SAGA O LUDZIACH LODU

Tom XXI

Wilcza godzina� Czas, w kt�rym puls ziemi bije najs�abiej� Pora zawieszona gdzie� mi�dzy noc� a dniem, kiedy ca�y �wiat pogr��ony jest we �nie. W tej najcichszej godzinie wycie�czone cia�a walcz� w agonii, tocz�c ostatni b�j ze �mierci�. P�omie� �ycia migocze w nich i ga�nie, resztki woli daremnie stawiaj� zaciek�y op�r. Dla wielu, wielu ludzi nieuchronnie zbli�a si� kres istnienia, czas rozstania z n�dznym doczesnym �yciem.

W szarym mroku odchodz�cej nocy kobiety i m�czy�ni, zdj�ci strachem, b��dz� po zakamarkach w�asnej pod�wiadomo�ci, a chorzy na duszy g�ucho wo�aj� o pomoc.

O tej porze o�ywaj� istoty boj�ce si� �wiat�a, ludzie, kt�rych czo�a naznaczone s� niewidzialnym pi�tnem z�a. Drapie�niki, wyg�odnia�e wilki, kr��� w poszukiwaniu zdobyczy, a ich ofiary, b�d�ce ju� tylko samym l�kiem, dr�� ze strachu, kryj�c si� w trawie i zaro�lach.

Z otch�ani wynurzaj� si� bezimienne stwory, by wmiesza� si� mi�dzy �ywych. Wa��saj� si� w�r�d u�pionych i badaj�, czy uda im si� tej nocy pojma� bodaj jedn� zatracon� dusz�.

O takiej godzinie, w roz�wietlon� niebieskim blaskiem zimow� noc, ch�op z Knapahult przeckn�� si� i usiad� na ��ku.

C� go mog�o obudzi�, jaki to d�wi�k?

�ona, Ebba, ta grzeszna ladacznica, spa�a snem, kt�rego nie zak��ca�y wyrzuty sumienia, chocia� zn�w przywiod�a go na pokuszenie swym diabelsko pi�knym cia�em. Ale dosta�o jej si� za to, zbi� j� jak nale�y. Za kar�!

W kuchni, tam gdzie spa�a c�rka, panowa�a cisza.

D�wi�k m�g� dobiec tylko z zewn�trz.

Ostro�nie spu�ci� z ��ka chude nogi, ale wida� i tak poruszy� si� zbyt gwa�townie. ��ko zatrzeszcza�o, za-skrzypia�o i niezwyk�y d�wi�k, kt�ry znowu si� rozleg�, zosta� zag�uszony trzaskiem, nie daj�c si� rozpozna�.

Czy to wo�anie?

Nie by� pewien. M�g� to by� dr��cy pisk sowy czy lisa albo �piewny huk p�kaj�cego lodu, zwiastuj�cy nadej�cie wiosny.

Ale mog�o to tak�e by� co innego. Co� nieznanego.

Piekielne psy? Albo duch, kt�ry przedar� si� do ludzi z innego �wiata?

Poczu�, jak ze strachu w�osy staj� mu na g�owie.

Karl z Knapahult na bosaka pocz�apa� ku kuchennym drzwiom i otworzy� je, staraj�c si� uczyni� to jak najdelikatniej. Zaskrzypia�y, rzecz jasna, ale gdy przesuwa� je powoli, d�wi�k nie by� ci�g�y i og�uszaj�cy.

Rzuci� okiem na �aw� w kuchni, na kt�rej le�a�a c�rka Gunilla. Spa�a twardo i g��boko po kolejnym dniu ci�kiej pracy. Tak, tak, pomy�la� cierpko. Dzieciom dobrze robi wysi�ek. Niech si� wcze�nie ucz� zgina� kark pod brzemieniem obowi�zk�w!

Taka w�a�nie by�a �yciowa filozofia Karla, z kt�rej on sam by� ogromnie kontent. W dodatku zawsze umia� odwr�ci� kota ogonem, zinterpretowa� wszystko na swoj� korzy��, zapewniaj�c jednocze�nie, �e dzieje si� tak ku zadowoleniu Pana. Mie�ci�o si� w tym tak�e bezustanne �ajanie c�rki. �Pracuj, dziewczyno, lenistwo to prosta droga do piek�a!�

W ten spos�b wiele w gospodarstwie zosta�o zrobione�

W sieni naci�gn�� buty, nadal wilgotne po dniu pracy na polu, kt�re przygotowywa� pod wiosenny siew owsa.

Wyszed� na zewn�trz.

Nieliczne ju� sp�achetki �niegu l�ni�y ja�niejszym, niebieskawym blaskiem w antracytowej nocy. Niebo by�o bezchmurne, usiane gwiazdami, ale bez ksi�yca. W powietrzu, pomimo dojmuj�cego ch�odu, kt�ry sprawia�, �e Karl dr�a� w swej grubej, szorstkiej bieli�nie, wyczu� si� ju� da�o wiosn�.

W oddali, bardziej dziko ni� zwykle, szumia�a rzeka.

Poza tym panowa�a cisza.

Czego innego mo�na si� by�o spodziewa�, pomy�la� cierpko. Kiedy si� dobrze ws�ucha�, nie dochodzi �aden odg�os.

Nie ruszy� si� jednak z miejsca, bo d�wi�k, kt�ry wyrwa� go ze snu, nie na �arty go wystraszy�. Musia�o brzmie� w nim co� niezwyk�ego.

W chwili gdy ju� si� odwraca�, by z powrotem wej�� do domu, d�wi�k si� powt�rzy�. Karl poczu�, jak dr�twieje mu ca�e cia�o. Rozleg�o si� wo�anie, i to nie jednego, a kilku g�os�w. Nadp�yn�o od strony poro�ni�tych lasem piask�w za Knapahult, z tak daleka, �e nie m�g� stwierdzi�, co to, lecz na tyle blisko, by sprowadzi� na� nag�y, niepoj�ty strach.

I jeszcze raz zabrzmia�o wo�anie ca�ego ch�ru g�os�w, zadudni�o, przetoczy�o si� fal�.

Jezu Chryste, czy to ju� Dzie� S�du? pomy�la� Karl, poblad�y pod nie dogolonymi resztkami brody. No, ale mnie przecie nic nie grozi. Za to Ebba, ta rozpustnica, nigdy nie dost�pi �aski. P�jdzie wprost do piek�a, za du�o grzech�w ci��y na jej sumieniu. Ale to nie moja sprawa. �Do Mnie nale�y pomsta�, m�wi Pan.

Karl doskonale zna� Bibli�, a zw�aszcza te jej ust�py, kt�re mu odpowiada�y.

I zn�w od strony piask�w rozni�s� si� krzyk.

Nie m�g� to by� wrzask �adnego zwierz�cia, got�w by� przysi�c. I cz�owiek te� nie m�g� krzycze� takim g�osem�

Och, musi odrzuci� te makabryczne my�li, to z pewno�ci� magia nocy sprowadza na� takie nastroje.

Cho� przemarz�, d�ugo sta� na progu domu. Niesamowite wo�ania umilk�y, wr�ci� wi�c do �rodka.

W kuchni przystan�� i z lekk� pogard� spogl�da� na kontury cia�a c�rki, rysuj�ce si� pod przykryciem. Zawsze uwa�a� kobiety za stworzenia ni�szego rz�du i najwi�kszym jego zmartwieniem by� fakt, �e nie mia� syna. W zamian za to, a wr�cz nale�a�oby rzec: za kar� za to, c�rka Gunilla musia�a pracowa� r�wnie ci�ko jak ch�opak, mimo �e mia�a dopiero pi�tna�cie lat i by�a raczej drobnej postury.

Musi bogato wyda� j� za m��! Mo�e wtedy i jemu co� skapnie? Gunilla mia�a ju� jednego wielbiciela, niech nas B�g przed nim strze�e, pomy�la� Karl. Ten niezdarny, niezgrabny szczeniak Erland z Backa nigdy jej nie dostanie, ju� on mu poka�e. Nie, Karl mierzy� znacznie wy�ej i dobrze wiedzia�, kto wodzi wzrokiem za dziewczyn�. To pisarz na dworze Bergqvara. Wprawdzie na razie traktowa� j� jak dziecko, ale z czasem zas�ona spadnie mu z oczu i spostrze�e, �e Gunnila zaczyna stawa� si� doros�� kobiet�.

A wtedy ziszcz� si� marzenia Kar�a z Knapahult.

Tylko Ebba, ta durna awanturnica, tak strasznie rozpieszcza dziewczyn�. I nawet s�ucha� nie chce o staraniach, by wyda� dziewczyn� za cz�owieka wy�szego stanem! Jej zdaniem to Erland z Backa jest odpowiednim kandydatem na m�a dla c�rki.

Phi! Karl przeszed� do izby. Przez chwil� sta� przy ��ku, spogl�daj�c na kusz�ce kszta�ty �ony, niewyra�nie rysuj�ce si� w ciemno�ci.

Ta ladacznica zn�w zes�a�a na niego diab�a! Nawet we �nie wiedzia�a, co robi. Uni�s� ju� r�k� do uderzenia, ale w por� si� powstrzyma� na my�l o awanturze, kt�ra niechybnie by wybuch�a. Przezwyci�y� grzeszne ��dze, jakie w nim rozpali�a, i podszed� do wypaczonego okienka. Na zewn�trz panowa�a cisza.

Czym mog�o by� to, co us�ysza�?

Ch�op z Knapahult nie by� cz�owiekiem wra�liwym. Zdarza�o si� jednak, �e nawet on wyczuwa� co� nieznanego, jakby z�o p�yn�ce od piask�w, b�d�ce by� mo�e dzie�em Szatana, a mo�e i nie?

Jego niedu�a zagroda le�a�a nieco na uboczu, z dala od innych cha�up, u st�p ci�gn�cych si� szeroko, poro�ni�tych lasem wzg�rz. Inni z pewno�ci� nie mogli us�ysze� krzyk�w, dociera�y tylko tutaj. A Karl za skarby �wiata nie chcia� robi� z siebie g�upca, rozg�aszaj�c o tym w parafii. Jeszcze by si� narazi� na drwiny. W pami�ci nadal tkwi�o mu gorzkie wspomnienie sprzed paru lat, kiedy to og�osi�, �e na parafi� spadnie wkr�tce kara za grzechy. Oznajmi�, �e ujrza� znak dany przez Pana, zapowied� zbli�aj�cego si� Dnia S�du, ba, zna� nawet jego dat�! Wiedzia� tak�e, �e prze�yj� jedynie wybrani. Kiedy jednak w oznaczonym dniu nic si� nie wydarzy�o, sta� si� po�miewiskiem ca�ej wioski. Uratowa� wtedy sw�j honor twierdz�c, zreszt� zgodnie z prawd�, �e to jego wstawiennictwo u Pana wybawi�o ich wszystkich.

Ju� wi�cej jednak nie chcia� nara�a� si� na podobne historie.

Gdyby nie by� tak uparty i zapatrzony w siebie, lecz opowiedzia� o tym, co us�ysza� tej nocy, by� mo�e wiele by zdo�ano wyja�ni� we w�a�ciwym czasie. Jego prze�ycia by�y pierwszym ostrze�eniem, a milczenie przys�u�y�o si� tylko z�ym mocom, kt�re zebra�y si� wok� szczeliny w ziemi na pustkowiu.

Kiedy inni zacz�li zdawa� sobie spraw�, �e co� si� tam dzieje, i miejsce otrzyma�o nazw� �Diabelski Jar�, by�o ju� za p�no. Nikt nie umia� powi�za� tego z wydarzeniami, jakie mia�y miejsce w innej cz�ci kraju.

Zagroda Knapahult by�a niedu�a, ale zadbana. Uboga, ale nie biedniejsza od wi�kszo�ci innych gospodarstw w parafii Bergunda ko�o Vaxjo w Smalandii.

Gospodyni Ebba sta�a przy oknie, obserwuj�c sw� pi�tnastoletni� c�rk� Gunill�, kt�ra w�a�nie nakarmi�a zwierz�ta.

A na �awie siedzia� Karl i przygl�da� si� �onie, rozmy�laj�c o dawnych czasach.

Knapahult by�o domem jego dzieci�stwa, ale Karl mia� starszego brata i nie m�g� odziedziczy� gospodarstwa. Za m�odu nie dba� o to. Mia� w�wczas w sobie Ducha, czu� powo�anie i pragn�� zosta� kaznodziej�, s�u��cym wszystkim ludziom. Je�dzi� po kraju z Bibli� jako wys�annik jednej z niezliczonych wsp�lnot religijnych, jakie rozpleni�y si� w Szwecji. Przy��czy� si�, naturalnie, do tych najsro�ej gro��cych siark� i ogniem piekielnym, albowiem odczuwa� niepomiern� rado��, gdy m�g� u�wiadomi� ludziom, jakimi s� n�dznikami.

Wiele podr�owa�. W owym czasie by� przystojnym m�czyzn� i nic dziwnego, �e trzy czwarte jego nawr�conych stanowi�y kobiety. M�ode i starsze. Karl, wys�uchawszy zwierze� o niewie�cich pokusach, wykrzykiwa� swe gro�by, grzmia� i umartwia� w�asne cia�o, zmuszaj�c zebrane do dalszych wyzna�. A potem przychodzi�y chwile rozgor�czkowanego przebudzenia, nawr�cone kobiety pe�ne uwielbienia, przestraszone i zap�akane, rzuca�y si� na kolana i ods�ania�y przed nim swe skarby w g��bokich dekoltach i jakby zapraszaj�co wypina�y ty�ki. On w�wczas bato�y� si� zwykle brzozow� r�zg�, w ten spos�b przezwyci�aj�c wp�yw grzesznych kusicielek, kt�re Szatan postawi� mu na drodze.

Ale p�niej zjawi�a si� Ebba.

Oj, oj, oj!

Ebba o oczach gorej�cych niczym dwa p�omienie. Ebba, kt�ra nosi�a najbardziej wydekoltowane suknie, maj�c wi�cej do ukrycia ni� jakakolwiek inna. Ebba, kt�rej talia by�a w�ska niczym przew�enie w klepsydrze, a biodra porusza�y si� tak wyzywaj�co.

Karl wpad� po same uszy.

Wezwa� dziewczyn� do swej izby prywatnie, by nawraca� j� indywidualnie, bo by�a przecie� na wskro� przesi�kni�ta Szatanem. Przez p� godziny grzmia� i wrzeszcza�, grozi� wiecznymi m�kami, wykrzykuj�c niepoj�te, oderwane od siebie s�owa o pokusie i ��dzach, kt�re musi z niej wyp�dzi�. Wyci�gn�� r�zg� i zacz�� j� ok�ada� po go�ych po�ladkach. I tu si� przeliczy�.

Nagle szcz�ka mu opad�a, stan�� z rozdziawionymi ustami i szklanym wzrokiem, a� wreszcie osun�� si� na kolana przed rozszlochan�, niczego nie rozumiej�c� dziewczyn�. Jego d�onie, niepos�uszne woli, kt�ra ca�kiem gdzie� si� zatraci�a, zacz�y mi�tosi� jej ubranie. Dysza� ci�ko i parska� jak rozw�cieczony byk, odgarnia� suknie, szuka�. Ebba, zrozumiawszy, do czego zmierza, nie opiera�a si� przystojnemu, powa�anemu kaznodziei; osun�a si� na pod�og�, przyjmuj�c dogodn� pozycj�. Po��danie porwa�o go niczym �ywio�, rwa� i szarpa� w�asne ubranie, poj�kiwa� i sapa� z niecierpliwo�ci, wzdycha� i kwili�, a� wreszcie zdo�a� wyci�gn�� sw� bro�, a Ebba w uniesieniu westchn�a �aaach!� i jeszcze szerzej roz�o�y�a nogi. Karl, kiedy j� w ko�cu posiad�, krzycza� g�o�no. Ebba nie krzycza�a, bo dla niej nie by� to pierwszy raz. Karl wcale tego nie zauwa�y�. Niczym rozw�cieczony byk par� naprz�d. Nigdy dot�d nie przypuszcza�, �e diabelskie pokusy mog� sprawi� mu tyle rozkoszy.

Od tej pory �wiata nie widzia� poza Ebb�. We dnie i w nocy, byle tylko zako�ysa�a biodrami, by� got�w. Bi� j�, rzecz jasna, ju� pierwszego wieczoru wych�osta� j�, nie mog�c zapanowa� nad w�ciek�o�ci�, ale nigdy nie uderza� tak, by by�o to nie do zniesienia. Ebba traktowa�a bicie jako cz�� aktu cielesnego, przyj�a Karla na dobre i na z�e i by�a z niego bardzo zadowolona. Wszak wszystkie kobiety uwielbia�y przystojnego kaznodziej�.

Pobrali si� i teraz Karl m�g� po�wi�ci� jeszcze wi�cej czasu na to, by wyzwoli� j� z matni grzechu. �aja� �on� i bi�, ale ka�da pr�ba nawr�cenia ko�czy�a si� kolejnym przyp�ywem po��dania i wpadni�ciem w szczodre obj�cia.

Nienawidzi� za to Ebby jeszcze mocniej, bo przecie� to jej wy��czna wina! On by� cz�owiekiem silnym w Bogu. To ona usi�owa�a sprowadzi� go na z�� drog� z w�skiej �cie�ki prawdy.

Nadesz�a wiadomo�� z rodzinnych stron. Starszy brat Karla zmar�, Knapahult nale�a�o teraz do niego.

Natychmiast udali si� do domu, by przej�� gospodarstwo. Przywie�li ze sob� c�reczk� Gunill�, jedyne dziecko, jakie im zosta�o po stracie male�kiego synka. Za t� niesprawiedliwo�� Karl jeszcze bardziej nienawidzi� �ony.

Teraz nadal �ywi� przekonanie, �e jest tak samo uwodzicielski i budzi po��danie w�r�d kobiet jak za swoich m�odych lat. Cz�sto jednak dostrzega� pogardliwy grymas na twarzy Ebby, kiedy jej wzrok zatrzymywa� si� na zwa�ach t�uszczu w pasie, na brzuchu, kt�ry wylewa� mu si� na uda. Widzia�, jak nozdrza drgaj� jej z odraz�, wyczuwaj�c ostry, jak�e m�ski zapach potu, kt�ry wydziela�, a raz powiedzia�a nawet, �e jego cienkie, kanciaste, bia�e i ow�osione nogi s� wr�cz odra�aj�ce. Wpad� wtedy we w�ciek�o�� i zbi� j�. Nie powinna si� skar�y� i narzeka�, czy�by zapomnia�a o tych wszystkich kobietach, kt�re kl�ka�y przed nim i wilgotnia�y tam na dole od samego tylko jego spojrzenia? �Tak, ale to by�o dawno�, o�mieli�a si� w�wczas odpowiedzie� Ebba i zn�w posypa�y si� na ni� razy.

Ebbie tak�e przybywa�o lat, ale trudno powiedzie�, by si� postarza�a. Nale�a�oby raczej stwierdzi�, �e dojrza�a. Jej pi�kne kszta�ty jeszcze si� zaokr�gli�y, sta�a si� niezwykle poci�gaj�c� kobiet� w kwiecie wieku.

By�a tego w pe�ni �wiadoma. Karl nazywa� j� ladacznic�, dziwk�, rozpustnic� i wszelkimi temu podobnymi okre�leniami, b�d�c jednak przekonanym, �e s� to jedynie puste s�owa. Tak naprawd� nigdy nie �ywi� wobec niej podejrze�, prze�wiadczony o uwielbieniu, jakim �ona nadal go darzy. Nie wiedzia� nic o gor�cych chwilach rozkoszy, kt�rych doznawa�a w stodole w obj�ciach w�drownych handlarzy starzyzn� i innych niebieskich ptak�w, podczas gdy on by� na s�u�bie w Bergqvara.

Ebba nie przejmowa�a si�, ile z tego wie c�rka Gunilla, a mo�e raczej nale�a�oby powiedzie�, �e wola�a sobie tego nie u�wiadamia�. Wymykaj�c si� na mi�osne schadzki z innymi m�czyznami, stara�a si� jedynie zachowa� jak najwi�ksz� ostro�no��. Wygodnie jej by�o trwa� w przekonaniu, �e c�rka nic nie pojmuje.

Nigdy nie pr�bowa�a sprawdzi�, jak jest naprawd�. Sama zak�ada�a sobie klapki na oczy.

Przyci�gni�ty widokiem sylwetki, rysuj�cej si� na tle okna, Karl podni�s� si� ci�ko i podszed� do �ony.

��Popatrz na ni�, Karlu! � Ebba szturchn�a m�a �okciem. � Tylko sp�jrz! Zn�w si� zamy�li�a! Stoi tak, zapatrzona w zachodz�ce s�o�ce, zamiast pozbiera� skopki.

Karl mocno z�apa� �on� za rami� akurat w chwili, gdy ju� mia�a ostrzegawczo zapuka� w szyb�.

��Zostaw j�! Sam si� ni� zajm�, kiedy wr�ci do domu! Pr�niaczka!

Ebba z miejsca po�a�owa�a, �e �ci�gn�a uwag� m�a na c�rk�.

��Nie, Karlu, nie trzeba! Przecie� ona nic z�ego nie ma na my�li. Uwa�am, �e jest zdolna i pracowita. I czy nie jest nam pos�uszna? Czy nie stara�a si� i nie trudzi�a ju� jako pi�ciolatka, by spe�nia� nasze �yczenia? C� szkodzi, �e czasami si� zamarzy? Musimy to przyj��.

Szorstka od pracy d�o� Karla przesun�a si� po po�ladkach Ebby. Powoli wyczuwa�a jej kszta�ty pod suknem.

��Jest bardzo rozpieszczona � sykn�� przez z�by. � Zapatrzona w siebie, wmawia sobie nie wiadomo co. To twoja wina, ci�gle si� ni� zachwycasz, czeszesz i ubierasz w wyzywaj�ce stroje. Grzeszna, ziemska pr�no��!

Ebba westchn�a. Nie mog�a dopatrze� si� niczego wyzywaj�cego w sp�dnicy z grubego samodzia�u i drewnianych chodakach. W duchu jednak przyzna�a, �e lubi dogadza� c�rce.

Karl zebra� sp�dnice Ebby tak, �e m�g� wsun�� pod nie d�o�. Oddycha� teraz ci�ej, sapa� jej prosto do ucha. Druga r�ka ju� wsun�a si� pod stanik sukni i obj�a pier�. Ebba poczu�a, jak z podniecenia pr꿹 jej si� sutki.

Och, nie, nie zn�w, ty stary capie, pomy�la�a, ale unios�a jedn� nog�, by u�atwi� mu dost�p.

��Gunill� trzeba nauczy� moresu, to jedyne, czego jej brakuje � stwierdzi� ch�op z Knapahult bardzo niepewnym g�osem.

Ebba zacisn�a usta. Dobrze wiedzia�a, �e Karl post�puje wobec dziewczyny zbyt surowo. Gdyby mia� sta� si� jeszcze gorszy, to�

��Ona jest taka dziwna � szepn�� z gniewem, podczas gdy jego palec szuka� punktu, kt�rego dotkni�cie zwykle rozpala�o Ebb�. I tym razem spos�b nie zawi�d�. Kobieta gwa�townie zadr�a�a, przysuwaj�c si� do niego. Jak suka, pomy�la� z pogard�. Zn�w zaczyna!

Poczu�, jak bardzo zaczynaj� uciska� go spodnie. Z ogromnym trudem stara� si� kontynuowa� rozpocz�t� my�l:

��Inne dzieci nie zachowuj� si� w podobny spos�b! Nie zamy�laj� si� co chwila!

Ebba ociera�a si� o niego. W jej oczach, kt�rych wci�� nie spuszcza�a z dziewczyny, pojawi�o si� przera�enie.

��S�dzisz, �e ona wie? My�lisz, �e dlatego? �e nad tym� nad tym w�a�nie rozmy�la?

Wzrok m�a b��dzi� gdzie� daleko.

��G�upstwa pleciesz! Sk�d mog�aby wiedzie�?

��To prawda � westchn�a Ebba. � Sk�d mog�aby wiedzie�?

Zauwa�y�a, �e Karl mocuje si� z ubraniem, niezdarnie, z niecierpliwo�ci�. �e te� nie mo�e si� pospieszy�, �ar w jej podbrzuszu ju� zap�on��, poruszy�a si� i poczu�a mi�dzy nogami lepk� wilgo�. Kiedy jego gor�ce, twarde narz�dzie poszuka�o wej�cia, z rozkosz� przymkn�a oczy. No, wreszcie by� na miejscu! �eby tylko dziewczyna si� teraz nie odwr�ci�a�

W�a�ciwie fakt, �e mogli by� obserwowani przez osob�, kt�ra �adn� miar� nie powinna by� �wiadkiem ich mi�osnych uciech, jeszcze bardziej j� podnieca�.

Ch�op j�kn�� zduszonym g�osem, niezadowolony z niewygodnej pozycji.

Nazywanie mieszka�c�w Knapahult ch�opami nie by�o w�a�ciwe. Bardziej prawid�owe by�oby okre�lenie �gospodarze� albo raczej �drobni w�a�ciciele ziemscy�. Knapahult nale�a�o do dworu Bergqvara, wielkiego maj�tku, w�asno�ci rodu Posse. Ale zagroda dzi�ki szczeg�lnym okoliczno�ciom, kt�re nie maj� zwi�zku z t� histori�, zosta�a wyzwolona ze swej zale�no�ci i sta�a si� samodzielnym gospodarstwem. Knapahult cieszy�o si� wi�kszym powa�aniem ni� zwyk�e zagrody komomik�w.

Dlatego w�a�nie Karl postawi� sobie za punkt honoru utrzymanie pewnego poziomu w swym ma�ym gospodarstwie. Ma��onkowie do pomocy mieli tylko jedyn� c�rk�, a w krytycznych momentach, kiedy sami nie mogli podo�a� pracy, wzywali starego parobka. To musia�o wystarczy�, by obrobi� niewielki sp�achetek ziemi, b�d�cy w�asno�ci� Karla.

Ach, jak�e si� teraz poci�! Ebbie wszystko wydawa�o si� lepkie i �liskie, pochyli�a si� do przodu, opieraj�c �okcie na parapecie. Gunilla nadal patrzy�a gdzie� w dal nic nie widz�cym wzrokiem. Na szcz�cie, bo zamglone oczy Ebby, p�otwarte w j�ku usta i ekstatyczne grymasy �ci�gaj�ce twarz mog�y wzbudzi� zdziwienie dziewczyny. Karl napiera�, z trudem chwytaj�c oddech, wy�lizgn�� si� z niej, mamrocz�c co� niewyra�nie, zn�w trafi� na miejsce, cho� nogi ugina�y si� pod nim.

��Karlu! B�d� krzycze�! � ostrzegawczo szepn�a Ebba.

��Nie, powstrzymaj si�! Kobieta nie powinna� nic odczuwa� dobrze wiesz o tym. To� to blu�nierstwo wobec Boga! Ach, ach! Ty rozpustnico z Sodomy!

Sapi�c potoczy� si� na ni�, oboje osun�li si� na pod�og� i Ebba, uczepiona d�o�mi parapetu, nie rozwa�a�a ju� d�u�ej, co jest blu�nierstwem, a co nie, i da�a si� ponie�� fali. Karl leg� na rozedrganej kobiecie, pracuj�c ci�ko, a� wreszcie oboje, nasyceni, upadli na bok.

W tym momencie nie byli w stanie my�le� o c�rce, kt�ra mog�a w ka�dej chwili wej��.

W ko�cu Karl podni�s� si� na kolana i wymierzy� �onie siarczysty policzek.

��Zobacz, do czego doprowadzi�a� swoj� rozpust�! Jak cz�sto biedny cz�owiek musi zapomina� o swym Panu i zaspokaja� ci�? Czy jeste� nienasycona? Nie my�lisz wcale o zbawieniu swej duszy? Chcesz si� sma�y� w piekle?

��Wci�gaj portki � szorstko odpar�a Ebba. � �miech na ciebie patrze� z t� skurczon�, mokr� ku�k� pod zwa�ami t�uszczu!

Karl w odpowiedzi szturchn�� j� tylko, ale podni�s� si� pos�usznie. Ebba tak�e wsta�a i wyg�adzi�a sp�dnice niby kura otrz�saj�ca pi�rka, gdy kogut ju� z niej zejdzie.

Odeszli od siebie � we wzajemnej pogardzie, lecz na zawsze po��czeni moc� swego po��dania.

Karl zapina� pas. Gdyby tylko Gunilla ci�gle nie by�a taka niegrzeczna, jak dobrze mog�oby im si� �y�! Wprawdzie pos�uszna, niemal wr�cz bezwolna, i tak w�a�nie powinno by�, ale za ka�dym razem, gdy bra� si� za jej wychowanie, mia� wra�enie, �e napotyka mi�kki mur. Co sobota w imi� Pa�skie ch�osta� j� za wszystkie grzechy, kt�re pope�ni�a b�d� te� mia�a zamiar pope�ni�, tak aby czysta mog�a prze�y� dzie� �wi�ty. Takie panowa�y zwyczaje, dzieci nale�a�a wychowywa� surowa, bo �nie kocha syna, kto r�zgi �a�uje, kto kocha go � w por� go skarci�. Tak m�wi S�owo. W ostatnim jednak czasie Ebba zacz�a protestowa�. Twierdzi�a, �e dziewczyna jest za du�a, by przyjmowa� r�zgi na go�y ty�ek,

Co za g�upstwa! Im Gunilla by�a starsza, tym wi�cej na ni� czyha�o pokus, a wi�c najlepiej wzi�� byka za rogi ju� od samego pocz�tku. Jego c�rka nie mog�a przecie� zosta� wioskow� ladacznic�!

Ach, gdyby by�a ch�opcem! Bezustannie si� tym smuci� i dr�czy�, nie przestawa� m�wi� na ten temat.

Mieli wszak ch�opczyka. Przez kilka godzin pozwolono im go zatrzyma�, a potem odebrano, na zawsze. Karl nie m�g� prze�y� tego� tego oszustwa, jak to nazywa�. I zamiast syna mie� tylko dziewczynk�! Jak�e okrutne, jak niesprawiedliwe by�o �ycie!

Z wyrzutem spojrza� na c�rk�. Nadal sta�a zapatrzona w sin� dal, niegodna istota! W spo�eczno�ci bo�ej dla kobiet nie by�o miejsca. Stanowi�y z�o konieczne, kt�re dane zosta�o stoj�cemu o tyle wy�ej m�czy�nie, by m�g� wypr�bowa� si�� swej wiary. C� by�y warte dla Pana? Absolutnie nic!

Jak B�g m�g� go tak oszuka�? Jego, Karla z Knapahult, swego uni�onego s�ug�, kt�ry dla Niego zbawi� tyle dusz i tak wielu grzesznik�w skaza� na pot�pienie!

I za to dosta� jedynie c�rk�!

Gunilla, zapomniawszy o trzymanych w r�kach skopkach, sta�a w miejscu i uk�ada�a wiersz.

�O, zielony ksi�ycu��

Nie, to nie zabrzmia�o zbyt dobrze. Mo�e ���ty ksi�ycu�? Nie, tak te� �le. �O, srebrny ksi�ycu, ty, kt�ry l�ni�co blady kroczysz��

Uff, �e te� to takie trudne! Gunilla za�mia�a si� cicho ze swych poetyckich pr�b.

Zostawi�a ksi�yc w spokoju i powiedzia�a do swego przyjaciela:

��Zrozum, powinnam teraz zanie�� te skopki�

Nikogo obok niej nie by�o.

Gunilla musia�a jednak wyobra�a� sobie, �e ma ko�o siebie przyjaciela, inaczej by nie wytrzyma�a.

Dziewczyna by�a dziwn� mieszank� nagle dojrza�ego cia�a i nierozwini�tego jeszcze umys�u pi�tnastolatki. Mia�a ciemne w�osy, surowo przyci�te w ch�opi�c� fryzur� na pazia, z grzywk�. Bez �adnych ozd�b! Jej twarz by�a klasycznie regularna, ze z�otobr�zow� cer� i mocno zarysowanymi ko��mi policzkowymi. Joanna d'Arc w wydaniu smalandzkim.

Ale bardzo zagubiona w �wiecie.

Gunilla nie mog�a na to nic poradzi�; niczym nie umotywowane, niezas�u�one kary wymierzane jej przez ojca budzi�y w niej uczucie buntu, a zarazem rezygnacji. Przecie� przez ca�y czas stara si� robi� wszystko, jak potrafi najlepiej! To prawda, cz�sto bywa roztargniona i zamy�la si�, ale czy zaduma rzeczywi�cie jest grzechem �miertelnym? Inna rzecz, �e praca w gospodarstwie nie stanowi�a jej ulubionego zaj�cia, przypuszcza�a, �e jej �yciowe zadanie b�dzie inne, ale nigdy przecie� nie okazywa�a niech�ci, z ca�ych si� stara�a si� zadowoli� ojca we wszystkim. A mo�e w tym w�a�nie tkwi� b��d?

Ojciec twierdzi�, �e ona my�li o ch�opcach. M�j ty �wiecie, jak�e by to by�o mo�liwe? W kim mog�a wybiera�?

Erland z Backa? Ten� ten szczeniak! Jego pow��czyste spojrzenia dr�czy�y j� tylko, bo Gunilla jeszcze si� do nich nie przyzwyczai�a, nie dojrza�a. Pod wieloma wzgl�dami nadal by�a dzieckiem. Z wielkim trudem godzi�a si� z faktem, �e piersi zacz�y jej nagle rosn�� z zatrwa�aj�c� szybko�ci�.

Ci�gle przecie� chcia�a baraszkowa� jak dziecko z psiakami. Nie mia�a te� ochoty zaprzesta� ulubionej zabawy, polegaj�cej na zamienianiu �wierkowych szyszek w krowy za pomoc� patyczk�w, udaj�cych nogi. D�onie Erlanda, kt�re nie�mia�o pr�bowa�y jej dotkn��, obudzi�y w niej gniew. Nie mog�a poj��, sk�d si� wzi�o to uczucie, uciek�a wi�c g��boko w las, do swego sekretnego miejsca na skale. Zwykle tam siadywa�a poch�oni�ta marzeniami o Bohaterskich czynach, jakich mia�a dokona�, by zas�u�y� na pochwa�� wszystkich mieszka�c�w wioski. Dalej ni� za wiosk� nie si�ga�y jej horyzonty.

C� mia�a pocz�� z Erlandem z Backa, tym dziecinnym niezgu��? Jego umizgi nieprzyjemnie j� wzburza�y.

Nigdy, przenigdy nie wyjdzie za m��. To paskudne!

Nie, marzy�a o czym� zupe�nie innym. O przyjacielu, bardziej ojcu ni� kochanku. O pisarzu na dworze Bergqvara. On by� dla niej taki dobry i �yczliwy! Gunilla czu�a �e do niego mog�aby si� zwr�ci�, na pewno by j� zrozumia�. Pragn�a usi��� mu na kolanach i ws�uchiwa� si� w g��boki, ciep�y g�os. Opowiedzie� mu o swoich pomieszanych my�lach, a zw�aszcza o tym, co sprawia�o jej rado��. On z pewno�ci� nie pr�bowa�by jej dotyka� ani m�wi� takich niem�drych rzeczy jak Erland.

Wszyscy wiedzieli, �e Erland jest wioskowym g�upkiem.

Gunilla wcale nie uwa�a�a, �e ch�opak ma �le w g�owie, on po prostu by� taki inny! Jakby niedoko�czony, nie ukszta�towany jako cz�owiek, jakby nadal szuka� samego siebie. A jego nieudolne pieszczoty kojarzy�a z czym��

Jaki� ten Erland g�upi!

Ockn�a si� z marze� i ruszy�a w stron� domu ze skopkami w jednej d�oni i d�ug� chochl�, kt�r� sypa�a karm� dla kur, w drugiej. Chochl� gniewnie uderza�a w mijane brzozy, co mia�o by� g�o�nym wyrazem protestu przeciwko ca�emu �wiatu.

Nagle jednak odwr�ci�a si� i poprosi�a drzewa o wybaczenie.

��Nie chcia�am wam zrobi� nie z�ego � powiedzia�a z �alem. � Zn�w post�pi�am bezmy�lnie, jak zwykle. Przepraszam, przepraszam!

Kiedy wesz�a do domu, uderzy� j� od razu dziwny, niemi�y zapach w kuchni. Zapach czego�� zakazanego? W powietrzu unosi�a si� atmosfera, kt�r� wyczuwa�a ju� wielokrotnie przedtem, ale nie umia�a jej rozpozna�. Nastr�j czego� niestosownego? Gunilla nie potrafi�a tego okre�li�.

Ojciec natychmiast na ni� naskoczy�.

��Nie spieszy�a� si� � powiedzia� cierpko. � Czy nic nie potrafisz zrobi� porz�dnie? P�jdziesz teraz na Bergqvara i powiesz panu pisarzowi, �e mog� przyj�� w poniedzia�ek, je�li tego sobie �yczy.

Karl mia� pewien ukryty cel w wysy�aniu Gunilli w tak b�ahej sprawie, w�a�ciwie zupe�nie bez potrzeby. Pragn�� jak najwcze�niej zwr�ci� uwag� pisarza z Bergqvara na c�rk�, zanim ten cz�owiek, zwany tak�e inspektorem, we�mie sobie now� �on�. Nie by� m�czyzn� pierwszej m�odo�ci, owdowia� wiele lat temu. Czas najwy�szy, by otworzy�y mu si� oczy i dostrzeg� Gunill�. Pisarzem dworskim nie nale�a�o pogardza�, z pewno�ci� ma��e�stwo z nim stanowi�o dla ch�opskiej c�rki szczyt mo�liwo�ci.

Ale Gunilla rada by�a poleceniu. Z panem pisarzem zawsze tak przyjemnie si� gaw�dzi�o.

Nawet w naj�mielszych marzeniach nie przychodzi�o jej do g�owy, �e ojciec pragnie uczyni� z nich dwojga par�. Gdyby o tym wiedzia�a, z pewno�ci� nie ta�czy�aby tak lekka na poro�ni�tej traw� drodze z Knapahult!

Kiedy dotar�a do skraju lasu, ujrza�a przed sob� ca�� wiosk� i dw�r Bergqvara po drugiej stronie p�l i ��k. Zatrzyma�a si� gwa�townie. Z pag�rka obok �cie�ki dobiega�y ochryp�e d�wi�ki marnie zrobionej wierzbowej fujarki.

Biednemu Erlandowi z Backa nie udawa�o si� nic, czegokolwiek si� dotkn��. Nawet prostej wierzbowej fujarki nie umia� wystruga�.

��Gunillo, poczekaj! � zawo�a�, kiedy ruszy�a przed siebie. � Chod�, co� ci poka��!

Przystan�a z wahaniem. Ci�gle jeszcze gniewa�a si� na niego za ostatni raz, gdy si� spotkali, kiedy zn�w zacz�� wygadywa� �g�upstwa�.

��Chod�, zobaczysz, co znalaz�em w trawie!

Ciekawo�� zwyci�y�a.

��Bardzo si� spiesz� � ostrzeg�a, podchodz�c bli�ej. � Zapada ju� wiecz�r i�

��Sp�jrz! � zawo�a� Erland wskazuj�c na ziemi�.

��Ach, naprawd�! � Wzruszona Gunilla pochyli�a si� nad pierwszym w tym roku bladoniebieskim fio�kiem. � Dobrze, �e go nie zerwa�e�, Erlandzie. Tu, gdzie ro�nie, wygl�da prze�licznie!

Erland z Backa spogl�da� na ni� oczyma, z kt�rych wprost bi�a duma. By� pryszczatym m�odzikiem, tak niezgrabnym, �e mia�o si� wra�enie, i� poszczeg�lne cz�onki poprzypinano mu do korpusu szpilkami. R�ce i nogi porusza�y si� niezbornie, chaotycznie, a bezgraniczny podziw, jaki �ywi� dla Gunilli, nie dodawa� mu wcale pewno�ci siebie. Mia� matowe, br�zowawe szczeciniaste w�osy i w�a�nie zaczyna�y mu rosn�� w�sy i broda, na razie w postaci rzadkich, mi�kkich, skr�conych pojedynczych w�osk�w, kt�re powinien by� zgoli�. Ale oczy spogl�da�y �agodnie i �yczliwie i zawsze by� jej najlepszym towarzyszem zabaw. Tak dzia�o si� a� do chwili, kiedy rozmin�li si� ze sob� w fazach rozwoju. Teraz zajmowa�y go inne fantazje, podczas gdy ona nadal snu�a swoje dziecinne marzenia o bohaterskich czynach, jakich kiedy� dokona. Erland zawsze by� romantykiem i marzycielem, niemal poet�, i te w�a�nie cechy obecnie najbardziej irytowa�y Gunill�, zw�aszcza �e przybiera�y formy, kt�rych nie potrafi�a zaakceptowa�. Uwa�a�a, �e ch�opak jest dziecinny i niedojrza�y, by� mo�e dlatego, i� por�wnywa�a go z pisarzem z Bergqvara?

Gunilla szuka�a kogo�, kto by�by jej bardziej ojcem ni� kochankiem. Tego jednak nie rozumia�a ani ona, ani Erland.

��Nied�ugo wyje�d�am � oznajmi� do�� niepewnym g�osem.

��Wyje�d�asz? Ty? Dok�d?

Wyprostowa� si� z dum�.

��B�d� przydzielonym �o�nierzem.

��Co to znaczy?

��Nie wiem � odpar�, po�o�ywszy uszy po sobie. � Ale pan na dworze powiedzia�, �e mam jecha� do regimentu smalandzkiego w Eksjo. Daleko�

Gunilla, s�ysz�c t� nowin�, zaniem�wi�a.

��Czy d�ugo ci� nie b�dzie? � zapyta�a w ko�cu.

��Nie wiem � odpar� �a�o�nie. � W wiosce na�miewaj� si� ze mnie, m�wi�, �e nigdy nie b�dzie ze mnie m�czyzny. Powiadaj�, �e w�a�nie dlatego pan wysy�a mnie do wojska, bym nabra� hartu. �o�nierka to pr�ba charakteru.

Milcza�a, bo sama troch� si� z tym zgadza�a.

��M�wi�, �e dostan� zagrod� � powiedzia� bezradnie. � Nied�ugo.

��Ale z kim ja si� b�d� bawi�? � wyrzuci�a z siebie. � Je�li ty wyjedziesz?

Erland nie s�ucha�. Wpatrywa� si� w dziewczyn� z �arliwym uwielbieniem.

��Jeste� taka �liczna, Gunillo!

��Nie zaczynaj zn�w z tymi g�upstwami!

��To wcale nie g�upstwa! Czy� czy ty nigdy�?

��Co takiego?

Jej ostry ton odebra� mu ca�� odwag�. R�ce, kt�re w jej obecno�ci porusza�y si� jak skrzyd�a wiatraka, nagle zwis�y wzd�u� bok�w.

��Nie, nic.

��Nie st�j tak jak ofiara, taki sp�oszony! Co chcia�e� powiedzie�?

��Pos�uchaj, Gunillo, usi�d� na chwil�.

��Nie mam czasu � odrzek�a Gunilla. Usiad�a jednak na trawie, troskliwie omijaj�c k�pk� fio�k�w.

Erland u�o�y� si� tu� przy niej i wspar�szy si� na �okciu, obserwowa� j� w milczeniu.

Dziewczyn� ogarnia�a coraz wi�ksza irytacja.

��Co takiego chcia�e� mi powiedzie�?

��Wiesz, uros�y mi w�osy na klatce piersiowej.

��Oszukujesz! � wykrzykn�a, utrzymuj�c ton dziecinnych k��tni.

��To prawda! Sama zobacz!

Zanim zd��y�a go powstrzyma�, rozsznurowa� koszul� i z dum� ods�oni� blady, chudy tors.

��No i gdzie s�? � bezlito�nie zapyta�a Gunilla.

��Naprawd� nie widzisz? Tutaj� Gdzie one si� po dzia�y� O, s�! Sp�jrz, tu!

��Imponuj�ce, doprawdy � powiedzia�a sucho na widok dw�ch prawie niewidocznych w�osk�w na �rodku klatki piersiowej. � Ohydne!

Erland, zgn�biony, zasznurowa� koszul�.

��A czy ty ju� dosta�a��?

��Ooo, to nie twoja sprawa!

��Przepraszam, nie chcia�em!

Gunilla przez chwil� wpatrywa�a si� w niego, po czym przepe�niona odraz� zerwa�a si� z ziemi.

��Do licha, jaki ty jeste� obrzydliwy! Jed� sobie do tego swojego wojska i nigdy tu nie wracaj!

Erland poderwa� si� niemal r�wnie szybko.

��Gunillo, poczekaj, nie b�d� ju� m�wi� takich rzeczy, obiecuj�!

��Pu�� mnie! � prychn�a jak kotka, usi�uj�c wywin�� si� z uchwytu mocnych d�oni, przytrzymuj�cych j� za rami�. � Id� do pana pisarza za�atwi� spraw� dla ojca. Pan pisarz jest du�o milszy od ciebie, ty jeste� raki g�upi, g�upi, g�upi�

��Ten stary dziad? � powiedzia� Erland z pow�tpiewaniem w g�osie. � Nie mo�esz por�wnywa� mnie z nim!

��On wcale nie jest dziadem!

��W�a�nie, �e jest!

Zn�w trafi� w czu�e miejsce! W obawie, �e zaraz przestanie z nim rozmawia�, szybko zmieni� temat.

��Gunillo, czy to prawda, �e tw�j ojciec s�ysza� jakie� dziwne d�wi�ki dochodz�ce od strony piask�w?

Nadal trzymaj�c go na odleg�o�� wyci�gni�tej r�ki, odpar�a bu�czucznie:

��Phi, tamto? To przecie� by�o zim� albo wczesn� wiosn�.

��A czy p�niej ju� nic nie s�ysza�?

Gunilla zastanowi�a si�.

��Mo�e i tak. Szepta� o czym� z matk�, nie wiem dok�adnie, co m�wili, ale s�dz�, �e rozmawiali o tych d�wi�kach.

��Czy on wie, co to jest?

��Nie, a ty wiesz? � zapyta�a, zadzieraj�c nosa.

��Nikt inny niczego nie s�ysza�. Ale ja to sprawdz�.

��Ty?

Jej pogarda nie mia�a granic.

��Tak. Kiedy wr�c� � doda� szybko na wszelki wypadek, bo dobrze jest si� zabezpieczy�. � Teraz nie mam czasu.

Gunilli pociemnia�y oczy. Wcale jej si� nie podoba�o, �e jedyny towarzysz jej zabaw wkr�tce j� opu�ci, cho� ostatnio, co prawda, rozmowa z nim sta�a si� do�� kr�puj�ca.

��Lepiej b�dzie, je�li si� pospieszysz, �eby nikt ci� przypadkiem nie ubieg� � rzuci�a na odchodne i pobieg�a dalej.

Stwierdzenie to by�o wieloznaczne i ch�opak nie wiedzia�, co powinien przez nie rozumie�.

��Gunillo! � krzykn��, ale jego b�agalne wo�anie rozp�yn�o si� w powietrzu. Dziewczyna by�a ju� daleko. � Do diabla! � zakl�� Erland, bo takich s��w nale�a�o u�ywa�, kiedy mia�o si� zosta� �o�nierzem. Pe�en skruchy doda� jednak zaraz: � Wybacz mi, Panie Bo�e, wcale nie chcia�em tego powiedzie�!

Gunilla by�a ju� mocno sp�niona, dlatego spiesznie przebieg�a przez Bergunda, kieruj�c si� ku dworowi Bergqvara w p�nowiosennym zmierzchu. Cz�onek szwedzkiego parlamentu Posse mia� zamiar przebudowa� dw�r, jak s�ysza�a. Plany by�y ju� gotowe i materia� porz�dnie u�o�ony w stosy suszy� si� na dziedzi�cu zajmuj�c spor� jego cz��. B�dzie z tego pi�kny dom, pomy�la�a na widok jasnego, pachn�cego drewna.

Skierowa�a si� do gabinetu pisarza, bo z cz�onkiem parlamentu Arvidem Erikiem Possem nikt nie rozmawia�, by� na to zbyt wysoko postawion� osob�. Ale pisarz czy inspektor, jak r�wnie� go nazywano, by� otwartym cz�owiekiem, kt�ry zawsze i dla ka�dego znalaz� mi�e s�owo i ciep�e spojrzenie.

Nie by�o go w gabinecie, a Gunilla nie chcia�a przedk�ada� sprawy, z kt�r� przyby�a, jego podw�adnemu. Pragn�a pom�wi� z samym panem pisarzem, bo nie by�o na �wiecie drugiej osoby, kt�r� lubi�aby bardziej. Dlatego posz�a do skrzyd�a, w kt�rym mie�ci�a si� obora, gdzie w�a�nie dyskutowa� z zarz�dc� dworu na temat produkcji mleka.

Znane, przyjazne d�wi�ki �agodnych kr�w i mleka tryskaj�cego w drewniane skopki nape�nia�y j� spokojem i rado�ci�. Ujrza�a pisarza rozmawiaj�cego z dwoma innymi m�czyznami; �aden z nich nie zwr�ci� uwagi na dziewczynk�, id�c� przej�ciem mi�dzy rycz�cymi krowami. Dla Gunilli obora na dworze Bergqvara zawsze stanowi�a �r�d�o rado�ci i podziwu. By�a taka wielka i jasna, czysta i zadbana! Ze smutkiem pomy�la�a o ich w�asnych dwu krowach, umieszczonych w oborze tak ciemnej i ma�ej, �e rogami niemal si�ga�y dachu.

Przez chwil� sta�a obserwuj�c zag��bionych w dyskusji m�czyzn. Pan pisarz by� przystojny, o m�odzie�czej sylwetce, ale twarz naznaczon� mia� smutkiem. Dwaj pozostali byli bardziej krzepcy, weseli, cho� wyra�nie bez fantazji.

Pisarz nareszcie j� dostrzeg� i rozja�ni� si�.

��Przecie� to Gunilla z Knapahult! Z czym przychodzisz?

M�j Bo�e, jak�e ona lubi�a tego cz�owieka! I pozna� j�! Pok�oni�a si� nisko.

��Przychodz� z wiadomo�ci� od ojca, panie Grip.

Arv Grip z Ludzi Lodu, syn Orjana, a wnuk Vendela Gripa, u�miechn�� si� do niej ciep�o.

��A zatem s�ucham, Gunillo!

Min�y trzy lata.

Dla mieszka�c�w parafii Diabelski Jar sta� si� przera�aj�c� rzeczywisto�ci�.

Nie rozumieli, co mog�o kry� si� tam, na g�rze, na piaskach. Byli przekonani, �e okolic� przej�y we w�adanie demony. Straszyd�a, kt�re �ywcem musia�y po�yka� owce i inne mniejsze zwierz�ta domowe, po zaginionych nigdy bowiem nie zostawa� �aden �lad.

Wie�niaka, kt�ry pewnego dnia wybra� si� do lasu, by nazbiera� chrustu, znaleziono z roztrzaskan� g�ow�. Innego goni�y przez las w�ochate stwory; w ostatniej chwili uda�o mu si� dobiec do domu, do ludzi. M�oda kobieta znikn�a bez �ladu, a Ebba z Knapahult twierdzi�a, �e w ciche noce od strony piask�w dochodzi rozdzieraj�cy serce p�acz.

Gdyby wie�niacy z parafii Bergunda mieli wi�cej kontakt�w ze �wiatem, tajemnica wkr�tce zosta�aby wyja�niona. Ch�opi uwa�ali jednak, �e nie s� to sprawy, o kt�rych nale�y m�wi� otwarcie. Nie mieli odwagi wspomnie� o demonach na piaskach nawet w�a�cicielowi dworu w Bergqvara ani te� jego najbli�szemu wsp�pracownikowi, pisarzowi Arvowi Gripowi z Ludzi Lodu.

A gdyby w�wczas pisn�li cho� s��wko! Rozwi�zanie by�o wszak takie proste!

Gunill� kr�tko trzymano w domu, pilnowano surowiej ni� kiedykolwiek. Knapahult usytuowane by�o najbli�ej Diabelskiego Jaru i dlatego dziewczynie zabroniono wychodzi� poza teren gospodarstwa.

Owe trzy lata by�y dla Gunilli bardzo trudne. Przej�cie z dzieci�stwa w �wiat doros�ych nigdy nie jest �atwe, a dla niej, pod wieloma wzgl�dami osoby niezwyk�ej, okaza�o si� nad wyraz uci��liwe. Ogromnie potrzebowa�a wsparcia i zrozumienia, ale rodzice traktowali j� zupe�nie nie tak jak powinni. Karl grzmia� o upadku i grzechu i nadal j� bija�, cho� teraz na szcz�cie pozwala� jej podczas ch�osty pozostawa� w ubraniu. G�o�no odczytywa� Bibli�, najcz�ciej 23 rozdzia� z ksi�gi Ezechiela, kt�ry najbardziej ukocha�. Czytanie mia�o g��wnie s�u�y� jako ostrze�enie dla Gunilli. Wybrany fragment m�wi� o tym, co czeka nierz�dne niewiasty uwodz�ce poga�skich m��w, podobnych w swej ��dzy do os��w i ogier�w. Ale Gunilla nienawidzi�a tych opowie�ci, nie mog�a o tym s�ucha�, zw�aszcza z ust w�asnego ojca, a jej poj�cie o wszystkim, co ��czy�o si� z erotyzmem, wykrzywia�o si� coraz bardziej.

L�ej traktuj�ca sprawy po�ycia z m�czyznami Ebba nie u�atwia�a wcale c�rce wej�cia w doros�e �ycie, gdy z chichotem, niewyra�nie pomrukuj�c, wspomina�a, na czym b�dzie ono polega�. �Musisz da� swemu m�owi to, czego zechce. Ale nigdy nie oddaj mu swej duszy, pozosta� zimna, nie anga�uj si�!�

Nie, z pewno�ci� Gunilla nie odebra�a odpowiedniej nauki o intymnym po�yciu mi�dzy kobiet� a m�czyzn�.

Ebba zna�a swego m�a na wylot, wiedzia�a, jak ma sobie z nim radzi�. Jego poj�cie o roli �ony by�o staromodne, nazbyt przesi�kni�te religijno�ci� i ze wszech miar egoistyczne. Uwa�a�, �e niewiasta powinna ci�ko pracowa� w domu, a jedyn� przyjemno�� znajdowa� w rodzeniu dzieci. Zmys�owych kobiet nale�y si� wystrzega�! Karl nigdy nie zauwa�a�, �e sam robi wszystko, by rozpali� nami�tno�� w �onie po to, by nast�pnie zbi� j� za grzeszne ��dze, kt�re ni� ow�adn�y.

Ebba r�ni�a si� jednak od wielu swych wsp�towarzyszek niedoli. W wielu religijnych wsp�lnotach panowa�o ma�ostkowe przekonanie, �e kobieta powinna zachowywa� bierno��, s�u�y� jedynie jako podk�ad dla m�czyzny na zimno egzekwuj�cego swoje prawa. Uleg�e kobiety na pocz�tku swych ma��e�stw potrafi�y, by� mo�e, zarzuci� m�owi r�ce na szyj� i szepn�� par� s��w o mi�o�ci. Najcz�ciej w odpowiedzi otrzymywa�y siarczysty policzek. Uczy�y wi�c w�asne cia�a nieczu�o�ci, a p�omienie, niegdy� gorej�ce w ich oczach, gas�y.

Ebba nie by�a taka. Od razu przejrza�a Karla i dok�adnie wiedzia�a, czego mo�e si� po nim spodziewa�, a tak�e w jaki spos�b unikn�� prawdziwego bicia. Razy, kt�rymi j� obdziela�, spada�y g��wnie dla zachowania pozor�w i nigdy nie by�y naprawd� dotkliwe. I przez wiele lat rzeczywi�cie kocha�a swego przystojnego misjonarza, dobrze wiedz�c, jak bardzo jest od niej zale�ny.

Z czasem jednak wszystko zacz�o si� zmienia�. Karl podupada� na zdrowiu, mia� k�opoty z �o��dkiem i p�cherzem, a w ostatnim roku nie by� w stanie spe�ni� aktu mi�osnego. W�wczas obudzi� si� jego prawdziwy gniew. Bi� teraz Ebb� mocno, bo nie m�g� si� pogodzi� z w�asn� niesprawno�ci�. Gunilla cz�sto widywa�a matk� posiniaczon� i poranion�, ze �ladami �ez na policzkach.

Sprawia�o to wielki b�l dziewczynie. Oczywi�cie dawno ju� zrozumia�a, czym zajmuj� si� rodzice, kiedy poszeptuj�, j�cz� i wzdychaj� wieczorami. Zwyk�e ogarnia�y j� wtedy md�o�ci i wsuwa�a si� jak najg��biej pod przykrycie, byle tylko niczego nie s�ysze�.

Ale matka, niegdy� tak silna duchem, teraz, jak si� wydawa�o, nie by�a w stanie d�u�ej udawa�.

W ostatnim roku Gunilla coraz cz�ciej widywa�a, jak matka wdaje si� w pogaw�dki z przygodnymi w�drowcami, a raz nawet by�a �wiadkiem pewnej sceny, kt�ra rozegra�a si� na strychu w stodole, gdy ojca nie by�o w domu. Nikt nie widzia� Gunilli, a ona czym pr�dzej pobieg�a do lasu, tam rzuci�a si� na ziemi�, by o wilgotny mech sch�odzi� rumieniec wstydu.

Biedna dziewczyna, kt�ra nie mia�a z kim podzieli� si� swymi troskami, sta�a si� w ko�cu milcz�ca, zamkni�ta w sobie i tak nerwowa, �e musia�a mocno splata� d�onie, by nikt nie zauwa�y�, jak bardzo dr��, i nie spostrzeg� jej udr�ki.

Raz zebra�a si� na odwag� i posz�a do pastora, by� on bowiem cz�owiekiem, do kt�rego ojciec �ywi� ogromny szacunek. Gunilla d�ugo siedzia�a, zaciskaj�c r�ce na podo�ku, i odpowiada�a na pytania pastora. Czy co niedziela chodzi do ko�cio�a, jak powinna? Czy co wiecz�r, jak nale�y, odmawia modlitw�?

Nareszcie jednak wyj�ka�a pro�b�, z kt�r� przyby�a:

��Czy pastor by�by tak dobry, by zamieni� par� s��w z moim ojcem?

Duchowny przygl�da� si� jej ze zdumieniem:

��No, tak � ci�gn�a przera�ona w�asnymi s�owami. � Bo ojciec tak okropnie bije matk� i ja bardzo z tego powodu cierpi�. Matka nie robi nic z�ego, a wczoraj jedno oko mia�a ca�kiem sine i opuchni�te. Bardzo cz�sto p�acze, a kiedy� tak nie by�o.

Pastor nie wiedzia�, co ma powiedzie�. Karl z Knapahult by� przecie� niespotykanie pobo�nym cz�owiekiem, kt�ry poza tym co niedziela rzuca� na tac� pi�kny grosz.

��Dlaczego niby mia�by to robi�? Bi� j�?

��Nie wiem, ale cz�sto si� tak dzieje.

��Kiedy? Czy nie przygotowuje mu strawy, jak powinna?

��Nie, nie, matka �wietnie gotuje. To zwykle wieczorem�

Gunilla pokra�nia�a ze wstydu.

Po d�ugiej pauzie pastor rzek� stanowczo:

��To znaczy, �e powinienem pom�wi� raczej z twoj� matk�, nie z ojcem! Najwidoczniej nie potrafi mu si� podporz�dkowa�, jak przystoi �onie. Mo�e nie jest do�� uleg�a? �ona, kt�ra sprzeciwia si� m�owi, rozdra�nia m�czyzn� i wzbudza w nim niezwyczajn� gwa�towno��. Popro�, by si� nad tym zastanowi�a! Albo przy�lij j� do mnie, przem�wi� jej do rozs�dku!

Gunilla poczu�a si� nagle ogromnie wyczerpana.

��Nie, sama pom�wi� z matk� � powiedzia�a i szybko si� po�egna�a, prosz�c o wybaczenie, �e o�mieli�a si� zak��ci� spok�j. Pastor �askawie skin�� g�ow�.

