ci� nie popracuj� d�u�ej ni� dziesi�� lat. Poza tym Line napomkn�a mi, �e chcia�aby spr�bowa� popracowa� na kontynencie przez kilka lat, na co jestem jak najbardziej otwarty. Je�li Line si� zdecyduje, przeprowadz� si� razem z ni�. Dzieci s� ju� na tyle du�e, �e nie jeste�my tu uwi�zani. Chcia�bym mie� zast�pc�, na kt�rego w pe�ni m�g�bym liczy�. Tylko ty spe�niasz ten warunek, Karin.

Karin patrzy�a na niego z opuszczonymi r�kami. Na jej twarzy najpierw odmalowywa� si� niepok�j, kt�ry po chwili ust�pi� zdziwieniu. Na szyi wyst�pi�y nieod��czne czerwone plamy. Otworzy�a usta, jakby chcia�a co� powiedzie�.

��Nie, droga Karin, nic nie m�w. Chc� tylko, �eby� przemy�la�a spraw�. Pozw�l mi te� powiedzie� co� o pensji. Oczywi�cie dostaniesz spor� podwy�k�, o szczeg�ach b�dziemy rozmawia�, je�li zdecydowa�aby� si� na t� propozycj�. Ale �eby� wiedzia�a, o jakich sumach m�wimy, to b�dzie to co najmniej siedem tysi�cy dodatkowych koron na miesi�c. Poza tym zostaniesz wys�ana na wiele r�nych kurs�w, mi�dzy innymi z dowodzenia. I musisz wiedzie� o tym, �e nie s� to obietnice bez pokrycia. Komendantka regionalna policji z ch�ci� widzia�aby ci� na stanowisku zast�pcy szefa dzia�u kryminalnego.

��Ale Lars�

��Lars Norrby jest moim problemem, a nie twoim, Karin. Przemy�l, prosz�, t� propozycj�.

Karin w milczeniu skin�a g�ow�.

��Dobrze � powiedzia� Knutas, kt�remu ul�y�o, �e mia� ju� za sob� t� rozmow�. Wsta� i podszed� do okna. Prawie nie mia� odwagi spojrze� na Karin. Na chwil� zrobi�o si� cicho.

��Chcesz pos�ucha�, czego si� dowiedzia�am? � spyta�a Karin.

��Tak, opowiedz.

��W weekend sprawdzi�am, w jaki spos�b Nils Dardel powi�zany jest z Muramaris. Figurka, kt�r� znaleziono w Waldemarsudde po kradzie�y, jest kopi� rze�by, kt�ra stoi w ogrodzie Muramaris i dlatego chcia�am sprawdzi�, czy Dardel by� w jaki� spos�b zwi�zany z tym miejscem.

��Sprytnie � pochwali� Knutas.

��No wi�c skup si�, mam sporo do opowiedzenia � powiedzia�a Karin z zapa�em. Pochyli�a si� do przodu i spojrza�a na niego wnikliwym wzrokiem. � Wiesz, �e Dardel by� homoseksualist�, prawda?

��S�ysza�em o tym. Ale nie by� on przypadkiem �onaty?

��Tak, o�eni� si� z Thor� Klinckowstr�m i urodzi�a im si� c�rka, Ingrid. Dardel mia� wiele powa�nych zwi�zk�w z kobietami. By� na przyk�ad potajemnie zar�czony z Nin� Wallenberg, zanim spotka� Thor�, ale zar�czyny zosta�y zerwane, poniewa� ojciec Niny uwa�a�, �e Dardel nie nadawa� si� na zi�cia. Ju� w�wczas, w 1917 roku, gdy Dardel mia� zaledwie dwadzie�cia trzy lata, kr��y�y pog�oski o jego alkoholizmie, homoseksualizmie i dekadenckim �yciu. Dardel zakochiwa� si� w kobietach i w m�czyznach jednocze�nie. By� w d�ugim i jak na tamte czasy oficjalnym homoseksualnym zwi�zku ze swoim przyjacielem i dobroczy�c�, Rolfem de Mar�, jedynym synem c�rki hrabianki Wilhelminy von Hallwyl, Ellen.

��Tak? I co ma wsp�lnego orientacja seksualna Dardela z Gotlandi�?

Knutas wygl�da� na zm�czonego, nie by�o to a� takie interesuj�ce, jak mia� nadziej�.

Oczy Karin b�yszcza�y. Wyra�nie by�o wida�, �e interesowa� j� �yciorys Dardela.

��Zaraz zrozumiesz. Widzia�e� kiedy� pa�ac hrabianki Wilhelminy von Hallwyl w Sztokholmie, Hallwylska palaset?

��Nie, nigdy o nim nie s�ysza�em.

��Znajduje si� on przy ulicy Hamngatan, naprzeciwko salon�w Bernsa i parku Berzelii, wiesz, obok rynku Norrmalmstorg. Fantastyczne miejsce. Hrabianka Wilhelmina von Hallwyl by�a ogromnie bogata i ca�e swoje �ycie po�wi�ci�a zbieraniu dzie� sztuki, kt�re mo�na teraz ogl�da� w tym pa�acu: obrazy, bi�uteria, porcelana i ceramika orientalna, og�em oko�o pi��dziesi�ciu tysi�cy eksponat�w. I to wszystko, sw�j wspania�y dom i zbiory, hrabianka przekaza�a pa�stwu. Musisz tam p�j��, gdy b�dziesz nast�pnym razem w Sztokholmie � powiedzia�a Karin rozentuzjazmowana. � Ale s�uchaj tego, ta historia jest nieprawdopodobna. Hrabianka von Hallwyl mia�a cztery c�rki, jedn� z nich by�a Ellen, kt�ra wysz�a za m�� za wysokiego rang� wojskowego, mianowicie za Henrika de Mar�. Urodzi� im si� syn, Rolf, nast�pnie przeprowadzili si� do Berlina, poniewa� Henrik by� tam attach� wojskowym. Syn potrzebowa� guwernera, wi�c Ellen zatrudni�a m�odego m�czyzn�, kt�ry nazywa� si� Johnny Roosval. Tak si� sta�o, �e Johnny i Ellen zakochali si� w sobie. Johnny by� o dwana�cie lat m�odszy od Ellen i w dodatku mister nobody [9], a ona by�a przecie� szlachciank� obracaj�c� si� w wy�szych sferach. Zapowiada� si� wi�c klasyczny dramat. Jednak�e Ellen mia�a w nosie konwenanse i rozwiod�a si� z wojskowym, po czym wzi�a �lub z Johnnym Roosvalem!

Karin z zadowoleniem klasn�a w d�onie, Knutas za� ci�gle wygl�da� jak wielki znak zapytania.

��No dobrze � powiedzia� zm�czony. � Gotlandi�?

��Tak, tak, zaraz do tego dojd�. By� to oczywi�cie olbrzymi skandal, pami�taj, �e jeste�my na pocz�tku dwudziestego wieku! Hrabianka Wilhelmina von Hallwyl zerwa�a wszystkie kontakty z c�rk� i wzi�a do siebie wnuka, Rolfa de Mar�. Ellen i Johnny byli jednak bardzo zakochani i wybudowali sw�j wymarzony dom, tak, na Gotlandii � mianowicie Muramaris. Zosta� wyko�czony w 1915 roku, a Ellen kaza�a zbudowa� tak�e ma�y domek letni dla swojego syna, do dzi� nazywa si� go domkiem Rolfa de Mar�. Ellen by�a artystk�, rze�biark� i pracowa�a w Muramaris. To ona jest autork� wi�kszo�ci rze�b, kt�re stoj� w ogrodzie. Johnny Roosval z czasem zdoby� uznanie i zosta� pierwszym profesorem historii sztuki w Szwecji. Tym samym dosta� przepustk� do eleganckich salon�w i zgadnij, co si� w�wczas sta�o? Tak bardzo oburzonej wcze�niej hrabinie von Hallwyl przesz�a z�o�� i Ellen wr�ci�a do �ask, odzyskuj�c jednocze�nie kontakt z synem. Rolf de Mar� sp�dzi� w Muramaris wiele miesi�cy letnich i zgadnij, kogo cz�sto zabiera� ze sob�? Nilsa Dardela, kt�ry w dodatku za�o�y� ogr�d w Muramaris. Widzia�e� na pewno ten �adny barokowy ogr�d. I ma on wspania�e po�o�enie, nad samym morzem. Ale romantyczna historia, co?

Karin zadowolona opar�a si� na krze�le i wypi�a �yk kawy, kt�ra zd��y�a ju� wystygn��.

��Ale historia � ucieszy� si� Knutas � szcz�liwy, �e ju� si� sko�czy�a. Mamy wi�c zwi�zek mi�dzy Nilsem von Dardelem i Muramaris, ale co ma z tym wsp�lnego Egon Wallin?

��Nie wiem, ale w ka�dym razie czytanie o Dardelu sprawi�o mi wielk� przyjemno��. By� niesamowicie interesuj�c� osob�, bardzo z�o�on� � powiedzia�a Karin rozmarzona.

Knutas, kt�ry tego ranka mia� ju� do�� s�uchania o Dardelu, doko�czy� kaw� i wsta�.

��Dobra robota, Karin. Czas na zebranie. A potem chyba b�d� musia� si� wybra� do tego Muramaris.

Nie mia� odwagi wyzna� Karin, �e nigdy tam nie by�, cho� przeje�d�a� obok drogowskazu tysi�ce razy w drodze do swojego domku letniskowego i z powrotem.

Gdy Hugo Malmberg podnosi� porann� gazet� z dywanu na korytarzu, zauwa�y� kartk�, kt�ra wystawa�a spod ekskluzywnej d�bowej p�ki na buty firmy Norrgavel. Kartka by�a czerwona i dobrze widoczna. Mo�e by�a to tylko wyj�tkowo ma�a ulotka reklamowa, pomy�la�. Gdy jednak j� odwr�ci�, oblecia�o go nieprzyjemne uczucie. Na drugiej stronie kartki widnia�y tylko dwa s�owa: �Ju� nied�ugo�. Poszed� do kuchni i usiad� na krze�le. Psy ujada�y przy jego nogach, tak jakby i one czu�y, �e w tej tajemniczej wiadomo�ci by�o co� z�owrogiego.

Automatycznie cia�niej owin�� si� podomk� i jeszcze raz przeczyta� s�owa. By�y nakre�lone czarnym pisakiem, zdecydowanym charakterem pisma. Kartka mog�aby by� r�wnie dobrze zaproszeniem na weso�e przyj�cie. �Ju� nied�ugo�. Co to na mi�o�� bosk� mog�o oznacza�? Oblecia� go zimny pot. By� to jasny dow�d na to, �e naprawd� kto� go �ledzi�, �e nie wm�wi� sobie tego.

Od czasu, kiedy natkn�� si� na m�czyzn� na mo�cie V�sterbron tamtej pi�tkowej nocy, mia� uczucie, �e kto� go obserwowa�. Zacz�� si� nawet zastanawia�, czy by�y to pierwsze objawy utraty rozumu.

Teraz jednak nie by�o w�tpliwo�ci. Kto� go �ledzi�. Nagle poczu� si� nieswojo we w�asnym mieszkaniu i nerwowo rozejrza� si� dooko�a. Jego prze�ladowca wiedzia�, gdzie mieszka, wszed� do budynku i sta� przed drzwiami jego mieszkania. Dr��cymi r�koma wybra� numer na policj�. Musia� d�ugo czeka�, zanim zosta� po��czony z odpowiedni� osob�, kt�ra wyja�ni�a mu, �e je�li chce z�o�y� doniesienie, musi osobi�cie stawi� si� na komendzie. Niecierpliwie od�o�y� s�uchawk�.

Usiad� w fotelu w salonie i pr�bowa� zebra� my�li. Jedynym d�wi�kiem by�o nerwowe tykanie antycznego zegara �ciennego. Musi my�le� jasno, nie da� si� ponie�� uczuciom. Czy mia�o to jaki� zwi�zek z morderstwem Egona?

W g�owie przejrza� wydarzenia ostatnich tygodni, z kim si� spotyka� i co robi�, nie m�g� sobie jednak przypomnie� nic szczeg�lnego.

Zacz�� zn�w my�le� o tym m�odym cz�owieku, kt�ry sta� przed jego galeri�. Co� by�o w jego spojrzeniu.

Gdy zebra� si� w sobie, poszed� na komend� policji w dzielnicy Kungsholmen i zg�osi� skarg�. Inspektor, kt�ry przyj�� zg�oszenie, wydawa� si� �rednio zainteresowany. Kaza� mu powiadomi� policj�, je�li gro�by by si� powt�rzy�y.

Gdy Hugo Malmberg opuszcza� komend�, nie czu� si� ani troch� spokojniejszy.

Knutas rozpocz�� poranne spotkanie od sprawy, kt�ra doskwiera�a mu przez ca�y weekend, ale kt�r� odsun�� na bok, kieruj�c si� instynktem samozachowawczym, nakazuj�cym mu zostawienie pracy cho� na dwa dni i zaj�cie si� tylko rodzin�.

Rzuci� na st� sobotnie i niedzielne wydania gazet. Tytu�y krzycza�y: �Morderca odpowiedzialny za kradzie� w Waldemarsudde�, �Pogo� za morderc� w muzeum�, �Panika w �wiecie sztuki�.

Wszystkie gazety odnosi�y si� do wieczornego wydania wiadomo�ci Telewizji Szwedzkiej, w kt�rym to Johan Berg poinformowa� widz�w, �e rze�b� skradzion� z galerii zamordowanego Egona Wallina w Visby sprawca kradzie�y w Waldemarsudde umie�ci� przed pust� ram� po obrazie.

��Co to ma znaczy�?

Wszyscy dooko�a sto�u wygl�dali na zak�opotanych, nikt nic nie m�wi�. Potrz�sali tylko w milczeniu g�owami.

��Kto da� cynk prasie?

Knutas zw�onymi oczami przygl�da� si� swoim wsp�pracownikom.

��Wiesz co, uspok�j si� troch�, dobrze? � powiedzia� Wittberg ze z�o�ci�. � Nie musi to by� nikt z nas, r�wnie dobrze m�g� to by� kto� ze Sztokholmu. Jest tam w to zaanga�owanych wi�cej os�b i ryzyko jest przez to r�wnie� wi�ksze.

��A wi�c nikt z was nie rozmawia� o rze�bie z nikim spoza tego pokoju?

Knutas nie otrzyma� jeszcze odpowiedzi na pytanie, gdy otworzy�y si� drzwi i wszed� Lars Norrby.

��Przepraszam za sp�nienie � wymamrota�. � Samoch�d nie chcia� zapali�. Mam ju� dosy� tego cholernego zimna.

Jego wzrok pad� na jeden z czarnych, krzycz�cych tytu��w tabloid�w, kt�re Knutas trzyma� przed sob�, a nast�pnie na gazety le��ce na stole.

��Przykra sprawa � powiedzia�, potrz�saj�c g�ow�.

��Delikatnie m�wi�c � zawarcza� Knutas. � Czy wiesz co� o tym, w jaki spos�b te informacje przedosta�y si� do prasy?

��Nie mam poj�cia. Przekaza�em dziennikarzom tylko niezb�dne minimum, tak jak zawsze.

��Mam teraz na g�owie komendantk� regionaln� policji, kt�ra domaga si� wyja�nie�. I co ja mam jej odpowiedzie�?

Cisza wok� sto�u sta�a si� ci�ka, a� w ko�cu Kihlgård otworzy� usta.

��Ale daj ju� spok�j, Anders. Sk�d ta pewno��, �e przeciek wyszed� st�d? M�g� to by� ktokolwiek, kto wiedzia�, �e w Waldemarsudde znaleziono t� rze�b�. Na przyk�ad pracownicy muzeum, na ile mo�emy im ufa�?

Pozostali wok� sto�u poparli go.

��Okej, musimy jednak zbada�, w jaki spos�b wyciekaj� takie delikatne informacje. To nie jest normalne. Lars, mo�esz si� tym zaj��?

��Oczywi�cie.

Norrby zgodzi� si� bez mrugni�cia okiem.

Knutas nie m�g� d�u�ej czeka� i pojecha� do Muramaris zaraz po obiedzie. Zadzwoni� do w�a�cicielki po porannym spotkaniu w komendzie i do�� pobie�nie wyja�ni� jej pow�d swojej wizyty, nie zag��biaj�c si� w szczeg�y. Nie by�o takiej potrzeby, na pewno czyta�a gazety i by�a zorientowana.

Gdy skr�ci� w stron� Muramaris, pomy�la�, �e dziwne by�o, i� nigdy wcze�niej tu nie by�. Kr�ta droga, okolona niskim lasem z przewag� sosen i �wierk�w, schodzi�a w stron� morza. Zza zakr�tu wy�oni� si� dom i ca�a posiad�o��. Le�a�a na p�askowy�u, otoczona lasem, z morzem u st�p stromych ska�. Ten dostojny budynek w kolorze piasku, z du�ymi szczeblinowymi oknami, przypomina� �r�dziemnomorsk� will�. Dom by� otoczony murem. Ogr�d z zadbanymi niskimi �ywop�otami i krzewami by� przykryty �niegiem, co nadawa�o mu surowy wygl�d. Poustawiane gdzieniegdzie rze�by przyczynia�y si� do tego, �e miejsce sprawia�o upiorne wra�enie. W jednym z k�t�w ogrodu znajdowa� si� mniejszy budynek w tym samym stylu, kt�ry m�g� by� galeri� albo warsztatem artysty. Na samym kra�cu p�askowy�u widnia�o kilka ma�ych, drewnianych domk�w.

Zaparkowa� przed g��wnym budynkiem. Wysiad� z samochodu i rozejrza� si� dooko�a. Nigdzie nie by�o wida� w�a�cicielki. Spojrza� na zegarek i zobaczy�, �e przyjecha� troch� za wcze�nie. Wci�gn�� w p�uca rze�kie powietrze. Jakie dziwne miejsce. Budynek wygl�da� na opuszczony, przywodzi� na my�l postarza�� pi�kno��. Wida� by�o, �e pozostawiono go samemu sobie przez wiele lat. Rze�by sta�y w ogrodzie jak relikty minionych czas�w. Wi�c to tu kwit�a niegdy� mi�o�� i sztuka, cho� by�o to bardzo dawno temu.

�wirow� �cie�k� sz�a w jego stron� w�a�cicielka. By�a to elegancka kobieta oko�o pi��dziesi�tki, z blond w�osami upi�tymi w kok. Usta mia�a pomalowane na mocny czerwony kolor, poza tym nie mia�a makija�u. Mimo i� byli r�wie�nikami, Knutas nie zna� Anity Thor�n. Nie chodzili do tych samych szk�, z wyj�tkiem liceum, w kt�rym jednak obracali si� w r�nym towarzystwie.

Gdy si� przywitali, spojrza�a na niego przyja�nie, cho� nieco pytaj�co.

��Tak, sam w�a�ciwie nie wiem, po co tu przyjecha�em � wyja�ni� Knutas. � Chcia�bym zobaczy� przede wszystkim rze�b�, kt�rej kopi� znaleziono w Waldemarsudde.

��Oczywi�cie.

Skr�cili za r�g budynku i znale�li tam rze�b� stoj�c� przy �cianie domu.

��Nazywa si� T�sknota i musi pan przyzna�, �e wida� t�sknot� w jej twarzy, prawda?

��A wi�c jest to kobieta? Do�� trudno to oceni�.

��Tak, jest w niej co� z hermafrodyty. I ta bezp�ciowo��, ta nieokre�lono�� bardzo dobrze pasuje do Dardela.

Anita Thor�n patrzy�a na rze�b�, jakby widzia�a j� po raz pierwszy. Prawdziwa entuzjastka, pomy�la� Knutas. Musia�a ni� by�, �eby przej�� to miejsce, na pewno trzeba si� tu sporo napracowa�. Podziwia� osoby, kt�re anga�owa�y si� ca�ym sercem w to, co robi�y.

��Anna Petrus, autorka rze�by, �y�a w tych samych czasach co Dardel i by�a dobr� przyjaci�k� Ellen Roosval.

��Tak, s�ysza�em o tym, �e Dardel sp�dza� tu du�o czasu i �e to on za�o�y� ogr�d w Muramaris � powiedzia� Knutas, �eby pokaza� jak dobrze jest poinformowany.

��Tak i nie tylko � stwierdzi�a Anita. � Z�odziej naprawd� wiedzia�, co robi, gdy postawi� rze�b� z Muramaris przed pust� ram� obrazu. To w�a�nie tu Nils Dardel namalowa� Umieraj�cego dandysa.

Knutas uni�s� brwi. To by�o co� nowego.

��Ach tak?

��Tak si� przynajmniej m�wi. Prosz� p�j�� za mn�, poka�� panu.

Otworzy�a skrzypi�c� furtk� i posz�a przodem. Dom by� okaza�y i niegdy� z pewno�ci� robi� du�e wra�enie, ale teraz by� zniszczony i podupad�y. �ciany kruszy�y si� w wielu miejscach, tynk odchodzi� p�atami, a okna a� si� prosi�y o odnowienie.

Weszli bocznymi drzwiami i znale�li si� w dawnej kuchni.

��To tutaj � powiedzia�a Anita Thor�n, wskazuj�c na pok�j przylegaj�cy do kuchni. � To tutaj zosta� namalowany Umieraj�cy dandys, by�o to tego samego lata, w kt�rym Dardel za�o�y� ogr�d. Rozmawia� z ogrodnikami i t�umaczy� im, jak ma wszystko wygl�da�. Jest to opisane w listach i innych dokumentach z tamtego czasu. Jednocze�nie pracowa� nad Umieraj�cym dandysem. Najpierw namalowa� akwarel�, kt�ra r�ni si� od obrazu olejnego, ma inne kolory i przedstawia trzech m�czyzn pochylonych nad dandysem, kt�ry w r�ku trzyma wachlarz zamiast lustra. Pierwszy obraz mia� mocniejszy wyd�wi�k homoseksualny.

Knutas s�ucha� z grzeczno�ci. Nie by� szczeg�lnie zainteresowany histori� sztuki.

Przeszli do pokoju, kt�rego centrum stanowi� wspania�y piec wykonany z gotlandzkiego piaskowca.

��Ellen by�a zar�wno malark�, jak i muzykiem, ale przede wszystkim rze�biark� � kontynuowa�a Anita Thor�n. � Pobiera�a nauki mi�dzy innymi u Carla Millesa. Wyrze�bi�a ten olbrzymi piec, ma on prawie trzy metry wysoko�ci i to dooko�a niego zbudowano ca�y dom. P�askorze�by symbolizuj� cztery pierwiastki � ziemi�, ogie�, powietrze i wod�, inne przedstawiaj� ludzk� mi�o��, cierpienie i prac�. Ta posta� to bogini mi�o�ci � powiedzia�a i wskaza�a na jeden z pi�knych relief�w wyrze�bionych na piecu. � Na jej twarz 21 czerwca padaj� ostatnie promienie zachodz�cego s�o�ca, a wi�c w�wczas, kiedy mamy najd�u�szy dzie� i najkr�tsz� noc, tak szczerze m�wi�c, w og�le nie zapada w�wczas zmrok.

