Saga O Ludziach Lodu Tom II

Nic nie zapowiada�o katastrofy. W ka�dym razie nic wyczuwalnego.

Wios�a trzeszcza�y w dulkach, gdy ich pi�ra mi�kko w�lizgiwa�y si� w spokojne lustro wody. Na rufie siedzia�a tr�jka rozbawionych dzieci. Po jeziorze nios�y si� ich jasne g�osy. W g�osie Sol d�wi�cza�a pewno�� siebie i up�r, w g�osie Daga spok�j i odrobina ch�odu. Liv natomiast szczebiota�a fantazjuj�c, nieustannie uciszana przez dw�jk� starszego rodze�stwa.

Silje siedzia�a w �rodku, zerkaj�c na wios�uj�cego Tengela, kt�ry z uwag� wpatrywa� si� w dzieci. �y� w ci�g�ym niepokoju, �e mo�e im si� co� przydarzy�. By�y jednak dobrze wychowywane, mia�y swobod�, ale tylko do pewnych granic. W�a�ciwie nie musi ich tak pilnowa�, pomy�la�a. Niemniej jednak rozumia�a Tengela. Od urodzenia przywyk� do �ycia w samotno�ci, a teraz mia� ko�o siebie cztery osoby, kt�re go potrzebowa�y, podziwia�y i obdarza�y mi�o�ci�, o jakiej dawniej m�g� tylko marzy�.

Silje by�a dumna z nich wszystkich, ze swojej ma�ej rodziny. Tylko ona wiedzia�a, �e Tengel, odepchni�ty przez �rodowisko, budz�cy, strach swoim przera�aj�cym, demonicznym wygl�dem, by� niezwykle dobrym cz�owiekiem. A ma�e� Na sam� my�l robi�o jej si� ciep�o na sercu.

Sol by�a weso�ym, �ywym, ale trudnym dzieckiem, nad kt�rym zawis� miecz Damoklesa. Dag blondynek, inteligentny marzyciel. I ma�a Liv, kt�ra we wszystkim na�ladowa�a tamtych dwoje. Jest coraz bardziej podobna do mnie, pomy�la�a Silje ze zdziwieniem. Takie same br�zowe, kr�cone w�osy, mo�e nieco bardziej miedziane ni� moje, takie samo nie�mia�e spojrzenie i przelotne u�miechy. I fantazj� ma te� tak� sam� jak ja. I wsz�dzie widzi trolle, przedmioty �yj�ce w�asnym �yciem, cienie, drzewa, z kt�rymi mo�na rozmawia� Kochana c�reczko, z tak� wra�liwo�ci� b�dziesz mia�a bogate �ycie, jednak nie uchronisz si� przed wieloma ci�kimi ciosami!

Nie chcia�a odwraca� si� i patrze� na dzieci. Wygl�da�y tak n�dznie, �e ich widok sprawia� jej b�l. Sukienka Sol by�a za ma�a. Dag mia� na sobie spodnie i kurtk� przerobione z jej starej sukni. Obie cz�ci odzienia zdradza�y, �e kiepska z niej krawcowa. Zgrzebna sukienka Liv, uszyta ze spodni Tengela, to nieforemne okrycie, z kt�rego wy�miewa�y si� s�siadki� Silje my�l�c o tym skuli�a si� na �awce.

Zarzucili sieci i kierowali si� w stron� l�du. Letni wiecz�r by� ciep�y, zabrali wi�c ze sob� dzieci. Ca�a tr�jka uwielbia�a podobne wyprawy i uwa�a�a p�ywanie �odzi� za co� najprzyjemniejszego na �wiecie.

Oczy Silje �lizga�y si� po g�rach, kt�re ze wszystkich stron otacza�y Dolin� Ludzi Lodu. Teraz le�a�y sk�pane w czerwonoz�otym blasku zachodz�cego s�o�ca. Jej spojrzenie zatrzyma�o si� na prze��czy mi�dzy dwoma wierzcho�kami.

��Wiesz, Tengelu, cz�sto my�la�am, �e chyba mo�na przej�� tamt�dy na drug� stron�.

Przesta� wios�owa� i spojrza� na g�ry.

��Owszem, w marzeniach. By�o nawet kilku, kt�rym si� uda�o. Jednak nie namawia�bym do tego. Po drugiej stronie wychodzi si� na lodowiec. Trzeba si� solidnie nam�czy�, �eby dotrze� do bardziej przyjaznych szlak�w.

��Szed�e� wi�c tamt�dy?

��Tak, kiedy� dawno temu. I obieca�em sobie, �e nigdy wi�cej tego nie uczyni�.

��d� uderzy�a o brzeg i dzieci, wszystkie naraz, usi�owa�y z niej wyskoczy�.

��Spok�j! � rzuci� Tengel stanowczo. Nic wi�cej nie musia� dodawa�. Potrafi� utrzyma� autorytet i narzuci� niezwyk�� dyscyplin�. Dyscyplin� pe�n� �yczliwo�ci i mi�o�ci. Silje czu�a, �e dzieci go uwielbiaj�.

W drodze do domu ka�dy musia� co� nie��. Maluchy ju� dawno zrozumia�y, �e aby prze�y�, wszyscy musz� wype�nia� swoje obowi�zki. Tengel wzi�� Liv na barana, poniewa� jej n�ki zm�czy�y si� ju� pokonywaniem drogi w�r�d p�o��cych si� krzew�w ja�owca. Sol i Dag szli po obu stronach Silje.

Sol by�a zamy�lona. Jej bystra twarzyczka, otoczona ciemnymi lokami, mia�a wyraz skupienia i powagi.

��S�uchaj, dlaczego ja nazywam ci� Silje, a Dag i Liv m�wi� �mamo�?

Silje wzi�a j� za r�k�.

��To d�uga historia. Zawsze nazywa�a� mnie Silje.

Dzieci spojrza�y na ni� wyczekuj�co.

Sol, otworzywszy szeroko oczy ze zdziwienia, powiedzia�a:

��Dzieci dzisiaj nazwa�y mnie i Daga b�kartami. O co im chodzi�o?

Silje zrobi�o si� zimno. Szybko si� jednak pozbiera�a.

��Naprawd�? Nie mia�y �adnego prawa. � Zatrzyma�a si�. My�l�, �e jeste�cie ju� wystarczaj�co duzi, by us�ysze� t� histori� � zadecydowa�a. Masz przecie� siedem lat, Sol, a Dag prawie pi��. Tylko Liv jest jeszcze za ma�a, by cokolwiek zrozumie�, ma dopiero trzy lata. Tengelu! � zawo�a�a.

Przystan��. Byli na terenie swojego gospodarstwa, na ��ce nie opodal domu.

��Dzieci nazwano b�kartami.

��Co?

��Tak, i chc� us�ysze� dzieje swojego �ycia � powiedzia�a Silje zagniewana, ale jednocze�nie podekscytowana. � Czy mo�esz zaj�� si� Liv, a ja w tym czasie porozmawiam z Sol i Dagiem? Chyba zgadzasz si� ze mn�, �e powinnam to teraz zrobi�?

Tengel zawaha� si� i przyjrza� si� im uwa�nie.

��Tak b�dzie chyba najlepiej � stwierdzi� w ko�cu. � Przyjd�, kiedy po�o�� ma�� spa�. Nie, �adnych protest�w, Liv. Jeste� tak zm�czona, �e oczy same ci si� zamykaj�.

Usiedli przy strumieniu na starych balach s�u��cych do ch�odzenia mleka, gdzie szumia�a i pluska�a woda. Silje zacz�a snu� opowie�� zas�uchanym dzieciom.

��Musz� najpierw si� przyzna�, �e nie jestem twoj� prawdziw� matk�, Sol. Ani te� twoj�, Dagu. Tylko Liv jest moj� c�rk�. Mam jednak nadziej�, �e to nic nie zmienia? � zapyta�a z obaw�. � Naprawd� stara�am si�, by nie brakowa�o wam waszych prawdziwych matek, i kocham was r�wnie mocno jak moj� prawdziw� c�rk� Liv. Ojciec te�.

Dzieci siedzia�y w milczeniu.

Nagle Sol westchn�a �a�o�nie:

��A wi�c Tengel te� nie jest naszym tatusiem?

��Nie. Tylko Liv jest nasz� c�rk�. A ty zawsze przecie� nazywa�a� go Tengelem, Sol.

��Ja nie � powiedzia� Dag. � Ja m�wi� do niego �ojcze�.

��Tak, bo ty by�e� male�ki, kiedy zosta�e� z nami. Sol by�a starsza.

Nie, to jeszcze niczego nie t�umaczy�o. Sprawa nadal by�a zagmatwana. Silje pr�bowa�a wyja�ni�:

��Zrozumcie, tak bardzo pragn�li�my, aby�cie to w�a�nie wy byli naszymi dzie�mi�

��Ale kim, wobec tego, by�a nasza prawdziwa matka? � zapyta�a Sol dr��cym z lekka g�osem. � Wzi�li�cie nas po prostu dlatego, �e tak chcieli�cie?

Ca�a Sol! Odrzuci�a niezdarne wyja�nienia Silje i postawi�a spraw� na ostrzu no�a.

��Nie, oczywi�cie, �e nie. Nie jeste�cie dzie�mi jednej matki � odpowiedzia�a Silje. Trudno jej by�o m�wi�, wiedzia�a jednak, �e robi s�usznie, wyjawiaj�c im prawd� teraz. � Sol, twoja matka by�a siostr� Tengela, wi�c jest on w�a�ciwie twoim wujem. A Liv to twoja cioteczna siostra.

Sol siedzia�a nieruchomo. Jej wzrok by� nieobecny.

��Gdzie ona teraz jest?

��Twoja matka? W niebie. Ona nie �yje, Sol, umar�a na zaraz�, to taka okropna choroba, wiesz chyba. Tw�j ojciec te� wtedy zmar� i twoja m�odsza siostra Leonarda. Ty tego nie pami�tasz, mia�a� zaledwie dwa lata, kiedy ci� znalaz�am. Wiesz, Sol, by�a� wtedy ca�kiem samiutka i ja te�. A wi�c nie tylko ty mnie potrzebowa�a�, ale tak�e ja potrzebowa�am ciebie. Twoja matka da�a ci na imi� Angelika.

Sol popatrzy�a na ni� rado�niej. Zawsze by�a taka dumna ze swojego imienia, Sol Angelika, teraz dowiedzia�a si�, sk�d pochodzi jego drugi cz�on.

Silje z trosk� spogl�da�a na przykr�tkie r�kawy dzieci�cej sukienki. Nie na d�ugo ju� wystarczy. W niekt�rych miejscach materia� by� tak wytarty, �e przypomina� paj�czyn�. Silje nie mia�a z czego uszy� nowej. Naprawd� nie mia�a.

Wyprostowa�a si� i opowiada�a dalej:

��Twoja matka by�a bardzo pi�kna, Sol. Bardzo, bardzo pi�kna. Mia�a ciemne, kr�cone w�osy, dok�adnie tak jak ty, i bardzo ciemne pi�kne oczy.

Dziewczynka nadal nic nie m�wi�a. Wygl�da�a, jakby mia�a zamiar si� rozp�aka�.

��Ty masz ja�niejsze oczy � doda�a Silje szybko. � Zielone, troch� ��tawe, prawie takie jak Tengela.

Znak, �e jest jedn� z wybranych, �e nale�y do prawdziwych Ludzi Lodu, pomy�la�a z obaw�. Biedne dziecko, co z tob� b�dzie?

��A moja matka? � zapyta� Dag. � I m�j ojciec? � W jego g�osie zabrzmia�a nuta oskar�enia. Jak gdyby Silje i Tengel co� mu zabrali.

To by�o trudniejsze. Silje nie mog�a mu przecie� powiedzie�, �e matka zostawi�a go w lesie na pewn� �mier�.

��Twoja matka � rozpocz�a i u�miechn�a si� z ulg�, gdy� zobaczy�a w�a�nie Tengela, kt�ry zmierza� ku nim po trawie ju� wilgotnej od rosy zwiastuj�cej noc. Kiedy usiad� przy nich, Dag wsun�� mu si� na kolana, jakby chcia� poczu�, �e naprawd� ma ojca. � Twoja matka, Dagu � ci�gn�a Silje � by�a szlachetnie urodzon� kobiet�. Pochodzi�a z rodziny baronowskiej. Nie wiemy, czy �yje, czy nie. Nie wiemy te�, jak si� nazywa ani gdzie mieszka. Mia�a kiedy� ogromne k�opoty i straci�a ciebie. Nie wiemy, jak to si� sta�o. Ja ci� znalaz�am�

Dzieci w napi�ciu pochyli�y si� ku niej i Silje musia�a opowiada� dalej:

��To by�a niezwyk�a noc. By�o strasznie zimno, a na niebie nad Trondheim wisia�a �una. Zaraza zabra�a wszystkich moich bliskich i zosta�am zupe�nie sama. By�am g�odna, zm�czona i bezdomna. Znalaz�am ciebie, Sol, przy zw�okach twej matki. Zabra�am ci�, bo by�o mi ci� �al, a tylko w ten spos�b mog�am ci pom�c. Nie chcia�a� opu�ci� matki, jednak musia�a� to przecie� zrobi�, inaczej te� by� umar�a. Rozumiesz to, prawda?

Sol uroczy�cie pokiwa�a g�ow�. Dag r�wnie� wyczuwa� powag� sytuacji, o czym �wiadczy� wzburzony, nieco ostry ton jego g�osu, zdradzaj�cy zar�wno wra�liwo��, jak i wrodzon� inteligencj�.

��Syver umar�. Trzymali go w szopie przez ca�� zim�. I Inge. I Sveina. Potem ich pogrzebali.

Tengel skin�� g�ow�.

��Tak. Ostatnia zima by�a bardzo ci�ka. Wiecie wi�c, co to znaczy umrze�, prawda?

Dzieci potwierdzi�y to mrukni�ciem i zn�w odwr�ci�y si� w stron� Silje, by wys�ucha� dalszego ci�gu opowie�ci.

��Kt�ra zagroda nazywa si� Trondheim? � zapyta� Dag.

��Zagroda? Nie, to wielkie miasto. Na zewn�trz.

��Na zewn�trz czego?

��Na zewn�trz g�r.

Ch�opiec popatrzy� na ni� z powag�:

��Czy jest co� za g�rami?

Silje i Tengel wymienili przera�one spojrzenia. Oto najwyra�niej czego� zaniedbali!

��Za g�rami le�y ca�y ogromny �wiat � powiedzia� Tengel niepewnym g�osem. By� zdenerwowany. � Ale o tym opowiemy wam kiedy indziej. Teraz pos�uchamy Silje.

Nad jeziorem rozleg� si� krzyk perkoza. Na wodzie zacz�a si� k�a�� mg�a, nikt jednak nie my�la� o tym, �e robi si� p�no. By�o ciep�e, cudowne lato!

Silje rzuci�a Tengelowi niespokojne spojrzenie. Co si� z nim dzia�o dzi� wieczorem? I przez te ostatnie dni. Czeg� tak nas�uchiwa�, dlaczego w jego oczach czai� si� strach? Zna�a m�a i wiedzia�a, jak bardzo jest wra�liwy. Teraz wydawa�o si�, �e jest co�, czego nie m�g� zrozumie�. Obawia�a si� tego.

Oderwa�a od niego wzrok i m�wi�a dalej:

��A kiedy tak sz�y�my, ty, Sol, i ja, znalaz�y�my Daga, kt�ry by� r�wnie samotny jak my, tylko du�o, du�o mniejszy.

Jak ma�y, Silje nie mia�a odwagi powiedzie�. Nie chcia�a m�wi�, �e nie mia� nawet odci�tej p�powiny. Ch�opiec nigdy nie mo�e dowiedzie� si� o post�pku matki!

��To w�a�nie ty, Sol, us�ysza�a� jego p�acz. A wi�c to twoja zas�uga, �e Dag �yje.

Dzieci popatrzy�y na siebie niepewnie, jakby badawczo. A potem ich d�onie z��czy�y si�. Dwie ma�e, brudne dziecinne r�czki.

W�a�ciwie to Dag i Liv trzymaj� si� razem, pomy�la�a Silje. Sol jest zbyt gwa�towna, za trudna dla maluch�w. Ale bez w�tpienia ca�a tr�jka bardzo si� kocha. Na pewno po cz�ci sprawi�y to surowe warunki panuj�ce na tym pustkowiu. Razem czuli si� bezpieczniej.

��A potem, kiedy szli�my ju� we troje, oczywi�cie ja nios�am Daga, i nie wiedzieli�my, co mamy zrobi�, nagle pojawi� si� Tengel. Nikt z nas nigdy przedtem go nie widzia�.

Przez cia�o Silje, prze�ywaj�cej na nowo t� histori�, przebieg� dreszcz. Pierwsze spotkanie z Tengelem. Szubienice, kat, smr�d z ogniska, na kt�rym palono zw�oki� Szybko odsun�a od siebie okropne wspomnienia.

��Tengel zaj�� si� nami � powiedzia�a ciep�ym g�osem. � Da� wszystko, czego nam by�o potrzeba, a potem byli�my ju� razem jak rodzina. Ca�a czw�rka.

Tengel u�miechn�� si� ze smutkiem. Nic nie rzek� o swojej du�o g��bszej samotno�ci. Ich samotno�� by�a jakby zewn�trzna, widoczna, jego objawia�a si� g��bokim b�lem w piersi. Zawsze oddziela�a go od ludzi z�owroga przepa��, mia� pe�n� �wiadomo��, �e wszyscy si� od niego odsuwaj�. O spotkaniu z Silje i Sol my�la� z b�lem. Pami�ta�, �e obydwie cofn�y si� na widok jego ogromnej, budz�cej groz� sylwetki. Cz�sto m�wi�, jak trudno mu by�o zapomnie� o tym spotkaniu. Jak w samotno�ci wyobra�a� sobie ufne oczy Silje, jak bardzo go poci�ga�a, jak chcia� ochroni� jej niewinno��. Czy tylko po to, by samemu j� p�niej zbruka�? Nie, by� niesprawiedliwy wobec siebie. Chcia� jej strzec naprawd�, wcale nie dla siebie. Kiedy jednak, ku swemu radosnemu zdziwieniu, odkry�, �e on te� j� poci�ga, opad� z niego pancerz.

Och, c� za przedziwny by� to czas, przepe�niony t�sknot�, b�lem i nadziej�! Obydwoje sprawdzali si�, badali, a� wreszcie upewnili si� co do wzajemnych uczu�. I ten dar otrzyma� on, skazany na �ycie z dala od kobiet! Jak�e m�g� wi�c oprze� si� Silje?

Zn�w ws�ucha� si� w jej s�owa. Wszystkie my�li przemkn�y mu przez g�ow� tak pr�dko, �e nie straci� nic z rozmowy.

Silje m�wi�a:

��A potem przysz�a na �wiat Liv. To chyba pami�tasz, Sol? � Tak, to by�o wtedy, kiedy tak chorowa�a�.

��W�a�nie. Wiesz, Sol, je�li chcesz, mo�esz nas nazywa� matk� i ojcem. Czujemy si� naprawd� twoimi rodzicami i ch�tnie nimi zostaniemy.

Dziewczynka zastanowi�a si�.

��Oczywi�cie mog�abym. � Kiwn�a g�ow� z powag�. � Ale my�l�, �e by�oby to dziwne teraz, kiedy przyzwyczai�am si� ju� m�wi� do was po imieniu.

��Rozumiem. Ty i ja do tej pory potrafi�y�my rozmawia� ze sob� jak przyjaci�ki. Zawsze by�a� dla mnie du�� pomoc�.

Sol szybko usiad�a jej na kolanach i obdarzy�a serdecznym u�ciskiem. Silje u�miechn�a si� do Tengela. Zostali zaakceptowani jako rodzice.

Dag siedzia� powa�ny i zamy�lony. Jego poci�g�a twarzyczka by�a tak typowo arystokratyczna, �e a� groteskowa.

��Czy moja matka mnie szuka? � zapyta� cicho.

To by�o trudne pytanie. Odpowiedzia� na nie Tengel.

��Nic nam o tym nie wiadomo. Wiemy tylko, �e na twoim odzieniu by�a korona baronowska. Dlatego przypuszczamy, �e jeste� ma�ym baronem. Starali�my si� odnale�� twoj� matk�, Dagu, ale s�dz�, �e ona ju� nie �yje.

��Czy umar�a w czasie zarazy?

��Prawdopodobnie tak. Na pewno dlatego ci� straci�a. Tw�j ojciec w ka�dym razie nie �yje.

Najlepiej tak w�a�nie powiedzie�. Wszystko przemawia�o za tym, �e matka Daga by�a niezam�na, a on sam stanowi� owoc jakiego� bardzo przypadkowego zwi�zku. Dag zdawa� si� by� uspokojony wyja�nieniem Tengela.

��Moi prawdziwi rodzice nie �yj� � oznajmi� dostojnie.

��Moi te� � powiedzia�a Sol, kt�rej uda�o si� nawet uroni� �ezk�, ale tylko dlatego, �e podoba�a jej si� rola nieszcz�liwej.

��Mam nadziej�, �e zostaniecie z nami? � cicho zapyta�a Silje z obaw� w g�osie.

Obydwoje uroczy�cie skin�li g�owami.

��W domach innych dzieci doro�li k��c� si� ca�y czas � stwierdzi� Dag, po swojemu cedz�c s�owa prawie jak doros�y. � Tak jakby si� nie lubili. A wy do siebie nigdy si� tak nie odnosicie. Chyba si� szaju� szajn�

��Szanujemy? � podpowiedzia� Tengel. � Oczywi�cie, tak w�a�nie jest.

Tengel spojrza� w oczy Silje. Poczu�a, jak odbija si� w nich promieniuj�ce ciep�o jego mi�o�ci.

Tego wieczora Silje d�ugo nie k�ad�a si� spa�. Zapali�a jedn� z drogocennych szczapek smolnego �uczywa i wyci�gn�a sw�j pami�tnik, kt�ry wiele lat temu podarowa� jej Benedykt Malarz. Wkr�tce ksi�ga b�dzie zapisana do ko�ca, a nowej z pewno�ci� ju� nie dostanie.

Dzisiaj dzieci pozna�y prawd� o swoich rodzicach�

Kiedy sko�czy�a pisanie, zgasi�a �uczywo i wysz�a na podw�rze. Zbli�a� si� �rodek lata, dolina le�a�a sk�pana w czarodziejskim, tajemniczym �wietle, charakterystycznym dla letnich nocy w p�nocnych krajach. Nad jeziorem s�a�a si� g�sta mg�a, nad ��kami uk�ada�a si� w postacie rozta�czonych elf�w, a pisk perkoza przemienia� si� w krzyk topielca, rusa�ki lub p�acz zagubionego dziecka. Wiatr szumia� w trawie i ogarnia� swym powiewem n�dzne, stare domy. Silje mia�a wra�enie, �e wok� jej st�p kr�c� si� szare k��buszki: zaczarowane koci�ta, ma�e, tajemnicze, zakl�te istoty. Za p�otem przeszed� stary ko� z siod�em na grzbiecie i pocz�apa� dalej, gdzie� do miejsca, kt�re by�o jego domem. Czy on te� by� zaczarowany?

Tu jest niewypowiedzianie pi�knie, pomy�la�a. Ale jak�e nienawidz� tego miejsca, tego uczucia zamkni�cia. Kocham Tengela i kocham dzieci, ale z ca�ego serca pragn�, by�my mogli opu�ci� Dolin� Ludzi Lodu. W inny spos�b ni� ci prymitywni ludzie patrz� na �ycie. Nazwali moje dzieci b�kartami! A Tengela zw� czarownikiem, diab�em i sama nie wiem kim jeszcze. A przecie� nigdy nie zrobi� im nic z�ego, wprost przeciwnie. Nigdy nie wykorzystuje swych mocy, cho� wiem, �e je posiada. Mimo wszystko jest odsuwany od wsp�lnoty, w ka�dym razie przez wi�kszo��. Na szcz�cie s� i tacy, kt�rzy go akceptuj�. Bogu niech b�d� za to dzi�ki.

Eldrid, nasza najlepsza przyjaci�ka, kuzynka Tengela, opuszcza teraz dolin�. Jej m�� chce si� st�d wydosta� i osiedli� w�r�d ludzi. Ma nadziej�, �e zapomniano ju� o jego zwi�zkach z buntownikami. Gdyby�my tylko mogli im towarzyszy�! Tutaj ca�e �ycie przechodzi gdzie� obok nas.

Nie wiemy nic o tym, co dzieje si� na �wiecie. Lata nieurodzaju sprawi�y, �e nie mogli�my si� st�d wydosta� i pom�c Benedyktowi i jego ludziom. A ja tak bardzo chcia�am chocia� raz w �yciu zobaczy� kr�la. Jego jednak nigdy nie ma w Norwegii�

Sama zauwa�am, �e m�j j�zyk ubo�eje, staje si� coraz bardziej podobny do mowy Ludzi Lodu. Pr�bowali�my uczy� Sol i Daga, ale sami ju� d�u�ej nie jeste�my w stanie tego robi�. Powoli zapominamy, czego�my si� nauczyli. Tengel te� pragnie si� st�d wydosta�, wiem to na pewno, tyle razy o tym m�wi�. Nie �mie jednak nas nara�a�. Wszak je�li st�d wyjedziemy, natychmiast nas z�api�. M�j najmilszy zostanie skazany na tortury, a potem na �mier�. Tengel i Sol nigdy nie b�d� mogli ukry� faktu, �e s� potomkami pierwszego Tengela, z�ego ducha Ludzi Lodu.

Westchn�a ci�ko i bole�nie z powodu w�asnej bezsilno�ci.

Zimy� Nienawidzi�a ich, napawa�y j� przera�eniem. Wszystko tu zamarza�o, nawet po�ywienie. Wieczny strach, �e nie starczy strawy, �e zapasy nagle si� sko�cz�. G��d podczas ostatniej zimy by� koszmarem. Nic nie rozumiej�ce oczy dzieci, kt�re k�ad�y si� spa� tak samo g�odne jak wstawa�y. Bo�e Narodzenie, gdy przystrojony chleb by� jedynym po�ywieniem, jakie mieli�

Kiedy pomy�la�a, �e takich zim mog�oby nadej�� wi�cej, poczu�a, �e trudno jej z�apa� oddech. Chcia�a uciec st�d dok�dkolwiek, przesta� my�le�. Byle tylko jej najbli�si byli bezpieczni.

Musia�a g��boko zaczerpn�� powietrza, by pokona� uczucie przygniataj�cej duszno�ci.

I te dudni�ce huki dochodz�ce od strony jeziora, kiedy l�d p�ka� na wiosn�. Wiosenne wieczory te� by�y trudne, wype�nione �alem i t�sknot��

Drgn�a, kiedy Tengel delikatnie dotkn�� jej ramienia.

��Twoje �o�e by�o puste. Co si� dzieje? � zapyta� cicho.

��Nic� Nic� � odpowiedzia�a wymijaj�co.

��W�a�ciwie nie musisz tego m�wi� � powiedzia�. � T�sknisz do �wiata, prawda?

��Tengelu, musisz mi wierzy�: nigdy nie �a�owa�am.

��Wcale tak nie my�l�. Wiem, �e by�a� tu szcz�liwa.

��O, tak!

��Teraz jednak jeste� niespokojna i czujesz, �e to �ycie z dala od �wiata ci nie wystarcza. Dok�adnie to samo czuj� i ja.

Silje poruszy�a si� niecierpliwie.

��Gdyby�my nie musieli tu by�, ca�ym sercem kocha�abym t� dolin� � powiedzia�a z przekonaniem. � Gdyby�my mogli mieszka� tu tylko latem, by�oby wspaniale. Nie mamy jednak wyboru i to jest takie denerwuj�ce. Ja� jednocze�nie kocham i nienawidz� tego miejsca, Tengelu.

��Znam to uczucie. Kiedy by�em na zewn�trz, t�skni�em do doliny. A gdy tu wraca�em, zn�w chcia�em si� st�d wydosta�. Teraz jednak�

Zamilk�.

Silje popatrzy�a na niego z czu�o�ci�.

��Jeste� niespokojny. Widz� to ju� od wielu dni. Twoja zaskakuj�ca decyzja, �eby nie przejmowa� trzody Eldrid, cho� ona to zaproponowa�a, da�a mi cie� nadziei. Co si� dzieje, Tengelu?

��Nie wiem � odpowiedzia� z namys�em. Nocny powiew targa� jego czarne w�osy. � Nie wiem, co to jest. Czy nie s�ysza�a� niezwyk�ej, �a�osnej pie�ni wiatru? Czy nie s�yszysz, jak p�acze trawa, gdy wiatr w niej zaszumi? Czy nie s�yszysz, jak domy wzdychaj�?

��Takich rzeczy nie s�ysz�, wiesz przecie� � u�miechn�a si�. � Ale Sol co� wyczuwa. Ostatnio chodzi rozdra�niana, ma nieobecne spojrzenie.

��Tak. M�czy mnie niezno�ne przeczucie zbli�aj�cego si� niebezpiecze�stwa. Gdybym tylko wiedzia�, sk�d ono nadejdzie.

Silje powiedzia�a ostro�nie:

��Przypuszczam, �e pozwoli�e� Eldrid zabra� ze sob� wszystkie zwierz�ta, aby trzyma�a je tam dla nas.

��By� mo�e � odpowiedzia� zadumany. � Nie wiem, o czym my�la�em. Tak, wspomina�em jej, �e p�jdziemy za nimi�

��Och, Tengelu!

Mleka, kt�rego potrzebujemy, mo�emy dosta� od ludzi wprowadzaj�cych si� do domu Eldrid, wi�c sami nie musimy mie� �adnej krowy doda� pospiesznie.

Tak, to dobrzy ludzie, ale chyba nie lubi� ich dzieci. Tak jak inne dokuczaj� naszym � powiedzia�a Silje zbola�ym g�osem. � Przezywaj� je najokropniej jak potrafi�, sam s�ysza�e� dzi� wieczorem. A ich rodzice nie pozwalaj� im si� bawi� z naszymi dzie�mi. To tak boli, Tengelu.

Tengel zagryz� wargi.

��Boj� si� Sol, prawda? Och, dobrze to pami�tam z w�asnego dzieci�stwa. Zawsze odrzucony, zawsze wzbudzaj�cy strach.

��Sol jest niebezpieczna � powiedzia�a Silje cicho. � Pami�tasz, co uczyni�a z t� ma��, kt�ra kopn�a Liv?

��Nie m�w o tym � wzdrygn�� si�. � Sol ma w sobie straszn� moc.

Zrobi�a kukie�k� przypominaj�c� dziewczynk� z s�siedztwa i trzyma�a j� nad ogniem. Tego samego dnia dziecko straszliwie poparzy�o si� roz�arzonymi w�glami.

��Tak, musia�em zniszczy� t� kukie�k� � powiedzia� Tengel zgn�biony.

��Ale sk�d przysz�o jej to do g�owy?

Tengel wzi�� g��boki oddech.

��Czy wiesz, co odkry�em?

��Nie. Przera�asz mnie teraz.

��Sol cz�sto znika. S�dzili�my, �e z kim� si� bawi. Ale wiesz, dok�d ona chodzi? Do starej Hanny!

��O nie � szepn�a Silje przera�ana. � No tak, Hanna zawsze mia�a oko na Sol. Na Liv te�, pomog�a jej przecie� przyj�� na �wiat. Kiedy przynosimy jedzenie dla niej i dla Grimara, Hanna m�wi o nich �moje dziewczynki�. Na Daga natomiast nie zwraca najmniejszej uwagi.

��Dziewczynki wiele znacz� dla Hanny i w�a�ciwie bardzo si� z tego ciesz�, cho� jednocze�nie panicznie si� boj�. Nie podoba mi si�, �e Sol chodzi tam sama�

��Czy s�dzisz, �e ta stara czarownica j� przyucza?

��Obawiam si�, �e tak. Oczywi�cie wie, jak� moc ma Sol.

��Och, nie, to okropne!

Tengel pog�aska� Silje po ramieniu, kiedy tak sta�a oparta plecami o �cian� domu.

��Kochana Silje, w co ja ci� w�a�ciwie wpl�ta�em?

��Milcz! Nikt nie da� mi tyle szcz�cia co ty. Jestem chora z t�sknoty za tob� za ka�dym razem, kiedy przez kilka godzin pozostaj� z dala od ciebie.

��Mia�a� jednak tylko szesna�cie lat, kiedy zosta�a� moja. Teraz masz dwadzie�cia jeden i ju� od wielu lat m�czysz si� z nami, chocia� wiem, �e twoim przeznaczeniem nie jest uci��liwa praca w ubogim domu.

��Chyba nie narzeka�am przez te lata? Wiem, �e wci�� nie jestem dobr� gospodyni�, a dzieci zbyt pr�dko wyrastaj� z ubra� i but�w. Boli mnie, �e nie mog� da� im nowych. Szybko te� ogarnia mnie znu�enie, odczuwam tak� niech�� do prac domowych, Tengelu. M�czy, mnie �wiadomo��, �e nie umiem uszy� odzienia dla dzieci, cho� potrafi� tka�. A po tej strasznej zimie nie ma w dolinie owiec, brak wi�c nawet we�ny. Na�miewaj� si� z Sol z powodu p�aszcza, kt�ry stara�am si� skleci� dla niej w zesz�ym roku. Cz�sto zapominam upra� ich ubrania, kiedy s� brudne, i� Och nie, marudz� teraz, nie chcia�am tego!

Jego u�miech wyra�a� bezgraniczne uwielbienie, lecz jednocze�nie kry� w sobie rozpacz bezradno�ci. Przesun�� ustami po jej w�osach.

��Czy s�dzisz, �e ci� nie rozumiem? Uwa�asz, �e nie wiem, jak bardzo t�sknisz, �eby co� stworzy�? Mo�e namalowa�? Czy my�lisz, �e nie wiem, i� czasami, kiedy wszyscy p�jd� ju� spa�, piszesz pami�tnik?

��Znasz moj� tajemnic�? � zapyta�a przera�ona.

��Ale� tak. I wiem te�, gdzie chowasz ksi�g�. Ale nie przysz�oby mi do g�owy, by j� czyta�. Uwa�aj tylko, by nie dowiedzia� si� o tym nikt inny. M�oda kobieta, kt�ra pisze ksi��k�, jest narz�dziem Szatana! Mog�aby� za to zosta� spalona na stosie jako czarownica.

���wiat jest taki okrutny! A tu, mimo wszystko, jeste�my bezpieczni � zauwa�y�a ze zdumieniem, jak gdyby w�a�nie odkry�a co� nowego. Szybko doda�a: � Mog�e� przeczyta�. Przegl�da�am j� pewnej nocy, ka�da strona pe�na jest mi�o�ci do ciebie i dzieci.

��Lubisz pisa�?

��O tak! To dla mnie rodzaj wytchnienia. A kiedy czyta�am to, co napisa�am, zdziwi�am si�, �e tak trafnie uj�am swoje my�li i uczucia.

��Wcale mnie to nie dziwi. M�wisz przecie� bardzo pi�knie, nie tak jak inni ludzie w dolinie. Bardzo mnie zaciekawi�a� t� ksi�g�. Ch�tnie zajrza�bym do niej.

Zachichota�a, zadowolona.

��Z pewno�ci� jest wiele b��d�w, nigdy przecie� porz�dnie nie nauczy�am si� ortografii. Zapisuj� s�owa po prostu tak, jak je wymawiamy. Ale�, Tengelu, co ty robisz?

Jego d�onie b��dzi�y w�asnymi �cie�kami. Roze�mia� si� cicho i mocniej przycisn�� j� do �ciany.

Silje, przepe�niona nadziej� po wyznaniu Tengela, �e zastanawia si� nad opuszczeniem doliny, nie powstrzymywa�a go.

Policzkiem g�adzi� jej czo�o. Tengel nie nosi� brody. Zna�a przyczyn�. Zdawa� sobie spraw�, �e ma o szesna�cie lat wi�cej od niej, nie chcia� wygl�da� na jeszcze starszego. Uwa�a�, �e broda podkre�li�aby r�nic� wieku.

��Mieli�my odwiedzi� Benedykta i jego dw�r powiedzia�a zach�caj�co. Je�eli ju� zacz�� my�le� o tym, by st�d wyruszy� � Bardzo si� o nich niepokoj�.

��Oczywi�cie � mrukn�� Tengel nieobecny duchem. � Gdybym tylko wiedzia�, co jest najlepsze. Zabra� was tam, czy zosta� tutaj. Wiesz przecie�, �e nie mamy dok�d i��.

Mi�dzy koniuszkami jego palc�w a jej sk�r� wrza�o i wibrowa�o, impulsy, przechodz�ce przez cia�o Silje skupi�y si� w jednym punkcie. Ci�gle po��da�a tego m�czyzny. Nie tylko dlatego, �e by� szczodrze obdarzony przez natur�, je�eli chodzi o m�sko��; nie wiedzia�a przecie� o tym, gdy ujrza�a go po raz pierwszy. Wystarczy�o w�a�ciwie tylko jedno spojrzenie na Tengela, by czu�a podniecaj�ce pr�dy, przenikaj�ce jej cia�o, oszo�omienie, kt�re czyni�o j� ca�kowicie uleg��.

Teraz te� nie mog�a si� skupi�.

��A co z Benedyktem? Czy nie mo�emy tam zamieszka�?

��Nie wiem nawet, czy on �yje. A do tej okropnej Abelone nie warto si� wybiera�. Nie, Silje. Naprawd� my�la�em o tym, by was st�d zabra�, ale nie mam odwagi podj�� takiego ryzyka.

G�os Silje przybra� matow� barw�:

��S�dz�, �e nie przetrwamy jeszcze jednej takiej zimy.

��Wiem. O tym w�a�nie my�la�em.

Jego usta by�y teraz wsz�dzie. Na jej czole, skroniach�

��Co my robimy? � zamrucza�a, �miej�c si�. Mia�a jednak k�opoty z oddychaniem. � Doro�li rozs�dni ludzie. Od tylu lat jeste�my ma��e�stwem. Ale tu, na dworze, jest inaczej�

Wspi�a si� na d�ugi murek otaczaj�cy dom i znalaz�a si� teraz na jednej wysoko�ci z nim. Unios�a w g�r� sp�dnic�. D�onie Tengela natychmiast obj�y jej biodra, gor�ce, g�odne. Ca�owa� j� d�ugo, d�ugo.

��To niepodobne do ciebie, Silje � dr��c szepta� jej prosto w ucho, zachwycony nieoczekiwan� zach�t�. � Przez ostatnie lata by�a� taka� nie�mia�a.

��Tak, by� mo�e � odpowiedzia�a zdziwiona, �e nie rozumie powodu jej gotowo�ci. Unios�a si� lekko nad nim i z westchnieniem poprowadzi�a go na miejsce.

��Nie chcia�am ci� urazi�, ale tak bardzo si� ba�am.

Tengel porusza� si� powoli, ostro�nie.

��Wiem, ba�a� si�, �e zn�w b�dziesz mia�a dziecko. Nic dziwnego, ja sam �miertelnie si� tego obawia�em.

��Narodziny Liv to najwi�kszy koszmar w moim �yciu � wyszepta�a. � Nie chcia�abym prze�ywa� tego jeszcze raz.

��Rozumiem � wyrzuci� z siebie. � Ale przecie� byli�my tacy ostro�ni. Wszystko by�o dobrze.

Mrukn�a niewyra�nie.

Wilgotnymi ustami ca�owa�a go w szyj�. Czu�, �e zn�w jest dawn� Silje z ich pierwszego gor�cego roku. Mocniej przycisn�� j� do �ciany, uni�s� jej nogi i owin�� nimi swoje biodra.

��Wype�nia mnie wielkie szcz�cie mojego �ycia � szepn�a Silje z u�miechem za�enowania.

��Jak pi�knie m�wisz � u�miechn�� si� wzruszony i szcz�liwy.

Przymkn�a oczy, nie by�a w stanie powiedzie� ju� nic wi�cej. Tengel popatrzy� na ni�. Lekki u�miech powoli ukazywa� si� na jego twarzy. Zna� j� ju� dobrze, dawno jednak nie odda�a si� po��daniu tak ca�kowicie jak teraz. Zastanawia� si�, dlaczego.

A potem on tak�e nie dziwi� si� ju� niczemu. Przesta� wyra�nie widzie� ciemn� �cian� z drewnianych bali, przez jego cia�o przechodzi�y dobrze znane, cudowne pr�dy, zaw�adn�a nim nieopanowana gor�czka i poczu� si� zupe�nie bezbronny.

��Och, Silje � szepta�. � Silje, Silje, ukochany m�j kwiatuszku. Jak�e tak delikatna, tak krucha istota mo�e tak zaczarowa�, tak op�ta�?

Zrazu Silje nie mog�a rozpozna�, kto tak niepewnie wspina si� po zboczu. Wkr�tce jednak dostrzeg�a zgi�t� wp� sylwetk�, ohydn� twarz podobn� do karpieli pe�nej naro�li i wytrzeszczone oczy.

Grimar.

Z uczuciem l�ku pok�oni�a si� kuzynowi Tengela i Hanny i zaprosi�a go do �rodka.

Potrz�sn�� g�ow�. Kiedy tak sta� na podw�rzu, przypomina� kup� �achman�w. Jego odzienie wygl�da�o na utkane z paj�czyny i szarej ple�ni. Odezwa� si� ochryp�ym g�osem:

��Hanna przys�a�a mnie po was. Chce m�wi� z wami, ze wszystkimi.

��Dzi�kuj� � powiedzia�a Silje wystraszona zaproszeniem. � Oczywi�cie przyjdziemy.

��Nie b�dzie �adnej uroczysto�ci � doda� staruch szybko.

��Nie, naturalnie, �e nie. Pani Hanna chyba nie wstaje z �o�a. Tengel i ch�opiec s� w lesie, poszli po drzewo. Mog� wr�ci� w ka�dej chwili. A dziewczynki i ja musimy si� ubra� od�wi�tniej. Czy nie zechcieliby�cie usi��� i posili� si� nieco, zanim si� przygotujemy? B�dziemy wtedy mogli p�j�� razem.

Odpychaj�ca istota zawaha�a si� i zadziwiona popatrzy�a na Silje. Zapraszasz mnie do domu? � zdawa� si� m�wi� jego wzrok. Nikt tego dot�d nie robi�.

��Tak, tak. Pewnie, �e mog� wej�� � wymamrota� i pocz�apa� do �rodka, ci�gn�c za sob� nieopisany smr�d. Silje popchn�a dziewczynki do sypialni, by wdzia�y �niedzielne fartuszki�, n�dzne szmatki maj�ce zas�oni� �a�osne codzienne ubranie. Zrobi�a to szybko, nim zd��y�y odezwa� si� w niew�a�ciwy spos�b.

Postawi�a przed starym najlepsze jad�o. Nie by�o tego du�o, g��d tej zimy bardzo ich dotkn��. Mia�a jednak piwo, p�aski chleb upieczony z resztek ziarna zebranego z pod�ogi spichrza i kozi ser. By�y te� drogocenne maliny moroszki oszcz�dzane od jesieni.

Grimar posila� si� obficie. Jego mlaskanie roznosi�o si� po ca�ym domu.

Silje pospieszy�a do dziewczynek, kt�re ju� si� przebra�y i uczesa�y.

��P�jdziecie teraz porozmawia� z nim, a ja si� przebior� � powiedzia�a szybko. � Ale ani s�owa o jego wygl�dzie i zapachu, s�yszysz, Liv? Ty, Sol, poradzisz sobie sama, prawda?

��Tak, znam go dobrze � powiedzia�a Sol jak doros�a kobieta.

No tak, wiedzia�am, pomy�la�a Silje z gorycz�.

Nareszcie pojawi� si� Tengel i wszystko od razu sta�o si� �atwiejsze. Wyruszyli razem, a najedzony Grimar cz�apa� obok.

Dag nie by� przygotowany na tak� wizyt� i o ma�y w�os �le by si� to sko�czy�o, gdy� by� bardzo porz�dny, nie lubi� brudu i niechlujstwa. Tengel musia� pospiesznie zakry� ch�opu usta d�oni�, kiedy ten zrobi� min� zapowiadaj�c� niestosown� uwag�. W ko�cu jednak Dag oswoi� si� z wygl�dem Grimara i dostojnie kroczy� obok Silje, trzymaj�c si� jak najdalej od starego.

Hanna przyj�a ich le��c w �o�u, dok�adnie tak jak si� spodziewali. W s�abym blasku ognia Silje dostrzeg�a, �e Hanna bardzo si� postarza�a. W ko�cu staro�� dopad�a i t� czarownic�. By�a o jedno pokolenie starsza od swego siostrze�ca Grimara, a o dwa � od Tengela. Silje w�a�ciwie cieszy�a si� ze s�abego �wiat�a w izbie, bo cho� Grimar budzi� w niej odraz�, to widok Hanny by� po stokro� gorszy. Dziedzictwo z�ego Tengela kwit�o tu w pe�ni.

��Aha, wi�c jeste�cie � rzek�a starucha srogo. � My�la�am, �e ju� nigdy nie przyjdziecie.

��Silje zaofiarowa�a mi pocz�stunek, Hanno � powiedzia� Grimar wzruszony. By� bliski p�aczu z powodu tego niezwyk�ego w jego �yciu wydarzenia.

��Tak, wiem, �e w tamtej zagrodzie dostaje si� jedzenie � sykn�a Hanna. � Jad�am tam cz�ciej ni� ty, kiedy pomaga�am c�rce Silje przyj�� na �wiat. O, ja widzia�am, jak im dobrze! � Po tej ma�ej licytacji zwr�ci�a si� do go�ci: � Tengelu, ty idioto, dlaczego nie pojechali�cie z Eldrid?

Hanna by�a jedyn� osob�, kt�ra traktowa�a gro�nego Tengela jak ch�opczyka.

��Czy powinni�my byli to zrobi�? � zapyta� spokojnie. Nie wydawa� si� zaskoczony.

��Wiesz, �e powinni�cie. Sol r�wnie� to wiedzia�a.

Dzieci sta�y przy drzwiach, ciche i przej�te. Dag nie czu� si� najlepiej w zaniedbanej chacie.

��Nie by�em pewien � powiedzia� Tengel. � Tam, na zewn�trz, czeka nas tyle z�a.

��Zawsze by�e� g�upi � parskn�a Hanna. � Zawsze mia�e� wzgl�d na to lub tamto. Wiesz, �e nikt z nas nie mo�e sobie pozwoli�, by by� dobrym. A ty jeste� tak g�upio naiwny. Musisz walczy� o swoich, cz�owieku! Pos�uchaj mnie teraz� � Pochyli�a si� do przodu. � Wiem �e ty te� to czu�e�. Pozwoli�e� zabra� zwierz�ta. To by�o m�dre. Przygotuj si� do drogi. Nie zwlekaj!

Sta� spokojnie, jego twarz niczego nie wyra�a�a.

��A wy, Hanno? A Grimar?

Zn�w opad�a na poduszki.

��My jeste�my starzy. Ale dzieci i twoja �ona� Podejd� tu, Silje!

W ma�ej ciemnej izbie panowa� szczeg�lny nastr�j. Jakby w ka�dym k�cie czai�y si� obserwuj�ce ich duchy. Jakby kto� p�aka�, �a�uj�c zmarnowanego �ycia.

