Wolna konkurencja to rzecz sama w sobie bardzo pi�kna. Ale oto przypadek zgotowa� co� jeszcze lepszego: produkcj� nieograniczon� i ca�kowicie bezp�atn�.

Richard Gregor siedzia� w swoim zakurzonym biurze us�ug higieny mi�dzyplanetarnej. By�o ju� po�udnie, a Arnolda�� jego wsp�lnika�� ani widu, ani s�ychu. Gregor �l�cza� nad niezwykle skomplikowanym pasjansem, gdy us�ysza� na schodach ha�as. Drzwi biura otworzy�y si� i ukaza�a si� w nich g�owa Arnolda.

��Zachowujesz si� jak wielki przedsi�biorca!�� zawo�a� Gregor.

��Dzi�ki mnie jeste�my od dzisiaj bogaczami!�� zawo�a� Arnold. Szerokim gestem otworzy� drzwi i zawo�a� w stron� korytarza:�� Przynie�cie to tutaj, ch�opcy!

Czterech spoconych m�czyzn wnios�o do biura jak�� czarn� maszyn� wielko�ci ma�ego s�onia. Postawili j� na �rodku pokoju.

��Oto ona�� rzuci� Arnold z dum�. Zap�aci� tragarzom i za�o�ywszy r�ce do ty�u, zapatrzy� si� w maszyn�.

Gregor odsun�� od siebie papiery gestem cz�owieka zm�czonego. Wsta� i obszed� dooko�a przedmiot.

��Bardzo to interesuj�ce. Ale do czego w�a�ciwie s�u�y?

��To jest milion, kt�ry nam spada z nieba.

��Oczywi�cie. Ale co to w�a�ciwie jest?

��To jest bezp�atna produkcja�� powiedzia� Arnold. By� u�miechni�ty i dumny z siebie.�� Przechodzi�em w�a�nie obok sk�ad�w mi�dzyplanetarnych Joego i zauwa�y�em to na wystawie. Kupi�em j� za grosze. Joe nawet nie wiedzia�, co to jest.

��Tak jak ja�� rzek� Gregor.�� A ty?

Arnold drepta� na czworakach wok� maszyny, usi�uj�c odczyta� wygrawerowany na niej jaki� napis. Nie podnosz�c oczu zapyta�:

��S�ysza�e� oczywi�cie o planecie nosz�cej nazw� Meldge?

Gregor skin�� potakuj�co g�ow�.

Meldge by�a to niewielka planeta trzeciego rz�du, nieco na uboczu od ucz�szczanych szlak�w handlowych. Niegdy� kwit�a tam bardzo rozwini�ta cywilizacja.

W historii nosi�o to nazw� epoki Starej Wiedzy Meldgeskiej. Technika Starej Wiedzy zosta�a ju� dawno zapomniana, ale od czasu do czasu natrafiano na jakie� jej osi�gni�cia.

��I to mia�by by� egzemplarz z epoki Starej Wiedzy? zapyta� Gregor.

��W�a�nie. Ta maszyna to fabryka, kt�ra bezp�atnie produkuje. My�l�, �e w ca�ym naszym systemie nie ma wi�cej ni� pi��, sze�� takich egzemplarzy. No, a dzisiaj nikt czego� takiego nie umie zbudowa�.

��A co w�a�ciwie produkuje ta maszyna?�� zapyta� Gregor.

��Sk�d�e ja mam o tym wiedzie栗 powiedzia� Arnold.�� Daj mi, prosz� ci�, s�ownik meldgeski.

Nie okazuj�c zniecierpliwienia Gregor podszed� do p�ki z ksi��kami.

��Nie wiesz nawet, co ona produkuje? Tu masz s�ownik.

��Dzi�kuj�. Co za r�nica? Cokolwiek wytwarza, wytwarza bezp�atnie. Pobiera energi� z powietrza, z eteru, ze s�o�ca, zewsz�d. Nie ma potrzeby w��cza� jej do czegokolwiek� Ona po prostu funkcjonuje bez ko�ca.

