SAGA O LUDZIACH LODU

Tom XXXIV

Tak wiele niebezpiecze�stw czyha�o na Ludzi Lodu.

Ze wzgl�du na swoje liczne powi�zania ze �wiatem zar�wno rzeczywistym, jak i tym niedost�pnym dla przeci�tnych �miertelnik�w byli rodem szczeg�lnie nara�onym na nieszcz�cia.

Najwi�ksze zagro�enie stanowi�, rzecz jasna, ich w�asny przodek, Tengel Z�y. Nie tylko jednak to; by�o jeszcze mn�stwo innych spraw, ponurych i gro�nych, kt�rych nale�a�o si� ba�.

Gdzie� daleko w ciemnym lesie kry�o si� co� strasznego i czeka�o. Czeka�o na jednego z Ludzi Lodu, na jakiego� cz�onka tej rodziny.

Przez d�ugie lata z�e trwa�o w le�nej g�uszy w nadziei, �e wkr�tce jego czas nadejdzie. Trwa�o i �ni�o o odwecie, o nigdy nie spe�nionej wendecie. Za niewybaczalne post�pki przodk�w. Za zniewag�, kt�ra musi zosta� pomszczona.

W najg��bszym mateczniku kry�o si� m�tne jeziorko, niemal ca�kiem zaro�ni�te, zamulona sadzawka, cuchn�ca od kryj�cego si� w jej g��bi z�a.

By�o rzecz� prawie niemo�liw�, by �w os�awiony r�d Ludzi Lodu zdo�a� odnale�� w�a�nie to miejsce w le�nej g�stwinie�

A jednak tak si� w�a�nie sta�o.

Sto pi�tna�cie lat min�o od nies�ychanego upokorzenia, jakiego dozna�a pewna ludzka istota. Wiele, wiele set lat od chwili, gdy pierwszy straszny czyn zosta� pope�niony, �w czyn, kt�ry sta� si� pocz�tkiem wszystkiego�

I wtedy Ludzie Lodu jeszcze nie byli w to zamieszani, w ka�dym razie nie od pocz�tku. To przypadek, kt�ry przydarzy� si� mniej wi�cej sto lat temu, wpl�ta� w te sprawy jednego z nich i uczyni� go pot�nym m�cicielem, karz�cym ramieniem sprawiedliwo�ci.

A oto teraz, w roku 1912, kolejny z Ludzi Lodu uda� si� w tamte strony, nie tyle zreszt� z potrzeby, co z ciekawo�ci. I by� to ten w�a�nie cz�owiek, na kt�rego czyha�o okrutne z�o.

Andre, syn Benedikte i Sandera, nie przejawia� szczeg�lnej ch�ci do nauki, akurat pod tym wzgl�dem nie wybija� si� w�r�d Ludzi Lodu. Benedikte nape�nia�o to smutkiem, zreszt� odpowiedzialno�ci� obarcza�a siebie, bo przecie� w rodzinie Sandera byli uczeni i profesorowie r�nych specjalno�ci.

�C� za g�upstwa!� kwitowa� to zwykle jej m��. �Czy to w�r�d Ludzi Lodu brak utalentowanych os�b? A poza tym czy ka�dy musi by� wyj�tkowo inteligentny? To snobizm, wiem o tym dobrze, wielokrotnie mog�em si� o tym przekona� w �rodowisku, w kt�rym dorasta�em. Nasz Andre to wspania�y ch�opak. Je�li interesuj� go automobile i inne motory, pozw�l mu na to! Jestem dumny z mojego syna, a ty nie?�

Owszem, Benedikte te� by�a dumna z Andre, nikt nie m�g� mie� co do tego najmniejszych w�tpliwo�ci. W tej sytuacji marne �wiadectwa szkolne ch�opca schowano w g��bokiej szufladzie i pozwolono mu zajmowa� si� czym chce.

W 1912 z roku, kiedy Andre sko�czy� dwadzie�cia lat, na �wiecie nie dzia�o si� najlepiej. Stosunki pomi�dzy pi�cioma mocarstwami Europy: Angli�, Francj�, Rosj�, monarchi� austro-w�giersk� i Niemcami stawa�y si� coraz bardziej napi�te. W Norwegii jednak panowa� wzgl�dny spok�j. Wystarcza�o problem�w z tym, jak kierowa� do�� surowym norweskim narodem. Tyle spraw wymaga�o wsparcia po blisko sze�ciu wiekach obcej dominacji. Przemys�, rolnictwo, rybo��wstwo, rzemios�o chyl�ce si� ku upadkowi, a ponadto ruchy kobiece i zwi�zkowe, utworzenie monopolu spirytusowego, sprawy religii i j�zyka, o�wiata, partie polityczne, kultura, opieka nad dzie�mi� Tysi�ce nici trzeba powi�za� i sple��, zanim powstanie nowoczesne spo�ecze�stwo. Na szcz�cie �wie�o odzyskana niepodleg�o�� budzi�a w Norwegach gor�ce uczucia patriotyczne.

W Lipowej Alei tak�e robiono wiele, by przyczyni� si� do budowy dobrze zorganizowanego pa�stwa. Ludzie Lodu jednak zawsze �yli w pewnym sensie na uboczu. Mieli oni swoje dziedzictwo, o kt�rym z obcymi rozmawiali raczej niech�tnie, i to by�o przyczyn� ich spo�ecznej izolacji. Nie dlatego, by s�dzili, �e s� mo�e gorsi od innych, nie, my�leli o sobie raczej jako o dzieciach nieszcz�cia. Cho� zawsze byli bardzo dumni ze swojego pochodzenia, to dokucza�o im prze�wiadczenie, i� nie do ko�ca s� przez otoczenie akceptowani. W tym akurat mocno przesadzali, bo Ludzie Lodu cieszyli si� zawsze opini� porz�dnych i honorowych, cho� cokolwiek ekscentrycznych.

�yli z tak� opini� od dawna.

Andre cz�sto my�la� o s�owach Imrego. O tym, �e to on, Andre, b�dzie musia� odnale�� obci��onego dziedzictwem kuzyna ze swojego pokolenia. Czasami zastanawia� si�, czy przypadkiem nie on sam jest tym dotkni�tym, zawsze jednak dochodzi� do wniosku, �e to raczej wykluczone. Te same podejrzenia �ywi� niekiedy w odniesieniu do Christy, ma�ej c�reczki Vanji, ale zbyt rzadko mia� okazj� obserwowa� dziewczynk�, bo niestety Frank bardzo stanowczo egzekwowa� swoje ojcowskie prawa. Jedyn� szczeg�ln� cech� Christy by�o nieznaczne rozszczepienie j�zyka, ponadto by�a to istota tak ludzka, �e nikomu nie przysz�oby do g�owy, i� jej ojcem mo�e by� demon.

