SAGA O LUDZIACH LODU Tom IX

Dziwnie plot�y si� losy Ludzi Lodu, tkane z wielu przer�nych nici.

Jedna z takich nitek bra�a sw�j pocz�tek a� w po�udniowej Francji, w Bearn, u st�p Pirenej�w, daleko od parafii Grastensholm.

W ogromnej katedrze rozdzwoni�y si� dzwony, zalewaj�c miasto powodzi� d�wi�k�w. Z dziedzi�ca ko�cio�a wyruszy�a kareta, kieruj�c si� w stron� zamku, kt�ry w z�ocistym blasku s�o�ca wznosi� si� nad miastem.

W powozie siedzia�y obok siebie dwie kobiety, matka i jej pi�tnastoletnia c�rka. Ludzie stoj�cy wzd�u� drogi k�aniali si� damom uni�enie.

��Anette � powiedzia�a matka, nie odwracaj�c g�owy.

Nie ogl�daj si� na t� ho�ot�. Przypomnij sobie, co si� sta�o, kiedy ostatnio pomacha�a� tym ludziom.

Dobrze, matko.

Anette nadal czu�a pal�cy policzek, kt�ry wymierzy�a jej w�wczas matka, mimo �e od kary min�o ju� kilka dni.

��Pami�taj, to nasi poddani cedzi�a matka przez z�by. � Ca�e miasto istnieje po to, by nam s�u�y�. Nigdy nie wolno ci o tym zapomina�. Widzia�am, �e przed chwil� si� do nich u�miecha�a�, i to na domiar z�ego do jakiego� ch�opaka! Czy� nie uczy�am ci�

��Tak, matko.

Je�li c�rka mia�a nadziej�, �e potakiwaniem uniknie kolejnej d�ugiej lekcji, pomyli�a si�. Matka m�wi�a dalej zgrzytliwym, nieprzyjemnym g�osem:

Wkr�tce doro�niesz i trzeba b�dzie wyda� ci� za m��. Nic innego nie wchodzi w rachub�, tylko to le�y w dobrym tonie. Nie wiesz, co my, kobiety, musimy znosi� w ma��e�stwie. Opowiada�am ci, ile musia�am wycierpie�, dop�ki �y� m�j �wi�tej pami�ci m��. Jeste�my skazane na ich zwierz�ce ��dze a� do czasu urodzenia dzieci. Ale nie d�u�ej, pami�taj o tym! Nie masz �adnego obowi�zku wyprawia� im wyuzdanych uczt swoim kosztem! Istniej� doskona�e sposoby, �eby si� od tego wykr�ci�. Mo�esz wymawia� si� migren� albo innymi dolegliwo�ciami.

I m�dl si� do Naj�wi�tszej Panienki, by tw�j ma��onek straci� ohydn� m�sk� si��, kiedy spe�ni ju� sw�j obowi�zek i da ci dzieci, kt�re b�dziesz chcia�a mie�!

��Ale�, matko! � Dziewczyna by�a wstrz��ni�ta.

��Poczekaj tylko, jeszcze sama zobaczysz, �e tego zapragniesz! Inaczej czeka ci� koszmar, bo m�czy�ni s� jak wieprze, jak capy. Je�li w domu nie dostan� tego, czego chc�, szukaj� pociechy u wszetecznic. Ty za� masz obowi�zek ukrywa� wyuzdanie m�a, a to wyczerpuje si�y.

��Ale przecie� ojciec by� taki dobry.

Matka u�miechn�a si� z wy�szo�ci�, cierpi�tniczo:

��O nie znasz m�czyzn! Oni potrafi� zdoby� si� na najbardziej wyszukane bezece�stwa. Dbaj o to, by� nie pozosta�a sam na sam z m�odym m�czyzn�, dop�ki nie wyjdziesz za m��, Anette! Nie daj si� zwie�� pi�knym s��wkom! B�agaj Madonn�, by da�a ci si�y na sprzeciw. Inaczej od razu poczujesz na sobie ich drapie�ne d�onie. A m�czy�ni potrafi� zaklina� i kusi�. Pami�taj, �e B�g patrzy na ciebie. I nasza Pani, �wi�ta Maria, widzi nas, nie zapominaj o tym! B�d� zimna i m�dl si�, m�dl! Nie dawaj si� ponie�� nieprzyzwoitym, bezwstydnym uczuciom! Nigdy! Zawsze staraj si� podoba� Bogu! Tylko nierz�dnice i inne upad�e kobiety upajaj� si� blisko�ci� m�czyzn. A ty chyba nie chcesz sta� si� tak� kobiet�?

Anette zwiesi�a g�ow�.

��Nie, mamo. B�d� o tym pami�ta�.

Mia�a nadziej�, �e na dzisiaj lekcja si� sko�czy�a. W takich chwilach jak ta przebiega� jej po plecach dreszcz obrzydzenia. Robi�o jej si� s�abo, odczuwa�a md�o�ci.

Lekcja w istocie dobieg�a ko�ca. Spojrzenie matki pad�o na drobn� kobiecin�, kt�ra przycupn�a pod bram� zamku z koszem pe�nym warzyw. Dostojna dama poleci�a zatrzyma� pow�z, wychyli�a si� przez okno, schwyci�a bat, przymocowany z boku karety, i �wiszcz�cym uderzeniem odp�dzi�a kobiet�.

Zadowolona, usadowi�a si� wygodnie.

��Teraz kiedy tw�j kuzyn Jacob de la Gardie chce zabra� ci� na p� roku do swej nowej ojczyzny, pragn�abym, �eby� dobrze zapami�ta�a moje s�owa. Jacob jest przecie� marsza�kiem koronnym, b�dziesz si� wi�c obraca� w najlepszym towarzystwie. W innym wypadku nie pozwoli�abym ci jecha� do tego poga�skiego kraju. Ale wuj zadba ju� o to, by nie przydarzy�o ci si� nic nieprzyzwoitego. A poza tym uwa�am, �e dobrze ci� wychowa�am, nie grozi ci zatem �adne niebezpiecze�stwo.

��Oczywi�cie, matko � zapewni�a j� Anette. � Po tym, co us�ysza�am o m�czyznach, �adnemu nie pozwol� si� do siebie zbli�y�.

��To dobrze � skin�a g�ow� uspokojona matka. � Chc�, �eby� na jaki� czas st�d znikn�a, bowiem �owcy posag�w wyw�szyli ju�, �e dziedziczka pi�knego zamku Loupiac osi�gn�a wiek odpowiedni do ma��e�stwa. A my przecie� nie chcemy mie� do czynienia z �owcami posag�w, czy� nie tak, Anette?

Tak, matko.

Los jednak prowadzi w�asnymi drogami, nie pytaj�c ludzi o zgod�. Nie up�yn�y jeszcze dwa miesi�ce od wyjazdu Anette, kiedy nadesz�a wiadomo�� o �mierci jej matki. Dziewczyna zosta�a wi�c w owym poga�skim kraju pod opiek� najbli�szego krewnego. Ci�gle jeszcze by�a zbyt m�oda, by radzi� sobie samodzielnie.

Ale surowe s�owa matki trafi�y na podatny grunt. Anette doskonale wiedzia�a, jak powinna zachowywa� si� prawdziwa dama.

W Lipowej Alei Aremu Lindowi z Ludzi Lodu lata up�ywa�y coraz szybciej. Wci�� jednak uwa�a�, �e pozosta�o mu jeszcze co� do zrobienia.

Mikael, syn Tarjeia, zn�w znikn�� w tajemniczej mgle, z kt�rej wynurzy� si� tylko raz podczas spotkania z Tancredem nad brzegiem �aby.

Are stara� si� odnale�� zaginionego wnuka wszelkimi dost�pnymi sposobami. Nie by�o ich tak wiele, gdy� na przeszkodzie sta� stan wojny pomi�dzy Dani�-Norwegi� a Szwecj�.

Ale pewnego dnia w 1658 roku us�ysza� o magnacie mieszkaj�cym niedaleko Christianii, kt�rego siostra po�lubi�a Szweda i, jak m�wiono, mieszka�a w Sztokholmie.

Are natychmiast wybra� si� do owego cz�owieka. Najstarszy z rodu Ludzi Lodu mia� teraz siedemdziesi�t dwa lata i wygl�da� jak prawdziwy patriarcha � z siw� brod�, wyprostowany i dumny.

W�a�ciciel ziemski �yczliwie przyj�� budz�cego szacunek starca, ale chwilowo nie by� w stanie mu pom�c. Od dawna nie mia� wie�ci od swej siostry; ruch pocztowy pomi�dzy Szwecj� a Dani� usta� z powodu tocz�cej si� wojny.

��Powiedzcie mi jednak, co chcecie wiedzie� � rzek� uprzejmie. � Moja siostra wiele opowiada�a mi o swoim �yciu w Sztokholmie, a i ja sam cz�sto tam przedtem bywa�em.

Bez wi�kszych nadziei Are podzieli� si� z nim informacjami, jakie mia� na temat Mikaela. Pilnowa� listu od Tanereda, jakby by� ze szczerego z�ota, i teraz odczyta� na g�os cztery punkty dotycz�ce syna Tarjeia, kt�rych mogli si� trzyma�.

��No c�, pierwszy punkt nie powie nam wiele stwierdzi� Are. Tyle �e ch�opak mia� stopie� korneta w 1654 roku w drodze z Bremy do Ingermanlandii. Ale ju� punkt drugi wnosi nieco wi�cej. Pojecha� wraz ze sw� przyrodni� siostr� Mark� Christian� do Szwecji, kiedy ona wysz�a za m�� za syna ich nieznanego opiekuna. Wiemy, �e opiekunem by� szwagier Johana Banera, nic wi�cej. Mikael mieszka� razem z ni� nawet po jej �lubie.

Magnat uni�s� g�ow�.

��Marka Christiana? To do�� niespotykane imi� i musia�em je ju� s�ysze�. Niestety, nie pami�tam, w jakich okoliczno�ciach! W ka�dym razie musi to by� jaka� znana posta�.

Are pokiwa� g�ow�.

��Ja te� tak my�l�, punkt trzeci m�wi bowiem: M�� Marki Christiany jest bardzo znacz�c� osob�, zar�wno w wojsku, jak i na kr�lewskim dworze. A punkt czwarty: Na imi� mu Gabriel. I dalej Tancred pisze, �e w rodzie owego Gabriela wszyscy pierworodni synowie nosz� to imi� z powodu jego praprababki, kt�ra straci�a dwana�cioro nowo narodzonych dzieci, do czasu a� przy�ni� si� jej anio�, kt�ry powiedzia�, �e nast�pne dziecko ma ochrzci� imieniem Gabriel. I to w�a�nie dzieci� prze�y�o.

Na te s�owa w�a�ciciel ziemski si� rozja�ni�.

��Ta historia o imieniu Gabriel jest mi znana! Opowiedzia�a mi j� moja siostra. Zwi�zana jest z rodem Oxenstiern�w. Zobaczmy� To na pewno nie jest linia Axela Oxenstierny. Bo widzicie, jest kilka ga��zi tego rodu� Ju� wiem! Chodzi o hrabiowski r�d Oxenstiern�w z Korsholm i Waza.

Are uzna�, �e w ciemno�ciach pojawi�o si� nagle male�kie �wiate�ko. Teraz mia� ju� jaki� konkretny �lad.

Oby tylko ta wieczna wojna si� sko�czy�a, zanim b�dzie za p�no. Gna� go niepok�j, a pozostawa� bezsilny. Tak wiele chcia� powiedzie� swemu wnukowi!

Mikaelowi Lindowi z Ludzi Lodu wiod�o si� w�a�ciwie nie najgorzej.

Po rodzinnych zawirowaniach w okresie dzieci�stwa nareszcie m�g� zazna� nieco spokoju.

Jak dotychczas w ca�ym jego �yciu sta�ym oparciem by�a jedynie Marka Christiana.

�eby lepiej poj��, jak bardzo zagubiony by� Mikael, poszukuj�cy w�asnych korzeni, nale�a�o sporz�dzi� list� takich oto fakt�w:

1. Jego rodzice zmarli w tym samym roku, w kt�rym on si� urodzi�.

2. Zaj�a si� nim ciotka jego matki Juliana, i wychowywa� si� razem z jej c�rk�, Mark� Christian� � cioteczn� siostr� jego matki.

3. Ma��onek Juliany zmar�, a ona ponownie wysz�a za m�� za Johana Banera.

4. Juliana zmar�a. Johan Baner, kt�ry mia� tr�jk� dzieci z pierwszego ma��e�stwa, o�eni� si� ponownie z wysoko urodzon� dam� z Niemiec.

5. Johan Baner zmar�, ale na �o�u �mierci zleci� opiek� nad dzie�mi, kt�re mia� z Julian�, a tak�e i nad Mikaelem swojej siostrze Annie Baner, �onie szwedzkiego admira�a Gabriela Clxenstierny z Korsholm i Waza.

6. W roku 1645 Marka Christiana po�lubi�a syna swego opiekuna, kt�ry by� �wietn� parti�: Gabriela, hrabiego Korsholm i Waza, wolnego pana na Morby i Lindholmen pana na Rosersberg, Edsberg i Korporie. By� to cz�owiek kt�ry zrobi� b�yskawiczn� karier�. W 1644 roku, w wieku dwudziestu pi�ciu lat, zosta� asesorem w Lappvesi w Finlandii. W nast�pnym roku by� ju� pu�kownikiem w regimencie upplandzkim, a nast�pnie jeszcze w tym samym roku zosta� mianowany marsza�kiem dworu i dalej wspina� si� po stopniach kariery.

Zaj�� si� Mikaelem najlepiej jak m�g�. Stara� si� zapewni� ch�opcu karier� wojskow�, nie wiedz�c, �e taki zaw�d absolutnie nie le�y w naturze Ludzi Lodu. Jedynie Trond pragn�� osi�gn�� chwa�� na polu bitwy, z zapami�taniem unicestwiaj�c wrog�w, ale on by� jednym z dotkni�tych. Na Mikaelu nie ci��y�o przekle�stwo, odziedziczy� raczej delikatno��, tak�e charakterystyczn� dla rodu. Marka Christiana rozumia�a go i stara�a si� powstrzyma� m�a, kiedy ten snu� fantazje o wysokich stopniach oficerskich dla swego podopiecznego.

Mikael by� zdolnym, ale cichym, nie�mia�ym ch�opcem, zatopionym w marzeniach, o kt�rych nikomu nie wspomina�. Nikt nie wiedzia� o dr�cz�cym go niepokoju, kt�ry nie pozwala� mu odczuwa� wsp�lnoty z innymi. Marka Christiana nie rozumia�a, jak mocne pi�tno odcisn�o na nim dzieci�stwo sp�dzone w oderwaniu od rodzinnych korzeni. Ona sama by�a �yw�, otwart� os�bk� i ani ci�g�e przeprowadzki, ani zmiany opiekun�w wcale jej nie zaszkodzi�y.

Poniewa� jej m�� by� marsza�kiem dworu, cz�sto przebywali w niewielkim mieszkaniu na sztokholmskim zamku, gdzie Mikael wa��sa� si� po pustych komnatach. M�g� to robi� bez obawy, gdy� kr�lowa Krystyna bawi�a tam rzadko, ci�gle przebywaj�c w podr�y.

Jednak�e kiedy kr�lowa by�a na zamku, znajdowa� si� tam r�wnie� jej kuzyn, ksi��� Karol Gustaw. By� on wskazanym przez ni� nast�pc� tronu, co nie wszystkich radowa�o. Nie chciano bowiem jakiego� hrabiego Pfalzu na kr�lewskim tronie Szwecji.

�ycie Mikaela p�yn�o spokojnie, jakby na wp� we �nie, a� do siedemnastego roku �ycia. W�wczas nast�pi�y wydarzenia, kt�re odmieni�y jego losy.

Wraz z wielkimi marsza�kami, Pontusem i Jacobem de la Gardie, �ci�gn�a do Szwecji spora liczba ich francuskich krewniak�w. Niekt�rzy przyjechali z wizyt� i po prostu ju� zostali, inni przebywali tymczasowo. By�a w�r�d nich ma�a mademoiselle Anette de Saint-Colombe, kt�ra po �mierci Jacoba de la Gardie w 1652 roku zosta�a ca�kiem sama na dworze. Jej rodzice ju� nie �yli, a obecny opiekun, daleki krewny z po�udniowej Francji, nalega�, by wr�ci�a do domu. Zamierza� po�lubi� m�od� dziewczyn�, a tym samym zagarn�� Loupiac i ca�y jej wielki spadek, a by� mo�e tak�e sp�odzi� dziedzic�w, kt�rych do tej pory nie mia�. Anette jednak tego nie chcia�a i wylewa�a potoki �ez w obj�ciach Marki Christiany. By�y ze sob� bardzo zaprzyja�nione obydwie cudzoziemki na surowym szwedzkim dworze.

��Co my zrobimy, Gabrielu? � m�wi�a Marka Christiana do m�a. Opiekun Anette to, zdaje si�, obrzydliwy stary pijaczyna z twarz� naznaczon� francusk� chorob�. Nie mo�emy chyba skaza� Anette na taki los?

B�dziemy do tego zmuszeni sucho odpar� hrabia Oxenstierna. Opiekun ma prawo po swojej stronie. Mo�e decydowa� o losie dziewczyny, dop�ki ona nie wyjdzie za m��. Dopiero wtedy jego w�adza nad ni� ca�kowicie wygasa.

Wobec tego wydajmy j� za m�� � o�ywi�a si� Marka Christiana. Nic musimy m�wi� �e otrzymali�my jego list, w kt�rym ��da jej powrotu do Francji.

Gabriel Oxenstierna pokiwa� g�ow�, s�ysz�c nieprzemy�lan� propozycj� �ony.

A za kogo masz zamiar j� wyda�?

��No� tego nie wiem.

Umilk�a, robi�c w my�lach przegl�d wszystkich kawaler�w na dworze. Chodzi�a tam i z powrotem po niewielkim saloniku, wczuwaj�c si� w rol� mi�osiernego anio�a, jak� przysz�o jej odegra�.

Ale hrabia, podniesiony do rangi wielkiego �owczego, r�wnie� si� zastanawia�.

A dlaczego by nie Mikael? � zapyta� w ko�cu.

Dziewczyna stanowi dobr� parti� i jest na sw�j spos�b �adna.

��Ale on jest przecie� za m�ody! � zaprotestowa�a poruszona Marka Christiana. � W przysz�ym tygodniu sko�czy siedemna�cie lat. Nie, to niemo�liwe!

��Dlaczego nie? Mikael to rozs�dny, godny zaufania m�ody cz�owiek, a wiesz przecie�, �e jego pozycja nie jest do ko�ca wyja�niona. Nie jest w pe�ni szlachcicem ani te� zupe�nym nieszlachcicem. Mo�e dosta� domek my�liwski na Morby; i tak przez wi�ksz� cz�� roku stoi pusty. A ja nie zrezygnuj� ze zrobienia z niego �o�nierza. Mog� go wcisn�� wsz�dzie, jest taki wysoki i przystojny.

�Domek my�liwski� w rzeczywisto�ci by� bardzo wygodnym, obszernym domem, urz�dzonym z du�ym smakiem i przyozdobionym cennymi dzie�ami sztuki.

Ale Marka Christiana nie s�ucha�a ju� s��w m�a, poch�oni�ta rozmy�laniem nad jego propozycj�. Ma��e�stwo Mikaela z Anette de Saint-Colombe mia�o dla ch�opca niew�tpliwe plusy. Anette by�a co prawda �arliw�, nawet fanatyczn� katoliczk� i sprawia�a wra�enie cokolwiek zbyt cnotliwej, ale z tym mo�na sobie jako� poradzi�. Mikael tu, w Szwecji, nie m�g� liczy� na ma��e�stwo ze szlachciank�, a kupieckie c�rki z regu�y wychowywano na okropne nudziary. M�oda Francuzeczka w potrzebie to zupe�nie co innego�

��Ale ona jest starsza od Mikaela, prawda? � zapyta�a.

��Chyba niewiele. Mo�e rok?

Marka Christiana zaczyna�a si� poddawa�.

��Jej opiekun wpadnie we w�ciek�o�� � powiedzia�a ostro�nie. � Nie mo�emy nara�a� ch�opca.

��Nie, i tu w�a�nie pomocna nam b�dzie jego kariera wojskowa, nie rozumiesz? Pobior� si� w po�piechu, po czym niezw�ocznie wy�lemy go do kt�rej� ze szwedzkich posiad�o�ci. Stale potrzeba tam m�odych, silnych �o�nierzy, a zw�aszcza oficer�w. Zatroszcz� si� o jego karier�.

Ale dziewczyna musi chyba uzyska� zgod� swego opiekuna na �lub?

��Droga Marko, w�a�nie to usi�uj� ci przez ca�y czas wyt�umaczy�! Mikael b�dzie musia� wyjecha� na pole chwa�y i nie ma czasu, by pyta� o zgod�. Wiesz chyba, �e konieczno�� nie pyta o pozwolenie.

��To tr�ci nieco handlem ko�mi, Gabrielu, ale s�dz�, �e znale�li�my jedyne mo�liwe rozwi�zanie dla Anette. Mimo wszystko jednak najpierw powinni�my zapyta� Mikaela.

��Oczywi�cie. I dziewczyn�.

Mikael przechadza� si� po zamkowych komnatach.

Kiedy kr�lowa Krystyna przebywa�a u siebie, by� jej paziem, cho� w�a�ciwie studiowa� na uniwersytecie w Uppsali. Teraz, latem, uczelnia by�a zamkni�ta, nie mia� si� wi�c czym zaj��. Czas up�ywa� mu niezno�nie powoli. Pomimo �e z natury by� marzycielem, w g��bi ducha odczuwa� w�a�ciw� m�odo�ci ochot�, by co� robi�, wykorzystywa� jako� cia�o i umys�.

Zatrzyma� si� przy oknie i wyjrza� na Strommen, na kt�rym kr�ci�y si� ��dki rybak�w zarzucaj�cych sieci. Jego twarz odzwierciedla�a smutek my�li; nie wiedzia� dlaczego pochwyci� go nagle tak gwa�towny �al. Mikael Lind z Ludzi Lodu poczu� si� zab��kany, samotny na �wiecie. Taki nastr�j nie towarzyszy� mu zawsze, dobrze mu przecie� by�o u Marki Christiany i jej m�a. Ale kiedy zostawa� sam, ci�kie chmury zaczyna�y gromadzi� si� nad jego g�ow�.

Gdzie w�a�ciwie jest moje miejsce? zadawa� sobie pytanie. Marka Christiana jest moj� jedyn� krewn�, cioteczn� siostr� mojej matki. W przeciwie�stwie do mnie to arystokratka. Moja matka r�wnie� by�a wielce szlachetnego rodu. S�ysza�em, �e zmar�a przy moim narodzeniu. Ale m�j ojciec nic by� szlachcicem. M�wi�, �e natura obdarzy�a go nieprzeci�tn� inteligencj�. Je�li odziedziczy�em cho� u�amek jego umys�owo�ci, powinienem dzi�kowa� Bogu.

W tej kwestii Mikael by� zbyt skromny. Jego umys�owi nic nie mo�na by�o zarzuci�, cho� oczywi�cie nie m�g� si� r�wna� z Tarjeiem.

Lind z Ludzi Lodu�? Dziwne nazwisko. By� chyba jedyn� osob� na �wiecie, kt�ra je nosi, i dlatego czu� si� jak drzewo bez korzeni. Jednak z jakiego� niejasnego powodu nazwisko podoba�o mu si� i dumny by� z niego. Tkwi�o w nim jakie� dawne, bardzo mgliste wspomnienie ros�ego, dostojnego m�czyzny, kt�ry odwiedzi� go w dzieci�stwie. To ojciec jego ojca, dziad Are z Ludzi Lodu. By� mo�e nie by�o to wcale wspomnienie, tylko historia, kt�r� opowiada�a mu Marka Christiana, nie pami�ta�. Ten w�a�nie m�czyzna, jego dziad, stwierdzi�, �e z tego nazwiska mo�na by� dumnym. Opowiada� wiele niezwyk�ych rzeczy o Ludziach Lodu, ale Mikael nie pami�ta� ani s�owa. Jednak�e musia� zapali� w nim jaki� ognik, bowiem raz za razem ch�opiec wraca� do owego mglistego wspomnienia i dr�czy� sw�j m�zg, staraj�c sobie przypomnie� s�owa dziada.

Dziad na pewno ju� nie �yje. Mikael zosta� ca�kiem sam.

Ci�kie to by�o uczucie, podobne bezkresnej przestrzeni wype�nionej smutkiem.

W korytarzu pojawi� si� id�cy szybkim krokiem jego opiekun, niemal przybrany ojciec, Gabriel Oxenstierna.

��Tu jeste�, Mikaelu. Chc� z tob� pom�wi�.

Mikael skin�� g�ow�.

��Dobrze, czy przejdziemy�

��Nie, tu jest doskonale. Mikaelu, znasz Anette de Saint-Colombe, prawda?

Mikaelowi stan�a przed oczami blada twarzyczka, okolona g�adko zaczesanymi, czarnymi w�osami, ciemne oczy ukryte pod ci�kimi powiekami� i wspomnienie ci�g�ych znak�w krzy�a. Zawsze zl�kniona, kojarzy�a mu si� wy��cznie z konwencjonaln� nud�.

��Tak?

Gabriel Oxenstierna zdecydowa� si� zagra� na rycersko�ci Mikaela.

��Znalaz�a si� w bardzo trudnej sytuacji. Jej rodzice nie �yj�, a Jacob de la Gardie, kt�ry zajmowa� si� ni� tu, w Szwecji, tak�e niedawno zmar�. Ma we Francji opiekuna, wstr�tnego starego rozpustnika. Ten cz�owiek grozi teraz, �e o�eni si� z dziewczyn�. Jasne jest, �e ma chrapk� na jej pieni�dze, a poza tym pragnie dziedzic�w.

��To nie wygl�da najciekawiej.

��No w�a�nie� � Hrabia zawaha� si� przez moment. � A co ty my�lisz o Anette?

��O Anette? Hm� � Mikael wzruszy� ramionami. � Niewiele o niej my�la�em. Jest troch� bezbarwna. Pruderyjna. Ale na pewno mi�a.

Nie zabrzmia�o to szczeg�lnie zach�caj�co, uzna� hrabia, ale postanowi� chwyci� byka za rogi.

��Mikaelu, wiesz chyba, �e� �e nie b�dzie �atwo znale�� odpowiedni� �on� dla ciebie. Czy m�g�by� wyobrazi� sobie w tej roli Anette?

Zaskoczony Mikael uni�s� swe �ukowato wygi�te brwi.

��Mia�bym si� �eni�? Czy przynajmniej pi�� lat nie za wcze�nie, by o tym my�le�?

��Wbrew woli jej opiekuna � kontynuowa� Gabriel Oxenstierna, �widruj�c ch�opca wzrokiem.

W oczach Mikaela zap�on�a weso�o��.

��A wi�c wyzwanie? Ale chyba nie pytacie powa�nie? � u�miechn�� si�.

��Jak najpowa�niej. Marka Christiana i ja om�wili�my t� spraw� dok�adnie. Jak wiesz, Anette cieszy si� wielk� sympati� mojej �ony. A dziewczyna naprawd� ma wiele zalet.

Mikael by� do g��bi poruszony. Dopiero teraz zrozumia� powag� kryj�c� si� w s�owach opiekuna.

��Ale� ja mam dopiero siedemna�cie lat. I co na to dziewczyna?

Jeszcze z ni� nie rozmawiali�my.

Hrabia wy�o�y� mu ca�y plan; m�wi� o �konieczno�ci� pospiesznego �lubu z powodu nag�ego wyjazdu Mikaela na front. Zamierzali wys�a� list do opiekuna z formaln� pro�b� o r�k� dziewczyny, a jednocze�nie podkre�li�, �e od�o�enie ma��e�stwa nie wchodzi w rachub�. Je�li odpowied� nie nadejdzie na czas, m�odzi i tak b�d� musieli si� pobra�. Trudna sytuacja kraju wymaga, by Mikael bezzw�ocznie wyruszy� na wojn�.

Ale przecie� ja nie chc� wyje�d�a� na front, my�la� zdesperowany Mikael. Wcale nie mam ochoty zosta� �o�nierzem, a jeszcze mniej oficerem. Chc� No w�a�nie, czego w�a�ciwie chcia�? Nie wiedzia�, i to by� jego wielki problem. By� jedynie pewien, �e chcia�by zrobi� co� ze swoim �yciem, ale do tej pory nie odnalaz� dla siebie w�a�ciwego miejsca. Energicznie i gorliwie rozpocz�� studia na uniwersytecie w Uppsali, poniewa� jego ojciec by� przyrodnikiem, matematykiem i medykiem. Mikael mia� niejasne wra�enie, �e powinien uczci� pami�� ojca, kontynuuj�c jego prac�, kt�r� brutalnie przerwa�a przedwczesna �mier�. Na razie jednak m�g� studiowa� tylko teologi�, stanowi�c� fundament pozosta�ych ga��zi wiedzy. Nauki przyrodnicze, filozofia i medycyna musia�y mie� odpowiedni� podbudow�. Mi�dzy innymi dlatego Mikael uwa�a�, �e ca�y czas stoi w miejscu.

Nie mia� domu, nie mia� korzeni, nie mia� w�asnej to�samo�ci.

Anette de Saint-Colombe?

Nie, nie chcia� si� �eni� i nie m�g� sobie wyobrazi� w�a�nie jej jako swojej �ony. Ta cnotliwa, bogobojna mamselle! Pod ka�dym wzgl�dem by�o na to za wcze�nie zdecydowanie za wcze�nie.

Wiedzia� jednak, �e rodzice lub opiekunowie cz�sto aran�owali ma��e�stwa, nawet kiedy narzeczeni byli jeszcze bardzo m�odzi, niekiedy w ich niemowl�ctwie. Nie mo�na by�o te� zaprzeczy�, �e on znajdowa� si� w trudnej sytuacji. Anette de Saint-Colombe to partia, o jakiej w innych okoliczno�ciach nie m�g�by nawet marzy�.

Bola�o go to jednak. A co z jego marzeniami o mi�o�ci i porozumieniu dusz?

��Zapytajmy najpierw j� � powiedzia� ostro�nie.

Hrabia odetchn�� z ulg�.

��W ka�dym razie nie m�wisz nie�

Na mi�ej twarzy Mikaela ukaza� si� smutny u�miech.

��Wiecie, �e jestem pos�uszny wam obojgu. Zawsze chcieli�cie mojego dobra. A w dodatku�

��Tak?

��W dodatku przyjemno�ci� mo�e by� odebranie staremu rozpustnikowi takiego smacznego k�ska.

��Dobrze pomy�lane, Mikaelu � powiedzia� hrabia i otoczy� ch�opca ramieniem. � Chod�, poszukamy Anette.

Ma�a Anette de Saint-Colombe dzielnie osuszy�a ju� �zy i kiedy marsza�ek dworu wraz ze sw� ukochan� �on� i przybranym synem weszli do jej komnat, szybko podnios�a si� z kl�czek sprzed obrazu Madonny. Oszo�omiona s�ucha�a ich propozycji.

Mikael Lind z Ludzi Lodu? Czy to mo�liwe, �e on jeden z najprzystojniejszych kawaler�w na dworze, chcia� o�eni� si� z ni�? Uwolni� od koszmaru? Co prawda ka�dy cz�owiek, kt�ry nosi� spodnie, wydawa� si� jej potworem, ale z dwojga z�ego, je�li ju� koniecznie musia�a podda� si� ich przera�aj�cym potrzebom, wola�a potwora m�odego. Serce t�uk�o si� jej w piersi i prawie nie �mia�a na niego patrze�, ale mimo wszystko jej spojrzenie, ca�kiem wbrew woli, b�yskawicznie obieg�o sylwetk� ch�opca. Gwa�townie zadr�a�a na my�l o tym, co mog�o kry� si� pod pi�knym strojem� Zawstydzona odwr�ci�a wzrok, a p�niej wpatrywa�a si� w oczy Marki Christiany tak intensywnie, �e a� zacz�a mruga�.

Jak wygl�da sytuacja? � zapyta� hrabia. � Czy tw�j opiekun oficjalnie poprosi� ci� o r�k�?

��Tak. To znaczy� Po prostu stwierdzi�, �e przyjedzie za kilka tygodni i zabierze mnie do domu jako swoj� narzeczon�. Tu jest ten list.

Ty go jeszcze nie dosta�a� � z naciskiem powiedzia�a Marka Christiana. � Nic nie wiemy o jego planach. Gabriel i ja si�dziemy i napiszemy bardzo wyrafinowany list. Postawimy twego opiekuna przed faktem dokonanym. Za tydzie� ju� b�dziecie ma��e�stwem, a Gabriel wkr�tce wy�le Mikaela na front. Kiedy wi�c tw�j opiekun przyjedzie, nie b�dzie ju� m�g� nic zrobi�. Je�eli w og�le przyjedzie. Na pewno najpierw dostanie list.

��Czy on nie mo�e uniewa�ni� ma��e�stwa? � dopytywa�a si� Anette, a broda jej si� trz�s�a. � Poniewa� nie otrzyma�am jego b�ogos�awie�stwa?

Gabriel Oxenstierna zagryz� wargi.

��My�l�, �e i z tym jako� sobie poradzimy � orzek�a Marka Christiana. � Mo�e to niezbyt pi�knie w stosunku do zmar�ego, ale wiem, �e Jacob de la Gardie, kt�rego nale�y traktowa� jako twojego opiekuna w czasie gdy u niego mieszka�a�, bardzo lubi� Mikaela. Powiemy, �e ju� dawno wyrazi� zgod� na ma��e�stwo.

��Och, nie! � zaprotestowa� Gabriel Oxenstierna. � Postrada�a� zmys�y? Tak si� nie robi! Ale czy nie mo�emy zapyta� wdowy po nim?

��Nie � odpar�a natychmiast Marka Christiana. � Ona jest tak zaj�ta wyczynami swego syna, �e niczego innego nie zauwa�a. A w dodatku Anette nie pozostawa�a z ni� w najlepszych stosunkach.

Wdow� po marsza�ku koronnym Jacobie de la Gardie by�a Ebba Brahe, m�odzie�cza mi�o�� Gustawa II Adolfa. Urodzi�a swemu Jacobowi czterna�cioro dzieci, z kt�rych jej oczkiem w g�owie by� Magnus Gabriel de la Gardie, wynios�y, arogancki szlachcic, ciesz�cy si� wielkimi wzgl�dami kr�lowej Krystyny. Jednak�e jego pr�no�� i sk�onno�� do obra�ania si� by�y trudne do zniesienia; wiele os�b na dworze odnosi�o si� do niego z niech�ci�. Cho� matka go uwielbia�a, nie by�a na tyle za�lepiona, by nie dostrzega� jego wrog�w, i wszystkie jej my�li koncentrowa�y si� na ukochanym synu.

Na dodatek hrabina Ebba, �wiadoma swej pozycji, na stare lata sta�a si� bardzo wynios�a. Nigdy nie zaakceptowa�aby niskiego pochodzenia Mikaela.

��Ale przecie� nie mo�emy wk�ada� w usta zmar�ego k�amstwa � powiedzia� Gabriel.

��To tylko w po�owie k�amstwo � niefrasobliwie odpar�a Marka Christiana.

��Nie, zabraniam ci � zirytowa� si� jej m��. � Marko, twoja moralno�� jest chwilami�

Oni dyskutuj� o tym poza nami, pomy�la� Mikael. Ja nie chc�, nie chc�! A czego pragnie dziewczyna? Przed chwil� mia�a min�, jakby si� obawia�a, �e mog� j� po�re�.

Zerkn�� na Anette ukradkiem. Siedzia�a spu�ciwszy oczy, zap�akana, z czerwonym, b�yszcz�cym nosem. W d�oni trzyma�a przemoczon� �zami chusteczk�. By�a sztywna i bezbarwna, usta po panie�sku zacisn�a w ciup. Nie, zdecydowanie nie by�a dziewczyn�, kt�r� wybra�by dla siebie.

Ca�e �ycie sp�dzone razem z ni�?

Nie m�g� si� jednak teraz wycofa�. Mikael nigdy nie potrafi� nikogo zrani�, a dziewczynie na pewno by�oby przykro. Chcia� tak�e by� pos�uszny swoim przybranym rodzicom.

My�li Anette bieg�y podobnym torem. Czego on chce? Jeszcze nic nie powiedzia�. I nie wydaje si� szczeg�lnie zachwycony. Je�eli jednak wyb�r ma nale�e� do niej, to wcale nie jest trudny. Gwa�townie zadr�a�a na wspomnienie opiekuna we Francji. Brzuch opieraj�cy si� o kolana, liczne podbr�dki, �ysa czaszka schowana pod peruk�, nieprzyjemny oddech. Najgorszy jednak by� jego paskudny charakter. Wy�upiaste oczy �ledz�ce wszystkie m�ode dziewcz�ta, dyskretne mi�toszenie sukien, ci�g�e pochrz�kiwanie i bekanie przy obiedzie, przechwa�ki na temat bogactwa i urodzenia.

Podejrzewa�a, �e nie jest ju� taki bogaty. S�ysza�a, �e roztrwoni� rodzinny maj�tek. A teraz chcia� zaw�adn�� jej pieni�dzmi�

Mikael�? Stara�a si� my�le� jasno, zapomnie� o potworno�ciach, kt�re kry�y si� pod jego ubraniem. Oczywi�cie nie mia� takiego maj�tku jak ona i daleko mu by�o do arystokracji. Cho� jego matka, hrabianka Breuberg, pochodzi�a z wysokiego rodu, ojciec nie by� szlachcicem.

Dla Anette wi�c ma��e�stwo z Mikaelem oznacza�o krok w d�.

Co powiedzia�aby na to jej droga matka? Ta, dla kt�rej nieposiadanie tytu�u szlacheckiego stanowi�o niemal grzech �miertelny?

Czu�a jednak ostro�nie kie�kuj�c� nadziej�. Wiedzia�a, �e Mikael jest mi�y. Nieco roztargniony i w�a�ciwie wcale ni� nie zainteresowany. Jak do tej pory. Nigdy nie traktowa�a go jak kogo� niebezpiecznego, widz�c go nie odczuwa�a g��boko wszczepionego poczucia zagro�enia.

A tu nagle on stoi i prosi o jej r�k�!

Anette bardzo si� zmiesza�a. Zwr�ci�a si� do Marki Christiany i g�osem, kt�ry w zamierzeniu mia� by� wynios�y, a w rzeczywisto�ci okaza� si� bardzo schrypni�ty od p�aczu, zapyta�a:

��Ale czy pan Mikael wyznaje w�a�ciw� wiar�?

��Naturalnie � odpar�a hrabina, gdy� uzna�a, �e �w�a�ciwa wiara� jest poj�ciem bardzo wzgl�dnym.

Odpowied� uspokoi�a dziewczyn�, ale zanim zd��y�a si� zastanowi�, ju� wybuchn�a sw� francusko-szwedzk� pl�tanin� s��w:

��O, mam nadziej�, �e nie robicie tego z dobrego serca, z lito�ci? Tego bym nie znios�a!

Dwoje starszych, na moment zbitych z tropu, b�agalnie popatrzy�o na Mikaela, prosz�c o pomoc.

Mikael drgn��, ale szybko si� opami�ta�.

��Nie, nie, oczywi�cie, �e nie. Od dawna ju� by�o to moim pragnieniem.

Och, k�amstwa, sk�d przybywacie na ka�de zawo�anie? Teraz wpad� ju� w sid�a. Nieodwracalnie.

Gabriel Oxenstierna powiedzia� w zamy�leniu:

��Ale jak poradzimy sobie z opiekunem? Tego problemu jeszcze nie rozwi�zali�my.

��No w�a�nie, on na pewno uniewa�ni ma��e�stwo � przy�wiadczy�a Marka Christiana. � Musimy to starannie przemy�le�.

��Macie w ka�dym razie nasze b�ogos�awie�stwo, dzieci. Anette, je�li si� zgadzasz, podaj d�o� Mikaelowi. A ty, Mikaelu, we� jej r�k�.

Sp�oszona jak dzikie zwierz�tko, Anette wyci�gn�a sw� drobn� r�czk� i poda�a j� Mikaelowi. Zadr�a�a, czuj�c niebezpieczne gor�co m�skiej d�oni, ale opanowa�a si�.

��Niech si� dzieje wola boska � szepn�a.

Po niedostrzegalnym momencie wahania Mikael u�cisn�� jej d�o�. Pakt zosta� zawarty i przypiecz�towany.

Marka Christiana uca�owa�a oboje.

��Niech was B�g b�ogos�awi, dzieci! A teraz� My�lmy! My�lmy intensywnie! Musimy znale�� jakie� wyj�cie.

Nast�pi�o to szybciej, ni� przypuszczali.

Tego samego wieczoru Mikael przemierza� puste korytarze i komnaty, udaj�c si� po butelk� wina dla Marki Christiany. Kr�lowej i jej kuzyna Karola Gustawa oczekiwano w domu nast�pnego dnia i ca�y dw�r wyruszy� im na spotkanie w okolice Brayiken. S�u�ba zm�czona po dniu gor�czkowych przygotowa� odesz�a ju� do swoich pokoi.

Zamek by� prawie pusty.

Mikael szed� boso. Min�� pust�, pe�n� strach�w sal� rycersk� i dotar� na d� w okolice kuchni. �wieca ju� si� wypali�a, ale on dobrze zna� zamek, a poza tym przez niewielkie okienka s�czy�a si� ksi�ycowa po�wiata. Nagle przystan��. Dobieg�y go jakie� niewyra�ne g�osy.

Ale sk�d dochodzi�y? Z tego, co wiedzia�, w tej cz�ci zamku nie powinno by� nikogo.

Sta� na schodach wiod�cych z dziennych komnat do podziemi. Na dole znajdowa�o si� kilka rzadko wykorzystywanych pokoi, przeznaczonych na okazje, gdy w zamku bawi�o wielu go�ci i gdzie� trzeba by�o ich pomie�ci�. Nie by�y to szczeg�lnie pi�kne komnaty, ot, takie, na wszelki wypadek.

Na dole otwarto jakie� drzwi i g�osy sta�y si� wyra�niejsze. Mikael bezszelestnie w�lizgn�� si� do hallu i ukry� w k�cie mi�dzy szaf� a uchylonymi drzwiami. Zrobi� to odruchowo, sam nie wiedz�c, dlaczego. Nie mia� przecie� nic do ukrycia. Ale mo�e tamci mieli?

I tak w�a�nie by�o! G�osy brzmia�y cicho, tajemniczo i z�owieszczo.

Po schodach wchodzili na g�r� jacy� m�czy�ni. Mikael ich nie widzia�, ale s�ysza� wszystko, o czym m�wili. I to, co do niego dotar�o, sprawi�o, �e w�os zje�y� mu si� na g�owie.

By�y to ostateczne ustalenia dotycz�ce spisku przeciwko Karokiwi Gustawowi, kuzynowi kr�lowej. Mikael, skamienia�y z przera�enia, ws�uchiwa� si� w ka�de zdanie a� do b�lu uszu. Nie potrafi� rozpozna� g�os�w, zorientowa� si� jednak po mowie m�czyzn, �e musz� to by� arystokraci. Uchwyci� tak�e to, co najwa�niejsze: czas i miejsce planowanej napa�ci na ksi�cia.

Spiskowcy przystan�li, wymienili sekretne znaki i rozdzielili si�.

Trzej m�czy�ni. Mikael s�ysza� ich oddalaj�ce si� kroki; jeden pospieszy� do wn�trza zamku, dwaj pozostali skierowali si� do g��wnego wyj�cia.

Kto m�g� przebywa� teraz na zamku? Nic na ten temat nie wiedzia�. Przedstawiciele szlachty nale��cy do dworu przybywali i odchodzili, czasami zostawali na dzie� lub dwa, by wkr�tce zn�w odjecha�. By�a tu oczywi�cie Anette i jej pokoj�wka, ale o tej porze na pewno ju� spa�y. Sam Mikael zosta� na zamku, poniewa� wielki �owczy prosi�, by dotrzyma� towarzystwa Marce Christianie.

Kiedy wok� zapad�a cisza, Mikael pospiesznie wykona�, co mu zlecono, i co si� w nogach pobieg� do swej przybranej matki.

�Przybrana matka�? To nie by�o najtrafniejsze okre�lenie. Marka Christiana mia�a dopiero dwadzie�cia siedem lat i zawsze by�a mu bardziej siostr� ni� matk�. Jej m�� mia� trzydzie�ci dwa lata. Mikael nigdy wi�c nie traktowa� ich jak rodzic�w. Nikt jednak nie zaj��by si� nim lepiej ni� uczyni�a to ta para. Ch�opak nie dopuszcza� do siebie nawet my�li, by si� im sprzeciwi�, mimo �e teraz d�awi�a go pal�ca rozpacz na wspomnienie planowanego ma��e�stwa z Anette de Saint-Colombe.

��M�j drogi! � zdziwi�a si� Marka Christiana. � Wygl�dasz na niezmiernie wzburzonego. Co si� sta�o?

Mikael z�apa� oddech i, j�kaj�c si�, szeptem opowiedzia� jej, co us�ysza�.

Marka Christiana zamy�li�a si�.

��Tak, wiedzia�am, �e ksi��� Karol Gustaw ma wielu wrog�w! Ale �e mog� posun�� si� tak daleko�

Musimy go ostrzec � stwierdzi� Mikael.

Oczywi�cie! Tylko jak? Dzisiaj nadesz�a wiadomo��, �e nie b�dzie towarzyszy� tutaj kr�lowej. Uda� si� do jednego ze swoich zamk�w.

Czy mam tam pojecha�?

Marka Christiana po�o�y�a mu d�o� na ramieniu.

Nie, przecie� ty masz wzi�� �lub, czy�by� o tym zapomnia�?

Nie, pami�ta� o tym ca�y czas. Gotowo�� do spe�nienia misji by�a pr�b� wymkni�cia si� z potrzasku.

Marka Christiana kontynuowa�a:

S�dz�, �e powinnam porozmawia� z hrabi� Aryidem Wittenbergiem. To twardy cz�owiek, jest zaufanym ksi�cia Karola. I nied�ugo tu b�dzie.

Tak te� si� sta�o. Nast�pnego dnia Marka Christiana odby�a powa�n� rozmow� z do�wiadczonym dow�dc�. Natychmiast pos�a� on b�yskawiczn� wiadomo�� ksi�ciu Karolowi Gustawowi, kt�ry w ten spos�b mia� mo�liwo�� udaremnienia spisku.

A w dwa dni p�niej przyjecha� do Sztokholmu sam Karol Gustaw. Odwiedzi� Mark� Christian� Oxenstierna z domu Lowenstein und Scharffeneck i gor�co dzi�kowa� zar�wno jej, jak i jej m�odemu krewnemu. Czy m�g� jako� si� im odwdzi�czy�?

Oczy Marki Christiany zap�on�y blaskiem zdecydowania. Owszem, tak, je�eli by�by taki dobry i�

Koniec ko�c�w, do opiekuna Anette z po�udniowej Francji wys�ano list o nast�puj�ce tre�ci: Wasza podopieczna wychodzi za m�� za naszego ukochanego krewniaka Mikaela Linda z Ludzi Lodu. Nast�pca tronu Szwecji, ksi��� Karol Gustaw, da� b�ogos�awie�stwo temu zwi�zkowi.

Opiekun nie m�g� ju� niczego uczyni�. Dziedzicowi korony i tronu Szwecji nie nale�a�o si� sprzeciwia�.

�lubu Anette i Mikaela nie mo�na zaliczy� do udanych.

To prawda, �e zewn�trzna oprawa by�a odpowiednio uroczysta i wytworna, mimo i� ca�� ceremoni� starano si� upro�ci� do minimum, poniewa� Mikael nast�pnego ranka mia� wyruszy� na wojaczk�. Na zamek przyby� katolicki ksi�dz jako �e Anette stanowczo nie chcia�a si� zgodzi�, by za�lubiny odby�y si� w protestanckim ko�ciele, �takim bezbo�nym miejscu�. Podobnie jak wi�kszo�� Ludzi Lodu Mikael nie �ywi� szczeg�lnie gor�cych uczu� religijnych, by�o mu wi�c oboj�tne, kto po��czy ich w�z�em ma��e�skim. Je�li Anette �yczy�a sobie, by Mikael by� katolikiem, to z powodzeniem m�g� nim zosta�. Uwa�a�, �e nie ma o co robi� ha�asu.

Niewielk� kaplic� pi�knie przybrano charakterystycznymi dla pory roku kwiatami, na uroczysto�� przyby�o wielu dworzan. Obiad wydany na t� okoliczno�� by� naprawd� wspania�y.

Jednak niepewno�� i uczucie, �e co� si� bezpowrotnie traci, sprawi�y, �e dla dwojga g��wnych bohater�w nie by�a to uroczysto�� radosna. Oczywi�cie le�a�o w zwyczaju, i� dzieci dostosowywa�y si� do �ycze� rodzic�w, gdy chodzi�o o wyb�r towarzysza �ycia, i �adne z nich tak�e si� nie sprzeciwia�o ale w tym wypadku wszystko potoczy�o si� za szybko, m�odzi nie zd��yli si� nawzajem pozna�, nic nie wiedzieli o wzajemnych uczuciach. Mikael porusza� si� jak w transie, usi�owa� wmawia� sobie, �e to nie on, �e to kto� inny kl�czy przed o�tarzem i uroczy�cie przyrzeka kocha� na dobre i na z�e.

W g��bi duszy by� przecie� siedemnastolatkiem, przera�onym ch�opcem, o czym wszyscy wydawali si� zapomina�.

Anette r�wnie� czu�a si� g��boko nieszcz�liwa. Z wielu przer�nych powod�w. Stara�a si� zachowywa� wynio�le, ale bardzo jej si� nie podoba�o, �e Mikael jest taki przestraszony i nieobecny duchem. Czy jednak stan jego uczu� nie jest przypadkiem korzystny dla niej? Dlaczego wi�c jest taka rozdra�niona? Nie potrafi�aby okre�li�, co w�a�ciwie do niego czuje. By� przystojnym m�odym m�czyzn�, ale czy wygl�d m�wi co� o jego osobowo�ci? �yczliwy, dobrze wychowany � to wszystko, co o nim wiedzia�a.

Ale przecie� by� m�czyzn�! Wieprzem, wedle s��w jej �wi�tej pami�ci matki.

Gdyby tylko wiedzia�a, co on my�li o niej!

Powiedzia�, �e pragn�� jej od dawna. Anette nie by�a tego wcale pewna. Czy chcia� jej wy��cznie dlatego, by m�c zaspokoi� swe dzikie ��dze? Czy te� ze wzgl�du na jej �wietne pochodzenie i bogactwo?

A mo�e powiedzia� �tak�, poniewa� czu� si� przyparty do muru?

Wszystko jedno, czym si� kierowa�, ona i tak nie mog�a pozby� si� przygniataj�cego uczucia rozpaczy i beznadziejno�ci. I� zawodu?

Zastanawia�a si�, czy inne m�ode pary, zawieraj�ce ma��e�stwa zgodnie z umow�, odczuwaj� podobnie. O czym my�l� w tak wa�nym dniu swego �ycia? Czy s� pe�ne oczekiwania, nastawione, by da� swej drugiej po�owie jak najwi�cej szcz�cia? Czy te� my�l� o materialnych zaletach swego zwi�zku? Czy mo�e o� o nocy po�lubnej? Z nieznajom� osob�?

Anette wiedzia�a, co nale�y do jej obowi�zk�w, by�a gotowa na po�wi�cenie. Matka dok�adnie j� pouczy�a. W noc po�lubn� nie wolno si� niczemu sprzeciwia�, grzeszni m�czy�ni maj� w�wczas prawo wykorzysta� swe �ony. Anette musi by� przygotowana na to, by cierpie� w milczeniu. Ale potem� Potem to ona b�dzie decydowa�!

Anette poczu�a nagle, �e jej d�onie zrobi�y si� lepkie od potu. Na my�l o czekaj�cej j� nocy z niepewno�ci i strachu kr�ci�o si� jej w g�owie.

Ale b�dzie dzielna i wszystko zniesie!

Mikael Lind z Ludzi Lodu siedzia� obok niej przygn�biony i z min� m�czennika przyjmowa� wszystkie �yczenia szcz�cia, �yczliwe, dodaj�ce mu otuchy spojrzenia i weso�e uwagi na temat nocy po�lubnej.

Anette i Mikael nie zd��yli porozmawia� i dla niego by�o to niemal katastrof�. By� mo�e d�u�sza rozmowa zdo�a�aby wprowadzi� pewien element przyja�ni i zaufania w ich wzajemne stosunki� Zerkn�� na ni� ukradkiem. Siedzia�a obok niego bardzo blada i dr��cym u�miechem odpowiada�a na wznoszone w g�r� kielichy, z kt�rych pito za ich zdrowie. Nie mia�a nawet odwagi podnie�� wzroku, by napotka� przyjazne spojrzenia. Sprawia�a wra�enie, jakby nagle odebra�o jej mow�.

Mikael powinien uj�� pod sto�em jej r�k� i uspokajaj�co u�cisn��. Nie m�g� jednak tego uczyni�. Mi�dzy nimi nie istnia�a �adna ni� porozumienia, �adne poczucie ��cz�cej ich wi�zi. Teraz byli sobie bardziej obcy, ni� kiedy spotykali si� podczas rozmaitych uroczysto�ci na zamku.

Czy dzi� wieczorem powinien zostawi� j� sam�? Oszcz�dzi� jej psychicznych cierpie�, jakie musia�a jej sprawia� jego blisko��?

Nie przypuszcza� nawet, �e wcale nie psychicznego cierpienia obawia si� Anette.

Nie my�la� dalej. Je�eli b�dzie si� trzyma� od niej z daleka, to tylko pogorszy sytuacj�. Anette poczuje si� osamotniona, opuszczona, poni�ona.

Ale jak, na Boga, ma przez to przej��? Przez t� noc, przez to ma��e�stwo? Przez ca�e �ycie?

Nareszcie rozbawieni go�cie si� rozeszli. Marka Christiana uca�owa�a Mikaela w czo�o, �ycz�c powodzenia. To mog�o si� przyda�. Wielki �owczy mocno u�cisn�� jego d�o� i szepn�� co� o �wietnej partii. I �eby troszczy� si� o ni�� A potem Mikael i Anette zostali ju� sami w jej komnatach, w kt�rych na razie mieli zamieszka�.

D�ugo kl�cza�a pod swym obrazem Madonny, zatopiona w modlitwach, kt�rych on nie rozumia�. By� mo�e powinien by� modli� si� wraz z ni�, ale gdzie� musia� istnie� kres hipokryzji.

W pokoju zaleg�a k�opotliwa cisza.

Anette siedzia�a na brze�ku krzes�a, ci�gle jeszcze w �lubnej sukni, i bardzo by�a zaj�ta ogl�daniem koronkowego mankietu, kt�ry pu�ci� na szwie. Mia�a kunsztownie u�o�one w�osy, przyozdobione sznurkiem pere�ek i przepi�knym welonem, a tali� tak w�sk�, �e Mikael pomy�la�, i� m�g�by obj�� j� d�o�mi. Ale pr�bowa� wcale nie mia� ochoty.

On sam sta� na �rodku pokoju, nie wiedz�c zupe�nie, co robi�. Przeszed� kilka krok�w i zatrzyma� si� niezdecydowanie.

Dziewczyna nic nie m�wi�a.

Niech ju� b�dzie po wszystkim, my�la�a, ale on nie m�g� o tym wiedzie�.

Up�yn�o jeszcze kilka minut. Mikael zrozumia�, �e z jej strony nie nadejdzie �adna pomoc. To on musi zacz��.

Ale jak?

Z�y na ni�, na swych przybranych rodzic�w, na siebie samego za to, �e tak �atwo da� si� z�apa� w sid�a, wybuchn��:

��Ca�y b��d tkwi w tym, �e nie mogli�my ze sob� porozmawia�!

Jego s�owa jakby zawis�y w powietrzu. Na d�ugo.

��Tak � szepn�a, mn�c chusteczk�, kt�r� przez ca�y dzie� trzyma�a w d�oni.

W czym niby mia�aby pom�c taka rozmowa? pomy�la�a. Przecie� dobrze wiem, �e m�czyznom nie zale�y na rozmowie z kobietami. Chc� tylko jednego.

Mikael zrezygnowany opad� na krzes�o.

��A wi�c porozmawiajmy teraz!

Cie� w�tpliwej ulgi odmalowa� si� na jej kredowobia�ej twarzyczce.

��O czym? Co chcecie wiedzie�?

W Mikaelu nadal jeszcze tkwi� gniew.

��Przede wszystkim: czy chcesz, �ebym sobie teraz poszed�? Czy dzi� w nocy pragniesz zosta� sama?

Drgn�a. Tego si� nie spodziewa�a. A czego on pragnie? pomy�la�a. Jednak�e z jego nieprzeniknionej twarzy trudno by�o cokolwiek wyczyta�. Czy by� zirytowany? Takie w�a�nie sprawia� wra�enie. Co niew�a�ciwego uczyni�a? Dr�a�a ze strachu.

��Nie, mo�ecie tu zosta� � powiedzia�a bezd�wi�cznie.

��Je�eli chcecie.

Nie odpowiedzia� na to wprost.

��A wi�c kontynuujemy rozmow�. Dlaczego przysta�a� na ten� ten uk�ad?

Podnios�a wzrok, przestraszona tonem jego g�osu.

��To chyba jasne! Czy mia�am jaki� wyb�r?

��Dzi�kuj� � z gorycz� odpar� Mikael.

��Nie, och, nie! Nie to chcia�am powiedzie�

��Rozumiem, nie musisz si� usprawiedliwia�. Przecie� jedziemy na tym samym w�zku.

Te s�owa sprawi�y, �e jej oczy rozszerzy�y si�, wygl�da�y teraz jak dwie czarne studnie. Mikael nigdy nie widzia� kogo� tak zaskoczonego i tak zranionego.

To go wzruszy�o. Pochyli� si� i chcia� wzi�� j� za r�ce, ale natrafi� na chusteczk�. Wyrwa� j� i cisn�� na pod�og� z niemym przekle�stwem. Anette usi�owa�a oswobodzi� si� z u�cisku jego d�oni, ale on trzyma� j� mocno.

��Anette � powiedzia�, staraj�c si�, by jego g�os zabrzmia� przyja�nie, ale czu�, jak sztuczny jest jego u�miech. � Anette, je�li mamy sobie z tym poradzi�, to powinni�my by� wobec siebie szczerzy i otwarci.

��Ale powiedzieli�cie przecie�� � szepn�a.

Wiem, co powiedzia�em. �e pragn��em tego od dawna.

��A wi�c to nie by�a prawda?

Prawie nie wiedzia�em, kim jeste�, mia� zamiar powiedzie�, ale kiedy zobaczy�, jak skuli�a si� w oczekiwaniu na s�owa, jego serce zmi�k�o i nie potrafi� ju� zdoby� si� na to, by rzuci� jej w twarz ca�� prawd�.

No, w pewnym sensie to by�a prawda � sk�ama� i od razu zobaczy�, �e s�owa te sprawi�y jej ulg�. Ucieszy�o to Mikaela, �yczliwie odnosz�cego si� do wszystkich ludzi. � Mia�em swoje marzenia o dziewczynie, z kt�r� przyjdzie mi dzieli� �ycie, kiedy�, w przysz�o�ci. I przygl�da�em si� tobie, tak przelotnie, my�l�c: o, ta ma�a� To nie jest niemo�liwe. Ciekawe, jaka ona jest za fasad� bogobojno�ci, a czasami kokieterii. Bo wiesz, wy, damy dworu, kiedy jeste�cie w gromadzie, cz�sto sprawiacie wra�enie bardzo powierzchownych. Nic wi�cej do ciebie nie czu�em.

Schyli�a g�ow� tak, �e welon opad� jej a� na twarz.

��A ty? zapyta� Mikael. � Co my�la�a� o mnie?

��Ja�

M�w szczerze! Ukrywanie prawdy daleko nas nie zawiedzie.

I on to m�wi! Wstyd mu by�o przed sob�.

Szczerze? pomy�la�a. �e jeste� potworem w ludzkiej sk�rze! O chciwych palcach, kt�re wyci�gaj� si� po moje biedne cia�o, po��dliwie, ohydnie!

G�o�no za� powiedzia�a:

��Uwa�a�am, �e jeste�cie bardzo przystojnym m�odzie�cem.

Czy nie by�am teraz, mimo wszystko, zbyt bezwstydna? Czy to nie zabrzmia�o jak zaproszenie?

��Ale nie �ywi�a� do mnie �adnych� szczeg�lnych uczu�?

Szczeg�lnych? O co mu chodzi? Nieprzyzwoitych?

Nie, chyba nie, spogl�da na ni� tak szczerze. Pi�knymi oczami. Zbyt pi�knymi!

��Nie � szepn�a, niemal umieraj�c ze wstydu.

��Aha, wiemy wi�c, na czym stoimy. Czy kto� inny jest drogi twemu sercu?

��Nie, och, nie!

��Ja te� nie mam nikogo takiego. Musimy wi�c postara� si�, by wszystko u�o�y�o si� jak najlepiej, Anette. Nie jeste�my pierwszym ma��e�stwem na �wiecie, kt�re zosta�o skojarzone przez osoby stoj�ce z boku.

Zadr�a�a nieco na d�wi�k tych s��w, ale wzi�a si� w gar��.

��Tak, ja tak�e o tym my�la�am � powiedzia�a, sepleni�c odrobin� jak dziecko. � Ciekawe, co czuli inni.

��Nareszcie pokazujesz, �e umiesz my�le�, �e masz jakie� wn�trze. A poza tym jeste� dla mnie wielk� niewiadom�, Anette. I prosz� ci�, m�w mi ty, dobrze?

Skin�a g�ow�. Przez ca�y czas stara�a si� nie patrze� na jego szerokie ramiona i obrzydliwie poci�gaj�ce usta.

���a�ujesz? � zapyta� Mikael.

Anette poczu�a si� jeszcze bardziej niezr�cznie. Po d�ugiej chwili l�kliwego wahania wyrzuci�a z siebie:

��Czy �a�uj�? Przecie� my nie ponosimy za to odpowiedzialno�ci. Ale moje serce dr�y, bo przecie� nie znam was wcale. Chocia� kiedy pomy�l�, jak mog�oby si� to wszystko potoczy� � Zebra�a si� na odwag�. � Wy nie musicie �a�owa�. Wiem, czego oczekuje si� ode mnie� dzisiejszej nocy i zgadzam si� na to. Musimy odda� si� w r�ce Matki Bo�ej. Czy �a�ujecie? To znaczy, chcia�am powiedzie�, �a�ujesz?

��Nie wiem � odpar� Mikael puszczaj�c jej d�onie. Wsta� i podszed� do okna. Przed sob� widzia� wzg�rze Brunkeberg, na kt�rym gdzieniegdzie migota�y w ciemno�ci �wiate�ka. Na Strommen b�yska�y �wiat�a kilku �odzi. Nie wiem, Anette. Masz racj� m�wi�c, �e nie jeste�my temu winni. Wszystko sta�o si� jak gdyby poza nami. Ale my poddali�my si� temu oboje. Czy, �a�uj�? Nie, chyba nie. Zrozum, nigdy dok�adnie nie wiedzia�em, co chc� zrobi� ze swoim �yciem. �yj� w �wiecie jak gdyby pe�nym mg�y, pozwalam innym kierowa� sob�, a sam tylko poddaj� si�. W moim �yciu jest co� nie tak, tylko �e ja nie wiem, co. Jest mi dobrze, czasem wydaje mi si�, �e a� za dobrze. Tkwi we mnie jaka� potrzeba walki, zmierzenia si� z trudno�ciami, uczynienia czego� dla cierpi�cego �wiata, a nawet pragnienie odczucia b�lu przed dotarciem do celu, wszystko jedno jaki mia�by by�. A mnie podaje si� wszystko na tacy. Teraz m�j przybrany ojciec chce nam podarowa� wielki dom bez �adnej zas�ugi z mojej strony. Dom jest zadbany, wszystko uk�ada si� �wietnie, a ja wcale si� do tego nie przyczyni�em. Gabriel chce wyprawi� mnie na wojn�. Przetrze mi szlaki, bym m�g� szybko awansowa�. Ja wcale tego nic chc�! Ale czy my�lisz, �e co� m�wi�? O, nie! Wzgl�d na innych, Anette! Ca�e moje �ycie sk�ada si� z dostosowywania do �ycze� innych. Nikogo nie zrani�. Przez kilka lat studiowa�em, ale to tak�e przychodzi�o mi zbyt �atwo. R�wnie� na uniwersytecie zauwa�y�em wp�ywy, mego opiekuna. Oni chc� mojego dobra, a ja przyjmuj� wszystko, co mi ofiaruj�. Mam bowiem wobec nich dozgonny d�ug wdzi�czno�ci.

Matko! Dopom� mi, nic z tego nie pojmuj�, jestem ca�kiem zagubiona. On ca�y czas rozmawia ze mn� tak �yczliwie, jakby�my byli sobie r�wni! Czego on chce? Kiedy nadejdzie to straszne, to okropne?

��A teraz si� o�eni�e�, dlatego �e ci� o to poprosili � stwierdzi�a po prostu.

Tak. O�eni�em si� ze szlachciank�, stoj�c� du�o wy�ej ode mnie. I zdajesz sobie chyba spraw�, Anette, �e nie jestem maj�tny. Mam spadek po matce i jeszcze mniejszy po ojcu, i to mi wystarczy, to ju� wszystko. Ale pami�taj: cokolwiek o mnie my�lisz, to wiedz, �e nie wzi��em ci� ze wzgl�du na twoje pieni�dze.

Anette � Francuzeczka � z natury by�a spontaniczna i przez moment zapomnia�a o karc�cej d�oni matki.

��Wcale tak nie my�l�! � wykrzykn�a impulsywnie. � S�dz� �e zrobi�e� to, poniewa� jeste� dobrym, bogobojnym cz�owiekiem, kt�ry pragnie by� pos�uszny woli swoich dobroczy�c�w i uratowa� mnie od nieszcz�liwego losu.

Unios�a si� i stan�a teraz przed nim pod oknem z oprawn� w o��w szyb�. Mikael odwr�ci� si� w jej stron�.

��No tak, chyba tak. To musi by� dla ciebie ogromnie poni�aj�ce?

��W pewnym sensie tak. Ale nie gorsze ni� dla ciebie. Przyj�am twoj� propozycj� bez wahania jak ton�cy, kt�ry chwyta si� brzytwy.

Umilk�a, przera�ona swoj� �mia�o�ci�.

Po raz pierwszy tego dnia Mikael u�miechn�� si� szczerze. Uj�� jej twarz w d�onie i nie da� pozna� po sobie, �e poczu�, jak zadr�a�a.

Nasze szanse s� wobec tego wyr�wnane. Bardzo si� z tego ciesz�. Gorzej by�oby, gdyby jedno z nas cierpia�o z powodu nieszcz�liwej mi�o�ci do drugiego. To dopiero by�oby poni�aj�ce!

Ona tak�e si� u�miechn�a ostro�nie, zal�kniona, i jej drobna, blada twarzyczka nabra�a wyrazu delikatno�ci kt�rego nigdy si� u niej nie spodziewa�.

��Madonna z pewno�ci� nam pomo�e.

Mikael rzuci� spojrzenie na wizerunek �wi�tej Dziewicy na �cianie, zastanawiaj�c si�, czy tak�e p�niej, w nocy, b�dzie przy nich obecna. Gor�co pragn��, by Anette pozwoli�a mu wynie�� obraz.