Arnold otworzy� s�ownik i zabra� si� do szukania s��w, kt�re wyryte by�y na maszynie.

��Energia bezp�atna� Wcale nie tacy g�upi ci starzy uczeni� Energia pobierana z powietrza� Zreszt� m�wi� ci, �e oboj�tne, co z tej maszyny wychodzi. Zawsze b�dziemy mogli j� sprzeda�, a to, co w tym czasie wyprodukuje, b�dzie czystym zyskiem.

Gregor spogl�da� na podnieconego wsp�lnika okr�g�ymi oczyma, a jego pod�u�na smutna twarz by�a coraz bardziej zachmurzona.

��M�j drogi�� rzek��� czy musz� ci przypomina�? Jeste� przede wszystkim chemikiem. Ja jestem biologiem. Nie znamy si� na maszynach, a jeszcze mniej na maszynach zagranicznych i to tak skomplikowanych.

Arnold skin�� tylko g�ow� i nacisn�� jaki� guzik. Maszyna wyda�a g�uchy d�wi�k.

��Poza tym�� doda� Gregor�� jeste�my specjalistami w dziedzinie higieny mi�dzyplanetarnej. I nie widz� powodu, dla kt�rego�

Maszyna zacz�a jakby pokas�ywa�.

��Kapujꠗ powiedzia� Arnold.�� Tu jest napisane, �e maszyna wytwarza bezp�atnie. Stanowi wielki sukces laboratori�w Glatten. Maszyna jest niezawodna. Nie�amliwa. Dzia�a bezb��dnie. Nie ma potrzeby w��czania jej do jakiegokolwiek �r�d�a energii. Aby j� uruchomi�, wystarczy nacisn�� guzik oznaczony cyferk� 1. Zatrzyma� j� mo�na za pomoc� klucza liguryjskiego. Je�li w czasie pracy wyst�pi jaki� b��d, nale�y zwr�ci� si� do laboratori�w Glatten.

��Mo�e nie do�� jasno si� wyrazi�em�� zacz�� ponownie Gregor�� jeste�my�

��Nie b�d� g�upcem�� powiedzia� Arnold.�� Pu�cimy maszyn� w ruch i b�dziemy mogli przesta� pracowa� A to jest w�a�nie ten guzik numer 1.

Maszyna znowu wyda�a jaki� podejrzany d�wi�k, kt�ry po chwili przekszta�ci� si� w regularny turkot. Up�yn�o kilka minut, ale nic nie nast�pi�o.

��Musi si� rozgrza栗 powiedzia� Arnold nieco zaniepokojony.

Nagle z otworu znajduj�cego si� u do�u maszyny zacz�� wysypywa� si� jaki� szary proszek.

��To mo�e by� odpad albo osad�� mrukn�� Gregor. Ale przez nast�pne pi�tna�cie minut proszek regularnie wysypywa� si� z maszyny na pod�og�.

��Nadzwyczajne!�� krzykn�� zachwycony Arnold.

��Co to jest?

��Nie mam najmniejszego poj�cia. Trzeba b�dzie zrobi� analiz�.

Z u�miechem triumfu Arnold nabra� troch� proszku do pr�b�wki. Gregor za� milcz�co wpatrywa� si� w maszyn� wysypuj�c� z siebie szary proszek.

��Czy nie s�dzisz�� rzek� wreszcie�� �e by�oby lepiej, gdyby�my zatrzymali maszyn�, dop�ki si� nie dowiemy, co to jest?

��Z pewno�ci� nie�� rzek� Arnold.�� Cokolwiek to jest, musi mie� jak�� wielk� warto��.

Zapali� palnik Bunsena, wla� do pr�b�wki troch� wody destylowanej i zabra� si� do roboty.