A ju� najmniej Frankowi�

Bywa�o, �e cz�onkowie rodu z�o�cili si� na niego. Wiedzieli, �e wystarczy�oby par� s��w, by u�mierci� jego ojcowsk� rado�� i dum�. Ale, oczywi�cie, nikt nigdy takich s��w nie wypowiada�. �al im by�o Franka. Wci�� by�o im go bardzo �al. I nie mo�na zaprzeczy�, �e bardzo dobrze wychowuje dziewczynk�.

Natomiast Vetle, syn Christoffera i Marit, by� przez Andre poddawany nieustannym gruntownym studiom. Ch�opiec mia� teraz dziesi�� lat i wyrasta� na prawdziwego �obuziaka z g�ow� pe�n� zaskakuj�cych pomys��w. Ale �eby nale�a� do wybranych lub obci��onych? Nie, nie na to nie wskazywa�o. Andre musia� si� powstrzyma� przed ostatecznym os�dem.

Kt�rego� dnia poszed� w ko�cu z tymi problemami do swojej matki Benedikte i do dziadka Henninga, kt�rych uwa�a� za najwa�niejsze osoby w rodzinie.

By� mro�ny wiecz�r p�nej zimy. Wszyscy troje dr�eli z zimna, bo kaflowy piec, mimo �e palono w nim przez ca�y dzie�, nie by� w stanie ogrza� starego salonu w Lipowej Alei. Wilgotny ch��d wciska� si� bezlito�nie przez nieszczelne futryny okien. Jedyn� pociech� stanowi�a gor�ca herbata i �wie�e pszenne bu�eczki upieczone przez Benedikte.

��D�ugo obserwowa�em i analizowa�em charaktery nas trojga � powiedzia� Andre. � Christy, Vetlego i sw�j w�asny. G�ow� bym da�, �e �adne z nas nie jest ani wybrane, ani obci��one.

��Kogo podejrzewa�e� najbardziej? � zapyta�a Benedikte.

��Vetlego. Przygl�da�em mu si� przez wiele lat przy ka�dej okazji, zadawa�em pytania dotycz�ce spraw parapsychologicznych, zastawia�em na niego r�ne pu�apki, ale naprawd� niczego nie odkry�em.

��Do jakich konkluzji doszed�e�? � spyta� Henning.

Andre macza� bu�eczk� w gor�cej herbacie, a� mas�o si� rozpu�ci�o i na powierzchni p�ynu ukaza�y si� oka t�uszczu.

��Prawdopodobnie do takich samych jak wy � powiedzia� w ko�cu.

Przez chwil� wszyscy troje siedzieli w milczeniu. Jakby nie mieli odwagi mierzy� si� z tym nowym problemem.

Pierwsza odezwa�a si� Benedikte.

��Ta kobieta na brzegu, kt�r� Vanja spotka�a trzyna�cie lat temu nad fiordem Trondheim. Ona urodzi�a przecie� jakie� dziwne dziecko.

��Kt�re posiada�o wiele cech Ludzi Lodu � westchn�� Henning. � Tak, ja te� wiele o tym my�la�em. Kobieta lub ojciec dziecka, kt�re� z nich mog�o by� naszym krewnym.

Spogl�dali po sobie niespokojnie.

��W takim razie wiemy, o kogo to mo�e chodzi�.

��Dziecko jest potomkiem Christera Gripa � mrukn�� Andre.

��Tak � potwierdzi� Henning. � Jako� dotychczas nie s�yszeli�my nic ani o nim, ani o jego ewentualnej rodzinie. Ale to mo�liwe.

��W takim razie mo�emy mie� mn�stwo krewnych � westchn�a Benedikte.

��Niekoniecznie. Ludzie Lodu nigdy nie miewali zbyt wiele dzieci. Jedynak, to najbardziej typowe.

Benedikte pr�bowa�a analizowa� sytuacj�:

��Przyjrzyjmy si� faktom. Christer Grip mia� dwa lub trzy lata, kiedy zagin�� w roku� Kt�ry to by� rok? Tysi�c siedemset siedemdziesi�ty si�dmy? No, w ka�dym razie co� ko�o tego. Zabra� go pewien bogaty cz�owiek, kt�ry pojecha� gdzie� w okolice Sztokholmu. Wielki dystans, zar�wno w czasie, jak i w przestrzeni dzieli od niego biedn� dziewczyn� z wybrze�a fiordu Trondheim.

Henning rzek� w zamy�leniu:

��Gdyby� mia� szuka�, Andre, to nie powiniene� zaczyna� od Christera Gripa i jego czas�w. Wtedy bowiem podj�to wszelkie mo�liwe pr�by odnalezienia ch�opca.

Andre skin�� g�ow�.

��Oczywi�cie. Nale�y zacz�� od kobiety znad fjordu i dopiero potem pr�bowa� odnale�� i rozsup�a� jej rodzinne powi�zania i wszystkie w�tki wiod�ce w przesz�o��. Ale zbyt daleko mnie to chyba nie zaprowadzi.

��Tego si� w�a�nie boj�. Jedyne, co o niej wiemy, to to, �e mia�a na imi� Petra i �e zosta�a opuszczona przez wszystkich.

Andre wsta�.

��Zaczekajcie, przynios� ksi��k�, w kt�rej Vanja spisa�a swoj� opowie��.

��Bardzo dobrze.

Andre wr�ci� po chwili z ci�kim tomem, cz�ci� kroniki rodu.

��Zaraz zobaczymy � m�wi�, przewracaj�c karty. � Vanja naprawd� �adnie pisa�a.

��Och, Vanja � westchn�a Benedikte. � Moja ma�a siostrzyczka, dla kt�rej mogli�my zrobi� tak niewiele!

��Wierz�, �e teraz jest jej dobrze � rzek� Henning spokojnie. � A wtedy, gdy spotka�a Petr� na brzegu fjordu Trondheim, musia�a mie� chyba z pi�tna�cie lat. Vanja, oczywi�cie.

��Tak � potwierdzi� Andre. � To by�o w roku tysi�c osiemset dziewi��dziesi�tym dziewi�tym. To znaczy trzyna�cie lat temu. Petra mia�a wtedy siedemna�cie lat.

��Biedne dziecko � westchn�a znowu Benedikte.

Andre czyta�:

�Petra by�a mi��, prost� i naiwn� dziewczyn�. Naiwn� w najlepszym znaczeniu tego s�owa. Musia�a zej�� na z�� drog� bardzo wcze�nie. Pierwsze dziecko zosta�o jej odebrane. Do przy� Nie uda�o mi si� zrozumie�, co chcia�a powiedzie�. Petra mia�a zawsze opini� dziewczyny lekkich obyczaj�w, ale ojciec dziecka, �onaty m�czyzna �e sk�onno�ciami da m�odych niewinnych panienek, chodzi� na swobodzie. Co wi�cej, jak mi w zaufaniu szepn�� jeden z urz�dnik�w, ten cz�owiek by� uwa�any za prawdziwego uwodziciela i cieszy� si� powodzeniem u pa�.