��Ojej, naprawd�? � zdziwi� si� Knutas.

Przeszli przez pok�j muzyczny, bibliotek� i pokoje sypialne na pi�trze. Anita Thor�n ca�y czas opowiada�a histori� domu. W budynku obok znajdowa�a si� pracownia Ellen i du�e mieszkanie, gdzie obecnie mieszka� ogrodnik.

��Tak w�a�ciwie to zim� tylko on tu jest � powiedzia�a Anita. � Mieszkamy z m�em w mie�cie i tylko czasem tu zagl�damy.

��A co jest w tych domkach widocznych w oddali? � spyta� Knutas i wskaza� rz�d identycznych drewnianych domk�w le��cych na skraju lasu.

��Wynajmujemy je latem. Prosz� p�j�� za mn�.

Anita Thor�n posz�a przodem do grupy domk�w le��cych na obrze�u p�askowy�u Muramaris, tu� na skraju lasu. Otworzy�a drzwi jednego z nich i pokaza�a mu wn�trze. By�y skromnie urz�dzone, ale mia�y wszystkie wygody. Kawa�ek dalej znajdowa�y si� schody prowadz�ce z p�askowy�u na pla��.

Troch� na uboczu sta� jeszcze jeden domek, kt�ry wygl�da� na starszy.

��To jest dom Rolfa de Mar� � powiedzia�a Anita Thor�n. � Ellen kaza�a wybudowa� go dla swojego syna, �eby mia� spok�j, gdy przyje�d�a� tu latem.

Weszli do �rodka. Znajdowa�a si� tam prosto urz�dzona kuchnia z kuchenk� opalan� drewnem, du�a sypialnia z dwoma pojedynczymi ��kami, ma�a toaleta i prysznic. To wszystko.

��Wi�c to tu mieszka� � powiedzia� Knutas i przesun�� wzrokiem po jasnych, kwiecistych tapetach. � Dardel te� tu przyje�d�a�?

��Oczywi�cie, by�y lata, �e go�ci� tu bardzo cz�sto. Jak ju� m�wi�am, nie ukrywali swego homoseksualnego zwi�zku na tyle, na ile to tylko by�o mo�liwe w tamtych czasach. Rolf de Mar� by� r�wnie� dobroczy�c� Dardela, pomaga� mu finansowo i by� dla niego wparciem psychologicznym. �ycie Dardela by�o do�� skomplikowane. Gdy nie byli razem, pisywali do siebie listy. Du�o czasu sp�dzili we Francji, Rolf de Mar� by� w ko�cu za�o�ycielem awangardowego Baletu Szwedzkiego w Pary�u, a Dardel stworzy� dekoracje i kostiumy do wielu przedstawie�. Du�o razem podr�owali po Europie, byli r�wnie� w Afryce i Ameryce Po�udniowej. Rolf de Mar� by� najbli�sz� Dardelowi osob�, mo�e poza Thor�, z kt�r� Dardel si� p�niej o�eni�, no i oczywi�cie ich c�rk� Ingrid.

Gdy Knutas s�ucha� opowiadania Anity Thor�n, w g�owie za�wita�a mu pewna my�l. Stoj�c w tym zimnym i wilgotnym domku o niskim suficie i s�uchaj�c szumu morza dochodz�cego zza okien, poczu�, �e znajdowa� si� w centralnym punkcie, dooko�a kt�rego kr�ci�a si� ca�� sprawa.

��Czy ten domek te� wynajmujecie?

��Tak � odpowiedzia�a Anita Thor�n. � Ale tylko latem. W zimie woda jest od��czona, a poza tym i tak nie ma w�wczas zainteresowania. Poza pojedynczymi przypadkami.

Knutas wyostrzy� s�uch.

��O jakich pojedynczych przypadkach pani m�wi?

��No c�, zdarzy�o si�, �e zrobi�am wyj�tek. By� tu na przyk�ad nie tak dawno jaki� badacz, kt�ry chcia� wynaj�� domek, �eby m�c pracowa� nad pewnym projektem.

Knutasowi zasch�o w ustach.

��Kiedy to by�o?

��Kilka tygodni temu, musz� sprawdzi� w kalendarzu, bo nie pami�tam dok�adnej daty. My�l�, �e zapisa�am to tutaj.

Otworzy�a torebk� i wyj�a z niej ma�y kieszonkowy kalendarz. Knutas wstrzyma� oddech, podczas gdy Anita Thor�n przewraca�a kartki.

��Zobaczmy� Wynaj�� domek od szesnastego do dwudziestego trzeciego lutego.

Knutas zamkn�� oczy i ponownie je otworzy�. Egon Wallin zosta� zamordowany dziewi�tnastego lutego. Data si� zgadza�a.

��Kto to by�? Jak si� nazywa�?

��Alexander Ek. Pochodzi� ze Sztokholmu.

��Ile mia� lat? Jak wygl�da�?

Anita Thor�n spojrza�a na Knutasa zdziwiona.

��By� m�ody, mia� mo�e dwadzie�cia pi�� lat. Wysoki i dobrze zbudowany, nie oty�y, ale bardzo umi�niony. Jak kulturysta.

��Czy poprosi�a go pani o pokazanie dokumentu?

��Nie, nie wydawa�o mi si� to konieczne. By� taki sympatyczny. Mia�am wra�enie, �e by� ju� tutaj wcze�niej, ale zaprzeczy�, gdy go o to spyta�am.

To Knutasowi wystarczy�o. Szybko ogarn�� wzrokiem domek. Potem chwyci� Anit� Thor�n pod rami� i prawie wypchn�� j� na zewn�trz.

��Pom�wimy o tym jeszcze p�niej. Domek musi zosta� poddany badaniu technicznemu. Nikt nie mo�e wej�� do �rodka, zanim nie sko�czymy.

��Co? Co ma pan na my�li?

��Prosz� poczeka�.

Knutas zadzwoni� do prokuratora Birgera Smittenberga i poprosi� go o nakaz przeszukania. Nast�pnie skontaktowa� si� z Karin i kaza� jej przys�a� patrole z psami i odgrodzi� teren.

��Co si� tutaj dzieje?

Anita Thor�n spojrza�a na niego niespokojnie, gdy zako�czy� rozmow�.

��Data wynaj�cia domku zgadza si� z dat� morderstwa w�a�ciciela galerii Egona Wallina. Kradzie� Umieraj�cego dandysa mo�e mie� co� wsp�lnego z morderstwem. I niewykluczone, �e jest w to zamieszany goszcz�cy tu badacz.

Przez jedn� dob� usz�o uwadze medi�w, �e policja odgrodzi�a Muramaris i przeszukiwa�a domek Rolfa de Mar�. We wtorek po po�udniu jaka� osoba spaceruj�ca po okolicy odkry�a wisz�ce dooko�a domku bia�o-niebieskie plastikowe ta�my i wie�� o tym szybko rozesz�a si� w�r�d ludzi. Policja nie chcia�a niczego komentowa� ze wzgl�du na dobro �ledztwa.

Johan siedzia� sfrustrowany w redakcji i dostawa� sza�u, �e nikt niczego nie chcia� powiedzie�. On i Pia byli wcze�niej w Muramaris, �eby zrobi� kilka uj��. Musieli przedziera� si� przez las, by zbli�y� si� do odgrodzonego terenu i cho� z daleka nakr�ci� par� sekwencji. Policja zamkn�a drog� prowadz�c� do Muramaris.

Jak zwykle Max Grenfors zadzwoni� do niego i poprosi� o wej�cie, kt�rym mo�na by rozpocz�� wiadomo�ci.

Johanowi nie uda�o si� skontaktowa� z Anit� Thor�n ani z nikim innym, kto m�g�by mu co� powiedzie� na ten temat. Rwa� sobie w�osy z g�owy i gapi� si� przed siebie, podczas gdy Pia obrabia�a zdj�cia.

��Nie mam �adnego tekstu, do cholery � powiedzia�. � Jedyne, co mog� powiedzie�, to to, �e nie mam nic do powiedzenia! Policja nie puszcza pary z ust, w�a�cicielka te� milczy jak gr�b, a w okolicy nie ma �adnych s�siad�w. Co do diab�a mam robi�?

Pia przerwa�a stukanie w klawiatur� i oderwa�a wzrok od ekranu, na kt�rym widnia�y zdj�cia lasu z majacz�cym w tle dostojnym budynkiem w Muramaris. Wyj�a pude�ko z tabak� i wzi�a jedn� torebk�.

��Tak, kto u licha m�g�by co� wiedzie� Poczekaj, maj� tam otwart� latem restauracj�. Znam dziewczyn�, kt�ra w niej pracuje, nie wiadomo, czy co� na ten temat wie, ale mog� spr�bowa� do niej zadzwoni�.

Dziesi�� minut p�niej byli w drodze do Muramaris, �eby nakr�ci� stand-up. Johan przekazywa� widzom najnowsze wie�ci prosto z miejsca zdarzenia, maj�c za t�o dom w Muramaris, nawet je�li w sporym oddaleniu, gdy� z powodu odgrodzenia terenu nie mogli podej�� bli�ej. W telewizji wszystko robi�o wi�ksze wra�enie. Okaza�o si�, �e kole�anka Pii Lilji jest dziewczyn� syna Anity Thor�n i by�a zaskakuj�co dobrze poinformowana. Wiedzia�a o tym, �e policja odgrodzi�a Muramaris i opowiedzia�a o powi�zaniu tego miejsca z Dardelem, kt�ry prawdopodobnie namalowa� tam skradzione dzie�o. Przyjaci�ka powiedzia�a r�wnie�, �e policja podejrzewa, i� morderca wynajmowa� domek Rolfa de Mar� w tym czasie, w kt�rym Egon Wallin zosta� zamordowany.

Wiadomo�� w telewizji wstrz�sn�a nim tak bardzo, �e prawie rozla� kaw�, kt�r� trzyma� w r�ku. Oczywi�cie, �e si� tego spodziewa�, wcze�niej lub p�niej policja odkry�aby to powi�zanie, liczy� si� z tym. Ale nie my�la�, �e stanie si� to tak szybko. Przygl�da� si� reporterowi, kt�ry zdawa� relacj� z Muramaris, zna� go z wcze�niejszych reporta�y o morderstwie. Denerwowa� go jego spos�b m�wienia, by� taki pewny siebie, cho� nie mia� najbledszego poj�cia, o co w tym wszystkim chodzi�o.

Nie do�� �e mia� na karku policj�, musia� si� jeszcze denerwowa� dziennikarzami. By�o co� w tym reporterze, co go wyprowadza�o z r�wnowagi. Co on sobie wyobra�a�, �e kim do cholery by�? Pokaza� si� napis pod reporta�em, ale� oczywi�cie, nazywa� si� Johan Berg.

Tego wieczoru nie ogl�da� wiadomo�ci sam i musia� si� wysila�, �eby nie zdradzi� swojego zdenerwowania. Musia� zachowa� kamienn� twarz. To by�o chyba najtrudniejsze w ca�ym projekcie, udawanie, �e nic si� nie sta�o, �e wszystko by�o tak jak dawniej. Najch�tniej wykrzycza�by ca�emu �wiatu, �e on to zrobi� i dlaczego. Tamte dwie sekundy wypali�y w jego wn�trzu znami�, kt�re nie zniknie, dop�ki nie wykona tego, co postanowi�. Dopiero w�wczas b�dzie wolny. Gdy zmyje brud. Posprz�ta. W�wczas b�d� mogli zacz�� od pocz�tku i wszystko b�dzie dobrze.

Dzi� trenowa� w si�owni wyj�tkowo d�ugo. Wydawa�o mu si�, �e im wi�cej �wiczy�, tym lepsz� mia� kontrol� nad swoim cia�em. W jaki� spos�b frustracja, niepok�j i zw�tpienie znajdowa�y uj�cie. Gdy przygl�da� si� swojemu cia�u w niezliczonych lustrach si�owni, czu� si� silny, lustro m�wi�o mu wyra�nie � dasz rad�. Nikomu nie uda si� go pokona�. Ani policji, ani jakiemu� zadzieraj�cemu nosa reporterowi, kt�ry my�la�, �e by� kim� tylko dlatego, �e wyst�powa� w telewizji. Cholerny g�upiec. Lepiej niech nie pr�buje nadwer�a� jego cierpliwo�ci.

M�czyzna, kt�ry wynaj�� domek w Muramaris, poda� fa�szywe nazwisko. Nie istnia� �aden Alexander Ek pod tym adresem. Zap�aci� got�wk�, a furgonetk�, kt�rej u�ywa�, wynaj�� w wypo�yczali samochod�w w Visby. Ogrodnik, kt�ry zosta� dok�adnie przes�uchany przez policj�, powiedzia�, �e nie by�o go prawie przez ca�y tydzie�, ale tego dnia, kiedy przyjecha� go��, widzia� furgonetk� i logo wypo�yczalni samochod�w na tylnej szybie, kt�re utkwi�o mu w pami�ci. Samoch�d wypo�yczono w tym samym czasie, co domek, te� pod fa�szywym nazwiskiem. Wszystko wskazywa�o na to, �e to morderca by� tajemniczym go�ciem Muramaris. Domek Rolfa de Mar� dok�adnie przeszukano.

W ��ku i w �azience by�y zar�wno ciemne, jak i jasne w�osy, na ziemi przed domkiem le�a�y niedopa�ki papieros�w marki Lucky Strike, a w worku ze �mieciami znalezionym za domkiem odkryto pusty flakon po podk�adzie do makija�u i jednorazowe szk�a kontaktowe o intensywnym niebieskim kolorze.

To, �e policja odgrodzi�a Muramaris, wzbudzi�o du�e zainteresowanie i lokalne media szybko by�y na miejscu, zasypuj�c Knutasa standardowymi pytaniami. Knutas poinstruowa� Norrby�ego, �eby nie m�wi� nic o powi�zaniu mi�dzy Muramaris a zamordowaniem Egona Wallina. Mimo wszystko Johan Berg mia� te wiadomo�ci w swoim wieczornym reporta�u. Knutas cieszy� si� przynajmniej, �e nie powiedzia�, co to by�o za powi�zanie. Przejrzano listy pasa�erskie prom�w i odnaleziono na nich Alexandra Eka. Odp�yn�� z Nyn�shamn w �rod� rano, szesnastego lutego, a powr�ci� w niedziel�, dwudziestego lutego. By� bez samochodu.

��Wiemy przynajmniej, kiedy morderca przyjecha� i kiedy opu�ci� wysp� � powiedzia�a Karin, gdy grupa �ledcza zebra�a si� p�nym wieczorem na spotkaniu na komendzie policji.

��Wypo�yczy� samoch�d w wypo�yczalni Avis w �stercentrum � kontynuowa� Sohlman i da� Karin zna�, �eby zgasi�a �wiat�o. � By�a to furgonetka tego modelu. Samoch�d jest obecnie przeszukiwany. �lady na �niegu na ulicy Norra Murgatan zgadzaj� si� ze wzorem opon tego samochodu, nie mamy wi�c �adnych w�tpliwo�ci. Morderca pos�u�y� si� t� furgonetk�.

W �rod� rano, gdy tylko Knutas przyszed� do pracy, Karin zapuka�a do jego drzwi.

��Wejd�.

Od razu widzia� po niej, czego dotyczy�a wizyta. Serce podesz�o mu do gard�a. Czu� si� tak, jakby wa�y� si� teraz jego los. Nie by�o to zupe�nie normalne, �e tak bardzo przywi�za� si� do Karin. Odk�d przedstawi� jej swoj� propozycj�, pr�bowa� nie my�le� wi�cej o tej sprawie, ale noc� �ni�y si� mu koszmary, �e odesz�a i zostawi�a go samego. Pi�tna�cie przepracowanych razem lat odcisn�y na nim wyra�ne pi�tno. Nie mo�na by�o tak �atwo si� go pozby�. Nigdy nie znajdzie kogo� takiego jak Karin.

Karin usiad�a po drugiej stronie sto�u naprzeciw niego, wyraz jej twarzy by� nieprzenikniony. Knutas w milczeniu czeka� na wyrok.

Z ka�d� up�ywaj�c� sekund� traci� nadziej�.

��Przyjmuj� propozycj�, Anders. Zostaj�. Ale pod jednym warunkiem: nie chc� mie� nic do czynienia z pras�.

U�miechn�a si� szeroko, ukazuj�c szpar� mi�dzy przednimi z�bami, kt�r� by� tak zauroczony.

Knutasowi pociemnia�o w oczach. By�o to zbyt pi�kne, �eby by�o prawdziwe.

Poderwa� si� z krzes�a, obszed� szybko biurko i obj�� swoj� kochan� kole�ank�.

��Dzi�kuj� Karin! To wspania�e! Jaki jestem szcz�liwy! Nie b�dziesz �a�owa�, obiecuj� ci to!

Na kr�tk� chwil� Karin nieruchomo tkwi�a w jego obj�ciach, potem poma�u wysun�a si� z jego ramion.

��Tak, Anders, ja te� my�l�, �e b�dzie to dla mnie interesuj�ce i �e b�d� si� przy tym dobrze bawi�.

��Gdy sko�czy si� �ledztwo, musimy p�j�� na dobr� kolacj�. Trzeba to uczci�!

Spojrza� na zegarek. Powinien zd��y� porozmawia� z Norrbym jeszcze przed spotkaniem. Chcia� poinformowa� wszystkich o tym, �e Karin zostanie jego zast�pc�, tak szybko, jak tylko by�o to mo�liwe. Nagle przysz�a mu do g�owy pewna my�l.

��Martin wie?

��Tak, powiedzia�am mu wczoraj wieczorem.

��Jak to przyj��?

��Nie by�o �adnego problemu, wiesz jaki jest, nie martwi si� na zapas.

Liczy� si� z tym, �e reakcja Larsa Norrby�ego b�dzie gwa�towna, ale nie my�la�, �e a� tak bardzo.

���e co u diab�a? Czy to jest podzi�kowanie za te wszystkie lata? Pracowali�my razem przez dwadzie�cia pi�� lat. Dwadzie�cia pi�� lat!

Norrby wsta� i z g�ry patrzy� z w�ciek�o�ci� na Knutasa, kt�ry poczu� si� tak niewygodnie w swoim starym fotelu jak nigdy dot�d.

Lars Norrby wyrzuca� z siebie s�owa.

��A co ja do cholery mam teraz robi�? Siedzie� za biurkiem i kr�ci� palcami w oczekiwaniu na emerytur�? Co zrobi�em nie tak?

��Ale� drogi Larsie, uspok�j si� � napomina� go Knutas. � Usi�d�.

Nigdy nie widzia� takiej agresji u swojego ma�om�wnego i sympatycznego kolegi. Powiedzia�, �e musia� zaproponowa� Karin co� radykalnego, �eby j� zatrzyma�, ale ten argument nie przemawia� do Norrby�ego.

��Aha, wi�c tak trzeba post�powa�, �eby dosta� awans w tym miejscu, trzeba zagrozi� odej�ciem? Niech to cholera, jakie to pod�e.

��Ale� drogi Larsie � powiedzia� Knutas. � Sp�jrz, jaka jest prawda. Jeste�my r�wie�nikami, a ja nie zamierzam na razie opuszcza� posterunku. B�d� tu pracowa�, dop�ki nie wynios� mnie nogami do przodu, je�li mo�na tak powiedzie�. M�wimy tu o przynajmniej dziesi�ciu latach, je�eli odszed�bym na kilka lat przed emerytur�, co zamierza�em zrobi�. W�wczas jest potrzebny kto�, kto m�g�by zaj�� moje miejsce. Karin jest o pi�tna�cie lat m�odsza od nas. Gdy odejd�, b�dzie mia�a zar�wno niezb�dne do�wiadczenie, jak i potrzebn� energi�. Poza tym ty jeste� �wietnym rzecznikiem prasowym i chcia�bym, �eby� tym si� zaj�� w pierwszej kolejno�ci. Nikt nie robi tego lepiej od ciebie. Oczywi�cie twoja pensja nie zostanie zmniejszona.

��To by�o bezczelne � wysycza� Norrby. � Nie podejrzewa�em ci� o to Anders.

Wychodz�c, trzasn�� drzwiami.

Knutas siedzia� w swoim fotelu, niezadowolony z rozmowy i z siebie samego. Nie doszed� jeszcze do by� mo�e najdelikatniejszego punktu, mianowicie, �e postanowi� wy��czy� Norrby�ego z grupy �ledczej.

Dzwony katedry w Visby s�ycha� by�o we wszystkich uliczkach i zau�kach miasta.

�awki ko�cio�a poma�u wype�nia�y si� lud�mi. Czu� by�o smutek wisz�cy nad zebranymi w katedrze. Wszyscy wydawali si� my�le� o jednym � o brutalnym ko�cu �ycia Egona Wallina. �aden cz�owiek nie zas�u�y� sobie na taki los, z miny ksi�dza mo�na by�o wyczyta� t�umiony gniew. W�a�ciciel galerii by� cenion� w mie�cie osob�, ciep�� i z poczuciem humoru. Jego r�d wzbogaca� miasto o dzie�a sztuki przez ponad sto lat i on sam r�wnie� przyczyni� si� bardzo do tego, �e zainteresowanie sztuk� w Visby kwit�o. Wiele os�b chcia�o przyj�� tego dnia, aby uczci� jego pami��.

Knutas stan�� z boku pot�nych drzwi ko�cielnych i dyskretnie przygl�da� si� przyby�ym na pogrzeb ludziom.

Ubrana na czarno Monika Wallin przysz�a z c�rk� po jednej i synem po drugiej stronie.

�ledztwo naprawd� znalaz�o si� w martwym punkcie, pomy�la�.

W ostatnim czasie nie posun�li si� ani o kawa�ek. �aden z trop�w nie zaprowadzi� ich do niczego konkretnego, co mog�oby wskaza� im w�a�ciwy kierunek. W najgorszych momentach zacz�� mie� w�tpliwo�ci, czy uda im si� rozwi�za� t� zagadk�. Gdy w Waldemarsudde dokonano kradzie�y, my�la�, �e pomo�e im to w �ledztwie, ale tak si� nie sta�o. Przynajmniej nie na razie.