W biurze zapanowa�o milczenie. Trwa�o kilka godzin. Arnold ci�ko pracowa�. Bez przerwy dorzuca� do pr�b�wki preparaty chemiczne, cedzi� osad i notowa� wyniki w wielkiej ksi�dze, kt�r� trzyma� na biurku.

Gregor przyni�s� tymczasem kilka kanapek i kaw�. Przyszed� ju� nieco do siebie i obserwowa� szary proszek, kt�ry maszyna z siebie wypluwa�a. Jej turkot stawa� si� g�o�niejszy, a struga proszku coraz g�stsza. W godzin� po obiedzie Arnold wsta� od biurka.

��No, nareszcie sko�czy�em�� rzek� powa�nie.

��A wi�c co to jest?�� Gregor zastanawia� si�, czy aby Arnold nie dokona� jakiego� wielkiego odkrycia.

��To jest tangress�� rzek� Arnold i spojrza� zaniepokojony na Gregora.

��Tangress?

��Tak jest.

��Mo�e zechcia�by� mi wyja�ni�, co to takiego tangress?�� zdenerwowa� si� Gregor.

��S�dzi�em, �e wiesz. To jest, jak by ci to wyja�ni�, podstawowa potrawa, podstawowy produkt �ywno�ciowy mieszka�c�w planety Meldge. O ile mnie pami�� nie myli, doros�y Meldgejczyk spo�ywa kilka ton tangressu rocznie.

��Aha. To jest wi�c pokarm?

Gregor spojrza� na g�r� proszku z odcieniem respektu. Maszyna, kt�ra wytwarza�a produkt �ywno�ciowy dwadzie�cia cztery godziny na dwadzie�cia cztery�� mog�a rzeczywi�cie przynie�� zysk. Zw�aszcza �e nie trzeba jej by�o niczym zasila� i nie zu�ywa�a �adnej energii.

Arnold otworzy� ksi��k� telefoniczn�.�� Zaraz to sprawdzimy.

Nakr�ci� jaki� numer.

��Halo? Czy to Instytut �ywienia Mi�dzyplanetarnego? Poprosz� do telefonu dyrektora. Nie ma go? To mo�e jego zast�pc�? To bardzo wa�ne� Halo? Ach, to ty, Channels? Dzie� dobry. Mam dla ciebie interesuj�c� propozycj�. Mog� ci dostarczy� nieograniczone ilo�ci tangressu, podstawowego pokarmu Meldgejczyk�w. Tak, tak. Domy�lam si�, �e to ci� mo�e zainteresowa�. Dobrze, czekam. Nie, nie. Nie wy��czam.

Odwr�ci� si� do Gregora.

��Przypuszczam, �e b�dzie m�g� to zakupi� Tak, tak. S�ucham. Mo�esz zakupi� tangress? Znakomicie. �wietnie�

Gregor zbli�y� si� do aparatu, chc�c us�ysze� s�owa wypowiedziane na drugim ko�cu drutu. Arnold odepchn�� go lekko �okciem.

��Cena? A jakie s� obecnie ceny na rynku? Pi�� dolar�w tona? To nie jest wiele, ale ostatecznie� Co?! Pi�� cent�w! Chyba si� �miejesz?

Gregor odsun�� si� od telefonu i opad� na fotel. Z oboj�tno�ci� wys�ucha� rozmowy do ko�ca.

��Tak, tak. Nie wiedzia�em. Rozumiem. Do widzenia. Arnold od�o�y� s�uchawk�.

��Okazuje si�, �e popyt na tangress jest u nas niewielki. Na Ziemi mieszka kilkudziesi�ciu Meldgejczyk�w, transport za� tego produktu jest zupe�nie nieop�acalny.

Gregor spojrza� ponownie na maszyn�. Odnalaz�a prawdopodobnie sw�j normalny rytm, gdy� tangress wysypywa� si� z niej jakby pod wielkim ci�nieniem. Obok maszyny rozci�ga�a si� pi�tnastocentymetrowa warstwa proszku, kt�ry pokry� ca�� prawie pod�og�.