Ojcem drugiego dziecka Petry by� pewien m�ody ch�opak, kt�ry pracowa� w miejscowej hucie �elaza. Rodzice nie pozwolili mu jednak na ma��e�stwo z dziewczyn� o tak z�ej opinii�.

��M�j Bo�e � mrukn�a Benedikte. � Zawsze ci morali�ci! C� oni wiedz� o cz�owieku?

Andre czyta� dalej zapiski Vanji:

�Nie uda�o mi si� dowiedzie� zbyt wiele na temat Petry ani od niej samej, ani ad tych, z kt�rymi mia�am do czynienia p�niej. Nazywa�a si� Petra Olsdatter i urodzi�a si� w dzielnicy Bakklandet w Trondheim. Matka pochodzi�a, zdaje si�, z dobrej rodziny, lecz zmar�a m�odo. Ojciec natomiast z czasem sta� si� kompletnym pijaczyn�, kt�ry pozwala�, by dzieci chodzi�y g�odne i obdarte. Na wiadomo�� o tym, �e Petra spodziewa si� pierwszego dziecka, wpad� we w�ciek�o�� i wyp�dzi� j� z domu. P�niej ju� nigdy nikt si� ni� nie zaopiekowa��.

��M�j Bo�e � szepta�a Benedikte. � O m�j Bo�e!

��Och, nie tak znowu du�o tych informacji, od kt�rych mo�na by rozpocz�� poszukiwania � westchn�� Henning. � Ale troch� jednak masz. Po �mierci Petry odbywa�y si� przecie� jakie� przes�uchania, musi wi�c by� protok� policyjny czy co� w tym rodzaju. Tam pewnie znajdziesz dok�adniejsze wskaz�wki.

��Ja te� o tym my�la�em � przyzna� Andre. � To znaczy uwa�acie, �e powinienem pojecha�?

Benedikte i Henning patrzyli na niego. Andre by� przystojnym m�odzie�cem o ciemnoblond w�osach i spogl�daj�cych ufnie oczach. W dzieci�stwie wiele wskazywa�o na to, �e b�dzie bardzo pi�knym ch�opcem, p�niej jednak rysy si� wyostrzy�y i pog��bi�y, on sam sta� si� jaki� troch� kanciasty i w sumie bardziej przypomina� Benedikte ni� Sandera. Ale og�lne wra�enie by�o bardzo dobre. G�ste, ciemne brwi, pe�ne usta i nos, kt�ry mo�e m�g�by by� bardziej kszta�tny, ale kt�ry znakomicie pasowa� do ca�o�ci. D�onie Andre mia� du�e i ciep�e, w og�le w jego postaci by�o co� niezwykle spokojnego. Zaufanie, to pierwsze uczucie, jakiego si� doznawa�o patrz�c na Andre. I by�o to uczucie jak najbardziej s�uszne. W przeciwie�stwie do Vetlego, kt�ry nie wydawa� si� taki powa�ny.

��Uwa�am, �e powiniene� jecha�, i to jak najszybciej � o�wiadczy� Henning.

��Tak, my�l�, �e powiniene� to zrobi� � popar�a ojca Benedikte.

M�ody cz�owiek sprawia� wra�enie zadowolonego. Przygoda wabi�a.

��Pojedziesz chyba poci�giem? � zapyta� Henning.

Andre zwleka� z odpowiedzi�.

��Ja� Nie wiem. Mam troch� oszcz�dno�ci�

Matka Andre natychmiast poj�a, o co chodzi.

��Automobil? Czy te� samoch�d, jak si� teraz m�wi.

��Tylko �e one s� strasznie drogie � pospieszy� Andre z wyja�nieniem.

Henning i Benedikte spojrzeli po sobie.

��Czy naprawd� umiesz dobrze prowadzi�? � spyta� dziadek. � Automobile je�d�� bardzo szybko, wiesz o tym. M�wi si�, �e nawet wiele kilometr�w na godzin�.

��Je�dzi�em kiedy� na pr�b� samochodem Christoffera � odpar� Andre. � To �adna sztuka. M�g�bym chyba poprosi� go o po�yczenie.

��Nie, to nie jest wyj�cie � zaprotestowa� Henning. � Christofferowi jest on potrzebny. Poza tym samoch�d to nie zabawka. Nie, ja tak�e mam par� groszy oszcz�dno�ci i twoja mama pewnie te�. Co ty na to, Benedikte? Mo�e pomo�emy ch�opcu urzeczywistni� marzenia?

��Najpierw powinni�my chyba porozmawia� z jego ojcem � odpar�a Benedikte. � Ale Sander tak�e bardzo si� interesuje automobilami, wi�c�

Andre spogl�da� to na jedno, to na drugie z coraz szerszym i coraz rado�niejszym u�miechem.

Wkr�tce potem Andre podr�owa� swoim nowiutkim automobilem przez Sor-Trondelag. Kiedy rusza�, maszyna by�a pi�kna i b�yszcz�ca. Teraz ledwie mo�na by�o odr�ni� kolor lakieru, a silnik charcza� bardziej ni� stare ko�cielne organy. Dwa razy w czasie jazdy sko�czy�a si� benzyna � za ka�dym razem bardzo daleko od jakiejkolwiek stacji paliw � i szofer musia� przez wiele kilometr�w pcha� sw�j pi�kny pojazd.

Teraz jednak zbli�a� si� do celu.

Auto, jak Andre lubi� nazywa� maszyn�, by�o fordem pro�ciutko z Fabryki. Karoseria by�a wysoka, czarna, otwarta, tylko nad przednim siedzeniem mia�a daszek. Wn�trze obite czarn� sk�r�, l�ni�c� i eleganck�. Samoch�d wyposa�ono w du�e reflektory i pneumatyczne opony, a tak�e tr�bk�, kt�rej Andre u�ywa� zdaje si� troch� zbyt ch�tnie. Zw�aszcza gdy na drodze pojawia�y si� m�ode dziewcz�ta�

By� nieprawdopodobnie dumny z tego cudu techniki, cho� dzieli� go ze swoim ojcem. Ta podr� do Trondheim stanowi�a dziewicz� wypraw� zar�wno dla niego, jak i dla samochodu. Zreszt� w ca�ej Norwegii je�dzi�o w�wczas wszystkiego nie wi�cej ni� pi��set aut, skoro wi�c a� dwa z nich nale�a�y do Ludzi Lodu, mo�na powiedzie�, �e rodzina wyposa�ona by�a wyj�tkowo.

W ci�gu pierwszych godzin za kierownic� Andre �piewa� g�o�no, by da� upust rozsadzaj�cej go rado�ci. Czu� si� jak kr�l, jak niepodleg�y w�adca tej drogi!