Silje zwalczy�a niech�� i zbli�y�a si� do odra�aj�cej postaci w �o�u. Mimo wszystko Hanna uratowa�a kiedy� �ycie jej i ma�ej, nie wolno o tym zapomina�.

Czarownica wzi�a d�onie Silje w swoje powykrzywiane r�ce.

��Ty i twoje dzieci, Silje. One by�y� by�y� Ach, niewa�ne! Przypilnuj, by ten opiesza�y drab, kt�rego masz za m�a, wyprowadzi� was z doliny! � Zni�y�a g�os. � Tym razem ja nie b�d� mog�a ci pom�c.

Silje drgn�a. A wi�c Hanna wiedzia�a!

No tak, naturalnie. Hanna zawsze zna�a prawd�.

U�cisn�a d�onie starej.

��Dlaczego s�dzicie, �e musimy opu�ci� dolin�? � zapyta�a g�o�no.

Hanna popatrzy�a na Tengela.

��Nie wiesz, dlaczego?

��Nie � odpowiedzia�. � Odczuwam tylko g��boki niepok�j.

Starucha skin�a g�ow�.

��Ja czuj� wi�cej. Czuj�, �e jeden z Ludzi Lodu znalaz� si� w opa�ach. W strasznych tarapatach.

��Heming? � zapyta� Tengel cicho.

��W�a�nie! N�dzny Heming, powinno si� go zadusi� ju� w ko�ysce.

Od wielu lat nic nie s�yszeli o Hemingu. Przypuszczali, �e jest gdzie� daleko albo �e od dawna nie �yje.

��Rozumiesz wi�c, �e musisz st�d odej��.

��Tak. Ale czy naprawd� s�dzicie, �e istnieje niebezpiecze�stwo? Tutaj?

Starucha niecierpliwie poruszy�a g�ow�.

��Wezwa�am was do siebie, prawda? Ca�a a� p�on� od nieustannego uczucia, �e konieczny jest po�piech.

��Dobrze. Pomy�l� o tym.

��A wi�c my�l szybko! Szybko! I pozw�l twojej c�rce, a raczej c�rce twojej siostry Sunnivy, Sol, zosta� tu przez chwil�. Chc� z ni� porozmawia�.

��Hanno? � zawo�a� Tengel ostro.

��Nie mieszaj si� do tego? � wrzasn�a starucha g�osem przeszywaj�cym a� do szpiku ko�ci. � �e te� takie m�dre dziewcz�ta musz� przebywa� z takim durniem! Odejd� st�d teraz! I uwa�aj na moj� chrze�nic�, ma�� Liv Hann�!

Tengel po�egna� si� ch�odno. Nigdy w niczym nie zgadza� si� z Hann�. Ona by�a czarownic� walcz�c� o to, by zachowa� z�e dziedzictwo, on by� przyjacielem ludzi, kt�ry na swe nieszcz�cie zosta� nim dotkni�ty i szczerze pragn�� nie przekazywa� go nikomu.

Silje pochyli�a si� i poca�owa�a zwi�d�y policzek starej. I zobaczy�a wtedy, �e oczy Hanny, kt�re znalaz�y si� blisko, b�yszcz� jak gwiazdy.

��Mo�ecie i�� przodem � powiedzia� Grimar, �egnaj�c si� z nimi. � Sol z pewno�ci� was dogoni.

Kiedy znale�li si� na drodze do domu, Silje powiedzia�a:

��Moje serce krwawi, Tengelu. Tw�j niepok�j zarazi� i mnie. A Grimar� Nic o nim nie wiem. Zawsze sta� w cieniu Hanny. Dzisiaj zobaczy�am go jako �yw� istot� i tak mi go by�o �al!

��Nie powinna� tak my�le� � rzek� Tengel gwa�townie. � Grimar jest narz�dziem w r�ku Hanny. Ka�dy jej rozkaz wykona z rado�ci�. Ludzie Lodu wiedz� co� nieco� o tym, co robi�. O ludziach, kt�rzy znikn�li, o okropnych rzeczach, o kt�rych nikt nie �mie m�wi� otwarcie. Nikt te� nie mo�e mu si� sprzeciwi� ani tym bardziej go unieszkodliwi�, gdy� stoi za nim Hanna. A z ni� trzeba si� liczy�.

��Mimo wszystko �al mi go� szkoda mi obojga � upiera�a si� Silje.

��My mo�emy si� cieszy�, �e jeste�my pod ich ochron� � przyzna� Tengel. � To twoja zas�uga.

��Oni byli tacy okropni � powiedzia� Dag. � Czy wyprowadzamy si� st�d?

��Nie wiem � odpowiedzia� Tengel.

��Tak � powiedzia�a Silje. � Przenosimy si�.

��Ale nie mamy przecie� dok�d i�� � powiedzia� jej m��. � Czy mo�emy nara�a� dzieci na poniewierk�?

Silje nie zwraca�a uwagi na jego w�tpliwo�ci.

��Ju� dzi� zaczynamy si� pakowa�.

��Jak chcesz � westchn�� Tengel.

Kiedy decyzja zapad�a, Tengela op�ta�a gor�czka. Ca�y dzie� pracowa� w obej�ciu i w domu mieszkalnym, pakuj�c wszystko, co mog�o im by� potrzebne.

��Wyruszamy dopiero za kilka dni � powiedzia�. � Musz� z�owi� jeszcze troch� ryb i porozmawia� z s�siadami, czy nie zechcieliby wymieni� si� na mi�so i inne produkty. Musz� te� naprawi� dyszle u wozu.

��To dobrze � stwierdzi�a Silje. � B�d� mog�a upra� to, co ma zosta�. Dobry Bo�e, tyle �mieci cz�owiek gromadzi! � wykrzykn�a, patrz�c na stos rzeczy przeznaczonych do wyrzucenia. � To a� niewiarygodne. Spalimy to jutro.

Tengel ostro�nie podni�s� z p�ki �liczny witra�.

��To musimy zabra� ze sob�.

��O, tak � odpowiedzia�a Silje. � Czy pami�tasz, jak powiedzia�e�, �e �adnie b�dzie wygl�da� w jakim� domu?

��Tak. Mo�e moje s�owa w ko�cu si� sprawdz�.

Tengel mia� jednak co do tego w�tpliwo�ci.

Zdj�� z p�ki jeszcze jeden przedmiot.

��To te� musimy zabra�.

U�miechaj�c si� trzyma� w d�oniach jej ksi�g�. Silje wzi�a j� od niego i po�o�y�a wraz z innymi rzeczami przygotowanymi do podr�y.

��Chyba nie musimy bra� ze sob� wszystkiego? Wr�cimy tu zn�w latem?

��Tak, mam szczer� nadziej�. Ciesz� si�, �e to powiedzia�a�, Silje.

Popatrzy�a na niego surowo.

��Kocham t� cudown� dolin� z jeziorem, g�rami, moczarami. I te ��te fio�ki g�rskie, i te male�kie, b��kitne kwiatuszki, wiesz, o kt�rych m�wi�. Chcia�abym tylko nie by� tutaj zamkni�ta. Bez ludzi st�d te� mog� si� obej��. W ka�dym razie bez niekt�rych.

��W tym jeste�my zgodni � u�miechn�� si� i korzystaj�c z okazji, �e nie by�o w domu dzieci, szybko j� poca�owa�.

Silje wyci�gn�a sw�j prezent �lubny: rze�bion� skrzynk�, kt�r� dosta�a od Tengela. �Za to, �e zerwa�em lili�, zanim otrzyma�em na to b�ogos�awie�stwo niebios�, powiedzia� wtedy. Silje nigdy nie przysz�o do g�owy, �e gdyby tylko chcia�a, z pewno�ci� potrafi�aby wykona� du�o pi�kniejsz� skrzynk�. Zamiast tego ukry�a podarek w�r�d najcenniejszych rzeczy.

Wzdychaj�c zwin�a kawa�ki materia�u, w kt�re owini�ty by� Dag jako noworodek, i po�o�y�a je na stosie rzeczy do zabrania.

��Och, dzieci musz� ju� si� po�o�y�. S� takie podekscytowane pakowaniem.

��Tak, s�o�ce zasz�o ju� za g�ry. Tak nie mo�na. Gdzie one s�?

Obydwoje wyszli na zewn�trz. W tej samej chwili dzieci wypad�y zza w�gla.

��Tato! Mamo! Chod�cie zobaczy�! � krzycza�y. � Pali si�!

Silje i Tengel pobiegli. Kiedy okr��yli dom, us�yszeli straszne krzyki dobiegaj�ce z drugiego kra�ca doliny, od strony wej�cia przy lodowcu. Na tle wieczornego nieba, w g�stych k��bach dymu, wzbija�y si� w g�r� p�omienie.

��O m�j Bo�e � szepn�� Tengel.

To dom stra�nika � stwierdzi�a Silje. � Musimy pospieszy� z pomoc�.

��Nie � rzek� Tengel. Jego twarz by�a bia�a. � To co� wi�cej. Dom Hanny te� p�onie i zagroda Bratteng�w� Silje! krzykn�� zrozpaczony. � Dla nas nie ma ratunku. Sp�nili�my si�!

��O, nie � j�kn�a. � Czy s�dzisz, �e to dzie�o Heminga?

��Tak. Zn�w go schwytano i zdradzi� nas, n�dznik, by ratowa� w�asn� sk�r�. Z pewno�ci� wype�nia�a go ��dza zemsty od czasu, gdy tak srodze go ukara�em za zachowanie wobec ciebie. Powinienem by� us�ucha� swego wewn�trznego g�osu, s�ucha� ciebie i Hanny. Ona mia�a racj�, jestem idiot�. Bo�e, co my zrobimy?

��Dom Hanny! � wy�a Sol. � Dom Hanny p�onie! Musz� tam i��!

Tengel zatrzyma� j� si��. Ugryz�a go, ale on nawet nie rozgniewa� si� z tego powodu.

��Widzieli�my mas� m�czyzn przy lodowej bramie � powiedzia� Dag. � B�yszcza�y im czapki.

��He�my �o�nierzy!

Nareszcie Tengel zacz�� otrz�sa� si� z szoku.

��Szybko! Musimy ucieka�, ukry� si�. Nasz dom le�y najwy�ej, a wi�c dotr� tu najp�niej, ale to w�a�nie nas chc� pochwyci�, potomk�w z�ego Tengela w prostej linii.

��Dok�d p�jdziemy? � zapyta�a Silje, gotowa na wszystko.

��Do lasu. Tylko tam mo�emy si� schroni�, cho� nie na d�ugo.

��A przej�cie przez g�ry?

Przystan�� na chwil�.

��Chcesz powiedzie�, �e mieliby�my przeprawi� si� na drug� stron�? No tak, masz racj�. To prawie niemo�liwe, ale musimy spr�bowa�. Na pocz�tku ukryje nas las brzozowy. Ja osiod�am konia, a ty wybierz z rzeczy to co najwa�niejsze i tak ma�o, jak tylko si� da. B�dziemy musieli nocowa� na dworze, a wi�c we� co� do okrycia. Dzieci, pom�cie matce! Mamy jeszcze troch� czasu.

Sol zrozumia�a, �e im samym grozi niebezpiecze�stwo, i podda�a si�. Ca�y czas jednak �ka�a i bezradna posy�a�a pe�ne rozpaczy spojrzenia w kierunku domu Hanny stoj�cego teraz w koronie p�omieni.

Wszyscy biegali tam i z powrotem, ale by� to rozgardiasz w jaki� spos�b zorganizowany. Poruszali si� niezwykle szybko, nie mieli czasu na odpoczynek. Silje przypomnia� si� ten dzie�, kiedy musieli ucieka� z dworu Benedykta. Teraz musieli spieszy� si� jeszcze bardziej.

��M�j kotek! � krzykn�a Sol. � Czy nikt go nie widzia�?

Silje, kt�ra zwierz�ta obdarza�a szczeg�lnym uczuciem, zrozumia�a jej strach.

��Poszukaj w stodole i w�� go do tego worka!

Sol schwyci�a worek i pobieg�a.

��Powinni�my ostrzec najbli�szych s�siad�w � powiedzia�a Silje, kiedy przysz�a do Tengela z cz�ci� baga�u.

��Nie zd��ymy.

��A ich trzoda�

���o�nierze zabior� zwierz�ta ze sob�. S� cenne. O nie, ta lalka jest za du�a!

��Ale rozumiesz chyba, �e nie mo�emy zostawi� lalki Liv!

Tengel zrobi� j� z drewna, a Silje uszy�a jej sukni�. Liv uwielbia�a t� zabawk�.

��Tak, masz racj�. Czy� czy to ju� wszystko? � zapyta�.

��Tak s�dz�. Musimy wyrusza�. Natychmiast!

Spakowana by�a ju� ksi�ga i rzeczy Daga. I prezent �lubny.

��Przywi�zujesz si� do niepotrzebnych przedmiot�w, kt�re maj� dla ciebie szczeg�ln� warto��, Silje, i za to ci� kocham. Ale zapomnia�a� o witra�u.

��Nie mo�emy go ze sob� zabra� w takiej sytuacji.

��Musimy go zabra� � zdecydowa� Tengel i zn�w zacz�� si� spieszy�. � Wsad� dzieci na konia.

Silje podnios�a dw�jk� m�odszych dzieci i posadzi�a na ko�skim grzbiecie. Najwidoczniej nie tylko ja przywi�zuj� si� do niepotrzebnych rzeczy, pomy�la�a. Jak�e, na Boga, chce zabra� ze sob� ten witra�?

��Sol! Gdzie jest Sol? Na mi�o�� bosk�, chod��e ju�!

Sol wysz�a zza stodo�y.

��Nie mog� znale�� kota � zap�aka�a.

W tym samym momencie pojawi� si� Tengel i zacz�� przymocowywa� witra� do reszty baga�u.

��Kot? Dopiero co polowa� na myszy za spichrzem � powiedzia�.

Sol pop�dzi�a tam jak strza�a i zanim si� spostrzegli, ju� dumnie kroczy�a, nios�c przed sob� worek. Wystawa� z niego czarny jak w�giel ogon poruszaj�cy si� ze z�o�ci�, jakby wyra�aj�cy oburzenie, i� ludzie s� tacy niedelikatni, przeszkadzaj� w samym �rodku polowania!

��Och, dzi�ki Bogu � powiedzia�a Silje z ulg�.

Opu�cili zagrod� i wkr�tce skry� ich brzozowy las.

��Zabrali�my za ma�o jedzenia � odezwa�a si� do Tengela zatroskana Silje. � Grimar zjad� wszystkie moroszki i prawie ca�y zapas po�ywienia. Dopiero jutro mia�am piec chleb.

��Nic na to nie poradzimy. Co� chyba mamy?

��Tak, tak. Ale nie na d�ugo wystarczy.

��Nad Dolin� Ludzi Lodu s�a� si� teraz g�sty dym. Rozleg�y si� trzaski i huki; po�ar ogarn�� ju� wiele zagr�d. S�ycha� te� by�o rozdzieraj�ce krzyki.

Silje robi�o si� s�abo z l�ku i rozpaczy. Musia�a biec, by dotrzyma� kroku Tengelowi, kt�ry prowadzi� konia i szed� zbyt szybko jak dla niej. Tr�jka dzieci mocno uczepi�a si� ko�skiego grzbietu. Silje nios�a tyle baga�u, �e zapiera�o jej dech w piersiach. By�y to rzeczy, kt�re nie zmie�ci�y si� na koniu. A przecie� tyle zostawili!

Chcia�a krzykn��, �eby poczekali, ju� nie nad��a�a. Musia�a my�le� o jeszcze jednym dziecku. Milcza�a jednak. Wiedzia�a, �e cenna jest ka�da sekunda.

Nie potrafi�a sobie wyobrazi� sytuacji gorszej ni� ta, gorszej ni� ten bieg po zboczach z poczuciem w�asnej niemocy, ni� ten p�d w panicznym l�ku, by uj�� z �yciem.

Wreszcie Tengel zatrzyma� si� i poczeka�. Zauwa�y�, jak daleko zosta�a w tyle. W lesie by� w tym miejscu akurat prze�wit, wi�c Silje odwr�ci�a si�, ci�ko chwytaj�c powietrze. Nogi ugi�y si� pod ni�.

P�on�y ju� teraz wszystkie zagrody. Dom wodza, zdobiony rze�bieniami.

I� i ich dom. Rodzinny dom Tengela.

��Och, Tengelu � j�kn�a.

��Musimy i�� � powiedzia�. � Szybko!

��S�dzisz, �e nas goni�?

��Jeszcze nie, ale nic nie wiadomo. Chod�!

Nie dane jej by�o d�ugo odpoczywa�. Odczeka� tylko a� zbli�y�a si� do niego, i zaraz zn�w ruszy�. A wi�c raczej on odpocz��, nie ona.

Droga pod g�r� by�a koszmarna. Chwilami widzia�a wiosk�. Nagle spostrzeg�a co�, co sprawi�o, �e w�osy stan�y jej d�ba na g�owie.

��Tengelu! � krzykn�a. � Patrz!

Przystan�� i wycedzi� co� niezrozumiale przez z�by. Pod g�r� w ich kierunku biegli trzej ch�opcy z wioski, a za nimi grupa �o�nierzy.

��Biedni ch�opcy j�kn�a Silje. � �o�nierze zauwa�� i nas! Nie uciekniemy!

Potykaj�c si� pobieg�a do Tengela.

��Nie, nie patrzcie tam, dzieci � rozkaza�, wzi�� Silje za r�k� i poprowadzi� konia dalej.

Dobieg� ich przeszywaj�cy serce krzyk. Silje nie chcia�a patrze�, wiedzia�a jednak, �e ch�opcom nie uda�o si� uciec.

Tengel obejrza� si� za siebie.

���o�nierze zatrzymali si� i rozmawiaj�. Musimy by� cicho, tu nas nie wida�.

Cho� odleg�o�� wydawa�a si� bezpieczna, tak trudno by�o spokojnie sta� w miejscu. Silje spojrza�a w d� przez ga��zie. Bola�o j� w p�ucach; z wycie�czenia przed oczami ta�czy�y jej mroczki. Wsz�dzie mi�dzy domami widzia�a �o�nierzy. Ma�e stado kr�w prowadzono w kierunku wodnej bramy. Po ci�kiej zimie w dolinie pozosta�o niewiele zwierz�t. Nie dostrzeg�a jednak ani jednego mieszka�ca wioski.

Zadr�a�a.

Nie wiem, gdzie si� podziali �o�nierze, ci co byli blisko nas � powiedzia� Tengel niespokojnie. � Albo pod��aj� za nami, albo zawr�cili. Musimy i�� dalej tak szybko jak tylko si� da.

W g�r� i w g�r�, coraz trudniej i trudniej. Silje zn�w zwolni�a. Czu�a skurcz w brzuchu i naprawd� zacz�a si� ba� o los ma�ej istoty, kt�rej istnienie tak bardzo stara�a si� zatai�.

Pulsowa�o jej w ca�ej g�owie, nogi dr�twia�y, a ka�dy oddech sprawia� b�l. Tengel jednak nie czeka�.

Nagle sko�czy� si� brzozowy las. Musieli wyj�� na otwarte r�wniny.

Ka�dy m�g� ich tam dostrzec. Lekki letni zmrok nie wystarcza�, by ukry� uciekaj�cych.

Tam w�a�nie, na skraju lasu, Silje podda�a si�. Znikn�a za wielkim g�azem i zacz�a gwa�townie wymiotowa�. Skurcz w �o��dku sta� si� nie do wytrzymania.

W ko�cu wyprostowa�a si� i otar�a pot z twarzy. Wzi�a kilka g��bokich oddech�w i pocz�apa�a naprz�d.

Tengel wyszed� jej na spotkanie.

��Pos�uchaj, kochanie � powiedzia� stanowczo i mi�kko zarazem. � Czy nie masz mi nic do powiedzenia?

Nogi trz�s�y si� jej jak galareta, nie mia�a ju� si� ukrywa� prawdy.

��Tak � odpowiedzia�a szlochaj�c.

Otoczy� j� ramieniem i podtrzymywa�, gdy dochodzili do konia.

��Ma�y g�uptasku � powiedzia� czule. � Ma�y szale�cze, ba�a� si� mi powiedzie�?

��Tak � odpar�a i wytar�a nos. � Przecie� nie jeste�my co do tego zgodni.

��Nie jeste�my, to prawda. Ale nie my�lmy teraz o tym. Nie b�j si� mnie, najdro�sza moja. Potrzebujesz pomocy.

��Szed�e� tak szybko � za�ka�a. � Nie mog�am nad��y�.

��Nie zauwa�y�em, ca�y czas trzyma�a� si� niedaleko. By�em jak oszala�y ze strachu o dzieci, musieli�my uciec �o�nierzom. Wybacz mi, najmilsza. Sol i Dag? Zeskakujcie z konia, matka musi odpocz��.

Zn�w jechali naprz�d. Teraz, gdy dzieci sz�y, posuwali si� wolniej. Silje mia�a wyrzuty sumienia, cho� z trudem utrzymywa�a si� na koniu. Liv siedzia�a za ni�, ma�e r�czki mocno uczepi�y si� jej sp�dnicy.

Silje popatrzy�a na pieszych. Dzieci i Tengel ubrani byli w bluzy z kapturami, opadaj�cymi na ramiona. Zsun�li je teraz na plecy, gdy� by�o im gor�co podczas uci��liwej wspinaczki. Dzieci mia�y zaci�te miny. Silje zastanawia�a si�, ile z tego wszystkiego rozumiej�. Rozw�cieczony kot prycha� w worku, ale Sol tylko mocniej zacisn�a na nim d�onie.

Co� zmusi�o Silje do obejrzenia si� za siebie.

��Tengelu, oni nas widz�! My mo�emy przecie� zobaczy� wiosk�.

��Jest zbyt du�o dymu.

��Ale pomy�l, gdyby kto� podszed� wy�ej? Za nami?

��Jed� dalej � powiedzia� kr�tko.

Sam przystan��. Silje, zdziwiona, odwr�ci�a si�.

Zadr�a�a, kiedy zobaczy�a, co robi. Sta� na samym kra�cu wyst�pu, zwr�cony ku dolinie, z obiema r�kami wyci�gni�tymi przed siebie. D�onie obr�ci� pionowo, tak jakby stara� si� co� odepchn��.

By�o w nim co� niezwykle w�adczego, niemal majestatycznego.

Silje nigdy przedtem nie widzia�a, by pos�ugiwa� si� tajemn� si��, kt�r� posiada�. Zrozumia�a, �e czyni to teraz, i zadr�a�a.

Ku jej przera�eniu Sol podesz�a do Tengela, stan�a obok, popatrzy�a na niego przez chwil� i zrobi�a to samo co on.

Silje nie mia�a odwagi im przeszkadza�, nie �mia�a nawet si� poruszy�. R�wnie� Dag i Liv obserwowali ich zadziwieni, niemal z czci�. Kiedy tak stali, wyprostowani i w�adczy, w dziwny spos�b budzili respekt.

Tengel opu�ci� ramiona i odetchn��. Sol posz�a za jego przyk�adem. Powr�cili. Sol podesz�a do brata, Tengel do �ony siedz�cej na koniu. Ruszyli.

��Co zrobi�e�? � cicho zapyta�a po chwili Silje. � Czy uczyni�e� nas niewidzialnymi dla nich?

Tengel u�miechn�� si� lekko, jego oczy jednak by�y powa�ne.

��Nie, nie a� tak. Czego� takiego nikt nie potrafi! Odwr�ci�em od nas ich my�li.

Trudno to by�o poj��.

��A wi�c jakie� przekazywanie my�li?

��Mo�na tak chyba to nazwa�. Albo hipnoza, jak wolisz.

��Czy s�dzisz, �e to zadzia�a�o?

��Nie wiem � za�mia� si� nieco za�enowany. � Nie znam mojej mocy, zrobi�em tylko to, co mog�em.

��Czy Sol wiedzia�a, co robi?

Tengel zadr�a�.

��Tak. Jestem tego pewien. Po��czy� nas bardzo silny pr�d zrozumienia i wsp�dzia�ania. Ta dziewczynka, Silje� boj� si�.

��W baga�u ukry�a pod p�aszczem spory w�ze�ek � powiedzia�a Silje powoli i niech�tnie.

��Wiem. Dosta�a go od Hanny.

��Czy masz zamiar pozwoli� jej to zatrzyma�?

��A ty? � odpowiedzia� pytaniem.

��Tobie pozostawiam decyzj�. Czy podejrzewasz to samo, co ja? Czy s�dzisz, �e to Hanny� jak�e mam to nazwa�? �e to co� ona zostawia w spadku Sol?

��O tym jestem przekonany. Ju� dawno zrozumia�em, �e Hanna wyznaczy�a Sol na swoj� spadkobierczyni�. Kiedy�, dawno temu, usi�owa�a zmusi� mnie, bym poszed� w jej �lady, lecz broni�em si� przed tym. Od tego czasu mnie znienawidzi�a. Sol zjawi�a si� jakby na zam�wienie. W w�ze�ku s� zapewne niezmiernie cenne rzeczy. Ma�ci i recepty, o kt�rych ju� zapomniano, a kt�re powinny przetrwa� w naszym rodzie. Prawdopodobnie Hanna tylko dlatego tak d�ugo utrzymywa�a si� przy �yciu bo czeka�a, by kto� m�g� to wszystko przej��. Teraz w ka�dym razie nie mam zamiaru zabiera� Sol w�ze�ka.

��Tak, masz racj�. Dzieci! Pospieszcie si�!

Tempo ros�o. Wiecz�r sta� si� ciemniejszy, nie zrobi�o si� jednak ca�kiem czarno i to im odpowiada�o. Do prze��czy by�o ju� niedaleko.

��My�lisz, �e ko� przejdzie? � zastanawia�a si� Silje, z pow�tpiewaniem patrz�c na gro�ne, pokruszone masy kamieni w prze��czy nad nimi.

��Spr�buj� znale�� jak�� drog�. Je�eli nie, b�dziemy musieli zostawi� go tutaj.

��Tutaj? Samego w opuszczonej dolinie, bez mo�liwo�ci wyj�cia? Nie ma mowy.

��Nie to mia�em na my�li, Silje.

Popatrzy�a na niego ze stanowczym sprzeciwem. Wiedzia�a, co chcia� przez to powiedzie�.

��Ko� musi przej�� powiedzia�a kr�tko. � Potrzebujemy go, prawda?

��Ale� tak.

��On te� nas potrzebuje.

Tengel odwr�ci� si�, chc�c ukry� u�miech. By�a tak zacietrzewiona, �e policzki a� pa�a�y jej gor�cym rumie�cem. Wiedzia�, �e b�dzie walczy�a o konia z ca�ych si�.

Ogarn�a go taka gwa�towna fala czu�o�ci dla m�odej �ony, �e a� oczy zasz�y mu �zami. Szybko je pokona�.

Krok za krokiem przedzierali si� mi�dzy pokruszonymi blokami skalnymi. Posuwaj�c si� naprz�d badali drog�, b��dzili, zawracali i pr�bowali gdzie indziej. Najwi�cej k�opot�w sprawia� ko�, teraz jednak nikt nie mia� w�tpliwo�ci, �e trzeba go przeprowadzi�.

Nadesz�a w ko�cu ta nieunikniona chwila, kiedy wszyscy odwr�cili si� i pos�ali ostatnie, pe�ne �alu spojrzenie w kierunku opustosza�ej, zniszczonej Doliny Ludzi Lodu.

Niewiele mogli ju� dostrzec. Wiedzieli jednak, �e ich dom znajdowa� si� gdzie� za grub� zas�on� dymu, kt�ra rozci�ga�a si� nad dolin�. Ju� nigdy wi�cej nie mieli tu wr�ci�.

D�ugo stali w milczeniu. Dag pochlipywa�, ale stara� si� ukry� �zy. Nie chcia� okaza�, jak bardzo to prze�ywa. Tengel otoczy� go ramieniem.

��B�dzie mi brakowa�o doliny � powiedzia�a Silje zd�awionym g�osem. � Mamy stamt�d tak wiele dobrych wspomnie�. My, nasza rodzina, byli�my tam szcz�liwi.

��Tak.

��Powinni�my wybaczy� tamtym dzieciom, �e prze�ladowa�y nasze. Kiedy nie ma si� czym chwali�, potrzebny jest kozio� ofiarny. A potomkowie z�ego Tengela doskonale nadawali si� do tej roli.

��Tak, biedne dzieci.

Silje wiedzia�a, �e nie my�li o swoich dzieciach.

��Tengelu! � wykrzykn�a nagle z przejmuj�cym �alem w g�osie. � Czy pami�tasz, co Hanna kiedy� powiedzia�a? �e jeste�my jedynymi z Ludzi Lodu? My i nikt inny?

��Tak. Teraz przera�liwie jasno wida�, co mia�a na my�li.

��A wi�c nikt inny nie prze�y�. Och, Tengelu, nie mog� znie�� tej my�li, s�abo mi.

My�le� o wszystkich� o ka�dej osobie w dolinie, o dzieciach� Nie, zakr�ci�o si� jej w g�owie� nie mog�a, nie chcia�a.

Nagle wyprostowa�a si�.

��A Eldrid? I jej m��? Ona przecie� pochodzi z Ludzi Lodu.

��Jej r�d sko�czy si� wraz z ni�.

��A Heming?

��Heming prawdopodobnie ju� nie �yje. Z pewno�ci� nie tak �atwo jest kupi� wolno��, jak mu si� wydawa�o. Ju� wiem, jak to si� potoczy�o. Tak jak powiedzia�em, zn�w zosta� pojmany. I aby uratowa� swoje n�dzne �ycie, wyda� nas i wskaza� drog� do Doliny Ludzi Lodu, tej �nory wied�m i czarownik�w�, jak j� zw� w �wiecie.

Silje zauwa�y�a, �e d�onie Sol mocniej zacisn�y si� na worku, a spomi�dzy zaci�ni�tych warg wydoby� si� niemal bezg�o�ny szept:

��Heming! A wi�c om nazywa si� Heming!

Dag by� bardziej konkretny.

��To znaczy, �e my w�a�ciwie mieli�my szcz�cie?

��Mo�na tak powiedzie� � odpowiedzia� Tengel sucho. � Chod�cie, musimy jecha� dalej.

��Przez ca�� noc?

��Tak. Tu nie ma miejsca na odpoczynek, a noc jest do�� jasna. Najwa�niejsze, by�my ich wyprzedzili, je�eli nas jeszcze �cigaj�. Najlepiej b�dzie, jak ja p�jd� pierwszy i krok za krokiem b�d� sprawdza�, czy nie ma niewidocznych szczelin pokrytych �niegiem, w kt�re mogliby�my wpa��. Wszyscy musz� i�� g�siego, ko� tak�e, jest taki ci�ki. Obwi��emy mu czym� kopyta, by nie �lizga� si� na lodzie. Przeprawa przez lodowiec potrwa d�ugo, jest te� �miertelnie niebezpieczna. Nie mamy jednak wyboru.

Silje skin�a g�ow�. Znowu zamieni�a si� na miejsca z dzie�mi i w�drowa�a obok Tengela przez kamienist� pustyni� prze��czy. Pomaga�a koniowi w odnajdywaniu miejsc, w kt�rych m�g� postawi� kopyta. Zwierz� by�o teraz bardzo niespokojne, ci�gle cofa�o si� i wyrywa�o, przera�one smutnym, nieprzyjaznym otoczeniem i niemo�no�ci� utrzymania r�wnowagi.

Doliny Ludzi Lodu nie by�o ju� wida�.

Heming Zab�jca W�jta �y� jednak nadal. Rzeczywi�cie opowiedzia� wszystko o dolinie i o drodze do niej, obja�ni�, gdzie mieszkaj� Hanna i Tengel, najgorsi z rodu z�ego Tengela. Zdrad� Ludzi Lodu u�atwi�o mu ci�gle tkwi�ce w pami�ci jak zadra poni�aj�ce lanie, jakie spu�ci� mu Tengel.

Poniewa� �ona i c�rka w�jta by�y obecne przy przes�uchaniu, wstawi�y si� za pi�knym i m�odym Hemingiem i uszed� on wolno, wyp�dzony z Trondheim halabardami �o�nierzy.

Jednak�e gwoli sprawiedliwo�ci przyzna� trzeba, �e pali� go wstyd i gorzko �a�owa� zdrady. W odleg�ej dolinie mieszka� wszak jego ojciec i reszta rodziny. Im jednak nic nie mog�o si� sta�, pociesza� si� naiwnie, oni przecie� chcieli pozby� si� wied�m i czarownik�w, czy� nie tak?

Nie zdo�a� jednak do ko�ca wyciszy� wyrzut�w sumienia.

Charlotta Meiden przychodzi�a do siebie. Spogl�da�a w niebieskie, niespokojne oczy.

��Wy� wy� � zaj�kn�a si� i gwa�townie usiad�a na �o�u. � Nie, nie poznaj� tych rzeczy. Wyjd�cie st�d, zabierzcie to ze sob�, zanim zadzwoni� po pomoc!

��Panno Charlotto, to powa�na sprawa. Musicie mnie wys�ucha�. Wiem, �e panna je poznaje.

Usta szlachcianki wykrzywi�y si� pogardliwie. Ma�e, osadzone blisko siebie oczy wyra�a�y g��boki strach.

��A wi�c jeste�cie tylko n�dzn� szanta�ystk�! Chcecie pieni�dzy za milczenie. Ile?

��Och nie, nie! � zawo�a�a Silje wzburzona. Nie by�a przyzwyczajona, by kto� w�tpi� w jej uczciwo��. � M�wi�am przecie�, �e nie chc� zrobi� wam nic z�ego.

��Wykorzystujecie cudze nieszcz�cie. Czy to nie jest wystarczaj�co z�e? Jak mnie tu odnale�li�cie?

Wsta�a i spogl�da�a na Silje z niesmakiem, twarz jej by�a jednak szara jak popi� ze strachu i rozpaczy.

��Na bawe�nianej pow�oczce by� wasz monogram. Od wielu lat wiedzia�am, kim jeste�cie, panno, ale nie chcia�am was niepokoi�. Dopiero teraz, kiedy nie mam ju� innego wyj�cia. Pewien z�y cz�owiek usi�owa� kiedy� ukra�� te rzeczy, poniewa� us�ysza�, �e s� na nich inicja�y. To on chcia� wy�udzi� od was pieni�dze. M�j m�� i ja zdo�ali�my jednak go powstrzyma�, tak wi�c nigdy nie pozna� waszego imienia. Du�o o was my�la�am, panno Charlotto, o tym, jak ci�ko musia�o wam by�. A kiedy zobaczy�am was teraz, by�am pewna, �e to wasze dziecko. Pozna�am was.

C�rka barona popatrzy�a na ni� pytaj�cym wzrokiem i usiad�a na krze�le przy stole, gdy� nie mia�a si�y utrzyma� si� na nogach.

��Widzia�y�my si� ju� kiedy� � powiedzia�a Silje. � Czy tego nie pami�tacie?

Ma�e zaci�ni�te usta w gruszkowatej twarzy poruszy�y si�, lecz nie wydoby� si� z nich �aden d�wi�k. Usi�owa�a sobie przypomnie�.

Tak, te niewinne niebieskie oczy�

Po d�ugiej chwili milczenia Charlotta powiedzia�a z wahaniem:

��Tak� Tu� ko�o bram miasta� tej nocy. Nie�li�cie na ramieniu ma�� dziewczynk�. Byli�cie tak bardzo m�oda i zmarzni�ta. Przem�wili�cie do mnie�

��To prawda. Prosz� mi wierzy�, panno Chatlotto, nigdy nie pomy�la�am sobie o was nic z�ego. Wiedzia�am, �e byli�cie zdesperowana i zrozpaczona. I tak naprawd� nie chcieli�cie� zrobi� tego, co zrobili�cie. Znalaz�am kubeczek z mlekiem�

Charlott� ogarn�y wspomnienia, kt�rych nie mog�a wymaza� z pami�ci. Zimno, samotno�� i g��d � to musia�o odczuwa� dziecko. A ona okaza�a si� zbyt niezdecydowana. Za p�no, za p�no!

Siedzia�a z d�o�mi opuszczonymi na kolana. �zy p�yn�y po jej twarzy, bolesny skurcz �ciska� w gardle.

��Nie powinni�cie tu przychodzi� � wydusi�a mi�dzy jednym a drugim szlochem. � Nie wolno wam rozdrapywa� ran, nie mam si�y, by prze�y� ten koszmar jeszcze raz! Zabi� swe w�asne� Dlaczego w�a�ciwie przyszli�cie? Przecie� to mo�e spowodowa� jedynie b�l!

��Musia�am � powiedzia�a Silje cicho. � My� m�j m�� i ja zrobili�my wszystko, by dzieciom by�o dobrze. Teraz jednak cierpi� i b�dzie tak dalej, a� wyczerpi� si� ich si�y i umr� z g�odu i wycie�czenia. Wasz ch�opczyk r�wnie�.

Wydawa�o si�, �e nagle czas, powietrze i wszystko wok� zatrzyma�o si� w miejscu i s�ucha w napi�ciu. Charlotta wpatrywa�a si� w �cian�.

Przez d�ug�, d�ug� chwil� w komnacie by�o cicho jak makiem zasia�.

Powoli zwr�ci�a wzrok w stron� Silje, kt�ra z przera�eniem spogl�da�a na jej bia�oszar� twarz.

��Chcecie powiedzie� �e dziecko� �yje?

��Oczywi�cie! Znalaz�am je wkr�tce po spotkaniu z wami i zabra�am ze sob�. Nie mog�am pozwoli� na to, by tam le�a�o � powiedzia�a jakby si� usprawiedliwiaj�c. � By�o tak zimno� a on bardzo p�aka�. Musicie zrozumie�, �e nie przysz�abym do was, gdyby dziecko umar�o. Nie jestem taka okrutna.

Szczup�e palce rozpaczliwie �ciska�y rami� Silje.

��Ch�opiec?

��Tak. �adny ch�opczyk � u�miechn�a si� Silje. � Nied�ugo sko�czy pi�� lat, ale to oczywi�cie wiecie. Nazywa si� Dag. Dag Christian. Christian po was.

Charlotta raz jeszcze za�ka�a.

��O Bo�e! � wzi�a g��boki oddech. � Bo�e, dzi�ki ci!

Kto� zapuka� do drzwi zewn�trznego pokoju.

��Charlotto?

Szlachcianka z przera�eniem podnios�a w g�r� oczy pe�ne �ez.

��Moja matka! Nie � szepn�a i pobieg�a do buduaru.

Matka poruszy�a klamk�.

��Charlotta? Charlotto, co tam si� dzieje?

��Nic, mamo. Po prostu rozmawiamy.

��Dobrze, ale dlaczego tak d�ugo? Wydajesz si� jaka� dziwna. Czy mog� wej��?

��Zaraz, droga mamo. Zaraz zejd�. Prosz�, zaczekaj na mnie na dole!

Matka, pomrukuj�c co�, zesz�a na d�. Charlotta zamkn�a na klucz r�wnie� drzwi do sypialni.

Opar�a si� o nie plecami i oddycha�a ci�ko.

��Czy to prawda? � zapyta�a przerywanym g�osem. � Czy to prawda, �e dziecko �yje? Ch�opczyk Dag. Dlaczego nazwali�cie go Dag?

��Poniewa� znalaz�am go w ciemno�ci, wi�c musia� mie� co� na ochron� przed ni� i przed jej z�ymi mocami. [Dag � norweskie imi� m�skie; znaczy r�wnie� �dzie�] W�a�ciwie to zas�uga dziewczynki. Ja chcia�am odej��, ale ma�a, kt�r� wcze�niej znalaz�am przy ciele zmar�ej matki, upar�a si� i chcia�a zobaczy�. To ona uratowa�a �ycie dziecku, nie ja. J� te� przygarn�li�my.

��Wydawa�o mi si�, �e byli�cie zbyt m�oda, by mie� tak� du�� c�rk� � powiedzia�a Charlotta. � Czy on jest �adny?

Silje u�miechn�a si�.

��Podobny do was, panienko.

Charlotta skrzywi�a si� ironicznie.

��Biedne dziecko!

Oczy Silje rozb�ys�y. Ta panna mia�a poczucie humoru! W tej samej chwili ich spojrzenia spotka�y si� i kontakt zosta� nawi�zany. By�y ju� dw�jk� sprzysi�onych.

��To bardzo �adny ch�opiec � powiedzia�a Silje ciep�o. � Blondyn o pod�u�nej, w�skiej, szlachetnej twarzy i bardzo wyrafinowanym umy�le. Czasami mo�e nieco drobiazgowy i zbyt wymagaj�cy, ale bardzo inteligentny.

Charlotta u�miechn�a si� rozmarzona. Nagle co� si� jej przypomnia�o:

��Powiedzieli�cie, �e on cierpi?

Podbieg�a do Silje i z�apa�a j� za rami�.

��Wszystkie nasze dzieci cierpi� � powiedzia�a Silje z powag�. � Nie ma dla nas przysz�o�ci, panno Charlotto. Kilka dni temu dotkn�a nas katastrofa, a m�j m�� zrani� si� w nog� i�

Wbrew swej woli wybuchn�a p�aczem, jakby napi�cie, kt�re do tej pory nosi�a w sobie, nareszcie znalaz�o uj�cie.

Charlotta przygl�da�a si� jej bezradnie, nie wiedz�c zupe�nie, co robi�. To ona zawsze by�a pod opiek� i ochron�. Nigdy nie musia�a troszczy� si� o innych.

��Ale� moja droga � powiedzia�a niepewnie. � Usi�d�cie! Wybaczcie mi, je�eli by�am ch�odna i odpychaj�ca. Nie jestem taka naprawd�, ale z posp�lstwem trzeba by� ostro�nym, rozumiecie. Nale�ymy do du�skiej arystokracji, a nie wszyscy kochaj� nas w tym kraju. Ostatnie pi�� lat te� pozostawi�o swoje �lady. Nie prze�y�am ani jednej szcz�liwej chwili! Cz�owiek gorzknieje, staje si� coraz bardziej zgn�biony. Ile w�a�ciwie dzieci macie?

��Troje � odpowiedzia�a Silje niewyra�nie, po czym z ogromnym wysi�kiem si� opanowa�a. � Ch�opca i dziewczynk�, kt�rych przygarn�li�my, i nasz� w�asn� c�reczk�, trzyletni�.

��A teraz oczekujecie jeszcze jednego dziecka? � rzek�a Charlotta cicho.

��Sk�d wiecie� No tak, jeste�cie przecie� kobiet�.

��Poznaj� to po waszej sk�rze. Jest taka przezroczysta. Musimy co� zrobi�! Chc� go zobaczy�. Gdzie on jest?

��Na po�udnie od Trondheim, w bardzo z�ych warunkach, w sza�asie w lesie. Stracili�my nasz dom, �cigaj� nas, brakuje nam jedzenia, a m�j m�� nie mo�e teraz chodzi�. Nie mia�am innego wyj�cia, panno Charlotto, musia�am zwr�ci� si� do was.

Szlachcianka zn�w z�apa�a j� za rami�. Wok� niej unosi� si� zapach perfum.

��Dzi�kuj�, �e przyszli�cie. Podarowali�cie mi nowe �ycie, dali�cie mi� Mog� zabra� go tutaj i wychowywa�. Oczywiste jest przecie�, �e on�

Silje popatrzy�a na ni� oczami pociemnia�ymi ze smutku.

��To przecie� moje dziecko � usi�owa�a usprawiedliwi� si� Charlotta. � Och � powiedzia�a cicho. � Moja droga, to b�dzie trudne. To mo�e by� bardzo trudne.

��Tak � szepn�a Silje.

Charlotta by�a ju� opanowana.

��A poza tym m�j ojciec nigdy w �yciu na to nie pozwoli. Wy go nie znacie. Natychmiast wyrzuci�by mnie za drzwi.

��I wnuka? � zapyta�a zdumiona Silje.

��On ma wielu wnuk�w. Prawie ich nie widuje, kiedy tu przyje�d�aj�. Musz� zachowywa� si� cicho i przebywa� w innych komnatach. Mimo �e to dzieci z prawego �o�a!

��A wi�c by� jeszcze jeden pow�d, by wynie�� ch�opca?

��Tak. Oczywi�cie, by�am tch�rzliwa i bezmy�lna, ale nie widzia�am w�wczas �adnego innego wyj�cia. Nie rozumia�am, jakie to mo�e mie� konsekwencje. Droga Silje� Czy wolno mi tak si� do was zwraca�? Musz� pomy�le� Nie b�j si�, ju� nigdy wi�cej nie zawiod� mego synka. Ani te� ciebie, zajmowa�a� si� nim przecie� przez te wszystkie lata. Musz� mie� jednak troch� czasu. Chc� te� us�ysze� wasz� histori�, bym wiedzia�a, co czyni�.

Wst�pi�a w ni� nowa energia, jej oczy rozb�ys�y. Uradowa�o to Silje.

��A wasza matka, czy ona nie powinna si� o tym dowiedzie�?

Charlotta d�ugo si� zastanawia�a.

��Nie wiem. Nie znam na tyle dobrze mojej matki. Wiem, co zrobimy. Wr�cisz, kiedy wymy�l� jaki� plan�

Silje wygl�da�a na zatroskan�. Charlotta, siedz�ca przy stole, z rezygnacj� opar�a czo�o na d�oni.

��Nie, oczywi�cie tak si� nie da. Nie macie pewnie dok�d teraz p�j��. A czas nagli, czy� nie tak?

��Tak. Po�ywienie sko�czy�o si� dzisiaj rano.

��Och, sama nie wiem co my�le�, to dla mnie zbyt wiele. Tak, chc� go zobaczy�, powiedzie�, �e tak strasznie �a�owa�am, i poprosi� go o wybaczenie� Nie, nic nie potrafi� wymy�li�.

��Musz� przyzna�, �e sama jestem zagubiona � powiedzia�a Silje. � Nie mia�am �adnego jasnego planu, kiedy tu sz�am. Kierowa� mn� l�k. Wiecie, co my�l�, panno Charlotto? Przypuszczam, �e wasza matka zrozumie.

��Naprawd� tak s�dzisz, Silje?

��By� mo�e nie od razu. Gdyby jednak chodzi�o o moj� c�rk�, kt�ra tyle by przecierpia�a co wy, mo�e ukara�abym j�, ale potem bym jej pomog�a. Uwa�am, �e potrzebujemy wsparcia dojrza�ej kobiety. Czy wasz ojciec jest w domu?

��Nie, jest w rozjazdach po okolicy. Wiele jeszcze dni up�ynie, zanim powr�ci.

Doda�a jeszcze ledwie s�yszalne �Bogu niech b�d� dzi�ki�, tak ciche, �e z pewno�ci� nie przeznaczone dla uszu Silje.

Silje czeka�a w milczeniu. Przez wysokie okna zas�oni�te aksamitnymi draperiami dobiega�y s�abe odg�osy ulicy. Okrzyki kupc�w, r�enie koni�

��Dobrze! � powiedzia�a Charlotta. � Musz� by� silna. Ju� zbyt d�ugo by�am tch�rzem. P�jd�, przyprowadz� matk� tutaj i ka�� przynie�� posi�ek. Czy dawno jad�a�, Silje?

��Wczoraj wieczorem, kawa�ek suchego chleba.