Gunilla mia�a ju� osiemna�cie lat. Najwy�szy czas, by wysz�a za m��. Ostatnio sta�a si� tak poci�gaj�ca, �e parobcy kryli si� po krzakach otaczaj�cych zagrod�, by cho� przez chwil� popatrze�, jak idzie przez podw�rze. Raz zaskoczy�a jednego z nich w pobli�u ust�pu. Wpad�a w�wczas w taki gniew, �e kamieniami obrzuci�a uciekaj�cego na �eb, na szyj� m�odzieniaszka.

Innym razem dw�ch ch�opak�w zaczai�o si� w oborze i rzuci�o na ni�, kiedy przysz�a wydoi� krowy. Gunilla z ca�ych si� uderzy�a jednego konwi� na mleko, a si� mia�a bardzo du�o, ca�e �ycie wszak ci�ko pracowa�a, by�a szczup�a, zwinna, o dobrze wyrobionych mi�niach. Drugiego kopn�a mocno i obaj niefortunni zalotnicy umykali w pop�ochu, by� mo�e dlatego, �e dziewczyna przez ca�y czas g�o�no wo�a�a o pomoc. A na ojcowski gniew Karla woleli si� nie nara�a�.

Gunilla dobrze wiedzia�a, �e ojca nie ma w domu. Krzycza�a tylko po to, by ich wystraszy�.

Ch�opcy mieli szcz�cie, �e Karl o niczym si� nie dowiedzia�. Parobcy? Ch�opskie syny? A c� to za kandydaci dla jego c�rki? Ona mia�a przed sob� wielk� przysz�o��! Jak ju� cz�owieka spotka�o takie nieszcz�cie, �e ma tylko c�rk�, musi sobie to jako� powetowa�!

Karl przez te lata starannie przygotowa� grunt u Arva Gripa z Ludzi Lodu.

Z niewypowiedzian� ulg� przyj�� fakt, �e ten �otr, Erland z Backa, najtwardszy orzech do zgryzienia, zosta� wys�any do Eksjo. Tam nie zd��y� nawet oswoi� si� z miejscem, kiedy pewien major zwr�ci� uwag� na strzelist� sylwetk� ch�opaka. Major wiedzia�, �e kr�l Gustaw III pragn�� mie� w�a�nie takich wysokich m�odzie�c�w w swej stra�y przybocznej, i Erlanda niezw�ocznie odes�ano do Sztokholmu. Tam te� pozosta�. Gospodarstwo musia�o poczeka�.

Gunilla t�skni�a za nim, brakowa�o jej towarzysza dzieci�cych zabaw. W g��bi duszy jednak wiedzia�a, �e beztroski czas min�� bezpowrotnie i �adne zakl�cia go nie przywr�c�.

Kiedy t�sknota gryz�a j� zbyt mocno, przypomina�a sobie ten raz, kiedy by� w domu na przepustce, zaledwie par� dni po swoim wyje�dzie. Spotkali si� wtedy i Erland poprosi�, by pokaza�a mu nogi. Chcia� sprawdzi�, czy s� r�wnie �adne jak reszta.

�Moje nogi? � wykrzykn�a Gunilla oburzona. � Do licha, widzia�e� je przecie� ju� dawniej, g�upcze!�

Ale gwa�townym ruchem podci�gn�a sp�dnice a� do kolan. Erland z trudem chwyta� oddech i poczerwienia� na twarzy, a zanim ona zd��y�a pomy�le�, co te� takiego przyjdzie mu teraz do g�owy, wsun�� r�k� pod materia� i dotkn�� jej cia�a.

Zaskoczona Gunilla zawy�a z w�ciek�o�ci. Niewiele my�l�c, chwyci�a wilgotn�, t�ust� bry�� ziemi i wymaza�a ni� Erlandowi twarz. Mocno i gruntownie. Zaraz potem uciek�a, a on d�ugo jeszcze parska� i sapa�, wypluwaj�c spomi�dzy z�b�w b�oto i piach.

Dobrze mie� takie wspomnienie, kiedy smutek i samotno�� za bardzo doskwieraj�.

Zaledwie kilka dni po jej nieudanej wizycie u pastora matka wysz�a z izby z sinoniebiesk� twarz� i zimnym, nienawistnym wyrazem oczu. P�niej tego samego dnia, kiedy ojca nie by�o w zagrodzie, pojawi� si� jeden z w�drownych rzemie�lnik�w, ten, kt�ry zajmowa� si� ostrzeniem no�y. Gunilla widzia�a go ju� wcze�niej i przeczuwa�a, co si� teraz wydarzy.

Mia�a racj�, wkr�tce matka gdzie� znikn�a. M�czyzna tak�e.

Gunilla za�ka�a. Bez celu kr�ci�a si� po kuchni, mia�a wra�enie, �e zdr�twia�o jej ca�e cia�o, nie mog�a pozbiera� my�li. Przez d�ug� chwil� sta�a, spogl�daj�c szklanym wzrokiem na drog�, nie widz�c stoj�cych tam m�czyzn. Jej ojciec� Dw�ch innych znajomych wie�niak�w� I inspektor Arv Grip.

Najwyra�niej rozmawiali o rozci�gaj�cych si� wok� polach.

Matki nie by�o ju� od dobrej chwili. Gunilla wiedzia�a teraz dok�adnie, jak d�ugo trwaj� jej wypady do stodo�y.

Czu�a, �e zn�w d�awi j� fala md�o�ci.

Nie wydawa�o si�, by m�czy�ni mieli zamiar przyj�� do Knapahult, wcale nie dlatego �le si� poczu�a.

W przyp�ywie bezdennej rozpaczy usiad�a przy kuchennym stole. Pogr��ona w g��bokiej apatii, nie zdawa�a sobie nawet sprawy z tego, �e siada.

Na stole le�a� n�. D�ugi, ostry n� do chleba.

Gunilla wzi�a go do r�ki, odruchowo, bez udzia�u �wiadomo�ci.

Zn�w wsta�a i stan�a przy oknie. Utkwiwszy oczy w prost�, wysok� sylwetk� Arva Gripa, jakby wysy�aj�c� obietnice poczucia bezpiecze�stwa, wbi�a n� w r�k� i przeci�gn�a nim wzd�u� przedramienia, a� trysn�a krew.

Dotkliwszy jednak ni� b�l spowodowany ran� by� ten, kt�ry dr�czy� jej dusz�.

I zn�w nie wiedz�c, co robi, od�o�y�a n� na st�. Rami� zwisa�o bezw�adnie, krew skapywa�a na pod�og�. Na wyszorowanych do bia�o�ci deskach robi�y si� coraz wi�ksze �ywoczerwone plamy.

Tak zasta�a c�rk� Ebba i zaraz uderzy�a w krzyk.

��Gunillo! Co� ty zrobi�a!

Dziewczyna zwr�ci�a si� ku matce. W jej g�osie, tak samo jak w skamienia�ej twarzy, brakowa�o cho�by iskry �ycia.

��Skaleczy�am si�.

��Skaleczy�a� si�? Skaleczy�a�? � krzycza�a Ebba rozdzieraj�cym g�osem. � No to zr�b co�, nie st�j tak!

Gunilla skierowa�a spojrzenie na m�czyzn stoj�cych na drodze. Ebba powiod�a oczami za jej wzrokiem i wybieg�a na podw�rze.

��Karlu! Karlu! Pospiesz si�! Gunilla si� zrani�a, skaleczy�a si�. Szybko!

Histeryczne wo�anie Ebby zdradza�o g��boki strach; nie mog�o wywo�a� go drobne skaleczenie.

M�czy�ni zrozumieli jej krzyki i nadchodzili teraz spiesznie wszyscy czterej. Ebba tymczasem wbieg�a do �rodka i rozpaczliwie usi�owa�a wytrze� krew z r�ki dziewczyny. Rana krwawi�a teraz mocno.

��Jak mog�a� tak si� skaleczy�, Gunillo, nie potrafisz bardziej uwa�a�? Na co a by� ten n�?

Nie czekaj�c na odpowied�, gdy� tak naprawd� ba�a si� j� us�ysze�, nie przestawa�a beszta� c�rki a� do chwili, dop�ki nie weszli m�czy�ni.

Arv z Ludzi Lodu natychmiast opanowa� sytuacj�.

��Czy masz kawa�ki czystego p��tna? I gor�c� wod�? Karlu, �ci�nij mocno w tym miejscu, o tak, po��cz brzegi rany!

Zauwa�y�, �e Gunilla odruchowo wzdrygn�a si�, czuj�c dotyk ojca. Zwr�ci� tak�e uwag� na fioletowe siniaki na ramieniu dziewczyny, jakby �lady brutalnego u�cisku�

Podczas gdy trzej m�czy�ni j�czeli i wzdychali bezradnie, Arv opatrzy� ran�. Dziewczyna sta�a ca�kiem nieruchomo. Dostrzeg� te� pustk� w jej oczach i ogromnie si� zdumia��

Przez ostatni rok Karl z Knapahult wielokrotnie napomyka� Arvowi Gripowi z Ludzi Lodu o Gunilli. Ch�op wiedzia� z pewno�ci�, �e wizyty c�rka u pana pisarza nierzadko si� przeci�gaj�, �e ci dwoje cz�sto ze sob� rozmawiaj�, tak jak mo�e to robi� dojrza�y m�czyzna z dziecinn� jeszcze panienk�. ��czy�a ich przyja�� przekraczaj�ca r�nic� pokole�. Karl nie by� o to wcale zazdrosny, przeciwnie, zach�ca� c�rk� do sk�adania wizyt w Bergqvara, wynajdywa� cz�sto jak�e b�ahe powody, byle tylko umo�liwi� im jak najcz�stsze spotkania.

Z pocz�tku Arv niewiele si� nad tym zastanawia�. Gunilla z Knapahult by�a �liczn�, bystr� dziewczynk�, obdarzon� niezwyk�� osobowo�ci� i inteligencj�, zw�aszcza zwa�ywszy na dom, z jakiego pochodzi�a, gdzie, jak si� mo�na by�o domy�li�, niemal wszystko kula�o. Arvowi wiele przyjemno�ci sprawia�o rozmawianie o jej drobnych troskach. G��wnie chodzi�a o zwierz�ta lub ro�liny, ale cz�sto dostrzega� w reakcjach dziewczyny oznaki zagubienia, wr�cz dezorientacji, kompletnego niezrozumienia �ycia. Najwidoczniej nie by�o nikogo, komu mog�aby si� zwierzy�. Nie mia� dla niej, co prawda, zbyt wiele czasu, bo prace we dworze poch�ania�y go ca�kowicie. Nale�a�o wyburzy� zniszczone zabudowania i zast�pi� je nowymi, mia� wi�c pe�ne r�ce roboty. Ale m�g� jej za ka�dym razem po�wi�ci� kilka minut. Uwa�a�, �e tyle przynajmniej jest winien ubogim wie�niakom.

Poza tym sam zauwa�y�, �e gdy nie pokazywa�a si� przez kilka dni, zaczyna�o mu brakowa� tych kr�tkich chwil pogaw�dki.

Arv Grip z Ludzi Lodu by� przystojnym m�czyzn�. Przekroczy� ju�, co prawda, czterdziestk�, ale �wietnie si� trzyma�. Nie mia� z�ocisto��tych w�os�w jak ojciec jego ojca, dziadek Vendel, ani te� zaskakuj�co b��kitnych oczu. Ale na jego ciemnobr�zowej g�owie nie by�o ani jednej srebrnej nitki, profil mia� szlachetny, regularny i sprawia� wra�enie osoby niezwykle kulturalnej. Jako dziecko i m�odzieniec odebra� staranne wykszta�cenie i dla parlamentarzysty Arvida Erika Possego na wielkim dworze Bergqvara by� wprost niezast�piony.

Ale Arv by� cz�owiekiem bardzo samotnym. O�eni� si� m�odo, po kilku latach jednak straci� �on�. Poprzysi�g� sobie, �e nigdy wi�cej nie po�lubi �adnej kobiety. Tragedia, jak� prze�y�, by�a ogromna, uwa�a� tak�e, �e ze wzgl�du na pami�� ma��onki nie powinien �eni� si� po raz wt�ry.

Teraz jednak jej obraz pocz�� bledn��, umar�a wszak tak wiele ju� lat temu. By zag�uszy� �al i samotno��, rzuci� si� w wir pracy i zatraca� si� w niej bez umiaru.

Niewinne rozmowy z Gunill� dawa�y mu chwile, jak�e potrzebnego wytchnienia i odpr�enia.

Ko�czy� ju� obwi�zywa� ran�. Ukradkiem obserwowa� skamienia�� twarz dziewczyny.

Rozes�a� towarzysz�c� mu czw�rk� na wszystkie strony, chcia� bowiem przez moment porozmawia� z dziewczyn� w cztery oczy. Gdy tylko zostali we dwoje w izbie, powiedzia�:

��T� ran� sama sobie zada�a�. Dlaczego, Gunillo?

Jego g�os brzmia� �agodnie i �yczliwie. Gunilla odpar�a jak w transie:

��Pastor nie chcia� mnie wys�ucha�.

Arv zmarszczy� czo�o. W tej samej chwili wr�ci�a Ebba z no�yczkami, po kt�re j� wys�a�, i Karl nios�cy koszul� Gunilli.

��Zabior� dziewczyn� do Bergqvara � postanowi� Arv. � Tam mam lepsze medykamenty.

��O, doskonale! � Karl zach�ci� go u�miechem. W duchu ju� si� radowa�. Niech id� sami ca�� drog� a� do dworu, to najlepsze, co mog�o si� przytrafi�!

Ebba zwr�ci�a si� do Arva:

��Doprawdy, �wietnie znacie si� na opatrywaniu ran, panie Grip! Prawdziwy doktor!

Arv u�miechn�� si�.

��Nie za wiele wiem. Ale pochodz� z rodu, kt�ry ju� przed wiekami zg��bi� tajniki wiedzy medycznej. Niekt�rych moich przodk�w z tego powodu okrzykni�to czarownikami. Albo wied�mami � doda�.

��Naprawd�?

��Tak bywa�o dawniej, teraz ju� si� sko�czy�o. Przedtem w ka�dym pokoleniu rodzi� si� taki kto�. Ostatni� by�a pewna dama z Norwegii o imieniu Ingrid. A w nast�pnym pokoleniu przysz�a na �wiat dziewczyna, kt�ra po�o�y�a temu kres. Mia�a na imi� Shira i by�a doprawdy niezwyk�� istot�. �y�a w pokoleniu poprzedzaj�cym moje, to siostra mego ojca. Po�lubi�a ostatniego z czarownik�w, Mara, i ocali�a go. W moim pokoleniu i p�niej, po mnie, nie ma ju� nikogo obdarzonego niezwyk�ymi zdolno�ciami. To by�o przekle�stwo, od kt�rego ju� nas uwolniono.

Arv opowiada� im dzieje rodu, nie wiedz�c nic o losach r�wnego mu wiekiem kuzyna Solvego ani jego syna, Heikego, obydwu dotkni�tych przekle�stwem.

Ebba i Karl z pewno�ci� byli zdania, �e pan pisarz plecie g�upstwa, ale w oczach Gunilli Arv dostrzeg� b�ysk zainteresowania.

Karl nalega�, by jak najpr�dzej wyruszyli w drog� do Bergqvara.

Nie omieszka� przy tym zatrzyma� dw�ch wie�niak�w, by sw� obecno�ci� nie zak��cali idylli. Karl bowiem nie mia� zamiaru dopu�ci� do tego, by pogaw�dki Gunilli z pisarzem zamieni�y si� w codzienn� rutyn�.

Arv i Gunilla szli drog�, z pocz�tku pogr��eni w milczeniu.

��Chcia�aby� z kim� porozmawia�, prawda? � cicho zapyta� Arv.

Sp�oszona zatrzepota�a powiekami, ale zrozumia�, �e to, co powiedzia�, jest prawd�.

��I pastor nie chcia� ci� wys�ucha�?

��Nie, on� � zacz�a Gunilla wzburzona, ale urwa�a.

��Zacz�� m�wi� o czym innym?

��Tak. Sk�d wiedzieli�cie, panie?

��Ksi�a cz�sto tak post�puj�. Zrozum, oni s� tylko lud�mi, a duchowe troski i pytania wiernych mog� by� trudne. Kiedy nie zna si� odpowiedzi na wszystko, chadza si� okr�nymi drogami, by nie utraci� presti�u.

��No, c�, wtedy nie by�y to duchowe troski. � Gunilla schyli�a g�ow�, by ukry� u�miech. � Zawsze bardzo powa�a�am ko�ci�, ale kiedy po raz pierwszy zwr�ci�am si� osobi�cie ze spraw�, kt�ra by�a dla mnie bardzo trudna, spotka�o mnie rozczarowanie. Co za pogarda dla kobiet!

Podczas chwili milczenia, jakie zapad�o, Arv Grip zastanawia� si�, jakby tu o�mieli� dziewczyn�.

��Gunillo � rzek� w ko�cu przyja�nie, lecz zdecydowanie. � ja nie jestem pastorem, ale je�li odczuwasz potrzeb�, by o tym pom�wi�, got�w jestem ci� wys�ucha�. I mo�e b�d� m�g� si� na co� przyda�?

��Nie � odpar�a. � Nie mog� zdradza� sekret�w moich rodzic�w. I tak przysz�o mi to z wielkim trudem wobec pastora. A poniewa� sko�czy�o si� nieszcz�liwie, nie chc� ju� wi�cej pr�bowa�.

��Ale co takiego powiedzia� pastor?

��Stwierdzi�, �e musi na powa�nie rozm�wi� si� z matk�! � wykrzykn�a spontanicznie. � A przecie� to ojciec�

W tym momencie urwa�a.

��Tak, Gunillo?

Wok� unosi� si� �wie�y zapach lasu. G�os Arva brzmia� tak �agodnie, a samotno�� i bezradno�� Gunilli by�a ogromna� Po drugiej stronie p�l wy�oni�y si� zza drzew budynki dworu Bergqvara. Droga prowadz�ca do dworu wyda�a si� dziewczynie nazbyt kr�tka. Jak cudownie by�o i�� wolnym krokiem u boku inspektora Gripa! Nie mia�a ochoty rozmawia�, pragn�a jedynie czu� blisko�� �yczliwego, dobrego cz�owieka.

��Czym chcieli�cie opatrzy� moj� ran�, panie Grip? � zapyta�a cicho.

��Niczym. Zrozumia�em, �e prawdziw� ran� nosisz w duszy. Krzywda, jak� sama sobie wyrz�dzi�a�, by�a jedynie rozpaczliwym b�aganiem o pomoc, cho� mo�e ty tego nie rozumia�a�. Dlatego chcia�em z tob� pom�wi�. Sam na sam.

Nic na to nie powiedzia�a.

��Czy ojciec� jest niedobry dla twojej matki? Widzia�em, �e mia�a podbite oko.

Gunilla nie odezwa�a si� ani s�owem, tylko jeszcze ni�ej pochyli�a g�ow�.

��Gunillo, pami�taj, �e jestem twoim przyjacielem! Od dawna ju� jeste�my przyjaci�mi, prawda? Czy kiedykolwiek zawiod�em twoje zaufanie?

��Nie � odpar�a cicho. Unios�a g�ow�. W g�osie jej brzmia�a rozpacz. � Nie chc�, by gniewa� si� na matk�, nie wolno mu, serce mi si� wtedy kraje.

��Nie ma prawa krzywdzi� kogo�, kto nie uczyni� nic z�ego.

G�os Gunilli dr�a�.

��Ale matka �le post�puje, tyle �e on nic o tym nie wie. Przez to w�a�nie wszystko jest takie trudne. Tak bardzo chcia�abym ochroni� matk�, bo ona ma przecie� dobre zamiary, tylko nie zawsze m�drze si� zachowuje. Ale ja przecie� wiem, �e ona� ona� Nie, tego naprawd� nie mog� powiedzie�!

Arv rzek� �agodnie:

��Twoja matka nadal jest ogromnie poci�gaj�ca.

Mia� ju� na ko�cu j�zyka: �o ile kto� gustuje w wyzywaj�cych, nieco wulgarnych kobietach�, ale nie chcia� rani� Gunilli. Zamiast tego rzek�:

��A Karl zaczyna si� ju� starze�, sama wi�c rozumiesz.

��A wi�c wiecie, �e ona� � zacz�a Gunilla przez �zy, ale zn�w si� w por� powstrzyma�a.

Arv postanowi� nie wspomina� o tym, �e za ka�dym razem, gdy nadarzy�a si� ku temu okazja, Ebba pr�bowa�a go uwie��. Rzecz jasna bez powodzenia.

��To tylko domys�y � uspokoi� j�. � Nikt nic takiego nie m�wi o twojej matce, przynajmniej ja niczego nie s�ysza�em. Ale to teraz nieistotne. O wiele wa�niejsze jest, czy Karl co� na ten temat wie.

��Jestem pewna, �e nie � powiedzia�a szybko. � Inaczej chyba by j� zabi�.

Twarz Arva zastyg�a na moment, ale ju� za chwil� podj��, tym razem znacznie ostrzejszym tonem:

��Najistotniejszy w tym wszystkim jest fakt, �e rodzice nadu�ywaj� twojego zaufania. Nara�aj� ci� na uczestniczenie w konflikcie i twoja delikatna, dobra dusza jest jakby rozdarta na kawa�ki. Pragniesz zachowa� lojalno��, ale oboje post�puj� tak �le, �e nie wiesz, w co masz wierzy�. Czy chcesz, bym z nimi pom�wi�?

��Nie, och, nie, tego nie wolno wam robi�! Nie powinnam by�a powiedzie� ani s�owa na ten temat!

��Nic mi przecie� nie powiedzia�a�, a wi�c przesta� o tym my�le�. Nie, wina przede wszystkim spada na Karla i z pewno�ci� b�d� m�g� wp�yn�� na niego tak, by przesta� bi� twoj� matk�. Nie dowie si� przy tym, sk�d wiem o jego nikczemnym zachowaniu. Teraz jednak najlepiej b�dzie, je�li zawr�cisz do domu, Gunillo. Szli�my tak powoli, �e zd��yliby�my zaj�� tam i z powrotem przynajmniej pi�� razy. Twoi rodzice mog� si� o ciebie niepokoi�.

Z �alem po�egna�a si� i podzi�kowa�a za wszystko.

Arv u�miechn�� si� ze smutkiem.

��Mi�o si� z tob� gaw�dzi. Ale uwa�aj na siebie i nie pozw�l doros�ym zniszczy� swej pi�knej duszy.

D�ugo sta� i patrzy� na zwinn� sylwetk� dziewczyny, w�druj�cej z powrotem w stron� lasu.

Biedne dziecko, pomy�la�. Jak to mo�liwe, by dwoje takich rodzic�w wyda�o na �wiat taki owoc? Natura bywa doprawdy przewrotna!

Postanowi�, �e rozm�wi si� z Karlem z Knapahult. Wcale si� jednak nie cieszy� na spotkanie z nim. Karl by� cz�owiekiem porywczym, a jego �ona najwyra�niej go zdradza�a.

W jaki spos�b Arv Grip mia� przem�wi� w jej obronie?

A zreszt�, co go to obchodzi? To ich niewinna c�rka potrzebowa�a obrony i tylko tego ch�tnie si� podejmie.

Gunilla by�a niczym ma�y promyk s�o�ca w jego samotnym �yciu. To dziecko w �aden spos�b nie zas�u�y�o sobie, by okrutny �wiat doros�ych zniszczy� jego wrodzon� �yczliwo��.

Nikt jeszcze o tym nie wiedzia�, ale w parafii Bergunda w wyniku splotu nieszcz�liwych okoliczno�ci wszystko zmierza�o do klasycznej tragedii. Nieuchronny bieg wydarze� powstrzyma� m�g� tylko jeden jedyny cz�owiek�

Nowy dw�r Bergqvara zacz�� nabiera� kszta�t�w. Spo�r�d rusztowa� wy�ania� si� ogromny, wspania�y budynek w gustawia�skim stylu. Obora, ustawiona pod k�tem prostym do cz�ci mieszkalnej, by�a o wiele d�u�sza ni� gdziekolwiek indziej. A za dworem, na cyplu wcinaj�cym si� w jezioro, pozosta�y jeszcze ruiny najstarszego Bergqvara � �redniowiecznej twierdzy dawno, dawno temu obr�conej w perzyn�.

Karl z Knapahult z gorycz� stwierdzi�, �e romans mi�dzy Gunill� a pisarzem z Bergqvara wcale si� nie rozwija. Czy ten cz�owiek jest �lepy? Nie widzi, �e Gunilla dorasta i z ka�dym dniem staje si� coraz pi�kniejsza?

Pewnego dnia Karl pracowa� na dworze. Podczas przerwy obiadowej znalaz� si� na dziedzi�cu w pobli�u pisarza, zaczytanego w swoich papierach. Ch�op zebra� si� na odwag� i postanowi� porozmawia� z Arvem Gripem z Bergqvara.

Karl �ci�gn�� czapk� z g�owy.

��Pi�kny b�dzie ten nowy dw�r � zagadn��.

Arv popatrzy� na niego ze zdziwieniem. Kim by� ten cz�owiek z wiecznie kwa�n� min�, ten, kt�remu nigdy nic si� nie podoba? Ach, tak, oczywi�cie, Karl z Knapahult! Teraz jednak przymila� si� jak szczeni�.

��Tak, mamy nadziej�, �e b�dzie �adny � odpar� Arv uprzejmie.

Odczu� nagle uk�ucie wyrzut�w sumienia, �e nie znalaz� czasu na powa�n� rozmow� z ch�opem, jak obieca� Gunilli, ale budowa nowego dworu ca�kowicie go poch�on�a.

��Mam nadziej�, �e c�rka nie przeszkadza wam w pe�nieniu waszych obowi�zk�w, panie? Bardzo jest gadatliwa z natury.

��Nie. Gunilla wcale mi nie przeszkadza. Jest m�dr�, uk�adn� dziewczynk� i nigdy nie m�wi ani za du�o, ani za d�ugo.

��Setki razy jej powtarza�em, �e nie powinna zabiera� wam czasu, panie. Ale, zrozumcie, jest taka samotna. Wydaje si�, �e na jaki� dziwny spos�b przywi�za�a si� do was. M�wi�em jej te�, �e musi my�le� o swoim dobrym imieniu. Bo sami wiecie, jak ludzie potrafi� wzi�� na j�zyki. Musz� wyda� j� za m��, dawno ju� osi�gn�a wiek stosowny do ma��e�stwa, a trzeba powiedzie�, �e i zalotnik�w nie brakuje. Co prawda, mo�na wybiera� tylko spo�r�d wie�niaczych syn�w.

��A c� z�ego w synach wie�niak�w � dobrodusznie u�miechn�� si� Arv.

Ch�op z Knapahult pokra�nia�.

��No, nic, absolutnie nic, ale chcia�em powiedzie�, �e nasza Gunilla zas�uguje na lepszy los. Zosta�a nale�ycie wychowana, zgodnie z przykazaniami Pana. Jest cnotliwa i pracowita, silna i �adna. I m�drzejsza ni� wszyscy ch�opi razem wzi�ci. A takiej m�drej �ony ch�opi nie chc� mie�, ko�czy si� wtedy biciem. I Knapahult jako wiano te� nie jest do pogardzenia. To przecie� nie jest zwyk�a zagroda.

��Wiem, �e ma pewne przywileje.

Karl stara� si� ku� �elazo p�ki gor�ce, gada� jak naj�ty, wiedzia� bowiem, �e to jego jedyna szansa. Mog�a si� ju� wi�cej nie powt�rzy�.

��Dlatego rozgl�daj�c si� za m�em dla niej, b�d� musia� mierzy� wy�ej�

Arv zorientowa� si� nagle, �e ch�op z Knapahult utkwi� w nim wymowne spojrzenie. Wybuchn�� �miechem.

��M�j drogi Karlu, c� ty w�a�ciwie pr�bujesz powiedzie�?

��Lepszej �ony pr�no by szuka� ze �wiec�. �Nie jest dobrze, �eby m�czyzna by� sam� � zacytowa� uroczy�cie Pana.

Arv nie wiedzia�, czy powinien �mia� si�, czy p�aka�.

��Dziewczyna o tym wie? � zapyta�, bo poczu� si� nieswojo na my�l o tym, �e Gunilla przez ostatni rok z pe�n� �wiadomo�ci� usi�owa�a zarzuci� na niego sieci.

��Dziewczyna? Ale� sk�d, niech B�g broni! Nigdy bym jej tak nie nam�ci� w g�owie. Do�� jej prawi�em o grzechu, wi�c te� i strze�e si� przed nim! M�ode dziewcz�ta nale�y karci�, tak by wszelkie grzeszne my�li sta�y si� im obce!

Arv nadstawi� uszu. W jednej chwili przypomnia� sobie si�ce na ramieniu Gunilli.

��Chcesz powiedzie�, �e bijesz doros�� dziewczyn�?

��Tak zosta�o napisane w Pi�mie, panie.

��Ale Gunilla nie uczyni�a chyba nic, co nie przystoi? Nie znam nikogo o r�wnie czystym sercu.

��No w�a�nie! To dlatego, �e od samego pocz�tku wybija�em jej z g�owy i cia�a grzeszne my�li. Co sobota wpajam jej przykazania Pa�skie. Na go�� sk�r�, jak zosta�o napisane.

Arv zastanawia� si�, gdzie mo�na znale�� podobny zapis. By� do g��bi wstrz��ni�ty. Lepiej rozumia� teraz rozpacz Gunilli, jej nieme b�aganie o przyja�� i zrozumienie. O �yczliwo��. Tego w�a�nie szuka�a u niego.

Ogarn�o go wsp�czucie dla dziewczyny, a jednocze�nie pochwyci� wielki gniew, nieprzemo�ona ochota, by naprawd� nauczy� rozumu tego �bo�ego pos�a�ca�.

Na szcz�cie dla Karla nadszed� hrabia Posse. Inaczej nie wiadomo, jaki koniec mia�aby ta rozmowa.

Arv rzek� pospiesznie:

��Ale, Karlu, wiesz chyba, �e mam dwa razy wi�cej lat ni� ona?

��Tym lepiej.

Dla m�czyzny mo�e i tak. Ale dla dziewczyny�?

W stanie najwy�szego wzburzenia Arv zwr�ci� si� ku hrabiemu Arvidowi Erikowi Possemu i usi�owa� zn�w skupi� si� na planach budowy.

Karl z Knapahult zdo�a� jednak zasia� w duszy Arva co�, o czym on sam nigdy dot�d nie pomy�la�. Do tej chwili traktowa� Gunill� jak samotne, nieszcz�liwe dziecko. Teraz zacz�� spogl�da� na ni� w nieco inny spos�b. Z pocz�tku czyni� to niech�tnie, ale z czasem potrafi� wyobrazi� sobie, jak b�dzie wygl�da�a w przysz�o�ci, gdy dojrzeje i stanie si� doros�� kobiet��

Karl czeka�, zrobi� ju� swoje. Jedyne, co mu teraz pozostawa�o, to wymy�lanie kolejnych powod�w, by wysy�a� Gunill� do pisarza w Bergqvara. Nie by�o to wcale takie trudne, istnia�y bowiem dziesi�tki spraw, w kt�rych m�g� prosi� o rozmow� z inspektorem.

Arv widzia� wyra�nie, �e dziewczyna absolutnie nie zdaje sobie sprawy z rzeczywistych plan�w ojca. By�a r�wnie naiwna i szczera jak zawsze, nadal zwierza�a mu si� ze swych marze�, z pragnienia poznania �wiata. M�wi�a r�wnie� o tym, jak trudno jest jej sprosta� wymaganiom rodzic�w i by� tak� dobr� c�rk�, jakiej by sobie �yczyli. Nigdy jednak nie wspomina�a, �e �ycie, kt�re z nimi dzieli, jest dla niej udr�k�. Arv przygl�da� si� jej drobnym, ale silnym d�oniom o sk�rze chropowatej i stwardnia�ej od ci�kiej pracy, barkom mocnym i umi�nionym od d�wigania ci�ar�w, od kt�rych mo�e nawet wykrzywi� si� jej kr�gos�up. Uwa�a� za ra��c� niesprawiedliwo��, �e taka dobra, delikatna panienka musi cierpie�, nara�ona na codzienne boje ma�ostkowych ludzi, kt�rzy nie dostrzegaj� jej niezwyk�ej osobowo�ci. Ostro�nie pr�bowa� wybada�, czy ojciec cz�sto j� bije, ale Gunilla zawsze odwraca�a wtedy g�ow� i pr�dko zaczyna�a m�wi� o czym innym. Arv widzia� jednak �zy nap�ywaj�ce jej do oczu i s�ysza� dr�enie g�osu.

By� wzburzony, coraz cz�ciej nie spa� po nocach, rozmy�laj�c o dziewczynie, kt�ra z ca�� pewno�ci� zas�ugiwa�a na lepszy los. Nie widzia� nic z�ego w pracy w ma�ej zagrodzie, zwykle dobrze wp�ywa�o to na m�odych ludzi, ale wydawa�o mu si�, �e Gunilla jest stworzona do czego� innego. Mia�a w sobie godno��, si�� charakteru, ukryte zdolno�ci i inteligencj�, kt�re warto by rozwija�.

I, na domiar wszystkiego, bita! Za co�, czego nigdy nie zrobi�a, ale co, by� mo�e, pewnego dnia uczyni?

Nie mia� si�y d�u�ej patrze�, jak cierpi.

Arv by� spokojnym m�czyzn�, pe�nym troski o drugiego cz�owieka, nie chcia� jednak ingerowa� w �ycie rodzinne innych ludzi.

Ale czy naprawd� m�g� przygl�da� si� nieszcz�ciu w milczeniu?

Nie, zdecydowanie nie.

Jaki� czas p�niej jesieni� 1793 roku zn�w spotka� Karla z Knapahult.

Kiedy sko�czyli rozmawia� o gro��cej w ka�dej chwili zawaleniem stodole Karla, Arv Grip, m�cz�c si� przy tym bardzo, zada� Karlowi pytanie:

��No i jak, znalaz�e� ju� m�a dla Gunilli?

��Nie � odpar� ch�op, szeroko otwieraj�c oczy i usi�uj�c udawa� jeszcze g�upszego ni� by�, cho� to wcale nie wydawa�o si� konieczne. � Nie, jeszcze nie znalaz�em.

��A czy postanowi�e� cokolwiek na temat jej przysz�o�ci?

��C� by to mia�o by�?

��Porozmawiam z dziewczyn� � rzek� Arv kr�tko.

Zadowolenie, kt�re przemkn�o przez twarz ch�opa, nie mog�o uj�� jego uwagi. Rozdra�ni�o go to do tego stopnia, �e zapomnia� o swej wrodzonej dobroduszno�ci.

��S�uchaj, Karlu! Po wsi chodz� s�uchy, �e bijesz nie tylko swoje jedyne dziecko, ale i w�asn� �on�!

��Co takiego? Czy ona si� skar�y�a?

��Oczywi�cie, nie. Zreszt� nie by�oby to potrzebne, sam widzia�em j� posiniaczon�. Nie m�wi�c ju� o ma�ej Gunilli. Jak ty w�a�ciwie odnosisz si� do swoich kobiet, Karlu?

Ch�op z Knapahult milcza�, najwyra�niej szukaj�c odpowiednich s��w.

��M�wi�e�, �e chcesz wypleni� grzech z twojej c�rki, i ju� samo to wzburzy�o mnie bardziej, ni� umiem to wyrazi�. A jaki pow�d wymy�li�e�, by bi� �on�?

��To grzeszna dziwka � mrukn�� Karl i splun��.

��Za te wszystkie si�ce odpowiesz przed Bogiem, Karlu!

��O, Ebba nigdy nie p�jdzie do nieba. Dziewczyna tak�e nie.

��To dlaczego wybijasz z nich grzech? � Arv ze wzburzenia ledwie m�wi�.

Karl wyprostowa� si� z dum�.

��Prawem sprawiedliwych jest kara� niepokornych.

��A co z tymi, kt�rzy s� sprawiedliwi, ale nie wobec siebie?

��Oni tak�e p�jd� do piek�a.

��Ach, tak! Zatem wiesz ju� teraz, co ciebie czeka, Karlu z Knapahult � rzek� Arv i odwr�ci� si� na pi�cie.

Karl sta� jak wryty, czuj�c, jak soczysta replika, kt�rej nie zd��y� wypowiedzie�, d�awi go w gardle.

Od strony zabudowa� nadesz�a Ebba. Spogl�da�a na prost� sylwetk� Arva.

��O czym rozmawia�e� z panem pisarzem?

Karl, kt�ry nie mia� okazji wy�adowa� gniewu, popatrzy� na ni� z nienawi�ci�.

��Ty czarcia �ajdaczko � sykn�� i chcia� od niej odej��.

Ebba rozz�o�ci�a si�.

��Zada�am ci proste pytanie. Ale ty ostatnio sta�e� si� taki niezno�ny, �e raczej p�jd� z tym do pisarza. On przynajmniej przypomina prawdziwego m�czyzn�. Ty nawet tego ju� nie potrafisz.

Trafi�a prosto w jego najczulszy punkt.

��Ha! Dobre sobie, my�lisz mo�e, �e kto� mia�by jeszcze na ciebie chrapk�, ty stara, zu�yta koby�o?

��Wyobra� sobie, �e tak w�a�nie my�l� � odpar�a Ebba, u�miechaj�c si� krzywo, cho� strzeg�a si�, by tego u�miechu nie pokaza�.

Karl zapami�ta� jednak, �e Arv Grip z Ludzi Lodu pragn�� pom�wi� z jego c�rk�.

Kiedy wi�c Gunilla nast�pnym razem przysz�a do Bergqvara, co wcale nieprzypadkowo mia�o miejsce ju� nazajutrz, Arv rzek�:

��Chcia�bym porozmawia� z tob�, Gunillo. Chod� ze mn� do mojego pokoju, tu za gabinetem, zapraszam ci� na fili�ank� kawy.

��Kawy? � Gunilla by�a zaskoczona. � Nigdy jeszcze nie pi�am kawy.

��Nie? Zatem najwy�szy czas spr�bowa�.

Dziewczyna ze zdumieniem przygl�da�a si� pisarzowi. Jego oczy, wyostrzone rysy, ba, ca�y wygl�d �wiadczy� o tym, �e �le spa� tej nocy. Sprawia� wra�enie zdenerwowanego.

Poprosi� jedn� ze s�u��cych we dworze, by przygotowa�a dwie fili�anki tajemniczego brunatnego napoju, o kt�rym Gunilla tak wiele s�ysza�a, a nigdy go nie widzia�a. Kiedy paruj�ce fili�anki ju� sta�y na wyszorowanym piachem stole w pokoiku za gabinetem, Arv zapyta�:

��Jakie s� twoje plany na przysz�o��, Gunillo? Tym razem chodzi mi o prawdziwe plany, nie o marzenia.

Zmiesza�a si�, musia�a oderwa� wzrok od pi�knych �cian, pokrytych prawdziwymi tapetami! Starymi, co prawda i nieco wystrz�pionymi po brzegach, ale, ach, z jakim pi�knym wzorem! I parapet pomalowany na bia�o. Jak tu �adnie! zachwyca�a si� w duchu.

��No c� � odpar�a zadumana. � Nie wiem. Oczywi�cie przejm� kiedy� Knapahult, jestem przecie� jedynaczk��

��I pewnie wyjdziesz za m��?

��Nie � zaprzeczy�a szybko. � Za m�� nie wyjd� nigdy.

��Dlaczego?

��Bo to grzech.

��Grzech? � zdziwi� si� Arv i zmarszczy� brwi. � W ma��e�stwie nie ma przecie� nic grzesznego, zosta�o ustanowione przez Boga.

Odwr�ci�a g�ow�; nie mog�a wyzna�, �e nie chce, by kiedykolwiek dotkn�� j� m�czyzna.

Oto co przynios�y nauki Karla!

Arv bez trudu zorientowa� si�, w czym rzecz. A wi�c wszystko b�dzie jeszcze trudniejsze! pomy�la�.

Wsta� i zwr�cony plecami do dziewczyny powiedzia�:

��Gunillo, przez wiele lat by�em samotnym cz�owiekiem. Gdyby� zechcia�a zosta� moj� �on�, obiecuj�, �e b�dzie ci ze mn� dobrze.

Gunilla na przemian blad�a i czerwienia�a. Chyba pan pisarz nie m�wi tego powa�nie!

��Nie! � j�kn�a.

��Ale dlaczego nie? Uwa�asz, �e jestem za stary? Przypomnij sobie m�odego Liljevalla, kt�ry po�lubi� star� wdow�. Mog�aby by� jego babk�, a nikogo to nie zdziwi�o!

Zareagowa�a ostro:

��Nie, nie mog�!

��Wydawa�o mi si�, �e mnie lubisz, Gunillo�

��Bo tak przecie� jest! Tylko nie mog� Nie, nie mam ju� si�.

��Czy kto� inny jest drogi twemu sercu?

��O, nie, nikogo pod s�o�cem nie lubi� bardziej ni� was, panie. Ale to� to�

Nerwowo wy�amywa�a palce. Arv czeka�.

��Nie mog� znie�� tego� tego, co musz� robi� ludzie, kiedy ju� s� po �lubie.

A wi�c zosta�o powiedziane. Pragn�a teraz umrze�, zapa�� si� pod ziemi� ze wstydu. Ale dobry pan pisarz musia� si� dowiedzie�, dlaczego odrzuci�a jego �yczliw� propozycj�.

Arv bardzo si� zasmuci�. Doskonale rozumia�, �e to zachowanie rodzic�w wzbudzi�o w niej odraz�. A on tak bardzo pragn�� mie� dzieci w miejsce tych, kt�re utraci�.

Jak rozwi�za� to w spos�b najlepszy dla wszystkich? Zostawi� j� w spokoju w Knapahult? Karl i Ebba z pewno�ci� nie zmieni� swego post�powania. �ycie Gunilli b�dzie wieczn� udr�k�, a� dziewczyna w ko�cu za�amie si� i zostanie z niej ledwie cie� cz�owieka.

Ponowi� pr�b�:

��Drogie dziecko, czy nie b�dzie dla ciebie najlepiej, gdy uwolnisz si� od cielesnych i duchowych cierpie�, na kt�re jeste� nara�ona? Wiesz, �e ja nigdy bym ci� nie uderzy�.

Milcza�a. Arv dostrzega� �lady brutalnych palc�w na jej karku i w duchu pomstowa� na Karla za napa�� na bezbronne dziecko.

��Wiem, �e nie mog� � szepn�a.

Arv westchn��.

��Um�wmy si� wi�c tak: wyjdziesz za mnie, przeniesiesz si� do mojego domu� Nie, nie, poczekaj, a� sko�cz� m�wi� a ja zostawi� ci� w spokoju a� do czasu, gdy dojrzejesz, by w pe�ni sta� si� moj� �on�.

Powoli unios�a g�ow�. Teraz, gdy �wiat�o pada�o na z�otobr�zow� sk�r�, delikatnie j� prze�wietlaj�c, dziewczyna wygl�da�a przepi�knie.

Szybko doko�czy�:

��Bo wiesz, chcia�bym mie� kiedy� w�asne dzieci�

Zn�w drgn�a.

��Nie! Nie mog� si� na to zgodzi�! By�oby to nieuczciwie wobec was, a niczym sobie na to nie zas�u�yli�cie.

Wida� by�o, �e zaraz wybuchnie p�aczem.

��Ale przecie� m�wimy o dalekiej przysz�o�ci, Gunillo. Wiele razy jeszcze zd��ysz zmieni� zdanie. Najwa�niejsze, by� mog�a odej�� z domu.

My�l o tym, by wyrwa� si� z b��dnego ko�a: nie s�ucha� ju� dziwacznych, z�ych s��w ojca o ��dzy cielesnej, a potem tego, jak sapie niby zwierz� wraz z matk�, kt�r� p�niej bi� � by�a niezwykle kusz�ca. I jeszcze m�c ka�dego dnia przebywa� z dobrym panem Gripem. Byle tylko nie�

��Potrafi� zaj�� si� domem � powiedzia�a szybko. � Umia�abym �adnie posprz�ta�.

��Wcale w to nie w�tpi�.

��Nie mieliby�cie ze mn� k�opotu. I mogliby�my rozmawia�

��No w�a�nie! A wi�c?

Odetchn�a.

��To nie w porz�dku! Nie w porz�dku wobec was!

��Czas to poka�e. A czy ty sama nie chcesz mie� dzieci?

Popatrzy�a na niego nie�mia�o, jakby go oceniaj�c. Jak gdyby nie by�a pewna, czy chce mie� dzieci w�a�nie z nim! Po chwili Arv przyzna� jednak, �e nie powinien my�le� o sobie a� tak krytycznie. Dziewczyna by�a po prostu do szale�stwa przera�ona, wp�dzona przez ojca, a mo�e i przez matk�, w �lep� uliczk� i w dodatku� tak, i przez niego samego, przez to, co teraz powiedzia�.

��Nie � odpar�a, prawie nieobecna duchem. � My�l�, �e nie. Nie umiem sobie tego wyobrazi�. Rzecz jasna, lubi� dzieci, ale mo�e mog�abym zaj�� si� cudzymi?.

Arv zacisn�� z�by. Ju� sk�onny by� si� wycofa�, gdy na szcz�cie wpad� mu do g�owy nowy pomys�.

��Gunillo, mam inn� propozycj�, by� mo�e nawet lepsz�. Przeniesiesz si� do mnie jako moja gospodyni, dziewczyna do pomocy czy jak zechcesz to nazwa�. Zobaczymy, czy po pewnym czasie nie przywykniesz do my�li o tym, �e mog�aby� zosta� moj� �on�.

Spojrza�a na niego podejrzliwie, z niedowierzaniem.

Pospiesznie zapewni�:

��Naturalnie, nawet ci� nie dotkn�, to chyba rozumiesz! I nikt w Bergqvara nie przyjmie tego �le, nie b�dzie nieprzystojnych uwag, bo wszyscy od dawna twierdz�, �e powinienem naj�� kogo� do pomocy w domu, jestem przecie� samotnym wdowcem.

Na jej drobnej twarzy odmalowa�a si� ca�a gama uczu�: pragnienie, pow�tpiewanie, strach i nadzieja.

��Czy ja� czy mog� si� nad tym zastanowi�?

��Ale� oczywi�cie! Namy�laj si� tyle czasu, ile tylko ci potrzeba!

Wsta�a i uk�oni�a si�.

��Dzi�kuj�, panie Grip! Dzi�kuj�! Za wszystko, za wasz� niezwyk�� propozycj�, za zrozumienie i za�

Zaci�a si�, musia�a zacz�� od nowa:

��Nigdy nie spotka�am takiego dobrego cz�owieka jak wy, panie. I tak bardzo chcia�abym� by� pos�uszna. Ale co� si� we mnie opiera.

Z tymi s�owami wybieg�a, uciek�a. Arv spostrzeg�, �e nawet nie tkn�a kawy, kt�rej by�a przecie� tak ciekawa. Zrozumia� wtedy, jak bardzo musia�a by� wzburzona, i serce zamar�o mu z lito�ci.

Nie by� do ko�ca pewien swoich uczu� dla Gunilli. Oczywi�cie lubi� j�, by�a mu bardzo bliska i bez trudu m�g� sobie wyobrazi� ma��e�stwo z ni�. Ale by�a taka niedojrza�a, niemal jeszcze dziecko, i nie czu� w stosunku do niej �adnej nami�tno�ci. W jego �yciu by�o miejsce na jedn� tylko mi�o��, t� do �ony. Nigdy nie m�g� pokocha� innej kobiety tak mocno, jak kocha� tamt�.

Przyznawa� jednak, �e nie powinien �y� samotnie przez reszt� swych dni. My�l o tym, �e m�odziutka, �agodna Gunilla zamieszka�aby z nim, ogromnie go kusi�a.

I chcia� mie� dzieci, mog�ce zast�pi� mu te utracone w straszliwej tragedii, przed kt�rej wspomnieniem ci�gle broni�y si� jego my�li. Oczyma wyobra�ni widzia� nowe dzieci biegaj�ce po �licznym domku w Bergqvara, ale nie by� w stanie wyobrazi� sobie, �e sp�odzi je w�a�nie z Gunill� bez wzgl�du na to, jak wielk� sympati� j� darzy�.

Dziewczyna musi najpierw dorosn��.

A potem powr�ci� do domu Erland z Backa.

Doros�y, przyt�aczaj�co m�ski po twardej �o�nierskiej szkole. Nosi� pi�kny mundur, tr�jgraniasty kapelusz, czerwon� kurtk�, wyko�czon� zielon� lam�wk�, bia�e bandolety i buty si�gaj�ce a� do po�owy ud. Mia� te� kord i strzelb� zako�czon� strasznie k�uj�cym szpikulcem. O, na jego widok mog�y si� ugi�� kolana.

Gunilla spotka�a go przypadkiem na drodze. Szed� akurat do Knapahult, po cz�ci by si� z ni� spotka�, po cz�ci by pokaza� si� w tak imponuj�cym stroju.

Gunilla z wahaniem przystan�a na �cie�ce. Kto to m�g� by�? Taki przystojny obcy przybysz! L�ni�a biel bandolet�w, b�yszcza�y buty, d�wi�cza�a bro� i ostrogi. Obcy mia� szerokie ramiona, a na twarzy u�miech �wiatowca.

Gunilla uk�oni�a si�, cho� nogi nie przestawa�y jej dr�e�.

��Ach, Gunillo � powiedzia� g��bokim, m�skim g�osem. W smalandzkim dialekcie pobrzmiewa� obcy akcent. � Jak ty wyros�a�! I jak wy�adnia�a�!

Przystan�� przed dziewczyn�, wpatruj�c� si� we� szeroko otwartymi ze zdumienia oczyma.

��Czy�by� mnie nie poznawa�a?

��Nie-e � szepn�a z l�kiem. By�a przecie� sama, samiute�ka w lesie z tym m�czyzn�.

��No, tak, nikt w parafii mnie nie rozpoznaje � b�ysn�� z�bami w szerokim u�miechu. � Przecie� ja jestem Erland! Erland z Backa!

��Co? � zdziwi�a si� niem�drze.

��Oczywi�cie, �e to ja!

Usi�owa�a spojrze� na niego innymi oczami, dostrzec cho�by cie� podobie�stwa do towarzysza dzieci�cych zabaw.

Przem�wi�a wreszcie, najpierw wolno, potem pewniejszym ju� g�osem.

��Rzeczywi�cie, to chyba Erland? Ale� tak, tak! Jaki zrobi�e� si� przystojny!

Zamrucza� z zadowolenia.

��Mam te� w�asn� zagrod�, jestem przecie�, jak wiesz, przydzielonym �o�nierzem.

W owych czasach grupa zagr�d albo ca�y dystrykt sk�ada�y si� na utrzymanie jednego �o�nierza najemnego, kt�ry by� do dyspozycji korony podczas wojny czy te� w innych okoliczno�ciach, kiedy zasz�a taka potrzeba. �o�nierzom tym przydzielano zagrod�, otrzymywali te� inne przywileje. Taki �o�nierz odbywa� wi�c s�u�b� wojskow� za ca�y sw�j dystrykt i w ten spos�b inni nie musieli s�u�y� w kr�lewskiej armii. Dla Erlanda z Backa by� to milowy krok naprz�d, by� przecie� pi�tym synem w rodzinie i tym samym nie mia� przed sob� �adnej przysz�o�ci.

Gunilla nadal nie mog�a pogodzi� si� z przemian�, jaka dokona�a si� w Erlandzie.

��Ale czy to naprawd� Erland?

��No jasne! � Z dum� wypi�� pier�.

��A ja my�la�am, �e jeste� w Sztokholmie i strze�esz samego kr�la.

��By�em w stolicy, ale, jak wiesz, Jego Wysoko�� Gustaw Trzeci zosta� w zesz�ym roku zastrzelony w operze, a to oznacza�o koniec mojego pobytu w Sztokholmie. To wielkie, pi�kne miasto, szkoda, �e go nie widzia�a�. Zupe�nie co innego ni� Bergunda! Vaxjo zmie�ci�oby si� w tym mie�cie dziesi�� razy!

��Ale to znaczy, �e �le strzeg�e� kr�la? � zarzuci�a mu oburzona.

��Nie, nic podobnego! Przecie� ja nie mia�em wst�pu do opery. Ci �ajdacy wiedzieli o tym i w�a�nie wtedy strzelili.

��Rozumiem � powiedzia�a w zamy�leniu. Ju� wcze�niej s�ysza�a o zab�jstwie kr�la�

Ale co powinna teraz zrobi�? Nie mog�a przecie� sta� w skutym mrozem lesie i �artowa� z takim wytwornym panem, od kt�rego a� bi�a m�sko��. Erland ogromnie jej zaimponowa�, mia�a wra�enie, �e sama przy nim nic nie znaczy.

��A jak si� sprawy maj� z diab�ami na piaskach? Tymi, kt�re mieszkaj� w Diabelskim Jarze? � zapyta� Erland. � Zdo�ali�cie je poskromi�?

��S� straszniejsze ni� kiedykolwiek. � W niebieskich oczach Gunilli odmalowa� si� strach. � S�ysza�e� o znikni�ciu Siri z naszej parafii? Powiadaj�, �e nadal �yje i �e to ona pr�buje zostawia� �lady, uk�ada krzy�e z patyk�w.

��No, ja si� z nimi rozprawi�. Mam muszkiet i bagnet, i jeszcze kord. Z t� broni� jestem nie�miertelny!

��Ale� nie wolno ci tego robi�, Erlandzie! � wykrzykn�a przera�ona. � One s� niebezpieczne, to nie s� istoty z tego �wiata! Czy wiesz, �e w�ama�y si� do Zagrody P�nocnej i zabra�y wszystko, co by�o w spichlerzu? Nie zostawiaj�c przy tym ani �ladu! To nie s� ludzie! Ich nie imaj� si� kule!

��Mog� przecie� kaza� sobie zrobi� kul� ze srebra. � Erland w zamy�leniu zadar� g�ow� do g�ry i obserwowa� wierzcho�ki drzew.

��Nie, prosz�, nie r�b tego! One ci� z�api�.

��A ty by� tego nie chcia�a? � spu�ci� wzrok i skierowa� go na ni�.

My�li wirowa�y jej w g�owie jak ko�owrotek. Nowy Erland sprawi�, �e przez cia�o przebiega� przyjemny dreszcz, jak gdyby kto� niewidzialny sta� za ni� i �askota� po krzy�u. W piersiach czu�a ucisk wywo�any uczuciem, kt�rego istnienia do tej pory nawet nie podejrzewa�a.

Ten u�miech, jakby od niechcenia, �wiadcz�cy o pewno�ci siebie, tak bezwstydnie m�ski, co on z ni� uczyni�? A� zakr�ci�o jej si� w g�owie. Zmieszanie? Najgorsza by�a niemo�no�� odzyskania r�wnowagi, czysto fizyczna, jak gdyby jej cia�o w ka�dej chwili gotowe si� przewr�ci�, i to tylko w jedn� stron�, ku niemu.

Nagle zorientowa�a si�, �e jego g�os zabrzmia� niezwykle powa�nie.

��Gunillo, widzia�em Sztokholm, mo�na rzec, prawie ca�y �wiat. Ale nie patrzy�em na inne dziewcz�ta, no, w ka�dym razie nie za du�o.

Nie warto wspomina� o paru eskapadach, dzi�ki kt�rym przesta� by� prawiczkiem. Wie�� o tym mog�aby zrani� Gunill�. A poza tym zdoby� do�wiadczenie, to przecie� tylko lepiej dla niej. Czy� nie tak?

Oczywi�cie pysznie by by�o m�c zab�ysn�� paroma historiami o kobietach, opowiedzie�, jak to dziewczyny si� za nim uganiaj�, ale Erland z Backa obdarzony zosta� dobr� intuicj� i wyczuwa�, co mo�e dzia� si� w sercu samotnej ch�opskiej c�rki. Postanowi� zatem przemilcze� swoje podboje. Zamiast tego rzek�:

��Wiesz, Gunillo, dosta�em naprawd� porz�dn� zagrod�. By�em wczoraj j� obejrze�. Nie le�y w obr�bie parafii Bergunda, ale nie jest bardzo daleko st�d. Mo�e kiedy� posz�aby� tam ze mn�?

Dziewczyna milcza�a. Czubkiem buta delikatnie kopa�a w l�d, kt�rym jeszcze noc� mr�z sku� niewielk� ka�u��, i ws�uchiwa�a si� w d�wi�czny odg�os.

Erland ci�gn�� ju� z mniejsz� werw�:

��Bo tak sobie my�la�em, �e kt�rego� pi�knego dnia b�dziemy razem, Gunillo. Oszcz�dzi�em prawie ca�y sw�j �o�d. Czterna�cie talar�w, to wcale nie tak ma�o!

Gunilla nie mia�a w tej chwili g�owy do pieni�dzy. Nie mog�a opanowa� dr�enia ca�ego cia�a. Spuszczone oczy widzia�y tylko jego wypolerowane do po�ysku buty i grudk� gliny z przyczepionymi do niej zrudzia�ymi �d�b�ami trawy, przylepion� do obcasa. Serce uderza�o jej tak mocno jak razy wymierzane przez ojca. Nie mog�c si� powstrzyma�, przesun�a wzrok na jego uda w czerwonych spodniach, na kurtk� i kamizelk� pod ni�. Kurtka si�ga�a mu do ud, a mi�dzy jej po�ami� Spojrzenie dziewczyny pad�o na lekk� wypuk�o�� w spodniach i nagle us�ysza�a dochodz�ce z izby sapanie rodzic�w, ujrza�a matk� przemykaj�c� si� do stodo�y z rozko�ysanymi biodrami, gdzie ju� czeka� na ni� jaki� cie�, doszed� j� monotonny g�os ojca mamrocz�cy przekle�stwa nad nierz�dnicami Ezechiela, pragn�cymi posi��� m��w chaldejskich o narz�dach jak os�y i soku jak konie. W jednej chwili ogarn�y j� md�o�ci.

��Gunillo, co si� sta�o? Dlaczego krzyczysz? Nie, nie uciekaj! Zaczekaj!

Dziewczyna co si� w nogach gna�a w stron� Bergqvara. Obra�a drog� przez las, by Erland nie wiedzia�, kt�r�dy j� goni�. Krew t�tni�a jej w �y�ach, nie mog�a pozby� si� cudownego, ale przecie� ohydnego uczucia upojenia, kt�re ogarn�o j�, gdy na niego patrzy�a. Czu�a, �e jest gorsza od ladacznicy, bo wpatrywa�a si� w to miejsce jego cia�a i odczu�a niezwyk�� rozkosz akurat tam, gdzie nie wolno jej by�o niczego czu�, a jeszcze on m�wi�, �e mieliby zamieszka� jak m�� i �ona w jego zagrodzie.

Md�o�ci zaczyna�y bra� nad ni� g�r�, musia�a zatrzyma� si� i wzi�� g��boki oddech, jeden, drugi, trzeci. Sta�a pochylona, ci�ko wzdychaj�c, g��boko nieszcz�liwa. Przemog�a si� jako� i zdo�a�a wyprostowa�.

Nas�uchiwa�a.

Nie doszed� do niej �aden szelest. Szybkim krokiem pospieszy�a dalej, dotar�a do dworu Bergqvara i prawie natychmiast natkn�a si� na Arva Gripa z Ludzi Lodu.

U�miechn�� si� do niej serdecznie.

��Witaj, Gunillo! Ale� jeste� zdyszana! Czy�by� napotka�a ducha, taka jeste� blada?

Zacz�a oddycha� spokojniej, uk�oni�a si� na dr��cych z wysi�ku nogach i szepn�a, j�kaj�c si�:

��Inspektorze Grip� Je�li wasza �askawa propozycja nadal jest aktualna� to chcia�abym� chcia�abym zosta� wasz� gospodyni�. Na razie.

Arv przygl�da� si� jej uwa�nie. Zrozumia�, �e musia�o przytrafi� si� jej co� wstrz�saj�cego, ale nie chcia� pyta�.

Ciep�o, uspokajaj�co otoczy� j� ramieniem, przy jego dotkni�ciu nogi niemal za�ama�y si� pod ni�.

��Dobrze, Gunillo. Przygotuj� wszystko na twoje przybycie. B�dziesz mia�a w�asn� izdebk� z osobnym wyj�ciem. Mo�esz zabra� z domu swoje ulubione sprz�ty.

��Dzi�kuj� � szepn�a. � I nie b�d� musia�a�

��B�dziesz moj� gospodyni�, nikim wi�cej. Mo�e kt�rego� dnia inaczej na mnie spojrzysz, ale na razie nie b�dziemy o tym m�wi�. I pami�taj, w ka�dej chwili mo�esz wr�ci� do domu.