Z czasem jednak przycich�; nie zawsze droga by�a g�adka i r�wna. Niekiedy by�a po prostu marna, a nawet zgo�a nie do przebycia. A poza tym wci�� towarzyszy� mu l�k, �e b�dzie musia� stan�� z powodu braku benzyny. Raz czy dwa zatrzyma�a go jaka� usterka silnika, ale wtedy bardzo si� przyda�y techniczne zdolno�ci ch�opca. Znajdowa� si� w�r�d pustkowi, niedaleko g�r Dovru, i sam naprawi� uszkodzenie. Jak to pewno�� siebie dodaje si�!

Z przyjemno�ci� te� stwierdza�, jak wielk� sensacj� wywo�uje na wiejskich drogach.

Sor-Trondelag�

Dolina Ludzi Lodu.

Nie, tej doliny szuka� nie b�dzie. Andre nie odczuwa� �adnej potrzeby jej ogl�dania. Zw�aszcza po opowiadaniu Vanji, kiedy stamt�d wr�ci�a. Wszyscy cz�onkowie Ludzi Lodu powinni si� trzyma� z daleka od tego miejsca do czasu� Do czasu, gdy pojawi si� ten w�a�ciwy.

Ale, oczywi�cie, Andre spogl�da� ku zachodowi. Czy to mog�oby by� tam? Albo tam?

Nie dostrzega� jednak g�r dostatecznie wysokich.

Pierwsze, czym zaj�� si� w Trondheim, to znalezienie odpowiedniego hotelu. Poniewa� posiada� samoch�d � niewa�ne, �e teraz zakurzony � to mimo m�odego wieku traktowany by� z najwi�kszymi rewerencjami, wszyscy k�aniali mu si� g��boko i u�miechali uprzejmie, dosta� te� bardzo dobry pok�j. W ci�gu ca�ej podr�y Andre przekonywa� si� z coraz wi�kszym zachwytem, ile po�ytku p�ynie z posiadania samochodu, i to nie tylko na drogach. Samoch�d okre�la status. Ponadto Benedikte zatroszczy�a si�, by syn by� elegancko ubrany, co jeszcze pot�gowa�o znakomite wra�enie. Budz�ca zaufanie posta� Andre i jego otwarte spojrzenie dokonywa�y reszty.

Nikomu zreszt� nie musia� wyja�nia�, �e ma dopiero dwadzie�cia �at.

Wzi�� k�piel w du�ym pokoju k�pielowym znajduj�cym si� na ko�cu korytarza. �a�nia mia�a drewnian� pod�og� i wyposa�ona by�a w wysok� wann� na lwich nogach; woda w rurach gulgota�a przejmuj�co. Andre przebra� si� w �wie�e ubranie i zjad� lunch w niemal pustej hotelowej restauracji. Na podium w odleg�ym k�cie przygrywa�o amatorskie trio, a li�cie bujnych palm �askota�y muzyk�w po g�owach. Z ponurymi twarzami zn�cali si� nad jakim� wiede�skim walcem, granym w przera�liwie rozwlek�ym tempie. Kiedy Andre wszed� do lokalu, podj�li pr�b� zagrania czego� bardziej m�odzie�owego, lecz on nigdy nie s�ysza� niczego r�wnie �a�osnego jak te ich ragtime'y, zw�aszcza je�li chodzi o rytm.

Po lunchu, naprawd� bardzo smacznym, zapyta� o drog� do magistratu i tym samym rozpocz�� poszukiwania informacji o Petrze Olsdatter lub te� o jej dziecku martwo urodzonym. Straci� troch� czasu kr���c po gmachu, od pokoju do pokoju, nim dotar� do w�a�ciwego biura. Przyj�a go tam ubrana na czarno pani zapi�ta wysoko pod szyj� i z lorgnon zawieszonym na �a�cuszku. Andre, darz�cy respektem wszystkie kobiety, kt�re maj� odwag� pracowa� zawodowo, zwr�ci� si� do niej bardzo uprzejmie, co jej si� najwyra�niej spodoba�o.

��Poszukuj� swojej dalekiej krewnej � wyja�ni�. � �eby trafi� na jej �lad, powinienem, jak s�dz�, zapozna� si� z wynikami dochodzenia, jakie s�d w Trondheim przeprowadzi� w roku tysi�c osiemset dziewi��dziesi�tym dziewi�tym.

��Aha. A czego dotyczy�o to dochodzenie?

��Czternastego lipca tamtego roku pewna m�oda dziewczyna, Petra Olsdatter, odebra�a sobie �ycie nad brzegiem fiordu. By�a przy tym moja kuzynka, kt�ra stara�a si� uratowa� nie narodzone jeszcze dziecko samob�jczyni, ale jej si� to nie uda�o. Owa Petra zdo�a�a przed �mierci� wypowiedzie� kilka s��w, kt�re �wiadcz�, �e dziecko mog�o by� potomkiem naszego rodu.

Dama, osoba w nieokre�lonym wieku, bez s�owa zabra�a si� do kartkowania starych protok��w.

��Ale oni przecie� zmarli. Oboje, czy tak?

��Tak. No, a ja musz� wyja�ni� r�ne sprawy, bo rzecz dotyczy spadku � sk�ama� Andre. Mo�e zreszt� to wcale nie by�o k�amstwo, ba przecie� naprawd� w gr� wchodzi�o dziedzictwo. Dziedzictwo z�a. � Musz� stwierdzi�, czy nie by�o innych krewnych. Kr�tko m�wi�c, musz� odtworzy� drzewo genealogiczne samob�jczyni i jej dziecka.

Pani znalaz�a chyba w�a�ciwy protok�, bo przeczyta�a kilka zda� z jakiego� dokumentu, a potem popatrzy�a badawczo na swego go�cia. Z wyrazu jej twarzy rozpozna�, co j� tak dziwi: Czy to mo�liwe, by ten �wietnie ubrany, kulturalny m�ody cz�owiek by� krewnym tak nieszcz�snej i nisko upad�ej istoty, jak� bez w�tpienia by�a Petra Olsdatter?

Andre odpowiedzia� na pytanie, kt�rego urz�dniczka g�o�no nie wypowiedzia�a:

��Nie zawsze kierujemy swoim losem.

��To prawda � szepn�a ubrana na czarno pani. � Ale mo�e chcia�by pan przeczyta� sam?

��Dzi�kuj� bardzo, ch�tnie.

��Prosz� usi��� tam przy stoliku pod oknem. Chcia�abym tylko, �eby pan nie wynosi� dokument�w z pokoju.

��To oczywiste. A czy mog� robi� notatki?

��Naturalnie!

Andre sp�dzi� sporo czasu w te� du�ej sali, gdzie s�ycha� by�o jedynie chrobot stal�wek po papierze lub od czasu do czasu jakie� zadawane p�g�osem pytania nielicznych interesant�w. Uwa�nie �ledzi� ca�� d�ug� i tragiczn� histori�. Doznawa� dziwnego i smutnego uczucia, czytaj�c wielokrotnie wymieniane w protok�le imi� Vanji.