��Nic nie szkodzi�� rzek� Arnold.�� W jaki� spos�b uda nam si� to sprzeda�. To przecie� mo�e s�u�y� i do innych cel�w.

Usiad� przy biurku i ponownie zabra� si� do wertowania ksi��ek.

��Czy nie nale�a�oby jej jednak zatrzyma�?�� zaniepokoi� si� Gregor.

��Oczywi�cie, �e nie�� powiedzia� Arnold stanowczo.�� To idzie przecie� zupe�nie gratis, rozumiesz? Przecie� ona sypie nam pieni�dze.

Przed maszyn� g�ra proszku osi�gn�a wysoko�� jednego metra. Uton�y w niej pi�ra i o��wki, rejestr i jeden z rega��w. Gregor zadawa� sobie pytanie, czy aby pod�oga wytrzyma taki ci�ar.

��Wreszcie Arnold zamkn�� swoje ksi�gi. By� zm�czony, ale zadowolony.

��To rzeczywi�cie mo�e s�u�y� do czego� innego.

��Do czego?

��Tangress mo�e by� u�ywany tak�e jako materia� budowlany. Je�li pozostawi si� go na powietrzu przez kilka tygodni, staje si� twardy jak granit, rozumiesz?

��Nie wiedzia�em o tym.

��Po��cz mnie z jakim� przedsi�biorstwem budowlanym. Gregor zadzwoni� do przedsi�biorstwa budowlanego Toledo-Mars i poinformowa� jakiego� O�Toole�a, �e mo�e mu dostarczy� nieograniczonych ilo�ci tangressu.

��Tangress?�� rzek� O�Toole.�� Nie jest to nadzwyczajny materia� budowlany. Nie trzyma �adnej farby, rozumie pan?

��Nie mia�em o tym zielonego poj�cia�� usprawiedliwia� si� Gregor.

��Tak to jest. Poradz�, co pan ma zrobi�. Podobno istnieje gdzie� jaka� rasa ba�wan�w, kt�re od�ywiaj� si� tym �wi�stwem. Mo�e by tam spr�bowa�?

��Wola�bym to sprzeda� jako materia� budowlany.

��Jak pan chce. Ostatecznie mogliby�my to kupi�. Buduje si� jeszcze tu i �wdzie tanie domy mieszkalne. Mog� zap�aci� pi�tna�cie za ton�.

��Dolar�w?

��Nie, cent�w.

��To musz� si� jeszcze zastanowi栗 rzek� Gregor. Kiedy Arnold us�ysza� t� propozycj�, pomy�la� chwil� i skin�� g�ow�.

��Zgoda�� rzek�.�� Powiedzmy, �e maszyna wyrobi tego dziesi�� ton dziennie. Wypadnie to oko�o pi�ciuset dolar�w rocznie. To nie jest maj�tek, ale zawsze pozwoli nam to p�aci� komorne.

��Ale tego nie mo�na tu w tym stanie zostawi�! zawo�a� Gregor wskazuj�c na maszyn�, wypuszczaj�c� z siebie regularnie szary proszek.

��Oczywi�cie, �e nie. Trzeba b�dzie wyszuka� jaki� k�t, gdzie� poza miastem, gdzie to ulokujemy. Kiedy zechc�, b�d� mogli tam przyjecha� i za�adowa�, ile im potrzeba.

Gregor po��czy� si� ponownie z O�Toole�em i powiedzia� mu, �e got�w jest zrobi� z nim interes.

��Dobrze�� rzek� O�Toole�� znacie nasz adres. B�dziecie mogli to dostarczy�, kiedy zechcecie.