��Jeste�cie taki mi�y, taki dobry � odrzek�a ze �zami w oczach.

��Zobaczysz, na pewno si� zgodzimy � u�miechn�� si� przyja�nie.

Teraz brakowa�o ju� tylko jednej postaci, by wszystkie osoby dramatu zebra�y si� na scenie.

A osoba ta by�a ju� niedaleko.

Heike Lind z Ludzi Lodu nareszcie dotar� do ojczyzny swego ojca.

Wiele lat ju� up�yn�o od czasu, kiedy Solve opu�ci� Szwecj�, by nigdy wi�cej do niej nie powr�ci�.

Teraz jego niechciany syn, Heike, z kt�rego istnienia nikt z Ludzi Lodu nie zdawa� sobie sprawy, przyby� do rodzinnego kraju, by odnale�� swoich krewnych.

Nie wiedzia� nic o ich losach. Zna� jedynie trzy adresy; siostra jego ojca, Ingela, powinna mieszka� na dworze Skenas w Vinggker w Sodermanlandii w Szwecji; daleki krewniak, syn Orjana, Arv Grip z Ludzi Lodu, w Andrarum w Skanii. A w Norwegii czeka� na Heikego jego dziedziczny maj�tek, dw�r Grastensholm, kt�rym prawdopodobnie nikt teraz si� nie zajmowa�. Pozostali krewni, potomkowie Paladin�w, �yli na Elistrand niedaleko Grastensholm. To Elisabet Tark i jej m�� Vemund, podobno mniej wi�cej w wieku ojca.

By�y to ju� wszystkie wskaz�wki, kt�re mia�y mu pom�c w odnalezieniu rodziny.

Poniewa� podr�owa� przez Dani�, droga prowadzi�a najpierw do Skanii i tam w�a�nie mia� zamiar rozpocz�� poszukiwania. Odczuwa� teraz nieprzepart� potrzeb� odnalezienia kogo�, kto m�g�by zaakceptowa� i zrozumie� jego niezwyk�y, budz�cy powszechn� groz� wygl�d. Heike podczas d�ugiej podr�y na P�noc sta� si� jeszcze wra�liwszy i bardziej nie�mia�y w stosunku do ludzi. Wrogo��, pogarda czy kpina, przera�enie lub odraza, wszystko to trudno by�o przyj�� �yczliwie usposobionemu ch�opcu.

Nie u�atwia� mu �ycia fakt, �e na terenie cesarstwa niemieckiego Heike by�o imieniem nadawanym dziewcz�tom. Solve, nazywaj�c tak swego syna, okaza� wielk� niedba�o��. Heike jednak na og� �mia� si� z tego szczeg�u, dla niego by�o to m�skie imi�, i tyle.

Wszelkie nieporozumienia zwi�zane z imieniem sko�czy�y si�, gdy przez Dani� dotar� do Skanii.

Heike uciele�nia� prototyp dotkni�tych z Ludzi Lodu. Mia� szerokie, ostro zako�czone ramiona, nadaj�ce ca�ej postaci niesamowity wygl�d. Wydawa�o si�, �e g�owa umieszczona jest znacznie ni�ej ni� by�a w rzeczywisto�ci, poniewa� czubki bark�w unosi�y si� na podobie�stwo ko�nierza chi�skiego mandaryna niemal a� do wysoko�ci uszu. Ca�a sylwetka by�a monstrualna, g��wnie ze wzgl�du na silnie rozbudowan� g�rn� po�ow� cia�a i g�ow� pokryt� d�ugimi, szczeciniastymi w�osami. Gdy w ciemno�ci, na ja�niejszym tle, widziano zarysy jego cia�a, dostrzegano tak�e �arz�ce si� ��te oczy, przywodz�ce na my�l �lepia drapie�nika. Na widok Heikego katolicy �egnali si� w pop�ochu, a protestanci zaczynali rozpami�tywa� swe grzeszne �ycie i �a�owa� za grzechy.

Twarz, kt�r� najcz�ciej odwraca� lub w inny spos�b ukrywa�, chc�c unikn�� gwa�townych ludzkich reakcji, by�a niemal tr�jk�tna, o niezwykle szerokich i wysokich ko�ciach policzkowych i zw�aj�cej si� ku do�owi brodzie. Oczy, sko�ne ��te szparki, nos szerszy ni� d�u�szy i wilcze usta dope�nia�y ca�o�ci obrazu demona z otch�ani.

Dopiero gdy kto� zajrza� w jego oczy, rozumia�, �e zwykli ludzie nie maj� powodu do obaw. Oczy wyra�a�y bezmiar �yczliwo�ci, g��bok� trosk� i zrozumienie dla prostych i cierpi�cych. �aden w�r�d dotkni�tych nie nosi� w sobie tyle mi�o�ci bli�niego, co Heike. Nawet Tengel Dobry. Heike mia� w sobie takie pok�ady wra�liwo�ci i �agodno�ci, o jakich �aden z dotkni�tych nie potrafi nawet �ni�.

A mo�e dziedzictwo Tengela Z�ego z up�ywem wiek�w os�ab�o? Czy� Tengel Dobry nie usi�owa� przezwyci�y� z�a, czy nie stara� si� przekaza� swym potomkom odwagi, si�y i mi�o�ci, by ci zwalczyli ciemne moce?

Mo�e tak, mo�e nie� Losy Solvego przeczy�y temu twierdzeniu. On przecie� �wiadomie obra� stron� z�a, pod koniec �ycia nie da�o si� w nim znale�� ani jednej serdecznej my�li.

Je�li chodzi o Heikego, to nie by� on wcale chodz�cym idea�em, daleko mu by�o do tego! Cz�sto wyczuwa� najdziksze moce grasuj�ce w jego duszy, a w�wczas z ca�ych si� stara� si� je st�umi� i nad nimi zapanowa�.

Podczas swej podr�y styka� si� z bezbrze�n� g�upot� i nikczemno�ci� ludzi, ale mia� �wiadomo��, �e gdyby odp�aci� im tak� sam� monet�, jego z�a moc by rozkwit�a!

Z �atwo�ci� m�g� pokona� tych, kt�rzy z niego drwili, a raz � nie chcia� wraca� do tego pami�ci� � z�o wzi�o nad nim g�r�. Dotyczy�o to gromadki niedorostk�w, kt�rzy dr�czyli �ab�. Heike uratowa� biedne stworzenie z r�k oprawc�w i wrzuci� je z powrotem do wody, ale ogromnie si� wstydzi� tego, co p�niej zrobi� z ch�opcami. Nie potrafi� jednak si� powstrzyma� i post�pi� inaczej. Gwa�towny atak gniewu, wywo�any okrutn� zabaw�, przerazi� go nie mniej ni� ch�opc�w. Heike postara� si� mianowicie, by prze�yli dok�adnie to samo co �aba: powbija� im ostre drzazgi w sk�r�, zwi�za� nogi i zostawi� le��cych na s�o�cu. Tak te� ich opu�ci�, a przera�liwe krzyki ch�opc�w wyra�aj�ce �al i skruch�, wzywaj�ce Boga na pomoc, ani troch� go nie wzrusza�y.

Heike poczu� wtedy, jak mocno nienawidzi swego dziedzictwa, i poprzysi�g� sobie, �e nic takiego si� nie powt�rzy. Wiedzia� jednak, �e gdyby mia�o miejsce podobne zdarzenie, nie znalaz�by do�� si�y, by zdusi� w sobie ciemne moce, odziedziczone po Tengelu Z�ym.

Gorzka by�a to �wiadomo��.

Dzielny ko�, kt�rego dosta� od Milana, wiernie mu towarzyszy�. W�a�nie ze wzgl�du na wierzchowca Heike podr�owa� spokojnie i cz�sto odpoczywa�. Za nic w �wiecie nie chcia� go utraci�. Po cz�ci dlatego, �e trudno by mu by�o zdoby� nowego konia, ale przede wszystkim dlatego, �e zwierz� sta�o si� jego przyjacielem i powiernikiem, z kt�rym samotny ch�opiec m�g� porozmawia�, kiedy pragnienie kontaktu z inn� �yw� istot� stawa�o si� bardzo silne.

Mia� jeszcze alraun�. Nawet przez moment nie w�tpi�, �e mandragora nale�y do niego. To ona uratowa�a go, gdy za�lepieni w przera�eniu i g�upocie ludzie chcieli go ukamienowa� i przegna� z powrotem do otch�ani, z kt�rej, o czym byli przekonani, przyby�. Mandragora w�asnym cia�em rozgrzewa�a w�wczas jego pier�, dawa�a mu poczucie bezpiecze�stwa i odwag�, by stara� si� wyj�� ca�o z opresji. Niezwyk�y korze� na sw�j spos�b potrafi� �rozmawia� z Heikem. W krytycznych momentach w g�owie ch�opca pojawia�y si� sygna�y i natychmiast wiedzia�, co powinien zrobi�.

Ale te� i Heike troskliwie dba� o sw�j kwiat wisielc�w! Co wiecz�r zdejmowa� mandragor� z szyi i bez wzgl�du na to, jak n�dzna by�a kwatera, w kt�rej nocowali, troszczy� si� o to, by cz�ekokszta�tny korze� mia� mi�kkie, przytulne pos�anie, ubiera� go w koszulk�, kt�r� zrobi� z lnianego p��tna, i okrywa� go ciep�� sk�r�.

Zostawia� te� zawsze odrobin� ze swego jak�e skromnego po�ywienia i k�ad� obok kwiatu wisielc�w. Heike wiedzia�, �e ulubionym pokarmem mandragor jest ziemia z Raju, ale nie mia� poj�cia, gdzie jej szuka�. Mia� nadziej�, �e jego przyjaciel przyjmie skromniejsze dary.

Jedzenie rankiem by�o nietkni�te, z wyj�tkiem tych przypadk�w, gdy zakrad�y si� myszy, ale Heike wyczuwa�, �e mo�ny sprzymierzeniec wysoko sobie ceni jego troskliwo��. Zauwa�y� to przy wielu okazjach. Alrauna nigdy jeszcze, przenigdy, go nie zawiod�a.

Czasami le�a� w mrocznych, pe�nych przeci�g�w stodo�ach, przygl�daj�c si� korzeniowi, i my�la�, �e kwiat wisielc�w �yje. Szeptem przemawia� wtedy do niego, nie otrzymuj�c naturalnie odpowiedzi, a� wreszcie zapada� w sen. Mandragora Ludzi Lodu nie by�a pi�kna, lecz wykrzywiona i poskr�cana, i jako� tak straszliwie ludzka ze swymi zwichrzonymi �w�osami� i wy�upiastymi �oczami�. Zwa�ywszy jednak na jej stateczny wiek, zadziwiaj�co dobrze si� trzyma�a. Heike zastanawia� si�, ile naprawd� mo�e mie� lat. Czy kiedykolwiek uzyska odpowied� na to pytanie? Jak g��boko w mroku stuleci bra�a sw�j pocz�tek?

Poniewa� Heike mieszka� w krajach �r�dziemnomorskich, zna� wi�cej legend zwi�zanych z mandragor� ni� wi�kszo�� mieszka�c�w P�nocy. Wiedzia�, �e alrauna by�a wynikiem pierwszej pr�by stworzenia cz�owieka, podj�tej przez Boga. Kiedy uda�o Mu si� stworzy� Adama i Ew�, mandragora zosta�a odrzucona.

Dlatego zawsze t�skni�a za ziemi� z Raju.

I dlatego sta�a si� tak niebezpieczna. Ten, kto pr�bowa� wyci�gn�� j� z ziemi, musia� zap�aci� �yciem. Ale ze wzruszaj�cym oddaniem pilnowa�a tego, kto docenia� jej zas�ugi. Dlatego zwalcza�a z�o; zwraca�a si� te� przeciwko swemu w�a�cicielowi, kiedy ten niedobrze j� traktowa�.

Taka w�a�nie by�a najwa�niejsza przyczyna, dla kt�rej Tengel Z�y pospiesznie musia� pozby� si� mandragory, filozofowa� Heike. Mandragora musia�a sta� si� najbardziej niebezpiecznym wrogiem tego z�ego stwora.

A kwiat wisielc�w nie pozwala� si� unicestwi�. Ludzie Lodu mieli na to wystarczaj�ce dowody.

Wielu w rodzie ba�o si� alrauny, ale Heike dostrzega� w korzeniu swego najwierniejszego przyjaciela. Wi�kszo�� ludzi �ywi�a przekonanie, �e mandragora jest �e�sk� istot�. Nie do ko�ca si� to zgadza�o. Na kwiecie wisielc�w nale��cym do Ludzi Loda mo�na by�o dopatrzy� si� oznak, �e jest on raczej rodzaju m�skiego.

Mimo to Heikego chwilami ogarnia�o uczucie, �e ma do czynienia z kobiet�. D�ugie w�osy, delikatne cz�onki�

Przypuszcza�, �e mandragora potrafi zmieni� sw�j kszta�t wed�ug w�asnego widzimisi� lub wed�ug upodoba� w�a�ciciela.

W�a�ciciela? C� za idiotyczne okre�lenie! Heike nigdy nie mia� w�tpliwo�ci, kto z nich dwojga jest prawdziwym w�adc�.

Dotar� do Skanii. D�ugo szuka� Andrarum, nie�atwo bowiem komu� o wygl�dzie diab�a wypytywa� o drog�.

Nareszcie jednak dotar� do celu.

Tam spotka� go pierwszy cios. Gripowie opu�cili Andrarum ju� dawno, dawno temu, dowiedzia� si� od nowego dzier�awcy odnajmuj�cego dw�r od rodu Piper�w, kt�rzy teraz byli w�a�cicielami posiad�o�ci. Wyjechali ju� w roku 1774.

Dop�ki Orjan Grip zarz�dza� dworem, wszystko uk�ada�o si� pomy�lnie. Kiedy jednak obowi�zki przej�� mia� po nim jego syn, Arv, okaza�o si�, �e nie ma on ani ochoty, ani zdolno�ci do prowadzenia gospodarstwa. Wraz ze starzej�cym si� Orjanem i osiemdziesi�ciojednoletnim Vendelem Gripem Arv i jego �ona Vibeke opu�cili Andrarum.

Dok�d? C�, tyle czasu ju� up�yn�o, mo�e wy, babko, pami�tacie, dok�d wyjechali Gripowie?

Towarzyszyli chyba Corfitzowi Beckowi do Bosjokloster, czy� nie tak? Ale sam Corfitz Beck naturalnie od dawna ju� nie �y�� W Bosjokloster mieszka�y teraz jego dzieci. Aha, a Arvowi i Vibeke Gripom urodzi� si� �liczny ch�opczyk.

Tak, Heike s�ysza� od Solvego, �e matka dziada Arva Christiana, zwi�za�a swe losy z rodzin� Beck�w, ale dziad Arva, Vendel Grip, pozosta� w Andrarum. Najwyra�niej p�niej zmienili decyzj� i poszli w �lady Christiany.

By�a to pierwsza kl�ska, jakiej dozna� Heike podczas poszukiwania swego krewniaka Arva. Nie mia�a by� ostatnia.

Nie pozostawa�o mu nic innego, jak zawr�ci� na zach�d i jecha� zn�w przez Skani� do Bosjokloster. Nie by�a to wprawdzie jaka� straszliwa odleg�o��, a poniewa� udzielono mu dok�adnych wskaz�wek dotycz�cych drogi, nie musia� marnowa� czasu.

Tam jednak r�wnie� nie mia� szcz�cia.

Olbrzymi dw�r wielce mu zaimponowa�. Jak zawsze, kiedy by� zmuszony rozmawia� z lud�mi, bardzo obawia� si� d�ugiego wst�pu, podczas kt�rego stara� si� przekona�, �e jest zwyczajnym cz�owiekiem o ludzkich uczuciach, mo�e nawet bardziej wra�liwym ni� inni.

Nareszcie, kiedy najgorsze by�o ju� poza nim, odes�ano go do osoby, kt�ra mog�a wiedzie� najwi�cej o losach Arva i Orjana, do wnuka Corfitza Becka.

Szlachcic wysokiego rodu, kt�ry po jednej ze swych du�skich przodki� nazywa� si� teraz Beck-Frus, wpatrywa� si� w niesamowitego stwora. Wreszcie odezwa� si� wyra�nie ch�odnym tonem:

��No tak, Orjan Grip oczywi�cie od dawna nie �yje. A jego syn Arv zosta� odes�any do mojej ciotki, Agnety Beck-Frus, kt�ra po�lubi�a asesora z Goinge, wolnego pana Salomona von Ottera. Mi�y Arv okaza� si� kiepskim rolnikiem, ale mia� bystr� g�ow� i asesorowi, kt�ry zreszt� p�niej zosta� starost�, przyda� si� jako notariusz.

��To znaczy, �e powinienem wyruszy� teraz do Goinge?

��To najlepsza rada, jakiej potrafi� udzieli�.

��Czy to daleko? Musz� przyzna�, �e wcale nie znam Szwecji.

Beck-Friis nadal zachowywa� rezerw�.

��Owszem, s�ysz�, �e m�wicie po szwedzku z silnym obcym akcentem.

Na szcz�cie nie powiedzia�, sk�d, jego zdaniem, pochodzi Heike.

��Oni mieszkali ko�o Onnestad w gminie Goinge � wyja�ni�. � To nie bardzo daleko st�d. Ale moja ciotka Agneta i Salomon von Otter nie �yj�, a poza tym ju� w roku 1776 przenie�li si� z Onnestad do Halmstad. Natomiast co sta�o si� z Arvem Gripem, nie mam poj�cia. Dlatego proponuj�, by�cie najpierw udali si� do Onnestad i tam si� wywiedzieli. Tam na pewno powiedz� wi�cej.

Heike uzna� t� propozycj� za rozs�dn�, kiedy wi�c otrzyma� dok�adniejszy adres i wskaz�wki, kt�r�dy ma jecha�, podzi�kowa� za pomoc i opu�ci� Bosjokloster. Beck-Friis d�ugo sta�, spogl�daj�c za nim.

��Jakie to niezwyk�e stworzenia znale�� mo�na w ogrodzie naszego Pana � mrukn�� i powr�ci� do stawianej kaba�y.

Heike zaczyna� traci� nadziej�. Arv Grip jawi� mu si� jak niesforny, psotny cie�. Nieosi�galny, uskakuj�cy.

Onnestad, by� mo�e Halmstad� Czy d�ugo mia�y trwa� poszukiwania? Jak daleko musi jecha�?

Dokucza� mu g��d. Kwestia po�ywienia okaza�a si� dla Heikego najwi�kszym utrapieniem w podr�y. Pieni�dzy nie mia�, a ludzie niech�tnie przyjmowali go do siebie na s�u�b�. Na razie pora roku mu sprzyja�a, pozwalaj�c przynajmniej, by ko� pas� si� wolno, ale teraz zbli�a�a si� zima, w dodatku zmierza� coraz bardziej na p�noc. Wkr�tce b�dzie musia� zacz�� kupowa� siano. W tych nielicznych wypadkach, kiedy uda�o mu si� znale�� prac� w gospodarstwie albo w porcie, zawsze prosi� o zap�at� w postaci �ywno�ci. �ywno�� m�g� zabra� ze sob� w dalsz� drog�, czasami wystarcza�a mu na tydzie�.

Nie zdoby� si� na to, by jak �ebrak poprosi� o posi�ek w Bosjokloster. Zosta�o mu przecie� troch� dumy, i to wcale niema�o. Nie m�g� przynie�� wstydu swym krewnym, wyst�puj�c jako �ebrak u ich by�ych pracodawc�w! A za nic w �wiecie nie dopu�ci�by si� kradzie�y, nie zdarzy�o mu si� to ani razu podczas d�ugiej podr�y.

Zaczyna�o si� jednak robi� coraz zimniej. Jak najpr�dzej musi odnale�� Arva!

Jecha� wi�c dalej, wyg�odnia�y, zm�czony i przygn�biony. Kuli� ramiona, nienawyk�e do ch�odu, zna� przecie� jedynie ciep�o kraj�w �r�dziemnomorskich.

Heike, najbardziej samotny ze wszystkich. Stworzony, by nie�� pomoc innym, altruista o czu�ym sercu. Bez ojczyzny, bez domu, bez bliskich. Zawieszony w pr�ni, albowiem nikt z jego rodziny nie wiedzia� nawet o jego istnieniu.

By� mo�e dawno temu, gdzie� mi�dzy dzieci�stwem a m�odo�ci�, marzy� o kim�, z kim m�g�by porozmawia�, odczu� wsp�lnot�, z kim�, kto zrozumia�by delikatny, czu�y u�miech bez zb�dnych s��w. Teraz nie mia� ju� �adnych z�udze�.

Dla Heikego, wykl�tego, budz�cego groz�, nie by�o partnera.

Przyj�� z pokor� sw�j los.

Czasami tylko uczucie pustki tak mocno d�awi�o go w piersi, �e w bezsilnym gniewie wali� zaci�ni�tymi w pi�� d�o�mi o ziemi� lub o siod�o konia.

Ujmowa� wtedy w r�ce mandragor� i w niej szuka� si�y i pociechy, a� wreszcie zn�w stawa� si� sob�.

W okolicach Onnestad d�ugo b��dzi�, zanim znalaz� kogo�, kto zna� poszukiwane przez niego osoby. Po Salomonie von Otterze by�o jeszcze dw�ch innych asesor�w. Heike doszed� w ko�cu do wniosku, �e najwi�cej informacji mo�e mu udzieli� asesor, kt�ry zast�pi� von Ottera, nie pe�ni�cy ju� swojej funkcji Bengt Johan Edberger.

Na pocz�tku by� podw�adnym Salomona von Ottera i wielokrotnie musia� go zast�powa�, von Otter bowiem mia� rozliczne inne zaj�cia. Mi�dzy innymi studiowa� na uniwersytecie w Lund, jednocze�nie piastuj�c urz�d asesora.

Edberger nadal mieszka� w parafii: Heike oporz�dzi� si� wi�c jak umia�, uczesa� swe czarne, szczeciniaste w�osy, ostrym no�em obci�� grzywk�, umy� si� w rzece i dok�adnie oczy�ci� z kurzu ubranie.

Ach, jak�e niewiele to pomog�o. Je�li si� ju� mia�o wszystkie najgorsze cechy dotkni�tych z Ludzi Lodu, ni aksamity, ni jedwabie nie wp�yn�yby na popraw� wygl�du. A Heike by� bardzo prosto ubrany, nosi� resztki s�owe�skiego stroju i sk�rzan� kurtk� narzucon� na ramiona dla ochrony przed zimnem.

Z sercem w gardle uda� si� w odwiedziny do wysokiego urz�dnika.

Spotkanie z Beck-Frusem w Bosjokloster przerazi�o Heikego. Przyt�oczy� go ogromny dw�r, stanowczo za wielki, osza�amiaj�ce bogactwem wn�trze, pogarda, z jak� potraktowa� go w�a�ciciel; zbyt wiele na raz dla tak prostego cz�owieka, jakim by� Heike. Teraz musia� rozmawia� z kolejn� osob� tego samego rodzaju.

Tu jednak dw�r okaza� si� mniej imponuj�cy, przynajmniej w por�wnaniu ze zbytkiem Bosjokloster. Po d�ugich pertraktacjach ze s�u�b� pozwolono mu spotka� si� z Edbergerem w sieni dworu.

Bengt Johan Edberger, sze��dziesi�ciosze�cioletni surowy pan, z wyra�nym zaskoczeniem wpatrywa� si� w niecodziennego go�cia, gro�nie marszcz�c przy tym brwi.

Heike, najuprzejmiej jak umia�, przedstawi� mu spraw�, z kt�r� przyby�.

��Arv Grip z Ludzi Lodu? � powt�rzy� by�y asesor. � Naturalnie, pami�tam go, tak cz�sto zdarza�o mi si� zast�powa� von Otteta. Pan Grip by� jego notariuszem czy pisarzem, je�li kto� woli to okre�lenie, sporo wi�c pracowali�my razem. Chocia� on by� tutaj zaledwie przez kilka lat�

Och, nie, lito�ci, pomy�la�. Heike. Zn�w trzeba jecha� dalej i szuka�!

��Czy przeni�s� si� do� Halmstad? � zapyta� ostro�nie.

��Wraz z von Otterami? Tak mia�o by�, ale� C� za tragiczna historia!

��Tragiczna? � nag�y niepok�j omal nie powali� Heikego. A je�li Arv ju� nie �yje?

��Tak, naprawd� tragiczna. Ale prosz� wej�� do �rodka, nie mo�emy przecie� rozmawia� w sieni.

Jak wi�kszo�� ludzi Edberger oswoi� si� z dzikim wygl�dem Heikego, us�yszawszy jego �agodny, mi�y g�os i ujrzawszy bij�c� z ��tych oczu serdeczno��. Poza tym urz�dnik by� zbyt wykszta�conym cz�owiekiem, by wierzy� w przes�dne bajdurzenia o demonach z podziemnego �wiata. Widzia� przed sob� jedynie obdarzon� wielce nieszcz�snym wygl�dem istot�.

Heike post�pi� za nim z wahaniem, mocno speszony sw� niezgrabno�ci�, brudem i, co tu du�o m�wi�, n�dz�. Nie zdawa� sobie sprawy, jak niezwyk�� godno�� nosi w sobie, jak prze�wieca ona poprzez brud i �achmany, widoczna dla tych, kt�rzy potrafi� dostrzec w cz�owieku wi�cej ni�li odstraszaj�c� powierzchowno��.

��Prosz� zdj�� kurtk� i i�� ze mn� � rzek� asesor, prowadz�c go do niewielkiej biblioteki, w kt�rej sta�y krzes�a obite sk�r�. � Chyba jedziecie z daleka? Sk�d przybywacie?

��Ze S�owenii � odpar� Heike zgodnie z prawd�.

��Co takiego? Jedziecie bezpo�rednio stamt�d?

��Tak. Wyruszy�em jeszcze wiosn�. Musia�em dotrze� tu, do Skandynawii, by odnale�� moich krewniak�w, Ludzi Lodu. I zaj�� si� swoim dziedzictwem, dworem, kt�ry prawdopodobnie stoi teraz pusty i niszczeje.

Edberger nic na to nie powiedzia�. Stara� si� umie�ci� Heikego we w�a�ciwym miejscu drabiny spo�ecznej, a to nie by�o �atwe.

Na stoliku sta�a taca z podwieczorkiem, do kt�rego asesor w�a�nie mia� zasi���. Wysoko urodzony szlachcic rzuci� okiem na twarz Heikego i zrozumia�.

��Z pewno�ci� po tak d�ugiej podr�y musi wam doskwiera� g��d � rzek�. Po czym zapyta� uprzejmie i nie by�a to czcza kurtuazja: � Czy zechcecie uczyni� mi ten honor i wypi� ze mn� fili�ank� herbaty? Mia�em w�a�nie zamiar co� przek�si�.

Heike podni�s� wzrok i popatrzy� na niego uwa�nie. Asesor dostrzeg�, �e u�miech, b��kaj�cy si� na strasznym obliczu, mia� skry� wzruszenie, lecz w ��tych oczach ju� l�ni�y nap�ywaj�ce �zy.

��Czy zechc� uczyni� wam ten honor? Ja�nie panie, takich s��w nikt nigdy do mnie nie wyrzek�. Cz�owiek, kt�ry to powiedzia�, naprawd� musi mie� szlachetn� dusz�.

Edberger u�miechn�� si�.

��Jeste�cie g�odny, prawda?

��Tak g�odny, �e musz� uwa�a� na to, co jem. Nie�atwo przychodzi�o mi zdobycie po�ywienia w drodze.

Asesor pokiwa� g�ow�. �wietnie rozumia� powody, ale nic nie powiedzia�.

Poleci� wyra�nie przera�onej s�u��cej przynie�� dodatkowe nakrycie i wi�cej jedzenia.

Przez pewien czas posilali si� w milczeniu. Edberger widzia�, jak Heike powoli �uje ka�dy k�s i delektuje si� ka�dym �ykiem, przynosz�cym mu niesamowit� wr�cz rozkosz. Cieszy�o go niezmiernie, �e mo�e zaspokoi� czyj� tak wielki g��d i pragnienie, i z ka�d� chwil� r�s� jego szacunek dla niezwyk�ego go�cia.

Heike, cho� nie mia� wcale ochoty przerywa� tej b�ogos�awionej chwili, musia� wreszcie zapyta�:

��Wspomnieli�cie, panie, o tragedii?

Asesor spos�pnia�.

��Tak.

Heike odczeka� chwil� i zacz�� od innej strony:

��Jaki by� m�j krewniak, Arv Grip?

Gospodarz od razu si� o�ywi�.

��O, to by� dobry ch�opak. Skromny, mo�e nawet za skromny. Gdyby tylko chcia�, m�g� zaj�� wysoko. Bardzo przystojny.

��Zrozumia�em, �e by� �onaty i mia� ma�ego synka?

��Gripowie mieli dwoje dzieci. W rok po ch�opcu urodzi�a si� im c�reczka. �liczne brzd�ce. Arv Grip uwielbia� dzieci i �on�, ona by�a zreszt� bardzo urodziw� kobiet�.

��Mia�a na imi� Vibeke? Wspomnieli o tym w Andrarum.

��Tak, tak, Vibeke. A dzieci nosi�y imiona Christer i Anna Maria. Ach! Ach!

Edberger wzdycha� ci�ko.

��M�wicie o m�odych ludziach� A wi�c musia�o to by� ju� dawno temu?

��O tak! Arv Grip opu�ci� Onnestad� Chwileczk� w roku tysi�c siedemset siedemdziesi�tym si�dmym�

Szesna�cie lat temu! W jaki spos�b odnale�� �lad? Je�li w og�le istnia� jakikolwiek �lad. S�owa o tragedii wcale na to nie wskazywa�y.

Heike czeka�.

Gospodarz nareszcie zdecydowa� si� m�wi�:

��Jak wiecie, Salomon von Otter by� starost� w Halmstad�

Tak, Heike s�ysza� ju� o tym wcze�niej.

��Zrozumia�e wi�c, �e tam w�a�nie si� przenie�li. Von Otter pragn�� mie� przy sobie Arva Gripa. Arv wyruszy� pierwszy, by przygotowa� mieszkanie dla rodziny, �ona z dzie�mi mia�a wkr�tce do niego dojecha�

Cisza, kt�ra teraz zapad�a, nie wr�y�a nic dobrego. Kiedy asesor podj�� w�tek, jego g�os brzmia� ochryple:

��M�oda pani Vibeke tak bardzo si� cieszy�a, tak radowa�a� Nowy dom, i to w jakim wielkim mie�cie, Halmstad! Wzruszaj�ca by�a chwila po�egnania, bo przecie� wszyscy tutaj j� kochali. Pami�tam, �e mnie tak�e obj�a, szepcz�c, �e b�dzie za mn� t�skni�. Wyruszy�a wi�c wraz z dzie�mi, wo�nic� i nia�k�. Jeszcze dzisiaj mam przed oczami czarny pow�z, opuszczaj�cy dziedziniec, i jej drobn� r�czk� machaj�c� wszystkim, kt�rzy zebrali si�, by j� po�egna�

Zn�w umilk�. Heike siedzia� nieruchomo, wyczekuj�co.

��Po pewnym czasie z Halmstad przyjecha� Arv Grip. Zapyta�, dlaczego jego rodzina jeszcze nie wyruszy�a.

Edberger popatrzy� na Heikego.

��Pow�z nigdy nie dotar� na miejsce przeznaczenia, panie Lind. Przepad� gdzie� po drodze!

W pierwszym momencie Heike zareagowa� egoistycznie. Ach, a wi�c Arv Grip mimo wszystko �yje! My�l ta przebieg�a mu przez g�ow� jak b�yskawica. W mgnieniu oka nap�yn�o niewypowiedziane wsp�czucie.

��Przepad�? � powt�rzy�. � Ca�kowicie?

��Nie, nie ca�kiem. Konia, pow�z i cz�ci wielkiego baga�u odnaleziono u w�drownych handlarzy w Markaryd, n�dznik�w, kt�rzy usi�owali sprzeda� rzeczy. Z uporem zaprzeczali, jakoby mieli co� wsp�lnego ze znikni�ciem rodziny Arva, ale nie by�o nawet cienia w�tpliwo�ci, �e w�a�nie oni s� winowajcami. Ju� wcze�niej mieli na sumieniu podobne zbrodnie. Niestety, zbyt wielki gniew ogarn�� ludzi, kt�rzy mieli ich przes�uchiwa�, i �ajdak�w zabito, zanim uda�o si� co� z nich wyci�gn��.

��A podr�ni, kt�rzy zagin�li?

��W d�ugi czas p�niej odnaleziono cia�o wo�nicy w pobli�u jeziora Tyringen, po�o�onego mi�dzy Onnestad a Markaryd. Arv, kt�ry zaniecha� ju� poszukiwania rodziny, natychmiast tam pojecha�, ale pomimo i� przekopano znaczne obszary, sondowano nawet jezioro, nie natrafiono na �aden �lad po innych podr�nych. No, poza jednym wyj�tkiem. Arv znalaz� ma�y medalion, kt�ry �ona zwykle nosi�a na szyi. Nie by� to, rzecz jasna, pocieszaj�cy �lad�

Heike milcza� przez chwil�, zanim zada� pytanie:

��Ile lat mia�y dzieci?

��No c�. Ile mog�y mie�? Dwa i trzy lata? A mo�e trzy i cztery? ju� nie pami�tam.

��A wi�c by�y ca�kiem bezbronne?

Edberger zerkn�� na go�cia ukradkiem, bo jego g�os zabrzmia� dziwnie bezd�wi�cznie.

Heike wyja�ni�:

��Ja sam mia�em bardzo trudne dzieci�stwo. Potrafi� wi�c wczu� si�

Asesor pokiwa� g�ow�. Cho� co prawda nie zna� historii cierpie� Heikego, doskonale potrafi� zrozumie�, jak bolesne musia�y by� lata jego dzieci�stwa.

Stary cz�owiek m�wi� dalej:

��Arv Grip przez wiele lat prowadzi� poszukiwania. Raz po raz wraca� tutaj, do Onnestad. �Nic przypadkiem nie s�yszeli�cie?� Jak�e ci�ko by�o kr�ci� wtedy g�ow�, patrz�c, jak nadzieja ga�nie w jego oczach. W ko�cu przesta� przyje�d�a�. Nie wiem nawet, gdzie mo�e teraz by�.

��Prawdopodobnie w Halmstad?

��To nie jest wcale takie pewne. Salomon von Otter i jego �ona Agneta Beck-Friis nie �yj� ju� od wielu lat. Ale zaraz�

My�la� d�ugo.

��Podczas ostatniego czy mo�e przedostatniego pobytu Arv Grip opowiada� mi o swoim rodzie, o Ludziach Lodu. M�wi�, �e jego ga��� rodu, ska�ska ga���, jak podkre�la�, nigdy nie zosta�a nara�ona na przekle�stwo.

��To prawda � potwierdzi� Heike. � Je�li powiem wam, �e ja w�a�nie jestem ofiar� przekle�stwa, z pewno�ci� to zrozumiecie.

Asesor nawet drgnieniem twarzy nie zdradzi�, co my�li.

��Arv powiedzia� jeszcze co innego: wszyscy cz�onkowie ska�skiej ga��zi rodu odwiecznie towarzyszyli jednemu rodowi, s�u��c mu pomoc� ju� od czas�w Christiana Czwartego.

��To prawda. Trzymali si� linii a� do Beck�w i Beck-Frus�w.

��M�wi� tak�e, �e ka�dy nast�pny w pokoleniu wi�za� sw�j los z okre�lon� osob� z rodu pracodawcy i jej w�a�nie towarzyszy�.

Heike nachyli� si� ku gospodarzowi.

��Rozumiem. Czy Arv Grip powiedzia�, kt�remu z dzieci Agnety Beck-Friis pragnie s�u�y�?

��Tak, wspomnia� o tym. Wybra� dziewczynk�, kt�ra przysz�a na �wiat w pierwszym roku ich pobytu tu w Onnestad. Nazywa�a si� Catharina Charlotta. Odszukajcie j�, a znajdziecie tak�e Arva Gripa, jestem o tym przekonany!

��A wi�c nie wiecie, gdzie ona mo�e przebywa�?

��Nie. Ale Arv Grip powiedzia�, �e mia�a po�lubi� s�dziego w asesorstwie dziesi�ciu gmin. By�o to oczywi�cie wiele lat temu i nigdy si� nad tym nie zastanawia�em. Ale asesorstwo dziesi�ciu gmin�? To musi by� Vaxjo!

��Czy to znaczy, �e tam mog� szuka�?

��Proponuj�, by�cie zacz�li od Halmstad. Dowiedzcie si�, co si� sta�o z Catharin� Charlott� von Otter. Aby j� odnale��, musicie zna� nazwisko jej ma��onka.

Heike gor�co podzi�kowa� za pomoc i zrozumienie. Edberger wyda� polecenie dla kuchni, by przygotowano go�ciowi solidny zapas �ywno�ci na drog�.

Heike, otrzymawszy dok�adne wskaz�wki dotycz�ce dalszej drogi do Halmstad, m�g� ruszy� dalej.

Odwiedziny u starego, dobrego cz�owieka by�y jak gdyby pobytem na wyspie szcz�cia na zimnym morzu rezygnacji i strachu przed lud�mi.

Syty, rozgrzany i pokrzepiony ludzk� �yczliwo�ci�, m�g� podj�� nast�pny etap podr�y.

Nad jeziorem Tyringen zatrzyma� si� na d�u�ej, pragn�c dowiedzie� si� czego� wi�cej o tragedii. Nie mia� jednak kogo zapyta� i wreszcie uzna�, �e to tylko marnotrawienie czasu. Skierowa� si� wi�c ku Markaryd, przez kt�re musia� przejecha�, by dotrze� do Halmstad.

Nie opu�ci� jeszcze rejonu Tyringen, kiedy przytrafi�o mu si� co� niezwyk�ego.

Dok�adnie obja�niono mu, kt�r�dy ma jecha�, co prawda droga by�a prosta, niewiele rozstaj�w. Rozs�dek podpowiada� mu, �e powinien obra� drog� wiod�c� na zach�d, z pewno�ci� o t� w�a�nie chodzi�o Edbergerowi.

Wszystko w nim jednak protestowa�o na sam� my�l o tym. Op�r, jaki wyczuwa�, by� tak silny, �e nie zastanawiaj�c si� d�u�ej, skr�ci� w drog� prowadz�c� na p�nocny wsch�d. Chcia� zawr�ci�, przystan��, usi�uj�c co� wyczu�. Ale instynkt zmusza� go do zmiany kierunku, nakazywa� inn� tras�.

A wi�c dobrze, spr�buj� t�dy. Pr�dzej czy p�niej dotr� do ludzi i rozpytam o drog�.

Tak si� jednak nie sta�o. Po obu stronach drogi prowadz�cej coraz dalej na wsch�d r�s� g�sty las. Kierunek by� zdecydowanie z�y, bo przecie� Halmstad le�a�o na zachodnim wybrze�u Szwecji, a on jecha� dok�adnie w przeciwn� stron�.

Brn�� jednak dalej i z ka�dym krokiem umacnia�o si� jego przekonanie, �e tu, w�a�nie tu mia� si� znale��! Ogarnia� go coraz silniejszy niepok�j, ca�y dr�a� z podniecenia, mia� wra�enie, �e� Tak, �e mandragora ci�gnie go do przodu, z ca�ych si� pop�dza konia.

Jecha� ju� dobr� godzin�, kiedy nareszcie dostrzeg� dom. Nie zwa�aj�c na przera�one spojrzenia mieszka�c�w, zapyta�, czy droga ta prowadzi do Halmstad.

Ros�y, krzepki m�czyzna jako jedyny odwa�y� si� odpowiedzie� na pytanie siedz�cemu na koniu stworowi.

��Nie, Jego Wysoko�� powinien zawr�ci�, ta droga wiedzie do najmroczniejszych zak�tk�w Smalandii.

Heikego ju� wcze�niej honorowano tytu�em Jego Wysoko�ci, wi�c s�ysz�c te s�owa u�miechn�� si� tylko z gorycz�. Kiedy kto� ba� si� wym�wi� imienia Szatana, wybiera� t� w�a�nie form�.

��A mo�e do Markaryd?

��Oczywi�cie, mo�na t�dy dotrze� do Markaryd i do Halmstad, ale w ten spos�b nak�ada si� szmat drogi. Najlepiej zawr�ci�!

Heike nadal jednak odczuwa� nieprzemo�on� potrzeb� trzymania si� tej drogi, kt�r� obra�, mrukn�� wi�c, �e woli posuwa� si� tym szlakiem.

Las by� tu jeszcze g�ciejszy. W pewnej chwili drog� przeci�a mu rodzina �osi. Poza tym odnosi� wra�enie, i� jest ca�kiem sam.

Mia�o si� ju� ku wieczorowi. Powinien rozejrze� si� za jakim� noclegiem, ale najpierw chcia� ujecha� jeszcze kawa�ek.

Chwil� p�niej przystan��. Co to takiego?

Wyczuwa� to ju� od dobrych kilku minut. Co� dzia�o si� w nim, w jego g�owie. Najpierw by� to s�aby, nieznaczny szum, kt�ry ci�gle narasta�, a� wreszcie zmieni� si� w przeci�g�y grzmot.

Wibracje, tak mroczne i silne, �e odruchowo przy�o�y� d�onie do uszu, co oczywi�cie w niczym mu nie pomog�o.

To odezwa�a si� p�yn�ca w jego �y�ach krew Ludzi Lodu. By� wszak jednym z dotkni�tych, potrafi� wyczu� wi�cej ni� inni.

Nie tylko w�asna krew dawa�a mu znaki. Mandragora tak�e przejawia�a niezwyk�� aktywno��, wyczuwa�, jak porusza si�, wije i skr�ca, jakby ogarni�ta nag�ym b�lem lub napi�ciem. Heikego wype�ni� niepok�j przeradzaj�cy si� w strach, niemal w przera�enie.

Z wahaniem przejecha� jeszcze kawa�ek. Wibracje dudni�y, grzmia�y w g�owie, obj�y ca�e cia�o.

Jestem coraz bli�ej, my�la�. Zbli�am si� do czego� bardzo wa�nego, co ma zwi�zek z Lud�mi Lodu.

Mandragora zaprowadzi�a mnie na t� drog�. Nie t�dy przecie� mia�em jecha�, ale ona wiedzia�a lepiej.

Mroczne wibracje przerodzi�y si� w nag�� jasno��. Heike wiedzia� ju�, co oznaczaj�.

Wyczuwa� �mier�.

Dudnienie w jego g�owie przekracza�o granice wytrzyma�o�ci. Wydawa�o si�, �e w czaszce ma ogromne organy, w kt�rych kto� nieprzerwanie przyciska dolne C. D�wi�k ten wibrowa� i wstrz�sa� Heikem do tego stopnia, �e wreszcie musia� przycisn�� d�onie do uszu i zwr�ci� sw� udr�czon� twarz ku wieczornemu niebu.

��Dzi�kuj�! � zawo�a�. � To ju� wystarczy!

Rozedrgany ton powoli cich�, cho� nie zamar� zupe�nie. Zawis� gdzie� w powietrzu jak echo, ostrzegaj�cy, nakazuj�cy, ponaglaj�cy.

Heike dotkn�� mandragory.

��Dobrze, m�j przyjacielu, powiedzia�e� ju� swoje. Poj��em, �e dotarli�my do decyduj�cego punktu. Czy mam rozumie�, �e rozb�jnicy napadli na pow�z w pobli�u Tyringen, tam zabili wo�nic� i gnani panik� uciekli na mniej ucz�szczan� drog�? Tutaj dopiero przerazili si� naprawd� i zg�adzili pozosta�ych pasa�er�w ekwipa�u? P�niej ruszyli t�dy, okr�n� drog� do Markaryd, gdzie starali si� sprzeda� zrabowane przedmioty?

Mandragora zachowywa�a si� spokojnie, ale d�wi�k utrzymywa� si� nadal. Rozbrzmiewa� teraz w nim nieprzerwany krzyk cierpienia.

Heike zsiad� z konia.

Gdzie m�g� szuka�? Tutaj, w�r�d wysokich sosen, w straszliwym g�szczu poszycia? Nie b�dzie to �atwe�

Rozgl�daj�c si� na wszystkie strony, poprowadzi� konia wzd�u� drogi. Ton nadal d�wi�cza� r�wno�

Nagle spostrzeg� dro�yn�, ledwie wydeptan� �cie�k�, odchodz�c� w bok. Prowadzi�a w mroczn� czer� po�r�d drzew.

Wida� by�o, �e �cie�ka nie jest ucz�szczana, ale nie zaros�a ca�kowicie. Najwyra�niej kto� od czasu do czasu t�dy chadza�.

Poniewa� nie protestowa�a ani mandragora, ani jego krew, ani nic, cokolwiek go prowadzi�o, szed� naprz�d. Stwierdzi�, �e i tak poszukiwanie jakichkolwiek �lad�w po tylu latach nie ma sensu. �cie�ka jednak musia�a dok�d� prowadzi�.

Tak by�o w istocie. Niewiele uszed�, prowadz�c cz�api�cego konia, gdy znalaz� si� na poro�ni�tej zaro�lami polanie. Ujrza� na niej ma��, kryt� darni� chat�.

Cha�upa by�a bardzo zniszczona. Wy�sze zabudowania po obu stronach niskiego �rodkowego budynku zdawa�y si� rozpada� w oczach. Wysoki komin w ka�dej chwili grozi� zawaleniem. Na podw�rzu panowa� nieporz�dek, z obory dobiega� ryk samotnej krowy.

Heike uwi�za� konia przy drzewie i zapuka� w bardzo niskie drzwi �rodkowego budynku.

Po d�u�szej chwili rozleg� si� dr��cy g�os starego cz�owieka:.

��Z�odzieje nie maj� tu czego szuka�.

��Nie po to przychodz� � odpar� Heike.

Milczenie.

��A wi�c wejd�, w imi� Bo�e!

Z pocz�tku w panuj�cych wewn�trz ciemno�ciach Heike niczego nie m�g� dostrzec, kilka dni temu jednak odwiedzi� podobn� chat� i pozna� jej struktur�, zorientowa� si� wi�c, �e znajduje si� w izbie mieszkalnej.

Rzadko mia� do czynienia z tak� ciemno�ci�. Na palenisku �arzy�y si� co prawda w�gle, ale nie dawa�y �adnego �wiat�a.

Heike stan�� przy drzwiach, chc�c si� zorientowa�.

��Dzie� dobry � rzek� niepewnie.

Dudnienie w g�owie ucich�o.

��Je�li to z�odzieje albo inni �ajdacy, to mo�ecie si� st�d zabiera� � zn�w rozleg� si� �w dr��cy ze strachu g�os. � Ja nie mam nic! Absolutnie nic!

��Jestem porz�dnym cz�owiekiem � powiedzia� Heike i przedstawi� si�. Wyja�ni�, �e chodzi mu tylko o pewne informacje.

��Po g�osie poznaj�, �e, masz dobr� dusz� � orzek� starzec. � Przyda mi si� te� towarzystwo. Wejd� do �rodka i siadaj.

��Hm � u�miechn�� si� Heike. � Dzi�kuj� za �yczliwo��, ale nic nie widz� w tych ciemno�ciach.

��Nie pomy�la�em o tym. Rzu� na palenisko wi�zk� ga��zi ja�owca.

Heike po omacku odszuka� ja�owiec. Buchn�y p�omienie, sypn�a iskrami.

Na wal�cym si� ��ku ujrza� bardzo starego m�czyzn�. Starzec mia� wy�upione oczy, prawdopodobnie sta�o si� to ju� dawno temu.

Heike poj�� teraz, dlaczego gospodarstwo jest takie zaniedbane.

��Naprawd� mieszkacie tu ca�kiem sam, dziadku? � zapyta� zdumiony. � W jaki spos�b sobie radzicie?

��Mo�na si� przyzwyczai� � cierpko odpar� starzec.

��Rozumiem. Chcia�em zada� wam kilka pyta�, ale je�li pozwolicie, najpierw mo�e bym wam pom�g� w tym, co najpilniejsze.

��Nogi nie chc� mnie dzisiaj nosi�, nie m�wi� wi�c nie! Cho�bym nie wiem jak si� stara�, zawsze zostaje jeszcze co� do zrobienia.

Heike ca�kowicie si� z nim zgadza�. Widzia� przecie�, jak wygl�da podw�rze�

Okaza�o si�, �e starzec potrzebowa� pomocy tak�e i w bie��cych sprawach. Heike wykona� wszystko, czego gospodarz sobie �yczy�, a nawet jeszcze wi�cej. Wydoi� krow�, da� kotu mleka, nakarmi� kury i �wini�. Szybko u�adzi� obej�cie i wn�trze chaty, nie przestawiaj�c sprz�t�w, tak by stary nie potkn�� si� o nie. W torbie przytroczonej do siod�a Heike mia� jeszcze jedn� ma�� flaszk� ze s�owe�sk� �liwowic� i napitkiem tym sprawi� staruszkowi wielk� rado��.

Kiedy Heike przygotowa� ju� wszystko do posi�ku dla nich obu, stary rzek�:

��Nie chcia�by� u mnie zosta�, ch�opcze? Twoje zjawienie si� to najlepsze, co mog�o mnie spotka� po tylu latach!

��Niestety. � Heike u�miechn�� si� przepraszaj�co. � Musz� jecha� dalej, a� do samej Norwegii. Ale wdzi�czny b�d�, je�li pozwolicie mi tu przenocowa�.

��Oczywi�cie, jako� si� pomie�cimy.

��Dzi�kuj�!

��Musisz by� pi�knym ch�opcem? Tyle w tobie dobroci i g�os masz taki ciep�y.

��No c�, ka�dy ma jaki� ci�ar, kt�ry musi d�wiga� � smutno u�miechn�� si� Heike. � Wy macie swoj� �lepot�, dziadku, a ja przera�aj�cy wygl�d. I nie m�wi� z kokieteri�, daleko mi do tego. Przywyk�em ju�, �e ludzie na m�j widok uciekaj� w pop�ochu.

��To znaczy, �e �lepiec patrzy g��biej ni� inni � w zamy�leniu rzek� starzec.

��Mo�e i macie racj�. Ale chcia�bym teraz zada� wam kilka pyta�. Mam nadziej�, �e nie b�d� dla was zbyt przykre, dziadku.

��Jedno jedyne tylko jest dla mnie przykre � ze smutkiem odpar� stary. � To historia o tym, jak straci�em oczy.

Heike pochyli� si� ku niemu.

��Mam straszne przeczucie, �e tej w�a�nie sprawy b�d� musia� teraz dotkn��. Zrozumcie, poszukuj� moich krewnych, kt�rzy szesna�cie lat temu zagin�li bez �ladu. S�dz�, �e musia�o si� to wydarzy� gdzie� tu w pobli�u.

Staruszek trz�s� si� ca�y, po twarzy przebiega�y mu skurcze.

��Spokojnie, dziadku. � Heike stara� si� przywr�ci� go do r�wnowagi. � Wiem, �e wy nie jeste�cie niczemu winny. Nie musicie te� obawia� si� odwetu ze strony ludzi, kt�rzy was o�lepili, za to, �e opowiecie mi wszystko. Wkr�tce po tym, co zrobili, pojmano ich w Markaryd i obaj ju� nie �yj�.

Starzec troch� si� uspokoi�, dr�enie wywo�ane strachem usta�o.

Heike m�wi� najserdeczniej jak umia�:

��Pragn� si� jedynie dowiedzie�, gdzie pogrzebano tamte dwie kobiety i dzieci. M�j krewny, do kt�rego zmierza�y, chcia� pozna� prawd� o ich losie. D�ugo szuka�, ale najwyra�niej nigdy nie by� na tej drodze.

��Nikt tu nie przychodzi� i o nic nie pyta� � stwierdzi� starzec.

��Tak, a i wasza chata ukryta jest w lesie.

��A sk�d ty o niej wiedzia�e�, ch�opcze?

��Natrafi�em na pewien trop � kr�tko wyja�ni� Heike, nie chc�c wyjawia� prawdy o swych nadzwyczajnych zdolno�ciach. � Bardzo was prosz�, opowiedzcie, co si� wtedy wydarzy�o.

Starzec pokiwa� g�ow�. Heike wcze�niej nar�ba� drew w lesie i u�o�y� na palenisku, stanowi�cym jedyne �r�d�o �wiat�a w izbie. �lepcowi nie by�o ono przecie� do niczego potrzebne.

Twarz starca ubrudzona by�a sadz�, w�osy sko�tunione. Zewsz�d wyziera�a n�dza. Jedyn� pociech� stanowi�y zwierz�ta � dawa�y mu jaja, mleko, a czasami pewnie i mi�so, je�li w og�le mia� serce zar�n�� jednego ze swych przyjaci�.

��Uwa�am, �e wykazali�cie niezwyk�y wprost hart ducha, radz�c sobie samotnie przez tak d�ugi czas � ciep�o powiedzia� Heike. � Bardzo chcia�bym uczyni� dla was co� wi�cej, ale sam jestem biedny jak mysz ko�cielna.

��Do�� ju� dla mnie zrobi�e�, ch�opcze. Opowiem ci wi�c teraz to, o czym nikt jeszcze nie s�ysza�.

Ogie� trzaska� cicho. W izbie zrobi�o si� tak gor�co, �e stary musia� zrzuci� gruby kubrak. Zacz�� opowie��:

��Prawd� jest to, co m�wisz. Szesna�cie lat temu przy drodze wydarzy�o si� co� strasznego.

Heike nagle zorientowa� si�, �e rozedrgany ton w jego g�owie umilk� ju� w chwili, gdy przekroczy� pr�g domostwa starca. Sygna�y �mierci nie by�y tu tak silne jak przy drodze.

��Szed�em do domu z m�yna, d�wigaj�c na plecach worek z m�k�, w�a�nie zmielono mi ziarno. Zza zakr�tu us�ysza�em w�wczas� Nie masz przypadkiem jeszcze odrobiny tej pysznej gorza�ki, ch�opcze?

��Mo�ecie wzi�� sobie ca�� flaszk�. Ja i tak pij� bardzo ma�o.

C� to za szcz�cie dla samotnego cz�owieka, kt�ry nie m�g� sam p�dzi� gorza�ki!

W spragnionym gardle zabulgota�o rado�nie.

Starzec westchn�� g�o�no, czuj�c, �e wzmocni� si� na tyle, by opowiedzie� o straszliwych wydarzeniach.

��Zza zakr�tu dobiega� bezradny p�acz. Brzmia� jak dzieci�cy. I krzyk kobiety, i jeszcze ko� w�ciekle parska�. Och, to by�a z�a godzina. Obym nigdy tam nie poszed�! I tak przecie� nie mog�em nic zrobi�, nijak pom�c.

Heike poczu�, �e ogarnia go rozpacz, ale przecie� musia� pozna� prawd�.

��Ujrza�em straszny widok. Dw�ch m�czyzn pochyla�o si� nad le��c� na ziemi kobiet�, a druga biedaczka kl�cza�a z r�koma wyci�gni�tymi nad g�ow� w ge�cie obrony. Dzieci sta�y po drugiej stronie drogi. Z pewno�ci� by�y za ma�e, by zrozumie�, co si� dzieje, ale p�aka�y rozdzieraj�co. Niewiele si� namy�laj�c, podbieg�em do nich i krzykn��em: �Przesta�cie!� Nie powinienem by� tego robi�, ale nie mog�em patrze� na tak� nikczemno��.

��Rozumiem � mrukn�� Heike, wzburzony tak, �e g�os odmawia� mu pos�usze�stwa.

��Odwr�cili si� ku mnie, nazwali piekielnym dziadem, zerwali si�, podbiegli i powiedzieli, �e nie b�d� musia� na to patrze�. Nawet si� nie obejrza�em, jak pochwycili mnie i jeden wyci�gn���

Nie m�g� powiedzie� nic wi�cej, z piersi wyrywa� mu si� tylko g�uchy szloch.

��Nie musicie wdawa� si� w szczeg�y � cicho rzek� Heike. � To w�a�nie wtedy� wtedy stracili�cie wzrok, prawda?

��Tak � odpar� starzec ochryple. � Musia�em zemdle�, to taki straszny b�l�

��Rozumiem, dziadku. A kiedy si� ockn�li�cie�?

��Najwyra�niej ju� odjechali. Us�ysza�em za to inne g�osy, bardzo przyjazne. M�wi�y, �e to straszne i �e musz� pogrzeba� zw�oki.

��To znaczy, �e rozb�jnicy zamordowali�

��Tak. Ja, gdy si� ockn��em, przera�liwie j�cza�em, i ci ludzie podeszli do mnie, przemyli mi twarz, pytali, kim jestem i co tu robi�. Ale straszni mordercy grozili mi, �e je�li donios�, co si� sta�o, wr�c� tu i poder�n� mi gard�o. Powiedzia�em wi�c, �e nic nie wiem, co zreszt� by�o prawd�. Wiedzia�em jedynie, �e by�o tu paru m�czyzn i �e wszystko potoczy�o si� tak szybko.

��A wi�c ci ludzie pogrzebali cia�a? Czy wiecie gdzie?

��Tu� przy drodze. W przybli�eniu mog� wskaza� miejsce, s�ysza�em odg�osy �opaty. Chcieli mnie zabra� do miasta, ale ja nie mog�em zostawi� dobytku, pom�wili wi�c z moim s�siadem. On przychodzi� i opiekowa� si� mn� przez pierwsze tygodnie, i potem mi pomaga�. Teraz ju� nie �yje, przez ostatnie lata radzi�em sobie sam.

��Czy wiadomo wam co� o ludziach, kt�rzy was znale�li?

��Z tego, co m�wili, zrozumia�em, �e najpierw nadesz�a jaka� para, a potem samotny m�czyzna. On przyjecha� powozem, para przysz�a pieszo. Ale ja odczuwa�em taki b�l, ledwie mog�em poj�� ich s�owa. Ach, ten moment� kiedy zrozumia�em, co ci nikczemnicy uczynili z moimi oczami�

Starzec wybuchn�� szlochem niby bezradne dziecko. Pr�bowa� si� opanowa�, lecz na pr�no. Heike pochyli� si� i nakry� d�oni� r�k� starca.

Staruszek wyj�ka�:

��Mam wra�enie� jakby� mia�� cudown� moc w d�oniach, ch�opcze! Naprawd� chcia�bym ci� zobaczy�. Czy ty przypadkiem nie jeste� Jezusem we w�asnej osobie?

��Ale� nie, sk�d! � Heike poczu� si� za�enowany. � Mam jednak zrozumienie dla cierpienia. Sam je kiedy� dobrze pozna�em, dziadku. No c�, wracaj�c do tych trojga ludzi, kt�rzy przyszli p�niej. Czy oni byli dobrzy?

��Tak. Zwykli porz�dni ludzie. �w samotnie podr�uj�cy m�czyzna m�wi� bardziej wytwornym j�zykiem i w przeciwie�stwie do pary nie mia� smalandzkiego akcentu.

��W jakim mogli by� wieku?

��Tego nie potrafi� powiedzie�, krzycza�em prawie przez ca�y czas, wielki odczuwa�em b�l, g��wnie jakby w duszy.

Heike spostrzeg�, �e stary jest tak wzburzony, �e wi�cej m�g�by nie znie��.

��Nie b�d� ju� pyta�, dziadku, p�jdziemy spa�. Jak s�dzicie, czy b�dziecie mogli jutro wyj�� ze mn� na drog�? Musz� odnale�� groby.

��Tak, to z pewno�ci� da si� zrobi�.

Heike co prawda nie przypuszcza�, by potrzebna mu by�a jakakolwiek pomoc, mia� inne �rodki, do kt�rych m�g� si� odwo�a�. Ale mimo wszystko chcia�, by staruszek mu towarzyszy�, gdy� by� mo�e udzieli mu dalszych informacji, kt�re Heike przeka�e Arvowi Gripowi, je�li kiedykolwiek go odnajdzie.

Bez wzgl�du jednak na to, jakie informacje jeszcze zdob�dzie, i tak przywiezie �a�obne wie�ci. Cho� z pewno�ci� Arv Grip odczuje pewn� ulg�, kiedy dowie si�, co si� naprawd� wydarzy�o. Nie b�dzie d�u�ej �ywi� p�onnych nadziei.