Zn�w zwr�cili si� ku oknu, patrzyli na Brunkeberg, na kt�rym kiedy� by�o miejsce ka�ni. Na Brunkeberg ponad sto lat temu odby�a si� tak�e decyduj�ca bitwa, w kt�rej Sten Sture walczy� z du�skim kr�lem Christianem. Teraz wzg�rze zosta�o cz�ciowo rozkopane. kamienie i �wir przeniesiono do miasta, by utwardzi� ulice. U st�p stromych zboczy pojawi�o si� te� sporo dom�w. Miasto Mi�dzy mostami, gdzie le�a� zamek, stawa�o si� zbyt ma�e dla ci�gle rosn�cej liczby mieszka�c�w. Nieliczne ch�opskie zagrody w Norrmalm mia�y coraz to nowych s�siad�w.

Przez d�ug� chwil� stali w milczeniu, wygl�daj�c przez okno.

Ciesz� si�, �e troch� porozmawiali�my � cicho powiedzia� Mikael. � Rozumiesz na pewno, �e nie nale�� do m��w, kt�rzy domagaj� si� tak zwanych swoich praw, nic poza tym nie maj�c na wzgl�dzie.

Przera�ona kiwn�a g�ow�. Chodzi�o mu teraz o te okropie�stwa. Z wdzi�czno�ci� przyjmowa�a ka�de odsuni�cie tego na p�niej, cho� zdecydowana by�a przetrzyma� najgorsze.

Mikael nie �mia� wyzna�, jak bezradny czu� si� w nowej rzeczywisto�ci.

��Opowiedz mi troch� o sobie, Anette!

Wzruszy�a ramionami i skrzywi�a si� jak dziecko.

��Zrozum � m�wi� szorstko, pragn�c ukry� swoj� niepewno��. � Niecz�sto ci� widywa�em i z tego, co zaobserwowa�em, odnios�em wra�enie, �e ty�

Urwa� w p� s�owa. Na usta cisn�o mu si�:�jeste� idiotk�, kt�ra piszczy za ka�dym razem, gdy przekracza si� granice obowi�zuj�cych konwencji�. Nie powiedzia� tego jednak; rozumia� bowiem, jak wra�liwa jest Anette. Zamiast tego stwierdzi�:

���trzymasz si� w obr�bie granic wyznaczonych przez konwenanse i Ko�ci�. kiedy by�a� w towarzystwie innych os�b z dworu, s�ysza�em od ciebie g��wnie: � Nie, tak nie mo�na robi�! Ach, fuj, tak nie wolno m�wi�! Nie uchodzi ubiera� si� w ten spos�b! To nie wypada?� O, w�a�nie! �To nie wypada!� Twoje ulubione powiedzenie.

Po raz pierwszy rumieniec okrasi� jej policzki.

��Teraz jeste� z�o�liwy!

��I na pewno nie wypada tak m�wi�, prawda?

��Tak, z ca�� pewno�ci� nie wypada!

Ale jej usta rozci�gn�y si� w delikatnym u�miechu. Mikael tak�e si� u�miechn��.

��Nie ma chyba nic z�ego w tym, �e zna si� zasady dobrego wychowania � stara�a si� broni�. Ca�y czas my�la�a o matce, jak cie� nie odst�puj�cej jej ani na krok.

Mikael nie odpowiedzia� wprost.

��A mimo wszystko zgodzi�a� si� na to ma��e�stwo � rzuci� wyzywaj�co.

��S�dzi�am, �e to ju� sobie wyja�nili�my.

��No tak, chyba tak.

Przez chwil� milczeli. Mikael spogl�da� na ni� wyczekuj�co.

��Na pewno jestem tradycjonalistk� � przyzna�a. � Lubi� uporz�dkowane �ycie. Sta�e normy, kt�rych mog� si� trzyma�, takie jak religia czy moje dobre wychowanie. Stali�my przecie� o wiele wy�ej ni� inni w naszym ma�ym miasteczku. Moja matka we wszystkim by�a taka dok�adna. Kiedy by�am ma�a, bi�a mnie linijk� po plecach za ka�dy bardziej spontaniczny gest. Musia�am nosi� sztywne suknie, udrapowane na biodrach, z wysokimi ko�nierzami. Och, jak�e one mnie cisn�y i uwiera�y, prawie mia�am od nich rany. Ale nauczy�am si� dyscypliny cho� w�a�ciwie by�am �ywym dzieckiem.

Tak, to potrafi� sobie nawet wyobrazi�, wspominaj�c chichot, jaki zazwyczaj rozbrzmiewa� w�r�d dziewcz�t na zamku.

��Matka by�a silna � powiedzia�a rozmarzona. � Mia�a niez�omn� wol�. By�a�

Nie znalaz�a odpowiednich s��w, ale Mikael potrafi� je sobie dopowiedzie�. By�a� gn�biona i tresowana, pomy�la�, ale nie �mia� powiedzie� tego g�o�no, gdy� dla Anette matka by�a niemal �wi�t�.

Kiedy dziewczyna ju� raz zacz�a, m�wi�a ch�tnie. Mikael zastanawia� si�, czy nie powinien niedostrzegalnie podprowadzi� jej bli�ej ��ka, ale zrezygnowa�. Nadal bardzo obawia� si� tego, co pod�wiadomie uznawa� za najci�sz� pr�b� w tym chaosie nieoczekiwanych obowi�zk�w.

Stali wi�c dalej: on oparty o parapet i patrz�cy na ni�; ona z d�o�mi na futrynie okiennej i wzrokiem utkwionym w Strommen.

��Ojca prawie nie pami�tam � opowiada�a Anette. � Wcze�nie zmar� i matka zosta�a ze mn� sama. By�a siln� kobiet�, zrozumia�am to p�niej. Sama zarz�dza�a zamkiem i miasteczkiem. Kiedy par� lat temu zmar�a, jeden z jej krewnych zosta� wyznaczony na mego opiekuna. Ale ja by�am wtedy w Sztokholmie, bo krewniak mego ojca, Jacob de la Gardie, kt�ry by� u nas z wizyt�, zabra� mnie do Szwecji. Wola�am zosta� tutaj, bo du�o bardziej go lubi�am. M�j opiekun ju� wtedy wpad� w gniew, ale wuj Jacob by� marsza�kiem koronnym i robi� co chcia�, a ja prosi�am i b�aga�am, by nie odsy�a� mnie do tego okropnego cz�owieka. A teraz wuj Jacob umar� i zosta�am ca�kiem sama. Gdyby nie Naj�wi�tsza Panienka, kt�ra czuwa nade mn�, sczez�abym.

Sczez�abym? C� to za s�owo? pomy�la� Mikael.

M�wi�a bez tchu, zdyszana, jak wszystkie m�ode dziewcz�ta na dworze. Wydawa�o si�, �e niemal przeprasza, i� musi m�wi� o rzeczach tak powa�nych.

��Ale przecie� tw�j zamek? Ca�e miasteczko?

��Zamek nie jest m�j. �adna kobieta nie mo�e go odziedziczy�. Sta� si� w�asno�ci� trzyletniego ch�opca z bocznej linii rodu.

��Nie przeszed� na twego opiekuna?

��Nie, on jest krewnym ze strony matki.

��Ach, tak.

Mikael uzna�, �e to w�a�ciwie wspaniale, �e jego �ona nie posiada �adnego zamku na po�udniu Francji. To oznacza�oby dodatkowy uci��liwy obowi�zek.

Chwilami zastanawia� si�, czy nie jest po prostu leniwy. Ale nie, nie s�dzi� tak. Pow�d jego bierno�ci wobec �ycia musia� tkwi� gdzie� indziej � mo�e w smutku, kt�ry w sobie nosi��

��Ale wdowa po marsza�ku koronnym, Ebba Brahe?

I wszystkie jego dzieci? Czy oni nie s� dla ciebie oparciem?

Nie, oni maj� w�asne �ycie. Zajmowa� si� mn� tylko wuj Jacob.

��A teraz ja � stwierdzi� Mikael z pewnym zaskoczeniem, jakby dopiero teraz to dostrzeg�.

��Tak � powiedzia�a i dygn�a przed nim.

Wzruszy�o go to, a jednocze�nie zawstydzi�o. I przestraszy�o! Pomy�la�, �e odpowiedzialno�� za Anette mo�e by� wielkim obci��eniem dla niego. Sprawia�a wra�enie wymagaj�cej, kapry�nej i przyzwyczajonej do tego, �e jest obs�ugiwana.

��Czy zechcesz teraz� uczyni� mi ten honor i opowiedzie� o swoim �yciu? � zapyta�a. Zabrzmia�oby to bardzo pi�knie, gdyby nie zako�czy�a leciutkim chichotem.

Mikael nie zareagowa� na to, odpowiedzia� tylko:

��Oczywi�cie.

I zacz�� m�wi� o swoich losach. O pogmatwanym dzieci�stwie, najpierw w Lowenstein u rodzic�w Marki Christiany. O wojnie trzydziestoletniej, kt�ra by�a dla nich bolesnym dniem codziennym. O tym, jak jego i Mark� Christian� odsy�ano kolejno od jednego krewniaka do drugiego, a� w ko�cu znale�li si� pod opiek� kr�lewskiego admira�a Oxenstierny. O ma��e�stwie Marki Christiany z jego synem Gabrielem�

��Ona musi by� ci bardzo oddana � skonstatowa�a Anette.

��Marka Christiana to wyj�tkowa osoba zgodzi� si� z ni�. Bez niej bym zgin��.

��Zaczynam rozumie�, �e czujesz si� jak drzewo pozbawione korzeni � w zamy�leniu powiedzia�a Anette. � Och, jakie to dziwne prze�ycie � doda�a impulsywnie � rozmawia� z kim� naprawd�, m�c wyra�a� swoje my�li. Moje dotychczasowe rozmowy to by�y niemal wy��cznie plotki, co do tego mia�e� racj�. Puste, powierzchowne plotki. I pomy�le�, �e mo�na rozmawia� z kim� tak� tak g��boko.

No c�, nie nurkowali�my jako� szczeg�lnie w g��b duszy, pomy�la� Mikael. Ale dobre i to. Zbli�yli si� do siebie, i to by�o najwa�niejsze.

Ca�y czas jednak nie mia� uczucia, �e to jego �ona! Na my�l, �e naprawd� tak jest, zakr�ci�o mu si� w g�owie. A on, wyobra�aj�c sobie przysz�� towarzyszk� �ycia, marzy� o poczuciu g��bokiej wsp�lnoty, o czu�o�ci tak wielkiej, �e zdolnej niemal rozsadzi� serce�

Teraz mia� wra�enie, jakby zosta� sp�tany ciasnymi, niewidocznymi wi�zami, z kt�rych nigdy nie b�dzie si� m�g� uwolni�.

Intuicja podpowiada�a mu, �e jej doznania s� podobne.

Zbyt si� r�ni�, nigdy nie zdo�aj� dotrze� do siebie.

My�l o tym, �e ju� dzi� w nocy b�dzie musia� j� obejmowa�, wyda�a si� niezno�na. Anette by�a �adn�, mi�� dziewczyn�. Ale, ach, jak� obc�!

Mog�, naturalnie, przesiedzie� ca�� noc, a p�niej on wyjedzie na jaki� nieokre�lony czas. Ale nawet je�li ona w pierwszej chwili odczuje ulg�, p�niej upokorzenie wryje si� w jej dusz� na ca�e �ycie. Upokorzenie, �e m�� odtr�ci� j� w noc po�lubn�. To zbyt okrutne, tak post�powa� nie wolno! Odetchn�� g��boko i zebra� si� na odwag�.

��Mo�e powinni�my p�j�� do ��ka?

Natychmiast rumieniec wykwit� na jej policzkach.

Tak. Oczywi�cie.

Wydawa�o si�, �e Anette zaraz uderzy w p�acz, podszed� wi�c do niej i obj�� d�o�mi jej twarz. U�miechn�� si�, by doda� jej odwagi, ale nigdy, jeszcze jego u�miech nie by� tak niepewny.

��Wyjd�, kiedy b�dziesz si� rozbiera� � powiedzia�. � A kiedy b�dziesz gotowa, mo�e pogasisz �wiece?

Skin�a g�ow�. Nie wygl�daj, jakby� sz�a pod top�r, pomy�la� i opu�ci� pok�j.

Anette przez chwil� sta�a nieruchomo, kurczowo zaciskaj�c d�onie, by uspokoi� wzburzone nerwy. A wi�c jednak ca�e jego pi�kne przemowy by�y tylko zas�on�, maskarad�, my�la�a. Teraz wysz�o na jaw jego prawdziwe ja. Krwio�erczy potw�r, kt�ry rzuci si� na ni� i zrobi� co? Tego Anette nie wiedzia�a. Drastyczne uwagi matki na temat tego, do czego zdolni s� m�czy�ni, wskazywa�y na co� okropnego, ale niczego nie wyja�nia�y. W pogaw�dkach dam dworu w�r�d chichotu wyczyta� mo�na by�o podziw po��czony ze strachem. Anette by�a przygotowana na wszystko, pocz�wszy od tego, �e wysmaruje j� ca�� odchodami, a sko�czywszy na tym, �e wbije w ni� n�.

A poza wszystkim by�a jeszcze jedna tajemnica� Sk�d bior� si� dzieci? Ona bardzo chcia�a mie� dziecko.

��Och, Bo�e, jak mocno pragn�a, by kto� wyja�ni� jej zwi�zek mi�dzy jednym a drugim! Dlaczego m�czy�ni byli tak kusz�cy? I kim s� nierz�dnice?

Pad�a na kolana przed Madonn� i b�aga�a j� o odwag� i si��, by m�c przetrwa� t� noc.

P�niej on wyjedzie na wojn�. Bogu niech b�d� dzi�ki za to!

Kiedy Mikael wr�ci�, w pokoju by�o tak ciemno, �e po omacku szuka� ��ka. Na szcz�cie zgasi�a �wiece i przed obrazem Madonny. Musia�a stoczy� w duszy walk�, ale rozumia� j�. Jej niewinno�� nie mog�a znie�� �adnych obserwator�w, ani ziemskich, ani niebieskich.

Anette le�a�a tu� na brzegu po swojej stronie ��ka. Mikael rozebra� si� i, w samej tylko koszuli, w�lizgn�� si� pod ko�dr�.

Niech B�g pomo�e nam obojgu, pomodli� si� w duchu.

Mikael nie by� grubosk�rny. Nie pospiesza�, czule i troskliwie g�adzi� j� po w�osach i czeka�, a� jej serce nie b�dzie si� ju� tak t�uk�o jak serduszko schwytanego ptaka.

Anette nie przestawa�a si� modli�. Ave Maria, gratia plena, Dominus tecum� Och, Bo�e, co on robi, czego on chce? Benedicta tu in mulieribus� Matko, matko! Dlaczego nie powiedzia�a� mi o tym? To wcale nie jest� et benedictus fructus ventri tui, Jesus. Och, nie!

Na chwil� zapomnia�a o swych modlitwach.

Mikaelowi uda�o si� dope�ni� tego, co do niego nale�a�o, ale to prze�ycie nie nale�a�o do mi�ych. W ka�dym razie nie dla niej. Wydawa�a si� przera�ona, wstrz��ni�ta i zaskoczona. Tak, w�a�nie zaskoczona. Chocia� nie stawia�a oporu, tego przypiecz�towania zwi�zku ma��e�skiego nie mo�na zaliczy� do udanych. Jego d�onie, kt�re mia�y j� obejmowa�, by�y sztywne, mi�nie tak napi�te, �e ona nie �mia�a go dotkn��. Jej r�ce o milimetr unosi�y si� nad jego ramionami, zacisn�a usta, nie chc�c krzycze� z b�lu. By�a zrezygnowana, smutna i tak �a�o�nie niepewna� Niepewna wszystkiego, a tym bardziej jego.

Sancta Maria, Mater Dei, ora pro nobis peccatoribus, nunc et in hora mortis nostrae. Amen. �wi�ta Mario, matko Bo�a, m�dl si� za nami grzesznymi, teraz i w godzin� �mierci naszej. Amen.

P�niej Mikael us�ysza�, jak Anette p�acze, wtulona w poduszk�. wyci�gn�� r�k� i pocieszaj�co, delikatnie pie�ci� jej w�osy.

�adne z nich jednak nie by�o w stanie nic powiedzie�. wi�cej s��w ju� dla siebie nie mieli.

Byli samotni w swej rozpaczy, oddaleni od siebie o mile.

Po kr�tkim przeszkoleniu wys�ano Mikaela do szwedzkich posiad�o�ci nad Ba�tykiem. Ju� od samego pocz�tku nienawidzi� �o�nierskiego �ycia, a z up�ywem czasu wcale nie by�o lepiej. Sta� si� jeszcze bardziej ma�om�wnym i zamkni�tym w sobie cz�owiekiem, kt�rego towarzysze najch�tniej pozostawiali samemu sobie. Wszystkim wydawa�o si�, �e Mikael najlepiej czuje si� we w�asnym towarzystwie.

Niecz�sto otrzymywa� listy z domu, ale dotar�a do niego wiadomo��, �e Anette oczekuje dziecka. U�miechn�� si� w�wczas do siebie z gorycz�. A wi�c tak niewiele trzeba, by stworzy� nowe �ycie! Bez �adnych uczu�?! Napisa� jednak o swej rado�ci, kt�rej tak naprawd� wcale nie zazna�. Nie czu� te� nic do dziecka, maj�cego si� narodzi�, jakby to nie dotyczy�o jego osobi�cie.

Nie wiedzia�, czy list dotar� do Anette.

Cz�sto zmienia� miejsca pobytu. Zwiedzi� ju� wi�kszo�� szwedzkich posiad�o�ci: wyspy Uznam i Wolin, nast�pnie Pomorze Zachodnie, potem Wismar. W ci�gu dw�ch lat przenoszono go coraz dalej i dalej na zach�d, rzadko jednak uczestniczy� bezpo�rednio w dzia�aniach wojennych i bardzo si� z tego cieszy�.

Jeszcze jeden list dotar� do niego, cho� d�ugo kr��y�, zanim odnaleziono adresata. Urodzi� mu si� syn, �liczny ch�opczyk. Anette zdecydowa�a si� ochrzci� go Dominik, po swoim ojcu. Mikael odpisa�, wyra�aj�c zadowolenie z imienia i dodaj�c, �e z rado�ci� wr�ci do domu i zobaczy ch�opca.

Wieczorem tego dnia, gdy otrzyma� wiadomo��, d�ugo siedzia� na dworze i rozmy�la�, wpatruj�c si� w gwiazdy.

Czy syn b�dzie r�wnie samotny jak ja? Oby B�g sprawi� by� nie odziedziczy� po mnie mej samotno�ci, ci�kich do zniesienia my�li i t�sknot!

Chwilami wprawia� go w zdumienie fakt, �e ma syna. Tak naprawd� nie potrafi� jednak okre�li� swego stosunku ani do dziecka, ani do �ony. Nie umia� wyobrazi� sobie, �e jest ojcem. To by�o zbyt nierzeczywiste.

W Wismarze pozna� pewn� dziewczyn�, c�rk� gospodyni domu, w kt�rym przydzielono mu kwater�. M�oda panna wyra�nie okazywa�a, �e towarzystwo przystojnego Szweda sprawia jej przyjemno��. Mikael rozmawia� z ni� �yczliwie i zerka� na ni� ukradkiem, ale mia� swoje, cho� cokolwiek niejasne, poczucie honoru. By� cz�owiekiem �onatym i za konieczne uznawa� dochowanie wierno�ci �onie, mimo �e jej nie kocha�. Ca�a historia z m�od� pann� rozwia�a si� wi�c w nico��, nim si� na dobre rozpocz�a, ko�cz�c si� odrobin� smutn� scen� po�egnania, kiedy wreszcie Mikael zdoby� si� na to, by nie�mia�o pog�adzi� dziewczyn� po policzku. Wkr�tce o niej zapomnia�, a ona niebawem znalaz�a pocieszenie w ramionach innego przystojnego Szweda.

W roku 1654 kr�lowa Krystyna zrzek�a si� tronu i przesz�a na katolicyzm. Koron� przej�� ksi��� Pfalzu, kt�ry przybra� imi� Karola X Gustawa. Rozpocz�y si� dzia�ania wojenne. Na pierwszy ogie� posz�a Polska i Rosja.

W tym czasie Mikael znajdowa� si� ko�o Bremy, niedaleko wybrze�a Morza P�nocnego. S�u�y� w oddziale, kt�ry kontrolowa� stan licznych posiad�o�ci szwedzkich, dlatego nigdy nie pozostawa� d�u�ej w tym samym miejscu.

A� nadszed� jesienny wiecz�r, kiedy Mikael Lind z Ludzi Lodu spotka� nad brzegiem �aby swego krewniaka Tanereda Paladina.

To spotkanie ca�kiem odmieni�o jego �ycie. By� zrozpaczony, �e tak pr�dko musi opu�ci� to miejsce. Mia� wyruszy� a� do Ingermanlandii, a nie us�ysza� wszystkiego, czego pragn�� si� dowiedzie�. Ale niczym wysuszona g�bka wch�ania� ka�de s�owo wypowiedziane przez Tancreda.

Nareszcie odnalaz� sw� to�samo��! Potomkowie Ludzi Lodu �yli w Norwegii i Danii, byli do niego podobni. Nag�e poczucie wi�zi z Tancredem wstrz�sn�o nim do g��bi. Mikael, marzyciel, oddzielony od ludzi niewidzialnym murem poczu�, jak mocno bije ze szcz�cia jego serce. Istnia� kto�, z kim m�g� rozmawia� szczerze i otwarcie, bez obawy, �e nie zostanie zrozumiany.

Nie mia� g�owy ani czasu, by wspomnie� Tancredowi o �onie i synu. Powinien by� to uczyni�, bra� przecie� udzia� w wojnie, w ka�dej chwili m�g� znale�� si� na polu bitwy, zgin��

Nagle syn sta� si� dla niego ogromnie wa�ny. Dominik Lind z Ludzi Lodu. Dziecko, nic nie wiedz�ce o swoich krewnych, kt�rzy z kolei tak�e nie wiedz� o jego istnieniu. A on, Dominik, jest przecie� jednym z nich.

Bardziej ni� kiedykolwiek Mikael nienawidzi� wojny. Pragn�� uciec, jak najszybciej wr�ci� do domu, chcia��

Ale nic, on tego nic zrobi. A poza tym nawet gdyby si� zdecydowa�, nie by�o mo�liwo�ci. W jaki spos�b mia�by si� przedosta� przez Ba�tyk?

Awansowa� coraz wy�ej, wcale o to nie zabiegaj�c. Szybko zosta� oficerem.

Nigdy nie dotar� do Ingermanlandii. Plany Karola X Gustawa dotycz�ce Polski obudzi�y czujno�� rosyjskiego cara i w�a�nie teraz wielkie armie zbiera�y si� na wschodzie, by nie dopu�ci� do tego, a�eby Polska dosta�a si� pod szwedzkie panowanie. Na drodze Rosjan do Polski le�a�a najwi�ksza prowincja Szwecji nad Ba�tykiem, Inflanty. I tam w�a�nie oddzia� Mikaela zatrzyma� si� na d�u�ej.

Sytuacja polityczna by�a niezwykle zawik�ana. Cesarz niemiecki z niepokojem przygl�da� si� Szwedom podbijaj�cym ca�e niemal wybrze�e Ba�tyku. Polska chcia�a odebra� Inflanty Szwedom. Anglia, Niderlandy i Dania tak�e uwa�nie �ledzi�y sytuacj� w tych prowincjach w obawie, �e kt�ra� z nich zbyt uro�nie w si��. A na wschodzie burzy�a si� rosyjska pot�ga, odci�ta od jak�e dla niej wa�nego Morza Ba�tyckiego. Sol� w oku Rosji by�a przede wszystkim szwedzka Ingermanlandia, po�o�ona u uj�cia Newy. Najwi�ksz� chrapk� mia� car na podb�j Inflant, nie m�wi�c ju� o Polsce, odwiecznym wrogu Rosjan.

Wszystko to niezbyt interesowa�o Mikaela. Ale tam w�a�nie, w dalekich prowincjach, w niewielkiej wiosce, przydarzy�o mu si� co� niezwyk�ego, co�, co po�o�y�o kres jego bezustannej w�dr�wce. Ale czy mu pomog�o? R�nie to mo�na os�dza�.

Przybyli do zimowych Inflant, przygotowanych na przemarsz zar�wno polskich, jak i rosyjskich wojsk. Szwedzki oddzia� napotyka� wyludnione wioski, kt�re mieszka�cy opu�cili licz�c si� z tym, �e t�dy w�a�nie przejd� Rosjanie, kieruj�c si� do Polski. W jednej z takich wiosek stan�li Szwedzi.

Nie by�o ich tylu, by mogli powstrzyma� rosyjsk� armi�. Przybywali raczej w charakterze obserwator�w, jako szpiedzy, mog�cy przekaza� informacje armii Karola Gustawa, kt�ra teraz, po b�yskawicznym podboju Warszawy, zatrzyma�a si� w Polsce.

Na razie jednak nic si� nie dzia�o. Mija�y mro�ne i pi�kne zimowe dni. Nie nadchodzi�a �adna wiadomo�� o zbli�aj�cych si� Rosjanach, chocia� wiadomo by�o, �e s� w drodze.

Mikael kr��y� wok� niewielkiej wioski w�r�d brz�z pokrytych b�yszcz�cym w s�o�cu �niegiem. Skrzypienie jego krok�w g�o�no rozlega�o si� w panuj�cej doko�a ciszy. Niekt�re cha�upy by�y nadal zamieszkane przez starc�w, kt�rzy nie mieli si� na ucieczk�. Nigdy ich jednak nie widzia� i tylko bia�y dym unosz�cy si� z komin�w zdradza�, �e w okolicy �yli jeszcze jacy� ludzie. Wi�kszo�� jednak schroni�a si� w bezpieczniejszych regionach prowincji.

Pojedyncze stada w�drownych ptak�w, widoczne niekiedy na niezwykle wysokim niebie, zapowiada�y, �e zima ma si� ku ko�cowi. Mikael cz�sto zatrzymywa� si�, nas�uchuj�c. Uwa�a�, �e w tej wiosce jest co� tajemniczego. Nie wiedzia�, sk�d bierze si� to wra�enie, ale jakby s�ysza� dalekie wo�anie gdzie� wysoko, z nieba, pe�ne skargi i b�lu, jak gdyby ca�a wioska cierpia�a pod okrutnym uciskiem lub zosta�a dotkni�ta jak�� dotkliw� kar�, od kt�rej nigdy nie zdo�a si� uwolni�. Naturalnie w rzeczywisto�ci wcale tak nie by�o, to tylko Mikael da� si� ponie�� swej wybuja�ej fantazji.

Ka�dego dnia przechodzi� obok du�ego dworu po�o�onego na samym skraju wioski. Dw�r by� bardzo pi�kny, o doskona�ym kszta�cie, cichy i opuszczony, wkomponowany w �liczny zimowy park. Mikael d�ugie chwile sp�dza� na podziwianiu tego widoku, oddaj�c si� marzeniom o dniach minionej wielko�ci, z uczuciem, �e rozdzieraj�cy serce smutek nadal dr�y w ka�dym miejscu domu, w ka�dym zak�tku parku.

Inflanty by�y dawnym pa�stwem Zakonu Krzy�ackiego, by� mo�e najbardziej znanego zakonu rycerskiego ze wszystkich, a na pewno najpot�niejszego. Nadal jeszcze mieszka�o tu wielu wysoko urodzonych Niemc�w. S�ysza�, �e tak�e ten dw�r by� w�asno�ci� niemieckiego szlachcica. Mikael wiedzia�, �e jego w�asna matka by�a Niemk�, ale, o ile dobrze rozumia�, nie odziedziczy� po niej charakteru. Marka Christiana twierdzi�a, �e mia� po niej tylko ciemne oczy i �ukowato wygi�te brwi. Podobno jego matka, Cornelia von Breuberg, by�a osob� bardzo �yw�, kapry�n� i egocentryczn�. Mikael nie uwa�a�, by odziedziczy� kt�r�� z tych cech. Marka Christiana m�wi�a, zreszt� s�usznie, �e on jest podobny jak dwie krople wody do swego ojca, Tarjeia Linda z Ludzi Lodu, zar�wno z wygl�du, jak i z usposobienia. Z t� tylko r�nic�, �e Mikael by� o wiele bardziej roztargniony, z g�ow� w chmurach, zatopiony w marzeniach o jakim� innym �wiecie, kt�rego nigdy nie widzia�.

Tak, to by�a prawda. Po spotkaniu z Tancredem Paladinem ju� wiedzia�, �e istnieje jaki� �wiat, w kt�rym czeka go inne �ycie. Jego korzenie s� w Norwegii.

Och, Bo�e, jak bardzo t�skni� spotka� Ludzi Lodu, tych, kt�rzy s� jemu podobni, dowiedzie� si� czego� wi�cej o sobie, poj�� w�asn� tajemnic�, zrozumie�, dlaczego zawsze stoi na zewn�trz. Marka Christiana mia�a bowiem niejasne wspomnienie, �e w historii Ludzi Lodu by�o co� niezwyk�ego. Tak, jego ojciec Tarjei posiada� wiele pi�knych cech, ale ona nie zd��y�a dok�adniej go pozna�.

To ostatnie mo�e dotyczy� tak�e mnie, pomy�la� z gorycz� Mikael. Czy kiedykolwiek zdo�am zrozumie� samego siebie?

Nagle, stoj�c pod bram� wielkiego dworu, drgn��.

Na werandzie od frontu budynku dostrzeg� czarn� sylwetk�.

To by�a kobieta. Jej posta� ostro odcina�a si� od bieli �cian i przykrywaj�cego ziemi� �niegu. Wszystko by�o bia�e z wyj�tkiem wyprostowanej, ca�kiem czarnej sylwetki.

Ale przecie� we dworze nikogo nie by�o! Co prawda zrezygnowali z jego przeszukania, bo wszystko wskazywa�o na to, �e zosta� opuszczony i zamkni�ty. Tylko brama na dziedziniec sta�a otworem, ale �nieg na ca�ym podje�dzie a� do samego domu by� nietkni�ty.

Kobieta wpatrywa�a si� w niego intensywnie, jakby zdziwiona. Odleg�o�� by�a zbyt du�a, by m�g� j� widzie� wyra�nie, ale wydawa�o si�, �e jest dosy� m�oda.

Mikael przez moment sta� nie wiedz�c, co ma robi�, po czym zawr�ci� i skierowa� si� ku n�dznej, zimnej kwaterze. Nieustannie dzwoni�a mu w uszach dochodz�ca z nieba �piewna skarga opowiadaj�ca o jakiej� tragedii, kt�ra dotkn�a wiosk� dawno, dawno temu.

Chcia�bym mie� mniej �yw� wyobra�ni�, pomy�la�, i niebiosa umilk�y.

Wieczorem zapyta� jednego z koleg�w:

��Czy w tym wielkim dworze, po�o�onym nie opodal wioski, kto� mieszka?

��Nie. Mieszka�a tam niemiecka rodzina szlachecka, ale wynie�li si� st�d, zanim przybyli�my. Tu, w Inflantach, Szwedzi zawsze mieli k�opoty z Niemcami. Pruska szlachta nigdy nie uzna�a w nas w�adc�w. Nie uznali tak�e Polak�w.

��A Rosjan?

��Nie s�dz�. Oni uznaj� tylko siebie samych. S�ysza�em, i� maj� teraz pewn� szalon� ide�: �e oto mog� by� wolni. Ich czas nadejdzie, kiedy Polacy, Rosjanie i Szwedzi nawzajem si� powybijaj�.

��Musz� powiedzie�, �e to brzmi do�� nierealnie. Ktokolwiek wygra, oni i tak znajd� si� w potrzasku.

��Nie bior� tego pod uwag�. Uwa�aj�, �e Rosjanom chodzi o Polsk�, a nie o Inflanty. A je�eli Rosjanie nas pobij�, b�dziemy musieli si� st�d wynosi� � westchn��. � Nigdy nie zapomnieli o wielkich dniach Zakonu Krzy�ackiego.

��Widzia�em dzi� we dworze jak�� kobiet�.

Towarzysz u�miechn�� si�.

��W takim razie to by� duch. Albo wie�niaczka, kt�ra przysz�a sprawdzi�, czy nie zosta�o jeszcze troch� �ywno�ci do wyniesienia.

��Nie � sprzeciwi� si� Mikael. � To nie by�a wie�niaczka. Na pewno nie. Je�eli kiedykolwiek widzia�em tu arystokratk�, by�o to dzisiaj.

��Ach, tak? Musia�e� mie� wizje. Rozmawia�e� z ni�?

Nie, nie wypada wdziera� si� w ich �ycie. Nie mamy prawa, zw�aszcza po tym, jak kiedy� nasi �o�nierze brutalnie napadali na miejscow� ludno��. Kr�lowa Krystyna by�a rozgniewana. Co na to Etarol X, tego nie wiemy. On jest znacznie bardziej grubosk�rny, ale mimo wszystko lepiej by� ostro�nym. Sprawdz� jutro, je�eli ona jeszcze tam b�dzie.

Nie zapomnij uprzednio odm�wi� �Ojcze nasz�?

W ca�ej Szwecji dawa�o si� odczu�, �e kraj jest w stanie wojny. Gabriel Oxenstierna, kt�ry obecnie by� cz�onkiem Rady Kr�lewskiej, towarzyszy� Jego wysoko�ci w pe�nej chwa�y podr�y, a teraz mia�a do niego do��czy� �ona. Powszechnym zwyczajem by�o, �e wysocy oficerowie zabierali swe ma��onki na pole bitwy. Oczywi�cie przebywa�y one na ty�ach, w bezpiecznym miejscu.

Marka Christiana by�a rado�nie o�ywiona my�l� o czekaj�cej j� podro�y. Je�li wszystko u�o�y si� pomy�lnie, b�dzie mog�a zn�w ujrze� ukochane Lowenstein, Gabriel jej to obieca�.

Kiedy rozpocz�y si� dzia�ania wojenne i jej m�� wyruszy� wraz z kr�lem, ona nie mog�a jecha�, gdy� w�a�nie urodzi�a trzeciego syna. Teraz ma�y nied�ugo sko�czy rok i wszyscy trzej ch�opcy mogli zosta� w Szwecji pod opiek� ca�ej armii opiekunek. B�dzie jej brakowa�o malc�w, ale ona i Gabriel byli zgodni co do tego, �e na jaki� czas powinna zmieni� miejsce pobytu. Intrygi dworskie by�y m�cz�ce, zw�aszcza dla cudzoziemki.

Marka Christiana przebywa�a g��wnie na zamku Morby na p�noc od Sztokholmu. Kiedy wymaga�y tego obowi�zki cz�onka Rady, przenosili si� na zamek w Sztokholmie, ale Marka Christiana o wiele lepiej czu�a si� na wsi. Anette wraz z synem Dominikiem mieszka�a tak�e niedaleko Morby w tak zwanym ermita�u � co jest elegantszym s�owem na okre�lenie domku my�liwskiego.

Wi�kszo�� ludzi jednak nazwa�aby ten dom pa�acykiem my�liwskim.

Na czole Marki Christiany, pakuj�cej stroje podr�ne, pojawi�a si� zmarszczka. Przypomnia�a sobie rozmow�, jak� odby�a z m�em przed wyjazdem.

��Gabrielu � zawo�a�a do niego ze swej komnaty. � Czy Mikael nie powinien ju� wr�ci� do domu?

��Nie, dlaczego? Im d�u�ej jest na s�u�bie, tym szybciej b�dzie awansowa�.

Och, jest chyba jeszcze co� na �wiecie poza stopniami oficerskimi! pomy�la�a.

��Ale przecie� nie by� w domu od czterech �at! Nigdy nie widzia� ch�opca. I�

��Nad czym tak si� zamy�li�a�?

��Nie bardzo mi si� podobaj� umizgi tego francuskiego wicehrabiego do Anette. A ona wydaje si� tym zachwycona. To niedobrze.

Gabriel Oxenstierna wyszed� ze swojej komnaty. By� jeszcze m�ody i przystojny; mia� charakterystyczne dla rodu Oxenstiern�w czarne, szerokie brwi. Ma��e�stwo tych dwojga by�o bardzo udane, szcz�liwe, przede wszystkim dlatego, �e stanowili silne osobowo�ci o mocnych charakterach. A mo�e nale�a�oby powiedzie�, �e mimo to?

��Naprawd�? � zdziwi� si�. � No c�, zobaczymy. S�dz�, �e Mikael dotar� ju� na Inflanty.

��Czy to tam w�a�nie macie zej�� na l�d?

��Nie, schodzimy na l�d ko�o Szczecina. To daleko od Inflant.

��Czy dotar�y do ciebie jakie� raporty o Mikaelu?

��M�wi�, �e sprawuje si� bez zarzutu. Obowi�zkowy, ma�om�wny. Wy�mienity �o�nierz.

��Ale czy mu tam dobrze? Potrafi� troch� czyta� mi�dzy wierszami jego niecz�stych list�w.

��C� za g�upstwa! Zawsze mia�a� bujn� wyobra�ni�. Podobaj� mi si� jego listy. Oszcz�dne w s�owach, �o�nierskie. Tak, Mikael dobrze si� rozwija. Tam jest jego miejsce. Pami�tam, jak za moich czas�w na polu bitwy�

Marka Christiana zatka�a uszy na d�wi�k jego �o�nierskich wspomnie�, kt�re s�ysza�a ju� setki razy. No c�, teraz przyb�d� mu nowe.

Jej rozmy�lania nad butelkowozielonym strojem do konnej jazdy zosta�y przerwane. Kto� przyszed� z wizyt�, s�ysza�a jakie� g�osy w hallu. O, to Anette z ch�opcem. Rozja�ni�a si�.

Wejd�, prosz�, Anette, w�a�nie si� pakuj�. Chod� i pom� mi zdecydowa�, co powinna ze sob� zabra� kobieta wyruszaj�ca na wojn�.

Przez chwil� zaj�te by�y strojami, ale wkr�tce usiad�y i zacz�y gaw�dzi�.

Anette z podziwem wpatrywa�a si� w synka, kt�ry bawi� si� na pod�odze. Bardzo go kocha�a. Ca�e jej �ycie obraca�o si� teraz wok� ch�opca. By�a w niego tak zapatrzona, �e Marka Christiana od czasu do czasu ostrzegawczo kr�ci�a g�ow�.

��Takie uwielbienie nie jest dobre ani dla ciebie, ani dla niego � m�wi�a.

Ale on przecie� jest taki wspania�y � broni�a si� Anette.

��To prawda. Szkoda, �e Mikael go nie widzia�!

Marka Christiana wyci�gn�a r�ce do ch�opczyka, kt�ry natychmiast znalaz� si� przy niej. Wkr�tce Dominik sko�czy cztery lata. M�j Bo�e, jak szybko p�ynie czas, pomy�la�a zdumiona. Czy to ju� tak dawno Gabriel wyjecha�? Sta�am wtedy z nim i m�wi�am, �e Mikael wyjecha� przed czterema laty. A teraz� jego syn b�dzie mia� cztery lata!

Anette patrzy�a z zazdro�ci�, jak jej syn �ciska ciotk� Mark�.

��Mikael? � powt�rzy�a Anette, jak gdyby staraj�c si� go przypomnie�. � No tak. Ale Dominik jest bardziej podobny do mnie, prawda?

��Nie upiera�abym si� przy tym � powiedzia�a zamy�lona Marka Christiana. � Ma w sobie wiele z ojca. A jeszcze wi�cej z dziada, Tarjeia. Chocia� kolory ma twoje. Ale oczy, Anette! Sk�d, na mi�o�� bosk�, u niego takie oczy? I ty, i Mikael jeste�cie przecie� ciemnoocy. A ma�y Dominik�

Umilk�a. Obydwie kobiety z zastanowieniem i lekkim zaniepokojeniem przygl�da�y si� �licznemu malcowi.

��Co powie o nich Mikael? � mrukn�a Marka Christiana.

Jeszcze bardziej zastanawiaj�ca by�a inna cecha, kt�r� zaobserwowa�a u dziecka. Ch�opczyk wr�ci� teraz do zabawy na pod�odze. Po tym, gdy po raz pierwszy odkry�a w nim t� szczeg�ln� cech�, wiele razy sprawdza�a, czy rzeczywi�cie owa zadziwiaj�ca zdolno�� istnieje. I potwierdza�o si� za ka�dym razem! Nie przypuszcza�a, by Anette cokolwiek zauwa�y�a. Anette by�a �lepa na wszystko z wyj�tkiem tego, �e ch�opiec jest �liczny i �e tak cudownie m�c tuli� go w ramionach.

Marka Christiana my�la�a: Podejd� do okna. Przynie� mi moj� poduszeczk� do igie�, kt�r� tam zostawi�am!

Dominik popatrzy� na ni� swymi niezwyk�ymi jasnymi oczyma i podrepta� do okna. Jego d�onie zacz�y czego� szuka� na parapecie.

Poduszeczka do igie�, my�la�a Marka Christiana. Nie, nie tam. O, tak, w�a�nie ta!

Zaraz podszed� do niej i poda� jej drobiazg. Podzi�kowa�a mu ciep�o.

��M�dry ch�opczyk � pochwali�a go Anette. � Naprawd� wiedzia�e�, �e ciotka Marka schowa�a tam swoj� poduszeczk�? Taki jeste� bystry!

O, ty nic nie wiesz, m�wi�a w my�lach Marka Christiana. Jeste� prost�, niczego nie �wiadom�, nic nie rozumiej�c� dziewczyn�.

Czy to ja jestem zdolna do przekazywania my�li, zastanawia�a si� dalej. Czy jestem czarownic�?

Nie, wiedzia�a, �e jest ca�kiem zwyczajna. Przypadkiem tylko odkry�a, �e Dominik taki nie jest.

Co powie na to Mikael?

Mikael nie potrafi� uwolni� si� od my�li o czarnej, samotnej kobiecej postaci. Je�eli mieszkaj� tam ludzie, to mo�e potrzebuj� pomocy? Nast�pnego dnia po godzinach obowi�zkowej s�u�by uda� si� tam znowu.

Pola pokrywa� bia�y ca�un. Jedyne �lady, jakie m�g� dostrzec, to odciski jego w�asnych but�w z niezliczonych w�dr�wek.

Tu ju� by� dw�r, otoczony parkowymi drzewami, a za ogrodzeniem ros�y pi�kne, strzeliste brzozy. Ju� z daleka jego oczy wypatrywa�y kobiety, ale weranda by�a pusta.

Nie potrafi� powiedzie�, czy odczu� zaw�d, czy te� ulg�. A mo�e to by� tylko sen?

Jak zwykle przystan�� przed bram�. Ale tym razem na �niegu by�y �lady. W�ska, kr�ta �cie�ynka mi�dzy bram� a domem.

Jakie� zwierz�. Kot albo� Nie, to nie kot. Lis? Nie, �lady �ap za ma�e, zbyt okr�g�e jak na lisa. Lisy zostawiaj� pod�u�ne �lady z odci�ni�tymi pazurami z przodu. I lis tak si� nie kr�ci, idzie zazwyczaj prosto, zostawiaj�c tropy niemal w jednej linii, jakby mia� tylko po jednej �apie z przodu i z ty�u.

To co� musia�o porusza� si� bardzo niepewnie, jakby by�o p�przytomne.

�lady prowadzi�y od dworu w kierunku bramy. Znika�y w k�pie krzew�w ko�o furtki.

Dzie� by� ciemny, szarobia�e chmury unosi�y si� nisko nad ziemi�. Czy znowu spadnie �nieg? Powietrze niemal ju� nim pachnia�o.

Do jego uszu dotar� s�aby pisk. Zabrzmia� bardzo �a�o�nie.

Mikael z uwag� wpatrywa� si� w krzewy.

W jego stron� czo�ga�o si� niepewne, przestraszone zwierz�tko. Szczeniak, nie maj�cy z pewno�ci� wi�cej ni� kilka tygodni. Ogon mia� podkulony pod siebie i wydawa�o si�, �e cho� oczekuje bury, i tak nie mo�e powstrzyma� si� od poszukiwania towarzystwa ludzi.

Mikael przykucn�� i zacz�� �agodnie przemawia� do psiaka. Jak wi�kszo�� potomk�w Silje �ywi� gor�ce uczucia do zwierz�t, a odni�s� wra�enie, �e temu biedakowi potrzeba wiele mi�o�ci.

Po d�ugim wahaniu szczeniak podszed� bli�ej.

Mikael nie umia� powiedzie� jaki to pies, ale pewne by�o, �e nie jest to zwyk�y kundel. Ju� na pierwszy rzut oka mo�na by�o stwierdzi�, �e to szlachetna rasa.

�a�owa�, �e nie ma ze sob� nic do jedzenia.

��Chod� � powiedzia�, co prawda po szwedzku, ale wydawa�o si�, �e to nic nie szkodzi. Wszystkie psy i tak rozumiej� ton g�osu. � Chod�, chod�, malutki, nie b�j si� mnie.

Szczeniak przywar� do ziemi i czo�ga� si� w kierunku Mikaela, okazuj�c pos�usze�stwo. Mikael podni�s� stworzonko, jedn� r�k� obj�� male�kie zmarzni�te �apki i czule przemawia� do pieska. Ma�ym cia�kiem nieustannie wstrz�sa�y dreszcze.

��D�ugo by�e� na dworze � m�wi� cicho Mikael. � Widz�, �e jeste� ch�opczykiem. Ale� ty zabiedzony! Mo�na policzy� wszystkie �ebra. A brzuszek te� nie powinien by� taki zapadni�ty. Musi by� okr�g�y, pe�ny.

Spojrza� na dw�r. Ju� od d�u�szej chwili kr��y�a mu po g�owie pewna my�l: ma teraz doskona�y pretekst, by wej�� do �rodka.

By� obserwowany, ale nic zdawa� sobie z tego sprawy. Trzy pary oczu �ledzi�y, jak brnie przez �nieg.

��Ten cholerny szczeniak � powiedzia� jaki� m�czyzna po niemiecku. W jaki spos�b si� wydosta�? My�la�em, �e ju� dawno ukr�ci�y�cie mu �eb. I teraz ten szwedzki �o�nierzyk tu idzie. Co zrobimy?

Czemu go nie wykorzysta�? odpowiedzia�a pytaniem kobieta. Mo�e nam zdradzi�, jakie plany ma szwedzki kr�l. Potem my przeka�emy je dalej Rosjanom. Wtedy pozwol� nam tu zosta�.

��Doskonale! Naprawd� potrzebny nam jest ten dom ze wszystkimi wspania�o�ciami. Mam ju� dosy� bycia ubogim krewnym!

��I do�� k�aniania si� r�nym panom � kiwn�a g�ow� jego �ona, po czym zwr�ci�a si� do trzeciej osoby, ich c�rki. Birgitte, twoj� spraw� b�dzie nale�ycie zaj�� si� tym Szwedem. Wydob�d� z niego wszystko, co mo�liwe, na temat plan�w walki Szwed�w z Polsk�, o ich si�ach tu w Inflantach i stosunkach z carem, kt�re z ca�� pewno�ci� nie s� dobre.

C�rka skin�a g�ow�.

��Mo�ecie mi zaufa�!

Mikael zbli�y� si� do wej�cia do domu. Na �niegu nie wida� by�o innych �lad�w poza odciskami �apek szczeniaka. Przytuli� dr��cego pieska mocniej do siebie, dziwi�c si� paskudnym ranom na jego grzbiecie.

�lady pieska nie wiod�y do frontowego wej�cia, lecz na tylne podw�rze. Mikael uzna� jednak, �e najstosowniej b�dzie zapuka� do g��wnych drzwi.

Uderzenia w ci�kie odrzwia echem roznios�y si� po wielkim domu. Z prawej strony Mikael mia� werand�, znajduj�c� si� nieco nad ziemi�, nie m�g� wi�c widzie� jej pod�ogi. Wiedzia� jednak, �e tam na �niegu musz� by� jakie� �lady.

Ju� w�a�nie mia� zrezygnowa� i podj�� pr�b� dostania si� do domu od ty�u kiedy w �rodku rozleg� si� odg�os szybkich krok�w i drzwi si� otworzy�y. Spogl�da�a na niego z zainteresowaniem m�oda dziewczyna.

By�a tak �liczna, �e Mikael na chwil� straci� g�ow�. Po prostu zacz�� si� gapi� na delikatn� twarzyczk� o wielkich ciemnob��kitnych oczach, obramowan� jasnymi w�osami.

Pierwsza przem�wi�a dziewczyna:

��Ach, znale�li�cie m�j skarb � zaszczebiota�a, bior�c z jego r�k szczeniaka. Piesek pisn�� cichutko. Przytuli�a go pieszczotliwie, do niego przemawiaj�c, co chwila wydaj�c z siebie okrzyki przera�enia z powodu jego wygl�du: Och, co si� sta�o, m�j najmilszy,? Gdzie by�e� tak d�ugo?

Mikael stara� si� wyja�ni�. Niemiecki by� j�zykiem jego matki, nie mia� wi�c specjalnych trudno�ci.

��Znalaz�em go ko�o bramy i uzna�em, �e potrzeba mu troch� opieki. Chcia�em dowiedzie� si�, czy on jest st�d.

Tak, jest m�j, nie by�o go w domu od wielu� Ale prosz� wej��, jestem ogromnie wdzi�czna.

��Hm, ja�

Ale� tak, pr�dko, �eby �adne z�e oczy nas nie widzia�y. Rosjanie mog� nadej�� w ka�dej chwili, udajemy wi�c, �e nikogo tu nie ma, by nas nie pojmali.

��Ale jak mo�ecie mieszka�, nie pal�c w piecach? � dziwi� si�. � Nigdy nie zauwa�y�em, by dym unosi� si� z komin�w.

��Przenie�li�my si� do ma�ego budynku na �rodku podw�rza. Jest taki niski, �e dym rozp�ywa si�, zanim uniesie si� ponad dachy. Ale prosz� do salonu, zapalili�my tam woskowe �wiece, �eby si� nieco ogrza�.

W wielkim hallu panowa�o lodowate zimno. Mikael dostrzeg� na �cianach sztandary z czas�w Zakonu Kawaler�w Mieczowych i Zakonu Krzy�ackiego i zbroje z charakterystycznymi zdobionymi rogami he�mami, kt�re wygl�da�y jak he�my z�ych rycerzy z pozaziemskiego �wiata ba�ni.

Przeszli przez hall i wielk� sal�, najprawdopodobniej rycersk�, i znale�li si� w du�o przyjemniejszym salonie. R�wnie� tutaj sta�y prastare sprz�ty, ale by�o bardziej przytulnie. Mimo wszystko jednak Mikael nie m�g� uwolni� si� od uczucia, �e oto wkracza do �wiata z marze� sennych, w dawno minione czasy.

Dwie osoby wsta�y na jego powitanie.

Mikael przygl�da� si� im w milczeniu. Kobieta by�a niedu�a, korpulentna. To nie j� widzia� na werandzie. Musia�a wi�c by� to c�rka, cho� z daleka posta� nie wydawa�a mu si� wcale dziewcz�ca, lecz jakby bardziej dostojna. Pozory jednak mog� myli�.

M�czyzna by� oty�y, czaszk� mia� �ys�. Jego u�miech nie si�ga� oczu, chocia� spogl�da�y �yczliwie.

Wszed� s�u��cy i starsza z dam kaza�a przynie�� co� do picia dla m�odego Szweda. Nie mia� mo�liwo�ci, by si� wym�wi�. Obsiedli go, pe�ni gor�cej troski, i nie milkli na moment, on wi�c nie m�g� doj�� do s�owa, by wyrazi� sprzeciw. W ko�cu siedzia� nad tac� zastawion� potrawami, kt�rych nie mia� w ustach od kilku lat. Jeszcze raz musia� opowiedzie�, w jaki spos�b znalaz� pieska. C�rka gospodarzy trzyma�a szczeniaka na kolanach. I cho� Mikael uzna�, �e to tylko jego wymys�y, wydawa�o mu si�, �e zwierz� �le w jego kierunku pe�ne rozpaczy, b�agalne spojrzenia.

Powiedzieli mu, �e s� ostatnimi potomkami prastarego niemieckiego rodu rycerskiego i �e nie mogli pozostawi� dworu na pastw� losu, poniewa� w�wczas z pewno�ci� by go utracili. Dlatego ukrywaj� si� z zamiarem bronienia maj�tku do ostatniej kropli krwi przed straszliwymi Rosjanami.

Nagle Mikael k�tem oka dostrzeg� jaki� ruch na g�rze z lewej strony. Podni�s� wzrok i na galerii ci�gn�cej si� wzd�u� jednej ze �cian ujrza� kobiet�. Ju� mia� si� jej uk�oni�, gdy ona po�o�y�a palec na ustach i pokr�ci�a g�ow�. Gospodarze siedzieli zwr�ceni do niej plecami i nie mogli jej widzie�, a ona tak�e najwyra�niej nie chcia�a by� zauwa�ona.

To ona, kobieta z werandy! Nie by�o co do tego �adnych w�tpliwo�ci. Stosunkowo m�oda, wysoka, blada, wyprostowana jak urodzona arystokratka, ca�a spowita w czer�. Mia�a w sobie jakie� szczeg�lne, trudne do opisania pi�kno, kruche i ulotne niczym d�wi�k struny.

Mikael s�ucha� okr�g�ej kobiety usadowionej na sofie.

��Nasza Birgitte jest taka samotna m�wi�a. � I bardzo j� cieszy, �e mo�e mie� towarzystwo. Tu przecie�, w tej ch�opskiej wiosce, nie ma nikogo na jej poziomie.

Wiedzia�, �e nigdzie przepa�� mi�dzy szlacht� a pozosta�ymi mieszka�cami nie by�a tak wielka jak tu, w Inflantach, siedzibie Zakonu Krzy�ackiego. Biedni ch�opi ciemi�eni byli od stuleci.

Z rado�ci� jednak pragn�� dotrzyma� towarzystwa Birgitte. By�a naj�adniejsz� dziewczyn�, jak� kiedykolwiek spotka�, i jej przelotne, nie�mia�e u�miechy trafia�y wprost do jego serca.

Mikael nigdy dot�d nie by� zakochany. Nie przypuszcza� nawet, �e uczucie mo�e spa�� na niego tak nieoczekiwanie. Po kolei wyst�powa�y u niego wszystkie symptomy, dok�adnie opisane przez tw�rc�w poezji mi�osnej z ca�ego �wiata. Z wielkim trudem udawa�o mu si� skupi� na rozmowie. Uchwyci� jednak, �e gospodarze nosz� nazwisko von Steierhorn i �e r�d ich wywodzi si� jeszcze z czas�w krzy�owc�w. Ten dw�r mia� histori�, po wys�uchaniu kt�rej poblad�by ka�dy. Wi�ksza jego cz�� by�a wielokrotnie odbudowywana i przebudowywana, ale piwnice, hall i sala rycerska pozosta�y nietkni�te od czas�w, gdy rycerze krzy�accy walczyli z Aleksandrem Newskim na jeziorze Pejpus, kt�re le�a�o niedaleko st�d.

Tak, pomy�la� Mikael. To w�a�nie czu�em, kiedy tu szed�em. Powiew historii, w wspomnienie minionej �wietno�ci.

Kiedy rodzice spostrzegli, �e m�ody �o�nierz oczarowany jest urod� Birgitte, przeprosili, wymawiaj�c si� nie cierpi�cymi zw�oki obowi�zkami, i wyrazili �yczenie, by jeszcze przez jaki� czas dotrzyma� towarzystwa ich c�rce.

Kiedy odeszli, oby�o si� bez niezr�cznego, milczenia, gdy� Birgitte dobrze zna�a sztuk� pozyskiwania adoratora. M�wi�a P�ynnie, z lekko�ci�, a Mikael uwa�a�, �e nigdy nie by�o mu tak przyjemnie.

Ale obawiam si�, �e nie zabawicie tu d�ugo, panie Mikaelu � powiedzia�a, wyginaj�c usta w podk�wk�.

Wszyscy odchodz� z tego opuszczonego miejsca. Czy jedziecie dalej, do Polski?

Ju� otworzy� usta, by odpowiedzie�, kiedy zn�w spojrza� na kobiet� na galerii. Sta�a tam przez ca�y czas, lekko cofni�ta, ale teraz wyra�nie pokr�ci�a g�ow� jakby w ge�cie ostrze�enia.

Mikael powiedzia� powoli:

��Do Polski? Tego nie wiem, otrzymujemy rozkazy zwykle tu� przed wymarszem.

Birgitte wzruszy�a ramionami i zmieni�a temat. Kobieta na g�rze zn�w usun�a si� w cie�.

Po pewnym czasie Mikael stwierdzi�, �e nie mo�e ju� d�u�ej zostawa�, ale dziewczyna poprosi�a, by, o ile to mo�liwe, przyszed� nast�pnego dnia.

��Z rado�ci�, panno Birgitte. � Podni�s� szczeniaka z jej kolan i delikatnie go pog�aska�. � Zajmijcie si� jego ranami � Poprosi�. � I dajcie mu porz�dnie si� naje��, na pewno od dawna nic nie mia� w pysku.

��Oczywi�cie! Odprowadz� was do drzwi.

Mikael postawi� psiaka na pod�odze.

��Przyjd� jutro zobaczy�, jak si� czujesz � obieca� stworzonku, po czym wyszed� za Birgitte do hallu.

��Te zbroje s� naprawd� imponuj�ce � powiedzia�, pragn�c przed�u�y� rozmow�. Nie chcia� rozstawa� si� z t� cudown� istot�.

��Tak, to prawda. Zawsze kiedy na nic patrz�, odczuwam szacunek pomieszany z l�kiem. Ta nale�a�a do naszego prapradziada, pierwszego Steierhorna. A ta do najs�ynniejszego z nich wszystkich, tego, kt�ry walczy� na jeziorze Pejpus. Przyjrzyjcie si� tej zbroi, wida� na niej �lady cios�w, od kt�rych jej w�a�ciciel zgin�� pod Grunwaldem w 1410 roku kiedy Zakon Krzy�acki tak niesprawiedliwie zosta� pokonany przez Polak�w. Pan Wilfred pad� pod Grunwaldem, a jego �ona, pi�kna Magda, zamkn�a si� tutaj. Dzielnie broni�a dworu przed atakami Z zewn�trz, bo kiedy Zakon upad�, wszystkie jego dobra przesz�y na w�asno�� zdobywc�w. Ale ona i jej ludzie zdo�ali utrzyma� dw�r, a kiedy by�a pewna, �e nic ju� im nie zagra�a, wyda�a ostatnie tchnienie z �alu nad poleg�ym m�em.

Mikael zmarszczy� brwi.

��Zawsze w�tpi�em, czy mo�na umrze� z �alu. Cz�owiek nie k�adzie si� tak po prostu i umiera tylko dlatego, �e tego chce.

Birgitte roze�mia�a si�.

��Wydaje si�, jakby�cie wy czasami tego chcieli. Tak po prostu umrze�.

��Tak � odpowiedzia� Mikael zdziwiony. � Chyba tak. Ale nie teraz. Nie teraz � powt�rzy� ze �miechem.

Po�egna� si� i obieca�, �e jeszcze wr�ci. Lekkim krokiem pomaszerowa� na kwater�, a je�li niebo skar�y�o si� i �ali�o to w ka�dym razie Mikael Lind z Ludzi Lodu tego nie s�ysza�. Nie tym razem!

Mikael nie m�g� czeka� a� do nast�pnego dnia. O �nie�noniebieskim zmierzchu przemkn�� przez wiosk� i pospieszy� do dworu.

Ca�a okolica pogr��ona by�a w ciszy i mroku. Za dworem rozci�ga�a si� bezkresna r�wnina, tak p�aska, i� wydawa�o si�, �e niebo o wielu odcieniach szaro�ci i b��kitnego fioletu przyt�acza j� swoim ci�arem. Na prawo rozpo�ciera� si� brzozowy las, kt�ry ko�czy� si� daleko, dopiero przy mokrad�ach na wschodzie. By�y to wysokie, strzeliste brzozy, wyst�puj�ce w tym kraju w nieprzebranej obfito�ci. Mikael wiedzia�, �e dalej na r�wninie le�y Pejpus, wielkie jezioro na granicy z Rosj�. Tu stamt�d nadej�� mieli Rosjanie, by wygna� z Polski Szwed�w i zaj�� biedny, um�czony kraj. Po drodze b�d� mieli do�� czasu, by podbi� Inflanty i odebra� je z r�k Szwed�w. Ju� od dawna by�o to marzeniem cara.

Drgn�� na d�wi�k g�osu, kt�ry rozleg� si� tu� ko�o niego.

��A wi�c i dzisiaj spacerujecie, m�ody cz�owieku?

By� to cichy, delikatny g�os i, jak si� okaza�o, nale�a� do damy w czerni, kt�r� widzia� ju� kilkakrotnie.

��Wybaczcie mi, �askawa pani � powiedzia�, schylony w uk�onie. � Najwyra�niej nie mog� oderwa� si� od tego dworu. Jest taki pi�kny.

U�miechn�a si� z odrobin� ironii, jakby wyra�a�a w�tpliwo��, czy to na pewno od dworu m�odzieniec nie mo�e si� oderwa�, czy mo�e chodzi o Birgitte. Nic jednak na ten temat nie powiedzia�a.

��Tak, jest bardzo pi�kny � przyzna�a �agodnym, d�wi�cznym g�osem. � Zawsze go kocha�am. A teraz zn�w zawis�o nad nim niebezpiecze�stwo.

��Szwecja uczyni wszystko, by uratowa� swoje posiad�o�ci, pani.

Pi�kne, cho� niem�ode ju� oczy przybra�y wyraz rozmarzenia.

��Niebezpiecze�stwo nie zawsze nadchodzi z zewn�trz, m�j panie.

Stali przed bram�, kobieta nie zaprosi�a go do �rodka. Zmierzch stawa� si� coraz g��bszy, a� w ko�cu wszystko otoczy� mrok wieczoru. Nie widzieli si� ju� wyra�nie. Ciemno�� zatar�a jej rysy. Wygl�da�a teraz m�odo i pi�knie. Ile mog�a mie� lat? Trzydzie�ci pi��? Bardzo prawdopodobne.

Nagle spojrza�a mu prosto w oczy.

��Kim ty, w�a�ciwie jeste�? Nie, nic, s�ysza�am, jak si� przedstawi�e�. Mikael Lind z Ludzi Lodu� Ale KIM jeste�?

Odpowiedzia� nieco stropiony:

��No c�, tego naprawd� nie wiem. B�aznem w niew�a�ciwym miejscu.

��Nie jeste� b�aznem � zaprotestowa�a stanowczo.

��Ale w ta drugie wierz�. �le trafi�e�, Mikaelu.

��Tak, wiem. A poza tym jestem ca�kiem zwyczajny.

��Nie � powiedzia�a, rozci�gaj�c usta w u�miechu. � Nie, Mikaelu, wcale nie jeste� zwyczajny. Chcia�abym dowiedzie� si� czego� znacznie wi�cej o rodzie, z kt�rego pochodzisz.

Mikael by� zaskoczony.

��Moja matka wywodzi si� z niemieckiej szlachty, Breuberg.

Zaprzeczy�a ruchem g�owy.

��Nie, w rodzie Breuberg�w nie ma nic szczeg�lnego.

��Szczeg�lnego? � powt�rzy� zdziwiony. � Podobno Ludzie Lodu s� do�� osobliwi, ale mnie niewiele o tym wiadomo.

Pokiwa�a g�ow�, uspakajana i jakby nieco rozbawiona.

��Tak, masz w sobie r�ne ukryte �r�d�a. Odszukaj je, a odzyskasz pok�j.

Zapyta� ostro�nie:

��Czy jeste�cie krewn� Steierhorn�w?

��Nie � odpar�a gniewnie. � To oni s� moimi krewniakami.

Mikael w lot poj�� niuans.

A wi�c posiad�o�� nale�y do was?

��Tak. � Po czym doda�a troch� niejasno: � Boj� si� o m�j dw�r.

Po�o�y�a d�onie na piersiach. W ciemno�ciach wygl�da�y jak skrzy�owane lilie.

��Jed� do domu, Mikaelu! Nie pasujesz do tego �ycia tutaj, w �o�nierskim Przebraniu.

��To prawda, ale gdzie jest m�j dom? Nie wiem.

Kobieta d�ugo spogl�da�a na niego, zamy�lona.

S�dz�, �e wiem, co ci dolega, Mikaelu. Czujesz, �e kto� na ciebie czeka, i to czyni ci� takim niespokojnym. Czy jeste� �onaty?

��Tak. Mam tak�e syna. Ale nie znam ich wcale. Ona by�a moj� �on� zaledwie przez jeden dzie�, a ch�opca nigdy nie widzia�em.

Zn�w zareagowa�a ruchem g�owy.

��To mog� by� oni. To mog� by� oni.

D�ugo stali zatopieni w my�lach, a� Mikael ockn�� si�, przemarzni�ty do szpiku ko�ci.

��Za zimno na to, by tak sta�. Musz� chyba rusza� dalej. Dzi�kuj� za mi�� rozmow�.

To tobie nale�� si� dzi�ki, niezwyk�y Mikaelu! I pami�taj, nie chwytaj si� tego, co le�y najbli�ej!

Po tych tajemniczych s�owach po�egna�a go skinieniem g�owy i posz�a w stron� domu. Mikael d�ugo spogl�da� za ni�. O co mog�o jej chodzi�?

Pogr��ony w my�lach, powr�ci� da znienawidzonej kwatery.

Co sprawia, �e cz�owieka nagle opanowuje �ywio�owa rado�� i szcz�cie na my�l o drugiej osobie?

Nie musi to wcale oznacza� zakochania. Mo�e pojawi� si� nagle kto� kto wyzwoli w cz�owieku u�pione uczucia, wzbudzi zachwyt samym faktem swego istnienia.

W przypadku Mikaela dotyczy�o to rzecz jasna osoby p�ci odmiennej.

Spotka� ju� wiele dziewcz�t, ale dotychczas jako� �adna nie wywar�a na nim szczeg�lnego wra�enia. By� �onaty, pozostawa� w jakim� nierzeczywistym zwi�zku ma��e�skim. Ale w momencie gdy ujrza� Birgitte von Steierhorn, obudzi�y si� w nim wszystkie drzemi�ce zmys�y, wszystkie niejasne t�sknoty nagle skrystalizowa�y si� i zmaterializowa�y.

Nast�pnego dnia, gdy tylko zwolniono go ze s�u�by, wybra� si� na sw� tradycyjn� przechadzk�, �wiadomie kieruj�c si� ku umy�lonemu celowi.

Pogoda si� nie zmienia�a. Ca�a okolica czeka�a na �nieg, kt�ry jako� nie chcia� spa��.

Tym razem bez wahania zbli�y� si� do drzwi dworu i zapuka�.

Otworzy�a mu Birgitte, weso�a i podniecona. Zaprosi�a go do tego samego salonu, oszcz�dnie ogrzewanego woskowymi �wiecami i wi�zkami �uczywa na �cianach. Jego oczy szuka�y drobnej, zgrabnej postaci, zaczyna�y w nim wzbiera� nieznane, niezwyk�e uczucia. Jakie� cudowne ciep�o gorza�o w piersiach, musia� wi�c mocno trzyma� si� w ryzach.

��Jak si� czuje szczeniak? � uda�o mu si� z siebie wydusi�.

U�miech znikn�� z jej twarzy.

��Szczeniak? � Opanowa�a si� jednak. � Och, tak, szczeniak. Ma si� dobrze.

��Czy mog� si� z nim przywita�?

Zmarszczka zniecierpliwienia pojawi�a si� mi�dzy delikatnymi brwiami dziewczyny.

��Hm, raczej nie. Jest w sypialni mojej matki, a ona jeszcze nie wsta�a. Usi�d�, prosz�, drogi Mikaelu, zaraz ka�� przynie�� co� do picia�

Pospiesznie wybieg�a z pokoju, a� zaszele�ci�y szerokie sp�dnice.