��Co? Zaraz rozka�� co� przynie��. Lepiej zosta�my tutaj, �eby s�u�ba nie pods�uchiwa�a. � Zamy�lona zatrzyma�a si� na moment. � A wi�c mia�abym nie przyzna� si� do w�asnego synka? O nie, nie tym razem.

Bardzo zdenerwowana, ale zdecydowana ruszy�a do drzwi.

��Mo�e chcia�yby�cie zosta� z matk� same?

��O nie, zabrak�o by mi w�wczas odwagi. Musimy te� us�ysze� wszystko o tych pi�ciu latach, kt�re up�yn�y. Nie wiem nawet, kim i jaka jeste�.

Silje sta�a przy oknie i czeka�a. Ze zdumieniem spostrzeg�a, �e dr�� jej d�onie. By� mo�e jednak nie by�o to wcale dziwne.

Z uwag� przygl�da�a si� ma�emu stolikowi do szycia, stoj�cemu przy oknie. Delikatny, na w�skich n�kach, kunsztownie inkrustowany. Ka�dy szczeg� w komnacie by� wyszukany i starannie dobrany. Pog�adzi�a d�oni� poz�acan� sk�rzan� tapet�, zastanawiaj�c si�, w jaki spos�b zosta�a wykonana; popatrzy�a na l�ni�ce, eleganckie tkaniny na �o�u z baldachimem.

A ona i Tengel tak bardzo byli dumni ze swego ma�ego witra�a! Z okna, do kt�rego nie mieli �ciany. By� mo�e jednak znaczy�o ono dla nich wi�cej ni� ca�y ten nadmiar zbytku dla Charlotty�

G�osy zbli�a�y si�.

��Czy oszala�a�? Zostawi�a� t� ubog� dziewczyn� sam� w twojej komnacie! Jak s�dzisz, ile ukradnie?

��Nie b�j si�, mamo!

��C� to za wybryki, Charlotto? � pyta�a baronowa. � Od wielu lat nie widzia�am takiego b�ysku w twoich oczach. I zachowujesz si� tajemniczo jak m�oda g�ska!

Wesz�y do komnaty. Silje pok�oni�a si� zn�w, w pe�ni �wiadoma, jak wygl�da w swej prostej znoszonej sukni, kt�rej daleko by�o do modnych stroj�w.

��Zarz�dzi�am, by wieczerz� dla nas wszystkich trzech przyniesiono tu, na g�r� � powiedzia�a podniecona Charlotta. � Bardzo prosz�, zasi�d�cie do sto�u.

Usiad�y. Charlotta g�o�no prze�kn�a �lin�. By�a bardzo blada, jedynie dwie czerwone plamy na policzkach nadawa�y kolor jej twarzy.

��Mamo, musz� ci wyzna� co� wstrz�saj�cego. Prosz�, by� by�a wyrozumia�a i wys�ucha�a mnie do ko�ca.

��C� znowu wymy�li�a�? O, popatrzcie, to szal, kt�ry gdzie� znikn��!

Baronowa zerkn�a na Silje, jak gdyby chcia�a dowiedzie� si�, czy to nie ona go ukrad�a i chc�c ul�y� swemu sumieniu odnios�a z powrotem. Z tego powodu nie warto by�o jednak robi� takiej wrzawy! Ludzie z ni�szej klasy kradn� jak kruki, wszyscy o tym wiedz�.

Wida� by�o, �e Charlotta jest zdenerwowana. Dr�a�a na ca�ym ciele, ale w jej oczach l�ni� blask. Blask zapa�u, stanowczo�ci i prze�wiadczenia o s�uszno�ci podj�tej decyzji. Nagle okaza�o si�, �e te lata, kiedy my�la�a, �e gdyby tylko mog�a cofn�� czas, z rado�ci� zatrzyma�aby dziecko, nie by�y stracone.

��A wi�c c� takiego wstrz�saj�cego masz mi do powiedzenia?

��Mamo� czy pami�tasz, jak dziwnie zachowywa�am si� przed pi�cioma laty?

��Tak, tej histerii nigdy nie zapomn�. A potem nigdy ju� nie by�a� radosna.

Charlotta skin�a g�ow�.

��Tak, a� do dzisiaj. Teraz opowiem ci, co si� wydarzy�o.

Baronowa zn�w popatrzy�a na Silje.

��Czy ma to co� wsp�lnego z t� kobiet�?

��To ona poprosi�a mnie, bym wszystko ci teraz opowiedzia�a. Uwa�a, �e potrzebna nam jest pomoc i rada do�wiadczonej kobiety.

��A wi�c m�w!

Charlotta wzi�a g��boki oddech.

��Urodzi�am dziecko, mamo.

Matka wpatrywa�a si� w c�rk�.

��Ach, nie �artuj sobie teraz. Do rzeczy!

��To prawda.

��Nie b�d� g�upia. Zauwa�y�abym to chyba. Przez ca�y czas by�a� przecie� tutaj.

��To jest prawda. Nikt tego nie spostrzeg�, nikt. Odzienie ukry�o m�j stan. By�am bardzo chuda, sznurowa�am si� mocno.

��Nie, Charlotto, nie mog� w to uwierzy�. Moja c�rka mia�aby� Pokoj�wka musia�a chyba�

��Pokoj�wka by�a g�upi� g�si�. Przez ca�y czas dawa�a si� oszukiwa�. Ubiera�am si� sama.

��Charlotto, nie m�wisz chyba powa�nie?

��Ale� tak, mamo. � C�rce b�yszcza�y teraz oczy. By�a �miertelnie przera�ona, ale w pe�ni zdecydowana, by powiedzie� ca�� prawd�. Dziwi�o j�, �e kiedy ju� wreszcie si� przyzna�a, nie uwierzono jej. � Urodzi�am dziecko na strychu, owin�am w te szaty i zanios�am do lasu. �a�owa�am potem gorzko, st�d bra�y si� kolejne napady histerii. Od tamtej pory nie prze�y�am ani jednej szcz�liwej chwili. O ile pami�tasz, chcia�am wst�pi� do klasztoru.

Baronowa Meiden otworzy�a szeroko usta ze zdziwienia.

��Nie wierz� w ani jedno s�owo! � stwierdzi�a.

Charlotta przynios�a Bibli� le��c� na nocnym stoliku i po�o�y�a na niej d�o�.

��Na Boga i zbawienie mojej duszy, przysi�gam, �e ka�de s�owo jest prawd�.

��To prawda, ja�nie pani � powiedzia�a Silje cicho.

Ca�a krew odp�yn�a z twarzy matki. Charlotta pospiesznie przy nios�a sole trze�wi�ce i po chwili baronowej wr�ci�a �wiadomo��. Wybuchn�a p�aczem.

��To nie mo�e by� prawda, to nie mo�e by� prawda! Co za okropny skandal! Co powie na to ojciec?

��Ojciec nie musi o niczym wiedzie�. My jednak potrzebujemy twojej pomocy, matko. Mamy k�opoty.

��Czy kto� odkry�, �e� �e zostawi�a� dziecko w lesie? Czy ta kobieta�? Oczywi�cie, szal! I teraz chce pieni�dzy?

Charlotta westchn�a.

��Nie, mamo. Ja te� tak my�la�am. Jest jednak inaczej.

G�os baronowej dr�a�, nie by�a w stanie niczego poj��.

��Jak�e mog�a� zostawi� male�kie dziecko, Charlotto?

A wi�c jednak! To by�y s�owa, na kt�re Silje czeka�a. S�owa, kt�re wskazywa�y, �e w sercu baronowej kry�o si� mi�osierdzie. A to oznacza�o nadziej�.

��Mia�am wi�c zatrzyma� dziecko? � zapyta�a Charlotta. Co powiedzieliby na to moi rodzice?

Matka spu�ci�a wzrok.

��Nie, masz chyba racj�. Z pewno�ci� urodzi�o si� martwe?

��Nie. �y�o.

Starsza dama zakry�a usta d�oni�. W jednej chwili twarz jej zzielenia�a.

��I ty zostawi�a� je, by umar�o? Moja c�rka! Moja c�rka!

Siedzia�a tak przez d�u�sz� chwil� z d�oni� przyci�ni�t� do ust, z oczami pe�nymi rozpaczy. W komnacie s�ycha� by�o tylko jej s�abe, �a�osne �kania, mimo �e stara�a si� pohamowa� p�acz i zachowa� przytomno�� umys�u.

Kiedy przysz�a do siebie, zapyta�a:

��Jaki� jednak ma to zwi�zek z t� kobiet�? I do czego potrzebna ci moja pomoc? Teraz pom�c ci mo�e tylko ksi�dz, je�eli w og�le kto� jest w stanie ci pom�c!

��Dziecko �yje, mamo � powiedzia�a Charlotta mi�kko. � W�a�nie dowiedzia�am si� o tym. Silje zaj�a si� nim i wychowa�a je. To ch�opczyk.

Baronowa wpatrywa�a si� w Silje.

Charlotta ci�gn�a dalej:

��A teraz znale�li si� w ogromnej biedzie. Zwr�ci�a si� wi�c do mnie o pomoc, ale nie wiemy, co mamy zrobi�.

Przez d�ug� chwil� matka milcza�a. Osuszy�a �zy, ci�gle jednak nap�ywa�y nowe.

��Charlotto� kto jest ojcem? Nie by�a� przecie� przy tym sama�

��Jego imi� powinno si� przemilcze� � powiedzia�a c�rka niech�tnie.

Matka wsta�a.

��Prosz� o jego imi�.

��Jeppe Marsvin.

��On? Ale� on jest przecie� �onaty!

��Wtedy o tym nie wiedzia�am. Obiecywa� mi ma��e�stwo, zaleca� si� do mnie. By�am m�oda i g�upia.

Doprowadzona do skrajnej rozpaczy baronowa wpatrywa�a si� w c�rk�. Nagle wymierzy�a jej siarczysty policzek.

��Fuj! � wykrzykn�a, nie mog�c znale�� bardziej odpowiedniego s�owa. � Fuj! Id� si� po�o�y�, nie mam si� na wi�cej. Tego ju� za wiele!

Wyst�pek Charlotty przeciwko niewinnemu dziecku wyda� si� tak straszny jej matce, �e nawet nie by�a w stanie wyobrazi� sobie stosownej kary, natomiast na jej niemoralne zachowanie mog�a zareagowa� usprawiedliwionym wybuchem gniewu.

Kiedy opuszcza�a komnat�, s�ycha� by�o tylko szelest jej sukien.

Charlotta z�apa�a si� za policzki.

��Chyba nie posz�o najlepiej � powiedzia�a zrezygnowana.

��Prosz� da� matce troch� czasu � odpar�a Silje �agodnie. � Tego mogli�cie si� spodziewa�, panno Charlotto.

S�u�ba wnios�a jad�o, wyra�nie daj�c do zrozumienia, co s�dzi o jedzeniu w sypialni. Dostarczano potraw� za potraw�. Silje wprost nie mog�a uwierzy� w�asnym oczom. W ko�cu st� a� ugina� si� od talerzy i p�misk�w wype�nionych paruj�cymi, aromatycznymi daniami.

��Posil si� teraz, Silje � powiedzia�a Charlotta. � Ja sama niczego nie jestem w stanie prze�kn��. Wszystko �cisn�o mi si� w �rodku.

��Ze mn� te� si� tak dzieje, kiedy jestem wzruszona � u�miechn�a si� Silje. Niepewnie spogl�da�a na st�. � Nie mam sumienia je��. Gdybym tylko mog�a mie� jeden jedyny z tych p�misk�w dla dzieci�

��One te� dostan�. Jedz teraz spokojnie. Naprawd� na to zas�u�y�a�, Silje.

Silje jad�a w milczeniu, tak kulturalnie, jak tylko umia�a. Kiedy zaspokoi�a pierwszy g��d, Charlotta powiedzia�a cicho:

��Opowiedz o ch�opcu!

Skin�a g�ow�. Ledwie jednak zacz�a, cicho wesz�a baronowa. Silje zamilk�a, ale matka Charlotty da�a znak, by m�wi�a dalej.

Silje opowiada�a o drobnych wydarzeniach zwi�zanych z Dagiem, kt�re mia�y miejsce podczas minionych lat. Chcia�a przybli�y� im ch�opca. Charlotta s�ucha�a z rozja�nionymi oczami. Od czasu do czasu ociera�a �z� i ci�gle chcia�a us�ysze� wi�cej i wi�cej. Cz�sto obie kobiety u�miecha�y si� do siebie i powtarza�y: typowy Meiden.

Kiedy Silje nie wiedzia�a ju�, co dalej m�wi�, damy wyprostowa�y si�, a starsza powiedzia�a dostojnie:

��Przemy�la�am spraw� i rozumiem, �e to jest k�opot. Nie mo�emy zabra� ch�opca z rodziny, kt�r� uwa�a za swoj�. Tw�j ojciec nie zni�s�by jego obecno�ci tutaj�

Charlotta upad�a na kolana i z�o�y�a g�ow� na �onie matki.

��Mamo! A wi�c zrozumia�a�? Dzi�ki! O, dzi�ki ci!

��Dobrze ju�, dobrze. � Pog�adzi�a jej matowe w�osy. � Rozumiem jednak, �e c�rka chcia�aby go widywa�, by� blisko niego. Ja r�wnie� chcia�abym widywa� wnuka. Oczywi�cie, wynagrodzimy was r�wnie� za to, co zrobili�cie�

��O nie! � zaprotestowa�a Silje wzburzona. � Nie po to tu przysz�am.

��Wybaczcie mi � powiedzia�a szlachcianka pokornie. � Wiem jednak o was tak ma�o�

��Tak, w�a�nie o tym my�la�y�my � wtr�ci�a c�rka. � Ch�tnie pos�uchamy historii Silje, nie tylko o drobnych zdarzeniach z �ycia Daga� Daga? Jak�e dziwnie nazywa� go imieniem Dag Christian�

Podesz�a do ma�ego dzwoneczka i wezwa�a s�u�b�, by zabra�a jedzenie.

Silje zacz�a od pocz�tku.

Opowiedzia�a o tej niezapomnianej nocy, kiedy wszystko wydarzy�o si� naraz, kiedy ca�e jej �ycie stan�o na g�owie. Jak znalaz�a dw�jk� dzieci i ujrza�a Heminga przywi�zanego do s�upa i oczekuj�cego na tortury, i jak nagle pojawi� si� �zwierzocz�ek� i poprosi�, by wybawi�a m�odzie�ca z r�k kata. O tym, jak ugodzi�a si� z przera�aj�cym potworem, kt�ry obieca� im straw� i dach nad g�ow�, a nast�pnie znikn��.

��Dotrzyma� s�owa � powiedzia�a Silje z mi�o�ci� w g�osie. � Przybyli�my do cudownego dworu, do najmilszych staruszk�w na �wiecie. Do malarza ko�cielnego, kt�ry zwa� si� Benedykt, jego parobka i dw�ch starszych kobiet, Grety i Marii. Greta kocha�a Daga, jakby by� jej w�asnym dzieckiem, a Maria zaj�a si� Sol, dziewczynk�, kt�r� znalaz�am. Pan Benedykt pozwoli� mi malowa�. Powiedzia�, �e jestem artystk�. Ja te� tak s�dz�, bowiem �adna ze mnie gospodyni! � Roze�mia�a si� zawstydzona i m�wi�a dalej: � Ca�y czas jednak tamten dziwny cz�owiek by� w pobli�u. Nie widywa�am go, ale za ka�dym razem, gdy znalaz�am si� w potrzebie, przychodzi�, jak gdyby to przeczuwa�. Pewnego dnia pozna�am jego imi�: Tengel z Ludzi Lodu.

��Ludzie Lodu? � zapyta�a baronowa. � S�ysza�am o nich. Czy to nie stado wied�m i czarownik�w, jaki� okropny r�d?

��Tak m�wi� ludzie � przytakn�a Silje. � Ja r�wnie� nie zaprzecz�, �e niekt�rzy potrafi� wi�cej ni� powinni.

��W dodatku Tengel z Ludzi Lodu? � powiedzia�a szlachetnie urodzona kobieta. � S�dzi�am, �e to upi�r, z�y duch. S�ysza�am, jak kto� wspomina� to imi� na jakim� balu dawno temu.

Rozrywki wy�szej klasy, pomy�la�a Silje. Wyja�ni�a:

��Tamten Tengel �y� wiele setek lat temu. M�wi si�, �e zaprzeda� dusz� Diab�u i przekl�� w�asny r�d. M�wi si� r�wnie�, �e niekt�rzy z jego potomk�w odziedziczyli pono� jego tajemnicz� si�� i przera�aj�cy wygl�d. O, wiele kr��y o tym opowie�ci! Powiadaj�, �e z�e dziedzictwo b�dzie trwa� w rodzie a� do odnalezienia garnka ze wszystkimi wywarami, kt�ry Tengel Z�y zakopa�. Podobno pewnego dnia przyjdzie na �wiat kto�, kto b�dzie umia� wi�cej, ni� ludzko�� do tej pory widzia�a. I wiele jeszcze innych rzeczy, o kt�rych nie wiadomo, czy nale�y w nie wierzy�. Spotkany przeze mnie m�czyzna nie jest jednak starym Tengelem, lecz jednym z jego potomk�w.

Kobiety siedzia�y cicho, zas�uchane. Nie wiadomo by�o, co my�l� o historii Ludzi Lodu, w ka�dym razie zainteresowa�y si� ni�.

��A potem do dworu Benedykta przyby�a okropna kobieta, daleka krewna wraz z dzie�mi. Abelone, bo tak w�a�nie si� nazywa�a, nie chcia�a nas tam widzie�, gdy� ba�a si�, �e przez nas straci spadek. Donios�a na mnie w�jtowi; powiedzia�a, �e widziano mnie razem z Tengelem z Ludzi Lodu. Mia�am wi�c sp�on�� na stosie jako czarownica.

��Och, jakie� to okropne! � j�kn�a Charlotta.

��Tengel jednak przyby� na czas i zawi�d� nas w g�ry, do odci�tej od �wiata Doliny Ludzi Lodu. Tam mieszkali�my przez te lata.

��W g�rach? Przez okr�g�y rok?

��Tak. By�o nam ci�ko, ale byli�my szcz�liwi. Tengel o�eni� si� ze mn�, urodzi�a nam si� ma�a c�reczka, Liv.

��Wyszli�cie za m�� za zwierzocz�eka?

��Tak, i nigdy nie mia�am powodu, by tego �a�owa�.

��Ale� s�ysza�am plotki, �e ten, kto zbli�y si� do siedzib Ludzi Lodu, skazany jest na �mier�?

Silje u�miechn�a si� ze smutkiem.

��Ludzie Lodu to zwyczajni, nieszcz�liwi ludzie. Wiem jednak, �e latem wystawiaj� stra�e, chc� bowiem �y� w spokoju w swojej dolinie. Co robi� z tymi, kt�rzy zanadto si� do nich zbli��, tego nie umiem powiedzie�.

��A teraz? Co zdarzy�o si� teraz?

Silje westchn�a.

��Heminga zn�w pojmano. Nale�a� do Ludzi Lodu i by� cz�onkiem grupy buntownik�w. To w�a�nie on chcia� wy�udzi� od was pieni�dze, panno Charlotto.

��Tak, tak, s�yszeli�my o buntownikach � powiedzia�a matka. � Czy kto� mo�e poj��, dlaczego sprzysi�gaj� si� przeciw nam, Du�czykom? Ho�ota! Nie wiedz�, jak dobrze im si� wiedzie!

Silje nie odpowiedzia�a. Nie by� to czas na dyskusje polityczne.

��Heming dla ratowania w�asnej sk�ry wyda� buntownik�w i wskaza� drog� do Doliny Ludzi Lodu. W tym tygodniu przyszli �o�nierze i spalili wszystkie zagrody. Zabili wszystkich mieszka�c�w doliny, tylko nam uda�o si� uj�� przez g�ry. Nie mamy teraz jednak niczego.

S�uchaczki siedzia�y w milczeniu.

��A, co gorsza, poci�gn�� za sob� Benedykta. Wyda� go jako jednego z buntownik�w.

��A by� nim?

��O nie, to nieszkodliwy staruszek. Abelone jednak wykorzysta�a szans� i wsadzi�a go do wi�zienia w Trondheim. Wyrzuci�a Gret� i Mari�, chodz� wi�c teraz po wsi po pro�bie. Te dobre, stare kobiety. � Silje walczy�a z p�aczem; opanowa�a si� jednak. � Taka jest w skr�cie moja historia. Sama jestem c�rk� kowala ze dworu na po�udnie od Trondheim. Wszyscy moi krewni pomarli w czasie zarazy, zosta�am wi�c zupe�nie sama.

Charlotta powiedzia�a cicho:

��Ten Tengel, zwierzocz�ek, jak go nazwali�cie, czy on jest czarownikiem?

Silje zawaha�a si�.

��Tak. Jednak�e on wykorzystuje sw� si�� tylko do dobrych cel�w.

��Czy Da� czy dzieciom nic z�ego si� nie stanie od tego, �e przybywaj� razem z nim?

��Z�ego? � �achn�a si� Silje. � Szlachetniejszego cz�owieka nie znajdziecie, pani, w ca�ej Norwegii! Zrozumcie jednak� Zar�wno on, jak i ma�a Sol, jego siostrzenica, nosz� znami� potomk�w z�ego Tengela. Nie mog� si� nigdzie pokaza�. Natychmiast zostan� pojmani i zabici.

��A wi�c nie mog� zamieszka� w �adnej z wiosek ani w mie�cie?

��Nie. A naszego domu w dolinie ju� nie ma.

I zn�w musia�a zdusi� p�acz.

��Cicho, cicho � powiedzia�a baronowa g�adz�c j� po ramieniu. � Mam pewien pomys�. Uwa�am, �e jest wy�mienity.

��Co takiego, matko? � zapyta�a Charlotta.

��Musz� to najpierw przemy�le�. Prosi�y�cie mnie o pomoc, a ja nie chc� zawie�� waszego zaufania. Szlachta z pewno�ci� mo�e wydawa� si� powierzchowna i wynios�a, Silje, znamy jednak sztuk� post�powania z lud�mi, jeste�my wykszta�ceni i mamy dobre serca. Czy ten le�ny sza�as znajduje si� daleko od Trondheim?

Silje opowiedzia�a, gdzie jest po�o�ony.

��To za daleko, by�my mog�y tam dotrze� dzi� wieczorem. Chcemy przecie� zobaczy� ch�opca, prawda, Charlotto?

��O tak!

��B�d� spokojna, kochana Silje, nie zdradzimy si�, kim jeste�my, chcemy go tylko zobaczy� i z nim porozmawia�. Jutro wszystkie razem pojedziemy powozem. Teraz dostaniesz komnat�, aby� mog�a si� wyspa�, a w tym czasie ja i Charlotta wszystko zaplanujemy. I nie my�l wi�cej o tej Abelone. Znam j� z przyj��, na kt�rych kiedy� bywa�am w Trondheim. Okropnie zarozumia�a mieszczka. Mam tu wp�ywowych przyjaci�. Dla buntownik�w nie mog� i nie chc� niczego robi�, lecz wyci�gn� z wi�zienia starego malarza i przegnam Abelone z powrotem do miasta. To jasne, �e ci dobrzy ludzie musz� odzyska� sw�j dom. Staruszki r�wnie�.

��Mamo! � powiedzia�a Charlotta zdumiona. � Nie wiedzia�am, �e jeste� taka�

Matka po�o�y�a palec na ustach.

��Cicho b�d�! Robi� to, poniewa� cierpia�am patrz�c przez tyle lat na nieszcz�cie mojej c�rki. Wydaje si�, �e to mo�e by� dla ciebie ratunek. A dla mnie samej� �ycie tutaj w Trondheim, w tym pa�acu, jest okrutnie nudne. Charlotto, mia�o to wp�yw r�wnie� na mnie, wzi�y we mnie g�r� moje z�e cechy. Dzisiaj jednak przypomniano mi, �e mia�am kiedy� inn� natur�. Nareszcie mog� co� zrobi�, i w dodatku co� dobrego! Benedykt i jego ludzie zaj�li si� moim wnukiem, kiedy by� w potrzebie. Takich rzeczy si� nie zapomina � u�miechn�a si�.

Silje promienia�a wewn�trznym blaskiem.

Przeznaczono dla niej ma�� sypialni� wyk�adan� ciemn� boazeri�, z �ukowato wygi�tymi zielonymi oknami i �o�em z rze�bionymi nogami. By�a pewna, �e oka nie zmru�y, tak mocno by�a poruszona, jednak�e wkr�tce usn�a.

Jej ostatni� my�l� by�o: co te� zaplanowa�a ta szlachetna kobieta? Nie ma dla nas �atwego rozwi�zania, o nie!

Charlotta Meiden nie spa�a. Po d�ugiej rozmowie z matk� wr�ci�a do swych komnat. Tam ukl�k�a i odda�a si� �arliwej modlitwie.

��Dzi�ki! � szepta�a raz za razem w ciemno�ci. � Dzi�ki! O, dobry Bo�e, dzi�ki ci!

�zy strumieniami sp�ywa�y po jej policzkach. P�aka�a tak gwa�townie, �e a� bola�o j� w piersiach.

Jak�� jednak niewypowiedzian� ulg� przyni�s� jej ten p�acz!

Baron Meiden powinien zobaczy�, jak kobiety, zabieraj�c jego nowiusie�ki galowy pow�z, opuszcza�y miasto kieruj�c si� na po�udnie. Na szcz�cie przebywa� w p�nocnym Trondelag i nic nie widzia�.

Wspania�y, cho� ci�ki i nieforemny pow�z, w kt�rym brakowa�o resor�w, b�yszcz�cy zdobieniami, ca�y zosta� za�adowany �ywno�ci� i odzieniem. Matka i c�rka wydosta�y ze skrzy� i szaf wszystko, co nie by�o ju� potrzebne w pa�acu.

Silje siedzia�a naprzeciw kobiet i spogl�da�a na kwiaty rosn�ce na skraju drogi, na bujne ��ki, opromienione urod� poranka. Bardzo pragn�a wiedzie�, jakie panie mia�y plany, one jednak chcia�y porozmawia� najpierw z Tengelem i oczywi�cie zobaczy� ch�opca.

��Jak du�o wie ma�y? � zapyta�a Charlotta z oczami zapuchni�tymi po przep�akanej nocy i wci�� dr��cymi ze zdenerwowania d�o�mi.

Silje �wiadoma, jak bardzo jej proste, znoszone odzienie nie pasuje do tego dystyngowanego towarzystwa, odpowiedzia�a z u�miechem:

��To do�� zabawne, ale a� do zesz�ego tygodnia ani on, ani Sol nie wiedzieli, �e nie s� naszymi dzie�mi. S� jednak bardzo do siebie niepodobni i Sol zacz�a zastanawia� si� nad tym, zw�aszcza �e dzieci s�siad�w nazwa�y ich b�kartami. Mi�dzy innymi dlatego zdecydowali�my si� powiedzie� im prawd�. No, nie ca�� prawd� � doda�a szybko, widz�c reakcj� Charlotty. � Je�li chodzi o Daga, to wie tylko tyle, �e jego matka by�a szlachciank� z wysokiego rodu i utraci�a go, gdy by� bardzo ma�y. Jak ma�y, tego nie m�wi�am. Dag dopytywa� si�, czy matka go teraz szuka; powiedzia�am w�wczas, �e prawdopodobnie zmar�a podczas zarazy, a ojciec z pewno�ci� nie �yje. Nie wymieni�am �adnego imienia, m�wi�am tylko, �e starali�my si� was odnale��; bez powodzenia.

Silje odpowiada�a na pytanie spokojnie i wyczerpuj�co. R�wnocze�nie my�la�a: gdybym tylko mia�a jakie� nakrycie g�owy, cho� ma�y czepek, kt�ry oznacza�by, �e jestem zam�n� kobiet�! Doda�oby mi to nieco dostoje�stwa!

Nie lubi�a jednak nigdy nosi� okrycia g�owy, by� mo�e dlatego, �e tak podoba�a si� Tengelowi. Tkwi�a w niej jeszcze odrobina pr�no�ci?

��Ile os�b wie, �e jestem jego matk�? � zapyta�a Charlotta.

��Tylko Tengel i ja. By� jeszcze jeden cz�owiek, ten, kt�remu uda�o si� was odszuka� dzi�ki monogramowi i koronie baronowskiej. On jednak nie wiedzia�, dlaczego chcieli�my was odnale��. Ju� nie �yje. By� pierwszym z Ludzi Lodu, kt�ry zgin��, jego dom sp�on�� na pocz�tku.

Zn�w nasz�o j� uczucie duszno�ci; z trudem otwieraj�c oczy wygl�da�a przez okienko.

Kiedy odetchn�a, baronowa zapyta�a:

��Czy wasz m�� jest sprawny?

Silje popatrzy�a na ni� pytaj�co.

��Chodzi mi o prac�.

��O tak, oczywi�cie. Lubi pracowa� dla rodziny. Ale tak naprawd� jego specjalno�ci� jest sztuka leczenia. Nie mo�e jednak uprawia� jej otwarcie. Wiecie dlaczego.

��Och, gdyby tylko m�g� zrobi� co� z moim reumatyzmem! Nikt nie potrafi mi pom�c. Ci g�upi balwierze puszczaj� mi wci�� krew, a ja trac� tylko si�y i czuj� si� okropnie.

��M�j m�� nie stosuje takich zabieg�w. Twierdzi, �e to bezcelowe.

��To brzmi rozs�dnie.

��Tak. Ju� nied�ugo b�dziemy na miejscu.

Jak dobrze by�o m�wi� o Tengelu �m�j m���. Nagle poczu�a, jak bardzo s� ze sob� zwi�zani, r�wnie� w oczach �wiata. Czasami przychodzi�o jej na my�l, �e Ko�ci� mia�by co nieco do powiedzenia na temat wodza Ludzi Lodu, kt�ry udziela� �lub�w. Wiedzia�a jednak, �e niewiele by�o ma��e�stw prawdziwszych od ich zwi�zku.

Zgodnie ze wskaz�wkami Silje wo�nica skr�ci� z drogi i wjecha� w g��b le�n� dr�k� tak daleko, jak tylko si� da�o. Kiedy jazda sta�a si� niemo�liwa, kobiety wysiad�y. Same wzi�y wszystkie kosze i skrzyni� z �ywno�ci� oraz odzieniem i ruszy�y dalej w las. Szlachcianki wysoko unosi�y nogi i sp�dnice na widok najmniejszego �d�b�a trawy.

Nagle Silje przystan�a. Znalaz�y si� na szczycie niewielkiego wzg�rza i spogl�da�y w d� na ma�� polan�, na kt�rej sta� sza�as. Po chwili chcia�a i�� dalej, baronowa wstrzyma�a j� jednak. Damy mia�y ochot� jeszcze popatrze�.

Tengel kl�cza� przed Dagiem zwr�cony do przyby�ych plecami i pomaga� mu napi�� ma�y �uk. Sol i Liv siedzia�y na trawie i bawi�y si� lalk�, rozmawiaj�c ze sob� jasnymi, szczebiocz�cymi g�osikami. Tengel wsta� i wprawnym ruchem podci�gn�� ch�opcu po�czochy, kt�re ci�gle mu opada�y.

Charlotta i jej matka mia�y �zy w oczach.

��C� za wspania�y m�czyzna! � szepn�a starsza. � Gdyby m�j m�� cho� jeden jedyny raz okaza� tyle mi�o�ci naszym dzieciom, wiele bym mu wybaczy�a! Macie szcz�cie, Silje.

��Tak � odpar�a. � Kocham go i szanuj� z ka�dym mijaj�cym dniem coraz bardziej.

Liv zauwa�y�a je i ruszy�a pod g�r�.

��Mama! � krzycza�a, a w �lad za ni� w podskokach pop�dzili Dag i Sol. Zatrzymali si� jednak zawstydzeni na widok obcych. Kobiety podesz�y bli�ej. Charlotta nie spuszcza�a oczu z ch�opca. Nerwowo prze�yka�a �lin�.

��Jaki� on �adny! � szepn�a nieswoim g�osem.

��Tak, kocham wszystkie moje wnuki, co do tego nie mo�ecie mie� w�tpliwo�ci � mrukn�a baronowa. � Nikt jednak nie mo�e nazwa� �adnego z Meiden�w pi�knym. To dziecko jest wyj�tkiem. �liczny ch�opiec!

��I wygl�da na takiego inteligentnego � doda�a Charlotta. Nie mog�a si� na niego napatrze�.

��Zbli�cie si� i przywitajcie z paniami, dzieci � powie dzia�a Silje z obaw�, �e �le wypadn�. Ba�a si� jednak niepotrzebnie. Dzieci podesz�y. Dziewczynki, cho� onie�mielone widokiem wytwornych dam, pok�oni�y si� g��boko, a Dag pochyli� si� tak nisko, �e jego jasna grzywka niemal dotkn�a ziemi.

Tego by�o za wiele dla Charlotty, musia�a si� odwr�ci� i wyj�� chusteczk� ze swej wyszywanej torebki.

Baronowa z rosn�cym przera�eniem przygl�da�a si� wi�kszej dziewczynce. To musia�a by� Sol, ta naznaczona z�ym dziedzictwem. Och tak, z pewno�ci�! Wyra�nie wida�, �e nie jest zwyczajna! Co za oczy! To cudowna, �liczna dziewuszka, lecz�

Druga dziewczynka, Liv, by�a podobna do matki jak dwie krople wody. Na twarzy baronowej pojawi� si� ciep�y u�miech, na kt�ry nie�mia�o odpowiedzia�y obie ma�e.

W ko�cu kobiety podnios�y wzrok, by powita� m�a Silje. Z ust obydwu wyrwa� si� st�umiony okrzyk. Cofn�y si� instynktownie. Zwierzocz�ek, pomy�la�a Charlotta. Poczu�a, �e zaczyna dr�e�. ��tawe oczy, kruczoczarne w�osy, wydatne usta i te olbrzymie ramiona, kt�rych nie mo�na okre�li� jako ludzkie. Najbardziej jednak przera�aj�cy by� wyraz oczu. By�y takie� takie wszechwiedz�ce! Dok�adnie takie jak oczy ma�ej Sol. Nie, �adne z nich dwojga nie by�o w stanie ukry� swego pochodzenia!

Szlachcianki nie mog�y wiedzie�, �e kiedy Sol si� urodzi�a, nie by�o w niej nic niezwyk�ego. Charakterystyczne cechy pojawi�y si� z czasem. Kiedy spojrza�o si� na ni� przelotnie, nie budzi�a niepokoju, w ka�dym razie nie w takim stopniu jak Tengel. Wszystko wskazywa�o raczej na to, �e b�dzie kiedy� pi�kn� kobiet�. Nikt jednak nie m�g� d�ugo spogl�da� w oczy ma�ej Sol.

Ale ten m�czyzna� Z pewno�ci� nie by� brzydki, wprost przeciwnie, ale taki� nieludzki! I to jego w�a�nie mia�a za m�a ta ma�a, krucha Silje. Jemu urodzi�a dziecko. Wydawa�o si�, �e to niemo�liwe. A jednak pierwsza niekontrolowana my�l, jaka przemkn�a przez g�ow� Charlotty, by�a pytaniem: jak�e by to by�o kocha� si� z takim� demonem. Nie, nigdy w �yciu nie mia�aby odwagi, jednak�e jakby wbrew temu rozs�dnemu zaprzeczeniu dozna�a uk�ucia �alu i dziwnej t�sknoty, a cia�o jej ogarn�a fala gor�ca. Ona go nie chcia�a, o nie, ale �e kto� w og�le m�g� si� odwa�y�! Charlotta zrozumia�a, �e ten m�czyzna musia� by� straszliwie zmys�owy, je�eli wywar� wra�enie nawet na kobiecie tak wysokiego rodu jak ona.

Silje podesz�a do Tengela i otoczy�a go ramionami. Stoj�c tak nie si�ga�a mu nawet do szyi. Mi�o��, kt�ra zab�ys�a w jego oczach, gdy szybko j� przytuli�, g��boko wzruszy�a i Charlott�, i matk�.

Silje uwolni�a si� z u�cisku.

��Tengelu, zechciej przywita� baronow� Meiden i jej c�rk� Charlott�.

Tengel nie potrafi� ukry� zaskoczenia, lecz szybko si� opanowa� i uprzejmie powita� damy.

Nareszcie baronowa odzyska�a mow�, cho� nie bardzo wiedzia�a, jak powinna rozmawia� z t� niezwyk�� istot�.

��Mamy ze sob� troch� drobiazg�w dla dzieci � wyj�ka�a i rzuci�a niepewne spojrzenie na n�dzny sza�as. � Chcia�yby�my r�wnie� porozmawia� z wami i wasz� czaruj�c� ma��onk�. Bardzo polubi�y�my kochan� Silje.

Tengel zupe�nie nie wiedzia�, co ma odpowiedzie�. Wszystko spad�o na niego tak nagle. A je�eli one zechc� odebra� im Daga? Nie, chyba nie.

��Oczywi�cie � odpowiedzia� pow�ci�gliwie.

Na d�wi�k jego g��bokiego g�osu zadr�a�y, szybko jednak odzyska�y r�wnowag�. Zacz�y rozpakowywa� to, co ze sob� przynios�y.

Sol pisn�a z uciechy, gdy ujrza�a sukni�, kt�r� baronowa przy�o�y�a do niej, chc�c sprawdzi�, czy b�dzie pasowa�a.

��Wydaje si�, �e b�dzie le�a�a jak ula� � powiedzia�a szlachcianka. � Zmierz j�, kochanie. Je�eli b�dzie dobra, jest twoja.

Sol b�yskawicznie rzuci�a na ziemi� sw� star�, podart� sukienk�, z kt�rej ju� dawno wyros�a, i z po�piechem naci�gn�a now�, ozdobion� pere�kami. Baronowa pomog�a jej.

��Powinny, mnie teraz zobaczy� Mette i Inger � wyrwa�o si� Sol.

Silje z trwog� popatrzy�a na Tengela. Poczu�a, jak co� �ciska j� w gardle. Mette i Inger to dzieci z Doliny Ludzi Lodu. O Bo�e, jak�e to bola�o! Dotyk koj�cej d�oni Tengela ul�y� nieco jej g��bokiemu cierpieniu.

W tym czasie Charlotta przymierzy�a Dagowi spodnie i kurtk�. Sama mo�liwo�� dotykania go, czucia jego ciep�ej, �yj�cej sk�ry przy swojej� Z ca�ej si�y musia�a si� powstrzymywa�, by nie wzi�� synka w obj�cia i trzyma� tak do ko�ca �ycia. Nagle spostrzeg�a ma�� dziewczynk�, spogl�daj�c� wielkimi oczami na pi�kne rzeczy, kt�re dosta�o rodze�stwo.

��Zobacz, Liv � zareagowa�a szybko. � Mamy te� co� dla ciebie.

��Och! � powiedzia�a Sol, kiedy zobaczy�a paradn� sukni� z ciemnozielonego aksamitu, kt�r� wyj�a Charlotta. � Jaka szkoda, �e ju� nie mam trzech lat!

Charlotta i baronowa roze�mia�y si�. Pop�yn�y �zy rado�ci, r�wnie szczere jak w wigili� Bo�ego Narodzenia. Silje, zatroskana, my�la�a, jak te� dzieci b�d� chodzi� w takich wyszukanych strojach.

Damy przynios�y jednak ze sob� r�wnie� inne, bardziej przydatne na co dzie� odzienie. D�ugo wyjmowa�y r�ne szaty, a rado�� obu stron by�a coraz wi�ksza.

��Mamo � szepn�� Dag w stosownej chwili. � Ta pani u�ciska�a mnie i powiedzia�a �wybacz mi�. Dlaczego?

��By� mo�e wydawa�o si� jej, �e �cisn�a ci� za mocno lub zadrapa�a � odpowiedzia�a szeptem Silje.

Kiedy opad�o najwi�ksze podniecenie, baronowa rozejrza�a si� dooko�a.

��Mieli�my porozmawia�, ale�

��Tu nie bardzo jest na czym usi��� � z zak�opotaniem u�miechn�� si� Tengel. Obydwie kobiety zacz�y pojmowa� oddanie Silje dla m�a. � A w sza�asie jest jeszcze gorzej. Zgnilizna i ple��, i tak nisko, �e trzeba si� czo�ga�.

��Dzieci musz� dosta� jedzenie � wtr�ci�a Charlotta, kt�rej trudno by�o zachowa� swobod� i naturalno�� w rozmowie z tym m�czyzn�. � Czy nie mo�emy wybra� si� na przeja�d�k� powozem?

��Tak, to �wietny pomys�! � powiedzia�a baronowa. � Tam mo�emy porozmawia�.

Ma�a Liv nie chcia�a zdj�� od�wi�tnej sukienki. P�aka�a z �alu. Charlotta roz�adowa�a sytuacj�, stwierdzaj�c, �e je�li wybieraj� si� w drog� paradnym powozem, to mog� by� r�wnie� w od�wi�tnych strojach.

���eby tylko nie chcia�a spa� w tej sukience dzi� w nocy � roze�mia�a si� Silje. Tak wi�c pozwolono dzieciom pozosta� w otrzymanych ubraniach.

Wspania�y galowy pow�z wzbudzi� kolejne zachwyty maluch�w. Usiad�y z przodu przy wo�nicy, kt�ry odda� im lejce i rozmawia� z Dagiem, pragn�cym wiedzie� wszystko o tym poje�dzie.

Podczas przygotowa� do drogi Silje pomy�la�a o g�odnym m�u. Zdo�a�a przemyci� dla niego udko kurczaka i troch� wina. Tengela czeka�a powa�na rozmowa, a g��d nie sprzyja rozs�dnemu my�leniu. W zamieszaniu szlachcianki zapomnia�y, �e m�czyzna r�wnie� potrzebuje po�ywienia. A mo�e przypuszcza�y, �e czarownicy w og�le nie jedz�?

Jechali powoli pi�kn� drog�. Na pocz�tku obie panie Meiden czu�y si� nieswojo, stara�y si� patrze� wsz�dzie, byle nie na straszliwego demona, kt�ry znajdowa� si� tak blisko. W ciasnym powozie dominuj�ca i niezwyk�a osobowo�� Tengela wprost je parali�owa�a. Kiedy jednak odkry�y, �e jest r�wnie onie�mielony jak one, szybko wr�ci�y do swego naturalnego sposobu bycia.

��Pos�uchajcie teraz � rzek�a baronowa. � Charlotta i ja mamy dla was nast�puj�c� propozycj�. Wy zatrzymacie ch�opca, a Charlotta b�dzie blisko niego. Dop�ki �yje m�j m��, c�rka nie wyjawi Dagowi, kim jest, ale potem spraw� t� podejmiemy na nowo. Rozmawia�y�my o tym wczoraj do p�na w nocy i jeste�my zgodne. Pytanie tylko, czy wam to odpowiada.

��Chwileczk� � powiedzia� Tengel. � Chcia�bym si� tylko upewni�, czy nie czujecie si� oszukane. Czy jeste�cie przekonane, �e ch�opiec jest wasz? �e nie pr�bujemy was wprowadzi� w b��d, by czerpa� z tego korzy�ci?

��Jeste�my ca�kowicie pewne, �e to Meiden � stwierdzi�a matka. � Silje m�wi�a, �e on jest podobny do Charlotty. Ja powiedzia�abym, �e to wyj�tkowo uszlachetnione wydanie mojej c�rki. Nie mamy �adnych w�tpliwo�ci.

��To dobrze. Mo�emy zatem rozmawia� dalej.

��Prawd� jest, �e Charlotta nigdy nie czu�a si� dobrze w Trondheim. Posiadamy dw�r w prowincji Akershus, mia�a go dosta� jako wiano, gdyby wysz�a za m��. Do dworu nale�y mniejszy dom, po�o�ony obok. Je�eli zechcecie, mniejszy mo�e by� wasz. Charlotta wprowadzi si� do dworu wraz ze s�u�b�, a wy zamieszkacie w mniejszym domu. B�dziecie odpowiedzialni za upraw� wszystkich p�l, kt�re nale�� do dworu, gdy� c�rka nie ma �adnego do�wiadczenia.

Silje i Tengel oniemieli.

��Jak wam si� to podoba, panie Tengelu? Czy plotki o Ludziach Lodu kr��� po ca�ej Norwegii?

Ockn�� si�.

��Nie, nie wydaje mi si�. Chyba tylko w Trondelag.

��Ale wasz m��, baron Meiden, c� on powie na takie rozwi�zanie? � zapyta�a Silje.

��Je�li chodzi o dw�r w Akershus, nie ma nic do powiedzenia. Odziedziczy�am dw�r po moim ojcu.

Starali si� jak najwi�cej zrozumie� z tego, co spad�o na nich tak nagle.

��A wi�c? Co s�dzicie o tej propozycji?

Silje i Tengel spogl�dali na siebie. Oczy Silje promienia�y.

Tengel zwr�ci� si� w stron� dam z szerokim u�miechem, kt�ry ca�kowicie odmieni� jego gro�ne oblicze.

��By�bym nierozumny, gdybym nie przyj�� takiej propozycji i nie podzi�kowa�.

Charlotta odetchn�a z ulg�.

��To my powinny�my dzi�kowa� � powiedzia�a baronowa i powr�ci�a do konkret�w. � A wi�c dobrze. Nie chodzi o to, by�cie mieli wykonywa� we dworze niewolnicz� prac�. Silje nie bardzo si� do tego nadaje; rozumiecie, o co mi chodzi. Wy r�wnie� nie, je�li wolno mi m�wi� wprost. Na razie zostaniecie zarz�dc�, a potem zobaczymy. B�dziecie mie� wielu podleg�ych wam ludzi, a wy sami w�adz� zwierzchni�. B�dziecie samodzielnie podejmowa� decyzje, kt�re uznacie za s�uszne.

Tengel zas�oni� twarz d�o�mi, ale szybko je opu�ci�.

��Nie pojmuj� tego! Jeszcze wczoraj wszystko by�o czarniejsze ni� czarne. A dzisiaj� Tylko dlatego, �e Silje upar�a si� przy swoim i posz�a do Trondheim. Nie zna�em jej plan�w.

��Silje jest silna � powiedzia�a baronowa zamy�lona.

��I to jeszcze jak! � odrzek� Tengel.

Silje zaprotestowa�a.

��Wcale nie jestem silna. Tak �atwo p�acz�.

���zy nie maj� nic wsp�lnego ze s�abo�ci� � powiedzia� Tengel. � Pop�aczesz troszeczk�, a potem zaciskasz z�by i zn�w zaczynasz dzia�a�. Nigdy si� nie poddajesz. To mi�o�� daje ci si��. Mi�o�� do wszystkiego, co �yje, do ca�ego �wiata.

��Uwa�am, �e to w�a�nie jest prawdziwa si�a � przytakn�a baronowa.

W drodze powrotnej, zanim si� rozstali, baronowa poprosi�a Tengela o rad� na reumatyzm.

��Silje m�wi�a, �e znacie si� na sztuce lekarskiej.

��Gdzie umiejscowi� si� b�l? � zapyta� Tengel powoli. � W ca�ym ciele?

��Nie, najgorsze s� barki i czasami ramiona. Tak bol�, �e nie mog� sypia� po nocach.

Zawaha� si�.

��Je�eli to tylko ramiona, to m�g�bym wam pom�c od razu, pani. Ale�

��O, bardzo prosz�!