Wi�kszo�� opisywanych tu spraw zna� ju� przedtem, ale uwa�nie poszukiwa� nowych informacji, jakiego� punktu zaczepienia dla siebie.

Znalaz� na przyk�ad ostatni adres Petry. A tak�e adres domu jej dzieci�stwa, Wspaniale! A co najwa�niejsze, w protokole znajdowa�o si� nazwisko ojca dziecka. Egil Holmsen. By� te� jego �wczesny adres. A nawet notatka, �e Petra ju� dawniej zesz�a na z�� drog�. �Zada�a si� z jednym z najznakomitszych obywateli miasta�, zapisano w urz�dowych papierach. Andre skrzywi� si�. Ale, rzecz oczywista, nazwiska owego znakomitego obywatela nie ujawniono. To zreszt� nieistotne, to nie tego dziecko mog�o by� obci��onym dziedzictwem potomkiem Ludzi Lodu.

Andre musia� odszuka� ojca drugiego dziecka. Zatem dla jego sprawy wa�ny by� Egil Holmsen. No i krewni Petry. Bo przecie� to ona mog�a przekaza� dziedzictwo.

Je�li jeszcze jacy� krewni istniej�.

Trzeba b�dzie cofn�� si� w przesz�o�� a� do osiemnastego stulecia. Wydawa�o mu si� to zadaniem wprost niemo�liwym do wykonania. No, w ka�dym razie trzeba b�dzie si� cofn�� do pocz�tku wieku dziewi�tnastego. Bo je�li Christer Grip urodzi� si� w 1774 roku, to musia� �y� jeszcze jaki� czas w nast�pnym stuleciu.

Drgn�� na d�wi�k g�osu ubranej na czarno damy i wtedy u�wiadomi� sobie, �e od d�u�szego czasu siedzi i patrzy w okno.

��Przepraszam � b�kn��. � Nie us�ysza�em, jak�

��Znalaz� pan co�? � zapyta�a.

Mimo czarnego ubrania i pe�nego rezerwy wyrazu twarzy by�o w niej co� niezwykle poci�gaj�cego. Co� w g�osie czy mo�e w ruchach? Nie, g�os mia�a szorstki, a ruchy zamaszyste, bez wdzi�ku. Zacz�� przygl�da� si� jej uwa�nie. Zgadywa�, ile mo�e mie� lat. Co� pomi�dzy czterdzie�ci a pi��dziesi�t. Prawdopodobnie niezam�na. Szaroblond w�osy by�y troch� za bardzo �ci�gni�te i upi�te z ty�u g�owy w zbyt ciasny kok. Rysy nie wyr�nia�y si� pod �adnym wzgl�dem. Do�� �adne, ale wiek zaczyna� dawa� o sobie zna� w zmarszczkach wok� oczu i wyra�nych zag��bieniach przy k�cikach ust. Dwa razy nikt by si� za ni� nie obejrza�.

��Dzi�kuj� pani � odpar�. � Znalaz�em kilka adres�w, kt�re b�d� musia� sprawdzi�.

G�os urz�dniczki nie bardzo pasowa� do s��w, gdy powiedzia�a:

��Gdybym mog�a si� w czym� przyda�, to�

��Bardzo dzi�kuj�, ale nie chcia�bym obci��a� pani moimi k�opotami.

Skrzywi�a si� lekko.

��Ech, moja praca zawodowa nie jest specjalnie podniecaj�ca.

Wi�c by�o w niej sporo ludzkich uczu� mimo tego ch�odu i rezerwy w zachowaniu?

��W takim razie � u�miechn�� si� � w takim razie rzeczywi�cie mia�bym pytanie�

��Bardzo prosz�!

Andre pokaza� jej swoje notatki, kt�re przywi�z� z domu.

��Prosz� spojrze�. Napisano tutaj, �e Petra wspomnia�a co� o swoim pierwszym dziecku. �Do przy�� Co by to mog�o znaczy�?

Kobieta o�ywi�a si�.

��Bez w�tpienia znaczy to: do przytu�ku.

��A co to takiego?

��Dom dla dzieci pozbawionych opieki. Miejsce otoczone z�� s�aw�. Szczerze m�wi�c nie wiem, czy to w dalszym ci�gu u nas egzystuje, bo du�o si� m�wi�o, �e nale�y je zlikwidowa�. Teraz takie miejsca nazywa si� domami dziecka, ale stara nazwa �przytu�ek� jeszcze si� zachowa�a jak smutna, lepka, przypominaj�ca z�e czasy etykieta. Ale tutaj widz� b��d � zauwa�y�a.

��Tak? Gdzie?

Wodzi�a palcem wskazuj�cym po notatkach Andre przywiezionych z Lipowej Alei.

��Tutaj zosta�o napisane, �e Petra Olsdatter mia�a w chwili �mierci siedemna�cie lat.

��Tak w�a�nie powiedzia�a mojej kuzynce.

��Ale z protoko��w s�dowych wynika, �e urodzi�a si� w roku tysi�c osiemset osiemdziesi�tym.

Andre przyjrza� si� uwa�niej zapiskom.

��Tak, rzeczywi�cie! W takim razie musia�a mie� dziewi�tna�cie lat. By�a umieraj�ca, gdy rozmawia�a z moj� kuzynk�, mog�a m�wi� niewyra�nie. Albo fakty jej si� myli�y. Tak, mnie si� tak�e zdawa�o, �e to straszne, by siedemnastoletnia dziewczyna mog�a mie� ju� dwoje dzieci. Dzi�kuj� pani za zwr�cenie mi uwagi. Ja zreszt� spostrzeg�em jeszcze co� innego w protok�le. Ot� podczas przes�ucha� kto�, chyba jaki� krewny, m�wi� o medalionie, kt�ry Petra jakoby mia�a posiada�. Ale tego medalionu nigdzie nie znaleziono.

��To interesuj�ce � stwierdzi�a urz�dniczka. � No tak, medalion mo�e si� �atwo zapodzia�.

��Wielka szkoda � westchn�� Andre. � Taki medalion m�g�by nam wiele wyja�ni�.

U�wiadomi� sobie, �e powiedzia� �nam�, i speszony pospiesznie zapyta� o adres dawnego przytu�ku. Zaraz go te� otrzyma�.

Podzi�kowa� za wszelk� pomoc i opu�ci� budynek magistratu.

Tego dnia mia� jeszcze czas na jedn� wizyt�. Wybra�, rzecz jasna, rodzinny dom Petry Olsdatter w Bakklandet.

Kiedy w�drowa� po starej dzielnicy Trondheim, gdy przekracza� most � piechot�, bo nie bardzo wierzy�, by automobil zdo�a� si� przecisn�� przez w�skie zau�ki � rozmy�la� o tym, �e pewnej nocy, przed wieloma setkami lat b��dzi�a po tych ulicach m�oda Silje. Samotna, wyl�kniona, przemarzni�ta i bezdomna. A w tym samym czasie Charlotta Meiden stara�a si� wyj�� poza miejskie mury z nowo narodzonym dzieci�tkiem. Tej samej nocy Silje spotka�a i Tengela, i ma�� Sol, i Heminga Zab�jc� W�jta.