Mikael rozejrza� si� doko�a. Okna zas�ania�y ci�kie, ciemnoczerwone aksamitne zas�ony, okr�g�y st� nakryty by� podobnym obrusem. Na jednej ze �cian wisia�o kilka portret�w rodzinnych. Przyjrza� si� dok�adniej dw�m z nich, lepiej o�wietlonym wi�zkami �uczywa. Na jednym widnia� w�adczy pan w rycerskiej zbroi, a na drugim kobieta w pi�tnastowiecznych szatach. Nie by� to dobry portret, a i panuj�cy, w pomieszczeniu p�mrok utrudnia� ogl�danie, ale pokrewie�stwo ze Steierhornami by�o wyra�ne. Te same uniesione w g�r� brwi i mocno zarysowane usta. Birgitte, a przede wszystkim dama w czerni, mia�y te same rysy. Uderza�o zw�aszcza podobie�stwo z czarn� dam�. Ale poza tym portret by� do�� zwyczajny, pozostaj�cy w zgodzie ze stylem sztywnego idea�u kobiety tamtej epoki, tak �e m�g� w�a�ciwie przedstawia� kogokolwiek.

Nad kominkiem wisia� ogromny miecz. Mikael zastanawia� si�, czy da�by rad� go unie��.

I zn�w na galerii pojawi�a si� kobieta w czerni. I jak zawsze zdo�a�a go zaskoczy�. Porusza�a si� tak cicho� Skin�a g�ow� z porozumiewawczym u�miechem.

��Czy zechcesz wy�wiadczy� mi przys�ug�, Mikaelu?

��Naturalnie, ja�nie pani. Z wielk� rado�ci�.

��Czy m�g�by�, kiedy b�dziesz sam, p�j�� do wozowni? To pomieszczenie ko�o stajni, z prawej strony podw�rza. Id� do najdalszego k�ta, znajdziesz tam drzwi. Wy�am je i przynie� mi stamt�d co�, co ma wielk� warto�� dla dworu!

Mikael by� wzburzony.

��Ale przecie��

��Nie mog� zrobi� tego sama, nie mam do�� si�y. A moi krewni nie maj� z tym nic wsp�lnego, nie chc� ich prosi�. Ale ty, m�ody i silny, czy mo�esz jeszcze co� dla mnie zrobi�?

��Oczywi�cie.

Ju� otworzy�a usta, by mu udzieli� wyja�nie�, ale rozleg�y si� kroki Birgitte. Dama natychmiast po�o�y�a palec na wargach i skry�a si� w mrok.

Mikael by� nieprzyjemnie poruszony. Najwyra�niej mieszka�cy dworu nie �yli ze sob� w zgodzie, a on wcale nie mia� ochoty zosta� wci�gni�ty w rodzinne intrygi.

A zreszt� jak m�g� sam i�� do ich stajni? Co by sobie o nim pomy�leli? W najlepszym razie wyrzucono by go za drzwi, a tego wcale nie chcia�. Pragn�� lepiej pozna� Birgitte.

Zadr�a�. W pokoju by�o naprawd� ch�odno.

��Z kim rozmawia�e�? � zdziwi�a si� dziewczyna. � Czy ojciec i matka ju� wstali?

��Nie, ja�

��A mo�e �wiczy�e� przemow�? � za�mia�a si�. � Chod�, usi�d� ko�o mnie na sofie.

Zach�ci�a go gestem.

Mikael wcale nie planowa� ma��e�skiej zdrady. By� zbyt naiwny, by zorientowa� si�, �e w tym w�a�nie kierunku zmierzaj� jego pragnienia. On chcia� tylko zobaczy� Birgitte, porozmawia�, rozkoszowa� si� jej blisko�ci�, i to wszystko. Tak s�dzi�.

Dziewczyna nie mia�a tak czystych zamiar�w. Doskonale zdawa�a sobie spraw� z tego, co robi. W ci�gu nast�pnej p�godziny rozpali�a w nim ca�ym ogie�, kt�ry wcze�niej tli� si� tylko w jego sercu. Chwilami tuli�a si� do niego tak, by m�g� dok�adnie obejrze� hojne wyci�cie jej sukni, a m�wi�a przy tym g�osem niskim, pe�nym niewypowiedzianych obietnic.

Mikael by� oszo�omiony jak po szalonym p�dzie przez otch�anie.

O czym rozmawiali? No c�, poruszali tematy tak oboj�tne, �e �adne z nich niczego nie pami�ta�o, a w ka�dym razie na pewno nie Mikael. Ca�kiem zapomnia� o tym, �e pyta�a go, ilu m�czyzn jest w tym okropnym obozie, w kt�rym musia� mieszka�, jak nazywa si� komendant i co zrobi�, gdy nadejd� Polacy albo wojska carskie. On troch� sztucznie zapyta� o dwa portrety, nie wiedzia� bowiem, jak nawi�za� rozmow�, ale Birgitte ze �miechem wyja�ni�a, �e to rycerz Wilfred, kt�ry pad� pod Grunwaldem, i jego �ona Magda, kt�ra dzielnie broni�a dworu, a p�niej umar�a z �alu. Potem przej�a inicjatyw� i skierowa�a rozmow� na inny tor, a on nie musia� si� ju� denerwowa�.

Pilnowa� si� jednak, by nie wspomnie� ani s�owem o kobiecie w czerni. Instynktownie wyczuwa�, �e nie s� przyjaci�kami, a nie chcia� sprowadza� chmur na pi�kne czo�o Birgitte. W jego towarzystwie powinna czu� si� beztroska i szcz�liwa.

Rodzic�w jako� nie by�o wida�. Najwyra�niej mieli zwyczaj p�no wstawa�.

W ko�cu, acz niech�tnie, musia� si� jednak po�egna�. Birgitte pi�knie poprosi�a, by przyszed� tak�e nast�pnego dnia, wi�c rozstanie nie by�o takie przykre.

��Wiesz, jak bardzo jestem tu samotna, Mikaelu. Rozmowa z kawalerem mojego stanu bardzo wiele dla mnie znaczy.

Unika� wyznania, �e tylko po cz�ci jest szlachcicem. Trudno mu by�o si� skupi�, kiedy mia� j� tak blisko siebie i czu� jej s�odki, ciep�y zapach. Jego instynkt opieku�czy rozkwit� w pe�ni.

��Pozdr�w ode mnie szczeniaczka � wyj�ka�.

��Na pewno nie zapomn�.

Oszo�omiony szcz�ciem szed� do bramy.

Dama w czerni czeka�a na zewn�trz, niewidoczna dla os�b przebywaj�cych w domu.

Przyjd� dzi� wieczorem, Mikaelu! Chcia�abym naprawi� to i owo we dworze, a moi krewni uwa�aj� to za zbyteczne. Czy b�dziesz m�g� mi pom�c?

��Oczywi�cie, ja�nie pani. Ale mog� tu by� dopiero po dziesi�tej. Wtedy jestem wolny.

Skin�a g�ow�.

��Dobrze. Moi krewni b�d� ju� spa�.

��Czy mam przyj�� do stajni? Do wozowni?

��Je�li si� da. Oni mieszkaj� bardzo blisko stajni. Mam inne plany. Wyjd� ci na spotkanie i wszystko poka��.

��Przyjd� � obieca�, dr��c w zimowym ch�odzie.

Uf, wcale mu si� to nie podoba�o! Zosta� jednak wychowany w duchu rycersko�ci. Wola damy by�a dla niego rozkazem. A �e ta kobieta jest prawdziw� dam�, nie ulega�o �adnej w�tpliwo�ci. W�a�ciwie by�a nawet bardziej dam� ni� Birgitte i jej matka.

To jednak nie mia�o �adnego znaczenia. Birgitte podoba�a mu si� taka, jaka by�a.

Och, kochany Mikael! Idealista! Mia� takie wznios�e wyobra�enie o uczuciu, jakie �ywi� dla dziewczyny. Ale jego oddanie dla niej nie by�o tak ponadzmys�owe, jakby tego pragn��. Pod�wiadomie, zanim poszed� z wizyt�, wyszorowa� dok�adnie ca�e cia�o. Mikael by� przecie� m�czyzn�, kt�ry �y� niemal jak mnich, a wi�c uczucia, kt�re obudzi�a w nim Birgitte, by�y z pewno�ci� bardziej cielesne, ni� on sam chcia�by to przyzna�. By� za�lepiony i nie umia� spojrze� prawdzie w oczy.

��No i jak? � zapyta� ojciec Birgitte. � Wyci�gn�a� co� z niego?

Parskn�a z pogard�.

��Wszystko, co chcia�am. Nigdy nie spotka�am kogo� naiwniejszego od niego.

Przekaza�a rodzicom wszystko, czego si� dowiedzia�a.

��Nie zdoby�am jeszcze informacji co do dalszych plan�w szwedzkiego kr�la w stosunku do Polski i nie wiem, co ma zamiar uczyni� z Inflantami. Na pewno dowiem si� tego jutro, kiedy m�j oficerek tu wr�ci. On chyba sporo wie, bo z tego, co zrozumia�am, jego rodzina stoi bardzo blisko kr�la.

Tylko nie stra� g�owy � trze�wo upomnia�a j� matka.

We wzroku Birgitte pojawi� si� wyraz rozmarzenia i dziewczyna u�miechn�a si�.

��On jest s�odki. Ale nie mo�na z nim budowa� przysz�o�ci. A poza tym pyta� o szczeniaka. Musz� mu jutro go pokaza�. Gdzie on jest?

��W�a�nie, co si� z nim sta�o? � zapyta� ojciec.

Matka niecierpliwie zmarszczy�a brwi.

��Rozkaza�am s�u��cemu go zabi�.

��Ale�, mamo! � wykrzykn�a Birgitte. � Co ja powiem Mikaelowi?

Ojciec pospieszy� do dzwonka i wezwa� s�u��cego, kt�ry pojawi� si� natychmiast.

��No i jak, zabi�e� szczeniaka, cz�owieku?

S�u��cy si� zmiesza�.

��Zaraz to zrobi�, jak tylko go odnajd�. Zn�w gdzie� si� zawieruszy�.

��Nie, nie � szybko powiedzia�a matka. � Nie zabijaj go! Odszukaj psa i daj mu porz�dnie si� naje��, wyk�p go i opatrz rany. To wa�ne! Jutro przyjdzie tu szwedzki �o�nierz, �eby go obejrze�.

��Oczywi�cie, ja�nie pani.

��Czy s�ysza�e� co� we wsi o Rosjanach?

��Przyby� dzi� kramarz. Powiada, �e car zbiera oddzia�y na wsch�d od jeziora Pejpus, wielk� armi�.

Tr�jka von Steierhorn�w u�miechn�a si� zjadliwie. Dysponuj�c wiadomo�ciami o ruchach wojsk szwedzkich nie musieli obawia� si� Rosjan.

Romantyczny wiecz�r w kolorze indygo otuli� um�czon� ziemi� Inflant. Wysoko pod niebem rozbrzmiewa� krzyk �urawi, ci�gn�cych na p�noc.

Dama w czerni czeka�a na Mikaela pod bram�. Jak zwykle ubrana by�a w p�aszcz z czarnej, delikatnej materii, starannie otulona w obronie przed zimnem, kt�re otacza�o ich niby lodowata mg�a. Ciemnoblond w�osy, u�o�one w ponadczasow� fryzur�, by�y odkryte. Cho� ubrana z prostot�, Mikaelowi jawi�a si� bardziej dostojn� ni� kr�lowa.

��Chod� za mn�, Mikaelu! Nieszcz�cie grozi mojemu ukochanemu dworowi.

W ka�dych innych ustach s�owa te zabrzmia�yby sztucznie i nieszczerze.

Razem podeszli do g��wnego wej�cia. Odsun�a si� na bok, by m�g� otworzy� przed ni� drzwi, wskaza�a wi�zk� �uczywa i krzesiwo, kt�re Mikael zapali�. Sz�a przed nim bez s�owa, ale zawsze przystawa�a przed drzwiami, by je otworzy�, przywyk�a do rycerskiego traktowania.

Zorientowa� si�, �e zmierzaj� ku piwnicom wyzi�bionego dworu.

��Jak si� miewa szczeniak? � zagadn��.

Zwr�ci�a ku niemu pytaj�ce spojrzenie.

��Ach, tak! No c�, w ko�cu go znale�li. Biedne stworzenie.

Wiem, �e go znale�li, to przecie� ja go przynios�em, pomy�la�. Roze�mia� si�.

��To dziwne, ale zwierz�tko porusza co� we mnie. M�wi�em wam, �e mam syna, kt�rego nigdy nie widzia�em i o kt�rym wiele nie my�la�em. Szczeniak obudzi� we mnie czu�o�� dla bezbronnych stworze�. Odpowiedzialno��. Ostatnio bardzo du�o my�l� o moim synu.

Och, jak zimno by�o w tych piwnicach! Wiedzia�, �e musia�y by� bardzo stare.

Jed� do domu, Mikaelu! Tu nic dobrego ci� nie spotka.

Ju� chcia� zaprotestowa�. Pierwszy raz naprawd� czuj�, �e �yj�! Birgitte przywr�ci�a mnie do �ycia!

Ale cz�ciowo przyznawa� jej racj�. To nie by�o �ycie dla niego.

��Jak mog� wr�ci� do domu? Od czterech lat jestem przenoszony z miejsca na miejsce, p�dz� �ycie podobne do koszmaru. Moja dusza jest rozdarta, nied�ugo ca�kiem zginie. Nocami m�cz� mnie zmory, za dnia staram si� odegna� wszystkie my�li. Jest tak, jakby �ycie up�ywa�o mi bez �adnego po�ytku. Narasta we mnie gwa�towny protest, uczucie g��bokiej niech�ci. To jest coraz silniejsze, coraz cz�ciej musz� bra� si� w ryzy, �eby nie wybuchn�� bezsilnym gniewem. Goni� resztkami si�! Nie mog� tak �y�!

��Oczywi�cie, �e nie! Czy nie masz �adnego mo�nego przyjaciela, do kt�rego m�g�by� si� zwr�ci�? � zapyta�a do�� oboj�tnie. Jej my�li koncentrowa�y si� na tym, czym w�a�nie si� zajmowali.

��O tak! M�j przybrany ojciec jest jednym z najmo�niejszych ludzi Szwecji. Ale on sam jest oficerem i prawdopodobnie przebywa w Polsce razem z kr�lem. Bardzo wysoko sobie ceni obowi�zek i s�aw� wojenn�. Moj� pro�b� potraktowa�by jako zdrad� ojczyzny.

��Ale gdzie jest twoja ojczyzna?

Mikael odruchowo przejecha� d�oni� po w�osach.

��Nie wiem. Szwecja tak wiele dla mnie uczyni�a. Ale moja matka by�a Niemk�, dzieci�stwo sp�dzi�em w Cesarstwie Niemieckim. A moje serce�? Moje serce jest w Norwegii, wrogim kraju, kt�rego nigdy nie widzia�em.

��To nie jest �atwy wyb�r, Mikaelu � u�miechn�a si� �agodnie i na tym zako�czy�a rozmow� o jego k�opotach. � O tutaj, czy widzisz te dwa s�upy, podpieraj�ce strop? Stoj� w z�ym miejscu, wzmacniaj� nie zniszczony fragment, podczas gdy ta s�siednia piwnica grozi zawaleniem. Czy mo�esz je dla mnie przenie��, Mikaelu o dobrych oczach? M�j krewniak to dure�, nie chce zrozumie� niebezpiecze�stwa.

Mikael zorientowa� si� w sytuacji. W starych murach gdzieniegdzie pojawi�y si� niebezpieczne szczeliny, na pod�odze le�a�y kamienie, kt�re powypada�y ze �cian. Nie by� pewien, czy kobieta ma racj�, ale zna�a chyba sw�j dw�r lepiej od niego. On przecie� nigdy nie st�pa� po zapadaj�cych si� pod�ogach.

��Co znajduje si� nad nami?

��Kilka komnat � odpar�a, wzruszaj�c ramionami.

Mikael zrobi�, a co prosi�a. Wyci�gni�cie mocno wci�ni�tych drewnianych s�up�w nie by�o �atwe, ale fakt, �e ona stoi i patrzy, doda� mu nadspodziewanych si�. W piwnicy by�o lodowato zimno, ale wydawa�o si�, �e ch��d nie robi na niej �adnego wra�enia.

Po dobrej godzinie uda�o mu si� umie�ci� obie podpory we wskazanych przez kobiet� miejscach. Ciep�o podzi�kowa�a mu za pomoc.

Wyszli na zewn�trz. Jak zwykle odprowadzi�a go do bramy. Skostnia�y Mikael dr�a� z zimna.

��Zobaczymy si� jutro � powiedzia�. � Przyjd� odwiedzi� Birgitte.

Czy na jej twarzy pojawi� si� grymas niech�ci? Nie by� tego pewien.

��Nie zapomnij o wozowni � powiedzia�a tylko. � Dam ci zna�, kiedy droga b�dzie wolna.

Mikael kiwn�� g�ow�, wci�� niemile dotkni�ty wrogo�ci� i brakiem zaufania mi�dzy mieszka�cami dworu. Nie chcia�, by traktowali go jak przerzucan� pi�k�, ale nie potrafi� wybra� strony. Najbli�sza jego sercu by�a Birgitte, ale nie umia� si� oprze� rozkazom budz�cej szacunek damy.

Po�egnali si�. Mikael wr�ci� na kwater�, do swoich popl�tanych sn�w. Tej nocy by�y bardziej przykre ni� kiedykolwiek. Znalaz� si� nagle w samym sercu straszliwej zimy, gdzie wszystko by�o bia�e, skute lodem i pokryte �niegiem, a wok� niego przesuwa�y si� powykrzywiane twarze, szydz�c z niego niemi�osiernie. Przysz�a sama Kr�lowa �niegu i obj�a go lodowatymi ramionami, Zajrza�a mu prosto w oczy i poca�owa�a w szyj�, wsysaj�c tu siebie ca�e ciep�o jego cia�a. Obudzi� si� z j�kiem na ustach i owin�wszy si� szczelnie n�dzn� �o�niersk� derk� czuwa�, boj�c si� ponownie zapa�� w sen.

Niedu�y szwedzki oddzia� nie mia� zbyt wiele zaj��, m�czy�ni cz�sto wa��sali si� z braku sensownych obowi�zk�w.

Nast�pnego dnia Mikael, nie mog�c doczeka� si� spotkania z Birgitte, opu�ci� kwater� za wcze�nie. Id�c przez wie�, uzna�, �e nie mo�e ponowi� si� we dworze tak rano, zw�aszcza �e Steierhornowie, jak mu si� wydawa�o, d�ugo sypiaj�. Zwolni� wi�c kroku, zastanawiaj�c si�, jak m�g�by sp�dzi� czas dziel�cy go od wizyty.

Dawno ju� zauwa�y� niewielk� samotn� wie�� wznosz�c� si� ku niebu w pobli�u dworu � iglic�, charakterystyczn� dla inflanckich ko�cio��w. Ale przecie� ko�ci� by� we wsi, wobec tego, s�dz�c po rozmiarach, to musia�a by� kaplica. Znajdowa�a si� na terenach nale��cych do dworu, a w zwyczaju le�a�o przecie�, �e wielkie dwory mia�y oddzielne �wi�tynie. Nie wiod�a tam jednak �adna droga, a okna zia�y Pustk�. W jednej ze �cian dostrzeg� wyra�ne wyrwy.

Stare budowle zawsze go interesowa�y i teraz mia� wielk� ochot� obejrze� kaplic�.

Nie chcia� jednak w�drowa� po terenach znajduj�cych si� w bezpo�redniej blisko�ci dworu. Nieprzyzwoite wyda�o si� mu tak po prostu wej�� przez bram� i pow�drowa� na ukos przez park.

Rozejrza� si� i stwierdzi�, �e jest inna droga, prowadz�ca w�r�d ch�opskich zagr�d. Uzna�, �e cha�upy na pewno s� opuszczone, jak ca�a reszta wsi, i poszed� tamt�dy.

Otoczy�y go niskie domy o dachach niemal dotykaj�cych ziemi. O, z jednego komina unosi si� dym, a wi�c jednak kto� nadal jeszcze tu mieszka. Mikael w milczeniu szed� naprz�d, patrz�c przed siebie, ale k�tem oka dostrzega� czyj� �ledz�cy go wzrok.

Musia� wspi�� si� na stary kamienny mur. Zeskoczy� i znalaz� si� przy kaplicy, na terenie nale��cym do dworu.

Niewielki budynek by� w gorszym stanie, ni� si� spodziewa�. Mikael mia� st�d widok na dw�r; z tej strony wygl�da� r�wnie stylowo i pi�knie.

Po dziewiczym �niegu podszed� do drzwi kaplicy. Po obu stronach dostrzeg� �lady grob�w. Nie by�o ich wiele, na �adnym nie zauwa�y� krzy�a. Mikael zastanawia� si�, czy ci kt�rzy tu spoczywali, byli wyznania grecko- czy rzymskokatolickiego. W ka�dym razie nie byli to protestanci, na to groby by�y zbyt stare.

W kaplicy brakowa�o drzwi; otw�r wej�ciowy przes�ania�a szeroka drewniana p�yta, chroni�ca wn�trze przed �niegiem. Mikael przesun�� ci�k� p�yt� i wszed� do �rodka.

Zniszczenia wewn�trz okaza�y si� nie tak uderzaj�ce, ale usuni�to st�d prawie wszystko. Ca�o�� sprawia�a wi�c bardzo surowe wra�enie. �atwo by�o stwierdzi�, gdzie znajdowa� si� kiedy� o�tarz i ambona, ale nic z tego nie zosta�o. Przez okna nawia�o �niegu, niewielkie kopczyki le�a�y na pod�odze. Nigdzie natomiast nie by�o wida� �lad�w po �awkach; kaplica musia�a pochodzi� z czas�w, kiedy modlono si� na zmian� na kl�czkach i w pozycji stoj�cej.

W pod�og� wmurowano ogromne p�yty nagrobne. Z pewno�ci� spoczywali tu poprzedni w�a�ciciele dworu.

Mikael przykucn�� nad jedn� z najbardziej imponuj�cych p�yt i odgarn�� �nieg. Prawdopodobnie napisy by�y zatarte, trudne do odczytania, ale teraz, kiedy oczy�ci� p�yt�, �nieg wbi� si� w zag��bienia i dzi�ki temu wyryte litery wyra�nie odcina�y si� biel� Od ciemnej powierzchni p�yty.

Tekst by� trudny. Mikael pomaga� sobie, szepcz�c za ka�dym razem, gdy uda�o mu si� odczyta� kolejn� liter�.

Graf Huilfried von Steyerhorn� Ach, to na pewno rycerz Wilfred � mrukn�� do siebie. � A co mamy tutaj? �acina? Requiescat� vict� mort� Nie, to zbyt niewyra�ne, nic z tego nie rozumiem, zostawi� to. Gnadige� Pewnie wielmo�na Magda von Steierhorn, tak, tu jest wielkie M� A tu? Geboren Aschenfelder. Na pewno te� wspania�y r�d. Anno Domini MCDX. 1410, tak, to si� zgadza, to ta s�ynna para. Bohater spod Grunwaldu i jego wierna �ona. A wi�c przywie�li go a� tutaj.

Musia� �mierdzie�, pomy�la� bezbo�nie, i zrobi�o mu si� niedobrze.

Jeszcze wspanialszy nagrobek ujrza� bli�ej ch�ru. I t� p�yt� r�wnie� Mikael oczy�ci� ze �niegu.

��Tu wi�c mamy przodka, kt�ry zgin�� nad Pejpusem � szepn��. Pr�bowa� odszyfrowa� napis, ale uda�o mu si� odczyta� tylko dwa, trzy s�owa. Napis by� za stary.

Obejrza� jeszcze kilka p�yt nagrobnych i doszed� do wniosku, �e ka�dy przestano u�ywa� w XVI wieku, nie wiadomo z jakiej przyczyny. Mo�e z powodu Reformacji?

Przy drzwiach odwr�ci� si� i g��boko sk�oni�. Nie z powodu �wi�to�ci miejsca, z kt�rej dok�adnie je odarto, lecz by odda� cze�� tym, kt�rzy tu spoczywali. W do�� podnios�ym nastroju wyszed� na �wiat�o dzienne.

W powrotnej drodze ujrza� staruszka, r�bi�cego drwa przed chat�. Mikael wiedzia�, �e mieszka�cy, kt�rzy pozostali w wiosce, starali si� nie pokazywa�, tego wi�c najwyra�niej wyp�dzi�a z domu ciekawo�� i potrzeba rozmowy. Mikael pozdrowi� go przyja�nie i podszed� bli�ej.

Staruszek popatrzy� na niego spode �ba, nic nie powiedzia�, ale i nie uciek�.

Mikael nie zna� tutejszego j�zyka, spr�bowa� wi�c po niemiecku:

��Utrzymuje si� �adna pogoda.

��Tak, ale na pewno spadnie jeszcze �nieg.

Mogli si� wi�c porozumie�.

��By�em w kaplicy. Dlaczego nie jest ju� u�ywana?

Stary odwr�ci� wzrok.

��Nie by�a wygodna. Ko�ci� jest wi�kszy.

��Tak, ale czy to nie by�a prywatna kaplica Steierhorn�w? Zdaje si�, �e opuszczono j� jakie� sto lat temu.

��Musieli tak zrobi�. Za wiele by�o ha�asu.

Mikael u�miechn�� si�.

��Jakiego ha�asu?

Staruszek zn�w zapatrzy� si� w niebo.

��Tak, na pewno spadnie �nieg.

Jasne by�o, �e nie chce o tym m�wi�. Mikael zmieni� wi�c temat.

��Nie opu�cili�cie wioski jak wszyscy inni?

��Nie, a dok�d mia�bym p�j��?

��Nie boicie si� Rosjan?

��Inflanty mia�y wielu pan�w, jeden nie gorszy od drugiego.

��Wydaje si�, �e ludzie najbardziej obawiaj� si� Rosjan, je�li s�dzi� po opustosza�ej wiosce.

��O, teraz wyjecha�o niewielu. Ludzie i tak uciekaj� st�d ca�y czas. Tu nie jest dobrze mieszka�. Ale moja chata stoi daleko od g��wnej drogi i mnie to nie przeszkadza.

Mikael przysiad� na pie�ku, a staruszek przycupn�� na stosie drew, spragniony rozmowy.

��A co takiego z�ego jest na g��wnej drodze? � zapyta� Mikael.

Niemiecki staruszka nie by� najlepszy, ale mo�na go by�o zrozumie�. Zni�y� g�os.

��Ja nigdy niczego nie s�ysza�em, ale inni s�yszeli. Kondukt pogrzebowy.

Zrobi� dramatyczn� pauz�. Mikael czu�, �e stary chcia�, by zada� pytanie:

��Jaki kondukt pogrzebowy?

��Dok�adnie nie wiadomo. Mo�e to by� orszak pana Ingemunda po bitwie nad Pejpusem albo pana Wilfreda po Grunwaldzie. Albo innego dawniejszego przodka. Steierhornowie zawsze byli wielkimi wojownikami. I tacy dumni. M�wi�, �e mo�na us�ysze�, jak wracaj� do domu po bitwie. W deszczowy letni wiecz�r s�ycha� kroki wielu m�czyzn i koni, krzyki i j�ki. A czasami z oddali dochodz� d�wi�ki �a�obnych b�bn�w. Ale niczego nie mo�na zobaczy�. Orszak pod��a w stron� dworu.

��Latem? Niewiele wiem o bitwie nad Pejpusem, tak du�o czasu up�yn�o od tamtej pory, ale musia�a rozegra� si� chyba zim�? Powiadaj�, �e walka toczy�a si� na skutym lodem jeziorze. Ale bitwa pod Grunwaldem odby�a si� pi�tnastego lipca tysi�c czterysta dziesi�tego roku, nauczy� mnie tego m�j przybrany ojciec. I chocia� to na pewno nieco nieprzyjemne, chyba nie ma si� czego ba�?

Staruszek zerkn�� na niego z ukosa.

��Zmarli nie s� dobrzy. Trzeba uwa�a�, �eby si� do nich zanadto nie zbli�y�, je�li pojawi� si� jako duchy.

��Zmarli nie mog� uczyni� �ywym nic z�ego.

��Nie mog�? Nie powoduj� widocznych ran, lecz mog� sprowadzi� g��bokie, �r�ce rany w duszy. Melancholi�, m�ody cz�owieku. To powa�na choroba. Dlatego ludzie st�d uciekaj�.

��To znaczy, �e Steierhornowie nie maj� do�� ludzi?

��No, m�ody pan na dworze Steierhorn�w jest dobry. Ale ludzie nie mieszkaj� ju� w wiosce. Przenie�li si� do brzozowego lasu.

Odruchowo Mikael spojrza� w kierunku lasu na r�wninie, ale domy zas�ania�y wszystko.

Nie uzna�by hrabiego von Steierhorna za m�odego, ale to by�o wzgl�dne, zale�a�o od w�asnego wieku.

U�miechn�� si� w my�li, ale nie okaza� rozbawienia.

��Ale je�eli armia duch�w kieruje si� w stron� dworu, to chyba tam tak�e musieli j� s�ysze� lub widzie�.

��Nigdy. M�wi�, �e tam jest ca�kiem spokojnie.

No tak, wydawa�o si�, �e Steierhornowie czuj� si� ca�kiem bezpiecznie.

Mikael podzi�kowa� za rozmow� i po�egna� si�. Pragn�� co� podarowa� staruszkowi, ale nic ze sob� nie mia�.

Poszed� w kierunku g��wnej ulicy, w�skiej i pe�nej b�ota, �lad�w st�p i k�. Najwyra�niej kto� jeszcze pozosta� w wiosce. Domy napiera�y z obu stron. W�a�ciwie trudno by�o m�wi� o g��wnej ulicy, kiedy we wsi by�a tylko jedna.

Mro�ne powietrze zapowiada�o opady �niegu, cho� jednocze�nie pojawi�y si� sygna�y zbli�aj�cej si� wiosny. Mikaelem wstrz�sn�� dreszcz. Jego poczucie osamotnienia wzmog�o si� jeszcze w tej cichej, opuszczonej wiosce pod wysokim sklepieniem niebieskim. Nigdy nie widzia� nieba tak ogromnego jak tutaj, nad t� bezkresn� r�wnin�. Melancholia? Czy nie na to cierpia� od tak wielu lat? Birgitte� Mo�e ona potrafi przep�dzi� jego melancholi� i samotno��? Czy to zbyt wyg�rowane �yczenie?

Nagle gor�co zapragn�� ujrze� j� zn�w. Przyspieszy� kroku.

Dama w czerni powita�a Mikaela przy bramie.

Dzi� wieczorem musisz p�j�� do stajni powiedzia�a. Ju� najwy�szy czas!

Skin�� g�ow�; razem ruszyli w kierunku domu.

W wielkim szalu narzuconym na ramiona nadbieg�a Birgitte. By�a tak wzruszaj�co �liczna, �e Mikaelowi a� zaszumia�o w g�owie.

��Witaj, Mikaelu � rzek�a, podaj�c mu obie d�onie. Poca�owa�a go delikatnie w policzek, a w nim zawrza�o z rado�ci. Birgitte nie po�wi�ci�a ani jednego spojrzenia jego towarzyszce. Dama spokojnie odesz�a i znikn�a na Podw�rzu za rogiem.

C� za wrogo��! pomy�la�.

Birgitte wprowadzi�a go, jak poprzednio, do salonu, ale tym razem by� tam szczeniak. Dziewczyna wyci�gn�a go spod sofy, gdzie si� schowa�, i wzi�a na r�ce.

Zobacz � powiedzia�a z dum�, kiedy usiedli. � Sp�jrz, jaki jest okr�g�y!

Mikael wzi�� od niej pieska. Szczeniak zwin�� si� w k��bek w jego obj�ciach, ci�gle dr��c jak w gor�czce. Tak, brzuszek zaokr�gli� mu si� niby pi�ka, ale reszta to obraz n�dzy i rozpaczy: nadal mo�na by�o policzy� mu ko�ci, rany mia� zaropia�e i najwyra�niej chorowa� na uszy, bo �epek trzyma� ca�y czas przekrzywiony i nieustannie nim potrz�sa�.

��Nied�ugo wydobrzeje � powiedzia�a Birgitte s�odkim jak mi�d g�osem.

��Jak si� nazywa?

Nast�pi�a chwila k�opotliwego milczenia.

��Eee� Miki� Po tobie.

��Mia� chyba jakie� imi�, zanim tu przyby�em?

��Tak, ale je zmieni�am. Bo to przecie� ty go odnalaz�e�.

U�miechn�� si�.

Cze��, Miki � zwr�ci� si� do pieska, kt�ry jednak nie zareagowa� na imi�. Wsun�� tylko nosek w zag��bienie �okcia Mikaela i wygl�da�o na to, �e bardzo mu tam dobrze. Przesta� si� trz���, a po chwili zacz�� nie�mia�o liza� jego d�o�. Mikaela a� �cisn�o w gardle z czu�o�ci dla male�kiego stworzonka.

Kto� obserwowa� ich z galerii. Dama w czerni ostrzegawczo kr�ci�a g�ow�. Mikael si� zirytowa�. Pragn�� zosta� sam na sam z Birgitte i nie chcia� niczego robi� za jej plecami. Ogarn�a go niepohamowana potrzeba wy�adowania agresji, chcia� krzykn�� g�o�no, �e dama tam stoi, ale jej wola by�a silniejsza. Nie powiedzia�a s�owa, wystarczy� gest, by go powstrzyma�.

Zdecydowa� si� zignorowa� jej obecno��. A mo�e jest zazdrosna?

Nie, to nie do pomy�lenia, by mog�a �ywi� tak przyziemne uczucia. Jest ponad to, z ca�� pewno�ci�!

Ale tam, do licha! Siedzia� nareszcie z cudown� Birgitte i nie m�g� si� na niej skoncentrowa�! Na galerii stoi dostojna dama, na kolanach le�y szczeniak!

I jeszcze na dodatek nadchodz� rodzice dziewczyny! Tego ju� za wiele, do kro�set!

Tak�e Birgitte wygl�da�a na zmartwion� ich wtargni�ciem. To nieco uspokoi�o jego sko�atana serce, zw�aszcza �e kobieta na galerii znikn�a, odesz�a do tajemniczych pokoi na g�rze.

��Ale zimno! � poskar�y�a si� hrabina. � Gdyby�my chocia� mogli napali� w kominku!

Steierhornowie byli tacy �yczliwi, tacy mili, �agodnie przemawiali do pieska, kt�ry umo�ci� si� wygodnie w zag��bieniu jego r�ki, i dzi�kowali za zainteresowanie c�rk�. Mikaela dr�czy�y teraz wyrzuty sumienia, �e przed chwil� pragn�� wys�a� ich do wszystkich diab��w.

Na jedno z jego pyta� odpowiedzia� von Steierhorn.

��Tak, ta wioska nale�y do naszego dworu. Rzecz jasna wszyscy ch�opi s� przywi�zani do ziemi. Sami nie maj� nic, n�dzarze. Ale my pozwalamy im mieszka� w tych chatach, o kt�re i tak nale�ycie nie dbaj�. Uciekli na pierwszy nik�y znak zbli�aj�cego si� niebezpiecze�stwa. Niewdzi�cznicy, prostacy! A przecie�, je�li umie si� nale�ycie traktowa� Rosjan, to okazuj� si� bardzo przyjemnymi lud�mi. Jak d�ugo pozostaniecie w wiosce, panie Mikaelu?

Ju� przecie� pyta� o to kiedy�, pomy�la� Mikael, marszcz�c brwi. Birgitte dostrzeg�a jego irytacj�. Szybko wtr�ci�a:

��Mikael ma nadziej�, �e zabawi u nas d�ugo. Bardzo si� zaprzyja�nili�my.

Popatrzy� na ni� i mia� wra�enie, �e raz na zawsze zamkn�� bolesny rozdzia� swego �ycia. Nigdy dot�d nie czu� tak silnej wi�zi z drugim cz�owiekiem. I w tym momencie dozna� ol�nienia: adorowanie Birgitte ju� mu nie wystarcza. Pragn�� by� blisko niej, wzi�� j� w ramiona i kocha�.

By� tym odkryciem wstrz��ni�ty i przera�ony. W domu mia� przecie� �on� i male�kiego syna, a zawsze wyznawa� surowe zasady i wysoce sobie ceni� poczucie honoru.

Jednak wcze�niej nie by� wystawiany na takie pokusy. I nigdy nie kocha� swej �ony, nie wiedzia�, czym jest mi�o��.

Ale nie chcia� i nie m�g� by� niewierny! To nie zgadza�o si� z jego poj�ciem rycersko�ci.

O, m�j Bo�e, my�la�. Jak mo�esz by� tak okrutny, tak bezlitosny! Pozwalasz, bym spotka� t� jedn� jedyn� tak p�no? Czy mo�e mi by� dana w �yciu chocia� odrobina szcz�cia? Nie mam przecie� prawa okaza� Birgitte mojej mi�o�ci!

Dziewczyna wyczyta�a z oczu Mikaela, jakie targaj� nim uczucia, i odwr�ci�a si�, by ukry� triumfalny u�mieszek, kt�ry wype�z� na jej usta.

Matka tak�e zauwa�y�a poruszenie m�odzie�ca. To ona nalega�a, by wraz z m�em przerwali m�odym romantyczne sam na sam. Historia mi�osna, kt�ra toczy si� zbyt szybko, nie przyniesie zbyt wielu cennych informacji. Najlepiej potrzyma� m�odego Szweda w s�odkich m�czarniach jeszcze przez jaki� czas. Jest do�� naiwny i zdradzi im wszystkie szwedzkie plany, o ile tylko nie b�d� zbyt natarczywi. Birgitte jest za m�oda, zbyt niedo�wiadczona, by odpowiednio nim manipulowa�. Ch�tnie wpu�ci�aby do �o�a przystojnego m�odzie�ca. Ch�opak dosta�by to, czego pragnie, a potem pojawi�yby si� �al i wyrzuty sumienia. I w ten spos�b straciliby szans� wyci�gni�cia z niego dalszych informacji.

Mikael czu�, jak mocno pulsuje mu w skroniach. Spogl�da� na drobn� r�czk� Birgitte na stole, tak� bia�� na tle karmazynowego obrusa, patrzy� na mi�kkie linie szyi, ekscytuj�ce piersi. Po raz pierwszy w �yciu po��da� kobiety tak gor�co, �e jego serce t�uk�o si� niby oszala�e.

D�ugo siedzia�, gaw�dz�c z ca�� tr�jk�. Na szcz�cie mia� wolne ca�e popo�udnie, s�u�b� zaczyna� dopiero rano.

Zapad� zmierzch. S�u��cy postawi� na czerwonym stole wystawny obiad. Woskowe �wiece zatkni�te w wielkie srebrne kandelabry o�wietla�y i ogrzewa�y salon, p�on�y grube niczym pochodnie wi�zki �uczywa, umieszczone na �cianach i na balustradzie.

��Tak, w domu mamy du�e zapasy jad�a � powiedzia� z zadowoleniem von Steierhorn. � Nie musimy o nic prosi� tych niewiernych wie�niak�w.

Mikaelowi przypomnia� si� staruszek, z kt�rym rozmawia� tego dnia wcze�niej, i dlatego s�owa hrabiego przyj�� z lekkim niesmakiem.

Szlachetna dama nie jad�a nawet obiadu wraz z nimi, najwyra�niej prowadzi�a w�asne gospodarstwo.

Szczeniak nasiusia� na dywan i dosta� ostr� reprymend�. Mikael niech�tnie wyprowadzi� go na dw�r, co zreszt� by�o i tak niepotrzebne, bo piesek nie mia� ju� tam nic do za�atwienia. Wni�s� go wi�c z powrotem do domu i w chwil� p�niej powiedzia�, �e czas ju� si� po�egna�.

Nie, och, nie! Nie wolno mu jeszcze odchodzi�, wszystkim b�dzie tak przykro, je�li teraz ich opu�ci � zatrzymywali go gospodarze, prze�cigaj�c si� w uprzejmo�ciach.

Nie m�g� wiedzie�, �e ca�a tr�jka w my�lach uk�ada nowe, podchwytliwe pytania.

Zastanawia� si�, kiedy rodzice udadz� si� na spoczynek. Wielki zegar szafkowy wskazywa� dziewi�t�. Za godzin� mia� by� w wozowni i przynie�� ow� niezb�dn� rzecz tajemniczej w�a�cicielce dworu.

P�on�� z mi�o�ci do Birgitte, a jednocze�nie dr�czy�y go wyrzuty sumienia, �e nie ma do�� si�, by po prostu odej��.

Nagle gdzie� z pot�nym �omotem otworzy�y si� drzwi. Lodowaty powiew wiatru przelecia� przez pok�j i sprawi�, �e p�omienie �uczywa pochyli�y si� w stron� �ciany. Wszystkie �wiece w kandelabrach pogas�y.

��Do czorta! � wybuchn�� hrabia. � Czy nigdy nie nauczycie si� porz�dnie zamyka� drzwi na werand�? Zn�w si� otworzy�y.

Zawo�a� s�u��cego, kt�ry zaraz poszed� pozamyka� drzwi, i te na werand�, i g��wne, przez kt�re Mikael wchodzi� jako ostatni. Nikt nie robi� mu �adnych uwag, ale zrozumia�, �e to jego wina, bo zapomnia� zamkn�� drzwi na skobel.

Ponownie zapalono �wiece. S�u��cy wyszed�.

Nareszcie hrabia sformu�owa� pytanie, w odpowiedzi na kt�re � jak s�dzi� � Mikael na pewno zdradzi plany Szwed�w wobec Polski i Rosji. Westchn�� z pozornym spokojem.

��Naprawd� mam nadziej�, �e Szwedzi zd��� dotrze� do Krakowa przed Rosj�. Jeste�my przecie��

Hrabina von Steierhorn nagle drgn�a. Nozdrzami �owi�a jaki� zapach.

��Czy nie czu� spalenizn�?

Ale� sk�d! Wsz�dzie jest pe�no dymu po tym, co przed chwil� dzia�o si� ze �wiecami!

��Nie, to co� gorszego.

Tak, bez w�tpienia co� si� pali�o. Wszyscy ju� to poczuli.

��Gdzie? � zapyta� gwa�townie von Steierhorn.

I nagle us�yszeli z�owieszcze trzaski i szumy. Bardzo blisko, na g�rze, na galerii. J�zor ognia musia� dosi�gn�� jakiego� �atwopalnego materia�u.

Zerwali si� z miejsc. Hrabina siedzia�a najbli�ej i to ona wybieg�a do hallu w kierunku schod�w prowadz�cych na galeri�. Birgitte chcia�a pospieszy� za ni�, ale potkn�a si� o szczeniaka. G�o�no kln�c kopn�a go, a� odbi� si� od �ciany i zacz�� skowycze�.

Wstrz��ni�ty Mikael podbieg� do pieska i porwa� go na r�ce. Szczeniak nadal piszcza� rozdzieraj�co, cho� ch�opak stara� si� go uspokoi�. Wiedzia� ju� teraz, sk�d wzi�y si� rany na grzbiecie zwierz�cia.

W tym momencie zgas�a ca�a jego mi�o�� do Birgitte.

Rodzice nie mieli czasu, by pomy�le� o psiaku, ale Birgitte w lot poj�a, �e oto traci w�adz� nad swym smutnym, ale jak�e interesuj�cym rycerzem. Interesuj�cym w�a�nie z powodu chmurnego usposobienia.

By�a zrozpaczona, tym razem nawet do�� szczerze.

��Och, co ja zrobi�am! Nie wiedzia�am, �e to pies. My�la�am, �e but.

��Pospieszcie si�! � zawo�a�a matka, kt�ra by�a ju� na galerii. � Dywan p�onie!

Do��czy� do niej m��, oboje starali si� ugasi� ogie�, depcz�c coraz nowe p�omienie. A potem� Potem wydarzy�o si� co� tak nieprawdopodobnego, potwornego�

Ku swemu przera�eniu m�odzi zobaczyli, �e galeria si� chwieje. To pod�oga ugi�a si� pod s�upami podtrzymuj�cymi galeri� lub raczej s�upy zapad�y si� w pod�og�. Co� okropnie trzeszcza�o, pod�oga ugina�a si� pod stopami Mikaela, na g�rze Steierhornowie krzyczeli wniebog�osy, a balustrada powoli, przera�aj�co powoli opada�a coraz ni�ej i ni�ej, a� w ko�cu s�upy p�k�y i ca�a galeria run�a w d�. Na szcz�cie podczas upadku zgas�o �uczywo umieszczone na balustradzie, a po�ar na g�rze musia� by� w istocie niewielki, bo teraz nic ju� si� nie pali�o. Mikael, trzymaj�c szczeniaka na r�ku, chwyci� sparali�owan� ze strachu Birgitte za rami� i odci�gn�� w drugi koniec pokoju. Musieli uskakiwa� przed ci�gle spadaj�cymi kawa�kami drewna, a krzyki dwojga nieszcz�nik�w d�wi�cza�y im w uszach.

Potem nikt ju� nie wo�a�.

Kiedy umilk� ha�as i opad� kurz, ujrzeli na �rodku salonu bez�adny stos po�amanego drewna, desek, s�up�w i belek. Po drugiej stronie sta� s�u��cy i jak skamienia�y wpatrywa� si� w to, co zosta�o z galerii.

Wtedy zacz�a krzycze� Birgitte.

Mikael nie mia� czasu, by si� ni� zaj��. Postawi� wystraszonego, dr��cego szczeniaka na pod�odze i rzuci� si�, by odci�ga� deski i belki. S�u��cy ockn�� si� z parali�u i ruszy� na pomoc. Birgitte natomiast wpad�a w histeri� i nie by�a do niczego przydatna.

��Lepiej, �eby�my byli ostro�ni � orzek� s�u��cy � bo inaczej wpadniemy do piwnicy. Pod�oga zawali�a si� w kilku miejscach.

��Tak � mrukn�� Mikael z twarz� �ci�gni�t� l�kiem. � Tu jest czyje� rami�

�ciska�o go w �o��dku. Z ca�ych si� stara� si� nie my�le� o piwnicy.

Z wielkim trudem, dzi�ki gor�czkowej pracy, uda�o si� im uwolni� najpierw hrabiego, a potem jego �on�. Na szcz�cie oboje �yli, cho� zw�aszcza hrabina by�a mocno poturbowana.

U�o�yli rannych w salonie i troskliwie si� nimi zaj�li. Hrabiemu wkr�tce wr�ci�a przytomno��.

��Ta pod�oga zawsze by�a s�aba � stwierdzi� s�u��cy. � Ale s�upy by�y podparte belkami w piwnicy.

Mikael odwr�ci� si�. Czu�, �e robi si� blady.

Zegar w sali rycerskiej wybi� dziesi�t�.

��Najlepiej b�dzie sprowadzi� lekarza do hrabiny � powiedzia� Mikael.

��U nas nie ma �adnego lekarza. � Hrabia wym�wi� te s�owa z trudem.

��Przy�l� wi�c naszego felczera i kilku �o�nierzy.

Ju� i hrabina si� ockn�a. Usi�owa�a nawet podnie�� si�, by zaprotestowa�, nie zdo�a�a jednak tego uczyni�.

��Damy sobie rad� � powiedzia�a, t�umi�c j�k. � Moje rany s� tylko powierzchowne. Uderzenie w g�ow� i co� z�amanego w klatce piersiowej. Boli, ale�

��Poradzimy sobie � zapewnia� hrabia. � Nie potrzebujemy niczyjej pomocy.

��Naprawd� jeste�cie dzielni � z podziwem powiedzia� Mikael. Zwr�ci� si� do s�u��cego. � Czy dopilnujecie, by mieli wszystko, czego im potrzeba? Wr�c� nied�ugo, przywioz� lekarstwa i opatrunki. Musz� si� jeszcze z kim� spotka�

W tych s�owach zabrzmia�a nuta goryczy.

Kiedy tylko wyszed�, hrabia si� podni�s�.

��Nie wolno mu przyprowadza� �adnych Szwed�w z obozu. Nie chc�, by kto� miesza� si� w nasze sprawy. Jak ty si� czujesz? � zapyta� �on�.

��Najgorszy by� wstrz�s. Zgadzam si�, �e sami musimy sobie z tym poradzi�. Nie wszyscy s� tacy naiwni i �atwowierni jak Mikael. Mo�e pojawi� si� jaki� bystry obserwator, a tego przecie� nie chcemy! � Opad�a na sof�, j�cz�c z b�lu. � Jak to si� mog�o sta�? Nie pojmuj�.

Mikael rozgniewany, spiesznie przeszed� przez podw�rze do budynku, w kt�rym musia�a mie�ci� si� wozownia. Ju� z oddali dostrzeg� wysmuk�� czarn� posta�.

By� tak wzburzony, �e dr�a� na ca�ym ciele.

��Co narobili�cie, pani? � powiedzia� z wyrzutem. � Niewiele brakowa�o, a uczyniliby�cie mnie winnym morderstwa! To, �e prze�yli, nie jest bynajmniej nasz� zas�ug�.

Wynios�y, ledwie dostrzegalny u�miech pojawi� si� na jej obliczu.

S� za ci�cy � powiedzia�a kr�tko. � Nie powinni wchodzi� na galeri�.

Mikael dobrze zapami�ta�, �e ona sama sta�a tam tu� przed wypadkiem. To prawda, by�a du�o l�ejsza, ale mimo wszystko�

Wpad� w jeszcze wi�kszy gniew.

��To by�a zwyczajna pr�ba zab�jstwa! Rozumiecie chyba, �e musz� donie�� o tym gubernatorowi w Rydze.

��Uwa�am, �e powiniene� tak zrobi� � u�miechn�a si� z�o�liwie, jak gdyby to w�a�nie by�o jej �yczeniem. � Czy zechcesz teraz wy�ama� drzwi, o kt�rych m�wi�am?

��Nie � odpar� Mikael. � Nie b�d� bra� udzia�u w dalszych szale�stwach.

��Nie mamy czasu do stracenia � powiedzia�a, jakby w og�le nie s�ucha�a jego s��w. � Chod�my, szybko!

��Nie, ja�

Dama w czerni zatopi�a w nim wzrok. Mikael poczu�, �e s�abnie pod si�� tego dziwnego spojrzenia. Mia�a sk�r� przezroczyst�, wok� oczu delikatnie niebieskaw�. Na jej ustach igra� u�miech, ale nie by� to u�miech przyjemny. Wyra�a� si�� woli i pewno�� zwyci�stwa.

Z gniewnym prychni�ciem obr�ci� si� na pi�cie i bez protestu wszed� do wozowni. Gardzi� sob� za okazan� s�abo�� i teraz pragn�� jedynie opu�ci� ten dom i nie mie� do czynienia z jego mieszka�cami ju� nigdy wi�cej. Wype�ni to zadanie, no i jeszcze przyniesie lekarstwa dla rannych. A potem koniec. Ostatecznie!

Drzwi w rogu wozowni by�y, naturalnie, zamkni�te i nie tkwi� w nich �aden klucz. Odwr�ci� si�, by zapyta� o to dam�, ale ona ju� odesz�a. W ciemno�ci ujrza� tylko rz�dy rozmaitych powoz�w, prostych i wytwornych.

Parskn�� w�ciekle i chwyci� siekier�, opart� o �cian�. Rzuci� si� z ni� na drzwi, a gniew doda� mu nadzwyczajnej si�y.

Zamek pu�ci� z g�o�nym trzaskiem i Mikael otworzy� zniszczone wrota.

Za nimi znajdowa�o si� niewielkie, ciemne pomieszczenie, pe�ne starych siode�, uprz�y i innych rupieci. Z pocz�tku nie dostrzega� niczego wyra�nie, ale kiedy przyni�s� �uczywo, by� tak przera�ony tym, co ujrza�, �e nie wierzy� w�asnym oczom.

W k�tach kom�rki le�eli dwaj sp�tani, przywi�zani do wystaj�cych ze �ciany belek m�czy�ni. Wygl�da�o na to, �e stan obu by� krytyczny.

��Dobry Bo�e, co to wszystko znaczy? � wykrzykn��, podbiegaj�c do jednego z m�czyzn. Przy u�yciu no�a uwolni� go z wi�z�w, po czym r�wnie energicznie zaj�� si� drugim.

Obydwaj byli prawie nieprzytomni, z ogromnym trudem wyci�gn�li swe um�czone cz�onki na pod�odze. Mikael rozejrza� si� doko�a. Ju� wcze�niej zauwa�y� na dziedzi�cu studni�, a tu sta�o wiadro. By�o nawet do�� czyste, a zreszt� nie mia� czasu na szukanie innego naczynia.

Na podw�rzu usi�owa� odnale�� wzrokiem dam� w czerni, ale nigdzie nie by�o jej wida�. W Mikaelu na nowo obudzi� si� gniew; teraz w�a�nie jej pomoc mog�a mu si� bardzo przyda�.

C� to za dziwna osoba! Najpierw usi�owa�a pope�ni� morderstwo, a p�niej uratowa�a �ycie dw�ch ludzi.

A mo�e obydwa uczynki pozostawa�y ze sob� w jakim� zwi�zku? Mo�e to von Steierhornowie zamkn�li tu owych m�czyzn, a kobieta trzyma�a stron� wi�ni�w?

Wyci�gn�� troch� wody ze studni i pospieszy� do Wozowni. Jednemu z m�czyzn uda�o si� przyj�� pozycj� siedz�c�, opiera� si� o �cian�. Z wdzi�czno�ci� zacz�� pi� lodowato zimn� wod�.

Trudniej natomiast by�o docuci� drugiego, ale i on w ko�cu doszed� do siebie. Mogli ju� pr�bowa� si� porozumie�.

��Kim jeste�cie? � zapyta� jeden z uwolnionych m�czyzn j�zykiem, kt�rego Mikael nie rozumia�, cho� tre�� pytania by�a dla niego jasna. Poj��, �e musia�a to by� tutejsza mowa. M�czyzna, kt�ry zada� pytanie, by� skromniej ubrany ni� ten drugi i intuicja podszepn�a Mikaelowi, �e to pan i s�uga.

Ch�opak wyja�ni�, �e mo�e z nimi rozmawia� wy��cznie po niemiecku.

Szlachetnie urodzony m�czyzna, jeszcze m�ody, odpowiedzia� w tym w�a�nie j�zyku.

M�wi� z trudem, by� bardzo os�abiony.

��Kimkolwiek jeste�cie, nale�� si� wam dzi�ki. Serdeczne dzi�ki! Nie wytrzymaliby�my tego d�u�ej.

Mikael przedstawi� si� i zapyta�, z kim ma przyjemno��.

��Nawet tego nie wiecie? Ja jestem hrabia von Steierhorn, w�a�ciciel tego dworu, a to m�j s�uga.

A wi�c staruszek rzeczywi�cie mia� racj�, w�a�ciciel by� naprawd� m�ody. Stary twierdzi�, �e to dobry pan.

��Ale� � Mikael by� kompletnie zdezorientowany. � Kim wobec tego s� ci, kt�rzy teraz przebywaj� we dworze? Ma��e�stwo z c�rk� Birgitte?

Hrabia skrzywi� si�.

��Rozb�jnicy, poszukiwacze fortuny! Co prawda oni tak�e nosz� nazwisko Steierhorn, ale to bardzo dalecy krewni, bez maj�tku. Odwiedzili mnie przypadkiem, B�g jeden wie, dlaczego. A kiedy nadesz�a wiadomo��, �e oddzia�y carskie b�d� si� t�dy przemieszcza�, wykorzystali sytuacj� powsta�� po ucieczce mieszka�c�w wioski. Uwi�zili nas i przej�li dw�r. Ich s�uga pracowa� kiedy� u mnie, ale zdradzi�. Planowali, �e b�dziemy tu le�e� a� do g�odowej �mierci. Jeszcze raz dzi�kuj�, m�ody cz�owieku.

��Nie dzi�kujcie mnie, tylko�

Jego wzrok pad� na dam�, kt�ra nagle pojawi�a si� przy drzwiach. Energicznie kr�ci�a g�ow�, umilk� wi�c natychmiast.

C� za przekl�ta tajemnicza baba, pomy�la� ze z�o�ci�. Czego ona w�a�ciwie chce?

Opowiedzia� o wypadku na galerii, nie wspominaj�c jednak o tym, �e sam przyczyni� si� do nieszcz�cia� By�o to przecie� z jego strony niezamierzone.

��A wi�c oni s� ranni � powiedzia� hrabia, i w jego g�osie zabrzmia�a gro�ba. � No c�, �wietnie si� sk�ada. M�ody cz�owieku, w budynku obok znajdziesz strzelb�. Na�aduj j� i we trzech p�jdziemy do dworu. Nie, nie. Nie b�dziemy strzela�. Ale tych �ajdak�w trzeba stamt�d wyp�dzi�. Natychmiast!

Mikael wype�ni� jego polecenie. Doszed� do wniosku, �e tajemnicza kobieta jest �on� hrabiego, wiek m�g� si� zgadza�. Nie wiedzia�, jakie ma powody, by w takiej chwili trzyma� si� z daleka, ale uzna�, �e k�opoty ma��e�skie b�d� musieli rozwi�za� sami. Mia� ju� dosy� tego wszystkiego i pragn�� odej�� st�d jak najpr�dzej.

Kiedy wr�ci�, m�czy�ni zdo�ali ju� jako� stan�� na nogi. Wsparli si� na Mikaelu i razem udali si� do dworu.

Kiedy przechodzili przez dziedziniec, Mikael zauwa�y�, �e nareszcie zacz�� pada� �nieg. Najwyra�niej sypa� ju� od d�u�szego czasu, gdy� cienka warstwa zd��y�a pokry� jego �lady. We wzburzeniu nie dostrzeg� tego wcze�niej.

Szczeniak musia� t�skni� za Mikaelem, gdy� wyszed� szuka� go na podw�rzu. Niepewnie drepta� w ich kierunku, przechyliwszy na bok g�ow� z chorym uchem. Kiedy dotar� do Mikaela, przywar� do ziemi u jego st�p.

Mikael pochyli� si� nad psiakiem.

��Czyj jest ten ma�y? � zapyta� z czu�o�ci� w g�osie � Czy wasz?

Ach, to on � odpar� hrabia z wysi�kiem. � wi�c jeszcze �yje? To nieudany okaz, nie powinien by� prze�y�.

��Ale przecie� to pi�kna ma�a dusza! � zaprotestowa� Mikael.

��Dusza? To do�� niecodzienne okre�lenie dla psa. Nie, nie by�o sensu go zostawi�. W�a�nie mieli�my go u�mierci�, kiedy zostali�my napadni�ci.

Mikael by� wstrz��ni�ty.

Gro��c strzelb� nietrudno by�o zapanowa� nad Birgitte i s�u��cym, a pozosta�a dw�jka by�a przecie� wy��czona z gry. Mikaelowi nakazano sprowadzi� szwedzkiego oficera i kilku ludzi, by zaj�li si� oszustami.

��Jak mog� ci si� odwdzi�czy�, m�ody cz�owieku? � zapyta� prawowity gospodarz, gdy Mikael szykowa� si� do wyj�cia.

Mikael by� bardzo zm�czony. Nie chcia� patrze� na Birgitte, jedyn� dziewczyn�, kt�ra zaw�adn�a jego sercem i cia�em. Ale teraz wszystkie uczucia do niej odp�yn�y, zamieni�y si� w drobniutki py�, na kt�ry wystarczy�o dmuchn��, by znikn�� na zawsze.

��Nie trzeba mi waszej wdzi�czno�ci. Pog�d�cie si� tylko z wasz� �on�, a b�d� zadowolony.

��Z kim?!

��Nie wiem, kim ona dla was jest. Chodzi mi o w�a�cicielk� dworu.

Hrabia zmarszczy� brwi, ale w tej samej chwili Birgitte zawo�a�a:

��Mikaelu, m�j najdro�szy, nie mo�esz tego zrobi�! Jestem niewinna, czy nie rozumiesz? Nic o tym nie wiedzia�am, nie przypuszcza�am nawet!

Pos�a� jej ostatnie spojrzenie, ale nie by�o w nim ju� po��dania, bo umar�o, i nic nie mog�o pobudzi� go do �ycia. I przyznawa� teraz, �e nigdy nie ��czy�o ich nic wi�cej poza ��dz�. Jak samiec szuka partnerki wiosn�, tak on jej potrzebowa�. I to w�a�nie nazywa� mi�o�ci�!

Mikael na pewno nie by� jedynym cz�owiekiem, kt�ry pomyli� oba te uczucia.

Sk�oni� si� dwornie m�odemu hrabiemu i wyszed�. Chcia� odej�� st�d jak najszybciej.

W hallu, przytulony do �ciany, siedzia� szczeniak wpatruj�c si� w niego wielkimi, nic nie rozumiej�cymi oczami.

��Miej si� dobrze, ma�y przyjacielu � szepn�� Mikael, czuj�c, �e co� �ciska go w gardle, i spiesznie opu�ci� dw�r.

Jednak�e przed drzwiami wej�ciowymi przystan��, miotany sprzecznymi uczuciami.

Po chwili zdecydowanie zawr�ci�, cofn�� si� do hallu i jakby w ge�cie buntu podni�s� szczeniaka z ziemi.

��Mo�emy by� sobie potrzebni � szepn��.

Piesek przytuli� si� do jego ramienia, jakby to by�a najbardziej naturalna rzecz na �wiecie.

Wprawdzie nie wolno by�o sprowadza� �adnych szczeniak�w na kwater�, ale Mikael wcale si� tym nie przejmowa�. B�dzie robi� to, co zechce, w ten spos�b da upust niech�ci do ca�ej ludzko�ci.

Jak m�g� si� tego spodziewa�, w po�owie drogi do bramy czeka�a na niego dama w czerni. Kiedy j� ujrza�, ponownie wezbra�a w nim agresja; nie wybaczy� jej tego, co kaza�a mu zrobi� w piwnicy.

U�miechn�a si�.

��A wi�c nasze drogi si� rozchodz�, Mikaelu.

��Wspaniale! � odpar� brutalnie. � Rozumiem, �e nie b�dziecie ju� wi�cej mnie wykorzystywa�?

��S�aba, bezbronna kobieta musi czasami prosi� o pomoc chc�c chroni� swoje dobro. I przecie� uratowa�e� ludzkie �ycie, prawda?

Tak, z tym musia� si� zgodzi�, cho� przy okazji o ma�y w�os nie przyczyni� si� do �mierci dwojga innych ludzi.

Popatrzy�a na niego rozmarzona.

��Gdybym tylko wiedzia�a, kim jeste�, przedziwny Mikaelu. Nigdy nie spotka�am nikogo takiego jak ty.

��Nie ma chyba we mnie nic niezwyk�ego?

��Ale� tak, jest! O wiele wi�cej ni� przypuszczasz. A teraz �egnaj! I pami�taj, jed� do domu, m�j drogi przyjacielu! Jak najpr�dzej!

���egnajcie! � powiedzia� cicho.

Delikatnie, niczym li��, dotkn�a jego ramienia, odwr�ci�a si� i pod��y�a w stron� domu, kt�ry rysowa� si� ju� wyra�nie na tle szarego �witem nieba.

Mikael uni�s� g�ow�. Dzikie g�si?

Nie, to zn�w ta niezwyk�a skarga, unosz�ca si� pod niebosk�onem, kt�r� s�ysza� ju� wcze�niej na r�wninie od strony wioski. Nie wiedzia�, sk�d m�g� bra� si� ten d�wi�k � czy to wiatr �wiszcz�cy w koronach drzew, czy echo nios�ce si� z oddali. Odg�os przynosi� ze sob� bezkresny smutek, otula� Mikaela �alem. Ko�czy� si� d�ugimi, zamieraj�cymi gdzie� akordami.

Przedziwne zjawisko, kt�rego nigdzie indziej nie zaobserwowa�. By�o nierozerwalnie zwi�zane z tym miejscem, z b�otnistymi przestrzeniami nad Pejpusem.

Szczeniak zacz�� si� wierci�, chc�c zej�� na ziemi�. Mikael pu�ci� go na �nieg, �eby sprawdzi�, czy psiak p�jdzie za nim.

D�onie zatrzyma�y si� w p� gestu, a serce zabi�o wyj�tkowo bole�nie. Zapatrzy� si� w �nieg.

Wyprostowa� si�, a strach przenikn�� jego cia�o niczym lodowate promienie.

Kobieta przesz�a ju� przez dziedziniec i znikn�a. Ale na czystym, �wie�o spad�ym �niegu by� tylko jeden �lad.

Jego w�asny.

Wczesnym rankiem Mikael w rytm bicia swego oszala�ego serca p�dzi� na kwater�.

Nie my�l, nie my�l, nie my�l, nakazywa� sobie.

Do domu? A gdzie jest jego dom? Ch�opska zagroda, okupowana przez szwedzki oddzia�? �yli tam w ciasnocie, st�oczeni razem oficerowie i pro�ci �o�nierze, w izbach zasypanych rupieciami, z niewygodnymi ��kami, z lodowato zimnymi pod�ogami.

Pisn�� szczeniak w jego ramionach.

Dom? Co to w�a�ciwie jest? To by� pusty d�wi�k; zapomnia� ju�, co to s�owo znaczy.

Och, Bo�e, jak�e nienawidzi� tego miejsca! Czu� si� jak skazaniec, pozostawiony tu na wieki niczym w matni, z kt�rej nigdy nie b�dzie m�g� si� wydosta�.

Chocia� stara� si� powstrzyma� my�li, skrada�y si� za nim bezszelestnie i sk�ania�y do biegu przed siebie. Daleko, oby jak najdalej od dworu, i jak najszybciej!

Przera�ony, oddycha� ci�ko. Nie chcia� my�le�, nie chcia�, ale bez wzgl�du na to, jak bardzo przyspiesza�, my�li i tak go dogania�y. I zn�w szczeniak w jego ramionach pisn�� rozpaczliwie, rozlu�ni� wi�c nieco kurczowy u�cisk.

��Ma�y biedaku � szepn��. � M�j ma�y biedaku.

Chcia� skupi� si� na psie, ale to mu si� nie uda�o. To dlatego, my�la�. To dlatego zastanawia�a si�, kim jestem. By�em w stanie j� zobaczy�! Pewnie nigdy dot�d to si� nie zdarzy�o.

M�j Bo�e, kim ja jestem?

Ludzie Lodu� Co takiego dziad Are m�g� opowiada� o Ludziach Lodu?

To nieprawda, wcale tego wszystkiego nie prze�y�em. To by� tylko sen.

Ale dw�r tam stoi. Wiem, �e jest za mn�. Je�li si� obejrz�, zobacz� dom otoczony bia�ymi brzozami, w�r�d kt�rych rozlega si� krzyk mew zab��kanych tutaj z sitowia otaczaj�cego Pejpus. Ten przepi�kny dw�r, kt�ry tak kocha�a, dyskretnie usytuowany z dala od wioski. Ten straszny, budz�cy groz� dw�r. Na pewno za jej �ycia wygl�da� inaczej. Musia� by� mniejszy. Ale serce starego dworu istnia�o nadal. Hall, sala rycerska, czy� nie tak w�a�nie by�o? Tam musia�a sta�, kiedy nadesz�a wiadomo�� o �mierci rycerza Wilfreda pod Grunwaldem. Mo�e sz�a g��wnym traktem na spotkanie orszaku, kt�ry przywi�z� jego zw�oki. By� mo�e w�a�nie ona s�ysza�a go w�wczas naprawd�. Szcz�k zbroi i mieczy, cichy �a�obny poch�d �mierci. Rycerze powracaj�cy do dom�w, nios�cy wodz�w, kt�rzy padli w walce. �ona oczekuj�ca m�a w domu�

Nie tylko krzyk dzikich ptak�w d�wi�cza� nad dworem. Mikael s�ysza� go nadal, ale do jego uszu dochodzi�o co� jeszcze. �a�osna skarga, zdaj�ca rozlega� si� zewsz�d i znik�d.