��Nie wiem � powiedzia� Tengel onie�mielony. � M�g�bym wam pom�c, ale konieczne jest ods�oni�cie ramion. A to chyba nie przystoi.

Baronowa walczy�a ze sob�.

��Ale� droga mamo � powiedzia�a Charlotta. � Chodzi�a� przecie� z go�ymi ramionami na bale!

��Tak, ale to by�o w czasach mej m�odo�ci. Moja sk�ra nie jest ju� m�oda i pi�kna jak dawniej. A tu, w powozie, wydaje mi si� to w pewnym sensie� nieprzyzwoite.

Silje wiedzia�a, o co jej chodzi. Odurzaj�ca m�sko�� Tengela zawsze dzia�a�a w ten spos�b.

Tengel czeka�. Nie chcia� naciska�. Od czasu gdy szlachetna dama wyjawi�a sw� propozycj�, g�ow� mia� pe�n� plan�w. My�la� o tym, jak ma�o zna si� na gospodarstwie; l�kiem napawa� go fakt, �e podj�� si� czego�, czego nie potrafi. Jak�e jednak mia� nie przyj�� takiej propozycji? Jego rodzina by�a uratowana, on i Sol wyjad� z niebezpiecznego Trondelag, zn�w b�d� mie� sw�j w�asny dom, starczy po�ywienia dla Silje i dzieci�

Damy zadawa�y mu wiele pyta�. Bada�y, co wiedzia� o prowadzeniu gospodarstwa, o zabudowaniach gospodarczych, o hodowli zwierz�t, o uprawach. Dopytywa�y si�, jakie gatunki powinny by� sadzone po sobie, aby ziemia nie sta�a si� ja�owa. Odpowiada� tak dobrze jak tylko potrafi� i nie traci� nadziei, �e b�d� zadowolone z jego niepe�nej wiedzy.

Charlotta usi�owa�a przekona� matk�, by zaufa�a Tengelowi.

��Czy warto cierpie� na bezsenno�� i skazywa� si� na takie m�ki? Wystarczy przecie� tylko troch� zsun�� sukni�, mo�emy zaci�gn�� zas�ony.

��A ja wyjd� � powiedzia�a Silje. � Je�eli moja obecno�� stoi na przeszkodzie.

��Nie � powiedzia�a baronowa, nagle zdecydowana. � Zrobi� to.

Tengel skin�� g�ow�.

��Odwr��cie si� do mnie plecami, pani. Je�eli si�dziecie tam�

��Czy zd��ymy, zanim pow�z stanie?

��Tak, to jeszcze daleko.

Zaci�gni�to zas�ony i baronowa obna�y�a swe bia�e, piegowate cia�o.

Tengel u�miechn�� si�.

��Nie macie si� czego wstydzi�, ja�nie pani. Wasza sk�ra wcale nie jest stara. Jest mi�kka i j�drna.

Zachichota�a zawstydzona, przyjmuj�c komplement jak m�oda dziewczyna. Kiedy jednak Tengel po�o�y� wielkie, silne d�onie na jej ramionach, krzykn�a. Tego si� nie spodziewa�a.

��Bardzo prosz�, sied�cie spokojnie � powiedzia� Tengel g�osem niemal hipnotyzera. � Rozlu�nijcie si�, jeszcze�jeszcze�

W powozie panowa�a cisza. Charlotta patrzy�a oczyma szeroko otwartymi ze zdumienia.

��Och, robi mi si� gor�co! � powiedzia�a matka. � Jak cudownie!

��Prawda? � rzek�a Silje. � Ciep�o promieniuje na ca�e cia�o.

��Tak, nigdy jeszcze nie do�wiadczy�am czego� podobnego.

Zamkn�a oczy z uczuciem ulgi i odpr�enia na pograniczu rozkoszy.

Tengel obmaca� jej stawy barkowe. Poprosi�, by wyci�gn�a przed siebie d�onie, co okaza�o si� zbyt trudne, jako �e baronowa kurczowo stara�a si� przytrzyma� sukni� na chudym �onie. W ko�cu jednak z pomoc� Charlotty uda�o jej si� wyprostowa� r�ce, a jednocze�nie pozosta� w zgodzie z wyznawanymi przez siebie zasadami przyzwoito�ci.

Po dok�adnym obejrzeniu staw�w i kostek d�oni powiedzia�:

��Ten rodzaj reumatyzmu, jaki macie, �askawa pani, nie jest najgorszy. Siedzieli�cie tylko zbyt wiele w przeci�gach. No�cie zawsze we�niany szal na ramionach! Nie wolno wam ju� ich ods�ania�. Sprawd�cie, czy nie ci�gnie gdzie� w okolicy waszego �o�a, i starajcie si� nie przech�adza� ramion noc�. Nie no�cie jednak na nich zbyt wiele, by nie by�o wam niewygodnie. By� mo�e czasami zbyt mocno napr�ali�cie mi�nie. To powoduje b�le, kt�re umiejscawiaj� si� w karku i barkach. Je�eli jednak dopilnujecie wszystkiego i b�dziecie uwa�a�, s�dz�, �e b�l minie. Dostaniecie ode mnie ma�� do smarowania. Ch�tnie przeprowadzi�bym jeszcze kilka zabieg�w, ale i ten powinien na troch� wystarczy�.

Odsun�� r�ce. Baronowa Meiden westchn�a z �alem.

��Och, to by�o cudowne! � powiedzia�a naci�gaj�c sukni�. � Teraz musz� wam wynagrodzi�

Tengelowi pociemnia�y oczy.

��Ten dzie� by� tak nierzeczywisty jak sen. Prosz�, nie r�bcie mi teraz przykro�ci, ja�nie pani!

��Ale� oczywi�cie, wybaczcie mi moj� bezmy�lno��. Czy mog� jednak poleci� wam� O nie, tak si� nie da. Jeste�cie przecie� �cigani, a w dodatku si� przeprowadzacie. Szkoda! Przyjad� do was tak szybko, jak tylko b�d� mog�a.

Zabrzmia�o to dwuznacznie, jakby baronowa oczekiwa�a rych�ej �mierci m�a.

��Ale� mamo! � powiedzia�a Charlotte ostro, cho� z niewyra�nym u�miechem. Musicie wybaczy� mojej matce. Gdyby�cie tylko wiedzieli, jak bardzo by�y�my tyranizowane przez wszystkie lata, zrozumieliby�cie. Jeste�my na miejscu.

��Ta ma�� � przypomnia�a baronowa Tengelowi, kiedy wysiada� z powozu.

��A tak, oczywi�cie! Sol! Pobiegnij i przynie��

Mrukn�� co� do dziewczynki.

Popatrzy�a na niego i cicho odpowiedzia�a:

��Na reumatyzm? Dobrze, ale ja mam�

G�os przycich�, zamieni� si� w szept, przeznaczony tylko dla uszu Tengela.

D�ugo ze sob� rozmawiali, w ko�cu Sol skin�a g�ow� i pobieg�a.

��Lepiej, �eby ona posz�a � wyja�ni� Tengel. � Mnie ci�gle jeszcze boli noga.

Obie panie Meiden nie mog�y si� nadziwi� zaufaniu, jakim obdarza� sw� siedmioletni� siostrzenic�, powierzaj�c jej wyb�r medykament�w. Nic jednak nie powiedzia�y.

Baronowa dosta�a ma�� i po u�o�eniu plan�w na najbli�sze dni elegancki pojazd znikn�� w�r�d wierzb i krzew�w czeremchy, kieruj�c si� ku Trondheim.

Baronowa dotrzyma�a s�owa. Benedykt wyszed� z wi�zienia, a Abelone musia�a opu�ci� dw�r. Silje wraz z rodzin� zd��y�a przed wyjazdem na po�udnie odwiedzi� staruszk�w. Parobka, kt�ry od razu powr�ci� na s�u�b� do Benedykta, wys�ano do le�nego sza�asu, by ich sprowadzi�. Stary malarz chcia� koniecznie zobaczy� si� z nimi i podzi�kowa� za ocalenie.

Jednak�e dla Dyrego syna Alva i pozosta�ych buntownik�w nikt nie m�g� niczego zrobi�. Benedykt opowiedzia� o tragicznym ko�cu buntu, kt�ry w�a�ciwie od samego pocz�tku skazany by� na niepowodzenie. Sam widzia�, jak prowadzono z wi�zienia m�czyzn na plac, na kt�rym mieli zosta� zg�adzeni. W tym dniu zn�w odnowi� mu si� wrz�d �o��dka, wyja�ni�. Nie doda� jednak, �e wrz�d by� spowodowany piciem nadmiernych ilo�ci gorza�ki.

Kiedy Silje wysiad�a z wozu na starym, kochanym dziedzi�cu, kt�rego nie widzia�a od pi�ciu lat, poczu�a, jak �ciska j� w gardle. A kiedy czarno odziana Greta, ma�a i skurczona, wysz�a na schody, wyci�gaj�c do niej ramiona, �zy pop�yn�y po twarzy Silje.

Ani Benedykt, ani Maria nie byli w stanie powita� ich na zewn�trz. Maria musia�a le�e� w �o�u, cho� tego dnia wyj�tkowo pozwolono jej by� razem z nimi w paradnej izbie, a Benedykt siedzia� w najwygodniejszym krze�le, lecz nie m�g� wsta�.

��Przeciekam � wyja�ni�. � Tak czasami bywa ze starcami.

Straszliwie si� postarza�. Przygarbi� si�, zmala�, ca�y si� trz�s�, a jego g�os nie by� ju� taki weso�y jak dawniej. Nos Benedykta zdradza�, �e malarz bra� udzia� w niezliczonych pijatykach, a jego w�osy by�y cienkie i postrz�pione jak zniszczona szczotka do zamiatania.

Przez chwil� Silje obawia�a si�, �e rado�� z ponownego spotkania oka�e si� zbyt du�ym prze�yciem dla staruszk�w. Wszyscy jednak byli bardzo szcz�liwi. P� dnia zaj�o im opowiadanie minionych wydarze� i podziwianie dzieci.

W pewnym momencie Silje zdradzi�a, jak bardzo pragnie ujrze� kr�la.

��Och, moje dziecko � westchn�� Benedykt. � Sp�ni�a� si�. Kr�l Fryderyk II by� w Norwegii w zesz�ym roku i pewnie ju� tu nie wr�ci. Powiadaj�, �e cierpi na t� sam� s�abo�� co ja: pije nieco wi�cej ni� nale�y, i �e to zbyt wcze�nie zaprowadzi go do grobu. Moim zdaniem to nonsens. Szklaneczka wina nigdy jeszcze nie odebra�a nikomu �ycia.

C�, jedna mo�e nie, pomy�la�a Silje z czu�� ironi�.

A wi�c kr�l w ko�cu zadba� o to, by wybra� si� do Norwegii. A ona by�a w tym czasie w g�rskiej dolinie. Co prawda nawet gdyby �y�a w normalnym �wiecie, nie mia�aby wi�kszych szans, by go ujrze�, ale kto wie, bywaj� szcz�liwe zbiegi okoliczno�ci.

Benedykt pragn��, by Silje wraz z rodzin� zamieszka�a w jego dworze jak dawniej. Musia� jednak przyzna�, �e Ludzie Lodu byli niby cier� w boku Trondelag. Musieli zachowywa� si� bardzo dyskretnie i odej�� jak najdalej st�d, zanim ktokolwiek zd��y ich odkry�.

Wszyscy rozumieli, �e nie nale�y przed�u�a� po�egnania. Wiedzieli, �e tym razem rozstaj� si� na zawsze, i nie mieli si�y na gwa�towne wybuchy uczu�. Czw�rka staruszk�w by�a tak bezgranicznie wdzi�czna za mo�liwo�� sp�dzenia ostatnich lat �ycia w domu i we dworze, �e nazwa�a baronow� Meiden dobr� wr�k� i przes�a�a jej najgor�tsze pozdrowienia i podzi�kowania.

O zmroku parobek odwi�z� rodzin� z powrotem do sza�asu, gdzie bezpiecznie mogli przetrwa� dni dziel�ce ich od wyjazdu. Podczas jazdy nikt nic nie m�wi�, dzieci spa�y, a Silje i Tengel pogr��eni byli we w�asnych my�lach.

Pomimo �witaj�cej nadziei na szcz�liw� przysz�o�� nad g�ow� Tengela wisia�a czarna chmura: dziecko, kt�rego oczekiwali. Teraz, tu� przed m�cz�c� podr�, niczego nie m�g� zrobi�. Nie wolno mu by�o nara�a� Silje na poronienie, kt�re z pewno�ci� pozbawi�oby j� si� i rado�ci �ycia, tak bardzo w tym czasie potrzebnej. Musia� zaczeka�, a� dojad� na miejsce, i tam pr�bowa� j� przekona�.

Wiedzia� jednak, �e to na nic si� nie zda. �atwiej b�dzie potajemnie poda� jej proszek mniej wi�cej tego samego rodzaju, jaki da�a jej Hanna, by przyspieszy� por�d. Wtedy jednak nie odwa�y� si� tego zrobi�. A i recepty Hanny zawsze by�y silniejsze i bardziej tajemnicze.

M�g�by poda� proszek Silje, kiedy zajad� na miejsce. Naturalne b�dzie wydawa� si� poronienie po tak d�ugiej podr�y�

Tengel westchn��. Nie podoba�y mu si� te plany. Nie chcia� oszukiwa� m�odej �ony, sam tak�e pragn�� mie� jeszcze jedno dziecko. Ale �ycie Silje by�o wa�niejsze ni� cokolwiek innego. Dla nich wszystkich.

Wyruszyli w drog�. Na kilka dni przed wyjazdem Charlotta Meiden wys�a�a konnych z wiadomo�ci�, by wszystko by�o gotowe na ich przybycie. Domy przez wiele lat sta�y puste, mieszka�a tam tylko para dozoruj�cych staruszk�w. Oczywi�cie uprawiano pola, ale w stopniu tak ma�ym, �e przynosi�y tylko niewielkie dochody rodzinie Meiden�w.

Wi�ksz� cz�� dobytku Charlotty za�adowano na stoj�cy w porcie statek, kt�ry mia� wyp�yn�� dopiero za kilka tygodni. Tak d�ugo nie mog�a czeka�.

By�o wa�ne, by wyruszy�a przed powrotem ojca z podr�y, gdy� inaczej z pewno�ci� sprzeciwi�by si� ca�emu planowi. Samotna kobieta nie jest przecie� w stanie poradzi� sobie z prowadzeniem dworu! A poza tym, czy przypadkiem nie ma zamiaru uwolni� si� spod w�adzy ojca? Czy on nie ma prawa dominowa� nad kobietami w rodzinie? A gdyby jeszcze us�ysza� o Tengelu z rodu Ludzi Lodu� Tak, wtedy by�by bezlitosny. Nikt z tej bezbo�nej rodziny nie uszed�by wolno, nawet ma�y Dag, o kt�rym zreszt� nie powinien us�ysze� ani s�owa.

Dlatego tak wa�ne by�o, by wyjechali przed jego powrotem. Zd��yli � z zapasem jednego dnia. Po d�ugim namy�le zdecydowali si� na przepraw� przez g�ry. Poniewa� w owym czasie nie by�o prawie dr�g, zabrali ze sob� tylko jedn� kolas�, w kt�rej mog�y siedzie� kobiety. Nie wiedzieli jednak, jak d�ugo da si� z niej korzysta�. Dalsz� podr� wszyscy musieli przeby� konno. Byli pewni, �e po drodze napotkaj� wiele nieprzejezdnych miejsc. Jednym z najgorszych by�a Dolina Drivy. Mogli mie� tylko nadziej�, �e przynajmniej do tego miejsca kobiety dojad� kolas�.

Wszyscy byli przygotowani na trudy podr�y. Poniewa� �aden statek nie odp�ywa� w odpowiednim terminie, postanowiono przeprawi� si� przez g�ry Dovre. W ka�dym razie eskorta by�a wystarczaj�co liczna.

Baronowej pozostawa�o wyja�ni� m�owi, dlaczego c�rka wyjecha�a z du�� cz�ci� dobytku, ko�mi i s�u�b�. Nie obawia�a si�, �e pospieszy za nimi � podr�e po Trondelag, kt�re musia� podejmowa� z obowi�zku, m�czy�y go niezno�nie, poniewa� by� bardzo oty�y, a o dalekiej wyprawie na po�udnie nawet mu si� nie �ni�o. Jego c�rka nie by�a warta a� tyle, by ryzykowa� dla niej w�asn� wygod�, a mo�e nawet drogocenne �ycie.

Podr� przez wioski w stron� Dovre min�a wzgl�dnie spokojnie. Silje i dzieci siedzia�y wraz z Charlott� i jej pokoj�wk� w skromnym powozie pod zaokr�glonym p��ciennym dachem, a Tengel jecha� konno obok lub tu� przed nimi, w zale�no�ci od terenu. Baga� ograniczyli do minimum. Na statek za�adowana zosta�a ca�a �lubna wyprawa Charlotty; w innym wypadku pewnie nigdy by jej nie wykorzysta�a.

Pogoda by�a �adna i cho� drogi, a prawd� m�wi�c raczej �cie�ki, by�y kr�te i wyboiste, za� w wozie nie by�o resor�w, wi�c po dw�ch dniach czuli si� jakby ich obito, nikt jednak nie narzeka�. Wszystko by�o takie ekscytuj�ce. Jedynie Silje opanowa�o przera�enie. Za ka�dym razem gdy zatrz�s�o wozem, nieruchomia�a, aby istotce, kt�r� w sobie nosi�a, nic si� nie sta�o.

Widzia� to Tengel, lecz wyraz jego twarzy nie zdradza� �adnych uczu�.

Trzech konnych jecha�o z przodu, a dw�ch z ty�u. Mieli ze sob� r�wnie� cztery konie luzem, na wypadek gdyby kolasa nie mog�a jecha� dalej.

Jak przewidywano, sta�o si� tak ju� wkr�tce, w pobli�u Wiosennej �cie�ki w Dolinie Drivy, kt�rej tak si� obawiali. Wo�nica po�egna� si�, �ycz�c im dobrej drogi, i zawr�ci� pojazd. Zn�w mia� przed sob� mozoln� podr� przez rzeki, gdzie nie by�o most�w, przez g�ste zaro�la, w�r�d kt�rych wi�a si� tylko w�ska �cie�ka na jednego konia, przez mokrad�a i ciemne lasy.

Troch� czasu zaj�o usadzenie kobiet i dzieci na koniach i rozpocz�a si� nad wyraz uci��liwa jazda w�skim traktem w�r�d przepa�ci, przyprawiaj�cych o zawr�t g�owy. Chwilami w�drowcy musieli przesuwa� si� wzd�u� nier�wnych g�rskich zboczy, maj�c z drugiej strony g��bokie stromizny i pieni�c� si� daleko w dole Driv�. Cz�sto ko� i je�dziec balansowali na w�skich grzbietach. Najgorsze odcinki pokonywali pieszo, bezpieczniej bowiem by�o zawierzy� w�asnym ni� ko�skim nogom.

Stopniowo �cie�ka stawa�a si� coraz szersza, przepa�cie pozosta�y za podr�nymi. Powietrze zrobi�o si� rzadkie i ostre. Nie spotkali po drodze �adnych ludzi i na szcz�cie �adnych drapie�nik�w. Tylko dzikie ptaki kr��y�y wysoko; na horyzoncie mo�na by�o we mgle dojrze� pierwsze szczyty g�rskie pokryte po�aciami �niegu.

Jednak�e parali�uj�cy strach wywo�any przepa�ciami wzd�u� Wiosennej �cie�ki nie opuszcza� Silje trzymaj�cej przed sob� na koniu Sol. By�a wycie�czona pilnowaniem ca�ej tr�jki dzieci. Wydawa�o si�, �e nie ufa innym doros�ym, mimo �e z pewno�ci� bardziej nadawali si� do czuwania nad dzie�mi ni� ona. By�o tak�e z nimi wielu silnych m�czyzn. Teraz nie mia�a ju� si�y na podziwianie niezwyk�ego pi�kna rozpo�cieraj�cego si� wok� krajobrazu. Do jej uszu dociera�y jedynie wiadomo�ci o g�rach, kt�re mijali: Snehetta, Rondane i wszystkich innych, ale nazwy znika�y jej z pami�ci r�wnie szybko jak dociera�y.

Jej oczy raz po raz przes�ania�a mg�a. Du�o p�niej, gdy kto� zapyta� j�, jak min�a droga, stwierdzi�a, �e z podr�y przez g�ry niczego nie pami�ta.

Jednak wiele musia�o si� w�wczas wydarzy�. Jak przez mg�� pami�ta�a, �e kiedy wreszcie dotarli na p�askowy� w g�rach Dovre, wszyscy jak jeden m�� rzucili si� na traw�, by odetchn��.

Silje czu�a, jak mocno dr�y jej broda, i s�ysza�a, jak g�o�no szcz�ka z�bami z nieustannego l�ku o dzieci. Widzia�a, �e Tengel tak�e poblad�; siedzia� z Liv na kolanach, opar�szy g�ow� o jej miedzianobr�zowe w�osy. Tengel traktowa� wszystkie dzieci jednakowo, ale Silje wiedzia�a, �e swoj� w�asn� c�rk�, Liv, kocha� ponad wszelkie granice. Nigdy nie przyzna�by si� do tego otwarcie, lecz cz�sto widywa�a go pochylonego nad �pi�c� dziewczynk� z wyrazem twarzy �wiadcz�cym o radosnym zdumieniu, �e on sp�odzi� dziecko. I w dodatku takie �liczne dziecko!

Charlotta otoczy�a ramieniem Daga i uspokaja�a go po uci��liwej podr�y rozmow�, a Silje wyci�gn�a r�k� do Sol, kt�ra u�o�y�a si� obok tak um�czona napi�ciem, �e nie mia�a si�y m�wi�. A zwykle przecie� nie mia�a z tym k�opotu.

R�wnie� s�u��cy odczuli wyra�n� ulg�, �e najtrudniejszy odcinek drogi jest ju� za nimi. Siedzieli na trawie w oddzielnej grupie.

Wszyscy, kt�rzy uprzednio podr�owali w kolasie, nadal odczuwali skutki jazdy po nier�wnym terenie. Silje by�a bardzo, bardzo blada, jednak nie poskar�y�a si� ani jednym s�owem.

Zachmurzy�o si� nad g�rami Dovre. Dalsza podr� nie by�a ani �atwa, ani przyjemna, poniewa� gdy zbli�ali si� do najwy�szego punktu, zacz�a si� lodowata m�awka. Wy�ej zamieni�a si� w deszcz ze �niegiem. Za to odpoczynek w g�rskiej chacie w Hjerkinn by� wspania�y, chocia� cha�upa okaza�a si� bardzo prymitywna. Kiedy na zewn�trz szala�a �nie�yca, przez szpary w �cianach z drewnianych bali �nieg wpada� do �rodka, a� w ko�cu na klepisku utworzy�y si� zaspy.

Nie zamierzali jednak zostawa� tam d�ugo, woleli przenocowa� w lepszych warunkach. Gdy tylko opu�cili Hjerkinn, �nieg zn�w zamieni� si� w deszcz.

Kiedy wreszcie dotarli do gospody, byli �pi�cy i wyczerpani d�ugim dniem podr�y. Z wdzi�czno�ci� przyj�li posi�ek, najlepszy jaki gospodarz m�g� zaoferowa�. Tengel mia� b�ysk w oczach, kt�ry Silje, znaj�ca go na wylot, od razu umia�a odczyta� � podr�owanie z lud�mi wysokiego rodu niew�tpliwie mia�o swoje zalety.

Tengel przez ca�y czas nie zdejmowa� kaptura, aby ukry� sw� charakterystyczn� twarz.

Kiedy si� posilali, gospodarz ostrzeg� ich przed dw�jk� m�czyzn, popijaj�cych w izbie jadalnej, kt�rzy chciwymi oczami przygl�dali si� bogactwu Charlotty.

Nie mog� ich wyrzuci�, moi pa�stwo � powiedzia�. � Przynajmniej dop�ki trzymaj� si� na nogach. Ale to zwyk�e rzezimieszki, wi�c je�li chcecie pos�ucha� dobrej rady, strze�cie waszego dobytku dzi� w nocy! Zamknijcie te� dok�adnie drzwi!

Charlotta, kt�rej trudno by�o znie�� unosz�ce si� w izbie zapachy jad�a, podzi�kowa�a gospodarzowi obiecuj�c, �e zastosuje si� do jego rady. Tengel zaofiarowa� si�, �e b�dzie pe�ni� stra� w korytarzu pod jej drzwiami, ale odm�wi�a mu z podzi�kowaniem, twierdz�c, �e mo�e to zrobi� s�u��cy. Sol patrzy�a na nich szeroko otwartymi oczami i uwa�nie przys�uchiwa�a si� rozmowie.

Podr�ni sypiali zwykle w wielkiej izbie po�o�onej tu� obok sali jadalnej. Na pi�trze by�o jednak kilka mniejszych pokoi przeznaczonych dla bardziej szacownych przybysz�w. Silje rozbawi�o, �e j� i jej rodzin� uznano teraz za zacniejszych go�ci. Doskonale zdawa�a sobie spraw�, �e zaszczyt ten zawdzi�czaj� wy��cznie obecno�ci Charlotty.

Oczywi�cie baronowa Meiden nie wys�a�a swej c�rki samej. Opr�cz rodziny Tengela towarzyszy�a jej s�u�ba. W orszaku znalaz� si� r�wnie� pewien m�czyzna, kt�ry dba� o wygody Charlotty. Silje zrozumia�a, �e mia� powr�ci� do Trondheim zaraz po tym; jak dotr� na miejsce.

M�oda szlachcianka, kt�ra nie zwyk�a by�a przebywa� z lud�mi stanu Tengela i Silje, teraz, w obcym �wiecie, w�r�d tak wielu podejrzanych typ�w, szuka�a ich towarzystwa. Zreszt� w ten spos�b mog�a te� by� blisko Daga. Z ka�dym dniem coraz bardziej kocha�a ch�opczyka i ju� czeka�a na t� chwil�, kiedy b�dzie mog�a zabra� go do siebie.

��M�wi�a�, Silje, �e Dag jest inteligentny? � zapyta�a Charlotta.

��Bardzo!

��Szkoda, by taka inteligencja si� zmarnowa�a. Zastanawia�am si�, czy mog�abym mu dawa� lekcje. Przez kilka dni w tygodniu�

Tengel i Silje wymienili spojrzenia. U�miechn�li si� z rado�ci; obydwoje bowiem uwa�ali nauk� za najlepszy spos�b osi�gni�cia czego� w �yciu.

��Nic nie mog�oby nas bardziej uradowa� � powiedzia�a Silje. � Ale czy to nie wyda si� dziwne� Uwa�am, �e�

��Rozumiem � powiedzia�a szybko Charlotta. � Oczywi�cie mia�am na my�li wszystkie dzieci, a przynajmniej na razie te starsze.

��W ten spos�b � rzek� Tengel � wy�wiadczacie nam ogromn� przys�ug�, panno Charlotto, za kt�r� z pewno�ci� postaramy si� wam odp�aci�. B�dziemy zawsze wam wierni i oddani.

��To dobrze � u�miechn�a si�, troch� zdziwiona, �e rozmowa z lud�mi niskiego stanu przychodzi jej tak �atwo. Uwa�a�a jednak, �e ci tutaj s� zupe�nie wyj�tkowi. Ale te� prawd� by�o, �e Charlotta nie mia�a w tej dziedzinie wielkiego do�wiadczenia.

Nie siedzieli w samej jadalni, lecz w ma�ej, oddzielonej izbie przeznaczonej dla bardziej szacownych go�ci, kt�rzy nie chcieli miesza� si� z posp�lstwem. Jednak�e wyziewy z kuchni i szum rozm�w z sali, tak samo zreszt� jak spojrzenia ludzkich oczu, dochodzi�y tu do nich. Tengel siedzia� zwr�cony do obcych plecami.

Dyskretnie wypytali gospodarza, czy s�ysza� co� o Ludziach Lodu.

Ludzie Lodu? Nie, ta nazwa by�a mu ca�kowicie obca. A spotka� ju� wielu ludzi, zar�wno mieszka�c�w wioski, jak i podr�nych.

To dobrze! pomy�leli wszyscy. A wi�c wie�� o Ludziach Lodu nie dotar�a za g�ry Dovre.

Tengel nie m�g� powstrzyma� si� od westchnienia ulgi. Kiedy znaczenie s��w gospodarza w pe�ni do niego dotar�o, poczu�, jak uchodzi z niego napi�cie.

Oczywi�cie wzbudzi� sensacj�; gospodarz cofn�� si�, kiedy Tengel wszed�. Teraz jednak siedzia� w cieniu, nikomu nie rzucaj�c si� w oczy. Inni go�cie nie zwr�cili na niego uwagi, chcia�, by widzia�o go jak najmniej os�b.

Wszyscy byli zm�czeni po podr�y, szybko wi�c rozeszli si� do ��ek. Zawo�ano Sol i Liv, kt�re biega�y po sali jadalnej i ze wszystkimi rozmawia�y. Obydwie dziewczynki otrzyma�y reprymend� i zosta�y pouczone, �e takich rzeczy si� nie robi.

W �rodku nocy Charlott� obudzi� jaki� przyt�umiony d�wi�k. Pr�bowa�a zbudzi� pokoj�wk�, ale ta spa�a mocno.

W jej izbie kto� by�! Ale drzwi przecie� zamkn�a�

Okno! M�czyzna albo mo�e dw�ch�Musieli przeczo�ga� si� po dachu i wy�ama� okno.

A mo�e u�yli drabiny?

Charlotta chcia�a krzykn��, nie zd��y�a jednak wyda� �adnego d�wi�ku, gdy� kto� po�o�y� tward� d�o� na jej ustach. W p�mroku gro�nie b�ysn�� n�. Jeden z m�czyzn przytrzymywa� j�, podczas gdy drugi przeszukiwa� rzeczy. Pokoj�wka spa�a nadal; musia�a by� bardzo zm�czona.

Charlotta, chocia� si� ba�a, przede wszystkim odczuwa�a z�o��. Wiedzia�a, �e s�u��cy �pi na korytarzu pod jej drzwiami, a Tengel z rodzin� znajduj� si� na drugim ko�cu pi�tra. Ona tymczasem ona le�y tutaj bezradna. Prawdopodobnie maj� zamiar zak�u� j� no�em�

Nie zrobili jednak tego. Ledwie pokoj�wka si� poruszy�a, naradzili si� szeptem i mocno zwi�zali obie kobiety. M�czy�ni przeszukiwali izb�, cicho przeklinaj�c. Nagle zorientowa�a si�, �e znale�li jej najcenniejsz� skrzynk�.

Jeden z nich otar� pot z czo�a. Charlotta widzia�a teraz dosy� dobrze, gdy� przywyk�a ju� do ciemno�ci.

��Co zrobimy z tymi babami? � szepn�� drugi. � Widzia�y nas. Najlepiej b�dzie, je�eli�

��Tak, uciekaj, ja musz� chwil� odpocz��. Zajm� si� nimi. Spotkamy si� tam gdzie zawsze. Czuj� si� niezbyt dobrze.

Drugi wyczo�ga� si� przez otw�r okienny, zabieraj�c ze sob� skrzynk�. Nic innego nie zabrali, ale te�, prawd� m�wi�c, nic cenniejszego Charlotta ze sob� nie mia�a.

Ten, kt�ry zosta�, przysiad� na pos�aniu pokoj�wki. Otar� twarz, przy�o�y� d�o� do brzucha i ci�ko st�kn��. Potem niepewnie wsta�. Charlotta ujrza�a, jak zbli�a si� do jej �o�a, trzymaj�c w d�oni n�. Zdr�twia�a ze strachu. Nie mog�a krzycze� z powodu knebla, nie mog�a te� si� poruszy�, tak mocno j� zwi�zano. Zdo�a�a jedynie wyda� z siebie kilka �a�osnych, zduszonych j�k�w, kt�rych i tak nie by�o s�ycha� na zewn�trz.

M�czyzna zatrzyma� si� na �rodku izby. Nagle zatoczy� si�, upad� na pod�og�, a jedna jego r�ka znalaz�a si� na jej �o�u. Charlotta odepchn�a j� kolanem; r�ka opad�a na pod�og� z g�uchym stukotem.

A� do �witu le�a�y zdr�twia�e ze strachu, �e m�czyzna przebudzi si� i zad�ga je no�em. On jednak si� nie podni�s�.

Poniewa� Charlotta zamkn�a drzwi od �rodka na klucz, gospodarz, Tengel, zaufany s�uga i ca�a reszta musieli dosta� si� do izby przez okno. Dok�adnie m�wi�c, to s�uga wspi�� si� po drabinie, w�lizgn�� przez okno i wpu�ci� pozosta�ych drzwiami. Stan�li, zdziwieni i przera�eni widokiem, kt�ry mieli przed sob�.

��Ten cz�owiek nie �yje � stwierdzi� gospodarz. � Mieli�cie szcz�cie, ja�nie panno. Ale gdzie jest jego kamrat? Oni nie mieszkaj� w okolicy, pokazuj� si� tylko od czasu do czasu.

��Nie mo�e by� daleko � powiedzia�a Sol spokojnie. Sta�a tylko w nocnej koszuli i z zainteresowaniem przygl�da�a si� zmar�emu.

Tengel popatrzy� na ni� z przestrachem.

Wyprosi� z izby wszystkich obcych. Przysiad� na pos�aniu pokoj�wki i chwyci� Sol za ramiona. Charlotta i s�u��ca siedzia�y na ��kach, rozcieraj�c nadgarstki.

��Sol � powiedzia� Tengel surowo. � Co ty zrobi�a�?

Popatrzy�a na niego niewinnie.

��Nie chcia�am, �eby zrobili co� z�ego dobrej pannie Charlotcie. S�ysza�am, jak rozmawiali o niej w sali jadalnej.

Wszyscy teraz umilkli i s�uchali z rosn�cym przera�eniem.

��I dosypa�am im troch� proszku do kubk�w z piwem, kiedy tam biega�am i rozmawia�am z nimi. Wzi�am tylko odrobin� z tego male�kiego sk�rzanego woreczka, kt�ry dosta�am od Hanny. Wiesz, z tego czarnego.

��Dobry Bo�e! � westchn�� Tengel.

Gospodarz wsun�� g�ow� przez drzwi.

��Znale�li tego drugiego � oznajmi�. � Le�y niedaleko st�d. Mamy wszystkie wasze kosztowno�ci, ja�nie panno. By�y rozrzucone dooko�a. On te� nie �yje. C� za dziwny zbieg okoliczno�ci!

��Dzi�kuj� � niewyra�nie powiedzia�a Charlotta zdr�twia�ymi wargami. � Podzi�kuj uczciwym znalazcom!

��Sol � rzek� Tengel zgn�biony. By� popielaty na twarzy. Najlepiej b�dzie, je�eli oddasz ca�y w�ze�ek, wszystko, mnie.

��Ale to moje! � wrzasn�a.

��Tak, twoje. Zatrzymam to jednak do czasu, gdy b�dziesz do�� du�a, by opanowa� sztuk� leczenia. Zrozumia�a�?

Powiedzia� �sztuk� leczenia�, ale wszyscy, ��cznie z Charlott�, wiedzieli, �e chodzi mu o co� zupe�nie innego.

Cia�o Charlotty przebieg� dreszcz. Jej �ycie by�o tak ubogie w doznania, �e mimo przera�enia, jakie odczuwa�a, podnieca�a j� my�l o tym, �e spotka�a tak niezwyk�ych ludzi jak Tengel i Sol. Od Tengela promieniowa�a wy��cznie dobro�, ale Sol�

Jednak�e tym razem Sol post�pi�a w�a�ciwie. Charlotta wyci�gn�a d�o� do dziewczynki, kt�ra mia�a �zy w oczach. Nie by�y to jednak �zy �alu, raczej gniewu i zawodu.

��Musz� ci podzi�kowa�, kochana Sol. Uratowa�a� �ycie moje i mojej s�u��cej. Zrobi�a� to w dobrej wierze. Tw�j ojciec ma jednak racj�, nie zdo�a�a� w�a�ciwie odmierzy� dawki. Jestem pewna, �e odda ci w�ze�ek, kiedy b�dziesz starsza.

��Na pewno tak zrobi� � rzek� Tengel. � A teraz zostawmy te dwie m�ode damy same. Wybaczcie nam, �e wdarli�my si� tutaj, panno Charlotto.

��Nie mog�o by� inaczej � odpowiedzia�a, dostojnie kiwaj�c g�ow�. � Czy mo�ecie przekaza� gospodarzowi, �e odje�d�amy zaraz po �niadaniu?

��Tak � odpar� Tengel. Nadal by� do g��bi wstrz��ni�ty. Zdawa� sobie spraw�, �e Sol doskonale wiedzia�a, jak� dawk� nale�y zastosowa�. � Najrozs�dniej b�dzie wyruszy�, zanim przyb�dzie tu w�jt, �eby zbada� oba �miertelne wypadki. A wy, panno Charlotto, powinni�cie odziewa� si� nieco skromniej, by nie przyci�ga� ludzi tego rodzaju.

Teraz Charlotta by�a ju� o tym przekonana.

Up�yn�o sporo czasu, zanim Tengel poj��, �e dworek jest naprawd� ich w�asno�ci� i �e jego imi� widnieje na dokumentach. Kiedy wreszcie to do niego dotar�o, przez ca�y wiecz�r, po tym jak inni po�o�yli si� spa�, chodzi� po domu, dotykaj�c �cian ze zdziwieniem i czci�.

To moje, my�la�, pieszcz�c drewno d�oni�.

Wyszed� na dziedziniec, dotkn�� drzewa, kt�re tam ros�o; zbli�y� si� do studni, zajrza� do pustych budynk�w gospodarczych, a jego serce by�o tak wype�nione szcz�ciem, �e wydawa�o si�, �e zaraz p�knie. Chocia� wcze�niej odziedziczy� g�rsk� zagrod� w Dolinie Ludzi Lodu, to jednak z tym maj�tkiem nie mog�a si� ona r�wna�. O tak du�ej posiad�o�ci nigdy nawet nie �ni�. Pod�wiadomie zacz�� planowa�, co nale�y zrobi�

P�no ju� by�o, kiedy w�lizgn�� si� do sypialni i u�o�y� przy boku �pi�cej Silje. Czule pog�adzi� j� po w�osach. Dzi�ki ci, dobry Bo�e, �e� nas ocali�, my�la�. B�ogos�aw Charlott� Meiden!

Okaza�o si�, �e kiedy Meidenowie przebywali w Trondheim, gospodarstwo na Grastensholm podupad�o. Tengel musia� wi�c w�o�y� wiele pracy, by doprowadzi� wszystko do porz�dku. Podoba�o mu si� to jednak; czu�, �e naprawd� jest przydatny. Powoli ogromna machina, jak� jest prowadzenie wielkiego gospodarstwa, rusza�a.

Uda�o si� przekona� Silje, by oni tak�e mieli w swoim dworku w�asne zwierz�ta; zgodzi�a si� pod warunkiem, �e ominie j� ub�j. Tengel na to przysta�.

Nieoczekiwanie zmar� baron Meiden. Dosta� z ob�arstwa apopleksji po obiedzie z o�miu da� i wdowa przenios�a si� do Grastensholm z ca�ym swym dobytkiem. Wszyscy si� z tego cieszyli, a najbardziej sama baronowa. Kwit�o �ycie towarzyskie, przyje�d�ali go�cie z Oslo, Tonsberg i jeszcze dalszych okolic. Pewnego dnia niespodziewanie i Tengelowi przydarzy�o si� co� zupe�nie nowego.

Baronowa chwali�a si� naoko�o swym wspania�ym medykiem, kt�ry wykurowa� j� z reumatyzmu, k�ad�c tylko d�onie na jej ramionach. I tak Tengel otrzyma� polecenie, by uda� si� do samego zamku Akershus w Oslo. Pojecha� tam pe�en obaw.

Wzywa�a go chorowita �ona jednego z najbli�szych towarzyszy namiestnika, kt�ra wiele s�ysza�a o wspania�ym uzdrowicielu baronowej Meiden.

Kiedy Tengel znalaz� si� ju� na zamku, stra�nik doprowadzi� go a� do salonu, gdzie oczekiwa�a go chora wraz z m�em, wyj�tkowo ciekawym nowego medyka.

Dama otworzy�a szeroko oczy, a du�ski szlachcic zdr�twia� ze zdziwienia.

��Ale� m�j drogi � powiedzia� przeci�gle oskar�ycielskim tonem. � Tak nie mo�na pokazywa� si� ludziom!

Tengel s�dzi�, �e by� mo�e zakurzy� si� podczas podr�y konno, i ju� chcia� prosi� o wybaczenie, kiedy szlachcic zapyta�:

��Czy tacy ju� si� urodzili�cie?

��Jacy?

��No, z takim� wygl�dem?

��Ka�dy z nas ma swoje w�asne oblicze � rzek� Tengel kr�tko. � Wybaczcie, je�eli wam to przeszkadza.

Szlachcic zrozumia�, �e najrozs�dniej b�dzie zmieni� temat rozmowy.

��Czy zechcecie zbada� moj� �on�? Cierpi na cz�ste konwulsje i stale opowiada mi o swych przypad�o�ciach.

Tengel skin�� g�ow� i poprosi� gospodarza o opuszczenie komnaty.

��Dlaczego? Czy macie zamiar uwie�� moj� �on�?

Teraz ju� Tengela ogarnia� gniew.

��Czy wygl�dam na uwodziciela?

��Nie � za�mia� si� nerwowo szlachcic, gdy� poj��, �e posun�� si� za daleko. � Nie, z pewno�ci� nie.

Wreszcie pozostawiono Tengela z jego wysoko urodzon� pacjentk�.

Zrobi� dla niej tyle, ile potrafi�. Nie chcia� powiedzie� chorej, �e wszystkie dolegliwo�ci bior� si� po prostu ze zbyt obfitego jedzenia. Wyliczy� d�ug� list� produkt�w, kt�rych jej �delikatny organizm� nie tolerowa�, z nadziej�, �e dzi�ki temu by� mo�e ograniczy swe ob�arstwo. Zastosowa� te� dodatkowy zabieg. Poprosi�, by si� po�o�y�a, i wtedy dotkn�� d�o�mi jej brzucha, a�eby gor�co rozesz�o si� po ciele. Chwyt szarlatana, pomy�la�, lecz ta kobieta potrzebowa�a mocniejszego prze�ycia, by us�ucha� jego rad. Nast�pnie zaleci� jej codzienn� przechadzk� wok� mur�w Akershus, zapewniaj�c, �e dobrze to zrobi jej krwi.

Dama by�a zachwycona i obdarowa�a Tengela sakiewk� pe�n� monet, kt�r� przyj�� bez wyrzut�w sumienia. Wszak dworek poch�onie wiele pieni�dzy, zanim b�dzie wygl�da� tak, jakby sobie tego �yczyli.

W przedpokoju oczekiwa� m��.

��I jak? Zdo�ali�cie wyleczy� t� wymy�lon� chorob�? zapyta�, wykrzywiaj�c usta z pogard�.

��Choroba wcale nie by�a wymy�lona. S�dz�, �e �ona poczuje si� teraz lepiej.

��To prawda� A je�li ju� tu jeste�cie� mo�e zechcecie zerkn�� na starego Bromsa? Wci�� narzeka na nog�.

Tengel skin�� g�ow�, wi�c poprowadzono go do innej cz�ci twierdzy.

Okaza�o si�, �e ten przypadek by� znacznie trudniejszy. Stary i oty�y Broms mia� k�opoty z kr��eniem krwi.

Zdajecie sobie chyba spraw�, �e mo�ecie straci� nog� � powiedzia� Tengel bezlito�nie. � Musicie si� rusza�. Jeste�cie te� zbyt ci�cy. Zrobi� teraz co si� da i za waszym przyzwoleniem b�d� przyje�d�a� raz w tygodniu, by dalej prowadzi� kuracj�.

Przera�ony staruszek spoci� si�, kiwn�� g�ow� i obieca� zrobi� wszystko, co zaleci� Tengel.

Luksus, pomy�la� Tengel w drodze do domu. Ludzie mr� z biedy i g�odu, a ci tutaj umieraj� z dostatku!

Cieszy� si� jednak, �e opowie Silje o swych prze�yciach w zamku Akershus.

To by� pocz�tek. Wkr�tce szlachcice, jeden po drugim, s�ali po Tengela, poniewa� wysoko postawione osoby z Akershus by�y nim zachwycone. Cz�sto wyje�d�a�. Nie m�g� nie zauwa�y�, �e zainteresowane nim by�y przede wszystkim kobiety. Medyk � demon, tak go nazywa�y; ten tytu� nie bardzo przypad� mu do gustu.

Pewnego dnia, kiedy wr�ci� do domu z jednej ze swych �triumfalnych podr�y�, jak m�wi�a o nich Silje, przysz�a do niego Sol, zawiadamiaj�c, �e jaka� staruszka czeka od wielu godzin z pro�b� o rad� na jej dolegliwo��.

��Powiedz jej, �e nie mam dzisiaj czasu � powiedzia� zniecierpliwiony. � Pracowa�em ca�y dzie�.

��No tak, ona z pewno�ci� nie zap�aci tak dobrze � odpar�a dziewczynka kr�tko i wysz�a.

Tengel stan�� jak wryty. S�owa Sol podzia�a�y niby zimna woda. B�yskawicznie u�wiadomi� sobie, jak oszo�omi�y go sukcesy, kt�re odni�s� w�r�d bogatych i szlachetnie urodzonych. Obr�ci� si� na pi�cie i ruszy� za dziewczynk�.

��Dzi�kuj�, Sol � powiedzia�.

Staruszka otrzyma�a pomoc, a Tengel uprzedzi� bogaczy, �e mo�e opuszcza� dw�r tylko w wyj�tkowych wypadkach. Wkr�tce zamo�ni szlachcice sami zacz�li do niego przyje�d�a�. Szybko roznios�a si� wie�� o umiej�tno�ciach Tengela, bo zrozumiano, �e naprawd� potrafi� leczy�. I mimo �e chorzy w pierwszym momencie na jego widok wzdrygali si� z przera�enia, szybko przekonywali si�, �e jest mi�y i budzi zaufanie. Zrozumia�e by�o jednak, �e s��w takich, jak �Ludzie Lodu�, �czarownik� czy �czarnoksi�nik�, nigdy nie nale�a�o wymienia� w obecno�ci pacjent�w. Nie byli to ju� tylko ludzie wysokiego stanu, wprost przeciwnie.

Jesieni� Silje odby�a rozmow� z m�em:

��Tengelu� Je�eli co� sta�oby si� ze mn��

��Nie! � odpowiedzia� gwa�townie. � Nic nie mo�e si� z tob� sta�.

��Nie, nie � zaprzeczy�a �agodnie. � Gdyby jednak sta�o si� najgorsze� Chcia�abym upewni� si� co do przysz�o�ci.

Nie odpowiedzia�. Na jego twarzy pojawi� si� wyraz g��bokiej rozpaczy.

��Czy zajmiesz si� dzie�mi? Wszystkimi?

��Wiesz dobrze, �e to uczyni� � powiedzia� pe�nym cierpienia zd�awionym g�osem.

��Ale one b�d� potrzebowa� matki.