Westchn��. W rzeszy ludzi zauwa�y� Karin. Reakcje na wiadomo��, �e od pierwszego czerwca mia�a obj�� stanowisko zast�pcy szefa wydzia�u kryminalnego, nie kaza�y na siebie d�ugo czeka�. Wydzia� podzieli� si� na dwa obozy, jeden za i jeden przeciw. Knutas zdziwi� si�, �e nominacja spowodowa�a tak g��boki roz�am. Przeciw byli przede wszystkim starsi policjanci i m�czy�ni, za� kobiety i m�odsi pracownicy popierali awans Karin.

Osob�, kt�ra bardzo go zaskoczy�a, by� Thomas Wittberg. On i Karin byli zawsze dobrymi przyjaci�mi w pracy, ale by� on jednym z tych, kt�rzy zareagowali najsilniej na wiadomo�� o nominacji Karin. Stosunki mi�dzy nimi sta�y si� do tamtego czasu ch�odne. Karin nie pokazywa�a na zewn�trz, �e j� to obchodzi�o, ale Knutas si� domy�la�, �e czu�a si� zraniona.

Spojrza� na zebrane na pogrzebie osoby. Wiele z nich wydawa�o si� bliskimi przyjaci�mi rodziny. Ciep�o pozdrawiali Monik� Wallin, kt�ra ci�gle jeszcze nie usiad�a, lecz sta�a w kruchcie ko�cio�a razem ze swoim spi�tym i powa�nym doros�ym synem. Wida� by�o, �e czu� si� niezr�cznie w tej sytuacji.

Cz�ci os�b Knutas nigdy nie widzia�. Przyby�a grupka m�czyzn w �rednim wieku, zgadywa�, �e byli to partnerzy z bran�y. Zastanawia� si�, czy pojawi si� na pogrzebie niedosz�y wsp�lnik Egona Wallina ze Sztokholmu, Hugo Malmberg. Ku swemu niezadowoleniu Knutas zda� sobie spraw�, �e i tak by go nie rozpozna�. Co za strata. Widzia� go tylko na fotografii sprzed dziesi�ciu lat i to do�� dawno temu. Oczywi�cie powinien od�wie�y� sobie pami�� przed pogrzebem. Nie rozumia�, jak m�g� o tym nie pomy�le�.

M�czy�ni w grupce rozmawiali ze sob� przyciszonymi g�osami, tak jakby nie chcieli, �eby kto� postronny us�ysza�, o czym m�wili. Czy m�g� to by� kt�ry� z nich?

Przerwa� rozmy�lania, gdy zobaczy� Mattisa Kalvalisa. Nie by�o trudno dostrzec go w�r�d innych. Mia� na sobie d�ugi, kraciasty r�owo-czarny p�aszcz tweedowy, szyj� owin�� jaskrawo��tym szalem. W�osy tym razem by�y ufarbowane na czerwono i stercza�y na wszystkie strony. Twarz mia� kredowobia��, oczy pomalowane czarn� kredk�.

I pomy�le�, �e specjalnie dla Egona Wallina przyjecha� a� z Litwy. Nie znali si� przecie� a� tak dobrze. Mo�e jednak mieli bli�sze kontakty, ni� malarz chcia� to przyzna�. Knutas od razu zrobi� si� podejrzliwy, nie opuszcza�o go uczucie, �e mo�e jednak ��czy�o ich co� wi�cej.

Mattis Kalvalis podszed� do niego i przywita� si�.

��Przyjecha� pan tu tylko na pogrzeb? � wysili� si� Knutas �aman� angielszczyzn�.

Zauwa�y� lekkie drgni�cie jednej brwi artysty.

��W�a�ciwie to jestem w drodze do Sztokholmu, ale chcia�em by� tu dzisiaj. Egon Wallin wiele dla mnie znaczy�. Nie pracowali�my razem d�ugo, ale uda�o mu si� zrobi� bardzo du�o w tym kr�tkim czasie. Poza tym by� dobrym przyjacielem. Naprawd� bardzo go ceni�em.

Wydawa�o si�, �e Mattis Kalvalis m�wi� szczerze. Artysta przeprosi� i podszed� do wdowy. Knutas nigdy wcze�niej nie zwr�ci� uwagi na to, jaki by� on szczup�y. Ramiona opada�y, a p�aszcz wydawa� si� wisie� na tym w�t�ym ciele. Zastanawia� si�, czy Kalvalis nie za�ywa� narkotyk�w. Jego ruchy by�y nieskoordynowane i zawsze m�wi� troch� nie na temat. Nawet Knutas by� w stanie tyle zrozumie�, mimo s�abego angielskiego.

Katedra wype�ni�a si� po brzegi lud�mi. Obrz�dy by�y bardzo uroczyste.

Na pogrzebie nie wydarzy�o si� nic osobliwego poza tym, �e syn Egona Wallina potkn�� si�, gdy mia� podej�� do trumny i prawie wpad�by do wielkiej marmurowej donicy wype�nionej bia�ymi liliami. Upu�ci� trzyman� w r�ku r��, kt�rej przy upadku z�ama�a si� �ody�ka. Knutas cierpia� razem z nim, gdy z udr�czon� min� wymamrota� co� niezrozumia�ego i po�o�y� r�� na czarnym, b�yszcz�cym wieku trumny.

Musia� to przyzna�. �ledztwo w sprawie morderstwa Egona Wallina utkwi�o w miejscu. Knutas by� coraz bardziej przekonany o tym, �e morderc� nie by� Gotlandczyk, je�li w og�le Szwed.

�ledztwo mia�o wiele p�aszczyzn, trop�w i powi�za�, kt�re rozchodzi�y si� w r�ne strony, tak i� wydawa�o si� niemo�liwe pouk�ada� te wszystkie kawa�ki w ca�o��. Jak si� dobrze zastanowi�, to nie by� ju� taki pewien, czy morderstwo Egona Wallina by�o w jaki� spos�b powi�zane z kradzie�� w Waldemarsudde. Mo�e postawiono tam figurk� tylko po to, by zmyli� policj�.

Knutas �ci�le wsp�pracowa� z Kurtem Fogestamem ze Sztokholmu, ale tam r�wnie� �ledztwo sta�o w miejscu.

Pozytywn� stron� tego wszystkiego by�o to, �e z czasem opad�a histeria medi�w i mogli pracowa� w spokoju. Sprawdzono wiele razy wszystkie informacje i wskaz�wki, kt�re wp�yn�y od ludzi, ale nie posun�o to �ledztwa ani kawa�ek dalej. Knutas by� zawiedziony, �e nie uda�o im si� r�wnie� dowiedzie� niczego nowego w sprawie obraz�w znalezionych w domu Egona Wallina, ani w sprawie tajemniczego lokatora Muramaris. Nadal nie wiedzieli, gdzie go szuka�.

Urz�d do spraw rolnictwa nie zamawia� �adnych bada� dotycz�cych przysz�o�ci bran�y cukrowniczej i nikt nie zna� tam Alexandra Eka. Zbadano w�osy znalezione w furgonetce i okaza�o si�, �e nale�a�y do Egona Wallina. Sprawa by�a wi�c jasna � lokator z Muramaris by� morderc�, ale gdzie si� ukrywa�?

Hugo Malmberg le�a� w ��ku w apartamencie hotelu Wisby i nie m�g� zasn��. Pogrzeb by� dla niego m�czarni�. W swojej naiwno�ci wierzy�, �e lepiej si� poczuje, je�li b�dzie obecny. Ale widok rodziny Egona, jego krewnych i przyjaci� u�wiadomi� mu, jak bardzo on sam by� samotny.

W�a�ciwie absurdalna by�a my�l, �e cz�owiek po �mierci mo�e znaczy� dla kogo� wi�cej ni� za �ycia. Gdy Egon �y�, byli w zwi�zku, to prawda. Egon by� wyj�tkowy i interesuj�cy z wielu powod�w, ale Hugo nie by� w nim zakochany. Na pocz�tku by� oczywi�cie troch� zauroczony, ale to min�o z czasem, jak to zwykle bywa�o. Gdy pierwsza ciekawo�� zosta�a zaspokojona, ka�dy zwi�zek do�� szybko zaczyna� go nudzi�. Spotykali si� z Egonem, gdy nadarza�a si� okazja, bez zobowi�za� i zbyt wielkich oczekiwa�. Chwile sp�dzane razem by�y pe�ne wra�e�, ale gdy mija�y, ka�dy szed� w swoj� stron� i prawie zapominali o sobie a� do kolejnego spotkania. Przynajmniej tak by�o z jego strony.

Teraz, po tragicznej i okrutnej �mierci Egona, zda� sobie spraw�, �e brakowa�o mu tego gotlandzkiego kochanka o wiele bardziej, ni� kiedy �y�.

Mo�e zaczyna� si� starze�. W nast�pne urodziny sko�czy sze��dziesi�t trzy lata. Nachodzi�y go my�li o tym, co przez wiele lat udawa�o mu si� wyprze� z pami�ci. Pogrzeb sprawi�, �e zacz�� my�le� o swojej przesz�o�ci. Samotno�� go przera�a�a. Wkrad�a si� pustka, zacz�� si� zastanawia� nad decyzj�, kt�r� podj�� wiele lat wcze�niej i kt�rej teraz �a�owa�. Gdyby post�pi� inaczej, mo�e dzi� nie by�by samotny. Pewnie, mia� du�o znajomych i przyjaci�, ale nikomu tak naprawd� na nim nie zale�a�o. By�o to przecie� takie naturalne, �e kto� bliski zajmowa� si� cz�owiekiem w jesieni jego �ycia. Kto�, z kim si� by�o naprawd� mocno zwi�zanym.

Mimo wszystko by� zadowolony ze swojego �ycia, nie m�g� narzeka�. Zrobi� karier� i nigdy nie brakowa�o mu pieni�dzy. Da�o mu to wolno��, kt�r� bardzo ceni�. Kupi� sobie to, co chcia�, zorganizowa� wszystko na sw�j spos�b. Du�o podr�owa�, by� na wszystkich kontynentach. M�g� zaspokoi� swoje potrzeby i mia� interesuj�c� i stymuluj�c� prac�. W�a�ciwie w jego �yciu brakowa�o tylko prawdziwiej mi�o�ci. By� mo�e m�g�by j� znale�� u Egona. Gdyby �y�.

Egon mia� wspania�e podej�cie do sztuki, godzinami m�g� m�wi� o jednym dziele albo tylko o jakim� detalu obrazu i spekulowa� w niesko�czono�� o tym, jaki m�g� by� zamiar artysty z tym czy z tamtym. Mo�e w�a�nie tego mu brakowa�o. Z Egona emanowa�a prawdziwo��, szczera rado�� i ciekawo�� �ycia.

Du�o czasu minie, zanim wr�ci na Gotlandi�. Je�li kiedykolwiek to zrobi. Wyspa za bardzo kojarzy�a mu si� z Egonem. Chcia� teraz wszystko zapomnie�, zapomnie� o tej strasznej historii. Nie obchodzi�o go ju� to, kto by� morderc�. Pierwsze, co zrobi, gdy wr�ci do Sztokholmu, to zarezerwuje wyjazd do jakiego� s�onecznego i ciep�ego kraju. Mo�e do Brazylii albo na Tajlandi�. M�g� sobie pozwoli� na kilka tygodni wakacji po tym wszystkim, co przeszed�.

Stwierdzi�, �e i tak na razie nie za�nie, wsta� wi�c z ��ka, w�o�y� hotelowe pantofle i owin�� si� podomk�. Wyj�� malutk� buteleczk� whisky z minibaru, wla� zawarto�� do szklanki i usiad� na kanapie w salonie. Zapali� papierosa i poma�u wypuszcza� ustami dym.

Nie m�g� si� doczeka�, kiedy wr�ci do domu.

Ledwie to pomy�la�, gdy za oknem us�ysza� jaki� ha�as. Apartament le�a� na drugim pi�trze, ale tu� pod oknami znajdowa� si� dach. Hotel urz�dzony by� w starym budynku o nieregularnym kszta�cie.

Podszed� do okna, rozsun�� zas�ony i z niepokojem wpatrywa� si� w ciemno��. Latarnia uliczna rzuca�a s�abe �wiat�o, nie dawa�o ono zbyt wiele. Najwidoczniej nie by�o to nic szczeg�lnego, pewnie jaki� kot. Zaci�gn�� z powrotem zas�ony, wr�ci� na kanap� i poci�gn�� �yk whisky, kt�ra przyjemnie pali�a w gardle. Przypomnia� sobie, �e by� zaproszony w pi�tek na du�e przyj�cie do domu szlachty szwedzkiej Riddarhuset. B�dzie na pewno sympatycznie. Mia� wielu przyjaci� w kr�gach szwedzkich arystokrat�w.

Zn�w us�ysza� ha�as. Drgn��, spojrza� na zegarek. Kwadrans po drugiej.

Szybko zgasi� papierosa, wsta� i wy��czy� �wiat�o. W pokoju zrobi�o si� ciemno. Nast�pnie podszed� cicho do okna, stan�� przy �cianie i czeka�. Wkr�tce us�ysza� szcz�k metalu, a nast�pnie g�uche stukni�cie. Brzmia�o to tak, jakby kto� znajdowa� si� tu� nad nim. Nie wiedzia�, co robi�, ba� si� wyjrze� przez okno ze strachu, �e m�g�by mimo ciemno�ci zosta� zauwa�ony. A� nagle zobaczy� blask �wiat�a za szyb�. Przez szpar� mi�dzy zas�onami by�o wida�, �e kto� �wieci� latark� prosto w okno.

Ca�y spi�ty odczeka� par� minut.

Instynktownie przyci�gn�� do siebie lamp� sto�ow� z ci�k� ceramiczn� podstaw�. Zdj�� aba�ur, po�o�y� go ostro�nie na pod�odze i mocno chwyci� za podstaw� lampy. By�a to najlepsza bro�, jak� m�g� w tym momencie znale��. Sta� przy oknie, w rogu pokoju, prawie ca�y schowany za ci�k� zas�on�. My�la� tylko jednym � o strasznym losie Egona i o gro�bach, kt�re sam otrzyma�: o kartce w skrzynce pocztowej i tajemniczych telefonach.

�o��dek mu si� �cisn��, poniewa� przeczuwa�, �e wybi�a jego godzina. Kto� szuka� zemsty i teraz przysz�a kolej na niego.

Tak jak si� spodziewa�, nie trwa�o d�ugo, a cisz� przerwa�o ciche chrobotanie, jakby kto� pr�bowa� otworzy� okno �omem. Drewno popu�ci�o. W bladym �wietle ksi�yca zobaczy� w otworze okiennym r�ce odziane w r�kawiczki. Otworzy�y drug� po�ow� okna. Widzia� wsuwaj�c� si� do pokoju nog�, potem drug�. Wysoki, dobrze zbudowany m�czyzna wskoczy� przez okno i stan�� na pod�odze zaledwie par� metr�w od niego. M�czyzna mia� naci�gni�t� na g�ow� czarn� kominiark� z dziurami na oczy.

Hugo przylgn�� do �ciany, na ile by�o to mo�liwe, i mia� nadziej�, �e ten nieproszony go�� przejdzie obok, nie zauwa�aj�c go.

Apartament znajdowa� si� w rogu hotelu, pokoje mia�y kolisty uk�ad. Byli w salonie i intruz m�g� p�j�� w lew� stron� do sypialni albo w praw� do mniejszego saloniku. Przez kilka sekund zamaskowany m�czyzna sta� bez ruchu, tak blisko, �e Hugo Malmberg s�ysza� jego szybki oddech.

W salonie panowa�a zupe�na ciemno��. Zm�wi� cich� modlitw�, �eby nie zdradzi� go zapach, z pewno�ci� czu� by�o od niego zar�wno whisky, jak i papierosy. M�czyzna odwr�ci� si� i Hugo przez kilka przera�aj�cych sekund by� przekonany, �e jego kryj�wka zosta�a odkryta. Lecz nagle w�amywacz przemkn�� w stron� drzwi do sypialni i poch�on�a go ciemno��. Hugo Malmberg poma�u zacz�� si� wycofywa�, ze wzrokiem utkwionym w drzwiach sypialni. Musia�by pokona� tylko ma�y salon, hol i drzwi wychodz�ce na hotelowy korytarz. Ci�gle m�g� jeszcze pr�bowa� ucieczki. Nie wydawa�o mu si� rozs�dne usi�owa� obezw�adni� tego ros�ego m�czyzn�. Nie mia� szans. R�ne my�li przelatywa�y mu przez g�ow�, straci� poczucie czasu, nie wiedzia�, ile ju� sekund min�o.

Gdy rozwa�a� mo�liwo�� rzucenia si� w kierunku drzwi, poczu�, jak kto� chwyci� go za nadgarstek. Podstawa lampy z ha�asem spad�a na pod�og�. Krzykn��, ale by� to niemy krzyk. Tak jakby wiedzia�, �e nie mia� on sensu.

Tego �rodowego poranka na spotkaniu grupy �ledczej panowa�a leniwa i gnu�na atmosfera. Knutas uwa�a�, �e by�o to �mieszne, jak zmieni�y si� nastroje w grupie po wiadomo�ci o nominacji Karin. Ona i Thomas nigdy nie siedzieli teraz obok siebie, nie m�wi�c o nag�ej awersji Larsa Norrby�ego w stosunku do wszystkiego i wszystkich. Gdy przed zebraniem pili razem kaw�, Karin poskar�y�a mu si� i powiedzia�a, �e si� zastanawia, czy by�o to tego warte. Rozumia� j�, lecz jednocze�nie uwa�a�, �e powinna by� cierpliwa. Z czasem Norrby zmi�knie i Wittberg pewnie te�. Knutas domy�la� si�, �e Wittberg mia� ambicje na obj�cie tego stanowiska i �e mo�e oczekiwa�, �e to on powinien dosta� awans.

Nie mo�na by�o jednak zadowoli� wszystkich.

Wittberg siedzia� teraz z naburmuszon� min�, cho� Knutas wiedzia�, �e obecnie dobrze mu si� w �yciu uk�ada�o. Jego nowa dziewczyna, kt�ra nie by�a ju� a� taka nowa, zamieszka�a z nim, co wydawa�o si� mie� na niego dobry wp�yw. Knutas nigdy wcze�niej nie widzia� go tak pe�nego energii i wypocz�tego. Dlatego uwa�a�, �e by�o przykre, i� jego m�odszy kolega �a�owa� Karin tego sukcesu.

��Sprawdzi�em lepiej Rolfa Sand�na, kochanka Moniki Wallin � zacz�� Wittberg. � Ma on, co prawda, alibi na wiecz�r morderstwa, ale nie jest ono zbyt przekonuj�ce. Kolega, kt�ry m�wi, �e by� z nim, mo�e k�ama�. Rolf Sand�n gra na wy�cigach konnych i okaza�o si�, �e ma du�e d�ugi. Jest winny pieni�dze wielu osobom.

��Ach tak?

Knutas zmarszczy� czo�o.

��Za to Monika Wallin wydaje si� nic nie wiedzie� ani o tym, �e jest na�ogowym graczem, ani o tym, �e siedzi po uszy w d�ugach.

��Okej, to mamy mo�liwy motyw. Pracowa� poza tym na budowie, chodz�ca g�ra mi�ni, innymi s�owy.

��A nie jest on na rencie? � zaoponowa�a Karin.

��Tak, ze wzgl�du na nadwer�one plecy � powiedzia� Wittberg lekcewa��co. � Co nie zmienia faktu, �e nadal jest silny.

��No tak, ale jednak � upiera�a si� Karin. � Czy by�by naprawd� w stanie podci�gn�� kogo� tak wysoko, maj�c nie w pe�ni sprawny kr�gos�up?

��Dobry Bo�e � westchn�� Wittberg. � Nie mo�emy chyba tylko dlatego wy��czy� go z kr�gu podejrzanych?

Pokr�ci� g�ow�, jakby dawno nie s�ysza� tak g�upiej rzeczy.

��No w�a�nie � zgodzi� si� Norrby. � M�g� zdoby� fa�szywe za�wiadczenie, cz�sto si� o tym s�yszy. Ale mo�e w twoim �wiecie nie istniej� fa�szywe za�wiadczenia medyczne.

Jego g�os ocieka� sarkazmem. Norrby i Wittberg wymienili znacz�ce spojrzenia.

Bez ostrze�enia Karin podnios�a si� tak gwa�townie, �e krzes�o, na kt�rym siedzia�a, wyl�dowa�o na pod�odze. Patrzy�a z w�ciek�o�ci� na Wittberga, kt�ry wygl�da� teraz na zdziwionego i wystraszonego.

��Dosy� tego! � Karin utkwi�a wzrok w m�odszym koledze. � Ty ma�ostkowy, zazdrosny pajacu, wystarczy ju� tego! Jeste� takim cholernym egoist�, �e �a�ujesz mi awansu? Pracowali�my razem wiele lat, Thomas, ja haruj� tu dwa razy tyle lat co ty. Co masz przeciwko temu, �e zostan� zast�pc� szefa, powiedz mi to prosto w twarz, tu i teraz!

Nie czekaj�c na odpowied�, odwr�ci�a si� do Larsa Norrby�ego.

��A ty nie jeste� ani troch� lepszy. Z�o�cisz si� na mnie, jakbym to ja podj�a t� decyzj�. Masz co� przeciw temu, to id� do Andersa i jemu si� poskar� i przesta� mi dokucza� jak jaki� smarkacz. Mam do�� waszego zachowania i nie �ycz� sobie tego d�u�ej. Macie natychmiast przesta� � dotar�o to do was?

Wybuch z�o�ci Karin zako�czy� si� tym, �e rzuci�a krzes�em o �cian�. Znikn�a za drzwiami, kt�re zatrzasn�y si� za ni� z hukiem.

Zanim ktokolwiek zd��y� co� powiedzie�, zadzwoni� telefon kom�rkowy Knutasa.

Gdy zako�czy� rozmow�, mia� powa�n� min�.

��Dzwonili z hotelu Wisby. Hugo Malmberg zatrzyma� si� u nich wczoraj rano. By� na pogrzebie Egona Wallina i mia� przenocowa� w hotelu. Dzi� nie odda� klucza do recepcji i nie by�o go w samolocie, kt�rym mia� wraca� do Sztokholmu, a gdy pracownicy weszli przed chwil� do pokoju, zobaczyli, �e s� tam wszystkie jego rzeczy, okno nosi �lady w�amania, a na pod�odze widniej� �lady krwi.

��A Malmberg? � spyta� Kihlgård.

��Nie ma go � powiedzia� Knutas, bior�c marynark� z oparcia krzes�a. � Znikn��. Nikt nie wie, gdzie jest.

Hotel Wisby le�a� przy ulicy Strandgatan obok placu Donners, niedaleko portu. By� to elegancki hotel z tradycjami, o wysokim standardzie.