P�niej dama musia�a zebra� w sobie wszystkie si�y, by broni� dworu przed nadci�gaj�cymi naje�d�cami. A kiedy niebezpiecze�stwo min�o, zabrak�o jej energii. Pozwoli�a sobie na �a�ob� i zrezygnowa�a z �ycia, kt�re nie mia�o jej ju� nic do zaofiarowania.

Tak, teraz ju� wierzy�, �e cz�owiek mo�e umrze� z �alu. Po prostu umrze�. Ona by�a do tego zdolna � dama w czerni o tak niezwykle silnej woli�

Magda von Steierhorn�

Nie wymieni� jej imienia na g�os, ale i tak roznios�o si� echem po opustosza�ej wiosce niczym krzyk �alu i rozpaczy.

Jeszcze raz jej ukochany dw�r znalaz� si� w niebezpiecze�stwie, kt�re tym razem zagra�a�o od wewn�trz. A ona mog�a si� temu tylko przygl�da�, bezsilna. Nie by�a bowiem cz�owiekiem ani te� zmar��, kt�r� zabra�a �mier�. A potem pojawi� si� on. Mikael Lind z rodu Ludzi Lodu. Sta�a na werandzie i zorientowa�a si�, �e j� zobaczy�.

Nast�pnego dnia przem�wi�a do niego, a on odpowiedzia�!

Nic dziwnego, �e by�a zaskoczona!

W�a�nie wtedy zdecydowa�a, �e si� nim pos�u�y. By� m�ody, silny i wystarczaj�co dobrze wychowany, by spe�ni� pro�b� damy.

Sama nie by�a w stanie przesun�� s�up�w podpieraj�cych strop. Nie potrafi�a ani otworzy� drzwi, ani zapali� �uczywa. Ale on m�g� to zrobi� za ni�.

Birgitte jej nie widzia�a, kiedy spotkali si� na drodze prowadz�cej do domu. Nie dostrzega� jej nikt z rodziny. A mo�e nikt nigdy jej nie ujrza� w ci�gu tych dwustu pi��dziesi�ciu lat, kiedy spoczywa�a w ma�ej kaplicy, a jej duch czuwa� nad posiad�o�ci�?

Tylko Mikael. Mikael z Ludzi Lodu.

Nic dziwnego, �e zawsze tak marz� w jej obecno�ci. Nic dziwnego, �e mog�a sta� na zapadaj�cej si� galerii, a ta nie run�a pod jej ci�arem. Mikael by� teraz pewien, �e pragn�a �mierci swych dalekich, dalekich krewnych. Pr�ba jednak si� nie powiod�a.

Najwyra�niej by�a zadowolona z prawowitego w�a�ciciela dworu, skazanego przez grabie�c�w na �mier� z g�odu i pragnienia. Mikael pomy�la� o niej nieco cieplej � mimo wszystko pozwoli�a mu uratowa� dwa ludzkie istnienia. Cho� bliska by�a u�miercenia dwojga innych ludzi.

Lodowaty podmuch wiatru przelatuj�cy przez dom� Ogie�, kt�ry zacz�� si� rozprzestrzenia�. To by�a jej sprawka, da�by za to g�ow�, cho� nie potrafi� sobie wyobrazi�, co mog�oby sta� si� dalej. Na pewno nie chcia�a podpali� ukochanego dworu. Nie, to raczej by� przypadek.

Sk��bione my�li pcha�y go z impetem wprost w otch�a� rozpaczy, kt�ra przerasta�a jego mo�liwo�ci pojmowania. �wiat wok� niego wirowa�; czu�, jakby pod wp�ywem niepoj�tych wydarze� tej nocy postrada� zmys�y.

Kiedy dotar� do znienawidzonego obozu, ukry� szczeniaka pod kurtk�. Wartownik wo�aniem pyta� o has�o, przytomnie poda� odzew.

Na warcie sta� prosty �o�nierz, nie �mia� wi�c nic powiedzie� Mikaelowi, ale wyra�nie by�o wida�, co my�li o oficerze, kt�ry wraca do domu o wschodzie s�o�ca, blady jakby przed chwil� ujrza� �mier� i dr��cy z zimna.

Mikael wszed� na teren obozu, gdzie wszyscy w�a�nie wstawali. Odpowiedzia� na powitania niezrozumia�ym mamrotaniem i rzuci� si� na ��ko. Jako oficerowi przydzielono mu jedno z niewielu ��ek, kt�re by�y w okupowanym domu, pro�ci �o�nierze spali pokotem na pod�odze w �mierdz�cych potem rz�dach.

Co si� z tob� dzieje? � dziwi� si� jego najbli�szy towarzysz, podporucznik, kt�ry kwaterowa� w tej samej izbie.

Nie wiem � odpar� Mikael. Zdumiony popatrzy� na swe dr��ce d�onie.

Gdzie by�e� przez ca�� noc? I co, u diab�a, tam masz? Psa?

Mikael mocniej przycisn�� do siebie szczeniaka.

On jest m�j. Ma tylko mnie. Nie zabierajcie mi go!

��Wygl�da rozpaczliwie. Czy warto trzyma� tak n�dzne stworzenie?

On jest m�j! M�j! � gor�czkowa� si� Mikael. � To �ycie! Rozumiesz? �ycie, o kt�re mo�na si� troszczy� w tym piekielnym �wiecie�

Jego towarzysz szybkim krokiem opu�ci� izb�. Mikael nie podnosi� si� z ��ka, ci�gle dr�a� na ca�ym ciele. G�aska� pieska gwa�townie, nie kontroluj�c w�asnych ruch�w.

Podporucznik wkr�tce powr�ci� wraz z komendantem i felczerem.

��Co tu si� znowu wyprawia? � zapyta� major. � Co si� z tob� dzieje?

Mikael nie by� w stanie odpowiedzie�. Szcz�ka� z�bami, a wyraz oczu �wiadczy� o tym, �e jest got�w na wszystko, byle tylko obroni� szczeniaka. Nikt nie mo�e mu go zabra�!

��Musisz wzi�� si� w gar�� � nakaza� major. � Otrzymali�my w�a�nie wiadomo��, �e oddzia�y carskie stoj� nad Pejpusem. Ju� dzisiaj musimy zwija� ob�z i natychmiast p�dzi� do Polski, by ostrzec kr�la Karola Gustawa. We�miemy udzia� w wyprawie do Polski.

W g�owie Mikaela dudni�o i hucza�o, piersi d�awi� mu krzyk. Wyprawa. Zn�w kilka miesi�cy, a mo�e lat �ycia, kt�re od pocz�tku sprawia�o mu niewypowiedziane cierpienie. Chc� opu�ci� t� wiosk�, musz� st�d odej��! Przecie� w�a�nie nied�ugo st�d odejd�. Ale na wojn�? Do b�ota, brudu, chor�b, spro�nych dowcip�w, do ludzi, kt�rzy nic mnie nie obchodz�? I zn�w same rozkazy. S�ucha� rozkaz�w, wydawa� rozkazy� Nie mam dok�d p�j��, nigdzie nie mog� by� sob�. Nie wiem, co zrobi� ze swoim �yciem. Czy s�ucha� opiekuna? Jestem cz�owiekiem bez warto�ci, nieudanym, pozbawionym wszelkich idei, nie na swoim miejscu� �ycie bez sensu� Rozmowa z duchami� Birgitte� Niepowodzenie� Wojna, wojna�

��Nieee!

Us�ysza� sw�j w�asny rozdzieraj�cy krzyk. Krzycza� i krzycza�, a� zabola�y go p�uca. Walczy�, jakby pragn�� wydoby� si� ze studni wbrew istotom, kt�re chcia�y zatrzyma� go na jej dnie. By�o ich ca�e mrowie, te� wo�a�y i wrzeszcza�y, ale jego krzyk by� silniejszy. Gdzie� skomla� przera�ony szczeniak. Mikael mia� sp�tane nogi, r�ce zwi�zane na plecach, czu�, �e �zy p�yn� mu po policzkach. Wstydzi� si�, ale nie potrafi� ich powstrzyma�.

Nie zabierajcie mi psa! zawy�. Nie zabierajcie mi psa! On mnie potrzebuje! On mnie potrzebuje!

Powoli wszystko wok� niego ucich�o.

Przy jego ��ku siedzia� felczer, twardy, zaprawiony w bojach m�czyzna, kt�ry nigdy, nie patrzy� przez palce na �o�nierzy wymiguj�cych si� od s�u�by. Teraz jednak widzia� wyra�nie, �e sprawa jest powa�na.

I jak, Mikaelu? Czy mo�esz ju� porozmawia� spokojnie? Co si� z tob� dzieje?

Mikaelowi nie uda�o si� wydoby� z siebie normalnego g�osu, szepn�� tylko:

��Cztery lata. Od czterech lat �yj� �yciem, kt�re znienawidzi�em od pierwszej chwili. Nie mam ju� wi�cej si�.

Felczer nie komentowa�, rzeczowo ponowi� pytanie:

��Co by�o przyczyn� za�amania?

��Gdzie jest m�j pies?

��Nabrudzi� na pod�og�, wi�c go st�d wyrzucono.

Mikael poczu�, �e atak histerii w ka�dej chwili mo�e si� powt�rzy�. A je�eli oni� Usi�owa� si� podnie��.

Przyprowad�cie go tutaj! Natychmiast!

Paniczny strach Mikaela przekona� felczera, kt�ry wsta� z ci�kim westchnieniem i widoczn� trosk� na surowej twarzy.

Wszed� jeden z �o�nierzy, nios�c �a�osne stworzonko. Mikael poprosi�, by po�o�ono pieska w nogach ��ka.

��Teraz opowiadaj.

Mikael poczu�, �e szczeniak przycisn�� si� do jego kolan, ufnie, w poczuciu bezpiecze�stwa. To ukoi�o jego nerwy.

��Co� si� wydarzy�o� � zacz�� m�wi� z wahaniem. � We dworze. Co� tak nierealnego, nieprawdopodobnego, �e nie mog� tego opowiedzie� bez nara�ania si� na kpiny. Ale tam mieszkaj� ludzie. Musimy tam p�j�� i zaj�� si� przest�pcami, kt�rzy usi�owali zg�adzi� w�a�ciciela i odebra� mu dw�r. Obieca�em.

Felczer nie by� pewien, czy ch�opak m�wi prawd�.

��Ale my opuszczamy ju� wiosk�. Czy nie s�dzisz, �e mog� sobie poradzi� z tym sami?

��Chyba tak � odpar� Mikael po chwili namys�u. By� tak zm�czony i oszo�omiony, �e nie m�g� m�wi� wyra�nie.

Ale trzeba ich o tym powiadomi�. Obieca�em�

��W porz�dku, wy�lemy kilku ludzi do wioski z informacj�, �e nadchodz� Rosjanie.

Uczy�cie tak! Natychmiast!

Felczer wyszed�, ale za chwil� by� z powrotem.

��Wyda�em ju� rozkaz � uspokoi� chorego. Ale co my z tob� zrobimy, ch�opcze? Nie jeste� w odpowiedniej formie, by jecha� konno wiele mil.

Mikaela ze strachu ogarn�a Fala md�o�ci. Ma zosta� tu sam? W tej wiosce pod rozkrzyczanym niebem? Z kim�, kto przez ca�y czas go prze�laduje? Z Birgitte, kt�ra nape�nia�a go niesmakiem i poczuciem wstydu? Zosta� tu na zawsze, w tym przekl�tym miejscu, i to on, kt�ry jako jeden jedyny wie, dlaczego jest przekl�te?.

��Mog� jecha� � powiedzia� ochryple. � Nie zostawiajcie mnie w tym piekle. Mog� jecha� z wami. Jestem ju� spokojny.

Felczer popatrzy� na niego z pow�tpiewaniem.

��Tak, o�miel� si� twierdzi�, �e w twoim wypadku cztery lata to za du�o. Bywaj� najemni �o�nierze, kt�rzy nie widzieli swego domu od dwudziestu lat, ale oni s� ulepieni z innej gliny. Ty z pewno�ci� nie jeste� urodzonym �o�nierzem, o, nie! Jeste� kim� innym, B�g jeden wie, kim. Nie s�dz�, aby armia mia�a z ciebie jeszcze jaki� po�ytek. Postaramy si�, by� wr�ci� do domu.

Nie b�dzie wi�c wyprawy do Polski?

��Nie dla ciebie.

Mikael opad� na ��ko.

��Dzi�ki ci, dobry Bo�e!

��Aha, a wi�c zosta�em Bogiem! gorzko u�miechn�� si� felczer. Na og� �o�nierze inaczej mnie nazywaj�, kiedy ich kraj�.

Wezwa� kilku m�czyzn.

Rozwi��cie go teraz. Kryzys min��.

Dzie� za dniem pod��ali na zach�d. Mikael wyszuka� koszyk dla szczeniaka, aby pies wraz z nim m�g� siedzie� na koniu. Ca�y sw�j czas po�wi�ca� stworzonku, zupe�nie odizolowany od otoczenia. Towarzysze zostawili go w spokoju. Czasem tylko mi�dzy sob� m�wili, �e Mikael zdziwacza� z powodu tego psa. Byli jednak w b��dzie, bowiem to w�a�nie pies ocali� go od przekroczenia granicy normalno�ci.

Felczer da� mu leki dla szczeniaka i powoli stan pieska zacz�� si� poprawia�. Ucho przesta�o go bole�, rany si� zagoi�y, a w �lepkach pojawi�a si� zn�w ochota do �ycia. Przypuszczali, �e wyro�nie z niego wielki pies. �wiadczy�y o tym du�e, ci�kie �apy. Uwa�ali te�, �e b�dzie pi�kny. Mikael nazwa� go Troll, nie podoba�o mu si� poprzednie imi� nadane przez Birgitte.

Nie mia� teraz �adnych obowi�zk�w, sko�czy�o si� jego �o�nierskie �ycie. Stosunki z kolegami powinny by�y sta� si� mniej napi�te, ale nie pozwala� mu na to mur jakby, zamroczenia, kt�ry otoczy� jego my�li i zmys�y. Wolno�� kusi�a obietnicami, czasami nawet �mia� si� niepewnie z �art�w koleg�w, ale by� jakby nieobecny duchem.

Prze�ycia nocy sp�dzonej we dworze g��boko wry�y si� w jego �wiadomo��. W zakamarkach duszy stale czai� si� l�k. Mikael wiedzia�, �e nigdzie nie ma takiego miejsca, gdzie zazna spokoju, nigdzie na ca�ym �wiecie.

Jego �ycie jawi�o mu si� jak sen, w kt�rym wszystko rozgrywa si� w zwolnionym tempie. Zawsze czu�, �e naprawd� �yje tylko przez kr�tkie szybko mijaj�ce chwile. Spotkanie z Taneredem Paladinem. �yczliwo�� i troska Marki Christiany. Szczeniak. Przyspieszone bicie serca w obecno�ci Birgitte.

O niej jednak nie chcia� ju� my�le�. Kiedy pojawia�a si� we wspomnieniach, ogarnia� go niesmak. Nie poruszy� go mocno udzia� dziewczyny w spisku przeciw prawowitemu w�a�cicielowi dworu ani te� fakt, �e zimno, z wyrachowaniem uwodzi�a jego, Mikaela, doskonale zdaj�c sobie spraw�, jak bardzo jest samotny i spragniony towarzystwa kobiet. Nie, najbardziej wstrz�sn�� nim brutalny kopniak wymierzony szczeniakowi. To ten gest zabi� wszystkie uczucia, jakie dla niej �ywi�.

I jeszcze ta �wiadomo��, �e nie potrafi� ustrzec swego rycerskiego honoru, �e on, zwi�zany z kim� innym, m�g� po��da� kobiety w spos�b tak niski i zwierz�cy, jak pro�ci, grubosk�rni �o�nierze.

Szczeniak by� dla niego wszystkim. Cho� nie do ko�ca zdawa� sobie z tego spraw�, pies zast�powa� to, co do tej pory zaniedba� b�d� te� nigdy nie mia� mo�liwo�ci okaza�: czu�o�� i trosk� o inn� �yw� istot�. Ale jak mo�na okazywa� takie uczucia, kiedy jest si� wys�anym na wojn�, by zabija� i okalecza�? Mikael by� mi�ym, wzorowo wychowanym ch�opcem, kt�ry zawsze mia� na wzgl�dzie dobro innych. Ci�gle pozostawa� w do�� k�opotliwej sytuacji: �y� dzi�ki mi�osiernemu sercu obcych. Najpierw, kiedy umarli rodzice, zaj�a si� nim Juliana. P�niej ulitowa� si� nad nim Johan Baner, cho� w�a�ciwie nie mia� ku temu �adnego powodu, a jeszcze p�niej Anna, siostra Johana, ma��onka admira�a Oxenstierny. Potem kolej przysz�a na Mark� Christian�, przybran� siostr�, i jej m�a. A Mikael przez ca�y czas stara� si� by� powolny ich �yczeniom i okazywa� nale�yt� wdzi�czno��. B�d�c mi�ym i dobrze u�o�onym m�odzie�cem, cz�ciej mia� na uwadze dobro opiekun�w ni� swoje w�asne.

Ale my�lenie o dobru innych nie wystarcza�o. Nic wi�cej nie mia� do ofiarowania Anette, �onie, o kt�r� nie prosi�. Wydawa�o mu si�, �e obdarzy Birgitte czyst�, nie splamion� mi�o�ci�. Dla niej by� got�w na wszystko. Ale to by�o z�udzenie. Kompletne fiasko!

Pies natomiast mia� tylko jego. Odpowiada� na troskliwo�� Mikaela gor�cym, szczerym oddaniem, kt�re tak bardzo go wzrusza�o. Na przyk�ad kiedy pies wtyka� nos w zag��bienie jego szyi i sapa� z zadowolenia albo gdy z pokor� liza� jego d�o� i stara� si� wype�nia� polecenia, zanim jeszcze Mikael zd��y� wypowiedzie� je na g�os. Bardzo pokocha� Trolla.

W g��bi duszy jednak Mikael zdawa� sobie spraw�, �e pies jest tylko namiastk�; zast�puje mu syna sp�odzonego bez mi�o�ci, kt�rego nigdy nie widzia� i wobec kt�rego nie czu� nic opr�cz wyrzut�w sumienia. Nigdy nie kocha� matki tego dziecka. Jak wi�c m�g� uwa�a� dziecko za swoje?

Felczer zauwa�y�, �e z Mikaelem Lindem z Ludzi Lodu nadal nie wszystko jest jak nale�y. Wybuch pozwoli� roz�adowa� silne napi�cie psychiczne, ale ch�opakowi ci�gle co� dolega�o. Napi�cie z ca�� pewno�ci� spowodowane zosta�o niech�ci�, jak� odczuwa� do zawodu �o�nierza, w kt�ry zosta� wci�gni�ty zbyt wcze�nie i najwidoczniej wbrew swej woli. Ale by�o co� jeszcze.

�aden z nich nie domy�la� si�, co to mog�o by�, a najmniej sam Mikael. Nie zdawa� sobie sprawy, �e jego udr�ka ma kilka powod�w.

Pierwszy z nich mia� ujawni� si� wkr�tce, drugi tak�e. Trzeci natomiast, ostatni, tkwi� g��biej. Jak z�o�liwa choroba trawi� go od wewn�trz. Rozpocz�� sw�j �ywot w postaci male�kiej czarnej plamki gdzie� w nieznanej g��bi jego duszy i powoli rozlewa� si� coraz szerzej, ogarniaj�c wszystkie jego zmys�y.

Na razie by� tak ma�o znacz�cy, �e Mikael nie zdawa� sobie sprawy z jego istnienia.

Mikael rozsta� si� z oddzia�em w pobli�u Kr�lewca. Jego towarzysze zmierzali dalej na po�udnie, gdy� Karol Gustaw i jego wojska po zaj�ciu Warszawy skierowali si� do Krakowa. Spl�drowali i ograbili miasto z bezcennych skarb�w zgromadzonych w ko�cio�ach i zamkach.

W�a�ciwie jednak Rosjanie nie stanowili zagro�enia dla Szwed�w. Jeszcze nie. Polska natomiast pocz�a gotowa� si� do odparcia wroga, a kraj ten posiada� wielkie mo�liwo�ci, je�li chodzi�o o armi�. Do Polski nale�a�a ca�a Ukraina i stamt�d w�a�nie na wezwanie polskich szlachcic�w przyby�y zast�py Kozak�w i Tatar�w. Karol X Gustaw musia� spojrze� prawdzie w oczy i przyzna�, �e podb�j tego kraju b�dzie trudniejszy, ni� s�dzi� na pocz�tku.

Nic a nic nie obchodzi�o to Mikaela. �y� jakby za murem, odgradzaj�cym go od reszty �wiata. Nie wiedzia� nawet, �e jego przybrany ojciec Gabriel Oxenstierna przebywa� obecnie w po�udniowej Polsce i �e by�a z nim tak�e Marka Christiana. Mikael interesowa� si� jedynie swoim psiakiem.

Z piek�cymi oczami, jak gdyby by� �miertelnie zm�czony, dotar� do Kr�lewca, gdzie cumowa� ju� statek maj�cy przewie�� szwedzkich �o�nierzy do ojczyzny. Oczekiwano jeszcze wielu.

Po d�ugich targach uda�o si� wreszcie zabra� psa na pok�ad. Kosztowa�o to Mikaela najlepsz� koszul� i ca�e uzbrojenie. W dwa tygodnie p�niej z niewys�owion� ulg� patrzy�, jak statek podnosi kotwic� i opuszcza Polsk�.

Dla niego sko�czy�a si� wojaczka, tak� mia� przynajmniej nadziej�.

Nadesz�a ju� wiosna i stopi�a lody na brzegach Ba�tyku.

Przeprawa przez morze wymaga�a czasu. Powietrze stawa�o si� coraz cieplejsze. Po drodze napotkali statek, zmierzaj�cy w przeciwn� stron�. Mikael nie wiedzia�, �e wiezie on tragiczn� wiadomo�� dla Marki Christiany i jej m�a. Ich dwaj m�odsi synowie zmarli na odr�. Zostali pochowani w ko�ciele Riddarholm a w ko�ciele Fasterna ko�o Morby umieszczono ich herby. Teraz zosta� Oxenstiernom tylko najstarszy syn.

Kiedy Marka Christiana otrzyma�a t� wstrz�saj�c� wiadomo��, by�o ju� za p�no na powr�t do domu. Zn�w spodziewa�a si� dziecka i Gabriel Oxenstierna zadba� o to, by szcz�liwie dotar�a do krewnych w Prusach. Tam sp�dzi�a okres oczekiwania na rozwi�zanie, pogr��ona w bezdennym �alu, zrozpaczona, �e nie ma si�, by jecha� do swego jedynego syna. Przera�ona, �e i jego mo�e stracie, zanim zdo�a powr�ci� do domu.

Mikael nic nie wiedzia� o tragedii Marki Christiany, kiedy wreszcie wczesnym latem dotar� do domu Anette w pobli�u zamku Morby. Z bij�cym sercem szed� �cie�k� przez ogr�d. Szed� niespiesznym krokiem, z narastaj�c� w duszy niech�ci�.

Szczeniak, kt�ry znacznie podr�s�, bieg� przed nim w�sz�c doko�a, ale zerka� wci�� na Mikaela, ukochanego pana, by nie straci� go z oczu. Ju� od kilku miesi�cy byli razem na dobre i na z�e. Wsp�lnie stawiali czo�o z�o�liwo�ciom i kpinom na statku, razem przemierzali Szwecj�, konno lub piechot�. Czasami by�o im g�odno i ch�odno, ale Mikael zawsze r�wno dzieli� si� z psem wszystkim co mia�.

Dom, dawny domek my�liwski, by� pi�kny, bo przecie� niczego innego nie mo�na by�o si� spodziewa� po podarunku od Marki Christiany. Kto� z arystokracji by� mo�e oceni�by, �e jest ma�y, jednak�e wi�kszo�� ludzi uwa�a�a go za godny ksi���t.

To nie jest m�j dom, my�la�. Nie znam go. Nie znam te� kobiety ani dziecka, kt�rzy tam mieszkaj�. Oni mnie tu nie chc�. Nie jestem mile widziany.

Z westchnieniem rezygnacji wszed� po schodach i zapuka�. Wpu�ci�a go zaskoczona s�u��ca i zaraz uderzy�a w krzyk, kiedy go pozna�a.

Przybieg�a Anette. Wpatrywa�a si� w Mikaela niepewnie. Pojawi� si� tak nieoczekiwanie, �e dzi�kowa�a Bogu, i� wizyta francuskiego wicehrabiego szcz�liwie wypad�a poprzedniego dnia. Co prawda nigdy mi�dzy nimi nic nie zasz�o, ale mog�o doj�� do nieporozumienia�

Nie pami�ta�a, �e jej m�� jest taki wysoki, taki przystojny! Mikael nosi� teraz wypiel�gnowan� brod�, z kt�r� by�o mu wyj�tkowo do twarzy. By� silniejszy i bardziej pewny siebie, ale wyraz jego oczu przerazi� j�. Tkwi�a w nich pal�ca udr�ka, kryj�ca nie zagojone rany spowodowane nieznanymi wydarzeniami. Oczy by�y takie nieobecne.

Ubranie mia� zniszczone, chust� na szyi nie tak bia�� jak by� powinna, sk�rzane buty pop�kane, a na sfatygowanej kr�tkiej pelerynie osiad�a gruba warstwa kurzu. Ale nikt nigdy nie wygl�da� bardziej m�sko ni� ten obcy, przepe�niony smutkiem m�czyzna, kt�ry wtargn�� do jej domu i w jej �ycie. Zadr�a�a ze strachu.

��Witaj w domu � u�miechn�a si� wymuszenie.

��Witaj.

G�os mia� teraz tak�e jaki� inny, ni�szy.

��Wejd� do salonu!

Sz�a przed nim, nie bardzo wiedz�c, co ma m�wi�.

��Wuj Gabriel podarowa� mi� nam ten dom � powie-dzia�a zak�opotana.

Przygl�da� si� swojej �onie i nie by� w stanie wykrzesa� z siebie �adnych uczu� wobec tej wyrafinowanej os�bki o ci�kich powiekach nad g��boko osadzonymi oczyma. Chyba nie mia�a ju� tak w�skiej talii jak kiedy�, ale by�a zadbana i elegancka. Ogarnia�a go coraz wi�ksza rozpacz.

Czy wci��, bezustannie, musz� by� skazany na samotno�� tu, na ziemi? przemkn�o mu przez g�ow�.

By�a to w�a�nie jedna z udr�k Mikaela, kt�ra objawi�a mu si� teraz w pe�ni swej dotkliwo�ci. Jego samotno�� nie mia�a granic, by� obc� istot� w�r�d ludzi.

A zw�aszcza tu, we w�asnym domu.

Aby ukry� zak�opotanie, Anette pochyli�a si� i zacz�a g�aska� psa. Najwyra�niej �ywi�a prawdziw� mi�o�� do zwierz�t. Musia� policzy� jej to na plus. Przez chwil� chaotycznie rozmawiali o ma�ym Trollu. Mikael opowiada� o samotno�ci szczeniaka, o tym, jak ci�gn�� go ze sob� ca�� drog� przez Inflanty i Polsk�, a potem przez Ba�tyk i p� Szwecji.

��Naprawd� kto� go kopa�? � zapyta�a wstrz��ni�ta.

��Tak. Czy on mo�e tu zosta�?

��Ale� oczywi�cie! Nie musisz o to pyta�, przecie� to tw�j dom!

Wcale nie czu�, �e tak jest w istocie.

Wyprostowa�a si�, do tej pory pochyla�a si� nad Trollem. Na jej twarzy pojawi� si� u�miech wywo�any rozmow� z psem i o psie.

��Czy wojna si� sko�czy�a? � dziwi�a si�.

��Nie, ale mnie odes�ano do domu.

U�miech zblad�.

��Chyba nie jeste� chory?

��Nie ciele�nie.

Anette przebieg� dreszcz. Chory na umy�le? Nie sprawia� takiego wra�enia.

Mikael poj�� jej obawy.

��Za d�ugo by�em w wojsku i� za�ama�em si�. Najlepiej b�dzie, je�li powiem ci ca�� prawd�.

Skin�a g�ow�.

��Wygl�dasz na zm�czonego.

��Tak. Bardzo potrzebny mi wypoczynek.

��Tutaj odpoczniesz.

Dostrzeg� jej zmieszanie. Jak�e mog�a mu da� schronienie, obcemu, choremu cz�owiekowi w tym ma�ym domku?

Nagle odwr�ci�a si� ku niemu gwa�townie.

Ale przecie� nie widzia�e�� Dominiku! zawo�a�a w kierunku schod�w. Zejd� na d�!

Zwr�ci� uwag� na �agodny, pe�en mi�o�ci ton jej g�osu, w kt�rym jednak wychwyci� tak�e nut� l�ku. Sk�d si� wzi�� niepok�j? Czego mog�a si� ba�?

Drobne kroki rozleg�y si� na g�rze i ich stukot dochodzi� ju� ze stopni.

Niedu�y, czteroletni ch�opczyk przystan�� w po�owie drogi i z uwag� obserwowa� obcego przybysza.

��To tw�j� ojciec, Dominiku � powiedzia�a Anette. Z trudem przesz�o jej przez gard�o s�owo �ojciec�.

Wtedy Mikael zrozumia�, dlaczego w jej g�osie brzmia�a obawa. Kocha�a to dziecko. Teraz ba�a si�, �e mo�e je straci�.

Jak zreszt� mo�na by�o nie kocha� tego dziecka? �agodny, pytaj�cy u�miech, z kt�rym spojrza� na Mikaela. Ciemne, kr�cone w�osy o lekkim po�ysku miedzi. Delikatne rysy, ubranko z drogiego aksamitu ze z�otym haftem�

Mikael nie�wiadomie zmarszczy� czo�o. Oczy�?

Nigdy nie widzia� podobnych. B�yszcza�y ��to niby bursztyn.

U�miech na buzi ch�opca zaczyna� stawa� si� niepewny, jakby nic nie rozumiej�cy. Mikael opami�ta� si�.

��Witaj, Dominiku! � powiedzia� wzruszony nieswoim g�osem. � Twoja matka pisa�a mi o tobie. Bardzo cieszy�em si� na spotkanie z tob�.

Ch�opiec zszed� ze schod�w. Okazuj�c dobre wychowanie wyci�gn�� r�k� i uk�oni� si� g��boko.

Dzie� dobry, ojcze!

Mikael poczu� uk�ucie w sercu. Dziecko, do kt�rego nigdy nic nie czu�, nagle o�y�o. Sta�o przed nim. Ci�gle jeszcze obce, ale istnia�o naprawd�, mo�na by�o dotkn�� je r�k�. Od tego momentu Mikael zawsze b�dzie m�g� przywo�a� w pami�ci obraz syna. Nie pozostanie ju� tylko pustym s�owem, wyrzutem sumienia.

Teraz Mikael zadawa� sobie pytanie, czy sprawdzi si� jako ojciec. I musi spowodowa�, by ma�a Anette nie czu�a si� zazdrosna i nie ba�a si�, �e on odbierze jej mi�o�� syna.

Ale jak m�g�by to zrobi�? Przecie� ona ma nad nim cztery lata przewagi.

��Ja� przywioz�em szczeniaka � powiedzia� Mikael onie�mielony. � Jest bardzo mi�y, czy chcesz si� z nim przywita�?

I zn�w dzi�ki pieskowi lody zosta�y prze�amane. Anette wybieg�a do kuchni wyda� polecenia, aby przygotowano specjalny posi�ek dla m�a.

By�a oszo�omiona i wstrz��ni�ta. Przede wszystkim w�asnymi my�lami. Teraz bowiem przyzna�a sama przed sob�, �e w g��bi duszy pragn�a, by Mikael pozosta� gdzie� daleko, a czasami nawet wygl�da�a wiadomo�ci, �e zgin��. Wtedy by�aby wolna i mog�aby po�lubi� kogo�, kogo najpierw by pokocha�a. A najch�tniej zosta�aby sama, tylko z ukochanym synem. Nie by� jej potrzebny do szcz�cia �aden m�czyzna!

Kiedy zda�a sobie spraw�, �e tego w�a�nie pragn�a w g��bi serca, by�a tak wzburzona sama sob�, �e a� musia�a przysi��� w przedpokoju. Siedzia�a oparta o �cian�, czekaj�c, a� min� zawroty g�owy.

Mikael niczym nie zas�u�y� sobie na podobne my�li. Zawsze pisa� przyjazne listy. Nieosobiste, troch� chaotyczne, ale bardzo ciep�e.

Nie, ja nie jestem taka! Nie pragn� niczyjej �mierci!

Ale nie znam przecie� tego cz�owieka, broni�a si� zaraz. Sp�dzili�my razem tylko jedn� noc prawie pi�� lat temu. Oboje byli�my jeszcze dzie�mi, przera�onymi faktem, �e nas tak b�yskawicznie skojarzono i ze sob� zwi�zano. Czego w�a�ciwie ��da si� ode mnie?

Opanowa�a si� i posz�a do kuchni. Poleci�a, by przygotowano solidny posi�ek, albowiem pan domu wr�ci� z wojny. Stara�a si� odwzajemnia� u�miechy �ycz�cych im szcz�cia s�u��cych.

Przed wej�ciem do salonu musia�a stan�� przed drzwiami i kilkakrotnie g��boko odetchn��. Wyg�adzi�a sukni�, rozprostowa�a wyimaginowane zagi�cia i poprawi�a w�osy.

Wiedzia�a, �e nie jest szczeg�lnie �adna. Jej zaletami by�y dobre wychowanie i delikatno��, sylwetka o subtelnych kszta�tach i wielkie, ciemne oczy.

Otworzy�a drzwi i wesz�a z u�miechem przylepionym do ust.

U�miech ten zgas� na d�wi�k s��w, kt�re Dominik akurat kierowa� do Mikaela. Obaj kl�czeli przy psiaku, nie posiadaj�cym si� z rado�ci.

��Jeste� du�o wi�kszy i brudniejszy ni� wujek Henri, ojcze.

Mon Dieu, pomy�la�a Anette. Nie wolno mu wspomina� Henri'ego! Nie teraz!

Widz�, ze zd��yli�cie si� ju� pozna� � powiedzia�a szybko. � Zaraz podadz� do sto�u� czy zechcesz umy� si� i przebra�, Mi� Mikaelu?

Och, jak dziwnie zwraca� si� do niego po imieniu! I ta szwedzka wymowa, taka trudna, z akcentem na pierwsz� sylab� i r�wnie silnie zaakcentowanymi pozosta�ymi dwiema. Mia�a ochot� powiedzie� z francuska �Mikel�, a jeszcze bardziej po prostu �Michel�.

Mikael wsta�; przyt�acza� j� swoim wzrostem i si��. Anette trudno by�o si� skupi� wobec emanuj�cej z niego m�sko�ci.

��Dominiku, ty tak�e id� si� umyj po zabawie z psem.

Ch�opiec natychmiast pos�ucha�.

��Nie mam innego ubrania, Anette � powiedzia� Mikael cicho.

Och! Tak, a wi�c� nie, nie wiem. Tu tak�e nic nie ma. Trzeba b�dzie sprawi� ci nowe. Na Morby maj��

Zawstydzi�a si�.

Ale umyj� si� � wybawi� j� z k�opotliwej sytuacji. � Czy zgodzisz si�, bym jad� w tym, w czym jestem?

��Oczywi�cie! Naturalnie, �e tak!

I zn�w umkn�a do kuchni, nie m�wi�c mu nawet, jak i gdzie mo�e przygotowa� si� do posi�ku.

Dominik pom�g� mu znale�� wszystko, co trzeba, wi�c wkr�tce zasiedli do sto�u. �adne z rodzic�w nie powiedzia�o ani s�owa, cho� obydwoje widzieli, �e ch�opiec karmi psa pod sto�em. Anette nie �mia�a w obawie, �e Mikael pomy�li, i� ona chce wyp�dzi� psa. Mikael za� ba� si� naruszy� kruchy kontakt, jaki uda�o mu si� nawi�za� z synem.

�atwo mo�na by�o zauwa�y�, �e Dominik jest dobrym, m�drym ch�opczykiem. Mikael troch� si� zdenerwowa�, widz�c, jak Anette go rozpieszcza, ale malec zdawa� si� przyjmowa� jej nadmiern� troskliwo�� ze spokojem. Pies okaza� si� nieocenionym ��cznikiem mi�dzy ca�� tr�jk�. Dominik �mia� si� rado�nie i szczebiota� za ka�dym razem, kiedy szczeniak bra� z jego r�ki jaki� smaczny k�sek.

Wiele jednak razy Mikael spogl�da� na syna i napotyka� jego badawcze spojrzenie. Te ��te oczy! Sk�d wzi�a si� ta zadziwiaj�ca barwa? I taki przeszywaj�cy wzrok! Nie, to z�e s�owo. Poszukuj�cy! Tak, w�a�nie poszukuj�cy. Tylko czego?

Mikaelem zaw�adn�o niezno�ne zm�czenie. Dopiero teraz, gdy znalaz� si� u kresu podr�y, poczu�, jak bardzo jest wycie�czony. Ci�ar psychicznych udr�k przygniata� go do ziemi.

Trudno mu by�o si� skoncentrowa�. Z wysi�kiem odpowiada� na pytania, z trudem opanowywa� oci�a�o�� ruch�w. D�onie wolno porusza�y si� nad sto�em, ramiona by�y jak z o�owiu.

Ojciec jest zm�czony � powiedzia� Dominik.

Anette urwa�a d�ug�, wymuszon� opowie�� o odrze i tragedii, jaka spotka�a malc�w Marki Christiany, i o tym, jak bardzo ona ba�a si� o Dominika.

��Ale wydaje si�, �e on jest silny. Naturalnie przeszed� odr�, ale� Co powiedzia�e�, Dominiku? Och, przepraszam, �e te� ja nic nie widz�! Ale, m�j drogi Mikaelu, gdzie ty b�dziesz spa�?

��Ojciec mo�e spa� w moim pokoju � powiedzia� Dominik. � A ja przenios� si� do mamy.

Anette odetchn�a z ulg�.

��Tak, oczywi�cie, tak b�dzie najlepiej. ��ko Dominika jest do�� du�e.

��Czy mo�na zas�oni� tam okna? � wydusi� z siebie Mikael.

��Tak, chyba tak � odpar�a ze zdziwieniem.

��I sypialnia jest na g�rze?

��Oczywi�cie!

��To dobrze!

Zadzwoni�a na s�u��c�, kt�ra zaraz pobieg�a przygotowa� pokoje. Mikael by� teraz tak zm�czony, �e zacz�� si� ba�.

��Pies � powiedzia� tylko.

��Zajmiemy si� nim � uspokoi�a go Anette. � Nie l�kaj si� o niego. B�dzie u nas traktowany jak kr�lewicz.

Polubi� j� za t� szczer� trosk� o zwierz�. W przeciwie�stwie do udawanych, sztucznych zachwyt�w Birgitte zachowanie Anette by�o naturalne.

��Dzi�kuj� � powiedzia� z wysi�kiem.

Wesz�a s�u��ca, oznajmiaj�c, �e wszystko ju� gotowe.

��Obawiam si�, �e zachowuj� si� niestosownie� � zacz�� Mikael.

��Nie my�l o tym � szybko powiedzia�a Anette. � Najwa�niejsze, �eby� wypocz��. Chcia�abym� � chrz�kn�a i jeszcze raz spr�bowa�a doko�czy� zdanie � chcia�abym, by by�o ci tu dobrze.

Na jego um�czonej twarzy, z wolna zacz�� pojawia� si� u�miech.

Dzi�kuj�. Jestem pewny, �e tak b�dzie. I� dzi�kuj�, �e tak wspaniale zaj�a� si� wychowaniem Dominika.

Chcia� powiedzie�: �naszego syna�, ale te s�owa nie przesz�y mu przez usta. Nawi�zywa�yby do intymno�ci, kt�ra nie istnia�a. Nie zauwa�y�, �e pochwa�a sprawi�a jej Przyjemno��.

Pi�� minut p�niej ju� spa�. Nie zd��y� si� wyk�pa�. �Kocie� mycie wyda�o mu si� grubym nieporozumieniem, unaoczni� to sobie, kiedy w�lizgn�� si� pod �nie�nobia�e prze�cierad�a. I te w�osy�! Na czystej poduszce!

No c�, nic nie m�g� na to poradzi�. Taka by�a ostatnia rozgrzeszaj�ca go my�l, zanim zapad� w g��boki sen.

Mikael obudzi� si� czuj�c, �e pies li�e go po twarzy.

Przy drzwiach sta� niedu�y ch�opczyk. Gdzie� go ju� widzia�em?

Och, ale� tak! To Dominik!

Syn!

C� to za dziwne s�owo!

��Czy d�ugo spa�em? � zapyta� schrypni�tym g�osem.

Ch�opczyk natychmiast znalaz� si� przy ��ku.

��Dzie� i noc, i jeszcze jeden dzie�. Teraz jest wiecz�r.

��Wielkie nieba!

��Matka by�a niespokojna, poniewa� spa�e� tak d�ugo, ojcze. Czy mam j� zawo�a�?

Nie, powiedz, �e zaraz zejd�.

Dominik kiwn�� g�ow�.

��Chod�, Troll, chod�! Ojciec zaraz przyjdzie!

Pies z rozterk� w oczach spojrza� na Mikaela i pobieg� za ch�opczykiem. Mikael s�ysza�, z jakim impetem zbiegaj� po schodach.

O dziwo, nie czu� rozczarowania, �e pies tak szybko zmieni� przyjaciela. Wprost przeciwnie, sprawi�o mu to rado��. By� dumny, �e potrafi� ucieszy� swojego syna.

Wieczorem mia� zamiar posiedzie� troch� d�u�ej i pogaw�dzi� z �on�, ale zn�w g�r� wzi�o zm�czenie i wcze�nie si� po�o�y�.

Przez kilka najbli�szych dni wi�cej spa�, ni� by� na nogach. Nie mia� si�y d�ugo siedzie�, nieustannie ci�gn�o go do ��ka. To by�o przykre, ale nie potrafi� temu zaradzi�.

��Uznaj� za komplement fakt, �e odpoczywasz w�r�d nas, ale mo�e chcia�by�, �ebym sprowadzi�a lekarza? � nie�mia�o zaproponowa�a pewnego dnia Anette podczas posi�ku.

��Nie, s�dz�, �e nie. Sam widz�, �e powoli, powoli dochodz� do siebie. I jestem pewien, �e mojemu cia�u nic nie dolega. To po prostu zm�czenie.

Pokiwa�a g�ow� i nic na to nie powiedzia�a. To prawda, z ka�dym dniem wygl�da� lepiej, ale w jego oczach by�o co�, co si� jej nie podoba�o, czego nie mog�a zrozumie�. Jakby cie�, jaka� ciemniejsza plamka gdzie� w g��bi spojrzenia? Nie, nie potrafi�a tego okre�li�.

Mikael czu�, �e jest obserwowany. Gdy zerka� na Dominika, napotyka� jego wzrok. Ch�opiec od razu spuszcza� g�ow�, lecz Mikael zd��y� zauwa�y� nie�mia�y, ale szcz�liwy u�miech na twarzy syna.

On mnie lubi, pomy�la� zdziwiony. M�j syn mnie lubi!

A przecie� nie uczyni�em niczego, czym m�g�bym zas�u�y� na jego mi�o��.

Wzruszy�o go to bardziej, ni� by� w stanie zrozumie�.

Kilka dni p�niej poczu� si� na tyle silny, �e spr�bowa� wyj�� do ogrodu. Troll pl�ta� si� pod nogami ca�ej dziwnej rodziny, a Anette rozprawia�a o ro�linach, z kt�rymi sobie nie radzi�a.

M�g�bym si� za to zabra� � stwierdzi� Mikael. � Ju� tyle czasu przele�a�em bezczynnie i t�skni� za jakim� zaj�ciem.

��To brzmi optymistycznie, jakby� rzeczywi�cie wraca� do zdrowia � u�miechn�a si�. � Ale na wszelki wypadek poczekaj jeszcze w spokoju przez kilka dni.

Obieca� jej, bo krotki spacer wok� domu to wszystko, do czego by� zdolny tego dnia. Wycie�czony musia� wr�ci� do ��ka.

Obudzi� si� o zmierzchu. Z do�u, z salonu dobiega�y jakie� g�osy, ale postanowi� nie wstawa�.

Przebywa� w domu ju� niemal od dw�ch tygodni i przez ca�y ten czas by� tylko ci�arem. Nie zbli�y� si� tak�e szczeg�lnie do swej rodziny. Nadal otacza� go mur, oddzielaj�cy od wszelkiej ludzkiej wsp�lnoty.

Musz� znale�� jakie� wyj�cie z tej izolacji, my�la�. Ale jakie? Tak, wiem ju�, jak to zrobi�, istnieje jedna jedyna droga.

Zdecydowanie poderwa� si� z ��ka i zszed� na d� do salonu.

Mieli go�cia. Kiedy Mikael wchodzi�, jaki� m�czyzna akurat si� �egna�.

Anette przedstawi�a go z wyra�nym zak�opotaniem.

��Henri w�a�nie wyje�d�a do Francji i zostanie tam przez jaki� czas � wyja�ni�a, troch� jakby zasmucona.

A wi�c to jest Henri, powiedzia� do siebie w duchu Mikael, patrz�c na eleganckiego Francuza o delikatnych d�oniach, kt�re niemal zgni�t� przy powitaniu. Wygl�da na sympatycznego, ale pewnie nie znajd� z nim wsp�lnego j�zyka. Dobrze, �e ju� idzie, chyba m�wi tylko po francusku, wi�c i tak bym si� z nim nie dogada�.

Kiedy podekscytowana Anette wreszcie usiad�a, Mikael powiedzia�:

��Mam zamiar wyjecha�, Anette. Do Norwegii.

��Do Norwegii? � By�a zaskoczona jego pomys�em, � Nie mo�esz tego zrobi�! Przecie� jest wojna!

��Ech, nieustannie mamy mniejsz� lub wi�ksz� wojn�,

��Tak, ale teraz jest gorzej ni� zazwyczaj. Henri opowiada�, �e du�ski kr�l Fryderyk z niepokojem obserwuje sukcesy Karola Gustawa w Polsce. Wzd�u� granic mi�dzy Szwecj� a Norwegi� podwy�szono gotowo�� bojow�.

Mikael j�kn��.

��I c� dobrego mo�e da� ta wojna? Przemoc to upadek rozumu. Ja nie chc� by� niczyim wrogiem.

��Ale to chyba wspania�e, �e zwyci�stwa przynosz� Szwecji chwa��.

Mikael tylko parskn�� w odpowiedzi.

Par� tygodni p�niej tak�e Mikael zorientowa� si�, �e jego syn nie jest zwyczajnym dzieckiem.

Od kilku ju� dni wychodzi� na troch� z domu i pracowa� w ogrodzie. Kopa�, a ma�y Dominik i Troll pomagali mu z entuzjazmem. Czu�, jak si�y powracaj� do jego cia�a.

Przykucn�� i usi�owa� wyrwa� krzaczek wierzbiny, kt�ry zab��ka� si� w ca�kiem nieodpowiednie dla siebie miejsce. Gdybym tylko mia� szpadel, pomy�la�. Ale gdzie� si� zawieruszy�.

Wtedy odezwa� si� Dominik:

��Le�y pod werand�. Czy mam go przynie��?

��Nie, jest dla ciebie za ci�ki. P�jd� zobaczy�

Zatrzyma� si� i ze zdziwieniem spojrza� na ch�opca. I nagle uprzytomni� sobie, �e zdarzy�o si� to nie po raz pierwszy. Ju� wielokrotnie syn podawa� mu potrzebne narz�dzia w ogrodzie, a przy stole p�miski, zanim on zd��y� wyrazi� sw� my�l na g�os.

��Dominiku � wyszepta� zbiela�ymi wargami. Dominiku, czy ty wiesz, o czym ja my�l�?

Ma�y patrzy� na niego bezradnie.

��Nie wiem, ojcze. Nie rozumiem tego.

Po raz pierwszy Mikael otoczy� syna ramionami i mocno Przygarn�� do siebie. Westchn�� przy tym g��boko.

Synu, m�j synu, co z nami b�dzie? Z tob� i ze mn� � szepta�. � Obydwaj posiadamy zdolno�ci, kt�rych nie umiemy poj��. o Bo�e, dopom� nam!

Ma�e r�czki mocno zacisn�y si� na karku Mikaela.

��Nie czuj si� taki samotny, ojcze. Bardzo ci� kochamy, matka i ja.

��Sk�d wiesz, �e dokucza mi samotno��?

��Kiedy jeste� w pobli�u, czuj� w sobie jak�� wielk� pustk�.

Mikaela ogarn�� strach, ale zdo�a� si� opanowa�.

��Dzi�kuj� ci, Dominiku, za �yczliwo��. Ja te� ci� kocham, synku, tylko bardzo trudno mi to wyrazi�.

Trzyma� teraz ch�opca na wyci�gni�cie r�ki i spogl�da� na niego z powag�.

��A wi�c m�wisz, �e matka te� mnie kocha?

��Tak. Ale bardzo si� ciebie boi.

��Boi? Mnie? � Mikael by� zdruzgotany. � Ale dlaczego, przecie� nie powinna!

Zn�w przytuli� syna do siebie.

Dominik roze�mia� si�.

��Broda tak przyjemnie �askocze. Dlaczego nosisz brod�, ojcze?

Mikael tak�e si� u�miechn�� i popatrzy� na ma�ego z b�yskiem w oku.

��To przywilej ka�dego m�czyzny: cho� raz w �yciu sprawdzi�, jak wygl�da z brod�. A przywilejem jego otoczenia decydowa�, jak d�ugo wolno mu j� nosi�. Czy uwa�asz, �e powinienem j� zgoli�?

Ch�opczyk przechyli� g�ow� i zaduma� si�.

��Nie, my�l�, �e nie. Jest �adna. A zreszt�� Mi�o by�oby zobaczy�

��A wi�c zgol� � u�miechn�� si� Mikael.

Trzymaj�c si� za r�ce poszli w stron� domu. Anette sta�a w oknie i przygl�da�a si� tej scenie. Widzia�a, �e ojciec i syn nareszcie odnale�li si� naprawd�. I cho� j� to cieszy�o, poczu�a uk�ucie w sercu.

Mikael dobrze sobie zapami�ta� s�owa Dominika, �e Anette go lubi. Zacz�� wi�c z ni� cz�ciej rozmawia�, najpierw skruszony i przepraszaj�cy, ale z czasem coraz bardziej naturalny. Stara� si� j� zrozumie�, ale byli tak rozpaczliwie r�ni. Dzieli�y ich g��bokie przepa�cie, nad kt�rymi nale�a�o zbudowa� mosty. Ona by�a pe�na konwencji i religijnych obsesji; jego zawsze powstrzymywa� mur, kt�rym otacza� si� mimo woli.

Ich po�ycie ma��e�skie nie istnia�o. Mikael nadal sypia� w pokoju Dominika. Dr�czy�a go niepewno��, �e by� mo�e Anette oczekuje od niego jakiego� gestu zbli�enia, wyznania mi�o�ci. Jednocze�nie pragn�� nie narusza� jej niezale�no�ci, przyzwyczajony zawsze liczy� si� z innymi.

Jednak�e atmosfera w domu zdecydowanie si� poprawi�a. Anette zacz�a dostrzega� dobre strony obecno�ci ros�ego, silnego m�czyzny, kt�ry umie poradzi� sobie z tym wszystkim, czemu nie daje rady samotna kobieta, �eby nie wiadomo jak si� stara�a i jak dobrych mia�a s�u��cych. A wydawa�o si�, �e Mikael ca�kiem ju� doszed� do siebie po prze�ytym za�amaniu.

Gdyby tylko nie by� tak straszliwie m�ski, my�la�a cz�sto. Wcale nie pomog�o zgolenie brody, wprost przeciwnie. By� teraz tak przystojny, poci�gaj�cy, �e Anette cz�sto czu�a si� zatrwo�ona w jego obecno�ci. Wida� jednak by�o wyra�nie, �e nie jest do ko�ca swobodny w jej, jak okre�la�a go pod�wiadomie, domu. Porusza� si� w nim jak go��, jak gdyby ca�y czas pyta� o pozwolenie, nawet kiedy mia� usi��� w fotelu. Nigdy nie wygl�da� na zupe�nie odpr�onego, sprawia� wra�enie jakby wci�� zatroskanego. Nie wiedzia�a jednak, czy naprawd� chcia�aby, by by� inny. Nie mog�a nic na to poradzi�, ale przera�a� j� swoj� przyt�aczaj�c� postaci�.

Du�o �atwiej jej by�o rozmawia� z Henrim. M�wili tym samym j�zykiem, mieli niewyczerpany temat: Francj� i wszystko co francuskie. Ze strony Henri'ego nie mia�a si� czego obawia�. On nigdy nie zachowa�by si� jak samiec, by� jak najdalej od tego. A Mikael mia� prawo, by demonstrowa� sw� m�sko��.

W obecno�ci Henri'ego Anette mog�a by� sob�, przy Mikaelu � nigdy!

Przera�a� j� r�wnie� �w niezg��biony smutek, kryj�cy si� w jego oczach. I syn, i ojciec mieli ze sob� co� wsp�lnego, co�, czego ona nie potrafi�a poj��. Istnia�o mi�dzy nimi jakie� tajemne porozumienie, podczas gdy ona pozostawa�a na zewn�trz. Anette nie mia�a �adnej szansy na przekroczenie tej bariery. Zauwa�y�a, naturalnie, �e Dominik cz�sto odpowiada� jej, zanim jeszcze zd��y�a zada� pytanie, i �e jest niezwykle wyczulony je�li chodzi o nastroje innych ludzi, ale to porusza�o jedynie jej matczyn� dum�. Uwa�a�a, �e to intuicja. Nie dostrzega�a, jak bardzo niezwyk�y jest ten ch�opiec. Tego rodzaju sprawy by�y jej ca�kowicie obce. Przes�dy!

Kt�rego� dnia zdoby�a si� na nie�mia�� uwag�:

��Pragn�abym, �eby� nie nazywa� psa Troll, Mikaelu. To takie� bezbo�ne imi�. To mo�e zaszkodzi� ch�opcu.

Mikaelowi zbiela�y nozdrza, ale odpowiedzia� jej z umiarkowanym spokojem:

��A jak by� chcia�a, bym go nazwa�? �wi�ty Piotr? To dopiero by�oby blu�nierstwo!

Wyszed� z pokoju z westchnieniem, ubolewaj�c nad przepa�ci�, jaka ich dzieli�a.

Gdyby Mikael opowiedzia� Anette o swym spotkaniu z hrabin� Magd� von Steierhorn, zmar�� dwie�cie pi��dziesi�t lat temu, rozgniewa�aby si� b�d� poczu�a ura�ona, �e z niej drwi.

Jej wiara by�a bardzo g��boka. Nie chcia�a s�ysze� o �adnych przes�dach. Jedyne, co by�o dla niej rzeczywiste, to anio�owie i �wi�ci, i Dziewica Maria; wszyscy ci, kt�rzy mogli wspom�c cz�owieka w potrzebie. Mikael odnosi� si� do jej przekona� z szacunkiem i dlatego nie opowiada� o swych niesamowitych prze�yciach we dworze w Inflantach. Ani te� o tym, dlaczego zaci�ga� zas�ony na okno.

Mikael rozumia� o wiele wi�cej, ni� Anette przypuszcza�a. Rozumia�, jak ci�ko jej by�o w nowej sytuacji. Zacz�a si� w nim rodzi� czu�o�� dla tej drobnej istoty, kt�ra by�a jego �on�. Nie prosi�a przecie�, by zosta� jej m�em, i, doprawdy, on tak�e wiele nie zrobi�, by wyj�� jej naprzeciw!

Pewnego dnia, a mia�o si� ju� ku jesieni, stali razem przy oknie i przypatrywali si� ch�opcu, bawi�cemu si� z psem. �miali si� serdecznie z ma�ych szale�c�w, hasaj�cych po ogrodzie.

W nag�ym przyp�ywie szcz�cia Anette wyrwa�o si�:

��W ka�dym razie dzi�kuj� ci za Dominika! � Po tych s�owach zmieszanie odebra�o jej mow�.

W lot poj�� tok jej my�li. Cho� Mikael znaczy� dla niej tak ma�o, mimo wszystko musia�a przyzna�, �e bez jego udzia�u nie mia�aby Dominika, ch�opca, kt�ry by� dla niej wszystkim.

��Anette � zacz�� Mikael niepewnie. � Czy chcesz mie� wi�cej dzieci?

Zadr�a�a tak gwa�townie, �e on to poczu�.

��Nie zastanawia�am si� nad tym � odpar�a, ale wiedzia�, �e k�amie, bo prze�egna�a si� ukradkiem. � A ty?

��Nie wiem. Pomy�la�em tylko, �e by� mo�e Dominikowi przyda�oby si� rodze�stwo, zanim r�nica wieku stanie si� zbyt du�a.

��Tak, mo�e masz racj� � przyzna�a ulegle.

Jej d�onie dr�a�y. Kiedy�, wieki temu, z konieczno�ci dzielili �o�e. Nie pami�ta�a ju�, jak im by�o, a zreszt� on by� wtedy taki m�ody, teraz jest zupe�nie innym cz�owiekiem. Wiedzia�a doskonale, i� �le si� dzieje, �e nie maj� nawet wsp�lnej sypialni, ale wpada�a w panik� za ka�dym razem, gdy tylko o tym pomy�la�a. A teraz on m�wi� o tym wprost.

Czy chce si� do niej przenie��? A mo�e czyni tak ze wzgl�du na ni�?

�ledzenie, domys�y, obserwowanie najdrobniejszych gest�w, by zrozumie� pragnienia drugiej osoby strach przed zadaniem pytania� Taki by� ich dzie� codzienny.

My�li obojga najwyra�niej si� skrzy�owa�y, gdy� Mikael rzek�:

��Anette, jeste�my m�em i �on�. Czy wobec tego nie mo�emy porozmawia� o� � doko�czy� z zawstydzeniem: � o r�nych sprawach?

Jedna ze s�u��cych wybieg�a do ogrodu, by sprowadzi� rozbrykanych malc�w na kolacj�. Anette odesz�a od okna i usiad�a na sofie. Mikael przycupn�� obok niej.

��Nie przywyk�am do rozmawiania o� � doko�czy�a z u�miechem -� o r�nych sprawach.

Przelotny u�miech z�agodzi� na moment napi�te rysy jego twarzy, ale powaga zaraz powr�ci�a.

��Jeste�my sobie tacy dalecy.

��Tak. I nie umiem temu zaradzi�.

��Wiem. Co w�a�ciwie o mnie my�lisz, Anette?

��Nie znam ci�.

��A co chcia�aby� wiedzie�? Mog� spr�bowa� odmalowa� ci jaki� obraz siebie. Oczywi�cie, je�li jeste� zainteresowana.

��Naturalnie, �e jestem� Nie, nie mog� pyta� o co� takiego! � wykrzykn�a nagle.

Mikael u�miechn�� si�.

��A wi�c zastanawia�a� si� nad czym�?

By�a tak zawstydzona, �e jej oczy wype�ni�y si� �zami.

��Nie, to nic wa�nego.

Powiedz � prosi�, k�ad�c r�k� na jej d�oni. Poczu�, �e zadr�a�a, ale nie cofn�� r�ki.

��To g�upstwo, o kt�rym wspomnia�a kiedy� jedna z moich przyjaci�ek. Ju� dawno temu. Du�o o tym my�la�am. Ale nie mog� z tob� rozmawia� o czym� takim! � wybuchn�a.

��A mo�e powinna�? Mo�e w�wczas doszliby�my do porozumienia?

Pos�a�a mu spojrzenie, kt�re wyra�nie m�wi�o: a co dobrego mo�e z tego wynikn��? Ja wcale nie pragn� osi�gn�� porozumienia z tob�.

Ale ju� w nast�pnej chwili na jej twarzy odmalowa�y si� wyrzuty sumienia. Najwidoczniej uzna�a, �e zachowuje si� jak niedobra, nielojalna �ona.

Zagryz�a usta i kurczowo zaciskaj�c palce, wyda�a z siebie najpierw d�wi�k przypominaj�cy �kanie, po czym wydusi�a:

��Ta przyjaci�ka twierdzi�a, �e� �e m�czy�ni maj� wi�ksze potrzeby, je�li chodzi o� o to, co dzieje si� w noc po�lubn�. Uzna�am, �e to zabrzmia�o ohydnie. Ale ta my�l nie dawa�a mi spokoju. Czy to prawda?

Mikael westchn��.

��Sk�d mam wiedzie�, czy m�czy�ni maj� wi�ksze potrzeby ni�� No c�, by� mo�e tak jest. Nie wiem.

Przygl�da� si� jej zamy�lony. Ta przyjaci�ka�? Czy nie m�wi�a przypadkiem o swojej matce, nie maj�c �mia�o�ci tego wyzna�? Od dawna ju� dostrzega�, �e opinie matki mia�y niezwyk�� w�adz� nad Anette.

Zebra�a si� na odwag�.

��Cz�sto zastanawia�am si� czy ty, kiedy by�e� na froncie� Czy spotyka�e� si� z innymi dziewcz�tami?

Mikael patrzy� na ni� zaskoczony.

��No, oczywi�cie � odpowiedzia� powoli. � Ale nie chodzi�em z nimi do ��ka, je�li to mia�a� na my�li.

Pot obla� jej czo�o.

��Nie to mia�am na� Bo widzisz, tak rzadko pisa�e� listy, Mikaelu, a ja nie wiedzia�am nic o tym, co robisz i jak ci tam jest.

Mikael odpowiedzia� powa�nie:

��Kiedy jest si� w afekcie, nie wolno pisa� list�w. To mo�e obr�ci� si� przeciw pisz�cemu. A w ka�dym razie b�dzie si� �a�owa� tego, co zosta�o napisane.

��Czy cz�sto by�e� w afekcie? � zapyta�a marszcz�c brwi.

��Bezustannie! W wojsku m�j umys� i moje poczucie sprawiedliwo�ci by�y bez przerwy wzburzone.

��A czy teraz jest lepiej?

��Staram si� odzyska� spok�j � odpar� wymijaj�co.

Wydawa�o si�, �e ta odpowied� mimo wszystko sprawi�a jej rado��. Z wi�kszym ni� zazwyczaj o�ywieniem powiedzia�a:

��Pisa�e� takie pi�kne listy, Mikaelu. Szkoda, �e nie cz�ciej. Czeka�am na nie.

Mikael wzruszy� si� i uradowa�.

��Nie wiedzia�em, �e s� pi�kne. Po prostu zapisywa�em swoje my�li.

��To znaczy, �e twoje my�li s� pi�kne.

Ostatnie promienie popo�udniowego s�o�ca pad�y na pokryte jedwabn� tapet� �ciany. Mikaelem i jego �on� zaw�adn�� wyj�tkowo intymny nastr�j. Wszed� Troll i zm�czony u�o�y� si� u ich st�p, padaj�c na male�kie, eleganckie trzewiczki Anette. Ona nie przesun�a st�p ani o cal. Mikael wielce to sobie ceni�. Z g��bi domu dobieg� ich podniesiony g�os Dominika, protestuj�cego przeciw wieczornemu myciu.

Mikael zacz�� m�wi� z wahaniem:

��Spotka�em pewn� dziewczyn�, kt�ra sporo dla mnie znaczy�a�

Anette drgn�a. Z�a na siebie powiedzia�a:

��Kiedy nareszcie zaczynasz cokolwiek opowiada� o sobie, ja gniewam si�, �e zm�ci�e� ten cudowny nastr�j.

Mikael ukry� u�miech. Czy za fasad� irytacji nie kry�a si� przypadkiem zazdro��?

��B�d� milcza� � rzek�.

��Nie, m�w dalej, chc� o tym us�ysze� � powiedzia�a gwa�townie.

Tak, to by�a zazdro��, bez w�tpienia! Lub ura�ona godno�� �ony.

Po chwili wahania podj�� temat:

��Najpierw spotka�em dziewczyn�, kt�ra jawnie okazywa�a mi wzgl�dy i liczy�a na romans ze mn�. Dziewczyna by�a �liczna, ale ja po prostu nie mia�em na nic ochoty. To by�o na pocz�tku. Przede wszystkim w gr� wchodzi�y zasady moralne, pami�ta�em, �e niedawno si� o�eni�em, i nie chcia�em nikogo oszukiwa�.

Anette prze�kn�a �lin� tak g�o�no, �e on to us�ysza�.

��Z t� drug� by�o gorzej � m�wi� zamy�lony. � Bardzo mnie poci�ga�a.

Anette z trudem dobiera�a s��w:

��Chcia�e� by� niewierny? Pope�ni� zdrad� ma��e�sk�?

��Nie my�la�em o tym w ten spos�b. By�em w niej po prostu zakochany. Albo zauroczony, nie wiem.

��Jak si� nazywa�a? � pad�o typowo kobiece pytanie.

��Birgitte. By�a bardzo poci�gaj�ca. Nie, nie chcia�em �wiadomie pope�ni� zdrady. Dopiero p�niej ze zgroz� u�wiadomi�em sobie, �e gdyby historia mia�a dalszy ci�g, ku temu by w�a�nie zmierza�a.

��A co sprawi�o, �e si� sko�czy�a?

��Szczeniak, Troll. Kopn�a go, naumy�lnie, z w�ciek�o�ci�. Wtedy wszystkie uczucia, jakie dla niej �ywi�em, wygas�y. A p�niej wydarzy�o si� wiele innych rzeczy, kt�re jeszcze bardziej mnie od niej odsun�y.

Anette odruchowo pochyli�a si� i pog�aska�a Trolla. Mikaelowi uda�o si� powstrzyma� u�miech.

��A wi�c prawd� jest to� o potrzebach m�czyzn? � dopytywa�a si�.

Przecie� o to ju� pyta�a�, pomy�la�. Twoja ciekawo�� jest wi�ksza ni� tw�j wstyd. Aby pom�c jej, a w�a�ciwie ich kulej�cemu zwi�zkowi, powiedzia�:

��Je�li chodzi ci o mnie, to wiedz, �e nigdy do niczego nie b�d� ci� zmusza�.

Obok surowego religijnego wychowania w Anette tkwi� tak�e francuski temperament i �ywio�owo��.

��Ale to chyba jasne, �e nigdy nie odm�wi� ci twoich praw! Nigdy tak nie my�la�am.

��Wiem o tym � odpar� i czule pog�adzi� j� po policzku. � Potrzeba nam tylko troch� czasu. Ale b�d� szczery: nie jestem temu nieprzychylny. Pi�� lat celibatu to du�o.

��Mo�esz przyj��, kiedy tylko zechcesz � powiedzia�a uroczy�cie, ale dolna warga dr�a�a jej tak, �e zrozumia�, jak wiele kosztowa�a j� ta obietnica.

��Dzi�kuj�. Na razie jest jeszcze za wcze�nie. Chcia�bym, aby�my zapragn�li tego oboje.

��Dobrze. Mog�abym�

��Dlaczego przerwa�a�?

W skrawku tkaniny, kt�ry nieprzerwanie mi�tosi�a w palcach, trudno by�o rozpozna� koronkow� chusteczk�.

��My�la�am o Dominiku. Mogliby�cie naturalnie zamieni� si� na pokoje, ale wyobra� sobie, co by by�o, gdyby si� obudzi� i wszed� do nas. To straszne!

Ale�, Anette! pomy�la� zrezygnowany. Przecie� mimo wszystko mamy prze�y� razem ca�e �ycie!

��Czy on nie ma tu �adnych towarzyszy zabaw?

Kiedy� bawi� si� z synkiem ciotki Marki na Morby. Byli w tym samym wieku. Ale tamten ch�opczyk zmar�. Och, to by�o takie straszne, nie mog� si� z tym pogodzi�!