��Poradz� sobie z nimi sam � wybuchn��. Obj�� j� ramionami i rozpaczliwie do siebie przygarn��. � Wiesz przecie�, �e nigdy wi�cej si� nie o�eni�, Silje. �y�em sam przez trzydzie�ci trzy lata. Potem spotka�em ciebie. I nikt mi nigdy ciebie nie zast�pi.

Wiedzia�a, �e naprawd� my�li to, co m�wi. Tengel nale�a� do m�czyzn, kt�rzy mogli kocha� tylko jedn� kobiet�. Zamilk�a wi�c i nie ponawia�a swej propozycji. Wiedzia�a, �e od pocz�tku nie mia�a szans powodzenia.

Ale w g��bi duszy by�a zadowolona z jego odpowiedzi.

Nadszed� pa�dziernik. Drzewa p�on�y na tle jasno b��kitnego nieba. Tengel w�a�nie wraca� do domu z odwiedzin u chorego. Zwykle nie wyje�d�a� tak daleko, ale tym razem by�o to niezb�dne, chodzi�o bowiem o pacjenta, kt�rego nie nale�a�o przenosi�. Podczas podr�y trawi� go ci�g�y niepok�j, pop�dza� wi�c konia.

Ju� z daleka zobaczy� Sol, biegn�c� do niego od strony domu drog�, kt�ra kiedy� mia�a sta� si� alej�. Wyraz jej twarzy przyprawi� go o zimny dreszcz.

��Ojcze, ojcze! � wo�a�a. � Spiesz si�, matka jest bardzo chora.

Po raz pierwszy Sol nazwa�a Silje i Tengela matk� i ojcem. Po jej policzkach p�yn�y �zy.

��Teraz? � wykrzykn�� Tengel przera�ony. � Czy matka teraz zachorowa�a?

��Tak. Spiesz si�!

Zaci�� konia i p�dem wjecha� na dziedziniec. Zobaczy� tam obcy pow�z i zrozumia�, �e Sol zdo�a�a wezwa� akuszerk�, kt�r� prosili wcze�niej o przybycie, jak tylko nadejdzie czas Silje.

Tengel zeskoczy� z konia i pobieg� do domu. W przedsionku napotka� akuszerk�, kt�ra na jego widok zatrzyma�a si� nagle, staraj�c si� ukry� w k�cie okropne ciemnoczerwone prze�cierad�a. Tengel bez tchu pop�dzi� w stron� sypialni, pchn�� drzwi i�

Po raz pierwszy w �yciu do�wiadczy�, jak czuje si� cz�owiek, kt�ry traci przytomno��.

Mgli�cie postrzega� pojedyncze szczeg�y: balwierza � zabijak�, kt�ry niejedno ju� przeszed� na polach bitewnych Europy, ale pom�g� te� kilkorgu dzieciom przyj�� na �wiat, i kobiet�, kt�r� musia�a by� Charlotta, bo kt� by inny, a nade wszystko krew. Wsz�dzie krew i� kto� p�aka� s�abym, przenikliwym, �a�osnym g�osem gdzie� w rogu.

Na poduszce bia�a twarz Silje bez �ycia.

G��bokie szlochy Tengela mia�y w sobie co� dzikiego. Nagle by� tylko zwierzocz�ekiem, kt�rego nie obchodzi�o nic poza tym, �e straci� swoj� kobiet�, swoje �ycie, swoj� jedyn� rado��.

��Silje! � krzykn��.

Upad� na kolana przy �o�u. Przytuli� jej bezw�adn� d�o� do swego policzka i zaraz spostrzeg�, �e jest mokra od jego �ez.

Wesz�a akuszerka.

��Robimy, co w naszej mocy, panie Tengelu.

Ockn�� si� i popatrzy� na nich p�przytomnie.

��Czy ona jeszcze �yje? � zapyta� bez tchu.

��Tak s�dzimy � odpar� balwierz.

Tengel poderwa� si�.

��Przynios� moje medykamenty. Starajcie si� utrzyma� j� do tego czasu przy �yciu. Na mi�o�� bosk�, utrzymajcie j� przy �yciu! Spr�bujcie zatrzyma� krwotok!

��Zrobimy, co b�dziemy mogli powiedzia�a Charlotta. � Nie spieszcie si�!

Wida� by�o, �e ma bezgraniczne zaufanie do umiej�tno�ci Tengela.

W bawialni zderzy� si� z Sol.

��To te� mo�esz wzi�� � powiedzia�a, podaj�c mu sw�j du�y w�ze�ek. � Hanna oznaczy�a wszystko, wi�c rozpoznasz, co tam jest.

��To dobrze � odpowiedzia�. � Dzi�kuj�, Sol.

Ju� po chwili wr�ci� do sypialni. Dr��cymi palcami wyszuka� to, czego potrzebowa�. Silny aromat krwawnika wymieszany z innymi zapachami rozni�s� si� po izbie.

Kiedy balwierz ujrza� �przybory� Tengela i Sol, gwizdn�� cicho.

��O, to nie s� zwyczajne rzeczy � mrukn��. � Nie pokazujcie tego tylko przed s�dem dla czarownic, bo b�dzie �le! Co� podobnego widzia�em ostatnio na dworze francuskim w Pary�u. Skarby zg�adzonej czarownicy.

Tengel s�ucha� go jednym uchem, wiedzia�, �e temu cz�owiekowi mo�e zaufa�. Zaj�li si� Silje, przez jaki� czas pracowali w milczeniu, szybko i sprawnie. Cisz� przerywa�o tylko ci�g�e kwilenie dobiegaj�ce z k�ta, nikt jednak nie mia� czasu, by si� temu przys�uchiwa�.

Wreszcie krwawienie usta�o.

��Nic wi�cej nie mo�emy ju� zrobi� � stwierdzi� Tengel. � Pozostaje nam tylko modli� si�, by nie by�o ju� za p�no. Je�eli ona si� obudzi, musi dosta� du�o do picia. Czy kto� mo�e zagotowa� wod�? Przyrz�dz� wywar z zi�. To wzmacnia krew.

Je�eli si� obudzi�

Musi si� obudzi�, musi!

Nas�uchiwa� jej oddechu.

Tak, us�ysza�. A wi�c �yje jeszcze.

Po�o�y� d�onie na jej piersi i w ten spos�b stara� si� swym w�asnym, szczeg�lnym ciep�em pobudzi� serce �ony.

Charlotta spyta�a cicho:

��Czy nie chcecie zobaczy� dziecka, Tengelu?

Skrzywi� si�.

��P�niej.

Tengel nie mia� odwagi ogl�da� noworodka, potwora, kt�ry by� mo�e zabi� jego ukochan�:

��Jak to by�o? � wymamrota�, nie spuszczaj�c wzroku z nieruchomej twarzy Silje.

Charlotta opowiada�a. W jej g�osie brzmia�o ciep�o, kt�rego przedtem nie s�ysza�.

��Ma�a Sol przybieg�a do Grastensholm. Silje j� przys�a�a; powiedzia�a, �e trzeba si� spieszy�. Moja matka zaj�a si� dzie�mi, a ja wyprawi�am konnego po tych dwoje i sama przybieg�am tutaj. Obawiam si�, �e Sol by�a zbyt blisko tego wszystkiego, to przecie� jeszcze dziecko, ale nie mieli�my czasu�

��Wszystko dzia�o si� tak pr�dko � powiedzia� balwierz przepraszaj�co. � Wiecie, panie, wasza �ona ma trudno�ci z rodzeniem, a to by�o wyj�tkowo du�e dziecko.

��Z pewno�ci� wa�y�o ponad dwadzie�cia miarek � stwierdzi�a akuszerka.

Tengel zagryz� wargi. Pi�� kilo albo wi�cej. Wiedzia�, �e to bardzo du�o. A dla drobnej Silje�

��Dziecko przysz�o na �wiat za szybko, dlatego wasza �ona rozerwa�a si� na kawa�ki � stwierdzi� balwierz. � Ledwie zd��y�em otworzy� drzwi, a ju� musia�em bra� si� do roboty.

Przy porodach Tengelowi pomaga�y zazwyczaj tylko kobiety. Przypadek Silje by� jednak ci�ki, um�wi� si� wi�c wcze�niej z balwierzem, kt�ry niejedno w �yciu widzia� i kt�rego darzy� szacunkiem. Cieszy� si� teraz, �e to zrobi�.

��To ch�opiec � powiedzia�a Charlotta cichutko.

Bezradny, �a�osny p�acz rozbrzmiewa� nadal. Nikt nie mia� czasu. Balwierz zaj�ty by� swoj� prac�, akuszerka odp�dza�a od izby z�e duchy, Charlotta si� my�a.

Tengel pomy�la� o swojej matce. Przy porodzie by�a sama; wzgardzona i poni�ona, umar�a od ran. Silje przynajmniej otacza�a mi�o��.

A on sam? Nikt nie chcia� wzbudzaj�cej l�k sieroty. Musia� si� nim zaj�� ojciec matki. Tengel nie wiedzia� ju�, ile razy w �yciu s�ysza�, �e zabi� swoj� matk�. Z czystej z�o�liwo�ci dziad nada� mu imi� Tengel, imi� z�ego ducha Ludzi Lodu.

Przywo�a� wspomnienia. Zn�w by� ma�ym ch�opcem, kt�ry nic nie rozumiej�c przys�uchiwa� si� ludzkiemu gadaniu, kt�remu nie wolno by�o si� z nikim bawi�, zawsze samotny i co rano na wszelki wypadek bity.

Odetchn�� g��boko i wsta�. Przygotowany by� na to, �e ujrzy u dziecka swe w�asne znienawidzone rysy. Albo, co gorsza, rysy Hanny i Grimara i te ��tawe oczy, kt�re cechowa�y ka�dego dotkni�tego z�ym dziedzictwem.

Tymczasem jedyne, co m�g� dostrzec na pierwszy rzut oka, to czarny jak w�giel kosmyk w�os�w wystaj�cy spod brzegu przykrycia. Nie wr�y�o to nic dobrego.

Podszed� bli�ej. Spojrza� na czerwon� od krzyku buzi� dziecka.

Ch�opiec p�aka� tak mocno, �e nie�atwo by�o oceni�, jak wygl�da. Tengel ostro�nie odsun�� okrycie oraz pieluszk�, w kt�r� by� zawini�ty noworodek, i popatrzy� na ramiona. By�y szerokie, nie szersze jednak ni� normalnie. Bez w�tpienia by�o to du�e dziecko, nie dostrzeg� jednak �adnych oznak tego, czego obawia� si� najbardziej. Zauwa�y�, �e ch�opiec jest bardzo do niego podobny, nie mia� jednak w sobie nic niesamowitego.

Dziecko przesta�o p�aka�, kiedy poczu�o przy sobie ciep�o ludzkiej r�ki.

Powr�ci�y wspomnienia: u kogo on m�g� szuka� ukojenia jako nowo narodzony? Prawdopodobnie u nikogo.

Tengel zdj�� ca�kiem przykrycie i podni�s� swego synka. W izbie zapad�a zupe�na cisza. S�ycha� by�o tylko s�abe sapanie, noworodek usi�owa� otworzy� oczy.

To mimo wszystko m�j ch�opczyk, pomy�la� Tengel. Bez wzgl�du na to jak wygl�dasz, nawet je�li jeste� potworem, zas�ugujesz na moj� mi�o�� i trosk�. I, na Boga, ju� je zdoby�e�!

Dziecku nareszcie uda�o si� otworzy� oczy. Para b��kitnych jak niebo �lepk�w bezradnie szuka�a czego�, na czym mog�aby si� zatrzyma�, mrugn�a na widok �wiat�a i zn�w si� zamkn�a. Od nowa rozleg� si� p�acz.

Tengel zdo�a� zauwa�y� jednak to, co najwa�niejsze: niebieskie oczy i pi�kn� twarz, kt�ra by�a dok�adn� kopi� jego w�asnego oblicza, lecz pozbawion� element�w dziko�ci i demonizmu, kt�re jego czyni�y strasznym. S�ycha� by�o, jak Tengel odetchn�� z ulg�.

��Ona si� budzi � wyszepta� kto�.

Z dzieckiem na r�ku usiad� przy Silje. Nie m�g� uwierzy� w�asnym oczom, kiedy z j�kiem poruszy�a g�ow�.

��Silje � powiedzia� cicho. My�la� o swej w�asnej nieszcz�liwej matce i chcia� da� �onie poczucie bezpiecze�stwa, kt�rego tamtej brakowa�o. � Wszystko dobrze, Silje. Zobacz, mamy cudownego ch�opczyka, kocham was oboje.

Prawie niewidoczny u�miech przesun�� si� po jej twarzy. Stara�a si� otworzy� oczy, nie mia�a jednak si�y.

��To przysz�o tak nieoczekiwanie � powiedzia�a niewyra�nie. Nie zd��y�am ci powiedzie�.

��Nigdy nie umia�a� dobrze rachowa� � u�miechn�� si� wzruszony. � Poprzednim razem te� nie uda�o ci si� w�a�ciwie obliczy� czasu i zaskoczy�a� nas. Wtedy te� byli�my nie przygotowani.

Zn�w obdarowa�a go dr��cym u�miechem.

��Zimno mi � szepn�a.

Dziecko zabrano z powrotem do ko�yski, gdzie natychmiast zn�w zacz�o p�aka�. Tengel po�o�y� d�onie na ramionach �ony. Akuszerka przynios�a ko�dr� i otuli�a Silje. Charlotta przysz�a z wrz�tkiem i Tengel poprosi�, by sprowadzili Sol. Podczas gdy rozgrzewa� Silje d�o�mi, wydawa� dziewczynce polecenia:

��Znajd� �ywokost. Tego potrzebuj� najwi�cej. Troch� pokrzywy i przywrotnika. Znalaz�a�? Dobrze. Teraz we� �o��dzie. Nie masz? No c�, nic si� na to nie poradzi. Ale masz chyba g��g i owoce ja�owca? Dobrze. Czy zebra�a� ju� teraz wszystko?

��Tak � odpowiedzia�a Sol.

��To dobrze. Panna Charlotta pomo�e ci przyrz�dzi� z tego nap�j.

Silje �apczywie wypi�a wywar. Mia�a tak sucho w ustach, �e j�zyk przykleja� si� jej do podniebienia.

W chwil� p�niej by�a ju� na tyle silna, �e mog�a m�wi� i podziwia� noworodka. Trzyma�a Tengela za r�k�.

��Wiesz, nie �mia�am my�le� o imieniu dla ma�ego. �adnego z naszych dzieci nie nazwali�my po nikim. Czy chcesz, �eby dosta� imi� po twej matce?

��To niepotrzebne � u�miechn�� si� Tengel. � Nazwali�my ju� po niej Liv. Mia�a na imi� Line.

��To dobrze. A tw�j ojciec?

Oczy Tengela pociemnia�y.

��Nie wiem, jak si� nazywa�, i nikomu nie warto dawa� jego imienia. Ale tw�j ojciec? Nazywa� si� Arngrim.

��Tak. Uwa�am jednak, �e to brzmi troch� ci�ko. Co s�dzisz o imieniu Are? Orze� morski?

��Are to �adnie. Silje� On nie ma �adnych oznak�

��Wspaniale! Musisz teraz zasadzi� nowe drzewo!

��Tak roze�mia� si� Tengel. � Teraz zasadz� wi�cej, tak by powsta�a z tego ca�a aleja, nie tylko grupa drzew na ko�cu drogi.

By� szcz�liwy, taki szcz�liwy. W skryto�ci dzi�kowa� Sol, �e wtedy go powstrzyma�a. Blisko by�o bowiem�

Dziewczynka sta�a w pobli�u. Jak zawsze odczuwa� z ni� ten nadnaturalny kontakt. Popatrzy� na Sol.

��To si� mog�o �le sko�czy�.

Sol potrz�sn�a przecz�co g�ow�.

��Hanna powiedzia�a kiedy�, �e i ty, i Silje b�dziecie s�awni. Ty ju� jeste�, ale ona jeszcze nie.

��A wi�c wiedzia�a�, �e ona prze�yje.

Przecie� Hanna tak m�wi�a.

Hanna by�a dla Sol wyroczni�.

��Dlaczego mi tego nie powiedzia�a�? Czy nie wiesz, jak bardzo ja i Silje bali�my si� w tym czasie?

��A czy by� mi uwierzy�? Albo Hannie?

Tengel umilk�. Do rywalizacji z Hann� zawsze podchodzi� ambicjonalne. Nie chcia� si� przyzna�, �e czu� g��boki respekt dla starej czarownicy.

Silje zapad�a na gor�czk� po�ogow�, zn�w wi�c wezwano balwierza.

��No tak, teraz macie � rzek� grubosk�rny weteran. � Ten por�d by� zbyt ci�ki. Twoja �ona nigdy wi�cej nie b�dzie mie� dzieci, Tengelu.

��Czy to pewne? � zapyta� Tengel.

Charlotta, kt�ra przychodzi�a teraz codziennie, zabra�a dziecko do kuchni.

��Sam wiesz, jak zwykle bywa po takiej gor�czce! Nie b�dzie wi�cej dzieci, to wykluczone, nawet gdyby�cie nie wiem jak si� starali. Ale z gor�czki po�ogowej jest ju� wyleczona.

Balwierz wyszed�, by si� posili� i wypi� zas�u�ony �yk gorza�ki.

�wie�o upieczeni rodzice popatrzyli na siebie. K�ciki ich ust pocz�y dr�e�. Nigdy chyba jeszcze �adne ma��e�stwo nie ucieszy�o si� do tego stopnia z tak smutnej nowiny!

��Urz�dzimy orgi� � szepn�� Tengel.

��Ca�� noc � dopowiedzia�a Silje.

��Ca�e �ycie � dorzuci� Tengel.

W roku 1594 do Grastensholm przyby� m�ody parobek. By� du�y i silny, do�� przystojny, lecz nieszczeg�lnie bystry. Jeden z tych, kt�rzy staj� si� po�miewiskiem w czeladnej, a na zaczepki na temat pulchnych dziewek i wielkookich ja��wek odpowiadaj� wymuszonym chichotem i trzymaj� si� na osobno�ci.

Szybko spostrzeg� mniej wi�cej jedenastoletni� dziewczynk�, kt�ra przychodzi�a do dworu i bawi�a si� z m�odym dziedzicem. Jasnow�osy ch�opczyk, kt�ry nazywa� si� Dag, mia� jakie� dwana�cie-trzyna�cie lat i ciep�e, rozmarzone spojrzenie. Parobek s�ysza�, �e ch�opiec nazywa dziewczynk� o kasztanowych lokach Liv. By�a tak �liczna, �e w tajemnicy przygl�da� si� jej, kiedy tylko nadarzy�a si� ku temu okazja. Tak mi�o by�o patrze� na pi�kn� istot�.

S�ysza�, jak inni parobcy m�wili, �e panna Charlotta okaza�a tej zimy wielk� odwag�. Stan�a przed w�adzami i otwarcie przyzna�a, �e Dag jest jej synem. Z tego powodu straci�a wielu znajomych, ale ci, kt�rzy pozostali, byli wiernymi przyjaci�mi. Ile� si� na jej temat m�wi�o! W kuchni i w czeladnej, i na pokojach! S�usznie twierdzono, �e by� to dla niej niezwykle trudny okres, ale przetrzyma�a go. A wi�c ten blondynek mia� odziedziczy� ca�e Grastensholm? W�a�ciwie to nie by�o m�dre, nie wygl�da�o bowiem na to, by szczeg�lnie interesowa� si� gospodarstwem. Najch�tniej czyta� ksi��ki.

Pewnego dnia parobek, kt�rego zwali Klaus, dozna� wstrz�su. Liv odwiedzi�a dw�r wraz z rodze�stwem. M�ody Dag wyszed� im na spotkanie przed stajni�, gdzie Klaus akurat czesa� konia zgrzeb�em.

Zobaczy� ch�opca, kt�ry musia� by� najm�odszy, chocia� wzrostem dor�wnywa� Liv, a by� du�o silniejszy. Mia� czarne w�osy, wystaj�ce ko�ci policzkowe i szeroko rozstawione oczy. By� spokojny i opanowany. Parobek nie zd��y� jednak przyjrze� mu si� zbyt dok�adnie, gdy� jego uwag� ca�kowicie zaprz�tn�a najstarsza dziewczynka.

Nigdy w �yciu nie widzia� jeszcze nikogo tak poci�gaj�cego. Zacz�y si� w nim budzi� nieznane, mroczne uczucia.

Ciemnobr�zowe loki ta�czy�y wok� kociej, tr�jk�tnej twarzyczki o roziskrzonych, zielonych oczach i rumianoz�otych policzkach. Porusza�a si� z gracj�. Na widok jej kszta�tnych bioder Klaus poczu� dziwne mrowienie.

Ca�a czw�rka znikn�a w zamku.

D�ugo sta� i jak w lunatycznym transie czesa� jedno miejsce na zadzie konia, a� zwierz� pocz�o si� niecierpliwi�. Wreszcie Klaus oprzytomnia� na widok najm�odszego ch�opczyka, kt�ry podszed� do niego, sk�oni� si� uprzejmie i zapyta�:

��Czy ko� jest �agodny?

��O tak, czy chcesz si� przejecha�?

Ch�opiec bardzo tego pragn��, wi�c parobek podni�s� go i posadzi� na grzbiecie. Id�c obok, ostro�nie prowadzi� konia doko�a dziedzi�ca.

��Jak masz na imi�?

��Nazywam si� Are i mam siedem lat. Nied�ugo b�d� mia� osiem.

��Przyby�e� z wizyt� do Grastensholm?

��Tak. Dag urz�dza przyj�cie z okazji �wi�tego Jana dla wszystkich dzieci z okolicy. Dag to m�j brat.

��Naprawd�? � zapyta� Klaus zaskoczony. Co� wyra�nie mu si� nie zgadza�o. Czy to by�y twoje siostry?

��Tak. Liv i Sol.

Serce parobka zabi�o mocniej.

��Sol� Czy to ta wi�ksza dziewczynka?

��Tak. A Liv to ta ma�a.

��Ile lat ma Soi?

��Czterna�cie.

Serce mu zamar�o. My�la�, �e ma przynajmniej szesna�cie.

��O, tam id� dzieci z Eikeby � powiedzia� Are. By� niewinnym ch�opczykiem i nie dostrzega� nic szczeg�lnego w pytaniach Klausa. � One te� id� na przyj�cie. Biedacy, ludzie m�wi�, �e dostaj� lanie kilka razy dziennie.

��Chyba wszystkie dzieci dostaj� lanie.

��My nie.

Klaus by� wstrz��ni�ty.

��Ale� to niebezpieczne! Trzeba przecie� wyp�dzi� grzech pierworodny!

��A co to jest?

��Czy nie chodzisz do ko�cio�a?

��Chodz�. Ale to takie nudne. Siedz� i licz� gwiazdy na suficie albo patrz�, jak ksi�dz macha brod� w g�r� i w d�. Nigdy go nie s�ucham, bo wydaje mi si�, �e on jest ci�gle z�y. Tylko nas �aje.

��Ale� wszystkie dzieci musz� dostawa� lanie! Trzeba przecie� wyp�dzi� diab�a, rozumiesz to chyba?

��Jakiego diab�a?

��Tego, kt�ry siedzi w nas wszystkich � powiedzia� Klaus rozz�oszczony.

Are zastanawia� si� przez chwil�.

��A dlaczego trzeba go wyp�dzi�? A je�eli on zn�w po prostu wskoczy?

��Nigdy nie dostajesz lania? zapyta� Klaus z niedowierzaniem.

��No, czasami. Na przyk�ad wtedy, kiedy podpali�em traw�. I kiedy zamkn��em dziewczynki w zagrodzie dla owiec. Ale wtedy wrzeszcza�y! Na wspomnienie psoty zachichota� rado�nie. � Ale to wcale nie �aden diabe� wymy�li�! To ja. Sam z siebie. Nie, ojciec nie wierzy w lanie. Uwa�a, �e dzieci musz� czu�, �e s� kochane. Ojciec m�wi�, �e jego nikt nie kocha�, kiedy by� ma�y.

To by�o zbyt skomplikowane jak na prost� filozofi� �yciow� Klausa.

��Gdzie mieszkacie?

Are pokaza� palcem.

��Tam? � zdziwi� si� parobek. � Czy nie mieszka tam �w s�awny medyk, pan Tengel? Ten, kt�ry uzdrawia d�o�mi?

��Tak. To m�j ojciec. A Silje c�rka Arngrima to moja matka. S�ysza�e� chyba o niej?

��Nie� odpar� parobek z zak�opotaniem, bo w dalszym ci�gu nie m�g� zrozumie� powi�za� rodzinnych mi�dzy Dagiem a pann� Charlott�. Nie nad��a� za bystrym tokiem my�li Arego.

��Ale o mistrzu Arngrimie s�ysza�e� chyba?

��O tym, kt�ry maluje na �cianach?

��No w�a�nie. To moja matka. Rozumiesz, ona nie mo�e u�ywa� w�asnego imienia, bo przecie� kobietom nie wolno malowa� i wykonywa� innych zakazanych prac. Nikt wi�c opr�cz tych, kt�rzy dali jej papiery mistrzowskie, nie wie, �e mistrz Arngrim to moja matka. Maluje na sk�rze albo wprost na �cianie. Najch�tniej na sk�rze, bo wtedy mo�e by� w domu. Bardzo wielu ludzi chce mie� jej dzie�a, bo jest chyba bardzo zdolna.

Klaus wypytywa� dalej:

��A wi�c Tengel jest ojcem Daga?

��Tak.

��A panna Charlotta jego matk�?

��Nie, tu� Nie, to nie tak. Dag jest moim bratem przyrodnim. Nie, wcale nie jeste�my spokrewnieni, ale matka i ojciec zaj�li si� nim, kiedy by� malutki, i dlatego zawsze byli�my rodze�stwem. Rozumiesz?

Tak, teraz zacz�o mu si� cokolwiek rozja�nia�.

��Sol te� nie jest moj� siostr�.

��Nie jest?

Parobek zn�w si� zaniepokoi�.

��Nie � potwierdza� Are. � jest moj� siostr� cioteczn�. Jej rodzice zmarli na zaraz�. Sol potrafi czarowa�. Ale tego nie wolno ci nikomu powtarza�.

Klaus u�miechn�� si�. Wcale w to nie wierzy�. Obeszli ju� dwukrotnie dziedziniec i parobek pom�g� ch�opcu zsi��� z konia.

Charlotta Meiden obserwowa�a ich z okna, czekaj�c na zako�czenie przygotowa� do �wi�tecznego posi�ku. R�wnocze�nie przys�uchiwa�a si� rozmowie Daga z �siostrami�. Widzia�a te� zaproszone dzieci, kt�re zacz�y gromadzi� si� na trawie.

Przypomnia�a sobie ten dzie� ostatniej zimy, kiedy zebrawszy si� na odwag� wyzna�a ch�opcu, kim naprawd� jest. Oczywi�cie uprzednio otrzyma�a zezwolenie Silje i Tengela, kt�rzy zgodnie uznali, �e Dag jest ju� wystarczaj�co doros�y, by us�ysze� prawd�.

��Dagu � zacz�a mi�kkim g�osem, kt�ry dr�a� jednak, gdy� tak mocno wali�o jej serce. � Czy nigdy nie zastanawia�e� si�, kim jest twoja prawdziwa matka?

M�dre, przenikliwe oczy wpatrywa�y si� w ni�.

��Nie. Ale to wy, prawda?

Drgn�a gwa�townie.

��Kto ci to powiedzia�?

��Nikt. Sam to po prostu zrozumia�em. Ju� dawno.

Charlotta nie mia�a si�y si� poruszy�.

��Czy przykro ci z tego powodu?

��Nie � odpar� powa�nie. � Nazywamy was nasz� dobr� wr�k�.

Teraz, stoj�c przy oknie, my�la�a o tym. Tak, ona i jej matka wiele uczyni�y dla rodziny Tengela. Wyci�gn�y j� z poni�e� ub�stwa i zapewni�y �ycie, kt�rego by�a warta, nara�aj�c si� na oskar�enia ze strony bli�szych i dalszych cz�onk�w w�asnego rodu. Krewni baronowej nie mogli poj��, dlaczego otoczy�a si� osobami tak niskiego rodu, prawdopodobnie oszustami, nastawionymi wy��cznie na wy�udzenie od niej wszystkiego. No tak, ale oni nie znali prawdy o Tengelu i Silje, nie wiedzieli, jak silne wi�zy ich ��cz� ani te� jak g��bokiej tre�ci nabra�o w ostatnich latach �ycie zar�wno dla Charlotty, jak i dla jej matki.

Wstrz�saj�ce prze�ycie, kiedy narodzi� si� Are, a Silje by�a bliska �mierci� Charlotta poczu�a wtedy ulg�, jakby w jaki� spos�b odpokutowa�a swe w�asne niepoj�te przest�pstwo, pope�nione w�wczas, gdy porzuci�a Daga. Niezaprzeczalnie bowiem by�o jej zas�ug�, �e Silje nadal �y�a. Gdyby nie dzia�a�a tak szybko, nie sprowadzi�a pomocy i sama tam nie pobieg�a� Chocia�, prawd� powiedziawszy, to Tengel zrobi� wi�kszo��.

Ani ona, ani matka nigdy nie �a�owa�y niczego, co uczyni�y dla Silje i Tengela. Byli oni najlepszymi przyjaci�mi, jakich mo�na mie�. A teraz, kiedy imi� obojga cieszy�o si� powa�aniem, nie musia�y si� wstydzi� takiej znajomo�ci. Zreszt� �adna nigdy si� jej nie wstydzi�a.

Dag przeni�s� si� na zamek w dniu, kiedy sko�czy� dwana�cie lat. Przez jaki� czas by� z nim Are, by zmiana nie by�a zbyt gwa�towna. Ale Dag czu� si� swobodnie na zamku ju� od pierwszej chwili. Zna� przecie� bardzo dobrze Charlott� i jej matk�; spodoba�a mu si� r�wnie� my�l, �e pewnego dnia to wszystko odziedziczy. W dodatku jego �rodze�stwo� mieszka�o tu� obok, nigdy wi�c nie musia� by� sam. Nazywa� teraz swoje matki �mama Silje� i �mama Charlotta�. A baronowa wdowa zosta�a babci�,

O, wysz�a Sol, by zabra� braciszka. Are by� zupe�nie innym typem ni� reszta rodze�stwa. Tak, wszyscy nazywali ich rodze�stwem, mimo �e tylko Are i Liv byli nim naprawd�. Ch�opiec mia� w sobie si�� i naturalno��. By� prawdopodobnie najmniej zdolny z nich wszystkich; r�wnowa�y� to jednak swym spokojem i mi�o�ci� do �wiata. Are wiedzia�, kim chce zosta�: prawdziwym gospodarzem. Zajmie si� gospodarowaniem we dworku, Lipowej Alei, jak si� teraz nazywa�. B�dzie pracowa� samodzielnie i porz�dnie! Nie mia� zaufania do nieudolnych wysi�k�w matki i ojca, ich zabawy w gospodarza i gosposi�.

Lipowa Aleja� Charlotta ze swego okna mog�a dojrze� dzie�o Tengela. Zasadzi� ju� wszystkie drzewa; sporo podros�y. Osi�gn�y wzrost doros�ego m�czyzny. Wiedzia�a, �e dawno ju� dosta�a jedno drzewo. Jej matka r�wnie�; sta�o naprzeciw drzewa Arego. Otrzymali je jednocze�nie. Te, kt�re zasadzono ostatnio, nie mia�y jeszcze imion. Na razie.

Sol sta�a rozmawiaj�c z parobkiem. Nie powinna tego robi�, pomy�la�a Charlotta. Dziewczynka by�a zbyt lekkomy�lna, najwyra�niej zapomnia�a o natr�tnych m�odzieniaszkach z okolicznych dwor�w, o tym, jak z�o�ci�y j� ich nieudolne zaloty i jak bardzo wtedy rozgniewa� si� Tengel. Ten m�czyzna potrafi� by� gro�ny, je�eli kto� zanadto zbli�y� si� do jego najbli�szych.

Sol nie powinna sta� i rozmawia� z tym wielkim, silnym ch�opakiem. By�a zbyt atrakcyjna i przedwcze�nie dojrza�a.

Silje powiedzia�a kiedy�, �e Sol zawsze darzy�a szczeg�ln� sympati� parobk�w, wo�nic�w i innych prostych, silnych m�czyzn. Silje mia�a racj�, pomy�la�a Charlotta.

Na dole, na dziedzi�cu, Sol podziwia�a musku�y parobka, poruszaj�ce si� pod koszul�. Podoba�o si� jej, �e obla� go rumieniec i odwr�ci� g�ow�, kiedy wpatrywa�a si� we� intensywnie.

Klaus nie mia� �mia�o�ci na ni� spojrze�. Po pierwsze pochodzi�a ze zbyt dobrej rodziny, po drugie � mia�a dopiero czterna�cie lat, a po trzecie by�a tak cudownie pi�kna, �e traci� czucie i rozum. Patrzy� wi�c w d� na w�asne nogi, a w ko�cu odwr�ci� si� zawstydzony.

Oczy Sol b�yszcza�y.

��Dzi�kuj�, �e pozwoli�e� mojemu braciszkowi poje�dzi� konno � powiedzia�a mi�kko. � Chod�, Are, przyj�cie si� zaczyna!

Odesz�a, dziwnie podniecona, a przemierzaj�c dziedziniec stara�a si� bardziej ni� zwykle porusza� biodrami.

Musz� pom�wi� o tym z Silje, pomy�la�a zatroskana Charlotta. S�odka, kochana Sol, kt�ra potrafi�a by� taka ciep�a i przyjazna, kt�ra z tak� czu�o�ci� zajmowa�a si� m�odszymi dzie�mi. Spali si� od �rodka, je�eli nikt na czas nie powstrzyma ognia. Zbyt gwa�townie anga�owa�a si� we wszystko, zbyt wiele w niej by�o �ycia.

Nast�pnego dnia Silje mia�a go�cia. Jedna z s�siadek zaskoczy�a j� w urz�dzonej w domu pracowni. Zwykle bardzo si� stara�a, by nikt obcy nie widzia�, czym si� zajmuje, jednak�e tego dnia dziewka s�u��ca zaj�ta by�a inn� robot� i s�siadka, kt�ra mia�a na imi� Beata, wesz�a prosto do �rodka.

Beata, kobieta w �rednim wieku, ch�tnie przychodzi�a do Silje, by wy�ali� si� na sw�j los. Tym razem by�o jednak inaczej. Przez ca�y kwadrans wyra�a�a swe zdumienie coraz gor�cej pot�piaj�c prac� Silje. Nie mie�ci�o jej si� w g�owie, �e kobieta mo�e robi� co� podobnego.

���e te� macie czas na zajmowanie si� g�upstwami, pani Silje � powiedzia�a kiwaj�c g�ow� nad niemal gotow� tapet�. � Sk�d bierzecie czas na prowadzenie domu?

��Mamy pomoc.

��M�j m�� nigdy by si� nie zgodzi� na co� takiego. To przecie� nie po chrze�cija�sku, uchowaj Bo�e przed takimi wybrykami! Wszak obowi�zkiem �ony jest dba� o dom oraz by� uleg�� m�owi i dogadza� mu we wszystkim, by czu� si� dobrze. Pani Silje, czy nie powinni�cie mie� czepca na g�owie? Z go�� g�ow� wygl�dacie tak grzesznie!

Silje roze�mia�a si� tylko i usi�owa�a ponownie skoncentrowa� si� na malowaniu.

��M�j m�� m�wi, �e najgorsze, co mo�e by�, to leniwa i niezdarna �ona � ci�gn�a Beata tym samym mentorskim tonem. � A wi�c staram si� jak mog� od rana do wieczora, ale on i tak narzeka.

Silje nie mog�a si� powstrzyma�, by powiedzie�:

��M�j m�� nigdy nie narzeka.

S�siadka wlepi�a w ni� wzrok.

��Musi by� wyj�tkowy. Prawem i obowi�zkiem m�czyzny jest przywo�ywanie �ony i dzieci do porz�dku. Tak jest, by�o i b�dzie zawsze. Co innego jest nie do pomy�lenia.

��A wi�c jeste�cie zadowolona z �ycia?

��Zadowolona? Naturalnie, �e jestem! Mam m�a, mog� mieszka� w jego domu. Za to nale�y mu si� wdzi�czno��.

��Ach tak? � zapyta�a Silje wojowniczo. � Nawet je�eli on was bije?

W zesz�ym tygodniu Beata by�a sino��ta po tym, jak m�� �przywo�a� j� do porz�dku�.

��Je�eli m�czyzna nie bije �ony, to oznacza, �e nie dba o dom. Wiecie o tym dobrze, pani Silje.

Silje od�o�y�a p�dzel.

��Nie, wyobra�cie sobie, �e tego nie wiem! Tengel nigdy mnie nie uderzy�, nigdy te� nie mia� ku temu powod�w. Mo�emy rozmawia� ze sob� o wszystkim, a to du�o wa�niejsze ni� ci�g�e pr�by udowadniania sobie, kto nad kim panuje.

Beata zacz�a rozumie�, �e porusza si� po kruchym lodzie, kt�ry lada chwila za�amie si� pod ni�. Zmieni�a wi�c temat rozmowy.

��Czym�e wy si� w�a�ciwie zajmujecie? Marnujecie czas zamazuj�c farb� drogocenn� materi�!

��Tak si� tylko zabawiam, chc� to mie� w sypialni � sk�ama�a Silje, nie zamierza�a bowiem zdradzi�, kim by�a. � A wi�c sko�czyli�cie ju� wype�nianie obowi�zk�w na dzisiaj? � spyta�a � Naprawd� szybko wam posz�o.

Beata, kt�ra w�a�nie przed chwil� chwali�a si�, jak to ci�ko pracuje od rana do wieczora, musia�a przyzna�, �e nie zawsze jest tak obowi�zkowa. Kiedy wysz�a, Silje nareszcie odzyska�a spok�j.

Nie mog�a si� jednak skupi�. My�li jej kr��y�y wok� rozmaitych problem�w ma��e�skich.

Dlatego ucieszy�a si�, widz�c Charlott�, kt�ra przysz�a w odwiedziny. Chocia� nie od razu zauwa�y�a go�cia�

Charlotta przez chwil� sta�a w drzwiach, przygl�daj�c si� Silje, odwr�conej plecami i poch�oni�tej malowaniem wzoru na du�ym p��tnie. Mi�dzy jednym a drugim poci�gni�ciem p�dzla, jakby sprzeczaj�c si� ze sob�, mrucza�a gniewnie.

Temperament artysty, pomy�la�a Chartlotta. Nie mog�a wiedzie�, �e to Marcin Luter i jego tezy o w�adzy i naturalnych przywilejach m�czyzny tak bardzo irytowa�y Silje.

Po raz kolejny Charlotta zdumia�a si�, jak m�odo wygl�da �ona Tengela. Kiedy jednak porachowa�a dok�adnie, uzmys�owi�a sobie, �e przyjaci�ka nie ma jeszcze nawet trzydziestu lat.

Silje by�a naprawd� zdolna. Ci�gle doskonali�a sw� technik�, nieustannie zmienia�a motywy i nie zdarzy�o si� dotychczas, by powt�rzy�a wz�r. Nic dziwnego, �e jej prace by�y rozchwytywane. �adna jednak z tapet, kt�re zdobi�a p�niej, nie by�a tak pi�kna jak jej pierwsze zam�wienie � tapeta do Grastensholm. Przedstawi�a na niej podr� Charlotty z Trondheim przez Wiosenn� �cie�k�, g�ry Dovre, wraz z Dolin� Gudbranda i miejscami, gdzie zmieniali konie. Wszystko tak jak widzia�a i zapami�ta�a. By�a to wyj�tkowa tapeta, kt�ra wzbudza�a og�lne zainteresowanie.

Charlotta rozejrza�a si� za Liv, nie by�o jej tu jednak. Liv, kt�ra odziedziczy�a po matce fantazj�, by�a r�wnie� utalentowana, cho� jeszcze zbyt m�oda, by pomaga� przy malowaniu. Ch�tnie jednak przychodzi�a do pracowni matki i zajmowa�a si� czyszczeniem p�dzli; a tak�e tworzy�a w�asne malowid�a przedstawiaj�ce proste krajobrazy i promienne s�o�ce. W �yciu Liv by�a ca�a masa s�o�ca i �wiat�a.

Szkoda, �e to nie ch�opiec odziedziczy� talent, pomy�la�a Charlotta. Kobiecie nie uda si� osi�gn�� nic specjalnego. B�dzie musia�a post�powa� tak jak matka i wedle s��w �wi�tego Mateusza chowa� swe �wiat�o pod korzec, pracowa� w ukryciu, nigdy nie b�d�c chwalona i doceniona za sw� sztuk�.

Nie �eby s�dzi�a, �e Silje jest ��dna s�awy. Chocia� tego nikt nie wie.

��Widz�, �e mistrz Arngrim jest dzisiaj natchniony � powiedzia�a Charlotta cicho.

Silje odwr�ci�a si�, mia�a umbr� na czole, a cynober na policzkach.

��Charlotto! Nie s�ysza�am, jak wesz�a�. Czy to nie okropne, �e musz� nazywa� si� mistrzem Arngrimem? Tengel wy�miewa si� ze mnie. �Dzisiaj w nocy spa�em z mistrzem�, mawia czasami. Musisz uwierzy�, �e musia�am walczy� o przyj�cie do cechu i uzyskanie papier�w mistrzowskich. �Nigdy jeszcze nie s�ysza�em o kobiecie, kt�ra potrafi�aby malowa�, �mia� si� jeden z tych orygina��w. B�dziemy skompromitowani�. Pozwolono mi wreszcie, po ca�ej serii prze�miewczych i pogardliwych uwag, pokaza� to, co namalowa�am, i od razu zosta�am przyj�ta, pod jednym wszak�e warunkiem: bylebym tylko nie zdradzi�a, �e jestem kobiet�. S�ysza�am zreszt�, jak oceniaj�cy m�wili, �e ze mnie prawdziwa artystka, podczas gdy inni to tylko rzemie�lnicy. To by�o jak balsam na rany. Niekt�rzy z nich jednak nie uwierzyli, �e sama namalowa�am to, co im pokaza�am. Dobrze, zrobi� sobie przerw�.

Tej zimy, kiedy Dag przeprowadzi� si� do dworu i tak wiele si� zmieni�o, postanowi�y odrzuci� wszelkie tytu�y i m�wi� sobie na ty:

��Dzi�kuj� ci za wczorajsze przyj�cie dla dzieci � powiedzia�a Silje, odk�adaj�c palet�. � O niczym innym nie m�wi�y przez ca�y wiecz�r, musia�o wi�c by� udane.

��Tak s�dz�. Zaprosi�am dwadzie�cioro dzieci z maj�tku i jeszcze kilkoro z okolicy. Zawsze szkoda mi dzieci podczas zabaw do�ynkowych i innych uroczysto�ci. Przychodz� wystrajane, a rodzice trzymaj� je kr�tko, zmuszaj� do siedzenia jak trusie, do nabo�nego wys�uchiwania ksi�cia, a najlepiej, �eby nie by�o ich wida�! Chcia�am, �eby Dag urz�dzi� prawdziwe przyj�cie dla dzieci. Powinien je pozna�, zostanie przecie� kiedy� w�a�cicielem tych d�br. My�l�, �e to przyj�cie by�o udane. Skoro tylko min�a pierwsza nie�mia�o��, wszystko potoczy�o si� znakomicie. �artowali, bawili si� w chowanego w komnatach, ch�opcy si� bili i na powr�t godzili. Dziewczynki podziwia�y m�j domek dla lalek, a ja chyba by�am najszcz�liwsza ze wszystkich. Zwr�ci�am uwag� na atmosfer�, kt�ra panuje w waszym domu. Jest tak niepodobna do tego, co zna�am dotychczas. Chcia�am wi�c pokaza� dzieciom, �e mo�e by� inaczej. Dzi�ki dobremu Bogu, �e zes�a� ci� na drog� Daga tego dnia wiele lat temu. Silje, dzi�ki, �e to by�a� w�a�nie ty! Nikt nie m�g�by mie� wi�cej ciep�a i zrozumienia. Pomy�l tylko, matka i ja mog�y�my nada� siedzie� zgorzknia�e i samotne w Trondheim, gdyby�cie nie pojawili si� w naszym �yciu. Matka te� jest teraz bardzo szcz�liwa i, o nieba, jak rozpieszcza ch�opca!

��Nas tak�e � u�miechn�a si� Silje.

Charlotta zbli�y�a si� do p��tna. Lata nie uczyni�y jej rys�w pi�kniejszymi, promienia�a jednak�e wewn�trznym blaskiem wywo�anym mi�o�ci� do Daga.

��O, a to co? � zapyta�a. � Podoba mi si�. Co to przedstawia?

��To alegoria wiosny � odpar�a Silje zawstydzona.

Zadzwoni�a i wesz�a pokoj�wka; ani m�oda, ani pi�kna. Silje poprosi�a, by wnios�a co� orze�wiaj�cego do salonu.

Usiad�y przy stole, jad�y bu�eczki i popija�y sok. Charlotta powiedzia�a:

��Czy wiesz, �e wygl�dasz na bardzo szcz�liw�?

Silje roze�mia�a si�.

��Lata po urodzeniu Arego by�y wspania�e. Zar�wno Tengel, jak i ja mogli�my robi� to, czego najbardziej pragn�li�my. Przesta�am zajmowa� si� tymi niezno�nymi pracami domowymi, dzieci sprawuj� si� bez zarzutu�

Charlotta zauwa�y�a, �e po jej twarzy przesun�� si� cie�.

��My�lisz o tym, �e Dag nie jest ju� z tob�? � zapyta�a cicho.

��Nie, Dagowi jest dobrze, a ja cz�sto go widuj� � odpowiedzia�a Silje. � Nie, nie o niego si� nie l�kam.

��Przychodz� do ciebie z tym samym. Niepokoj� si� o Sol.

��My te�. Czy co� si� wydarzy�o?

��Tak. Nie wiem, jak mam to powiedzie�, ale uzna�am, �e musz� ci zwr�ci� uwag� na jej zachowanie. Ze wzgl�du na ni�.

��Oczywi�cie. Z wielkim trudem przychodzi nam utrzymanie jej w ryzach.

Charlotta zagryz�a wargi.

��Wczoraj rozmawia�a z naszym nowym parobkiem we dworze. I ona� uwodzi�a go, Silje. Prowokowa�a jak doros�a. Ch�opak by� zupe�nie otumaniony.

Silje przymkn�a oczy.

��Och, jeszcze i to!

��Czy jest co� poza tym? � zapyta�a Charlotta ostro�nie.

��Tak! Ona� eksperymentuje. Zabiera ze sob� w�ze�ek Hanny i chodzi do lasu, tam ma spok�j. Pozosta�e dzieci twierdz�, �e ona potrafi czarowa�. Przyrz�dza jakie� tajemnicze mikstury. Tengel rozmawia� z ni� ju� wiele razy, stale obiecuje popraw�, wkr�tce jednak zn�w robi swoje. Ona i Tengel nale�� do dw�ch r�nych grup potomk�w swego praprzodka. Tengel jest przecie� taki dobry. Sol jednak jest jak Hanna. Chce zachowa� z�e dziedzictwo, s�dz�, �e cieszy j� to, �e jest� � Silje zni�y�a g�os do ledwie s�yszalnego szeptu: � czarownic�.