To musia�a by� niesamowita noc!

Noc, gdy wa�y�y si� losy Ludzi Lodu, gdy k�adziono podwaliny pod nowy rozdzia� dziej�w tego rodu. Owa noc da�a pocz�tek nowym pokoleniom, kt�re mia�y podj�� walk� ze z�em, bo nie chcia�y dalej pozostawa� na us�ugach Tengela Z�ego.

Andre rozmy�la� nad tym, co by powiedzia�a Silje i wszyscy, kt�rzy prze�yli tamt� noc, gdyby wiedzieli, co sta�o si� p�niej z Lud�mi Lodu. Gdyby znali wszystkie nie�atwe ich losy.

Tengel Dobry wie�

Ale min�o ju� bardzo wiele czasu, odk�d po raz ostatni da� o sobie zna�. Kiedy do gry wkroczy� Lucyfer, przodkowie Ludzi Lodu z�o�yli odpowiedzialno�� za r�d w r�ce potomk�w czarnego anio�a. Na Marco. A teraz tak�e na Imrego.

Marco powiedzia� jednak, �e wsp�pracuje z przodkami rodu. Tengel Dobry wie zatem o wszystkim, co si� dzieje.

Na wspomnienie Marca Andre dozna� uk�ucia w sercu. Tak bardzo mu go brakowa�o, lecz Marco nie chcia� ju� wi�cej rodziny odwiedza�. Zreszt� postarza� si� bardzo. Jego miejsce zaj�� Imre, taki jasny i �agodny.

Imre jednak tylko raz pokaza� si� w Lipowej Alei. Tego jasnego poranka, gdy stan�� w drzwiach z nowo narodzon� Christ� w ramionach. P�niej nic o nim nie s�yszeli.

Z drugiej jednak strony trzeba powiedzie�, �e �ycie p�yn�o im teraz spokojnie. Nie musieli odwo�ywa� si� do pomocy istot nadprzyrodzonych.

Andre znalaz� si� w ponurej, przygn�biaj�cej dzielnicy n�dzy i poczu�, �e serce mu si� kraje. Je�li to tutaj ojciec Petry�

Ale nie by�o tak �le. Bied� os�ania�y ma�e, stosunkowo dobrze utrzymane domy. Bez trudu odnalaz� w�a�ciwy adres.

Kilka razy g��boko wci�gn�� powietrze i zastuka� ko�atk�.

S�ysza�, �e na wewn�trznym podw�rzu bawi� si� dzieci. Na d�wi�k ko�atki ich g�osy umilk�y. Po chwili da�y si� s�ysze� pospieszne kroki i brama, nie bez trudu, zosta�a otworzona.

Przygl�da�o mu si� z ciekawo�ci� czworo czy pi�cioro malc�w. Niezbyt czystych, z niezbyt dok�adnie wytartymi nosami.

��Dzie� dobry � powiedzia� Andre uprzejmie. � Czy mieszka tu kto�, kto ma na imi� Ola lub Ole?

Dzieci wpatrywa�y si� w niego jeszcze bardziej uparcie.

Gdzie� w g��bi podw�rza skrzypn�y jakie� drzwi i g�os kobiecy zawo�a�:

��Co si� sta�o, dzieci? Kto to przyszed�?

Malcy bez s�owa, z oci�ganiem wpu�cili Andre na dziedziniec. Poszed� ku drzwiom, w kt�rych sta�a kobieta o potarganych w�osach z wiadrem i �cierk� w r�kach.

Uprzejmie powt�rzy� swoje pytanie.

��Ole? Nie mieszka tu �aden Ole � odpar�a niech�tnie. � Ani �aden Ola.

��I nigdy nikt o tym imieniu nie mieszka�?

Kobieta �ci�gn�a brwi. By�a strasznie wychudzona i n�dzna. Zdaje si�, �e spraw� jej honoru by�o utrzymanie wok� siebie porz�dku i tylko to j� interesowa�o.

��Mieszka�, ale bardzo dawno temu � powiedzia�a zdecydowanie.

��Musia�o to by�

Andre liczy� pospiesznie. Kiedy to si� mog�o wydarzy�? Kiedy ojciec Petry wyrzuci� c�rk� z domu? W roku 1899 mia�a siedemna�cie, nie, nie, dziewi�tna�cie lat. Je�li pierwsze dziecko urodzi�a kilka lat wcze�niej? Och, m�j Bo�e, to niemo�liwe, siedemnastolatka nie mog�a przecie� mie� kilkuletniego dziecka, bo musia�aby je urodzi� w wieku czternastu lat. Czyli �e zosta�oby pocz�te, gdy matka mia�a zaledwie trzyna�cie� Nie, to brzmi zbyt okropnie, oczywi�cie Petra mia�a dziewi�tna�cie �at, kiedy spotka�y si� z Vanj�!

Zaj�ty obliczeniami milcza� przez chwil�. W ko�cu jednak powiedzia�:

��To musia�o by� oko�o roku tysi�c osiemset dziewi��dziesi�tego si�dmego.

Kobieta zastanawia�a si�.

��No tak, to by si� mog�o zgadza� � przyzna�a. � Mieszka� tu wtedy Ole Knudsen, ale to by�o przede mn�.

��Gdzie� on jest teraz?

��Umar�.

O, do diab�a, pomy�la� Andre. G�o�no za� rzek�:

��A jego rodzina?

��Nic o nikim nie wiem. Ale niech no pan zaczeka!

Przejmuj�cym g�osem krzykn�a w g��b domu:

��Mama, czy Ole Knudsen mia� jak�� rodzin�?

Z domu da�o si� s�ysze� niewyra�ne piszczenie. Kobieta w drzwiach �t�umaczy�a�:

��Mia� c�rk�. Ale przydarzy�o jej si� nieszcz�cie.

��Tak, wiem � potwierdzi� Andre. � Dzi�kuj� bardzo. Czy ona by�a jego jedynym dzieckiem?

Kolejne pytanie w g��b mieszkania. Odpowied� nadesz�a natychmiast.

Kobieta w progu odwr�ci�a si� w stron� przybysza.

��Matka m�wi, �e mia� jeszcze syna, ale on umar� na zo�z�.

C� to mog�a by� za choroba, Andre nie wiedzia�. My�la�, �e to dotyczy jedynie koni.

��Ju� jako doros�y?

Kolejna wymiana zda� z progu w g��b mieszkania i na powr�t.

��Nie, mia� nie wi�cej ni� szesna�cie lat. Biedny ch�opiec.