��To my mamy wam dostarczy�? My�la�em, �e sami b�dziecie odbiera�

��Po pi�tna�cie cent�w za ton�? To my wam wy�wiadczamy przys�ug�, �e wreszcie b�dziecie si� mogli tego pozby�.

��Niedobrze�� rzek� ponuro Arnold, gdy Gregor od�o�y� s�uchawk�.�� Koszty transportu�

���przekroczy�yby oczywi�cie pi�tna�cie cent�w za tonꠗ doko�czy� Gregor.�� Najwy�szy czas, by� maszyn� zatrzyma�, dop�ki czego� nie wynajdziemy.

Arnold utorowa� sobie drog� do maszyny.�� Zaraz to zrobi�.

Obejrza� dok�adnie maszyn� ze wszystkich stron.

��Zatrzymaj�e to!�� zawo�a� Gregor.

��Chwileczk�.

��Zatrzymasz, czy nie?

Arnold pochyli� si� nad maszyn�, nast�pnie wyprostowa� si� i rzek� z wymuszonym u�miechem.

��To nie jest takie proste�

��A to dlaczego?

��Bo bez klucza liguryjskiego maszyny zatrzyma� nie mo�na, a my takiego klucza nie mamy.

Nast�pne kilka godzin sp�dzili obaj przy telefonie. Dzwonili na wszystkie strony w poszukiwaniu klucza.

Informowali si� w muzeach, w laboratoriach naukowych, w instytucie archeologii i wielu innych instytucjach, kt�re mog�y im udzieli� pomocy. Bezskutecznie. Nikt nigdy na tezy nie widzia� klucza liguryjskiego i nikt nigdy o nim nie s�ysza�.

A maszyna ci�gle wysypywa�a z siebie proszek, kt�rego nie moim si� by�o pozby�. Tangress zasypa� ju� obydwa krzes�a, kaloryfer i osi�gn�� wysoko�� biurka.

��Co to za wspania�e �r�d�o dochodu�� mrukn�� Gregor.

��Znajdziemy w ko�cu jaki� spos�b.

��Na pewno?

Arnold zabra� si� do studiowania swoich ksi��ek i reszt� nocy sp�dzi� przy biurku. Gregor musia� cz�� proszku przesypa� na korytarz, aby ca�e umeblowanie nie uton�o w tangressie.

Nasta� ranek i promie� s�o�ca pr�bowa� przedrze� si� przez szyb� pokryt� chmur� szarego kurzu. Arnold wsta� od biurka i ziewn��.

��I co nowego?�� zapyta� Gregor.

��W�a�ciwie nic.

Gregor znowu utorowa� sobie drog� do drzwi, aby zej�� po kaw�. Gdy wr�ci�, zasta� w pokoju dozorc� budynku i dw�ch pot�nych policjant�w, kt�rzy wykrzykiwali co� pod adresem nieszcz�snego Arnolda.

��Natychmiast zabierze mi pan to �wi�stwo z korytarza!�� krzycza� dozorca

��Oczywi�cie! I jeszcze zap�aci pan kar� za zainstalowanie fabryki w dzielnicy urz�dowej. Bez zezwolenia!�� doda� owo jeden z policjant�w.

��To nie jest fabryka�� pr�bowa� spraw� wyja�ni� Gregor.�� To jest taka maszyna, kt�ra produkuje�

��A ja panu m�wi�, �e to jest fabryka�� powt�rzy� policjant.�� I pan to natychmiast zatrzyma.

��Niestety, s� pewne trudno�ci�� powiedzia� Arnold.�� Mo�na by powiedzie�, �e nie potrafimy tego zatrzyma�

��Nie potrafi pan tego zatrzyma�?�� policjant spojrza� na Arnolda podejrzliwie.�� Pan si� ze mnie �mieje, co? A ja panu m�wi�, �eby pan to zatrzyma�!