��Nie wolno ci tak m�wi� � zaprotestowa�a Charlotta.

��Ale to prawda � stwierdzi�a Silje zm�czonym g�osem. � Ani ty, ani ja, Tengel, ani nawet ona sama, nikt nie mo�e temu zaprzeczy�. Jedyne, co nam pozosta�o, to wspiera� j� w nadziei, �e b�dzie dobra� Ju� to m�wi�am.

Charlotta pokr�ci�a g�ow�.

��Dziewczynka jest w prze�omowym okresie, dojrzewa. Sama wiesz, jak trudno by�o nam samym w tym wieku. To przejdzie, jak b�dzie starsza.

��Mam nadziej�. W ka�dym razie musimy dopilnowa�, by nie w��czy�a si� w�r�d nieodpowiedzialnych m�czyzn. Dzi�kuj� za ostrze�enie! A jak ma si� Dag?

Charlotta si� rozpromieni�a.

��Mam takie rozleg�e plany co do niego. Jest przecie� niezwykle inteligentny. Zdaje si�, �e gospodarstwo nie interesuje go w takim stopniu, by to by�o warte zachodu. To jednak �aden k�opot, tym mo�e si� przecie� zaj�� dobry zarz�dca. Rozwa�a�am to. Mo�e p�jdzie na studia. Mo�e dostanie si� na dw�r. Albo zrobi karier� wojskow�. Feldmarsza�ek Dag Christian Meiden�

��Mam w�tpliwo�ci co do tego ostatniego pomys�u � wtr�ci�a Silje szybko. � Dag jest przecie� �agodnym, spokojnym ch�opcem. I czy� jego inteligencja nie zmarnuje si� na wojennej poniewierce?

Charlotta roze�mia�a si�.

��Gdyby nie to, �e jeste� taka powa�na, potraktowa�abym to jako z�o�liwo��. Zobaczymy, jest tyle mo�liwo�ci. Popatrz, nadje�d�a Tengel! Ale�, droga Silje � u�miechn�a si� � naprawd� wydaje mi si�, �e nadal jeste� zakochana w tym cz�owieku.

Silje na pr�no stara�a si� ukry� blask oczu i oblan� rumie�cem twarz.

��Tak, to prawda � u�miechn�a si� zawstydzona. � Z ka�dym rokiem coraz bardziej i bardziej. Czasami my�l�, �e naprawd� mnie zauroczy�. �e dos�ownie mnie zaczarowa� wtedy, gdy spotkali�my si� po raz pierwszy. Oni to potrafi�, wiesz, Charlotto. Hanna usi�owa�a kiedy� zmusi� mnie do przyj�cia �rodka na mi�o��, bym mog�a uwie�� Tengela. Nie skorzysta�am z tej propozycji.

��No tak, s�dz�, �e to wcale nie by�o potrzebne!

��Nie, ju� od pierwszego spotkania ca�kowicie zaj�� moje my�li. Cho� uwa�a�am, �e jest w pewien spos�b odpychaj�cy, to jednak by�am nim zauroczona. Wdar� si� nawet w moje sny. Ale c� on robi? Zsiada z konia w alei?

��Podchodzi do jednego z drzew. Ogl�da je dok�adnie i dotyka li�ci. O, ju� idzie!

Wkr�tce Tengel stan�� w drzwiach.

Niewiarygodnie dobrze si� trzyma, pomy�la�a Charlotta. Mia� tylko kilka siwych w�os�w, chocia� sko�czy� ju� czterdzie�ci pi�� lat. Teraz nareszcie zapu�ci� brod�. Od k�cik�w ust bieg�y dwa w�skie pasma i zbli�aj�c si� na podbr�dku tworzy�y czarn�, rzadk� brod�.

Jego zatroskane oblicze rozja�ni�o si�, kiedy zauwa�y� obie kobiety.

��Siedzicie sobie i plotkujecie? Mam nadziej�, �e o mnie � u�miechn�� si� ods�aniaj�c bia�e z�by.

��Akurat nie � powiedzia�a Silje. � Czy masz ochot� na kufel piwa?

��Tak, ch�tnie.

Porusza� si� jak kot. Charlotta rozumia�a mi�o��, jak� �ywi�a do niego Silje. Kiedy cz�owiek oswoi si� ju� z jego niezwyk�ym wygl�dem, dostrzega wszystkie dobre cechy. A jest ich w nim wiele.

��Jak miewa si� matka? � zapyta� Charlott�. Jego g�os zabrzmia� podejrzanie oboj�tnie.

��Dzi�kuj�, my�l�, �e dobrze. Jest tylko troch� zm�czona i bardzo du�o odpoczywa.

Pokiwa� g�ow�.

��Zajrz� do niej teraz. Piwo mo�e zaczeka�.

Szybkim krokiem opu�ci� izb�.

Kobiety popatrzy�y na siebie pytaj�cym wzrokiem. Ich oczy jednocze�nie zwr�ci�y si� ku alei, gdzie uprzednio zatrzyma� si� Tengel.

��To by�o drzewo matki � stwierdzi�a Charlotta.

��Tak. Na mi�o�� bosk�, Charlotto, czy s�dzisz, �e on�? Nie, to niemo�liwe!

��Znasz go lepiej ode mnie.

��Pami�tam, kiedy je sadzi� � powiedzia�a Silje zdr�twia�ymi wargami. � Chodzi� od drzewa do drzewa, jak gdyby je zaklina�.

Charlotta wsta�a.

��P�jd� do matki.

Wdowa po baronie przyj�a Tengela w jednej ze swych komnat na pi�trze w zamku. Ubrana by�a niedbale, spod okrycia wystawa�a nocna koszula. Jej policzki by�y bardzo zaczerwienione, co podejrzanie kontrastowa�o z og�ln� blado�ci�.

��Och, panie Tengelu � u�miechn�a si�, nie wstaj�c z krzes�a. � Czym�e zas�u�y�am sobie na t� �ask�?

��Ja�nie pani � odpowiedzia� z rezerw�, lecz �yczliwie. � Wiecie, �e zawsze mo�ecie zwr�ci� si� do mnie, gdy czujecie si� chora.

Unios�a arystokratyczne brwi.

��Ale ja�

��Nie mo�emy sobie na to pozwoli�, by was straci�, baronowo.

Ciep�e s�owa podzia�a�y na ni� koj�co.

��Potraficie mnie przejrze� na wylot, panie. Sk�d wiecie, �e�

��Najwa�niejsze, �e wiem. Zechciejcie powiedzie�, gdzie was boli, postaram si� jako� ul�y�, ja�nie pani.

��Wiem, �e jeste�cie w stanie mi pom�c, panie Tengelu, jednak o tych sprawach nie m�wi si� g�o�no.

��Mo�ecie wierzy� mojej dyskrecji. Jeste�cie jedn� z os�b, do kt�rych mam najwi�ksze zaufanie, a czy kiedykolwiek opowiada�em wam o szczeg�ach wizyt w wy�szych kr�gach?

��Nie, nie. Ale�

Wydusi�a z siebie wreszcie, �e cierpi na silne b�le w krzy�u, odczuwa te� ostre dolegliwo�ci, gdy udaje si� w ustronne miejsce.

��To taka ma�a przybud�wka za �cian�, prawda? � zapyta� Tengel. � Nie os�oni�ta od do�u, tak �e wiatr mo�e tamt�dy wpada�?

��Tak � potwierdzi�a zawstydzona. � Zim� jest tam nie do wytrzymania.

��Hm � zastanowi� si� Tengel. � Z pewno�ci� ja�nie pani tam przemarz�a i dlatego rozwin�a si� choroba. Czy macie gor�czk�?

��Przez kilka dni mia�am na pewno. Dzisiaj czuj� si� troch� lepiej.

Tengel wiedzia� swoje. Wszystko wskazywa�o na to, �e baronowa po�piesznie podnios�a si� z �o�a, by przyj�� go�cia. Otworzy� swoj� skrzynk�, du�o solidniejsz� od w�ze�ka, z kt�rego zawarto�ci korzysta� poprzednio. Nie�le si� powodzi�o medykowi zacnych os�b.

��Zaparzcie to dzisiaj � powiedzia�, podaj�c baronowej woreczek. � Jutro przynios� lepsz� mieszank�. Musz� te� porozmawia� z Sol, bo kiedy chodzi o was, baronowo, chcia�bym, by�cie dosta�a wszystko w najlepszym gatunku.

��Dzi�ki, panie Tengelu, te s�owa krzepi�!

��I trzymajcie si� z dala od� od tego miejsca. Jest chyba jaki� inny spos�b?

��O tak, oczywi�cie. Powinnam te� le�e� w �o�u, prawda?

��Bezwzgl�dnie tak.

Nadbieg�a Charlotta.

��Matko! Czy jeste� chora?

��Ale�, kochana Charlotto, czemu tak bieg�a�? Nie, to nic powa�nego. Mam tylko troch� gor�czki. Pan Tengel da� mi lekarstwa.

I jak gdyby nigdy nic, zacz�a m�wi� o ogrodzie r�anym, kt�ry mia�a zamiar za�o�y� przed oknami salonu.

Gdy Silje zosta�a sama, pogr��y�a si� w my�lach.

Mimo �e najbardziej niepokoi�a si� o Sol, nie mog�a uwolni� si� od jeszcze innego wspomnienia. My�la�a teraz o Beacie, kt�ra kiedy�, siedz�c u niej, �ali�a si� na ma��e�skie m�ki.

��Wiecie, jak to jest, pani Silje. To znaczy w �o�u. On chce dosta� swoje, a nam, kobietom, nie pozostaje nic innego, jak cierpie� i to znosi�.

Silje popatrzy�a na ni� oczami okr�g�ymi ze zdziwienia.

��Cierpie�? Chcecie powiedzie�, �e to boli?

��No, nie, �e a� boli� Ale musicie przyzna�, �e to utrapienie. On przychodzi, ten paskudny wieprz, przynajmniej raz na dwa tygodnie i chce dosta� swoje, a kiedy ju� si� nast�ka i nasapie, obraca si� na drugi bok i zasypia.

Z narastaj�cym zdumieniem Silje zapyta�a wsp�czuj�co:

��Ale� czy on was nie pie�ci przedtem? I potem? Czy nie m�wi, �e was kocha? Nie cieszycie si� sob�? Nie lubicie, Beato, jego zalot�w?

S�siadka wpatrywa�a si� w ni� z nie skrywanym zgorszeniem.

��My�licie, �e jestem taka nieprzyzwoita? Bezwstydna dziwka? Jak to by wygl�da�o, gdyby zam�nej kobiecie podoba�y si� takie wybryki! Nie, pani Silje, nigdy nie spodziewa�am si�, �e us�ysz� co� takiego z waszych ust! Oczywi�cie �artowali�cie sobie tylko! Obowi�zkiem �ony jest by� pos�uszn� swemu m�owi i wydawa� na �wiat potomstwo. I to wszystko! A co powiedzia�by ko�ci� na taki grzech?

Silje zaniem�wi�a. Z zam�tem w g�owie uda�a si� do Tengela, kt�ry korzystaj�c z wolnej chwili reperowa� p�ot ko�o pola. Opowiedzia�a mu, co m�wi�a Beata, i zako�czy�a przygn�biona:

��Czy ja nie zachowuj� si� po chrze�cija�sku, Tengelu? Czy jestem bezwstydna? Czy ty si� mnie wstydzisz?

��Ale�, Silje � powiedzia� przej�ty, k�ad�c d�onie na jej ramionach i spogl�daj�c g��boko w oczy. � Czy ty nie rozumiesz, �e taka w�a�nie jest r�nica mi�dzy naszym ma��e�stwem a ich zwi�zkiem? My darzymy si� wzajemn� mi�o�ci� i bezgranicznym zaufaniem, jeste�my dla siebie otwarci i wyrozumiali. Zawsze, gdy o tobie my�l�, wzruszenie �ciska mi gard�o i rozgrzewa serce, w�a�nie dlatego, �e jeste� taka, jaka jeste�. Nie wolno ci si� zmieni�, Silje, nie mo�esz sta� si� wiecznie niezadowolona i nudna jak Beata i jak wiele podobnych do niej kobiet. Obiecaj, �e nigdy nie b�dziesz ukrywa�, �e ciesz� ci� moje zaloty!

Powoli si� uspokaja�a.

Tengel ci�gn�� podekscytowany:

��Czy nie rozumiesz, Silje, jak ubogie jest ich �ycie? Jak s�dzisz, ile daliby m�czy�ni za tak� �on� jak moja?

��A kobiety za takiego m�a jak m�j � powiedzia�a z szerokim u�miechem rado�ci. � Jak�e nam dobrze ze sob�, Tengelu!

Tak by�o w istocie. Teraz zrozumia�a, �e nie ma r�y bez kolc�w. Ledwie si� uspokoi�a, ju� dopad�a j� nowa troska. Tym razem bardzo obawia�a si� rozmowy z Sol. A mo�e powinna najpierw pom�wi� z Tengelem? Zostawi� to jemu?

Po jej twarzy przemkn�� cie� irytacji. Nie mia�a ochoty na nowe k�opoty, nie chcia�a wychyla� nosa spod swego przyjemnego ochronnego klosza � ze swojej pracowni, gdzie w samotno�ci oddawa�a si� tw�rczym marzeniom.

By�o im tak dobrze przez tyle lat. Dzieci wyros�y, ci�kie czasy min�y. Sko�czy� si� najtrudniejszy okres, kiedy musia�a piel�gnowa� maluchy. Nie, stanowczo nie chcia�a ju� wi�cej k�opot�w!

Kiedy siedzia�a tak, coraz bardziej rozczulaj�c si� nad sob�, dozna�a nag�ego ol�nienia.

Jak�e mog�a tak zapatrze� si� w siebie? Jej ukochana przybrana c�rka potrzebuje pomocy i wsparcia, a ona sobie tak siedzi i ubolewa nad tym, �e jej wygoda jest zagro�ona.

Jak dawno zasklepi�a si� w swym egoizmie? Czy w og�le wiedzia�a, co dzieje si� z jej dzie�mi? Czy nie za du�o obowi�zk�w pozostawi�a dziewkom, kt�re pomaga�y w domu? By�a z rodzin� przy wszystkich posi�kach, sp�dza�a te� z najbli�szymi wieczory, a pozosta�a cz�� dnia? Czy nie �y�a ca�kowicie poch�oni�ta prac� tw�rcz�?

Dag ich opu�ci�; odby�o si� to zadziwiaj�co bezbole�nie. Poczu�a ulg�, �e tak dobrze to przyj��. Szybko st�umi�a w sobie uczucie pustki, mieszka� przecie� tak blisko. Widywa�a go niemal codziennie, kiedy przychodzi� bawi� si� z Liv lub gdy sama odwiedza�a Grastensholm.

A mo�e jednak niestosowne by�o udawanie, �e jej nie brakuje Daga? Mo�e poczu� si� dotkni�ty?

Najwi�cej czasu przebywa�a z Liv, kt�ra cz�sto zagl�da�a do pracowni. Ale ma�y Are? Mia� dopiero siedem lat. Czasami do niej przychodzi�, by pomog�a mu podci�gn�� po�czochy, miewa� te� inne drobne troski. Gaw�dzi�a z nim, ale czy to nie by�a tylko zwyk�a paplanina? Czy jej my�li naprawd� by�y przy nim?

Sol widywa�a rzadko. By�a teraz �du�� dziewczynk�� i sama sobie dawa�a rad�.

Bo�e? Co ona w�a�ciwie zrobi�a dla Sol? Nic! Tengel niecz�sto bywa� w domu, w r�wnym stopniu zaj�ty sw� prac� jak ona malowaniem. A je�eli by� w domu, na jego pomoc czeka�o tylu pacjent�w, �e rodzina schodzi�a na dalszy plan. Obowi�zki zarz�dcy, za zgod� baronowej, cz�ciowo przekaza� innym. Mia� wystarczaj�co du�o zaj��, zwi�zanych z leczeniem chorych i cierpi�cych.

Kiedy by� wolny, wszystkie my�li Silje kr��y�y wok� niego. Dzieci pozostawa�y w tle.

Tak! Dzieci by�y na drugim planie!

C� za okrutna prawda! Jaki� bolesny rachunek sumienia!

Silje nie mog�a doj�� do siebie. Nie potrafi�a wybaczy� sobie za�lepienia. Gor�czkowo wybieg�a na poszukiwanie Sol.

Za drzwiami natkn�a si� na Arego, zaj�tego przygotowywaniem si� do lekcji. Silje podesz�a do synka i u�ciska�a go.

��Jak mi�o ci� zobaczy�, Are � szepn�a. � Zawsze si� raduj�, gdy ci� widz�. Nie wiesz, gdzie podziewa si� Sol?

��My�l�, �e jest w lesie � wysepleni�; w�a�nie traci� mleczne z�by. � Albo pomaga we dworze.

��Pomaga we dworze? Przy czym?

��Dzisiaj rano zapyta�a ojca, czy mo�e pom�c przy sianokosach, a on si� zgodzi�. Ale nie wiem, czy ju� zacz�li.

Sianokosy? �eby by� w pobli�u nowego parobka? Och, jak d�ugo �y�a zamkni�ta w swym w�asnym �wiecie!

Sianokosy jednak mia�y si� zacz�� dopiero za kilka dni. Silje spojrza�a na dziedziniec, zobaczy�a, �e Sol z przerzuconym przez rami� w�ze�kiem w podskokach nadbiega od strony lasu, a w �lad za ni� pod��a jej czarny kot.

Silje wysz�a dziewczynce na spotkanie. Nie mo�e by� teraz surowa, nie wolno jej okaza� l�ku czy gniewu. Nie b�dzie krzycze�: �Gdzie by�a�? Co robi�a�?�.

��Witaj, Sol � powiedzia�a tak spokojnie, jak tylko potrafi�a. � Chcia�abym z tob� porozmawia�.

W pi�knych, zielonych oczach dziewczynki ukaza� si� b�ysk agresji. Jaka� ona �adna, pomy�la�a Silje. I jaka doros�a! Nikt nie uwierzy, �e ma dopiero czterna�cie lat.

��Mo�e usi�dziemy na schodach?

Sol skin�a g�ow� i posz�a za Silje. Przycupn�y na starych, zniszczonych stopniach.

Ogromnie trudno by�o zacz��.

��Sol, w�a�nie zrobi�am ma�y rachunek sumienia. I dosz�am do wniosku, �e bardzo was wszystkich zaniedba�am przez moje malowanie!

Sol by�a zaskoczona. Jednocze�nie poczu�a ulg�, �e rozmowa b�dzie dotyczy� Silje, a nie jej samej.

��Nie rozumiem.

��Ale tak jest. Tak rzadko jeste�my razem. By�am tak� egoistk�, Sol. My�la�am tylko o sobie. Tak strasznie si� tego wstydz�.

��My tak wcale nie uwa�amy! � zawo�a�a Sol. � Czy s�dzisz, �e nie pami�tam czas�w z Doliny Ludzi Lodu? Czy nie wiesz, �e ja i Dag cz�sto rozmawiali�my o tym, jak bardzo jeste� zm�czona, o twoim wiecznym niepokoju o nas? O tym, jak zmuszasz si� do prac domowych? Nie, nigdy nie powiedzia�a� niczego wprost, nigdy nie narzeka�a�, ale dobrze pami�tam, jak kt�rego� dnia cisn�a� �cierk� przez ca�� izb� albo jak zrezygnowana i zrozpaczona w gniewie rzuca�a� kub�ami, szczotkami i tym, co wpad�a ci pod r�k�, a my wszyscy musieli�my uskakiwa�. Pami�tam te�, jak p�aka�a�, gdy nasze ubrania si� dar�y, bo tak by�y znoszone, i ty musia�a� je reperowa�. Zawsze by�a� przepracowana. Nie, Silje, wszyscy tak bardzo si� cieszymy, �e jeste� teraz szcz�liwa. I czy� nie jest obowi�zkiem starszego rodze�stwa zaj�� si� m�odszym? Robili�my tak po kolei, i to z przyjemno�ci�. Ty zawsze jeste� dla nas taka dobra, zawsze masz czas, by nas wys�ucha�. Nie by�o tak w Dolinie ani te� na pocz�tku, gdy si� stamt�d przenie�li�my. Przedtem m�czy�a� si� i trudzi�a�, nosz�c nas na r�kach, a� wykrzywia�y ci si� plecy i targa�a� w�osy, a w oczach mia�a� tyle l�ku.

Silje patrzy�a na ni� zaskoczona.

��Czy naprawd� nie brak wam niczego? Tak, teraz jestem szcz�liwa i bezgranicznie kocham was wszystkich, l�kam si� jednak, �e zbyt poch�on�a mnie moja praca.

��Nie ma obaw � u�miechn�a si� Sol.

Jaka� ona pewna siebie! To chyba zawsze idzie w parze z urod�, pomy�la�a Silje, kt�ra jakby nie zdawa�a sobie sprawy, �e ta prawda dotyczy tak�e jej samej, cho� mo�e nie tak bardzo rzuca si� w oczy jak u Sol. Mo�e te� Silje mia�a inne usposobienie.

��Sol, chcia�abym�

Dziewczynka popatrzy�a na ni� pytaj�cym wzrokiem.

Och, jakie to trudne! pomy�la�a Silje.

��Ja� musz� z tob� o czym� porozmawia�. Przecie� ty i ja zawsze umia�y�my si� dogada�. � Prze�kn�a �lin� i ci�gn�a dalej: � Jeste� taka �liczna, Sol. �atwo mo�esz przyci�gn�� niebezpiecznych m�czyzn.

��To brzmi nie�le.

��Sol! � powiedzia�a Silje wstrz��ni�ta. � Drogie dziecko, nie wiesz, co mo�e si� sta�, kiedy m�czyzna�

Sol by�a najwyra�niej ubawiona.

��Zapominasz chyba, �e by�am przy narodzinach Arego. Czy my�lisz, �e nie wiem, i� on jest owocem mi�o�ci twojej i Tengela? Kochana Silje, ja to wszystko ju� wiem! Ty sama te� nie mog�a� by� du�o starsza, kiedy zakocha�a� si� w Tengelu.

Silje poj�a, �e rozmowa schodzi na niebezpieczne tory.

��Mia�am szesna�cie lat, kiedy go spotka�am � powiedzia�a rumieni�c si�. � On mnie zaczarowa�, zauroczy�.

��Wierz�. Zawsze marzy�am, by spotka� m�czyzn�, kt�ry by�by podobny do Tengela. Ale o mnie nie musisz si� martwi�. Czy pami�tasz, jak zim� przep�dzi�am junkra Galle na �nieg, kiedy by� zbyt natr�tny? Jestem silna, Silje, i potrafi� si� obroni�.

��Z pewno�ci� � odpowiedzia�a Silje, bardzo speszona m�odzie�cz� bu�czuczno�ci� Sol. � Przynajmniej tak d�ugo, jak d�ugo nie interesujesz si� m�czyzn�. Niebezpiecze�stwo polega na tym, �e poci�gaj� ci� wielcy, silni, nieobliczalni m�czy�ni, kt�rzy nie znaj� zasad przyzwoito�ci i dwornego zachowania. Zawsze mia�a� do takich s�abo��. Tak �atwo jest wpa�� w niebezpieczny wir � zako�czy�a szeptem z rumie�cem wstydu na policzkach.

��B�d� ostro�na � obieca�a Sol lekko. � A je�li znajd� si� w� k�opocie, to nie b�dzie tragedii� To mo�na za�atwi�.

��Sol! � j�kn�a Silje.

��Pami�taj, �e Hanna wiele mnie nauczy�a.

��O, w�a�nie, Hanna. M�wi�, �e du�o czasu sp�dzasz w lesie i� eksperymentujesz?

Sol delikatnie dotkn�a w�ze�ka, kt�ry le�a� obok niej.

��Tak, to konieczne, bym mog�a si� wi�cej nauczy�.

Wszystko w Silje buntowa�o si�, nie �mia�a jednak okaza� gniewu. Nie chcia�a straci� zaufania dziewczyny. Bardzo �agodnie powiedzia�a:

��Ale czy to nie jest niebezpieczne?

��Nie ma obawy! Mam nad wszystkim kontrol�!

��Nie jestem tego taka pewna. Czy nie znasz opowie�ci o uczniu czarnoksi�nika? O tym, kt�ry zabra� si� do czar�w za wcze�nie i one przej�y nad nim w�adz�?

��Mnie to nie grozi � zapewni�a Sol. � Hanna powiedzia�a, �e mam zdolno�ci, by sta� si� r�wnie wielka jak ona.

To ci dopiero idea�, pomy�la�a Silje. Wiedzia�a jednak, �e dla Sol Hanna by�a �wi�to�ci�, nie powiedzia�a wi�c tego g�o�no.

W oczach dziewczyny pojawi� si� b�ysk fanatyzmu. W ten przejrzysty i pi�kny letni dzie� wyda� si� Silje zupe�nie nie na miejscu.

��Gdybym tylko mog�a dosta� w swoje r�ce tego cz�owieka, kt�ry zabi� Ludzi Lodu, a wraz z nimi Hann�, zrobi�abym�

��Hanna by�a bardzo, bardzo stara � powiedzia�a Silje. � Wiesz, cz�sto zastanawia�am si�, czy nie trzyma si� przy �yciu tylko po to, by wyuczy� kogo� takiego jak ty.

��Tak w�a�nie m�wi�a. Pr�bowa�a z Tengelem, ale on si� wzbrania�. Dlatego by�a uszcz�liwiona, kiedy ja si� pojawi�am. A ten cz�owiek� nazywa� si� Heming, prawda?

��Tak, Heming Zab�jca W�jta. To szumowina. Uczyni� nam wiele z�ego. Z pewno�ci� ju� nie �yje. � Po�o�y�a r�k� na d�oni dziewczyny. � Prosz� ci�, kochanie, b�d� ostro�na we wszystkim, co robisz! Teraz s� z�e czasy. Kto� z takim pochodzeniem jak ty nara�ony jest na ogromne niebezpiecze�stwo. Istniej� specjalne s�dy do� takich spraw. Dobrze, wszystko ju� powiedzia�am. Mo�e we�miemy Arego i poszukamy czego� dobrego w kuchni? Zosta�o chyba jeszcze troch� ciasta na miodzie.

��Gdzie jest Liv?

��Jak zwykle w zamku u Daga.

��Mog� po ni� p�j�� � ochoczo zaproponowa�a Sol, wzbudzaj�c uzasadnione podejrzenie swoj� gotowo�ci�.

��P�niej, Sol � poprosi�a Silje z uczuciem, �e wszystko, co m�wi�a, sp�yn�o po dziewczynie jak woda.

W ko�ciele Grastensholm ko�cielny obserwowa� parafian ze swego miejsca przy ch�rze.

C� za ho�ota, my�la� z pogard�. Te �a�osne baby i ograniczeni ch�opi s�dz�, �e dost�pi� zbawienia? Prawo do niego mieli tylko wybrani s�udzy Pana, tacy jak on sam.

Po��k�a sk�ra na wychudzonej twarzy fanatyka napi�a si� mocniej na ko�ciach policzkowych, ods�aniaj�c ko�skie z�by, a zimne, stalowe oczy zaokr�gli�y si� z ciekawo�ci. Czy� ten nieprzyzwoity gospodarz z Nerhaug nie wpatruje si� w wyci�cie sukni swej s�siadki? Grzech, wsz�dzie grzech! To musi by� ukarane! Tak, teraz ju� zupe�nie otwarcie podziwia bujne kszta�ty kobiety, wida� to wyra�nie.

Ko�cielny odruchowo otar� usta. Gospodarz z Nerhaug z pewno�ci� ma ochot� wetkn�� r�k� w prze��cz mi�dzy piersiami, a potem posun�� jeszcze ni�ej�

A ona? Ta grzeszna kobieta, czy� nie siedzia�a niespokojnie, kr�c�c si�, by jej cia�o kusi�o i uwodzi�o prostak�w?

Ukaraj ich, Panie, ukaraj! Niech p�on� w ogniu piekielnym! Zabij ich, niech odzienie spadnie z tej kobiety, obna�aj�c jej bezwstydno��. Ladacznica, dziwka� Ko�cielny smakowa� te straszliwe s�owa, z upodobaniem obracaj�c je w ustach.

O, gospodarz z Nerhaug �lini si� ju� zapewne z po��dania, chc�c dotkn�� tych nabrzmia�ych piersi, zanurzy� si� w zmys�owo�ci. Powali� kobiet� na pod�og�, przewraca� si� z ni�, zedrze� szaty i pogr��y� si� w grzechu!

Ko�cielny drgn��, szybko za�o�y� nog� na nog� i skrzy�owa� r�ce na udach. Ze strachem przys�uchiwa� si� s�owom ksi�dza. Nie, dzi�ki Bogu, jeszcze nie czas na jego rol� podczas mszy. Teraz nie musia� wstawa�.

Szatan zn�w by� u niego, opar� mu si� jednak!

Wzrok ko�cielnego pow�drowa� dalej, ku �awom, gdzie siedzieli szlachetnie urodzeni. By�a tam baronowa Meiden ze sw� brzydk� c�rk� i wnuczkiem sp�odzonym w grzechu. Nie m�g� zupe�nie poj��, jak kto� w og�le m�g� wzi�� do �o�a tak� brzydk�, chud� kobiet�. I ta panna siedzia�a tu, w ko�ciele nale��cym do niego i do Boga (tak, to w�a�ciwa kolejno��) wraz ze swym nieprawym synem! A ksi�dz to tolerowa�! Taki by� niezdecydowany i s�aby. �agodny i ust�pliwy, jak mawiali parafianie. Ha! By� po prostu tch�rzem! Za ma�o straszy� �wi�t� kar� bosk�. S�d! Piek�o! Czelu��! Czy nigdy si� o tym nie uczy�? Nic dziwnego �e w parafii kwitnie niemoralno��.

Aha! Oczy ko�cielnego zw�zi�y si� i za�wieci�y triumfuj�co.

Tam by�a rodzina z Lipowej Alei. Gospodyni i najm�odsze dzieci. Jak zwykle!

A gdzie gospodarz? To odbicie samego Diab�a? Nie, z pewno�ci� nie by�o go w ko�ciele. Nie przyszed� ani razu. Trzeba o tym donie��.

Nie by�o te� w ko�ciele najstarszej c�rki! Nigdy tu nie przychodzi�a. Ko�cielny kilka razy widzia� j� we wsi; zapami�ta� jej wyzywaj�ce cia�o, zielone oczy i niezwyk�� twarz. Zawsze mia�a ze sob� czarnego kota. C� mo�na s�dzi� o takim post�powaniu?

Nigdy w ko�ciele, czarny kot, zielone oczy, bezwstydne zachowanie, sprowadzaj�ce m�odych, bezbo�nych ch�opc�w na manowce. To dosy� dowod�w! Wi�cej ni� dosy�! Nie tak dawno skazano za czary pewn� star� kobiet� tylko dlatego, �e by�a garbata i chodz�c m�wi�a do siebie. U tej dziewczyny oznaki s� du�o wyra�niejsze. Czy� on, taki pobo�ny cz�owiek, nie musia� ukry� si� w lesie, by tam wyp�dzi� ze swego cia�a Szatana zaraz po spotkaniu z dziewczynk�? By�o oczywiste, �e to ona sprowadzi�a na niego Diab�a. Biedni ci m�odzi ch�opcy, kt�rzy nie potrafili panowa� nad sob� tak jak on i nad kt�rymi nie czuwa�a �aska boska!

A pan Tengel? Czy nie m�wiono o jego cudownych uzdrowieniach? Sk�d mia� takie zdolno�ci? W ka�dym razie nie nauczy� si� tego w ko�ciele!

Ko�cielny zatopi� si� w marzeniach. Nareszcie mia� z czym uda� si� do trybuna�u inkwizycji! Niewa�ne, �e w Norwegii obowi�zywa�a inna nazwa, istotne, �e zasada by�a taka sama. W okr�gu istnia� specjalny s�d dla czarownic. Ju� jutro pojedzie do Akershus i przed�o�y dowody. B�dzie si� cieszy� szacunkiem i powa�aniem tu na ziemi. Ludzie dowiedz� si�, kim jest. A poza tym dostanie jeszcze jedn� gwiazd� na niebie � opr�cz tych, kt�re ju� najpewniej zosta�y mu przydzielone. B�dzie mia� zapewnione miejsce w pobli�u tronu Pana. Je�li tylko ujawni tych zatwardzia�ych pogan i blu�nierc�w.

Wol� Pana jest, aby wszystko, co wi��e si� z dzia�alno�ci� Szatana i jego uczni�w, zosta�o wyplenione!

�ycie jest pi�kne!

Trzech dostojnych m��w od st�p do g��w uwa�nie lustrowa�o ko�cielnego, jakby by� jak�� n�dzn� kreatur�. W ich oczach mo�na jednak by�o zauwa�y� zainteresowanie przybyszem. Znajdowali si� w pustej kamiennej komnacie w Oslo nie opodal zamku Akershus. W ogromnym pomieszczeniu ich g�osy odbija�y si� g�o�nym echem.

��To, co nam przedk�adasz, to bardzo powa�ne zarzuty � rzek� najwa�niejszy, starszy, odpychaj�co surowy m�czyzna. � Ale imi� Tengela nie jest nam nieznane. Od dawna ju� si� nim interesujemy. On cieszy si� ogromnym powa�aniem wi�kszo�ci ludzi, dlatego dzia�a� nale�y bardzo ostro�nie. Ma liczne powi�zania i obro�c�w, kt�rzy stoj� wysoko. Za wysoko! Gdyby�my jednak zebrali dowody�

M�odszy m�czyzna o cienkich, ciemnych w�osach i oczach p�on�cych gorliwo�ci�, powiedzia� szybko:

��Pozw�lcie mi tam pojecha�, panie s�dzio! Pozw�lcie mi zbada� spraw� i znale�� dowody, kt�rych nam potrzeba!

��Tak, dajmy zgod� naszemu m�odemu nowicjuszowi. Niech poka�e, do czego si� nadaje � wtr�ci� trzeci.

Wysoki s�dzia, posiadaj�cy w dziedzinie walki z czarami w�adz� nad ko�cio�em i nad pa�stwem, wydawa� te� wyroki w normalnych sprawach. Popatrzy� wnikliwie na swego m�odego, gorliwego koleg�.

��Ile macie lat, Johanie?

��Trzydzie�ci cztery, panie s�dzio.

��A wi�c osi�gn�li�cie ju� wiek, kiedy cz�owiek potrafi sformu�owa� w�a�ciw� ocen�. Wiecie, jakich oznak nale�y szuka�. Sprawdzi�, czy dziewczyna jest wied�m�, a Tengel czarownikiem albo, co gorsza, samym mistrzem. �askawym okiem spojrzymy na dowody, kt�rych dostarczycie.

��Pami�tajcie jednak � rzek� drugi � o zachowaniu szczeg�lnej ostro�no�ci. Nie mo�emy nast�powa� na odciski nikomu z kr�g�w jego wysoko�ci. Pan Tengel nie jest ot takim sobie przeci�tnym cz�owiekiem.

��Tak, potrzebujemy mocnych i niezbitych dowod�w � zgodzi� si� g��wny s�dzia. � Ale je�eli je znajdziemy� Je�eli ten cz�owiek m�wi prawd�, to Tengel nie jest zwyk�ym czarownikiem. Skaza� mistrza czarownic�

On r�wnie� zatopi� si� w my�lach, folguj�c w�asnej fantazji.

��Kiedy mog� wyruszy�? � zapyta� Johan rozgor�czkowany czekaj�cym go zadaniem.

��Natychmiast. Macie na to tydzie�. Oczywi�cie nikt nie mo�e wiedzie�, kim jeste�cie i z jak� spraw� przybywacie. Nigdy do�� przezorno�ci w s�u�bie niebu.

S�dzia zwr�ci� si� ku ko�cielnemu. Jego ton by� teraz ch�odniejszy.

��A wy, dobry cz�owieku, przyjmijcie ten pieni�dz jako podzi�k� za pomoc. Id�cie w pokoju!

��Mamo! � wo�a�a Liv. � Jaki� biedny, wyg�odzony cz�owiek prosi o go�cin�. Chcia�by zosta� przez kilka dni. Jest w drodze i nie ma ju� si� i�� dalej, dop�ki nie odpocznie. Rozb�jnicy obrabowali go ze wszystkiego.

Silje wysz�a na schody. Wycie�czony m�czyzna w prostej opo�czy poruszy� jej gor�ce serce.

��Wejd�cie, prosz�, m�j drogi � powiedzia�a pomagaj�c mu pokona� schody. � Musicie przybywa� z daleka?

��Tak, z Sogn. Przez g�ry. By�em w drodze do Akershus, kiedy mnie napadni�to kilka dni temu. Pozw�lcie mi si� przedstawi�; nazywam si� Johan, jestem pisarzem.

Mimo sprzeciw�w Johana, kt�ry mia� na tyle ascetyczny wygl�d, �e m�g� uchodzi� za wyg�odnia�� ofiar� brutalnego napadu, po�o�ono go do �o�a i pokoj�wka przynios�a mu posi�ek.

Le��c rozgl�da� si� po �adnej, niskiej izbie na poddaszu, dziwi�c si� dekoracjom na �cianach i bolej�c nad tym, �e musi udawa� chorego. W �o�u niewiele m�g� zdzia�a�.

Niebrzydka kobieta ta m�oda gospodyni, my�la�. By� mo�e prostego pochodzenia, ale jej oczy promieniuj� serdeczno�ci�. Wydaje si� taka� szcz�liwa!

W kr�gach, w kt�rych si� obraca�, Johan nie spotka� zbyt wielu szcz�liwych ludzi. Byli w�r�d nich fanatycy, rozradowani, kiedy uda�o im si� pojma� kilka czarownic jednego dnia lub kiedy triumfowali nad z�em czaj�cym si� w ludziach. Nagle zacz�� w�tpi�, czy to aby jedyne �r�d�o prawdziwego szcz�cia na �wiecie.

Johan westchn�� g��boko i wzmocni� sw� wiar� s�owami biskupa Palladiusa:

Czarownice otrzymuj� teraz w�a�ciw� zap�at�. Nie mog�y ju� d�u�ej radzi� sobie w ewangelicznym, jasnym �wiecie. Wystawiane s� teraz na powszechne pot�pienie. Usu�cie je z tego �wiata. To ich zas�u�ona kara. W Danii poluje si� na nie niczym na wilki, a w Malm� wiele z nich zostanie spalonych. W Als niedawno schwytano pi��dziesi�t dwie czarownice, jedna wydaje drug� i tak wci�gaj� si� wzajem do drugiego �wiata�

Jego pobo�ne my�li zosta�y przerwane. W drzwiach stan�� niedu�y ch�opczyk.

��Witaj � powiedzia� Johan. � Jak si� nazywasz?

��Are syn Tengela, mam siedem lat, nied�ugo b�d� mia� osiem. Czy jeste� chory?

��Niezbyt powa�nie.

��Wkr�tce otrzymasz pomoc, ale ojca nie ma w domu, a Sol jest w lesie i uprawia czary.

Johan drgn��.

��Sol� czy to twoja siostra?

��Tak.

��I m�wisz, �e uprawia czary?

��Oczywi�cie. � Ch�opiec zbli�y� si�. � Umie uzdrowi� bez wzgl�du na to, jak ci�ko jeste� chory, przyrz�dzaj�c tylko sw�j proszek. Potrafi te� sprawi�, �e rzeczy znikaj�, i opowiada� o tym, co dzieje si� w innych miejscach, o kt�rych nigdy przedtem nie s�ysza�a.

��To niezwykle ciekawe � rzek� Johan z bij�cym sercem. � Bardzo chcia�bym j� spotka�.

Kto� zawo�a� ch�opca i ten znikn��.

Johan by� podniecony. Sz�o jak z p�atka. Potrzebowa� jednak dowod�w, tymczasem le�a� tu i musia� udawa� wyczerpanego i chorego.

Otworzy�y si� drzwi i Johanowi zapar�o dech w piersiach. Do �rodka wszed� olbrzymi m�czyzna w powiewnym p�aszczu. Johan uzna�, �e wygl�da on niesamowicie, niczym z�y duch. Jego ramiona mia�y szeroko�� drzwi, a ��te oczy po�yskiwa�y z�owrogo w diabolicznej twarzy.

W ostatniej chwili Johan powstrzyma� si� od wo�ania do swych niebieskich obro�c�w o pomoc.

��Czy jeste�cie ranny? � zapyta�a zjawa twardym, chropawym g�osem.

A wi�c to by� �w Tengel! Demon, kt�ry potrafi� leczy� najci�sze choroby. Mia� zapadni�te oczy, wydawa� si� tak wyczerpany, jakby wys�czono z niego wszystkie �yciodajne soki. To on powinien tu le�e�, nie ja, pomy�la� Johan.

��Nnnie, nie jestem ranny � wyj�ka� �miertelnie przera�ony. � Tylko ca�kiem opad�em z si�, ale dobrze si� mn� zaj�to.

��Chcia�bym was obejrze� � rzek� Tengel �ci�gaj�c z niego ko�dr�.

Johan skuli� si�.

��Nie, to niepotrzebne. Nic mi nie jest.

Protestowa�, przera�ony tym, �e Tengel znajdzie papiery ukryte w sk�rzanym woreczku, kt�ry mia� u pasa. Zapisane tam by�y wszystkie punkty, kt�re nale�a�o zakre�li�, by udowodni�, �e ma si� do czynienia z wied�mami i czarownikami.

Zazwyczaj nie by�o to potrzebne. Kiedy w jakim� dworze krowa przesta�a dawa� mleko, wystarczy�o wskaza� na s�siadk� jako na t�, kt�ra rzuci�a urok na zwierz�. Je�li m�czyzna z�ama� r�k�, oskar�a� zwykle jak�� kobiet�, kt�rej nie lubi�, o sprowadzenie na niego nieszcz�cia lub spojrzenie z�ym okiem. Bywa�o r�wnie�, �e kobiety schwytane jako czarownice wydawa�y podczas tortur wiele innych. Przes�uchiwano je w�wczas i poddawano ci�kim pr�bom � na przyk�ad pr�bie wody. Wrzucaj�c ofiar� do wody, szybko mo�na by�o sprawdzi�, czy naprawd� jest czarownic�. Je�li unosi�a si� na powierzchni, uznawano j� za wied�m� i palono na stosie, je�li natomiast ton�a, og�aszano j� niewinn�. Proste i skuteczne.

O tak, Johan naprawd� czu� si� jak wys�annik niebios. Na rachunek Boga zbawia� �wiat od wszelkiego z�a.

Tu jednak nie mo�na by�o od razu przyst�pi� do rzeczy. Gorzko �a�owaliby ci, kt�rzy pojmaliby najpopularniejszego uzdrowiciela wy�szych warstw bez dostatecznych dowod�w uprawiania przez niego czar�w!

��Dobrze, jak sobie �yczycie � powiedzia� Tengel i na powr�t przykry� go ko�dr�. Przypuszcza�, �e przybysz po prostu si� wstydzi.

��Ju�� ju� mi lepiej � szybko wyja�ni� Johan. � Jutro b�d� m�g� wsta� � zapewnia� skwapliwie.

Tengel popatrzy� na niego badawczo. Mia� przeczucie, �e co� jest nie w porz�dku, i nie spuszcza� oczu z Johana, kt�ry ba� si� coraz bardziej.

Musz� si� st�d jak najszybciej wydosta�, pomy�la�. Zanim ten cz�owiek mnie zabije. Bez w�tpienia jest w stanie to zrobi�.

Kiedy zosta� sam, na chwil� zapad� w sen.

Obudzi� si� nagle. Na zewn�trz by�o ciemno, a przy jego �o�u sta� kto� ze �wiec� w d�oni.

��Jeste� nied�wiedziem � dotar� do niego weso�y g�osik wraz z perlistym �miechem. � Polarnym nied�wiedziem.

��Co? � zapyta� zaskoczony.

Dziewczynka roze�mia�a si� rado�nie i bez cienia za�enowania przysiad�a na brzegu jego �o�a.

��To bajka � rzek�a. � Nie znasz jej? W ci�gu dnia jeste� nied�wiedziem, a noc� pi�knym ksi�ciem, kt�ry le�a� w �o�u z ksi�niczk�. Chocia� nie ma tego w bajce, to ja i tak wiem, co oni robili! A ksi�niczka przysz�a nios�c w r�ku �wiec�, bo by�a ciekawa, jak wygl�da ksi���. Kapn�o na niego ze �wiecy, a� si� obudzi� i okropnie rozz�o�ci�. Czy ty si� rozz�o�ci�e�?

Zafascynowany t� bez�adn� mieszanin� bajki i rzeczywisto�ci wyj�ka� bez zastanowienia:

��Nie, wcale nie. Pozw�l mi si� przedstawi�

��Wiem, kim jeste�. Jeste� pan Johan. Nie wiem jednak, dlaczego tu le�ysz. Nic ci przecie� nie jest.

Jego oczy przywyk�y ju� do ciemno�ci i zobaczy� twarz dziewczynki. By�a bardzo pi�kna, w oczach mia�a b�ysk drwiny, a na ustach lekki u�miech. Johan zastanawia� si�, sk�d mog�a wiedzie�, �e nic mu nie dolega. Nie bada�a go chyba, gdy spa�?

Jak gdyby czytaj�c w jego my�lach, powiedzia�a:

��Wystarczy mi tylko dotkn�� r�k� twojej sk�ry, aby poczu� wibracje, kt�re powiedz�, czy jeste� chory, czy nie. Wyczuwam to r�wnie� po zapachu cz�owieka. Tengel te� posiada t� zdolno��.

��Czy to wy macie na imi� Sol? Ten ma�y ch�opczyk wspomnia� to imi�.

��Tak. Nie m�w do mnie �wy�, to tak g�upio brzmi, nie jestem matron�! Tengel jest moim wujem. On i Silje zajmowali si� mn� i Dagiem, tym, kt�ry mieszka teraz w Grastensholm, od czasu gdy byli�my mali. �adni prawdziwi rodzice nie mogliby da� nam wi�cej mi�o�ci. Zdarza si�, �e czasami na mnie krzycz�, poniewa� nie jestem taka grzeczna jak Dag. Wiem jednak, �e krzycz�, bo mnie kochaj� i chc�, by nie by�o mi �le w �yciu. Jestem troch� dzika i najcz�ciej robi� to, na co mam ochot�.

Johan uni�s� si� na �okciu. M�g� teraz zacz�� przes�uchanie. Sama si� naprasza�a.

��Powiedzia�a�, �e twoje d�onie s� niezwyk�e. Co to znaczy?

Ch�tnie odpowiedzia�a:

��Bierze si� to st�d, �e pochodzimy z rodu, kt�ry posiad� tak� zdolno��.

Johan zdecydowa� si� postawi� wszystko na jedn� kart�.

��Ja te� mam takie dziwne uczucie. Sk�ra na jednej mojej r�ce, od �okcia do nadgarstka, jest jakby niewra�liwa.

To by�o k�amstwo, chodzi�o jednak o najwa�niejszy dow�d. Charakterystyczn� cech� ka�dej czarownicy by� nieczu�y, martwy punkt gdzie� na ciele � podarunek od samego Szatana. Dziewczyna z pewno�ci� zaraz wpadnie w pu�apk�, skusi� j�, by powiedzia�a mu o tym, co, jak mog�a przypuszcza�, jest wsp�lne dla nich obojga.