Andre nie odwa�y� si� ju� zapyta�, czy Ole Knudsen mia� jakie� rodze�stwo. Jego informatorka sprawia�a ju� wra�enie poirytowanej. Zamiast pyta�, wyj�� wi�c portfel i poda� jej banknot z podzi�kowaniem za �nieocenione wiadomo�ci�, jak si� wyrazi�. Teraz m�g�by pyta� o wi�cej, bo kobieta wygl�da�a na ch�tniejsz� do rozmowy, ale musia� przemy�le� wszystko, czego si� dowiedzia�, poprosi� zatem o pozwolenie przyj�cia tu ponownie, gdyby chcia� jeszcze o co� zapyta�. Pozwolenie, oczywi�cie, otrzyma�, i to poparte uk�onem rozm�wczyni.

Dzieci, kt�re otacza�y go dotychczas ciasnym kr�giem, pomkn�y teraz na wy�cigi, �eby przed nim dopa�� bramy i otworzy� na o�cie�. Da� za to ka�demu po miedziaku.

Wyrobi� sobie chyba bardzo dobr� opini� w tym podw�rzu.

Tego dnia nie by� ju� w stanie zrobi� nic wi�cej. Wr�ci� do hotelu i zabra� si� do sporz�dzania listy spraw, kt�re powinien za�atwi� jutro.

Po�o�y� si� wcze�nie. Nadal odczuwa� trudy podr�y, szumia�o mu w g�owie, tote� zasn�� natychmiast jak kamie�.

Nette Mikalsrud otworzy�a drzwi do swego ma�ego mieszkanka. Jak zwykle ogarn�a j� uczucie zadomowienia na widok staromodnego wn�trza. Mieszka�a tu razem z matk� przez ostatnie trzydzie�ci lat. Teraz matka ju� nie �y�a i Nette mieszka�a sama.

W�a�ciwie mia�a na imi� Antonette, ale jako� nigdy nie zdo�a�a tego imienia polubi�. Kiedy wi�c ju� we wczesnym dzieci�stwie zacz�to do niej m�wi� Nette, przyj�a to z wdzi�czno�ci�.

By�a bardzo �adnym i przez wszystkich kochanym dzieckiem. Kiedy jednak ojciec zmar�, matka dos�ownie uczepi�a si� jedynej c�rki i zdusi�a swoj� zaborczo�ci� jej marzenia o romantycznym m�odym m�czy�nie wyznaj�cym jej na kolanach mi�o��.

Materialna strona �ycia po �mierci ojca okaza�a si� dla obu samotnych kobiet prawdziw� katastrof�. Co� trzeba by�o robi�, wi�c Nette postara�a si� o jedyn� mo�liw� posad�, jak� jej zaproponowano w gminie. Matka zareagowa�a na to histerycznie: m�oda dziewczyna z dobrej rodziny nie pracuje zawodowo, a ju� w �adnym razie nie wykonuje tak n�dznej pracy. I co ona, matka, ma robi�, gdy Nette b�dzie ca�e dnie sp�dza�a poza domem?

Powinna� pracowa� w domu, odpar�a c�rka roztropnie. Kto� i t� prac� musi wykonywa�. Ale to przecie� zawsze robi�a Nette! No, to mo�e mama znajdzie sobie jak�� prac� poza domem i b�dzie zarabia� na �ycie, proponowa�a c�rka ch�odno. Nie, nie, c� za pomys�! Starsza pani by�a wstrz��ni�ta.

Z czasem jednak sprawy zacz�y si� uk�ada�. Nette by�a bystra i inteligentna, a trze�wa m�oda kobieta zas�uguje na powa�niejsze zaj�cie ni� bieganie na posy�ki i parzenie kawy dla magistrackich urz�dnik�w. Otrzyma�a lepsz� posad�, matka by�a zachwycona ilo�ci� pieni�dzy, jakie c�rka zacz�a przynosi� do domu.

Lata mija�y. Nette awansowa�a. Matka zachorowa�a i umar�a.

To w�a�nie tego dnia Nette u�wiadomi�a sobie, jakie puste jest jej �ycie.

W zamy�leniu zdj�a ogromny kapelusz ozdobiony sztucznymi owocami. Po raz pierwszy od dawna uwa�nie przejrza�a si� w lustrze.

Naprawd� wygl�da�a staro z tym lorgnon dyndaj�cym na �a�cuszku! Powinna si� postara� o okulary w futerale, kt�re mog�aby nosi� w kieszeni, tak by�oby lepiej. I w�osy�

Rozpi�a je ostro�nie obiema r�kami. Delikatnie uj�a sw�j wysoki ko�nierzyk, odsun�a go lekko od szyi.

Okropne! Okropne by�o to, co widzia�a w lustrze, ta podstarza�a kobieta tak kompletnie pozbawiona wdzi�ku.

Pospiesznie zabra�a si� do przygotowania jedzenia, a potem powyciera�a wszystkie kurze w swoim malutkim mieszkanku.

Na razie Andre nie posun�� si� ani o krok, je�li chodzi o drzewo genealogiczne Petry Olsdatter. Postanowi� wobec tego porozmawia� z Egilem Holmsenem, ojcem dziecka.

Adres znalaz� w magistracie.

Na nieszcz�cie dla Andre Egil Holmsen o�eni� si� i go�cia przyj�a w domu m�oda �ona. Sp�dnic matki trzyma�o si� kurczowo dwoje ma�ych dzieci, a trzecie by�o w drodze. To k�opotliwa sprawa rozdrapywa� dawn� ran�, jak� z pewno�ci� by�a historia z Petr�. Po prostu nie m�g� tego zrobi�. Powiedzia� zatem, �e poszukuje informacji na temat swoich krewnych i dlatego chcia�by porozmawia� z jej m�em. Czy zasta� go w domu?

Kobieta wygl�da�a na okropnie ciekaw� i cokolwiek przestraszon�, wyja�ni�a, �e m�� poszed� do pracy w hucie �elaza.

Wci�� tam pracuje, pomy�la� Andre. Tak, tak, niez�a praca i pop�atna, trzeba jej si� trzyma� r�kami i nogami. Bo je�li raz si� straci, mo�na nowej d�ugo nie znale��.

��Czy on jest tam zarz�dc�? � spyta� Andre, bo przecie� przez trzyna�cie lat cz�owiek powinien chyba awansowa�.

Kobieta u�miechn�a si� blado.

��Zarz�dc�? Nie. Dlaczego mia�by by� zarz�dc�? Stoi przy piecu, rzecz jasna; zawsze by� wytapiaczem.

A zatem �adnego post�pu w �yciu Egila Holmsena. Nie, wtedy gdy Petra oczekiwa�a dziecka, te� nie wykaza� �adnej inicjatywy. Nie zachowa� si� specjalnie po m�sku, ograniczy� si� tylko do sp�odzenia potomka. Tego dokona�, to prawda, ale potem? Podporz�dkowa� si� woli rodzic�w. Nazwa� Petr� ulicznic��

Andre nie umia� w sobie wykrzesa� �adnych cieplejszych uczu� do tego Egila Holmsena.