Gdy Knutas, Kihlgård, Sohlman i Karin przekroczyli pr�g recepcji zaledwie kwadrans po podniesieniu alarmu przed recepcjonistk�, zastali tam nerwowy nastr�j.

Apartament le�a� na ostatnim pi�trze. Ku przera�eniu recepcjonistki Sohlman od razu przyklei� w poprzek drzwi ta�m� odgradzaj�c�.

��Czy to naprawd� jest konieczne? � spyta�a zatroskana. � Wida� od razu, �e jest to miejsce zbrodni, go�cie zaczn� si� niepokoi�.

��Niestety konieczne � powiedzia� Sohlman. � Przykro mi.

I wygl�da�o na to, �e naprawd� by�o mu przykro. Dziesi�� lat temu w hotelu Wisby zamordowano nocn� portierk�, by�o to jedno z trzech niewyja�nionych morderstw w historii Gotlandii. Morderstwo odbi�o si� szerokim echem w ca�ym kraju i przez lata powracano do niego w mediach. Ci�gle jeszcze si� zdarza, �e napomykaj� o tym w telewizji w programach kryminalnych.

Sohlman pierwszy wszed� do apartamentu i da� zna� innym, �e maj� poczeka�. Musieli cisn�� si� w drzwiach.

Ostro�nie rozejrza� si� dooko�a. �mierdzia�o dymem i niewietrzonym pomieszczeniem, ��ko by�o niepo�cielone, kto� przewr�ci� lamp� sto�ow�, kt�ra le�a�a teraz na pod�odze bez aba�uru. W salonie na stole sta�a szklanka z niedopitym napojem oraz popielniczka z kilkoma niedopa�kami.

Sohlman rozsun�� ci�kie zas�ony i od razu odkry� na oknie �lady w�amania. Ubrania le�a�y r�wno u�o�one na krze�le przy ��ku, w ma�ym holu sta�a walizka.

��Ile os�b tu by�o? � spyta� szefa recepcjonist�w, gdy zako�czy� obch�d apartamentu.

��Tylko ja i Linda, kt�ra pracuje dzi� w recepcji. To ona zareagowa�a na to, �e Hugo Malmberg nie odda� kluczy. Przyjecha�a r�wnie� pod hotel taks�wka, kt�ra mia�a go zabra� na lotnisko, ale jak ju� m�wi�em, nie by�o go tutaj.

��Oboje weszli�cie do �rodka?

��Tak, no tak, weszli�my oboje � powiedzia� niepewnie. � Ale byli�my tam najwy�ej minut� � t�umaczy� si�, jakby nagle przysz�o mu do g�owy, �e to mo�e nie by� najlepszy pomys�.

��Okej, ale teraz ju� nikt nie mo�e tu wej�� � powiedzia� Sohlman do innych. � Okno nosi �lady w�amania, na pod�odze s� plamy krwi i �lady szarpaniny. Co� si� tu sta�o, to jasne. Od teraz traktujemy ten apartament jako miejsce zbrodni. Jakie s� st�d wyj�cia?

Szef recepcjonist�w wskaza� im schody po�arowe na ko�cu korytarza. Prowadzi�y na dziedziniec znajduj�cy si� na ty�ach budynku. St�d mo�na by�o wyj�� od razu na ulic�, a je�li si� chcia�o, mo�na by�o nawet podjecha� tam samochodem.

Sohlman zadzwoni� po posi�ki i zosta� w apartamencie w celu zebrania �lad�w. Knutas rozpocz�� przes�uchania pracownik�w hotelu, inni policjanci pukali do drzwi pokoj�w i pytali go�ci hotelowych, czy co� s�yszeli w nocy.

Gdy tylko Knutas by� z powrotem na komendzie, zwo�a� na spotkanie te osoby z grupy �ledczej, kt�re by�y na miejscu. Wszyscy siedzieli skoncentrowani, wydawa�o si�, �e zapomnieli o wcze�niejszym wybuchu z�o�ci Karin. Po raz pierwszy od d�ugiego czasu Knutas poczu� dawn� atmosfer� panuj�c� w grupie.

Szybko stre�ci� to, co wiedzieli o zagini�ciu Hugona Malmberga.

��Czego dowiedzieli�my si� w�a�ciwie o jego stosunkach z Egonem Wallinem? � spyta� Kihlgård.

��Wsp�pracowali i czasem si� spotykali, gdy Wallin by� w Sztokholmie, ale by�y to tylko spotkania s�u�bowe, z tego co zrozumia�em � powiedzia� Knutas.

��Uwa�asz, �e fakt, i� obaj s�, a w�a�ciwie byli, homoseksualistami, nie ma nic wsp�lnego ze spraw�? � spyta�a Karin z pow�tpiewaniem w g�osie. � Ja si� z tym nie zgadzam. Mamy wiele powi�za� mi�dzy nimi: handel sztuk�, Sztokholm, homoseksualizm. To nie mo�e by� przypadek. W tych trzech elementach musi by� co�, co nas zaprowadzi do mordercy.

��Szukamy wi�c geja w �wiecie sztuki w centrum Sztokholmu? � spyta� Kihlgård. � Zaw�a to w ka�dym razie do�� mocno kr�g podejrzanych.

��Mo�liwe � powiedzia�a Karin. � Cho� mo�e powinni�my skoncentrowa� si� tylko na homoseksualizmie.

��Dlaczego? � zaoponowa� Wittberg. � Jak w takim razie dopasowa� do tego kradzie� obrazu?

��Masz racj�. Ten przekl�ty obraz. Umieraj�cy dandys � powiedzia�a Karin z namys�em. � Czy morderca chcia� nam co� powiedzie�, wybieraj�c ten w�a�nie obraz? Mo�e nie ma to nic wsp�lnego z Nilsem Dardelem, lecz powinni�my skupi� si� na motywie obrazu. Dandys jest m�czyzn� z kobiecymi cechami, prawda? Dobrze ubrany snob, elegancki gogu�, kt�ry obraca si� w wytwornych salonach. To pasowa�oby zar�wno do Egona Wallina, jak i do Hugona Malmberga.

��Pewnie � powiedzia� Wittberg z zapa�em. � Mamy tu oczywiste powi�zanie. Morderca jest tak wyrafinowany, �e kradnie jeden z najbardziej znanych obraz�w w historii malarstwa szwedzkiego tylko po to, �eby si� popisa�. On si� z nami po prostu bawi � ot, co.

��Czy to naprawd� jest takie proste? � pow�tpiewa� Kihlgård. � Mo�e z�odziej najzwyczajniej w �wiecie potrzebowa� pieni�dzy.

��No tak, ale jak mia�by sprzeda� taki obraz? W Szwecji nie jest to chyba mo�liwe � zaoponowa� Norrby.

��Nie, ale mo�e za tym sta� jaki� kolekcjoner � zamrucza� Knutas.

��Uwa�am, �e morderstwa maj� co� wsp�lnego ze sztuk�, to stanowi centrum ca�ej sprawy � powiedzia� Kihlgård. � Obaj s� w�a�cicielami galerii, z muzeum skradziono s�ynny obraz, a tego samego dnia, kiedy zamordowano Egona Wallina, odby� si� w jego galerii udany wernisa�. Powinni�my szuka� w �wiecie sztuki i zostawi� w�tek homoseksualizmu. Tylko sobie utrudniamy spraw�, bo za bardzo skupiamy si� na szczeg�ach.

��Zgadzam si� � przytakn�� Knutas, zadowolony, �e cho� raz podziela� zdanie Kihlgårda. � Na boku mogli prowadzi� nieczyste interesy. Obaj dorobili si� fortuny, nie jest to takie pewne, �e pieni�dze zawsze pochodzi�y z legalnych �r�de�.

��Mo�e jest w to zamieszany r�wnie� Mattis Kalvalis i jego podejrzany mened�er. Nie wydaje si� on taki czysty � doda�a Karin. � Jest uzale�niony od narkotyk�w, wida� to z daleka. Dzia�aj�ca w �wiecie sztuki zorganizowana grupa przest�pcza o mi�dzynarodowym zasi�gu, mi�dzy innymi z kontaktami w krajach ba�tyckich � zaproponowa�a konspiracyjnie.

��Najpierw jednak musimy si� dowiedzie�, co si� sta�o z Hugonem Malmbergiem � przerwa� Knutas. � Je�li przyjmiemy, �e mamy do czynienia z tym samym sprawc�, to co m�g� on zrobi� z Malmbergiem? Jaki b�dzie jego kolejny krok?

��Niestety, Hugo Malmberg najprawdopodobniej ju� nie �yje � powiedzia�a Karin. � Tu� przed spotkaniem sprawdzi�am, czy kto� mu grozi�. I tak jak przypuszcza�am, okaza�o si�, �e dosta� list z pogr�kami i odbiera� tajemnicze telefony. Zg�osi� to na policj� przed kilkoma tygodniami.

Knutas pociemnia� na twarzy.

��Co zrobiono w tej sprawie?

��Wygl�da na to, �e nic. Policjant, kt�ry przyj�� zg�oszenie, uwa�a�, �e Malmberg zachowywa� si� jak paranoik, mimo i� ze zg�oszenia jasno wynika�o, �e zna� Egona Wallina i �e mia� rozpocz�� z nim wsp�prac�.

��Kiedy dok�adnie zdarzy�y si� te incydenty?

Karin zerkn�a w swoje papiery.

��Pierwszy, ten na mo�cie V�sterbron, dziesi�tego lutego. Cho� w�wczas Malmberg my�la�, �e by� to tylko kto�, kto za nim szed�, nie by�a to wyra�na gro�ba. Prawdziw� gro�b� otrzyma� dwudziestego pi�tego lutego.

��Co to by�o?

��Kartka z napisem �Ju� nied�ugo�. Bez nadawcy.

���Ju� nied�ugo�?

��Tak, najwyra�niej tylko tyle.

��I by�o to przed dwoma tygodniami?

��Tak.

Wszyscy w pokoju popatrzyli po sobie.

��To niepowa�ne � powiedzia� Knutas blady ze z�o�ci. � W Visby zostaje zamordowany Egon Wallin, jednocze�nie inny w�a�ciciel galerii, kt�ry od wielu lat utrzymuje kontakty handlowe z Wallinem, dostaje gro�b� po gro�bie i nikt nas o tym nie informuje. Co ci sztokholmczycy sobie wyobra�aj�? Jest to do diab�a zaniedbanie obowi�zk�w!

Knutas ci�ko oddycha� przez nos, wypi� kilka �yk�w wody ze szklanki stoj�cej przed nim na stole.

��C�, teraz pozostaje nam tylko kontynuowa� �ledztwo. Sohlman przewodzi badaniom technicznym apartamentu hotelowego, kt�re s� w toku. Hotel jest cz�ciowo zamkni�ty, rozmawiamy z go��mi hotelowymi i zbieramy informacje. Mamy nadziej�, �e da nam to wkr�tce jakie� wskaz�wki. A co waszym zdaniem mo�e zrobi� teraz morderca?

��Niestety jestem sk�onny zgodzi� si� z Karin, Malmberg prawdopodobnie ju� nie �yje � westchn�� Kihlgård. � Pozostaje tylko czeka� na to, co morderca tym razem zrobi z cia�em.

��Czy mo�e by� taki �mia�y, �eby powiesi� je w bramie Dalmansporten, tak jak to zrobi� z Egonem Wallinem? � zastanawia�a si� na g�os Karin.

��Nie wydaje mi si� to bardzo prawdopodobne � odrzek� Knutas. � Jeden raz � okej, ale zadawa� sobie trud, �eby zrobi� to raz jeszcze? Powinien zdawa� sobie spraw�, �e pracownicy hotelu zauwa�yli znikni�cie Malmberga i �e policja go teraz szuka. Prawda?

��Nie jest to takie pewne � zaprotestowa� Kihlgård. � Mo�e nie my�li racjonalnie. Mo�e by� odurzony swoimi sukcesami i mie� poczucie wy�szo�ci. Uwa�a�, �e jest nie do pokonania. Zdarza�y si� ju� wcze�niej takie przypadki.

��Jak by nie by�o, obstawimy bram� � powiedzia� Knutas. � Najlepiej dmucha� na zimne. W ko�cu nic nie wiemy, z kim mamy do czynienia.

��A Muramaris?

��Te� po�lemy tam ludzi. Nie wiadomo, mo�e b�dzie chcia� tam wr�ci�.

Sverker Skoglund by� szkolnym koleg� Egona Wallina, chodzili do tej samej klasy od przedszkola a� do liceum. Potem ich drogi si� rozesz�y. Sverker zacz�� p�ywa� na statkach i przez wiele lat mieszka� za granic�, wi�c gdy wr�ci� na Gotlandi�, nie mieli ze sob� wiele wsp�lnego. Jednocze�nie istnia�o mi�dzy nimi co�, co sprawia�o, �e mimo wszystko do�� dobrze si� rozumieli. Kiedy par� razy spotkali si� w ci�gu tych wszystkich lat, wydawa�o im si�, �e nie widzieli si� tylko kilka dni.

Sverker by� zszokowany brutaln� �mierci� Egona Wallina i jak wielu innych uwa�a�, �e by�o to straszne, �e jego przyjaciel z dzieci�stwa zako�czy� swoje �ycie w tak tragiczny spos�b. Nie by� na pogrzebie, poniewa� pracowa� w�wczas na platformie wiertniczej w p�nocnej Norwegii i dosta�by wolne tylko w przypadku pogrzebu kogo� z bliskich krewnych.

W�a�nie wr�ci� na Gotlandi� i pierwsze, co chcia� zrobi�, to odwiedzi� gr�b Egona. Gdy przyszed� na cmentarz Norra begravningsplatsen, w okolicy nie by�o nikogo. Jego samoch�d by� jedynym na parkingu przed cmentarzem.

Alejka by�a dok�adnie od�nie�ona i wida� by�o, �e przesz�o tamt�dy wiele os�b. Domy�li� si�, �e to ze wzgl�du na Egona. O tej porze roku niewiele os�b odwiedza�o cmentarz.

Egon Wallin le�a� w widocznym z daleka grobie rodzinnym. Jego r�d by� zamo�ny, co zdradza�y rozmiary pomnika. Na samej g�rze widnia� krzy�. Przed pomnikiem pi�trzy�y si� kwiaty i wie�ce, �wiadcz�c o niedawnym pogrzebie. �nieg, kt�ry spad� w nocy, przykry� wi�kszo�� ich bia�ym ko�uszkiem, ale tu i tam wystawa�y kwiaty, widzia� te� kontury grubych wie�c�w przykrytych �niegiem.

Gdy wszed� na �cie�k� prowadz�c� bezpo�rednio do grobowca, wyjrza�o s�o�ce. Zatrzyma� si� na chwil� i pozwoli� promieniom ogrzewa� twarz. Taki spok�j. Taka cisza.

Szed� dalej wolnym krokiem i zastanawia� si�, kim tak w�a�ciwie by� Egon. W jego oczach by� on zwyczajnym cz�owiekiem. Nigdy nie okazywa�, �e by� bogaty i nie m�wi� o pieni�dzach, poza przypadkami, gdy razem wychodzili na kolacj�. W�wczas zawsze upiera� si�, �eby zap�aci�. Nie obnosi� si� jednak z tym, �e by� dobrze sytuowany. Ci�gle mieszka� w domku szeregowym, mimo i� by�o go sta� na kupno wi�kszej i bardziej luksusowej willi. Te domki szeregowe by�y wprawdzie wyj�tkowo �adne i mia�y wspania�e po�o�enie, ale jednak.

Zastanawia� si�, co si� przydarzy�o jego dawnemu przyjacielowi z dzieci�stwa. Czy mia� pecha i spotka� na swojej drodze szale�ca, kt�ry rzuci� si� na pierwsz� napotkan� osob�? Zastanawia� si�, czy Egon zosta� zamordowany przez przypadek, czy te� mo�e morderca mia� jaki� pow�d, �eby zabi� w�a�nie jego.

Dotar� do ogrodzonej parceli, na kt�rej znajdowa� si� gr�b. Przed pomnikiem le�a�y rz�dy wie�c�w i na pocz�tku zwr�ci� uwag� tylko na nie. Wzrok przesuwa� si� po jedwabnych wst�gach, kwiatach i bilecikach z ostatnim po�egnaniem. Nagle na zamarzni�tej ziemi zauwa�y� co�, od czego zje�y�y mu si� w�osy na g�owie. Spod grubego wie�ca z bia�o-czerwon� wst�g� od Towarzystwa Przyjaci� Sztuki w Visby wystawa�a d�o�. By�a to d�o� m�czyzny, palce by�y zgi�te. Sverker Skoglund, wstrzymuj�c oddech, przesuwa� wzrokiem po r�ce, milimetr po milimetrze. M�czyzna le�a� na brzuchu obok pomnika, z r�koma wzd�u� cia�a. By� prawie nagi, mia� na sobie tylko kalesony. Cia�o cz�ciowo pokrywa� �nieg, lecz Sverker mimo to widzia�, �e by�o poranione i posiniaczone, a szyj� zmar�ego oplata� sznur.

Sverker Skoglund otrzyma� odpowied� na swoje pytanie szybciej, ni� si� tego spodziewa�. Bez w�tpienia morderstwo Egona Wallina nie by�o przypadkiem.

Pi�tna�cie po pierwszej wp�yn�o zg�oszenie na policj� w Visby. Dwadzie�cia minut p�niej Knutas i Karin byli ju� na miejscu, zaraz za nimi przyjecha� Sohlman i Wittberg. Wiele innych samochod�w policyjnych by�o w drodze. Knutas wyskoczy� z samochodu i szybkim krokiem poszed� w stron� pomnika.

��Do diab�a � powiedzia�. � To mo�e by� tylko jedna osoba.

Sohlman dogoni� go i pierwszy podszed� do cia�a. Pochyli� si� i zacz�� przygl�da� si� cz�ciom cia�a wystaj�cym spod �niegu.

��Jest ca�y poraniony, s� to zar�wno oparzenia od papieros�w, jak i �lady bicia. Wygl�da na to, �e morderca przed zabiciem torturowa� tego biedaka.

Potrz�sn�� g�ow�.

��Czy to jest Hugo Malmberg?

Knutas przesuwa� wzrokiem po poranionych zw�okach.

��Sprawd�my.

Sohlman delikatnie odwr�ci� cia�o.

��Tak, to on.

Karin g�o�no wci�gn�a powietrze.

��Sp�jrzcie tam, na szyj�.

Wszyscy pochylili si� nad zw�okami i zobaczyli sznur. Bez w�tpienia mieli do czynienia z tym samym sprawc�.

Knutas podni�s� si� i rozejrza� po opustosza�ym cmentarzu.

��Cia�o jest jeszcze ciep�e � powiedzia� Sohlman. � Jest martwy od niedawna.

��Musimy przeszuka� okolic� z psami, natychmiast � zdecydowa� Knutas i zacz�� wydawa� rozkazy. � Morderca nie m�g� uciec daleko. Z pewno�ci� mia� samoch�d. Kiedy odp�ywa najbli�szy prom na kontynent? Ma zosta� zatrzymany, przeszukamy ka�dy samoch�d, sprawdzimy ka�d� osob�. Tym razem nie mo�e nam uciec.

Johan i Pia harowali jak wo�y, odk�d ukaza�a si� informacja prasowa policji o tym, �e na grobie Egona Wallina odnaleziono okaleczone cia�o Hugona Malmberga. Morderstwo wywo�a�o histeri� medi�w, w Sztokholmie wszyscy jak najszybciej chcieli mie� od nich materia�, najlepiej jeszcze zanim w og�le zosta� nagrany. Drugie spektakularne morderstwo w Visby poruszy�o mocno r�wnie� mieszka�c�w miasta. W�a�ciciele galerii w Visby zamkn�li swoje butiki i zebrali si�, �eby porozmawia� o tym, co si� sta�o. Wszyscy zastanawiali si�, czy celem mordercy by�y osoby handluj�ce sztuk�. Na komendzie policji odby�a si� chaotyczna konferencja prasowa, na kt�rej grupa �ledcza znalaz�a si� w ogniu pyta� ze strony oko�o pi��dziesi�ciu przyby�ych dziennikarzy. Wiadomo�� dotar�a nawet do pozosta�ych kraj�w skandynawskich i do Visby �ci�gn�a zar�wno du�ska, jak i norweska prasa.

Po tym jak Johan i Pia zredagowali wieczorem ostatnie wej�cie, Johan zosta� jeszcze chwil� w redakcji. By� zbyt zestresowany, �eby jecha� do domu. Musia� zebra� my�li. Pia ulotni�a si�, gdy tylko wys�ali gotowy kawa�ek do Sztokholmu, poniewa� spieszy�a si� do kina. Do kina, teraz? pomy�la� Johan. Nie wyobra�a� sobie, jak mo�na by�o skoncentrowa� si� na filmie po tym wszystkim, co si� wydarzy�o.

Usiad� z kartk� i d�ugopisem w r�ku i spr�bowa� przeanalizowa� wszystkie wydarzenia od samego pocz�tku.

Morderstwo Egona Wallina. Skradzione obrazy w kom�rce jego domu.

Kradzie� Umieraj�cego dandysa w Waldemarsudde.

Rze�ba, kt�ra znikn�a z galerii Wallina, �eby potem pojawi� si� w muzeum Waldemarsudde w zwi�zku z kradzie��. Orygina� znajdowa� si� w Muramaris. Tam mieszka� morderca, przynajmniej w�wczas, gdy przygotowywa� i pope�ni� pierwsze morderstwo. Potem zamordowa� Hugona Malmberga, a cia�o porzuci� na grobie Egona Wallina.

Johan zapisa� powi�zania mi�dzy ofiarami.

Obaj byli w�a�cicielami galerii sztuki.

Obaj byli homoseksualistami, z tego co uda�o mu si� dowiedzie�, Hugo otwarcie, Egon w tajemnicy.

Planowali by� partnerami w tej samej galerii w Sztokholmie. Partnerami, pomy�la�. Czy byli r�wnie� partnerami seksualnymi? Uwa�a� to za bardzo prawdopodobne. Pod powi�zaniami mi�dzy ofiarami dopisa� jeszcze: partnerzy seksualni.

Siedzia� i wpatrywa� si� w to, co napisa�. Nasun�y mu si� dwa pytania. Zanotowa� je na kartce.

1. Dlaczego skradziono Umieraj�cego dandysa?

2. Czy b�dzie kolejna ofiara?

Nic nie �wiadczy�o o tym, �e morderca na tym poprzesta�. Mog�o by� wi�cej os�b, kt�rym chcia� odebra� �ycie. Napisa� na kartce s�owo �dandys�. Kto to jest dandys?

Wpisa� has�o w wyszukiwarce internetowej i znalaz� odpowied�: snob, gogu�. Dandys kojarzy si� z elegancj�, zimn� krwi�, sarkazmem, ironi�, hermafrodytyzmem lub biseksualno�ci�.