Tymczasem Sol objawi�a jedynie �ywe zainteresowanie.

��Jakie to dziwne! Czy to znaczy, �e w og�le nic tu nie czujesz?

��Nic.

Uszczypn�a go bole�nie w przedrami�. Musia� z ca�ych si� opanowa� si�, by nie krzykn��.

��Nie, nic nie czuj� � sk�ama�.

��W�a�ciwie nie jeste� taki brzydki � stwierdzi�a przypatruj�c mu si�. � Gdyby� nie mia� takich kr�tkich w�os�w i zaci�ni�tych ust, m�g�by� by� nawet przystojny. Chocia� nie tak przystojny jak Klaus. On pracuje we dworze. Chyba si� w nim troch� zakocha�am. Czy ty by�e� kiedy zakochany? Nie jestem ca�kiem pewna, czy to, co czuj�, to mi�o��. No wi�c, by�e�?

��Czy nie jeste� jeszcze za m�oda, �eby si� zakocha�? � odpowiedzia� wymijaj�co. Pomy�la�, �e Klaus nie wydaje mu si� szczeg�lnie mi�y.

��Nied�ugo b�d� mia�a pi�tna�cie lat.

M�j Bo�e! To jeszcze dziecko! Czaruj�ca mieszanka niewinno�ci i nag�ej dojrza�o�ci.

Wr�ci� do rzeczy:

��Tw�j brat powiedzia�, �e uprawiasz czary. Potrafisz sprawi�, �e przedmioty znikaj�.

��Are? � roze�mia�a si�. � On wierzy we wszystko. Przytrzymaj �wiec�, to sam zobaczysz!

Wzi�a ze sto�u ciastko i pokaza�a mu je na otwartej d�oni. Zamkn�a d�o�, odwr�ci�a jego uwag� jakim� pytaniem � i ju� ciastko znikn�o.

Johan poczu�, jak przez ca�e jego cia�o przebieg� zimny, nieprzyjemny pr�d. Je�eli to nie by�y czary, to on nie nazywa si� Johan.

Zn�w rozleg� si� d�wi�czny �miech.

��Poka�� ci, jak to zrobi�am.

Kiedy powoli wszystko powt�rzy�a, Johan zaczerwieni� si� ze wstydu. A wi�c to by�o takie proste! �adne czary!

W g��bi duszy prosi� swych mocodawc�w, by wybaczyli mu nag�e uczucie ulgi. Zdarzy�o si� to po raz pierwszy w jego karierze �owcy czarownic. Zwykle gdy znale�li jakie� podejrzane kobiety, wyprawiano wielk� uczt�. Nagle przypomnia� sobie rado��, jaka wype�nia�a jego serce za ka�dym razem, kiedy pada�y rozstrzygaj�ce s�owa, skazuj�ce winn� na tortury lub stos.

To by�a szlachetna rado�� sprawiedliwo�ci. Jego usta zacisn�y si� jeszcze mocniej. W walce ze z�em nie mo�na okazywa� s�abo�ci!

Do izby wesz�a pi�kna, m�oda gospodyni o �agodnych oczach, z�aja�a dziewczyn�, przeprosi�a Johana za jej zachowanie i zabra�a j� ze sob�.

Opad� na �o�e. W izbie od razu zrobi�o si� pusto i smutno.

�W�a�ciwie nie jeste� taki brzydki�.

Nikt jeszcze nie odwa�y� si� powiedzie� czego� takiego do jednego z cz�onk�w gro�nego s�du.

S�owa te rozgrzewa�y go niemal tak jak stos, na kt�rym p�on�y czarownice.

Nast�pnego ranka upar� si�, by wsta�. Udaj�c, �e ma obola�e i sztywne cz�onki, pocz�apa� na dziedziniec.

Zetkn�� si� tu z czym� nieoczekiwanym. Ca�e podw�rze pe�ne by�o ludzi. Niekt�rzy z nich mieli na sobie proste, lecz od�wi�tne odzienie, wi�kszo�� jednak stanowili biedacy w �achmanach. Niewielu by�o dostatnio ubranych.

Stan�a za nim Silje.

��Co si� sta�o? � zapyta� przera�ony.

��Sta�o? Dlaczego?

��Ci wszyscy ludzie!

��Ach, oni. Ka�dego dnia przybywa ich tylu. Przychodz� do mego m�a po pomoc.

��My�la�em, �e on uzdrawia wy��cznie ludzi wysoko urodzonych.

��O nie. Oni stanowi� tylko ma�� cz�� jego pacjent�w. Ci tutaj to jego prawdziwi podopieczni.

��Ale� on chyba nie ma czasu dla wszystkich?

��Stara si�, panie Johanie � odpar�a Silje. � Robi wszystko, by im pom�c. Bardzo si� o niego niepokoj�. Zam�cza si�.

Johan przypomnia� sobie twarz Tengela, p�on�ce z wycie�czenia oczy, zaczerwienione, jak gdyby pe�ne piasku.

��Ale czy� on nie jest dobrze sytuowanym medykiem? Po co mu ci, na kt�rych si� nie wzbogaci?

��Tengel nigdy od nich niczego nie ��da. I tak przynosz� to, co maj�: jajko, kobia�k�, wi�zk� chrustu� Bardzo chc� si� czym� odwdzi�czy�, zachowa� t� resztk� godno�ci, kt�ra jeszcze w nich tkwi.

Johan znalaz� si� nagle w zupe�nie nowym �wiecie, z jakim nigdy si� do tej pory nie zetkn��. Nie mia� jednak czasu o tym my�le�. Chodzi�o przecie� o dzie�o Szatana, s�d tego wymaga�.

��Pani Silje, chcia�bym bardzo uda� si� jutro z waszym m�em na msz�, je�li on nie b�dzie mia� nic przeciwko temu � powiedzia� chytrze.

��Mo�ecie p�j�� z nami, lecz m�j m�� nie b�dzie wam towarzyszy� � u�miechn�a si� ze smutkiem.

��Dlaczego?

��Nie rozumiecie tego? Bardzo chcia�abym utrzyma� go przy �yciu. Uzdrawianie odbiera mu si�y. K�adzie d�onie na chore miejsca ludzi, jego moc przechodzi na nich. Wyj�tkowo �le znosi niepowodzenia, bo i one si� zdarzaj�. Ci�gle musi si� stara�, by mie� dostateczny zapas zi�, czasami bowiem trudno je zdoby�, zw�aszcza zim�. Rozumiecie wi�c, �e w niedziele posy�am go do �o�a. � �pi jak kamie� przez ca�y dzie�. Uwa�am, �e wa�niejsze jest, by mia� si�y uzdrawia� tych nieszcz�nik�w, zamiast siedzie� w ko�ciele i drzema�.

��Ale� w ten spos�b nie mo�e s�ucha� s�owa bo�ego! Stoi z boku!

��Nie s�dz�. Jest jeszcze jeden pow�d, dla kt�rego Tengel nie chodzi do ko�cio�a. Kiedy�, bardzo dawno temu, chcia� uczestniczy� w nabo�e�stwach. To by�o kiedy jeszcze mieszkali�my na p�nocy. Odm�wiono mu jednak wst�pu, gdy� ludzie twierdzili, �e nale�y do samego Z�ego. I to tylko z powodu jego wygl�du, kt�remu nie jest przecie� winien. To boli, panie Johanie! S�dz�, �e Tengel obawia si� ponownego odtr�cenia. Ale on i Sol maj� w�asn� form� mszy. W samotno�ci, w�r�d przyrody, bezpo�rednio rozmawiaj� z Bogiem. Uwa�aj�, �e ksi�a nie s� a� tak wa�nymi po�rednikami. Cz�sto nawet mog� by� szkodliwi.

��Nigdy nie s�ysza�em czego� takiego! A wi�c dziewczynka r�wnie� nie chodzi do ko�cio�a?

��Nie, ona ma takie gwa�towne usposobienie. Staramy si� trzyma� j� z dala od du�ych zgromadze�.

��Chcecie powiedzie�, �e jest op�tana? Przez z�ego ducha?

��Sol? � roze�mia�a si� Silje. � Nie. Ale ona jest bardzo samodzieln� m�od� osob�, kt�ra robi akurat to, co jej przyjdzie do g�owy. Jej komentarze mog�yby podczas mszy wyda� si� zbyt zaskakuj�ce.

Silje w my�lach odm�wi�a modlitw�, prosz�c Boga o wybaczenie. M�wi�a prawd�, gdy opowiada�a o Tengelu. Wiedzia�a, �e jego stosunek do Boga jest szczery i gor�cy. Ale Sol? O jej wierze nie wiedzieli nic. Wiadomo by�o jedynie, �e wo�ami nie da si� zaci�gn�� do ko�cio�a. By� to oczywisty wp�yw Hanny, kt�ra otwarcie czci�a Diab�a i okazywa�a pogard� ludziom wierz�cym. Silje nawet przez moment nie s�dzi�a, �e Sol chodzi do lasu po to, by si� modli�! Wiele razy usi�owa�a rozmawia� z dziewczynk� i stara�a si� wychowa� j� w wierze w Chrystusa, jednak Sol nigdy nie chcia�a jej wys�ucha�, broni�c swojego ja.

Wielokrotnie w my�lach Silje pojawia�y si� s�owa Hanny:

Sol to fa�szywy �lad. To ty i Tengel, tylko wy jeste�cie Lud�mi Lodu, tylko wy b�dziecie kontynuatorami rodu.

Sol, kochana dziewczynko, co z ciebie wyro�nie?

Czy byli zbyt pob�a�liwi? Czy powinni kara� j� surowiej? Nie, i Tengel, i Silje wiedzieli, jak bardzo to by�o niebezpieczne. �adne z dzieci nie dosta�o tyle lania co Sol, ale sko�czyli z tym ju� dawno. Zemsta Sol za ka�dym razem dotyka�a g��boko, by�a straszna. Zawsze, w tajemniczy spos�b, co� w ich otoczeniu ulega�o zniszczeniu. Stanowi�o to jakby ostrze�enie. Tengel wiedzia�, �e sprawczyni� by�a Sol. Nawet on nie mia� w�adzy nad dziewczynk�, gdy� od wielu lat nie u�ywa� swej z�ej mocy i wzbrania� si� przed stosowaniem takich �rodk�w.

Sol, kiedy j� �ajali, bywa�a zwykle bardzo poruszona. �Gdybym sama mog�a decydowa� o sobie � stwierdzi�a pewnego razu � chodzi�abym swoimi w�asnymi drogami, nie zwa�aj�c na to, co podoba si� innym. Ale przecie� was kocham, usi�uj� zachowywa� si� jak wi�kszo�� ludzi. Staram si� jak mog�, nie b�d�cie wi�c na mnie �li!�

Przystali na to. Wiedzieli, �e jest jej trudno; nie by�a taka jak wszyscy. Starali si� naprowadzi� j� na dobr� drog� mi�o�ci�, najwi�ksz�, jak� mogli jej da�.

Nie do pomy�lenia by�o, �eby gdzie� j� odes�a�. Tu mia�a zapewnione bezpiecze�stwo. W�r�d obcych kto� m�g�by j� rozdra�ni� i nie wiadomo, jak by si� to sko�czy�o.

Czasami Silje wspomina�a, jak Tengel ujrza� Sol po raz pierwszy. Poczu� wtedy, �e ma�a nie powinna �y�. Zdarza�o si�, �e Silje w g��bi duszy przyznawa�a mu racj�.

Mimo wszystko kochali dziewczynk�. Sol potrafi�a by� �agodna i czu�a, zawsze troskliwie opiekowa�a si� m�odszym rodze�stwem, chocia� czasami sprowadza�a je na manowce. Nie by�a jednak jedynym dzieckiem na �wiecie ze sk�onno�ciami do psot!

By� mo�e kochali j� nawet odrobin� mocniej ni� pozosta�e dzieci, tak jak kocha si� dziecko, kt�re przynosi najwi�cej trosk i smutk�w.

Charlotta chcia�a j� zabra� do siebie na dw�r. Tego jednak nie mo�na by�o uczyni�, wywo�a�oby to skandal. Charlotta nie zna�a wszystkich s�abych stron dziewczynki. Mo�e jednak mia�a racj�, �e Sol przechodzi�a w�a�nie trudny okres, kt�ry trzeba przeczeka�. By�o to, w ka�dym razie, �d�b�o nadziei, kt�rego si� chwytali.

Silje zorientowa�a si�, �e przybysz co� do niej m�wi.

��Chyba si� troch� przejd� � powiedzia� � �eby rozrusza� nogi.

��Oczywi�cie � odpar�a Silje z roztargnieniem. � Obiad jemy o jedenastej.

Jeszcze z domu dojrza�, �e dziewczynka z kotem na ramieniu znikn�a na skraju lasu. Johan przeszed� mi�dzy, oczekuj�cymi lud�mi, by pod��y� jej �ladem.

Kiedy przemierza� dziedziniec, us�ysza� nagle st�umione �pssst�.

Odwr�ci� si�. Przed nim sta� ko�cielny; groteskowo wygl�da� ukryty pod szerokim p�aszczem z kapturem.

��Witajcie, panie Johanie � wyszepta� ochryple ten po��k�y strach na wr�ble. � Chcia�em tylko da� zna�, �e jestem w pobli�u, gdyby�cie potrzebowali mojej pomocy.

Johan bardzo si� zirytowa�. Niepotrzebna mu by�a �adna asysta.

��B�d�cie �askaw nie skrada� si� jak czarny charakter z przedstawienia w�drownych kuglarzy. Czy chcecie wszystko zepsu�, cz�owieku? Odejd�cie st�d! Natychmiast!

To by�a zaleta przynale�no�ci do s�du dla czarownic. Stanowisko nios�o ze sob� niezwyk�e powa�anie. Ko�cielny, po�o�ywszy uszy po sobie, b�yskawicznie znikn�� z dziedzi�ca.

Johan zag��bi� si� w okryty letni� szat� las. Poszed� okr�n� drog�, by nikt nie powzi�� podejrze�, �e �ledzi dziewczynk�, cho� w�a�nie taki, a nie inny mia� zamiar.

Dla Boga � przeciw Diab�u.

Zawo�anie to ci�gle powtarza� sobie w my�li, st�paj�c po ocienionym mchu. Pragn�� umocni� sw� wol� przys�u�enia si� sprawiedliwo�ci. Nie dlatego, by to by�o konieczne. Johan nale�a� do tak zagorza�ych fanatyk�w, �e m�g� we �nie wskaza� uczni�w Diab�a, nie badaj�c zbyt dok�adnie, czy s� winni. On przecie� wie najlepiej! Dla Boga � przeciw Szatanowi!

D�ugo musia� kr��y�, zanim znalaz� Sol. Us�ysza� w ko�cu jej mi�y g�os, a zaraz potem j� zobaczy�.

Kl�cza�a na ��ce nad brzegiem niewielkiej rzeczki. Roz�o�y�a przed sob� kawa�ek p��tna i przemawia�a do kota, kt�ry usadowi� si� naprzeciwko.

Na p��tnie, kt�re, jak Johan rozumia�, by�o poprzednio w�ze�kiem, le�a�a ca�a masa niezwyk�ych rzeczy, u�o�onych w jaki� wz�r.

Serce zabi�o mu mocniej. Nie by�o w�tpliwo�ci, czym zajmuje si� dziewczyna. Czarami!

��Wyjd�, Johanie! Chod� tutaj i zobacz, co robi�!

Zawstydzony wyszed� zza krzak�w i zbli�y� si� do niej.

Dzie� by� prze�liczny. ��k� otacza�y krzewy dzikiej r�y, kt�re w�a�nie zakwit�y, pe�no by�o jaskr�w i niebiesko kwitn�cego le�nego geranium.

Dla wychowanego w ascezie Johana dziewczynka by�a jak zjawisko. Te rumiane policzki, �agodnie wygi�te usta i niezwyk�e oczy! Nie potrafi� okre�li�, czy by�y ��te, czy zielone, tak cz�sto zmienia�y kolor. Twarz mia�a obramowan� ciemnymi, niemal czarnymi lokami, kt�re sp�ywa�y w d� a� na bia�� bluzk�. Jak na czternastolatk� kszta�ty mia�a ju� bardzo dobrze rozwini�te. Oczy Johana piek�y i sw�dzia�y od czego�, co mog�o by� �zami. On jednak nie pami�ta�, czym by�y �zy.

Kot popatrzy� na niego oboj�tnie zielonymi oczami i odwr�ci� �epek.

��Zobacz, Johanie, co zrobi�am � powiedzia�a Sol z ufno�ci�, od kt�rej poczu� nag�y skurcz w �o��dku. Zakl�am szcz�cie dla ciebie, tak aby� by� zdrowy i nic ci� ju� nie bola�o. To powinno pom�c. Ale twoja dusza jest pe�na rozterek i nied�ugo tw�j niepok�j b�dzie jeszcze wi�kszy.

��Nie chc� wiedzie�, co mnie czeka w przysz�o�ci � powiedzia� szybko.

C� to za wymys�! I tym w�a�nie chcia�a go skusi�!

Sol zebra�a zaraz swoje przedziwne, zasuszone skarby, tak stare, �e trudno by�o stwierdzi�, czym naprawd� by�y.

��Wybacz, by�am tylko ciekawa ciebie i twojej przysz�o�ci � mrukn�a. � Mo�e lepiej jednak b�dzie nie wiedzie� zbyt du�o. Jest pewien znak, kt�ry mi si� nie podoba� A tak dobrze ci �ycz�.

��Bardzo mi�o z twojej strony, �e tak si� o mnie troszczysz � powiedzia�, nie mog�c oderwa� od niej wzroku. � Nie powinna� jednak zajmowa� si� takimi rzeczami.

��Przecie� to nic nie jest, to tylko zabawa. No, musz� ju� i��. Id� do mego brata, barona, z wiadomo�ci� od Silje. Nie wolno ju� nam nazywa� panny Charlotty pann� � roze�mia�a si�. � Ona jest przecie� matk� Daga, wiesz o tym pewnie?

Tak. Johan wiedzia� o tym od ko�cielnego. Grzech, wsz�dzie grzech! m�wi� ten nieprzyjemny cz�owieczek o �wiec�cych, uszcz�liwionych oczach, przesuwaj�c j�zykiem, przypominaj�cym j�zyk w�a, po cienkich wargach.

Nagle Johan zadr�a�. Przecie� ko�cielny by� jego wsp�lnikiem, praworz�dnym cz�owiekiem, musi wi�c okaza� mu wyrozumia�o��.

Dziewczynka pomacha�a mu i odbieg�a lekko jak tancerka, a kot skaka� za ni�. Wszystkie zawi�e pytania, kt�re sformu�owa� w my�lach, skry�y si� gdzie� w zak�tku m�zgu, bezsilne i bezu�yteczne.

Zanim wyruszy� w powrotn� drog� do Lipowej Alei, posta� chwil�, a potem zamy�lony wyj�� ze swego tajemnego schowka papiery i kawa�ek w�gla. Wszystko, na co zgodnie z zaleceniami g��wnego s�dziego mia� zdoby� odpowied�, zosta�o dok�adnie zanotowane. Pyta� by�o wiele � niezwykle wymy�lne, wyra�nie ponumerowane. Przeczyta� punkty, na kt�re nale�a�o znale�� odpowied�. Tak, teraz ju� wiedzia�, jak odpowiedzie� na najwa�niejsze pytania.

Czy istniej� oznaki, �e s� uprawiane czary?

Tu trzeba napisa� wyra�nie �tak�, a w ka�dym razie na arkuszu dziewczyny. Ka�de z nich mia�o oddzielny papier, jako �e by�a du�a r�nica pomi�dzy wied�m� a czarownikiem lub mistrzem czarownic.

Przez chwil� Johan rozmy�la� o zaufaniu, jakim go obdarzono, a serce ros�o mu z dumy niemal do b�lu.

Podni�s� w�gielek.

Opu�ci� go.

Do licha, zapomnia� o dowodzie, kt�ry musi przed�o�y� przed s�dem. Co�, nie wiadomo co, skierowa�o jego my�li na inny tor. Przecie� �atwo m�g� wetkn�� jedn� z tych dziwnych rzeczy do kieszeni! Cho� nie wiedzia�, co to by�o, pewien by�, �e dziewczynka mia�a najstraszliwsze akcesoria. Takie jak skrzyd�a nietoperza, palce zg�adzonych przest�pc�w, kostki noworodk�w, zasuszone ropuchy i inne podobne okropno�ci. Zmarnowa� szans�, kt�ra by� mo�e nigdy si� nie powt�rzy!

Chyba najlepiej b�dzie, je�li zaczeka z odpowiedzi� na to pytanie.

Wsun�� papiery z powrotem do woreczka i szybkimi, zadziwiaj�co lekkimi krokami ruszy� w stron� domu.

Sol bieg�a przez las w stron� Grastensholm. My�li jej szybowa�y, tak jak to potrafi� tylko my�li szcz�liwego podlotka.

Znalaz�a si� na otwartej przestrzeni. Sz�a wzd�u� p�otu okalaj�cego wybieg dla koni. Zawsze zachwyca�y j� rosn�ce tu brzozy. Sta�y z dala od siebie, wysokie i proste, pokryte teraz przejrzystym jasnozielonym listowiem. Na ich bia�ych pniach gdzieniegdzie widnia�y czarne plamy. Przychodzili tu zwykle na wiosn�, by zbiera� przylaszczki i zawilce. ��ka pokryta by�a wtedy niebieskim lub bia�ym dywanem kwiecia; Sol kocha�a ten widok. Wydawa�o si� jej, �e mi�dzy brzozami s�yszy g�osy rodze�stwa, okrzyki rado�ci, gdy kt�re� znalaz�o wyj�tkowo pi�kn� k�pk� kwiat�w.

Teraz ros�a tu tylko rzadka trawa, a po ��ce dudni�y kopyta ogiera.

Ko� by� pi�kny, czerwonobr�zowy ze z�ocist�, rozwian� grzyw� i lekko, z wdzi�kiem, uniesionym ogonem. Sol stara�a si� biec z nim na wy�cigi i w�a�ciwie zadowolona by�a, �e oddziela� ich od siebie p�ot.

Ogier zar�a� triumfuj�co. Sol zobaczy�a teraz, dok�d zmierza�.

Nowy parobek wszed� na wybieg dla koni, prowadz�c klacz. Nowy parobek! Naprawd� mia�a szcz�cie!

Sol wspi�a si� na ogrodzenie.

��Hej! � zawo�a�a.

Klaus odwr�ci� g�ow� i zaczerwieni� si� jak burak.

��Panienko� najlepiej, jak st�d p�jdziecie. I to zaraz!

��Czy tu jest niebezpiecznie? Tak siedzie�?

��Nie, nie ma niebezpiecze�stwa, ale� Pospieszcie si�! Id�cie ju�!

Sol nie poruszy�a si� jednak. Ogier podszed� do klaczy, kt�ra stara�a si� wyrwa� z uprz�y. Uderzy� kopytami w ziemi� i zar�a�.

Klaus pu�ci� klacz wolno, przelaz� przez p�ot i pom�g� Sol zej�� na d�.

Jak cudownie by�o poczu� jego d�onie w pasie! Sol chcia�a, by ten moment trwa� wiecznie.

��Mam polecenie mu pom�c, ale najwyra�niej wcale tego nie potrzebuje � mrukn��. � Bardzo prosz�, odejd�cie, panienko! Bardzo prosz�!

��W czym pom�c?

W nast�pnej chwili odpowied� by�a ju� zb�dna. Sol zafascynowana obserwowa�a spektakl, kt�rego nigdy dotychczas nie widzia�a. W ich gospodarstwie niewiele by�o byd�a, g��wnie dlatego, �eby nie rani� Silje, kt�ra kocha�a zwierz�ta w tak przedziwny spos�b, �e nie mia�a si� si� z nimi rozstawa�. A kiedy takie rzeczy odbywa�y si� w stajni lub w oborze, dzieci trzymano z daleka.

Gdyby by�a tu Silje i przygl�da�a si� temu z obcym m�czyzn�, umar�aby ze wstydu.

Ale Sol to nie Silje. Ca�a rozp�yn�a si� w u�miechu godnym imienia, kt�re jej nadano.

��Pi�kne! � powiedzia�a z powag�. � Wiesz, gdy tak patrz� na nie, ogarnia mnie takie dziwne uczucie. Przechodz� mnie ciarki i �askocze mnie w brzuchu. Czy ty te� to czujesz?

Klaus nie wiedzia�, gdzie podzia� oczy, jednak jego obowi�zkiem by�o pilnowanie zwierz�t, ku nim wi�c odwr�ci� rozognion� twarz. Stwierdzenie, �e widok ten nie robi� na nim �adnego wra�enia, by�oby najwi�kszym k�amstwem �wiata.

Sol porusza�a si� niespokojnie, �cisn�a mocno uda, pocieraj�c je o siebie. Patrzy�a na m�odego, przystojnego, lecz troch� niem�drego Klausa innymi oczami. Jej wzrok �lizga� si� po nim, zaciekawiony, pytaj�cy.

Przesun�a si� nie�mia�o, prawie nieznacznie w jego stron�, tak by musn�� d�oni� r�kaw jego roboczej koszuli. Dotyk ten sprawi�, �e oddech jej sta� si� nier�wny.

Zn�w spojrza�a na konia.

��Jakie� to cudowne! � szepn�a. � Sp�jrz na te na wp� przymkni�te oczy klaczy! Czy nie s�dzisz, �e jest jej przyjemnie?

Klaus zerkn�� na ni�. Kiedy zauwa�y� jej mimowolny u�miech i prawdziwe zainteresowanie, zachichota� ostro�nie na pr�b�. Wcale si� nie oburzy�a, wi�c roze�mia� si� g�o�niej, lecz nie tak, by przeszkadza� zwierz�tom. Odpowiedzia�a na jego �miech zalotnie, cicho i delikatnie. Byli teraz par� m�odych ludzi, pozostaj�cych w pe�nym zwi�zku z natur�, szcz�liwych, �e uda�o im si� podejrze� fragment nieznanego, kusz�cego �wiata.

Konie sko�czy�y. Ogier opad� na ziemi�.

��Czy z tego b�dzie �rebi�? � zapyta�a z wrodzon� sobie roztropno�ci� Sol.

Parobek kiwn�� tylko g�ow�. Jego jasnoniebieskie oczy b�yszcza�y.

Sol by�a jak pijana; czu�a szalone pragnienie, by znale�� si� na miejscu klaczy. Nie namy�laj�c si� d�ugo, powiedzia�a o tym Klausowi.

��Ale� panno Sol! � Klaus by� wstrz��ni�ty, oddycha� kr�tko, z dziwnym napi�ciem. Zastanawia� si�, czy mia�by �mia�o�� opowiedzie� jej o ja��wce, kt�ra� Ale nic przecie� z tego nie wysz�o, nie uleg� pokusie, cho� wiedzia� i s�ysza� o takich praktykach od innych parobk�w. By�o to zreszt� ju� dawno, tak dawno, �e prawie zapomnia� o tym rozpaczliwym, wynikaj�cym z samotno�ci pomy�le. Chcia� jednak powiedzie� co� teraz, by pokaza�, �e rozumie jej prze�ycia.

��Fuj! � powiedzia�a Sol, nie wiedz�c nic o jego tajemnicy. � Nigdy nie mog�am zrozumie�, dlaczego nie wolno robi� i m�wi� tego, na co si� ma ochot�. To chyba nikomu nie szkodzi, je�eli nie rani si� ani nie wyrz�dza krzywdy innym? Czy ja robi� ci krzywd�?

Klaus, kt�ry mia� prost�, ale bardzo dobr� dusz�, odpowiedzia� gwa�townie:

��Nie, wcale nie, panienko! Ca�kowicie si� z panienk� zgadzam, ale wiecie, takim jak ja nie wolno tego m�wi� g�o�no.

��Jakie to g�upie! Ludzie s� g�upi, prawda, Klaus?

��Tak � odpowiedzia�, patrz�c na ni� czule i bezradnie.

Sol nigdy jeszcze nie doznawa�a podobnego podniecenia. Czu�a, jak nabrzmiewaj� jej piersi, a w innych cz�ciach cia�a niezno�nie pulsuje.

Klaus obiema r�kami przytrzymywa� si� ko�ka w p�ocie. Zmaga� si� ze sob�. Wiedzia�, �e je�eli teraz si� nie opanuje, spotka go p�niej zas�u�ona kara. To dziecko, gor�czkowo powtarza� w my�lach, w dodatku wy�szego rodu. Uspok�j si�, Klaus, uspok�j! Bo�e, dobry Bo�e, trzymaj mnie! Na wp� zduszony j�k wyrwa� si� z jego ust.

��Panienko� Zaraz tu b�dzie zarz�dca, �eby sprawdzi�, jak posz�o. Najlepiej, je�li�

��Oczywi�cie, ju� id�. Wybieram si� do dworu. Podoba ci si� w Grastensholm?

Rozbawi�o j� i wzruszy�o zawstydzenie ch�opaka, postara�a si� z�agodzi� atmosfer�.

��O, tak. Ale wkr�tce si� przenosz�.

��Przenosisz si�? � ten pomys� nie spodoba� si� Sol.

��Dok�d?

��Baronowa znalaz�a mi bardzo dobre miejsce w stajni wojewody. Poleci�a mnie, bo tak dobrze znam si� na koniach.

Sol zakl�a w duchu, cho� by�o to surowo wzbronione. �adne z nich nie przypuszcza�o nawet, �e to spisek, by ich rozdzieli�. Sol by�a za bardzo zainteresowana m�odym, niezbyt bystrym parobkiem. Tworzyli niebezpieczn� kombinacj�: nieodpowiedzialna Sol i Klaus, proste dziecko natury.

��Kiedy wyje�d�asz?

��We wtorek.

Wtorek? To ju� nied�ugo. Sol wiedzia�a teraz, czego chce; odkrycie w�adzy, jak� posiada nad odmienn� p�ci�, wprawi�o j� w stan upojenia. On z pewno�ci� b�dzie si� opiera�, przestraszony i onie�mielony z powodu swej niskiej pozycji w spo�ecze�stwie. Z pewno�ci� b�dzie si� wzbrania� tak�e ze wzgl�du na m�j wiek. Ale ja mam swoje �rodki�

��Czy b�dziesz ca�y czas w stajni? A� do wyjazdu?

��Nie, w poniedzia�ek musz� pogna� krowy na pastwisko na wzg�rzu.

��Sam?

��Naturalnie.

To wspaniale, pomy�la�a Sol.

��No, musz� ju� i��. Dzi�kuj� za dotrzymanie towarzystwa � roze�mia�a si�, wzi�a na r�ce kota, zaj�tego akurat polowaniem na �uka w trawie, i pobieg�a.

Klaus spogl�da� za ni� t�sknie. Podniecony scen� z ko�mi i blisko�ci� Sol ukry� si� w lesie, by w samotno�ci da� upust swym uczuciom. Przytuli� pie� brzozy i z zamkni�tymi oczami usi�owa� wyobrazi� sobie, �e trzyma w ramionach Sol. Jego oddech stawa� si� coraz szybszy, a� w ko�cu opad� na kolana. Nie m�g� ju� d�u�ej utrzyma� si� na nogach.

Johan by� bardzo niezadowolony. Uwa�a�, �e niczego nie osi�gn��. Co prawda odkry� wiele niezwyk�ych rzeczy, ale uzna�, �e nie warto ich nawet notowa�. Brakowa�o argument�w, kt�re tak naprawd� mog�y by� przydatne do os�dzenia czarownicy lub mistrza. Zebra� kilka dowod�w, lecz straci� je, po prostu zawieruszy�.

Nie zapisa� ani s�owa w swoim protokole, tak chytrze i przemy�lnie skomponowanym.

Taka �yczliwa rodzina, pe�na harmonii. M�odsze dzieci uprzejme i dobrze wychowane. Weso�e i spokojne, zawsze troszczy�y si� o niego. Chcia�y tylko jego dobra.

A rodzice� Nigdy jeszcze nie zetkn�� si� z tak� serdeczno�ci�, z takim zrozumieniem pomi�dzy dwojgiem ludzi. Byli dla siebie wyj�tkowo czuli. Johan, zdesperowany, na gwa�t poszukiwa� �lad�w konflikt�w, obca mu bowiem by�a wizja takiej rodzinnej harmonii. To tylko mamienie wzroku, my�la�, chytre wybiegi. Jednak�e pani Silje by�a bogobojn�, zacn� kobiet�, nie mog�o mu wi�c pomie�ci� si� w g�owie, �e wiernie stoi u boku czarownika, ucznia Diab�a. A stara baronowa� jak�e poruszy�o j� ostro�ne, lecz bezpo�rednie pytanie, czy pan Tengel aby �le nie sko�czy przez t� specjaln� zdolno�� do uzdrawiania chorych. �Pan Tengel? � parskn�a. � Je�li on zosta�by skazany za uprawianie czarnej magii, oznacza�oby to, �e nie ma sprawiedliwo�ci na tym �wiecie. Jest wi�cej wart ni� setki tych durni�w hipokryt�w zasiadaj�cych w s�dzie dla czarownic�.

Johan mia� jeszcze na tyle poczucia wstydu, �e si� zaczerwieni�.

Jedynym s�abym punktem by�a przybrana c�rka, Sol. Tu b�dzie m�g� uderzy�.

Zdecydowanie to uczyni.

Nie ma chyba jednak po�piechu.

Zn�w w my�lach ujrza� rozentuzjazmowan�, pe�n� �ycia buzi�, z wyrazem bezgranicznego zaufania i szczero�ci. Johan u�wiadomi� sobie, �e wbrew rozs�dkowi szuka kontaktu z Sol, i to wcale nie z obowi�zku.

Ta m�odziutka Sol mia�a taki niezwyk�y apetyt na �ycie, jak gdyby chcia�a do�wiadczy� wszystkiego, zanim jeszcze nie b�dzie za p�no.

Musi dopilnowa�, by nie by�a nara�ona na zaczepki z�ych m�czyzn, kt�rych skusi jej uroda.

On sam, naturalnie, by� ponad tymi sprawami. Po�wi�ci� �ycie wy��cznie powo�aniu w s�u�bie s�du dla czarownic. Przyby� tu po to, by�

Zn�w poczu� �ciskanie w �o��dku. Niejasno wyczuwa�, �e znalaz� si� w konflikcie z samym sob�.

Johan robi� wszystko, by ca�kowicie skoncentrowa� si� na swym obowi�zku. Szuka�, bada�, analizowa� ludzki umys�. Oskar�a�!

Zastanawia� si�, gdzie mo�e teraz by� Sol. Wysz�a, ale nie znalaz� jej w zwyk�ym miejscu nad rzek�. Tam ju� sprawdza�. Dlaczego nie ma jej tak d�ugo? To dziwne, bo kot dawno by� we dworze.

Czy ona w og�le nie ma zamiaru powr�ci�?

Sol znalaz�a si� daleko od domu. W rozedrganym upale czeka�a przy ma�ym brogu w po�owie drogi na wzg�rze. Obok niej, na trawie, sta� koszyk z winem i ciastkami. Z wina sporz�dzi�a eliksir mi�osny, u�ywaj�c do tego najlepszych specyfik�w starej Hanny: suszonych grzybk�w, listk�w i kory z pewnych tajemniczych drzew�

Chocia� Sol uwa�a�a, �e zastosowanie eliksiru jest zb�dne, to jednak na wszelki wypadek wola�a si� ubezpieczy�. By�y to ostatnie chwile, kiedy mia�a szans� osi�gn�� sw�j cel.

Nareszcie us�ysza�a kroki; kto� schodzi� ze wzg�rza. Sol wsta�a i, trzymaj�c koszyk na ramieniu, z bij�cym sercem bardzo wolno zacz�a i�� �cie�k� w stron� domu.

Nied�ugo j� dogoni. Sz�a tak wolno, i� by�o to nieuniknione. Udaj�c, �e dopiero us�ysza�a jego kroki, odwr�ci�a si� niby przera�ona.

��Ach, to ty? � zach�ysn�a si�. � Przestraszy�e� mnie.

Na m�skiej twarzy Klausa wida� by�o i�cie ch�opi�ce zawstydzenie.

��Przepraszam, nie chcia�em.

��Ach, rzeczywi�cie, mia�e� przecie� i�� na wzg�rze z krowami. Ale czy to nie mia�o by� w poniedzia�ek?

��Dzisiaj jest poniedzia�ek.

��Naprawd�? � uda�a zdziwienie. � No tak. By�am w lesie, �eby zebra� zio�a, kt�re ojciec stosuje jako lekarstwa.

Nie by�o to zupe�ne k�amstwo, w koszyku le�a�y bowiem jakie� dwie n�dzne ga��zki.

��Teraz szukam miejsca, gdzie mog�abym zje�� drugie �niadanie. Czy dotrzymasz mi towarzystwa? Musisz by� g�odny.

Gdy tylko Klaus zobaczy� dziewczyn� na �cie�ce, serce zacz�o wali� mu jak m�otem. Stara� si� zachowa� spok�j, lecz zn�w si� zmiesza�. Zawaha� si�.

��No� no tak, jestem g�odny, ale czy to wypada?

Sol zmarszczy�a brwi. O Bo�e, jaka ona pi�kna, pomy�la� bezradny. Nagle poczu� si� opuszczony przez wszystkich, pozostawiony samemu sobie. Narasta�o w nim po��danie, cho� wcale tego nie chcia�. Nie wolno mu by�o zapomnie�, kim ona jest. Czterna�cie lat, czterna�cie lat, powtarza� w my�lach jak magiczne zakl�cie. Czterna�cie lat. Jaki zgie�k si� podniesie po�r�d pa�stwa!

��Dlaczego nie wypada? � zapyta�a zaskoczona. � Chod�, tam za g�rk� jest spokojnie, du�o s�o�ca. Mam flaszk� wina�

Ju� dawno upatrzy�a sobie odpowiednie miejsce. By�o dok�adnie zas�oni�te, niewidoczne od strony �cie�ki, kt�r� zreszt� i tak prawie nikt nie chadza�. �aden d�wi�k nie dotar�by do przechodnia, je�eli, oczywi�cie, nikt nie wo�a�by o pomoc. Tego jednak Sol nie mia�a w planach.

Klaus podda� si�. Patrz�c w te b�yszcz�ce, bursztynowe oczy, wype�nione jak gdyby s�onecznym blaskiem, czu� si� jak op�tany rozkosz� i nieokie�zan� wolno�ci�. Kropelka wina nie mo�e przecie� zaszkodzi�? I troch� jedzenia? By� g�odny i zas�ugiwa� na odrobin� jad�a i napoju po m�cz�cej drodze.

P� godziny p�niej, ukryci za wzg�rzem, le�eli wyci�gni�ci na ciep�ej trawie, s�uchaj�c dobiegaj�cego z oddali trelu skowronka, kr���cego nad ��k�. Klaus opowiada� o swym samotnym �yciu, o pociesze, kt�r� znalaz� w�r�d zwierz�t, i o tym, �e nigdy tak naprawd� nie mia� �adnej dziewczyny. Mo�e jaki� poca�unek w policzek i nieporadne r�ce na dr��cych, niech�tnych cia�ach dziewcz�t. Dalej nigdy si� nie posun��. Nie �mia�.

To Sol zmusi�a go do m�wienia. Uda�o si� jej wyci�gn�� z niego to, czego by�a ciekawa. Kiedy us�ysza�a, �e nie mia� �adnych do�wiadcze� w tej dziedzinie, u�miechn�a si� z zadowoleniem.

�agodnie, mi�kkimi ruchami g�adzi�a go po policzku, szyi i karku, patrz�c mu w oczy, podczas gdy opowiada�. Jej palce ta�czy�y w rozci�ciu jego koszuli, bawi�y si� jego dum�: kilkoma w�osami na piersi, �askocz�c tak, �e mimowolnie wyda� z siebie d�wi�k � ni to krzyk, ni to �miech.

Sol bardzo by�a ciekawa tego, co dzia�o si� mi�dzy kobiet� i m�czyzn�. Wiedzia�a o tym zbyt ma�o. Podejrza�a troch�, to tu, to tam, i stara�a si� to razem posk�ada�. O tym, sk�d si� bior� dzieci, co dzieje si� z m�czyzn� i do czego mo�e si� on przyda�. O tym, �e za pierwszym razem troch� boli, ale �e to nie szkodzi. Widok koni zapali� w niej iskr�, da� pewne wyobra�enie, jak to mo�e naprawd� wygl�da�. Bardzo chcia�a, by Klaus pokaza� jej sw� m�sko��, by�a bowiem ciekawa, jak wygl�da. Ale mo�e on nie b�dzie mia� �mia�o�ci? Z pewno�ci� i tak nie oka�e si� wi�ksza ni� u konia.

Wino zadzia�a�o. Usun�o bariery, a tajemnicze zio�a i inne �rodki, kt�rych doda�a Sol, rozpali�y w ciele Klausa ogie�. Ogie�, kt�ry nale�a�o zgasi�.

Tylko ona mog�a to uczyni�. Teraz ju� nie wystarczy schowa� si� za obor� lub ukry� w swej izbie. Teraz musi to prze�y� naprawd�.

Klaus czu� si� oszo�omiony i otumaniony. Gdzie� w �rodku co� nieustannie powtarza�o: czterna�cie lat� kara� Jednak znaczenia tych s��w ju� nie rozumia�. Delikatnie pog�aska� jej sp�dnic�, zachichota� niem�drze, czuj�c, jak pal� go policzki.

Sol zaraz przysun�a si� bli�ej, a� przez p��tno poczu� jej biodro. Schwyci� je i u�cisn�� sw� mocn� d�oni�.

Oczy dziewczyny �arzy�y si� przedziwnym blaskiem. Usta by�y na wp� otwarte, oddech pe�en napi�cia i wyczekiwania. Nie przeszkadza�o jej, �e od Klausa bi� ostry zapach koni i stajni, dodawa�o mu to tylko prostoty, kt�ra tak poci�ga�a Sol.

Odetchn�� g��boko i dr��c na ca�ym ciele uni�s� si� na �okciu. D�oni� pog�adzi� jej dobrze rozwini�te piersi.

Nie odepchn�a go. Nie uderzy�a po r�ce, jak zwykle robi�y to inne g�upie dziewcz�ta. Jego d�o� wsun�a si� pod bluzk� i zamkn�a na jej piersi. W spojrzeniu Sol odczyta� zrozumienie, jakiego w swej samotno�ci nigdy dot�d nie napotka�. Czerwona mg�a przes�oni�a mu oczy, w uszach zacz�o szumie�. D�o� zacisn�a si� na jej piersi tak mocno, �e na kilka tygodni zostawi�a sinoczarne znaki. Nie potrafi� my�le� jasno, ale dostrzeg� jej go�e kolana i wiedzia�, �e to nie on je ods�oni�. A potem zwyci�y�o niezno�ne napi�cie i s�ysza� ju� tylko sw�j w�asny, zwierz�cy, �a�osny krzyk. Nie wiedz�c, co i jak si� sta�o, spogl�da� prosto w rozognion�, podniecon� twarz Sol, a jego d�o� gor�czkowo szuka�a miejsca, do kt�rego tak bardzo chcia�a dotrze�.

Sol nie mog�a opanowa� dr�enia. Przez moment wydawa�o si�, �e wszystko sko�czy si� �le. Klaus tak bardzo si� l�ka�, �e ona po prostu zniknie. Zapl�ta� si� w swoje w�asne spodnie i mocowa� si� z nimi rozpaczliwie. Musia�a mu pom�c, w ko�cu si� uda�o, a jego jedyn� my�l� by�o przeci�g�e, na wp� nieprzytomne: O Booo�e! To cudowne, nie wytrzymam tego! Umieram, Bo�e, umieram!

Tak oto w wieku czternastu lat Sol po raz pierwszy uwiod�a m�czyzn�.

Z b�ogim wyrazem twarzy Sol wolnym krokiem pod��a�a w kierunku domu. Klaus otrze�wia� pierwszy i got�w by� teraz odda� �ycie, by cofn�� bieg wydarze�. Dzwoni� z�bami ze strachu i w og�le wygl�da� do�� idiotycznie. Uspokaja�a go jednak, m�wi�c:

��Nikt o niczym si� nie dowie. Mo�esz spokojnie opu�ci� Grastensholm i wyruszy� do wojewody. To tylko drobiazg, nied�ugo o mnie zapomnisz.

��Nigdy! � zapewnia� Klaus. � Nigdy! Ale je�li to wyjdzie na jaw, sko�cz� na szubienicy.

��Je�li ty b�dziesz milcza�, nikt si� niczego nie dowie. Nie ma najmniejszego powodu, by opowiada� o tym komukolwiek, rozumiesz to chyba?

Skin�� g�ow�, szybko si� po�egna� i pobieg� tak pr�dko, jakby sam diabe� depta� mu po pi�tach.

A wi�c to by�o to, my�la�a Sol w�druj�c w ten pi�kny letni dzie�. Wcale nienajgorsze. Chocia� wszystko, prawd� m�wi�c, sko�czy�o si�, zanim na dobre si� zacz�o. Przeczuwa�a, �e musi by� jeszcze co� innego, co� doskonalszego ni� ten �atwy podb�j bez wst�p�w. Jej samej te� si� za bardzo spieszy�o, z pewno�ci� powinna by�a bawi� si� i uwodzi� go troch� d�u�ej. Klaus jednak by� prosty, wiedzia�a te�, �e nie mia� do�wiadczenia. Przypuszcza�a, �e istnieje ogromna skala dozna� i �e z m�czyzn� innego rodzaju mog�oby by� wspaniale.

Przysz�o�� wyda�a jej si� nieodparcie fascynuj�ca i kusz�ca.

Kiedy las si� przerzedzi� i zbli�y�a si� ju� do jego skraju, spostrzeg�a jak�� posta� ukryt� za drzewem, zwr�con� do niej plecami. Najwyra�niej kto� szpiegowa� Lipow� Alej�.

Sol bezszelestnie podkrad�a si� bli�ej.

��Mam ci�! � wrzasn�a grubym g�osem i wbi�a palce w plecy m�czyzny.

Krzykn�� histerycznie i gwa�townie si� odwr�ci�.

��Chcesz na �mier� wystraszy� starego cz�owieka, wariatko? � krzykn��.

��Kto�, kto uwa�a, �e nie jest przez nikogo widziany, zawsze zachowuje si� �miesznie � powiedzia�a Sol. � Wiem, kim jeste�. Ko�cielnym, prawda?

��Sk�d ty mo�esz to wiedzie�, nigdy przecie� nie chodzisz do ko�cio�a � sykn��, otrzepuj�c ubranie, kt�re zabrudzi�o si� �ywic� i igliwiem. � Poczekaj tylko! Twoja kolej wkr�tce nadejdzie!

���eby i�� do ko�cio�a? � zapyta�a Sol, jeszcze bardziej odwa�na teraz, kiedy wype�nia�a j� s�odycz mi�osnych uniesie�.

��Wprost przeciwnie! A poza tym nie m�wi si� tak do s�ugi bo�ego. Jak ci� wychowano?

��Nie pojmuj�, dlaczego mia�abym zachowywa� si� z szacunkiem w stosunku do szpiega. Powiniene� milcze� o wychowaniu. To brzydko skrycie �ledzi� innych.