��Rozumiem � powiedzia� �agodnie. � A najstarszy ch�opiec? Czy nie mog� bawi� si� razem?

��Tak � odpar�a z wahaniem. Dominik z pewno�ci� m�g�by tam zosta� przez par� dni. Za jaki� czas � doda�a szybko.

��Tak, za jaki� czas. Bo wiesz, odkry�em tak� prawd�: je�eli cz�owiek nie jest pewien, czy powinien co� zrobi�, na og� oznacza to, �e nie powinien. Anette� Nie chc�, by to by�a ofiara z twojej strony.

��Tak nie wolno ci my�le�! Jestem przygotowana, by wyj�� ci naprzeciw!

Z ochoty, czy z obowi�zku? zastanawia� si�, ale nie chcia� nara�a� jej na dalsze k�opotliwe pytania, zw�aszcza �e by� niemal przekonany, i� kierowa�o ni� w�a�nie poczucie obowi�zku. Siedzia�a sztywna, jakby kij po�kn�a, a w jej oczach malowa�a si� rezygnacja, wr�cz desperacja.

��W�a�ciwie jeste� bardzo �adna, Anette � stwierdzi� zdziwiony. � W promieniach wieczornego s�o�ca twoja twarz ma takie �agodne kontury.

��Nie, nie jestem �adna. Wiem o tym. Tak m�wili.

��Kto tak powiedzia�?

��Kto�, ju� nie pami�tam. Kiedy by�am bardzo m�oda.

Mikael u�miechn�� si� z gorycz�.

��Je�li dziewi��dziesi�t dziewi�� os�b powie, �e jeste� �adna, a jedna jedyna stwierdzi, �e brzydka, to jej w�a�nie b�dziesz s�ucha�. Nie potrafisz zapomnie� takich s��w.

��Tak, chyba tak � potwierdzi�a niepewnie. � By� mo�e to prawda. Czy nie uwa�asz, �e poza tym moja twarz jest surowa?

��Nie, nie surowa. �ci�gni�ta. Zasznurowana.

��Uf, postaram si� o tym pami�ta�.

Wsta�.

��Jestem ju� zdr�w, Anette. Nie mog� d�u�ej bezczynnie wylegiwa� si� w domu. Musz� co� robi�.

Ale przecie� ja mam z ciebie tak� pomoc! W ogrodzie, w domu, wsz�dzie!

��To tylko drobiazgi. Jedyne, czego si� nauczy�em, to by� oficerem, a ten zaw�d wcale mi nie odpowiada!

��M�g�by� pojecha� na polowanie � zaproponowa�a nie�mia�o.

Skrzywi� si�.

���aden ze mnie my�liwy. My�liwy to cz�owiek, kt�ry z przyjemno�ci� przygl�da si�, jak umiera inna �ywa istota. Nie, to nie wchodzi w rachub�, ale kiedy� studiowa�em troch�, w�a�ciwie ledwie zacz��em. Mo�e m�g�bym kontynuowa� nauk�, gdyby si� okaza�o, �e si� do tego nadaj�. Pragn� mie� jaki� zaw�d. To wa�ne, by mie� �wiadomo��, �e si� co� umie, �e mo�na czego� dokona� w jakiej� dziedzinie. Gdybym tylko wiedzia�, w jakiej!

Patrzy�a na niego badawczo.

��Twoje oczy zn�w nabieraj� tego nieobecnego wyrazu � powiedzia�a. � To mnie przera�a. Jeste� wtedy gdzie� daleko.

��Tak � odpar� pogr��ony w my�lach. � Tak, chyba nie jestem jeszcze ca�kiem zdr�w.

��Ale bardzo ci si� polepszy�o � usi�owa�a pocieszy� w r�wnym stopniu siebie i jego. � O, Dominik mnie wo�a. Wybacz, musz� odej��

Pospiesznie wybieg�a, by� mo�e ucieszona, �e uniknie dalszej rozmowy.

Mikael prawie jej nie s�ysza�. Podszed� do okna, wyjrza�.

I zn�w nasz�o go to, czego nie pojmowa�. Pejza� znikn�� zupe�nie sprzed jego pociemnia�ych oczu, a przed nim otworzy�a si� bezkresna mglista przestrze�. Dosz�o go wo�anie z oddali. G�uche wo�anie skar��cych si� g�os�w. A gdzie� daleko, bardzo daleko dostrzeg� kogo� albo co�, jakby ciemniejsz� plamk� w bia�ej mgle. Za ka�dym razem �w ciemny punkt znajdowa� si� coraz bli�ej.

Pewnego razu, by� mo�e, si� objawi.

Gwa�towny dreszcz wstrz�sn�� jego cia�em. Cho� l�ka� si� tego nieznanego, to jednak kusi�o go w jaki� dziwny, nieodparty spos�b. I nie chcia� z tym walczy�. T�skni� za t�, jak si� domy�la�, niszcz�c� si��.

Krzyki dudni�y w pustce, a� w uszach zacz�o mu dzwoni� i musia� zas�oni� je d�o�mi przed agresywnymi d�wi�kami. Pot wyst�pi� mu na czo�o, a on sta� z zamkni�tymi oczami, a� ci�ki, podobny do j�ku oddech si� uspokoi�, atak min�� i wszystko wr�ci�o do normy.

Opad� wtedy na kolana i obj�� psa. Dotyk wilgotnego nosa przy jego uchu sprawi� ulg�, wyra�a� zrozumienie i wsp�czucie.

Mikael postanowi� kontynuowa� studia na uniwersytecie w Uppsali. Do miasta nie by�o daleko, skorzysta� wi�c z mo�liwo�ci ��czenia studi�w z �yciem rodzinnym. Wkr�tce jednak musia� zrezygnowa�. Ataki pojawia�y si� coraz cz�ciej, nie m�g� nad nimi zapanowa� i to wyczerpywa�o go psychicznie. Mur oddzielaj�cy Mikaela od �wiata zewn�trznego istnia� nadal, chocia� Dominikowi i Trollowi udawa�o si� czasami go pokona�.

Anette sprowadzi�a medyka, by zbada� Mikaela, ale ten naturalnie niczego nie stwierdzi�. Stawia� niew�a�ciwe pytania i dlatego nie wykry� �adnej choroby. Zaproponowa� puszczenie krwi. Mikael wpad� w gniew. Ze z�o�ci� orzek�, �e nauki medyczne niewiele rozumiej� si� na ludzkim ciele, a o umy�le nie wiedz� nic.

Z armii bezustannie nadchodzi�y pytania, czy Mikael wkr�tce b�dzie m�g� wr�ci� na s�u�b�, a on konsekwentnie odpowiada� �nie�. Wygodnie mu by�o wymawia� si� chorob�. Nie uczyniwszy nic, czym m�g�by na to zas�u�y�, zosta� awansowany na kapitana. Anette by�a z niego ogromnie dumna, ale Mikaela awans tylko rozgniewa�.

Dziwne ma��e�stwo Anette i Mikaela jako� funkcjonowa�o. ��czy�o ich uczucie do syna, psa, dogl�danie domu i s�u�by. Ale gdy tylko zaczynali m�wi� o sprawach bardziej skomplikowanych, dyskutowa� na bardziej zawi�e tematy, napotykali trudno�ci. Ich pogl�dy na �ycie istotnie si� r�ni�y, nie umieli si� porozumie�, mimo �e Mikael wytrwale podejmowa� pr�by, by wczu� si� w spos�b my�lenia �ony.

�adne z nich nie potrafi�o zdoby� si� na pierwszy krok do zbli�enia fizycznego.

Mikael stara� si� by� �yczliwy i pe�en nadziei. Jedynie kiedy zostawa� sam w swoim pokoju lub kiedy doznawa� atak�w, za�amywa� si�. Siedzia� w�wczas przez d�ugie chwile z twarz� ukryt� w d�oniach, skupiaj�c si� ca�ym jestestwem na mrocznym punkcie swej duszy, kt�ry zdawa� si� coraz bardziej rozrasta� i wci�ga� go w bezkresn� ciemno��. Rozpacz� nape�nia�a Mikaela tak�e w�asna �yciowa bezradno��: niczego nie osi�gn��, nie wiedzia�, czego chce, nie by� w stanie nawi�za� kontaktu z innymi lud�mi.

Wieczorami zaci�ga� na okno zas�ony � tak dok�adnie, by nie zostawa�a najmniejsza nawet szparka.

Wielk� pociech� by� mu Dominik. Niespe�na pi�cioletnie dziecko okazywa�o mu nadzwyczajne zrozumienie i wsp�czucie. Kiedy Mikael czu� si� najgorzej, a zawsze stara� si� ukry� sw�j pod�y nastr�j przed Anette, synek potrafi� usi��� obok, w�o�y� swoj� ma�� r�czk� w jego d�o� i spokojnie czeka�. Po prostu trwa� przy ojcu. Wielokrotnie Mikael tuli� go do siebie, gor�co mu dzi�kuj�c. Wype�nione �zami oczy ojca wcale nie przera�a�y ch�opca.

Zmieni� si� stosunek Mikaela do Anette. Cz�sto, zasmucony, obserwowa� jej zachowanie, usi�uj�c odnale�� drog� do porozumienia. Zastanawia� si�, jaka naprawd� jest jego �ona, co rzeczywi�cie kryje jej wn�trze pod fasad� �elaznej dyscypliny narzuconej przez matk�.

Zdawa� sobie jednak spraw� z w�asnej bezsilno�ci. Uzna�, �e chyba nigdy nie dojd� ze sob� do �adu.

W Polsce wojna sz�a swoim torem. Co prawda Karol Gustaw odni�s� wielkie zwyci�stwa i zaj�� du�� cz�� tego kraju, ale triumf okaza� si� gorzki. W Polsce narasta� bunt i Szwedzi tylko nadludzkim wysi�kiem utrzymywali si� na zdobytych pozycjach. Cierpliwo�� kr�la by�a na wyczerpaniu i coraz cz�ciej mia� do�� tego wszystkiego.

Marka Christiana urodzi�a ch�opca, kt�remu da�a na imi� Gabriel, i ju� znajdowa�a si� w drodze do domu. Spieszy�a do najstarszego syna, Gustawa Adolfa, jedynego, kt�ry przetrwa� epidemi�. Chora by�a z t�sknoty do syna, tak bardzo chcia�a przytuli� go zn�w do siebie i razem p�aka� nad jego dwoma zmar�ymi bra�mi. Nie potrafi�a pogodzi� si� z my�l�, �e nie by�a przy dzieciach w ich ostatniej godzinie. Cierpia�a ogromnie. Nieutulona w �alu uwa�a�a, �e �aden, nawet b�yskawiczny, powr�t do domu nie b�dzie wystarczaj�co szybki, by wynagrodzi� najstarszemu, dziewi�ciolatkowi, wszystkie bolesne prze�ycia.

Gabriel Oxenstierna odwi�z� �on� do domu. Lepiej ni� Marka Christiana skrywa� b�l po stracie syn�w, ale tkwi� on w nim nieustannie i by� mo�e by� r�wnie g��boki.

Hrabia zosta� mianowany marsza�kiem koronnym i pragn�� na sta�e wr�ci� do kraju, by sprawowa� zaszczytne obowi�zki zamiast uczestniczy� w bezsensownym zamieszaniu w Polsce. Wiele my�la� o swym przybranym synu Mikaelu. Nie podoba�y mu si� listy otrzymywane z domu, nie m�g� ich zrozumie�. Czy ch�opak okaza� si� tch�rzem? Czy chodzi o dezercj�? Czy naprawd� by� tak chory, jak Anette pisa�a Marce Christianie? Pragn�� jak najszybciej dotrze� do Szwecji i przekona� si� na w�asne oczy�

Trudno stwierdzi�, jak potoczy�yby si� losy ma��e�stwa Mikaela i Anette, gdyby Gabriel Oxenstierna nie wr�ci� do domu. Czy nadal byliby wobec siebie tak delikatni i ostro�ni? Jak d�ugo jeszcze nic by o sobie nie wiedzieli?

Z pocz�tku hrabia Oxenstierna w milczeniu obserwowa� swego wychowanka i dopiero po dw�ch miesi�cach zaprosi� go na rozmow� w cztery oczy.

��Kiedy w�a�ciwie masz zamiar wr�ci� na s�u�b�?

Mikael spu�ci� wzrok.

��Nie wiem. Najch�tniej chcia�bym jej unikn��.

Wysoki dostojnik pa�stwowy i oficer w jednej osobie poczerwienia�.

��Unikn��? Czego unikn��? Czy sta� ci� jedynie na takie wyj�cie z sytuacji? Czy jeste� tch�rzem?

Tch�rzem, pomy�la� z gorycz� Mikael. Czy jest si� tch�rzem, je�li ze wzgl�du na innych wytrzymuje si� w piekle przez cztery lata? No c�, mo�e to i tch�rzostwo?

��Nie, wuju Gabrielu. Jestem chory. Powa�nie chory.

��Lekarz twierdzi co innego.

��Nie wiem, co mi dolega. Chyba nie potrafi� �y� w�r�d ludzi. Nigdy nie umia�em, a teraz jest gorzej ni� kiedykolwiek. Wkraczam w gro�n� pustk�, kt�ra mnie poch�ania.

Przez chwil� hrabia Oxenstierna wpatrywa� si� w niego badawczo.

��G�upstwa! Nie chc� s�ucha� tych bredni. Jeste� kapitanem, w du�ej mierze dzi�ki moim wp�ywom, i obijasz si�, nic nie robisz� Tak, tak, widz�, �e utrzymujesz maj�tek w �wietnym stanie, ale to nie jest wystarczaj�ce zaj�cie dla wy�szego oficera w armii Jego Wysoko�ci. Kr�l Karol Gustaw zn�w przys�a� po mnie. Musi obr�ci� si� przeciwko Du�czykom. Oni boj� si�, �e zajmiemy Cesarstwo Niemieckie, a p�niej ruszymy na podb�j Danii. Dlatego Fryderyk III wypowiedzia� Szwecji wojn�.

W rzeczywisto�ci Karol X Gustaw by� uradowany, �e mo�e wycofa� si� z Polski, nie trac�c przy tym twarzy. Polska stawa�a si� coraz bardziej k�opotliwa. Wyrazi� si� kiedy� nawet w ten spos�b: �Ten n�dzny kraj jest tak wyniszczony wojn�, �e moje biedne oddzia�y nie znajduj� tu ju� po�ywienia�.

Gabriel Oxenstierna kontynuowa�:

��Jego Kr�lewska Mo�� pragnie mie� mnie u swego boku. A kiedy kr�l wzywa, nie wolno mi odmawia�. I teraz �ycz� sobie, by� mi towarzyszy�. Przez ca�y czas b�dziesz ze mn�, b�d� wi�c mia� ci� na oku. My, �o�nierze Jego Kr�lewskiej Mo�ci, na pewno pokonamy twoj� melancholi�!

Melancholia? To s�owo wywo�a�o nieprzyjemny dreszcz u Mikaela. Gdzie s�ysza� je ostatnio? Od staruszka na r�wninach Inflant. �nieg. Zmarzni�te stopy w �o�nierskich butach. Dym, pionowo unosz�cy si� z komina. P�yta nagrobna w opuszczonym ko�ciele�

Zmarli nie s� dobrzy�

��Zobaczysz, dzia�anie ci� o�ywi � orzek� Gabriel Oxenstierna. � Wojaczka ju� z wielu s�abeuszy uczyni�a prawdziwych m�czyzn.

Hrabia chcia� dobrze, ale wychodzi� z b��dnego za�o�enia. W rodzie Oxenstiern�w wszyscy byli wojakami i oficerami. Jego podopieczny nie odziedziczy� podobnych tradycji.

Mikael od razu zrozumia�, �e b�dzie musia� i�� wskazan� drog�. Na c� zda si� sprzeciw? Zosta� wt�oczony w wojskowe tryby i czu� si� jak w wiruj�cym m�ynku, wci�gany coraz g��biej i g��biej, bezsensowne wi�c by�o kurczowe trzymanie si� kraw�dzi. Pr�dzej czy p�niej i tak b�dzie musia� j� pu�ci�.

Z gorzk� rezygnacj� przytakn�� ruchem g�owy i obieca�, �e pojedzie z wujem. Jakie to w�a�ciwie mia�o znaczenie? Sp�dzi� w domu p�tora roku i nic si� nie zmieni�o, nie znalaz� swego miejsca w �yciu.

Ostatniego wieczoru przed wyjazdem wydarzy�o si� to, czego obawia� si� od dawna. Anette by�a �wiadkiem jego s�abo�ci.

Wiecz�r zacz�� si� niezwykle przyjemnie i nic nie zapowiada�o nieszcz�cia. W atmosferze podniecenia, jaka panowa�a przed jego wyjazdem, zasiedzieli si� d�u�ej ni� zwykle. Nagle Mikael wykrzykn��:

��Jestem g�odny!

��O tej porze? Kiedy wszyscy ju� �pi�?

��Chod�my do kuchni. Sami przygotujemy sobie co� do jedzenia!

��My? To niemo�liwe!

��Dlaczego?

��No, wiesz! Istniej� pewne zasady�

Pochyli� si� ku niej nad sto�em.

��Anette! Istniej� pewne zasady, kt�rych �amanie wychodzi cz�owiekowi tylko na dobre. Ale ty, oczywi�cie, nie potrafisz przyrz�dzi� posi�ku. Co ty w�a�ciwie umiesz?

Celowo j� prowokowa�, zaczyna� bowiem ju� poznawa� s�abostki �ony. Na policzkach Anette wyst�pi�y czerwone plamy, ale on m�wi� dalej:

��No c�, sam si� tym zajm�. Niejedno ju� w �yciu robi�em.

Anette wsta�a.

��W�a�nie, �e umiem. Nie w tym rzecz. Wiele nauczy�am si� w domu, we Francji. Dobrze wi�c, chod�my, na pewno co� mi si� uda przyrz�dzi�. Przynajmniej mam tak� nadziej� � doko�czy�a z chichotem.

U�miechn�� si�.

��Z przyjemno�ci� sobie popatrz�. Ju� id�.

Kuchnia by�a domen� s�u�by. Rodzina rzadko tam zagl�da�a, a je�eli ju�, to tylko po to, by wyda� polecenia dotycz�ce menu na nast�pny dzie�.

Anette �mia�a si�, wchodz�c do wielkiej kuchni, w kt�rej sta� ogromny piec, a na �cianach wisia�y rz�dy garnk�w i rondli. Bezradnie rozejrza�a si� doko�a.

��Nie wiem, gdzie czego szuka� � przyzna�a z niejakim zawstydzeniem. � W ka�dym razie to s� drzwi, kt�re prowadz� do spi�arki.

Razem weszli do �rodka i w ciasnym pomieszczeniu znale�li si� wyj�tkowo blisko siebie.

W spi�arce unosi� si� przyjemny zapach. Mikael przyni�s� ze sob� kaganek.

��Jad�a w ka�dym razie nie brakuje � orzek�. � Jest kosz z jajkami�

��Dobrze, a ja odetn� kilka plastr�w szynki, kt�ra tu wisi. Mog� zrobi� francuski omlet.

��Wspaniale! Chleb i mas�o� i ser, to te� we�miemy.

��Wiem, gdzie jest piwo. Ale ogie� w piecu chyba ju� zgas�!

��Nie s�dz�. Pod popio�em na pewno jest troch� �aru. Pozw�l mi si� tym zaj��.

W chwil� p�niej kuchenny st� zosta� zastawiony smako�ykami. Anette z w�tpliwym powodzeniem usi�owa�a przyrz�dzi� co�, co przypomina�oby omlet zapami�tany z dzieci�stwa. Mia�a zar�owione policzki, by�a przej�ta jak nigdy dot�d.

Kiedy zacz�li je��, Mikael powiedzia� zamy�lony:

��Bardzo jest przyjemnie, Anette. Dlaczego nie wpadli�my na to wcze�niej?

Zrazu sztywna i przestraszona, zacz�a m�wi� swoje:

��Pa�stwu nie wypada� Och, przepraszam, oczywi�cie, �e jest mi�o.

��Nigdy nie czu�em si� tu jak pan!

��Ale nim jeste�! Nie wolno ci o tym zapomina�!

��Tak uwa�asz? A mo�e w tym tkwi ca�y b��d?

��Jaki b��d?

��Niewa�ne. Czy mog� dosta� jeszcze piwa?

�wiadoma pope�nionej gafy nala�a mu do pe�na.

��Jak my�lisz, co powie jutro s�u�ba, gdy zobaczy, co si� tu dzia�o?

��Przecie� po sobie posprz�tamy!

��Posprz�tamy? Oszala�e�, przecie� nie musimy�

Uj�� jej d�o� w swoj� i u�cisn��, mo�e zbyt mocno, jakby z odrobin� gro�by.

��Posprz�tamy teraz i nie chc� wi�cej s�ysze� takich g�upstw, zrozumia�a�?

��G�upstw? � szepn�a, ale poblad�y jej wargi i ju� nie protestowa�a.

W milczeniu, z zaci�ni�tymi ustami, pozbiera�a ze sto�u naczynia i op�uka�a je. Mikael i tak musia� wykona� wi�kszo�� pracy.

Kiedy ju� prawie ko�czyli, popatrzy�a na niego zdziwiona. Ca�kiem zamilk� i zgas�ymi oczyma wpatrywa� si� przed siebie w pusty st�.

Mikael nie zauwa�a� Anette. Ponownie znalaz� si� tam, w opustosza�ej przestrzeni, w kt�rej rozbrzmiewa�y j�ki niemych skarg. Zn�w zaw�adn�� nim strach nie do przezwyci�enia. Zapomnia� o wszystkim wok� siebie, o ca�ym �wiecie. Od tamtego momentu, gdy po raz pierwszy ujrza� owo nieznane, majacz�ce gdzie� w oddali we mgle, z ka�dym nawrotem wizji stawa�o si� ono coraz wi�ksze i straszliwsze w swej g��bokiej czerni. Rozpo�ciera�o si� na du�ej cz�ci ogromnej przestrzeni.

��Mikaelu! � jak przez mg�� us�ysza� przera�ony g�os w pobli�u. � Mikaelu, co si� z tob� dzieje? Odpowiadaj!

Czo�o mia� mokre od potu, koszula lepi�a si� do cia�a.

Pewnego dnia mnie poch�onie. Wszystko si� sko�czy. Czy boj� si�, czy te� t�skni� za tym? Chyba jedno i drugie.

��Mikaelu!

Taki jestem zm�czony, taki zm�czony�

T�skni�. Mam ju� dosy�. Pragn� zapa�� w wielki sen.

��Mikaelu, odpowiedz mi! Sprowadz� pomoc!

Zamkn�� oczy i odetchn��. Bezw�adnie osun�� si� na kolana i obj�� Anette, kt�ra sta�a bez ruchu.

��Pom� mi, Anette! Dobry Bo�e, pom� mi!

��Mikaelu, czy ty oszala�e�?

��Nie mam ju� si�, Anette. Zapadam si�. To nachodzi mnie coraz cz�ciej.

��Cz�ciej? Co� takiego?

��Tak. Dominik o tym wie. Rozumie, co si� we mnie dzieje.

��Ale�

By�a rozdarta mi�dzy potrzeb� pocieszania go i okazania niech�ci. Nie�mia�o dotkn�a jego w�os�w.

��Mikaelu� Nie jestem do�� silna. Nie nadaj� si�. Boj� si�! � Wybuchn�a p�aczem. � Tak bardzo chcia�abym ci pom�c, ale nie potrafi�. Nie wiem, co mam zrobi�. To jest� to jest straszne!

Rozumia� j�. Szale�cy, chorzy na umy�le, byli wyrzutkami spo�ecze�stwa. Nie by�o dla nich miejsca, a ju� na pewno nie w wy�szych sferach.

Z westchnieniem stan�� na nogi.

��Wybacz mi, moja droga. Dobrze, �e ju� jutro wyje�d�am.

D�ugo spogl�da�a za nim, gdy opuszcza� kuchni�, jak gdyby przyt�oczony do ziemi smutkiem i samotno�ci�. Anette w my�lach pyta�a z rozpacz�: Matko, nigdy nie m�wi�a� mi, �e m�czy�ni maj� dusz�. Jak to jest: maj� czy nie?

We wpojonych przez matk� zasadach zaczyna�y tworzy� si� szczeliny. Przecie� Dominik, gdy doro�nie, r�wnie� stanie si� m�czyzn�. Czy wtedy straci swoj� pi�kn� duszyczk�? Zamieni si� w wieprza?

Kiedy w jaki� czas p�niej Mikael przechodzi� obok drzwi do pokoju Anette, ujrza� j� na kl�czkach, zatopion� w modlitwie przed obrazem Madonny. Wykrzywi� usta w gorzkim grymasie.

Anette wydawa�a si� bardzo zasmucona jego wyjazdem, ale wychowana zosta�a w innym ni� m�� duchu. S�u�ba �o�nierska oznacza�a chwa��. Walka za ojczyzn� to zaszczytny obowi�zek! Nawet gdy w�asny kraj jest stron� atakuj�c�.

Tak b�dzie najlepiej � Mikael usi�owa� przekona� samego siebie. � Nawet je�li nie �yjemy jak m�� i �ona, to jeste�my przyjaci�mi, prawda?

��O, tak � szepn�a z b�yszcz�cymi oczami.

��Czy zaopiekujesz si� Trollem?

Potwierdzi�a energicznym ruchem g�owy.

��Wiem, �e Dominikiem zajmiesz si� jak nale�y. B�dzie mi ich brakowa�o. Was wszystkich.

��Pisz listy � powiedzia�a nagle. � Przyrzeknij, �e b�dziesz pisa�!

Zawaha� si�, a ona doda�a pr�dko:

��Obiecuj�, �e b�d� je traktowa� z nale�ytym szacunkiem, nigdy nie b�dziesz musia� �a�owa�, �e mi je przys�a�e�. B�d� u mnie bezpieczne.

��No, c� � powiedzia� z namys�em. � Chyba mog� pisa�

��Och, tak, dzi�kuj�!

��Czy mog� by� w nich szczery? Opisywa� ci moje my�li?

��Bardzo, bardzo ci� o to prosz�!

Nigdy jeszcze nie wyda� jej si� tak poci�gaj�cy jak teraz, gdy sta� gotowy da odjazdu w swym strojnym mundurze, w wysokich butach, w kapeluszu z chwiej�cym si� pi�rem i pelerynie lu�no zwisaj�cej z szerokich bar�w. Anette zakr�ci�o si� w g�owie.

��Bo wiesz, mam w sobie potrzeb� opowiadania � wyzna�. � Ale to wymaga odpowiedniego odbiorcy.

��Przyrzekam, �e oka�� si� godna twojego zaufania, Mikaelu.

Pochyli� g�ow� uspokojony.

��A czy obiecujesz, �e mi odpiszesz, je�li tylko b�dziesz pewna, �e listy do mnie dochodz�?

��Ch�tnie. Czy chcesz, bym ja tak�e� by�a w nich szczera?

Mikael uj�� j� za r�ce. Dobry Bo�e, spraw, by rzeczywi�cie tak si� sta�o!

��A wi�c b�d� � powiedzia�a tak wzruszona, �e jej s�owa przemieni�y si� niemal w szloch. � �egnaj, Mikaelu! I� i niech B�g ma ci� w swej opiece!

�w straszliwy moment, kiedy odkry�a, �e pragnie jego �mierci na polu walki, nadal tkwi� w jej pami�ci w ca�ej swej potworno�ci i ohydzie. Teraz ju� tak nie my�la�a. Ca�ym sercem pragn�a, by Mikael wr�ci� do domu.

Przygarn�� j� do siebie i uca�owa� w policzek. U�miechn�� si� ze smutkiem, czuj�c, jak drgn�a. P�niej nast�pi�o bardzo bolesne po�egnanie z synem. Ch�opczyk p�aka�, ogromnie nieszcz�liwy. Pies natomiast niczego nie m�g� poj��, kiedy i on zosta� wy�ciskany.

I tak Mikael opu�ci� dom, w kt�rym � mniej lub bardziej z w�asnej winy � czu� si� tak obco.

Pierwszy list dotar� do Anette p�n� jesieni� 1657 roku.

Moja droga �ono!

Jak z pewno�ci� pami�tasz, obieca�em, �e b�d� w moich listach szczery, zechciej wi�c zaakceptowa� to, co za chwil� nast�pi. Zauwa�y�em ju�, �e o wiele �atwiej wyra�a� mi moje my�li w listach. Kiedy stoj� twarz� w twarz z jakim� cz�owiekiem, odbiera mi mow�, sam nie wiem dlaczego.

Dogonili�my armi� Jego Kr�lewskiej Mo�ci na Pomorzu. Wojska gna�y na z�amanie karku z Polski, okazuj�c absolutn� bezwzgl�dno�� w stosunku do koni. M�j Bo�e, jak ja nienawidz� takiego traktowania niewinnych stworze�.

Ca�y Mikael, pomy�la�a Anette z czu�o�ci�.

Poniewa� Du�czycy w �aden spos�b nie mog� si� r�wna� ze Szwedami, je�li chodzi o rzemios�o wojenne, zaj�cie po�udniowej Jutlandii nie stanowi�o dla naszej armii trudnego przedsi�wzi�cia. Stoimy teraz na Jutlandii, a kr�l z ca�ych si� wyt�a umys�, opracowuj�c plan dotarcia na Zelandi� i wzi�cia stolicy.

Kilka dni temu dowiedzia�em si�, �e Rosjanie opanowali Ingermanlandi� i Inflanty. Ach, my�l� teraz o straszliwej wiosce na r�wninach Inflant. Nigdy Ci nie opowiada�em o mych okropnych prze�yciach. W og�le opowiada�em Ci raczej niewiele, prawda? Zastanawiam si� teraz, co si� sta�o z Birgitte, t�, kt�ra, jak z pewno�ci� pami�tasz, podoba�a mi si� przez chwil�. Ale ona na pewno wysz�a ca�o z opresji, bo zawsze potrafi�a p�yn�� z pr�dem. Ale raduj� si�, �e zabra�em stamt�d ma�ego Trolla. Dobrze mu z Tob� i ta my�l mnie uspokaja.

M�j przedziwny stan ducha wcale si� nie poprawi�. Nawet wuj Gabriel musia� przyzna�, �e wojaczka nie wp�ywa na mnie korzystnie. Bardzo t�skni� do domu, Anette. Do pa�acyku, kt�ry pozna�em tak dobrze, �e �miem teraz traktowa� go jak sw�j w�asny. Chwilami chory jestem z t�sknoty za Dominikiem. Jak si� wiedzie naszemu malcowi? Widzisz, kiedy jest si� daleko od domu, cz�owiek od razu staje si� sentymentalny. Brakuje mi Trolla. I t�skni� za Tob�, Anette. Mo�esz mi wierzy� lub nie, lecz tak jest naprawd�! Uwa�am, �e w pewnym sensie doro�li�my ju� do siebie, cho� wci�� bardzo wiele nas dzieli.

Przyznaj� teraz, �e �le post�pi�em nie wyznaj�c Ci, co dzieje si� w mojej duszy. Mo�e by� mnie zrozumia�a lub przynajmniej stara�a si� zrozumie�. Tylko ma�y Dominik wiedzia�, jak bardzo trudno by�o mi chwilami. Ma�y ch�opczyk, a taki dojrza�y i pe�en wyrozumia�o�ci! Bo�e, jak�e ja go kocham!

Teraz mam ju� odwag� napisa�, �e wielokrotnie chcia�em Ci� prosi�, by� dzieli�a ze mn� �o�e. Nie �mia�em jednak, s�dzi�em, �e mnie odtr�cisz, �e boisz si�, bym si� zanadto do Ciebie nie zbli�y�. Czasami mia�em wra�enie, �e traktujesz mnie jak co� wielkiego, niezgrabnego, brudnego i ohydnie m�skiego, co wdar�o si� do Twojego domu. Teraz mog� wyzna�, i� w swej samotno�ci �ni� o Tobie. To sny na jawie. Wyobra�am sobie, jak trzymam Ci� w ramionach. Ten pierwszy raz, wiele lat temu, jest niewa�ny. By�o tak, jakby �adne z nas naprawd� nie bra�o w tym udzia�u, czy nie s�dzisz?

Wybacz mi, �e o�mielam si� pisa� tak otwarcie, ale sama przecie� o to prosi�a�. Nie musisz si� ba�. Je�li wr�c� do domu, b�d� r�wnie onie�mielony jak przedtem. A najprawdopodobniej jeszcze bardziej. Czuj� bowiem, jak ciemno�� coraz mocniej spotyka moj� dusz�.

M�dl si� do swej Madonny, by opiekowa�a si� nami wszystkimi!

Tw�j oddany Mikael

Anette, przeczytawszy list, z�o�y�a go dr��cymi d�o�mi.

��O Bo�e � szepn�a. � Lito�ciwy Ojcze w niebie, co mam zrobi�? Czy mog� do niego napisa�?

Tak, musia�a to uczyni�. Wiedzia�a, �e ordynans wyrusza za kilka dni.

Poruszona do g��bi pisa�a:

M�j drogi m�u!

Dzi�kuj� Ci za ciep�e s�owa, kt�re sprawi�y mi wiele rado�ci!

Czy naprawd� wypada tak napisa�? Czy to nie zbyt bezpo�rednie? No c�, nie mog� inaczej!

Wszystkim nam powodzi si� dobrze. Dominik cz�sto pyta o Ciebie, a Troll wyra�nie t�skni. Szuka� Ci� we wszystkich pokojach, kiedy wyjecha�e�.

Mnie tak�e jest przykro, i� nie uwa�a�e� za stosowne zwierzy� mi si� ze swych duchowych k�opot�w. Wiem, �e zachowa�am si� okropnie, �e to spad�o na mnie tak nieoczekiwanie, nic wcze�niej nie wiedzia�am. Czy nie s�dzisz, �e najlepiej by�oby, gdyby� zaufa� Bogu? Z�o�y� wszystko w Jego r�ce? Wiem, �e nie nale�ysz do szczeg�lnie bogobojnych, i bardzo mnie to martwi. Ale b�agam Ci�, wyznaj mi, co Ci� dr�czy! Mo�e przyjdzie Ci to �atwiej, kiedy jeste�my daleko od siebie?

Dalsza cz�� listu zawiera�a nowiny o domu i ogrodzie. Ani jednym s�owem nie �mia�a nawi�za� do tego, co napisa� o ich zwi�zku.

Mikael przyj�� list z mieszanymi uczuciami. Nazwa�a jego k�opoty duchowymi. To s�owo kojarzy�o mu si� z religi�, z kt�r� w �aden spos�b nie m�g� pogodzi� swych przera�aj�cych wizji wielkiej pustki. A mo�e by� to raczej wielki sen? Coraz bardziej poci�ga�a go perspektywa g��bokiego, niezm�conego snu, kt�ry sta�by si� kresem jego pe�nej cierpie� tu�aczki i na wieki zapewni� b�ogos�awiony spok�j.

Poczta nie kursowa�a najlepiej. Musieli pilnowa�, by trafi� na pos�a�ca, kt�ry akurat wybiera� si� w drog� i mia� bezpo�rednie po��czenie ze statkiem kr�lewskim.

Nast�pny list, jaki otrzyma�a Anette, by� d�ugo w drodze. Ku swemu zdumieniu stwierdzi�a, �e czeka�a na� z niecierpliwo�ci�.

Najdro�sza Anette!

Zgadnij, gdzie teraz jestem? Na Zelandii! Jego Wysoko�� dokona� rzeczy niemo�liwej: 30 stycznia tego 1658 roku podj�� przepraw� po lodzie! Przez Ma�y Belt na Fioni�, a stamt�d na Langeland i Lolland, wi�c teraz, w dwa tygodnie p�niej, jeste�my ju� na Zelandii! 6000 konnych i 2500 piechoty. Mo�esz mi wierzy�, to by� dopiero wspania�y widok, d�ugi poch�d na lodzie.

Wuj Gabriel sam powozi� kr�lewskimi saniami. Traf chcia�, �e nagle chwyci� taki mr�z, inaczej na pewno nie dotarliby�my a� tutaj.

Miotaj� mn� bardzo sprzeczne uczucia, Anette. Mam tu krewnych. Prawdopodobnie w kt�rym� z oddzia��w rozgromionych przez nas na Jutlandii by� m�ody Tancred Paladin. To tak bardzo boli. Gdybym tylko m�g�, pojecha�bym do ich dworu Gabrielshus. To moje jedyne pragnienie w chwili, gdy tak siedz� w lodowato zimnym domu, kre�l�c do Ciebie te s�owa. Nie mog� jednak tego uczyni�. Nie jestem, co prawda, wzorem �o�nierza, ale mam poczucie honoru. Nie chcia�bym pozyska� sobie opinii podobnej do tej, jak� �cieszy si� pewien wysoko urodzony Du�czyk z kr�g�w zbli�onych do kr�lewskich. Nazywa si� Corfitz Ulfeldt i naturalnie jest osob� niezwykle cenn� dla kr�la Karola Gustawa, wie bowiem wszystko o swej dawnej ojczy�nie. �e te� mo�e tak post�powa�! Sprawia wra�enie, jakby rz�dzi�y nim nienawi�� i ��dza zemsty na kr�lu du�skim. W ch�ci odwetu dor�wnuje mu jego �ona Leonora Christina � pragnie zem�ci� si� na kr�lowej.

Moja sytuacja jest co prawda inna, jako �e jestem p�-Norwegiem, p�l-Niemcem, wychowanym w Szwecji. Uwa�am jednak, �e nie wolno mi zdradzi� Szwecji, kt�ra uczyni�a dla mnie wiele. To, co najbli�sze jest memu sercu, pozwol� sobie zachowa� dla siebie.

Nie, to nieprawda, �e mam tylko jedno jedynie pragnienie. T�skni� za wami, moj� rodzin�. Czuj� ogromny ci�ar odpowiedzialno�ci za Was i cudownie jest mie� pewno��, �e jeste�cie bezpieczni w Szwecji. Jak mi�o z Twojej strony, �e chcia�a� dzieli� ze mn� moje zmartwienia. Im bli�ej siebie jeste�my, tym trudniej nam rozmawia�, ale teraz wyobra�am sobie, �e zgodzi�aby� si� mnie wys�ucha� i zrozumie�. Jeste� mi bli�sza ni� kiedykolwiek przedtem. Na pewno nie my jedni tak czujemy. Odleg�o�� potrafi zbli�a� ludzi do siebie.

Droga, ma�a �onko! Sk�d wzi�a si� �mia�o��, by wyzna� to, co teraz napisz�! Mo�e zdob�d� si� na to w�a�nie z powodu odleg�o�ci. Nie musimy patrze� sobie w oczy i widzie� swoich sp�oszonych spojrze�. A wi�c kilka tygodni temu przypadkiem, w p�dzie, us�ysza�em jaki� g�os, prawdopodobnie by� to najemny �o�nierz � Francuz. M�wi� dok�adnie z takim samym akcentem jak Ty. I w tym momencie co� mn� wstrz�sn�o, ogarn�a mnie gor�czka i t�sknota, i uczucie szcz�cia. Tak, tak w�a�nie ze mn� jest, Anette. Mo�esz o tym zapomnie�, ale po prostu musia�em Ci to wyzna�.

Pami�tasz, jak m�wi�em, �e s�owa zawarte w li�cie mog� zwr�ci� si� przeciw pisz�cemu? Nie wiem, czy b�d� �a�owa�, ale b�agam Ci�, uszanuj powierzone Ci sekrety mojego serca! Spal ten list, zapomnij albo ukryj!

C� mog� powiedzie� o udr�kach mojego ducha? Sam przecie� ich nie rozumiem. Zawsze by�em samotny, zamkni�ty w sobie, z trudem przychodzi�o mi zwierzanie si� bliskim. Nie potrafi� odnale�� swego miejsca; mam wra�enie, jakby �wiat usuwa� mi si� spod st�p. Je�li chodzi o sprawy materialne, nie mam na co narzeka�, wszyscy byli dla mnie nadzwyczaj �yczliwi ju� od czasu mego samotnego dzieci�stwa. Zawsze jednak dr�czy�a mnie �wiadomo��, �e nie jestem na w�a�ciwym miejscu. Nie robi� nic po�ytecznego, nie sprawiam nikomu rado�ci. Jestem zb��kany, Anette, tak zb��kany, �e sprawia mi to fizyczny b�l. Gdybym tylko m�g� odczu� z kim� blisko��, wsp�lnot�!

Anette, przeczytawszy te s�owa, j�kn�a cicho.

��Och, Mikaelu � szepn�a.

Dozna�em poczucia takiej wi�zi jeden jedyny raz, podczas spotkania z moim kuzynem Tancredem. Cho� usposobieniem bardzo si� od siebie r�nimy � on jest �ywy i weso�y, a ja, jak zwykle, przygn�biony i ponury � poczu�em ��cz�ce nas wi�zy krwi. Czy to rozumiesz?

W p�niejszych latach w moich rozmy�laniach znalaz� si� jeszcze jeden element, kt�ry napawa mnie strachem. Ton� w czym�, czego nie pojmuj�. Nawiedzaj� mnie pewne ataki, tak, sama by�a� �wiadkiem jednego. By�o to ostatniego wieczora, kt�ry sp�dzi�em w domu. Jest co�, co mnie poch�ania. Mrok, kt�ry mnie przyci�ga. Zgubne z�o, kt�remu nie mog� si� oprze�. Trudno mi uwierzy�, by tak by�o naprawd�, Anette, ale niczego nie jestem pewien. Och, jak�e rozpaczliwie szukam kogo�, kto m�g�by to zrozumie�! Kto nie wystraszy si� tej mrocznej strony mojej duszy. Wiem jednak, �e nigdy nikogo takiego nie znajd�. Ty m�wisz o Bogu. Nie wiem, podj��em pr�b�, modli�em si� o pomoc, ale musi by� chyba jaki� tajemniczy kod, kt�ry umo�liwia dotarcie do Boga, a tego kodu ja nie znam. Mo�e on wys�uchuje jednych, a innymi si� nie przejmuje? Rozmawia�em o tym z pewnym s�ug� Ko�cio�a, ale on stwierdzi� tylko, �e moja wiara nie jest do�� silna. Uwa�am, �e to zabrzmia�o cynicznie. Nie chodzi mi tu wy��cznie o siebie, spotka�em jednak pewn� kobiecin� gor�co modl�c� si� o swych najbli�szych, podczas gdy wok� szala�a wojna. Ale B�g musia� wtedy spa�, gdy� wszystkie dzieci, wszyscy m�odzi ludzie w jej rodzinie zgin�li, zostali tylko starcy, by doko�czy� swego �ywota w �a�obie i niepoj�tym cierpieniu.

Najdro�sza ma�a Anette, je�li Wszechmocny nie jest w stanie mi pom�c, jak Ty mo�esz zrozumie� to, co jest we mnie takie zawik�ane? Mimo wszystko pok�adam w Tobie m� ufno��. My�l� o Tobie jak o moim jedynym przyjacielu, rozumiesz? Teraz, kiedy jeste�my od siebie ju� tak daleko, �e nic z�ego mi�dzy nami nie mo�e si� wydarzy�, �ni� o tym, by, u Ciebie m�c szuka� zapomnienia, czu� blisko�� drugiego cz�owieka, wiedzie�, �e kto� si� o mnie troszczy.

I cho� wstydz� si� tej my�li, to w�wczas chcia�bym uczyni� Ci� moj�. Nie jestem lepszy od innych. Mnisi, by� mo�e, potrafi� by� w celibacie, chocia� ja temu nie dowierzam, maj�c w pami�ci niezliczone historie o sekretnych przej�ciach do �e�skich klasztor�w i znalezionych tam zw�okach noworodk�w. Dla mnie jednak celibat jest ci�ki do zniesienia. Na razie sobie z tym radz� i wytrwam jeszcze d�u�ej, ale marz� o tym, by m�c Ci� obj��, czule, z mi�o�ci�, tak by� nie upatrywa�a w tym niczego zdro�nego. Nie mog� zaprzeczy�, �e przera�a mnie dystans, jaki wobec mnie utrzymujesz. Zawsze ba�em si�, �e b�d� odrzucony, prawdopodobnie dlatego, �e nigdy nie mia�em w�asnego domu z ojcem i matk�. Nawet najdrobniejszy gest niech�ci z Twojej strony odsuwa� mnie od Ciebie na bezpieczn� odleg�o��. A bogowie jedni widz�, jak wiele w Tobie takich gest�w! Czy mo�e powoduje Tob� wy��cznie strach? Mo�e tak�e dostrzegasz we mnie podobne oznaki niech�ci? Czy obydwoje nosimy w sobie pod�wiadomy l�k przed tym, by nie by� drugiemu ci�arem? A mo�e mi�dzy nami stoi Twoja �wi�ta Maria, kt�ra nie powinna zobaczy� ani us�ysze� �adnych brzydkich rzeczy?

Pragn�, by� odpowiedzia�a na ten list. Tak bardzo chcia�bym dowiedzie� si� czego� wi�cej o Tobie, kobiecie, kt�ra jest moj� �on� od sze�ciu ju� lat, a kt�rej dotkn��em jeden jedyny raz.

Przygotuj si� na to, �e wojna i �ycie w wojsku zn�w dokona�y we mnie zniszcze�. Wszystko to, co Tobie i Dominikowi uda�o si� zbudowa�, teraz leg�o w gruzach. Tym razem jest ze mn� gorzej ni� w�wczas, gdy wr�ci�em do domu, do Ciebie, jako wrak cz�owieka.

D�u�ej tak ju� nie wytrzymam, Anette. Co mam robi�?

Tw�j wierny Mikael

Anette zakr�ci�o si� w g�owie.

On zbyt wiele ode mnie wymaga, my�la�a. Jak�e mam na to odpowiedzie�?

Po trzech dniach rozpaczliwych skarg i u�alania si� nad sob� zasiad�a wreszcie do pisania.

M�j drogi m�u!

Dzi�kuj� za list, na kt�ry wszyscy od dawna czekali�my! Uradowali�my si�, �e cieszysz si� dobrym zdrowiem.

Dalszy fragment by� pracowicie zamazany, ale Mikaelowi uda�o si� odczyta� s�owa: i dobry nastr�j Ci� nie opuszcza. U�miechn�� si� z gorycz�.

S�ysza�am ju� o wspania�ych zwyci�stwach naszego kr�la i o rokowaniach pokojowych, jakie tocz� si� na zamku w Kopenhadze. Oby szcz�cie nadal sprzyja�o jemu i Szwecji!

A co z Dani�? pomy�la� Mikael.

Piszesz tak pi�knie, �e jestem Twoim jedynym przyjacielem. Dzi�kuj� Ci, m�j drogi, tak bardzo chcia�abym okaza� si� godna Twojego zaufania. Uwa�am jednak, �e blu�nisz, m�wi�c, �e B�g �pi! Wszak kobieta, o kt�rej wspomnia�e�, ocala�a! Uwa�am to za bardzo logiczne. B�g ma sw�j cel we wszystkim, co czyni. By� mo�e pozwalaj�c na �mier� innych wystawi� j� sam� na pr�b�?

Przeczytawszy to Mikael poczu�, jak ogarnia go bezsilno�� i rozpacz. W jaki spos�b jego �ona b�dzie w stanie kiedykolwiek to zrozumie�? A jak on b�dzie m�g� zrozumie� j�?

Z ca�ego serca pragn� sta� u Twego boku wtedy, kiedy z takim trudem zmagasz si� ze sob�. Wzruszona jestem, i� zdradzi�e� mi swe duchowe udr�ki, i je�li tylko mog� je ukoi�, zrobi� to z ca�ym oddaniem i gotowo�ci�.

Uwa�am jednak, �e jeste� ogromnie nierozwa�ny, tak otwarcie pisz�c w li�cie o Twym pragnieniu z�o�enia wizyty Du�czykom i o tym Uldfeldcie. List to materia niepewna, a je�li wpadnie w niepowo�ane r�ce, mo�e oznacza� ha�b� i upadek. Dlatego te� musisz zrozumie�, �e nie mog� odpowiedzie� na Twe drugie pytanie. Nie w li�cie! Porozmawiamy, gdy wr�cisz do domu.

Mog� Ci tylko wyzna�, �e nie lubi�, kiedy m�wisz o kobiecie, kt�r� spotka�e� w Inflantach, tej Birgitte, i pragn�, by� wi�cej ju� jej nie wspomina�.

Nareszcie, nareszcie jaki� przejaw �ycia w tej porcelanowej figurce, kt�ra jest jego �on�!

Prosisz mnie o trudne rzeczy, Mikaelu. Piszesz o wielu sprawach, kt�re mi si� nie podobaj�. O zw�tpieniu w �wi�tobliwe �ycie mnich�w i zakonnic, o Twych marzeniach, Twych rozmy�laniach o naszych uczuciach. To do Ciebie niepodobne, zawsze przecie� post�pujesz jak przysta�o dwornemu m�czy�nie.

Na tym w�a�nie, by� mo�e, polega b��d, pomy�la�.

U nas, poza tym, wszystko w porz�dku. Dominik ka�dego dnia wygl�da Twojego powrotu. Ur�s�, z dnia na dzie� staje si� coraz m�drzejszy i doskonale wyczuwa zmiany mego nastroju. Gdy jestem smutna, pociesza mnie, kiedy si� boj�, pyta dlaczego. Jest bardzo wra�liwym ch�opcem, zawsze takim dobrym.

Henri powr�ci� z Francji i jest mi wielk� pociech� w mej samotno�ci. Tak wiele mamy sobie do powiedzenia.

Nie b�d� ju� wi�cej pisa�a list�w, s�ysza�am bowiem, �e wkr�tce wracacie do domu. Bardzo si� z tego cieszymy.

Twoja oddana �ona Anette

Zniech�cony Mikael od�o�y� list. Jak bardzo sp�tana konwenansami jest ta kobieta! A on, czy on sam jest cho� krztyn� lepszy?

Wcale nie.

W jednym Anette mia�a racj�. Rozpocz�y si� rokowania pokojowe i wielkie oddzia�y armii szwedzkiej zosta�y wys�ane do domu. Jednak�e, ku rozczarowaniu obojga, Mikaela zatrzymano wraz z przybranym ojcem, by towarzyszy� kr�lowi. Mikael pragn�� odwiedzi� Gabrielshus, ale jako �e nie podpisano jeszcze traktatu pokojowego, zosta�oby to potraktowane jak zdrada.

Czeka� wi�c, zrezygnowany, podczas gdy dwaj kr�lowie prowadzili rokowania, w, zdawa�oby si�, przyjacielskim tonie. Na mocy traktatu pokojowego, zawartego p�n� zim� 1658 roku w Roskilde, Dania na zawsze utraci�a Skani�, Blekinge i Halland. Norwegia odda�a Bohuslan, a poniewa� pod panowanie Szwecji przesz�y r�wnie� Trondelag, Nordmore i Romsdal, kraj zosta� podzielony na dwie cz�ci.

By� to bardzo gorzki dzie� w historii Danii.

Mikael jednak nie wr�ci� do domu. Zn�w wys�ano go wraz z g��wn� cz�ci� oddzia�u dalej, do Bremy. Wyniszczony prze�yciami i przera�ony tym, co przysz�o mu ogl�da�, oraz �o�niersk� poniewierk�, kt�rej nienawidzi�, �y� w �wiecie cieni, nie zdaj�c sobie sprawy z tego, co m�wi i czyni. Spe�nia� tylko swe obowi�zki, nic wi�cej.

Karol X Gustaw nadal nie by� usatysfakcjonowany. W sierpniu tego� roku ponownie uderzy� na Dani� i Mikael zosta� wci�gni�ty w now� wojn�. Jego stan psychiczny pogarsza� si� z dnia na dzie�. Gabriel Oxenstierna chcia� mie� wychowanka przy sobie, nie zadawa� sobie jednak trudu, by zrozumie� przyczyny jego widocznych ju� dla otoczenia udr�k.

Mikaelowi trudno by�o poj��, jak tocz� si� koleje wojny i kto odnosi zwyci�stwa. Ale w lutym 1660 roku wojna si� zako�czy�a. Kr�l Karol X Gustaw po kr�tkiej chorobie zmar� w Goiteborgu w ramionach Gabriela Oxenstierny. Odszed� kr�l � wojownik. Mog�y rozpocz�� si� kolejne rokowania pokojowe.

Mikael by� ju� wtedy daleko w Szwecji. Um�czony, zrezygnowany, jecha� konno, n�kany ci�gle towarzysz�cymi mu straszliwymi wizjami. Tylko my�l, �e zn�w ujrzy swego ukochanego syna Dominika, podtrzymywa�a w nim resztki ch�ci �ycia. Dominik i Troll, i do pewnego stopnia Anette, cho� my�l o niej nape�nia�a go bardziej strachem przed kolejnym niepowodzeniem ni� budzi�a nadziej�. Jej ostatni list, kt�ry przyszed� ju� tak dawno temu, nie doda� mu odwagi.

P�niej nie mogli ju� do siebie pisa�. Dani� zniszczy�a wojna, g��d i zaraza. Poczta przesta�a kursowa�.

Jad�c przez lasy Tiveden w si�pi�cym lodowatym wiosennym deszczu �o�nierze w zamy�leniu obserwowali zamkni�tego w sobie kapitana. W czasie wyprawy do Danii ka�dego dnia, kiedy uczestniczyli w bitwie, kapitan Mikael Lind z Ludzi Lodu by� wieczorem chory. Twierdzi�, �e odzywa si� stara rana g�owy.

No, c�, by� mo�e. Pewnie tak by�o. Ale wszyscy my�leli to samo: niewiele �ycia zosta�o naszemu kapitanowi.

W Norwegii, w Grastensholm, m�czy�ni wyruszyli na wyr�b lasu. Byli w�r�d nich przedstawiciele trzech pokole� Lind�w z Ludzi Lodu: Andreas z ojcem Brandem i dziadem Arem; z Grastensholm i Elistrand przybyli Tarald i Kaleb. Towarzyszy�o im tak�e wielu parobk�w ze wszystkich trzech dwor�w. Mieli zwie�� ostatni w tym sezonie �adunek drewna.

�nieg ju� stopnia� i konie z trudem ci�gn�y sanie. Wiosna tego roku przysz�a wcze�niej, ale drzewo musia�o zosta� zwiezione. Teraz zebrali si� wszyscy, by razem stawi� czo�o najtrudniejszej cz�ci pracy.

Andreas zadar� g�ow� i patrzy� na olbrzymi �wierk, kt�ry zamierzali wyr�ba�.

��Taki jest powykr�cany � stwierdzi�. B�g jeden wie, w kt�rym kierunku upadnie.

Okr�ci� si� niemal doko�a w�asnej osi przy�wiadczy� Tarald. � Wszystko zale�y od tego, gdzie ma �rodek ci�ko�ci.

Przez chwil� jeszcze rozprawiali o dziwnym drzewie i po starannych obliczeniach uznali, �e wiedz� ju�, w kt�rym miejscu nale�y r�ba�.

�omot siekier echem ni�s� si� po lesie. Pracowali w milczeniu. Cz�� m�czyzn odesz�a, by oceni� inne �wierki, przeznaczone do �ci�cia.

Przez chwil� u�ywano wielkiej pi�y, ale wkr�tce zn�w powr�cono do siekier. �wierkowy pie� by� twardy, zbity. Drzewo musia�o prze�y� wiele lat suszy.

Nagle jeden z parobk�w wrzasn��:

��Do pioruna, ju� leci!

��Ju�?

��Nie w tym kierunku!

��Uwa�ajcie! Uwa�ajcie, do diab�

Tarald rzuci� si� do przodu ku Aremu, kt�remu wiek odebra� ju� zdolno�� szybkiego reagowania i kt�ry jeszcze nie zorientowa� si�, co si� dzieje.

Wszyscy pospieszyli na ratunek seniorowi rodu, ale tylko Tarald znajdowa� si� dostatecznie blisko.

��Ojcze! Ojcze! � krzycza� Brand z przera�eniem w oczach. � O Bo�e, nie! Dobry Bo�e, nie, nie!

Drzewo upad�o. Po gwa�townym huku zapad�a g�ucha, z�owroga cisza.

��Bo�e, zmi�uj si� � szepn�� Kaleb.

Dominik dokazywa� z psem w ogrodzie. Pierwszy wypatrzy� z daleka ojca.

��Ojciec! Troll, ojciec wr�ci�! � wo�a� cienkim g�osikiem.

Mikael zsiad� z konia i otworzy� ramiona na widok nabiegaj�cych �obuziak�w. Rado�� zala�a mu dusz�. Te dwie cudowne istoty czeka�y na niego, cieszy�y si� z jego powrotu! To by�o wi�cej, ni� Mikael m�g� znie��, serce p�ka�o mu z przej�cia.

A wi�c nie by� a� tak samotny! Jego istnienie sprawia�o komu� rado��!

Zn�w zadziwi� go ��ty blask oczu syna, ale gdy poczu� ramiona ch�opca oplataj�ce jego szyj�, ciep�y oddech na swoim policzku, wzruszenie �cisn�o mu gard�o i nie zastanawia� si� ju� nad niczym.

Po chwili le�eli na ziemi, przewr�ceni przez zachwyconego psa. Mikael wcze�niej kucn��, a w tej pozycji trudno jest utrzyma� r�wnowag�. Zanosili si� serdecznym, niepohamowanym �miechem.

Anette stan�a na schodach. Mikael z min� winowajcy otrzepa� ubranie z kurzu.

U�miechn�a si� wymuszenie, przestraszona.

��Witaj w domu, m�j drogi.

Dominik przypatrywa� si� rodzicom z wyczekiwaniem. Obydwoje to dostrzegli. Mikael pochyli� si� wi�c nad d�o�mi Anette i uca�owa� je delikatnie. Drgn�y, co prawda niemal niedostrzegalnie, leciute�ko, ale wyczulonego Mikaela bardzo to zasmuci�o.

Wyczyta� w jej oczach przera�enie. Wcale go to nie zdziwi�o, niedawno bowiem przegl�da� si� w lustrze. Zgaszony� To s�owo najlepiej okre�la�o jego wygl�d. W oczach nie p�on�o ju� nic, nie by�o w nich �adnej iskry �ycia. Tylko b�l, nie nazwany, niepoj�ty b�l.

Tym razem Anette nie m�wi�a o chwale, jak� niesie ze sob� wojna.

��Czy by�o strasznie?

��Tyle zniszcze�! I tak bezsensownych!

��Wiele zdobyli�my.

��Doprawdy? � odpar� szyderczym tonem.

��Ale wr�ci�e�! Bogu niech b�d� za to dzi�ki!

W hallu Mikael zrzuci� z ramion kr�tk� peleryn�.

��Stara�em si� by� w samym sercu walki, Anette. Pragn��em unicestwienia. Chcia�em przesta� istnie�. Powstrzymywa�a mnie tylko my�l o was. O tym, by ujrze� was jeszcze cho� raz.

��Nie wolno ci tak m�wi�! Szuka�e� �mierci? To nie�adnie!

��W pewnym momencie osi�ga si� stan, w kt�rym nie liczy si�, czy co� jest �adne, czy nie.

��Mikaelu�

Urwa�a. Mocno splot�a palce d�oni. Ch�opiec wybieg� na dw�r, by pom�c parobkowi przy koniu.

��Tak. Co si� sta�o?

��Je�li chcesz, Dominik mo�e jutro przenocowa� na Morby.

Przygl�da� si� jej, zaskoczony. Anette z zawstydzenia bliska by�a �ez. Spu�ci�a wzrok.

��S�dzi�am, �e dzisiaj b�dziesz chcia� wypocz��.

Up�yn�a chwila, zanim by� w stanie wydoby� g�os.

Tak, dzi�kuj�! � wykrzykn��. � Dzi�kuj� ci, Anette!

��Uzna�am, �e jest wiele spraw, o kt�rych musimy porozmawia�. I nikt nie powinien nam wtedy przeszkadza� powiedzia�a ze wzrokiem wbitym w ziemi�.

��Tak, to prawda.

Niepewnie po�o�y� r�ce na jej ramionach i przygarn�� �on� do siebie.

��Mikaelu� Nie tutaj! Kto� nas mo�e zobaczy�!

I wtedy Mikael wybuchn��.

��A jakie, do diab�a, ma to znaczenie? S�u�bie raczej musia�o si� wyda� dziwne, �e nigdy�

Mikaelu, nie przeklinaj!

G�wno mnie to wszystko obchodzi � odpar� niegrzecznie i odwr�ci� si� na pi�cie, zrezygnowany. Anette na moment skamienia�a, ale zaraz pobieg�a za m�em.

��Wybacz mi � prosi�a, prawie p�acz�c. � Przepraszam! Nie chcia�am nic takiego powiedzie�!

Zatrzyma� si� z ci�kim westchnieniem.

��To ja powinienem prosi� o wybaczenie. Tam, na tej strasznej wojnie, mia�em tylko jedno marzenie, kt�rym �y�em: o tobie i o mnie. W ko�cu uwierzy�em, �e si� spe�ni. To bardzo naiwne z mojej strony, wiem. Jestem taki znu�ony, Anette. Nie mam si� na k��tnie.

��Tak mi przykro � szepn�a z �alem. � Ja tak�e oczekiwa�am twojego powrotu. Obieca�am sobie, �e postaram si� ciebie zrozumie�. A znowu zaczynam w ten sam spos�b!

��Po prostu jeste� sob� � stwierdzi�. � Nie mo�esz by� inna. Nie b�d� ci� dr�czy�. Zapomnij o moich listach. Niech wszystko zostanie po staremu.

Teraz Anette naprawd� p�aka�a. Kurczowo uczepi�a si� jego ramienia.

��Nie, Mikaelu. Pozw�l, bym ci pomog�a! Tak bardzo tego pragn�, a tak ma�o potrafi�.

U�cisn�� j� lekko.

��Tak, oczywi�cie � u�miechn�� si� przelotnie. � Spr�bujemy. Jutro wieczorem mo�emy spokojnie porozmawia�. A dzisiaj, masz racj�, potrzebny mi sen.

Ci�kim krokiem uda� si� do swego pokoju, kt�ry kiedy�, dawno temu, nale�a� do Dominika.

W�a�nie �ci�ga� buty, gdy wszed� ch�opczyk, uprzednio grzecznie zapukawszy. Jego ��te oczy w �wietle popo�udniowego s�o�ca b�yszcza�y jeszcze mocniej ni� zwykle.

��Witaj, Dominiku. O czym my�lisz? � zapyta� Mikael �agodnie.

Po chwili namys�u ch�opiec odpar�:

��Ju� czas jecha�, ojcze.

Mikael siedzia� nieruchomo, po czym wyci�gn�� r�ce do swego niezwyk�ego syna.

��Tak. Ju� czas.

��Nie wolno si� sp�ni�.

��Nie. Ju� najwy�szy czas. Sk�d o tym wiesz, Dominiku?

��Nie, nie wiem. Po prostu czuj� Czuj�, �e kto� na ciebie czeka, ojcze. Dok�d mamy jecha�?

Mikael dopiero teraz zda� sobie spraw�, co powiedzia� syn. Po pierwsze, ch�opiec najwyra�niej nie zna� celu podr�y, a po drugie m�wi� o nich obu.

Pojad� z tob� � spokojnie doda� ma�y.

Mikael ju� nie chcia� si� sprzeciwia�, m�wi�, �e matka go potrzebuje, rzek� tylko:

��Tak, Dominiku. Najlepiej b�dzie, jak pojedziesz ze mn�. Zapytamy matk�, czy zechce nam towarzyszy�.

��Ona nie chce. Ale zapyta� mo�emy.

��Dok�d si� wybieracie? � zaszczebiota�a Anette, staj�c w drzwiach.

Dominik, nadal w obj�ciach Mikaela, odwr�ci� si� w stron� matki.

��Do domu.

��Do domu? � zapyta�a niepewnym, dr��cym g�osem. � Przecie� tu jest nasz dom.

��Tak, ale ojciec musi jecha� do domu. Trzeba si� spieszy�.

��Do Norwegii, Anette � wyja�ni� Mikael. � Dominik wie, o czym m�wi. Czy pojedziesz z nami?

Czy ju� ca�kiem postradali�cie zmys�y? � zawo�a�a. � Mikaelu, nie pozwalam ci nara�a� ch�opca. Zabraniam wam�

��Mamo � przerwa� jej Dominik. � Ja wiem, �e tak by� musi. Nied�ugo wr�cimy. Pojed� z nami, mamo!

Anette spojrza�a w oczy uwielbianego syna i nagle zrozumia�a, �e nie jest w stanie uczyni� nic, by ich powstrzyma�.

��Porozmawiamy o tym p�niej. Chod�, Dominiku, ojciec musi si� wyspa�.

Nast�pnego dnia wys�ano ch�opca na Morby. Oby�o si� bez protest�w, a nawet przeciwnie � mo�liwo�� przenocowania u starszego kolegi nape�nia�a go rado�ci�.

Anette wczesnym wieczorem zwolni�a s�u�b�. Mikael, dowiedziawszy si� o tym, j�kn�� w duchu. Je�li dom b�dzie wyludniany za ka�dym razem, gdy b�d� chcieli �rozmawia�, nie jest im pisane szczeg�lnie intensywne po�ycie ma��e�skie.

Ale o tym tak�e pom�wi� dzi� wieczorem, postanowi�.

Nie m�g� zaprzeczy�, �e jest zdenerwowany i podniecony. Wiedzia�, �e Anette tyle ma opor�w, ze wszystkim robi trudno�ci. Stara� si� odgadn�� jej pragnienia, ale to wcale nie by�o �atwe.

Poza tym tak naprawd� to �wietnie wiedzia�, jak� ona ma wizj� ich wsp�lnego �ycia: on powinien z godno�ci�, jak przystoi m�owi, siedzie� spokojnie w fotelu i nie przeszkadza� jej w ub�stwianiu ukochanego syna. Anette nale�a�a do kobiet tego pokroju, kt�re, gdy ju� maj� dzieci, staj� si� wy��cznie matkami, nikim wi�cej. M��w mo�na wyrzuci� na �mietnik jak par� znoszonych r�kawiczek.

��Anette � zwr�ci� si� do niej po przeci�ganej w niesko�czono�� wieczerzy. Czy mog� by� ca�kiem szczery?

Zatrzepota�a powiekami.

��Oczywi�cie.

Wzi�� g��boki oddech.

��Potrzebuj� ci�. Rozpaczliwie pragn� twojej blisko�ci, twojego ciep�a i zrozumienia. Anette, musz� mie� na ziemi kogo�, kto stanie u mego boku. Kto pozostanie mi wierny, podczas gdy b�d� stacza� si� coraz ni�ej.

��Stacza� si�?

��Czy nie widzisz, �e ze mn� jest coraz gorzej?

��Nie staniesz si� chyba niebezpieczny?

Mikael bliski by� ju� przerwania tej rozmowy.

��Dobry Bo�e, nie.

Nie pijesz te� jako� szczeg�lnie du�o. Jak mo�esz wi�c si� stacza�? Sam z siebie?

Na moment zamkn�� oczy.

��Nie wiem, moja droga Anette. Tak ci� prosz� o pomoc. U�ycz mi swego ciep�a. Daj mi odczu�, �e co� dla ciebie znacz�.

Pochyli�a g�ow�.

��Jestem do twojej dyspozycji. Czy to nie wystarczy?

��Nie. To nie wystarczy! Nie chc�, by� robi�a cokolwiek wbrew swojej woli. Chc�, �eby� sama mia�a ochot�.

Anette zesztywnia�a.

��Nie mo�esz wymaga� ode mnie czego� tak bezwstydnego.

W Mikaelu zaczyna�o wrze�.

��A dlaczeg� to nie? Czy nie jeste� moj� �on�?

��Jestem. I, jak powiedzia�am, jestem do twojej dyspozycji. Ale dziewk� uliczn� nie b�d�.

Rozpacz i zw�tpienie wyros�y przed nim jak wielka g�ra.