Czy morderca uwa�a� siebie za dandysa, czy mo�e to jego ofiary by�y dandysami?

Zastanawia� si� nad osobami przewijaj�cymi si� w �ledztwie. Pia zostawi�a mu list� z nazwiskami go�ci zaproszonych na wernisa� Egona Wallina. Dosta�a j� od Evy Blom. Johan nie docieka�, w jaki spos�b jej si� to uda�o. Nie by� pewien, czy chcia� to wiedzie�.

Zacznijmy tutaj, pomy�la�. Nie trwa�o d�ugo, a zatrzyma� si� przy jednym nazwisku. Erik Mattson. To przecie� on, ekspert w sprawach Dardela, wiele razy wypowiada� si� w telewizji o kradzie�y w Waldemarsudde. Co za zbieg okoliczno�ci. Pracowa� w domu aukcyjnym Bukowskis Auktioner w Sztokholmie. Johan postanowi� do niego zadzwoni�. Wszed� na stron� internetow� Bukowskis i znalaz� zar�wno nazwisko, jak i zdj�cie Erika Mattsona. Drgn��. A propos dandys�w. Erik Mattson by� ubrany w garnitur w drobne pr��ki, koszul� w zimnym niebieskim odcieniu, eleganck� kamizelk� i krawat. Ciemne w�osy by�y zaczesane do ty�u, mia� regularne rysy i arystokratycznie zakrzywiony nos. Ciemne oczy i w�skie usta. Lekko u�miecha� si� do fotografa, nieco lekcewa��cym, lekko ironicznym u�miechem. Klasyczny dandys, pomy�la� Johan. Spojrza� na zegarek. Za p�no, �eby zadzwoni�, dom aukcyjny by� ju� zamkni�ty. B�dzie to musia�o poczeka� do jutra. Westchn�� i wsta�, �eby nastawi� kaw�, podczas gdy my�li kot�owa�y mu si� w g�owie.

Kim w�a�ciwie by� Erik Mattson? Czy mia� on jakie� powi�zanie z Gotlandi�?

Nie wiedzia�, sk�d przyszed� mu do g�owy ten pomys�, ale od razu si� do niego zapali�. Spojrza� na zegarek. Za pi�tna�cie dziewi�ta. Nie by�o za p�no, �eby zadzwoni�. Anita Thor�n odebra�a od razu.

��Dobry wiecz�r, m�wi Johan Berg z Wiadomo�ci Regionalnych. Przepraszam, �e dzwoni� o takiej porze, ale mam pewn� spraw� niecierpi�c� zw�oki.

��Czego dotyczy? � spyta�a uprzejmie Anita Thor�n.

��Zbieram materia�y do reporta�u. Wiem, �e wynajmujecie domki letniskowe. Od jak dawna si� tym zajmujecie?

��Odk�d przej�li�my Muramaris w latach osiemdziesi�tych. B�dzie to prawie dwadzie�cia lat.

��Czy ma pani list� os�b, kt�re si� u was zatrzyma�y?

��Oczywi�cie, zapisuj� wszystkich w specjalnej ksi�dze.

��Czy ma j� pani pod r�k�?

��Tak, prowadz� biuro w domu.

��Czy ma pani chwil� czasu? Czy mog�aby pani przynie�� t� ksi�g�?

��Nie ma problemu, gdzie� j� tu mam. Chwileczk�.

Ksi�ga, pomy�la� Johan. Nie s�ysza�a nigdy o komputerach?

Po paru minutach by�a z powrotem.

��Tak, mam ksi�g� przed sob�. Zapisuj� wszystkich, kt�rzy wynajmuj� domki � imi�, nazwisko, adres, numer telefonu, w jakim byli terminie i w jaki spos�b zap�acili.

��Nie ma pani tych informacji w wersji elektronicznej?

��Nie � powiedzia�a i za�mia�a si�. � Wiem, �e mo�e si� to wydawa� dziwne, ale od zawsze zapisywa�am wszystko w tej ksi�dze. Od dwudziestu lat wynajmujemy domki i wi��e si� z tym pewna nostalgia, �e robi� co� w ten sam spos�b jak dawniej, je�li wie pan, o co mi chodzi.

Johan rozumia� doskonale. Jego mama dopiero niedawno zacz�a wysy�a� esemesy, cho� od wielu lat pr�bowa� j� tego nauczy�.

��Czy mo�e mi pani wy�wiadczy� przys�ug�? � spyta�.

��Tak, my�l�, �e tak � powiedzia�a z wahaniem.

��Czy mog�aby pani sprawdzi�, czy kiedy� wynajmowa� u was domek Erik Mattson?

��Oczywi�cie, cho� zajmie to troch� czasu. Jak ju� m�wi�am, musz� przejrze� zapiski z dwudziestu lat.

��Poczekam, ile b�dzie trzeba.

Po godzinie Anita Thor�n oddzwoni�a do Johana.

��To jest naprawd� bardzo dziwne. Ledwo sko�czy�am rozmow� z panem, a zadzwoni�a Karin Jacobsson z policji i chcia�a wiedzie� to samo.

��Ach tak?

��No wi�c, znalaz�am Erika Mattsona, i to niejeden raz.

Johanowi zasch�o w ustach.

��Tak?

��Po raz pierwszy by� tu w czerwcu 1990 roku, a wi�c przed pi�tnastoma laty. Domek Rolfa de Mar�. Wynaj�� domek na dwa tygodnie razem ze swoj� �on� Lydi� Mattson i trojgiem dzieci. Mam tu nawet ich imiona: David, Karl i Emelie Mattson.

��A potem?

��Przyjecha� tu dwa lata p�niej, w sierpniu 1992, ale tym razem bez dzieci.

��By� sam?

��Nie, wynajmowa� domek razem z innym m�czyzn�.

��Ma pani jego nazwisko?

��Oczywi�cie. Nazywa� si� Jakob Nordstr�m.

��A ostatni raz?

��By�o to rok p�niej, dwudziestego pi�tego lipca. R�wnie� tym razem z Jakobem Nordstr�mem. I za ka�dym razem wynajmowa� ten sam domek, domek Rolfa de Mar�.

To w�a�nie tamtego listopadowego poniedzia�ku zda� sobie spraw�, �e jest w stanie zamordowa� cz�owieka. Podj�cie decyzji zaj�o mu dwie sekundy. Jak bardzo by chcia�, �eby nigdy nie musia� prze�y� tamtego momentu, kr�tkiego jak mgnienie oka. By� zmuszony nosi� w sobie te obrazy przez reszt� �ycia.

Tego dnia nie mia� zamiaru �ledzi� m�czyzny, kt�rego obserwowa� od d�u�szego czasu, ale co� go natchn�o. Chcia� tylko przejecha� ko�o jego galerii. Nie wiedzia� jeszcze, jak mia� post�pi� z nowo zdobytymi informacjami, co mia� z nimi zrobi�. Chcia� odczeka�, zanim zdecydowa�by si� na kolejny krok. Ale tak si� nie sta�o. Mo�e by�o to z g�ry ustalone, �e tak mia�y si� potoczy� wydarzenia. Teraz, z perspektywy czasu, m�g� my�le� o tym w ten spos�b. Po tym co by� zmuszony prze�y�, nie m�g� post�pi� inaczej. Ta �wiadomo�� porazi�a go jak grom. Brutalnie, nieodwo�alnie.

Prawie by si� z nim min��. Gdy przyszed� na ulic� �sterlånggatan, Hugo Malmberg w�a�nie wychodzi� z galerii, cho� tak naprawd� do zamkni�cia pozostawa�a jeszcze godzina. Ciekawo�� wzi�a g�r�. Postanowi� p�j�� jego �ladem i zobaczy�, dlaczego m�czyzna, kt�rego obserwowa�, zmieni� swoje zwyczaje.

Szed� kilka metr�w za nim a� do przystanku autobusowego na mo�cie Skeppsbron. Malmberg pali� papierosa i rozmawia� z kim� przez telefon kom�rkowy. Nadjecha� autobus, przeszed� przez ulic� i gdy wsiad� do pojazdu, znalaz� si� bardzo blisko Mamlberga. Obrzydliwie blisko. Gdyby wyci�gn�� r�k�, m�g�by dotkn�� jego ramienia.

By�o mu niedobrze, gdy przygl�da� si� jego eleganckiemu we�nianemu p�aszczowi i apaszce nonszalancko przerzuconej przez rami�. Ten pewny siebie m�czyzna wyobra�a� sobie, �e jest nie do pokonania i nadal �y� w b�ogiej nie�wiadomo�ci, nie przeczuwaj�c, �e jego �ycie dobiega ko�ca. Wysiad� przed domem towarowym Nordiska Kompaniet przy ulicy Hamngatan, skr�ci� w ulic� Regeringsgatan i szed� ni� kawa�ek, po czym skr�ci� w lewo, w jedn� z bocznych uliczek. Zapali� kolejnego papierosa. Mija�y ich samochody i ludzie spiesz�cy do domu albo w stron� centrum. Szed� za m�czyzn� coraz bardziej ciekawy, dok�d on zmierza�. Nigdy wcze�niej nie widzia� go w tych stronach.

Uwa�a�, �eby zachowa� odpowiedni dystans, dla pewno�ci szed� drug� stron� ulicy. Na szcz�cie w mie�cie by�o wielu ludzi, nie rzuca� si� wi�c w oczy. Nagle m�czyzna znikn��. Szybko przeszed� na drug� stron� ulicy. Fasada budynku, przed kt�rym si� znalaz�, by�a zniszczona, okno wystawowe zamalowane na czarno, niemo�liwe by�o zajrze� do �rodka. Na blaszanych drzwiach widnia� niepozorny szyld �Video delight�, �wiec�cy ��tym i czerwonym �wiat�em. To tu musia� wej��.

Nietrudno si� domy�li�, o jaki rodzaj film�w chodzi�o. Odczeka� par� minut, zanim wszed� do �rodka.

Schody o�wietlone ma�ymi, czerwonymi �ar�wkami zaprowadzi�y go pod ziemi�. Znalaz� si� w du�ej wypo�yczalni film�w pornograficznych, kt�re nie wygl�da�y na te najl�ejszego rodzaju. Na p�kach widnia�y gad�ety erotyczne, mo�na by�o r�wnie� wynaj�� ma�y pokoik do obejrzenia filmu. Za lad� sta�a m�oda dziewczyna z niewzruszonym wyrazem twarzy, tak jakby sprzedawa�a ciastka albo przybory do szycia. By�a pogr��ona w weso�ej rozmowie z ch�opakiem w tym samym wieku, kt�ry siedzia� obok niej i przykleja� ceny na filmy DVD. Dooko�a na du�ych ekranach wy�wietlano filmy pornograficzne z bardzo bliskimi uj�ciami. W butiku znajdowa�o si� kilku m�czyzn, kt�rzy stali obok p�ek i przebierali w filmach.

Poma�u obszed� lokal, �eby zobaczy�, gdzie podzia� si� m�czyzna, kt�rego �ledzi�. Sklep by� wi�kszy, ni� si� to wydawa�o na pierwszy rzut oka. Dostrzeg� teraz sporo ma�ych pokoik�w, kt�re mia�y zaledwie kilka metr�w kwadratowych. Zajrza� do jednego z nich. Jedynym umeblowaniem by� fotel z czarnej sk�ry o odchylonym oparciu ustawiony przed olbrzymim telewizorem. Popielniczka, chusteczki higieniczne, kosz na �mieci i pilot. Nic wi�cej.

Szybko zajrza� do wszystkich wolnych pokoik�w, po czym stwierdzi�, �e Malmberg zapad� si� pod ziemi�. Skonsternowany podszed� do pomalowanej na czerwono lady i spyta� stoj�c� za ni� dziewczyn�, czy s� tu jeszcze jakie� inne pomieszczenia.

��Tak � powiedzia�a i wskaza�a na drzwi, na kt�re nie zwr�ci� wcze�niej uwagi. � Tam s� pomieszczenia tylko dla pan�w. To znaczy dla gej�w.

Na drzwiach widnia� niepozorny szyld: �Boys only�.

��Ale to kosztuje. Osiemdziesi�t koron.

��Okej � powiedzia� i zap�aci�.

Dziewczyna rzuci�a znacz�ce spojrzenie na koszyk stoj�cy na ladzie. By� on pe�en prezerwatyw.

��S� za darmo � powiedzia�a, �ciszaj�c lekko g�os. � Dwie sztuki. Jak chcesz wi�cej, trzeba zap�aci�.

Potrz�sn�� g�ow�. Otworzy� drzwi i wszed� do �rodka.

By�o tam jeszcze ciemniej ni� po drugiej stronie, schody prowadz�ce w d� by�y jeszcze w�sze i bardziej strome.

S�ysza� tylko szum pot�nej klimatyzacji. Pachnia�o �wie�o�ci� i jakby zio�ami, prawie jak w Spa. Gdy zszed� na sam d�, zobaczy� przed sob� d�ugi, w�ski korytarz. By� s�abo o�wietlony czerwonymi jarzeni�wkami. �ciany pomalowane na czerwono, pod�oga na czarno. Po obu stronach znajdowa�y si� pokoiki, kt�re wydawa�y si� takie same jak te na g�rze. Wiele drzwi by�o zamkni�tych, s�ysza� s�abe post�kiwania dochodz�ce zza cienkich �cian.

Jaki� ch�opak maj�cy oko�o dwudziestu pi�ciu lat sta� w uchylonych drzwiach i zagl�da� do jednego z pokoj�w. Gdy przechodzi� obok, zauwa�y�, �e w �rodku kto� siedzia�. By�o oczywiste, �e ch�opak zastanawia� si�, czy wej�� do �rodka, �eby dotrzyma� m�czy�nie towarzystwa.

Wsz�dzie znajdowa�y si� ekrany, na kt�rych wy�wietlano filmy pornograficzne. Zastanawia� si�, gdzie podzia� si� Malmberg. Mo�e siedzia� teraz w jednym z takich pokoik�w i si� zabawia�? Na sam� my�l zrobi�o mu si� niedobrze.

Z jednego z pokoj�w wyszed� m�czyzna, rozpromieni� si� na jego widok. Pr�bowa� przywo�a� go do siebie. Nic nie m�wi�, ale j�zyk cia�a wyra�nie pokazywa�, czego chcia�. Spiesznie przeszed� obok niego.

Miejsce wydawa�o si� nierzeczywiste. Korytarze tworzy�y labirynt i wkr�tce nie wiedzia�, sk�d przyszed�. Wsz�dzie tylko pokoje i te obrazy.

Zacz�o mu si� kr�ci� w g�owie, mia� do��, chcia� stamt�d wyj��. Pr�bowa� znale�� drog� powrotn� i szybkim krokiem poszed� w kierunku, w kt�rym jak s�dzi�, znajdowa�y si� schody. Niestety pomyli� si�. Znalaz� si� teraz przy drzwiach na ko�cu korytarza, zza kt�rych dochodzi�y post�kiwania. Delikatnie uchyli� drzwi na tyle, �eby m�c zajrze� do �rodka. Za drzwiami znajdowa�o si� co� w rodzaju niewielkiej sali kinowej. Na jednej ze �cian wisia� ekran projekcyjny, na kt�rym wy�wietlano obrazy tego samego typu, jakich zd��y� ju� zobaczy� setki podczas swej kr�tkiej wizyty w podziemiach. Wszystko w kolorze czarnym: �ciany, sufit, pod�oga, sk�rzana kanapa i fotele.

Najpierw widzia� tylko trzy poruszaj�ce si� na kanapie cia�a. Szybko rozpozna� Malmberga. Potem dojrza� twarz drugiego, kt�ry m�g� mie� oko�o pi��dziesi�tki. Wydawa�o mu si�, �e gdzie� kiedy� ju� go widzia�, ale nie m�g� sobie przypomnie� gdzie. Twarzy trzeciego nie by�o wida�. By� m�odszy i obaj starsi m�czy�ni stali pochyleni nad nim. Wszyscy trzej byli nadzy, �aden z nich nie zauwa�y� jego obecno�ci. Byli poch�oni�ci sob�.

Ogarn�o go poczucie nierzeczywisto�ci, tak jakby scena, kt�r� ogl�da�, by�a czym� wymy�lonym.

Gdy mia� si� w�a�nie odwr�ci� i uciec stamt�d, zobaczy� twarz trzeciego m�czyzny.

Dwie sekundy. Nie potrzebowa� wi�cej, �eby go rozpozna�. Szybko zamkn�� drzwi. Przez chwil� sta� pod drzwiami oparty o �cian�. Pot sp�ywa� mu z czo�a. Chcia� krzycze�.

Na sztywnych nogach szed� korytarzami, szukaj�c wyj�cia. W ko�cu uda�o mu si� odnale�� schody prowadz�ce w g�r�. Stara� si� nie patrze� na ch�opaka stoj�cego przy ladzie.

Gdy wyszed� na ulic�, o�lepi�o go �wiat�o dzienne, zmru�y� oczy. Obok niego przesz�a kobieta z w�zkiem dzieci�cym. Tutaj �ycie toczy�o si� tak jak dawniej. Gdy doszed� do rogu ulicy, zwymiotowa�. Nie tylko z powodu tego, co w�a�nie zobaczy�, ale i z powodu tego, co b�dzie musia� zrobi�.

W pi�tek rano Karin zatrzyma�a Knutasa, gdy tylko pojawi� si� w pracy. Oczy jej b�yszcza�y z przej�cia.

��Wiesz co, odkry�am bardzo interesuj�ce rzeczy. Pr�bowa�am wczoraj wieczorem do ciebie dzwoni�, ale nikt nie odbiera�.

��Wejd�.

��Sprawdzi�am przesz�o�� Hugona Malmberga. S�uchaj tego.

Usiad�a na kanapie dla go�ci w biurze Knutasa.

��Mieszka� sam w pi�knym mieszkaniu przy ulicy John Ericsonsgatan w dzielnicy Kungsholmen i od wielu lat by� wsp�w�a�cicielem galerii na �sterlånggatan. By� homoseksualist� i by�am przekonana, �e zawsze tak by�o, lecz grubo si� myli�am. Dawno temu by� �onaty z Yvonne Malmberg. Ona nie �yje od wielu lat, zmar�a w 1962 roku, a wi�c ponad czterdzie�ci lat temu. Ale zgadnij, z jakiego powodu umar�a?

Knutas bez s�owa potrz�sn�� g�ow�.

��Umar�a przy porodzie, na oddziale po�o�niczym w szpitalu Danderyd.

��A dziecko?

��Urodzi� si� ch�opiec. Prze�y�, ale zosta� adoptowany, gdy mia� zaledwie kilka dni.

Knutas zagwizda�.

��I to jeszcze nie koniec.

��Nie?

��Wiesz, kto wiele razy wynajmowa� domek Rolfa de Mar� w Muramaris? � Karin zada�a pytanie, lecz nie czeka�a na odpowied�. � Rzeczoznawca domu aukcyjnego Bukowskis, Erik Mattson.

Program na najbli�szy weekend by� napi�ty. W pi�tek Johan lecia� pierwszym samolotem do Sztokholmu, o dziewi�tej by� um�wiony na spotkanie z Erikiem Mattsonem w domu aukcyjnym Bukowskis, potem szed� na obiad z najm�odszym bratem, za� po po�udniu mia� si� spotka� z szefem wiadomo�ci. W tym czasie musia� te� znale�� chwil� na rozmow� o pensji z Maxem Grenforsem. Na wiecz�r mieli zaplanowane spotkanie rodzinne u matki w R�nninge, a w sobot� rano by� um�wiony z osob�, kt�ra mia�a wynaj�� jego mieszkanie. Johan dosta� pozwolenie od w�a�ciciela na wynaj�cie mieszkania na razie na rok. Ch�tnym na lokal by� jego kolega z Telewizji Szwedzkiej z Karlstad, kt�ry dosta� zast�pstwo w dziale sportowym.

W sobot� po po�udniu musia� wraca� na Gotlandi�, bo o czwartej on i Emma mieli spotkanie z ksi�dzem. Ile plan�w, my�la�, siedz�c w samolocie. Cisn�� si� na siedzeniu obok m�czyzny, kt�ry wa�y� przynajmniej sto pi��dziesi�t kilo. Johan nawet nie pr�bowa� zmieni� miejsca, nie mia� na to si�y.

Erik Mattson by� tak samo elegancki w rzeczywisto�ci jak na stronie internetowej. Wygl�da� bardzo dobrze i by�o w nim co�, co sprawi�o, �e Johan zacz�� si� zastanawia�, czy Erik by� homoseksualist�.

Usiedli w wolnej sali konferencyjnej, Erik pocz�stowa� go kaw� i w�oskimi sucharkami migda�owymi. Johan przeszed� od razu do rzeczy.

��Z tego co mi wiadomo, by� pan w Muramaris wiele razy. Z jakiego powodu?

��Pierwszy raz by�em tam, gdy mia�em dziewi�tna�cie lat. Razem z kolegami z historii sztuki pojechali�my na Gotlandi� na wakacje. Zjechali�my ca�� wysp� na rowerach. Ju� wtedy fascynowa�a mnie tw�rczo�� Dardela i wiedzia�em, �e wiele miesi�cy letnich sp�dzi� w Muramaris.

U�miechn�� si�, wspominaj�c tamten czas.

��Pami�tam, jak spacerowali�my pla�� i fantazjowali�my o tym, jak to Dardel przechodzi� tamt�dy niemal sto lat przed nami. Zastanawiali�my si�, jak sp�dza� czas z Rolfem de Mar�, z Ellen i Johnnym i z wszystkimi innymi artystami, kt�rzy tam go�cili. Wyobra�ali�my sobie, jakie wiedli �ycie, przepe�nione mi�o�ci� i sztuk�. Cho� z drugiej strony smutne i dalekie od rzeczywisto�ci � sko�czy� Erik Mattson rozmarzony.

��I p�niej powr�ci� pan do Muramaris?

��Tak � odpar� Erik Mattson na wp� nieobecny. � Ja i moja by�a �ona Lydia wynaj�li�my domek Rolfa de Mar� i pojechali�my tam ze wszystkimi dzie�mi, kiedy jeszcze byli�my ma��e�stwem. By�o to wiele lat temu. Nie by� to jednak udany wyjazd. Muramaris nie nadaje si� dla ma�ych dzieci, schody prowadz�ce na pla�� s� bardzo strome i nie ma tam zbyt wiele miejsca do zabawy. Poza tym domek jest do�� ciasny.

��Pojecha� tam pan jeszcze raz?

��Tak, jeszcze dwa razy.

��Kto panu towarzyszy�, je�li mog� zapyta�?

��Kolega, nazywa si� Jakob, uci�� Erik Mattson.