��Przysi�gam panu, �e�

��S�uchaj, ch�opie�� policjant przeszed� na �ty�. Wracam za godzin�. W ci�gu tego czasu zatrzymasz mi t� maszyn� i usuniesz ca�e to �wi�stwo. Je�li nie, to inaczej pogadamy.

Ca�a tr�jka z dostoje�stwem opu�ci�a pok�j. Gregor i Arnold spojrzeli na siebie, a nast�pnie na maszyn�. Wyrzuca�a z siebie regularnie szary proszek, kt�ry dochodzi� ju� do po�owy wysoko�ci pokoju.

��Do jasnej cholery!�� krzykn�� Arnold u progu histerii.�� Musi si� znale�� jaki� spos�b, aby to up�ynni�. Przecie� to wszystko bezp�atnie. Przypominam ci, bezp�atnie, bezp�atnie!

��Spokojnie, m�j drogi rzek� Gregor drapi�c si� w g�ow� pokryt� szarym proszkiem.

��Czy naprawd� tego nie rozumiesz? Je�li mo�esz co� wyprodukowa� bezp�atnie i to w ka�dych ilo�ciach, to do czego� musi to s�u�y�!

Drzwi si� nagle otworzy�y i do pokoju wszed� wysoki chudy m�czyzna, elegancko ubrany, trzymaj�c w r�kach dziwny przedmiot.

��A wi�c to tu�� rzek�.

Gregor powstrzyma� oddech w radosnej nadziei.

��To jest klucz liguryjski?�� zapyta�.

��Co?! To nie �aden klucz�� rzek� przybysz.�� To jest drenometr.

��Ach, tak�

��W�a�nie, i jak widz�, zaprowadzi� mnie do �r�d�a zaburze� rzek� przybysz.�� Przepraszam, jeszcze si� nie przedstawi�em. Moje nazwisko Canters.

Zamaszystym gestem zmi�t� z biurka proszek, spojrza� jeszcze raz na sw�j drenometr i zabra� si� do wype�niania wdrukowanych formularzy.

��Co to wszystko znaczy?�� zapyta� Arnold.

��Pracuj� w Kontynentalnej Centrali Energetycznej rzek� Canters.�� To rozpocz�o si� wczoraj ko�o po�udnia. Zauwa�yli�my na naszych licznikach, �e jaka� pot�na si�a absorbuje niezwykle pot�ne ilo�ci energii. Zmusi�o to nas do odszukania miejsca, gdzie zaburzenia te powstaj��

��I to w�a�nie tutaj?�� zapyta� Gregor.

��Z tej w�a�nie maszyny�� rzek� Canters.

Zako�czy� wype�nianie swoich formularzy, z�o�y� je i schowa� do teczki.

��Dzi�kuj� panom za pomoc. Oczywi�cie rachunek wkr�tce prze�lemy.

Otworzy�, nie bez pewnych trudno�ci, drzwi i spojrza� jeszcze raz na maszyn�.

��Ona musi wytwarza� co�, co ma wielk� warto�� rzek��� je�li tak olbrzymie zu�ycie energii ma si� op�aca�. Co to jest? Proszek platynowy?

U�miechn�� si�, sk�oni� uprzejmie g�ow� i wyszed�. Gregor odwr�ci� si� w stron� Arnolda.

��Bezp�atna energia, co?

��My�l�, �e ona wykorzystuje po prostu to �r�d�o, kt�re znajduje si� najbli�ej.

��Te� tak my�l�. Ta maszyna czerpie energi� z powietrza, ze s�o�ca, z eteru. No i oczywi�cie z centrali energetycznej, je�li ta znajduje si� w pobli�u.

Tak to wygl�da. Ale zasada dzia�ania�

��Niech diabli wezm� ca�� zasad� dzia�ania!�� krzykn�� Gregor.�� Nie mo�emy zatrzyma� tej maszyny bez klucza Liguryjskiego, nikt nie ma klucza liguryjskiego, a my zasypani jeste�my przez ten przekl�ty kurz, kt�rego nie mo�emy si� pozby�. I w dodatku w b�yskawicznym tempie zu�ywamy olbrzymie ilo�ci energii.