��Czy ty nic nie rozumiesz? Ja nauczy�em si� ciebie kocha�! Nie potrafi�a� wyczyta� tego z moich list�w? Daleko, na wojnie, pami�ta�em tylko dobre chwile sp�dzone razem, we dwoje. Kiedy �miali�my si�, kiedy pojawia�a si� na moment jaka� wi���ca nas ni�. Jak wi�c mo�esz m�wi� o dziewkach ulicznych?

��Wychowano mnie w duchu przyzwoito�ci, powiniene� o tym wiedzie�.

��Tak, wyobra� sobie, �e wiem. � Gniew zaczyna� bra� w nim g�r�.

Anette nie zwa�a�a jednak na sygna�y ostrzegawcze.

Obowi�zkiem �ony jest zadawalanie m�a�

Uwa�asz, �e spe�ni�a� ten obowi�zek? wyrwa�o mu si� z g��bi serca. Mi�osierny Bo�e, jeste� Francuzk�! A one przecie� znane s� z gor�cej krwi i sztuki mi�osnej�

Nie! krzykn�a. Z rozpusty! I kiedy o tym pomy�l�, wstyd mi, �e jestem Francuzk�!

Mikael poderwa� si� z krzes�a, z�apa� j� za r�k� i ze z�o�ci� zacz�� ci�gn�� w g�r� po schodach.

Anette wi�a si� i krzycza�a.

��Mikaelu! Ratunku, ty jeste� szalony! Ratunku! Czy nikt nie mo�e mi pom�c?

Nie zwa�aj�c na rozpaczliwe krzyki, zaci�gn�� Anette do jej sypialni, kt�ra niestety nigdy nie sta�a si� tak�e jego sypialni�.

Twarz Mikaela by�a kredowobia�a.

��Osi�gn��em niemal doskona�o��, je�li chodzi o panowanie nad w�asnymi ��dzami, ale dla mnie tak�e istniej� granice � m�wi�, zdzieraj�c z niej suknie. � Przez te wszystkie lata mia�em wzgl�d na innych, bo taki w�a�nie chc� by�. Liczy�em na najdrobniejszy bodaj znak z twojej strony, sygnalizuj�cy, �e nie jestem ci niemi�y, ale nigdy gestem ani s�owem nie pokaza�a�, �e ci na mnie zale�y. Ze wzgl�du na ciebie �y�em jak mnich, rok za rokiem. I co mi z tego przysz�o? Mam �on�, kt�ra si� mnie BOI! Wo�a o pomoc, kiedy wreszcie po tylu latach po raz pierwszy o�mieli�em si� j� tkn��!

Nagle ca�y jego gniew prys� jak ba�ka mydlana. Spogl�da� na �a�osn� istot�, stoj�c� przed nim w samej tylko halce, z opuszczonymi ramionami, jakby w oczekiwaniu na dzie� s�du.

��Och, m�j Bo�e � westchn�� Mikael znu�ony. Nie mam ju� si�, by dalej walczy�. Id� do siebie. Dzi� w nocy mo�esz czu� si� bezpieczna. I nie tylko dzi�. Ju� zawsze.

Straci� resztki woli �ycia. W poczuciu ca�kowitej kl�ski zamkn�� za sob� drzwi i wszed� do swego pokoju. Zbyt zm�czony, by si� rozebra�, run�� na ��ko i ukry� twarz w poduszkach. Gor�czkowe my�li w swym szalonym p�dzie nie pozwoli�y mu uchwyci� �adnej nici, z kt�rej da�oby si� utka� jak�kolwiek przysz�o��.

Nie wiedzia�, jak d�ugo tak le�y, gdy nagle us�ysza� nie�mia�y g�os.

��Mikaelu�

Odwr�ci� si�. Przed nim sta�a Anette w pi�knej nocnej koszuli. Splecione d�onie mocno przyciska�a do piersi.

��Czego chcesz? � zapyta� Mikael sucho.

��Prosi� o wybaczenie. Przemy�la�am wszystko. �le si� zachowa�am. Czy mo�esz mi wybaczy�?

Nie by� pewien, czy ma do�� si�, by od nowa rozpoczyna� ca�e przedstawienie, ale odpowiedzia� tak, jak le�a�o w jego zwyczaju:

��Oczywi�cie.

��Czy, zechcesz� przyj�� do mnie jeszcze raz? Obiecuj�, �e nie b�d� robi�a trudno�ci.

Wsta� i po�o�ywszy jej d�onie na ramionach, zajrza� g��boko w oczy.

��Pragniesz tego, Anette?

Powieki drga�y jej ledwo dostrzegalnie.

��Czy� nie? Czy nie przygotowa�am si�? Nie odes�a�am s�u�by?

U�miechn�� si� w duchu, ale by� to u�miech pe�en goryczy.

��Tak, tak w�a�nie zrobi�a�. No, c�, chod�my.

Kiedy podeszli do wielkiego ma��e�skiego �o�a, Mikael podni�s� Anette i postawi� j� na nim. W ten spos�b byli mniej wi�cej r�wni wzrostem. Wiosenna noc by�a jasna, przez okna wpada�o do�� �wiat�a, by m�g� dojrze�, jak wielkie i przera�one s� jej oczy. Nic jednak nie m�wi�a.

��Anette, le�eli�my ju� kiedy� w swoich obj�ciach. Czy to by�o takie straszne?

��Ty ju� nie jeste� ten sam.

��Naprawd�?

��Tak! Wtedy by�e� m�odym, �licznym ch�opcem, przestraszonym tak samo jak ja. A teraz jeste� wielki i silny, i� gro�ny!

��Kochana moja, ile razy mam ci powtarza�, �e nie jestem niebezpieczny?

��Niedawno wpad�e� w gniew.

Ju� chcia� si� usprawiedliwia�, ale ona pospiesznie doda�a:

��Wiem, �e to moja wina. R�b ze mn�, co chcesz, Mikaelu, zgodz� si� na wszystko.

I zn�w wybuch gniewu by� blisko, lecz Mikael zdo�a� nad nim zapanowa�.

��To brzmi tak, jakby� sk�ada�a mi z siebie ofiar�, a ja nie pragn� twego po�wiecenia.

��Niezr�cznie si� wyrazi�am.

Uzna�, �e rozmowa donik�d ich nie zaprowadzi. Zacz�� wi�c delikatnie pie�ci� jej cia�o i po chwili stwierdzi�, �e koszula jest mu wielk� przeszkod�. Ostro�nie zsun�� z niej mi�kk� tkanin�. Zawstydzona uczyni�a gest, jakby chcia�a schowa� si� do ��ka, ale on przyci�gn�� j� do siebie, i nie m�g� ju� widzie� jej nagiego cia�a. Odetchn�a z ulg�.

Delikatnie ca�owa� jej ramiona, potem szyj�. Anette najwidoczniej trwa�a w postanowieniu, by �zgadza� si� na wszystko�, sta�a bowiem ca�kiem nieruchomo.

��Czy uwierzysz, kiedy ci powiem, �e ci� kocham? � szepn��. � �e t�skni�em za tob�?

��Wiem � odpar�a g�osem tak dr��cym, �e omal nie wybuchn�� �miechem.

��Uwa�am, �e bardzo zbli�yli�my si� do siebie � powiedzia� cicho. � Ty, ja i Dominik. Zrozumia�em, �e gdy by�em w domu poprzednim razem, w��czy�a� mnie do rodziny. Poczu�em, �e do was nale��. A p�niej, na tej parszywej wojnie, zacz��em snu� marzenia. O tym, �e ty i ja mogliby�my sta� si� kiedy� prawdziw� par�.

��Przecie� ju� ni� jeste�my!

��By� mo�e byli�my na dobrej drodze, by tak si� sta�o. Gdybym nie musia� wyjecha�.

Anette nie odpowiedzia�a. Z przera�eniem czu�a, �e on zaczyna ca�owa� jej szyj� i ramiona w spos�b, jakiego w �adnym razie nie mo�na tolerowa�. Ale obieca�a�

Potrafi� mami� i dusi�. To diab�y, sko�czone �winie. Nie pozw�l im zapanowa� nad sob�!

Koniuszkiem j�zyka pie�ci� jej szyj�, lekko, leciutko, a jej cia�o przebiega� dreszcz. Zmusi�a si�, by to wytrzyma�, ale burzy�a si� przeciw pieszczotom ca�ym swym jestestwem.

A potem� poca�owa� jej pier�.

Tego by�o ju� za wiele.

��Mikaelu! � z trudem chwyta�a oddech. � Nie r�b tego! To wstr�tne!

Natychmiast u�cisk na jej biodrach przybra� na sile. Mocne palce wpi�y si� w jej cia�o.

Nie � sykn�� przez z�by, a oczy pociemnia�y mu z gniewu. � Teraz nic nie jest wstr�tne opr�cz twej afektowanej odrazy.

Bez dalszych ceremonii u�o�y� j� na ��ku i okry� po��dliwymi poca�unkami, podczas gdy ona trz�s�a si� i wzdycha�a, usi�uj�c wywin�� si� z jego obj��.

Jak zawsze gniew min�� mu szybko. Mikael z natury wola� pok�j od walki.

��Czy mo�e ja ci� bij�? � spyta� zaczepnie. � Czy robi� co�, co wskazywa�oby, �e mi si� nie podobasz?

��Nie. Wybacz mi, Mikaelu. Naprawd� si� staram, ale�

��Chcesz, �ebym sobie poszed�?

Przerazi�a si�.

��Nie, nie, nie mo�esz!

��B�d� ostro�ny � powiedzia�. � S�dzi�em, �e powinienem da� ci troch� czasu. Poczeka�, a� iskra w twoim ciele Si� rozpali. Ale wydaje mi si�, �e jej tam po prostu w og�le nie ma.

��Ale� tak, Mikaelu � za�ka�a. � Tak bardzo mi jeste� bliski. Czy tego nie rozumiesz?

��Nie! Sk�d, w imi� boskie, mam o tym wiedzie�?

��A wi�c zacznij od pocz�tku! Nie b�d� si� ju� sprzeciwia�.

Usiad� na ��ku, zrezygnowany.

��Czy nie mog�aby� u�ywa� innych s��w, Anette? Nie wiem, czy mam jeszcze ochot�.

Ukry�a twarz w poduszce.

��Och, Mikaelu, prze�y�am tak bolesn� kl�sk�!

Na te s�owa odwr�ci� si� zn�w w jej stron�.

��Ty?

��Tak. S�dzi�am, �e b�dzie zupe�nie inaczej. Bardzo ci� prosz�, nie odchod�! Spr�buj jeszcze raz!

I Mikael spr�bowa�. Z czu�o�ci�, delikatnie, zbli�y� si� do niej, daj�c jej tyle czasu, ile potrzebowa�a. I kiedy wreszcie by� ju� w niej, czu� jej r�ce na karku, wiedzia�, �e od tej chwili wszystko b�dzie �atwiejsze.

Jednak�e kiedy odrobin� uni�s� g�ow�, zauwa�y�, �e jej powieki s� mocno zaci�ni�te niczym w momencie najdotkliwszego cierpienia, a usta wygi�te w podk�wk�, jak gdyby sk�ada�a ofiar� z samej siebie, p�ac�c gorzk� cen� ze utrzymanie spokoju w domu.

Zrozumia� wi�c, �e spe�nienia aktu mi�osnego musi dokona� w bezdennej samotno�ci.

Anette pragn�a jednak, by zosta� z ni� a� do rana. Zgodzi� si�, wsta� tylko i dok�adnie zaci�gn�� zas�ony, a p�niej d�ugo le�a�, wpatruj�c si� w ciemno�� szeroko otwartymi oczami i ws�uchuj�c si� w jej r�wny, spokojny oddech. Dopiero gdy �wiat�o poranka zacz�o przenika� przez gruby aksamit, i on zasn��.

Nast�pnego wieczoru z�o�y� im wizyt� stary przyjaciel Anette, Henri. Uroczy�cie nakryto do sto�u i Mikael, ku swemu zdziwieniu, patrzy�, jak jego �ona rozkwita i o�ywa. �mieje si� cz�sto, a rumieniec barwi jej policzki. Henri by� sympatyczny i ze wzgl�du na obecno�� Mikaela rozmowa toczy�a si� po szwedzku, ale nagle Henri i Anette przeszli na francuski, wi�c Mikael i Dominik zostali wy��czeni z rozmowy.

Mikael wzi�� syna na kolana i siedzia�, tul�c go do siebie. Z jakiego� powodu Anette nigdy nie mog�a zaakceptowa� takiej sytuacji. Teraz tak�e u�miechem stara�a si� pokry� nag�e zmieszanie. Wkr�tce jednak zapomnia�a o nich, s�uchaj�c jakiej� interesuj�cej opowie�ci Henri'ego.

Przez ca�y dzie� stara�a si� udawa�, �e po wsp�lnie sp�dzonej nocy wszystko mi�dzy nimi jest tak jak zwykle, ale to jej si� nie udawa�o. Zdecydowali jednak, �e Dominik wr�ci do swego dawnego pokoju.

Niek�amana rado��, kt�ra z niej promieniowa�a w obecno�ci Henri'ego, wzburzy�a Mikaela. Usi�owa� dopatrzy� si� w niej sztuczno�ci, ale jej zachowanie wcale nie wygl�da�o na salonow� grzeczno��. Anette by�a w pe�ni sob�.

Nigdy nie przypuszcza�, �e ma za �on� tak� rezolutn�, weso�� os�bk�!

To prawda, �e m�wili o niczym, ale jakie to mia�o znaczenie? Mikael wiele by da� za to, by mie� kogo�, kto rozmawia�by z nim z ochot�, tak by on nie zmusza� si� do podtrzymywania rozmowy.

Onie�mielony i zak�opotany zabra� ch�opca i wyruszyli na wieczorn� przechadzk� z Trollem.

Przez chwil� szli w milczeniu.

��Czy jeste� got�w wyruszy� jutro rano, Dominiku?

��Tak.

��Wyjedziemy bardzo wcze�nie, zanim mama si� obudzi. Nie my�l o ubraniu i jedzeniu dla nas. Ja si� tym zajm�. �eby� tylko wsta�, kiedy ci� obudz�, i ubra� si� cichutko.

��Dlaczego nie powiemy nic mamie?

��Rozmawiali�my z mam� o tym dzisiaj. Za nic nie chce jecha� do Norwegii, tego poga�skiego kraju, jak m�wi. Uwa�a za wystarczaj�ce po�wi�cenie przebywanie w barbarzy�skiej Szwecji � u�miechn�� si� Mikael, ale zaraz spowa�nia�. � I ona nie chce powiedzie� ani �tak�, ani �nie�, je�li chodzi o tw�j wyjazd. Cho� nie jest temu ca�kiem nieprzychylna. Po prostu bardzo si� o ciebie boi. Chce, aby�my jeszcze si� wstrzymali, ale my przecie� nie mo�emy.

��Nie, nie mo�emy ju� czeka�.

��Sam to czujesz. Czy wiesz, dlaczego?

��Nie. Wiem tylko, �e trzeba si� spieszy�.

Mikael pokiwa� g�ow�.

��Wiesz, Dominiku, w tych, kt�rzy nosz� nazwisko Ludzi Lodu, tkwi co� szczeg�lnego. Dlatego wierz� we wszystko, co m�wisz. Ja tak�e do�wiadczy�em wielu niezwyk�ych rzeczy.

��Jakich niezwyk�ych rzeczy, ojcze?

��Opowiem ci o nich p�niej, po rozmowie z naszymi krewniakami. Sam wiem tak niewiele. Dlatego w�a�nie jedziemy, musimy pozna� prawd�.

��Czy mo�emy zabra� ze sob� Trolla?

��Nie, b�dziemy jecha� konno. Taka d�uga podr� nie wysz�aby na dobre jego �apom.

Ch�opiec u�cisn�� r�k� ojca.

��B�d� gotowy. Czy zechcesz zapakowa� moje od�wi�tne ubranie, ojcze?

��Oczywi�cie � odpar� Mikael wzruszony. � Napisz� list do mamy, by si� o nas nie niepokoi�a. Zreszt� nied�ugo wr�cimy.

Dominik nie odpowiedzia�.

Zanim wschodz�ce s�o�ce zd��y�o przerodzi� si� w co� wi�cej ni� tylko po�wiata na niebie, Mikael ostro�nie dotkn�� ramion ch�opca. Zaspany Dominik spojrza� na ojca niezbyt przytomnie, ale zaraz przypomnia� sobie o ich wsp�lnych planach. Mikael pom�g� mu starannie zapi�� koszul�, bo mimo wszystko syn by� jeszcze dzieckiem.

��Nie mamy czasu na �niadanie � szepn�� Mikael. � Ale wzi��em ze sob� prowiant i spakowa�em w juki twoje ubranka.

��Czy napisa�e� do matki, ojcze?

��Tak. Tu jest list. Po�o�� go na twoim ��ku.

Ch�opiec, uspokojony, kiwn�� g�ow�. List by� d�ugi, budzi� zaufanie.

Pewien k�opot sprawi� im Troll. Musieli przekupi� go w kuchni solidn� porcj� mi�sa �eby przypadkiem nie zacz�� wy� z �alu, �e nie zabieraj� go ze sob�. Mikael przykucn�� i Przez d�ug� chwil� tuli� do siebie psi �eb.

Wymkn�li si� na palcach. Mikael pom�g� synkowi dosi��� przygotowanego ju� konia, sam usadowi� si� za nim i wyruszyli wreszcie w dalek�, dalek� podr�.

Mikael mocno tuli� Dominika, modl�c si� w duchu, by podczas podr�y nie dosta� jednego ze swych atak�w. Ba� si� straszliwie, �e tak mo�e si� sta�. Ataki pojawia�y si� coraz cz�ciej i wiedzia�, �e dla osoby postronnej mog�y by� wstrz�sem. Jeden z nich zdarzy� si� podczas drugiej nocy sp�dzonej w �o�u Anette i tylko dzi�ki niezmiernemu wysi�kowi Mikaelowi uda�o si� st�umi� go na tyle, �e �ona si� nie obudzi�a.

Ciemno�� dotar�a ju� do niego. Wype�nia�a teraz ca�e niebo, ca�� mglist� przestrze�, kt�ra jak olbrzymia przepa�� mia�a go wkr�tce poch�on��. I to, co kiedy� ledwie majaczy�o w oddali, sta�o teraz w samym centrum. Mikael wiedzia�, co to jest, ale nie �mia� nada� temu imienia.

Opr�cz ataku nic wi�cej nie wydarzy�o si� tej nocy. Wcze�niej wszystkie rzeczy Mikaela przeniesiono do wielkiej sypialni, a Dominik z powrotem przeprowadzi� si� do swego pokoju. Oby�o si� bez s�owa protestu ze strony ch�opca; na jego kszta�tnych wargach igra� nawet leciutki, nieprzenikniony u�mieszek. Mikael cz�sto zastanawia� si�, jakie te� my�li k��bi� si� w g��wce syna.

On sam by� bardzo niepewny, jak ma si� zachowa� w stosunku do Anette. Ci�gle jeszcze by�a o�ywiona po wizycie Henri'ego i papla�a z przej�ciem, lecz wkr�tce na powr�t ucich�a. Kiedy znale�li si� w �o�u, Mikael wyci�gn�� r�k� i zacz�� pie�ci� jej rami�, ale z przykro�ci� zauwa�y�, �e natychmiast zesztywnia�a. Zostawi� wi�c �on� w spokoju. Atak nadszed� du�o p�niej, wzi�� si� z marzenia sennego, i Mikael by� pewny, �e Anette niczego nie spostrzeg�a.

Zastanawia� si� teraz, jak zareaguje na jego list.

Wiele godzin p�niej, kiedy znale�li si� ju� daleko od domu i zatrzymali na �niadanie w przydro�nej gospodzie, obudzi�a si� Anette.

Mikaela nie by�o w pokoju. Przez chwil� jeszcze przeci�ga�a si� w ��ku, ale kiedy z g��bi domu nie doszed� jej �aden d�wi�k, szybko wsta�a i ubra�a si�. Przypomnia�a sobie, �e Mikael da� s�u�bie wolne a� do obiadu, nie wiedzia�a, dlaczego, ale nie �mia�a si� sprzeciwia�. Gdzie te� oni s�; ojciec i syn? Pewnie na przechadzce, bardzo lubi� poranne spacery.

Kiedy zesz�a na d�, us�ysza�a szczekanie dobiegaj�ce z kuchni. Troll? Nie zabrali ze sob� Trolla? Zawsze im towarzyszy�, przecie� to wyprowadzanie psa by�o g��wnym powodem cz�stych wycieczek.

Wypu�ci�a bardzo zniecierpliwionego ju� Trolla z kuchni i przystan�a zamy�lona.

Gdzie, na mi�o�� bosk�, mogli by�?

Pospieszy�a do pokoju Dominika.

By� pusty, ale tego przecie� si� spodziewa�a.

Na �rodku ��ka le�a� list: Anette � g�osi� napis, wykaligrafowany pi�knym pismem Mikaela.

Nieprzyjemnie �cisn�o j� w �o��dku, uk�u�o w sercu. Odetchn�a g��boko i zacz�a czyta�:

Najdro�sza!

Aby unikn�� dramatycznych scen, obydwaj wyjechali�my po cichu do Norwegii. Postaraj si� zrozumie�, �e to by�a konieczno��. M�j czas up�ywa zbyt szybko, a musz� cho� raz spotka� moich krewnych. Tak bardzo pragn� zabra� tam r�wnie� Dominika, aby on nie do�wiadczy� tego, co ja prze�y�em w dzieci�stwie. Oby nie by�, jak ja, drzewem bez korzeni, nie pojmuj�cym, co si� z nim dzieje

B�d� spokojna, on wr�ci. Wiesz przecie�, jak bardzo kocham mego syna i nie chc�, by przytrafi�o mu si� co� z�ego. Dopilnuj�, by bezpiecznie odwieziono go do Ciebie. Za kilka tygodni wr�ci. B�dzie dorasta� przy Tobie, nie mam serca odbiera� Ci go na zawsze.

Ja ju� nie wr�c�, moja droga, ukochana Anette. Nie tylko dlatego, �e ciemno�� prawie mnie ju� poch�on�a, ale tak�e ze wzgl�du na Ciebie. Widzia�em wczoraj, jak szcz�liwa i swobodna by�a� przy Henrim. Zrozumia�em w�wczas, �e jeste� jakby zamkni�ta w klatce razem z moj� melancholi�, w tym ma��e�stwie, kt�re jest tylko marn� fars�. A, najdro�sza, wierz mi, �e nie ma nic smutniejszego ni� nieudana komedia. Tak b�dzie najlepiej, Anette. Nie potrafi�a� odwzajemni� mojej mi�o�ci. Jeste� katoliczk� i nie dostaniesz rozwodu, ale jako wdowa b�dziesz mia�a woln� r�k�, by ponownie wyj�� za m��, je�li zechcesz.

Wczoraj wieczorem zapyta�a�, dlaczego okna m moim pokoju musz� by� zas�oni�te na noc. Wyt�umaczenie nie pomo�e ani mnie, ani Tobie, ale nale�y Ci si� odpowied�. Dr�cz� mnie sny, z�e sny zwi�zane z tym, co prze�y�em w Inflantach, o czym ci�gle jeszcze nie mam odwagi m�wi� na g�os. Ale kiedy budz� si� z owych sn�w i widz� go�� szyb�, wydaje mi si�, �e dostrzegam za ni� r�ce, kt�re na pr�no b��dz� po niej, usi�uj�c wedrze� si� do �rodka. Widz� blad� twarz o wielkich, poszukuj�cych oczach i nie wiem wtedy, czy mam do�� si�, by si� im oprze�, czy te� wstan� i otworz� okno. A tego nie wolno mi uczyni�! O, to takie niem�dre, Anette! Wiem, �e nikogo tam nie ma, ale m�j oszala�y m�zg nie funkcjonuje jak nale�y. To wszystko jest straszne, tak mi przykro z tego powodu!

Ukochana moja! Tak wiele chcia�em da� Ci mi�o�ci. Obydwoje jednak zostali�my ci�ko, nieuleczalnie zranieni surowym wychowaniem, kt�re nie pasowa�o do �adnego z nas. Wiem, �e teraz b�dzie Ci dobrze, jest wiele os�b, kt�re zatroszcz� si� o Ciebie.

Pozdr�w Mark� Christian� i wuja Gabriela! Nie mia�em czasu, by tym razem ich odwiedzi�. Tak, wuj Gabriel nadal przebywa w Danii, ale Marka Christiana� Podzi�kuj im za wszystko, co dla mnie zrobili i kim dla mnie byli przez lata mej samotno�ci. Marka zrozumie, dorasta�a przecie� w podobnych warunkach jak ja.

�egnaj, ukochana! Zajmij si� Dominikiem, aby wyr�s� na szcz�liwego, wolnego cz�owieka!

Tw�j Mikael

Niemy krzyk narasta� w piersi Anette.

��Nie! Och, nie � szepta�a z b�lem w g�osie. � Przecie� to wcale nie tak! To nieprawda! Mikaelu, co ty zrobi�e�? � Po chwili doda�a: � I co ja zrobi�am! Och, Mikaelu!

Ku swemu zdumieniu nie pomy�la�a najpierw o Dominiku.

Miota�a si� po pokoju, a p�acz, nie mog�c znale�� uj�cia, leg� na jej sercu jak wielki kamie�. Zbieg�a po schodach i nie za�o�ywszy nawet p�aszcza, co si� pop�dzi�a na zamek Morby. Nie wypuszcza�a listu z d�oni.

Po chwili poczu�a, �e boli j� w piersiach, a uszy piek� z zimna. By�o ju� jednak za p�no, �eby zawr�ci�. Zwolni�a, oddychaj�c ci�ko i bole�nie, naci�gn�a szal na g�ow� i w ko�cu jako� dotar�a na zamkowy dziedziniec.

Roztargniona nie dostrzeg�a, �e Troll bieg� za ni� ca�y czas. A przecie� nie wolno mu by�o odwiedza� Morby, wynika�y z tego tylko starcia z zamkowymi psami. Z trudem hamuj�c p�acz usi�owa�a go odegna�, nakaza� powr�t do domu, chocia� tak bardzo nie chcia�a by� niedobra dla ich psa, ulubie�ca Mikaela i Dominika

Wreszcie wydawa�o si�, �e zrozumia�. Zatrzyma� si� przed bram�: �a�osna figurka z podkurczonym ogonem, zwieszonymi uszami, z jedn� �ap� uniesion� w b�agalnym ge�cie i pe�nymi niepokoju �lepiami. Anette usi�owa�a macha� do niego, jednocze�nie pocieszaj�co i zniech�caj�co, ale nie ca�kiem jej si� to udawa�o.

Ciep�o w zamkowym hallu przynios�o ulg�. Poprosi�a o rozmow� z hrabin�.

Marka Christiana jeszcze nie wsta�a, lubi�a d�u�ej pole�e� w ��ku i wykorzystywa�a te dni, kiedy nie by�o w domu Gabriela Oxenstierny. Anette poprosi�a kamerdynera o zaanonsowanie jej hrabinie i usiad�a, niecierpliwie czekaj�c. By�a tak zdenerwowana, �e zacz�a ogryza� paznokcie.

Pierwsi pojawili si� ch�opcy, synowie Marki Christiany, dwunastoletni Gustaw Adolf i czteroletni Gabriel. R�nica wieku mi�dzy nimi by�a bole�nie du�a. Za ka�dym razem gdy braci widziano razem, powraca�o wspomnienie tych dw�ch, kt�rzy powinni by� mi�dzy nimi, zmar�ych na odr�.

Gustaw Adolf zapyta�, czy przyprowadzi�a ze sob� Dominika. Anette z niewyra�nym u�miechem odpar�a, �e ch�opiec na jaki� czas wyjecha� z ojcem, ale wkr�tce powr�ci. B�aga�a Naj�wi�tsz� Mari�, by okaza�o si� to prawd�.

Nadszed� kamerdyner.

Jej wysoko�� prosi�a przekaza�, �e ju� mo�e was przyj��, pani. B�d�cie �askawa pozwoli� za mn�, hrabino.

Anette, mimo i� po�lubi�a m�czyzn� nie b�d�cego szlachcicem, zachowa�a sw�j hrabiowski tytu�.

Marka Christiana siedzia�a w ��ku, trzymaj�c na kolanach tac� ze �niadaniem.

��Dzie� dobry, droga Anette, bardzo wcze�nie wysz�a� dzi� z domu. Wcze�nie jak wcze�nie, jest ju� wp� do jedenastej. Mam wyrzuty sumienia. Dobrze, �e Gabriel tego nie widzi. Ale ty wygl�dasz na przera�on�. Czy co� si� sta�o?

��Tak � odpar�a Anette. � Mikael wyjecha�! I zabra� ze sob� Dominika!

Marka Christiana odstawi�a tac� i usiad�a wygodniej.

��Co ty m�wisz?

��Masz! Czytaj! To wszystko, co zostawi�.

Marka Christiana przeczyta�a list w milczeniu.

��Dlaczego nikt nie pom�wi� ze mn� wcze�niej? � zapyta�a wstrz��ni�ta. � Gabriel nazwa� go s�abeuszem! Czy Mikael jest chory? Co mu dolega?

��Nie wiemy. On sam te� tego nie rozumie. Powiedzia� tylko, �e si� stacza. I naprawd� po ostatniej wyprawie wygl�da� strasznie.

Hrabina Oxenstierna pokiwa�a g�ow� w zadumie.

��Kiedy by� w domu poprzednim razem, nie zdo�a�am zatroszczy� si� o niego, zgn�biona �a�ob� po moich ch�opcach. Ale teraz, gdy to m�wisz, przypominam sobie, �e nie by� taki jak zwykle. Wydawa� si� udr�czony.

��Tak. Ale nie bardzo wiedzia�, dlaczego. M�wi� tylko, �e nienawidzi wojny. Nie chcia� wraca� na front.

��Dlaczego wi�c wyruszy�? Dlaczego nic nie powiedzia� Gabrielowi?

Anette pochyli�a g�ow�.

��S�dz�, �e nikt z nas nie docenia� powagi sytuacji. A ja najmniej. Uwa�a�am, �e wspaniale jest zbiera� laury zwyci�stwa na polu walki. Taki m�ody, a ju� zosta� kapitanem. Nie s�uchali�my go ani ja, ani wuj Gabriel.

A ja mia�am do�� w�asnych k�opot�w. � Marka Christiana jeszcze raz zerkn�a na list. � D�onie b��dz�ce po szybie� To naprawd� okropne, przera�aj�ce. Z wielu wzgl�d�w. Och, jakie to wszystko smutne! Kochana Anette, a jak w�a�ciwie dba�a� o swoje ma��e�stwo?

Z oczu Anette trysn�y �zy.

Nie, nie m�wmy o tym w tej chwili � zdecydowa�a szybko Marka Christiana. � Teraz trzeba dzia�a�.

��Musz� jecha� � stwierdzi�a Anette. � Czy mo�ecie mi pom�c i da� kilku zaufanych ludzi? Rusz� z nimi najszybszym powozem, jaki mamy.

��Naturalnie � odpar�a hrabina Oxenstierna, spuszczaj�c nogi z ��ka. � Nie mog� ci towarzyszy�, z�o�y�am bowiem �lubowanie, �e nigdy ju� nie opuszcz� moich ch�opc�w, ale udziel� ci wszelkiej pomocy. Ten list brzmi bardzo gro�nie. Musisz dogoni� Mikaela na czas, by nie zd��y� nic sobie zrobi�.

Pobieg�a do gotowalni i stamt�d wo�a�a przez drzwi:

Ta ciemno��, o kt�rej on pisze, ta, co go ogarnia� Co to w�a�ciwie jest?

��Nigdy nie mog�am tego zrozumie� � odkrzykn�a Anette. � S�dz�, �e on sam tego nie pojmuje.

��A jakie jest twoje zdanie? Czy on jest chory na umy�le?

Anette zamy�li�a si�.

��Nie mog� w to uwierzy�. Jest przecie� taki dobry.

��Och, moja droga � mrukn�a Marka Christiana. � Co ma jedno do drugiego? Zawsze by� zamkni�ty w sobie, zadumany � powiedzia�a ju� g�o�niej.

��Tak, ale to si� pog��bi�o. A poza tym miewa jakie� straszne ataki. Nie jest wtedy niebezpieczny, ale bardzo go m�cz�.

���e te� nie powiedzia�a� mi o tym wcze�niej � z wyrzutem zwr�ci�a si� do niej Marka Christiana. Wysz�a ju� z gotowalni ubrana. � Chod�, zajmiemy si� wszystkim! Och, Mikaelu, m�j przybrany bracie, a raczej synu! Jak mogli�my tak ci� zawie��? Do jakiego stopnia musieli�my by� bezmy�lni i zapatrzeni w siebie! Zar�wno twoja �ona jak ja i Gabriel.

Anette zgadza�a si� z ni� ca�ym sercem.

��O dziwo, nie boj� si� o Dominika. Wiem, �e z Mikaelem jest bezpieczny. Ale by�am o niego tak zazdrosna, ciotko Marko! Taka okrutna! Chcia�am mie� ch�opca tylko dla siebie, nie mog�am znie�� jego mi�o�ci do ojca. Och, tak wiele mam do om�wienia z Mikaelem! Musz� jecha� od razu, natychmiast!

��Nie b�j si�, zatroszczymy si� o wszystko. Znam adres jego rodziny w Norwegii. I wojna ju� przecie� si� sko�czy�a.

Nagle w g�owie Anette zako�ata�a pora�aj�ca my�l, dopiero teraz naprawd� zaniepokoi�a si� o syna.

��A je�eli Mikael rozchoruje si� po drodze? Co w�wczas stanie si� z Dominikiem?

Bliska by�a za�amania, tak bardzo l�ka�a si� o los swych najbli�szych, i Marka Christiana musia�a u�y� wszystkich swoich si�, aby j� uspokoi�.

Anette otrzyma�a do dyspozycji pow�z, konie i trzech silnych m�czyzn, kt�rzy mieli pilnowa�, aby nie spotka�o jej nic z�ego. Wreszcie i ona opu�ci�a Morby. Wiele, wiele godzin p�niej ni� jej m�� i syn.

Dominik nie spodziewa� si�, �e jazda konno b�dzie trwa�a tak d�ugo. Dla o�miolatka podrzucanie na ko�skim grzbiecie dzie� po dniu by�o bardzo m�cz�ce, mimo �e ojciec stara� si� umo�ci� mu mi�kkie i jak najwygodniejsze siedzisko. Zdawa�o si�, �e ch�opczyk zasypia� w ramionach ojca. Z podr�y zosta�y mu w pami�ci jedynie ci�gn�ce si� w niesko�czono�� zielone ��ki, migaj�ce przed oczyma drzewa, po�yskuj�ce w oddali jeziora i lasy.

O ich podr�y niewiele wi�cej mo�na by�o powiedzie� poza tym �e przyja�� mi�dzy ojcem i synem sta�a si� jeszcze g��bsza z powodu wszystkich trudno�ci, jakie wsp�lnie musieli pokonywa�. Mikael zawsze stara� si� znale�� odpowiednie miejsce na nocleg i ma�y Dominik co wiecz�r zasypia� �miertelnie zm�czony, nie wypuszczaj�c z r�czki d�oni ojca, jakby w obawie, �e Mikael odejdzie od niego.

Bez w�tpienia ch�opiec pilnowa� ojca przez ca�y czas podr�y, jak gdyby stara� si� ustrzec go przed czym� nieoczekiwanym.

Mikaelowi nie zawsze udawa�o si� znale�� na noc dach nad g�ow�. Jechali przez lesiste tereny, najgorzej by�o w okolicy Varmland i Solor. Wtedy naprawd� si� ba�. Po tych terenach w��czy�o si� wielu r�nych ludzi, a on mia� przecie� pod opiek� syna, cho� Dominik my�la� ca�kiem odwrotnie. Raz nocowali w samotnym le�nym sza�asie. Mikael przez wiele godzin le�a�, ws�uchuj�c si� w d�wi�ki dobiegaj�ce z zewn�trz. Dochodzi�y go dziwne odg�osy, ale tu by�o kr�lestwo �osia, a kr�l lasu nie m�g� wyrz�dzi� im �adnej krzywdy. Niebezpiecze�stwo grozi�o ze strony ludzi � chciwych rozb�jnik�w i biedak�w, mieszkaj�cych w przepastnych borach, kt�rzy nie posiadali niczego i dlatego rabowali bez lito�ci.

Mikael s�dzi�, �e uda�o mu si� ukry� przed synkiem ataki l�ku i przygn�bienia, ale pewnego razu, ju� w g��bi Norwegii, kiedy poczu� nap�ywaj�c� fal� strachu i spostrzeg� przed sob� g�st�, czarn� mg��, Dominik spyta�, zatroskany:

��Czy zn�w �le si� czujesz, ojcze?

Mikael stara� si�, by syn niczego nie zauwa�y�. Pozwoli�, by ko� sam wybiera� drog�, bowiem nic ju� nie widzia�. Ale ch�opczyk mimo wszystko musia� czu�, jak bardzo ojcu jest ci�ko.

��Tak � odpar�. � Ale to zaraz minie.

Ch�opiec przez chwil� nic nie m�wi�, po chwili mrukn�� po cichu:

��Musimy szybko dojecha�.

Dotarli do Christianii i Mikael rozpyta� si� o drog�. Tak, parafia Grastensholm nie le�y daleko. Trzeba jecha� dalej tym samym szlakiem, a wkr�tce dotr� na miejsce.

Zbli�amy si� do celu, my�la� Mikael. D�uga podr� do domu niebawem dobiegnie kresu. Trwa�a dwadzie�cia pi�� lat. Tyle samo, ile moje �ycie.

Kiedy po raz ostatni udzielono im wskaz�wek i w blasku wieczornego s�o�ca wjechali w lipow� alej�, czu�, jak ogarnia go podnios�y nastr�j. Lind z Ludzi Lodu� Nazwisko, kt�re teraz mia�o nabra� tre�ci�

Jego syn tak�e siedzia� wyprostowany, przej�ty. Mikael nie m�g� widzie� jego oczu, ale wiedzia�, �e jak zawsze o zachodzie s�o�ca bije z nich niezwyk�y blask.

Na moment wstrzyma� konia.

��To drzewo jest bardzo niebezpieczne � stwierdzi�, wskazuj�c na lip�, pochylaj�c� nad drog� suche ga��zie. � W ka�dej chwili mo�e si� zwali�.

Dominik nic nie powiedzia�. Tylko kiedy Mikael pogania� konia, by jak najszybciej przejecha� pod zwisaj�cymi tu� nad ich g�owami konarami, wpatrywa� si� w nie zdumiony.

Tego wieczoru wszyscy zebrali si� w Lipowej Alei. Mieli ku temu pow�d.

��Cecylia i Alexander mog� przyby� w ka�dej chwili � powiedzia�a cicho Liv.

Brand potwierdzi� skinieniem g�owy. twarz mia� �ci�gni�t� b�lem.

��Jak to si� mog�o sta�? � szepn��. � Tysi�c razy zadawa�em ju� sobie to pytanie, jak to si� mog�o sta�?

��Nie ma w tym niczyjej winy � odezwa�a si� Irja. Jej twarz sprawia�a wra�enie o dziesi�� lat starszej ni� w rzeczywisto�ci. � Tak po prostu bywa.

Hilda, siedz�ca przodem do drzwi, zmarszczy�a czo�o i wsta�a. Pozostali popatrzyli za jej wzrokiem.

Do izby weszli dwaj przyjezdni. M�ody m�czyzna i trzymaj�cy jego r�k� niedu�y ch�opiec.

��Tancred? � zdziwi� si� Andreas.

��Nie � zaprzeczy�a Gabriella. � To nie jest m�j brat. Ale, na Boga, jaki do niego podobny!

Podobnego wstrz�su doznali na widok ch�opczyka.

Wszyscy us�yszeli szept Liv w ciszy zalegaj�cej pok�j:

��M�j Bo�e, to musi by� czy to Mikael? Syn Tarjeia?

Przystojny m�ody cz�owiek o poszarza�ej twarzy i zapadni�tych oczach przem�wi�:

��Tak. Jestem Mikael Lind z rodu Ludzi Lodu, a to m�j syn Dominik.

Przez moment w izbie by�o cicho jak makiem zasia�. Kto� szepn��:

��B�g wzi��, B�g da��

Brand poderwa� si� z miejsca.

��Mikael! M�j bratanek! Witajcie obydwaj! Nikt nigdy nie by� bardziej oczekiwany ni� wy teraz!

Podnios�a si� wrzawa powita�, pyta� i �ez.

W ko�cu jeden g�os zapanowa� nad reszt�: Mattiasa.

��Siadaj, Mikaelu! Irmelin, posu� si� i zr�b miejsce na sofie dla ma�ego Dominika! Zaraz dowiecie si�, kim jeste�my. Po kolei. Najpierw wasza najbli�sza rodzina: ten wielki mi� o w�osach przypr�szonych siwizn� to tw�j stryj Brand, Mikaelu. A �obuz, kt�ry za nim stoi, to jego syn, tw�j stryjeczny brat, Andreas. Turkaweczka u jego boku to �ona Andreasa, Eli. Maj� syna, kt�ry jak zwykle buszuje po kuchni i podjada ciastka; ma na imi� Niklas. Teraz przedstawi� drug� cz�� rodu, t�, kt�ra mieszka na Grastensholm. Widzieli�cie Grastensholm, prawda?

��Tak. To ten s�siedni dw�r?

��No w�a�nie. Tam rz�dzi ciotka Branda, Liv Meiden, owa szacowna dama, kt�r� tu widzicie.

Mikael uk�oni� si� dostojnej pani, to samo zrobi� Dominik.

��To jest jej synowa, Irja Meiden. Czy to nie zaczyna by� zbyt skomplikowane?

��Nie, na razie jeszcze nie.

��A ja jestem niepoprawnym synem Irji. Mam na imi� Mattias. To moja �ona Hilda, a ta pyzata dziewuszka na sofie to nasza c�rka Irmelin.

Wzrok Mikaela zatrzyma� si� na ostatniej parze, kt�ra jeszcze nie zosta�a przedstawiona.

Mattias pospieszy� z wyja�nieniem:

��Moja babcia Liv ma c�rk� Cecyli�, kt�ra mieszka w Danii wraz z m�em Alexandrem Paladinem.

Mikael zmarszczy� brwi.

��Kto� chyba mi m�wi�, �e ju� ich kiedy� spotka�em.

��Zgadza si�, na Lowenstein. Ale mia�e� wtedy zaledwie trzy lata. Gabriella jest ich c�rk�, a jasnow�osy Kaleb to jej m��. Maj� c�reczk�, Villemo, kt�ra w tej chwili na pewno hasa po kuchni w poszukiwaniu ciastek razem z Niklasem. Tylko nasza c�rka, Irmelin, jest grzeczna i nie bierze w tym udzia�u. Prawdopodobnie dlatego, �e za bardzo objad�a si� na obiad.

��Ale� to ogromna rodzina! � Mikael by� oszo�omiony.

��O, to wcale nie koniec. Cecylia i Alexander maj� jeszcze syna Tancreda, bli�niaczego brata Gabrielli.

��Jego znam � rozja�ni� si� Mikael.

��Opowiada� nam o tym spotkaniu. Jego �on� jest Jessica, maj� dwoje dzieci, Len� i Tristana. Spodziewamy si� ich tutaj w ka�dej chwili, by� mo�e ju� jutro.

��Bardzo si� ciesz�.

Liv i kilkoro innych przez ca�y czas ze zdumieniem przypatrywa�o si� Dominikowi.

��Irmelin � poprosi�a Liv � zawo�aj z kuchni Niklasa i Villemo.

Dziewczynka natychmiast wybieg�a i za chwil� przy-prowadzi�a dw�jk� pi�ciolatk�w.

Na ich widok zdziwiony Mikael szeroko utworzy� oczy.

��Na mi�o�� bosk��?

��Tak � podj�a Liv. � Uwa�ali�my za niezwyk�e, �e zar�wno Niklas, jak i Villemo maj� ��te oczy. To charakterystyczna dla naszej rodziny cecha, kt�ra jednak�e do tej pory nie dotyka�a wi�cej ni� jednej osoby w Pokoleniu. A by�a jeszcze jedna, starsza siostra Villemo, martwo urodzona. A teraz ty przybywasz jeszcze z jedn�. Co to ma znaczy�?

��Nie wszystko rozumiem � poskar�y� si� Mikael.

Przyjdzie czas na wyja�nianie, kiedy b�dzie troch� spokojniej. Tak wiele mamy sobie do powiedzenia, Mikaelu. Niech B�g ci� b�ogos�awi za to, �e przyjecha�e� w tym momencie.

��To Dominik nalega�, aby�my natychmiast wyruszyli.

Spojrzeli na ch�opca z u�miechem.

Nie wiem, czy zwr�cili�cie uwag� � przypomnia� sobie Mikael. � Jedno z drzew w alei trzeba jak najszybciej �ci��. Przechyla si� niebezpiecznie.

Zapad�a cisza.

��Tego drzewa nie wolno jeszcze �cina� � odpar�a Liv.

Dominik uj�� ojca za r�k� i popatrzy� na niego.

��Ojcze� oni s� tacy smutni. Wszyscy. Dlaczego?

Zdali sobie spraw�, �e Dominik nie jest zwyczajnym dzieckiem. Kto� inny nie dostrzeg�by nic poza burzliw� rado�ci� ca�ej rodziny uszcz�liwionej spotkaniem z krewniakami. Ch�opiec wyczuwa� wi�cej.

Mikael wykrzykn�� nagle:

��A dziadek? Przez tyle lat mia�em nadziej�, �e ujrz� go jeszcze raz. Czy�

��Nie, nie przyby�e� za p�no � odpar�a Liv ciep�o, � Ojciec twego ojca, a m�j brat Are spoczywa ci�ko ranny w s�siednim pokoju. Kiedy byli w lesie, zwali�o si� na niego drzewo.

��Zaczynam co� podejrzewa� � rzek� w zamy�leniu Mikael. � Kiedy to si� sta�o?

��Nied�ugo up�ynie miesi�c.

Zastanowi� si�, w ko�cu pokiwa� g�ow�:

��Tak, to wtedy Dominik powiedzia�, �e musimy niezw�ocznie wyruszy�. S�dzi�em, �e chodzi mu o mnie.

Teraz odezwa� si� Mattias.

��Zauwa�yli�my, �e nie jeste� ca�kiem zdrowy, Mikaelu. Czy to co� powa�nego? � zapyta� swym �agodnym g�osem.

Mikael zerkn�� na syna i machn�� r�k�.

��Nie, chyba nie.

Zrozumieli.

��Jest jeszcze co�, o czym powiniene� wiedzie� � wtr�ci� Brand. � Tragedia w lesie bardzo nas dotkn�a. Syn ciotki Liv, Tarald, usi�owa� wyci�gn�� mego ojca spod wal�cego si� pnia.

Mikael przenosi� wzrok z jednego na drugiego.

��A wi�c on�?

��Tak, nie zd��y� uskoczy�.

Odwr�ci� si� do Mattiasa.

��Tw�j ojciec? I� tw�j m��, Irjo, prawda?

Irja odpar�a spokojnie:

��Tarald spoczywa w ziemi ju� od trzech tygodni. �al po jego stracie zmieni� si� z pal�cej rany w pi�kne wspomnienie. Teraz robimy wszystko, co w naszej mocy, by uratowa� wuja Arego.

Liv wsta�a.

��Chod�cie obaj. Chc� by� �wiadkiem spotkania Arego z jego wnukiem i prawnukiem ze Szwecji. Czuwa nad nim Matylda, �ona Branda. Zmieniamy si� przy jego �o�u. Och, od dwudziestu lat marzy� o tym dniu! By� zrozpaczony, �e b�dzie musia� odej�� nie zobaczywszy' si� z tob�.

��A wi�c� nie ma nadziei?

Obawiam si�, �e nie � westchn�a Liv.

Wszyscy, kt�rzy tylko mogli si� pomie�ci�, zgromadzili si� w sypialni, kt�ra kiedy� nale�a�a do Tengela i Silje, a p�niej do Tarjeia, ojca Mikaela.

Kobieta, kt�ra mog�aby uosabia� sam� Matk� Ziemi�, wsta�a i cicho pozdrowi�a przyby�ych.

Are le�a� w �o�u nieruchomo. Twarz mia� bia�� niemal tak samo jak brod� i w�osy. Tylko ciemne oczy gorza�y.

��Are � powiedzia�a Liv ze wzruszeniem. Masz go�ci.

Starzec popatrzy� na Mikaela. Przeni�s� wzrok na Dominika i zn�w na Mikaela. Wszyscy milczeli.

��Witaj, dziadku cicho odezwa� si� Mikael.

Oczy Arego wype�ni�y si� �zami. Wyci�gn�� r�k� i uj�� d�o� wnuka.

��Wiedzia�em, �e pewnego dnia przyb�dziesz powiedzia�. � Ba�em si� tylko, czy nie za p�no. Szuka�em ci�, m�j ch�opcze.

Gor�co pragn��em tu przyjecha� � odrzek� Mikael. � Wojna nam przeszkodzi�a.

Are z trudem dobywa� s��w.

Niech B�g Ci� b�ogos�awi � powtarza� raz za razem. � Niech B�g ci� b�ogos�awi! A to musi by� tw�j syn? Widz�, �e to prawdziwe dzieci� Ludzi Lodu.

��Tak, to Dominik. Jego matka jest Francuzk�, dlatego nosi takie imi�.

��Ona nie przyjecha�a?

��Tym razem nie.

Anette� Co mo�e teraz robi�? Wyp�akuje oczy w ramionach Henri'ego? Szybko si� pocieszy. Kiedy tylko Dominik wr�ci, znikn� wszystkie jej troski.

Mikaelu, musisz nam opowiedzie� o swoim �yciu � poprosi�a Gabriella.

��Nie teraz � sprzeciwi�a si� Liv. � Jest bardzo zm�czmy, ch�opiec te� musi i�� spa�.

��Mog� zamieszka� w pokoju obok � zaproponowa� Are. Chc�, �eby byli w pobli�u. A jutro b�dziemy rozmawia�, ca�a nasza rodzina. Tylko nie zapomnijcie o mnie, pragn� bra� udzia� we wszystkim.

W jego naznaczonych �mierci� oczach pojawi� si� nowy blask.

Rzeczywi�cie byli bardzo zm�czeni, i Dominik, i Mikael. Z trudem przetrwali wieczerz�, cho� rodzina by�a wyrozumia�a; nie zadawano zbyt wielu pyta�.

Nareszcie le�eli ju� w kr�tkich ��kach w starej cz�ci Lipowej Alei.

Znajdowali si� w izbie, w kt�rej panowa� nieuchwytny, trudny do okre�lenia nastr�j. Mikael nie m�g� si� zorientowa�, na czym on polega. Pok�j tak mu si� spodoba�, �e zapomnia� przys�oni� czym� ma�e okienka.

Noc by�a spokojna. Dominik oddycha� r�wno, pogr��ony w g��bokim �nie. Mikael poczu�, jak ogarnia go spok�j, mia� wra�enie, �e jego cia�o staje si� coraz ci�sze i za chwil� ani ��ko, ani pod�oga nie wytrzymaj� jego ci�aru.

By� w domu. Serce wype�nia�a mu rado�� na my�l o rodzinie, kt�ra przyj�a go tak naturalnie, tak serdecznie. Cieszy� si� na jutrzejszy dzie�.

Nagle us�ysza�, �e Dominik �mieje si� przez sen, chichocze, jakby z kim� rozmawia�. By�o to bardzo zabawne. Trwa�o ju� od d�u�szej chwili, a teraz ch�opczyk zacz�� mamrota� jakie� niezrozumia�e s�owa. Wkr�tce jednak si� uspokoi�.

W pokoju zapanowa�a szczeg�lna, charakterystyczna dla p�nej nocy cisza.

Z przera�eniem Mikael poczu�, �e zn�w otwiera si� przed nim ogromna, niesko�czona przepa��, ciemniejsza ni�li noc, a w niej rozlegaj� si� g�uche odg�osy uderze� w b�ben. Wiedzia�, �e to jego serce tak �omocze.

Zamkn�� oczy, by nic nie widzie�, ale na pr�no. Wizja pochodzi�a bowiem z g��bi jego m�zgu, a wok� panowa� czarny jak w�giel mrok.

Wiedzia�, �e to jest tam, w ciemno�ci, bardzo blisko. Tak blisko, �e gdyby odwa�y� si� wyci�gn�� r�k�, m�g�by tego dotkn��.

O tak, dobrze wiedzia�, co to jest. Zdawa� sobie z tego spraw� ju� od dawna. Nadal jednak nie �mia� nada� temu imienia.

Takie kusz�ce, mi�kkie i fascynuj�ce�

Spok�j. Bezgraniczny spok�j�

Dominik!

My�l o ch�opcu powstrzymywa�a go przed najgorszym. To co� szarpa�o nim a� do b�lu.

Strach spowodowa�, �e krople potu zacz�y perli� si� na jego czole, serce wali�o oszala�ym rytmem.

Bo�e, pozw�l mi tego unikn��! Jestem teraz szcz�liwy, wr�ci�em do domu, do swoich. M�j syn mnie potrzebuje. Nie mam ju� si�, to mnie niszczy, �ci�ga w d�, coraz g��biej i g��biej a� do wielkiej nico�ci.

Mikael obudzi� si� nieprzyzwoicie p�no. Z pocz�tku nie m�g� si� zorientowa�, gdzie jest. Niski sufit, zbity z grubych bali, �ciany z belek. Bardzo stara, ale przytulna izba�

Dominik ju� nie spa�, przypatrywa� si� ojcu wyczekuj�co, troch� onie�mielony.

Dzie� dobry � powiedzia� Mikael niepewnie. S�o�ce chyba stoi ju� wysoko.

Buzia ch�opca rozja�ni�a si� w u�miechu; usiad� na ��ku.

Jaka� pani koniecznie chce si� z nami spotka�, ale inni ub�agali, by pozwoli�a nam si� wyspa�. Jest teraz chyba u tego staruszka.

Ten staruszek to ojciec twego dziadka, tw�j pradziad, Dominiku.

Wiem. On chyba jest bardzo dobry.

��Na pewno. Wstawaj ju�, nie mo�emy dopu�ci� do tego, by ta dama zasta�a nas w l�kach. Sprawia wra�enie niezwykle energicznej.

Chwil� p�niej witali si� z Cecyli� w paradnej izbie.

Cecylia rzeczywi�cie by�a kim� wyj�tkowym. Mia�a pi��dziesi�t osiem lat, ale wci�� bi�a od niej zara�liwa rado�� �ycia. Dominik uzna�, �e nigdy jeszcze nie widzia� tak pi�knej starej damy. Zaraz pomy�la�, �e ona nie jest wcale taka stara. Wydawa�a si� Nie potrafi� znale�� w�a�ciwego s�owa, ale chodzi�o mu po g�owie: �bezczasowa�.

Mikael my�la� podobnie. Trudno mu by�o powstrzyma� �zy, gdy patrzy�, jak z oczu Cecylii otwarcie p�yn� ich strumienie. U�ciska�a obydwu tak mocno, �e zabrak�o im tchu.

��Tanered wiele opowiada� o spotkaniu z tob�, Mikaelu � m�wi�a wzruszona. � Nie m�g� o tobie zapomnie�. Jest tutaj teraz, bardzo si� ucieszy, gdy zn�w ci� zobaczy.

Pochyli�a si� nad Dominikiem.

��Czy kto� widzia� co� podobnego? Jeszcze jeden o ��tych, kocich oczach dziadka Tengela! To ci dopiero urodzaj! Ciekawe, czy�

��Co takiego? � dopytywa� si� Mikael.

��O tym mo�emy porozmawia� p�niej. Jaka to straszna tragedia! Z moim bratem i wujem Arem! Wyruszyli�my natychmiast po otrzymaniu wiadomo�ci, ale rzecz jasna nie zd��yli�my na pogrzeb. Gdybym tylko mog�a uczyni� co� dla wuja Arego! Och, to �o�e�

��Jakie �o�e?

��To, w kt�rym teraz le�y. W nim znaleziono Tengela i Silje, po tym jak Tengel obydwojgu odebra� �ycie. Tw�j ojciec Tarjei walczy� w nim ze �mierci�, ale musia� ulec. Jego ostatnie s�owa dotyczy�y ciebie, Mikaelu! Przeka�cie mu pozdrowienia i powiedzcie, �e go kocha�em. Bardzo! I twoja babka, Meta, tak�e umar�a w tym samym �o�u. No, ale wy chyba jeste�cie g�odni?

Zaiste b�yskawicznie potrafi�a zmienia� temat!

Mikael poszed� przywita� si� z dziadkiem, rozmawia� z nim przez chwil�, bo by� to ju� czas posi�ku.

Do sto�u nakryto w wielkiej pi�knej izbie Matyldy w nowej cz�ci domu. Wkr�tce zjawili si� wszyscy z Grastensholm i Elistrand, teraz bowiem Mikael mia� pozna� histori� Ludzi Lodu i opowiedzie� o swoim �yciu. Przyszed� tak�e Tancred; powt�rne spotkanie kuzyn�w by�o serdeczne i wzruszaj�ce. Mikael pozna� r�wnie� Alexandra, bardzo dystyngowanego, sze��dziesi�ciopi�cioletniego pana w nowomodnej d�ugiej peruce z czarnymi lokami, kt�r� wszyscy podziwiali. Jessica by�a �liczn�, budz�c� zaufanie dziewczyn�, a dzieci, Lena i dwuletni Tristan, natychmiast znikn�y, by do��czy� do pozosta�ych hasaj�cych malc�w. Tylko Dominik musia� zosta� z doros�ymi, zgodnie bowiem ustalono, �e on tak�e powinien wys�ucha� historii Ludzi Lodu; w jego wypadku by�o to nadzwyczaj istotne. Inne dzieci zna�y ju�, lepiej lub gorzej, t� rodow� opowie��.

Arego u�o�ono na sofie, by wedle swego �yczenia m�g� uczestniczy� w rozmowie. Mikael usadowi� si� ko�o niego.

Brand, kt�ry potem mia� zosta� g�ow� rodu, rozpocz�� przemow�. By� trze�wo my�l�cym, trzymaj�cym si� ziemi cz�owiekiem, nie wdawa� si� w �adne fantazje, ale i tak Mikael mia� wra�enie, �e wprowadzano go w �wiat ba�ni.

Brand na wst�pie wyrazi� rado�� z powodu odnalezienia Mikaela. Rado�� tym wi�ksz�, m�wi�, �e jako syn Tarjeia mia� zosta� po nim g�ow� rodu Ludzi Lodu. A po Mikaelu nadej�� mia�a kolej Dominika.

P�niej opowiedzia� legend� o Tengelu Z�ym. M�wi� o Dolinie Ludzi Lodu, w kt�rej urodzi�a si� Liv i gdzie ojciec Mikaela otrzyma� �miertelny cios z r�ki nieszcz�nika Kolgrima. Brand d�ugo opowiada� o Tengelu i Silje, najwa�niejszych dla wszystkich �yj�cych przodkach Ludzi Lodu. M�wi� o wszelakim dobru, jakie nie�li ze sob�. Nie zatai� ciemnych stron w historii rodu. Jeszcze zanim Dominika wys�ano do zabawy z innymi dzie�mi, opowiedzia� o ��tych, kocich oczach, kt�re wyr�nia�y obdarzonych szczeg�lnymi zdolno�ciami.

��Tak! � przyzna� Mikael. � To jasne, �e Dominik nie jest zwyczajnym dzieckiem!

��Zauwa�yli�my � �agodnie u�miechn�a si� Liv.

Wyprawiono ch�opca do r�wie�nik�w.

��Teraz dochodzimy do najbardziej bolesnej cz�ci historii, Mikaelu.

Opowiedzieli o przekle�stwie, o straszliwych sk�onno�ciach, kryj�cych si� w�r�d dotkni�tych nim przedstawicieli rodu. O walce, jak� Tengel Dobry wytoczy� z�emu dziedzictwu. O Hannie i Grimarze, poddaj�cym mu si� z rado�ci�, i o Sol, postaci �wiat�ej i tragicznej zarazem, w kt�rej z�o przemiesza�o si� z dobrem. O Trondzie i Kolgrimie, dotkni�tych w tak okrutny spos�b.

Mikael by� przera�ony.

��Nie chcecie chyba powiedzie�, �e� Dominik�

��Nie � uspokoi�a go Cecylia. � Ani Villemo, ani te� Niklas. To w�a�nie jest co�, czego nie mo�emy zrozumie�. Ale ja mam swoj� teori� na ten temat�

��Nie ty jedna � u�miechn�a si� Liv. � S�ysza�e� chyba, �e w ka�dym pokoleniu rodzi si� jeden o z�ych sk�onno�ciach? A wi�c by�o tak: w waszym pokoleniu nieszcz�cie dotkn�o Gabriell� i Kaleba. Urodzi�a si� im c�reczka, wyj�tkowo bole�nie napi�tnowana przekle�stwem. Ale by�a martwa.

Umilk�a. Nagle Are przem�wi� ze swego miejsca na sofie:

��Gabriello, Kalebie, jest co�, z czym ja i Liv musieli�my �y� przez wiele, wiele lat: Uwa�am jednak, �e prawda powinna wyj�� teraz na jaw.

��Ja te� tak uwa�am wtr�ci�a Liv. Powiedz to ty, Are!

��Dziecko nie by�o martwe, Gabriello. Ale te� nie by� to zdrowy noworodek. Dziecko urodzi�o si� zbyt wcze�nie, nie umia�o jeszcze oddycha�. By� mo�e zdo�aliby�my je uratowa� d�ugim, mozolnym wysi�kiem. Ale my nie podj�li�my pr�by. Nie zabili�my go, ale te� nie uratowali�my mu �ycia. Po prostu nie zrobili�my nic! Znali�my bowiem Kolgrima i widzieli�my, do czego by� zdolny. Z dziewczynk� by�o gorzej ni� z Kolgrimem. Du�o gorzej.

Zapad�a cisza. Gabriella popatrzy�a na Kaleba. On kiwn�� g�ow�.

��Post�pili�cie s�usznie, babciu i wuju Are � powiedzia�a g�osem zdradzaj�cym napi�cie.

��Wielk� ulg� sprawi�o nam to wyznanie, uwierzcie � rzek�a Liv. � To by� bardzo trudny czas dla mnie i dla Arego.

��Wobec tego moja teoria tym bardziej ma racj� bytu! � wykrzykn�a Cecylia.

��Tak � zgodzi�a si� Liv. � Bo je�li jest taka sama jak moja, to� Pos�uchajmy zatem!

��A wi�c � z o�ywieniem podj�a Cecylia � urodzi�o si� naprawd� dotkni�te przekle�stwem dziecko. Nie mia�o jednak szansy prze�ycia. Zamiast tego, w ramach, powiedzia�abym: kompensacji, nie chc� u�ywa� s�owa �zemsta�, bo s�dz�, �e jest zupe�nie nie na miejscu, zamiast tego, niezwyk�e zdolno�ci, jakie niesie za sob� dziedzictwo, zosta�y rozdzielone pomi�dzy troje innych dzieci z tego samego pokolenia.

��To brzmi jak czyste szale�stwo � orzek� Andreas. � Ale co� w tym jest.

��Nie s�dz� jednak, by w kt�rym� z tej tr�jki tkwi�o z�o � wtr�ci�a Irja.

��Wcale tak nie uwa�amy � rzek�a Liv. � Z�o skupi�a si� w pierwszym dziecku. To by�o wida� wyra�nie, zrozumieliby�cie to, gdyby�cie znali Hann�. A dziewczynka to by�a wypisz wymaluj czarownica Hanna. Nie, nasi malcy s� obdarzeni innymi zdolno�ciami, kt�re niesie ze sob� dziedzictwo. Nabra�am pewno�ci, kiedy ujrza�am Dominika. On dope�nia ca�o�ci obrazu.

��W jaki spos�b? � dopytywa� si� Mikael.

Wyja�ni� Mattias:

��Na to ja mog� odpowiedzie�. jak ju� s�ysza�e�, to ja w�a�nie jestem odpowiedzialny za tajemniczy skarb Ludzi Lodu, zbi�r leczniczych zi�, magiczne formu�y i �rodki niezb�dne do czarowania. Moim obowi�zkiem jest, gdy nadejdzie czas, wyznaczy� dziedzica skarbu. Nic prostszego: dostanie go Niklas, syn Andreasa. On ma w d�oniach moc.

Liv przytakn�a ruchem g�owy.

��T� sam� lecz�c� moc, kt�r� posiada� m�j ojciec Tengel. U Niklasa jeszcze nie zd��y�a si� w pe�ni rozwin��.

��A Villemo? � zapyta� Mikael.

Gabriella westchn�a z leciutkim u�miechem.

��Ona otrzyma�a w darze dziko��, niez�omno��, poruszaj�ce �wiat umi�owanie �ycia.

��Tak � przy�wiadczy�a Liv. � Jak dobrze rozpoznaj� �ywio�ow� rado�� �ycia Sol! I do pewnego stopnia Cecylii.

��A teraz zjawia si� Dominik, doskonale wyczuwaj�cy nastr�j i my�li innych ludzi. To �wietnie pasuje do ca�o�ci. Opowiedz nam o Dominiku, Mikaelu!

Ch�tnie, ale najpierw pytanie. kto mieszka� dawniej w izbie, w kt�rej spali�my?

��Dlaczego pytasz? � Liv by�a zaniepokojona.

Ch�opiec rozmawia� z kim� przez sen dzisiaj w nocy. To nie by�o zwyk�e senne mamrotanie, brzmia�o jak prawdziwa rozmowa. �mia� si�, sprawia� wra�enie, jakby �artowa�.

Po chwili ciszy, jaka zapad�a w�r�d zebranych, rozleg� si� szept Liv:

��Sol! To by� pok�j Sol i m�j, kiedy dorasta�y�my. A wi�c jest tutaj znowu, to ju� nie pierwszy raz!

��Jej duch nadal �yje, Mikaelu! � o�wiadczy�a Cecylia ze �zami w oczach. � Nie mo�na jej zobaczy�, lecz Alexander i ja czuli�my kiedy� w lesie jej obecno��.

��Hilda i ja r�wnie� � potwierdzi� Mattias. � Jak �obuzerski �miech nios�cy si� z wiatrem.

��I Kolgrim w jaki� spos�b si� z ni� kontaktowa� � dorzuci� Kaleb. � Nic dziwnego, by� przecie� jej prawdziwym wnukiem i na dodatek jednym z dotkni�tych. Dominik nie musi si� ba� Sol: Ona nie chce zrobi� mu nic z�ego.

��Wiem, nie wydawa� si� wcale przestraszony � u�miechn�� si� Mikael. � Ju� raczej szcz�liwy.

Liv wytar�a chusteczk� nos.

���aden cz�owiek na �wiecie nie kocha� swej rodziny tak mocno jak Sol. To ca�kiem zrozumia�e, �e pojawia si� tutaj zn�w. By�a prawdziw� czarownic� i obieca�a Aremu, �e wr�ci w innej, lepszej postaci, jak si� wyrazi�a. Wiele z niej dostrzegam u Cecylii.

��Tak � przyzna�a Cecylia. � Mam w sobie du�o z Sol. Zauwa�y�am to ju� dawno.

��Ja tak�e � za�mia� si� Alexander. � Ja tak�e, moja najmilsza wied�mo.

Cecylia uszczypn�a go i zachichotali, jakby byli par� nowo�e�c�w.

��A teraz kolej na ciebie, Mikaelu � zarz�dzi� Andreas, � Opowiedz o swoim �yciu i o Dominiku!

��Tak, za chwil�. Ale czy mo�emy by� ca�kiem pewni, �e nasze dzieci nie maj� w sobie z�a, kt�re przynosi dziedzictwo?

��My�lisz n Trondzie? � cicho zapyta� Brand.

Mikael skin�� g�ow�.