Nagle wyda� si� zak�opotany.

��Dlaczego chce pan to wszystko wiedzie�?

��Mam tak naprawd� dwa powody � sk�ama� Johan. � Potrzebujemy troch� �wie�ego materia�u do historii morderstwa na Gotlandii, ale jest jeszcze jedna przyczyna. Uwa�am, �e Muramaris jest tak interesuj�ce, �e chcia�bym zrobi� o tym miejscu film dokumentalny dla Telewizji Szwedzkiej.

��M�wi pan powa�nie?

W g�osie Erika Mattsona od razu da�o si� us�ysze� now� energi�.

��By�oby wspaniale. Jest bardzo wiele do opowiedzenia o Muramaris, wn�trza s� przepi�kne. Czy widzia� pan te fantastyczne piece z piaskowca, kt�re wyrze�bi�a Ellen?

Johan potrz�sn�� przecz�co g�ow�. Przygl�da� si� Erikowi badawczym wzrokiem.

��Wi�c by� pan �onaty. Ile ma pan dzieci?

��Troje, ale co to ma do rzeczy?

��Przepraszam, by�em tylko ciekawy. Powiedzia� pan, �e by� pan w Muramaris ze �wszystkimi� dzie�mi, wi�c wyobrazi�em sobie ca�� gromadk�.

��Aha.

Erik Mattson za�mia� si�. Wygl�da�, jakby mu ul�y�o.

��Mam troje dzieci, cho� nie s� ju� tak naprawd� dzie�mi. S� doros�e i maj� w�asne �ycie.

Johan nie wiedzia�, co nim kierowa�o, gdy w drodze do domu po kolacji u mamy w R�nninge, gdzie spotka� swoich braci i bardzo mi�o sp�dzi� wiecz�r, zajecha� pod mieszkanie Erika Mattsona przy ulicy Karlav�gen. Zaparkowa� samoch�d pod budynkiem i spojrza� na jego �adn� fasad�. By�a to okaza�a, starannie otynkowana kamienica, z ozdobnymi drzwiami wej�ciowymi i rabatkami przed domem. Nie wiedz�c, czego tak w�a�ciwie si� spodziewa�, wyszed� z samochodu i podszed� do drzwi. Oczywi�cie zamkni�te. �wieci�o si� we wszystkich oknach. Wcze�niej sprawdzi�, gdzie mieszka Mattson i widzia�, �e w jego oknach te� si� pali�o �wiat�o. Przy drzwiach wej�ciowych znajdowa� si� zar�wno domofon, jak i zamkni�cie na kod. Pod wp�ywem impulsu wiele razy nacisn�� przycisk przy nazwisku Erika Mattsona, ale nikt nie odpowiada�. A� w ko�cu da�o si� s�ysze� g�os m�czyzny, kt�ry nie by� g�osem Erika. W tle dudni�a muzyka. M�czyzna wydawa� si� pobudzony i lekko pijany.

��Cze�� Kalle, sp�ni�e� si�. W�a�nie wychodzimy, do cholery.

Kontakt si� urwa�. �adnego brz�cz�cego d�wi�ku, m�czyzna nie otworzy� mu drzwi. Johan pospieszy� do samochodu. Po kilku minutach z budynku wysz�o trzech m�czyzn, jednym z nich by� Erik Mattson. Byli rozbawieni i przez chwil� stali przy wej�ciu. Johan ni�ej zsun�� si� na siedzeniu, �eby nie by�o go wida�, s�ysza� tylko ich g�osy.

��Dok�d do cholery poszed�?

��Chyba si� nie obrazi�?

��Nie, Kalle na pewno nie. Pewnie nie chcia�o mu si� czeka� i poszed� ju� do lokalu.

Wydawa�o si�, �e dw�ch innych, kt�rych nie zna�, by�o w wieku Mattsona. Przystojni, modnie ubrani yuppie z eleganckiej dzielnicy �stermalm. Wszyscy mieli zaczesane do ty�u w�osy, a pod p�aszczami widnia�y marynarki w najnowszym stylu.

Przeszli obok samochodu, nie zauwa�aj�c go i skierowali si� w stron� parku Humlegården. Johan poszed� za nimi. Weszli do modnej restauracji i pubu Riehe. W �rodku by�o pe�no ludzi, cho� na szcz�cie dla Johana, nie trzeba by�o czeka� na wej�cie w kolejce.

Muzyka dudni�a z g�o�nik�w, ludzie stali w grupkach z drinkami w r�kach i rozmawiali.

�eby tylko go nie zauwa�yli. Erik Mattson rozpozna�by go od razu, spotkali si� przecie� tego ranka. Chocia� z drugiej strony � czy by�o to takie dziwne, �e on, dziennikarz, sp�dza� pi�tkowy wiecz�r w Riehe? Wkr�tce okaza�o si�, �e mia� ca�kowit� racj� � gdy zbli�y� si� do baru, spotka� znajomych pracuj�cych w wiadomo�ciach Ekot.

Ca�y czas mia� na oku Mattsona, kt�ry manewrowa� w�r�d zebranych w lokalu os�b. Johan zauwa�y�, �e wlewa� on w siebie jednego drinka za drugim, lecz nie by�o po nim wida�, �eby by� nietrze�wy.

A� nagle Mattson znikn�� mu z oczu. Johan przeprosi� swoje towarzystwo i zacz�� go szuka�. Czy�bym go zgubi�, pomy�la� z niepokojem. W ko�cu znalaz� Erika Mattsona rozmawiaj�cego ze starszym m�czyzn�. Stali blisko siebie i wygl�dali na bardzo spoufalonych.

Nagle starszy m�czyzna skierowa� si� w stron� wyj�cia i znikn��. Po kilku minutach Erik poszed� za nim. Na zewn�trz Johan zobaczy�, �e wsiedli razem do taks�wki. Sam wsiad� do nast�pnej i kaza� kierowcy jecha� za samochodem przed nimi. Johan nie wiedzia�, co tak w�a�ciwie robi, nast�pnego dnia musia� wsta� wcze�nie rano i posprz�ta� mieszkanie, zanim przyb�dzie kolega, �eby je obejrze�, potem musia� si� spakowa� i polecie� na Gotlandi�. Tak naprawd� nie mia� czasu na zabaw� w detektywa.

Jazda taks�wk� by�a kr�tka. Samoch�d zatrzyma� si� przed zniszczonym budynkiem w bocznej uliczce w centrum miasta. Erik i starszy m�czyzna znikn�li w bramie. Johan szybko zap�aci� za taks�wk� i poszed� za nimi. Schody na d� zaprowadzi�y go do pomieszczenia w rodzaju butiku z filmami wideo, musia� zap�aci�, �eby wej�� do dalszej cz�ci, znajduj�cej si� jeszcze g��biej pod ziemi�.

Johanowi nie zaj�o du�o czasu, �eby zrozumie�, czym para� si� Erik Mattson.

Johan i Pia mieli przygotowa� reporta� do wydania niedzielnego, poniewa� obecnie to w�a�nie na Gotlandii najwi�cej si� dzia�o. Johan opowiedzia� jej, czego si� dowiedzia�, �ledz�c Erika Mattsona w Sztokholmie. Pia zrobi�a wielkie oczy.

��Czy to prawda?

��Najprawdziwsza prawda.

��Brzmi niewiarygodnie. I uwa�asz, �e to on jest morderc�?

��Tak, dlaczego nie?

��Rozmawia�e� o tym z policj�?

��Nie, chc� si� najpierw upewni�.

��My�lisz, �e mo�emy wykorzysta� to w jaki� spos�b w reporta�u?

��Jeszcze nie, jest na to za wcze�nie. Musz� lepiej zbada� temat, dowiedzie� si� wi�cej o Mattsonie.

Gdy jecha� wieczorem do domu, g�ow� wype�nia�y mu sprzeczne my�li. Erik Mattson by� ekspertem w domu aukcyjnym Bukowskis i jednym z najbardziej cenionych w Szwecji ekspert�w w dziedzinie sztuki szwedzkiej dziewi�tnastego wieku. Jednocze�nie chodzi� do podejrzanych klub�w gejowskich i prostytuowa� si�. Mattson by� zagadkow� postaci�, Johan by� coraz bardziej przekonany, �e mia� on jakie� powi�zanie z morderstwem. I do tego kradzie� obrazu � Mattson by� poza tym ekspertem, je�li chodzi o malarstwo Nilsa Dardela.

Sygna� telefonu kom�rkowego wyrwa� go z zamy�lenia. By�a to Emma, chcia�a, �eby w drodze do domu kupi� pieluszki.

Gdy Johan przyjecha� do willi w Romie, Elin niestety ju� spa�a. Jak szybko cz�owiek przyzwyczaja si� do nowego �ycia, pomy�la�. Kiedy� m�g� jej nie wiedzie� tygodniami, a teraz przykro mu by�o, gdy wieczorem nie zd��y� powiedzie� jej dobranoc i nie poczu� jej zapachu, przytulaj�c swoj� twarz do jej cieplutkiej szyi, jak to mia� w zwyczaju.

Emma przygotowa�a makaron z �ososiem, wypili do kolacji po kieliszku wina. Potem zwin�li si� razem na kanapie i poma�u wsp�lnie opr�nili butelk�.

��Co my�lisz o ksi�dzu? Nawet nie zd��yli�my o tym porozmawia� � powiedzia�a Emma i przeczesa�a d�oni� jego w�osy.

��Wydawa�a si� w porz�dku.

��Nadal uwa�asz, �e powinni�my wzi�� �lub w ko�ciele?

��Wiesz, �e tego chc�.

Nieustannie dyskutowali na ten temat, odk�d postanowili, �e si� pobior�. Emma najch�tniej chcia�aby mie� wszystko za sob� bez zbytnich ceregieli.

��Ja ju� raz przechodzi�am przez ten cyrk � powiedzia�a z westchnieniem. Mam do��. Nie mo�esz tego zrozumie�?

��A ja? Nie liczy si�, czego ja chc�?

��Oczywi�cie, �e tak. Ale musimy wypracowa� jaki� kompromis. Okej, je�li nie chcesz wzi�� �lubu w ambasadzie w Nowym Jorku, cho� ja uwa�am, �e by�oby to niezmiernie romantyczne. Chcesz, �eby na naszym �lubie byli obecni nasi przyjaciele i krewni i ja to doskonale rozumiem. Ale nie chc� �lubu w ko�ciele i nie chc� bia�ej sukienki, a ju� na pewno nie jakiego� g�upiego tortu, kt�ry mamy razem kroi�.

��Ale� droga Emmo, chc� i�� z tob� do o�tarza, ja we fraku, a ty w bia�ej sukience. Od zawsze nosi�em w g�owie ten obraz.

By� taki powa�ny, gdy to m�wi�, �e Emma nie mog�a powstrzyma� �miechu.

��M�wisz powa�nie? My�la�am, �e tylko dziewczyny maj� takie marzenia.

��Co to za g�upie stereotypy?

��Johan, ja nie mog�. Nie chc� przechodzi� przez to jeszcze raz. By�oby to jak powt�rka, rozumiesz?

��Nie, naprawd� nie rozumiem. Powt�rka � jak mo�esz nazywa� to powt�rk�? To ze mn� bierzesz �lub, Emmo, nie mo�esz tego por�wnywa� ze �lubem z Ollem.

��Nie, masz racj�, �e nie. Ale ca�e to zamieszanie, te wszystkie przygotowania, �eby nie m�wi� ju�, ile to kosztuje. Nie s�dz�, �e moi rodzice jeszcze raz wy�o�� tyle pieni�dzy.

��Mam gdzie� pieni�dze. Chcia�bym tylko, �eby ca�y �wiat dowiedzia� si�, �e bierzemy �lub. Nie musi to du�o kosztowa�. Mo�emy zaprosi� wszystkich na wino z karton�w i chili con carne. Co to ma za znaczenie? Mo�emy zorganizowa� przyj�cie latem w ogrodzie.

��Zwariowa�e�? Przyj�cie tutaj � nigdy w �yciu!

��Jak tak dalej b�dziesz m�wi�, to zaczn� s�dzi�, �e tak naprawd� nie masz ochoty na ten �lub.

��Ale� oczywi�cie, �e chc� wyj�� za ciebie.

Obsypa�a go poca�unkami, a� zapomnia�, o co si� sprzeczali.

Gdy Johan wszed� do redakcji w poniedzia�ek rano, od razu zauwa�y�, �e co� by�o nie tak. Podni�s� do g�ry r�k�, �eby zatrzyma� Pi�, kt�ra sz�a tu� za nim. Spotkali si� w wej�ciu do budynku i razem poszli po kaw�, kt�ra teraz opryska�a Johana, gdy gwa�townie zatrzyma� Pi�.

��Co si� dzieje? � spyta�a zdziwiona.

��Poczekaj � wyszepta�. � Jest tu co� dziwnego.

Pomieszczenie redakcji by�o pod�u�ne i na �cianie w g��bi pokoju zazwyczaj wisia�a mapa Gotlandii i wyspy Får�. Teraz jej nie by�o. Na jej miejscu kto� umie�ci� zdj�cie, ale w ciemno�ci nie m�g� dojrze�, co ono przedstawia. Jednak to nie by�o wszystko. Co� dziwnego sta�o si� z komputerami. Wszystkie trzy by�y w��czone, cho� Johan pami�ta�, �e przed wyj�ciem z redakcji poprzedniego wieczoru wy��czy� wszystko. Powiedzia� to szeptem Pii. Ostro�nie post�pi� kilka krok�w. By�o cicho jak makiem zasia�. Otworzy� drzwi do kabiny spikera, ale nikogo tam nie by�o.

��A tam � powiedzia�a Pia za jego plecami � mo�e kto� z radia by� tu w nocy, �eby pracowa�.

��Ciii.

Johan znowu popchn�� lekko Pi� do przodu.

Gdy podszed� do �ciany w g��bi pomieszczenia na tyle blisko, �e m�g� zobaczy�, co na niej wisia�o, w pierwszym momencie nie chcia� uwierzy� w�asnym oczom.

Zdj�cie przedstawia�o jego samego siedz�cego w samochodzie przed domem Erika Mattsona. Fotografia by�a ciemna, ale wida� by�o, �e spogl�da� w g�r�, w stron� jakiego� okna.

Poma�u usiad� na krzes�o, nie spuszczaj�c wzroku ze zdj�cia.

��Co to jest?- us�ysza� g�os Pii za plecami.

Johan nie by� w stanie wydusi� z siebie ani s�owa.

Na spotkaniu grupy �ledczej w poniedzia�kowy poranek nie brakowa�o nikogo. Kto� zaparzy� kaw� i ustawi� na stole kosz z bu�eczkami cynamonowymi z cukierni Siesta. Kihlgård pogwizdywa� weso�o. Knutas domy�la� si�, �e to on za tym sta�. Kihlgård uwielbia� �stwarza� mi�� atmosfer�, jak sam to nazywa�.

Morderstwo Hugona Malmberga sprawi�o, �e k��tnia o mianowanie Karin na zast�pc� szefa zesz�a na drugi plan, co bardzo cieszy�o Knutasa.

Spotkanie zacz�o si� od sprawozdania Karin na temat przesz�o�ci Hugona Malmberga.

��Wi�c kto jest tym oddanym do adopcji dzieckiem? � spyta� Wittberg.

��Uwa�am, �e warto sprawdzi� kandydata, kt�ry sam nasuwa si� na my�l � powiedzia�a Karin. Kto�, kto by� zaproszony na wernisa� do Egona Wallina i znajdowa� si� w Visby, gdy zamordowano Wallina, kto� kto szczeg�lnie interesuje si� Nilsem Dardelem i kto poza tym wynajmowa� domek w Muramaris. Ma on oko�o czterdziestu lat i podczas ca�ego �ledztwa pojawia� si� tu i tam.

��Erik Mattson � wybuchn�� Kihlgård. � Ten ma�om�wny, u�o�ony m�czyzna, kt�ry wiele razy wypowiada� si� w telewizji w zwi�zku z kradzie�� obrazu w Waldemarsudde! Czy naprawd� m�g�by by� morderc�?

��Niemo�liwe, jest na to o wiele za szczup�y � zaprotestowa� Wittberg. � My�licie, �e uda�oby mu si� podci�gn�� w bramie Egona Wallina i zanie�� Hugona Malmberga, swojego ojca, na cmentarz? Nigdy w �yciu.

��Z pewno�ci� kto� mu pomaga�, tyle te� potrafi�am wydedukowa�, �e nie zrobi� tego sam.

Karin z niech�ci� spojrza�a na Wittberga. Najwidoczniej k��tnia nie by�a zupe�nie zapomniana.

��A jaki mia�by motyw? �e jego biologiczny ojciec go zawi�d�?

Wittberg nie wygl�da� na przekonanego. Lars Norrby te� nie kaza� d�ugo na siebie czeka�.

��A Egon Wallin? Dlaczego Erik Mattson mia�by go zabi�?

��Nie mog� te� mie� na wszystko odpowiedzi � powiedzia�a Karin ze z�o�ci�.

��Wi�c nie sprawdzi�a�, czy to Erik Mattson jest tym oddanym do adopcji synem?

Knutas popatrzy� na Karin, na kt�rej twarzy odmalowa�o si� zdziwienie.

��Niee � powiedzia�a przeci�gle. Nie sprawdzi�am.

��Mo�e nale�a�oby to zrobi�, zanim zaczniemy wyci�ga� tak daleko id�ce wnioski.

Nawet je�li u�y� do�� surowego tonu w stosunku do Karin, cierpia� razem z ni�, gdy zobaczy� zadowolone miny Wittberga i Norrby�ego.

Po po�udniu Karin zapuka�a do drzwi Knutasa. Wesz�a do pokoju i usiad�a z nosem na kwint�.

��Rozmawia�am z przybranymi rodzicami Erika Mattsona, nazywaj� si� Greta i Arne Mattson, mieszkaj� w dzielnicy Djurholm. Nigdy nie powiedzieli Erikowi, �e jest adoptowany. Nie wie on wi�c, �e Hugo Malmberg jest jego ojcem.

��Jakie s� ich stosunki?

��Nie istniej�. Zerwali z Erikiem wszelkie kontakty, gdy si� okaza�o, �e bierze narkotyki i jest homoseksualist�.

��Mattson jest homoseksualist�? On te�? Wygl�da na to, �e jest to ni� przewodnia w tym �ledztwie.

��To prawda.

��Ale jak to strasznie brzmi � zerwali z nim kontakty tylko dlatego? Nie jest to najlepszym wyrazem mi�o�ci rodzicielskiej.

��Nie, rzeczywi�cie nie. Za to wydaje si�, �e maj� dobry kontakt z by�� �on� Erika, Lydi�, i z dzie�mi, przynajmniej z dwojgiem z nich.

��Ile dzieci maj� lat?

��Ch�opaki, Karl i David, dwadzie�cia trzy i dwadzie�cia jeden, c�rka Emelie ma dziewi�tna�cie.

��Z kt�rym z nich nie maj� dobrego kontaktu?

��Najwyra�niej z Davidem, najstarszym z rodze�stwa. Ojciec Erika, z kt�rym rozmawia�am i kt�ry tak poza tym wyda� mi si� bardzo sympatyczny, powiedzia�, �e David jest najwra�liwszy i najbardziej prze�y� rozw�d rodzic�w. Rozbicie ma��e�stwa by�o spowodowane na�ogiem Mattsona, kt�ry poza tym straci� prawo do wsp�lnej opieki nad dzie�mi, poniewa� zaniedbywa� je w te weekendy, kiedy by�y u niego. Ale to nie poruszy�o Davida. Wygl�da na to, �e wzi�� ca�kowicie stron� ojca.

Knutas przez d�u�sz� chwil� patrzy� na Karin, nic nie m�wi�c. Potem zdecydowanym ruchem podni�s� s�uchawk� telefonu, jakby nagle co� go ol�ni�o.

W�a�cicielka Muramaris, Anita Thor�n, po nieca�ym kwadransie od telefonu Knutasa by�a ju� na komendzie policji.

��Bardzo si� ciesz�, �e mog�a pani tak szybko przyj��. Jak ju� m�wi�em przez telefon, chcia�bym, �eby przyjrza�a si� pani kilku fotografiom.

��Oczywi�cie.

Anita Thor�n usiad�a na kanapie dla odwiedzaj�cych w biurze Knutasa i dosta�a do r�ki zdj�cia pi�ciu m�czyzn w wieku oko�o dwudziestu pi�ciu lat. Knutas poprosi� j�, �eby przyjrza�a im si� dok�adnie. Karin i Wittberg byli obecni w pokoju jako �wiadkowie.

��To on � powiedzia�a. � To m�czyzna, kt�ry w lutym wynajmowa� u nas domek.

Gdy Anita Thor�n po�o�y�a na stole fotografi�, w pokoju zapanowa�a zupe�na cisza. Zdj�cie przedstawia�o u�miechni�tego m�odego cz�owieka. Mia� kr�tko obci�te w�osy i zadbany wygl�d, by�o wida�, �e by� dobrze zbudowany, muskularny.

M�odzie�cem, kt�ry si� do nich u�miecha� ze zdj�cia, by� nikt inny jak David Mattson.

Knutas postanowi�, �e zar�wno Erik Mattson, jak i jego syn, David, maj� niezw�ocznie zosta� doprowadzeni na komend� policji na przes�uchanie. Zadzwoni� do Kurta Fogestama, kt�ry obieca� mu natychmiast wykona� jego pro�b�. Poniewa� David zosta� rozpoznany przez Anit� Thor�n, prokurator wyda� nakaz aresztowania go. �lady w�os�w i ubrania Egona Wallina, kt�re znaleziono w domku i w furgonetce, by�y jasnym dowodem na to, �e osoba wynajmuj�ca domek by�a morderc�. Pozostawa�o tylko pytanie, czy David dokona� tego sam, czy razem ze swoim ojcem. Knutas w dalszym ci�gu nie wiedzia�, co z tym wszystkim mia� wsp�lnego Egon Wallin albo kradzie� Umieraj�cego dandysa, ale mia� nadziej�, �e wyjdzie to na jaw podczas przes�ucha�.

Knutas nie m�g� sobie darowa�, �e sam nie pomy�la� o sprawdzeniu, kto wcze�niej wynajmowa� domki w Muramaris. By� tak zaj�ty szukaniem osoby, kt�ra wynajmowa�a domek w�wczas, gdy zamordowano Egona Wallina, �e nie pomy�la� o tym, �e warto by�oby zainteresowa� si� przesz�o�ci�. Doprowadza�o go to do sza�u. To przeoczenie cz�ciowo by�o spowodowane turbulencjami wok� mianowania Karin na zast�pc� szefa, kt�re odci�gn�y jego uwag� od �ledztwa.