Rankiem Heike zaj�� si� obrz�dkiem w gospodarstwie, a potem, wykorzystuj�c wskaz�wki starego, pojecha� do s�siedniej zagrody, po�o�onej tak daleko, �e nie powinno si� ju� nazywa� jej s�siedni�. Tam zdo�a� uzgodni� z gospodarzem, �e ten przynajmniej dwa razy w tygodniu wy�le kogo�, kto pomo�e �lepcowi w czynno�ciach, z kt�rymi sobie nie radzi. Niewidomy, stary cz�owiek nie m�g� przecie� pozostawa� bez opieki.

Mieszka�cy ubogiej zagrody byli porz�dnymi lud�mi. Nie zdawali sobie sprawy, jak n�dzne by�o w ostatnich latach �ycie starego. Obiecali pomoc. Mo�e nawet wezm� do siebie jego i zwierz�ta?

Heike podzi�kowa� im za �yczliwo�� i pojecha� z powrotem.

Przed po�udniem razem ze starcem wybrali si� na drog�. Heike szed� �cie�k�, prowadz�c konia, na kt�rym jecha� stary, i czu�, jak wibruj�cy ton zn�w narasta w jego g�owie. Im bardziej zbli�ali si� do drogi, tym stawa� si� silniejszy. Heike by� przekonany, �e sam potrafi�by odnale�� miejsce, lecz pozwoli� starcowi dyrygowa� i wybiera� kierunek.

Skr�cili na drog� i uszli jeszcze kawa�ek. Starzec zapyta�, czy Heike dostrzega gdzie� wielki kamie� przy rowie.

Heike rzeczywi�cie dojrza� kamie� i starzec wiedzia� ju�, gdzie jest. Bez trudu wskaza� punkt, z kt�rego dochodzi�y uderzenia �opaty.

Nie do ko�ca mia� racj�, lecz i nie bardzo si� omyli�. Heike wiedzia� lepiej, narastaj�ce dudnienie w g�owie zaprowadzi�o go do niewielkiego zag��bienia w terenie w�r�d drzew nie opodal drogi. Gdy spr�bowa� omin�� zag��bienie, porasta�y je bowiem m�ode brz�zki, wibracje ucich�y. Kiedy powr�ci� w to miejsce � rozbrzmia�y od nowa.

Nareszcie znalaz� si� przy grobach. Ton zmieni� si� teraz w nieludzkie, nieko�cz�ce si� wycie.

��Wystarczy � sykn�� przez z�by. � Znalaz�em w�a�ciwe miejsce.

Kiedy rozejrza� si� dok�adniej w�r�d brzozowych pni, zauwa�y� co�, co musia�o by� niezgrabnie skleconym krzy�em, a zaraz obok drugi.

Heike poczu� si� nieswojo. Wzi�� ze sob�, co prawda, szpadel z zagrody, ale nie mia� ochoty kopa�.

�lepiec usadowi� si� w pobli�u.

��Tu s� tylko dwa krzy�e � powiedzia� Heike. � Pewnie nie mieli czasu, by zrobi� wi�cej.

��Przecie� powinny by� tylko dwa � stwierdzi� stary. � Wiem, �e by�y tylko dwie kobiety, s�ysza�em, jak m�wili.

��No, a dzieci?

��Dzieci? Dzieci przecie� �y�y! O nie w�a�nie si� spierali!

Heikemu, kiedy to us�ysza�, zapar�o dech w piersiach.

Jak to? Zaraz? Chyba zapomnieli�cie o czym� opowiedzie�!

��Nie m�wi�em? Pewnie nie, mia�em taki zamiar wczoraj wieczorem, ale ty zaproponowa�e�, by�my si� po�o�yli.

��To prawda, przerwa�em wasz� opowie��.

A mo�e staruszkowi zaczyna ju� szwankowa� pami��? pomy�la� Heike.

Przysiad� obok starca.

��Opowiedzcie mi wszystko teraz! To bardzo wa�ne. Nies�ychanie wa�ne! Naprawd� dzieci �yj�? I kto si� o nie spiera�? Rozb�jnicy?

��Nie! Nie wiem, dlaczego nie zabili dzieci, mo�e dlatego, �e by�y takie ma�e i w niczym nie mog�y im zagrozi�. A mo�e kto� ich sp�oszy�, zanim to zrobili.

��Albo jeden ze zb�jc�w nie mia� serca z kamienia, to tak�e si� zdarza. Ale tego rzeczywi�cie nie mo�ecie wiedzie�, dziadku, le�eli�cie przecie� bez przytomno�ci. Ale powiedzcie, co us�yszeli�cie, kiedy wr�ci�a wam �wiadomo��? Wszystko co pami�tacie, cho� na pewno b�l i rozpacz was oszo�omi�y.

��Rzeczywi�cie rozumiesz, jak si� czu�em, ch�opcze! Tak w�a�nie by�o. Niewiele do mnie dotar�o, ale spr�buj� sobie przypomnie� Us�ysza�em, jak tr�jka obcych ludzi rozmawia o tym, �e bardzo im si� spieszy i nie maj� czasu na wyprawienie tym dw�m kobietom porz�dnego pogrzebu�

��A wi�c powiedzieli, �e chodzi o dwie kobiety? Nie wymienili nikogo innego?

��Nie, m�wili tylko o tych dwu biedaczkach. S�ysza�em potem, jak kopi�, podczas gdy kobieta uspokaja�a dwoje dzieci. Sta�y tu� ko�o mnie i p�aka�y, a� serce si� kraja�o.

Heike by� udr�czony. Chrz�kn��, by powstrzyma� �zy nap�ywaj�ce mu do oczu.

��Nie pami�tam ju� nic wi�cej a� do chwili, gdy us�ysza�em ich ostre g�osy. Chcieli zabra� dzieci, zar�wno m�czyzna o pi�knym, bogatym g�osie, jak i ma��onkowie.

Heike, s�ysz�c s�owa starca, u�miechn�� si� mimowolnie. �Bogaty g�os�. Zrozumia�, �e starzec w ten spos�b chcia� wyrazi�, i� nawet w g�osie m�czyzny wyczuwa�o si� brz�czenie pieni�dzy.

��M�czyzna, ani chybi wysoko urodzony, m�wi�, �e potrzebny mu syn, kt�ry m�g�by po nim dziedziczy�. Ma��e�stwo tak�e okaza�o si� bezdzietne i oni r�wnie� pragn�li zabra� ch�opca.

��To znaczy, �e nikt nie chcia� dziewczynki? � dopytywa� si� Heike z sercem przepe�nionym wsp�czuciem dla ma�ej, kt�ra sta�a, dopiero co straciwszy matk�, wstrz��ni�ta tym, co widzia�a, przez nikogo nie chciana! � By�a chyba jeszcze bardzo ma�a? � zapyta� z nadziej� w g�osie.

��Mog�a mie� niewiele ponad rok, ale pami�taj, �e widzia�em j� ledwie chwil�.

��Tak, wiem.

��Potem powsta�o straszliwe zamieszanie, przybyli ci, kt�rzy mieli zaj�� si� mn�, to ci dobrzy ludzie ich sprowadzili, ale zanim przyszli, zrozumia�em, �e tych troje ci�gnie losy o dzieci. Ma��onkowie wygrali.

��To znaczy dostali ch�opca � szorstko zauwa�y� Heike.

��W�a�nie. Szlachetny pan bardzo si� gniewa� z tego powodu, ale obieca� zatroszczy� si� o przysz�o�� dziewczynki.

Starzec ca�y czas odmienia� �oni� i �ci� na wszelkie sposoby, ale Heike mia� nadziej�, �e w�a�ciwie po�apa� si� w tym, co kto zrobi�.

��Teraz pozostaje jeszcze pytanie, czy wiecie, dok�d si� udali.

��O, nie, tego nie wiem, ale kiedy si� g��biej zastanowi�, to by� mo�e dam pewne wskaz�wki.

��Doskonale! Opowiedzcie mi o wszystkim!

��Szlachetny pan, ten, kt�ry dosta� dziewczynk�, z tego co zrozumia�em, mia� jecha� na p�noc, daleko na p�noc. Gdzie� a� pod stolic�.

��A para, kt�ra wzi�a ch�opca?

��Hmmm � starzec przeci�ga� s�owo. � Oni nawet wymienili nazw� miejscowo�ci� le�y gdzie� nad Ba�tykiem, tak mi wtedy przysz�o do g�owy. Pami�tam, �e my�la�em o granicy mi�dzy Smalandi� a Blekinge. Daleko nad Ba�tykiem, znam tamtejsze okolice, moja matka stamt�d pochodzi�a. Kiedy wi�c us�ysza�em nazw� miejscowo�ci, od razu wiedzia�em, gdzie le�y.

��Jak nazywa si� ta miejscowo��?

��Oj, nie pami�tam teraz! Pozw�l mi si� zastanowi�.

Heike czeka�. Dzie� by� szary, ci�ki od chmur, z prawdziwie nieprzyjemn� jesienn� pogod�. Chocia� domostwo starego nie by�o niczym innym jak zrujnowan� rozpadaj�c� si� cha�up�, Heikemu dobrze by�o mie� dach nad g�ow� i �yczliwego towarzysza. Kogo�, kto zaakceptowa� go takim, jakim by�, nie zwa�aj�c na wygl�d. Nied�ugo zn�w b�dzie musia� wyruszy� w drog�

��Zobaczmy� � G�os starca przerwa� mu rozmy�lania. � Moja matka pochodzi�a stamt�d, tylko� Mieszka�a� ju� wiem! Bergkvara! Ma��e�stwo, kt�re zabra�o ch�opca, mia�o jecha� do Bergkvara. A bogacz z dziewczynk� udawa� si� w okolice Sztokholmu. Ten szlachetny pan zaproponowa� parze, �e podwiezie ich kawa�ek, a oni przyj�li to z wdzi�czno�ci�.

Wspaniale! Teraz Heike naprawd� mia� co przekaza� Arvowi Gripowi, kiedy si� spotkaj�.

Je�li w og�le si� spotkaj�.

Co mia� teraz robi�? Jecha� do Bergkvara nad Ba�tykiem? Oznacza�oby to, �e musia�by skierowa� si� na wsch�d, a z tego, co m�wi� staruszek, Halmstad le�a�o na zachodzie!

Przekle�stwo!

Jakim tropem mia�by ruszy� w Bergkvara? Sprawdza� ka�dego m�odzie�ca w wieku� jakim to? Osiemna�cie � dziewi�tna�cie lat, i przygl�da� si� jego rodzicom? Zaczepia� i pyta�: �Przepraszam, ale czy twoi rodzice s� naprawd� twoimi rodzicami?�

Nie, najlepiej chyba b�dzie ruszy� do Halmstad i kontynuowa� poszukiwania Arva Gripa.

Heike odprowadzi� starca do domu i zadba� o to, by ten mia� w zasi�gu r�ki wszystko, co najpotrzebniejsze.

Wsp�lnie doszli do wniosku, �e nie ma sensu zak��ca� spokoju zmar�ym kobietom, spoczywaj�cym w ziemi przy drodze.

Teraz kiedy Heike wiedzia�, �e zg�adzono tylko �on� Arva i opiekunk� do dzieci, uzna�, �e �ywi s� wa�niejsi od zmar�ych. Starzec obieca� pom�wi�, z kim trzeba, by cia�a nieszcz�snych kobiet mog�y lec w po�wi�conej ziemi.

P�niej Heike po�egna� wzruszonego staruszka i ruszy� w dalsz� drog�.

Jako ostatni z Ludzi Lodu opu�ci� Skani�.

Tak jak kiedy� Ludzie Lodu opu�cili Dani� na zawsze, tak teraz wyjechali ze Skanii. Powoli r�d zbli�a� si� do siebie, ci�gn�� coraz dalej na p�noc. R�d, kt�ry nigdy nie m�g� znie�� rozproszenia, bowiem wszyscy jego cz�onkowie t�sknili za sob�.

Nie by�o ju� Ludzi Lodu na dalekiej, mro�nej Syberii. Nie by�o ju� nikogo na po�udniu, po tym jak Heike opu�ci� S�oweni�. Ci z rodu, kt�rzy si� ostali, skupili si� teraz na wzgl�dnie niewielkim obszarze Skandynawii.

Heike by� tym, kt�ry usi�owa� odnale�� wszystkich.

R�wnie� dw�jk� zaginionych dzieci.

Heike nied�ugo zabawi� w Halmstad.

Bardzo szybko dotar� do ludzi, kt�rzy znali zmar�ego starost� Salomona von Ottera i jego ma��onk� Agnet� Beck-Friis.

Tak, to prawda, von Otterowie mieli c�rk� o imieniu Catharina Charlotta. Wysz�a ona za m�� w roku 1784 na kr�lewskim dworze Kronobergs w Vaxjo za jednego z pan�w kr�lestwa. Tak, kiedy si� �eni�, by� s�dzi� w asesorstwie dziesi�ciu okr�g�w, ale szybko awansowa�. Jak si� nazywa�? To hrabia Arvid Erik Posse.

Ach, tak, rzek� Heike zdezorientowany, gdy� niewiele mu to wszystko m�wi�o. Ale czy co� im wiadomo o pisarzu czy notariuszu Arvie Gripie z Ludzi Lodu, kt�ry towarzyszy� Catharinie Charlotue?

Tak, tak, s�yszeli o nim.

Heike dowiedzia� si�, �e hrabia Posse przej�� pi�kny dw�r, b�d�cy w�asno�ci� rodu von Otter�w, po�o�ony niedaleko Vaxjo w parafii Bergunda. Nic wi�cej ludzie, kt�rzy zadziwiaj�co ch�tnie udzielili mu informacji, nie wiedzieli.

Ale parafia Bergunda niedaleko Vaxjo to ju� do�� dok�adny adres. I z pewno�ci� nie by�o tam zbyt wiele du�ych dwor�w. Heike nie mia� zamiaru si� poddawa� i postanowi�, �e sprawdzi ca�� okolic�. Vaxjo le�a�o po drodze na wsch�d, w �rodku Smalandii, a je�li nie odnajdzie tam Arva Gripa, i tak po drodze mu b�dzie do Bergkvara nad Morzem Ba�tyckim w poszukiwaniu syna Arva, Christera.

Zbli�a�o si� Bo�e Narodzenie. Niebo przybra�o ju� niebieskaw� barw� rozpuszczonego indygo. Od czasu do czasu pr�szy� �nieg, ale najwidoczniej pora jeszcze by�a zbyt wczesna, by osta� si� na d�u�ej.

Heike gor�co pragn��, by jego podr� dobieg�a wreszcie ko�ca.

Wsz�dzie, kt�r�dy przeje�d�a�, ludzie sposobili si� do �wi�t. We wszystkich zagrodach panowa�o poruszenie, w wioskach krz�tali si� ludzie, ciesz�c si� nadchodz�cym Bo�ym Narodzeniem. Ko�cielne dzwony rado�nie bi�y rano i wieczorem, a Heike jeszcze bardziej ni� zwykle czu� si� wy��czony z ludzkiej spo�eczno�ci.

By� obcym podr�nym, nie znaj�cym celu i kresu swej w�dr�wki. Wioska w S�owenii wydawa�a mu si� niesko�czenie odleg�a, zar�wno w czasie, jak i przestrzeni, a o straszliwym przerywniku w Transylwanii jak najszybciej pragn�� zapomnie�.

Ale nareszcie znajdowa� si� w krainie swoich przodk�w, w ka�dym razie cz�ciowo, bo przecie� w�a�ciw� ojczyzn� wi�kszo�ci Ludzi Lodu by�a Norwegia.

Tam tak�e mia� zamiar si� uda�, ju� wkr�tce.

Doprawdy, jego krewniacy dobrze si� ukrywali! Je�li wszystkich przyjdzie mu szuka� r�wnie d�ugo jak Arva Gripa, mozolna go czeka praca!

W mro�n� zimow� noc pod wysokim rozgwie�d�onym niebem i szklanym �wiat�em ksi�yca wjecha� na piaski, wiod�ce ku parafii Bergunda. Uzna�, �e nie mo�e pozwoli� sobie na odpoczynek przed pokonaniem ostatniego odcinka, dziel�cego go od celu. �ywno�� mu si� sko�czy�a, chodzi�o wi�c o to, by dotrze� na miejsce, zanim i on, i ko� padn� z g�odu. W ostatnim czasie nie zdo�a� uzyska� pomocy od ludzi, a nigdy nie nale�a� do tych, kt�rzy uciekali si� do przemocy. Ze stod� �ci�ga� jedynie troch� siana dla konia, to musia�o wystarczy�. Bra� zreszt� tak niewiele, �e z tego powodu trudno nazwa� go z�odziejem, ju� raczej obro�c� �ycia.

Kiedy ksi�yc zaszed� i noc mia�a si� ku ko�cowi, i gdy Heike poczu�, �e ani on, ani ko� nie maj� ju� si�, by bez snu jecha� dalej, gwa�townie si� zatrzyma�.

Nozdrza mu zadrga�y, zje�y� si� i bardziej ni� kiedykolwiek upodobni� do dzikiego zwierza, wietrz�cego niebezpiecze�stwo.

Zapach dymu? Tutaj, w okolicy, gdzie przez ca�� dob� nie dostrzeg� �ladu cz�owieka, �adnego domostwa? W tym poro�ni�tym lasem pustkowiu?

Nie przypuszcza�, by w pobli�u mog�y znajdowa� si� jakiekolwiek zamieszkane przez ludzi zabudowania, na to las by� zbyt g��boki. A jednak dooko�a unosi� si� kwa�ny zapach dymu, Heike postanowi� odnale�� jego �r�d�o.

Teren by� tu urozmaicony, spotyka�o si� bagniska i le�n� g�stwin�, pag�rki i wyrze�bione przez masy wody w�wozy, rzeki i jeziora. Szcz�liwie Heike nie musia� pokonywa� wysokich g�r i g��bokich przepa�ci. Krajobraz by� tylko lekko pofa�dowany.

Nagle zobaczy�, sk�d wydostaje si� dym. Przystan�� w�a�nie na jednym ze wzg�rz i odni�s� wra�enie, �e sinobia�e spirale wydobywaj� si� wprost z ziemi.

By�o to jednak tylko z�udzenie. Kiedy podjecha� bli�ej, dostrzeg�, �e teren gwa�townie si� tu obni�a, tworz�c zag��bienie, niemal szczelin� w ziemi. Stamt�d w�a�nie unosi� si� dym.

Ksi�yc wci�� jeszcze mia� tyle w�adzy nad �wiatem, �e Heike m�g� przedrze� si� przez mroczny las. Pod os�on� �wierk�w dojecha� do skraju zapadliny i zajrza� w d�.

��C� to na mi�o�� bosk��? � szepn�� sam do siebie.

Ca�� okolic� spowija� tajemniczy mrok. Pokryte szronem drzewa, granatowe cienie tam w dole, dachy z grubych bali, u�pione chaty czy jakby to w przybli�eniu okre�li�

Nie by�y to zwyk�e ludzkie domostwa, lecz ca�kiem co innego.

Mandragora porusza�a si�, wi�a, ocieraj�c o jego sk�r�.

Obozowisko czy te� raczej zbiorowisko niezgrabnych, zbudowanych z topornie ociosanych bali cha�up, pogr��one by�o w ciszy. Kiedy jednak Heike sta� tak ogarni�ty niemym zdumieniem, jego wyostrzony s�uch pochwyci� odg�os st�umionego, rozpaczliwego p�aczu. Przy ognisku, w kt�rym �arzy�y si� w�gle, jego oczy powoli odr�ni�y skulon� posta�, bez w�tpienia wartownika. Niewiele w niej by�o z cz�owieka, przypomina�a raczej wielki k��b futra i szczeciny.

Heike nie potrzebowa� ostrze�e� mandragory. Sam instynktownie wyczuwa�, �e jak najszybciej powinien ucieka� z tego miejsca.

Najostro�niej jak umia� cofn�� si� mi�dzy drzewa i po cichu odjecha�.

Dreszcz przebieg� mu po plecach, kiedy u�wiadomi� sobie, �e gdyby znalaz� si� tutaj o innej porze, nie w tej wilczej szarej godzinie, kiedy to u�piona by�a czujno�� potwornego stra�nika, ju� by nie �y�. By� pewien, �e to miejsce kry�o w sobie �miertelne niebezpiecze�stwo.

Ca�kiem zapomnia� o zm�czeniu, my�la� tylko o jednym: jak najpr�dzej oddali� si� z przekl�tej okolicy. Nie �mia� nawet sobie wyobrazi�, co by si� sta�o, gdyby wierzchowiec z trzaskiem z�ama� kopytem ga��zk� lub parskn��, jak to cz�sto czyni� konie wyczuwaj�c niebezpiecze�stwo.

Heike jecha�, a szary �wit powoli rozja�nia� niebo. Nareszcie w oddali dostrzeg� samotn� zagrod�.

Na podw�rzu sta�a kobieta, skrobi�c do czysta drewnian� mis�.

Heike zsiad� z konia, wiedzia� bowiem, �e ludziom mo�e si� wydawa�, i� siedz�c na ko�skim grzbiecie traktuje ich wynio�le. Zbli�y� si� do kobiety, maj�c �wiadomo��, �e nadszed� od �niew�a�ciwej� strony, od lasu.

��Witajcie � powiedzia� uprzejmie.

Kobieta odwr�ci�a si� i natychmiast poblad�a.

��Ach, nie, nie � wyj�ka�a. � Jezu, zbaw mnie ode z�ego, ja� M�j m�� jest w domu. Zaraz zaczn� krzycze� � ostrzeg�a.

Chocia� Heike by� przyzwyczajony do takich zachowa�, to mimo wszystko uzna�, �e kobieta zareagowa�a zbyt gwa�townie.

Zdumia�o go, �e w ma�ej, le�nej zagrodzie ujrza� niewiast�, kt�ra niegdy� musia�a by� prawdziw� pi�kno�ci�, bo nadal wyr�nia�a si� niepowszednim wdzi�kiem. Mia�a pe�ne usta i roziskrzone oczy, zgrabny nos i �adnie ukszta�towan� twarz, cho� policzki nie by�y ju� tak g�adkie, a pod oczami widnia�y cienie � �lad pozostawiony przez up�yw czasu. Ale br�zowe w�osy wi�y si� w lokach, z rzadka tylko przetykane srebrnymi nitkami, a i figur� musia�a mie� kiedy� wspania��. Cho� teraz sylwetka nie by�a ju� tak spr�ysta, pozosta�y �lady dawnej urody.

Heike z zachowania kobiety natychmiast wyczyta�, �e sk�ama�a. By�a sama w zagrodzie, pr�bowa�a tylko straszy� go m�em.

Nagle zrozumia� niezwyk�y l�k, jaki w niej wzbudzi�.

��Nie my�lcie o mnie �le � powiedzia� �agodnie. � Nazywam si� Heike Lind i nie przychodz� w niecnych zamiarach. Po drodze min��em jakie� straszne miejsce w lesie. Pewnie my�licie, �e w�a�nie stamt�d przybywam?

Kobieta gwa�townie pokiwa�a g�ow�, nie zamykaj�c ust. Oczy mia�a szeroko otwarte, w ka�dej chwili gotowa rzuci� si� do ucieczki.

��Co to w�a�ciwie za miejsce? � zapyta�.

��Zw� je Diabelskim Jarem, panie Dia�

Reszta s�owa utkwi�a jej w gardle, przerazi�a si� tym, co mia�a na ko�cu j�zyka i czego o ma�y w�os nie wyrzek�a.

��Rozumiem � powiedzia� Heike zamy�lony. � By�o w tym co� poga�skiego.

U�miechn�� si�.

��No c�, nie przybywam stamt�d. Jad� z daleka, a zmierzam do parafii Bergunda. Czy dobrze trafi�em?

Zn�w skin�a g�ow�.

��A wi�c mo�e pomo�ecie mi odnale�� krewniaka? Czy tu w parafii jest kto�, kto nazywa si� Arv Grip z Ludzi Lodu?

Kobieta sprawia�a wra�enie, jakby zaraz mia�a osun�� si� na ziemi�.

��Waszego krewniaka?

��Tak. Obaj pochodzimy z rodu Ludzi Lodu. Czy go znacie?

��O-on jest gospodarzem mojej c�rki. Ona u niego pracuje. I� A zreszt� nic ju�.

��Naprawd�? � W g�osie Heikego zabrzmia�o szczere zaskoczenie. Nareszcie ju� tylko krok dzieli� go od Arva! � To znaczy, �e mo�ecie pom�c mi go odnale��?

Niewiasta nadal zachowywa�a si� nieufnie w stosunku do Heikego, ale on jakby tego nie zauwa�a�. By�o jeszcze bardzo wcze�nie rano, czu� si� brudny i zzi�bni�ty po d�ugiej je�dzie przez ca�y dzie� i noc. Ko� niemal dos�ownie pada� na pysk ze zm�czenia, ale Heike nie mia� teraz zamiaru si� poddawa�. Znalaz� si� przecie� tak blisko celu!

Kobieta po namy�le odpowiedzia�a na jego pytanie:

��N-no, tak, rzecz jasna, ale�

��Nie wyrz�dz� mu krzywdy � u�miechn�� si� smutno.

Ca�e podw�rze pokryte by�o szronem, bo s�o�ce nie wy�oni�o si� jeszcze zza lasu, a ich g�osy w zalegaj�cej ciszy nios�y si� echem.

Kobieta powiedzia�a:

��Pan Grip mieszka na dworze Bergqvara. Jest tam pisarzem i inspektorem.

Heike zdumia� si� niepomiernie.

��Bergkvara? Ale czy ta miejscowo�� nie jest po�o�ona na wybrze�u Ba�tyku? A my jeste�my przecie� w samym �rodku Smalandii!

��Tak, to prawda. Jest Bergkvara nad Ba�tykiem, ale to ca�a parafia. Tu mamy dw�r Bergqvara, maj�tek hrabiego Possego.

Ach, tak! A wi�c znalaz� si� i hrabia Posse, ma��onek Cathariny Charlotty von Otter. Wszystkie elementy uk�adanki zaczyna�y trafia� na w�a�ciwe miejsca.

C� to za niezwyk�y zbieg okoliczno�ci, �e male�ki synek Arva Gripa, Christer, mia� trafi� do parafii Bergkvara, a sam Arv na dw�r o tej samej nazwie! Chyba �e�

A je�li �lepiec si� pomyli�? To on m�wi� o Bergkvara nad Morzem Ba�tyckim? Ale czy para, kt�ra zabra�a ch�opca, w�a�nie o tym wspomnia�a? Mo�e ci ludzie po prostu powiedzieli �Bergkvara�, a stary od siebie doda� informacj� o wybrze�u?

Heike postanowi� wstrzyma� si� jeszcze przez jaki� czas i nie wspomina� o niczym Arvowi, dop�ki nie dowie si� czego� wi�cej.

Rzek� �yczliwie:

��Najwyra�niej lepiej znacie Szwecj� ni� wi�kszo�� ludzi?

S�ysz�c uznanie w jego g�osie, kobieta zapomnia�a o strachu:

��Ja mia�abym nie zna� Szwecji? � parskn�a. � Przejecha�am ca�� Smalandi�, Skani� i Blekinge razem z tym �ajdakiem � kaznodziej�! Taki by� przystojny, m�wi� wielkie s�owa, a mnie, g�upi�, za�lepi�y jego przemowy i�

W ostatniej chwili po�kn�a wulgarne s�owo.

��I co mi z tego przysz�o? To!

Wyci�gn�a r�k�. Ca�e przedrami� pokrywa�y si�ce, stare i nowe, we wszystkich kolorach t�czy.

Heike zmarszczy� czo�o:

��Czy on was bije?

��Nie � odrzek�a z przek�sem. � Sama si� tak wysmarowa�am, kiedy chcia�am namalowa� obraz, a nie mia�am takiej deski, jakiej u�ywaj� arty�ci.

��Palety � u�miechn�� si� Heike. � Ciesz� si�, �e dopisuje wam poczucie humoru, cho� tak naprawd� nie ma si� przecie� z czego �mia�.

��Sama o tym wiem � powiedzia�a z krzywym u�miechem, nabieraj�c coraz wi�kszej �mia�o�ci. � Ale wreszcie i na niego spad�a kara, cho� to on wszystkim dooko�a grozi� siark� i ogniem piekielnym. Poszed� teraz do Kjersti-Sowy, bo nie mo�e sika� i got�w nied�ugo p�kn��. Oby tak si� sta�o!

Heike zachowa� milczenie, nie bardzo wiedzia�, jak zareagowa� na tak� bezpo�rednio��.

��A czy to moja wina, �e nie ma syna? Tak samo moja jak i jego � stwierdzi�a zaczepnie. � Ale je�li idziecie do Gripa, to pozdr�wcie Gunill�, moj� c�rk�, i rzeknijcie, �e suknia ju� jest gotowa. Mo�ecie i�� prosto t� drog� przez las, a jak wyjdziecie, to ju� zobaczycie dw�r Bergqvara. Pan pisarz�

Da�a mu dok�adne wskaz�wki, w jaki spos�b trafi� do domu Arva Gripa.

Nieco oszo�omiony nieoczekiwanym rezultatem spotkania, a zw�aszcza siln� osobowo�ci� Ebby, Heike podj�� w�dr�wk�. Po cichu obieca� koniowi odpoczynek, ciep�o i karm�, byle zwierz� wytrzyma�o jeszcze troch�.

Ko� stanowi� zaiste pi�kny okaz zwierz�cia, mia� w sobie lipica�sk� krew, cho� nie by� czystej rasy. Od dawna dzieli� z Heikem trudy podr�y i zas�ugiwa� na nagrod�.

Heike by� do cna wyczerpany, ale nadzieja na pr�dkie osi�gni�cie celu zamieni�a zm�czenie w nerwowe dr�enie, ogarniaj�ce ca�e cia�o. W zapadni�tej twarzy oczy b�yszcza�y gor�czkowo, w ustach odczuwa� sucho��. Znalaz� si� ju� blisko celu, cho�, co prawda, mia� to by� zaledwie wst�pny etap jego podr�y.

Po raz pierwszy od �mierci Selvego Heike mia� spotka� kogo� ze swoich!

Dzi�ki dok�adnym wskaz�wkom, kt�rych udzieli�a mu Ebba, bez trudu odnalaz� dom Arva niedaleko budowy nowego, ogromnego dworu hrabiego. Rezydencja Possego mia�a by� zaiste imponuj�ca.

Wsz�dzie kr�cili si� ludzie, wszyscy tak poch�oni�ci pracami na budowie b�d� przygotowaniami do �wi�t, �e nikt nie zwr�ci� uwagi na obcego, kt�ry nadszed� piechot�, prowadz�c konia za uzd�.

Kiedy dotar� do drzwi Arva, ujrza� m�od� dziewczyn�, kt�ra gniewnie podskakuj�c pr�bowa�a umie�ci� �wi�teczny snopek na czubku zbyt wysokiego dla niej s�upa. Heike uwi�za� konia u w�g�a i podszed� do niej.

��Pozw�l sobie pom�c � rzek�, staj�c za jej plecami, i umocowa� snopek na w�a�ciwym miejscu.

Dziewczyna odwr�ci�a si� zdumiona i widz�c jego twarz tu� przy swojej, nie mog�a powstrzyma� si� od j�ku:

��Aaach! To znaczy, przepraszam� nie chcia�am�

Heike u�miechn�� si� do wdzi�cznej panienki.

��Nie szkodzi, jestem do tego przyzwyczajony. Ty jeste� Gunilla, prawda?

��Owszem.

��Przynosz� pozdrowienia od twojej matki. Prosi�a, by ci przekaza�, �e suknia jest gotowa. Doda�a te�, �e ludzie zaczynaj� ju� gada�, cho� nie wiem, co chcia�a przez to powiedzie�.

Gunilla, kt�ra wpatrywa�a si� w niego zafascynowana, nagle parskn�a:

��Wcale tak nie jest, to tylko kolejny podst�p z jej strony. Chce mnie do czego� zmusi�, ale ja i tak tego nie zrobi�!

Us�yszawszy te zagadkowe s�owa Heike uzna�, �e najwy�szy czas zapyta� o Arva.

��Zaraz go zawo�am � powiedzia�a, zn�w mi�a i �yczliwa.

Heike nie spuszcza� oczu z niezwykle powabnej m�odej panny. Matka z pewno�ci� by�a pi�kno�ci�, ale ta dziewczyna mia�a jeszcze dodatkow� zalet�: wrodzon� delikatno�� i kultur�. Wydawa�a si� czysta i poci�gaj�ca jak pyszny kolorowy cukierek. A do tego wszystkiego dwie b��kitne jak niebo plamki � jej oczy.

Niekt�rzy ludzie, cho�by nie wiadomo jak si� starali, zawsze sprawiaj� wra�enie troch� niedomytych i nieporz�dnych, zawsze czego� im brak. Inni mog� ubra� si� w �achmany, pracowa� w polu albo uwala� si� sadz�, a mimo to wygl�daj� czysto i schludnie. Gunilla nale�a�a do tej drugiej grupy. Heike natychmiast zapa�a� do niej gor�c� sympati�. Z pewno�ci� nie bez znaczenie by� fakt, �e tak szybko go zaakceptowa�a. Chwila przera�enia, owszem, ale na tym koniec. Potraktowa�a go jak najzwyklejszego, normalnego cz�owieka, niech B�g j� za to b�ogos�awi.

Zn�w wysz�a z domu, teraz towarzyszy� jej m�czyzna w wieku oko�o czterdziestu, pi��dziesi�ciu lat, o dobrych, smutnych oczach.

Arv Grip.

Serce Heikego wali�o jak m�otem. Dziewczyna ze zdumieniem obserwowa�a, jak stoj� naprzeciw siebie nieruchomo, bez tchu.

��Kim�e, na mi�o�� bosk��? Musisz by� z Ludzi Lodu!

Dzi�ki ci, dobry Bo�e! A wi�c zosta� rozpoznany i przyj�ty! Bez wahania, bez okrzyk�w przera�enia. Heike poczu�, jak �zy pal� go pod powiekami.

Kiedy przem�wi�, w g�osie brzmia�o wyra�ne wzruszenie.

��Jestem Heike Lind z Ludzi Lodu, syn Solvego�

��Syn Solvego? Solvego? Przez tyle lat nie by�o od niego �adnej wiadomo�ci! Ale chod�, wejd� do �rodka! Gunillo, czy by�aby� tak dobra i przygotowa�a nam co� do zjedzenia? � gor�czkowa� si� Arv. � Z daleka jedziesz, Heike?

��Tak, z daleka, bardzo daleka. Ostatnio od wczorajszego ranka. M�j ko� jest bardzo zm�czony i zmarzni�ty. I g�odny.

��Gunillo, zanim zabierzesz si� za co innego, biegnij do stajni i popro�, by jak najlepiej zaj�li si� koniem. Niech natr� go s�om� i nie daj� nic zimnego do jedzenia ani do picia. Ma dosta� dobr� przegrod� w stajni i suche siano. Pi�kne zwierz�. I niezwyk�e! Sk�d pochodzi?

��Ze S�owenii � kr�tko odpar� Heike.

Arv d�ugo spogl�da� na go�cia, jak gdyby pragn�� zg��bi� jego tajemnic�, ale nowy potomek Ludzi Lodu pozosta� dla� zagadk�.

��Chod�, Heike, bardzo jestem wszystkiego ciekaw.

Heike wszed� do l�ni�cej czysto�ci� izby, skromnie, lecz gustownie umeblowanej.

��Jestem po prostu rozpieszczany, odk�d Gunilla si� do mnie wprowadzi�a � wyzna� Arv z rado�ci�. � Powiniene� zobaczy�, jak tu przedtem wygl�da�o.

Wysun�� krzes�o, kt�re z pewno�ci� odziedziczy� z dworu Bergqvara. Heike zawaha� si�.

��Taki jestem zakurzony i brudny.

��To g�upstwo! Daj mi kurtk�! O, tak, siadaj.

Nie wolno mi zasn��, pomy�la� Heike. To krzes�o wygl�da tak zach�caj�co. Najlepiej je�li b�d� siedzia� prosto, tak niewygodnie jak tylko si� da.

Zaj�li miejsca przy stole naprzeciw siebie i przez chwil� przygl�dali si� sobie nawzajem badawczo.

��M�j Bo�e, jaki� musisz by� zm�czony � rzek� Arv. � Naprawd� wygl�dasz, jakby� mia� oczy pe�ne piasku, a to znaczy, �e nie jest dobrze.

��Tak, nie powinienem by� jecha� bez wytchnienia przez ostatni� dob�.

��Ale chcia�e� dotrze� do celu?

��Tak, i spotka� kogo� ze swoich.

Arv uj�� go za r�ce.

��Tak bardzo si� ciesz�, moje dziecko, �e tu jeste�! Witaj!

Heike nie by� ju�, co prawda, dzieckiem, ale mi�dzy krewniakami by�o przecie� oko�o dwudziestu pi�ciu lat r�nicy.

��Czy pozwolisz, �e b�d� m�wi� bez ogr�dek? � zapyta� Arv.

��Oczywi�cie! Wiele umiem znie��.

Arv zadumany skin�� g�ow�. Rozumia� to dobrze.

��Byli�my przekonani, �e na �wiat nie przyjdzie ju� �aden dotkni�ty.

��Ale sta�o si� inaczej � spokojnie odrzek� Heike.

��Rozumiem teraz, �e by�o to pobo�ne �yczenie z naszej strony. Dziwne tylko, �e w moim pokoleniu nie narodzi� si� nikt dotkni�ty. Zosta�o jakby pomini�te.

��Nie.

��Jak to nie?

��Solve � kr�tko wyja�ni� Heike.

Arv wpatrywa� si� w krewniaka ze zdumieniem.

��Co ty m�wisz? Przecie� Solve by� ch�opcem bez skazy!

Heike nic na to nie powiedzia�.

��Gdzie on teraz jest?

��Nie �yje. Umar� ju� dawno temu. Mia�em wtedy pi�� lat.

��Chyba powiniene� opowiedzie� mi wszystko od pocz�tku � cicho rzek� Arv.

Do kuchni wesz�a Gunilla i zaraz zabra�a si� za przygotowywanie posi�ku.

��Wygl�da na bardzo mi�� i zr�czn� � zauwa�y� Heike.

��Bo tak i jest! W domu mia�a ci�kie �ycie. Dobrze jest nauczy� si� pracowa�, ale i w tym musi by� jaki� umiar. Tu czuje si� chyba bezpieczna i wielce mnie to raduje�

��Dostrzegam, �e chwilami brakuje jej pewno�ci siebie, w oczach pojawia si� jakby cie� l�ku.

Arv u�miechn�� si� ze smutkiem.

��W pewnym sensie wyrwa�em j� z domu, ale nigdy tego nie �a�owa�em. �wietnie mi si� powodzi � u�miechn�� si� Arv. � Ale teraz opowiedz o Solvem! I o sobie, nieznany krewniaku!

Heike g��boko wci�gn�� powietrze przez nos i zacz�� m�wi� powoli, z g��bokim zastanowieniem:

��Je�li moja ciotka Ingela �yje, odwiedz� j�, kiedy st�d odjad�. Ale jej nie chc� opowiada� o Solvem. Nie wiem te�, czy powinienem m�wi� o tym wam.

��M�w mi ty! Wiesz, Heike, s�ysza�em, �e dotkni�tych nale�y si� wystrzega�, bo mog� by� �miertelnie niebezpieczni. Ale kiedy zajrza�em w twoje oczy, od razu wiedzia�em, �e ty jeste� jak Tengel Dobry. Na Grastensholm wisi jego niedu�y portret. Nie twierdz�, �e jeste� dok�adn� kopi� Tengela, bo te� tak nie jest. Twoja twarz wydaje si� bardziej kanciasta, bardziej�

Arv mia� ju� na ko�cu j�zyka: �wykrzywiona�, ale uzna�, �e s�owo to mo�e zrani� Heikego. Dlatego urwa� zdanie w tym miejscu i zacz�� od innej strony:

��Ale wyraz oczu macie taki sam. W spojrzeniu Tengela zna� naturalnie wi�ksze do�wiadczenie �yciowe, tw�j wzrok nie tkni�ty jest zmienno�ci� kolei losu, za to zdecydowanie smutniejszy. Poza tym jednak ��czy was takie samo zrozumienie dla cierpienia innych, takie samo� ciep�o. To w�a�nie, czego cz�owiek zwykle nie spodziewa si� ujrze� w oczach dotkni�tych.

��Dzi�kuj� � u�miechn�� si� Heike spokojnie. � Ale my mamy tak�e i pewne powody, by rozumie� cierpi�cych.

��Nie wszyscy dotkni�ci jednak to potrafili. Na og� kierowa�y nimi egoizm i z�o. Ale teraz opowiedz o Solvem.

Heike przez chwil� patrzy� gdzie� w bok, jak gdyby nie wiedzia�, od czego zacz��.

��Powiedzia� mi kiedy�, �e nie zawsze mia� ��te oczy�

��Co takiego? Solve mia� ��te oczy?

��I to jak jeszcze! M�wi�, �e zmienia�y kolor wraz z jego usposobieniem. Bo jednocze�nie narasta�o tkwi�ce w nim�

Heike umilk�.

��Z�o? � zapyta� Arv g��boko wstrz��ni�ty.

��Tak.

��Dobry Bo�e � szepn�� Arv. � Dobry Bo�e! W jaki spos�b� umar�?

��Zosta� powieszony.

Arv przez d�ug� chwil� nie m�g� wydusi� z siebie s�owa. W ko�cu rzek�:

��Czy pami�tasz, co si� wydarzy�o?

Po obliczu Heikego przemkn�� cie� b�lu.

��Czy pami�tam? Jakbym kiedykolwiek m�g� zapomnie�!

Opowiedzia�, powoli i niech�tnie, o pe�nych goryczy latach dzieci�stwa, sp�dzonych w ciasnej klatce, o tym, jak zosta� uratowany, o �mierci Solvego.

Arv by� wstrz��ni�ty. Zna� Solvego i cho� rzeczywi�cie mo�na si� by�o w jego charakterze doszuka� pewnych oznak twardo�ci, nikt nawet w naj�mielszych snach by nie przypu�ci�, �e tak potocz� si� losy syna Daniela. Arv zauwa�y� te�, �e Heike ani razu nie nazwa� Solvego ojcem. Solve to Solve.

Gor�ce jedzenie i napitek od dawna ju� sta�y na stole, musieli wi�c na jaki� czas przerwa� rozmow�, by Heike m�g� zje�� pierwszy od wielu dni solidny posi�ek. P�niej ch�opak opowiedzia� o szcz�liwych latach, jakie prze�y� w domu Milana i Eleny. W paru jedynie s�owach stre�ci� epizod w Stregesti.

Kiedy zako�czy� opowie��, Arv siedzia� w milczeniu.

Nie m�g� poj��, w jaki spos�b Heike zdo�a� zachowa� tak �agodne usposobienie.

��Rozumiem, �e nie chcesz nazywa� Solvego ojcem � stwierdzi� kr�tko.

Ale Heike odpar�:

��Mam mu za co dzi�kowa�.

��Doprawdy? � z gorycz� zapyta� Arv. � Za c� to?

��Nauczy� mnie, jak nie nale�y post�powa� wobec innych.

Tak, to by�a prosta filozofia, ale szacunek Arva do Heikego r�s� z ka�d� chwil�. Sk�d ta dobra dusza czerpa�a si�y, by przetrwa� w takich warunkach, kiedy wszystko od samego urodzenia sprzysi�g�o si� przeciw niej?

Je�li w og�le przetrwa�a� Kto wiedzia�, jakie otch�anie kryj� si� w duszy Heikego? Arv zna� go zaledwie od godziny i natychmiast, bez strachu, przyj�� do serca. Czy nie powinien wykaza� nieco wi�cej ostro�no�ci?

Nie, Arv ani nie chcia�, ani nie umia� zachowa� si� inaczej. Heike pochodzi� z Ludzi Lodu. Ju� samo to wystarczy�o, by traktowa� go przyja�nie. Co prawda by� jednym z najci�ej dotkni�tych, je�li chodzi o wygl�d zewn�trzny, ale by� przecie� istot� niezwykle samotn�.

Okaza� Arvowi bezmiar zaufania i na takie� samo zaufanie zas�ugiwa�.

Gunilla, kt�ra akurat wesz�a, by sprz�tn�� ze sto�u, od razu zaakceptowa�a Heikego. Arv ufa� jej wyczuciu, by�a wszak wra�liw� i m�dr� os�bk�, kt�ra niestety zbyt wcze�nie pozna�a dobre i z�e strony ludzkiej natury, ale dzi�ki temu potrafi�a rozpozna� prawdziwy charakter cz�owieka.

Arv westchn��.

��Bardzo chcia�bym zatrzyma� ci� mo�liwie jak najd�u�ej, ale jednocze�nie zdaj� sobie spraw�, �e powiniene� jak najpr�dzej jecha� do Ingeli. Mamy wi�c dylemat. Ingela przez wszystkie lata rozpacza�a nad losem swego zaginionego brata. I cho� przywieziesz niepomy�lne wie�ci, powiesz jej o �mierci Solvego, to mimo wszystko czego� nareszcie si� dowie i z pewno�ci� sprawi jej to ulg�. No i pozna syna swego brata!

��Tak, ale jakiego syna!

��Ingela ma wszelkie podstawy, by cieszy� si� z bratanka, a zreszt� ona ma serce na w�a�ciwym miejscu. Jej os�du nie musisz si� obawia�.

��Zaraz do niej pojad�.

��Troch� chyba mo�esz tu zosta� � roze�mia� si� Arv. � Wiesz, �e niecz�sto mam okazj� spotyka� Ludzi Lodu.

Heike zawaha� si�. Korci�o go, by opowiedzie� o dwojgu zaginionych dzieciach, ale postanowi� wstrzyma� si� przynajmniej na jaki� czas. Nie chcia� wywo�ywa� zb�dnego zamieszania, kt�rego wynikiem by�oby wznowienie poszukiwa� i by� mo�e kolejne rozczarowanie. Uzna�, �e najpierw nale�y si� rozejrze� i przemy�le�, w jaki spos�b powiedzie� o tym Arvowi.

By� tak zm�czony, �e czu� si� jak maszyneria, w kt�rej tryby kto� sypn�� gar�� piachu. Jednocze�nie ogarn�� go niezwyk�y spok�j i usypiaj�ce poczucie bezpiecze�stwa. Tak bezpiecznie nie czu� si� od czasu, gdy m�g� jeszcze szuka� pociechy u Eleny, je�li kto� urazi� go zbyt bole�nie z�ym s�owem na temat jego wygl�du.

Teraz znalaz� si� u jednego ze swoich. Nareszcie!

Pewnie i dlatego czu� si� tak nieprawdopodobnie zm�czony. Taka by�a reakcja jego organizmu.

��S�ysza�em od Solvego, �e Ingela wysz�a za m��. Czy ma dzieci?

��Tak. Straci�a m�a, ale nadal jest na s�u�bie u wdowy po Goranie Oxenstiernie na Skerias.

��U wdowy po Goranie Oxenstiernie? To chyba niemo�liwe, by ona jeszcze �y�a? S�ysza�em o jej m�u w zwi�zku z czasami mego pradziada Dana?

��Tak, tak, Heike � u�miechn�� si� Arv. � Goran Oxenstiema urodzi� si�, kiedy dziad dziada twego dziada, Mikael, mia� sze��dziesi�t cztery lata. Goran osi�gn�� niezwykle s�dziwy wiek, a o�eni� si�, dopiero gdy przekroczy� pi��dziesi�tk�, z kobiet� o dwadzie�cia siedem lat m�odsz� od siebie. Jak wiesz, my z Ludzi Lodu p�odzimy dzieci ju� we wczesnej m�odo�ci, dlatego w ci�gu stulecia na �wiat przychodzi wiele pokole�. A Goran Oxenstierna �y� prawie sto lat! Ale wracaj�c do twego pytania: Ingela ma syna w twoim wieku. Nosi imi� Ola, po ojcu, kt�ry nazywa� si� Olav. Ingela nada�a temu imieniu bardziej norweskie brzmienie.

��Ciesz� si�, �e go poznam. A jak si� maj� sprawy w Norwegii?

Arv posmutnia�.

��Niedobrze. Bardzo niedobrze.

Tego w�a�nie Heike najbardziej si� obawia�. Ba� si�, �e jego dziedziczny dw�r Grastensholm wy�li�nie mu si� z r�k. Ale w tej chwili, patrz�c na zatroskan� twarz Arva, nie przejmowa� si� losem dworu. Odczuwa� l�k, �e co� niedobrego mog�o przydarzy� si� ludziom, kt�rzy tam mieszkali.

Jego krewniakom.

Przetar� oczy, pragn�c si� rozbudzi�.

��Kto tam teraz jest? � zapyta� niewyra�nie.

��My�l�, �e o tym mo�emy porozmawia� p�niej � rzek� Arv spokojnie. � Bo za moment u�niesz i spadniesz z krzes�a.

��Chyba tak � roze�mia� si� Heike zawstydzony. � No c�, wdzi�czny b�d�, je�li pozwolisz mi tu zosta� przez kilka dni. W tej chwili brak mi ju� odporno�ci i si� na spotkanie z nowymi lud�mi, na to, by znie�� ich nieprzemy�lane reakcje, ich przera�enie� Gdybym wi�c m�g�� � Zauwa�y�, �e zaczyna si� pl�ta�. -� zosta� tu przez kilka dni.

��Niczego bardziej nie pragn�.

Gunilla wtr�ci�a nie�mia�o:

��Pan Heike mo�e po�o�y� si� w mojej izdebce, w domu nawyk�am do spania na kuchennej �awie.

Po ma�o stanowczych i niewyra�nych protestach ze strony Heikego tak w�a�nie si� sta�o. M�g� wi�c po�o�y� si� w prawdziwym ��ku, na prze�cieradle, pod pasiast� pierzyn�� Zasn��, zanim przy�o�y� g�ow� do poduszki.

Heikego obudzi�y g�osy za �cian�. Nie potrafi� powiedzie�, kt�ra to godzina, ale pewne by�o, �e nasta� ju� nowy dzie�.

Za �cian� Gunilla rozmawia�a z rozgniewanym m�odym cz�owiekiem.

��Gunillo, nie mo�esz mi tego zrobi�! Przez tyle lat czeka�em i oszcz�dza�em!

��Cicho, Erlandzie, mamy go�cia, kt�ry �pi w moim pokoju.

��W twoim pokoju? Czy ty�

Natychmiast mu przerwa�a.

��To nie jest kto�, w kim mo�na si� zakocha�, ale ma dobr� dusz�, jest samotny i nieszcz�liwy, od razu go polubi�am.

Z ust nieznanego Erlanda wyrwa� si� okrzyk rozpaczy:

��Lubisz wszystkich z wyj�tkiem mnie!

��To nieprawda � odpar�a cicho. � Dobrze wiesz, co czuj� do ciebie.

��A niby sk�d mia�bym to wiedzie�?

��Je�li tego nie rozumiesz, to znaczy, �e nie pojmujesz niczego.

��Nie wolno mi ci� nawet dotkn��!

��No w�a�nie.

��Ale wobec tego�

Odeszli gdzie� dalej, g�osy ucich�y.

Heike rozumia� wi�cej ni� Erland. Wyczuwa�, �e Gunill� co� gn�bi, ale co i dlaczego � tego nie umia� wyja�ni�.

�To nie jest kto�, w kim mo�na si� zakocha�.�

Cho� dla Heikego nie by�a to nowina, s�owa te jednak ogromnie go zabola�y.

�Ale ma dobr� dusz�, jest samotny i nieszcz�liwy, od razu go polubi�am.�

Dzi�ki ci za te s�owa, Gunillo! Ale samotny i nieszcz�liwy? Czy tak by�o w istocie? Heike niecz�sto si� nad tym zastanawia�. Czy to prawda?

Rozmy�la�, a� wreszcie doszed� do wniosku, �e Gunilla jest bystr� obserwatork�.

Cho� mia� szczery zamiar ju� wsta�, zasn�� znowu.

O zmierzchu przebudzi� si� na dobre.

Z kuchni dochodzi�y lekkie szmery, najwyra�niej Gunilla przygotowywa�a kolacj�, tak w ka�dym razie przypuszcza�.

Musz� okropnie wygl�da�, pomy�la�. Nie mog� tak do niej i��, nie umyty i rozczochrany. Przecie� od razu osun��em si� na ��ko i zasn��em. Kiedy to by�o? Poprzedniego dnia?

Dostrzeg� jednak w k�cie miednic� z wod� i to doda�o mu otuchy. Wsta� i oporz�dzi� si� jak m�g�. Uczesa� na mokro w�osy i otrz�sn�� kurz z ubrania. Z�y na siebie pomy�la�, �e pewnie i tak wi�ksza cz�� brudu zosta�a na prze�cieradle.

Przeszed� do kuchni i nie�mia�o przywita� si� z m�od�, mi�� dziewczyn�. Heike nie by� przyzwyczajony do towarzystwa dziewcz�t i gdy poczu� na sobie jej wzrok, sp�yn�a na� po wielekro� silniejsza ni� zwykle, bolesna �wiadomo�� w�asnego odra�aj�cego wygl�du.

Gunilla jednak sprawia�a wra�enie spokojnej, zachowuj�c w jego obecno�ci swobod� i pogod� ducha. U�miechn�a si� leciutko, m�wi�c �dzie� dobry�, i szybko poprawi�a si� na �dobry wiecz�r�. Oboje wybuchn�li �miechem.

��Pan pisarz jest u hrabiego � poinformowa�a. � Mam przygotowa� dla was kolacj�, ale obawiam si�, �e kasza nie b�dzie gotowa wcze�niej ni� za godzin�. Pewnie jeste�cie g�odny?

Heike zastanowi� si� chwil� i stwierdzi�, �e w istocie mia�by ochot� co� zje��.

��Gdyby� by�a tak dobra i da�a mi kubek mleka na wzmocnienie, to kolacja za godzin� bardzo by mi odpowiada�a � odpar�. � Mam zamiar i�� na plebani�. Czy to daleko?

Gunilla wyja�ni�a, gdzie znajduje si� ko�ci�. Jak si� okaza�o, wcale nie by�o do niego blisko.

Pojad� konno, postanowi�, pij�c mleko, kt�re mu poda�a. By�o pyszne, a� g�ste od �mietany.

��Czy nie mo�ecie poczeka�, a� b�dzie jasno? � zapyta�a.

��Najch�tniej poruszam si� w ciemno�ciach � odpar� tak zdecydowanie, �e od razu zrozumia�a przyczyn�.

Skin�a g�ow�.

��Kiedy wr�cicie, jedzenie b�dzie gotowe.

Heike zawaha� si� w drzwiach. O tak wiele pragn�� zapyta� t� niezwyk�� dziewczyn�, ale nie m�g� przecie� by� zbyt natarczywy i obcesowy. Ruszy� wi�c w drog�, zabieraj�c konia ze stajni.

Chcia� zajrze� do ksi�g parafialnych�

Za dwa dni Bo�e Narodzenie. Niebo by�o niskie, ci�kie od �niegowych chmur. Nad wielk� bram� dworu Bergqvara p�on�y pochodnie.

Heike spi�� konia pi�tami i ruszy� alej� prowadz�c� do ko�cio�a.

Nagle wstrzyma� wierzchowca. Co� wyczuwa� w szaroniebieskim powietrzu, jakby niemy lament czy g�uch� skarg�

Zn�w odezwa�a si� krew Ludzi Lodu p�yn�ca w jego �y�ach.

Tym razem nie by�y to drgania ani przeczucia �mierci, jedynie ostrze�enie. B�d� czujny!

Tutaj co� jest, m�wi� szum bezwietrznej ciszy. Heikem zaw�adn�� nastr�j zimowego wieczoru.

B�d� czujny! Strze� si�!

Ba, ale czego?

Wiedzia�, �e musi to sprawdzi�.

Pastor w parafii Bergunda nie by� z�ym cz�owiekiem i pragn�� okaza� dobr� wol� wobec nieszcz�liwego m�odzie�ca o diabolicznym wygl�dzie i jak�e smutnych oczach. Oczywi�cie, poka�e mu wszystkie ksi�gi, jakimi dysponuje.

Heike zak�opotany wyja�ni�, �e potrzebna mu b�dzie pomoc pastora, gdy� on sam nigdy nie mia� okazji nauczy� si� czyta�.

��Z pewno�ci� sobie z tym poradzimy. Co chcia�by� wiedzie�?

Heike postanowi� wy�o�y� wszystko od razu:

��Sprawa wygl�da nast�puj�co: poszukuj� zaginionego krewniaka. Ch�opca w moim wieku. Najprawdopodobniej przebywa on w parafii Bergkvara nad Ba�tykiem, ale istnieje pewna szansa, wprawdzie nik�a, �e mo�e chodzi� o tutejszy dw�r Bergqvara. To w�a�nie pragn��bym sprawdzi�.

��Ch�opiec w twoim wieku? Czy nie m�g�by� poda� bli�szych szczeg��w?

��Spr�buj�. Najpierw jednak chcia�bym prosi�, by moja wizyta zosta�a utrzymana w najg��bszej tajemnicy. Przynajmniej na razie.

��Oczywi�cie � zgodzi� si� pastor lekko zdumiony.

Heike zamy�li� si�.

��A wi�c, m�j krewniak, po kt�rym �lad zagin�� ju� wiele lat temu, musi mie� mniej wi�cej tyle lat co ja. Bli�ej nie potrafi� tego okre�li�. Na imi� mia� Christer, ale to teraz bez znaczenia, gdy� osoba, kt�ra zabra�a go do jednej lub drugiej Bergkvara, nie zna�a jego dawnego imienia i z pewno�ci� nada�a mu nowe. Jego zagini�cie nie wi��e si� z przest�pstwem, lecz raczej z gestem mi�osierdzia.

Pastor odnalaz� ju� w�a�ciw� ksi�g�.

��Nie mieszka�em tu w owym czasie � wyja�ni�. � Inaczej m�g�bym ci od razu powiedzie�, kto przyby� do parafii w wieku trzech lub czterech lat.

��Je�li w og�le jest kto� taki.

��To prawda. Musz� te� pozna� tw�j prawdziwy wiek.

��Ba, gdybym ja to wiedzia� � u�miechn�� si� Heike. � Ale wyliczy�em, �e ten ch�opiec powinien by� si� urodzi� w tysi�c siedemset siedemdziesi�tym czwartym roku, pewnie w tym samym co ja.

��Aha, to znaczy, �e musi mie� dziewi�tna�cie, prawie dwadzie�cia lat. Co my tu mamy?

Otworzy� ci�k� ksi�g�. Sporo czasu zaj�o sprawdzanie ca�ego roku 1774. Nie mieli przecie� bli�szych wskaz�wek, punkt�w w czasie, do kt�rych mogliby si� odnie��! Heike czeka�, nic nie m�wi�c, a pastor eleganckim g�sim pi�rem notowa� jedno imi� za drugim

Imion tych nie by�o zn�w tak wiele.

Duchowny podni�s� wzrok na Heikego.

��Ci ch�opcy urodzili si� i zostali ochrzczeni tu w parafii, zatem nie warto si� nimi zajmowa�. Chcia�em ich tylko wyeliminowa�, by stwierdzi�, kto nam zostanie. Powiedzia�e�, �e ch�opiec przyby� tu w wieku trzech-czterech lat?

��Tak.

��A wi�c musimy sprawdzi� w roku tysi�c siedemset siedemdziesi�tym si�dmym i �smym, wszystkich po raz pierwszy w�wczas wpisanych w ksi�gi parafialne. Od razu jednak mog� powiedzie�, �e w�r�d urodzonych tu i ochrzczonych brakuje przynajmniej dw�ch rodzin, kt�re sam dobrze znam.

��Musz� jeszcze nale�e� do dworu Bergqvara.

��Wi�kszo�� mieszka�c�w parafii nale�y do dworu� Wiesz, do kogo powiniene� si� uda�?

��Nie?

��Do akuszerki. To stara kobieta i je�li nie wie czego� o ludziach z Bergunda, to znaczy, �e nie warto tego wiedzie�.

��P�jd� wi�c do niej. Ale powiedzcie mi, co to za rodziny, kt�rych brakuje?

��Po pierwsze Andersa syna Erika. A tu zapisano, �e przybyli do parafii w tysi�c siedemset siedemdziesi�tym si�dmym z dw�jk� ma�ych dzieci, z dwoma synami. Jeden nazywa si� Erik syn Andersa, a drugi Mats. Zapytaj o nich akuszerk�! Dowiedz si�, czy naprawd� s� dzie�mi z tego ma��e�stwa!