M�czyzna zacisn�� powieki. Z gniewu jego d�onie zamieni�y si� w pi�ci, unika� jednak wzroku Sol. Ospa�o�� pana Johana irytowa�a go, chcia� dzia�a� ju�, teraz!

��Wiem swoje � wymamrota�. Jego oczy b��dzi�y po lesie, to tu, to tam, a� w ko�cu zatrzyma�y si� na szczup�ej talii dziewczyny i jej bujnym �onie. � Wiem, co z was za ludzie! Doczekacie si�, ty i tw�j ojciec diabe�! Wyrok ju� wisi nad wami!

Ach, c� za biodra mia�a ta dziewczyna!

��Stos, g�upia, stos! Teraz nadesz�a moja kolej, by dzia�a�! Trzeba sko�czy� ze s�abo�ci� i niezdecydowaniem!

Gwa�townymi ruchami zn�w pocz�� otrz�sa� p�aszcz.

Gdyby patrzy� na Sol, z pewno�ci� wypowiada�by si� ostro�niej. Grozi� ludziom, kt�rzy byli jej najdro�si na �wiecie, jedynymi, o kt�rych dba�a. Uzna�a wi�c, �e to da�o jej prawo do dzia�ania w samoobronie. Wyraz jej twarzy zmieni� si� ca�kowicie. Na ustach wykwit� powabny u�miech, ale na wp� przymkni�te oczy ciska�y ostrzegawcze b�yski. Wsun�a d�o� do koszyka, szukaj�c tego, co by�o jej potrzebne: male�kiego kolca r�y, przymocowanego do patyczka, kt�ry mie�ci� si� w d�oni.

��Pomog� ci, masz ca�e plecy w igliwiu � powiedzia�a us�u�nie. No, dobrze, teraz wygl�da to ju� lepiej. Och, wybacz, uk�u�e� si� igliwiem?

��Tak � warkn�� ura�ony. Utkwi� oczy w wyci�ciu jej bluzki, kt�re nagle znalaz�o si� blisko niego. � Przesta�, sam sobie dam rad�!

Poczu�, jak �lina cieknie mu z k�cik�w ust, i nagle zmieni� ton. Zbli�y� sw� po��k�� twarz do dziewczyny, a� poczu�a nieprzyjemny oddech i cofn�a si�. Przysun�� si� do niej i szepta� przymilnie:

��Wiesz, ja du�o mog�, jestem wp�ywowym cz�owiekiem, najbli�szym wsp�pracownikiem ksi�dza. Mog� uratowa� ci� od stosu, je�li tylko przystaniesz na moje warunki�

Sol popatrzy�a na niego z odraz� i odepchn�a r�ce �lizgaj�ce si� po jej ciele.

��Mog� ci wyja�ni� tajemnic� �ycia � szepta�, a oczy niemal wychodzi�y mu z orbit. � Czy chcesz zobaczy�, jak m�czyzna� Jak naprawd� stworzony jest m�czyzna? Mog� ci pokaza�, je�eli przyjdziesz do mnie dzi� wieczorem. Albo teraz! Tutaj!

��Zabierz �apska! � wrzasn�a Sol rozgniewana. � Id� do diab�a, stara, ohydna �winio! Nie dotykaj mnie tymi wstr�tnymi paluchami!

Uwolni�a si� od niego i uciek�a. Mia�a wyrzuty sumienia, albowiem przeklina�a g�o�no. Nie ba�a si� jednak ani troch� tej n�dznej kreatury.

Ko�cielny nie rusza� si� z miejsca. Czu� si� tak, jakby kto� wyla� na niego wiadro zimnej wody.

��Id� wi�c! � krzycza� ura�ony. � Ale jutro ju� b�dziecie os�dzeni! Wiem, �e oboje pracujecie dla Diab�a. Ladacznica! Dziwka! My�lisz, �e nie wiem, �e oddajesz si� wszetecze�stwom z samym Szatanem? Wszystkie czarownice tak robi�. Nie chcia�bym ci� dotkn�� nawet obc�gami!

Jego g�os przycicha� w miar�, jak oddala� si� w stron� drogi. Sol za�mia�a si� z pogard� i posz�a do domu przez ��k�. Zatrzyma�a si� na zboczu, z kt�rego rozci�ga� si� widok na wie�. Zobaczy�a, jak ko�cielny przeskoczy� r�w i pod��a� drog� ku ko�cio�owi.

��Sol!

Odwr�ci�a si�. To Tengel zbli�a� si� do niej pospiesznie.

��Gdzie si� podziewa�a� przez ca�y dzie�? Silje niepokoi�a si� o ciebie.

On te� wygl�da� na zaniepokojonego.

Sol u�miechn�a si�.

��Tak sobie chodzi�am. Chcia�am nazbiera� zi�, ale nic z tego nie wysz�o. Wzi�am ze sob� jedzenie, by�o wspaniale. Dzie� jest taki pi�kny.

��Powinna� nas by�a uprzedzi�, kochanie. Nic przecie� nie wiedzieli�my.

��Wiesz, �e najbardziej lubi� radzi� sobie sama, chodzi� w�asnymi drogami. Ale wybacz mi, to by�o bezmy�lne z mojej strony.

Tengel przyjrza� si� jej badawczo.

��Co si� dzieje, Sol? Tak dziwnie wygl�dasz. Wzburzona i� jednocze�nie zadowolona! Nie podoba mi si� ten blask w twoich oczach. C� to za m�czyzna bieg� dopiero co skrajem lasu?

Sol zn�w skierowa�a wzrok na wie�. Zrobi�a kilka krok�w w d� zbocza, by nie by�o ich wida� z domu. Tengel pospieszy� za ni�.

��To by� z�y cz�owiek, Tengelu. Chcia� zabra� ciebie i mnie. Mia�a nas spotka� kara za to, �e zawarli�my pakt z Szatanem.

Tengel zblad�.

��Dobry Bo�e, to nie mo�e by� prawda! Tak, spodziewa�em si� tego. Moje umiej�tno�ci leczenia� i twoja nieostro�no��. Ale �e zajdzie a� tak daleko� Kto to by�? Pan Johan?

��Nie. To ko�cielny.

��Ach, on! Odpychaj�cy cz�owiek. Podw�jna moralno��. Dlatego w�a�nie jest niebezpieczny.

Sol popatrzy�a na niego niewinnie.

��On powiedzia� co� dziwnego, Tengelu. Nie rozumia�am tego. Powiedzia�, �e je�li b�d� dobra, uleg�a, to� to mnie pu�ci. Dotyka� mnie swoimi okropnymi s�katymi r�kami. Dlaczego to robi�, Tengelu?

Przybranemu ojcu zapar�o dech w piersiach.

��Co? � wykrzykn��, po czym na chwil� odj�o mu mow�. � Co on zrobi�? Czy zrobi� co� wi�cej?

��Nie � odpowiedzia�a Sol beztrosko. � Powiedzia�am mu, �e jest brzydki i g�upi, i odesz�am.

Dopiero po pewnym czasie Tengel zdo�a� si� opanowa�.

��Dobry Bo�e, co my zrobimy? � szepn��. � Co my teraz zrobimy, Sol? �le z nami, i z tob�, i ze mn�. Czy zn�w musimy ucieka�? Opu�ci� Lipow� Alej�, kt�r� tak bardzo kochamy?

��Nie ma strachu � powiedzia�a Sol lekko. � On daleko nie zajdzie.

Tengel poszarza� na twarzy.

��Sol � szepn��. � Co� ty zrobi�a?

Wzruszy�a ramionami.

��My�la�am o Silje, o rodze�stwie i o tobie. O nas wszystkich.

Z�apa� j� za ramiona i mocno potrz�sn��.

��Co� ty zrobi�a, Sol? � krzykn�� zduszonym g�osem. � Odpowiadaj! Czy to ciernie �mierci od Hanny? Czy masz je?

��Auuu! To boli!

Kiedy j� pu�ci�, poprawi�a bluzk� na ramionach.

��Tak, mam taki.

Tengel wstrzyma� oddech, zabrzmia�o to jak przeci�g�y j�k.

��P�d� za nim! Natychmiast! Biegnij, piekielna czarownico!

Nigdy jeszcze jej tak nie nazwa�, ale teraz by� oszala�y z przera�enia i rozpaczy.

Sol popatrzy�a na r�wnin�, gdzie w oddali na ko�cielnej alei majaczy�a male�ka, czarna sylwetka m�czyzny.

��Jest ju� za p�no � powiedzia�a dziwnym tonem, jak gdyby znajdowa�a si� w lunatycznym transie.

Tengel popatrzy� w dal. Ko�cielny szed� niepewnie. Przytrzymuj�c si� brz�z w alei, stara� si� dotrze� do muru ko�cio�a. Nagle upad� i ju� nie wsta�.

��O Bo�e � szepn�� Tengel. Ukry� twarz w d�oniach i bez si� osun�� si� na kolana.

��On m�g� nas zabi� � stwierdzi�a Sol. � To by� z�y cz�owiek, Tengelu.

Tengel tylko j�cza� w odpowiedzi. Sol sta�a wyczekuj�co.

��Czy dlatego by�a� taka� zadowolona? � zapyta� wreszcie.

��Nie, nie. My�la�am zupe�nie o czym� innym.

��O czym?

��A, nic, o niczym.

Tengel nie mia� si�y si� poruszy�, skamienia�.

��Nikt nie widzia�, �e szed� w�a�nie st�d � powiedzia�a Sol, jakby m�wi�a o dzieci�cej zabawie. � Jeste�my bezpieczni. Chod�, p�jdziemy do domu!

Tengel w ko�cu si� ockn��. Nareszcie, po tylu latach, podczas kt�rych t�umi� w sobie swe silne, niezwyk�e moce, pozwoli� im rozwin�� si� wraz z przepe�niaj�cym go gniewem i rozpacz�.

Wsta�.

��Sol � powiedzia� gro�nie, cho� beznami�tnie.

Odwr�ci�a si�, by spojrze� na niego, i to, co zobaczy�a, sparali�owa�o si�� jej woli.

Sta� przed ni� Tengel, kt�ry jednak nie by� Tengelem. To duch przepa�ci, stwierdzi�a. Usta mia� �ci�gni�te, nozdrza zbiela�e, a oczy� oczy ciska�y w jej kierunku b�yskawice.

��Daj mi koszyk � powiedzia� cicho.

Trzyma�a go kurczowo i rozpaczliwie usi�owa�a stawia� op�r.

��Nie! To najcenniejsze, co mam. Hanna podarowa�a mi swoje skarby i nauczy�a, jakie zio�a mam zbiera� i gdzie ich szuka�. Nie spodoba�oby si� jej�

Umilk�a. Odczuwa�a co� niezwyk�ego. Okolica zatopi�a si� w szarej mgle. Jedyne, co widzia�a wyra�nie, to oczy Tengela, jego straszn� twarz i d�o� wyci�gni�t� po koszyk. Takiej si�y Sol nigdy jeszcze nie czu�a.

Zawsze s�dzi�a, �e jej moc jest wi�ksza ni� moc Tengela. Teraz zrozumia�a, jak bardzo si� myli�a.

Zachwia�a si�. Wype�ni� j� nieznany strach i bez sprzeciwu poda�a mu koszyk.

��To nie wszystko � stwierdzi� Tengel, bior�c go z jej r�k i nawet nie zagl�daj�c do �rodka. Jego g�os tak�e by� zmieniony i tak ochryp�y, jakby nale�a� do pozaziemskiej istoty. � Wiem, �e masz te� zapas w domu, pewnie wi�ksz� cz��. Chc� dosta� wszystko. Nie b�dziesz niczego przede mn� ukrywa�.

Sol tylko skin�a g�ow�. By�a ca�kowicie bezwolna.

��Znam twoje my�li � powiedzia� Tengel, zbli�aj�c do niej sw� straszn�, obc� twarz. � S�dzisz, �e mo�esz znale�� nowe zio�a. Ale je�li to zrobisz, zabij� ci�. Wiesz teraz, �e potrafi�. Jeste� �miertelnie niebezpieczna, Sol, musz� chroni� �wiat przed tob�. I wiesz, �e nie posiadasz mocy, by mnie zg�adzi�, poniewa� zawsze czuj�, o czym my�lisz.

Tak, teraz si� o tym przekona�a. Ca�y jej sprzeciw i pewno�� siebie znikn�y jak rosa w blasku s�o�ca, a oczy wype�ni�y si� �zami.

��Chcia�am dobrze, ojcze � �ka�a. � Pragn�am tylko was wszystkich uchroni� przed tym z�ym cz�owiekiem.

Tengel uspokoi� si�, jego oblicze zn�w nabra�o ludzkiego wyrazu. Postawi� koszyk i wyci�gn�� do niej ramiona. Sol z p�aczem pad�a mu w obj�cia.

��Nie r�b tego wi�cej, ojcze � b�aga�a. � Nie r�b tak! Nie znios� tego. To by�o takie straszne.

Tengel tak�e mia� �zy w oczach, kiedy tuli� j� do siebie.

��Sol, Sol, moje ukochane, nieszcz�sne dziecko. Co my z tob� zrobimy? Tak bardzo chcia�bym, aby Silje ci� kocha�a i by�a z ciebie dumna. Wiesz, �e jeste� moj� siostrzenic� i jeste� mi bardzo droga i bliska. Traktowa�em ci� jak w�asne dziecko. Ale Silje nie mia�a �adnego obowi�zku, by zajmowa� si� tob�, zrobi�a to z dobroci i mi�o�ci. Nie chc�, by� j� zawiod�a.

Sol szlocha�a gwa�townie. Jak zawsze, gdy by�a bardzo poruszona, nazywa�a go ojcem.

��Naprawd� stara�am si� by� dobra, ojcze. Naprawd� si� stara�am. Tak bardzo chcia�abym czyni� to, co dobre i w�a�ciwe, ale z�o jest takie poci�gaj�ce.

��Wiem, moja kochana. To przekle�stwo naszego rodu.

��Wydaje mi si�, jakby� odbieraj�c mi zio�a, odbiera� mi �ycie.

���ycie? Nie, nie robi� tego. Ale� � Tengel zamilk�. Nareszcie zda� sobie spraw� z tego, co powinien by� zrobi� ju� dawno temu. Odsun�� Sol od siebie i spojrza� w jej, wydawa�oby si�, niewinne teraz pe�ne �ez, oczy. � Sol! Jaki� by�em g�upi! Naturalnie, mam, chyba mam rozwi�zanie.

��Co chcesz przez to powiedzie�?

W jego oczach pojawi� si� blask, wida� by�o, �e si� do czego� zapali�.

��Wiesz, jaki jestem zm�czony. Praca z chorymi lud�mi, kt�rzy przybywaj� prosz�c mnie o ratunek, bardzo mnie wyczerpuje. Czasami zastanawiam si�, jak d�ugo wytrzymam. A ty masz za ma�o zaj��, prawda? W domu jest s�u�ba, Charlotta nie potrafi nauczy� ci� ju� niczego wi�cej. Zbyt wiele mia�a� czasu na swoje niebezpieczne zaj�cia.

��Chyba rzeczywi�cie tak by�o � zgodzi�a si�.

��Sol� Czy zechcesz mi pomaga�? To prawda, �e jeste� bardzo m�oda, ale� Wiem, �e potrafisz, cho� by� mo�e nie masz tak jak ja lecz�cej si�y w d�oniach. Znasz jednak wiele sposob�w, o kt�rych ja nic nie wiem. Jeste� prawdziw� czarownic� od mikstur.

Sol rozja�ni�a si�.

��B�d� mog�a ci pomaga�? Naprawd�?

��Nic nie mog�oby mnie bardziej ucieszy�, ni� gdyby� wykorzystywa�a swe zdolno�ci we w�a�ciwy spos�b.

Sol niemal oszala�a ze szcz�cia.

��Tyle b�d� mog�a zrobi�! B�d� u�ywa� zi�. A je�eli dla kogo� najlepszym wyj�ciem b�dzie po�egnanie si� z tym �wiatem, to bez trudu mog� mu pom�c.

��Nie � wykrzykn�� zrozpaczony Tengel. � Masz ratowa� ludzkie �ycie, a nie je gasi�!

��Nie potrafi� tego poj�� � powiedzia�a zniecierpliwiona. � Je�eli jaki� cz�owiek jest tylko ci�arem dla siebie i innych, najlepiej chyba, by odszed�?

Odwr�ci� si� od niej.

��Zapomnij o wszystkim, Sol! Nie mo�emy razem pracowa�.

Pobieg�a za nim ze z�o�onymi r�kami.

��Och, nie, Tengelu, tak ci� prosz�! Obiecuj�! Przysi�gam na wszystko, co jest mi drogie, �e nie b�d� odbiera� �ycia, przyrzekam! B�d� robi� wszystko, by je ratowa�, byleby� tylko pozwoli� mi ze sob� pracowa�.

Tengel westchn��.

��Nie widz� innego wyj�cia. Nie mam tyle si�y, by przekaza� ci� w�adzom, chocia� to by�oby chyba najw�a�ciwsze. Ale musisz mi odda� wszystkie swoje niebezpieczne mikstury.

Zawaha�a si�.

��Wszystkie, Sol! Nadal jeste� dzieckiem i nie potrafisz przewidzie� konsekwencji swoich uczynk�w. Dostaniesz je z powrotem, kiedy sko�czysz� dwadzie�cia lat.

��Ale to d�u�ej ni� pi�� lat!

��Tak by� musi. To dla ciebie jedyny ratunek.

Westchn�a g��boko z rezygnacj�.

��Jak chcesz.

Skierowali si� w stron� domu. Nagle Tengel zacz�� si� �mia�.

��Je�eli zaczniesz ze mn� pracowa�, to pomo�esz mi tak�e w inny spos�b. Mam troch� k�opot�w z wysoko urodzonymi damami, kt�re potrzebuj� mojej pomocy.

��Jakich k�opot�w? � zapyta�a Sol zaciekawiona.

��Wiesz, pacjent bardzo cz�sto podziwia swego lekarza. Zw�aszcza kobiety bardzo, bardzo cz�sto �ywi� do niego niestosowne uczucia, po��czenie podziwu z mi�o�ci� i uleg�o�ci�. Mo�e to by� bardzo k�opotliwe.

Sol wybuchn�a gromkim �miechem.

��Chcesz powiedzie�, �e si� w tobie kochaj�?

��Co� w tym rodzaju � odpar� wymijaj�co. � Dlatego dobrze, �e b�d� m�g� zabiera� ci� ze sob� do ich komnat. Twoja obecno�� ostudzi ich niewczesne zapa�y.

Dziewczynka uzna�a to za niezwykle zabawne, Tengelowi jednak wcale nie by�o do �miechu. Przed niekt�rymi wizytami zawsze si� denerwowa�. Pami�ta� kusz�ce spojrzenia pacjentek, osuwaj�ce si� negli�e, w�skie d�onie g�aszcz�ce jego rami�.

��Czy ciebie to podnieca? � chcia�a wiedzie� Sol.

Zmarszczy� brwi.

��Podnieca? Nie spodziewa�em si� takiego s�owa z twoich ust, Sol � powiedzia� surowo. � Nie, nie podnieca mnie. Robi mi si� tylko przykro z ich powodu, budzi to r�wnie� m�j gniew. Musz� okaza� wiele taktu i cierpliwo�ci, by wycofa� si�, nie rani�c ich uczu�. A na to nie mam ani si�y, ani czasu.

��Biedny ojcze � powiedzia�a Sol, czule bior�c go za r�k�. � Wybawi� ci� od tych natr�tnych kobiet. Rozumiem je jednak. Z pewno�ci� wydajesz si� poci�gaj�cy pomimo twego strasznego wygl�du.

Tak przemawia� do Tengela mog�a tylko Sol. Wiedzia� jednak, �e ma racj�. Jedna z tych kobiet, kt�re maj� za ma�o zaj��, a zbyt wiele czasu na marzenia, powiedzia�a mu kiedy� wprost: �Jeste�cie, panie Tengelu, zmys�owy jak samiec w okresie god�w. Demonizm czyni was straszliwie niebezpiecznym. Podw�jnie zakazanym. A wiecie, zakazany owoc��

W�wczas ogarn�a Tengela taka niech��, �e z trudem zachowa� uprzejmo��.

��Czy Silje o tym wie?

��Nie, nie chcia�em jej niepokoi�, gdy� nigdy mi nawet przez my�l nie przesz�o, by j� zdradzi�. Ale dobrze b�dzie mie� ci� ze sob�. Bardzo si� z tego ciesz�.

��Ja r�wnie� � stwierdzi�a Sol.

��Ale ty zajmowa�a� si� dzisiaj czym� jeszcze, Sol. Czu�em to, kiedy si� spotkali�my. Uczucie, kt�re ci� przepe�nia�o, by�o tak silne, jakby rozrywa�o ci� na kawa�ki.

U�miechn�a si�.

��Tak, ale to nie by�o nic z�ego, Tengelu. To by�o uczucie szcz�cia. Nie chc� wi�cej o tym m�wi�.

Przygl�da� si� jej z boku, ale w naj�mielszych marzeniach nie by�by w stanie wyobrazi� sobie, czym si� naprawd� zajmowa�a. Dla Tengela Sol by�a tylko dzieckiem i nikim wi�cej.

W do�� drastyczny spos�b Sol uwolni�a rodzin� od zagro�enia, jakie stanowi� ko�cielny, jednak prawdziwe niebezpiecze�stwo wci�� nad nimi wisia�o.

Silje i dzieci byli zbyt dobroduszni, by uwierzy�, �e kto� m�g� do nich przyby� w z�ych zamiarach. Uwa�ali, �e w g��bi serca wszyscy s� dobrzy, i cho� cz�sto fakty dowodzi�y czego� wr�cz przeciwnego, Silje i Tengel wychowywali dzieci tak, by okazywa�y szacunek i trosk� innym. Takie by�o ich g��wne przes�anie, ewangelia mi�o�ci.

Jednak�e Tengela, a do pewnego stopnia r�wnie� Sol, nurtowa� wyra�ny niepok�j, wywo�any przez go�cia, kt�ry mieszka� w ich domu.

Johan przywyk� by� do siedzenia i skazywania winnych i niewinnych na �mier� lub tortury, a nie do biegania po lesie.

I w ko�cu zachorowa�. Tym razem naprawd�. Przypuszcza�, �e umrze.

Kiedy wr�ci� z lasu, gdzie przez p� dnia stara� si� odnale�� Sol, Are popatrzy� na niego z politowaniem.

��Naprawd� przeszed�e� przez g�ry a� od Sogn? � zapyta� dzieci�cym, jasnym g�osem. � Przecie� ledwo zipiesz ju� po pokonaniu najmniejszego pag�reczka.

Johan nie wiedzia�, co ma odpowiedzie� � tak zdumia� go fakt, �e kto� m�g� w�tpi� w s�owa przedstawiciela wymiaru sprawiedliwo�ci. Widzia� siebie jako narz�dzie Boga, jako anio�a kary.

Z opresji wybawi�a go Silje.

��Nie wolno zwraca� si� na �ty� do doros�ych. Are, kiedy wreszcie si� tego nauczysz? Musisz zrozumie�, �e pan Johan jest wyczerpany po d�ugiej podr�y. Up�ynie wiele dni, zanim zn�w nabierze si�. Czy �adnie by�o w lesie, panie Johanie?

��Co? Ale� tak, oczywi�cie.

Prawd� m�wi�c w og�le nie przygl�da� si� lasowi. Ci�gle wypatrywa� Sol i w miar� jak dzie� mija�, narasta� jego gniew. Po sprawdzeniu w zwyk�ym miejscu nad rzek� pokr�ci� si� wok� domu. Potem zn�w pobieg� do lasu, gania� po nim jak w�ciek�y pies, by j� odnale��. Chcia� jej pokaza�, kim jest. Ta ma�a �obuzica b�dzie si� trz�s�a ze strachu i cierpia�a, ju� on si� postara o najbardziej wyrafinowane tortury. Naprawd� po�a�uje, �e si� przed nim ukry�a, ta�

��Nadchodz� Tengel i Sol � zawo�a�a Silje z rado�ci�.

Ramiona Johana opad�y. I pomy�le�, �e dzie� by� taki jasny i pi�kny! Nie zauwa�y� tego przedtem!

Teraz zn�w le�a� w �o�u. Czu� ucisk w piersi, a ataki suchego kaszlu echem rozbrzmiewa�y w pokoiku na strychu. Jednak, cho� z pewno�ci� nie przyzna�by si� do tego, by�o mu bardzo przyjemnie.

A to dlatego, �e zupe�nie nowa, �agodna Sol zajmowa�a si� nim tak troskliwie. Podawa�a mu wzmacniaj�ce zupy (z pewno�ci� czarodziejskie wywary � musi o tym donie��) i dba�a, by jego �o�e zawsze by�o g�adkie i przyjemne. Jej szybkie, zr�czne d�onie poprawia�y poduszki, w�lizgiwa�y si� pod jego plecy wyg�adzaj�c prze�cierad�o i ogrzewaj�c ascetyczne, przywyk�e do wyrzecze� cia�o. Wodzi� za ni� oczami, gdziekolwiek si� ruszy�a, rejestruj�c wszelkie oznaki wskazuj�ce na to, �e by�a czarownic�. Po to tu przecie� przyby�? Ci�gle napomina� si�, �e musi je zapisa�. Te ��tozielone kocie oczy, zbyt wcze�nie rozwini�te, kusz�ce kszta�ty, biodra, piersi, talia tak w�ska, �e zastanawia� si�, czy nie zdo�a�by obj�� jej d�o�mi�

Dzisiaj zapomnia�a poprawi� mu poduszki. Ju� otworzy� usta, by j� przywo�a�, ale powstrzyma� si� na czas. C�, na Boga, przychodzi do g�owy jemu, przysz�emu g��wnemu s�dziemu s�du dla czarownic?

S�ysza�, �e ten gorliwy ko�cielny nie �yje. Jaka� straszliwa wysypka, serce stan�o. Tak, tak, takie rzeczy si� zdarzaj�. Johan nie �a�owa� go, ten n�dznik by� jedynie przedstawicielem ni�szego stanu

Pomaca� si� po r�ce i obejrza� j�. By�a jakby pe�niejsza. Czu�, �e twarz te� mu si� zaokr�gli�a. Dobrze go tu karmili, a Johan uwa�a�, �e teraz, kiedy czu� si� tak okropnie, nie mo�e niczego odmawia� swemu wychudzonemu cia�u. Namawiali go do jedzenia, to nie by�a jego wina, s�d nie mia� prawa go o to oskar�a�. Nie m�g� odmawia� i rani� tych troskliwych ludzi. Teraz jednak koniec z tym. Nie mo�e powr�ci� jako spasiony wieprz. Musi z tym sko�czy�.

Zje jeszcze tylko ten kawa�ek chleba z grubym plastrem sera. Nie zostawi go przecie� na talerzu, to niegrzecznie. Po�wi�ci si�!

Prze�kn�� chleb, popijaj�c go kuflem piwa. Ach! Wspaniale! Teraz szybki �al za grzechy, to przecie� by�o ob�arstwo�

Zn�w przyszed� pan Tengel. To naprawd� mistrz, czarownik z woli boskiej, to znaczy z szata�skiej woli, szybko poprawi� si� w my�lach. Wybacz mi, Panie! Wszystkie te niedozwolone medykamenty i d�onie, kt�re k�ad� na jego piersiach. Jak�e bosko grza�y! No nie, zn�w u�y� nieodpowiedniego wyra�enia. W czarach nie by�o przecie� nic boskiego.

Nie, za nic by si� nie przyzna�, �e boi si� tego demona.

Co? Czy on nie ma dzisiaj zamiaru po�o�y� na nim r�k?

Nie, zasiada, by porozmawia�.

Johan poczu� si� g��boko zawiedziony, ale oczywi�cie nic nie powiedzia�.

Podczas gdy gospodarz w skupieniu mu si� przygl�da�, pomy�la� jeszcze: pan Tengel, c� za przera�aj�cy wygl�d, ale jakie �agodne oczy!

��Jak si� dzisiaj czujecie? Wydaje si�, �e wygl�dacie lepiej, panie.

Johan, acz niech�tnie, musia� przyzna�, �e czuje si� zdrowszy.

��My�l�, �e dzi� po po�udniu mo�ecie ju� wsta�. A je�li jutro dobrze odpoczniecie, to s�dz�, �e pojutrze b�dziecie mogli wyruszy� w dalsz� drog� do Akershus.

Johan skin�� g�ow�. Nie by� pewien, czy odczu� tak� ulg�, jak powinien. Tydzie�, jaki mu wyznaczono, min�� ju� dwa dni temu. Je�eli jednak opowie o swej nag�ej, niemal �miertelnej chorobie, z pewno�ci� uniknie kary g��wnego s�dziego. Ostatniego dnia musi powstrzyma� sw�j apetyt, aby wygl�da� na odpowiednio wyg�odnia�ego i wycie�czonego, kiedy stanie przed jego obliczem.

Przeka�e mu wspania�e sprawozdanie. Sporz�dzi je po drodze, tak by nikt st�d niczego nie odkry�. Tak wiele ma do opisania! Na ka�de z pyta� mo�e odpowiedzie� twierdz�co!

A poza tym ma co� w zanadrzu: znalaz� jeszcze jedn� czarownic�!

Pani Silje. Maluje bezbo�ne obrazy na p��tnie! Na przemian �wi�te i grzeszne. Ona, niewiasta! To rzecz nies�ychana! �adna kobieta nie potrafi przecie� malowa�, a ona umie! Postacie stworzone przez ni� s� jak �ywe, jakby zaraz mia�y znale�� si� w izbie. Jej �cienne malowid�a s� lepsze od wielu tych, kt�re uda�o si� namalowa� m�czyznom. To przecie� niemo�liwe. To dzie�o Szatana!

Johan z ka�d� chwil� stawa� si� coraz bardziej podniecony.

A ta ma�a, kt�r� tak rzadko widywa�? Nazywa si� Liv. Ma rude w�osy, a to w�a�nie jedna z podejrzanych oznak. Wiele ju� schwytano czarownic tylko na takiej podstawie. A to dziecko tyle wie i potrafi. Wie dok�adnie, gdzie le�y Sogn, zna �acin�, potrafi liczy� zawi�e rachunki, z kt�rymi on, Johan, sobie nie radzi�

Zrobi�o mu si� s�abo. Diabe� otacza� go ze wszystkich stron. Znalaz� si� w samym sercu gniazda czarownic.

Oczywi�cie najgorsi byli Tengel i Sol. Jak najszybciej trzeba ich unicestwi�!

Zniszczy� nale�y ca�� rodzin�, by ich z�o nie plugawi�o �wiata.

Nigdy jeszcze nie czu� si� tak przybity. Mia� wra�enie, jakby zjad� wielkie ilo�ci t�ustego, ci�kiego jedzenia. Nigdy dot�d nie zetkn�� si� z tak� mi�o�ci� i troskliwo�ci� jak w tym domu.

To omamy! Omamy Szatana!

Doskonale zdawa� sobie spraw�, �e to nie ser by� przyczyn� jego dolegliwo�ci, jednak ca�� win� zrzuci� w�a�nie na to.

Takie oto my�li kr��y�y po jego sko�owanej g�owie, gdy dotar�y do niego s�owa Tengela.

��Czy zachowanie Sol zadowoli�o was, panie Johanie?

Zadowoli�o? Co chcia� przez to powiedzie�? Nie, oczywi�cie nic.

��O tak, w zupe�no�ci.

Tengel roze�mia� si�.

��Wiecie, panie Johanie, wam mog� si� zwierzy�, jeste�cie jak przyjaciel naszej rodziny. Bardzo niepokoili�my si� o dziewczynk�. Okazuje si�, �e zupe�nie niepotrzebnie.

��Ach tak?

Tengel zdecydowa� si� zaryzykowa�. Postawi� wszystko na jedn� kart�. Najgorsze ju� si� sta�o, ten cz�owiek wiedzia� o nich zbyt du�o i je�eli mia� z�e zamiary, to i tak byli zupe�nie bezradni. Tengelowi nawet przez my�l nie przesz�o, by unieszkodliwi� Johana. Jedynym wyj�ciem by�o zdoby� jego zaufanie i lojalno��.

��Tak, obawiali�my si� o dziedziczne obci��enie. Ale teraz Sol to najlepszy pomocnik, jakiego mog�em sobie �yczy�. Jej stosunek do pacjent�w jest nadzwyczajny.

A wi�c zajmowa�a si� jeszcze kim�? Johan poczu�, jak nagle zalewa go fala zazdro�ci.

��A tak bardzo obawiali�my si� przekle�stwa. i Are r�wnie�, ale im si� uda�o. Moje �ycie by�o takie trudne, panie Johanie. T�skni�em za tym, by by� jak inni, �y� bez tego ci�aru. Moje dzieci�stwo by�o tak ci�kie, �e nie potrafi� tego opisa�. Nikt, kto nie prze�y� czego� podobnego, nigdy mnie nie zrozumie. Wiele razy mia�em ochot� sko�czy� z tym przekl�tym �yciem, lecz samob�jstwo to niechrze�cija�ski post�pek, wy te� o tym wiecie. Spotka�em jednak Silje i ona zmieni�a moje �ycie w ba��. Jestem najszcz�liwszym cz�owiekiem w ca�ej Norwegii, panie Johanie, bo kiedy wychodzi si� z ciemno�ci, s�o�ce wydaje si� jeszcze ja�niejsze. Niepokoi�em si� tylko o Sol, ale teraz i z ni� wszystko jest w porz�dku.

��Wspomnieli�cie co� o przekle�stwie?

��Tak. Czy macie si�� wys�ucha� naszej historii?

��Bardzo ch�tnie.

Gdyby tylko wiedzia� ten niecz�owiek o smutnych oczach, jak bardzo ch�tnie�

Tengel odczeka� chwil�, potem kiwn�� g�ow� i zacz��:

��Kiedy� w zaraniu dziej�w� Nie, nie a� tak dawno. Kilka setek lat temu �y� pewien cz�owiek. Zwa� si� Tengel z Ludzi Lodu.

��Ludzie Lodu? � wykrzykn�� Johan, szybko si� jednak zmitygowa�.

��S�yszeli�cie o nich?

Tak, Johan s�ysza� od pewnego cz�owieka, kt�ry przyby� z Trondelag i udawa� si� do Danii. Podr�ny chwali� si�, �e zr�wna� z ziemi� ca�� g�rsk� wiosk� zamieszkan� przez wied�my i czarownik�w.

��Nie � powiedzia� g�o�no.

��A wi�c Tengel z Ludzi Lodu by� bardzo z�ym cz�owiekiem. M�wi�, �e zaprzeda� dusz� Szatanowi w zamian za szcz�cie w �yciu i za to, �e niekt�rzy z jego potomk�w obdarzeni zostan� z�� moc�, w�a�ciwo�ciami, kt�rych nie posiadaj� inni ludzie. By oni r�wnie� mogli s�u�y� Z�emu. Rozumiecie, panie?

Johan przytakn��, dr��c z podniecenia. To dopiero by�o co�, co mo�na przed�o�y� s�dowi!

Ludzie Lodu. Przekl�ci i straceni.

��Nie �ebym wierzy� w t� histori� � rzek� Tengel. � Pewne jest jednak, �e m�j praprzodek mia� w sobie co� z�ego, co odziedziczyli�my r�wnie� my, jego potomkowie. Chocia�by wygl�d. Ja sam jestem jednym z tych, kt�rzy zostali naznaczeni. Moja siostrzenica Sol r�wnie�. Ale ja przez ca�e �ycie stara�em si� zwalczy� w sobie z�o, zwr�ci� si� ku dobremu. Bo�e, jak�e wiele trudnych, pe�nych rozpaczy chwil prze�y�em! Silje i ja staramy si� wychowywa� Sol we w�a�ciwy spos�b, cho� to nie zawsze jest �atwe, bo ona nie pojmuje dobrze r�nicy mi�dzy dobrem a z�em, tym co w�a�ciwe i co niew�a�ciwe. Dopiero teraz, po waszym przyje�dzie, zrozumia�em, ile jest w niej dobra. To cudowna dziewczyna, panie Johanie. Prowadzi rozpaczliw� walk� ze z�em, kt�re jest w jej duszy.

��Ale wy nie mo�ecie by� chyba jedynymi krewnymi tej diabelskiej istoty?

��Jeste�my tylko my. Ludzie w�jta zabili wszystkich pozosta�ych. Nam uda�o si� uciec przez g�ry. Nikt nie wie, �e �yjemy, nikt opr�cz pa� na Grastensholm i ch�opca. On przecie� by� z nami, gdy uciekali�my z Doliny Ludzi Lodu. Jest jeszcze czworo starych ludzi w Trondelag, kt�rzy znaj� prawd�, ale oni nas nie zdradz�. I teraz wy, panie Johanie. Wy jednak przez te dni byli�cie dla nas jak przyjaciel i dlatego ufamy wam. Sol te� was bardzo polubi�a, niepokoi si� o wasze zdrowie.

Johan chrz�kn��. �o��dek skurczy� mu si� a� do b�lu.

S�d� stos� sensacja. S�awa! Pok�on do Boga!

Triumf! Ba�niowy triumf!

��Uwierzcie mi, panie Johanie, z ca�ych si� stara�em si� zrzuci� ten straszliwy ci�ar, kt�ry spocz�� na moich barkach w dzie� mych narodzin. Stara�em si� i staram o jedno: by by� dobrym dla ludzi. Gdybym tylko wiedzia�, �e mi si� powiod�o�

Wszystkie te wyszukane narz�dzia tortur! Najbardziej wymy�lne m�ki!

G�os Tengela dobiega� z daleka:

��Co z panem, panie Johanie? Czujecie si� gorzej?

Chory wymamrota� co� niewyra�nie. Tengel s�dzi�, �e by�y to uspokajaj�ce s�owa. Tak, zielony odcie�, kt�ry przybra�a jego twarz, znika�.

Znalaz�szy si� za drzwiami izby, Tengel przystan�� i zamkn�� oczy, wyczerpany. Czy mu si� uda�o? Czy post�pi� w�a�ciwie, opowiadaj�c sw� histori�?

Sol sta�a w pobli�u i spogl�da�a na� pytaj�cym wzrokiem. Po�o�y� d�o� na szczup�ym ramieniu dziewczyny i razem zeszli po schodach.

��Co si� sta�o, Tengelu?

Zagryz� wargi.

��Nie wiem, kim jest ten cz�owiek, pan Johan. Przez ca�y czas mia�em wra�enie, �e co� z nim jest nie w porz�dku. Wiesz, Sol, �e potrafi� wyczu� takie rzeczy?

Przytakn�a.

Wyszli na zewn�trz, na podw�rze. Dzie� by� szary, ch�odniejszy; pi�kna letnia pogoda zrobi�a sobie przerw�.

��Co� jest nie tak � ci�gn�� Tengel. � Dlatego wybra�em drog� �yczliwo�ci. Pr�bowa�em dotrze� do jego dobrej strony i opowiedzia�em o naszym dziedzictwie.

��A co b�dzie, je�eli oka�e si�, �e on nie ma dobrej strony?

��Mo�emy tylko mie� nadziej�, Sol � Tengel u�miechn�� si� ze smutkiem.

Popatrzy�a na niego z powag�.

��S�dz�, �e post�pi�e� s�usznie, ojcze. Przeczuwam, �e to si� dobrze sko�czy.

��Nie jestem tego tak pewny jak ty � westchn��. � Jak my�lisz, kim on mo�e by�?

��Kiedy tak o tym m�wisz� Ten n�dzny ko�cielny napomkn�� o czym�, co mog�o by� ostrze�eniem. Powiedzia�, �e naprawd� nie powinni�my czu� si� zbyt bezpieczni. Wtedy s�dzi�am, �e chodzi�o mu o siebie samego, ale mo�e mia� na my�li zagro�enie z jeszcze innej strony.

Palce Tengela wbi�y si� w rami� Sol.

��Mi�o�ciwy Bo�e! Sol, co my zrobimy?

��B�dziemy dalej ci�gn�� to, co sam rozpocz��e� � odpar�a Sol spokojnie. � Ja te� spr�buj� wp�yn�� na jego dobr� stron�. Nie b�j si� � doda�a z u�miechem. � Wiem teraz, gdzie jest moje miejsce.

��To dobrze. Zr�b, co mo�esz, Sol!

Schyli�a g�ow�.

��Postaram si� jak najlepiej. Jestem ju� grzeczna.

��Wiem, wyj�tkowo dobrze si� sprawujesz. Oby tak dalej, to na pewno sobie poradzimy.

Nadszed� czas rozstania. Johan sta� odziany w sw� prost�, brunatn� opo�cz�.

Najm�odsze dzieci po�egna�y go u�ciskiem, kt�ry ci�gle jeszcze czu� na karku. Pani Silje wyposa�y�a go w koszyk pe�en jedzenia i ciep�ej odzie�y. Mia�a �zy w oczach, gdy �yczy�a mu wszystkiego dobrego na przysz�o��.

Pan Tengel poda� mu sw� mocn� d�o�. Jego niezwyk�e, pe�ne ufno�ci oczy spogl�da�y otwarcie.

��Pami�tajcie o za�ywaniu lek�w, kt�re wam da�em. Nie zapominajcie, �e nie jeste�cie mocny z natury, panie Johanie! Dzi�kuj�, �e zechcieli�cie by� w naszym skromnym domu. Rado�ci� by�o go�ci� was tutaj.

��Dla mnie to te� by�a rado�� � wymamrota�. Mia� trudno�ci z wymawianiem s��w. � Przyjmijcie gor�ce podzi�kowanie za� opiek�.

Pan Tengel wyci�gn�� w jego kierunku jaki� przedmiot: ma�e pude�ko ze srebra.

��We�cie to i no�cie zawsze ze sob�. To amulet, ochrona przed wszelkim z�em. Prawdziwy czarodziejski �rodek! � roze�mia� si� Tengel. � Zawiera bardzo r�ne rzeczy. Ale ja w to wierz�.

Po chwili wahania Johan przyj�� podarunek. To dow�d, kt�rego mu brakowa�o! Doskona�y dow�d! A wi�c zdoby� go!

Poczu� na sobie spojrzenie Sol. Jej oczy p�on�y przedziwnym blaskiem, jak gdyby o co� prosi�y. Te prze�liczne, te pi�kne oczy�

Spontanicznie zarzuci�a mu r�ce na szyj� i mocno si� do niego przytuli�a. W tej chwili by�a tylko dzieckiem, tak szybko potrafi�a si� zmieni�. Jednak Johan nie traktowa� jej jedynie jak dziecko, nie m�g� powstrzyma� si�, by nie u�cisn�� jej troch� mocniej ni� nale�a�o. Poczu�, jak �zy nap�ywaj� mu do oczu.

Spogl�da�a na niego po raz ostatni. Wzrok dziewczyny by� tak smutny, tak pe�en bezgranicznego �alu, �e jej uczucie przesz�o na niego. Z trudem chwyta� oddech. Na piersiach leg� mu ci�ar. Musia� si� odwr�ci�.

Po�egna� si� i odjecha�. Wo�nica z Grastensholm odwi�z� go a� do bram miasta.

Jednak�e Johan nie uda� si� prosto do Akershus. Zaczeka�, a� w�z zniknie, i wszed� do najbli�szej gospody. Tam poprosi� o przybory do pisania. Zam�wi� kielich wina i usiad�, by odpowiedzie� na pytania w protokole. Amulet w kieszeni pali� go.

Siedzia� tak d�ugo, zamy�lony, a b�l w �o��dku stawa� si� coraz silniejszy. Kielich wina zamieni� si� w ca�y dzban, ale na papierze nie zosta�a utrwalona ani jedna litera.

Jego smutek by� jak niesko�czona g��bina bez dna. Poci�ga�a go, kusi�a, wsysa�a coraz bardziej i bardziej, przepe�niaj�c �alem.

Przed oczami przesuwa�y si� twarze. Ufne buzie dzieci, czyste rysy gospodyni. Gromadka stoj�ca na schodach, machaj�ca mu na po�egnanie. Niespotykanie szcz�liwa rodzina.

Ale poganie! Wyj�� amulet. To narz�dzie Szatana wystarczy, by ich skaza�. Potrafi� chwyta� wys�annik�w Diab�a, wiedzia�, jak w nich uderza�. Wiele pochwa� otrzyma� za swe twarde, surowe post�powanie�

Przy stole obok rozmawia�o dw�ch m�czyzn. S�ysza� ju� ich od dobrej chwili, zorientowa� si�, �e jeden z g�os�w jest mu znajomy. Nastawi� uwa�nie uszu: teraz m�wili o czym�, na czym on zna� si� dobrze.

Oczywi�cie, to wsp�pracownicy s�du dla czarownic!

��� wybrali odpowiedni� kar� dla tej kobiety.

��Jak wpadli na jej �lad?

��S�siadka donios�a. Krowy przesta�y dawa� mleko.

��No tak, sprawa by�a jasna. Jak� kar� otrzyma�a?

��Lej.

Johanowi przebieg� dreszcz po plecach. Sam cz�sto wybiera� lej. To jego ulubiona tortura. Lej umieszczano w ustach skazanego i wlewano w niego wod�. Biedak musia� prze�yka�, nie mia� innego wyj�cia� Wielkie kadzie z wod��

Johan dr�a� od st�p do g��w.

Wir wci�ga� go osza�amiaj�co, kusz�co�

Oczy Sol. Takie smutne, prosz�ce.

Triumf! S�awa!

Pustka.

Wszystko znikn�o. W jego g�owie by�o pusto.

G�os za nim:

��D�ugo �y�a na stosie. Wspania�y widok�

Johanowi pociemnia�o w oczach.

Gwa�townie uni�s� pi�ro i przecz�co odpowiedzia� na wszystkie pytania. Tak mocno przyciska� pi�ro, �e niemal p�k�o. Poni�ej napisa�: Nie ma �adnych oznak, by ktokolwiek w tym domu zajmowa� si� czarami. Otrzyma�em wiadomo�� z Danii. Spiesz� si�, wyje�d�am z kraju ju� dzisiaj.

Bezszelestnie wsta� z miejsca i prze�lizgn�� si� tak, by m�czy�ni go nie rozpoznali. Zap�aci� za wino i wyszed�. Przywo�a� do siebie ch�opca.

��Czy zechcesz zanie�� ten list g��wnemu s�dziemu w s�dzie dla czarownic? To bardzo wa�ne. Tu masz zap�at� za trud, je�li tylko podejmiesz si� tego zadania. Poczekaj� Masz, we� te� ten amulet. Jest ze srebra, jego zawarto�� ochroni ci� od wszelkiego z�a.

Ch�opak, uszcz�liwiony, wzi�� amulet i monet� i przysi�g� na wiar� i honor, �e dostarczy list natychmiast.

Johan westchn�� zm�czony i opu�ci� miasto. Koszyk z jedzeniem i odzie�� podarowa� jakiemu� biedakowi, siedz�cemu przy drodze. Zszed� z drogi i skierowa� si� w stron� fiordu.

Zatrzyma� si� na w�skim szczycie i zapatrzy� w wod�. Tu� pod nim fale z hukiem uderza�y o ska�y. Wir!

Johan odm�wi� modlitw�, prosz�c Boga o wybaczenie.

Skoczy� ze ska�y.

Wszystko sta�o si� tak szybko, �e prawie nic nie poczu�.