Na komendzie policji w Visby panowa�a pe�na napi�cia atmosfera, wszyscy czekali na wiadomo�� z policji ze Sztokholmu.

Knutas stan�� w oknie swojego biura i zapali� fajk�. Zaci�ga� si� dymem i wydmuchiwa� go przez okno.

By� ca�y spi�ty. W ko�cu zbli�ali si� do rozwi�zania sprawy, kt�ra w ostatnim czasie tylko si� rozrasta�a i stawa�a coraz bardziej tajemnicza, im bardziej si� w ni� zag��biali. Zadzwoni� do Line i powiedzia� jej, co si� szykowa�o. Uprzedzi� j� te�, �e nie wr�ci do domu na kolacj� i prawdopodobnie zostanie w pracy do p�nego wieczoru. Line cieszy�a si� ze wzgl�du na Knutasa, ale i ze wzgl�du na siebie i dzieci. Nied�ugo zn�w b�d� go widywa� wieczorami.

Dok�adnie po godzinie oddzwoni� Kurt Fogestam. W g�osie s�ycha� by�o poruszenie.

��Usi�d� � powiedzia�.

��Co?

��Usi�d�, Anders, zanim ci to powiem.

Knutas opad� na fotel, nie wyjmuj�c z ust fajki.

��Co si� sta�o?

��Patrol, kt�ry mia� przywie�� na przes�uchanie Erika Mattsona, pojecha� najpierw do domu aukcyjnego Bukowskis, ale Erik nie przyszed� dzi� do pracy. Jego szef nie wygl�da� na zdziwionego, powiedzia�, �e Mattsonowi zdarza�o si� to od czasu do czasu. Najwidoczniej ma problemy z alkoholem. Albo raczej mia�.

��Jak to mia�?

��Zadzwonili przed chwil� do mnie z ulicy Karlav�gen, przy kt�rej mieszka Mattson. Nikt nie otwiera�, gdy dzwonili, wi�c w ko�cu wywa�yli drzwi. Znale�li Erika Mattsona w ��ku, martwego.

Knutas nie wierzy� w�asnym uszom.

��Zamordowany?

��Na razie nie wiemy. Lekarz s�dowy jest w drodze do mieszkania, �eby ustali� przyczyn� �mierci. Ale nie koniec na tym. Wiesz, co wisia�o nad ��kiem?

��Nie.

��Obraz, kt�ry skradziono z Waldemarsudde � Umieraj�cy dandys.

Dom sta� w idyllicznym otoczeniu na skrzy�owaniu dw�ch mniejszych uliczek osiedlowych, niedaleko szko�y w centrum Romy.

By�o wp� do dziesi�tej rano. �wiadomie poczeka�, a� b�dzie po najwi�kszym porannym zamieszaniu, ludzie dotr� do pracy, dzieci do przedszkola i szko�y, psy zostan� wyprowadzone na spacer, poranne gazety zabrane z wycieraczek.

Teraz w okolicy zapanowa� spok�j, na ulicy zrobi�o si� cicho.

Z miejsca, w kt�rym si� znajdowa�, widzia� chodz�c� mi�dzy pokojami na parterze domu kobiet�, kt�ra musia�a by� Emm� Winarve. Dyskretnie wyj�� lornetk�. By� ukryty w zaro�lach, tak by nie by�o go wida� od strony le��cych rz�dem przed nim zadbanych willi.

By�a �adna, mia�a na sobie d�ug� r�ow� podomk�, kt�ra wygl�da�a na mi�kk�. W�osy by�y koloru piasku, oczy ciemne z silnie zaznaczonymi brwiami. Ko�ci policzkowe wysokie, do tego czyste, klasyczne rysy twarzy. Nie najm�odsza, pewnie, ale nadal �adna. Wysoka i postawna � zastanawia� si�, czy by�a bardzo silna.

Widzia�, jak si� pochyli�a i podnios�a dziecko. Nagle pojawi�a si� na pi�trze, mign�a mu tylko jej posta� przechodz�ca mi�dzy pokojami. Szklanym okiem lornetki obserwowa� jej ruchy, teraz pochyli�a si�, najprawdopodobniej po to, �eby po�o�y� niemowl� do ��eczka. Sta�a tam przez chwil� i co� robi�a. Potem podomka opad�a i mign�y na chwil� jej nagie plecy, zanim znikn�a mu z pola widzenia. Musia�a p�j�� pod prysznic. Okazja by�a idealna. Szybko przeszed� ulic�, otworzy� furtk� i odwa�nie wszed� na dzia�k�, jakby by�a to najnaturalniejsza rzecz na �wiecie. Z daleka zobaczy�, �e drzwi wej�ciowe by�y niezamkni�te. Fantastycznie, pomy�la�. Takie rzeczy s� mo�liwe tylko na g��bokiej wsi.

Zanim otworzy� drzwi, rozejrza� si� na wszystkie strony. Jak okiem si�gn��, nigdzie �ywej duszy. Szybko i cicho w�lizgn�� si� do domu i znalaz� si� w zaba�aganionym korytarzu pe�nym ubra�, but�w i r�kawiczek, kt�re le�a�y jedne na drugich. Pachnia�o kaw� i tostami. Gdzie� w jego wn�trzu obudzi�o si� uczucie, kt�re zdezorientowa�o go na kilka sekund. Wysili� si�, �eby odzyska� kontrol� nad sob�. Koncentracja, my�la�. Najwa�niejsza jest koncentracja. Zajrza� do kuchni. Radio by�o w��czone i p�yn�a z niego cicha muzyka, naczynia po �niadaniu sta�y w dalszym ci�gu na stole, w�r�d okruch�w chleba. Przeszed� do salonu, gdzie zobaczy� dwie kanapy ustawione naprzeciwko siebie, kominek, telewizor, koce, ksi��ki i gazety. Kosz z owocami i para �wiecznik�w z ceramiki z nadpalonymi �wieczkami. Uczucie zn�w powr�ci�o, zdusi� je w sobie. Gdy wchodzi� po schodach, us�ysza� szum prysznica dochodz�cy z �azienki. Kobieta �piewa�a. Przekrad� si� do lekko uchylonych drzwi. �azienka by�a du�a, dwie umywalki obok siebie, naprzeciw sedes, wanna z jacuzzi i na samym ko�cu kabina prysznicowa ze �cianami z matowego szk�a. Widzia� posta� kobiety poruszaj�c� si� za szk�em. Wysoki czysty g�os odbija� si� echem od �cian. Znowu powr�ci�o tamto uczucie, oczy zapiek�y. Nagle wezbra�a w nim niepohamowana z�o�� na t� kobiet�, kt�ra sta�a tam naga i pi�kna i beztrosko �piewa�a. Nie mia�a poj�cia, co dzia�o si� dooko�a niej. Co dzia�o si� w nim. Przekl�ta idiotka. Przepe�nia�a go w�ciek�o��, oczy zasz�y mg��. Ju� ona dostanie za swoje. Napi�� strun� fortepianu mi�dzy palcami. Zamkn�� oczy na kilka sekund, �eby si� skoncentrowa�, zanim przyst�pi do ataku.

Lecz nagle przerwa�o mu szlochanie, kt�re szybko przesz�o w g�o�ny p�acz. Kobieta wydawa�a si� nic nie s�ysze�, nadal �piewa�a, a woda z prysznica szumia�a w kabinie.

Odwr�ci� si�, wyszed� po cichu z �azienki i poszed� w kierunku, z kt�rego dochodzi� p�acz. W ciemnym pokoju z opuszczonymi zas�onami sta�o ��eczko dzieci�ce, gdzie le�a�o male�stwo i p�aka�o coraz g�o�niej.

Szybko podni�s� zawini�t� w koc dziewczynk�, pospieszy� schodami na d� i dalej na korytarz.

Gdy zamyka� za sob� drzwi wej�ciowe, nadal s�ysza� �piew kobiety.

Johan odebra� telefon, nie podejrzewaj�c nic z�ego. W s�uchawce us�ysza� histerycznie p�acz�c� i krzycz�c� osob�, kt�ra wyrzuca�a z siebie mas� niepowi�zanych ze sob� s��w. Min�o kilka sekund, zanim zrozumia�, �e by�a to Emma i �e krzycza�a co� o Elin. Gdy Johanowi uda�o si� zidentyfikowa� powtarzaj�ce si� wiele razy s�owa �Elin� i �znikn�a�, oblecia� go zimny dreszcz.

��Uspok�j si�. Co si� sta�o?

��Ja� by�am pod prysznicem � szlocha�a. � Po�o�y�am Elin do ��eczka, a gdy wysz�am z �azienki, nie by�o jej, Johan. Znikn�a.

��A sprawdza�a� wsz�dzie? Mo�e uda�o jej si� jako� wydosta� z ��eczka?

��Nie! � krzycza�a Emma. � Nieee! Nie wysz�a sama z ��eczka! Nie s�yszysz, co m�wi�? Nie ma jej! Kto� musia� tu przyj�� i j� zabra�!

Wybuch�a przeszywaj�cym serce p�aczem, od kt�rego Johanowi puszcza�y nerwy. Poczu�, �e sam zacz�� p�aka�. To nie mog�a by� prawda, nie mog�a.

Pia, kt�ra sta�a obok, s�ysza�a ka�de s�owo Emmy. Spojrza�a na �cian�, na kt�rej ci�gle wisia�o zdj�cie Johana siedz�cego w samochodzie przed domem Erika Mattsona.

Nagle gro�ba wyda�a si� bardzo realna.

Gdy policja przyby�a do willi w Romie, znale�li Emm� le��c� w pokoiku dzieci�cym na pi�trze w stanie apatii. Nie mo�na by�o w og�le si� z ni� porozumie�, odwieziono j� wi�c karetk� na oddzia� psychiatryczny szpitala w Visby.

Policja odgrodzi�a dom i ulic�. Zablokowano drogi wyjazdowe z Romy oraz drogi prowadz�ce do Visby i do portu. Nast�pny prom do Nyn�shamn odp�ywa� o czwartej, policja zacz�a przeszukiwa� wszystkie czekaj�ce na wjazd na prom pojazdy. Na lotnisku dok�adnie sprawdzano ka�dego pasa�era. Porywacz nie b�dzie m�g� opu�ci� Gotlandii, przynajmniej nie liniowymi �rodkami transportu.

Knutas na pocz�tku nie chcia� uwierzy�, �e porwano dziecko Johana Berga. Od razu zrozumia�, �e reporter prowadzi� �ledztwo na w�asn� r�k� i w jaki� spos�b zaniepokoi� morderc�. �e te� ostatni raz nie nauczy� go, �eby trzyma� si� z daleka od pracy policji. W�wczas prawie przyp�aci� to �yciem, a teraz to �ycie jego ma�ej c�reczki by�o w niebezpiecze�stwie. Knutas cierpia� razem z Johanem i zadzwoni� do niego, jak tylko us�ysza�, co si� sta�o. Oczywi�cie �adnej odpowiedzi. Dowiedzia� si�, �e r�wnie� Johan by� na oddziale psychiatrycznym, zadzwoni� wi�c do ordynatora i poprosi� go do telefonu. G�os Johana by� ledwo s�yszalny.

��Naprawd� jest nam wszystkim bardzo przykro � powiedzia� Knutas. � Chcia�bym, �eby� wiedzia�, �e robimy wszystko co w naszej mocy.

��Dzi�kuj�.

��Musz� wiedzie�, jaki mia�e� kontakt ze sprawc� � powiedzia� Knutas. � Rozmawia�e� z nim?

��Nie, ale zdarzy�o si� co� innego.

��Co takiego?

Johan opowiedzia� o zdj�ciu, kt�re znalaz� na �cianie w redakcji Wiadomo�ci Regionalnych.

��Wiesz, kim jest morderca?

��My�l�, �e jest to Erik Mattson, rzeczoznawca z domu aukcyjnego Bukowskis.

��Nie � powiedzia� Knutas.

Nie chcia� m�wi�, �e Erik Mattson nie �yje, �eby dodatkowo nie wystraszy� Johana. By�o i tak wystarczaj�co �le.

��To nie on, to jego syn, David Mattson. Ca�kiem mo�liwe, �e skontaktuje si� z tob�. Nie wiemy, czego chce, ale je�li si� do ciebie odezwie, masz od razu do mnie zadzwoni�. Rozumiesz, Johan? Jest to nies�ychanie wa�ne, �eby� w takim przypadku niezw�ocznie mnie powiadomi�. Porozmawiamy w�wczas o tym, co zrobi�. Okej?

��Okej � powiedzia� Johan bezd�wi�cznie. � Musz� teraz i�� do Emmy.

Min�a ca�a noc, a David Mattson nie da� znaku �ycia. Policja przeprowadza�a dok�adne kontrole wszystkich �rodk�w transportu opuszczaj�cych Gotlandi�. Dla pewno�ci obserwowano Muramaris, cho� nikt nie wierzy�, �eby porywacz by� tak g�upi, �eby tam powr�ci�. Mieli do czynienia z niebezpiecznym podw�jnym morderc� � ci�gle nie by�o jeszcze pewne, czy David Mattson zabi� r�wnie� swojego ojca. Trzeba by�o przeprowadzi� sekcj� zw�ok, zanim lekarz s�dowy b�dzie m�g� da� odpowied� na to pytanie.

Knutas siedzia� w swoim biurze na komendzie policji i przechodzi� m�ki. Porwane dziecko by�o najgorszym scenariuszem, jaki m�g� sobie wyobrazi�.

Najbardziej frustruj�ce by�o to, �e czu� si� bezsilny. Tak d�ugo jak porywacz nie skontaktowa� si� z Johanem i tylko ukrywa� si� w jakiej� dziurze, wytropienie go by�o praktycznie niemo�liwe. W willi w Romie znajdowa�a si� grupka policjant�w, kt�rzy ods�uchiwali przychodz�ce po��czenia telefoniczne. Emma Winarve przebywa�a nadal w szpitalu, pr�bowano j� przes�ucha�, ale wydobycie z niej czegokolwiek okaza�o si� niemo�liwe, gdy� uleg�a za�amaniu psychicznemu.

Gdzie znajdowa� si� porywacz? Latem mo�na by�o spa� w namiocie, w przyczepie kempingowej lub w najgorszym przypadku w samochodzie. Ale teraz? Najbardziej prawdopodobne by�o to, �e w�ama� si� do jakiego� domku letniskowego, a tych by�o ca�e mn�stwo. Gdzie policja powinna rozpocz�� poszukiwania? Ca�a wyspa pokryta by�a domkami letniskowymi stoj�cymi na odludziu, a do tego dochodzi�a jeszcze wyspa Får�. Je�li dziecko nadal �yje, potrzebuje jedzenia i pieluszek. Jaki by� cel porwania Elin?

Wcze�niej czy p�niej David Mattson powinien si� z nimi skontaktowa�.

Zim� nic nie by�o tak opustosza�e, jak plac kempingowy. Johan zaparkowa� tu� nad brzegiem morza. Wyszed� z samochodu i pospieszy� w stron� budynku, w kt�rym znajdowa�y si� toalety. Wszystko by�o pozamykane, wsz�dzie pusto i cicho. Warstwa �niegu na kempingu by�a jeszcze grubsza ni� gdzie indziej, nikt tu pewnie nie od�nie�a� przez ca�� zim�. Strome zbocze prowadz�ce w stron� morza te� nie by�o posypane piaskiem. Zacz�� si� zastanawia�, czy b�dzie w og�le mo�liwe podej�cie z powrotem pod g�r�, ale teraz nie martwi� si� tym. Chcia� tylko poczu� Elin w swoich ramionach. David powiedzia�, �e chce zamiany, ale przez telefon nie zdradzi�, czego chcia� za dziecko. Johan stwierdzi�, �e nie ma innego wyj�cia, jak przysta� na warunki porywacza. Dosta� r�wnie� surowy zakaz powiadamiania o ich spotkaniu policji. Je�li David nabra�by tylko jakichkolwiek podejrze�, �e Johan mia� towarzystwo, oznacza�oby to koniec Elin.

Panowa�a tu ca�kowita cisza, morze by�o rozleg�e, szare i nieprzyjazne. Przenikliwe, wilgotne zimno wciska�o si� pod ubranie. Gdy Johan zbli�y� si� do budynku z prysznicami i toaletami, zobaczy� zaparkowany kawa�ek dalej samoch�d, niebieski citroen. Nigdzie nie by�o wida� �ywej duszy. Johan by� ca�y spi�ty, nie wiedzia�, jak wygl�da� David, wiedzia� tylko, ile mia� lat. Obszed� drewniany budynek, okna by�y zabite deskami, drzwi zaryglowane. �atwo by�o si� domy�li�, dlaczego David wybra� na spotkanie w�a�nie to miejsce. Blisko miasta, ale odludnie.

Nagle zauwa�y� wysokiego, ubranego na ciemno m�czyzn�, kt�ry nadchodzi� od strony morza. By� dobrze zbudowany, ubrany w pikowan� kurtk�, z dzian� kominiark� naci�gni�t� na g�ow�. Johan poczu�, jak ugi�y si� pod nim kolana.

M�czyzna, kt�ry szed� w jego kierunku, z zimn� krwi� zamordowa� dwie osoby i wzi�� jako zak�adnika o�miomiesi�czne niemowl�. Sta� oko w oko z psychopat�.

W tym momencie Johan zda� sobie spraw� z tego, jakim by� idiot�, �e nie zawiadomi� policji. By� nieuzbrojony, zupe�nie zdany na �ask� szale�ca. Co sobie wyobra�a�? �e David po prostu odda mu Elin?

Sta� cicho i czeka�, podczas gdy jego umys� pracowa� na wysokich obrotach.

Oczywi�cie z Davidem nie by�o Elin. Johan nigdy nie zapomni tej bezradno�ci, jak� odczuwa� w tamtym momencie. Zacz�� gor�czkowo zastanawia� si� nad tym, co powinien powiedzie� lub zrobi�, �eby mie� jak najwi�ksz� szans� na ponowne zobaczenie Elin.

David podszed� zupe�nie blisko.

��Masz przesta� prze�ladowa� mojego tat� � powiedzia�. � Je�li go natychmiast zostawisz w spokoju, odzyskasz c�rk�. Musisz przyrzec na sw�j honor i �ycie. Daj spok�j mojemu tacie.

A wi�c o to w tym wszystkim chodzi�o, pomy�la� Johan. Jego wizyta u Erika Mattsona, �ledzenie go w pi�tkowy wiecz�r. David chcia� chroni� swojego ojca. To dlatego porwa� Elin. Wi�c by�o to takie proste.

��Oczywi�cie, przyrzekam. Od tej chwili ko�cz� z tym. Moja c�rka jest dla mnie o wiele wa�niejsza. Ju� si� nie b�d� zajmowa� t� spraw�, tylko oddaj mi Elin.

��Elin? A wi�c tak si� nazywa? Nie wiedzia�em, jak mam do niej m�wi�.

U�miechn�� si�. Johan widzia� w jego oczach szale�stwo. Ch�opak wygl�da�, jakby by� pod wp�ywem narkotyk�w. Niemo�liwe by�o z�apa� z nim kontakt wzrokowy. Ga�ki oczne porusza�y si� nienaturalnymi ruchami. Mo�e bra� sterydy anaboliczne, o czym �wiadczy�aby jego pot�na budowa.

��Gdzie ona jest?

Johan pr�bowa� si� opanowa�, �eby nie by�o s�ycha� w jego g�osie desperacji. Musi zachowa� spok�j.

David otworzy� usta, �eby odpowiedzie�, ale przerwa� mu krzyk z dachu toalety.

��Policja! R�ce do g�ry. Zosta� tam, gdzie jeste�.

David rozejrza� si� zdezorientowany. Johan sta� jak sparali�owany, nie przychodzi�a mu do g�owy �adna rozs�dna my�l. To nie mog�o dzia� si� naprawd�.

Aresztowanie Davida Mattsona przebieg�o bardzo spokojnie. Czerech policjant�w obezw�adni�o go, zanim zrozumia�, co si� sta�o. Za�o�ono mu kajdanki i zaprowadzono do samochodu policyjnego. Johan sta� nieruchomo i przygl�da� si� ca�ej scenie.

K�tem oka dostrzeg� zbli�aj�cego si� Knutasa. Zwr�ci� si� do niego.

��Sk�d wiedzieli�cie?

��Zadzwoni�a Emma.

��Gdzie jest Elin?

��Przeszukujemy w�a�nie plac kempingowy. Jest tu wiele budynk�w, w kt�rych mo�e by� ukryta. Zobaczysz, �e nied�ugo j� znajdziemy.

Przes�uchanie Davida Mattsona rozpocz�to bez chwili zw�oki. Imponuj�cych rozmiar�w sylwetka podejrzanego wydawa�a si� jeszcze wi�ksza w ciasnym pokoju przes�ucha�. Usiad� naprzeciw Knutasa, kt�ry prowadzi� przes�uchanie. Karin by�a �wiadkiem i trzyma�a si� nieco z ty�u.

Knutas siedzia� teraz naprzeciw przest�pcy, kt�rego poszukiwali przez miesi�c. By�o to prawie nierzeczywiste. A wi�c tak wygl�da�. Morderca, kt�ry napada� swoje ofiary od ty�u i dusi� je strun� fortepianu, kt�ry powiesi� cia�o Egona Wallina w bramie mur�w obronnych Visby i kt�ry zawl�k� drugiego zabitego przez siebie m�czyzn� na gr�b swojej pierwszej ofiary. Kt�remu uda�o si� dokona� nieprawdopodobnej kradzie�y w Waldemarsudde. Ci�gle pozostawa�o pytanie, dlaczego to zrobi�. Co si� za tym wszystkim kry�o? Czy zamordowa� r�wnie� swojego ojca? Knutas nie m�g� si� doczeka� odpowiedzi na te pytania, ale najpierw musieli rozwi�za� inny, wa�niejszy problem. Gdzie znajdowa�a si� Elin?

Knutas w��czy� magnetofon i porz�dkowa� swoje papiery, przygl�daj�c si� jednocze�nie Davidowi Mattsonowi. By� ubrany w d�insy i bluz�, siedzia� na krze�le z szeroko rozstawionymi nogami, r�ce mia� splecione. Wi�c to by�a twarz mordercy, twarz dwudziestotrzyletniego ch�opaka, kt�ry mieszka� z dziewczyn� na p�nocnych przedmie�ciach Sztokholmu. Studiowa� na uniwersytecie, nie figurowa� w rejestrze karnym.