��Na pewno tak zrobi� � ucieszy� si� Heike, staraj�c si� zapami�ta� nazwiska. � A ta druga rodzina?

��To Svena syna Karla, oni tak�e nale�� do dworu Bergqvara. Przeprowadzili si� ze Skanii w roku tysi�c siedemset siedemdziesi�tym �smym i w tym samym roku ochrzcili nowo narodzon� c�rk� i starszego syna.

��To brzmi obiecuj�co. Jak nazywa si� ten syn?

��Nils. Czyli b�dzie to Nils syn Svena.

��A wi�c na pocz�tek mam ju� trzy nazwiska.

Pastor jednak nie przestawa� przerzuca� kart grubych ksi�g.

��Zadziwiaj�ce! � mrucza� pod nosem.

��Co takiego?

��Jest pewien m�odzieniec, po kt�rym nigdzie nie ma tu ani �ladu!

��Kto to taki?

��Pi�ty ch�opiec z Backa. Szuka�em go, bo odpowiada�by wiekiem. To Erland z Backa, prawdziwa indywidualno��. Ale z tego, co widz�, ani si� nie urodzi�, ani nie zosta� ochrzczony. A wszyscy z rodze�stwa s� wymienieni.

Erland? Gdzie Heike ostatnio s�ysza� to imi�?

Ale� tak! To ten m�ody cz�owiek, kt�ry dyskutowa� z Gunill� za �cian� sypialni Heikego!

Imi� Erland nie by�o zbyt powszechne, musia�o wi�c chodzi� o tego samego ch�opca.

Heike podzi�kowa� uczynnemu pastorowi za pomoc i wyszed�. By�o ju� jednak za p�no na wizyt� u akuszerki, kt�ra w dodatku mieszka�a w zupe�nie innej stronie i w ciemno�ciach nie odnalaz�by jej chaty. Uda� si� wi�c na dw�r Bergqvara do domu Arva.

Arv nie wr�ci� jeszcze z wizyty u w�a�ciciela maj�tku, hrabiego Arvida Possego. Ale Gunilla nie spa�a i czeka�a na niego z posi�kiem.

Kiedy Heike wszed� do rozgrzanej kuchni, zn�w poczu�, jak sp�ywa na� niezwyk�y spok�j.

��B�dziecie musieli zje�� kolacj� w samotno�ci � powiedzia�a Gunilla. � Bo kiedy inspektor Grip przebywa u pana hrabiego i omawiaj� sprawy dworu, to potrafi naprawd� si� zasiedzie�. Cz�sto przychodzi te� lensmann. A wtedy na [Lensmann � urz�dnik o kompetencjach administracyjno-s�dowych, naczelnik okr�gu policyjnego (przyp. t�um.)] st� podaj� w�asnor�cznie przyrz�dzony przez hrabin� poncz i w�wczas, jak powiada pan Grip, czas p�ynie bardzo szybko. Mo�e powinnam nakry� w du�ym pokoju?

��Och, nie, nie, zjem razem z tob� tutaj, w kuchni. Czy dotrzymasz mi towarzystwa, Gunillo?

Zak�opotana, nerwowymi ruchami wyciera�a r�ce w fartuch.

��Nie, nie mog�, przecie��

Heike u�miechn�� si� jak zwykle ciep�o.

��Jestem, co prawda, krewniakiem pisarza, ale dorasta�em w o wiele skromniejszych warunkach. Stoimy bli�ej siebie, ni� ci si� mo�e wydawa�, Gunillo.

Dziewczyna u�miechn�a si� niepewnie.

��No, to mo�e�

Z wahaniem przycupn�a naprzeciwko niego przy stole. Zapali�a lamp�, kt�ra zacz�a okropnie kopci�, ale Heike poderwa� si� szybko i poprawi� knot.

Ca�y dom a� pachnia� zbli�aj�cymi si� �wi�tami. Dla Heikego, przyzwyczajonego do mocniej przyprawionego i s�odszego s�owe�skiego jedzenia, zapachy te by�y obce. Potrafi�, naturalnie, rozr�ni� aromat �wie�o upieczonego chleba, ostry zapach w�dzonej kie�basy, ale nie umia� rozpozna� wielu innych unosz�cych si� woni; na przyk�ad topionego smalcu, zalewy octowej czy w�a�nie odlanych woskowych �wiec. Gunilla przed �wi�tami najwidoczniej harowa�a jak w�.

Cie� smutku przemkn�� mu po twarzy.

��Co si� sta�o? � zapyta�a Gunilla. � Co was tak nagle zmartwi�o?

��Nie, nic takiego. My�la�em tylko o swojej rodzinie, kt�r� opu�ci�em i kt�rej nigdy ju� nie zobacz�. Nie byli to co prawda moi prawdziwi krewni, ale traktowali mnie jak syna.

Pokiwa�a g�ow�.

��S�ysza�am, jak opowiadali�cie o swoim dzieci�stwie�

��M�w mi po imieniu, Gunillo, jeste�my prawie r�wnolatkami.

Onie�mielona spu�ci�a oczy.

Heike, kt�ry czu� si� z ni� dobrze i bardzo chcia� dowiedzie� si� o niej czego� wi�cej, odwa�y� si� zada� pytanie:

��A sk�d ty jeste�?

Oczy jej natychmiast rozszerzy�y si� ze strachu. A wi�c to w rodzinnym domu jej dusza zosta�a tak zraniona, pomy�la�.

Dziewczyna odpowiedzia�a po chwili, ju� spokojnie i beznami�tnie:

��Pochodz� z Knapahult, ma�ej zagrody w lesie.

Heike postanowi� m�wi� otwarcie, bardzo chcia� pom�c tej niezwyk�ej pannie.

��Gunillo, musisz mi wybaczy�, ale przypadkiem pods�ucha�em dzisiaj twoj� rozmow� z m�odym cz�owiekiem, kt�rego nazywa�a� Erlandem.

Na delikatnej sk�rze policzk�w Gunilli wykwit�y rumie�ce.

��Ach, naprawd�, s�yszeli�cie� s�ysza�e� nas? To by�o niezamierzone.

��Rozumiem, ale nie mog�em tego nie s�ysze�. Oczywi�cie, to nie moja sprawa, Gunillo, ale s�dz�, �e pojmuj� wi�cej ni� tw�j m�ody, rozgniewany przyjaciel. Masz jakie� k�opoty, prawda?

Gwa�townie odwr�ci�a twarz. Heike obserwowa� delikatny profil rysuj�cy si� na tle wyk�adanej drewnem �ciany. Dziewczyna przycisn�a d�o� do ust i gryz�a paznokie� kciuka.

Po kr�tkiej chwili rzek� �agodnie:

��Nie lubisz, kiedy on ci� dotyka?

Milcza�a.

��Mi�o�� fizyczna budzi twoj� odraz�?

Pokiwa�a g�ow� zawstydzona. Po z�ocistorumianym policzku sp�yn�a �za.

Heike nagle dostrzeg� cienie zm�czenia rysuj�ce si� pod jej oczami.

��Wybacz mi � rzek� natychmiast. � Przetrzymuj� ci�, a kuchnia to przecie� teraz twoja sypialnia.

Kiedy zwr�ci�a ku niemu twarz, z jej oczu wyziera�o przera�enie.

��Nie, ja� � urwa�a, by po chwili rzec ju� spokojniej: � Ch�tnie porozmawiam. Potrzebuj� si� komu� zwierzy�.

Zamy�li�a si�, a Heike zapyta� cicho:

��Twoje zmartwienia wywodz� si� z domu, prawda?

Nie odpowiedzia�a. Wydawa�o si�, �e nawet nie dos�ysza�a pytania.

��Dobrze mi tutaj � mrukn�a. � Bardzo dobrze.

Powiedzia�a to w zamy�leniu, jakby do siebie samej.

Heike czeka�.

��Nie chc� wraca� do domu.

I tym razem wys�a�a s�owa w powietrze, nie adresowane do nikogo.

Heike spr�bowa� jeszcze raz.

��Ten Erland� Zrozumia�em, �e bardzo go lubisz.

��Nie! � j�kn�a.

��O ile nie ma to zwi�zku z bardziej konkretn� form� mi�o�ci. Nie bior�c jej pod uwag�, lubisz go.

��Nie!

W�wczas Heike zrozumia�. Poj��, �e dziewczyna boi si� swoich w�asnych reakcji.

��Gunillo� Ty i ja mo�emy m�wi� ze sob� ca�kiem szczerze, bo ja nigdy nie b�d� mia� w stosunku do ciebie �adnych oczekiwa�. Nie musisz ba� si�, �e zechc� od ciebie czego� wi�cej, ni� tylko by� twoim dobrym przyjacielem. Czy wys�uchasz mojego zdania na temat mi�o�ci?

Nareszcie zdo�a�a oderwa� si� od budz�cych przera�enie w�asnych my�li i zrozumia�a, jak bardzo zaj�ta sob� musia�a mu si� wyda�.

��O, tak, je�li zechcesz mi okaza� takie zaufanie.

To, co si� teraz wydarzy�o, by�o doprawdy niezwyk�e. Wr�cz chorobliwie zamkni�ta w sobie Gunilla nie potrafi�a otworzy� si� przed pastorem. Tak�e jej rozmowy z dobrym Arvem Gripem nie by�y do ko�ca szczere, nie m�wi�c ju� o Erlandzie z Backa! Z nim jedynie �lizga�a si� po powierzchni, g��boko skrywaj�c prawd�.

A teraz! W obecno�ci Heikego, kt�ry w�a�ciwie by� jej ca�kiem obcy, czu�a si� o wiele swobodniej i odczuwa�a siln� potrzeb�, by otwarcie porozmawia� o swoich zmartwieniach. By�o to dla niej zupe�nie nowe uczucie.

�adne z nich nie zdawa�o sobie sprawy, �e Heike nie�wiadomie pos�u�y� si� sw� si�� sugestii. Przy pomocy magii, czarodziejskiej mocy, hipnozy czy jakkolwiek to nazwa�, zmusi� j�, by przezwyci�y�a dystans i strach. I sam nawet sobie tego nie u�wiadamia�! Po prostu pragn��, gor�co i niez�omnie, dowiedzie� si�, co dr�czy t� pe�n� wdzi�ku dziewczyn� z ma�ej ch�opskiej zagrody na pustkowiu.

U�miechn�� si� leciutko.

��Nie jestem co prawda najw�a�ciwsz� osob�, kt�ra powinna wypowiada� si� na temat mi�o�ci, bo sam znam jej istot� jedynie od strony pr�nych, nie spe�nionych marze�. Ale mi�o�� jawi mi si� jako co� wielkiego, o ogromnej z�o�ono�ci odczu� i rozmaitych relacji mi�dzy dwojgiem ludzi�

Gunilla dr�a�a. Nie �mia�a podnie�� oczu.

��To grzech � przerwa�a mu gwa�townie. � Mo�e masz racj� m�wi�c, �e mi�o�� jest wielostronna, nie wiem, ale to� To grzech! Ohyda!

Heike zawaha� si�.

��Kto nauczy� ci� my�le�, �e to grzech? Pastor? Sprawi� na mnie wra�enie dobrego, wyrozumia�ego cz�owieka.

��Pastor na pewno jest dobrym cz�owiekiem, ale niczego nie rozumie. Ojciec te� jest swego rodzaju ksi�dzem, cho� nie do ko�ca prawdziwym.

Aha, bawi si� w kaznodziej�, pomy�la� Heike. Tacy mog� by� ogromnie uci��liwi. Mali ludzie, kt�rzy pragn� wielkiej w�adzy. Niepozorni, a rzucaj� d�ugie cienie.

Kt� to ostatnio wspomina� co� o kaznodziei? No tak, oczywi�cie, jej matka!

��Ale tw�j ojciec tak�e �yje w ma��e�stwie! Musia� kocha� si� z twoj� matk�, inaczej nie by�oby ci� na �wiecie. Jak wobec tego mo�esz m�wi� o grzechu?

��Wiem o tym � odpar�a Gunilla zduszonym g�osem, wbijaj�c wzrok w le��c� na stole zaci�ni�t� pi�� Heikego. Nie by�a to pi�kna r�ka; kanciasta i w�ochata, przypomina�a wilcz� �ap�. � Ale ojciec jest taki ze mnie niezadowolony. Mieli kiedy� ch�opczyka, o kt�rym nie przestaje m�wi�. Stracili go, potem zosta�am ju� tylko ja. Ojciec nie mo�e tego wybaczy� ani mnie, ani matce.

��A c� to za pow�d do zemsty? � zdumia� si� Heike wzburzony. � Twoja matka te� chyba nie ma lekkiego �ycia?

Dziewczyna pochyli�a g�ow�.

��Tak. Ojciec straszliwie j� bije, nazywa grzeszn� dziwk�. Bardzo mi szkoda matki, a najgorsze, �e on ma racj�.

Nic dziwnego, �e dziewczyna sobie nie radzi w takiej sytuacji, pomy�la� Heike. Uj�� j� za r�k� i odwr�ci� rami�, ods�oni�a si� widoczna na nim stara blizna.

Gunilla podnios�a wzrok i napotka�a jego oczy. J�kn�a. Przyjazne dot�d wejrzenie ch�opaka zap�on�o ��tym blaskiem, rozpali� si� w nim nag�y gniew, ca�y by� ogniem.

��To nie szkodzi � powiedzia�a szybko. � Tu jestem bezpieczna.

��Dobrze. Zosta� tutaj � rzek� Heike st�umionym g�osem. � Nigdy nie wracaj do tego �ajdaka. On nie ma prawa nazywa� si� ojcem.

Pu�ci� jej d�o�.

��Kiedy jecha�em do Bergqvara, spotka�em twoj� matk�. Wydawa�a si� bardzo rozgoryczona, teraz rozumiem, dlaczego.

Gro�ny b�ysk w�ciek�o�ci w oczach Heikego ust�pi�. Uspokoi�o to Gunill�.

��Matka ma wszelkie powody, by czu� si� rozgoryczona. Ale ja ci przerwa�am. M�wi�e� o mi�o�ci.

Heike u�miechn�� si�.

��Tak, na czym stan��em? Ju� wiem, chcia�em powiedzie�, �e nie podzielam przekonania, i� z wybran�, ukochan� osob� mo�na od razu dzieli� �o�e. Uwa�am, �e si�a erotycznego przyci�gania mo�e istnie� w zwi�zku dwojga ludzi od pocz�tku, a mo�e jej te� nie by� wcale. Ale ju� sam fakt, �e ludzie postanawiaj� odda� si� sobie w pe�ni, jest najwa�niejszy w tym d�ugim okresie wzajemnego poznawania. Bo ja chcia�bym, by w zmys�owym oddaniu tak�e da�o si� zachowa� pi�kno.

Gunilla pomimo wyobcowania by�a do�� m�dra, by zrozumie�, �e Heike nie zwyk� m�wi� o podobnych sprawach. Wyra�a� si� bardzo zawile, niczego nie nazywa� wprost. Rozumia�a jednak, o co mu chodzi.

��Chcesz powiedzie�, �e� najpierw przyja��, a dopiero potem mi�o��?

��No, tak, je�li nazwie si� zmys�ow� nami�tno�� mi�o�ci�. Nie zawsze musi to oznacza� to samo.

��A wi�c mo�na kocha� drugiego cz�owieka bez zmys�owo�ci? � dopytywa�a si� z wielkim zainteresowaniem.

��Jestem o tym przekonany. Ale pr�dzej czy p�niej ludzie pragn� jak najbardziej zbli�y� si� do siebie.

Gunilla nagle zda�a sobie spraw� z intymno�ci nastroju panuj�cego w kuchni. Migotliwy blask �wiec, daj�cych jednocze�nie ciep�o, mrok poza kr�giem �wiat�a wok� sto�u, cudowny zapach �wi�t � wszystko to razem stwarza�o niezwyk�� atmosfer�.

Jej g�os zabrzmia� �a�o�nie:

��To, co powiedzia�e�� Z ojcem i matk� jest dok�adnie odwrotnie.

��Co masz na my�li?

���e� �e� Nie mo�esz zawie�� mego zaufania!

��Dobrze wiesz, �e nigdy tego nie zrobi�. Chcia�bym ci tylko pom�c.

Skin�a g�ow�, jakby by�a o tym przekonana.

��Ojciec i matka� oni �yli ze sob� jak gdyby tylko� ciele�nie, je�li rozumiesz, o co mi chodzi. Chocia� nienawidzili si� i cz�sto przeklinali nawzajem. Ale teraz�! Nie wiem, co si� sta�o. Ojciec ostatnio ci�ko chorowa�. I mi�dzy nimi jest teraz tylko pe�na jadu i ��ci z�o��.

Heike kiwa� g�ow�. Jego zrozumienie podzia�a�o na dziewczyn� uspokajaj�co.

��Twoja matka wspomnia�a mi o tym. Zrozumia�em, co mu dolega. To m�ska choroba i pewnie z jej powodu nie mo�e ju� by� z twoj� matk�. To typowy przyk�ad tego, o czym przed chwil� wspomnia�em. ��czy�a ich jedynie zmys�owa mi�o��. Kiedy si� sko�czy�a, nie pozosta�o ju� absolutnie nic.

��My�l�, �e masz racj�. Zatem ten inny rodzaj mi�o�ci jest o wiele wa�niejszy?

Tak bardzo porwa� j� temat rozmowy, �e Heike zacz�� si� zastanawia�, co si� za tym kryje.

��To dlatego nie chcesz po�lubi� Erlanda z Backa? On ci� poci�ga, prawda? A ty si� boisz, �e sko�czy si� tak jak z twoimi rodzicami?

Zadr�a�a gwa�townie.

��To co� wi�cej.

��Wiem. Brzydzi ci� mi�o�� zmys�owa. I nienawidzisz tego, �e zauwa�asz jej oznaki u siebie?

��Wola�abym, �eby� nie wiedzia� a� tyle � mrukn�a. � Jeste� straszny w swej przenikliwo�ci!

��Ale dziewczyna taka jak ty nie mo�e przej�� przez �ycie samotnie. Jeste� zbyt cenna, zbyt warto�ciowa.

��Nie b�d� pann� przez ca�e �ycie � powiedzia�a patrz�c mu prosto w oczy. � Jest kto� inny, na kogo mog� si� zdecydowa� w ka�dej chwili.

��Kto zostawi ci� w spokoju? � zapyta� Heike z pow�tpiewaniem.

��Oczywi�cie! Musz� tylko najpierw troch� si� nad tym zastanowi�.

Jej g�os brzmia� pewniej i niemal zaczepnie, ale zdradza�y j� nerwowe ruchy d�oni.

��Dobrze si� zastan�w, Gunillo � ostrzeg� j�. � Jeste� bardziej przywi�zana do Erlanda z Backa, ni� ci si� wydaje.

��Wcale nie � odparowa�a b�yskawicznie, a w jej oczach zn�w pojawi�o si� przera�enie. � Pragn� jedynie spokoju, poczucia bezpiecze�stwa i przyja�ni, sam powiedzia�e�, �e� �e mo�na �y� w takim ma��e�stwie.

��Owszem, przez jaki� czas.

��W�a�nie, �e mo�na, na zawsze, przez ca�e �ycie!

Heike �a�owa�, �e zn�w wyprowadzi� dziewczyn� z r�wnowagi. W blasku �wiecy oczy jej b�yszcza�y jakby od �ez.

Co� �cisn�o go za serce, w piersiach zabrak�o mu tchu.

Dot�d w swym samotnym �yciu nigdy nie czu� nic podobnego. To chyba czu�o��, pomy�la�. Pragnienie, by ukoi� zranion� dusz�, zaj�� si� zb��kan� dziewczyn�.

Heikemu, odepchni�temu przez ludzi, wyrzuconemu poza nawias spo�ecze�stwa, nie wolno by�o mie� takich my�li.

A tym bardziej nie powinien posuwa� si� jeszcze dalej. Musia� zdusi� w sobie pragnienie, by nauczy� j�, jak pi�kna mo�e by� mi�o��.

Ale czy on sam co� wiedzia� o tym uczuciu?

Oczywi�cie nie by� zakochany w Gunilli. Jeszcze nie. Ale je�liby si� nie pilnowa�, kto wie, czy tak by si� nie sko�czy�o. A dziewczyna i bez tego ma do�� w�asnych trosk, nie trzeba jej dodatkowo dr�czy� ca�kowicie niepo��danym uwielbieniem. Musi jej tego oszcz�dzi�.

Odezwa� si� spokojnie i trze�wo:

��Uwa�am, �e nie powinna� tak stanowczo odtr�ca� tego Erlanda. Odnios�em wra�enie, �e ma wobec ciebie powa�ne zamiary. Powinna� dok�adnie wyja�ni� mu swoje powody.

��Przecie� nie mog�! � zawo�a�a przera�ona.

Tak, mia�a racj�. A wi�c on, Heike, b�dzie musia� uczyni� to za ni�, i to tak, by nic o tym nie wiedzia�a, inaczej z pewno�ci� b�dzie protestowa�.

Postanowi� zacz�� z drugiej strony: dowiedzie� si�, czy jest mo�liwe, by Erland by� Christerem, zaginionym synem Arva.

��A jak jest z tym Erlandem? � zapyta� ostro�nie. � Czy� czy d�ugo si� znacie?

��Przez ca�e �ycie.

Niewiele mu to powiedzia�o. Gunilla by�a prawdopodobnie m�odsza od Erlanda, jego g�os brzmia� tak dojrzale. Na pewno nie wiedzia�a, jak d�ugo Erland mieszka w maj�tku Bergqvara.

Nie, sam musi to sprawdzi�. I to jak najpr�dzej! Arv nie zas�uguje na to, by d�u�ej �y� w nie�wiadomo�ci, nie wiedz�c, co sta�o si� z jego rodzin�.

W ch�odny zimowy wiecz�r Arv Grip i lensmann dzi�kowali za wizyt� we dworze Bergqvara. Na tle nieba mrocznie rysowa�y si� ruiny twierdzy.

��Spadnie �nieg � odezwa� si� hrabia Posse. � B�dzie �adnie na �wi�ta. Sprowadzi mi�y nastr�j.

Arv i lensmann stali na schodach, opieraj�c si� o por�cz. Nie mieli ochoty si� rozstawa�. Poncz by� wyborny, o�ywi� ich i stali si� rozmowniejsi.

��Wilki wyj� do ksi�yca � zauwa�y� lensmann.

��W�tpi� � odrzek� Arv. � Dawno ju� nie widziano tu wilk�w. To raczej psy.

��A mo�e demony z Diabelskiego Jaru? � podsun�� hrabia.

Wybuchn�li gromkim �miechem.

��Najgorsze, �e ludzie wierz� w te bajdy � rzek� lensmann.

��A niech sobie wierz�! Uwielbiaj� przecie� takie przera�aj�ce historie o duchach � stwierdzi� Posse.

Lensmann u�miechn�� si�.

��Kiedy plotka zacz�a si� rozrasta�, zebra�em sze�ciu ludzi i ruszy�em w las, �eby po�o�y� kres tym przes�dnym bajaniom. I, oczywi�cie, niczego nie znale�li�my! A ludzie orzekli, �e szukali�my nie tam, gdzie trzeba.

��Ale nie da si� zaprzeczy�, �e Zagroda P�nocna zosta�a spl�drowana � powiedzia� Arv.

��Przez w��cz�g�w, jestem przekonany.

��A ten, kt�rego znale�li z roztrzaskan� g�ow�?

��Prawdopodobnie wynik s�siedzkiej k��tni. Wygodniej obwini� o zbrodni� demony. Ch�opi twierdz� te�, �e Siri z M�y�skiego Potoku przebywa w Diabelskim Jarze. Powiadaj�, �e w ciche noce dobiega stamt�d p�acz.

Hrabia Posse zwr�ci� si� do Arva:

��Czy ty przypadkiem nie uderza�e� do niej w konkury?

��No, to za du�o powiedziane � rzek� Arv spokojnie, cho� nieco zawstydzony. � Uwa�a�em, �e jest mi��, kulturaln� kobiet�, potrafili�my si� dogada�, ot i wszystko. Przyznam, �e bardzo si� przej��em jej znikni�ciem, ale nie ja jeden, wszyscy tak zareagowali.

Mrukn�li potakuj�co.

Arv m�wi� dalej:

��Jak mo�e pami�tacie, pojecha�em w odwiedziny do mojej kuzynki Ingeli do Vingoker. Kiedy wr�ci�em do domu, Siri nie by�o ju� od dw�ch miesi�cy, a moje nieporadne pr�by odnalezienia jej po tak d�ugim czasie z g�ry skazane by�y na niepowodzenie. C�, wida� urodzi�em si� pod nieszcz�liw� gwiazd�. Po tych, kt�rzy s� mi bliscy, ginie wszelki �lad.

Hrabia i lensmann umilkli zasmuceni. Znali histori� tragicznych prze�y� Arva z czas�w m�odo�ci.

��No, najwy�szy czas wraca� do domu � stwierdzi� Arv, chc�c przerwa� niemi�y nastr�j. Powiedzieli sobie �dobranoc� i rozeszli si�, ka�dy w swoj� stron�.

Arv popatrzy� w g�r� na mroczne, ci�kie od �niegu niebo. Jego dudni�ce kroki odbija�y si� echem od zmro�onej ziemi. Ziemi, kt�ra gotowa ju� by�a na przyj�cie zimy.

Arv nie mia� zdolno�ci Heikego, kt�ry wyczuwa� w powietrzu zapowied� czego�, co ma nast�pi�. Heike wychwyci�by w tym momencie ostrze�enie. Ale niesamowity zwierzocz�ek siedzia� w bezpiecznej kuchni razem z Gunill�, gaw�dzi� z dziewczyn�, z ka�d� chwil� coraz bardziej si� do niej przywi�zuj�c.

W Backa Erland przysiad� na brzegu ��ka i w rozpaczy, z poczuciem bezsilno�ci uderza� kordem w pierzyn�. W Knapahult Karl, kt�remu polepszy�o si� po wizycie u Kjersti-Sowy, ostrym g�osem oznajmi� �onie, �e je�li nie b�dzie od rana do wieczora s�u�y� jak niewolnica choremu m�owi, to na pewno nie p�jdzie do nieba. Ebba, blu�ni�c, odpar�a, �e wobec tego wybiera raczej piek�o. Karl podni�s� na ni� r�k�, ale by� zbyt s�aby, by dosi�gn�� �ony.

A w lesie na ukrytych paleniskach �arzy� si� ogie�. Po�r�d cieni Diabelskiego Jaru kr��y�y tajemnicze istoty�

Parafia Bergunda sposobi�a si� do �wi�t.

Rankiem na dzie� przed Wigili� wszyscy zaj�ci byli ostatnimi przygotowaniami do �wi�t. Heike mia� wyrzuty sumienia, �e w niczym nie pomaga, ale za wa�niejsze uzna� inn� spraw� nie cierpi�c� zw�oki: poszukiwanie zaginionego syna Arva.

Spyta� zapracowan� Gunill� o zagrody Andersa syna Erika i Svena syna Karla. Pastor wspomnia� mu przecie�, �e dwaj synowie Erikssona odpowiadali wiekiem zaginionemu ch�opcu, mieli dziewi�tna�cie i dwadzie�cia lat. M�odego Nilsa syna Svena tak�e nale�a�o sprawdzi�.

Gunilla mia�a za du�o zaj��, by jego pytanie mog�o wprawi� j� w zdumienie.

��My�lisz, �e ta zalewa jest dobra, Heike? Nigdy przedtem nie robi�am tego sama! I czy na �wi�ta mam po�o�y� t� du�� serwet�, czy t� kolorow�? Co m�wi�e�, Anders syn Erika?

Tak, mog�a mu wyt�umaczy�, gdzie mieszkaj�, ale teraz nie zasta�by nikogo w domu. Tego dnia bowiem wszyscy m�czy�ni z maj�tku przyszli do �a�ni we dworze Bergqvara na doroczn� k�piel przed �wi�tami Bo�ego Narodzenia.

I co teraz Heike mia� pocz��?

Naturalnie by�aby to dla niego doskona�a okazja, by spotka� si� ze wszystkimi naraz. Ale on nie m�g� tam i��. Nie ze swoj� twarz� i zniekszta�conym cia�em. Na piersiach i udach ow�osiony by� niczym le�ny troll i w dodatku podobnie jak Tengel Dobry, Ulvhedin i wielu innych nieszcz�snych dotkni�tych zosta� obdarzony przez natur� jak sam le�ny bo�ek Pan, b�g cielesnych ��dz i mi�osnych igraszek.

C� za ironia losu! Tyle m�sko�ci zmarnowanej na samotnego Heikego!

Nie, nie mia� �mia�o�ci pokaza� si� w �a�ni!

Musia� szuka� pomocy u Arva.

O Etlanda z Backa nie chcia� pyta� Gunilli. Niepotrzebnie rozbudzi�by jej ciekawo��.

��Taka jestem zdenerwowana, Heike � szepn�a, po raz pi�ty wycieraj�c r�ce w fartuch. � Jak s�dzisz, czy inspektor b�dzie z tego zadowolony? My�lisz, �e upiek�am do�� ciast? W drugi dzie� �wi�t przyjd� tu zacni go�cie, bo pan Grip powiedzia�, �e nareszcie mo�e teraz kogo� zaprosi�, kiedy ma pomoc w domu. A mnie tak nie wysz�y �ciasteczka biedaka�! Zobacz, jak wygl�daj� � za�mia�a si� bezradnie. � Jak niedorobione.

���Ciasteczka biedaka� powinny wygl�da� jak niedorobione, Gunillo � powiedzia� Arv Grip, kt�ry w�a�nie przeszed� z gabinetu do kuchni. � Wszystko uda�o si� wy�mienicie, moja kochana, nie mog�o by� lepiej.

S�owa Arva podzia�a�y na Gunill� koj�co, rozpromieni�a si�, zadowolona z pochwa�y.

Heike, nieco zawstydzony faktem, �e musi ucieka� si� do k�amstwa, opowiedzia� Arvowi histori� o kim�, kogo spotka� po drodze, a kto prosi� go o przekazanie pozdrowie� owym trzem ch�opcom. Czy Arv m�g�by ich wskaza�, przej�� wraz z nim w stron� �a�ni; w�a�nie zacz�li wychodzi� z niej ludzie. Heike jednak nie chcia� si� pokazywa�, stwierdzi�, �e musi nabra� odwagi, by porozmawia� z nimi p�niej.

Rzecz jasna, Arv nie mia� nic przeciwko temu i zaproponowa�, by razem udali si� do gabinetu, bo ch�opcy b�d� musieli przechodzi� ko�o okna.

Heike ch�tnie na to przysta�.

Stali w gabinecie, rozmawiaj�c o zbli�aj�cych si� �wi�tach. Arv serdecznie zaprasza� Heikego.

W pewnej chwili urwa� w p� zdania.

��Tu mamy Svena syna Karla, ojca Nilsa, kt�rego poszukujesz. Syn pewnie wkr�tce nadejdzie.

Heike ujrza� zwalistego, powoli ruszaj�cego si� m�czyzn� o szerokim czole i zapadni�tych oczach. Doln� szcz�k� mia� du�o szersz� ni� g�rn�.

��A tam id� bracia, synowie Andersa � rzek� Arv. � Erik i Mats. Widzisz ich w otoczeniu gromady ch�opak�w? Jasnow�osi, o niebieskich, blisko siebie osadzonych oczach.

Byli podobni do siebie jak dwie krople wody, mogliby uchodzi� za bli�niak�w.

No c�, pomy�la� Heike. Tych dw�ch mo�na wyeliminowa�. �aden z nich nie m�g� by� Christerem synem Arva.

Z �a�ni wyszed� samotnie ch�opiec o twarzy szerszej na dole ni� w g�rnej cz�ci.

��To musi by� Nils Svensson � orzek� Heike.

��Oczywi�cie! Wypisz wymaluj ojciec!

Tak by�o w istocie.

Pozosta� wi�c tylko jeden, kt�ry m�g� by� zaginionym Christerem Gripem z Ludzi Lodu.

Erland z Backa.

Przechodzili kolejni m�czy�ni, o jasnych, wyszorowanych twarzach, z wilgotnymi jeszcze w�osami. �wie�o�� i czysto�� wyra�nie doda�a im pewno�ci siebie.

Heike westchn�� w duchu. I jemu przyda�aby si� k�piel.

Arv czyta� w jego my�lach.

��Mo�emy p�j�� razem, kiedy si� �ciemni � zaproponowa�. � Dopilnuj�, by nie wygaszali ognia. Gunilla upierze dzisiaj twoje ubranie, a na �wi�ta mo�esz po�yczy� str�j ode mnie.

��To naprawd� zbyt wiele �yczliwo�ci. Ale ch�tnie skorzystam z twojej propozycji, bo podczas �wi�t ka�dy chce lepiej wygl�da� bez wzgl�du na to, czy jest biedny, czy bogaty.

��Oczywi�cie! Tak si� ciesz�, �e tu jeste�! Nawet nie mo�esz sobie wyobrazi�, jak bardzo.

Heike u�miechn�� si� nieco roztargniony, bo wzrok jego pochwyci� now� posta�, kt�ra pojawi�a si� na drodze z �a�ni.

��Na mi�o�� bosk�! � j�kn��.

W pe�nym umundurowaniu, podzwaniaj�c ostrogami i szabl�, miarowym krokiem nadchodzi� ros�y i dumny �o�nierz.

��Tak, to Erland z Backa � u�miechn�� si� Arv. � Wcale nie musi nosi� uniformu tu w domu, ale lubi si� pokaza�.

Jaki przystojny ch�opak! M�odzieniec o takim wygl�dzie musi podoba� si� ka�demu. Prawdopodobnie jest troch� naiwny, ale nie ma w nim nic z�ego, oceni� Heike.

By�by wymarzonym m�em dla Gunilli.

Heike mia� wra�enie, jakby kto� nagle zada� mu ran� prosto w serce.

Ale nie mo�na wykluczy�, �e Erland z Backa jest synem Arva!

A gdyby tak Arv dosta� Gunill� za synow�? Z pewno�ci� bardzo by si� z tego ucieszy�, taki by� przecie� przywi�zany do dziewczyny.

Ale ona nie chcia�a Erlanda, czy mo�e raczej: ba�a si� go.

Mia�a kogo� innego, kogo mog�a po�lubi� w ka�dej chwili, kto traktowa�by j� delikatnie.

Bez wzgl�du na to, kto to zacz, i tak niedobrze. Erland by� dla niej w�a�ciwym kandydatem na m�a, poniewa� sama zdradzi�a uczucia, jakie dla niego �ywi, i poniewa� on wydawa� si� porz�dny, w ka�dym razie takie sprawia� wra�enie na pierwszy rzut oka.

Heike zdusi� j�k.

Arv kichn��.

��No tak, pewnie i mnie dopad�a choroba, kt�ra rozpanoszy�a si� w parafii. W samym �rodku �wi�t! A zaprosi�em przecie� takich dostojnych go�ci, w�a�ciciela maj�tku, lensmanna i�

Kichn�� zn�w.

��Czy to gro�na choroba?

��Ale� nie, szybko przechodzi, ale potrafi wym�czy� cz�owieka gor�czk�, paskudztwo.

��No, czcigodni panowie znios� chyba drobne przezi�bienie, pewnie sami te� go nie unikn�.

W�a�nie w tej chwili, gdy Heike zastanawia� si�, w jaki spos�b przem�wi� do rozs�dku Erlandowi i Gunilli, �o�nierz skierowa� swe kroki do gabinetu i mocno zapuka� do drzwi.

Kiedy wszed�, w jego oczach nie by�o ani cienia rado�ci.

��Dzie� dobry, panie inspektorze � rzek�, sil�c si� na ostry ton, i przepisowo zasalutowa�.

��Witaj, Erlandzie, mi�o ci� widzie� w domu. Poznaj mego krewniaka, Heikego Linda z Ludzi Lodu.

Erland odwr�ci� g�ow� i drgn��.

��Na Krzy� Pa�ski, to chyba Szatan we w�asnej osobie! � wykrzykn��, bardziej szczerze ni� delikatnie.

��Heike to dobry ch�opak � t�umaczy� Arv.

��Ach, do czorta, to ty mieszkasz w pokoiku Gunilli? Co� takiego mi m�wi�a�

��Zgadza si� � u�miechn�� si�. � Ciekawe, mnie tak�e wspomnia�a o tobie�

Erland postanowi� okaza� pozorn� oboj�tno��.

��O mnie? To nie mo�e by� prawda.

��Jaka sprawa sprowadza ci� tu dzisiaj, Erlandzie? � dopytywa� si� Arv.

�o�nierz dziarsko stan�� na baczno��.

��Chcia�em oznajmi�, �e nie przyjm� zagrody.

��Nie przyjmiesz zagrody? � powt�rzy� Arv zdumiony. � Co chcesz przez to powiedzie�?

��Mam zamiar opu�ci� Bergqvara, inspektorze. Wyjecha� st�d najdalej jak si� da.

��Nie mo�esz tego zrobi�! Twoja stara matka niedomaga, potrzebuje pomocy.

��Ma inne dzieci, poradzi sobie. Chc� po prostu st�d odej��.

��Szkoda by by�o � wtr�ci� si� Heike spokojnie. � Znam kogo�, kto bardzo si� tym zmartwi. Ale dobrze, �e ci� spotykam. Je�li nie masz nic przeciw temu, chcia�bym z tob� porozmawia�, kapralu Backa. Podejrzewam, �e mamy wsp�lne zainteresowania. To dla twojego dobra.

Erland stara� si� ukry� rado��, w jak� wprawi�y go s�owa Heikego, kt�ry dostrzeg� jego stopie�.

��Nie wierz�, by�my mieli wsp�lny temat do rozmowy � rzek� ponuro. � Ale dobrze. Teraz co prawda mia�em i�� do matki, jest, jak powiedziano, chora. Czy mo�emy si� spotka�, gdy zadzwoni� na �wi�ta?

��Bardzo ch�tnie. Gdzie?

��Hm� Mo�e przy starych ruinach?

��A wi�c umowa stoi � skin�� g�ow� Heike.

Arv ze zdumieniem przenosi� wzrok z jednego na drugiego. Mia� wra�enie, �e nagle zosta� wy��czony z rozmowy, nie m�g� zrozumie�, co ci dwaj maj� ze sob� wsp�lnego.

Heike postanowi� nie przejmowa� si� przygotowaniami do �wi�t i pojecha� do akuszerki, mieszkaj�cej w ma�ej chatce po drugiej stronie jeziora.

I ona niewiele mia�a czasu, gotowa�a w�a�nie �wi�teczne danie, ale je�li nie przeszkadza mu, �e b�dzie kr�ci� si� po domu, biega� to tu, to tam, ch�tnie z nim porozmawia.

Heike zawsze wyobra�a� sobie akuszerki jako pulchne dobroduszne kobiety, ale ta by�a drobna, chuda i ruchliwa.

Erland z Backa? Dlaczego pyta o niego?

Heike jednym tchem wyrzuci� z siebie opowie�� o swym zaginionym krewniaku. Czy Erland m�g� by� przybranym dzieckiem?

��Erland? � zawo�a�a ze �miechem. � �e jest kuku�czym piskl�ciem, to pewne, ale� Gdzie mog�am wetkn�� s�l?

Kuku�cze piskl�? Serce Heikego wali�o jak m�otem. A wi�c wpad� na w�a�ciwy trop!

��O, jest tutaj! � Akuszerka posoli�a, co trzeba, i przysiad�a na moment. Pochyli�a si� nad sto�em.

��Nic dziwnego, �e ten �obuziak Erland nie zosta� zapisany w ksi�gach parafialnych. Ma to swoje wyt�umaczenie, m�j m�ody panie. Nie jest dzieckiem z prawego �o�a, zosta� sp�odzony w grzechu i wyst�pku. A dla takich w ksi�gach ko�cielnych nie ma miejsca!

��Ale czy� nie jest on pi�tym synem w Backa? � Heike by� zdezorientowany.

��Owszem, ale nie swego ojca! Ach, to smutna historia. Do starego w�a�ciciela dworu przyjecha�o w odwiedziny kilku wielkich pan�w ze Sztokholmu. Jeden z nich oczu nie m�g� oderwa� od Brity z Backa, a i ona nie potrafi�a mu si� oprze�. Ale m�� okaza� si� wspania�omy�lny i uzna� Erlanda za swoje dziecko. Ko�ci� jednak nie chcia� tego przyj��.

��A wi�c Erland urodzi� si� tutaj? � zapyta� Heike.

��Sama pomog�am mu przyj�� na �wiat � za�mia�a si� akuszerka. � Do licha, jak �esz on si� dar�! Jak gdyby ju� wtedy chcia� protestowa�! Nowy w�a�ciciel, pan hrabia Posse, ugodzi� wszystko tak, by Erland m�g� zosta� �o�nierzem. Chcia� zado��uczyni� cierpieniom ch�opca, na jakie zosta� nara�ony w dzieci�stwie tylko dlatego, �e jeden z wytwornych go�ci tak niegodziwie potraktowa� jego matk�.

��Ale sk�d wiadomo na pewno, kto jest jego ojcem?

Akuszerka roze�mia�a si�, pokazuj�c przy tym swoje wszystkie trzy z�by.

��Bo ch�op z Backa by� wtedy ca�� zim� na przymusowych robotach w Vaxjo.

Ach, tak wi�c wygl�da�a ca�a sprawa.

��A ty sam, ch�opcze? Musia�e� sprawi� swojej matce nie lada trudno�ci? Z takimi ramionami!

Nikomu innemu poza akuszerk� nie przysz�oby to do g�owy.

��Ona umar�a � rzek� kr�tko Heike.

Pokiwa�a pokryt� cienkimi kosmykami w�os�w g�ow�.

��Potrafi� to sobie wyobrazi�. Ty te� nie mia�e� lekkiego �ycia, ch�opcze, prawda?

��Nie � odpar� Heike.

Nie by�o wi�c ju� �adnej mo�liwo�ci, by Christer znajdowa� si� w Bergqvara; potwierdzi�a to akuszerka.

Zatem Heike mimo wszystko musia� jecha� do drugiego Bergkvara, po�o�onego na wybrze�u, na granicy pomi�dzy Smalandi� a Blekinge.

Nie mia� ochoty wyje�d�a�. Tak dobrze mu by�o w�r�d nowych przyjaci�. Zn�w w drog�? W jednej chwili poczu� si� niewypowiedzianie zm�czony.

Kiedy wr�ci� do domu, Arv okaza� si� tak przezi�biony, �e wizyta w �a�ni, a nast�pnie wyj�cie na zimno mog�yby by� gro�ne dla jego zdrowia. Heike musia� wi�c i�� sam i w�a�ciwie bardzo si� z tego cieszy�. Z natury by� wstydliwy, a pobo�ne wychowanie Eleny przyczyni�o si� jeszcze do rozbudzenia nie�mia�o�ci.

Kiedy wyszed� z �a�ni, wyszorowany i od�wie�ony, w po�yczonym pi�knym ubraniu, pachn�cym jeszcze praniem Gunilli, us�ysza� dzwony ko�cio�a Bergunda, biciem obwieszczaj�ce pocz�tek �wi�t.

Nadchodzi�o Bo�e Narodzenie.

Wsz�dzie b�yszcza�y pochodnie, ludzie kr�cili si� wok� dom�w i stajni, ko�cz�c obrz�dek. Nikt nie zwraca� uwagi na samotn� ogromn� posta� przemykaj�c� si� mi�dzy drzewami w parku ku ruinom starej twierdzy na cyplu.

Heike mia� wra�enie, �e w ruinach nie jest bezpiecznie. Jedna z czterech wie� istnia�a nadal, w ka�dej chwili gro��c zawaleniem. Ale Erland, kt�ry ju� czeka�, stan�� w bezpiecznej odleg�o�ci od ewentualnej lawiny kamieni.

Kiedy dwaj m�odzi ch�opcy spotkali si� w ciemno�ciach, zauwa�yli, �e s� niemal r�wni wzrostem. Pi�knie wyro�li, ale jacy� byli r�ni. Erland by� urodziwy, czego nikt nie powiedzia�by o Heikem. R�nili si� jak ksi��� i le�ny troll.

��Chcia�e� ze mn� rozmawia�? � odezwa� si� Erland oschle, ale nie czu� wcale niech�ci ku strasznemu demonowi.

��Tak. Czy mo�emy usi��� na �awce?

�aden z nich nie przejmowa� si� ch�odem w powietrzu ani mrozem pokrywaj�cym siedzisko. Obaj przywykli do ci�kich warunk�w.

��A wi�c? � zapyta� Erland, kiedy usiedli.

Heike waha� si�.

��Chodzi mi o� Gunill� � zacz��.

Erland natychmiast wzm�g� czujno��.

��Nie wiem, co zasz�o mi�dzy wami � ci�gn�� Heike. � Ale pewne jest, �e ona boi si� ciebie niemal do szale�stwa, tak samo jak pewne jest, �e chce ciebie, tylko ciebie i �adnego innego. Dlatego uwa�am, �e nie powiniene� opuszcza� Bergqvara.

Erland parskn�� tylko w odpowiedzi, ale Heike wyczu� jego niepewno��. Dzielnie m�wi� wi�c dalej:

��My�l�, �e mamy ze sob� wiele wsp�lnego. Ty, ja i Gunilla. Wszyscy mieli�my trudne dzieci�stwo.

Erland nie kwestionowa� trudnego dzieci�stwa ch�opc�w.

��Gunilla? Naprawd�?

��My�l�, �e jej by�o najgorzej. Bo my m najci�szych chwilach samotno�ci potrafili�my zdoby� si� na bunt wobec �wiata. Powiedzie� sobie, �e nic dla nas nie znaczy to, co m�wi� inni.

��No, tak, masz racj�. � Erland wyra�nie si� o�ywi�.

��A Gunilla� Jakby �wiat upar� si�, by zniszczy� jej dobr�, wra�liw� dusz�. Wychowano j� wedle ob��dnych wprost zasad!

��Jak to, o co ci chodzi?

��Nie wiesz, �e jej ojciec przeklina wszystko, co w jakikolwiek spos�b ��czy si� z� ze zmys�ow� mi�o�ci�?

��A, ten nad�ty stary dziad!

��Nie mia�em okazji go pozna�, ale widzia�em, co zrobi� Gunilli i jej matce.

��Policz� si� z nim!

��Poczekaj, bo jeszcze pogorszysz sytuacj�. Jeste� dro�szy Gunilli ni� ktokolwiek inny na �wiecie, Erlandzie. A jednocze�nie ona �miertelnie si� ciebie boi.

��Dlaczego? Chc� tylko by� dla niej dobry.

��Ale pragniesz jej, czy� nie? � Heike by� zak�opotany. � To znaczy ca�kiem dos�ownie. Chcia�by� si� z ni� kocha�.

��To chyba jasne!

��A Gunill� to brzydzi. To wina jej rodzic�w. Jej matka jest podobno do�� rozwi�z�� kobiet��

��O, tak!

��A ojciec grzmi o grzechu i piekielnym ogniu. Jak ci si� wydaje, jak w tym wszystkim musi si� czu� Gunilla?

Erland bardzo posmutnia�.

��Chcesz powiedzie�, �e zupe�nie j� zniszczyli? Ju� zawsze b�dzie mi si� opiera�? Sta�a si� ca�kiem zimna?

��Nie, i na tym w�a�nie polega prawdziwa tragedia Gunilli. Ona tak�e ci� pragnie, Erlandzie, chcia�aby by� z tob�. I to w�a�nie najbardziej j� przera�a. Czuje obrzydzenie na my�l, �e jest taka grzeszna.

Erland przez chwil� siedzia� w milczeniu.

��Stary dra�! � wybuchn�� wreszcie.

��Tak, mo�na go tak nazwa�.

��Ale co ja mam wobec tego robi�?

��Miej cierpliwo��. Potrafisz?

��Nie, chyba nie � odpar� Erland �a�o�nie, ale szczerze. � Cho� rozumiem teraz, �e to konieczne.

��Gunilla twierdzi, �e w ka�dej chwili mo�e po�lubi� kogo� innego, kogo�, kto nigdy jej nie ruszy. Czy wiesz, o kogo chodzi?

��Pewnie, �e wiem! Ona ca�kiem oszala�a!

��Kto to jest?

Erland zawaha� si�.

��Powiedzia�a mi o tym w zaufaniu.

��A wi�c nie zdradzaj mi tajemnicy � pospiesznie rzek� Heike. � Ale nie wolno ci do tego dopu�ci�, Erlandzie. Je�li ona po�lubi kogo� innego, wszyscy troje b�dziecie nieszcz�liwi przez ca�e �ycie. Ona chce ciebie, widzia�em to w jej oczach, cho� bardzo si� przed tym wzbrania.

�o�nierz odwr�ci� si� ku niemu i badawczo spojrza� na� w ciemno�ciach. Heike dostrzeg� teraz wyra�nie arystokratyczne rysy w jego twarzy.

��Dziwny jeste� � rzek� Erland powoli. � Czasem w twoim g�osie brzmi co�, co wskazywa�oby na to, �e ty sam jeste� ni� zainteresowany.

Heike u�miechn�� si� ze smutkiem.

��Nawet gdyby tak by�o, to i tak nie mia�bym na co liczy�, prawda?

Kiedy Erland odpowiedzia�, w surowym g�osie zabrzmia�o co� na kszta�t wzruszenia:

��Do diaska, brzydalu, chyba ci� polubi�em!

��Tak jak i ja ciebie � rzek� Heike pogodnie.

Wstali.

��Zostan� w Bergunda � powiedzia� Erland. � Obiecuj�. I jeszcze raz pom�wi� z Gunill�. Przyrzekn�, �e b�d� si� powstrzymywa�. Ale nie przez ca�� wieczno��!

��S�dz�, �e nie b�dzie to konieczne. Ale staraj si� dobiera� s�owa z jak najwi�ksz� ostro�no�ci�. I� opiekuj si� ni�!

��Zas�uguje na to � przyzna� Erland.

Kiedy szli przez pogr��ony w ciemno�ciach park, Erland zmieni� temat rozmowy.

��Ludzie z parafii chc�, bym ja, jako �o�nierz umiej�cy pos�ugiwa� si� broni�, poszed� do lasu i rozprawi� si� z demonami w Diabelskim Jarze. Lensmann w nie nie wierzy.

��Nie wolno ci nawet my�le� o czym� takim! � wykrzykn�� Heike przera�ony. � Widzia�em je.

Erland stan�� jak wmurowany.

��Widzia�e�? A wi�c naprawd� istniej�?

��Tak, kiedy noc� jecha�em konno do Bergqvara, zajrza�em do szczeliny. Wartownik spa�, inaczej pewnie bym ju� nie �y�. S� �miertelnie niebezpieczne, Erlandzie, nie wolno ci i�� tam samotnie!

��Ale kim s�? Czy to diab�y, czy�?

Zn�w ruszyli.

��Nie wiem � odpar� Heike zamy�lony. � Wiem jedynie, �e zacz��em si� ba�. Ja i m�j� duch opieku�czy.

Erland gwa�townie zwr�ci� si� ku niemu.

��Co takiego?

��Mam po prostu amulet. Zapomnij o tym.

Wida� by�o, �e ostatnia nowina bardzo wzburzy�a Erlanda. Nie by� w stanie poj�� tego potwora, wyrozumia�ego bardziej ni� jakikolwiek cz�owiek, kt�rego spotka� do tej pory. No, mo�e z wyj�tkiem Arva Gripa.

To zrozumia�e, przecie� ci dwaj byli ze sob� spokrewnieni!

W wigili� �wi�t Bo�ego Narodzenia Gunilla dosta�a wolne, by odwiedzi� dom, co uczyni�a z mieszanymi uczuciami. Wola�aby zosta� z panem pisarzem i jego niezwyk�ym go�ciem.

Karl by� bardziej nieprzyjemny ni� zwykle. Ubra� si� w sw�j czarny jak w�giel �ksi�y str�j� z koloratk�, do czego nie mia� prawa. Z gniewem napad� na Gunill� za to, �e, jak si� wyrazi�, nie zdo�a�a z�apa� Arva Gripa w sieci.

��Pan Grip ju� mi si� o�wiadczy� � odpar�a dziewczyna zm�czonym g�osem. � Ale jak�e mog�am przyj�� jego propozycj�?

Jej nieporadno�� wprawi�a Karla w jeszcze wi�ksz� w�ciek�o��.

Ebba siedzia�a w k�cie, nie odzywaj�c si� ani s�owem. W jej zmatowia�ych oczach mo�na by�o teraz wyczyta� bunt, nienawi�� i bezgraniczne cierpienie. Gunilla naprawd� si� przerazi�a, widz�c zwykle pe�n� �ycia matk� w takim stanie.

Heike przyni�s� sobie krzes�o i usiad� przy ��ku z�o�onego chorob� Arva. Gor�czka coraz bardziej dawa�a mu si� we znaki.

Heike westchn��.

��Arvie, od chwili, gdy tu przyjecha�em, pr�bowa�em zebra� si� na odwag�, by pom�wi� z tob� o czym�. I nadal nie jestem przekonany, czy post�puj� s�usznie�

Arv u�miechn�� si�. Po oczach pozna� mo�na by�o, jak jest os�abiony.

��Zwykle powtarzam, �e je�li cz�owiek nie jest czego� pewien, to powinien jeszcze zaczeka�. Ale obudzi�e� moj� ciekawo��, m�w�e wi�c!

Heike zagryz� wargi.

��Mia�em nadziej� podarowa� ci prawdziw� gwiazdkow� niespodziank�, ale nie uda�o si�. Zn�w b�d� musia� wyjecha�, a mo�e i tym razem oka�e si�, �e na pr�no�

��Nie, nie wolno ci odje�d�a�. Co ty chcesz mi powiedzie�?

I zn�w Heike odczeka� chwil�.

��Arvie� Po drodze tutaj� jecha�em twoim �ladem.

��To oczywiste. I co z tego?

��Wiesz, �e jestem jednym z dotkni�tych. Mam pewne szczeg�lne zdolno�ci.

��Na razie nie mia�em okazji ich do�wiadczy�.

��To prawda � u�miechn�� si� Heike. � Staram si� ich nie okazywa�. Ale poza mymi zdolno�ciami mam jeszcze mandragor�, m�drca, kt�ry wie i potrafi wszystko.

��Co takiego? Naprawd� j� masz? A wszyscy w rodzie byli przekonani, �e znikn�a na zawsze!

��Jest moja, naprawd� moja, Arvie, tak jak kiedy� nale�a�a do mego dziada Daniela. Towarzyszy�a mi i chroni�a przez wszystkie lata. I w�a�nie ona, w po��czeniu z moimi szczeg�lnymi zdolno�ciami, przynios�a informacje o twojej �onie i dzieciach.

Arv poderwa� si� gwa�townie.

��Co ty m�wisz?

��Odnalaz�em gr�b twojej ma��onki, Arvie. Jej i opiekunki dzieci.

Krewniak i przyjaciel zarazem zas�oni� twarz d�o�mi. Przez d�ug� chwil� siedzia� ca�kiem nieruchomo.

Heike rzek� �agodnie:

��Ale dzieci prze�y�y.

M�czyzna w ��ku ani drgn��. Heike dostrzeg� jednak, �e zaszokowany z niedowierzaniem wstrzyma� oddech, jakby nie chcia� dopu�ci�, by obudzi�a si� w nim nadzieja.

��Z odszukania dziewczynki b�dziesz musia� zrezygnowa�, niemo�liwe jest natrafienie na jej �lad. Ale istnieje mo�liwo�� odnalezienia ch�opca. Podano mi pewn� nazw� miejscowo�ci.

Arv nareszcie si� poruszy�. Przem�wi� g�osem tak ochryp�ym, �e ledwie da�o si� rozr�ni� s�owa:

��Dopiero teraz o tym m�wisz! Jeste� tu przecie� od kilku dni!

��Ba�em si� rozbudzenia fa�szywych nadziei, kt�re natychmiast mog�yby lec w gruzach. Wola�em najpierw sam wszystko zbada�.

��Zbada�? Co ty m�wisz?

��Chyba najlepiej b�dzie, je�li zaczn� od pocz�tku? W�wczas zrozumiesz moje w�tpliwo�ci.

��Dobrze. Na mi�o�� bosk�, opowiedz mi wszystko! Z najdrobniejszymi szczeg�ami!

��Zgoda, ale po�� si�, nie wolno ci si� wyzi�bi�.

Heike rozpocz�� opowie�� o swej podr�y, o drganiach �mierci, o tym, co us�ysza� stary �lepiec od ludzi, kt�rzy zaj�li si� dzie�mi. M�wi� te� o poszukiwaniach prowadzonych tu na miejscu. Arv u�miechn�� si�, s�ysz�c o m�odzie�cach, kt�rych szpiegowa� Heike.

Kiedy Heike sko�czy�, Arv ze wzrokiem wbitym w sufit rzek�:

��Bergqvara! A wi�c dlatego nie chcia�e� nic zdradzi�! Wola�e� najpierw si� upewni�!

��Tak, bo czy� nie upatrywa�by� w ka�dym m�odym ch�opcu swego syna? Powsta�oby wiele zb�dnego zamieszania.

Arv zn�w usiad� na ��ku.

��Musimy natychmiast wyruszy� do drugiego Bergkvara. Natychmiast!

Heike zmusi� go, by si� po�o�y�.

��Oszala�e�? Z tak� gor�czk�? I przecie� zaprosi�e� dostojnych go�ci na drugi dzie� �wi�t!

��Ech, co mi tam! Musz� odnale�� syna! I pos�uchaj! Je�li znajdziemy ludzi, kt�rzy zaj�li si� Christerem, by� mo�e oni b�d� wiedzieli, kim by� �w szlachcic, kt�ry zabra� moj� ma�� Ann� Mari�?

��Nie jest to niemo�liwe, ale�

��Naprawd� mam tak� nadziej�! To jedyny spos�b na to, by j� odnale��! Powiedzia�, �e gdzie� w okolicach Sztokholmu? Co nam to m�wi? Nic! Ten cz�owiek m�g� mieszka� w samej stolicy i w ka�dym innym miejscu na p�nocy kraju.

Arv m�wi� z takim przej�ciem, �e z trudem da�o si� zrozumie� wypowiadane przez niego s�owa.

��Och, Heike, nie mog� tak po prostu tu le�e�!

��Pos�uchaj mnie, Arvie. Jeste� chory. B�dziesz mia� go�ci. I jest jeszcze twoja praca u hrabiego, kt�ry na pewno niech�tnie zwolni ci� z obowi�zk�w na tak d�ugi czas. Je�li mi ufasz, pozw�l mnie pojecha� do Bergkvara na wybrze�u! Nie dbam o jutrzejsz� porann� msz�, a w drugi dzie� �wi�t b�d� ci tylko przeszkadza�. Na pewno zdo�am sam odnale�� twego syna.

Arv zastanowi� si� chwil�.

��Masz racj�. Wiele czasu mo�e up�yn��, zanim ja b�d� w stanie wyjecha�. A przecie� nie mog� czeka�! Jed� wi�c, Heike, m�j przyjacielu i krewniaku, i odszukaj Christera! Znajd� go dla mnie!

Heike skin�� g�ow�.

��Wyrusz� ju� jutro. Bladym �witem.

��Dobrze! Dobrze, Heike! Christer by� �licznym ch�opcem o g�adkich, ciemnych w�osach i piwnych oczach. Ma znami� na policzku po� prawej stronie. Co prawda by�o niedu�e, mog�o znikn�� przez tyle lat. i prosz�, zatrzymaj to ubranie w prezencie ode mnie!

��Dzi�kuj�, ale�

���adnych ale! Nie rezygnuj, dop�ki nie odnajdziesz ch�opca! Obiecaj mi to, Heike!

��Obiecuj�! Je�li to w mojej mocy, odnajd� go.

��Wykorzystaj wszystkie ukryte si�y Ludzi Lodu, bez wzgl�du na to, jak s� niesamowite!

Heike u�miechn�� si� najbardziej tajemniczym ze swych u�miech�w.

Kiedy Gunilla wr�ci�a na dw�r Bergqvara, zasta�a swego gospodarza ogromnie podnieconego. Gor�czka niepokoj�co mu wzros�a, a to wr�y�o �le. Heike przygotowywa� si� do wyjazdu.

Opowiedziano jej ca�� histori�. Kiedy wyrazi�a ju� sw� rado��, odwr�ci�a si� ku Heikemu.