��Tak, Trond! � westchn�� Are. � Tego nie spodziewa� si� nikt. Taki mi�y, dobry ch�opiec! I nagle z�o uderzy�o.

Ojciec o tym wiedzia� stwierdzi�a Liv. � Dostrzega� pewne oznaki, ale nic nie m�g� zrobi�.

��To czarodziejski skarb spowodowa� wybuch z�a u Tronda � powiedzia� Brand. ��dza zdobycia skarbu doprowadzi�a tak�e i Kolgrima do ostateczno�ci. Mattiasie, b�d� czujny! Wszyscy musimy by� ostro�ni! Nie wspominajcie o nim ani s�owem innym dzieciom. Nigdy nie mo�na by� niczego pewnym!

��Zgadzam si� � przytakn�a Gabriella. Wiem, �e w Villemo nie ma nawet cienia z�a, ale w Trondzie nie by�o go tak�e.

��Ja te� tak s�dz� � potwierdzi� Mikael. � Po tym, co us�ysza�em, uwa�am, �e niebezpiecze�stwo tkwi w informacji, kto otrzyma skarb. Nie wspomn� nic Dominikowi.

��To dobrze � odezwa� si� Andreas. � Dzieci wiedz� oczywi�cie, �e skarb istnieje, nigdy, jednak nie s�ysza�y, �e po Mattiasie odziedziczy go Niklas. � U�miechn�� si� z czu�o�ci�. � To pi�kne dzieci, ca�a tr�jka o ��tych oczach! I na pewno nie ma w nich z�a.

Liv i Are wymienili spojrzenia. W obydwojgu tkwi� ten sam niepok�j. Nie byli do ko�ca przekonani co do jednego z trojga. Zauwa�yli pewne oznaki�

Oznaki, kt�re mog�y rozwin�� si� w obu kierunkach. W g��bi duszy oboje modlili si�, by obra�y ten w�a�ciwy.

Are oderwa� si� od swych my�li.

��Opowiedz nam teraz swoj� histori�, Mikaelu.

Rozsiedli si� wygodniej. Matylda przynios�a wi�cej piwa i nala�a do kubk�w. Mikael zacz�� snu� opowie��:

��Zawsze by�em samotny. Moje osamotnienie bierze si� z g��bi mnie samego i nie poradz� mu �adne przyja�nie. Po prostu we mnie tkwi.

Are zaduma� si�.

��Tarjei tak�e mia� w sobie co� podobnego, cho� u niego nie by�o to a� tak wyra�ne.

Aremu z trudem przychodzi�o m�wienie. Oddycha� ci�ko, z wysi�kiem. Ale umys� mia� jasny, chocia� plecy i klatk� piersiow� tak okaleczone, �e nie m�g� si� poruszy�.

��Jak ju� wspomnia�em wczoraj, mia�em bardzo burzliwe dzieci�stwo � ci�gn�� Mikael. � Cz�sto przenoszono mnie z miejsca na miejsce, dop�ki Marka Christiana nie po�lubi�a Gabriela Oxenstierny. W�wczas zamieszka�em u nich. Nie wiedzia�em, kim pragn� zosta�. W�a�ciwie nie wiem tego do dzi�. Usi�owa�em studiowa� jak m�j ojciec Tarjei, ale to tak�e mi nie odpowiada�o. Nie tam by�o moje miejsce. Niestety, tak nieszcz�liwie si� z�o�y�o, �e m�� Marki Christiany jest oficerem i dla niego czym� najbardziej naturalnym na �wiecie jest s�u�ba wojskowa. Uzna�, �e i dla mnie b�dzie najw�a�ciwsza. Nie potrafi�em mu odm�wi�, zawsze bowiem stara�em si� nikomu nie wyrz�dzi� przykro�ci.

��Ach, tak, nale�ysz wi�c do TYCH z Ludzi Lodu! � wykrzykn�a Cecylia. � Biedny ch�opiec!

Mikael u�miechn�� si�. Mia� wra�enie, �e Cecylia z kolei nie jest z tych, kt�rzy �atwo si� poddaj�.

Zauwa�yli, �e Mikael co jaki� czas wygl�da przez okno.

��Niepokoisz si� o dzieci? � zapyta�a Matylda, wstaj�c.

��Tak � u�miechn�� si� przepraszaj�co. � Zastanawia�em si�, jak sobie radzi Dominik.

Matylda i Cecylia wyjrza�y przez okno.

��Podzielili si� na dwie grupy � zakomunikowa�a Cecylia. � Lena i Irmelin najwyra�niej si� polubi�y. Co� mi si� widzi, �e z obydwu wyrosn� �wietnie gospodynie. S� tu niedaleko i z ogromn� trosk� zajmuj� si� Tristanem. W�a�nie u�o�y�y go do snu w poidle dla koni. Mo�emy si� tylko cieszy�, �e akurat nie ma w nim wody.

��Chyba nic nie zrobi� ostatniemu z Paladin�w? � zaniepokoi� si� Alexander.

��Twoje oczko w g�owie godzi si� na wszystko � za�mia�a si� jego �ona z nutk� drwiny.

��Tristan bez w�tpienia ma w sobie zadatki na leniucha � �mia� si� Tancred.

��Ale nigdzie nie widz� pozosta�ych! � zdenerwowa�a si� Matylda. O, s� tam! Villemo, Niklas i Dominik wspi�li si� a� na galeri� spichrza i zawzi�cie o czym� dyskutuj�.

��Kociooka tr�jka podsumowa�a Cecylia. Najwyra�niej si� odnale�li. Ciekawe, o czym te� tak rozprawiaj�?

Mikael uspokoi� si� i wszyscy wr�cili na miejsca.

Tancred zada� pytanie swoim weso�ym g�osem:

��Musia�e� ju� mie� Dominika, kiedy spotkali�my si� w Bremie, Mikaelu? I nic nie powiedzia�e�. Oczywi�cie jeste� �onaty?

Mikael zawaha� si� na moment.

��Tak, jestem.

Zn�w zapad�a cisza.

��Uwa�am, �e powiniene� opowiedzie� nam o swoim ma��e�stwie � spokojnie w��czy�a si� Liv.

��Ja� ja tam nie wr�c�. Czy zadbacie o to, by Dominik bezpiecznie dotar� do zamku Morby na p�noc od Sztokholmu? Anette, moja �ona, jest do niego bardzo przywi�zana. Ch�opiec jest ca�ym jej �yciem.

��A ty? � zapyta� Are po chwili namys�u. � Czy ty zostaniesz tutaj?

��Nie za d�ugo � odpar� Mikael tym samym co uprzednio oboj�tnym tonem. Musz� jecha� dalej.

��Dok�d?

��Mam pewien cel.

Kiedy nie powiedzia� nic wi�cej, Cecylia zapyta�a:

��A wi�c twoje ma��e�stwo nie jest szcz�liwe?

Mikael westchn��.

��To ma��e�stwo z rozs�dku, zadecydowali o nim moi przybrani rodzice. A ja by�em im pos�uszny. Jak zwykle. � Westchn�� jeszcze raz, g��biej. � Z up�ywem lat zrozumia�em, �e my�lenie wy��cznie o dobru innych �le si� ko�czy. Je�eli na wyspie znajdzie si� setka ludzi i dziewi��dziesi�ciu dziewi�ciu z nich b�dzie mie� wzgl�d na pozosta�ych, to i tak wygra ten jeden bez skrupu��w. Tamci bowiem nie b�d� w stanie mu si� oprze�, zaprotestowa�. Wiem o tym dobrze, a mimo wszystko najpierw staram si� spe�nia� �yczenia innych.

��Tarjei by� taki sam � przyzna� Brand. � On tak�e cierpia� dlatego, �e nieustannie troszczy� si� o innych.

��Niech B�g was obu za to b�ogos�awi � szepn�a Liv. � Rozumiem wi�c, �e tak samo post�powa�e� w ma��e�stwie?

��Je�li z moich wywod�w wynika, �e moja �ona jest osob� bezwzgl�dn�, to nie jest to prawda. Anette utrzymuje wobec mnie dystans, a ja nie chc� si� jej narzuca�. Z up�ywem lat, kiedy by�em na wojnie, nauczy�em si� kocha� t� zb��kan� owieczk�. Ale jestem jej kul� u nogi. Powinna odzyska� wolno�� i po�lubi� tego, kogo kocha.

Zauwa�y�, �e wszyscy byli g��boko poruszeni.

��Z twej opowie�ci nie wynika, by wasze �ycie mi�osne kwit�o, Mikaelu � zmartwi�a si� Cecylia.

Odwr�ci� si� w jej stron�.

��Dwa razy by�a w pe�ni moj� �on�. Dwa razy w ci�gu dziewi�ciu prawie lat.

��Doprawdy, nic dziwnego, �e znalaz�a sobie kogo� innego � rzek�a Cecylia z wrodzon� sobie bezpo�rednio�ci�. To istny cud, �e uda�o ci si� da� �ycie Dominikowi po tych dw�ch marnych razach. W sumie i tak nie najgorzej!

��Cecylio! � zgani�a j� matka.

Mikael wcale si� nie rozgniewa�.

��Nie wolno wam zapomina�, �e g��wnie nie by�o mnie w domu.

Are uj�� go za r�k�.

��Ale zostaniesz tu przez jaki� czas, prawda?

��Tak � u�miechn�� si� ze smutkiem do dziadka. � Tak, je�li b�dzie mi wolno.

��Mo�esz zosta� tak d�ugo, jak tylko zechcesz � zapewni� go Are.

��Dobrze mi tutaj. Po raz pierwszy mog�em pom�wi� szczerze o moich k�opotach.

��Mikaelu � wtr�ci�a si� Irja. � Co ci w�a�ciwie dolega? Wszyscy widzimy, �e jeste� chory.

��Nie wiem, co to jest � wyzna�. � Nigdy nie by�em weso�kiem, ale od kilku lat nie opuszcza mnie przygn�bienie.

��Czy to ma co� wsp�lnego z twoim ma��e�stwem?

��Nie� nie s�dz�. Cho� ono na pewno nie poprawi�o mojego samopoczucia.

��W twoim ciele nie ma �adnej choroby � stwierdzi� Mattias. � To melancholia.

Melancholia? Zn�w powraca to okropne s�owo. Mikael zdecydowa�, �e wyzna im ca�� prawd�. Oni go zrozumiej�.

��Wszystko zacz�o si�, kiedy by�em w Inflantach. Prze�y�em za�amanie. Potem nigdy ju� nie wydobrza�em.

��Co wywo�a�o kryzys? � chcia� wiedzie� Mattias, medyk.

Wojna. �o�nierska poniewierka. Osi�gn��em pewn� granic�, kt�rej za nic nie by�em w stanie przekroczy�.

��Je�li tak �le ci tam by�o, nic dziwnego, �e nie mog�e� d�u�ej tego znie��.

Mikael pogr��y� si� w my�lach.

��Ale duchowa s�abo��, kt�ra nie pozwoli�a mi ju� d�u�ej znosi� �o�nierskiego znoju, spowodowana by�a pewnym wydarzeniem, kt�re mia�o miejsce wcze�niej tego krytycznego dnia. Prze�y�em co�, co obudzi�o we mnie strach. L�k przed tym, �e jestem inny ni� wszyscy. Teraz, kiedy tu przyby�em, zrozumia�em, �e to krew Ludzi Lodu sp�ata�a mi nieprzyjemnego figla.

��Czy mo�esz nam to opowiedzie�?

��By� tam stary dw�r, wielka posiad�o��. I ruiny ko�cio�a�

Opowiada� o tajemniczej kobiecie, kt�ra od pierwszego dnia zmusza�a go do spe�niania przedziwnych ��da�. O tym, jak w ko�cu zorientowa� si�, �e by�a to zmar�a przed przesz�o dwustu pi��dziesi�ciu laty �ona rycerza, Magda von Steierhorn.

Historia Mikaela by�a d�uga, ale nikt nie przerywa� mu ani s�owem.

D�o� Arego mocniej zacisn�a si� na ramieniu wnuka.

��Dobry Bo�e, ch�opcze! Nie nale�y igra� ze zmar�ymi!

��To samo twierdzi� staruszek, z kt�rym rozmawia�em. Zmarli mog� sprowadzi� na cz�owieka melancholi�, powiedzia�.

��Czy ona ci� dotkn�a? � dopytywa�a si� Liv.

Mikael zastanowi� si�.

��Nie. Chocia�� tak, uczyni�a to podczas ostatniego spotkania. Wyci�gn�a r�k� i� dotkn�a mnie. Tutaj, w rami�.

��Jakie to by�o uczucie?

���adne, w og�le tego nie poczu�em. Ale w jej pobli�u zawsze by�o zimno. Ale czy rzeczywi�cie jest si� czego ba�? Sami twierdzicie, �e Sol jest tu wsz�dzie.

��O, to ogromna r�nica � wyja�ni�a Liv. � Sol nigdy si� nie pokazuje, mo�emy tylko wyczu� jej obecno��. I ona chce wy��cznie naszego dobra. A tamta kobieta z Inflant musia�a by� z�a!

��Tak � odpar� Mikael zamy�lony. � A w ka�dym razie silna. Musia�a mie� niez�omn� wol�.

Hildzie przebieg� dreszcz po plecach.

��To musi by� naprawd� okropne, to, �e, jak opowiada�e�, usi�uje noc� dosta� si� do ciebie przez okno. I te d�onie b��dz�ce po szybie, wielkie, wpatruj�ce si� oczy� Uf!

U�miech Mikaela przerodzi� si� w gorzki grymas.

��Przecie� ja nigdy jej nie widzia�em, to tylko moja wyobra�nia. Wydaje mi si�, �e je�eli nie zas�oni� okna, to wtedy j� ujrz�. I chocia� jej tam w rzeczywisto�ci nie ma, m�j strach nie jest przez to ani troch� mniejszy. Wyobra�am j� sobie i ta wizja mnie parali�uje. Wierzcie mi, �e to jest gorsze ni� jawa: widzie� strachy w wyobra�ni. Chorej wyobra�ni, to musz� przyzna�.

Mattias skin�� g�ow�.

��Rozumiemy, jak musisz si� czu�.

��Opisz nam swoje ataki � poprosi� Brand.

Mikael skrzywi� si�, zastanawiaj�c si�, jak ma sformu�owa� to wszystko, aby go poj�li. Jak opisa� ciemno��, kt�ra chce go poch�on��, jak nazwa� TO. Nie�atwo opisa� sw�j strach s�owami.

Zanim jednak podj�� pr�b� odpowiedzi, z podw�rza dobieg� rozdzieraj�cy krzyk.

��Och, m�j Bo�e! � przerazi�a si� Matylda. Dziewczynki usi�uj� wyk�pa� Tristana w tej wielkiej beczce!

��Ale�, Irmelin! � wykrzykn�a Hilda.

��Nie, to na pewno pomys� Leny, znam j� � stwierdzi�a

��Ratujcie ostatniego margrabiego! � zawo�a�a Cecylia z b�yskiem w oku przeznaczonym dla Alexandra, niezmiernie przejmuj�cego si� d�ugo wyczekiwanym dziedzicem tytu�u i nazwiska Paladin, w straszliwy spos�b rozpieszczaj�cego ch�opczyka. Ale trzeba przyzna�, �e nie zaniedbywa� przy tym pozosta�ych wnuk�w.

Wszyscy m�odzi wypadli na podw�rze, by ratowa� oszala�ego ze strachu Tristana przez zatoni�ciem w g��bokiej beczce.

W izbie zosta�o niewiele os�b. Mikael, Liv, Alexander i Brand i oczywi�cie Are.

Opowiedz o swoich atakach � zach�ci� Mikaela Alexander.

�atwiej mu by�o zwierzy� si� starszym, bardziej do�wiadczonym. S�uchali go w skupieniu i spokoju ale Mikael m�g� z ich oczu wyczyta� l�k, z ka�d� chwil� wi�kszy, w miar� jak opowie�� posuwa�a si� naprz�d.

Zako�czy�, usprawiedliwiaj�c si�:

��Mam nadziej�, �e tutaj mi si� poprawi. Dobrze mi z wami. I kiedy� w ko�cu nast�pstwa za�amania musz� ust�pi�.

��Czy wiesz, czym jest owo TO? � zapyta� Brand.

��Tak. S�dz�, �e wiem. Ale nie mam na to �adnej nazwy. Nie �miem nazwa� tego w�a�ciwym imieniem.

Liv po�o�y�a r�k� na jego d�oni.

��Odegnamy od ciebie z�e cienie, Mikaelu. Nie b�dziesz mia� czasu nawet o tym pomy�le�.

��Czy pr�bowa�e� szczerze porozmawia� z �on�? � zapyta� Alexander. � To mo�e okaza� si� cenniejsze, ni� przypuszczasz.

��Zdaj� sobie z tego spraw� � odpar� Mikael. � Ale ona jest bardzo trudna. Odebra�a ca�kiem idiotyczne wychowanie, a poza tym jest fanatyczn� katoliczk�, co wcale nie u�atwia sprawy, przynajmniej nie w jej wypadku.

Przygl�dali mu si� w zamy�leniu, w ko�cu Liv u�miechn�a si�.

��To tak�e jest dziwne w Ludziach Lodu � rozpocz�a, podczas gdy nieobecna przez chwil� cz�� rodziny zacz�a wraca� do pokoju i zajmowa� swoje miejsca. � Nie tylko dotkni�ci mog� pochwali� si� szczeg�lnymi prze�yciami. Cecylia i Tarjei na przyk�ad skontaktowali si� kiedy� ze sob� za pomoc� przekazywania my�li. A Mikael potrafi dostrzec to, co niewidoczne dla innych.

��S�dz�, �e Tarjei r�wnie� mia� wiele ponadnaturalnych cech � zawyrokowa�a Cecylia. � Na pewno przekaza� co� z tego synowi. Tanered i ja tak�e porozumieli�my si� kiedy� na odleg�o��. Je�li o mnie chodzi, przypuszczam, �e to Sol niesie ze sob� owe nadzwyczajne zdolno�ci.

��My, ca�a reszta, jeste�my zwyczajni � stwierdzi� Andreas. � Nudni jak flaki z olejem.

��No, no � u�miechn�a si� Eli. � Czy ktokolwiek z nas narzeka�?

Mikael popatrzy� na wszystkich zebranych i uczucie szcz�cia omal nie rozsadzi�o mu serca. By� w�r�d swoich! I jego ukochany Dominik tak�e polubi� t� wspania�� rodzin�.

Na galerii spichrza toczy�a si� o�ywiona, cho� wcale nie g�o�na rozmowa.

G��wnym bohaterem by� Dominik, niemal o cztery lata starszy od Villemo i Niklasa. Traktowali go prawie jak doros�ego. On sam by� tym mocno zaskoczony, ale ani troch� nie mia� im tego za z�e.

Villemo, po kt�rej wida� ju� by�o, �e b�dzie prawdziw� pi�kno�ci� o rudoblond w�osach i delikatnej cerze, wcale nie mia�a subtelnego temperamentu. Jasnymi w�osami i cer� r�ni�a si� wyra�nie od pozosta�ych cz�onk�w rodu Ludzi Lodu. Bardzo chcia�a wywrze� korzystne wra�enie na Dominiku, dlatego zachowywa�a si� r�wnie niem�drze jak ma�y szczeniak, pragn�cy za wszelk� cen� zwr�ci� na siebie uwag�. Stara�a si� zainteresowa� ch�opc�w podnieconym szeptem, stroi�a miny, czyni�a wymy�lne gesty.

Niklas mia� w sobie wiele z Tarjeia: sko�ne oczy, mocno zarysowane ko�ci policzkowe, b�ysk inteligencji w oku i szeroki u�miech. By� �agodnym, ciep�ym i spokojnym ch�opcem, ale sprawia� wra�enie, �e kryje si� w nim jaka� ogromna si�a, kt�ra pewnego dnia wybuchnie niczym lawa z u�pionego wulkanu.

Dominik by� niewinnym dzieckiem o gor�cym sercu, wszystkim �yczy� jak najlepiej. Dzieci�stwo sp�dzone z niemal histerycznie opieku�cz� matk�, zalewaj�c� go swoj� mi�o�ci�, bez ojca, kt�ry stale przebywa� na wojnie, pozostawi�o w nim trwa�y �lad. Dominik bardziej wyczuwa� ludzi ni� ich rozumia�, by� przecie� jeszcze dzieckiem. Ale w�a�nie szczeg�lna wra�liwo�� stanowi�a przyczyn� jego niepewno�ci i niepokoju.

��Jeste�my wybrani � orzek�a Villemo, nie podejrzewaj�c nawet, �e u�y�a tego samego wyra�enia, kt�rym pos�u�y� si� niegdy� Kolgrim. � S�ysza�am, �e jest co� szczeg�lnego we wszystkich, kt�rzy maj� ��te oczy. Niklas, na przyk�ad, ma gor�ce d�onie, mo�esz mi wierzy�, Dominiku! Kiedy� uderzy�am si� w �okie�, a gdy on po�o�y� na nim r�ce, od razu przesta� mnie bole�! Natychmiast, no, prawie natychmiast.

Dominik skierowa� b�yszcz�ce oczy na Niklasa. Dominik by� naprawd� �licznym ch�opcem, o niezwyk�ej nawet jak na Ludzi Lodu, ciemnej karnacji i w�osach. Ale mia� przecie� w sobie po�udniowofrancusk� krew swej matki.

��Czy to prawda?

Niklas przytakn��.

��Sam nie wiem, jak to robi�. Po prostu tak si� dzieje. To zabawne.

��A ty, Dominiku? � zapyta�a Villemo, wdzi�cz�c si� do go�cia. Czy ty potrafisz co� niezwyk�ego?

Dominik zastanowi� si� chwil�.

��Chyba tak. Nie to co Niklas. Co� innego. Pomy�l o czym�, Villemo! Pomy�l o jakiej� rzeczy! Postaram si� odgadn��, co to takiego!

��Co? Umiesz?

��Czasami. Spr�buj!

Villemo zacisn�a powieki, koncentruj�c si� ca�� sob�, od uniesionych ramion do zaci�ni�tych d�oni i podkurczonych palc�w st�p.

My�la�a o ciastku ukrytym w kieszonce fartuszka.

Dominik przymkn�� oczy.

��To jest czworok�tne, niedu�e, jasnobr�zowe. Do zjedzenia i nawet smaczne. Le�y schowane w jakim� ciemnym miejscu. Ale jest w tym co� niedobrego. Wzi�a� bez pytania? Podw�dzi�a�?

Villemo kiwn�a g�ow�, nie otwieraj�c oczu. Niklas przygl�da� si� im os�upia�y.

��To jest gdzie� tu, niedaleko � ci�gn�� Dominik. � My�l�, �e to ciastko i �e masz je w kieszeni � zako�czy� zdecydowanie.

Villemo otworzy�a oczy i g�o�no odetchn�a.

��Chyba jeste� szalony! � powiedzia�a, wyci�gaj�c ciastko z kieszeni. � �e te� potrafisz co� takiego!

Dominik u�miechn�� si�. �wietnie si� czu� w takiej roli.

��A ty sama?

��O, ja� � Villemo gestem r�ki wskaza�a co� nieokre�lonego. � Ja potrafi� bardzo wiele! Wszystko! Chodzi� po wodzie, zaczarowa� ci�, sta� si� niewidzialna�

��Naprawd�?

Jakby zmala�a.

��Nie. Ja nic nie umiem � wyzna�a, po�o�ywszy uszy po sobie. � Jeszcze nie. Ale wiem, �e b�d� potrafi�a bardzo wiele, kiedy dorosn�. Wyobra�cie sobie tylko, co b�dziemy mogli wsp�lnie zdzia�a�, Dominiku i Niklasie� O, ju� wiem? � roze�mia�a si�. B�d� na was wo�a� �Dominiklas�! Oszcz�dz� czasu!

��Ojej, Tristan wpad� do beczki! � zawo�a� Niklas.

��Nie! B�d� go k�pa�.

��Wypuszcz� go, musimy� O, ju� id� doro�li.

��Ale zamieszanie � chichota�a Villemo, na�laduj�c wyra�aj�ce strach okrzyki ma�ego.

Tristana wyci�gni�to, zanim zd��y� opa�� na dno, a dziewczynki, Lena i Irmelin, musia�y wys�ucha� ostrej reprymendy od wzburzonych rodzic�w.

Tr�jka na galerii przypatrywa�a si� temu ze spokojnym sumieniem niewinnych. Sprawia�o im wyra�n� przyjemno��, �e tym razem to nie oni.

Kiedy na nowo zapanowa� spok�j, Villemo z rozja�nionymi oczami powiedzia�a:

��Ciesz� si�, �e b�d� doros�a.

��Ja te� � podchwyci� Niklas. � Pomy�lcie, jaka czeka nas �wietna zabawa! B�dziemy mogli nabiera� ludzi� no, i w og�le!

��Dlaczego nie mo�emy zacz�� od razu? � zaproponowa�a Villemo.

��Oszala�a�? Nie mog� si� dowiedzie�, �e potrafimy czarowa�! Dzieciom nigdy niczego nie wolno!

��Tak, to prawda. Najpierw musimy si� nauczy�. Wtedy dopiero im poka�emy! Och, tak bym chcia�a ju� by� doros�a! Jak najszybciej.

��Ja te�!

Dominik nic nie powiedzia�. My�la� o ojcu i wielki strach �cisn�� jego ma�e, dobre serduszko.

Po po�udniu Mikael siedzia� przy Arem, kt�ry opowiada� mu histori� swojego d�ugiego �ycia.

��Poczekaj chwil�, dziadku � poprosi� Mikael. � Czy my�lisz, �e m�g�bym dosta� co� do pisania? Twoja opowie�� jest bardzo interesuj�ca i chcia�bym j� zanotowa�.

Are by� przyjemnie zaskoczony.

��Matylda z pewno�ci� co� znajdzie. Ale nie zd��ysz wszystkiego zapisa�, ja przecie� m�wi� tak szybko.

B�d� notowa� tylko punkty, a potem sam reszt� uzupe�ni�. Po��cz� wszystko, co us�ysza�em wczoraj i dzi�. Mi�o b�dzie zachowa� te opowie�ci.

��Doskona�y pomys�.

Mikael przeszed� do s�siedniej izby. Siedz�cy tam Andreas da� mu kilka kartek, co prawda bardzo marnych, ale da�o si� na nich pisa�. Mikaelowi w zupe�no�ci to wystarczy�o.

Are oddycha� ci�ko. Mikael ostro�nie u�o�y� go wygodniej i starzec sp�dzi� naprawd� wspania�e popo�udnie. Kiedy zawo�ano na wieczerz�, Mikael mia� ju� ca�kiem zdr�twia�� r�k� od pisania.

Tej nocy Mikael przeszed� straszliwy kryzys. Nie da�o si� go ukry� przed Dominikiem. Ch�opiec siedzia� przy ��ku ojca i z p�aczem na pr�no usi�owa� mu pom�c.

Kiedy Mikael przyszed� do siebie, szepn�� z wysi�kiem:

��Najdro�szy synku! Dzi�kuj� za pomoc! Nie chcia�em ci� przestraszy�!

��Ojcze, nie wolno ci m�wi� tego, co s�ysza�em! Nie wolno!

��A co takiego powiedzia�em?

��Pozw�lcie mi umrze�. Niczego innego nie pragn�. Musz� odpocz��, tak, odpocz��. Chc� spokoju.

��Naprawd� to moje s�owa? Nie przejmuj si� tym, Dominiku. Gdy jest mi najgorzej, nie wiem, co m�wi�

��Ale gdzie ci� boli? Czy to g�owa?

��Nie, b�l tkwi w duszy. Widz� przer�ne rzeczy.

��Jakie?

Oczy ch�opca by�y pe�ne troski. Mikael wiedzia�, �e nie powinien opowiada� o swoich wizjach synowi, ale jednocze�nie zdawa� sobie spraw�, jak trudno Dominikowi �y� w nie�wiadomo�ci. I ch�opiec na pewno doceni fakt, �e ojciec okazuje mu zaufanie.

Jest co�, co usi�uje mnie pochwyci� � zacz�� z wahaniem. � Bardzo, bardzo d�ugo skrywa�o si� we mgle, kt�ra staje si� coraz ciemniejsza, im bardziej si� przybli�a. Znajduj� si� w niesko�czonej, pustej przestrzeni. Zgaduj�, �e na jakim� obszarze granicznym. Pustka jest ju� teraz ca�kiem czarna i w ciemno�ci TO jest coraz bli�ej mnie. Zacz��em ju� rozr�nia� kontury. To, co dostrzegam, czyni mnie jednocze�nie przera�onym i szcz�liwym. Kusi mnie czym� cudownym, co znajduje si� jeszcze dalej, a ja nie mog� przed tym uciec. Pozosta�a mi tylko jedna droga.

Dominik, kt�ry zna� niekt�re my�li ludzi i wiedzia�, jak s� straszne, mocno u�cisn�� d�o� ojca.

B�d� ci� trzyma� mocno, �eby to ci� nie z�apa�o � powiedzia� szlochaj�c i otar� �zy. � B�d� trzyma� tak mocno, mocno, mocniej ni� cokolwiek na �wiecie. Dzi�kuj�, �e mi to wyzna�e�. Bardzo si� ba�em, ale uwa�a�em, �e nie powinienem pyta�.

��Czy teraz si� nie boisz?

��Boj�. Jeszcze bardziej ni� przedtem, najbardziej tej potworno�ci, kt�ra usi�uje ci� zwabi�, tej co jest niby �adna tam dalej. Nie wierz w to, ojcze! B�d� walczy�, powstrzymam ci�!

��Dzi�kuj�, najmilszy przyjacielu, synku najdro�szy!

Mikael przycisn�� Dominika do siebie i ma�y wsun�� si� do jego ��ka. Zasn�� z ramieniem pod g�ow� ojca, by m�c dobrze go trzyma�.

Mikael d�ugo nie m�g� zapa�� w sen. Ci�kie �zy p�yn�y mu po policzkach. Nie chcia�, naprawd� nie chcia� opuszcza� swego wspania�ego syna.

Jednak musia�. Nie mia� si� do dalszej walki. Ju� nie.

Tak bardzo pragn�� m�c si� podda�.

Nast�pnego dnia wysokiego oficera w armii Jego Kr�lewskiej Mo�ci Fryderyka III, Tanereda Paladina, wezwano do Akershus, by wyda� odpowiednie rozkazy dotycz�ce Szwed�w � je�c�w wojennych, kt�rych pojmano podczas zatarg�w granicznych mi�dzy Norwegi� a Szwecj�.

Tancred rozmawia� z oficerem norweskim na dziedzi�cu twierdzy, gdzie zgromadzono grup� je�c�w, kt�rzy mieli odzyska� wolno��.

��Jak to si� sta�o, �e znale�li�cie si� w Norwegii, majorze Paladin? � zapyta� Norweg.

��Przebywam z wizyt� u krewnych na dworze Grastensholm.

��Ach, tak?

Norweg by� zdumiony. Paladinowie zaliczali si� do �mietanki w kr�lestwie Danii i ze wszech miar zaskakuj�ce by�o, �e osoba o tym w�a�nie nazwisku ma norweskich krewnych.

Tancred wyja�ni�:

��Baronowa Meiden na Grastensholm to moja babka. Ona by�a z domu Lind z Ludzi Lodu i to w�a�nie oni s�, jakby to powiedzie�, g��wnymi osobami na tym dworze.

Jeden ze szwedzkich je�c�w drgn�� na te s�owa. Niepewnie podszed� bli�ej.

��Wybaczcie, �e o�mielam si� wtr�ci�, ale czy powiedzieli�cie �Lind z Ludzi Lodu�?

��Tak � potwierdzi� zdziwiony Tancred.

��Zna�em kiedy� pewnego Linda z Ludzi Lodu. Kilka lat temu. By� oficerem armii szwedzkiej w Inflantach.

��To Mikael � u�miechn�� si� Tancred. � Jest teraz tutaj. Rozmawia�em z nim dzi� rano.

��Naprawd�? Zastanawia�em si�, jak potoczy�y si� jego losy. Kiedy ostatnio go widzia�em, by� bardzo chory. Nigdy nie by�em �wiadkiem wi�kszego za�amania.

Tancreda bardzo zainteresowa�y s�owa Szweda.

��Czy mo�ecie mi o tym opowiedzie�? Mamy sporo k�opot�w ze zrozumieniem, co w�a�ciwie dolega naszemu krewniakowi, i bardzo si� o niego niepokoimy.

Przeprosili norweskiego oficera i podeszli bli�ej fosy.

��Byli�my pewni, �e oszala� � powiedzia� uwolniony jeniec. � I w pewnym sensie tak by�o. Majaczy� co� o tajemniczym dworze i w ko�cu musieli�my tam i��, by pom�c prawowitemu w�a�cicielowi w wyp�dzeniu oszust�w. Wys�ano tam w�a�nie mnie; to by�o tu� przed zwini�ciem obozu i wyruszeniem do Polski. I musz� powiedzie�, �e dziwne rzeczy dzia�y si� na owym dworze.

��M�wcie! To niezwykle interesuj�ce!

I jeniec opowiedzia� o swojej wizycie we dworze. Tancred s�ucha�, coraz bardziej zamy�lony. Kiedy m�czyzna sko�czy�, m�ody margrabia Paladin wykrzykn��:

��Jed�cie ze mn� na Grastensholm! Natychmiast! Za�atwi� wam pozwolenie na poruszanie si� po Norwegii. Mikael musi to us�ysze�!

Nie dotarli jednak tego dnia do Lipowej Alei. Tancred nie m�g� tak szybko uwolni� si� od obowi�zk�w, jakie sprowadzi�y go do twierdzy Akershus. Wci�� jeszcze mia� sporo spraw do za�atwienia.

Szwedzki jeniec tak�e si� niecierpliwi�, chcia� przecie� jak najszybciej wr�ci� do domu, do Szwecji.

Tancred bardzo si� denerwowa�.

I mia� ku temu naprawd� istotne powody.

Tego samego dnia, gdy Tancred rozmawia� ze szwedzkim �o�nierzem, Mikael odwiedzi� Grastensholm i Elistrand. Objad� si� bardziej ni� nakazywa� rozs�dek, rodzina go�ci�a go bowiem wi�cej ni� serdecznie. D�ugo rozmawia� ze wszystkimi i ca�y czas zapisywa� fakty z ich �ycia. Tak wiele mieli do opowiadania: pobyt Kaleba i Mattiasa w kopalni w Kongsyinger; prze�ycia Tancreda na Jutlandii; spotkanie Hildy z �wilko�akiem�; historia Irji i Taralda; do�wiadczenia Alexandra podczas wojny trzydziestoletniej�

Najwi�cej oczywi�cie mia�a do powiedzenia Liv. By�a z nich najstarsza, mia�a siedemdziesi�t siedem lat. D�ugie �ycie, bogate w niezwyk�e wydarzenia.

��Jak wspaniale, �e to zapisujesz, Mikaelu � cieszy�a si�. � Moja matka Silje prowadzi�a dziennik. Ale kiedy rodzice zmarli, a by�o to dla nas wielk� tragedi�, panowa�o takie zamieszanie, �e ja gdzie� zapodzia�am t� ksi�g�. Nie zd��y�am jej nawet przeczyta�. Wiesz, jak to jest, kiedy trzyma si� jak�� rzecz w r�ku i ju� za chwil� nie ma si� poj�cia, co si� z ni� zrobi�o?

Mikael pokiwa� g�ow� ze zrozumieniem.

��Dziennik przepad� na zawsze � westchn�a Liv. � Kto� chyba musia� go wyrzuci�, bardzo to smutne. Dlatego cieszy mnie tw�j wspania�y pomys� spisania dziej�w rodu.

��Te historie s� bardzo ciekawe � wyzna� Mikael z blaskiem w oczach. � Najciekawsze i najwa�niejsze s� wasze opowie�ci, twoje i dziadka. Pami�tacie tyle pokole�, nikt poza wami ich nie zna�.

Liv przytakn�a.

��Dosta�em od Mattiasa mn�stwo pi�knego papieru � z entuzjazmem kontynuowa� Mikael. � I dzi� po po�udniu mam zamiar rozpocz�� przepisywanie na czysto moich bazgro��w, zanim sam zapomn�, co one znacz�.

��Doskonale! Najwa�niejsze, �e co� ci� zainteresowa�o. To zawsze porusza ogarni�ty smutkiem umys�.

Mikael jednak niewiele zd��y� przepisa�. Wieczorem Are poczu� si� znacznie gorzej. Rado�� i emocje ostatnich dni mocno odbi�y si� na stanie jego zdrowia.

��Obawiam si�, �e koniec jest ju� bliski � z powag� oznajmi� Brand.

��Czy nic�? � zacz�� Mikael.

��Nic. Mattias przez ca�y czas robi, co mo�e. Nawet Niklas przyk�ada� swe ma�e r�czki, ale ojciec w �rodku ma wszystko pop�kane. Mattias twierdzi, �e to cud, i� trzyma si� przy �yciu tak d�ugo. Wszyscy uwa�amy, �e po prostu czeka�, by m�c ujrze� ci� zn�w. Ma ogromnie siln� wol�. Przyby�e� jak zes�any przez niebiosa.

��Dzi�ki ci, dobry Bo�e, �e Dominik nalega� na nasz wyjazd. B�d� czuwa� dzi� w nocy przy dziadku, stryju Brandzie!

��Naprawd�? Bardzo by to ojca ucieszy�o. Niklas mo�e spa� razem z Dominikiem, �eby, tw�j syn mia� towarzystwo.

Mikael u�miechn�� si�.

��Na pewno nie b�dzie temu przeciwny.

W nocnej ciszy Mikael ws�uchiwa� si� w s�aby oddech dziadka. Nie wiedzia�, �e wnuk przy nim czuwa, cho� nie mia� si�, by z nim rozmawia�. Chwilami tylko otwiera� oczy i patrzy� na Mikaela ufnym i szcz�liwym wzrokiem.

Mikael nie chcia� zasn��. D�ugo siedzia�, przys�uchuj�c si�, jak zegar w hallu wybija godzin� za godzin�.

Are spa�. A mo�e by� nieprzytomny. Mikael poczu� uk�ucie zazdro�ci. Dziadek by� szcz�liwy, odnalaz� spok�j, kt�rego jemu nigdy nie dane by�o osi�gn��.

C� za dziwna my�l? Sk�d mog�a si� wzi��? Odczuwa� teraz niejasny �al, przejmuj�cy smutek.

Jaki dziwny nastr�j go ogarn��!

Skradaj�c si�, nadci�ga� strach.

��Nie � szepn�� Mikael. � Nie teraz� Nie teraz, nie mam si�y.

Wiedzia�, �e jego cierpienia dobiegaj� kresu. By� �wiadom, �e nie jest ju� w stanie si� broni�.

Dominik� M�j syn Dominik! Zrozpaczony stara� si� skupi� my�li na ukochanym dziecku.

Nie mia�o sensu my�lenie o Anette, pozostawa�a poza jego zasi�giem. Ale syn�

Dominik mnie potrzebuje. A ja potrzebuj� jego. Kocham go, czy to nie wystarczy, �eby�

Nie pomog�o. Nic nie mog�o go ju� powstrzyma�. Doszed� do ko�ca swej via dolorosa, drogi b�lu i cierpienia.

Nadchodzi�a ciemno��, wielka ciemno��. Mikael pospiesznie wyszed� do s�siedniego pokoju, by nie przeszkadza� dziadkowi.

Ciemno�� nie mia�a teraz kresu, wype�nia�a ca�� otaczaj�c� go przestrze�.

Tkwi�o w niej owo nieznane. Widzia� je teraz wyra�nie. Kusi�o, poci�ga�o, wabi�o�

Mikael opad� na kolana, atak by� tak silny, �e nie m�g� utrzyma� si� na nogach.

Dominik�

Kim jest Dominik? Jakie� imi�, s�owo, kt�re nic nie znaczy. Tylko TO znaczy�o wszystko. Wszystko, za czym t�skni�.

Powoli ciemno�� i mg�a zaczyna�y si� rozp�ywa�. Mikaela otoczy� przedziwny pejza� w jasnych, cudownych barwach. Wok� rozlega�a si� przepi�kna muzyka. I nagle ujrza� to miejsce. Tak pi�kne, �e dech zapar�o mu w piersiach.

Dominik le�a� w swoim pokoju, nie mog�c zasn��. Stara� si� t�umi� �zy, aby nikt nie us�ysza�, �e p�acze.

By� razem z nim Niklas, spa� teraz w ��ku ojca. Dobrze, �e Niklas z nim zosta�, weso�o im by�o wieczorem. D�ugo le�eli, szepcz�c w ciemno�ciach.

Teraz jednak Dominik poczu� si� bardzo niespokojny i zagubiony.

Powinienem by� przy ojcu. On mnie potrzebuje, nie mo�e zostawa� sam, wtedy nachodzi go smutek. A ojciec nie powinien by� smutny, to dla niego niedobre. Nie wiem dlaczego, ale niedobre.

Jest z nim, co prawda, pradziadek. Nie jest wi�c zupe�nie sam. Ale ojciec nie poradzi sobie beze mnie.

Nie wiem, co to, ale czuj� w sobie jak�� straszliw�, przyt�aczaj�c� pustk�, tak jak wtedy, kiedy si� czego� naprawd� boj�.

Ojcze! M�j ukochany ojcze! A mnie nie wolno tam wchodzi�!

Mikael ockn�� si� na pod�odze. Zmaltretowany fizycznie i psychicznie, nie by� w stanie si� poruszy�.

D�ugo tak le�a�, w ko�cu podni�s� si� z wysi�kiem.

�To� zwyci�y�o. Walka by�a zako�czona. Mikael wiedzia� teraz, co ma robi�. Tylko jeden krok dzieli� go od owych cud�w.

Wyci�gn�� z kieszeni proszek, kt�ry znajdowa� si� tam ju� od dawna, cho� Mikael sam przed sob� nie chcia� si� przyzna�, �e go tam ukry�. Proszek by� czym�, czego w�a�ciwie jakby nie by�o. Ale raz jeden, gdy d�onie nie wyczu�y go przez materi� koszuli, Mikaela pochwyci� ob��dny strach. I kiedy w chwil� p�niej go odnalaz� � proszek przesun�� si� tylko odrobin� � odczu� tak� ulg�, �e ugi�y si� pod nim kolana.

Teraz wyj�� pude�eczko, przyni�s� z kuchni wod� i po�kn�� proszek.

Nareszcie! Nareszcie si� sta�o. Mikael przymkn�� oczy i odetchn��. Nap�ywa� niezwyk�y spok�j.

Dominik? Nie poznawa� tego imienia, nie zna� nikogo, kto by si� tak nazywa�. Ju� nie nale�a� do jego �wiata.

Po cichu wszed� do pokoju dziadka. U�o�y� si� obok niego na szerokim podw�jnym �o�u.

Are obudzi� si� na moment. Mikael uj�� go za r�k� i mocno zacisn�� d�o�. Starzec uspokoi� si�, a na jego ustach pojawi� si� u�miech. Ukochany wnuk by� przy nim tak blisko po tylu latach roz��ki.

Na wp� we �nie Mikael us�ysza� za oknem g�o�ny trzask i zaraz potem g�uchy �omot.

Dominik w swoim pokoju drgn�� i obudzi� si�. On tak�e us�ysza�.

To zwali�a si� lipa w alei, pomy�la� ch�opiec i zn�w zapad� w sen.

Znaleziono ich nast�pnego ranka. Pogr��eni we �nie le�eli spokojnie, trzymaj�c si� ze r�ce. S�dziwy patriarcha i jego wyt�skniony wnuk, Mikael syn Tarjeia.

Andreas usadzi� Dominika na koniu i pocwa�owali do Grastensholm. Tam zostawi� wstrz��ni�tego ch�opca pod opiek� s�u��cych, m�wi�c mu tylko, �e ojciec powa�nie zachorowa�. Wypowiadaj�c te s�owa Andreas czu� si� jak �ajdak, ale �adne lepsze wyt�umaczenie nie przychodzi�o mu do g�owy. Zabra� Mattiasa i Cecyli� do Lipowej Alei. Pozostali mieli przyby� p�niej.

Rodzina Paladin�w mieszka�a w�a�ciwie w Elistrand, ale akurat w tym momencie byli z wizyt� u Liv.

Mattias szybko zbada� obu m�czyzn.

��Wuj Are nie �yje.

��To wiemy � odpar� Brand. � Lipa si� przewr�ci�a. A Mikael?

��Nie wiem. Mo�e jest pogr��ony w g��bokiej �pi�czce, a mo�e umar�. Nie potrafi� tego stwierdzi�.

��Jak to si� mog�o sta�?

��Podejrzewam, �e co� za�y�. Spostrzeg�em �lady na stole� � Wybieg� z izby i zaraz wr�ci�, trzymaj�c w d�oni male�kie pude�eczko z brzozowej kory. � Tu musia�o co� by�. Sp�jrzcie, s� jakie� resztki. Pow�cha�. Aha! Wiem ju�, co to jest!

��Czy potrafisz pom�c?

��Obawiam si�, �e jest ju� za p�no. Trucizna rozla�a si� po ca�ym ciele.

��Sprowadz� Niklasa � zdecydowa� Brand.

Cecylia sta�a przy ��ku, g�o�no czyni�c wyrzuty wszystkim, nie oszcz�dzaj�c r�wnie� siebie. Z Grastensholm przyby�a reszta rodziny, tak�e gn�biona wyrzutami sumienia.

��Opowiedzia� nam o swych udr�kach � g�osem pe�nym skargi m�wi�a Liv. Wtedy gdy poszli�cie ratowa� Tristana. M�wi� o swej �onie, kt�ra jest katoliczk�, i o tym, �e chce da� jej wolno��, by umo�liwi� ponowne zam��p�j�cie. Katolicy nie mog� powt�rnie bra� �lubu, dop�ki pierwszy ma��onek �yje. Wcale mnie to w�wczas nie zastanowi�o! I m�wi� jeszcze o czym�, co go poch�ania!

��Czy powiedzia�, co to by�o? � gwa�townie dopytywa�a si� Cecylia.

Liv kl�cza�a u boku swego zmar�ego brata, g�adz�c jego bia�e czo�o, ale m�wi�a wy��cznie o Mikaelu. Usi�owa�a opisa� jego ataki i to, czemu nie chcia� nada� imienia.

��G�upcy � za�ka�a Cecylia. � Wszyscy okazali�my si� beznadziejnymi g�upcami! Wuj Are sam powiedzia�: �Nie wolno igra� ze zmar�ymi�. A ty, Mattiasie, tak�e wspomnia�e� o melancholii. I mama zapyta�a, czy ta kobieta, Magda von Steierhorn, go dotkn�a. A my tego nie zrozumieli�my.

��Czego?

��Nie wiedzieli�my, czym by�o owo �to�, o kt�rym opowiedzia� tylko mamie, Alexandrowi i Brandowi. Gdybym ja to us�ysza�a, od razu bym odgad�a.

��Naprawd�? �agodnie spyta�a Liv.

��No c�, by� mo�e nie. �atwo by� m�drym po szkodzie.

��A wi�c co to by�o?

��T�sknota za �mierci�, oczywi�cie. By� mo�e w postaci samej �mierci, mo�e jako obraz Magdy von Steierhorn, a mo�e co�, co by�o kusz�ce samo w sobie, tego nigdy si� nie dowiemy. To by�a twoja melancholia, Mattiasie.

M�ody lekarz nie by� w pe�ni przekonany.

��S�dz�, �e dramatyzujesz, ciotko Cecylio. Nie przypuszczam, �eby w celu rozwi�zania tej zagadki nale�a�o odwo�ywa� si� do zjawisk nadprzyrodzonych. By� mo�e odpowied� tkwi w samym Mikaelu.

Urwa�, gdy do izby wszed� Niklas. Liv natychmiast podprowadzi�a ch�opca do Mikaela.

��Wiele razy Widzia�am, jak m�j ojciec Tengel Dobry tak czyni�. Chod�, Niklasie, po�� d�onie na sercu Mikaela. O, tak! I tak trzymaj! I m�dl si�, by prze�y�!

��Ale� ciociu Liv�

��Nie m�w, �e on nie �yje, nie chc� tego s�ysze�! Pomy�lcie o Dominiku, kt�ry traci ojca! To si� nie mo�e sta�! I wiem, �e Are nigdy nie wybaczy�by Mikaelowi tego, co uczyni�. A my� on nie mo�e umrze�, Niklasie. Rozumiesz?

Zdezorientowany pi�ciolatek wygl�da� na bardzo nieszcz�liwego, ale spe�ni� polecenie Liv. S�dziwa dama by�a zbyt zgn�biona, by zastanawia� si�, jaki ci�ar sk�ada na barki dziecka.

Matylda uwolni�a r�k� Arego splecion� z d�oni� wnuka.

��Czy cia�a obydwu s� tak samo sztywne? � cicho zapyta� Mattias.

��Nie � odpar�a Matylda. Mikaela nie.

Z piersi wszystkich wyrwa�o si� westchnienie ulgi.

��Teraz przyda�yby si� nam czarodziejskie mikstury Ludzi Lodu � zawyrokowa�a Gabriella.

Mattias podni�s� wzrok.

��Hildo � rzek� do �ony � biegnij ile si� w nogach do Grastenholm i przynie� ca�y skarb. Wszystkie zio�a, wszystko, co znajdziesz! Tu jest klucz od szafki. Ciotka Cecylia Wpad�a na �wietny pomys�.

Hilda Wysz�a.

��Ale czy ty znasz ich tajemnice? � dopytywa�a si� Liv.

��Niestety nie � westchn�� Mattias. Nie by�o nikogo, kto m�g�by mnie ich nauczy�.

��Postaram si� pom�c. Na tyle, na ile potrafi� � obieca�a Liv.

��Ja tak�e � doda�a Cecylia. � Tarjei sporo mi pokaza�.

Liv, przera�ona w�asnymi s�owami, rzek�a:

��Pierwszy raz w �yciu pragn�abym by� czarownic� Hann�. Ona na pewno umia�aby zaradzi� nieszcz�ciu!

M�ode kobiety zaj�y si� Arem, cho� �zy bezustannie zalewa�y im oczy. Starzec by� sercem Lipowej Alei, ukochanym przez wszystkich. Cho� �mier� nie nast�pi�a niespodziewanie, b�l po jego stracie by� ogromny. Nikt nie chcia� uwierzy�, �e opu�ci� sw�j dw�r ju� na zawsze.

��Ale teraz trzeba koniecznie wynie�� st�d to ��ko � podniesionym g�osem zarz�dzi�a Cecylia. � Do�� nieszcz�� ju� si� na nim wydarzy�o!

��Nie wpadaj w histeri�, Cecylio � surowo zwr�ci�a si� do c�rki Liv. � Poka� mi cho� jeden dom, W kt�rym nikt nie umar� w swoim ��ku! I pomy�l te�, ile dobra mia�o tu miejsca, ile mi�o�ci, czu�o�ci i troski. Are urodzi� si� na tym �o�u, i jeden z jego syn�w, nie pami�tam ju�, kt�ry. I ma�y Niklas tak�e!

Cecylia uspokoi�a si�.

��Przyznaj�, �e zareagowa�am zbyt gwa�townie. Ale jednego trzeba st�d zabra�. Kt�rego?

Przeniesiemy Mikaela do jego pokoju. Tam jest ja�niej � orzek� Mattias. � Ruszajcie, ch�opcy. A potem �ycz� sobie, �eby zosta�a ze mn� tylko ciotka Cecylia, babcia i ma�y Niklas.

��Zaraz przyjd� � powiedzia�a Liv. Chcia�abym jeszcze po�egna� si� z Arem.

Kiedy w chwil� p�niej wesz�a do paradnej izby, zasta�a tam Alexandra, przegl�daj�cego jakie� papiery.

Podni�s� wzrok na te�ciow�.

��Mikael zacz�� przepisywa� na czysto, to co mu opowiedzieli�my � rzek� zdumiony. Nie zaszed� daleko, ale, dobry Bo�e, on pisze wprost fantastycznie! Pos�uchaj tylko pocz�tku: Niczym najczystszy ton p�yn�cy ze strun harfy dotar�a do moich uszu opowie�� o losach Ludzi Lodu� I tak jest dalej, przez ca�y czas r�wnie pi�knie. On jest poet�, mamo!

Liv u�miechn�a si� do zi�cia.

Mo�e dlatego nie m�g� odnale�� swego miejsca? Z moj� matk� Silje by�o podobnie. Zb��kana, niepewna a� do czasu, gdy pozwolono jej zaj�� si� sztuk�. A Mikael�? Mo�e zbyt p�no odkry� swe powo�anie? Nie, nie mo�e by� za p�no! Och, Alexandrze, tak si� ciesz�, �e jeste� tu teraz! Zrozum zaczerpn�a tchu, by m�c m�wi� dalej. � Tak ci�ko jest zosta� sam�. Wszyscy moi r�wie�nicy odchodz�. Are i ja mieli�my tyle ze sob� wsp�lnego. Mogli�my rozmawia� i rozmawia�. Teraz zostali�my tylko my dwoje, ty i ja, Alexandrze, urodzeni jeszcze w zesz�ym stuleciu. Oby B�g sprawi�, by� �y� jeszcze d�ugo! Cecylia ci� potrzebuje i twoje dzieci. I ja tak�e.

��Rozumiem, mamo � powiedzia� ciep�o. � Zawsze mo�esz na mnie liczy�.

��Dzi�kuj�! Wiesz, mia�am nadziej�, �e nie do�wiadcz� ju� wi�cej tragedii. Ostatnie lata by�y takie spokojne. A nagle spad�o na nas tyle nieszcz��. Najpierw Tarald� Alexandrze, �adna matka ani ojciec nie pragnie prze�y� w�asnych dzieci.

��Tak, to �wi�ta prawda.

��I teraz Are� i jeszcze Mikael. Jak my to zniesiemy, Alexandrze?

Nie znalaz� odpowiedzi.

Przyg�adzi�a w�osy i usiad�a obok niego na sofie. Zrezygnowana, opu�ci�a r�ce na kolana. Smutny, delikatny u�miech pojawi� si� na poblad�ych wargach.

��Tak wiele ostatnio rozmawiali�my, Are i ja. On wiedzia�, �e umrze, ale si� nie ba�. M�wi�, �e t�skni ju� do Mety. Are nigdy nie by� g��boko wierz�cy, ale mia� pewno��, �e po �mierci spotyka si� tych, kt�rych si� kocha�o. I nikogo wi�cej. Je�li w og�le istnieje jaka� sprawiedliwo��, powiada�, to uniknie si� ponownego spotkania z tymi, kt�rych nie darzy�o si� sympati�. Wierzy� wi�c w istnienie swoistego raju. Okre�la� to jako inny stan.

Alexander pokiwa� g�ow�.

��Tak, naprawd� pragn�� ju� �mierci � ci�gn�a Liv. � Jedyne, co go powstrzymywa�o, to my�l o zaginionym Mikaelu. Teraz osi�gn�� wi�c szcz�cie. Rozmawiali�my kiedy� o tym, jak bogate by�o nasze �ycie pomimo wszystkich smutk�w. I tak si� cieszy�, �e zn�w zobaczy Tarjeia i Tronda. I ojca, i matk�. Daga i ma�� Sunniv�, i Kolgrima, Charlott� i Jacoba. I przede wszystkim Sol. Och, Bo�e, jak wielu z naszego rodu ju� odesz�o, Alexandrze!

��A ty, matko? Czy boisz si� �mierci?

��Nie. Czy to naprawd� �mierci samej w sobie cz�owiek si� boi? Czy aby nie chcemy raczej po�y� troch� d�u�ej? Popatrze�, co si� dzieje? �miem twierdzi�, �e tak jak Are t�skni� za moim Dagiem i wszystkimi bliskimi. Z wiekiem nieub�aganie nadci�ga samotno��.

Alexander zadumany przegl�da� papiery na stole.

��Mikael nosi� w sobie t� samotno�� ju� od ko�yski.

��Tak. Oby Mattiasowi si� powiod�o! W�wczas b�dziemy mogli pokaza� Mikaelowi, jak wiele ma powod�w, aby �y�! O, nadchodzi Hilda ze skarbem Ludzi Lodu. Musz� i�� i pom�c im. �ycz nam powodzenia, Alexandrze!

��Z ca�ego serca!

Jeszcze d�ugo spogl�da� za ni�, cho� znikn�a w pokoju Mikaela. Wszyscy pozostali zgromadzili si� wok� Arego, przygotowuj�c si� do czuwania. Tylko Brand w inny spos�b da� uj�cie smutkowi. Poszed� w alej�, by wyr�ba� zwalon� lip�. Alexander pod��y� za nim.

Jeszcze jedna zosta�a, pomy�la�. Jedna jedyna lipa z o�miu zakl�tych przez Tengela.

Mia� nadziej�, �e d�ugo postoi. Nikt w rodzinie nie m�g� si� obej�� bez Liv, a ju� najbardziej �ona Alexandra, Cecylia. Bezustannie niepokoi�a si� stanem zdrowia matki. Trudniej by�o jej dlatego, �e mieszka�a w innym kraju. Starali si� wi�c jak najcz�ciej odwiedza� Norwegi� � nie tylko w zwi�zku z tragicznymi wydarzeniami.

�mier� jedynego brata, Taralda, ci�ka by�a do zniesienia dla Cecylii. Tylko Alexander wiedzia�, jak ci�ka, bo nie obnosi�a si� ze swoim b�lem.

I nikt nie �mia� wyzna� Aremu, �e Tarald musia� zap�aci� �yciem za pr�b� uratowania go spod wal�cego si� �wierka. Wiedzieli, �e Are i tak nie prze�yje, uwa�ali wi�c, �e nie ma potrzeby dr�czy� starca. Pozdr�wcie Taralda i podzi�kujcie mu, powiedzia� Are. Obiecali, �e tak uczyni�, m�wili, �e Tarald le�y w Grastensholm troch� pot�uczony, ale to nic powa�nego. Are umar� wi�c nie�wiadom, �e mimowolnie sta� si� przyczyn� zgonu siostrze�ca. Nie wiedzia� te�, �e ukochany wnuk Mikael zdecydowa� si� umrze� razem z nim.

Are umar� szcz�liwy, ale Liv nie zas�u�y�a sobie na te wszystkie smutki, my�la� Alexander.

Wierzy� jednak, �e odczuwa�a swego rodzaju dum�, i� Tarald usi�owa� ocali� �ycie wuja. Tarald nigdy nie by� bohaterem, cechowa�a go przeci�tno��. W ostatniej chwili �ycia dokona� ofiarnego czynu.

Brand zatrudni� margrabiego Alexandra Paladina przy wynoszeniu ga��zi. Margrabia nie mia� nic przeciwko temu. Ka�de zaj�cie by�o dobre, je�li pomaga�o odp�dzi� smutne my�li.

W pokoju Mikaela nerwowymi, szybkimi ruchami rozk�adano na stole zawarto�� sporego worka. Nie by�o czasu do stracenia.

��Wielkie nieba � zafrasowa�a si� Cecylia. � Jak my si� w tym wszystkim po�apiemy?

��Tu s� formu�y odpar� Mattias. Stara�em si� je odszyfrowa�, ale nie zaszed�em daleko.

��Ja te� studiowa�am je kiedy� z ojcem � wtr�ci�a Liv. � I Sol wiele o nich rozprawia�a. Na pewno co� jeszcze pami�tam.

Nagle z ust Cecylii wyrwa� si� nerwowy chichot, ca�kiem nie na miejscu.

��Naprawd� zachowali co� takiego? Niewiele mocy ju� w nim chyba pozosta�o!

��Ale�, Cecylio! � upomnia�a j� matka. � Nale�a� do powieszonego mordercy. Sol mi m�wi�a, �e to ze zbior�w Hanny.

��Na co to si� mo�e komu przyda�?

��Na bezp�odno��. Teraz nie jest nam potrzebny. Od�� t� ohyd� na bok i nie wpatruj si� z takim zainteresowaniem, bezwstydnico!

Cecylia by�a tak g��boko poruszona losem Mikaela, �e musia�a jako� da� upust nerwom. W ko�cu jednak wzi�a si� w gar��.

��Odtrutka, tego nam potrzeba. Ale je�li j� znajdziemy, to w jaki spos�b zdo�amy mu j� poda�?

Z ty�u za nimi skar�y� si� Niklas:

��Ju� nie mog�, tak mnie bol� r�ce!

��Wytrzymaj jeszcze troch�, tak ci� prosz� � b�aga�a Liv. � B�d� grzecznym ch�opcem, zaraz co� tu znajdziemy.

Mattias by� do tego stopnia przej�ty, �e bez sensu przek�ada� zawarto�� worka z miejsca na miejsce.

��Wiem, �e co� tu musi by�

Liv oznajmi�a:

��Hanna i Sol mia�y swoje metody. Czarn� magi� w czystej postaci z krwi� smoka i popio�em z ogona klaczy. Ale nie tego szukamy.

��O, jakie� drobne zakl�cie z pewno�ci� by nie zaszkodzi�o � orzek�a Cecylia.

��Od tego trzymajmy si� z daleka � ostro zaprotestowa�a Liv. Sol mog�a to robi�, bo mia�a ku temu zdolno�ci, ale nic a nic by nie pomog�o, gdyby�my my spr�bowali. Ja czy ty albo Mattias.

��No, nareszcie, jest przepis, o kt�rym my�la�em! � powiedzia� z ulg� Mattias.

Liv wzi�a z jego r�k cieniutki p�atek brzozowej kory pokrytej dziwnymi znakami.

��Niestety, nie widz� ju� dobrze. Co tu jest napisane?

��Mleko od czarnej krowy� � odczyta� z wysi�kiem Mattias.

��Nie zwa�ajcie na kolor! Przynie�cie mleko.

��Niech b�dzie jak jest napisane. Jak czarna, to czarna � zadecydowa�a Cecylia. � Nie macie takiej krowy w oborze?

��Tak, ale�

Cecylia nie chcia�a s�ucha� �adnych sprzeciw�w. Zakomenderowa�a:

��Niklasie, niech ci odpoczn� r�ce, pobiegnij i popro� dziewk�, �eby udoi�a odrobin� mleka od tej czarnej krowy. I tylko od niej! Powiedz, �e tu chodzi o �ycie.

O tym wiedz� ju� wszyscy � mrukn�a Liv. � Dalej, Mattiasie!

��Odrobina smoczej krwi�

No i jak, mamy w stajni jakiego� smoka? � drwi�co zapyta�a Cecylia.

Liv, kt�ra wiedzia�a, �e c�rka w ten spos�b walczy z rozpacz�, tym razem ju� jej nie zgani�a. Spokojnie wyja�ni�a:

��To zio�o, Cecylio.

Ruchliwe d�onie Mattiasa przeszukiwa�y ju� sk�rzane woreczki i pude�eczka z kory.

��Dopiero je widzia�em� O, jest!

��Od�� na bok. Dalej!

��Odrobina smo�y�

��Na Boga! To ju� przesada! Czy to ma sens? Wlewanie w Mikaela takich �wi�stw? � protestowa�a Cecylia.

Zawo�a�a jednak Andreasa, prosz�c, by przyni�s� nieco smo�y z wozowni.

��Dobrze, teraz jest jeszcze kilka zi�, mam je wszystkie tutaj. W�gle ogniska palonego o zmierzchu�

��Nie, tego nie mamy� Chocia�� Ale� tak, mamy! � wykrzykn�a Liv. Czy nie palono ogniska w Lipowej Alei kilka wieczor�w temu? Tam na wzg�rzu.

��Wszystko nale�y wymiesza� ze szklank� w�dki.

��To najrozs�dniejsze jak do tej pory � orzek�a Cecylia. � Ale mleko z w�dk�? C�, pr�bowa�am ju� lepszych trunk�w.

Rozes�ano ludzi po wszystkie niezb�dne sk�adniki.

��Nie podoba mi si� ta smo�a � powiedzia� Mattias.

��Czy nie mo�emy jej opu�ci�?

��We� tylko ociupin�, setn� cz�� kropli � poradzi�a Cecylia.

Niklas zn�w by� przy Mikaelu, ciep�em d�oni ogrzewa� jego serce. Wszystkie inne dzieci przebywa�y na Grastensholm pod opiek� Gabrielli. Kaleb by� z doros�ymi w Lipowej Alei.

Wywar wkr�tce by� got�w. Cuchn�� obrzydliwie.

Rozpocz�� si� bardzo trudny proces wlewania w nieprzytomnego Mikaela wstr�tnej mikstury, w kt�rej dzia�anie nikt tak naprawd� nie wierzy�. Ale by�a to ostatnia nik�a szansa.

Mattiasowi towarzyszy�y tylko Liv, Cecylia i oczywi�cie ma�y Niklas, kt�ry by� niezast�piony.

Pozostali przebywali w paradnej izbie, przygn�bieni w�asn� bezradno�ci�.

Nagle stoj�ca przy oknie Irja oznajmi�a:

��Jaki� pow�z nadje�d�a alej�!

��Dobrze, �e zd��y�em uprz�tn�� drzewo � stwierdzi� Brand.

��Ale przecie� nie pora teraz na przyjmowanie go�ci � zmartwi�a si� Matylda. Musimy poprosi�, �eby przyjechali kiedy indziej.

��To nie jest pow�z z wioski � orzek� Andreas, staj�c obok Irji. � Zbyt mocno zakurzony, na pewno jedzie z daleka.

��Wyjd� im na spotkanie, Andreasie � poleci� mu ojciec. � Powiedz, �e to nieodpowiedni czas na wizyty.

Andreas opu�ci� izb�, spe�niaj�c wol� ojca. Przez okno ujrzeli, jak rozmawia z wo�nic�. Z powozu wysiad�a m�oda dama, kt�rej pomagali s�u��cy.

Andreas zwr�ci� si� do niej. Spostrzegli, �e bardzo dwornie si� jej pok�oni�, a potem, delikatnie ujmuj�c za r�k�, poprowadzi� w kierunku domu.

��Kt� to taki? � dziwi�a si� Matylda.

Weszli do �rodka. M�oda ciemnow�osa dama stan�a w drzwiach, onie�mielona na widok takiego zgromadzenia.

��Anette Lind z Ludzi Lodu powiedzia� kr�tko Andreas.

��Och, Bo�e � szepn�a Jessica.

��Czy jest tutaj m�j m��? � zapyta�a niepewnie Anette. � I m�j syn?

G�os Kaleba zabrzmia� ostro:

��Dominik jest bezpieczny, w s�siednim dworze. Mikael odebra� sobie �ycie.

Z ust Anette wydoby� si� st�umiony krzyk. W jednej chwili bardzo poblad�a. Matylda natychmiast podstawi�a jej krzes�o i cicho, ale surowo upomnia�a Kaleba:

��Jak mo�esz! Do Anette za� powiedzia�a: � Jeszcze �yje. Obok w pokoju robi� co mog�. Ale nie mamy zbyt wielkich nadziei.

Czy, mog� go zobaczy�? � szepn�a Anette. � Bardzo prosz�!

��Je�li nie b�dziecie wpada� w histeri�. Trzeba zachowa� cisz� i spok�j.

Anette skin�a g�ow�. Matylda otworzy�a przed ni� drzwi.

M�oda Francuzka zmru�y�a oczy od blasku wielu pal�cych si� �ojowych �wiec. W jej stron� odwr�ci�o si� troje ludzi: dama, od kt�rej bi�a pewno�� siebie, po cz�ci wrodzona, a po cz�ci nabyta poprzez przebywanie w bardzo dystyngowanym towarzystwie, i m�ody m�czyzna o najcudowniejszych oczach, jakie Anette kiedykolwiek widzia�a. P�yn�a z nich taka dobro�, �e nagle odczu�a pragnienie wyp�akania w jego ramionach ca�ej rozpaczy i strachu. Trzeci� osob� by�a wiekowa dama o dostojnych ruchach.

Anette patrzy�a na m�czyzn� le��cego w ��ku. Obok niego siedzia� ch�opczyk o oczach takich jak Dominika i trzyma� d�onie na piersiach chorego.