Knutas i Karin zrobili wszystko, co by�o w ich mocy, by wydoby� z niego, gdzie znajdowa�a si� Elin, ale nie przynios�o to �adnego rezultatu. David nie pu�ci� pary z ust. Uwa�a�, �e to Johan powiedzia� policji o ich spotkaniu i tym samym z�ama� obietnic�. Dlatego nie chcia� opowiedzie�, co zrobi� z jego c�rk�. Nie mia�y �adnego znaczenia zapewnienia policji, �e to Emma powiadomi�a ich o miejscu spotkania i �e Johan nie mia� z tym nic wsp�lnego.

Do�� szybko policjanci zorientowali si�, �e David nie wiedzia� o �mierci ojca. Podczas przes�uchania lekarz s�dowy przys�a� r�wnie� wst�pne wyniki sekcji zw�ok. Wszystko wskazywa�o na to, �e Erik Mattson zmar� z przedawkowania kokainy.

Wittberg poprosi� na zewn�trz Karin i Knutasa, kt�rzy na chwil� przerwali przes�uchanie. W kilku s�owach przekaza� im wiadomo��.

��Musimy co� ci powiedzie� � zacz�a Karin, gdy wr�cili do pokoju przes�ucha�.

David Mattson ledwo zaszczyci� ich spojrzeniem. Uparcie wpatrywa� si� w swoje splecione, spoczywaj�ce na kolanach r�ce. Kr�tko odpowiada� na pytania i ci�gle prosi� o zimn� wod�. Karin wiele razy nape�nia�a karafk� stoj�c� na stole.

��Tw�j tata nie �yje.

David poma�u podni�s� g�ow�.

��K�amiesz.

��Niestety nie. Zosta� znaleziony dzi� rano w swoim mieszkaniu. Le�a� w ��ku, wed�ug lekarza s�dowego przedawkowa� kokain�. Znale�li�my r�wnie� Umieraj�cego dandysa wisz�cego nad ��kiem. S� na nim twoje odciski palc�w.

David Mattson wpatrywa� si� w ni� przez d�ug� chwil�, jakby nie rozumia�, co do niego m�wi�a. W sali przes�ucha� zapanowa�a ci�ka cisza. Knutas zastanawia� si�, czy dobrze post�pili, informuj�c go o �mierci ojca, zanim dowiedzieli si�, gdzie jest Elin.

��Kiedy spotka�e� Erika po raz ostatni? � spyta�a Karin.

��W sobot� wiecz�r � odpowiedzia� g�ucho. � By�em u niego na kolacji. Dosta� ode mnie prezent. Du�o rozmawiali�my, bardzo du�o. Potem tata si� zdenerwowa� i poszed�em stamt�d�

G�os zamar�, wyraz twarzy zupe�nie si� zmieni�. Opad�a z niej nagle gruba maska lekcewa�enia i David Mattson, nie wydaj�c z siebie �adnego d�wi�ku, przewr�ci� si� na stoj�cy przed nim st�.

Johana odwieziono natychmiast do szpitala w Visby, gdzie podano mu �rodki uspokajaj�ce w oczekiwaniu na rozmow� z psychologiem. Piel�gniarka opu�ci�a sal�, zapewniaj�c go, �e za chwil� wr�ci. W tym czasie Johan odpoczywa� i dochodzi� do siebie. Czu� si� w �rodku pusty i odr�twia�y, tak jakby to wszystko nie dzia�o si� naprawd�. Gdy drzwi otworzy�y si� ponownie, my�la�, �e by�a to piel�gniarka, lecz zamiast niej zobaczy� w drzwiach twarz Emmy.

��Cze�� � powiedzia� i spr�bowa� si� u�miechn��. Czu�, jakby jego twarz by�a zesztywnia�a i spuchni�ta, wydawa�o mu si�, �e nic nie by�o na swoim miejscu. Oczy na brodzie, nos przy lewej skroni. Nie mia� ust, w ich miejscu znajdowa�a si� sucha dziura.

Emma nie odpowiedzia�a na jego pozdrowienie. Stan�a niedaleko ��ka i przygl�da�a mu si� ze wstr�tem w oczach.

��Nic mi nie powiedzia�e� o tym zdj�ciu w redakcji � wysycza�a. � �ledzi�e� kogo�, kto twoim zdaniem by� morderc�, tylko dlatego, �e uwa�a�e�, �e jest to fajne, nie my�l�c w og�le o nas, o mnie i Elin, o naszym bezpiecze�stwie. A teraz nie ma jej, mojej Elin, moja kochana Elin zosta�a porwana i to jest twoja wina. Twoja cholerna wina. Gdyby� nie robi� tego, co robi�e�, nigdy by si� to nie sta�o.

Johan zupe�nie zszokowany jej niespodziewanym atakiem pr�bowa� protestowa�.

��Emmo, pos�uchaj � powiedzia� s�abym g�osem.

��Zamknij si�.

Podesz�a zupe�nie blisko do jego ��ka. Sta�a pochylona nad nim i uparcie wpatrywa�a mu si� w oczy.

��Wszed� do mojego mieszkania, do mojego domu, i chodzi� po nim, gdy ja bra�am prysznic. Wzi�� moj� c�rk� i wyszed�. Mo�emy tylko mie� nadziej�, �e policji uda si� z niego wydoby�, co zrobi� z Elin, i �e nie jest martwa, �e nadal �yje.

��Tak, ale�

��Ona ma tylko osiem miesi�cy, Johan � osiem miesi�cy!

�ci�gn�a z palca obr�czk� zar�czynow� i rzuci�a j� w niego.

��Nigdy ci tego nie wybacz� � krzykn�a.

Z ca�ej si�y zatrzasn�a za sob� drzwi.

Johan siedzia� na ��ku, og�uszony, zmia�d�ony, nie b�d�c w stanie zrozumie� nic z tego, co przed chwil� prze�y�.

By�o to nie do poj�cia, zupe�nie nie do poj�cia.

Poszukiwania Elin na kempingu Sn�ck trwa�y nieprzerwanie. Patrole z psami przeszuka�y ka�dy k�t budynk�w: kawiarni�, sklep spo�ywczy, budynek recepcji, toalety i prysznice. Dziewczynki nigdzie nie by�o i zacz�to si� obawia�, �e porywacz zamordowa� j� i gdzie� ukry� cia�o. Sprawdzono samoch�d Davida Mattsona, ale nie by�o w nim �adnych wyra�nych �lad�w.

Kihlgård, kt�ry razem z Wittbergiem bra� udzia� w poszukiwaniach, zacz�� mimowolnie pow�tpiewa�. Je�li Elin znajdowa�aby si� gdzie� na kempingu, powinni byli ju� j� znale��.

Gdy rozgl�daj�c si� dooko�a, zobaczy� osiedle mieszkaniowe Sn�ck, przyszed� mu do g�owy pewien pomys�. Je�li David Mattson by� pewien tego, �e dojdzie do wymiany, m�g� zostawi� dziecko kawa�ek dalej, wskaza� miejsce Johanowi i potem uciec samochodem, kt�ry zaparkowa� obok budynku z toaletami.

��Chod� � zawo�a� Wittberga.

Kolega wkr�tce go dogoni�.

��Dok�d idziemy?

��Mam pewne przeczucie � powiedzia� Kihlgård. � Czy to nie s� mieszkania sp�dzielcze?

��Tak � odpowiedzia� Wittberg zdyszany.

��Czy zim� mieszkaj� w nich ludzie?

��My�l�, �e tak, p�ac� za tygodnie, w kt�rych chc� tu przebywa�, ale prawdopodobnie s� i tacy, kt�rzy chc� tu mieszka� ca�y rok na okr�g�o.

Wspi�li si� po zboczu pag�rka i znale�li przy niewielkim osiedlu mieszkaniowym o przepi�knym po�o�eniu, z widokiem na morze.

��My�lisz, �e j� tutaj ukry�? � spyta� Wittberg.

��Dlaczego nie? Potrafi� dosta� si� do Waldemarsudde, powinien te� umie� si� w�ama� tutaj.

Nie znale�li w okolicy nic podejrzanego. Wkr�tce przy��czyli si� do nich inni policjanci, kt�rzy przej�li poszukiwania.

Wittberg zwr�ci� si� do Kihlgårda.

��Chod�, sprawdzimy tam.

��Gdzie?

��Na samym szczycie wzg�rza znajduj� si� domki letniskowe. M�g� si� w�ama� do jednego z nich.

��Jak daleko to jest? Mo�e powinni�my wzi�� samoch�d?

��Zajmie nam wi�cej czasu wr�cenie na d� po samoch�d ni� doj�cie piechot� do tych domk�w. Chod�, idziemy.

Wittberg zacz�� biec truchtem pod g�r�.

��Zwolnij � wydysza� Kihlgård.

Trudno mu by�o dotrzyma� kroku m�odszemu koledze.

Gdy znale�li si� na szczycie wzg�rza, zobaczyli niewielk� �cie�k�, kt�ra prowadzi�a do ma�ego lasku. Domki letniskowe sta�y rozrzucone mi�dzy drzewami. By�y to bardzo proste budynki na niewielkich dzia�kach. Okolica by�a odludna. Ka�dy z nich poszed� w inn� stron� i zacz�li szuka� jakich� �lad�w, kt�re wskazywa�yby na niedawn� obecno�� cz�owieka. Nie min�o wiele czasu, gdy da�o si� s�ysze� wo�anie Wittberga.

��Martin, chod� tutaj! My�l�, �e co� znalaz�em!

Na uboczu, blisko drogi dojazdowej, sta� ��ty domek letniskowy. Na �niegu by�y widoczne �wie�e �lady opon. Pospieszyli w kierunku domku. Nagle Kihlgård zawo�a�.

��Zobacz, drzwi s� wywa�one!

��Tak, do licha � wydysza� Wittberg rozgor�czkowany. � Ale co to jest?

Podczas przera�aj�cych kilku sekund my�leli, �e widoczna na �niegu czerwona plama to krew, jednak gdy si� zbli�yli, zobaczyli ma�� dzieci�c� skarpetk�.

Byli na w�a�ciwym tropie. Wittberg pierwszy dotar� do domku, otworzy� drzwi. Korytarz by� ciemny i w�ski, ze �rodka nie dochodzi� �aden d�wi�k. Gdy Wittberg p�niej opowiada� kolegom o tych chwilach, opisywa� towarzysz�ce mu uczucie jak w z�ym �nie. Pami�ta�, �e prawie nie mieli odwagi oddycha� ze strachu, co mogliby znale�� w domku. Jak wzrok ich przesuwa� si� po dywanikach z ga�gan�w, skromnym umeblowaniu, amatorskich obrazach, zegarze �ciennym, kt�ry zatrzyma� si� za pi�tna�cie pi�ta i stoj�cych w oknie doniczkach z plastikowymi kwiatami. Pami�ta� panuj�ce w �rodku przenikliwe zimno, lekki zapach ple�ni i trutki na szczury. Wittberg pierwszy wszed� do malutkiej sypialni z dwoma prostymi ��kami.

W rogu, na jednym z ��ek, przyci�ni�ta do �ciany sta�a granatowa gondola w�zka dzieci�cego.

Wittberg odwr�ci� si� poma�u i spojrza� na swojego starszego koleg�. Kihlgård napotka� jego wzrok i skin�� potakuj�co g�ow�.

Thomas Wittberg nigdy nie czu� si� taki s�aby i ma�o znacz�cy jak w tej chwili. Na moment przymkn�� oczy, nie m�g� sobie przypomnie�, �eby kiedykolwiek wcze�niej do�wiadczy� takiej ciszy.

Nigdy nie zapomni tego, jak pochyla� si� nad gondol�. Czu�, jakby widok, kt�ry tam zastanie, w decyduj�cy spos�b mia� zmieni� jego �ycie.

By�a tam. Le�a�a pod kocem, z czerwon� we�nian� czapeczk� na g�owie. Oczy mia�a zamkni�te, na twarzyczce odmalowywa� si� spok�j. Malutkie r�czki spoczywa�y na kocu. Wittberg pochyli� si� jeszcze bardziej i us�ysza� to, co w tym momencie by�o najpi�kniejszym d�wi�kiem, jaki m�g� sobie wyobrazi�.

Spokojny oddech Elin.

Wiosenne s�o�ce wreszcie zacz�o roztapia� lodowaty u�cisk, w kt�rym zima od d�u�szego czasu trzyma�a wysp� i z sopli wisz�cych pod dachami zacz�a kapa� woda. Podczas porannego spaceru na komend� policji Knutas czu� nawet, jak promienie s�o�ca ogrzewa�y mu plecy. Ptaki �wiergota�y i dawa�y nadziej� na nowe �ycie.

Tego by�o im teraz potrzeba.

Jak zwykle by� pierwszy w wydziale kryminalnym, usiad� przy biurku z fili�ank� kawy. Przed nim le�a�a gruba teczka akt �ledztwa. Na samej g�rze znajdowa� si� plik skserowanych stron dziennika, kt�ry prowadzi� m�ody morderca i w kt�rych opisywa� przygotowania do morderstw.

David Mattson mieszka� z dziewczyn� i kociakiem na p�nocnych przedmie�ciach Sztokholmu. Studiowa� ekonomi� na uniwersytecie, ale nauka nie sz�a mu zbyt dobrze. Przez ostatnie p� roku na zaj�ciach i wyk�adach wi�cej go nie by�o, ni� by�. Jego dziewczyna dozna�a g��bokiego szoku, gdy si� dowiedzia�a, �e to jej ch�opak zamordowa� obu w�a�cicieli galerii. Wed�ug niej by� on naj�agodniejsz� i najmilsz� osob�, jak� mo�na sobie by�o wyobrazi�.

Wszystko zacz�o si� od tego, �e ubieg�ej jesieni David przez przypadek us�ysza� rozmow� swoich dziadk�w, z kt�rej dowiedzia� si�, �e Erik by� adoptowany. Dla Davida by�o to ca�kowitym zaskoczeniem. Ci, kt�rych przez ca�e �ycie uwa�a� za swoich dziadka i babci�, nie byli nimi. Nie do ko�ca. Jego prawdziwi dziadkowie �yli gdzie indziej, ale nigdy nie dali o sobie zna�. Gdy to odkry�, nietrudno by�o mu si� dowiedzie� reszty.

David by� bardzo zawiedziony tym, �e Hugo Malmberg odda� do adopcji Erika tego samego dnia, w kt�rym si� urodzi�. To, �e Malmberg by� zamo�ny i m�g� szasta� pieni�dzmi na prawo i lewo, podczas gdy Erik ka�dego miesi�ca z trudem op�aca� rachunki, dodatkowo zwi�kszy�o jego niech�� do biologicznego dziadka.

Zacz�� �ledzi� Malmberga, obserwowa� go w jego galerii, w mie�cie, na si�owni. Szybko zorientowa� si�, �e dziadek by� homoseksualist�.

W dzienniku opisane jest niewiarygodne zdarzenie, kt�re by�o punktem zwrotnym ca�ej historii. Pewnego listopadowego popo�udnia, gdy David �ledzi� swojego biologicznego dziadka, poszed� za nim do podziemnego klubu dla gej�w. Zobaczy� tam, jak Hugo Malmberg razem z Egonem Wallinem wykorzystywa� seksualnie swojego w�asnego syna, nie zdaj�c sobie sprawy z pokrewie�stwa.

David by� jedynym, kt�ry wiedzia�, jak si� rzeczy maj�. Zrozumienie tego, co widzia�, zaj�o mu kilka sekund. Te sekundy zrobi�y z niego morderc�.

W toku �ledztwa okaza�o si�, �e Egon Wallin i Hugo Malmberg byli nie tylko partnerami seksualnymi, ale r�wnie� wiele razy kupowali seks od m�skich prostytutek. St�d niech�� Malmberga do wyznania policji, �e mia� nie tylko s�u�bowe kontakty z Egonem Wallinem, pomy�la� Knutas. Dlatego nie chcia� nawet przyzna�, gdy go o to pytali, �e jego kolega z Gotlandii by� homoseksualist�.

Wygl�da�o na to, �e u podstaw przeistaczania si� Davida Mattsona w morderc� le�a� jego skomplikowany stosunek do ojca. Z dok�adnych opis�w dziennika Knutas zrozumia�, �e David zawsze kocha� i podziwia� Erika. Jednocze�nie t�skni� za ojcem, kt�rego nigdy tak naprawd� nie mia� � za takim, jakiego mieli inni, kt�ry m�g�by go wesprze�, pocieszy�, umocni�, obdarzy� mi�o�ci� i da� poczucie bezpiecze�stwa. David ci�gle mia� nadziej�, �e kiedy� si� to urzeczywistni, dlatego nie m�g� si� uwolni� od Erika.

Zapiski s� przesi�kni�te siln� ch�ci� uszcz�liwienia ojca, uporz�dkowania jego �ycia, uczynienia go zadowolonym. Mo�e David mia� nadziej�, �e w�wczas otrzyma�by od niego to, czego tak bardzo potrzebowa�.

Kradzie� Umieraj�cego dandysa by�a oczywi�cie czystym szale�stwem. Ale w oczach Davida by� to spos�b na zado��uczynienie ojcu za wycierpiane niesprawiedliwo�ci.

To, �e przez pozostawienie rze�by chcia� pokaza� zwi�zek z morderstwem, Knutas odczytywa� jako dow�d, i� David Mattson w g��bi duszy chcia� by� odkryty, pragn��, aby �wiat dowiedzia� si� i zrozumia� cierpienie, kt�re go otacza�o. Tym samym mo�na by�o wyt�umaczy�, dlaczego w ten spos�b obszed� si� z cia�ami swoich ofiar. Wszystko kr�ci�o si� wok� trzech temat�w: zemsta, zado��uczynienie i rozprawienie si� z przesz�o�ci�.

Co si� za� tyczy�o skradzionych obraz�w, �mudna praca Wittberga w ko�cu przynios�a rezultaty. Okaza�o si�, �e Egon Wallin by� w zmowie z mened�erem Mattisa Kalvalisa, Vigorem Haukasem. Obrazy by�y kradzione przez zawodowych z�odziei z kraj�w ba�tyckich, a nast�pnie sprzedawane na mi�dzynarodowym czarnym rynku. Haukas koordynowa� kradzie�e, a Wallin by� po�rednikiem pomagaj�cym w wywozie dzie� sztuki ze Szwecji. Ten lukratywny handel trwa� wiele lat.

Knutas westchn��, czytaj�c dziennik. By�a to bardzo tragiczna historia, maj�ca za temat przewodni tajemnice. Od Egona Wallina, kt�ry ukrywa� przed rodzin� sekrety, przez podw�jne �ycie Erika Mattsona a� do pe�nej tajemnic przesz�o�ci Hugona Malmberga.

Wyj�� fajk� z g�rnej szuflady biurka, wsta� i stan�� przy oknie. Niebo by�o bezchmurne, wiosenne s�o�ce o�wietla�o okolic�, a w oddali pob�yskiwa�o intensywnie niebieskie morze, kt�re taki kolor mia�o tylko wiosn�. Spojrza� w stron� bramy Dalmansporten. To tam przed dwoma miesi�cami wszystko si� zacz�o.

Wydawa�o si� to dawno, dawno temu.

Ta historia jest w ca�o�ci wymy�lona. Wszelkie podobie�stwa mi�dzy postaciami w ksi��ce a prawdziwymi osobami s� przypadkowe. Czasem pozwoli�am sobie na zmian� stanu rzeczy na potrzeby opowiadanej historii. Dotyczy to mi�dzy innymi redakcji Telewizji Szwedzkiej zajmuj�cej si� zdawaniem relacji o wydarzeniach na Gotlandii, kt�ra w ksi��ce ma swoj� siedzib� w Sztokholmie, a nie na wyspie. Zespo�owi redakcyjnemu w Visby i regionalnemu programowi Telewizji Szwedzkiej �stnytt, kt�ry w rzeczywisto�ci jest odpowiedzialny za relacje z Gotlandii, nale�y si� jak najwi�kszy szacunek.

Prawie wszystkie miejsca wymienione w ksi��ce zosta�y opisane zgodnie z rzeczywisto�ci�, cho� zdarzaj� si� wyj�tki.

Ewentualne b��dy, kt�re wkrad�y si� do ksi��ki, s� zawsze moimi b��dami.

Przede wszystkim chcia�abym podzi�kowa� mojemu m�owi, dziennikarzowi Cetmethowi Niklassonowi, kt�ry jest moim najlepszym wsparciem i najbardziej niestrudzonym krytykiem.

Du�e podzi�kowania nale�� si� r�wnie�:

G�scie Svenssonowi, by�emu komisarzowi policji w Visby Magnusowi Frankowi, komisarzowi policji w Visby

Hansowi Henrikowi Brummerowi, kustoszowi muzeum Waldemarsudde.

Martinowi Csatlosowi z wydzia�u medycyny s�dowej w Solnie.

Ylvie Hillestr�m z Muzeum Sztuki Nowo�ytnej, Moderna Museet, w Sztokholmie.

Johanowi Jinnerotowi, asystentowi w domu aukcyjnym Bukowskis.

Johanowi Gardeliusowi, technikowi kryminalistycznemu policji w Visby.

Ulfowi Åsgårdowi, psychiatrze.

Birgicie Am�r, w�a�cicielce Muramaris.

Nicklas, dzi�kuj� ci za nieocenion� pomoc, wielkie podzi�kowania nale�� si� r�wnie� Ingrid Ljunggren.

Dzi�kuj� r�wnie� moim drogim kolegom pisarzom � dzi�kuj�, �e jeste�cie!

Moim czytelnikom za ich cenne uwagi:

Lenie Aller stam, dziennikarce Telewizji Szwedzkiej.

Kerstin Jungstedt, konsultantce do spraw reorganizacji z firmy Provins fem.

Lilian Andersson, redaktorce Bonnier Utbildning.

Annie-Mai Persson, korespondentce Telewizji Szwedzkiej w Moskwie.

Wydawnictwu Albert Bonniers F�rlag i przede wszystkim mojemu wydawcy, Jonasowi Axelssonowi oraz mojej redaktorce, Ulrice Åkerlund. Mojemu grafikowi Johnowi Eyre za pi�kn� ok�adk� i mojemu agentowi Niclasowi Salomonssonowi oraz Emmie Tibblin z Salomonsson Agency.

Na koniec chcia�abym podzi�kowa� moim wspania�ym dzieciom � Rebece i Sebastianowi.

�lta, maj 2006.

Mari Jungstedt.

[1] A co je�li nikt nie przyjdzie? (ang.).

[2] Wszystko b�dzie dobrze � zaufaj mi (ang.).

[3] Mamy umow�, prawda? (ang.).

[4] Tak, oczywi�cie (ang.).

[5] Copycat (ang.) � tu: osoba, kt�ra wzoruje si� na wcze�niejszych przest�pstwach opisywanych przez media.

[6] Czy mog� zapali�? (ang.).

[7] Niestety nie (ang.).

[8] W Szwecji m�czyzna i kobieta wymieniaj� obr�czki zar�czynowe.