��Naprawd� wyje�d�asz? � spyta�a zasmucona. � A tak bardzo cieszy�am si�, �e zostaniesz z nami przez �wi�ta.

Heike, patrz�c w jej ufne, zamglone teraz smutkiem oczy, poczu� niezno�ny b�l w sercu.

��Wr�c� � rzek� schrypni�tym g�osem. � Mam nadziej�, �e przywioz� dobre wie�ci.

Gunilla kiwn�a g�ow�.

��Ale by� mo�e ci, kt�rzy zaopiekowali si� ch�opcem, wcale si� nie uciesz�?

��My�la�em o tym � dobieg� g�os Arva z sypialni. � Nie chc� kolejnej tragedii. Obym tylko m�g� zobaczy� mego syna, dowiedzie� si�, czy dobrze mu si� powodzi, zrobi� co� dla niego, dotkn�� go, to mi wystarczy. Gdyby chcia� si� tu przenie�� Nie, takiego szcz�cia nie potrafi� sobie nawet wyobrazi�. �lepiec m�wi�, �e ludzie, kt�rzy go zabrali, przybyli pieszo, nie mogli by� wi�c zamo�ni. Odwdzi�cz� si� im, pokryj� wszystkie wydatki, jakie musieli ponie�� w zwi�zku z wychowaniem syna, i oczywi�cie pomog� ch�opcu.

Heike s�ucha� tylko jednym uchem. Jego wzrok zawis� na zgrabnej sylwetce Gunilli, kt�ra zabra�a si� za przygotowywanie wigilijnej wieczerzy.

Nagle ockn�� si�, odwr�ci� i g�o�no, g��boko westchn��.

Nazajutrz rano, kiedy Heike wyrusza� w drog�, w ca�ej alei prowadz�cej z dworu do ko�cio�a a� rojno by�o od ludzi, �piesz�cych na porann� msz�. Cho� nadal panowa�a szar�wka, Heike podci�gn�� ko�nierz na twarz, a na g�ow� nasun�� kaptur, by nikt nie zdo�a� mu si� przyjrze�. Ludzie dostrzegali jedynie cie� mkn�cy na r�czym koniu.

Pierwsze p�atki �niegu wirowa�y ju� w powietrzu. Nie by�o ich wiele, ale ci�kie chmury obiecywa�y wi�cej.

Wkr�tce min�� �wi�tecznie roz�wietlony ko�ci� i znalaz� si� na drodze wiod�cej na wsch�d przez Smalandi�.

�le spa� tej nocy. Kr�ci� si� niespokojnie, �wiadom, �e jedynie cienka �ciana oddziela go od Gunilli, pierwszej m�odej dziewczyny, kt�r� naprawd� pozna� i na kt�rej mu zale�a�o. Na razie nie znaczy�a dla niego tak wiele, ale stwierdzi�, �e najwy�szy czas rozsta� si� z ni�. To prawda, �e jego wyjazd w du�ym stopniu przypomina� ucieczk�.

Przemierza� wysokie wzg�rza. Dzie� rozja�nia� si� z ka�d� chwil�. Ziemia nadal by�a go�a, nie do�� zmro�ona, by p�atki �niegu mog�y si� na niej utrzyma�. Heike by� g��boko wzburzony, usi�owa� my�le� o czym innym, ale ca�y czas widzia� przed sob� b�agalne spojrzenie Gunilli.

�Naprawd� wyje�d�asz? Tak pusto tu b�dzie bez ciebie, Heike!�

To tylko �yczliwe s�owa. Dobrze wiedzia�, �e jej serce nale�y do Erlanda z Backa.

To pewnie g��d nie daje mi spokoju, pomy�la�. Zatrzyma� si� i zjad� to, co przygotowa�a mu na drog� Gunilla. Wcale go to nie uspokoi�o.

Zn�w dosiad� konia. Usi�owa� nie my�le� w og�le o niczym, pe�nym g�osem �piewa� s�owe�sk� piosenk�

Nic nie pomog�o.

�Uwa�aj na siebie, Heike!�

Oczy zasz�y mu mg��, nie widzia� dobrze, a wilgo� na policzkach nie by�a wcale topniej�cymi p�atkami �niegu.

��Przekle�stwo! � parskn��, zeskakuj�c z konia. Przysiad� na wywr�conym pniu sosny, opieraj�c g�ow� na d�oniach. � Przekle�stwo! � powt�rzy�, nie znajduj�c innych s��w.

Ko� czeka� cierpliwie. Skuba� marne resztki krzaczk�w bor�wek, ale nie by�o czym si� naje��.

Nagle Heike poczu� lekkie dotkni�cie d�oni na ramieniu. Podni�s� g�ow� i spojrza� prosto w par� zielonych oczu.

��Sol � szepn�� zdumiony.

Przekrzywi�a g�ow�, zaciskaj�c usta.

��Nie chcemy, by� cierpia�, m�j drogi � powiedzia�a po chwili. � A przy okazji, dzi�kujemy za wsp�lny pobyt w Stregesti. Rzadko mam tyle uciechy co wtedy, gdy palili�cie w�osy pi�knej czarownicy!

U�miechn�� si� nie�mia�o. Od razu poczu� si� spokojniejszy.

��Znasz moc mandragory, prawda? � zapyta�a pi�kna kuzynka, nie �yj�ca od dwustu lat. � Wiesz, �e przy jej pomocy mo�esz zdoby� serce kobiety?

Skin�� g�ow�, zawstydzony swymi uczuciami, a g��wnie tym, �e kto� inny o nich wie.

��Ale dziewczyna nie jest dla ciebie, Heike, z pewno�ci� zdajesz sobie z tego spraw�? Zbyt wielu ludzi unieszcz�liwi�by� wkraczaj�c w jej �ycie i odmieniaj�c uczucia. I tak jest jej dostatecznie trudno.

��Tak � mrukn�� Heike. � Wiem, �e dla mnie nie istnieje mi�o��.

��No, no, nie przesadzaj! Ale nie m�wmy ju� o tym! Nie mo�esz niepotrzebnie traci� tu czasu, Heike, musisz jak najpr�dzej dotrze� do Norwegii, jeste� tam potrzebny, rozpaczliwie potrzebny! Czekamy, aby� wr�ci� do domu i ocali� nasze ukochane dwory!

��Czy mam tam jecha� ju� teraz? � zapyta� przestraszony.

Niecierpliwie machn�a r�k�.

��Och, nie, oczywi�cie, musisz wype�ni� misj� u Arva Gripa, wszak on tak�e jest jednym z nas. Ale nie zostawaj d�u�ej ni� to konieczne! Nie masz na to czasu. Ingrid chcia�a przyj�� pom�wi� z tob�, ale poniewa� jej nie znasz, przysz�am ja.

��Ingrid, moja prababka? A wi�c i ona jest jedn� z was?

��Oczywi�cie! Bardzo niepokoi si� o swoje ukochane Grastensholm.

��Rozumiem. Czuj� si� taki bezradny. I zasmucony.

��Nie chcemy patrze� na tw�j smutek, Heike, nie zas�u�y�e� sobie na cierpienie. Wiesz, �e tajemny skarb Ludzi Lodu nale�y teraz do ciebie, prawda? Ale nie mo�esz go dosta� od razu, znajduje si� w Norwegii, poza tym nie znasz jego tajemnic. Dlatego musimy ci teraz pom�c. Dostaniesz od nas co�, co dzia�a dok�adnie odwrotnie ni� przyci�gaj�ca moc mandragory. Jest pewne ziele, najbardziej niepozorne ze wszystkich i najbardziej gorzkie.

Heike nie�mia�o spojrza� na oblicze Sol, dziwnie zamglone, cho� przecie� widzia� j� wyra�nie.

��M�wi�c, �e jest gorzkie, nie mam wcale na my�li smaku, cho� i on nie jest przyjemny � rzek�a dalekim g�osem. � Gorzkie jest jego dzia�anie. Zabija t�sknot�, k�adzie kres marzeniom i fascynacji drugim cz�owiekiem. Czy masz do�� odwagi, by je za�y�, Heike?

W sercu mia� smutek delikatny jak d�wi�k srebrnych dzwoneczk�w.

��Tak b�dzie najlepiej � odpar� cicho.

��A wi�c dobrze � skin�a g�ow�. � Kiedy zjedziesz ze wzg�rza, zatrzymaj si� na skraju lasu. Znajdziesz tam ziele, jest jeszcze troch� zwi�d�ych listk�w. Ale pospiesz si�, zanim zniknie pod �niegiem. Skrusz je w d�oni i po�knij. P�niej spokojnie mo�esz jecha� dalej.

Odwr�ci� si�, by podzi�kowa� za rad�, ale spostrzeg�, �e zn�w siedzi sam na pniu sosny. Oszo�omiony dosiad� konia. Czy to wydarzy�o si� naprawd�? Czy nie by�y to jedynie fantazje jego udr�czonej duszy?

P� godziny p�niej zje�d�a� ze wzg�rza. Dalej droga prowadzi�a przez podmok�e ��ki. Heike zatrzyma� si�, zeskoczy� na ziemi� i w rowie, w miejscu gdzie ko�czy� si� las, zacz�� szuka�.

Wkr�tce pod poduszk� mokrego �niegu znalaz� male�k� ro�link� z resztkami pi�ciopalczastych li�ci. Zerwa� listki i wyprostowa� si�.

D�ugo sta� trzymaj�c je w d�oni, delikatnie g�adz�c palcami drugiej r�ki.

Dane mu by�o posmakowa�, co mo�e sta� si� udzia�em cz�owieka � czu�o��, blisko�� drugiej istoty. Poczucie wsp�lnoty, zauroczenie tak osza�amiaj�ce, �e nie �mia� nawet o tym my�le�.

�Pokrusz listki i po�knij je.�

Pod�wiadomie d�o� zacisn�a si� wok� listk�w, us�ysza� cichy trzask. Wyprostowa� palce i popatrzy� na �a�osne brunatne okruchy.

Potrz�sn�� g�ow�, chc�c powr�ci� do rzeczywisto�ci. Czy ju� kompletnie oszala�? Ma zamiar je�� such� traw�? Jakby to mia�o czemu� s�u�y�! To na pewno wyobra�nia sp�ata�a mu figla tam, na wzg�rzu.

Ale przecie� nie pierwszy raz ujrza� swoich przodk�w, najbardziej nieszcz�liwe istoty z rodu Ludzi Lodu. Wiedzia�, �e posiada zdolno�� widzenia tego, co ukryte.

I zn�w w my�lach ukaza�a mu si� czysta, delikatnie rze�biona twarz o oczach spogl�daj�cych tak ciep�o, ufnie.

Nowe, kie�kuj�ce uczucie, kt�remu nigdy nie b�dzie dane rozkwitn��.

Suche resztki li�ci migota�y mu przed oczami. Kilkakrotnie prze�kn�� �lin�, zamruga�, chc�c odp�dzi� �zy, nap�ywaj�ce mu do oczu.

Nie chodzi�o mu tak bardzo o Gunill�, bo uczucie do niej dopiero nie�mia�o si� w nim rodzi�o. Najgorsza by�a my�l o nieko�cz�cej si� przysz�o�ci, o tym, �e z pewno�ci� nie po raz ostatni potrzebne mu by�o to ziele. Ro�linka, kt�ra sw� gorycz� zgasi bolesn� t�sknot�, to cudowne uczucie, kt�rego za nic nie chcia� utraci�. Ale on by� Heikem, od tego nie by�o ucieczki. Heikem skazanym na samotno��.

Zdarza�o si�, �e przeklina� mandragor�, kt�ra tak zapami�tale walczy�a z Solvem w obronie jego �ycia.

��Tak b�dzie. najlepiej � szepn��, d�awi�c w gardle szloch. Szybko w�o�y� do ust pokruszone listki i popi� mlekiem z kartki, przygotowanej przez Gunill�.

Jaki� gorzki smak! Ale wszak powiadano, �e i mi�o�� bywa gorzka.

Westchn�� g��boko i otar� oczy.

Ruszy� dalej w samotn� w�dr�wk� na wsch�d.

Rozwa�ania pastora nad �wi�teczn� Ewangeli� nie pobudzi�y Erlanda z Backa do duchowych refleksji. Erland, cho� zawsze by� bogobojnym m�odzie�cem, zapomnia� o Dzieci�tku Jezus w ���bku, zapatrzony w profil Gunilli, kt�ry rozpozna� w�r�d czarnych chust po kobiecej stronie.

Ach, gdyby tylko odwr�ci�a g�ow�! Gdyby cho� przelotnie spojrza�a na mnie!

Ale nie, niestety, Erland nie mia� zdolno�ci hipnotycznych.

�Dla niej nie ma nikogo innego poza tob�, Erlandzie. Pragnie tylko ciebie.�

�atwo to powiedzie� tajemniczemu Heikemu. Ale jak, do dia� Wybacz mi, Bo�e, nie chcia�em, nie w ko�ciele! Jak przem�wi� do dziewczyny, kt�ra podskakuje nerwowo na najdrobniejsz� frywoln� uwag�?

Ale od s��w Heikego Erlandowi zrobi�o si� cieplej na sercu. Tak bardzo chcia� by� mi�y dla Gunilli, pragn��, by czu�a si� z nim bezpiecznie. C� m�g� jednak pocz��, skoro grzech pierworodny bra� go we w�adanie, kiedy tylko si� do niej zbli�y�? Ka�da inna by�aby z tego dumna�

A on tak marzy� o Gunilli, kiedy by� w Sztokholmie! Wszystkie wolne chwile po�wi�ca� planowaniu ich wsp�lnej szcz�liwej przysz�o�ci!

�cisn�o go w gardle od tych my�li.

Musi si� opanowa�, musi! �adnych r�k wsuwanych pod jej sp�dnic�. B�dzie cierpliwie czeka�, a� sama rzuci si� mu w ramiona, tak jak radzi� Heike. Ale, do czorta� Oj, przepraszam, zn�w mi si� wyrwa�o! W jaki spos�b on, Erland z Backa, kapral stra�y przybocznej w s�u�bie zmar�ego Jego Kr�lewskiej Mo�ci, by�by w stanie to uczyni�?

Erland westchn�� tak ci�ko, �e o ma�o nie p�k�a na nim kurtka od munduru. Poradzi sobie, wszak bardzo tego chce, bez w�tpienia. Ale cia�o by�o ch�tne, a duch s�aby� Nie, wcale nie!

Kiedy rozleg�y si� d�wi�ki ostatniego psalmu, mrucza� tylko jego s�owa, nie spuszczaj�c oczu z profilu Gunilli. W ko�cu brat da� mu kuksa�ca w bok, sycz�c:

��Nie mo�esz przynajmniej trzyma� si� rytmu, je�li ju� wymy�li�e� nowe s�owa do pie�ni?

Erland spiek� raka i spu�ci� g�ow�. Wy�piewa� ju� wszystko, co mia� do wy�piewania.

Kiedy wierni zacz�li opuszcza� ko�ci�, przepchn�� si� przez rozko�ysany t�um, st�oczony w przej�ciu, i uda�o mu si� dotrze� do dziewczyny.

��Czy mog� odwiedzi� ci� dzi� wieczorem? � szepn��. � Chcia�bym z tob� o czym� porozmawia�.

Gunilla drgn�a przestraszona.

��Id� po po�udniu do domu, do Knapahult � spr�bowa�a si� wym�wi�.

���wietnie! Przeprowadz� ci� przez las.

J�kn�a cicho, ale nie umia�a znale�� �adnego wybiegu.

Erland czeka� na ni� ju� od zmierzchu. Zobaczy�a, �e zsinia� z zimna, musia� wi�c sta� do�� d�ugo. Rozbudzi�o to jej czu�o��, bo nowy Erland do tej pory jawi� si� jej tak m�ski i pewny siebie, �e wydawa� si� niewra�liwy na ch��d ani wszelkie inne tego typu przyziemne drobiazgi. Szybko jednak st�umi�a w sobie to uczucie. Nie chcia�a, by zrodzi�y si� mi�dzy nimi nowe wi�zi.

Erland powa�nie zajrza� jej w oczy.

��Nie b�d� wygadywa� �adnych g�upstw � obieca�. � Mo�esz mi zaufa�.

Serce Gunilli stopnia�o jeszcze bardziej.

��Mam wobec ciebie wyrzuty sumienia, Erlandzie. Jeste� taki dobry, ale nic nie mog� poradzi�, �e�

��Wiem. Ten dziwak Heike rozmawia� ze mn� na ten temat. Mog� poczeka�, Gunillo. Czeka�em na ciebie przez trzy lata, wytrwam i nast�pne trzy. Tak mi si� przynajmniej wydaje.

Dziewczyna roze�mia�a si� nieco bezradnie.

��Naprawd� jeste� szalony!

Erland tak bardzo si� ucieszy�, �e widzi sw� przyjaci�k� roze�mian� po tylu smutnych latach, �e w pierwszym odruchu chcia� j� obj��. Zdo�a� si� jednak w por� powstrzyma�.

W ci�gu dnia napada�o troch� �niegu, w lesie panowa�a g�ucha zimowa cisza.

Dzielny wojak trzyma� dziewczyn� za r�k�, a ona, cho� stara�a si� zachowa� rezerw�, pozwoli�a mu na to.

Szli powoli, wolniej, ni� im si� wydawa�o.

��Kiedy byli�my mali, ty jedna by�a� dla mnie mi�a, Gunillo! � rzek� Erland ciep�o. � Wszyscy inni nazywali mnie b�kartem, obrzucali wyzwiskami.

��Tak jakby to by�a twoja wina � odpar�a ze spuszczon� g�ow�. � A ty by�e� moim obro�c�, pami�tasz?

��Tak, przed czarownicami i le�nymi trollami. � Rozejrza� si� dooko�a i roze�mia�. � Jakimi� byli�my dzie�mi!

Gunilli nagle zrobi�o si� niezwykle lekko na sercu i cho� nie zdawa�a sobie z tego sprawy, u�miecha�a si� do niego ciep�o, a z jej oczu wprost bi�y mi�o�� i podziw.

Erland dzielnie nad sob� panowa�. Teraz ju� wiedzia�, �e ten zdumiewaj�cy Heike mimo wszystko mia� racj�. To jego, Erlanda, kocha�a Gunilla.

Dop�ki wspominali wydarzenia z dzieci�stwa, las rozbrzmiewa� weso�ym �miechem, a Gunilla od dawna nie by�a w takim dobrym nastroju.

Wkr�tce jednak Erland poruszy� pal�cy temat.

��Czy nie mog�aby� kt�rego� dnia p�j�� ze mn�, by obejrze� moj� �o�niersk� zagrod�? Tylko rzuci� okiem?

Gunilla natychmiast zesztywnia�a.

��Mo�esz zabra� ze sob� matk� � uspokoi� j�.

Niepewnie kiwn�a g�ow�, zagryz�a wargi. Za drzewami wida� ju� by�o Knapahult.

��Mog�o by nam by� tak dobrze, Gunillo! Firanki w oknach i�

Firanki? Firanki? Tak jak na samym dworze Bergqvara!

��Jak my�lisz, czy zmieszcz� si� tam moje krosna?

Erland mia� wra�enie, �e serce przestaje mu bi� ze wzruszenia.

��Naturalnie! Sporo tam miejsca! � rzek� nieswoim g�osem.

��A jak wygl�da otoczenie?

��Je�li zechcesz, mo�esz mie� ma�y ogr�dek. Jest troch� zapuszczony, bo zagroda po �mierci starego �o�nierza Klanga przez kilka lat sta�a pusta. Ale na wiosn� mog� skopa� grz�dki. A stodo�a i obora s� w dobrym stanie.

Gunilla zatopi�a si� w marzeniach. W�asny dom? Mo�liwo�� wyrwania si� spod przera�aj�cego wp�ywu rodzic�w? By�aby sobie pani�. Sama o wszystko by dba�a, piek�a i pra�a dla siebie i dla�

I w�wczas Erlandowi wyrwa�o si� ca�kiem nieprzemy�lane zdanie.

��I wyobra� sobie dzieci biegaj�ce wok� po trawie � rzek� w rozmarzeniu.

Gunilla skamienia�a, a gdy poj�a sens jego s��w, z jej gard�a wydar� si� j�k, kt�rego nie mog�a powstrzyma�. Z ca�ych si� stara�a si� opanowa� ogarniaj�c� j� histeri�.

��To niemo�liwe, Erlandzie, niemo�liwe � za�ka�a i ju� chcia�a od niego ucieka�.

On jednak zd��y� si� zorientowa�, jakie g�upstwo paln��, i przytrzyma� j� za rami�.

��Wcale nie to mia�em na my�li, Gunillo, zapomnij, prosz�! Nie chodzi mi o dzieci. Mog� poczeka�, przecie� wiesz, mo�emy spa� w oddzielnych izbach, byleby� tylko zamieszka�a ze mn�. M�wi� powa�nie, chcia�bym si� z tob� o�eni�. A czy ty si� zgodzisz?

Szlochaj�c w g�os, pr�bowa�a wyrwa� si� z jego u�cisku.

��Rozumiesz chyba, �e nie mog�, ty masz prawo mie� dzieci tak jak inni. To tylko ja�

��Gunillo! � rzek� b�agalnym tonem. � Nie obchodz� mnie dzieci, pragn� jedynie, by� by�a przy mnie!

��Ach, Erlandzie � j�kn�a tak zasmucona, �e a� serce mu si� kraja�o. W jej oczach widzia� mi�o�� i rozpacz. � Ach, Erlandzie, co my zrobimy?

Wyrwa�a si�, uwalniaj�c rami�, i ostatni odcinek, dziel�cy ich od Knapahult, przeby�a biegiem. Erland d�ugo spogl�da� na ni�, a w jego duszy walczy�y ze sob� nadzieja i rezygnacja. Kocha�a go, co do tego nie by�o cienia w�tpliwo�ci. Gdyby tylko umia� powstrzyma� sw�j d�ugi j�zor!

Niech�tnie skierowa� kroki ku wiosce.

Kiedy Gunilla wesz�a do domu i pok�oni�a si� rodzicom, dozna�a wra�enia, �e kamienieje jej serce. Matka wychodzi�a akurat do obory i Gunilla ofiarowa�a si� z pomoc�. O tym jednak nie mog�o by� mowy, by�a ju� wystrojona w najlepsze �wi�teczne ubranie.

��Nied�ugo b�d� gotowa � stwierdzi�a Ebba. � Nakryj w tym czasie do sto�u, Gunillo!

Dziewczyn� niezbyt radowa�a my�l, �e zostanie sam na sam z ojcem. Bardziej ni� kiedykolwiek czu�a si� nieswojo w jego obecno�ci. Dlatego szybko zabra�a si� za wystawianie na st� �wi�tecznych potraw i ze spuszczon� g�ow� kr�ci�a si� po kuchni, nie patrz�c na niego. By�a te� wzburzona po spotkaniu z Erlandem, podniecona i zarazem wystraszona.

Karl w czarnym fraku i koloratce nerwowo przechadza� si� ko�o sto�u, za�o�ywszy r�ce na plecy. Od czasu do czasu mamrota� pod nosem biblijne cytaty i surowym wzrokiem obserwowa� poczynania Gunilli.

��Dobrze, �e stan�li�cie ju� na nogi, ojcze � powiedzia�a dziewczyna. � Widz�, �e odesz�a od was choroba?

��Tak. Pan pomaga swym wiernym s�ugom. Lekarze na nic si� nie przydaj�, mo�na liczy� jedynie na modlitw� i cud boski.

��My�la�am, �e to wizyta u Kjersti-Sowy przynios�a wam ulg�, ojcze � rzek�a Gunilla nieopatrznie. Nieprzemy�lane s�owa rozsierdzi�y ojca.

��U Kjersti-Sowy? � zatrzyma� niespokojne kroki i splun��. � Nie podejrzewasz chyba, �e chcia�em mie� do czynienia z tak� poga�sk� czarn� magi�? By�em tam w imieniu twojej matki. Nie, to Pan us�ysza� wezwania swego aposto�a i pospieszy� z pomoc�.

Zbli�y� si� do c�rki, a� poczu�a na karku jego nieprzyjemny oddech. Z�by Karla nie by�y w najlepszym stanie.

��No i jak? Czy postara�a� si�, by pan Grip ponownie si� o�wiadczy�, dziewczyno?

Gunilla na d�wi�k jego g�osu zadr�a�a z obrzydzenia. Z rozpacz� my�la�a o fa�szywym patosie, kt�rym pokrywa� swe rozpasanie. Wiedzia�a, �e powinna reagowa� jak inne dziewcz�ta, kt�re dotkn�o podobne nieszcz�cie. Ojciec � �ajdak powinien �mieszy� j� i napawa� niejak� dum�, �e wci�� ugania si� za sp�dniczkami.

Jednak�e hipokryzja Karla, jego ob�udnie religijne post�pki i sk�adanie ca�ej winy o rozpust� na Ebb�, nape�nia�a j� g��bokim obrzydzeniem. Wiedzia�a, �e post�powanie ojca przyczyni�o si� do zwichni�cia jej �ycia uczuciowego, do uniemo�liwienia jej kontakt�w z m�czyznami w o wiele wi�kszym stopniu ni� matczyne wypady do stodo�y.

Przedtem podporz�dkowa� sobie Gunill� ca�kowicie, ale �yczliwo�� i m�dre s�owa pana Gripa, mi�o�� Erlanda, a zw�aszcza zrozumienie Heikego doda�y jej si�y i pewno�ci siebie. Czu�a, �e ojciec nie ma ju� nad ni� w�adzy, widzia�a w nim jedynie budz�cego politowanie pysza�ka.

��Nie, ojcze � odpar�a zdecydowanie. � Nie chc� wyrz�dzi� nikomu takiego z�a, jakiego dopu�ci�abym si� po�lubiaj�c pana Gripa, podczas gdy moje serce wybra�o kogo innego.

Karl pokra�nia� na twarzy. Wzrok wbi� w twarz Gunilli.

��Co takiego? � wrzasn��. � Nie masz ju� ani odrobiny wstydu, dziewczyno?

��Kocham Erlanda z Backa, ojcze. Ale wy zniszczyli�cie moje �ycie do tego stopnia, �e nie mog� go po�lubi�. Nie mog� po�lubi� nikogo!

��Erland z Backa! � Karl dusi� si� z w�ciek�o�ci. � Ten �obuz, ten b�kart sp�odzony w grzechu! I jego chcesz, a odrzucasz bogatego m�czyzn� z widokami na przysz�o��, jakim jest dworski pisarz? Czy� ty� nie� masz� wstydu?

Ka�demu s�owu ojca towarzyszy�o uderzenie, ale dziewczyna uchyla�a si� przed ciosami, kt�re jakby ze�lizgiwa�y si� po niej. Op�tany z�o�ci� chwyci� j� za rami� i uderzy� prosto w twarz.

Gunilla broni�a si� j�cz�c, nie by�a w stanie odda� ojcu, tyle wpojono jej szacunku dla rodzic�w. Karl, nie zastanawiaj�c si� d�ugo, uczyni� tak, jak za dawnych dni: prze�o�y� c�rk� przez kolano i podci�gn�� spadnie.

��Ojcze! � krzycza�a Gunilla przera�ona. � Oszaleli�cie? Nie wolno wam tego robi�! Nie mo�ecie mnie tak poni�a�!

Karl, za�lepiony gniewem, parskn��:

��Wybij� z ciebie grzech, ty nieczysta dziwko, bo do mnie nale�y pomsta, m�wi Pan�

Gunilla walczy�a jak szalona, by si� uwolni� z u�cisku ojca. Karl nagle zorientowa� si�, �e ma do czynienia z doros�� kobiet�. Przytrzymywa� j� z ca�ych si�, wpatruj�c si� z rosn�cym po��daniem w g�adk�, z�otobr�zow� sk�r� i nagle dozna� owego cudownego, rozkosznego uczucia, jakie nie by�o mu dane przez ostatni rok.

��Mam do tego prawo � wymamrota�. � To moje prawo�

Dziewczyna szcz�liwie nie do ko�ca rozumia�a, co si� z nim dzieje, ale zobaczy�a, �e oczy ojca zasz�y mg��, a rysy twarzy napi�y si�.

��Pu��cie mnie, ojcze, w imi� boskie! � wo�a�a.

W tej samej chwili wbieg�a do kuchni Ebba, przywo�ana krzykiem Gunilli i ha�asem czynionym przez wywracane sprz�ty.

Ona od razu spostrzeg�a, w jakim stanie jest jej m��. Ten lubie�ny wyraz twarzy widywa�a wszak setki razy. Po plecach przebieg� jej dreszcz.

��Czy� ty ju� kompletnie oszala�, chcesz si� rzuci� i na Gunill�? � wrzasn�a, podbiegaj�c do nich.

��Mam do tego prawo! � odkrzykn��. � Trzymaj si� z daleka, ty si� ju� do niczego nie nadajesz!

Ebba niewiele my�l�c z�apa�a �opat� do chleba i uderzy�a ni� m�a tak, �e polecia� w k�t.

��Nie wolno ci mnie tkn��, stara koby�o! � dar� si�, ze strachu odchodz�c od zmys��w. � Mam prawo!

Ebba nie s�ucha�a go ju� wi�cej, przemieni�a si� w szalej�c� nienawi�ci� furi�.

��Dostaniesz teraz z nawi�zk� za wszystkie lata bato�enia, za to, co� zrobi� mnie i Gunilli. Przebra�a si� miarka, to o jeden grzech za du�o, ty czarci pomiocie!

��Ebbo! � surowo pr�bowa� napomnie� j� Karl, ale grad cios�w nie ustawa�, a� wreszcie �opata p�k�a na p�. Ebba zaraz chwyci�a za pogrzebacz. � Tak nie wolno m�wi� do wybra�ca Bo�ego! Przesta�, ty diablico, przesta�, ratunku, umieram!

��Wybraniec Bo�y, ty? � wykrzykn�a Ebba drwi�co, wal�c go w najczulszy punkt. Karl zwin�� si� z b�lu. � Co masz do zaoferowania? Nic, nawet w ��ku! Ka�dy z tych, z kt�rymi by�am w stodole, mia� przynajmniej o kilka cali d�u�szego ni� ty. Umieli mi da� co�, o czym ty nawet nie wiesz, �e istnieje! Dali mi rado�� z kochania! Nie pokazuj si� wi�cej z t� swoj� calow� ku�k�!

Gunilla podnios�a si� z pod�ogi, gdzie powali� j� cios ojca, i uj�a matk� za rami�.

��Matko! Matko! Nie unieszcz�liwiajcie siebie samej!

Ebba nareszcie odzyska�a r�wnowag�.

��Masz racj�. On nie jest tego wart. To n�dzna kreatura.

Dawny gospodarz i g�owa rodziny zmieni� si� teraz w �a�osn� kupk� nieszcz�cia, kt�ra �kaj�c litowa�a si� nad sob�:

��Niewierna �ona! Zosta�em rogaczem! Ja � rogaczem! Wszyscy w parafii b�d� si� ze mnie �mia�!

��Od wielu lat si� �miej� � parskn�a Ebba bezlito�nie. � Ale nigdy ci nie wybacz�, �e rzuci�e� si� na Gunill�, nie mog�c zapanowa� nad w�asnymi ��dzami! Przenigdy!

Karl krwawi� z wielu ran, prawdopodobnie dozna� te� wstrz�su m�zgu, ale nie dawa� za wygran�.

��Nad moimi ��dzami? Moimi? Ja jestem czysty, nieskalany, dobrze o tym wiesz! To ta rozpustnica rzuci�a si� na mnie!

Gunilla, kt�ra w�a�nie usi�owa�a postawi� ojca na nogi i zaprowadzi� do ��ka, teraz zesztywnia�a, pe�na odrazy i niedowierzania, i pu�ci�a go. Wpatrywa�a si� w Ebb�.

��Matko i ojcze, o czym wy m�wicie?

��E, nie przejmuj si� � pospiesznie uspokaja�a j� Ebba. � To nic takiego. To wariat, my�lisz, �e go nie znam?

Dziewczyna jednak nareszcie zrozumia�a prawd�. Poczu�a ogarniaj�ce j� md�o�ci. Z j�kiem wypad�a z domu. Nie zwa�aj�c na b�agalne wo�ania Ebby, bieg�a jak szalona, chc�c uciec daleko, jak najdalej od Knapahult.

Nikt! z j�kiem powtarza�a w duchu. Nikt! Nikt! Nikt!

Do domu pisarza powr�ci�a do�� p�no. Mia�a kredowobia�� twarz i z trudem mog�a si� wyprostowa�.

Arv nadal le�a� w ��ku, ale bez w�tpienia choroba ust�powa�a. Uni�s� si� na �okciu.

��Ach, a wi�c jeste�, Gunillo � rzek� przyja�nie. � Wejd� tu do mnie. Ale jak ty wygl�dasz? Czy �le si� czujesz?

Popatrzy�a na niego z rozpacz�.

��Czy mam przygotowa� wieczerz�, panie Grip?

��Nie, nie, chod�, usi�d� tu przy mnie. Co si� sta�o? Czy kto� wyrz�dzi� ci krzywd�?

Dziewczyna nerwowo skuba�a fr�dzle u szala.

��Erland? � zapyta� Arv cicho, dosz�y go bowiem pewne plotki.

��Nie, nie. To ojciec�

Arvowi nawet nie przysz�o do g�owy, �e Karl m�g�by napastowa� c�rk�.

��Zn�w �le si� zachowa� wobec Ebby? Musimy po�o�y� temu kres!

��S�dz�, �e kres ju� nadszed� � wyszepta�a ledwie s�yszalnie. � Matka mu dzisiaj odda�a.

Arv uzna� ten fakt za jak najbardziej na miejscu i nie wyrzek� ani s�owa komentarza. Zapyta� tylko:

��Nie zosta� chyba powa�nie ranny?

��Nie s�dz�, w ka�dym razie p�niej wrzeszcza� i przeklina�.

Arv d�ugo si� nad czym� zastanawia�.

��Gunillo � rzek� wreszcie �agodnie. � To bardzo niedobre dla ciebie. Czy rozwa�y�a� propozycj�, kt�r� z�o�y�em ci ju� tak dawno temu?

Nie podnosi�a oczu.

��By�bym bardzo rad, gdyby� zosta�a moj� �on�, bo nigdy nie �y�o mi si� tak dobrze jak teraz, gdy si� do mnie sprowadzi�a�.

Gunilla siedzia�a na brzegu ��ka, z ca�ych si� walcz�c z p�aczem. My�la�a o Erlandzie, o kt�rym pan Grip tak niewiele wiedzia�. Jej serce by�o jednym wielkim kielichem goryczy i smutku, ale wiedzia�a, �e z Erlandem nigdy nie uda jej si� u�o�y� �ycia.

Nigdy! Teraz, kiedy rzuci� si� na ni� w�asny ojciec, jej odraza do wszystkich pr�b zbli�enia, podejmowanych przez m�czyzn, uros�a do bezgranicznych rozmiar�w. A Erland nie b�dzie umia� zapanowa� nad sob�, nie powstrzyma�yby go nawet najszlachetniejsze motywy. Za dobrze go zna�a, by o tym nie wiedzie�.

Co innego Arv Grip. Nim nie miota�y ogromne nami�tno�ci, by� dojrza�ym, przyjaznym m�czyzn�. Gunilla stara�a si� nie si�ga� my�l� do dalszej przysz�o�ci, wola�a zatrzyma� si� na chwili obecnej. U pana Gripa b�dzie bezpieczna.

Ale to nie w porz�dku!

Wsta�a.

��Wybaczcie mi, panie. Przez moment ju� chcia�am przyj�� wasz� �askaw� propozycj�. Ale z mojej strony by�aby to ucieczka. Szukam u was obrony, a tak by� nie powinno. Nie zas�ugujecie na taki zwi�zek!

��Usi�d�, Gunillo! Pom�wmy o tym. Obawiam si� tylko, �e po pewnym czasie po�a�ujesz, kiedy by� mo�e znajdziesz kogo�, z kim naprawd� zapragniesz dzieli� �ycie.

Och, Erlandzie, Erlandzie, pi�kny Erlandzie, z kt�rym tak si� umiem �mia� i kt�rego tak si� boj�! Dlaczego sta�e� si� taki obcy, tak m�ski i niebezpieczny, i rozpalasz we mnie� rozpalasz grzeszne ��dze?

Zn�w ogarn�a j� fala md�o�ci.

��Nie b�d� �a�owa� � powiedzia�a szybko i zdecydowanie.

Arv westchn��, wyczuwa� bowiem, �e dziewczyna nie m�wi ca�kiem szczerze.

��Naprawd� uwa�asz, �e mo�esz by� ze mn� szcz�liwa, Gunillo?

Wybacz mi, Erlandzie! Wybacz, ale nie mog� post�pi� inaczej!

��Tak, wiem, �e b�d� z wami szcz�liwa. Macie do mnie cierpliwo��, a to wa�ne.

D�ugo si� zastanawia�.

��Tak. Chyba tak. A wi�c dobrze, Gunillo, og�osimy zapowiedzi ju� trzeciego dnia �wi�t, w ten spos�b nie b�dziemy marnowa� czasu.

��Jeste�cie taki dla mnie dobry � powiedzia�a przez nos, nie tylko z powodu p�aczu, lecz tak�e przezi�bienia, kt�rym ju� zd��y�a si� zarazi�.

Arv wyci�gn�� r�ce i obj�� j�, tak jak dobry wuj tuli ma�� dziewczynk�. Gunilla nie powstrzymywa�a ju� d�u�ej p�aczu, szuka�a w ramionach pisarza bezpiecze�stwa i pociechy.

Gunilla musia�a po�o�y� si� do ��ka z gor�czk�. Chcia�a pos�a� po Erlanda, czu�a bowiem, �e nale�� mu si� s�owa wyja�nienia, ale nie mog�a si� na to zdoby�.

Nikt nic nie m�wi� Erlandowi, nikt z wioski nie mia� odwagi tego uczyni�. Ch�opak nie nale�a� do gorliwych uczestnik�w nabo�e�stw, by� raczej zdania, i� religia to prywatna sprawa mi�dzy nim i Bogiem, a duchownym nic do tego. Nigdy nie us�ysza� wi�c trzykrotnych zapowiedzi. Po tym, jak Gunilla uciek�a, zostawiaj�c go samego w lesie, przebywa� w swojej zagrodzie, usi�uj�c doprowadzi� j� do �adu. Mia� nadziej�, �e pewnego dnia Gunilla przyjdzie do niego sama z siebie. Nie wiedzia� nic o post�pku Karla, maj�cym katastrofalny wp�yw na dalsze losy jego ukochanej.

Okaza�o si�, �e Karl zosta� do�� powa�nie zraniony, ale przede wszystkim ucierpia�o jego poczucie godno�ci i w�asnej warto�ci. W�a�ciwie by� wstrz��ni�ty faktem, �e Ebba o�mieli�a si� odda� mu ciosy, i postanowi� pokaza� si� z nowej strony. Sta� si� teraz �agodny i wybaczaj�cy; szlachetny i wyrozumia�y jak sam Jezus. Nie �mia� bowiem odwo�ywa� si� do dzia�ania si��, ba� si�, �e ta chora na g�ow� kobieta jeszcze raz rzuci si� na niego.

Le�a� wi�c w ��ku i �agodnym, nabrzmia�ym cierpieniem g�osem prawi� oboj�tnej Ebbie o straszliwych m�kach, jakie, niestety, czekaj� j� w piekle za to, �e o�mieli�a si� podnie�� na niego r�k�. Obiecywa� jednak, �e wstawi si� za ni� u Pana, bowiem ona jest zbyt ograniczona, by w swej g�upocie poj�� mog�a, jakich to straszliwych czyn�w si� dopu�ci�a. Odgrywa� d�ugie przedstawienia, pokazuj�c, jak to anio�owie niebiescy przyjd� po niego, niewinnie spotwarzonego Karla z Knapahult, wybra�ca Bo�ego, kt�ry ma zasi��� u st�p tronu Wszechmocnego w niebie. Przeczuwa� bowiem, �e chwila �mierci si� zbli�a�

Zerka� z ukosa na Ebb�, ale jego po�owica wci�� by�a pogardliwie niewzruszona.

Dra�ni�o to Karla, w g�osie zaczyna� pobrzmiewa� gniew. Zdo�a� jednak zapanowa� nad sob� i kontynuowa� kazanie, m�wi�c, �e kary niebios i tak nie s� dostateczne dla grzesznicy zatwardzia�ej jak Ebba. Nale�y bowiem odda� cesarzowi co cesarskie. No i w zwi�zku z tym, kiedy tylko stanie na nogi, ma zamiar powiadomi� o wszystkim lensmanna. To jego obowi�zek, musi go wype�ni� bez wzgl�du na to, jak b�dzie kraja� mu si� serce. Musi oskar�y� j� o gwa�t, o zamach na �ycie swego drogiego, niewinnego ma��onka.

��Tak, tak, tylko spr�buj! � odgra�a�a si� Ebba.

Karl zdo�a� zachowa� spokojny ton.

��Mam prawo ci� ch�osta� � zauwa�y� �agodnie. � Moim obowi�zkiem jest wypleni� z ciebie grzech pierworodny, kt�ry wszystkie kobiety odziedziczy�y po matce Ewie. I wiem teraz, �e mam racj�. Niemal na moich oczach uprawia�a� nierz�d. To straszny cios dla dobrego, bogobojnego m�a widzie� sw� �on� obna�on� jak dziwka z rynsztoka.

Ostatnie s�owa wysycza� przez z�by, nie potrafi� znie�� upokorzenia.

��A jak my�lisz, czyja to wina, �e pragn�am odrobiny czu�o�ci i ludzkiego zrozumienia?

Karl z pogard� parskn��, s�ysz�c takie wymy�lne teorie.

��Wsadzi ci� do wi�zienia za to, co zrobi�a� � warkn�� z ��ka, pokazuj�c guzy i si�ce. � Lensmann musi si� o tym dowiedzie�.

��A wi�c powiedz mu! Bardzo prosz�, donie� na mnie � odpar�a Ebba. � Mo�e i ja b�d� mia�a co� do dodania od siebie. O oszustwach, wy�udzaniu pieni�dzy od bogatych kobiet, jeszcze w czasach gdy b��kali�my si� od jednego nawiedzonego spotkania do drugiego. Mog� te� wspomnie� o tym, co zrobi�e� Gunilli. O krzywdzie, wyrz�dzanej jej przez lata, a zw�aszcza o ostatnim wyst�pku! Dobrze wiesz, �e nie przebieram w s�owach. Lensmann dowie si� o wszystkim!

Rozgoryczony Karl zapomnia� o �agodno�ci i usi�owa� si� podnie��.

��Mia�em do tego prawo, dobrze o tym wiesz! B�g mi �wiadkiem, ach, au, pobi�a� mnie na �mier�, kobieto, moje biedne plecy p�kaj� mi na kawa�ki, umieram, to twoja wina!

Ale nigdy wi�cej nie wspomnia� ju� o lensmannie.

Le�a� tylko i ubolewa� w prze�wiadczeniu, �e nikt nigdy nie cierpia� tak niezas�u�enie jak on, Karl z Knapahult.

W domu pisarza wszystko uk�ada�o si� pomy�lnie. Pog��bia�o si� szczere porozumienie pomi�dzy Arvem i bole�nie zranion� na duszy Gunill�. Ton ich rozm�w by� tak delikatny i �agodny, �e dziewczyna powoli zaczyna�a odzyskiwa� spok�j. Cz�sto, co prawda, siadywa�a zasmucona przy oknie, ciep�o ubrana i owini�ta szalem, bo przezi�bienie wci�� nie chcia�o ust�pi�. My�la�a w�wczas o Erlandzie, kt�ry nie otrzyma� od niej �adnej wiadomo�ci, i czu�a, �e go oszuka�a. Nie mia�a jednak kogo pos�a�.

Dopiero na dzie� przed �lubem, kiedy Ebba przysz�a odwiedzi� c�rk�, Gunilla znalaz�a okazj�, by szepn�� jej sw� pro�b�.

Ebba okaza�a zrozumienie i obieca�a jak najszybciej uda� si� do zagrody Erlanda. Mia�a mu wyja�ni�, jak si� sprawy maj�, pojmowa�a bowiem, co gn�bi Gunill�.

Po raz pierwszy od dawna matka i c�rka zdo�a�y nawi�za� kontakt r�wnie bliski jak ten, kt�ry istnia� mi�dzy nimi w latach dzieci�stwa Gunilli. Obydwu dobrze to zrobi�o.

Nikt w�a�ciwie nie ogarnia� bezgranicznej mi�o�ci, jak� Ebba darzy c�rk�, nie nale�a�a bowiem do os�b, kt�re g�o�no o tym krzycz�. Gdyby jednak kto� dostrzeg� wyraz oczu Ebby, szczotkuj�cej d�ugie w�osy ma�ej dziewczynki, lub jej spojrzenie, gdy Karl �aja� c�rk� ostro, a niesprawiedliwie, m�g�by to zrozumie�. Teraz Ebba by�a nieopisanie dumna z maj�cego si� odby� �lubu z tak wysoko postawionym cz�owiekiem, cho� przecie� wiedzia�a, komu Gunilla odda�a serce.

Przeczuwa�a jednak, �e ma��e�stwo Gunilli i Erlanda nie uk�ada�oby si� szcz�liwie. Dobrze wiedzia�a, co Karl wpoi� c�rce, bezustannie przeklinaj�c wszelkie prawa natury i zmys�owe ��dze. Erland z pewno�ci� nie zadowoli�by si� trzymaniem jej za r�k� we wsp�lnym �o�u.

Ebba jak zwykle spu�ci�a klapki na oczy, �ycz�c c�rce szcz�cia i powodzenia w ma��e�stwie z delikatnym Arvem Gripem.

Gunilla czu�a si� ju� na tyle dobrze, �e mog�a zaj�� si� prac�. W panie�ski wiecz�r niewiele mia�a jednak czasu na domowe zaj�cia! �lub mia� si� odby� w ko�ciele nast�pnego dnia w samo po�udnie, panowa�a wi�c gor�czka przygotowa�. Dopiero p�nym wieczorem Gunilla sko�czy�a szykowa� sw� sukni� �lubn�.

Wyczerpana przysiad�a na �awie w kuchni. Wszed� Arv, u�miechaj�c si� do niej ciep�o.

��Zm�czona?

��O, tak! Szcz�cie, �e cz�owiek nie bierze �lubu codziennie!

Dziewczyna by�a blada, ale Arv przypisa� to chorobie, kt�r� w�a�nie przesz�a. On tak�e od czasu do czasu spuszcza� klapki na oczy.

Usiad� przy niej, z jedn� r�k� na por�czy �awki, drug� wspart� na kolanie.

��Jutro nie b�dziesz musia�a nic robi� � obieca�, wpatruj�c si� w ni� wzrokiem, z kt�rego bi�a serdeczno��. � Przyjd� s�siadki, by tu u�adzi� i ubra� ci�, o nic wi�c si� nie martw.

Gunilla u�miechn�a si� nieco dr��cym u�miechem. Jutrzejszy dzie� przera�a� j�, temu nie mog�a zaprzeczy�.

M�wi�a mu teraz po imieniu. Nauczyli �mia� si� i �artowa�, rozmawia� powa�nie w naturalny spos�b.

��Zauwa�y�am, �e w ci�gu tych trzech tygodni sta�e� si� roztargniony i zatroskany � powiedzia�a. � �a�ujesz?

��Ma��e�stwa? O, nie! Co innego mnie gn�bi.

��Heike?

��Tak. Ju� dawno powinien by� z powrotem.

��Mo�e odnalaz� �lad twego syna i pojecha� za nim.

��I ja tak sobie to t�umacz�, Gunillo. Od czasu gdy Heike przyni�s� mi nowe wie�ci, dzie� i noc nie przestaj� my�le� o moich dzieciach. Wiele razy mia�em ch�� wskoczy� na ko� i ruszy� za nim do Bergkvara, ale to by�oby niem�dre. To, z czym nie poradzi sobie Heike, nie uda si� i mnie. Mimo wszystko nie �miem mie� nadziei!

Przykry�a jego r�k� d�oni�. Spojrzeli na siebie i u�miechn�li si� tkliwie.

��Gunillo� czy uwa�asz, �e pozna�a� mnie troch� przez ten czas?

Nie�mia�o skin�a g�ow�.

��I coraz bardziej podoba mi si� ten, kt�rego poznaj�.

Arv przez chwil� patrzy� na ni�, a potem nies�ychanie ostro�nie przyci�gn�� j� do siebie.

Pozwoli�a mu na to, cz�sto bowiem szuka�a pociechy w jego bezpiecznych obj�ciach. Tym razem jednak to on zrobi� pierwszy krok.

��Jutro zostaniesz moj� �on�, Gunillo. B�dziesz musia�a przywykn�� do tego, �e ludzie uznaj� nas za ma��e�stwo, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Poczu�, �e dziewczyn� przeszy� dreszcz. Nie my�la�a dot�d o tym, co b�d� m�wi� ludzie.

Arv zacz�� delikatnie:

��Bardzo mo�liwe, i� zechc� jutro zobaczy�, jak ci� ca�uj�, musisz by� na to przygotowana.

Poczu� trzepotanie serca, przypominaj�ce uderzenia skrzyde� sp�oszonego ptaka.

��Czy chcesz teraz� po�wiczy�?

Zwiesi�a g�ow�.

��Mo�e i tak b�dzie najlepiej � szepn�a ledwie s�yszalnie. � Tak, bym nie wpad�a w panik�.

��Nie b�j si� mnie � rzek�, bior�c j� pod brod�.

Najdelikatniej jak potrafi� z�o�y� poca�unek na jej czole. Gunilla siedzia�a nieruchomo, dr��c tylko jak przera�ona sarna.

Tak bardzo go lubi�, powtarza�a sobie w duchu. Tak bardzo, bardzo go lubi�!

Ale czy wystarczy lubi�?

Wiele ma��e�stw zosta�o zawartych na bardziej kruchych podstawach.

��Powinna� mnie obj�� � rzek� Arv.

Wszystko w niej stawia�o op�r, kiedy jednak uca�owa� jej powieki, us�ucha�a. D�onie spoczywaj�ce na karku by�y jakby bez �ycia, jak gdyby zmusi�a si�, by je tam po�o�y�, ale nie umia�a w ten gest w�o�y� bodaj odrobiny uczucia.

Nie, bez wzgl�du na to, jak lubi�a Arva Gripa, nie mog�a wydoby� ze swego serca nic wi�cej.

Ale wszystko przyjdzie z czasem. Tak szybko przyzwyczai�a si� do jego domu, zw�aszcza ostatnie trzy tygodnie da�y jej tyle zadowolenia, z pewno�ci� wi� i uczucie dla niego b�dzie ros�o z podobn� szybko�ci�.

��Szkoda, �e tw�j ojciec nie mo�e przyj�� na �lub � rzek� Arv, nie�wiadom, czego dopu�ci� si� Karl.

Gunilla natychmiast gwa�townie zareagowa�a na jego s�owa. Kurczowo zacisn�a r�ce na plecach Arva, jakby poszukiwa�a u niego pociechy.

Arv uj�� w d�onie jej twarz i czule ca�owa� czubek nosa, policzki�

Gunilla nie protestowa�a.

Przysz�y kobiety.

Gunilla, dr��cymi r�kami poprawiaj�c pi�kne brosze u �lubnej sukni, s�ysza�a, jak krz�taj� si� po sypialni.

��Wyg�ad� porz�dnie prze�cierad�o w tamtym rogu � rozleg� si� ostry kobiecy g�os.

��Dotknij tego � powiedzia�a druga. � Czysty len!

��Tak, tak, wielcy pa�stwo mog� sobie na to pozwoli�.

��Pa�stwo? Dziewczyna z Knapahult? Ona mia�aby by� lepsza od nas tylko dlatego, �e Knapahult ma jakie� przywileje? To i tak ma�a zagroda.

��Sp�jrz na te koronki! Najpi�kniejsze �o�e ma��e�skie na noc po�lubn�, jakie widzia�am!

��Na noc po�lubn�? � powt�rzy� ostry g�os. � Ona dawno ju� min�a, gotowam za�o�y� si� o koz�! Taki po�piech z weseliskiem mo�e oznacza� tylko jedno.

��Tak, tak, dziewczyna od jakiego� czasu zajmowa�a si� domem � zachichota�a inna. � Potem szybko w�lizgn�a si� do ��ka. Grip jest wszak samotnym m�czyzn�. I taki urodziwy.

Policzki Gunilli p�on�y. Umocowa�a brosz� i wybieg�a, jakby gna� j� sam diabe�.

My�la�a o wczorajszym wieczorze.

Przez las p�dzi� samotny je�dziec.

Stycze�, najd�u�szy i najch�odniejszy miesi�c roku, trzyma� przyrod� w lodowatym u�cisku. Pokrywa �nie�na by�a cienka, jak to cz�sto bywa na po�udniu Szwecji, ale mro�ne wiatry hulaj�ce po otwartych przestrzeniach zebra�y �nieg w zaspy. W czasie podr�y zimno dawa�o si� Heikemu we znaki.

Wraca� ogromnie przygn�biony. Pr�by odnalezienia m�odego Christera Gripa z Ludzi Lodu ca�kowicie si� nie powiod�y.

A tak d�ugo i tak starannie szuka�! Bergkvara na wybrze�u okaza�a si� o wiele wi�ksz� miejscowo�ci�, ze spor� liczb� mieszka�c�w. Heike bada� nies�ychanie dok�adnie, po�wi�ci� na poszukiwania znacznie wi�cej czasu, ni� uprzednio zamierza�, chcia� jednak nabra� ca�kowitej pewno�ci. Znalaz� nawet informacj� o ludziach, kt�rzy kiedy� przybyli do Bergkvara, a p�niej stamt�d wyjechali. Sprawdzi� i t� ewentualno��.

Teraz mia� pewno��: syna Arva Gripa nie ma tam i nigdy nie by�o.

Nie pozosta� nawet cie� szansy.

Jak b�dzie m�g� powiedzie� o tym Arvowi?

Obdarzonemu strasznym obliczem Heikemu nie zawsze �atwo by�o zdobywa� informacje. Spotyka� si� z ludzk� niech�ci�, szczeg�lnie na pocz�tku. Pod koniec jednak, kiedy ludzie przywykli ju� do jego wygl�du, by�o l�ej.

Heike wci�� jeszcze nie traci� nadziei na odnalezienie zaginionego syna Arva. �udzi� si�, wierz�c, �e by� mo�e Christer w najwcze�niejszym dzieci�stwie mieszka� w pobli�u dworu Bergqvara, lecz rodzina z jakich� przyczyn opu�ci�a to miejsce. Postanowi� podj�� ostatni� pr�b� i zwr�ci� si� do pastora, by to sprawdzi�.

By� to jednak zaledwie cie� szansy i musia� si� ��czy� z kolejnym piek�em poszukiwa�.

Heike westchn��.

Cieszy� si�, �e zn�w b�dzie m�g� porozmawia� z Gunill�. I to nareszcie spokojnie. By�a mu mi�� przyjaci�k�, nic wi�cej dla niego nie znaczy�a. Gorzkie ziele podzia�a�o niezwykle skutecznie.

Zorientowa� si� nagle, �e znajduje si� na �cie�ce wiod�cej z Knapahult do Bergqvara. Musia�, wida�, zatoczy� p�kole wok� dworu. W tych lasach nietrudno zab��dzi�.

Na �cie�ce przed sob� dostrzeg� w�druj�c� pieszo kobiet�, ubran� w najlepsze suknie. Po rozko�ysanych biodrach pozna� matk� Gunilli.

Dogoni� j� i wstrzyma� konia.

��Witajcie! � pozdrowi� Ebb�.

��W imi� Chrystusa! � zawo�a�a; � Czy zawsze musicie mnie tak wystraszy�? Wyskakujecie jak diabe� z pude�ka.

Heike u�miechn�� si�.

��Idziecie do Bergqvara? � zapyta�, zsuwaj�c si� z siod�a. � Usi�d�cie na koniu, ja p�jd� pieszo.

��Nie, nie, dzi�kuj�. Nie chc�, by moja najlepsza suknia przesi�k�a zapachem ko�skiego potu. Id� do ko�cio�a.

��M�� wam nie towarzyszy?

��Nie, le�y w ��ku � odpar�a Ebba kr�tko. Szli obok siebie, kobieta nieco zak�opotana towarzystwem dziwnej istoty; nie wiedzia�a, jak ma si� do niej odnosi�. � M�j m�� wstr�tnie zachowa� si� wobec Gunilli i nareszcie mu przy�o�y�am. Powinnam to by�a zrobi� ju� dawno temu � rzek�a z okrutnym u�miechem.

��W jaki spos�b �le potraktowa� dziewczyn�?

��W m�ski spos�b. To stary cap.

��Co takiego? � wykrzykn�� Heike przera�ony.

��Ale uda�o mi si� go w czas powstrzyma�. Twierdzi�, �e ma do tego prawo, ale co z tego? Je�li chodzi o Gunill�, jestem jak nied�wiedzica. Wpad�am we w�ciek�o�� i z wielk� przyjemno�ci� mu do�o�y�am. Nadal si� z tego ciesz�.

��Mieli�cie zupe�n� racj� � rzek� Heike tak zatopiony w my�lach, �e nie zastanawia� si� nawet, co m�wi.

��Gdybym si� nie opanowa�a, dopiero bym mu odp�aci�a � ci�gn�a Ebba. W jej g�osie nadal s�ycha� by�o ��dz� zemsty. � Co prawda nie ma jak odp�aca�, bo zapad� na chorob� starc�w.

Heike udawa�, �e nie s�yszy.

��A jak si� miewa Gunilla?

��Dzi�kuj�, tak jak mo�e si� miewa� panna m�oda. Roztrz�siona, zap�akana i roz�alona, ale my, kobiety, ju� takie jeste�my. W dniu �lubu zawsze ogarnia nas paniczny l�k.

Heike stan�� jak wryty.

��Panna m�oda? Gunilla wychodzi za m��? Dzisiaj? Za Erlanda, oczywi�cie?

Doprawdy, ale si� pospieszyli, pomy�la�.

��Nie, nie za Erlanda. Za samego pana Gripa.

��Za� za Arva? � Heike by� tak zdumiony, �e nogi odmawia�y mu pos�usze�stwa.

A wi�c to Arva mia�a w odwodzie! To on by� owym nieznanym, szlachetnym zalotnikiem, kt�ry mia� j� zostawi� w spokoju! Heikemu nawet do g�owy wcze�niej nie przysz�o, by m�g� by� nim Arv.

��A co na to Erland?

Ebba potar�a d�oni� czo�o i suszy�a dalej.

��No tak, Erland! Biedaczysko, naprawd� szkoda mi ch�opaka. By�am u niego wczoraj wieczorem i rozmawia�am w imieniu Gunilli. Gunilla sama nie mog�a i��, le�a�a z�o�ona gor�czk�. Bardzo ci�ko to przyj��, nie powiem! To nie w porz�dku wobec niego, ale rozumiem te� dziewczyn�. Jak kto� ju� raz nabierze obrzydzenia do tego, co dobre w ��ku, to i w dziesi�� koni si� go tam me zaci�gnie. Powiedzia�am o tym Erlandowi, bo on przecie� wie, co m�j m�� przez te wszystkie lata zrobi� z c�rk� tymi swoimi �mierdz�cymi siark� kazaniami o nierz�dnicach Ezechiela, kt�re marzy�y o Chaldejczykach z ogromnymi narz�dami i rozk�ada�y si� na ulicach, wabi�c m�czyzn, ale nie pisn�am ani s��wka Erlandowi o tym, co ten przekl�ty dziadyga ostatnio nawyprawia�, bo si� ba�am, �e jak Erland si� dowie, to zabije Karla, a szkoda, �eby ch�opak szed� do wi�zienia, bo niczym sobie na to nie zas�u�y��

Zatrzyma�a si�, by z�apa� oddech, kt�rego pozbawi�o j� ostatnie zdanie.

��Musz� pom�wi� z Erlandem � rzek� Heike. � Macie racj�, bardzo szkoda ch�opaka.

��Tak. Gunilli ogromnie przykro z jego powodu, ale wiem, �e nic na to nie mo�e poradzi�. Najspokojniej jej b�dzie u pana pisarza. Ale boj� si� o Erlanda. Ostatnie, co za mn� krzykn��, to �e ma wszystko w dupie.

Ebba nigdy nie przebiera�a w s�owach, wra�liwemu Heikemu trudno by�o strawi� jej wulgarne okre�lenia.