��Musi si� znale�� jakie� wyj�cie�� z uporem powt�rzy� Arnold.

Gregor zacz�� zastanawia� si� nad losem ich konta bankowego, kt�re gwa�townie mala�o. Co� nieco� ostatnio zarobili, ale ca�e ich oszcz�dno�ci zamienia�y si� szybko w szary proszek. Nie m�g� temu przeciwdzia�a�. Arnold by� od dawna jego wsp�lnikiem. Trudno, musi wytrzyma� do ko�ca.

Arnold usiad� tam, gdzie powinno by�o znajdowa� si� biurko, i ukry� twarz w d�oniach. Znowu us�yszeli pukanie do drzwi i jakie� g�osy.

��Zasu� zamek�� rzek� Arnold.

Gregor spu�ci� zasuw�. Arnold znowu pogr��y� si� w my�lach.

��Nic nie jest stracone�� rzek�.�� Ta maszyna musi nas wzbogaci�.

��Owszem, pozosta�a nam jeszcze jedna droga�� rzek� Gregor.�� Trzeba j� usun��. Wyrzu�my j� po prostu do morza.

��Nigdy w �yciu! Nigdy! A poza tym wymy�li�em! Znalaz�em! Trzeba natychmiast ruszy� w drog�.

Nast�pne dni min�y im na gor�czkowej dzia�alno�ci. Zaanga�owali ludzi, kt�rzy oczy�cili dom z tangressu. Potem trzeba by�o wnie�� maszyn�, kt�ra ci�gle plu�a proszkiem do ich niewielkiego statku mi�dzyplanetarnego�� a to nie by�o �atwe. Wreszcie wszystko by�o gotowe. Maszyn� umieszczono w zbiorniku, kt�ry zreszt� szybko wype�ni� si� tangressem. Wreszcie wyruszyli i wkr�tce pojazd ich przekroczy� granice systemu s�onecznego.

��Wszystko to jest bardzo logiczne�� wyja�ni� p�niej Arnold.�� Oczywi�cie, �e tangress nie znajduje zbytu na Ziemi. I dlatego nie ma w�a�nie sensu up�ynnia� go w�a�nie, na naszym globie. Natomiast na planecie Meldge�

��Musz� ci powiedzie�, �e mimo wszystko nie mam tej pewno�ci�� powiedzia� Gregor.

��To nie mo�e si� nie uda�. Koszty transportu tangressu na Meldge s� zbyt wysokie. Ale mo�na tam zainstalowa� nasz� maszyn�. Mo�emy im dostarczy� ka�d� ilo�� tego pokarmu.

��A je�li ceny i tam s� zbyt niskie?�� zapyta� Gregor.�� Nie mog� by�. Przecie� tangress stanowi tam podstawowy pokarm; to chleb dla Meldgejczyk�w. Tym razem ta historia musi nam si� uda�

Po trzytygodniowej podr�y w przestrzeni sygna�y na tablicy rozdzielczej zapowiedzia�y planet� Meldge. By� ju� najwy�szy czas. Zbiornik ca�kowicie zape�ni� si� tangressem. Sam zbiornik by� wprawdzie dobrze zamkni�ty, ale produkcja szarego proszku grozi�a rozsadzeniem ca�ego statku kosmicznego. Codziennie musieli pozbywa� si� tego produktu; ale taka operacja zajmowa�a du�o czasu i powodowa�a strat� ciep�a i powietrza.

Wyl�dowali wreszcie na planecie maj�c statek kosmiczny wype�niony tangressem, z niewielkimi zapasami tlenu i prawie kompletnie zamarzni�ci. Natychmiast po wyl�dowaniu zjawi� si� na pok�adzie celnik o pomara�czowej sk�rze.