Mikael nie przedstawia� sob� pi�knego widoku. Wlanie czegokolwiek do ust nieprzytomnego jest prawie niemo�liwe, mo�e nawet okaza� si� �miertelnie niebezpieczne. Wi�kszo�� czarnobr�zowego czarodziejskiego wywaru znalaz�a si� na szyi i brodzie Mikaela oraz na po�cieli. Cecylia w lot poj�a, kim jest nowo przyby�a, i usi�owa�a pospiesznie doprowadzi� chorego do porz�dku.

��Och, Mikaelu ledwie s�yszalnie szepn�a Anette.

Jej wzrok pad� na st�. J�kn�a g�o�no i szybko si� prze�egna�a.

���wi�ta Mario, Matko Bo�a!

Czaszka niemowl�cia, zasuszone nietoperze, wyschni�ta d�o� ludzka i inne dziwne rzeczy musia�y wzbudzi� przera�enie w g��boko wierz�cej osobie.

Ale� wy nie mo�ecie� To przecie��

��Niestety, w tej sytuacji trzeba pr�bowa� wszystkiego � przerwa�a jej Cecylia. Co wy, �askawa pani, zrobiliby�cie na naszym miejscu?

Modli�abym si� do naj�wi�tszej Madonny.

��Czy ona do tej pory nie umia�a pom�c Mikaelowi?

��Mikael nie wyznawa�, niestety, w�a�ciwej wiary. Ale Matka Bo�a zawsze sta�a po mojej stronie.

Przeciwko Mikaelowi? pomy�la�a Cecylia. G�o�no za� powiedzia�a:

��No c�, m�dlcie si� zatem do Matki Boskiej! Potrzebujemy wszelkich mocy, by przywr�ci� go do �ycia.

Anette potraktowa�a zalecenie Cecylii dos�ownie. Pad�a na kolana przy ��ku Mikaela, uj�a jego bezw�adn� r�k� w z�o�one d�onie i zacz�a odmawia� po �acinie d�ugie, monotonne modlitwy.

Mimowolnie Cecylia poczu�a, �e ogarnia j� wzruszenie.

Zaj�li si� w�asnymi sprawami, zacz�li uprz�ta� pomieszczenie. Serce Mattiasa tak�e �cisn�o si� z �alu, gdy patrzy� na �a�osn� posta� na kl�czkach, wycieraj�c� na przemian to oczy, to nos. kiedy schowa� skarb, po�o�y� Anette d�o� na ramieniu.

Popatrzy�a na niego, zap�akana, zapuchni�ta.

��Tak si� spieszy�am � pisn�a swoim �amanym szwedzkim. � Spieszy�am si� jak mog�am. A jednak nie zd��y�am wyprzedzi� nieszcz�cia.

��A wi�c wiedzieli�cie o tym?

��Zostawi� list. Usi�owa�a prze�kn�� �zy. Wszystko opacznie zrozumia�.

Liv przem�wi�a do niej �agodnie:

��Mikael sam nam powiedzia�, �e to nie z powodu waszego ma��e�stwa. Cierpia� na dotkliw� melancholi�. Z�a si�a zdoby�a nad nim w�adz�. Dotkn�a go zatracona dusza.

Anette spojrza�a na nich pytaj�co. Nic nie mog�a poj��.

Cecylia nie by�a tak delikatna jak matka.

��Ca�kiem bez winy nie jeste�cie.

��Cecylio, nie teraz � ostrzeg�a Liv cicho.

Anette spu�ci�a g�ow�.

��Macie racj� � szepn�a do Cecylii. Ci�ar mej winy przyt�acza mnie do ziemi.

Cecylia delikatnie obj�a jej ramiona.

��M�dl si� dalej, dziecino! To w ka�dym razie nie zaszkodzi. Kto wie, mo�e nawet pomo�e?

To by�o naprawd� du�o jak na Cecyli�.

Anette badawczo spojrza�a na Niklasa.

Liv wyja�ni�a:

��To jeden z potomk�w Ludzi Lodu, obdarzony pewn� szczeg�ln� zdolno�ci�. Ma na imi� Niklas i jest kuzynem Dominika. Je�li kto� mo�e uratowa� Mikaela, to tylko on. W jego r�kach jest lecz�ca si�a.

Anette prze�egna�a si�.

��Cud boski! �wi�ty�

��No, c� � odpar�a Cecylia szyderczo. � Ten ma�y �wi�ty potrafi wyczynia� i�cie diabelskie psikusy.

Anette jednak ju� trzyma�a kurczowo r�czki Niklasa w d�oniach.

��Uratuj go, Niklasie! B�agam ci�! On tak wiele dla mnie znaczy!

Pi�ciolatek by� bardzo zawstydzony. Anette natychmiast opu�ci�a r�ce.

��Nie b�d� ci przeszkadza�a w modlitwach, nawet je�li s� protestanckie. B�dziemy modli� si� razem, ty i ja.

Niklas uzna�, �e obca dama m�wi dziwnie, ale skin�� g�ow�. Modlitwy? Przecie� on si� nie modli!

W pokoju zaleg�a cisza, przerywana tylko szeptami Anette.

��Wyjd� na chwil� odpocz�� � cicho powiedzia�a Liv.

Pokiwali g�owami, wyra�aj�c zgod�.

Mattias i Cecylia usiedli, byli ju� bardzo wyczerpani.

Po chwili zorientowali si�, �e ma�y Niklas zasypia. Do tej pory naprawd� sprawowa� si� bardzo dzielnie. U�o�yli ch�opca przy boku Mikaela z jednym ramieniem na jego piersi. Niklas zasn�� natychmiast.

Anette rozbola�y kolana, wsta�a wi�c i siad�a przy Mattiasie i Cecylii.

��Jak s�dzicie? � zapyta�a cicho dr��cym g�osem. � Czy on prze�yje?

��Tego nie wie nikt � odpar� Mattias r�wnie cicho. � Zrobili�my wszystko, co w naszej mocy, i teraz pozostaje nam tylko czeka�. Ale on ci�gle jeszcze �yje i w ka�dym razie nie s�abnie.

��O, Bo�e, jak to si� mog�o sta�?

Mattias opowiedzia� o �mierci dziadka i o tym, jak znaleziono ich obu, trzymaj�cych si� za r�ce.

��Och, m�j biedny Mikaelu! Czy� czy wy dwoje jeste�cie z nim blisko spokrewnieni?

��Nieszczeg�lnie. Ta starsza dama, kt�ra w�a�nie wysz�a, jest siostr� jego dziada, ojca ojca. To baronowa Meiden. A to jej c�rka margrabina Cecylia Paladin. Ja jestem wnukiem starszej damy. Baron Mattias Meiden, lekarz.

Baron? Margrabina? A ona za nic mia�a rodow�d Mikaela!

Jak wszyscy szlachetnie urodzeni, Anette by�a bardzo skrupulatna w odr�nianiu szlachty od posp�lstwa. Przysta�a na ma��e�stwo z Mikaelem, wiedzia�a bowiem, �e jego matka, z domu Breuberg, by�a spokrewniona z wysoko urodzon� Mark� Christian�. Ale �e r�wnie� w rodzie jego ojca istniej� takie tytu�y� Tego si� nie spodziewa�a.

Odczuwa�a teraz g��boki wstyd, �e zawsze z g�ry traktowa�a pochodzenie Mikaela. Kr�ci�a te� nosem nad dobrze utrzyman�, ale, ach, jak�e skromn� Lipow� Alej�. M�g� przynajmniej pochodzi� z pobliskiego Grastensholm.

O, �onie Mikaela nie by�o teraz wcale �atwo. A mia�y nadej�� jeszcze trudniejsze chwile!

Anette nie opuszcza�a Mikaela. Z trudem zmuszono j�, by wychodzi�a od niego przynajmniej na czas posi�k�w. Nocowa�a tam nawet, �pi�c na siedz�co w fotelu.

Nast�pnego dnia zobaczy�a si� z Dominikiem, kt�ry przyby� do Lipowej Alei. Ch�opiec nadal wiedzia� tylko, �e ojciec jest powa�nie chory. Ma�y by� tak wzburzony i zasmucony, �e Anette musia�a d�ugo i cierpliwie przekonywa� go, �e wszystko b�dzie dobrze.

Niklasowi pozwolono sp�dza� jaki� czas z dzie�mi, ale Anette pragn�a mie� go przy Mikaelu jak najd�u�ej. Bywa�o, �e ch�opiec si� niecierpliwi� i bardzo narzeka�.

Trzeciego dnia po po�udniu przyby�a Cecylia, by dotrzyma� Anette towarzystwa. Wszyscy po kolei siedzieli wraz z ni�, czuwaj�c przy �o�u chorego. Mattias przychodzi� kilkana�cie razy dziennie, on przecie�, jako medyk, czu� si� najbardziej odpowiedzialny za �ycie Mikaela.

��Jak si� czujesz? � zapyta�a Cecylia przyja�nie. � Musisz by� �miertelnie zm�czona.

Anette usiad�a przy niej, wdzi�czna za wsp�czucie.

��Nie mia�am czasu, by o tym my�le�.

Ch�tnie przebywa�a w towarzystwie Cecylii. Nie ze wzgl�du na jej tytu� margrabiny; naprawd� j� polubi�a. Cecylia by�a sympatyczna, otwarta i szczera.

Tego dnia okaza�a si� bardziej szczera, ni� pragn�aby tego Anette, i mo�e nie ca�kiem tak sympatyczna jak zwykle.

Zacz�a sama Anette:

��Och, gdyby tylko mi si� zwierzy�!

Cecylia popatrzy�a na ni� zamy�lona.

��A czy da�a� mu kiedykolwiek pozna�, �e pragniesz mu pom�c? Czy przypadkiem nie by�o ca�kiem przeciwnie? Stara�a� si� nie zauwa�a� jego dziwnego zachowania, nie widzie� przygn�bienia? On zdecydowa� si� na ten krok cz�ciowo ze wzgl�du na ciebie. Chcia�, aby� odzyska�a wolno�� i mog�a po�lubi� innego.

Jej s�owa wbija�y si� w sumienie Anette jak ostre sztylety.

��To nieprawda! Przecie� ja kocha�am Mikaela!

Jak cudownie by�o wypowiedzie� te s�owa! I wypowiedzia�a je ona, kt�ra nigdy nie �mia�a wyrazi� swych uczu� wobec obcego olbrzyma, jej m�a.

��Dlaczego on nigdy si� o tym nie dowiedzia�? Dlaczego musia� by� tak samotny i nie m�g� zwierzy� si� nawet w�asnej �onie?

��Nie mog�am � �ka�a Anette. � Tak bardzo chcia�am mu to powiedzie�, ale nie mog�am. Zabroniono mi!

��Kto?

��Ko�ci�.

��Od kiedy to Ko�ci� nie pozwala m�wi� o mi�o�ci?

Anette, my�la� Mikael. Najmilsza Anette, s�ysz� ci�. S�ysz� wszystko, o czym m�wicie, ale nie mog� si� poruszy�. Nie mog� nawet unie�� powiek.

��Ale Ko�ci� tak w�a�nie nakazuje � upiera�a si� Anette. � Moja matka�

��Aha! A wi�c mamy winowajczyni�! Co m�wi�a twoja matka?

��M�wi�a, �e� Nie, nie mog� tego powiedzie�!

��Musisz si� prze�ama� � nie dawa�a za wygran� Cecylia. � Drogie dziecko, by�a� absolutnie ostatni� osob�, kt�r� powinien by� po�lubi� Mikael. Mikael, taki nadwra�liwy. Taki delikatny, tak bardzo wyczulony na nastroje ludzi. Tak pe�en troski o innych. To go zniszczy�o.

Anette ukry�a twarz w d�oniach.

Cecylia, cho� smutna, by�a bezlitosna. Ta zasadnicza rozmowa musia�a si� odby�, na nic zda�oby si� odwlekanie. Anette musia�a si� przebudzi�.

��Jak wype�nia�a� obowi�zki �ony?

��Nigdy mu nie odmawia�am�

��Nie wprost, z tym si� zgodz�. Ale Mikael jest bardzo wyczulony nawet na najdrobniejszy gest niech�ci. A ile mu z siebie da�a�? Mi�o��, Anette, to znaczy dawa�, nie oczekuj�c niczego w zamian.

Ciotko Cecylio, nie b�d� zbyt surowa, my�la� Mikael. Ona chce, ale nie jest w stanie si� z tym upora�.

��Nie mog�am � szepn�a Anette. � Matka opowiada�a tyle wstr�tnych rzeczy o m�czyznach.

��Co m�wi�a?

���e to� �winie. Wieprze. Kusz� i zwodz�. Ostrzega�a mnie, �ebym nigdy nie zgadza�a si� na spe�nianie ich zachcianek. My, kobiety, musimy by� uleg�e, by mie� dzieci, ale p�niej nie mamy �adnego obowi�zku poddawa� si� ohydnym ��dzom.

Cecylia d�ugo milcza�a.

��Czy to twoje s�owa, czy matki? � wydusi�a wreszcie z siebie.

��Matka zawsze tak m�wi�a. Zawsze. A ona by�a wspania�� kobiet�. Wiedzia�a wszystko, potrafi�a wszystko, wszyscy zawsze pytali j� o rad�. Nale�y jej wierzy�. To, co m�wi�a, zawsze by�o prawd�.

��A tw�j ojciec?

��Nie, on� Prawie go nie pami�tam. Mia� tyle wad.

��Czy uwa�asz, �e Mikael jest wstr�tny?

Anette zadr�a�a.

��Wstr�tny? Nie, tylko przera�aj�cy.

��Och, nie, moja droga � westchn�a Cecylia. � Nie znam �agodniejszego cz�owieka na ziemi!

��Tak, ale on jest taki wielki! Wielki i m�ski. I to takie wstr�tne, kiedy jest� jest blisko mnie.

��Dlaczego wstr�tne?

��Tego nie mog� powiedzie�.

��Czy jest co�, czemu musisz si� opiera�?

Anette patrzy�a na ni� przera�ona.

��Co� w tobie, w �rodku? � ci�gn�a nieub�aganie Cecylia.

���wi�ta Madonno, zbaw mnie od wszelkiego grzechu � modli�a si� Anette i zn�w uczyni�a znak krzy�a.

Anette, Anette, pomy�la� Mikael ze smutkiem.

Cecylia zrozumia�a, �e mocniej przycisn�� dziewczyny ju� si� nie da. Zaatakowa�a z innej strony.

��Pos�uchaj mnie teraz. Nikt nie wie, czy Mikael prze�yje. Ale je�eli wbrew naszym przypuszczeniom oka�e si�, �e tak, to co wtedy zrobisz?

��B�d� go b�aga� o wybaczenie. Prosi�, by da� mi szans�, aby�my mogli spr�bowa� jeszcze raz, od pocz�tku.

Cecylia pokiwa�a g�ow�.

��A czy chcesz, by prze�y�?

Anette zn�w wybuchn�a p�aczem.

��Najbardziej na �wiecie!

��A jak si� sprawy maj� z tym drugim?

��Z drugim? Och, z Henrim? Mikael ca�kiem opacznie to zrozumia�. Jestem cudzoziemk� na szwedzkim dworze. I kiedy pojawi� si� Francuz, by�am uszcz�liwiona, �e mog� porozmawia� z rodakiem. Ale �ebym mia�a go po�lubi�? By� w nim zakochana? Nie, to nie do pomy�lenia. W�a�nie dlatego, �e Henri nie stanowi� �adnego zagro�enia, mog�am z nim rozmawia� tak lekko i niewymuszenie. � Anette za�mia�a si� ironicznie: Henri jest tak r�ny od Mikaela!

Cecylia u�miechn�a si�.

��Teraz si� zdradzi�a�! Dopiero teraz uwierzy�am, �e naprawd� kochasz Mikaela. Opowiem ci co�, czego nie wie nikt inny. Co�, co wyja�ni ci, jak wa�ne jest umie� z siebie dawa�. �y�am kiedy� w podobnym ma��e�stwie jak teraz Mikael. Ja i Alexander pobrali�my si� z rozs�dku. Ale ja go kocha�am. Bo�e m�j, jak bardzo go kocha�am! Jednak od pocz�tku by�o jasne, �e nigdy nie b�d� mog�a okaza� mu mojej mi�o�ci, on bowiem i tak jej nie przyjmie.

Anette szeroko otworzy�a oczy.

Cecylia m�wi�a dobitnie:

��Czy potrafisz wyobrazi� sobie, jak to jest, kiedy rok za rokiem przebywa si� z cz�owiekiem, kt�remu nie mo�na okaza� swojej mi�o�ci? Czy mo�esz zrozumie�, jak to jest, kiedy le�y si� noc�, a cia�o p�onie z t�sknoty za jego blisko�ci�?

��Ale dlaczego? Czy by� kto� inny?

��Nie � u�miechn�a si� Cecylia. � Powodu nie mog� ci zdradzi�, jest zbyt osobisty. Ale daj� ci s�owo, cz�sto my�la�am, by sko�czy� ze sob�. Si�� dawa� mi jedynie fakt, �e Alexander mnie potrzebowa�, zosta� ci�ko ranny na wojnie i� W ko�cu jako� dotarli�my do siebie i pokochali�my si� g��bok�, wzajemn� mi�o�ci�. Ale do dzi� musz� walczy�, Anette. Nie, Alexander nie jest mi niewierny, to nie w jego stylu, ale nigdy nie mog� by� pewna, czy nie odezw� si� jego dawne sk�onno�ci. Dlatego przez ca�y czas musz� stara� si� utrzyma� jego zainteresowanie, dawa� mu z siebie jak najwi�cej, cia�em i duchem. Rozumiesz?

��Sk�onno�ci? Nie pojmuj�

��I wcale o to nie chodzi�o. To co� bardzo osobistego, co dotyczy wy��cznie Alexandra i mnie.

Anette przygl�da�a si� jej wstrz��ni�ta.

Margrabia? Tak szlachetnie urodzony? C� to mo�e by�

��Anette, nie zrozumia�a� ani jednego s�owa z tego, co do ciebie m�wi�am. Zaczynam teraz pojmowa�, z czym musia� walczy� Mikael. Alexander mnie kocha i to mi wystarczy. Jeste�my razem bardzo szcz�liwi.

��Ale� ale�

��Musisz by� szczodra, moje dziecko! Wr�cz rozrzutna w dawaniu siebie. Oka� Mikaelowi, �e go kochasz, �e lubisz, kiedy ci� dotyka, odrzu� od siebie wszelkie zakazy, daj mu ca�� siebie, gdy b�dzie le�a� w twoich obj�ciach!

��Nie! � wykrzykn�a wstrz��ni�ta Anette. � Tak przecie� robi� tylko ladacznice!

��Nie. Nie, moja kochana! Jedyne, kt�re tego nie robi�, to takie ograniczone, nieczu�e i ma�ostkowe kobiety jak� tak, wybacz mi, �e to ci powiem: jak twoja matka! I jak na razie ty sama! Co w�a�ciwie sta�o si� z twoim ojcem? Czy on by� szcz�liwy w ma��e�stwie z twoj� matk�?

��Ojciec? On�

Anette zamy�li�a si�. Poszeptywania, plotki po jego �mierci� By�a wtedy taka ma�a�

Nie u�wiadamiaj�c sobie, �e m�wi na g�os, powiedzia�a zag��biona we wspomnieniach:

��Chodzi�y s�uchy, �e ojciec odebra� sobie �ycie. A matka� triumfowa�a. M�wi�a, �e ojciec by� s�aby�

Kiedy zda�a sobie spraw� z tego, co w�a�nie wyrzek�a, poczu�a, jak wzbiera w niej gwa�towna fala wstr�tu. Jej w�asna matka! A, ona, Anette, bliska by�a pope�nienia takiego samego, okrutnego, bezlitosnego morderstwa. Na Mikaelu. Mikaelu! krzykn�a w my�lach.

��Och, �wi�ta Mario, Matko Bo�a � odezwa�a si� zduszonym szeptem.

��Tak. � W oczach Cecylii wyczyta� mo�na by�o wielki �al. � By�o tak, jak przypuszcza�am. Moja droga Anette � m�wi�a dalej, k�ad�c d�onie na ramieniu m�odej kobiety � masz wielk� pociech� w swej wierze. To bardzo pi�kne, lecz nam tego brakuje. S�uchaj swej Madonny, ale nie pozw�l, by b��dne opinie twej ziemskiej matki mia�y na ciebie tak zgubny wp�yw. Pilnuj, by religia nie stanowi�a muru mi�dzy tob� a Mikaelem! Katolicyzm, jest hojniejszy, ni� mia�a� kiedykolwiek okazj� si� o tym dowiedzie�. Niebiosa z zadowoleniem patrz�, kiedy ludzie si� kochaj�. Tak�e ciele�nie!

Anette odwr�ci�a si� do niej jak lunatyczka.

��Sk�d wiecie to wszystko o nas? Czy Mikael�?

��Mikael powiedzia� tylko, �e nie potrafisz go kocha�. I �e z tego powodu wasze po�ycie ma��e�skie by�o bardzo, bardzo wstrzemi�liwe, gdy� on nie chcia� ci si� narzuca�.

Anette odwr�ci�a twarz, usi�uj�c ukry� �zy goryczy.

��och, Mikaelu, tak ci� prosz� � szepta�a. � Wr�� do mnie!

W tym momencie Mikael zdecydowa�, �e podejmie walk� ze �mierci�.

Po raz pierwszy od dawna zat�skni� za �yciem.

Czwartego dnia zauwa�ono lekk� popraw�. Zanim nadszed� wiecz�r, oddech Mikaela sta� si� ju� wyra�ny.

Nikt nie wiedzia�, co mu pomog�o. Czarodziejski wywar czy d�onie Niklasa, modlitwy Anette, a mo�e w�asna odporno��? Najwa�niejsze, �e mia� teraz szanse na prze�ycie. Niklasa zwolniono z obowi�zk�w, dzi�kuj�c mu bardzo serdecznie za wytrwa�o��.

Pi�tego dnia odprowadzono Arego na miejsce wiecznego spoczynku. Anette posz�a na pogrzeb zamiast Mikaela, domy�la�a si� bowiem, �e takie by�oby jego pragnienie.

Zdumiewa�a j� ta rodzina, poczucie wi�zi i przyja�ni ��cz�ce wszystkich jej cz�onk�w. Nagle zapragn�a by� jedn� z nich. S�usznie przypuszcza�a, �e owo poczucie wi�zi jest wrodzone i �e Mikael musia� je odczuwa�. Bardzo brakowa�o mu rodziny i mi�dzy innymi to w�a�nie by�o przyczyn� jego bezdennej samotno�ci.

I jak ona mog�a zrekompensowa� mu brak rodziny.

Nie, nie mo�e o tym teraz my�le�. Musi jeszcze poczeka�.

Dominik r�wnie� poszed� na pogrzeb. W nim tak�e tkwi�o owo poczucie wi�zi rodzinnej, mo�e ono w�a�nie kaza�o mu jak najrychlej przyby� tu wraz z ojcem? Ch�opiec przecie� tak bardzo nalega� na wyjazd.

Anette pozna�a ju� dobrze ca�a rodzin�, wiedzia�a, kto jest z kim spokrewniony. Nie czu�a �alu do Cecylii, od kt�rej us�ysza�a tyle gorzkich s��w prawdy. Cecylia tak�e ch�tnie z ni� rozmawia�a i ju� jej nie �aja�a, lecz snu�a d�ugie opowie�ci o dzieciach i wnukach. Cecylia okaza�a Anette ogromne zaufanie, zdradzaj�c tajemnic� sk�onno�ci Alexandra, uzna�a bowiem, �e dobrze to zrobi zagubionej dziewczynie. Anette by�a wstrz��ni�ta. �wiat okaza� si� o wiele wi�kszy i bardziej skomplikowany, ni� jej si� wydawa�o. Zrozumia�a, �e nie do�� jest wyznaczy� sobie i trzyma� si� kurczowo jednej drogi, jak uczy�a matka. Istnia�o r�wnie� co�, co nazywano tolerancj�.

Liv sta�a nad grobem, po raz ostatni �egnaj�c si� z bratem. Nie mog�a zebra� my�li, niepokoi�o j� co�, co rozgrywa�o si� w pobli�u.

Zna�a przyczyn� swego niepokoju. To pewni siebie m�czy�ni ze Svartskogen, kt�rzy przygl�dali si� jej spode �ba, z zapiek�� z�o�ci�.

Czy ich nienawi�� nigdy nie b�dzie mia�a ko�ca? Przecie� Dag uczyni� dla nich tak wiele!

To stara historia. Dag zmuszony by� ukara� ich ojca za kazirodztwo. Ojca �ci�to, a zaniedbana zagroda posz�a pod m�otek. To nie Dag zawini�, taki koniec by� nieuchronny, ale synowie obwiniali s�dziego, mimo �e Dag uczyni� wszystko, by zapewni� bezdomnej rodzinie nowe warunki �ycia. Da� im niewielk� zagrod� nale��c� do Grastensholm, wysoko na wzg�rzu, zwan� Svartskogen. Ale rodowa posiad�o��, kt�r� stracili, by�a o wiele wi�ksza. Le�a�a w s�siedniej wiosce i ludzie ze Svartskogen nigdy nie przestali nazywa� jej swoj�. A s�dziemu Meidenowi jeszcze poka���

Obecnie �y� tylko jeden z syn�w straconego. Sta� na cmentarzu i obserwowa� rodzin� oczami, w kt�rych wci�� p�on�a ��dza zemsty. Nigdy jednak nie posun�� si� dalej, poprzestawa� na pogr�kach.

Gorzej sprawy mia�y si� z jego synem, kt�ry r�wnie� by� na pogrzebie wraz z dwojgiem dzieci: dziesi�cio i dwunastoletnim. Tego syna Liv naprawd� si� ba�a! Wydawa�o si�, �e rodzina karmi si� nienawi�ci�, bezustannie podsycan� jak wieczny ogie�. Ca�a czw�rka sprawia�a wra�enie dzikich i niez�omnych w swym zacietrzewieniu, kiedy tak stali, niby odprowadzaj�c gospodarza do grobu. Gospodarza, kt�rego nienawidzili.

Arego, dobrego Arego!

Liv zadr�a�a i usi�owa�a o nich zapomnie�.

Po drodze z ko�cio�a do domu Anette us�ysza�a od Branda od dawna wyczekiwane, upragnione s�owa:

��Czy zechcesz pom�c Matyldzie i Liv podczas stypy? Przyjmiesz go�ci i zadbasz, by nie zapomniano o nikim? Wiesz, �e jeste� teraz jedn� z nas?

S�owa te bardzo pokrzepi�y jej zbola�e serce, wzruszona odpowiedzia�a tylko skinieniem g�owy.

Wspomina�a ten moment, kiedy pierwszy raz uzmys�owi�a sobie, �e naprawd� kocha Mikaela. By�o to podczas jego d�ugiego pobytu w domu tu� przed wyjazdem na wojn� z Dani�.

Byli w Sztokholmie, znale�li si� w t�umie na rynku Kornhamn i on stara� si� utorowa� im drog� w�r�d kupuj�cych przy kramach. Na moment straci�a go z oczu, poczu�a si� opuszczona i bezradna. On niebawem wr�ci�, u�miechn�� si� do niej przyja�nie, koj�co, a wtedy poczu�a, jak ogarnia j� spok�j i rado��. Nale�a� do niej, mia�a silnego m�czyzn�, kt�remu mog�a ufa�, i serce na widok znajomej twarzy zacz�o uderza� mocniej.

Nie mog�a mu jednak o tym powiedzie�! Zamiast tego sp�dzi�a ca�y wiecz�r przed obrazem Madonny, modl�c si� o odpuszczenie grzesznych my�li.

Och, Mikaelu, dlaczego nie prowadzi�a mnie gwiazda twojej mi�o�ci bli�niego w miejsce nieufno�ci i pogardy zaszczepionej przez matk�?

Nad Mikaelem czuwa�a jedna ze s�u��cych z Grastensholm, gdy� wszyscy z Lipowej Alei pragn�li by� w ko�ciele i uczestniczy� w pogrzebie. Mikael doszed� ju� do siebie na tyle, �e mo�na mu by�o podawa� p�ynne pokarmy.

Ale wci�� by� taki s�aby!

Kiedy wr�cili z ko�cio�a na styp�, Anette pobieg�a prosto do niego i podzi�kowa�a dziewce za czuwanie. Usiad�a przy ��ku m�a i mocno uj�a go za r�k�. I wtedy w�a�nie poczu�a s�aby, s�abiutki u�cisk jego palc�w. Jeden jedyny.

��Mikaelu � szepn�a wzruszona. � Zostan� z tob�. Na zawsze!

Tego wieczoru obudzi� si� i popatrzy� na ni� przytomniej.

Chcia�a wybiec i wykrzycze� wszystkim swoj� rado��, ale zosta�a tam gdzie by�a, trzymaj�c jego d�o� w swojej.

Mikael usi�owa� co� jej powiedzie�.

��Anette � szepn�� ledwie s�yszalnie. � Czy� przyjecha�a�� �eby� zabra� Dominika?

��Nie, Mikaelu, nie! � odpar�a gor�co. � Przyjecha�am tu do ciebie!

��A wi�c� to prawda� co s�ysza�em. Nie sen.

Tym razem wi�cej ju� nie zdo�a� powiedzie�. Ale kiedy przymkn�� oczy, na wargach pojawi� si� delikatny u�miech.

Anette pochyli�a si� i uca�owa�a m�a prosto w usta. Ostro�nie, jakby, to by�o co� zakazanego. Ale zrobi�a to jeszcze raz, spokojnie, z mi�o�ci�. Mikael u�miechn�� si� znowu.

Nast�pnego dnia Anette przygarn�a syna do siebie i mocno go u�ciska�a.

��ojciec b�dzie �y� � szepn�a.

��Czy cieszysz si� z tego, mamo? � z powag� zapyta� Dominik.

��Oczywi�cie �e si� ciesz�, wiesz przecie� o tym!

��Nie, nie wiedzia�em � cicho odpowiedzia� ch�opczyk. � Ojciec tak�e nie wiedzia�.

Anette poczu�a uk�ucie w sercu. Obaj jej ch�opcy obserwowali j�, wyczekuj�c na znak, �e zale�y jej na m�u. A ona�

Jakiego bystrego ma syna!

��Teraz ojciec ju� o tym wie. B�dziemy, dla niego dobrzy, Dominiku. Tak, ty zawsze by�e�, a ja� Nie pomy�la�am, �eby okaza� mu�

Urwa�a, nie potrafi�a doko�czy� zdania.

��Czy mog� i�� do niego? � zapyta� ch�opczyk.

��Tak, prosi� o to.

Dominik wszed� do ojca. Przera�ony jego blad� twarz�, od kt�rej odbija�y si� ciemne oczy, przystan�� w progu.

��Podejd� tutaj, Dominiku � szepn�� Mikael schrypni�tym g�osem.

Ch�opiec zbli�y� si� do ojca.

Mikael wyci�gn�� r�k�. Dominik uj�� j� z wahaniem.

��Synku � powiedzia� Mikael z wysi�kiem. � Mama chce, by�my wr�cili do Szwecji. Ja najch�tniej zosta�bym tutaj�

��Ja tak�e.

��Wiem. Tacy jeste�my. Ale urodzili�my si� z ch�ci� czynienia dobra dla innych. Obieca�em wi�c mamie, �e pojedziemy z powrotem, kiedy ju� b�d� zdrowy. I Troll na pewno zastanawia si�, gdzie my, wszyscy si� podziewamy.

��O w�a�nie, Troll � rozja�ni� si� ch�opiec. � Najlepiej, jak wr�cimy do domu. Ale mo�e b�dziemy mogli jeszcze kiedy� tu przyjecha�?

��Tak cz�sto, jak tylko to b�dzie mo�liwe, Dominiku! Bo tu s� nasze korzenie, nasz r�d. Masz jakich� przyjaci�?

��Tak. Niklas, Villemo i ja zawsze bawimy si� razem, i inne dzieci czasem te�. Oni uwa�aj�, �e ja jestem du�y, ojcze! I �e tyle umiem!

Mikael u�miechn�� si�.

��Ja te� tak s�dz�.

��Czy oni b�d� mogli przyjecha� do nas w odwiedziny na Morby?

��Koniecznie, ca�a rodzina, kiedy tylko zechc�!

Zamkn�� oczy. Nie mia� ju� wi�cej si�.

��Dominiku � szepn�� po chwili. � Wybacz mi to, co zrobi�em. To nie ja, to z�a si�a, kt�ra mn� zaw�adn�a.

��Czy ta z�a si�a nadal istnieje?

��Nie wiem. Nie zauwa�y�em jej teraz, ale nie jestem pewien.

Dominik po�o�y� mu r�czk� na czole.

��My�l�, �e ju� odesz�a. Nie jeste� ju� taki smutny, ojcze.

��To prawda. Odzyska�em ch�� �ycia. Tak wiele os�b mi w tym pomog�o. Ty, twoja matka. Mattias, Cecylia, ca�y r�d, kt�ry przyj�� nas tak ciep�o. S�dz� jednak, �e najwi�cej zawdzi�czam Niklasowi. Wiesz, synku, kiedy le�a�em nieprzytomny, czu�em jego d�onie na sercu. Mo�e to niem�dre tak m�wi�, ale wydaje mi si�, �e ciep�o jego d�oni odegna�o �miertelne zimno z mego cia�a.

��Ja te� tak my�l�.

��A m�wi�c o �miertelnym zimnie mam na my�li nie tylko to spowodowane przeze mnie samego.

��Wiem, ojcze, chodzi ci o t� z�� moc?

��Tak. Zetkn��em si� kiedy� z duchem. Dotkn�� mnie. Duchy staraj� si� przyci�gn�� do siebie �ywych.

Dominik nie by� w pe�ni przekonany.

��By� mo�e. Ale my�l�, �e to ty sam� Nie, nie wiem, co m�wi�.

��Tak, Dominiku, na pewno masz racj�. To tch�rzostwo obwinia� ducha. Wydawa�o mi si�, �e zawadzam. Nic nie umia�em, nikomu nie by�em potrzebny. kiedy� uratowa�a mnie samotno�� Trolla. P�niej ty potrzebowa�e� ojca. Ale jeszcze p�niej, kiedy zrozumia�em, �e� Nie ma o czym m�wi�, to ju� min�o.

Nie chcia� wspomina�, �e Anette wola�a Henri'ego w roli ojca swego syna. Po co niepotrzebnie m�ci� umys� dziecka.

Nagle od strony drzwi rozleg� si� g�os.

��Masz bardzo inteligentnego syna � powiedzia�a Cecylia, kt�ra sta�a tam ju� od d�u�szej chwili wraz z Mattiasem i Anette. � Dominik uwa�a, cho� jest za ma�y, by zna� to s�owo, �e nosisz w sobie t�sknot� za �mierci�. To ona w�a�nie, a nie �adne duchy dr�czy�a ci� przez ca�y czas.

��Nie, nie t�sknota za �mierci� � zaprotestowa� Mattias. � To tak�e nieodpowiednie okre�lenie. Chodzi raczej o strach przed �yciem.

Mikael przygl�da� si� im w skupieniu. Po chwili przytakn�� ruchem g�owy.

��Obydwoje macie racj�. I nie zapominajcie jednak, �e spotka�em Magd� von Steierhorn i ona naznaczy�a mnie swym pi�tnem.

��Czy jeste� o tym absolutnie przekonany. � cicho zapyta� Mattias.

��Oczywi�cie, ja�

��Poczekaj chwil�, Mikaelu! Masz go�cia. Tancred wr�ci� z Akershus i przywi�z� ze sob� szwedzkiego podoficera. On ma ci wiele do powiedzenia.

Mikael przygl�da� si� im pytaj�co. Cecylia podesz�a do drzwi i przywo�a�a kogo� gestem r�ki. Wszed� Tanered, prowadz�c za sob� m�czyzn� w szwedzkim mundurze.

��Sven! � wykrzykn�� Mikael s�abym g�osem. � Co ty tu robisz?

��To d�uga historia, porozmawiamy o tym p�niej. Teraz us�yszysz, co prze�y�em na dworze w Inflantach. To powinno ci� zainteresowa�.

Pozostali milczeli z wyczekiwaniem.

��A zatem pojechali�my tam, jak sobie �yczy�e�, by sprawdzi�, czy wszystko jest zgodnie z prawem. Pozornie wydawa�o si� w porz�dku, prawowity w�a�ciciel odzyska� swoje dobra, a my dopilnowali�my, by rodzin� oszust�w zaj�y si� odpowiednie w�adze i wymierzy�y im stosown� kar�. A kiedy rozmawiali�my z poszczeg�lnymi cz�onkami rodziny, pojawi�a si� jeszcze pewna dama.

��Co takiego? Pi�kna, jakby bez wieku dama o bladej twarzy, spowita w czer�?

��Dok�adnie ta sama!

��I ty j� widzia�e�?

Sven u�miechn�� si�.

��Wszyscy j� widzieli. To by�a ciotka w�a�ciciela, do kt�rej tak naprawd� nale�a� dw�r. Jej bratanek zarz�dza� nim w jej imieniu. Oszu�ci nie chcieli z ni� rozmawia�. Byli �miertelnymi wrogami i zamierzali uwi�zi� tak�e i j�. Nie uda�o im si� jednak, by�a sprytniejsza.

��Ale� to si� nie zgadza! Widzia�em przecie� �lady! A raczej nie widzia�em jej �lad�w na �niegu! To by� duch!

��D�ugo si� nad tym zastanawiali�my � powiedzia� Tancred. � I w zwi�zku z tym chcia�em ci zada� pytanie: czy id�c w kierunku bramy szli�cie obok siebie?

Mikael zawaha� si�.

��Nie� nie pami�tam. Ju� wiem! Bez w�tpienia ona sz�a za mn�.

Cecylia pokiwa�a g�ow�.

��A wiesz dlaczego, Mikaelu? Bo to by�a elegancka dama w cienkich trzewiczkach. Nie chcia�a wchodzi� w g��boki �nieg. Wola�a i�� po twoich �ladach. W ten sam spos�b wr�ci�a do domu; ja na jej miejscu zrobi�abym dok�adnie to samo. By�a drobna lekka, nie zostawia�a wyra�nych �lad�w, prawda? Wed�ug mnie tak w�a�nie by�o.

Mikael oniemia�. My�la� i my�la�. A wi�c Magda von Steierhorn�? To mog�o si� zgadza�, mog�o�

��Nie � o�wiadczy�. � Je�li to nie by� duch, to jak wyja�nicie moje p�niejsze wizje? G�stniej�c� mg��, kt�ra robi�a si� coraz ciemniejsza, a� wreszcie zmusi�a mnie, bym szuka� �mierci? Bo �to� by�o w�a�nie owym cudownym, z dawna wyczekiwanym zga�ni�ciem.

��Zrozumieli�my � powiedzia�a Cecylia.

��Mikaelu � nie ust�powa� Mattias � czy ty nie rozumiesz, �e masz w sobie sk�onno�� do samozniszczenia, do samozag�ady? Przez ca�y czas uciekasz od �ycia, od wszelkich trudno�ci. Uginasz si� pod wol� innych, bo tak jest najwygodniej, nikt nie b�dzie mia� do ciebie pretensji. I to prawda, �e natkn��e� si� w �yciu na prawdziwe trudno�ci, temu nikt nie zaprzecza. Dzieci�stwo bez rodzic�w, nieszcz�liwe ma��e�stwo, zaj�cie, w kt�rym nie umiesz si� odnale��. Pos�u�y�e� si� Magd� von Steierhorn jako pretekstem, usprawiedliwiaj�cym twoj� ch�� ucieczki od wszystkiego.

Mikael by� bardzo zgn�biony.

��Czy to naprawd� jest a� tak �a�osne? To� to tch�rzostwo!

��Nie nazwa�abym tch�rzostwem stawiania dobra innych na pierwszym miejscu � ciep�o powiedzia�a Cecylia. � Ale teraz jeste� pewnie zm�czony. Ju� sobie idziemy. Zastan�w si� nad tym wszystkim i zacznij �ycie od nowa, Mikaelu!

Anette odezwa�a si� do syna:

��Tak, teraz pozw�lmy ojcu odpocz��, Dominiku.

Ojciec tak bardzo si� omyli�. Kiedy wydobrzeje, b�dziemy mieli tyle do om�wienia. Tak wiele musz� si� od niego nauczy�.

Zanim wyprowadzi�a ch�opca, jeszcze u�miechn�a si� do m�a.

Mikael d�ugo le�a�, my�l�c o tym u�miechu. Kry�o si� w nim wiele. Pro�ba o wybaczenie i zrozumienie. Obietnica. I� tak, by� tego pewien: nie�mia�a mi�o��.

Zostali w Norwegii niemal przez ca�y letni miesi�c. Mikael potrzebowa� czasu. Opu�ci�y go wszystkie fizyczne i psychiczne si�y i musia� je teraz odzyska�, jakby urodzi� si� na nowo.

Ale mg�y, strasznej pustej przestrzeni, nigdy wi�cej ju� nie widzia�.

Dominik prze�ywa� wielkie dni. Bawi� si� w Lipowej Alei, na Grastensholm i Elistrand wraz z pi�tk� kuzyn�w i kuzynek: Len�, r�wnolatk�, pi�cioletnimi Niklasem i Irmelin, czteroletni� Villemo i ma�ym Tristanem. Nigdy wcze�niej samotny, nadgorliwie chroniony Dominik nie by� taki szcz�liwy i radosny.

Anette jeszcze raz zmyto g�ow�. Tym razem uczyni� to Alexander. Posz�o o wiar� w Mikaela jako pisarza.

Wpatrywa�a si� w niego z przera�eniem i odraz� w oczach.

��Skald? Poeta? Mikael? Przecie� oni �yj� na �asce innych. Nie s� lepsi od kuglarzy. Nie, takiego wstydu nie znios�!

Alexander uni�s� si� gniewem.

��A kto daje nam pi�kno? Kto zdobi, rze�bi, tworzy wszystkie te cuda, kt�re masz w domu? Kto opisuje nasz �wiat tak pi�knie w s�owach i d�wi�kach? Kto sprawia ci rado�� i wzrusza do �ez, kiedy odczuwasz potrzeb� wysuni�cia nosa poza ciasny, szary horyzont codzienno�ci? Tak, to oni, arty�ci; kuglarze, jak wolisz! Jak s�dzisz, czym r�ni si� pa�ac od stodo�y? W�a�nie wyszukanym r�kodzie�em, urod� materii, kunsztownie obrobionym drewnem i metalem. Gdyby na �wiecie nie by�o ludzi zajmuj�cych si� sztuk�, otacza�aby nas jednostajna szaro�� i smutek. A teraz chod� ze mn�! � Z�apa� j� za rami� i poci�gn�� w stron� hallu. � Przyjrzyj si� tym portretom! Namalowa�a je prababka Mikaela, Silje. Ja tak�e dosta�em namalowan� przez ni� tapet�, kt�ra teraz zdobi �cian� w Gabrielshus i budzi najwy�sze uznanie wszystkich, pocz�wszy od kr�l�w i kr�lowych. Moja te�ciowa, Liv, kt�r� pozna�a� tutaj, jest bardzo zdoln� malark�, ale nie �mie ju� dotkn�� p�dzla, poniewa� pewien cz�owiek o r�wnie negatywnym nastawieniu jak twoje odebra� jej ca�� rado�� tworzenia. W rodzie Oxenstiern�w, kt�ry tak bardzo powa�asz, s� skaldzi pisz�cy w tajemnicy, wiem o tym. Nie maj� odwagi przyzna� si� do tego. Czy ty nigdy nie czytasz ksi��ek?

��Ale� tak, naturalnie! Odebra�am bardzo staranne wychowanie.

��A wi�c czyta� ksi��ki jest elegancko? Ale pisa� nie. Sp�jrz, mam tu zapiski Mikaela, to, co zd��y� przygotowa�, zanim usi�owa� pozbawi� si� �ycia w�a�nie dlatego, �e nie m�g� odnale�� swego miejsca na ziemi. Przeczytaj to, a p�niej nazwij go kuglarzem! Kuglarze zreszt� te� nie zas�uguj� na pogard�!

Anette a� si� trz�s�a. Mia�a wielki szacunek dla ksi���cego potomka, Alexandra Paladina. I dosta� od niego tak� bur�

Pos�usznie, mimo �e do oczu nap�yn�y jej �zy, zasiad�a do czytania.

Tego samego wieczoru przyby�a do Alexandra na Elistrand. Odda�a mu kartki.

Mikael znalaz� swoje miejsce w �yciu � rzek�a powa�nie. � B�d� go wspiera� we wszystkim.

Alexander przygarn�� j� do siebie, uradowany.

��Wiem, �e tak b�dzie, Anette. Zdaj� sobie spraw�, �e tobie tak�e nie jest �atwo. Wszystko, czego nauczy�a� si� w dzieci�stwie, zosta�o postawione na g�owie. Czy pozwolisz, �e porozmawiam jutro z twoim m�em na temat jego pisarstwa?

Skin�a g�ow� wtulon� w jego kurtk�, nie mog�c odpowiedzie� inaczej.

Alexander powiedzia� wi�c Mikaelowi, �e powinien dalej rozwija� sw�j talent. Pisa� o Ludziach Lodu, o wszystkim, co mu le�y na sercu.

Mikaela uradowa�y pochwa�y i czas swojej rekonwalescencji wykorzysta� na zebranie jeszcze bardziej szczeg�owych informacji o �yciu wszystkich cz�onk�w rodziny. Mikael pisa� i pisa�, cyzelowal i poprawia�, a� wieczorami bola�a go r�ka. Kiedy nie mieli ju� nic wi�cej do opowiadania, zacz�� pracowa� nad powie�ci� b�d�c� wytworem jego w�asnej fantazji. Z dum� odczytywa� na g�os wybrane fragmenty, a oczy mu p�on�y na d�wi�k pochwa�. By� bowiem zadziwiaj�co dobry w tym, co robi�. Mattias nie protestowa� przeciw nadzwyczajnemu zu�yciu papieru, po cichu zamawia� wi�cej drogocennego materia�u.

Dla rodziny w Norwegii nasta�y nie najlepsze czasy. Ci�kie lata w ca�ym kr�lestwie bardzo uszczupli�y zapasy. Gospodarze usi�owali tak�e wspomaga� zagrody nale��ce do maj�tku Grastensholm, a Mattias ani troch� nie wzbogaci� si� swoj� prac�, mia� na to zbyt czu�e serce.

W takiej sytuacji dobrze by�o mie� w rodzinie Alexandra Paladina. Chocia� nikt nie m�wi� nic wprost, sam zorientowa� si�, jak sprawy stoj�, a mo�e Gabriella szepn�a co� ojcu w najwi�kszej tajemnicy. W ka�dym razie zaofiarowa� bardzo potrzebne wsparcie, czerpi�c z ogromnej fortuny Gabrielshus.

Wszyscy odetchn�li z ulg�, a Liv rzuci�a si� zi�ciowi na szyj�.

Mikael powoli wraca� do �ycia. Kiedy tylko pozwala�a na to pogoda, Anette zabiera�a go na przechadzk� po uroczej okolicy. Z pocz�tku si� starcza�o mu tylko na niewielk� rundk� wok� Lipowej Alei, z czasem w�dr�wki stawa�y si� coraz d�u�sze.

Ci�gle jeszcze nie odbyli decyduj�cej rozmowy, w kt�rej mieli wyja�ni� sobie wzajemne uczucia. Anette jednak, troszcz�c si� o Mikaela, okazywa�a mu, jak wiele dla niej znaczy.

W�a�ciwie do pokonania zosta�a jeszcze jedna jedyna bariera.

Nieoceniona Cecylia doskonale wiedzia�a, na czym polegaj� ich trudno�ci. Pewnego dnia wprawi�a Mikaela w os�upienie.

��Upij j� Mikaelu � rzek�a. � Inaczej nigdy nie dojdziesz do �adu z jej �yciem uczuciowym.

By� wstrz��ni�ty. Cecylia wi�c usi�owa�a go przekona�.

��Anette musi prze�ama� wszelkie swoje opory, a ty nigdy nie zdo�asz tego sprawi� z twoj� przesadn� delikatno�ci�.

��Czy chcesz, �ebym wzi�� j� gwa�tem?

��Nie, wykluczone! To najgorsze, co mog�oby si� zdarzy�. Ale upij j� na tyle, by by�a lekko oszo�omiona. Wiem, co m�wi�. By� mo�e to nie za pi�knie, ale ja innego wyj�cia nie widz�. A to powinno poskutkowa�

Wkr�tce du�ska cz�� rodziny wyjecha�a, a zaraz potem i szwedzka uzna�a, �e najwy�szy czas wyruszy� w drog� powrotn�.

W jeden z ostatnich dni sp�dzonych w Lipowej Alei Anette powiedzia�a:

��Mikaelu� Dominik bawi si� z dzie�mi. A w domu mamy tak ma�o okazji, �eby poby� sam na sam. Czy nie mo�emy wybra� si� na ostatni spacer, tylko porozmawia�?

Na jej twarzy dostrzec mo�na by�o dobrze znany l�k. O, nie, Anette, pomy�la�. Ja mam zupe�nie inne plany.

��Bardzo ch�tnie. Mo�e poprosimy Kaleba, by po�yczy� nam swoj� ��d�? zaproponowa�. � Wybierzemy si� na przeja�d�k� po jeziorze.

Cokolwiek zdumiona Anette przemy�la�a t� propozycj�. Wyprawa �odzi� nie by�a tym, co sobie wymarzy�a, ale dlaczego nie? W ��dce by�a wzgl�dnie bezpieczna.

Nie, ale c� to za my�li? Czy nigdy nie wyzb�dzie si� swoich opor�w?

Niestety, na to w�a�nie si� zanosi�o.

Naturalnie pozwolono im wzi�� ��d� i wkr�tce byli ju� na jeziorze nie opodal ko�cio�a.

Ile w Mikaelu galanterii! Zabra� ze sob� wino i ciastka i hojnie j� cz�stowa�, kiedy wios�uj�c powoli przesuwali si� w g��b jeziora. Anette zaczyna�a czu� si� cudownie lekko.

Dzie� by� ciep�y, ale nie przejrzysty. Wilgotna mgie�ka unosi�a si� nad okolic�, by wkr�tce niezauwa�enie przemieni� si� w g�st� mg��. Nagle Anette i Mikael zostali otoczeni szarobia�� kopu��, za �cianami kt�rej nie mogli dostrzec niczego. Woda przybra�a barw� mg�y, zatar�y si� wszelkie kontury, a ich g�osy nie brzmia�y ju� tak d�wi�cznie, nie odpowiada�o im �adne echo. Woda i welon z mg�y zla�y si� w jedno.

Ogarn�� ich niezwyk�y nastr�j. Anette �mia�a si�, siedz�c na dziobie, z sukni� uniesion� o kilka cali w obawie przed chlupocz�c� na dnie �odzi wod�.

��Jeste�my sami na �wiecie � stwierdzi� Mikael.

Przygl�da�a si� jego mocnym d�oniom zaci�ni�tym na wios�ach. Taki by� wysoki i m�ski. I g�os mia� taki g��boki. Nagle zn�w pochwyci� j� dawny strach.

��Tak � szepn�a, rumieni�c si�.

��Anette � powiedzia� czule. � Byli�my takimi dobrymi przyjaci�mi przez ca�y czas sp�dzony w Lipowej Alei.

Z francusk� impulsywno�ci� wybuchn�a:

��Tak. Ale ty by�e��

Urwa�a przera�ona.

��S�aby i bezradny? Czy to w�a�nie chcia�a� powiedzie�.

P�on�c ze wstydu spu�ci�a g�ow�.

��Tu jeste� bezpieczna � uspokoi� j� nieco ura�ony.

��Nie o to mi chodzi�o, Mikaelu.

Weso�ym g�osem stara� si� zmieni� przykry temat.

��Czy widzisz, jakie pi�kne barwy przybra�a mg�a?

��Barwy? � powt�rzy�a niem�drze, niczego nie rozumiej�c. Wszystko wok� by�o przecie� mlecznobia�e. No i troch� szare.

��Czy nie widzisz tych pastelowych kolor�w? Tam, gdzie s�o�ce pada na drobiny mg�y, po�yskuje r�. A to, lekko turkusowe, to musi by� niebo.

Anette z ca�ych si� wyt�a�a wzrok ale dla niej wszystko by�o szare. Widocznie trzeba by� artyst�, by dostrzec co� wi�cej, uzna�a.

Czu�a si� dziwnie lekko i beztrosko. Nie dba�a o to, co m�wi i robi. Na pewno za przyczyn� wina, nie powinna by�a tyle pi�.

Zn�w wpatrzy�a si� w jego d�onie. Rozmarzy�a si�. Patrzy�a na mocne barki, na gr� mi�ni ud ukrytych pod materia�em�

Ten m�czyzna le�a� w moich ramionach pomy�la�a zdumiona. Spoczywa� w mych obj�ciach. Urodzi�am jego dziecko. Czy to rzeczywi�cie mo�liwe?

Pi�kne, kochaj�ce oczy w wyrazistej twarzy. Jego nieustaj�ca �yczliwo�� pomimo okazywanego przez ni� ch�odu�

Niewiele my�l�c Anette pad�a na kolana i ukry�a twarz na jego piersi.

��Pozw�l mi zosta� z tob�, najmilszy � p�aka�a. Naucz mnie swej dobroci, swego zrozumienia i mi�o�ci! Taka jestem zlodowacia�a, Mikaelu.

Przez chwil� siedzia�, nie wiedz�c, co ma robi�, po czym od�o�y� wios�a i podni�s� j�, tul�c do siebie. �adne z nich nie dba�o o to, �e jej suknia jest mokra. Anette skuli�a si� tylko, zas�aniaj�c d�o�mi twarz, i przycisn�a do niego. Ca�ym jej cia�em wstrz�sa�y dreszcze.

��Najdro�sza moja � powiedzia� najcieplej jak umia�. � Przecie� tak ci� kocham!

��I ja ci� kocham, Mikaelu! Tylko tak bardzo trudno to powiedzie�.

��Ale ju� to zrobi�a�.

��Tak. To cudowne. Tyle jest rzeczy, za kt�re musz� ci� przeprosi�!

��Ja tak�e.

Ods�oni�a twarz.

��Ty?

��Wiesz o tym dobrze. Czy nie zamkn��em si� w mych l�kach i przygn�bieniu? To tak�e pewna forma egoizmu, cho� nie�wiadoma.

��Ja tak�e nie chcia�am zachowywa� takiego dystansu, jak to robi�am. Ale tyle we mnie wewn�trznego sprzeciwu.

��Wiem o tym, Anette.

Uni�s� do g�ry jej g�ow�. Oczy mia�a spuszczone, policzki pa�a�y.

Znale�li si� w �wiecie ciszy, tylko we dwoje w niewielkiej ��dce. Poza ich �wiatem nie by�o nic.

Spokojnie, ostro�nie zbli�y� usta do jej ust i z�o�y� na nich poca�unek lekki jak tchnienie wiatru. Wyczu�, jak mocno dr�� jej wargi. Niby w ge�cie obrony otoczy� j� ramionami. Jej d�onie splot�y si� na jego karku.

Anette odpowiedzia�a na jego poca�unki! Sama z siebie, z wyra�n� przyjemno�ci�.

Z wdzi�czno�ci� pomy�la� o Cecylii i winie. U�cisn�� �on� mocniej, ale nie �mia� posun�� si� dalej. Obawia� si�, �e j� przerazi teraz kiedy by�a ju� na dobrej drodze, by da� mu siebie.

Nagle ��d� uderzy�a o dno z g�uchym �oskotem. Anette natychmiast odskoczy�a od Mikaela, sp�oszona niczym le�ne zwierz�tko.

��Dobili�my do brzegu � szepn�� Mikael z wyra�aj�cym mi�o�� u�miechem.

��Och, tu mog� by� jacy� ludzie!

��Niech patrz�! Czy� nie jeste�my m�em i �on�?

��Tak, ale� To nie wypa� Wybacz mi! Chyba nigdy si� nie oducz�!

��Poczekaj sprawdz�, gdzie jeste�my.

Mikael zeskoczy� na niedu�� k�pk� trawy. W oddali dostrzeg� co� jakby grup� ja�owc�w.

Znikn�� we mgle. Wkr�tce powr�ci� ze �miechem na ustach.

��Nie ma si� czego ba�. Dop�yn�li�my do tej ma�ej wysepki na �rodku jeziora, wiesz, kt�rej? Daleko, daleko od ludzi.

��Och � odetchn�a z ulg�.

��Nikt nas st�d nie us�yszy, nawet je�li b�dziesz krzycza�a, �e ci� gwa�c�.

Przerazi�a si�.

��Czy masz zamiar�

��Oczywi�cie, �e nie. Powiedzia�em, �e mo�esz czu� si� bezpieczna.

��To zabrzmia�o jakby � nudno stwierdzi�a Anette zdumiona. � To znaczy�

��Nie musisz si� t�umaczy�! Dwukrotnie spoczywa�em w twoich ramionach, Anette, i za ka�dym razem czu�em, jak wielkim to by�o dla ciebie cierpieniem. Wydawa�o mi si� wtedy, �e jestem najbardziej samotnym cz�owiekiem na �wiecie. Wype�nia�a� mnie wstydem. Nigdy nie chc� ju� tego prze�y�. Naprawd� mo�esz czu� si� bezpieczna.

��Ale�, Mikaelu, ja tak bardzo tego pragn�! Po prostu nie potrafi� okaza� ci, co czuj�.

Pom�g� jej przedosta� si� z ��dki na l�d.

��Wspomnia�a� kiedy� o tym w rozmowie z Cecyli�.

��S�ysza�e�? � przerazi�a si�.

��Tak. Ale nie mog�em si� poruszy�. Nie mia�em na nic si�. Wspomnia�a�, �e musia�a� walczy� z czym� w sobie?

Roz�o�y� sw�j p�aszcz na trawie i poprosi�, by usiad�a. Z wahaniem przysta�a. Mikael przysiad� obok niej.

��M�j drogi � powiedzia�a szybko. Nie mog� chyba rozmawia� ci tym z tob�!

��A z kim mia�aby� o tym m�wi�? Z Henrim?

��O, nie wspominaj go wi�cej! To po prostu mi�y cz�owiek i m�j rodak. Nie jest dla mnie nawet jak brat, ju� raczej jak siostra!

��To zabrzmia�o uspokajaj�co. Ale� Chcesz powiedzie�, �e ukrywa�a� jakie� pragnienia?

��Kiedy by�am z tob�? Przecie� musia�am! Matka nigdy by�

��Twoja matka by�a kobiet� o wypaczonych uczuciach. Zniszczy�a nie tylko �ycie swoje i swego m�a, ale tak�e twoje i moje. Zapomnij o wszystkim, czego ci� nauczy�a, Anette!

��Tak samo m�wi�a Cecylia. Ale to nie jest takie proste.

��Wiem. Ale m�wisz, �e mnie kochasz. Spr�buj wi�c da� mi to, czego pragn�.

��A czego pragniesz?

��Chc� wiedzie�, widzie� i czu�, �e lubisz, kiedy jestem z tob�. Za du�o jest ��da�, by� czerpa�a z tego rozkosz, ale postaraj si� nie wygl�da� jak na torturach, jakby �amano ci� ko�em!

��Przecie� wcale tak nie jest! Ale czy mog�? Czy naprawd� mog� okaza� ci swoje uczucia?

��Nic bardziej by mnie nie uszcz�liwi�o. Wtedy naprawd� byliby�my razem.

��Spr�buj� � wydusi�a wreszcie. Kiedy indziej. Teraz jeste� jeszcze zbyt s�aby.

��Co ty o tym wiesz? Czy jeste� tch�rzem, Anette?

��Tak � pisn�a ze wstydem, ale szczerze.

��A wi�c dobrze, je�li nie chcesz, poczekamy.

��Nie, nie o to chodzi powiedzia�a szybko, kiedy zrobi� gest, jakby chcia� si� podnie��. Nie wsta� wi�c, tylko mocno przygarn�� j� do siebie. Z premedytacj� dola� jej wina. Wypi�a z niewinn� mink� i odstawi�a puchar do koszyka.

��Kochana Anette, o tym w�a�nie chcia�a� ze mn� dzisiaj rozmawia�, prawda?

��Tak, w pewnym sensie. Ale nie s�dzi�am, �e to b�dzie takie konkretne, takie jednoznaczne!

��Czy jeste� tego pewna? A mo�e dok�adnie tak mia�o by�?

��Nie � omal nie wybuchn�a p�aczem. � Ju� niczego nie jestem pewna. My�la�am, �e b�dziemy rozmawia� o mi�o�ci, ale nie o zmys�owej!

��Duchowa mi�o�� jest ogromnie wa�na, zgadzam si�. Ale czy nie dotarli�my ju� do siebie? Tak dobrze si� ju� znamy. Anette, doskonale zdajesz sobie spraw�, na czym polegaj� nasze trudno�ci!

Tak. Oczywi�cie. Ale nie�atwo jest, Mikaelu, kiedy wszystkie �yciowe zasady bior� w �eb.

��Czy chcia�aby� nadal si� ich trzyma�?

��Nie, za nic na �wiecie! A czego mam si� trzyma�?

��Trzymaj si� mnie � stwierdzi� po prostu.

Zn�w j� poca�owa�, delikatnie u�o�y� na p�aszczu i o nic ju� nie pytaj�c rozpocz�� mi�osn� gr�.

W pewnym momencie szepn�a:

��Ale czy jeste� pewien, �e masz do�� si�?

Mikael roze�mia� si�.

��Kiedy idzie o ciebie, jestem zdolny do rzeczy niewiarygodnych.

Anette obieca�a sobie, �e nie b�dzie si� opiera�. Le�a�a ca�kiem nieruchomo, przyjmuj�c tylko jego pieszczoty.

Po chwili czu�a ju� tylko przyjemn� oci�a�o�� spowodowan� wypitym winem i czym� jeszcze. Zoboj�tnia�a na wszystko z wyj�tkiem blisko�ci Mikaela. Nikt nie m�g� ich zobaczy�, nikt nie m�g� im przeszkodzi� i Mikael j� kocha�. Chcia�, by by�a swobodna i czu�a. Leniwie wyci�gn�a w g�r� ramiona i pozwoli�a im opa�� powoli na jego plecy. Nie my�l, Anette, powtarza�a sobie w duchu. Zapomnij o wszystkim, zapomnij o ca�ym �wiecie!

��Id� do diab�a! zawo�a�a nagle.

Uni�s� g�ow�.

Co�?

��Nic, to tylko moja matka � mrukn�a Anette z u�miechem.

Mikael zrozumia� i dalej j� ca�owa�. Czule, nami�tnie.

Anette wybuchn�a radosnym, perlistym �miechem.

��A je�eli mg�a nagle si� podniesie?

��To b�dzie skandal � odrzek� u�miechaj�c si�.

�ycie jest cudowne, takie cudowne, my�la�a Anette. We wspania�ym oszo�omieniu szcz�ciem poczu�a, jak uwolni� jej cia�o od sukien. A potem wzi�� w posiadanie. Niem�dre wyra�enie, ale w�a�nie ono przysz�o jej do g�owy w tej chwili. By�a kobiet� Mikaela. To jej w�a�nie chcia�, jej, a nie �adnej innej.

Ta my�l nape�nia�a j� jeszcze wi�ksz� rado�ci�.

��Och, Mikaelu, Mikaelu � wyszepta�a nieswoim ze wzruszenia g�osem.

Od razu zauwa�y�a, �e te s�owa podnieca�y go jeszcze bardziej. Czu�a, �e wype�nia j� ca��, i to by�o wspania�e, cudowne wprost doznanie. Wzdychaj�c przytuli�a si� do niego jeszcze mocniej.

Dzi�ki, Cecylio, za podpowied� o winie, pomy�la� Mikael. Bez niego nic by z tego nie wysz�o. Ale w przysz�o�ci nie b�d� potrzebowa� �adnych tego rodzaju sztuczek. Anette ju� wie, jak bardzo ceni� sobie jej swobod� i �e moja mi�o�� jest gor�ca i czysta.

W nag�ym przeb�ysku j�kn��:

��Anette! Mog�em ju� nie �y�! Nigdy nie do�wiadczy� twej nieskr�powanej czu�o�ci!

U�cisn�a go mocniej na znak, �e zrozumia�a.

A p�niej przed oczami pojawi�a mu si� ol�niewaj�ca orgia barw i nie m�g� ju� my�le�.

Dominik drepta� po drodze nie opodal Grastensholm wraz z trojgiem swych towarzyszy zabaw.

Niklas stwierdzi�:

��W przysz�ym roku wszyscy spotkamy si� w Gabrielshus w Danii. Tak powiedzia� wujek Alexander.

��To wspaniale � u�miechn�� si� Dominik. � Ju� do tego t�skni�.

��Ja te� � zgodzi�a si� Villemo. � O, nadchodz� te okropne dzieciaki ze Svartskogen! Zawsze wygaduj� tyle okropie�stw. M�wi�, �e nas kiedy� dopadn� i zniszcz� ca�e Grastensholm i Lipow� Alej�.

��E, tylko tak gadaj� � stwierdzi�a Irmelin.

Dw�jka dzieci o pe�nych nienawi�ci oczach przystan�a przed nimi. Byli starsi od ca�ej czw�rki i wykorzystali swoj� przewag� wieku.

��Smarkacze! � zawo�a�a dziewczynka. � Zgubili�cie mam�? I nie p�aczecie?

Villemo, kt�ra niczego si� nie ba�a, zw�aszcza gdy mia�a za plecami dw�ch starszych, silnych krewniak�w, przysun�a swoj� koci� buzi� do twarzy dziewczynki.

��Dlaczego nie p�jdziesz do domu i nie u�o�ysz si� w korycie dla �wi�? Tam jest twoje miejsce! � zawo�a�a, ujmuj�c si� pod boki.

��Villemo, przesta�! � Dominik by� oburzony. � Tak nie wolno ci do niej m�wi�. Co ona mo�e poradzi� na to, �e jest biedna?

��A czyja to wina? � b�yskawicznie odgryz�a si� dziewczynka. � Wasza! Tych cholernie zadzieraj�cych nosa ludzi z Grastensholm!

Ch�opiec gro�nie przysun�� si� bli�ej.

��I macie ze sob� Szweda? Kontaktujecie si� z wrogiem? Powiem ojcu!

Wojna ju� si� sko�czy�a � ostro zaprotestowa� Niklas.

��Zamknij si�, ��tooki diable! Ka�dy widzi, �e twoja matka mia�a konszachty z szatanem!

Irmelin o �agodnych oczach zbli�y�a si� do niego spokojnie.

��Tak lubisz komu� sprawia� przykro��? � zapyta�a ze smutkiem.

Rozz�oszczone dzieci ze Svartskogen oniemia�y. Irmelin m�wi�a dalej:

��A mo�e p�jdziecie z nami do Grastensholm? Pobawimy si� razem? Dostaniecie sok i ciastka�

Zaskoczony ch�opiec nie wiedzia�, jak potraktowa� t� zagrywk�. Ale siostra okaza�a si� bystrzejsza.

��My�licie, �e chcemy si� bawi� ze smarkaczami? Id�cie do diab�a, wszyscy! � Poci�gn�a brata i pobiegli w swoj� stron�. Poczekajcie tylko � krzykn�a przez rami�. � Poczekajcie! Ojciec ju� dobrze wie, co trzeba z wami zrobi�!

��Uf! � Dominik poczu�, jak ciarki przebieg�y mu po plecach.

��Nie ma si� czym przejmowa� uspokoi� go Niklas. � Oni tylko tak gadaj�.

Villemo patrzy�a za nimi roziskrzonymi gniewem oczami.

��Pewnego dnia � mrucza�a pod nosem � pewnego dnia my, kocioocy, b�dziemy doro�li. I wtedy dopiero zobaczycie, szczeniaki ze Svartskogen! Wtedy wam poka�emy!