Ebba m�wi�a dalej na tym samym oddechu:

��Powiedzia�, �e p�jdzie do lasu rozprawi� si� z demonami w Diabelskim Jarze.

Heike poblad�.

��Wczoraj?

��Nie, nie, dopiero dzisiaj o dwunastej. Dok�adnie w tym samym czasie, kiedy Gunilla b�dzie bra�a �lub.

��Ale przecie� nie wolno mu tego robi�! To samob�jstwo!

��Mo�e o tym wiedzia�. Pewnie chcia� umrze� bohatersk� �mierci�. Oczy�ci� Diabelski Jar z potwor�w i zgin��. Erland zawsze lubi� odgrywa� bohatera.

��Bo�e � szepn�� Heike. � Bo�e!

Uzna�, �e Ebba zbyt lekko potraktowa�a t� histori�, ale te� i nie widzia�a tego, co on.

A Ebba ze swojej strony uzna�a, �e wzywanie Pana Boga przez demona z otch�ani zabrzmia�o poga�sko, niemal blu�nierczo. Nigdy jednak nie uda�o jej si� w�a�ciwie umiejscowi� Heikego.

Heike wskoczy� na konia:

��Musz� p�dzi� do lasu, powstrzyma� Erlanda, zanim dotrze na miejsce. Jest szalony, szalony!

Zanim Ebba si� zorientowa�a, ko� i je�dziec znikn�li w tumanie wiruj�cego �nie�nego py�u.

Pokr�ci�a g�ow�.

��Zbyt du�o dzieje si� tu naraz jak dla mnie. A zawsze narzeka�am, �e to taka nudna dziura!

W zasypanym �niegiem lesie Heike zacz�� my�le� troch� bardziej trze�wo. Nie wiedzia�, z kt�rej strony mo�e nadej�� Erland, o ile, oczywi�cie, nie dotar� ju� do przera�aj�cej szczeliny, kt�r� Heike kiedy� napotka�.

Utkwi� wzrok w obsypanych z jednej strony �niegiem pniach drzew, od ziemi a� do korony. My�li gor�czkowo pracowa�y mu w g�owie.

W jaki spos�b odnale�� ch�opaka?

Heike rozumia�, �e je�li uparty Erland postanowi� rozprawi� si� z mieszka�cami Diabelskiego Jaru, niezb�dna mu by�a pomoc. Pomoc jego, Heikego. A nie mia� zbytnio ochoty wdawa� si� w walk� z trollami, jak nazywa� stworzenia, kt�re ujrza� tamtej nocy.

Co robi�? Musi odnale�� Erlanda! I to szybko!

Jego zagroda? Gdzie ona jest?

Z pewno�ci� wiedziano o tym w Backa.

Ale gdzie le�y Backa?

Nie mog�c si� zdecydowa�, na o�lep gna� przez las. Nie mia� ju� pewno�ci, w kt�rej stronie znajduje si� Diabelski Jar. Ten las m�g� cz�owiekowi pomiesza� wszystko w g�owie, nale�a�o trzyma� si� �cie�ek. A Heike od dawna nie widzia� �adnej drogi.

W g�owie Heikego co� szumia�o, brz�cza�o jak natr�tny komar, jaka� my�l� Co�, co powiedzia�a Ebba�

Ebba wiele m�wi�a.

Powoli s�owa przedziera�y si� do jego �wiadomo�ci, fragmenty wypowiedzi, nie tylko jej, lecz i innych. �lepca, Gunilli, Ebby, wypowiedziane w innym czasie, jeszcze jakie��

Heike poczu�, �e w miar� jak s�owa o�ywaj� w pami�ci, zimny pot wyst�puje mu na czo�o.

Czy to naprawd� mog�o si� zgadza�?

Nie, robi z ig�y wid�y, nie wolno mu fantazjowa�.

Ale je�li rzeczywi�cie?

Ach, Bo�e, nie, to zbyt nieprawdopodobne, wprost katastrofa. Zaiste, splot wydarze� jak w starogreckiej tragedii!

Nie, to nie mog�o zdarzy� si� w rzeczywisto�ci, a ju� z pewno�ci� nie w ubogiej, ch�opskiej Smalandii!

Stara� si� pouk�ada� urwane zdania we w�a�ciwym porz�dku, ustawi� je w odpowiednie miejsca.

�Twierdzi�, �e ma do tego prawo, ale co z tego? Wpad�am we w�ciek�o��!�

�Ma��onkowie wygrali, dostali ch�opca. Bogacz by� bardzo zawiedziony. Zaproponowa�, �e podwiezie ich kawa�ek.�

A Ebba wcze�niej: �To nie tylko moja wina, �e nie ma syna. Tyle samo w tym jego winy!�

Inny g�os: �Mieli ma�ego synka, ale stracili go i tylko ja im zosta�am. Ojciec nigdy tego nie wybaczy�, ani mnie, ani matce.�

�Zje�dzi�am p� �wiata z tym kaznodziej�. Widzia�am Skani�, Blekinge i ca�� Smalandi�.�

Wszystkie elementy uk�adanki bezlito�nie wpada�y na swoje miejsca.

��Dobry Bo�e � szepn�� Heike. � Dobry Bo�e, nie!

Zawr�ci� konia i po w�asnych �ladach pogna� do Bergunda.

W ko�ciele t�oczyli si� mieszka�cy wioski, kt�rzy koniecznie chcieli by� �wiadkami niezwyk�ego �lubu. To� to sam pan pisarz bierze za �on� c�rk� z ch�opskiej zagrody! Ci przyja�nie usposobieni, o mi�kkich sercach, uwa�ali, �e to w najwy�szym stopniu romantyczne. Skandal, powiadali inni. Dziewczyna stanie si� niezno�na, zacznie zadziera� nosa, my�leli z�o�liwie. W taki spos�b pi�� si� w g�r�!

Ca�y ko�ci� przesycony by� odorem przechowywanych zwykle w zamkni�tych kufrach od�wi�tnych ubra�. W�r�d ludzi znalaz�y si� kobiety tak biedne i wychudzone, �e ich cia�a by�y ledwie ko��mi obci�gni�tymi sk�r�, i dzieci o sinobladych twarzyczkach z zapadni�tymi oczami. Smalandia by�a wszak krain� nieurodzajn� i biedn�. Na Bo�e Narodzenie, na polecenie dziedzica i pisarza, Gunilla kr��y�a w�r�d najubo�szych zagr�d dworu, d�wigaj�c wielkie kosze jad�a, i rozdziela�a �wi�teczne przysmaki z kuchni hrabiostwa Posse. Wielu �yczliwie j� za to wspomina�o i dlatego pragn�li uczestniczy� w uroczysto�ci jej �lubu. A i pisarz by� zacnym cz�owiekiem, zawsze gdy si� go spotka�o, odpowiada� na powitania. Z ca�ego serca �yczono mu dobrej �ony.

Na uroczysto�� przyby� tak�e przyjaciel Arva, lensmann, zabrak�o natomiast hrabiego Possego, gdy� przebywa� w Sztokholmie.

Pi�kna to by�a ceremonia. Panna m�oda, wielkooka i blada, mocno �ciska�a �piewnik z psalmami w d�oniach, by nie by�o wida�, jak si� trz�s�. Pan m�ody przynajmniej na poz�r zachowywa� spok�j. Sam pastor okazywa� wzruszenie, bo w istocie by� dobrym cz�owiekiem, cho� podziela� pogl�dy ko�cio�a na ni�szo�� kobiety w ma��e�stwie i wszystkich innych dziedzinach �ycia.

W pierwszej �awce tronowa�a Ebba, wystrojona i dumna z c�rki, nie powstrzymywa�o jej to jednak przed s�aniem zalotnych spojrze� ku �awkom, w kt�rych siedzieli m�czy�ni. Nie s�dzi�a, �e Karl do�yje takiej chwili, przez ostatni rok bardzo si� postarza�.

Przebrzmia�y ju� ostatnie wst�pne psalmy i zako�czy�o si� przygotowanie ceremonii, kiedy drzwi ko�cio�a otworzy�y si� po cichu i kto� w�lizn�� si� przez nie, staj�c w cieniu pod galeri�. Nikt jednak nie mia� czasu odwr�ci� g�owy, bo pastor przyst�pi� do najwa�niejszego.

Powiedzia� wiele pi�knych s��w o ma��e�stwie ustanowionym przez Boga, o wierno�ci i towarzyszeniu sobie na dobre i na z�e, i zako�czy� tradycyjn� formu��:

��Je�li jest osoba, kt�ra wie o czym�, co stoi na przeszkodzie zawarciu tego ma��e�stwa, niech wyzna to teraz lub p�niej zmilczy to na zawsze.

Zapad�a cisza, obowi�zkowa po wyg�oszeniu tych s��w.

Od cieni pod galeri� oderwa�a si� jaka� posta�. Z tylnych �awek rozleg�y si� ciche okrzyki, przenosz�ce si� coraz bli�ej o�tarza w miar�, jak przera�aj�ca istota kroczy�a naprz�d. Pobo�ni wie�niacy kulili si� w �awkach, jakby popychani od ty�u przez ogromn� niewidzialn� szufl�. W�r�d szloch�w da�y si� rozr�ni� s�owa modlitwy: �Ale zbaw nas ode z�ego�. Najtch�rzliwsi wy�lizgn�li si� z �awek i uciekli za drzwi ko�cio�a.

Pa�stwo m�odzi odwr�cili si�. Ani oni, ani Ebba i pastor nie dzielili przera�enia parafian, znali ju� bowiem Heikego. Ale jak�e si� zdumieli!

On jednak nie rzek� ani s�owa, dop�ki nie znalaz� si� pod o�tarzem. Nikt nie zdawa� sobie sprawy, jak wiele kosztuje dotkni�tego z Ludzi Lodu przekroczenie progu ko�cio�a.

��Ten �lub nie mo�e si� odby� � rzek� cicho. Na twarzy malowa� mu si� wyraz napi�cia. Wszak to nies�ychane, by w taki spos�b przerywa� podnios�� uroczysto��.

��Co chcesz przez to powiedzie�? � zapyta� Arv, a pastor powt�rzy� jego pytanie.

��Nie jestem pewien � rzek� Heike smutno. � Ale przypuszczam, �e tych dwoje kl�cz�cych przed o�tarzem jest w rzeczywisto�ci ojcem i c�rk�.

��O czym ty m�wisz? � szepn�� wreszcie Arv, kiedy ju� wydawa�o si�, �e cisza, kt�ra zawis�a wok� o�tarza, rozsadzi sw� moc� �wi�tyni�.

��Nie wiem, Arvie � z rozpacz� rzek� Heike. � Niczego nie wiem na pewno. Dop�ki jednak istnieje bodaj cie� podejrzenia, najlepiej chyba b�dzie od�o�y� �lub?

W tej chwili my�la� przede wszystkim o Gunilli, nie umia� przewidzie�, ile jeszcze dziewczyna b�dzie w stanie znie��. Wydawa�o si� jednak, �e znaczenie jego s��w w pe�ni na razie do niej nie dotar�o. Zaskoczona zmarszczy�a tylko czo�o.

W ko�ciele zapanowa� rwetes. Ci najbardziej przes�dni ze strachem przesuwali si� przej�ciem mi�dzy �awkami w kierunku drzwi. Ciekawscy, coraz mocniej zaintrygowani, czekali na dalszy rozw�j wypadk�w. Ale jedynie ci w pierwszych �awkach us�yszeli s�owa Heikego.

��Nic nie rozumiem� � zacz�� Arv.

��Tylko jedna osoba mo�e rozwia� nasze w�tpliwo�ci � rzek� Heike. � To twoja matka, Gunillo!

��Och, oczywi�cie, Ebba! � wykrzykn�� Arv. � Gdzie ona jest?

Jaka� uczynna m�oda kobieta odpar�a natychmiast:

��Wybieg�a z ko�cio�a. Zas�oni�a twarz d�o�mi i z j�kiem uciek�a jako jedna z pierwszych.

��To wskazuje na wyrzuty sumienia � rzek� pastor.

��O, nie, nie � natychmiast zaprotestowa� Heike. � Ani Ebba, ani Karl nie pope�nili �adnego przest�pstwa, je�li chodzi o Gunill�. Wprost przeciwnie! Ale nie powinni�my omawia� tego tutaj. Czy mogliby�my�?.

��Przejd�my do zakrystii � zaproponowa� pastor. � Spr�bujcie odnale�� Ebb� z Knapahult i powiedzcie jej, �e nie ma si� czego obawia�! � zawo�a� do m�odej kobiety.

Gunilla nareszcie zrozumia�a prawd�.

��Nie! � j�kn�a. � Nie, nie znios� ju� wi�cej! Erland! Chc� do Erlanda!

Pr�bowa�a uciec, ale Heike mocno chwyci� j� za rami�.

��Nie mo�esz wykorzystywa� m�czyzn jako bezpiecznej przystani, chroni�c si� raz u jednego, raz u drugiego. Musisz stan�� wreszcie na w�asnych nogach, nawet je�li czekaj� ci� trudne chwile.

Popatrzy�a na niego oczami zranionej sarny i w jego sugestywnym spojrzeniu wyczyta�a �yczliwo�� i ciep�o. Nikt tak jak Heike nie umia� zapewni� poczucia bezpiecze�stwa i doda� otuchy tym, kt�rym chcia� pom�c. Podda�a si� i szepcz�c s�owa przeprosin, posz�a za innymi. Arv chcia� j� obj��, ale usun�a si� niemal niedostrzegalnie, a on ju� nie napiera�.

��Nigdy nie us�yszymy prawdy z ust Ebby � orzek� Arv, kiedy weszli do zakrystii. � Gunilla jest dla niej ca�ym �yciem. Za nic w �wiecie nie przyzna si�, �e dziewczynka nie jest jej c�rk�.

��Tak s�dzisz? � zapyta� Heike. � Mog�a po prostu uciec ze wstydu przed skandalem.

Na pro�b� pastora towarzyszy� im lensmann. Pastor uzna� bowiem, �e mo�e to by� sprawa dla kr�lewskiego urz�dnika. I rzeczywi�cie, jego obecno�� bardzo si� przyda�a, cho� zupe�nie z innych powod�w.

Arv, bardziej wzburzony ni� zdradza� to jego spokojny g�os, przedstawi� Heikego zdumionemu lensmannowi i rzek�:

��Heike, musisz nam wszystko wyja�ni�.

��Dobrze. Ale tylko ja i ty wiemy naprawd�, o co tu chodzi. Pastor te� s�ysza� cokolwiek, lecz najlepiej b�dzie, je�li opowiem pokr�tce wszystko od pocz�tku. Gunillo, usi�d�, to, co us�yszysz, mo�e okaza� si� trudne do przyj�cia.

Pastor podsun�� dziewczynie krzes�o i nakaza� ko�cielnemu odes�a� ludzi do dom�w. Tego dnia i tak �aden �lub si� nie odb�dzie.

��Nie, zaczekajcie! � wykrzykn�� Heike. � Popro�cie m�odych, silnych m�czyzn, by zostali! Erland z Backa jest w niebezpiecze�stwie, potrzebuje naszej pomocy!

��Erland? � j�kn�a Gunilla, a Arv nareszcie zda� sobie spraw�, jak bardzo nieudane by�oby od samego pocz�tku to ma��e�stwo.

��Tak, Erland, pogr��ony w �alu, z rozpaczy, �e Gunilla wybra�a innego, wyruszy� do Diabelskiego Jaru, by rozprawi� si� z demonami.

Gunilla krzykn�a, ale Pastor i lensmann u�miechn�li si� z lekcewa�eniem.

��Erlandowi nic nie grozi � uspokaja� j� lensmann. � Diabelski Jar istnieje tylko w ch�opskiej wyobra�ni, w rzeczywisto�ci go nie ma.

��Kln� si� na m� dusz�, �e jest! � zawo�a� Heike. � Sam widzia�em go tej nocy, kiedy po raz pierwszy przyby�em do Bergqvara. Widzia�em te�� istoty, kt�re tam mieszkaj�.

Zapanowa� nieopisany chaos, zacz�to si� przekrzykiwa�, a ko�cielnemu wydano nowe polecenia.

��Mamy tu dzisiaj sporo woz�w � stwierdzi� lensmann. � Wszyscy ch�tni maj� jecha� tak szybko, jak ko�a wytrzymaj�. Ale niech zaczekaj� na nas. Heike, opowiedz teraz, o co tu chodzi, tylko szybko, najog�lniej!

Pastor zacz�� szykowa� si� do wyj�cia, a w tym czasie Heike w b�yskawicznym tempie przedstawi� sw� wersj� wydarze�. Uzna�, �e szczeg�y mog� poczeka�, teraz nie by�o czasu, by si� w nie zag��bia�.

��W roku tysi�c siedemset siedemdziesi�tym si�dmym �ona i dzieci Arva zostali napadni�ci w Skanii przez opryszk�w. Rozb�jnicy zabili wo�nic� i odjechali powozem, skr�cili w drog� prowadz�c� tutaj, Pewien starszy cz�owiek widzia�, jak zamordowano dwie kobiety: �on� Arva i opiekunk� dzieci. Z�oczy�cy o�lepili starego i zagrozili, �e zar�n� go, je�li doniesie o tym, czego by� �wiadkiem. Kiedy ockn�� si� z omdlenia, us�ysza�, �e rozb�jnicy odjechali, a troje innych ludzi, o zwyk�ych, dobrych, jak si� wyrazi�, g�osach, spiera si� o to, kto zaopiekuje si� ch�opcem, a kto dziewczynk�. Obie strony, zar�wno samotny, bogaty m�czyzna, jak i ma��e�stwo podr�uj�ce piechot�, wola�y ch�opca. Poci�gn�li wi�c o niego losy. Ma��e�stwo wygra�o ch�opca; m�wili, �e zd��aj� do Bergkvara. Samotny m�czyzna mieszka� gdzie� na p�nocy kraju. Szuka�em ch�opca, zar�wno tutaj, jak i w Bergkvara na wschodzie, ale nigdzie nie natrafi�em na jego �lad. Wiem jednak, �e bogacz zaofiarowa� si�, i� przynajmniej kawa�ek podwiezie ma��onk�w. A co zawsze powtarza� Karl z Knapahult? �e mieli ch�opczyka, kt�rego uda�o im si� zatrzyma� zaledwie przez kilka godzin! I zamiast tego dostali tylko dziewczynk�, Gunill�. Tego �oszustwa� nigdy nie m�g� przebole�! Dalej, Ebba powiedzia�a mi, �e to nie tylko jej wina, �e Karl nie ma syna, tyle samo w tym jego winy! Mo�e chodzi�o jej o to, �e nie maj� w�asnych dzieci? Ebba opowiedzia�a mi te�, �e ona i Karl zje�dzili ca�� po�udniow� Szwecj�. A teraz jeszcze Karl, po tym, jak nastawa� na cze�� Gunilli, usprawiedliwia� si�, twierdz�c, �e ma do tego pe�ne prawo�

��Co takiego? � wykrzykn�� Arv.

��O tym pom�wimy p�niej. Podejrzewam jednak, �e w�druj�ce ma��e�stwo to Karl i Ebba, kt�rzy zmierzali do Bergqvara, by przej�� Knapahult. Mo�e zasn�li w powozie? Czy dzieci mo�na by�o pomyli�, Arvie?

��Tak � odpar� zdumiony. � R�nica wieku wynosi�a rok, a podobne by�y do siebie jak dwie krople wody.

��Bogaty szlachcic m�g� zamieni� im ubrania i zabra� ch�opca, bo ogromnie zale�a�o mu na synu, kt�ry odziedziczy�by po nim maj�tek. Karl i Ebba odkryli zamian� dzieci, kiedy zostali ju� sami na drodze, uprzednio podzi�kowawszy temu cz�owiekowi za podwiezienie. Taka jest moja teoria. Nie wiem, ile jest warta, ale uzna�em, �e nie mog� dopu�ci� do waszego �lubu.

Zapad�a cisza. Arv siedzia� z pochylon� g�ow�, wreszcie zerkn�� na Gunill�.

Dziewczyna straszliwie poblad�a. Nagle wybuchn�a histerycznym �miechem, w kt�rym pobrzmiewa� zduszony, rozpaczliwy p�acz.

��Ilu w�a�ciwie mam ojc�w? Jeden zaczyna mnie napastowa� ale nie jest wcale moim ojcem. Za drugiego wychodz� za m���

Schyli�a g�ow� i rozp�aka�a si�. Heike musia� j� uspokaja�. Arv bowiem nie �mia� jej dotkn��, dop�ki wszystko si� nie wyja�ni i dziewczyna zn�w go zaakceptuje.

��Ale czy dzieci by�y tak ma�e, �e same nie mog�y niczego powiedzie�? � zapyta� lensmann.

��Mia�y niewiele ponad dwa lata � rzek� Arv. � I z pewno�ci� by�y w szoku.

��Tak, to jasne. No c�, za rozwik�anie rodzinnej zagadki zabierzemy si� p�niej. Teraz musimy powstrzyma� Erlanda.

Gunilla stan�a, chwiej�c si� na nogach.

��P�jd� z wami � wykrztusi�a ze szlochem, mn�c w d�oniach �lubn� chusteczk�.

��Nie, zostaniesz w domu � sprzeciwi� si� Arv.

��W�a�nie, �e p�jd�! � wykrzykn�a, a z oczu posypa�y si� iskry.

���wietnie! � u�miechn�� si� Heike. � Nareszcie pokaza�a�, co potrafisz.

Arv by� jednym rozedrganym k��bkiem nerw�w. Gunilla mia�aby by� jego c�rk�?

Gdyby wie�� nadesz�a w zwyk�y dzie�, przyj��by teori� Heikego z zachwytem, ba, oszala�by z rado�ci, bo zawsze przecie� tak lubi� Gunill�. Ale sama my�l, �e o ma�y w�os nie po�lubi�by w�asnej c�rki, d�awi�a go w gardle, nie by� w stanie prze�kn�� jej do ko�ca.

Dlatego w ko�cu odwr�ci� si� do Gunilli:

��Ty i ja my�limy o tym samym, prawda? Albo raczej staramy si� o tym nie my�le�.

K�ciki ust zadr�a�y jej w niewyra�nym, wymuszonym u�miechu, z podzi�kowaniem skin�a g�ow�.

To jak saga o Yrsie i Helgem, pomy�la� z rozpacz�, Kr�l Helge porwa� Yrs� i po�lubi� j�, nie wiedz�c, �e jest jego c�rk�. Urodzi�a mu syna, Rolva Krake.

Westchn�� g��boko.

��Wyja�nimy to sobie p�niej � pocieszy� dziewczyn�. � Teraz najwa�niejszy jest Erland.

��Tak � odszepn�a niemal bezg�o�nie. � Teraz najwa�niejszy jest Erland.

Ta sama my�l uderzy�a ich oboje jednocze�nie: po raz pierwszy odczuli swoist� wdzi�czno�� dla Karla za jego grzmi�ce kazania na temat moralno�ci. Gdyby Gunilla nie czu�a tak silnego obrzydzenia do wszystkiego, co mia�o zwi�zek ze zmys�ow� mi�o�ci�, poprzedni� noc sp�dziliby pewnie w jednym ��ku. Sko�czy�o si� jednak na tym, �e dziewczyn� ogarn�a panika, zanim Arv zd��y� poca�owa� j� naprawd�.

Teraz niezmiernie si� tym radowali.

Najwi�ksz� jednak wdzi�czno�� odczuwali wobec Heikego.

Z drugiej jednak strony nikt nie wiedzia�, czy przypuszczenia Heikego s� prawdziwe. Tylko Karl i Ebba mogli je potwierdzi�.

Czy kiedykolwiek wyznaj� prawd�?

Nie pope�nili �adnego przest�pstwa, zaj�li si� osieroconym dzieckiem. Zwiedli jednak wszystkich twierdz�c, �e to ich w�asne dziecko.

O ile Heike mia� racj�

Arv ukradkiem obserwowa� Gunill� i wiedzia�, �e wiele w jej wygl�dzie i w ca�ej naturze przemawia za tym. Tak bardzo r�ni�a si� od swych prostych rodzic�w.

Zgodnie z pro�b� Heikego spora gromada m�czyzn przygotowywa�a si� do wyruszenia w las. Wszyscy byli uzbrojeni, co prawda na r�ne sposoby � pocz�wszy od strzelb nabitych ostrymi nabojami, poprzez wid�y a� do zwyk�ych no�y.

Serca ch�op�w mrozi� strach.

Gdyby ten dure� Erland nie wyprawi� si� tam na w�asn� r�k�, nigdy by si� nie zgodzili wyst�pi� przeciw nieznanemu wrogowi. Teraz towarzyszy� im lensmann i jego ludzie, a ponadto pisarz i ta przyjezdna bestia, zebrali si� wi�c na odwag�. Zdecydowa�a ciekawo��, kt�ra z regu�y bywa najskuteczniejszym motorem dzia�ania.

Heike dosiad� konia, a Arv, Gunilla i pastor wcisn�li si� do powozu lensmanna. Chcieli, by towarzyszy� im duchowny � na wypadek, gdyby w lesie okaza�o si�, �e maj� do czynienia z czarodziejskimi mocami lub innym przekle�stwem.

Obecno�� pastora w czerni znacznie przyczyni�a si� do uspokojenia strwo�onych serc.

���pieszno ci by�o opu�ci� ko�ci�, Heike � rzek� Arv. � Zapomnia�em, �e przekl�ci z Ludzi Lodu nie lubi� odwiedza� �wi�tyni.

Popatrzyli na straszliwego je�d�ca.

Heike u�miechn�� si� ze smutkiem.

��Jestem jak trolle. Odci�ty od �aski Bo�ej, cho� tak bardzo jej pragn�.

Wsp�czucie �cisn�o im gard�a.

Wreszcie kolumna woz�w, je�d�c�w i pieszych ruszy�a.

Dopiero p�nym popo�udniem dotarli na piaski. Diabelski Jar le�a� dalej, ni� to si� wydawa�o wi�kszo�ci. Stycze� popisa� si� jednym ze swych wspania�ych zachod�w s�o�ca, niebo w po�udniowo-zachodniej stronie p�on�o czerwieni�, gdzieniegdzie przerywan� niebieskofioletowymi chmurami obrze�onymi po�yskuj�cym srebrem.

Powietrze by�o bardzo ostre. Gunilla zdj�a wi�kszo�� �lubnych ozd�b z sukni i siedzia�a otulona w czarn� peleryn� z kapturem, kt�r� Ebba uszy�a jej ze starych ubra�. Gunilla z krwawi�cym sercem my�la�a o troskliwo�ci matki�

Dzie� jej �lubu� Bo�e, c� za ironia!

Wszystko w jej g�owie wirowa�o. Troska o Erlanda i wyrzuty sumienia z jego powodu miesza�y si� z my�lami o nieprawdopodobnym przypuszczeniu Heikego! Ona mia�aby by� c�rk� Arva Gripa!

Nie mog�a tego poj��, przecie� zawsze wiedzia�a, �e jej rodzice to Karl i Ebba z Knapahult.

Musi min�� troch� czasu, zanim b�dzie w stanie to zrozumie�, teraz nie by�a zdolna ogarn�� wszystkiego.

Mia�a wra�enie, �e zdr�twia�a, zesztywnia�a od �rodka.

Jasno my�le� mog�a jedynie o tym, �e Erland zachowa� si�, jak gdyby brakowa�o mu pi�tej klepki. I to z jej winy.

W ko�cu dalej nie mogli ju� jecha�, musieli wyj�� z powozu.

A ona mia�a na nogach najlepsze trzewiczki! Okropnie zmarznie.

No c�, to bagatelka, nie by�o rady. Tak bardzo chcia�a jak najpr�dzej ujrze� Erlanda, upewni� si�, �e nie sta�a mu si� �adna krzywda, i powiedzie� mu, �e�

Co mia�a mu powiedzie�?

�e b�d� razem?

Na czyich warunkach? Jego� czy jej?

Bo�e, a wi�c zn�w wr�ci�a do punktu wyj�cia!

Jedno natomiast wiedzia�a na pewno: nigdy nie po�lubi nikogo innego. Ju� raczej zostanie zakonnic�.

Z ust m�czyzn, kiedy rozmawiali, unosi�a si� mro�na para. Na og� jednak panowa�o milczenie, g�osy by�y st�umione. Nawet Heike nie wiedzia�, w kt�rym dok�adnie miejscu le�y szczelina.

Nikt nie pami�ta�, kto pierwszy wpad� na pomys�, by nazwa� szczelin� Diabelskim Jarem. Kto� musia� j� ogl�da�, sk�d inaczej wzi�aby si� nazwa?

Zamy�li�a si�, ostro�nie st�paj�c po zamarzni�tym, trzeszcz�cym pod stopami poszyciu. Czy to nie m�czyzna, kt�rego goni�y w�ochate istoty i kt�ry w ostatniej chwili zdo�a� dotrze� do domu?

Tak, tak w�a�nie by�o! Cz�owiek ten ju� nie �y�, a nikt inny p�niej nie zbli�y� si� do szczeliny. Dopiero Heike, ale Heike sam w sobie by� dziwnym stworzeniem.

Popatrzy�a na g�ruj�c� nad ni� sylwetk�. Poczu�a lodowaty dreszcz, gdy pomy�la�a, �e by� mo�e jest on jej krewniakiem. Dalekim, to prawda, ale Arv Grip opowiada� o przekle�stwie, ci���cym na rodzie. Czy ona mog�a by� jedn� z Ludzi Lodu? Trudno to by�o poj��. W takim razie istnia�o ryzyko, �e urodzi podobne, monstrualne dzieci.

Teraz by�a pewna! Nigdy nie wyjdzie za m��. Nigdy!

Z tego bowiem, co powiedzia� pan Grip, wynika�o, �e niezwykle rzadko zdarza�o si�, by ci�ko dotkni�ty przekle�stwem obdarzony by� tak� dobroci�, tak� wra�liwo�ci� jak Heike. Wi�kszo�� z nich by�a zwykle potworami, tak�e duchem.

Pan Grip�

Nadal nazywa�a panem Gripem cz�owieka, kt�rego mia�a po�lubi�, cz�owieka, kt�ry twierdzi�, �e jest jej ojcem! Cho� m�wili ju� sobie po imieniu, to jednak w my�lach, w swych uczuciach dla niego, nie zdo�a�a zaj�� dalej.

Ach, jak�e skomplikowane jest �ycie! j�kn�a w duchu. I sama jeszcze bardziej je sobie utrudnia�a.

�r�d�o duchowych udr�k Gunilli, Karl z Knapahult, le�a� w ��ku i u�ala� si� nad sob�.

Ebba pobieg�a na �lub, nie po�wi�caj�c ani jednej my�li biedakowi z�o�onemu niemoc�, umieraj�cemu jak ostatni n�dzarz. Ebba ostatnio zrobi�a si� niezno�na.

��Ty o tym wiesz, Panie � szepn��. � Wiesz, jak ta grzesznica mnie obi�a! Rzuci�a si� na mnie z �opat� do chleba, a jeszcze do�o�y�a pogrzebaczem. Ale do Ciebie nale�y pomsta, Panie, wiem, �e mog� Ci zaufa�! W dniu s�du dojrzysz swego pokornego s�ug� Karla z Knapahult i poka�esz wszystkim ludziom, jak mnie wywy�szasz, pozwalaj�c zasi��� u swego boku. A moja �ona Ebba� j� str�cisz w piekielny ogie�, prawda, Panie? A� wszyscy w wiosce zobacz�, jak j� karzesz za to, �e o�mieli�a si� podnie�� r�k� na Twoj� owieczk�! Niech s�ysz� jej krzyki strachu, Panie! Niech wo�a o zmi�owanie. Niech prosi: �Drogi, kochany Karlu! Drogi Karlu, wiem, �e �le i niew�a�ciwie post�pi�am i b�agam ci� o wybaczenie wszystkich krzywd, jakich ode mnie dozna�e�. Uratuj mnie teraz, zbaw od zatracenia!�

Karla tak porwa�y jego wizje, �e a� usiad� w ��ku.

��Ale my jej nie uratujemy, Panie, o nie! Niech ona i wszyscy inni zobacz�, czyj� stron� trzyma B�g. We�my na przyk�ad takiego Larsa z Forshaven� Twierdzi�, �e moje owce wesz�y na jego ��k�. No i co z tego? W tamtym roku trawa na moich ��kach nie wyros�a, co to komu szkodzi�o, �e wypu�ci�em owieczki na jego pole?

Ale dostanie za swoje, Panie! Skarzemy go na piekielne ognie, prawda? I jeszcze tego dumnego zadzieraj�cego nosa dziedzica, kt�ry nigdy mi si� nie k�ania. I lensmanna, za to, �e si� dopytywa�, sk�d mam te pieni�dze. Powiedzia�em, tak jak by�o: �e da�a mi je bogata wdowa, ale on w to nie uwierzy�.

Co w zamian dosta�a? zapyta� lensmann, bezczelny typ! Nie by�o przecie� o czym m�wi�, chcia�a po prostu, �ebym pog�aska� j� troch� pod sp�dnic�. Nic mu, rzecz jasna, nie powiedzia�em, spe�ni�em tylko dobry uczynek. Kobietom trudno jest poskromi� swoje ��dze, zw�aszcza gdy s� samotne. Dobrze jej to zrobi�o, �e pog�adzi�em j� troch� po udach, s�ysza�em to i widzia�em. Ty wiesz, �e to nie moja wina, �e poci�gn�a mnie za r�k� i prosi�a o jeszcze? Rozprawimy si� tak�e ze star� Agat�, bo opowiada�a o mnie paskudne rzeczy. Niech diabliki rozszarpi� j� na kawa�ki. No i, oczywi�cie, Kjersti-Sowa, ale ona ju� dawno temu zrezygnowa�a z Twojej �aski. Pozb�dziesz si� jej od razu, �eby nie mia�a czasu donie�� nikomu o pieni�dzach, jakie ostatnio zap�aci�em jej, kiedy przycisn�a mnie choroba? Niech umrze w jednej chwili i cierpi zas�u�on� kar� za to, �e odwr�ci�a si� od Ciebie, Panie, zajmuj�c si� bezbo�nie czarn� magi�!

Opad� na poduszki. Przekl�ta Ebba, kiedy� ona wr�ci! On le�y taki g�odny, zapad� ju� zmrok, a ona ci�gle ucztuje! Jest p�na noc, a ta latawica nie wraca do domu! Wesele dawno ju� powinno si� sko�czy�, gdzie si� wi�c podziewa? Nie ma ju� wcale lito�ci dla swego m�a, biedaka? Je�li jej si� wydaje, �e on posili si� tym, co wystawi�a na st�, to bardzo si� myli. Przecie� on jest chory, trzeba go karmi�. I nie mo�e poda� mu zimnego jedzenia, to przekracza ju� granice przyzwoito�ci!

Obra�ony odwr�ci� si� plecami do miski z kasz�, kt�rej bez trudu m�g�by dosi�gn��. Gdyby chcia�.

Do diab�a, �e te� nie m�g� by� na �lubie! Siedzia�by na honorowym miejscu, to przecie� jego dzie�! Wyda� c�rk� za m��! A teraz wszelka chwa�a dostanie si� Ebbie, a ona wcale na to nie zas�u�y�a, ta wstr�tna ladacznica! Kolejny raz obmaca� swe rany i j�kn�� �a�o�nie, cho� b�l usta� ju� dawno temu.

Jeszcze si� zem�ci za wszystko. W dniu s�du!

Heike by� bezradny.

��Ostatnio zwabi� mnie do szczeliny zapach dymu z ich ogniska. Teraz nic ju� nie wiem.

��Mamy stycze� � zauwa�y� lensmann. � Bardziej ni� kiedykolwiek potrzebuj� ognia, przy kt�rym mogliby si� ogrza�.

��Ognisko� � powt�rzy� Arv w zamy�leniu. � Czy demony potrzebuj� ogniska?

��Diab�y najbardziej lubi� gor�co � zareplikowa� sucho lensmann. Nigdy nie wierzy� w podobne przera�aj�ce historie.

Arv wpatrywa� si� w swego niezwyk�ego krewniaka.

��Co si� sta�o, Heike? Nad czym si� zaduma�e�?

��My�l� o czym�, co us�ysza�em na wschodnim wybrze�u. Kiedy po raz pierwszy dosz�y was s�uchy o demonach?

Zwr�cili si� do Gunilli.

��Kiedy tw�j ojciec us�ysza� zawodzenie w lesie?

Dziewczyna wygl�da�a �a�o�nie z d�o�mi wtulonymi pod peleryn�, skulona jakby w obronie przed zimnem i kolejnymi wstrz�sami, jakich doznawa�a tego dnia.

Ojciec? pomy�la�a. Kogo powinnam nazywa� ojcem? Na pewno nie tego, kt�ry omal mnie nie zha�bi� ostatnio, a przez ca�e �ycie gn�bi� duchowo. A ten drugi? Gdybym tylko mog�a pozby� si� ohydy tej my�li, �e o ma�y w�os nie zosta�abym jego �on�, wszystko by�oby prostsze. Przez ca�y czas widzia�am w nim bardziej ojca ni� ma��onka. Teraz wszystko sta�o si� takie wstr�tne. No i jeszcze pozostaje matka. Jak ona si� znajdzie w tych nowych, wstrz�saj�cych okoliczno�ciach? Kocham matk�, razem z jej wadami i b��dami. Kocham j�, czy oni tego nie rozumiej�? Co maj� zamiar z ni� zrobi�? Doskonale rozumiem, �e uciek�a, ja tak�e bym tak zrobi�a. Uciek�abym, by wszystko przemy�le� i wyp�aka� si�

Kto� powt�rzy� pytanie:

��Gunillo! Kiedy Karl us�ysza� wo�ania dobiegaj�ce z lasu?

��To� to musia�o by� trzy, cztery lata temu � odpar�a, z trudem wracaj�c do rzeczywisto�ci.

Heike pokiwa� g�ow�.

��W roku tysi�c siedemset dziewi��dziesi�tym co� wydarzy�o si� w Kalmarze. Nie dowiadywa�em si� dok�adnie, ale zrozumia�em, �e zasz�o co� niepokoj�cego, ca�a ludno�� wpad�a w przera�enie i nadal si� boi.

��A wi�c owo co� nigdy nie zosta�o odnalezione?

��Nie.

��Hm� � zamy�li� si� lensmann. � Musz� si� nad tym zastanowi�. Kiedy o tym m�wisz, co� mi si� przypomina. Nie pami�tam dok�adnie� Niech pomy�l�

Z dala rozleg�o si� wo�anie. Wie�� przekazywano sobie z ust do ust.

��Znale�li �lady Erlanda � rzek� kto�. � Jego �o�nierskie buty pozostawiaj� odciski �atwe do rozpoznania.

��To dobrze � ucieszy� si� pastor. � Najwa�niejsze jest bezpiecze�stwo Erlanda. Chod�my wi�c tymi �ladami.

Po�ar na zachodniej stronie nieba p�owia�, szare �wiat�o zwyci�a�o. Wy�oni� si� ksi�yc, wprawdzie jeszcze blady, ale wida� by�o, �e pe�nia ju� blisko. Godzina wci�� jeszcze by�a wczesna, ale dnie nasta�y kr�tkie, a noce d�u�sze ni� siedem lat chudych.

Zdaniem Gunilli Heike, wielki, ze spl�tan� grzyw� w�os�w, o jarz�cych si� ��tych oczach, sam przypomina� jedn� z le�nych istot, istot nocy.

Mija�a godzina za godzin�, a Erland ci�gle maszerowa� przez las. Wzburzenie powoli ze� opada�o. On tak�e mia� bardzo mgliste poj�cie, w kt�rym kierunku nale�y szuka� Diabelskiego Jaru. Bez wzgl�du na obecno�� demon�w czy te� ich brak, by�a to okolica, w kt�r� niech�tnie si� zapuszczano. G�sty, nieprzebyty las, przetykany zdradliwymi bagniskami i wodnymi oczkami. Zrozumia�, �e kr�ci si� w k�ko, gdy ze szczyt�w jednego ze wzg�rz dostrzeg� w oddali jezioro Bergqvara.

Wed�ug wszelkich wylicze� musia� znale�� si� na poro�ni�tych lasem piaskach za Knapahult.

A wi�c jednak mimo wszystko w�drowa� we w�a�ciwym kierunku, cho� szed� w�a�ciwie na o�lep. To przecie� mieszka�cy Knapahult najwyra�niej s�yszeli d�wi�ki z piask�w.

Erland wcale nie czu� si� bezpieczny. W lesie panowa�a martwa cisza, przyt�aczaj�ca, jakby na co� wyczekiwa�a. W�a�ciwie zacz�� �a�owa�, �e wypu�ci� si� na t� eskapad�.

Przypomnia� sobie zaraz zdrad� Gunilli. Cho� mo�e zdrada by�a niew�a�ciwym okre�leniem, rozumia�, �e dziewczyna po prostu nie mog�a post�pi� inaczej. Ale chyba nie musia�a po�lubi� innego, i to tak szybko! Nie w�tpi�, �e Grip zdolny jest lepiej nad sob� zapanowa� ni� on, ale czy w og�le musia�a wychodzi� za m��? Przecie� by�a jego, Erlanda, dziewczyn�!

Erland z Backa nie by� jednym z tych zazdrosnych, zapatrzonych w siebie m�czyzn, kt�rzy my�l�: �je�li ja jej nie dostan�, to nie dostanie jej nikt inny�, i postanawiaj� zabi� dziewczyn�. Nie, Erland by� tylko ogromnie zasmucony i nie widzia� ju� �adnego sensu w dalszym �yciu. Ca�a jego praca w zagrodzie, wszystkie starania, by dom wygl�da� �adnie na jej przyj�cie, posz�y na marne.

Dlatego w przyp�ywie rozpaczy chwyci� za bro� i ruszy� do lasu postanawiaj�c, �e opu�ci ten pad� �ez, ale uczyni to bohatersko i honorowo, uwalniaj�c rodzinn� wiosk� od przekl�tej zmory.

A je�li uda mu si� zg�adzi� wszystkie stwory w szczelinie, na podobie�stwo rycerza, kt�ry zabi� smoka, to kto si� o tym dowie? Wszak�e on sam ma zamiar zgin��, tak postanowi�. Nikt dok�adnie nie wiedzia�, gdzie le�y jar, nikt nigdy nie o�mieli� si� go zbada�. A przecie� nie m�g� wr�ci� do wsi ze skalpami diab��w za pasem, bo jego w�asne piek�o samotno�ci trwa�oby nadal.

Nagle przystan��.

Na �niegu ujrza� �lady tajemniczych st�p.

Serce mu zabi�o, gdy zrozumia�, �e znalaz� si� w pobli�u tego miejsca.

Niezwyk�e by�y to �lady. Bezkszta�tne, jak gdyby odciski wielkich st�p owini�tych w futro.

Zawracam, pomy�la� Erland, dr�twiej�c z przera�enia. Nie chc� mie� z tym nic wsp�lnego.

Na�adowa� swoj� pi�kn� strzelb�, sprawdzi�, czy bagnet jest dobrze umocowany, d�oni� zbada�, czy kord jest na miejscu. Oddycha� nier�wno, puls bi� mu coraz szybciej.

Poczu� teraz kwa�ny zapach dymu, snuj�cego si� wok� g�sto rosn�cych tu �wierk�w.

Przekle�stwo, jak w matni, z �adnej strony nie mia� dobrej widoczno�ci. Wsz�dzie r�s� g�sty, g�sty las.

Cho� nie posiada� intuicji Ludzi Lodu, czu�, �e nie jest sam. Nie by�o to wcale takie trudne, bo zapach potu od dawna nie maj�cej styczno�ci z wod� �ywej istoty buchn�� mu w nozdrza.

Chc� do domu, pomy�la�, u�wiadomiwszy sobie nagle przepastn� odleg�o�� dziel�c� go od normalnych, zwyk�ych ludzi. W tej chwili ju� nie my�la� o �lubie Gunilli, kt�ry niby cier� wbija� mu si� w serce przez ca�y dzie�. W tym momencie by� jedynie bardzo m�odziutkim, samotnym �o�nierzem w ogromnym lesie, zamieszkanym przez nieznane, wrogo usposobione stwory.

Erland cofn�� si� ku dw�m rosn�cym blisko siebie �wierkom. Tu, lecz nie dalej! To ju� wystarczy. �e te� ma jedynie zwyk�e o�owiane kule!

�adnej odlanej ze srebra!

Nie zd��y� wydosta� si� z g�stwiny, kiedy us�ysza� za sob� st�umione d�wi�ki, nast�puj�ce po sobie tak szybko, �e nie zdo�a� nawet odwr�ci� g�owy, j�kn�� tylko ze strachu. Jego wyj�tkowo pi�kna bro� musia�a zwabi� le�ne stwory. Poczu�, jak w�ochate ramiona przytrzymuj� w �elaznym u�cisku jego r�ce, a strzelba pada na ziemi�. Z gard�a wyrwa� mu si� zduszony j�k, kiedy ow�osiona d�o� opad�a mu na usta. Wyczuwa�, �e istot jest wiele i razem rzuci�y si� na niego.

Poczu� uderzenie w ty� g�owy i wszystko zmieni�o si� w roziskrzon� ciemno��.

Ockn�� si�, ale nie by� w stanie otworzy� oczu. Bij�cy zewsz�d smr�d uderzy� go w nozdrza. Us�ysza� grube, chrapliwe g�osy dobiegaj�ce z zewn�trz.

Bola�o go ca�e cia�o. Le�a� mocno zwi�zany w bardzo niewygodnej pozycji na czym� nier�wnym, jak gdyby ci�ni�to go w k�t z rupieciami. Wyczu� r�k�, �e kordzik, jego ukochany kordzik, z kt�rego posiadania kiedy�, jeszcze w �wiecie ludzi, by� taki dumny, ten kordzik znikn��.

Kto� inny bezprawnie przej�� jego kord. Gorzko by nad tym zap�aka�, gdyby dostawa�o mu si�.

Co si� teraz stanie? Czy powinien si� cieszy�, �e zachowa� �ycie?

I tak pewnie nie potrwa d�ugo. Z pewno�ci� oprawcy tocz� teraz spory, w jaki spos�b zg�adzi� wi�nia.

Erland otworzy� oczy. W pomieszczeniu panowa�a niemal g�sta ciemno��. Na palenisku na ziemi �arzy�y si� resztki w�gli, ot i ca�e �wiat�o.

Po palenisku s�dz�c, by�o to domostwo. Wyt�a� wzrok, by dostrzec cokolwiek.

Jedyne ma�e okienko zdradza�o, �e zapad� ju� zmrok. �wiat�o ksi�yca wpada�o do wewn�trz w�ziutkimi smu�kami i Erland bardziej domy�li� si� ni� zobaczy�, �e okno zosta�o zabite g�sto umieszczonymi palikami.

Wi�zienie? I ono by�o im potrzebne? Przecie� nie przygotowano go specjalnie dla niego, ale wobec tego dla kogo? Mo�e dla buntownik�w wywodz�cych si� spo�r�d nich samych? Nie wiedzia�, czy stwory podejmuj� wyprawy do �wiata ludzi i porywaj� je�c�w. Chyba �e� Tak, mo�e tak!

Nagle us�ysza�, �e nie jest sam w pomieszczeniu. Czy to jeden z nich? Wyobrazi� sobie pokryt� szczecin� istot� z ogonem, nie mia� przecie� poj�cia, jak wygl�daj� demony z Diabelskiego Jaru. Tego nie wiedzia� chyba nikt.

J�kn��, chc�c zwr�ci� na siebie uwag�. Je�li zaknebluj� mu usta, oka�e si�, �e post�pi� niem�drze, ale nie m�g� le�e� tak przez ca�� wieczno��. Spr�bowa� si� poruszy� i przeszy� go straszliwy b�l. W g�owie, plecach i w boku. Czy�by z�ama� �ebro? Zapiek�y go nadgarstki i kostki kt�re skr�powano mu z brutaln� si��.

Nie tak wyobra�a� sobie sw�j bohaterski czyn, zupe�nie nie tak! Jak� chwa�� mog�o mu przynie�� to, co si� sta�o?

Z legowiska, kt�rego przedtem nie zauwa�y�, kto� si� podni�s� i kucn�� przy nim. D�ugie faluj�ce w�osy oraz delikatne d�onie wskazywa�y na kobiet�. Istota nie wydawa�a si� wrogo nastawiona.

��Czy ty�jeste� jedn� z nich? � szeptem zapyta� Erland. � Czy zwyk�� �miertelnic�?

��Kiedy�, kiedy� dawno temu, by�am cz�owiekiem � odpar�a g�ucho. � Teraz jestem wstydem ludzkiego rodzaju.

��Czy mo�e masz na imi� Siri? Z M�y�skiego Potoku?

��Kiedy� ni� by�am. Ale kim jeste� ty, co znasz moje imi�?

��Nie pami�tasz ch�opca, z kt�rego wy�miewa�a si� ca�a wioska? Erlanda z Backa?

��Erland? Ma�y Erland! � rzek�a wzruszona. � Jak�e mia�abym ci� pozna�, jeste� taki wysoki i przystojny!

Nie pojmowa�, jak mog�a cokolwiek dojrze� w takich warunkach. Ale oczy z czasem przyzwyczajaj� si� do mroku, a ona by� mo�e przebywa ju� od dawna w zamkni�ciu.

��Musimy si� st�d wydosta� � szepn��.

��Pr�bowa�am przez dwa lata. Nie da si�. Powiniene� zobaczy� blizny na moim ciele. Kara za pr�by ucieczki.

��Ale dlaczego ci� tutaj trzymaj�?

W jej g�osie zabrzmia�o bezgraniczne zm�czenie.

��Trzej z nich znale�li w moim ciele zadowolenie. Od czasu do czasu tu przychodz�.

��A� trzech? � przerazi� si� Erland.

��Wszyscy pozostali tak�e byli tu przynajmniej raz.

��Czy nie ma w�r�d nich zazdro�ci? � dopytywa� si�.

��Tak. Z pocz�tku by�y k��tnie, ale teraz s�u�� im tylko do zaspakajania ��dz.

Erland milcza�. Usi�owa� wczu� si� w po�o�enie kobiety.

��Ilu ich jest?

��Osiem. Osiem diab��w.

��M�wisz dos�ownie, czy to tylko takie wyra�enie?

��Ciii� � szepn�a i rzuci�a si� na legowisko.

Na zewn�trz rozleg�y si� kroki. Kto� zatrzyma� si� przy drzwiach, jak gdyby mia� zamiar wej�� do �rodka, ale zrezygnowa� i poszed� dalej.

Dlaczego wrzucili mnie do pomieszczenia, w kt�rym znajduje si� ju� jeden ich przeciwnik? zastanawia� si� Erland. Doszed� do wniosku, �e mo�na to t�umaczy� na dwa sposoby. Po pierwsze � to jedyne pewne wi�zienie, po drugie � nie uwa�aj�, by im w czymkolwiek zagra�a�, gdy� i tak maj� zamiar go zabi�.

Ale dlaczego w takim razie nie zosta� zg�adzony od razu? Mo�e b�d� go przes�uchiwa�, torturowa�

Nie, nie wolno mu wpada� w taki ton. Je�li nie przestanie sam si� straszy�, niepotrzebnie straci si�y, otuch� i ch�� �ycia.

Zn�w przysz�a do niego Siri i zacz�a rozwi�zywa� mu p�ta, pomog�a mu te� wygodniej si� u�o�y�.

��Nie zdradzaj, �e jednym ruchem mo�esz si� teraz pozby� wi�z�w � szepn�a. � Jest ich zbyt wielu i je�li nawet zdo�asz obezw�adni� jednego, to donik�d nas nie zaprowadzi. Poczekaj, a� twoja sytuacja stanie si� tak rozpaczliwa, �e nie b�dziesz mia� innego wyj�cia. O, ju�, czy teraz lepiej?

��Wspaniale! Dzi�kuj�!

G�owa bola�a go niemi�osiernie, ka�de uderzenie pulsu wprost rozsadza�o czaszk�. Ale wiedzia�, �e narzekanie niczego nie polepszy, milcza� wi�c.

��S� tu poza mn� dwie kobiety � powiedzia�a Siri cicho. � By�a jeszcze jedna, ale kiedy urodzi�a dziecko, odesz�a, nie chcia�a ryzykowa� �ycia ma�ego. Nie wiem, dok�d uciek�a. Ale te dwie, kt�re zosta�y, s� takie same jak te diab�y, z w�asnej woli tu siedz�. Ja tak�e par� razy zasz�am w ci���, ale traci�am p��d, i ciesz� si� z tego. Nie chc� mie� dziecka z tymi potworami! Ach, Bo�e, Erlandzie, nie wiesz, jak cudownie jest m�c rozmawia� z prawdziwym cz�owiekiem! Tak mi przykro z twojego powodu! Nie zas�u�y�e� na taki los! Ale powiedz mi, co si� dzieje w Bergqvara?

��Nic ciekawego � odpar� Erland z gorycz�, wracaj�c my�l� do �lubu Gunilli. � W M�y�skim Potoku wszystko w porz�dku, twoja matka troch� niedomaga�a jesieni�, ale choroba ust�pi�a. Wszyscy my�l�, �e ju� nie �yjesz, Siri, dlatego nikt ci� nie szuka�.

��Czy nie znale�li �lad�w, kt�re zostawia�am, gdy musia�am wychodzi� z nimi po chrust?

��Tak. Zastanawiano si�, czy to nie mog�a� by� ty, a i Ebba z Knapahult twierdzi�a, �e s�ysza�a tw�j p�acz.

��Tak, to prawda. Cz�sto siadywa�am na wzg�rzu i marzy�am o powrocie do domu, ale moi stra�nicy nakazywali mi milczenie.

Erland zacisn�� z�by.

��Musisz pami�ta�, �e wszyscy w wiosce straszliwie boj� si� Diabelskiego Jaru. Mo�e woleli wi�c my�le�, �e to nie ciebie s�yszeli?

��Zaiste maj� powody do strachu. A dlaczego ty tu przyszed�e�?

Szeptem opowiedzia� o �lubie ukochanej dziewczyny z pisarzem na dworze Bergqvara.

Siri unios�a g�ow�.

��Arv? � szepn�a z t�sknot� w g�osie. � A wi�c dzisiaj si� �eni! Z ma�� Gunill�, to ona tak wyros�a? Ale jest chyba dwa razy m�odsza od niego.

��No w�a�nie.

Umilkli, pogr��eni ka�de w swoich my�lach. Osamotnieni, odrzuceni.

��Wydostaniemy si� st�d, Siri � stanowczo rzek� wreszcie Erland, chc�c j� pokrzepi�. Znalaz� bowiem nowy cel w �yciu: uratowa� t� nieszcz�liw� kobiet�.

��Nie jestem nawet przekonana, czy tego chc� � rzek�a ze smutkiem. � Nie, nie mog� wr�ci� do domu, jestem poha�biona, zbrukana, nie b�d� umia�a spojrze� ludziom w oczy. Nie pozwalaj� mi si� nawet my�. Brzydz� si� sama sob�, Erlandzie! Ale upadek na ciele nie jest tak trudny do zniesienia. Najgorsze, �e tak zniszczyli moj� dusz�. Przez ostatni rok pragn�am �mierci.

��G�upstwa! � oburzy� si� Erland.

��Chyba masz racj�. W g��bi serca wcale nie chc� rozsta� si� z �yciem, inaczej nie siedzia�abym tak, zdj�ta bolesn� t�sknot�� Ale jak zdo�am zn�w spotka� si� z lud�mi? Nie wiem�

Erland nie umia� znale�� s��w pociechy dla nieszcz�snej kobiety. �atwo mu przysz�o che�pienie si�, �e j� ocali, ale jakie mia� mo�liwo�ci?

�adne!

Gromada uzbrojonych m�czyzn przystan�a w roz�wietlonym blaskiem ksi�yca lesie.

��Tutaj � rzek� niskim g�osem lensmann. � Tu si� co� wydarzy�o.

Przygl�dali si� skopanemu �niegowi na ziemi i po�amanym ga��ziom drzew.

��Stwory o zwierz�cych �apach rzuci�y si� na niego od ty�u � o�wiadczy� jeden z wie�niak�w z�owr�bnym g�osem. � Erland zosta� napadni�ty.

Pozostali ze strachem rozejrzeli si� doko�a, gotowi wzi�� nogi za pas.

��No, no, zwierz�ce �apy � szepn�� pastor. � Nie b�d�my przes�dni! W tym s�abym �wietle trudno jest rozr�ni� �lady.

��Ale wida�, �e stopy porasta� w�os.

��Mogli owin�� nogi sk�rami.

Zauwa�y�, �e ch�opi z pow�tpiewaniem odnosz� si� do jego s��w.

��Ilu nas jest zbrojnych?

Lensmann policzy� m�czyzn.

��Pi�tnastu � odpar�. � Nie bra�em pod uwag� Gunilli ani was, pastorze.

��Tak, moj� broni� jest s�owo � stwierdzi� duchowny. � A Gunilla nie powinna bra� udzia�u w ewentualnym starciu, rezultat by�by z g�ry przes�dzony.

��Jestem silna jak ch�opak � wtr�ci�a Gunilla, ale nikt nie chcia� jej s�ucha�.

��Pom�dlmy si� teraz do Pana, by wspomaga� nas w walce � nakaza� pastor.

Heikemu z gniewu pociemnia�y oczy.

��Czy to stosowne, by�my mieszali Boga do wojny? � zapyta�. � Czy nie wszyscy ludzie s� pod Jego opiek�? Czy dobrze, by�my wzywali Boga, prosz�c Go, by opowiedzia� si� za kt�r�� ze stron?

Pastor ju� chcia� ostro odpowiedzie�, �e przecie� maj� do czynienia z diab�ami, ale w�wczas sta�oby si� jasne, �e podziela przes�dy wie�niak�w.

Arv �agodnie rozs�dzi� sp�r.

��Pom�dlmy si�, by zwyci�y�a sprawiedliwo��.

Wszyscy na to przystali i po kr�tkiej modlitwie lensmann przej�� dowodzenie i dokona� przegl�du broni. Z zaskoczeniem skonstatowa�, �e Heike jest ca�kiem nieuzbrojony, ale nic nie powiedzia�.

Gunilla pod szerok� peleryn� ukry�a n�.

Lensmann podzieli� gromad� niczym niewielk� armi�, tak aby w ka�dej grupie znale�li si� i s�abi, i silni. Arv z �alem zobaczy�, �e Gunilla nie przy��czy�a si� do jego oddzia�u.

Stan�a przy Heikem.

Nic w�a�ciwie nie m�g� na to powiedzie�. Sam ch�tnie by tak zrobi�.

Bowiem mimo �e Heike nie mia� broni, mimo �e ca�y czas trzyma� si� z ty�u, nie by�o w�tpliwo�ci, kto w tej gromadzie cieszy si� prawdziwym autorytetem. Lensmann i pastor musieli czeka� na inn� okazj�, pisarz z Bergqvara r�wnie�.

Wszystkie konie ukryto w lesie, w szczelinie i tak by si� do niczego nie przyda�y.

Nikt nie mia� zbyt jasnego poj�cia, jak g��boka jest jama. W rzeczywisto�ci okaza�a si� do�� p�ytka, zag��bienie przypomina�o niewielk� dolin�, le�a�o jednak dobrze ukryte w g�stym lesie, z dala od Bergunda.

I tym razem tak�e post�pili jak Heike: poszli za zapachem dymu.

Gunilla dzielnie drepta�a na zmarzni�tych nogach obutych w cienkie trzewiczki. W tej chwili w g�owie mia�a tylko jedn� my�l: uratowa� �ycie Erlandowi!

Oby tylko nie przybyli za p�no! Bo�e, miej go w swej opiece!

Nietrudno by�o i�� za �ladami. Ksi�yc o�wietla� otulony �niegiem las. �wieci� tak jasno, �e gwiazdy zblad�y, a cienie przybra�y barw� granatu. Tu i �wdzie drobiny �niegu b�yszcza�y jak rozrzucone diamenty. Gunilla ani o krok nie odst�powa�a Heikego, przy nim czu�a si� najbezpieczniej.

Nagle wszyscy przystan�li i padli na ziemi�. Tu� ko�o ucha jednego z wie�niak�w ze �wistem przelecia�a strza�a i wbi�a si� w pie� drzewa nie opodal.

Zostali odkryci, ale czeg� innego mogli si� spodziewa�, by�a ich wszak ca�a gromada.