��Witam pan�w�� powiedzia�.�� Rzadko przybywaj� do nas ostatnimi czasy podr�ni. Zamierzaj� panowie zosta� tu d�ugo?

��Prawdopodobnie�� rzek� Arnold.�� Chcemy tu otworzy� pewne przedsi�biorstwo.

��Doskona�y pomys��� powiedzia� urz�dnik.�� Nasza planeta potrzebuje troch� �wie�ej krwi, troch� dynamizmu ziemskiego. Czy wolno zapyta�, jakiego rodzaju przedsi�biorstwo zamierzaj� tu panowie za�o�y�?

��Zamierzamy sprzedawa� tangress�� wasz podstawowy produkt �ywno�ciowy.

Twarz celnika spochmurnia�a.

��Co panowie zamierzaj� sprzedawa�?

��Tangress. Mamy maszyn�, kt�ra produkuje tangress zupe�nie bezp�atnie.

Celnik nacisn�� guzik na specjalnej tarczy, kt�r� nosi� przy sobie.

��Bardzo �a�uj�, ale musz� panowie natychmiast ruszy� w powrotn� drog�.

��Ale my mamy odpowiednie paszporty i przepustki!

��A my mamy nasze prawa. Musicie, panowie, natychmiast st�d wyjecha� i zabra� ze sob� swoj� maszyn�.

��Chwileczkꠗ rzek� Gregor�� g�osicie przecie�, �e panuje u was ca�kowita wolno�� w dziedzinie inicjatywy prywatnej.

��Z wyj�tkiem produkcji tangressu.

Na zewn�trz pojawi�o si� prawie dwadzie�cia czo�g�w. Z g�uchym szumem otoczy�y statek kosmiczny. Celnik wycofa� si� i zacz�� schodzi� ze schod�w.

��Jeszcze chwil�!�� zawo�a� Gregor z rozpacz� w g�osie.�� Domy�lam si�, �e obawiacie si� z naszej strony jakiej� nielojalnej konkurencji. Wobec tego we�cie sobie t� maszyn�. Zostawiamy j� w charakterze prezentu.

��Co takiego?! Nigdy!�� zawo�a� Arnold.

��Tak, tak. Zabierzcie j�. B�dziecie mogli dzi�ki niej nakarmi� waszych biedak�w. A potem postawcie nam pomnik.

Na zewn�trz czo�gi drugim rz�dem zacz�y otacza� ich pojazd kosmiczny. Nad nimi pojawi�a si� eskadra starych samolot�w odrzutowych, kt�re powoli osiad�y na kosmodromie.

��Wyno�cie si� st�d!�� krzykn�� celnik.�� Czy na prawd� s�dzicie, �e mo�na sprzeda� tangress na naszej planecie? Sp�jrzcie dooko�a!

Rozejrzeli si�. Ca�y kosmodrom pokryty by� szarym proszkiem, kt�ry unosi� si� w powietrzu gryz�cym kurzem. Stoj�ce opodal budynki by�y r�wnie� szare�� bez cienia kolorowych tynk�w. Smutne szare pola rozci�ga�y si� hen w dal, a� do podn�a r�wnie szarych wzg�rz. Wszystko wok�, jak daleko okiem si�gn��, by�o z tangressu.

��Czy chce pan przez to powiedzie�, �e planeta jest z�

��Mo�ecie to sobie sami obliczy栗 odpowiedzia� celnik schodz�c z drabiny.�� To tutaj przecie� rozpocz�� si� okres Starej Wiedzy, a zawsze si� znajdzie paru durni�w, kt�rzy wszystko chc� sprawdzi� i dotkn��

Na po�owie drabinki zatrzyma� si�, podni�s� g�ow� do g�ry i doda�:

��Gdyby�cie jednak, kt�rego� dnia, odnale�li klucz liguryjski, mo�ecie wr�ci�. Postawimy wam wspania�y pomnik.