��Przynajmniej nie maj� strzelb � mrukn�� lensmann. � Ze �redniowieczn� broni� jako� sobie poradzimy.

Ledwie wym�wi� te s�owa, rozleg� si� huk wystrza�u i kula rykoszetem odbi�a si� od najbli�szego kamienia.

��No, �adnie � sykn�� lensmann przez z�by. � To by�a bro� kr�lewska, pozna�em po odg�osie.

��Strzelba Erlanda? � szepn�� Arv.

��Najprawdopodobniej.

��A wi�c go maj� � rzek� pastor zrezygnowany. � Bo�e, zmi�uj si� nad jego dusz�.

Gunilla oburzona spyta�a zaczepnie:

��Dlaczego nad jego dusz�? Dlaczego nie nad �ywym Erlandem?

Poczu�a, �e czyja� d�o� mocno �cisn�a jej r�k�. To Heike j� zrozumia�.

Lensmann nakaza� wszystkim wyczo�ga� si� do ty�u i skry� mi�dzy drzewa. Tam szeptem wydawa� dalsze rozkazy. Musieli rozdzieli� si� na grupy i okr��y� szczelin�, bezpo�redni atak by� niemo�liwy.

Teraz z daleka nawet widzieli dym wydobywaj�cy si� z zag��bienia w ziemi, jakby z niewielkiej doliny. A wi�c tam musia� przebywa� ten szaleniec Erland.

Ale z drugiej strony, my�la� Arv, mo�e to najlepsze, co mog�o si� wydarzy�. Nareszcie pozb�d� si� utrapienia, jakim dla ca�ej wioski by� Diabelski Jar.

Chyba �e przy tej okazji sami zgin�.

Wszystkie atuty by�y po stronie wrog�w. Znali okolic� i byli nie rozpoznani. Nikt z mieszka�c�w parafii nie wiedzia�, ilu naprawd� ich jest ani kim s�.

Ale czy demony pos�uguj� si� strzelbami?

Strzelby stanowi�y najtrudniejsz� przeszkod�. Nie�atwo si� przemkn�� pod kulami. Erland wyrz�dzi� odsieczy i sobie nied�wiedzi� przys�ug�. Czy jeszcze �yje?

Bardzo powoli posuwali si� naprz�d. Wr�g nadal wyczekiwa�, nie dawa� si� rozpozna�, ale obie strony nawzajem wyczuwa�y swoj� obecno��.

Noc dojrzewa�a, wkr�tce nasta� mia�a wilcza godzina.

Wszyscy mieszka�cy szczeliny musieli si� ju� przebudzi�. Nie spali, czujni i gotowi.

Gunilla straszliwie marz�a. Gdy tylko nadarza�a si� okazja, przysiada�a na pniu drzewa, chowa�a zlodowacia�e stopy pod peleryn� i mocno je naciera�a. Zacz�a si� o nie bardzo martwi�, ale nie chcia�a si� u�ala�. Nikt i tak nie m�g� jej pom�c.

Trzy grupy, prowadzone przez Heikego, lensmanna i Arva, zbli�a�y si� do siebie od p�nocnego kra�ca szczeliny. W grupie Arva by� pastor.

��Jak uwa�acie, pastorze? � zapyta� zl�kniony wie�niak. � To pomioty Szatana?

��S�dz�, �e nie � niepewnym g�osem odpar� pastor.

��Ale czy jednak nie nale�a�oby odprawi� egzorcyzm�w?

��Na nic si� to tutaj zda � rozleg� si� g��boki g�os Heikego. � Gdyby�my mieli do czynienia z nadprzyrodzonymi istotami, otrzyma�bym wsparcie.

Popatrzyli na niego pytaj�co.

Arv wyja�nia�:

��Niekt�rym dotkni�tym z rodu Ludzi Lodu pomagaj� ich przodkowie, gdy grozi im niebezpiecze�stwo. Wielokrotnie wspomagali ju� Heikego.

Informacja ta zosta�a przyj�ta z pe�nym pow�tpiewania milczeniem.

��Czy�by m�ody Heike przedstawia� sob� dobr� moc? � zapyta� kto�.

��Tak. Nie wolno ocenia� psa po sier�ci � odpar� Arv. � Prowadzimy w rodzie w�asn� walk�, ale teraz nie czas, by si� nad tym rozwodzi�. Cho� Heike posiada wszelkie zewn�trzne oznaki przekl�tego, to w�a�ciwie nale�y do wybranych.

S�owa te by�y niby balsam dla duszy jak�e zgn�bionego swym wygl�dem i losem Heikego, ale niczym si� nie zdradzi�, �e je s�yszy. Nie spuszcza� oka ze sk�panej w b��kitnym �wietle ksi�yca szczeliny.

��Twierdzisz wi�c, �e potwory s� ziemskimi istotami? � zapyta� lensmann.

��Tak uwa�am. Ale s� z�e. Mojemu obro�cy nie podoba si� to miejsce.

By unikn�� dalszych niespodzianek, lensmann nie pyta� ju� o jego obro�c�.

��Wobec tego nie rozumiem, dlaczego ukrywaj� si� od trzech lat! � W tym momencie twarz mu si� rozja�ni�a. � Ukrywaj� si�! Sam to powiedzia�em! Wiem ju�, co wydarzy�o si� w Kalmarze! O�miu z najgorszych przest�pc�w w kraju uciek�o z tamtejszego wi�zienia. Mordercy, rozb�jnicy, wszyscy mniej lub bardziej chorzy na umy�le. Krzyki, jakie Karl z Knapahult us�ysza� tamtej nocy trzy, cztery lata temu, by�y pewnie odg�osami radosnej uczty. �wi�towali udan� ucieczk� i znalezienie dobrej kryj�wki. O tym, �e zbiegli, dowiedzia�em si� du�o, du�o p�niej po fakcie, i nie zdo�a�em po��czy� tego z Diabelskim Jarem. Dopiero teraz Heike naprowadzi� mnie na w�a�ciwy trop.

��A wi�c dobrze � ucieszy� si� pastor. � Wiemy przynajmniej, z kim przyjdzie nam walczy�. O�miu, powiedzia�e�?

��Tak. Szczelina nie le�y szczeg�lnie blisko Bergqvara, graniczy raczej z innymi parafiami na po�udniowym zachodzie, kt�re przez d�ugi czas dotkni�te by�y niewyja�nionymi kradzie�ami i napa�ciami. Nikt nie wiedzia�, kto si� za tym kryje. To t�umaczy, w jaki spos�b rozb�jnicy utrzymywali si� przy �yciu na takim pustkowiu.

��Ale mimo wszystko! Dlaczego tak uparcie si� ukrywaj�?

��Niewiele wiem o kalmarskim wi�zieniu i przebywaj�cych tam przest�pcach, zgaduj� jednak, �e wi�kszo�� mieszka�c�w Diabelskiego Jaru, a mo�e nawet wszystkich, czeka top�r.

��Pytanie, jak mo�emy ich przechytrzy� � zastanawia� si� Arv. � Musz� przyzna�, �e wola�bym unikn�� otwartej walki. Nie chc� by� �wiadkiem �mierci porz�dnych ludzi z Bergqvara.

��I ja tak�e. Ale sp�jrzcie! Tam, po drugiej stronie! To jakby� nasi ludzie schodz� w d�! Chyba poszaleli!

Nie mogli uczyni� niczego, by powstrzyma� przyjaci�. Ani krzykn��, ani zamacha� ramionami.

��C�, to przes�dza spraw� � orzek� lensmann. � Wszyscy musimy spu�ci� si� w d�. Nie, ty nie, Gunillo!

��Ale przecie� nie mog� sta� tu bezczynnie, podczas gdy wy�

��Spokojnie, spokojnie � powiedzia� lensmann niezno�nie pob�a�liwym tonem. Wydawa�o si�, �e ledwie powstrzyma� si�, by nie pog�adzi� jej po g�owie. � Rozumiesz chyba, �e nie mo�emy dopu�ci�, by� tam zesz�a.

Gunilla wybuchn�a niczym beczka prochu.

��A ja mog� patrze�, jak idziecie na �mier�? Bo was nie sta� na to, by pogr��y� si� w �a�obie, to kobiece zaj�cie, jak wszystko, co nudne. Ach, wy m�czy�ni zawsze chcecie odgrywa� rol� dzielnych i odwa�nych wobec nas, kur domowych. Czy nie tak w�a�nie my�licie? Chcecie zrobi� wra�enie. �miertelnie si� boicie, �e spadnie na was zbyt ma�o chwa�y�

��Boimy si� o was, nie rozumiesz? � wtr�ci� Arv.

��A my si� o was nie boimy? Nasze uczucia nic dla was nie znacz�.

��Gunillo! � Arv odezwa� si� niezwykle ostrym jak na siebie tonem. � To powa�na sprawa! Zostaniesz tutaj!

��Ale tu chodzi o mojego Erlanda!

Arv przygas�.

��Wiem o tym, moja droga. Ale nie �mia�bym spojrze� w oczy Ebbie, gdyby co� ci si� przydarzy�o.

��Do stu tysi�cy czart�w! � parskn�a w�ciekle Gunilla, odwracaj�c si� do nich plecami, ale nie ruszy�a si� z miejsca, tak jak sobie tego �yczyli. S�ysza�a, jak pastor i inni a� j�kn�li, s�ysz�c jej okrzyk, ale przekle�stwo przynios�o jej cudown� ulg�.

Straszliwe napi�cie, wywo�ane strachem, zmieszaniem i niepokojem, ust�pi�o.

By� mo�e zrozumieli cokolwiek, zostawili j� bowiem w spokoju. Zn�w si� odwr�ci�a i obserwowa�a, jak ze�lizguj� si� w d�, kryj�c si� za kar�owatymi �wierkami. Pastor zatrzyma� si� w p� drogi, got�w wypowiedzie� �wi�te s�owa, gdyby zasz�a taka potrzeba.

Kiedy znale�li si� poza zasi�giem jej wzroku, Gunilla zesz�a w d� od innej strony�

Je�li wydawa�o im si�, �e przedostali si� niepostrze�enie, wkr�tce musieli zmieni� zdanie.

Druga grupa, przybywaj�ca z lewej strony, wpad�a prosto w pu�apk�. Nagle rzuci�o si� na nich czterech m�czyzn i jedna kobieta i rozpocz�a si� walka na �mier� i �ycie. D�ugie strzelby nie na wiele si� zda�y, s�u�y�y jedynie jako pa�ki.

Kiedy grupa lensmanna chcia�a przyj�� im na ratunek, powstrzyma�a ich strzelba Erlanda, cho� oczywi�cie nie on si� ni� pos�u�y�.

Strza� rozleg� si� z jednego ze zboczy, najwidoczniej strzelec ukry� si� tam za usypiskiem g�az�w.

Heike rzek� szybko:

��Zajm� si� nim. Czy macie jaki� sznur, lensmannie?

Jeden z wie�niak�w zdj�� powr�z i poda� mu.

��Id� z Heikem, Evercie � nakaza� lensmann. � I ty tak�e, Bengt. Mo�e jest ich tam wi�cej.

Heike przysta� na to i wraz ze swymi lud�mi wycofa� si� t� sam� drog�, kt�r� przybyli.

Wyra�nie widzieli teraz wszystkie dachy cha�up rozrzuconych bez�adnie, bez �adnego planu, zbudowanych z grubych, niedok�adnie ociosanych bali i tego, co nawin�o si� budowniczym pod r�k�. Zbieranina n�dznych kom�rek z niewielkim otwartym placykiem w samym �rodku szczeliny. Ognisko �arzy�o si� jeszcze, ono w�a�nie by�o �r�d�em kwa�nego dymu.

Czekali. Musieli le�e� bezczynnie i przys�uchiwa� si� odg�osom walki trwaj�cej w przeciwnym ko�cu zapadliska. Od towarzyszy dzieli�o ich otwarte zbocze doliny d�ugo�ci mniej wi�cej stu �okci, nad kt�rym strzelby wroga mia�y kontrol�.

Us�yszeli krzyk i zobaczyli m�czyzn� tocz�cego si� po zboczu z miejsca, w kt�rym rozgorza�a walka, na dno doliny. Spad� na dach jednej z chat i le�a� nieruchomo.

��Dop�ki to nikt z naszych, wszystko jest dozwolone � mrukn�� lensmann.

Gunilla by�a drobna i zwinna i przypadkowo obra�a drog�, kt�rej nikt inny nie widzia�. Mog�a si� niepostrze�enie ze�lizgn�� w d� mi�dzy drobnymi �wierkami i niskimi krzewami.

Wkr�tce znalaz�a si� za cuchn�c� �cian� przytulon� do zbocza.

Wychodek tych �otr�w, pomy�la�a dr��c z obrzydzenia i szybko przedosta�a si� za w�gie�.

W tym momencie zapadliskiem wstrz�sn�� huk wystrza�u.

Doskonale, maj� wi�c czym si� zaj��! Zrozumia�a, �e walka toczy si� nieco wy�ej.

Kto� przebieg� przez otwarty placyk i ukry� si� w jednym z domostw. Gunilla gotowa by�a przysi�c, �e to kobieta. Widzia�a, jak kto� wspina si� po zboczu, ale niech si� wspina, pomy�la�a. Wyci�gn�a n�, gotowa na wszystko.

Na chwil� zdo�a�a zapomnie� o zmarzni�tych stopach.

Chat�, w kt�rej schowa�a si� tamta kobieta, nie zajmowa�a si� wcale, nie zagl�da�a tak�e do dw�ch innych, kt�rych drzwi otwarte by�y na o�cie�.

Erland! Musi znale�� Erlanda, zanim zd��� wyrz�dzi� mu krzywd�. Bo przecie� przyci�gn�li go tutaj, �lady ich zdradzi�y. A gdyby ju� wtedy nie �y�, zostawiliby go w lesie.

Tak� mia�a nadziej� Gunilla.

R�k� dotkn�a jakiego� okna. W tym w�skim, ciemnym zau�ku nic nie widzia�a, ale wyczu�a d�oni� krat�. G�ste pr�ty zas�aniaj�ce okno!

By�o umieszczone zbyt wysoko, by mog�a przez nie zajrze�, wewn�trz zreszt� tak�e panowa�a ciemno��. Nie �mia�a krzykn�� ani szepn��, m�g� tam przecie� siedzie� stra�nik, a w dodatku drugi dom sta� zbyt blisko.

Postanowi�a jako� dosta� si� do �rodka.

W�r�d ska� rozni�s� si� krzyk i kto� spad� ci�ko na dach chaty po drugiej stronie otwartego placyku. M�czyzna na p� zwieszaj�cy si� � dachu wpatrywa� si� w ni� martwymi oczami.

Z westchnieniem ulgi dostrzeg�a, �e nie by� to �aden z mieszka�c�w Bergqvara.

A wi�c zosta�o siedmiu, pomy�la�a.

I jeszcze nie wiadomo ile kobiet.

L�kiem nape�nia�y j� odg�osy dzikiej walki, tocz�cej si� na zboczu.

Rozleg� si� jeszcze jeden strza�, ale najwidoczniej kto� strzela� na postrach, gdy� kula uderzy�a o kamie�.

Strzelec musia� znajdowa� si� gdzie� nad ni�, z lewej strony.

Gdyby uda�o jej si� przekra�� od frontu chaty z przes�oni�tym krat� okienkiem, nie zobaczy�by jej. Przeszkadza� w tym dach.

Ale kobieta? Gdyby nagle wyjrza�a? Lub gdyby okaza�o si�, �e jest tu wi�cej m�czyzn?

Trudno, musi zaryzykowa�.

By�a przekonana, �e z pewno�ci� zadbali o to, by Erland nie uciek�. Ale czy mieli na to czas?

Odpowied� by�a prosta: czasu nie mieli. Krata musia�a tkwi� w oknie ju� wcze�niej.

Dlaczego?

Nie by� to odpowiedni moment na rozwa�ania. Gunilla jak w�gorz prze�lizgn�a si� za kolejny w�gie� i znalaz�a starannie zatarasowane wej�cie.

Z�oczy�cy nie mieli jednak �adnych zamk�w. Drzwi przytrzymywa�y zapory z witek wierzbowych i drewnianych ko�k�w. Kiedy ju� zrozumia�a, w jaki spos�b zosta�y po��czone, bez trudu sobie z tym poradzi�a. Wystarczy�o rozpl�ta� i przesun��. Przyci�ni�ta do framugi, nerwowo, dr��cymi palcami rozwi�zuj�c zamkni�cie, sama stara�a upodobni� si� do wierzbowej ga��zki.

Nareszcie drzwi stan�y otworem. W tej samej chwili pos�ysza�a szmery, dochodz�ce z cha�upy, w kt�rej wcze�niej schroni�a si� tamta kobieta.

Gunilla natychmiast ukry�a si� mi�dzy domami.

Na szcz�cie nic wi�cej si� nie sta�o.

Zaraz jednak do jej uszu dotar�y podniecone szepty, dobiegaj�ce z wn�trza prymitywnego wi�zienia. Dwoje ludzi? Wi�cej nie zd��y�a pomy�le�, bo dwa cienie przy��czy�y si� do niej, skrytej w mroku.

��Erlandzie! � szepn�a zduszonym �zami rado�ci� g�osem.

��Gunillo! Dzi�kuj�! � odszepn��. � Powiedz mi, co oznaczaj� te strza�y?

��Jeste�my tutaj, ja i pi�tnastu m�czyzn. Trwa walka.

��Teraz jest nas szesnastu � o�wiadczy� Erland. � Szkoda tylko, �e nie mam broni.

Gunilla wr�czy�a mu sw�j n�. Wszystko w niej burzy�o si� przeciw temu, ale Erland by� �o�nierzem, i w dodatku bardzo upartym m�odym cz�owiekiem, wiedzia�a wi�c, �e jej protesty na nic by si� nie zda�y.

Popatrzy�a na drug� osob�. By�o bardzo ciemno, ale dostrzeg�a kobiece kszta�ty postaci.

��To Siri z M�y�skiego Potoku � wyja�ni� Erland.

��Ach! � szepn�a Gunilla. � Ale teraz chod�my! Id�cie za mn�!

��Zabierz ze sob� Siri. Ja najbardziej przydam si� tutaj.

Kiwn�a g�ow�. Wskaza�a mu, gdzie znajduj� si� przeciwnicy.

��Pos�uchaj, Erlandzie � szepn�a bez tchu. � Nie wysz�am za m��. Wszystko sta�o si� nie tak.

Nie by�o to zbyt szczeg�owe wyja�nienie, ale Erland szybko u�cisn�� j� za rami�. Zaraz znikn�� w�r�d cieni, a dwie kobiety, uj�wszy si� za r�ce, zacz�y si� wycofywa� t� sam� drog�, kt�r� Gunilla spu�ci�a si� w d�.

Uzna�a, �e zrobi�a ju� swoje. Walka wr�cz nie by�a dla niej.

Dwaj m�czy�ni, kt�rym w r�ce wpad�a strzelba Erlanda, upajali si� nagle zdobyt� w�adz�. Nigdy przedtem nie uda�o im si� skra�� �adnej strzelby, a w dodatku takiej pi�knej! Z samej rado�ci musieli wystrzeli� w powietrze, ale szybko za�adowali bro� na powr�t.

��Sta�cie, pata�achy, w �wietle ksi�yca, jak przedostaniecie si� na drug� stron� � mrukn�� ten, kt�ry trzyma� strzelb�. � Chod�cie, zata�cujemy z wami!

��Daj mi j� teraz � niecierpliwie rzek� drugi. � Teraz moja kolej. Strzel� w t� rozwrzeszczan� gromad� tam w g�rze.

��Do tych, kt�rzy walcz�? Nie mo�na, przecie� nie wiadomo, kogo trafimy. No, ja sobie strzel� jeszcze raz, a potem kolej na ciebie.

��No to strzelaj, do diab�a!

��Rzu�cie bro� � rozleg� si� za nimi g��boki, schrypni�ty g�os.

Rozejrzeli si� doko�a i z gard�a wyrwa� im si� j�k przera�enia. Nad nimi, na tle nieba, rysowa�a si� ogromna sylwetka we w�ochatej kurcie z wilczej sk�ry, o ramionach tak wysokich i szerokich jak skrzyd�a. W�osy stwora dziko opada�y na ramiona, a w strasznej twarzy p�on�a para ��tych �lepi.

Jeden ze zb�jc�w niezdarnie usi�owa� unie�� strzelb� ku potworowi, ale bro� wypad�a mu z r�ki. Rzucili si� do ucieczki. Dwaj wie�niacy natychmiast ich dopadli, a z�oczy�c�w tak sparali�owa� strach, �e nawet si� nie opierali. Zaraz ich skr�powano i zwi�zano ze sob� plecami.

Jeden zdo�a� tylko wrzasn�� ku zapadlisku:

��Uwa�ajcie! W�r�d nich jest diabe�!

Na zboczu przystan�a Siri.

��Co on powiedzia�?

Gunilla odwr�ci�a si�.

��To nic gro�nego. Chodzi mu o Heikego, ale on jest �agodny jak baranek. To zreszt� m�j krewniak.

Dopiero gdy to powiedzia�a, zrozumia�a, �e pogodzi�a si� z my�l�, i� Arv jest jej ojcem.

Niezwyk�e to by�o uczucie. Uspokajaj�ce, cho� napawa�o j� smutkiem.

Czeg� jednak nie mo�na zaakceptowa�, gdy wyrwa�o si� Erlanda ze szpon�w �mierci?

By�y ju� na g�rze, tutaj nic im nie grozi�o.

��Jako� dziwnie chodzisz � zauwa�y�a Siri z M�y�skiego Potoku. � Zrani�a� si�?

G�os Gunilli zabrzmia� �a�o�nie, tak brutalnie wr�ci�a do rzeczywisto�ci!

��Chyba odmrozi�am sobie stopy.

��Nie wolno do tego dopu�ci�! � zawo�a�a Siri naprawd� przera�ona. � Usi�d� na tym kamieniu!

Nacieraj�c stopy Gunilli, Siri opowiedzia�a o swym poni�aj�cym �yciu w Diabelskim Jarze, o tym, jak t�skni�a, by pozby� si� brudu, pokrywaj�cego zar�wno jej cia�o, jak i dusz�.

��My�l�, �e nic ju� mi nie pomo�e. Gunillo, czy wiesz, jak to jest, gdy niczego nie pragnie si� bardziej ni� �mierci

C� mia�a na to odrzec? Oczywi�cie kilkakrotnie pragn�a �mierci, ale jej cierpienia by�y niczym w por�wnaniu z tym, co przesz�a Siri. Mog�a jedynie pochyli� si� i delikatnie pog�adzi� nieszcz�liw� kobiet� po w�osach. W�osach, kt�rych d�u�ej ni� rok nie dotkn�� grzebie�!

��Wszystko b�dzie dobrze, gdy powr�cimy do wsi, Siri.

Siri z M�y�skiego Potoku nie odpowiedzia�a. Nie mia�a zamiaru wraca� do wioski. Dla niej �ycie ju� si� sko�czy�o.

��Mamy strzelb�! � zawo�a� Heike w kierunku przeciwleg�ej strony zapadliska.

M�czy�ni natychmiast pospieszyli na pomoc swym przyjacio�om.

Czas by� to ju� najwy�szy. Wie�niacy z Bergqvara nie nawykli do walki, a przeciwnik�w mieli bezwzgl�dnych.

Na dole, w�r�d dom�w, Erland us�ysza� okrzyk Heikego.

Ale kord, gdzie m�g� by� kord?

No c�, rozejrzy si� za nim p�niej, w tej chwili by�o to nieistotne.

B�dzie musia� przetrz�sn�� chaty.

W tym, momencie z jednego z domostw wybieg�a kobieta. Erland dogoni� j� i rzuci� si� na ni� od ty�u. Walczy�a jak dzika kotka, zna�a wszelkie podst�pne chwyty, gryz�a, drapa�a i ci�gn�a za w�osy, wymierza�a celne kopniaki i szczypa�a w czu�e miejsce.

Ale pomimo dawnych i nowych ran zdo�a� j� w ko�cu obezw�adni�, zwyczajnie wykorzystuj�c przewag� masy swojego cia�a. Zdyszany wepchn�� j� do wi�zienia i starannie zamkn�� drzwi.

Na zboczu trzej m�czy�ni i jedna kobieta walczyli przeciw wie�niakom. Jeden z�oczy�ca le�a� nie�ywy na dachu. Druga kobieta zosta�a unieszkodliwiona, podobnie jak zb�je zabawiaj�cy si� strzelb�. Jeszcze jeden m�czyzna wspi�� si� po zboczu i do��czy� do walcz�cych.

Erland wiedzia� o tym wszystkim niewiele, a raczej prawie nic. Nie wiedzia�, �e trzech m�czyzn plus jeden plus dw�ch plus jeden daje siedmiu.

Pozostawa� jeszcze jeden.

Dlatego w�a�nie by� zupe�nie nieprzygotowany, gdy poczu� na plecach ci�ar, od kt�rego zachwia� si� i upad�. W blasku ksi�yca b�ysn�o ostrze no�a. Erland zdo�a� chwyci� napastnika za nadgarstek, resztk� si� przekr�ci� si� pod nim i przywali� go do ziemi.

C� za straszliwy typ! Brudny i zaro�ni�ty, w �achmanach, �mierdz�cy bardziej ni� nie sprz�tany wychodek.

Erland, nie wstydz�c si� ani troch�, zacz�� wo�a� o pomoc. W obola�ym ciele nie by�o ju� si�, by d�u�ej si� opiera�. Po uderzeniu w g�ow� dudni�o mu w niej wci��, jakby zago�ci�y tam ma�e trolle bez przerwy uderzaj�ce w b�bny. Mia� wra�enie, �e ani jedna ko�� nie pozosta�a ca�a, a walka z rozw�cieczon� diablic� wyczerpa�a go do ostatka. Naprawd� nie mia� ju� si�, by upora� si� z tym dzikusem.

Heike i jego towarzysze us�yszeli wo�ania Erlanda.

��To Erland! � stwierdzi� Bengt. � Idziemy!

Szybko znale�li si� na dole i uwolnili Erlanda. Heike po prostu podni�s� go z plec�w rozb�jnika i zaraz, zanim Heike zd��y� cokolwiek uczyni�, Even przebi� opryszka wid�ami do siana.

Heike odwr�ci� g�ow�. Tak bardzo nie chcia� rozlewu krwi.

Zaraz potem na d� zeszli inni.

��Sko�czone � oznajmi� lensmann. � Mamy ci�ko rannych towarzyszy, ale je�li pospieszymy do domu, da si� ich uratowa�. Zb�je s� zwi�zani albo martwi. Brakuje tylko jednego, aha, jest tutaj! I jest tak�e Erland! Gdzie go znale�li�cie?

��Tu � odpar� Bengt. � Trzyma� w szachu tego czorta.

��W jaki spos�b si� uwolni�e�? � zdumia� si� lensmann. � Bo chyba by�e� uwi�ziony?

��Tak � wydusi� z siebie Erland. Um�czony przysiad� na ziemi. � Ale Gunilla wypu�ci�a i mnie, i Siri z M�y�skiego Potoku.

Popatrzyli po sobie. Co chwila kolejna niespodzianka!

��Chod�cie! Idziemy na g�r� � nakaza� Arv. � Trzeba b�dzie rozm�wi� si� z Gunill�. Ale prawd� jest, �e zachowa�a si� niezwykle dzielnie. A kto tam tak wyje w tej chacie?

Sprowadzono kobiet�. Od przekle�stw, jakimi ich obrzuci�a, uszy spuch�y najbardziej nawet grubosk�rnym wie�niakom.

Zabrali rannych i je�c�w, a pastor odm�wi� modlitw� za zmar�ych. Na t� okazj� musia� specjalnie dobiera� s�owa.

Wkr�tce znale�li si� w punkcie, z kt�rego wyszli. Czeka�y tam na nich Gunilla i Siri.

Kiedy jednak Siri ujrza�a zbli�aj�cych si� m�czyzn, zas�oni�a twarz d�o�mi i pobieg�a przed siebie w las.

Erland szybko j� dop�dzi� i sprowadzi� z powrotem. On i Gunilla opowiedzieli wszystkim o cierpieniach, jakich do�wiadczy�a, a ch�opi jak jeden m�� o�wiadczyli, �e je�li ktokolwiek bodaj spojrzy na ni� z pogard�, b�dzie mia� z nimi do czynienia.

Arv podszed� do nieszcz�liwej kobiety i otoczy� j� ramieniem.

Cofn�a si� gwa�townie pod jego dotykiem.

��Jestem taka brudna, tak nieopisanie brudna na wszelkie sposoby!

��Bardzo nam ci� brakowa�o � ciep�o rzek� Arv. � Gdyby� tylko wiedzia�a, jak wielk� dla nas rado�ci� jest widzie� ci� zn�w, �yw�!

Pochyli�a g�ow� i wybuchn�a bezradnym p�aczem.

W jaki� czas p�niej w�drowali ju� przez las. Arv i Gunilla nareszcie mogli spokojnie porozmawia�. Dziewczyna sz�a trzymaj�c Erlanda za r�k� i to dodawa�o jej si�. Drugiej r�ki Erland nie odrywa� od odzyskanego ukochanego kordzika.

��Nic nie wiemy na pewno � rzek� Arv. � Musimy dok�adnie sprawdzi�, czy jeste� moj� c�rk� Ann� Mari�, czy nie.

��Anna Maria? � Gunilla roze�mia�a si� niepewnie. � My�licie, �e kiedykolwiek przyzwyczaj� si� do tego imienia?

��Je�li oka�e si�, �e naprawd� jeste� moj� c�rk�, zaproponuj�, by pastor przechrzci� ci� na Ann� Mari� Gunill�. Wtedy sama zdecydujesz, jak mamy ci� nazywa�.

��Musimy pom�wi� z Ebb� i Karlem � stwierdzi� pastor. � Jedynie oni znaj� prawd�. Je�li mog� pokaza� papiery, �wiadcz�ce o tym, �e jeste� ich c�rk�, sprawa b�dzie jasna. Je�li za� nie� No c�, wtedy trzeba si� zastanowi�.

Arv rzek� �agodnie:

��Gunillo, wiesz, �e moim marzeniem jest, by� okaza�a si� Ann� Mari�.

��Ja tak�e nie mia�abym nic przeciwko temu � odpar�a Gunilla �a�o�nie. � Gdyby nie chodzi�o o matk�. Tak bardzo nie chcia�abym jej zasmuca�. Tyle przecierpia�a, wi�cej ni� nam si� wydaje.

��I ty tak�e, prawda? � wtr�ci� si� Erland.

��To nie by�a wina matki. Cho� ona� cho� ona� nie, nie moj� spraw� jest s�dzi�.

��My�l�, �e wszyscy oka�emy wyrozumia�o�� wobec niewierno�ci Ebby, wiemy przecie�, �e ca�y czas �y�a w trudnym do zniesienia ma��e�stwie bez odrobiny mi�o�ci. Ale jest jedna osoba, kt�rej wybaczy� nie potrafi� � powiedzia� Heike.

��I ja tak�e nie � rzek� Arv.

��A najmniej ja � w��czy� si� Erland. � Heike opowiedzia� mi, jak Karl post�powa� wobec ciebie, Gunillo, i got�w jestem udusi� go za to. Ten �ajdak zniszczy� twoje i moje �ycie.

Pastor uzna�, �e Erland posun�� si� cokolwiek za daleko.

��Dobrze, ju� dobrze � powiedzia�. � Wybaczanie �wiadczy o mi�osiernym sercu. Ale sam z nim pom�wi�, uwa�am bowiem, �e przekroczy� dopuszczalne granice w g�oszeniu s�owa Pa�skiego.

��On nie g�osi s�owa Pa�skiego, lecz swoje w�asne � sprzeciwi� si� Arv. � Nie m�wi nawet �B�g i ja�, a raczej �Ja i B�g, my os�dzamy�!

Wszyscy podzielali zdanie Arva.

��Najlepiej chod�my tam od razu � zaproponowa� Erland. � Je�li p�jdziemy dalej prosto t� drog�, b�dziemy musieli min�� Knapahult.

��Ale czy mo�emy uczyni� to teraz? � zapyta� pastor. � Jest przecie� �rodek nocy!

��No, chyba raczej ranek ju� bliski � oceni� Arv. � A Karl wygl�da wie�ci o �lubie Gunilli, z kt�rego co prawda nic nie wysz�o, ale przecie� on o tym nie wie. O ile, oczywi�cie, Ebba nie wr�ci�a do domu.

Heike zapatrzy� si� na b�yszcz�cy ch�odnym �wiat�em ksi�yc. Okr�g�a tarcza w�drowa�a ju� ku zachodowi.

��Czy nie nasta�a w�a�nie wilcza godzina? � zapyta�.

��Tak, chyba tak. W ka�dym razie paskudnie si� czuj�, ale to mo�e mie� wiele r�nych przyczyn.

Lensmann zabra� wi�kszo�� uczestnik�w wyprawy do Bergunda. Wie�niak obdarzony mi�osiernym sercem zaj�� si� Siri i obieca�, �e on i jego �ona uczyni� wszystko, by pom�c jej w powrocie do �wiata ludzi, w odzyskaniu �mia�o�ci, do czasu gdy b�dzie w stanie spojrze� w oczy pozosta�ym mieszka�com wioski. I wr�ci� do domu, do M�y�skiego Potoku! Przy po�egnaniu Arv i Siri zamienili kilka s��w i cho� nikt opr�cz nich s��w tych nie us�ysza�, z twarzy obojga mo�na by�o wyczyta�, �e ja�niej patrz� w przysz�o��.

Przy Knapahult zatrzyma�a si� niewielka gromadka: Gunilla, pastor, Arv, Erland i Heike.

Gunilla na g�os wyrazi�a to, o czym my�leli wszyscy:

��Dzi�ki Bogu, �e wczorajszy �lub si� nie odby�! Bez wzgl�du na to, czy jestem twoj� c�rk� czy nie, Arvie, winni jeste�my wdzi�czno�� Heikemu.

��Tak, Gunillo! Ma��e�stwo mi�dzy tob� a mn� by�oby tragiczn� omy�k�. Porozmawiamy teraz powa�nie z Karlem, a po tej rozmowie, jak s�dz�, b�dziesz mog�a po�egna� si� z niegodnym �yciem w jego domu.

��Ale dok�d p�jd�? � spyta�a zatroskana. � Nie mog� przecie� d�u�ej s�u�y� u ciebie?

Zn�w wtr�ci� si� Erland.

��Mamy przecie� �o�niersk� zagrod�. I mo�e jednak nie jestem takim postrzele�cem, jak nam obojgu si� wydawa�o? Mo�e przemy�la�em sobie to i owo?

Pastor zacytowa�:

���Mi�o�� cierpliwa jest� Wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, w wszystkim nadziej� pok�ada, wszystko przetrzyma.�

To najwi�ksze k�amstwo wymy�lone przez autora �wi�tej pie�ni, pomy�la� Erland z Backa, a Heike razem z nim, cho� nie wiedzia�, �e to s�owa hymnu.

Ale Gunilla u�miechn�a si� do Erlanda, zrazu nie�mia�o, potem coraz promienniej. I to w tej chwili by�o najwa�niejsze.

Cho� Karl z Knapahult dawno ju� oznajmi� Ebbie, �e jest umieraj�cy, nawet przez chwil� sam w to nie wierzy�. �ywi� bowiem przekonanie, �e po pierwsze nale�y do grona nie�miertelnych, a po drugie � kiedy umrze, zasi�dzie obok tronu Pa�skiego. Ale to mia�o nast�pi� w tak dalekiej przysz�o�ci, �e nie musia� nawet o tym my�le�. Dopiero gdy nadejdzie dzie� S�du, anio�owie Pa�scy przyb�d� po Karla z Knapahult.

Faktem jednak pozostawa�o, �e Karl chorowa� powa�niej, ni� mu si� wydawa�o. Nie by�o to wcale win� Ebby. Lanie, jakie mu sprawi�a �opat� do chleba i pogrzebaczem, spowodowa�o jedynie powierzchowne rany, z kt�rych dawno ju� si� wyliza�, cho� nie chcia� si� do tego przyzna�.

Nie, Karla toczy� szybko post�puj�cy rak w podbrzuszu, kt�ry rozszerzy� si� ju� na inne, wa�ne dla �ycia organy. Dlatego w�a�nie nie mia� ju� si�y wsta� z ��ka, dlatego ostatnio tak ci�ko si� przewraca�, dlatego jedzenie na stole pozostawa�o nietkni�te.

Dla Karla z Knapahult nadesz�a wilcza godzina.

O wszystko jednak obwinia� Ebb�.

��Przekl�te babsko � wyklina�, le��c w ��ku. Wiedzia�, �e noc ma si� ku ko�cowi, a nie m�g� zasn��. � Nadal ucztuje? Czy ona w og�le ju� o mnie nie my�li? Panie, ta kobieta dok�ada jeden grzech po drugim do swego ci�aru! Jak�e straszny to ci�ar!

Zn�w zag��bi� si� w ulubione sny na jawie o wszystkich wyrafinowanych karach, jakie on i Pan wymy�l� w dniu S�du. Ebbie dostanie si� za ka�dy, ka�dziusie�ki raz, kiedy zgrzeszy�a wobec sprawiedliwego Karla o czystym sercu! Ach, gdyby tu by�a i gdyby mia� kij w zasi�gu r�ki, odczu�aby przedsmak kary! Jak�e nieopanowanie sw�dzia�y go palce!

Zaraz przypomnia� sobie jednak, �e odda�a mu ostatnim razem. Zadr�a� i j�kn�� z �alu. Nie pozwoli�a mu nawet na odrobin� przyjemno�ci!

Rozleg�o si� pukanie do drzwi.

Usiad� na ��ku.

��A wi�c nareszcie jeste�, ty rozwi�z�a dziwko, bezwstydna rozpustnico � pisn��.

Do izby weszli pastor i Arv, pisarz. Pozosta�a tr�jka czeka�a w kuchni, Gunilla nie mog�a si� na razie pokaza�.

Karl wsun�� si� pod pierzyn�, wystawa� spod niej tylko d�ugi, cienki czubek nosa.

��Jakich to dostojnych go�ci mam od rana � zagrucha�. � Dobry pan pastor! I sam pan m�ody. M�j zi��? Witam w rodzinie! Ale czy nie ma z wami mojej c�rki? Mo�e nie dope�ni�a swych ma��e�skich obowi�zk�w? Albo�

Arv przerwa� jego przypochlebn� tyrad�.

���lub si� nie odby�. Mamy podstawy przypuszcza�, �e co� przed nami ukry�e�, Karlu. Czy Gunilla naprawd� jest twoj� c�rk�?

��Co takiego? Gunilla mia�aby nie by� moim dzieckiem? Przysi�gam na Bibli�, �e nim jest. A mo�e chcecie si� wym�wi� od utrzymywania jej ubogich rodzic�w, panie?

W��czy� si� pastor:

��Karlu, to bardzo wa�ne! Czy wpisa�e� j� do jakiej� ksi�gi ko�cielnej, gdy si� urodzi�a i zosta�a ochrzczona?

Karl nie Patrzy� im w oczy.

��No c�, jak pastor wie, nale�� do innej wsp�lnoty ni� ko�ci�. Dlatego c�rka zosta�a ochrzczona w swojej spo�eczno�ci, a oni nie prowadz� takich ksi�g i�

��To czcza gadanina � przerwa� mu Arv. � Odpowiadaj wprost: czy ona jest c�rk� twoj� i Ebby, czy nie?

Stary �ajdak oczyma wyobra�ni ujrza�, jak wizja dostatku i do�ywotniego utrzymywania przez dworskiego pisarza rozwiewa si� i ulatuje gdzie� w sin� dal�

��Przysi�gam na zbawienie mej duszy. Czy mo�e dziewczyna nie jest podobna do mnie, swego ojca?

��Nie � cierpko odpar� Arv.

��Pastorze, jestem umieraj�cym cz�owiekiem. Anio� Pana wkr�tce po mnie przyb�dzie. Mia�bym teraz powa�y� si� na grzech k�amstwa? I gdyby nie by�a c�rk� moj� i Ebby, to czyj�� mia�aby by�?

��Moj� � rzek� Arv.

Karlowi opad�a szcz�ka.

��Co takiego? �artujecie sobie ze mnie? Nie pr�bujcie takich podst�p�w, nie wolno wam tego robi�! Wiem chyba, czy Gunilla jest moj� c�rk�, czy nie!

Arv po�o�y� d�o� na ramieniu pastora.

��Nic tu po nas, ta rozmowa niczemu nie s�u�y. Spr�bujemy pom�wi� z Ebb�, kiedy wr�ci.

Karl gwa�townie usiad� na ��ku.

��Z Ebb�? Nie s�uchajcie jej! Przez wszystkie lata k�ama�a i oszukiwa�a mnie. Niech B�g zmi�uje si� nad jej dusz� � zako�czy� i opad� na poduszki. Nikt nie m�g� poj�� ostatniego zdania, zawis�o w powietrzu. Zosta�o chyba wypowiedziane po to, by Karl wyda� si� pastorowi �agodnym i wyrozumia�ym cz�owiekiem.

W kuchni popatrzyli na siebie z rezygnacj�. Gunilla mia�a �zy w oczach. Musia�y to by� dla niej doprawdy trudne chwile.

Nagle odezwa� si� Heike � cicho, tak by Karl go nie us�ysza�:

��Zwykle nie wykorzystuj� mojego szczeg�lnego wygl�du, ale nas�ucha�em si� i napatrzy�em na reakcje ludzi, zw�aszcza dzi� w nocy. Ten cz�owiek nigdy mnie nie widzia�, my�l� jednak, �e znam jego charakter. Pozw�lcie mi wej�� do niego.

Popatrzyli po sobie. Arv u�miechn�� si� gorzko i skin�� g�ow�.

��Erlandzie, zabierz st�d Gunill�, niech ona nie b�dzie tego �wiadkiem!

Us�ucha� natychmiast, a Gunilla z ulg� zamkn�a za sob� drzwi.

Karl by� niezwykle wzburzony. Co oni sobie my�l�? Chc� odebra� mu wszystkie korzy�ci, jakie p�yn� z ma��e�stwa Gunilli z pisarzem? O, nie! Ale Pan zn�w wspom�g� swego wiernego s�ug�. W�o�y� odpowiednie s�owa w usta Karla. Karl by� przekonany, �e zabrzmia�y one przekonuj�co. Zem�ci si� za to! W dniu S�du, gdy przyb�dzie do niego anio��

Co� stan�o w drzwiach; co�, co wype�ni�o je ca�e.

Karl odetchn�� g��boko, j�kn�� d�ugo i przeci�gle. A potem zacz�� wrzeszcze�, schowa� g�ow� pod pierzyn� i tylko krzycza�.

Demon podszed� do ��ka i odrzuci� przykrycie. Karl popatrzy� w straszliwe �lepia. Z�y duch? Nie, to chyba Jego Wysoko�� we w�asnej osobie!

��Nic z�ego nie zrobi�em, � wykrztusi� jednym tchem, kurczowo zaciskaj�c d�onie.

��W�a�nie, �e zrobi�e� � odpar� Heike najgrubszym i najbardziej chrapliwym g�osem, jaki m�g� z siebie wydoby�. Gdyby nie by� tak bardzo wzburzony losem Gunilli i Ebby, z trudem przysz�oby mu zachowanie powagi. � Wyznaj teraz swoje grzechy, bo inaczej zabior� ci� od razu! Tw�j czas ju� si� sko�czy�!

Gdyby Heike wiedzia�, jak prawdziwe s� jego s�owa, nigdy by ich nie wypowiedzia� i nie straszy� Karla do ob��du.

Skutek by� natychmiastowy, Karl si� ugi��.

��Przyznaj� si�! Przyznaj� si� do wszystkiego!

��To nie wystarczy. Musisz wyzna� wszystkie z�e uczynki. M�j ognisty pow�z ju� czeka. I wiesz, �e nie zawiezie ci� do nieba!

Karl zn�w wyda� z siebie rozdzieraj�cy krzyk.

��Przyznaj si� � rzek� Heike. � Bi�e� swoj� �on�, prawda?

��Zas�u�y�a na to.

��Nie od pocz�tku.

��Nie, nie od pocz�tku. Ale w ostatnich latach�

��To by�a twoja wina. Nie da�e� jej ani odrobiny mi�o�ci.

��To nieprawda. Ona mnie kusi�a, a ja zawsze dawa�em jej to, czego chcia�a. Wype�nia�em ma��e�ski obowi�zek, nikt temu nie zaprzeczy.

��Obowi�zek tak. Ale bez krztyny mi�o�ci. I by�e� tak samo nami�tny jak ona, a potem j� bi�e�. Zaprzeczasz?

��Nie, nie, przyznaj� si� do wszystkiego! Je�li tylko zdo�am unikn��

��A twoja c�rka? Jak j� traktowa�e�?

�aden z nich nie wiedzia�, �e do kuchni wesz�a Ebba i s�ysza�a wszystko od samego pocz�tku. Arv i pastor poprosili, by zachowywa�a si� cicho. S�ucha�a teraz z rozszerzonymi zdumieniem oczami.

��Gunill�? � wyj�ka� Karl. � Wychowa�em j� zgodnie z przykazaniami Pa�skimi.

��Zn�ca�e� si� nad ni�! Stosowa�e� tortury, przez ciebie nigdy nie do�wiadczy pe�nego szcz�cia w ma��e�stwie.

��Kobieta powinna by� uleg�a wobec m�a!

��Co za brednie! Sprawia�o ci to przyjemno��, ot, i ca�a prawda! I jeszcze to ostatnie, na co si� powa�y�e�. Chcia�e� j� zniewoli�!

��Czy co� powiedzia�a?

��Nie by�o takiej potrzeby. Wszystkie grzechy zapisuj� si� na mojej tablicy.

��Mia�em do tego prawo!

��Jakie prawo?

Karl znalaz� si� w potrzasku. Je�li wyzna, �e Gunilla nie jest jego c�rk�, straci wszelkie profity wynikaj�ce z jej ma��e�stwa z pisarzem. Je�li natomiast powie, �e jest ojcem dziewczyny, oznacza� to b�dzie, �e pope�ni� grzech wobec niej, i to taki, kt�ry zawiedzie go prosto w czelu�� otch�ani.

Po�wi�ci� Gunill� za zbawienie duszy. Ale si�y ju� go opu�ci�y, z trudem wyrzuci� tylko:

��Ona nie jest� moj� c�rk�� Mia�em wi�c prawo� j� tkn�� mia�em�

��Sk�d si� wzi�a?

��Ebba zgrzeszy�a�

W kuchni Ebba poderwa�a si� z miejsca i chcia�a wedrze� si� do izby, ale pastor i Arv j� powstrzymali.

��To by�o k�amstwo, Karlu z Knapahult. Kolejny grzech w d�ugim rejestrze. No, szykuj si� do drogi, zabieram ci�.

Karlowi b�ysn�a w g�owie pewna my�l. Jak dziwnie m�wi� ci tam, z do�u? Nie znaj� porz�dnie szwedzkiego?

No, chyba musz� pos�ugiwa� si� wszystkimi j�zykami �wiata, nie�atwo w takiej sytuacji o poprawny akcent, my�la� Karl. Serce bi�o mu mocno i nier�wno, mia� wra�enie wielkiej pustki w sobie. Bola�o go w piersi i wzd�u� lewego ramienia.

��Och, nie, nie! � j�kn��. � Nie zabieraj mnie! Ja, ubogi grzesznik, przyznaj� si� do wszystkiego! Przecie� nie wyrz�dzili�my krzywdy dziecku, zaj�li�my si� nim jak nale�y�

��To Ebba si� nim zajmowa�a. Ty tylko bi�e� Gunill� i czyta�e� jej nieprzyzwoite cytaty z Biblii ku w�asnemu zadowoleniu. Gdzie znale�li�cie dziecko?

Karl ledwie ju� m�wi�.

��Na� na drodze. Oszukano mnie. Wygra�em ch�opca� Ale ten �ajdak mnie zwi�d� i dosta�a mi si� tylko dziewczynka.

Heike wyprostowa� si�. Do izby weszli inni. Wiedzieli ju� wszystko, co chcieli wiedzie�.

Ebba �ka�a, nie powstrzymuj�c �ez.

��Czy potwierdzasz to, Ebbo? � zapyta� pastor.

��A co innego mog� powiedzie�?

Ale Karl nie s�ysza� ich ju� ani nie widzia�. Ledwie poczu�, �e pastor uj�� go za r�k� i prosi� Boga, by odpu�ci� temu cz�owiekowi wszystkie jego grzechy, a zw�aszcza pych� i samolubstwo.

W chwili �mierci Karl z Knapahult ujrza� siebie wyra�nie i po raz pierwszy odczu� pokor�. Nape�ni�o go to niewypowiedzianym spokojem.

A Ebba pad�a na kolana przy jego ��ku i gorzko zap�aka�a. Niepoj�ta pozostanie natura kobiety�

��Gdzie by�a� przez ca�� noc? � zapyta� Arv, gdy wraz z innymi sz�a do jego domu.

��Chodzi�am po lesie i marz�am � wyja�ni�a. � Nie mog�am znie�� my�li, �e odkryjecie, i� Gunilla nie jest moj� c�rk�. Nie chcia�am jej utraci�.

��Wcale si� tak nie sta�o, matko � serdecznie zapewni�a j� Gunilla. � Zawsze b�d� nazywa� was matk�. Mo�ecie zamieszka� ze mn� i Erlandem, kiedy si� pobierzemy, bo tak w�a�nie postanowili�my. Erland obieca�, �e b�dzie dla mnie dobry, a i ta noc wiele nauczy�a mnie o mi�o�ci. i o tym, �e i inni maj� swoje zmartwienia, moje wcale nie s� najgorsze. B�d� teraz patrze� na mi�o�� inaczej, inaczej j� rozumie�.

Ebba u�miechn�a si� ze smutkiem.

��To dobrze, moja kochana. Zapomnij o wszystkim, co wpaja� w ciebie ten dure� Karl. On nigdy nie zna� znaczenia s�owa mi�o��. Ale nie zamieszkam u was jako te�ciowa, mam co innego na widoku. Jest we wsi pewien kawaler, kt�ry od dawna ju� wodzi za mn� wzrokiem. A Knapahult sprzedam i jako� sobie poradz�.

��Mo�e zaczyna si� twoja wiosna? � u�miechn�� si� Arv.

��Wcale by mnie to nie zdziwi�o. A mo�e wasza, tak�e, panie pisarzu?

��Dlaczego nie? Wiesz, Erlandzie, chyba b�d� mia� wi�ksze k�opoty z Siri ni� ty z Gunill�. A tak pragn� pom�c jej w odzyskaniu r�wnowagi psychicznej.

��Ja te� tak my�l� � przyzna� Erland.

��I jeszcze raz � rzek� pastor � jeszcze raz musimy podzi�kowa� Heikemu za pomoc.

��Bez niego �le by�oby z nami wszystkimi � przy�wiadczy� Arv, a Heike zaczerwieni� si� zawstydzony. Serdecznie go wy�ciskano, a �e czego� podobnego nigdy nie dozna�, radowa� si� tym ca�� drog�.

Wypytali Ebb�, czy wie co� wi�cej o szlachcicu, kt�ry zabra� Christera, ale niestety nie zna�a ani jego nazwiska, ani tytu�u, ani miejsca zamieszkania.

W domu Arva czeka�a ich kolejna niespodzianka. Kobiety z dworu odgrza�y i ustawi�y na stole weselne przysmaki. Nowo przybyli z rado�ci� przy��czyli si� do ju� biesiaduj�cych. Porz�dnie przecie� zg�odnieli, uczta weselna d�ugo musia�a czeka�. Co z tego, �e �lub si� nie odby�? Mieli wszak przed sob� tak wiele dni!

Heike zabawi� u Arva jeszcze przez tydzie�, p�niej wyprawi� si� do Skenas do swej najbli�szej krewnej, siostry swego ojca, Ingeli.

Ingela, dostojna, elegancka dama o srebrnych w�osach pomimo wzgl�dnie m�odego wieku, siedzia�a w salonie i haftowa�a sukienk� do chrztu dla swego wnuka. Nie mia�a co prawda ani jednego wnuka, jej syn Ola nie by� nawet �onaty, ale najlepiej na wszystko by� zawczasu przygotowan�. Tego Ingela nauczy�a si� od swej chlebodawczyni i przyjaci�ki, hrabiny Sary Oxenstierna, z domu Gyllenborg. Obie kobiety ju� owdowia�y i na co dzie� rozmawia�y tylko ze sob�.

S�u��ca, m�oda i mi�a, cho� prosta dziewczyna, wesz�a do salonu. Oczy mia�a szeroko otwarte z przera�enia i zdumienia.

��W hallu stoi pewien kto�, pani. M�wi, �e chce z pani� rozmawia�, ale nie wiem, czy mog� go wpu�ci�.

��Czy to jaki� �ebrak?

��Nie � z wahaniem odrzek�a dziewczyna. � Raczej nieczysta si�a, cho� ma takie dobre spojrzenie, ale powiadaj�, �e w ten spos�b oni kusz�. Mo�e lepiej wyj�� modlitewnik. I zimne �elazo!

��Zaciekawi�a� mnie. P�jd� mu si� przyjrze�

��Id� z wami � o�wiadczy�a lojalna s�u��ca, �api�c �wiecznik, kt�ry mia� pos�u�y� za bro�.

W hallu Ingela skamienia�a. S�u��ca stan�a za ni�, mocno �ciskaj�c �wiecznik.

Ingela nie mog�a wydusi� z siebie s�owa. Oderwane historie o przekle�stwie Ludzi Lodu przelatywa�y jej po g�owie. Jako dziecko widzia�a Ulvhedina, ale przecie� nie by�o nikogo, kto�

��Kim jeste�? � wykrztusi�a wreszcie, mocno akcentuj�c s�owa.

��Jestem Heike, syn Solvego.

Ingela zachwia�a si�, musia�a przytrzyma� si� s�u��cej.

��Solvego? � powt�rzy�a g�osem, kt�ry nie chcia� by� jej pos�uszny. � Solvego, mego brata? Czy on �yje?

��Nie, nie �yje. Umar� przed pi�tnastoma laty.

Oszo�omiona Ingela patrzy�a to na pod�og�, to na �cian�, to na Heikego. Nie mog�a zebra� my�li, wstrz�s by� tak silny, �e omal nie zemdla�a. Wreszcie si� jednak opanowa�a.

��Masz na imi� Heike? A wi�c witaj, Heike, m�j bratanku! Wejd� do �rodka!

S�u��ca opu�ci�a d�o� ze �wiecznikiem, Ingela otar�a oczy i trzymaj�c chusteczk� w pogotowiu na wypadek kolejnych �ez, prowadzi�a go do salonu.

��Przyszykuj pok�j go�cinny dla pana Heikego � nakaza�a dziewczynie. � Przygotuj dla niego k�piel i po�ywny posi�ek. Jak s�ysza�a�, to syn mego brata

Solvego. Nale�y odnosi� si� do niego z najwi�kszym szacunkiem.

Popatrzy�a na swego go�cia i po raz pierwszy w �yciu nie wiedzia�a, jak poradzi� sobie z tak� sytuacj�. Sara Oxenstierna nie przygotowa�a jej na tak� ewentualno��, nie da�a �adnej rady.

Kiedy nasta� wiecz�r, Heike i jego ciotka Ingela byli ju� najserdeczniejszymi przyjaci�mi. Teraz, kiedy patrzy�a w gorej�ce pe�nym mi�o�ci blaskiem ��te oczy, nie mog�a zrozumie�, �e kiedykolwiek m�g� przerazi� j� jego widok.

Heike opowiedzia� o swym �yciu, nie wspomnia� jednak nawet s�owem o upadku Solvego i jego straszliwym ko�cu ani te� o latach sp�dzonych w klatce i nieustaj�cym torturowaniu go przez ojca. Dla Ingeli brat powinien pozosta� pi�knym wspomnieniem, pozbawianie jej z�udze� niczego dobrego by nie przynios�o.

Raz tylko Heike poczu�, �e st�pa po bardzo niepewnym gruncie. Ingela dziwi�a si�, �e w jej pokoleniu nie by�o dotkni�tego. Musia� wtedy pos�u�y� si� bia�ym k�amstwem.

��Rzeczywi�cie Solve nara�ony by� na przekle�stwo, ale my�l�, �e by� raczej jednym z wybranych ni� dotkni�tych. Umia� niezwyk�e rzeczy, ale umar� zbyt m�odo, by jego zdolno�ci mog�y si� rozwin��.

Ingela zadowoli�a si� tym wyja�nieniem.

Heike dopytywa� si� o Grastensholm.

��Ach, musisz jecha� tam jak najpr�dzej, Heike! Tak szybko jak mo�esz! Dobrze, �e si� zjawi�e�, to przecie� tw�j dom, twoje dziedzictwo! I mnie, i Ol� dr�cz� paskudne wyrzuty sumienia, �e tam nie byli�my, ale Ola towarzyszy� synowi Gorana Oxenstierny, Axelowi Fredrikowi, do Sztokholmu. Axel zasiada w S�dzie Najwy�szym, a Ola pracuje u niego. Nie mo�e wym�wi� si� od obowi�zk�w, a poza tym z czasem przejmie ten dw�r, to przecie� jego scheda po ojcu. A ja� No c�, mo�e to zauwa�y�e�, ale bardzo dokucza mi reumatyzm i nie mam odwagi wyrusza� w tak dalek� podr�.

��Rozumiem. A kto z Ludzi Lodu przebywa teraz w parafii Grastensholm? Tylko Elisabet i Vemund Tark?

��Gdyby�my tylko co� na ten temat wiedzieli! Ostatni znak �ycia dali trzy lata temu. Oboje le�eli z�o�eni jak�� zaraz�, pisa�a Elisabet, i nie wiedzia�a, jak dalej potocz� si� ich losy. Od tamtej pory z ich strony zapanowa�o przera�aj�ce milczenie.

��Nie mieli dzieci?

��Owszem, mieli c�rk�. Przysz�a na �wiat dopiero po wielu latach ma��e�stwa. Otrzyma�a imi� na cze�� tej, kt�ra wywar�a najwi�kszy wp�yw na ich dom, Elistrand, czyli Villemo. Ale jak nazywa�a si� dziewczynka, nie pami�tam, wiem jedynie, �e by�o to niezwyk�e imi�. Nie mam poj�cia, co si� sta�o z dzieckiem. To takie straszne!

��Tak wi�c Grastensholm stoi puste?

��O tak, ju� od dawna. Od �mierci Ingrid. Szkoda, ona bardzo by si� ucieszy�a, gdyby dowiedzia�a si� o tobie!

��A Lipowa Aleja?

��Nadal pozostaje w dzier�awie. Nasz r�d si� kurczy, Heike, zosta�a nas ledwie garstka. Nie do�� ludzi, by zadba� o nasze stare, pi�kne dwory. Zr�b wi�c, co mo�esz! Wielkie nadzieje pok�adamy w tobie! To znaczy chodzi mi o dwory, nie o r�d! � u�miechn�a si�.

��A wi�c pojad� tam od razu.

��Kilka dni mo�esz chyba zosta�? Wypoczniesz, porozmawiamy. Ale zgadzam si� z tob�. Jed� tak szybko, jak to mo�liwe!

Syn Arva, Christer Grip z Ludzi Lodu, nigdy nie zosta� odnaleziony. Prawdopodobnie te� �aden z jego potomk�w nie by� dotkni�tym, nigdy bowiem nie s�yszano, by gdzie� pojawi� si� zwierzocz�ek, podobny do Ulvhedina lub Heikego, nie maj�cy bezpo�redniego zwi�zku z rodem Ludzi Lodu.

Ale mo�e kto� z tych, kt�rzy posiadaj� pewne nadprzyrodzone zdolno�ci, kto� z jasnowidz�w lub os�b obdarzonych niezwyk�� intuicj�, powinien si� zastanowi�? Mo�e on w�a�nie jest potomkiem zaginionego Christera? Tego, kt�ry zmieni� nazwisko i sta� si� cz�onkiem innej rodziny? Kt� mo�e to wiedzie�?

Kiedy zima roku 1794 przerodzi�a si� w wiosn�, Heike opu�ci� Vingaker i wyruszy� do Norwegii, do parafii Grastensholm.

Do tego dnia jego �ycie wype�nia�o niesienie pomocy innym.

Teraz zaczyna si� w�asna historia Heikego!