Uzna�, �e najlepiej b�dzie odszuka� go w miejscu pracy, m�oda �ona nie powinna cierpie� z powodu dawnych grzech�w m�a; a mo�e braku woli, czy jak to nazwa�?

Mia� szcz�cie, bo w hucie trafi� akurat na przerw� �niadaniow� i m�g� z Egilem Holmsenem odej�� na bok. Sta� przed nim spocony, umorusany, wymazany smarami ciemnow�osy m�czyzna, kt�ry bez w�tpienia musia� si� podoba� kobietom; by�a w nim jaka� nonszalancja, nawet jakby troch� bezczelno�ci. Jakby �adna sprawa na tym �wiecie nie by�a warta jego zainteresowania. �e trudno si� wzbogaci� na pracy w odlewni �elaza, Andre m�g� si� przekona� ju� w domu Holmsena, ale co� jednak mo�na by�o chyba zrobi�, �eby�

Nie, Andre nie ma przecie� prawa os�dza� innych.

Tylko �e tego Egila Holmsena zdecydowanie nie lubi�. I mo�e dlatego gdy przedstawia� spraw�, z kt�r� tu przyby�, jego g�os brzmia� bardziej agresywnie, ni�by Andre sobie �yczy�.

Gdy w najog�lniejszych zarysach wyja�ni�, czego rzecz dotyczy, powiedzia�:

��Wiele wskazuje na to, �e dziecko, kt�re urodzi�a Petra Olsdatter, nale�a�o do mojego rodu. Musz� stwierdzi�, jak by�o w istocie, dlatego chcia�bym wiedzie� wi�cej o pochodzeniu i pana, i Petry.

��A to dlaczego? � zapyta� Egil z pozoru oboj�tnie, ale w jego g�osie brzmia�o zniecierpliwienie.

��Ze wzgl�du na spadek � o�wiadczy� Andre kr�tko.

W oczach Egila Holmsena pojawi� si� b�ysk. Pierwsza oznaka jakiego� �ycia wewn�trznego, pomy�la� Andre.

��Co to za spadek?

��Nie mam prawa niczego wyja�nia� � odpar� Andre. � Moim obowi�zkiem jest odnale�� spadkobierc�w.

Ju� dawno mia� okazj� si� przekona�, �e mo�liwo�� odziedziczenia pieni�dzy rozwi�zuje j�zyki nawet najbardziej milkliwym osobnikom.

Teraz hutnik spogl�da� na niego niemal z zainteresowaniem.

��Jak si� pan dowie, kto jest, a kto nie jest spadkobierc�?

Andre dobrze pojmowa� w�tpliwo�ci tamtego.

��Dziecko Petry mia�o pewne fizyczne cechy, takie, jakie zdarzaj� si� tylko w naszym rodzie. Czy pozwoli pan, �e zadam kilka pyta� dotycz�cych pa�skiego pochodzenia?

��Tak, tak � zgodzi� si� m�czyzna zdumiewaj�co skwapliwie.

Z notatnikiem w d�oni Andre przyst�pi� do zadawania pyta�:

��Jak nazywaj� si� pa�scy rodzice i gdzie mieszkaj�?

Odpowiedzi pad�y nieoczekiwanie szybko, Holmsen nie zamierza� stawia� oporu. Cho� nazwiska nic mu nie m�wi�y, Andre zapisa� je starannie, adresy tak�e. Zreszt� ojciec ju� nie �y�, zosta�a tylko matka.

��A wasi dziadkowie? Jak oni si� nazywali?

Tym razem Holmsen sprawia� wra�enie lekko zirytowanego.

��Cholera, czy mam pami�ta� takie rzeczy? Ale zaraz, dziadek nazywa� si� Gudbrand.

��Wasza matka b�dzie to wiedzia�a na pewno?

��Mo�liwe. Czy my jeste�my krewnymi, pan i ja?

��Tego nie mog� jeszcze powiedzie�. �eby wszystko wyja�ni�, musz� cofn�� si� daleko w przesz�o��.

��Czy spadek jest tego wart?

Andre szczerze sobie nie �yczy� by� krewnym tego ca�ego Holmsena.

��Czy jest wart? W przeciwnym razie nigdy bym si� nie zdecydowa� na tak m�cz�c� podr�.

Wygl�da�o na to, �e odpowied� usatysfakcjonowa�a Egila. Przebieg�y u�miech rozja�ni� jego usmolone oblicze.

��Dobrze, niech pan spyta moj� matk�. Ona z pewno�ci� wie wi�cej.

��Dzi�kuj�. Zaraz si� do niej wybior�. A ma pan jakie� rodze�stwo, kt�re mo�e te� co� wie o rodzinie?

��Rodze�stwo� � zachichota� Egil. � Mam. Jedena�cie sztuk. Ale oni nic nie wiedz�. Trzeba pyta� matk�!

Jedena�cioro rodze�stwa�? I troje w�asnych dzieci, a to dopiero pocz�tek!

Ju� teraz, w ten wczesny ranek na ulicy w Trondheim, po�r�d �mieci i brudu fabrycznej dzielnicy, Andre mia� pewno��, �e Egil Holmsen nie wchodzi w rachub�. Cz�onkowie Ludzi Lodu nie miewali po dwana�cioro dzieci. Obieca� jednak wys�ucha�, co mo�e mie� do powiedzenia matka Egila.

��Czy Petra wspomina�a co� o swojej rodzinie? O rodzicach czy innych krewnych?

Egil gapi� si� na niego niech�tnie. Najwyra�niej nie �yczy� sobie �adnej konkurencji do spadku.

��Nie, Petra o niczym nie m�wi�a. Zreszt� my ze sob� prawie nie rozmawiali�my.

No tak, Andre m�g� si� tego spodziewa�. Mo�e Petra chcia�a rozmawia�, nigdy si� ju� tego nie dowiemy. Ale taki typ jak ten Holmsen nie traci czasu na g�upstwa.

Andre by� cz�owiekiem dobrze wychowanym. Teraz jednak mia� ochot� wymierzy� siarczysty policzek stoj�cemu przed nim drabowi.

C�, kiedy takich rzeczy si� nie robi�

Z ulg� ruszy� w kierunku centrum miasta. Odpychaj�cy Egil Holmsen zosta� wyeliminowany jako krewny Ludzi Lodu. Pozosta�a tylko sama Petra.

Kto m�g�by wiedzie� o niej co� wi�cej?

Mia� wra�enie, �e kiedy pr�buje odnale�� kolejny w�tek, jak�� ni�, kt�ra pozwoli�aby mu rozwi�za� zagadk�, chwyta w d�onie jedynie powietrze.

Kto zna� Petr�?

Pierwszy kochanek?

Ma�o prawdopodobne, by ten cz�owiek mia� mu co� do powiedzenia.

Zatopiony w nieweso�ych my�lach Andre wszed� do biura, kt�re odwiedzi� ju� poprzedniego dnia.

Dama za barierk� pozna�a go natychmiast.

��No i jak id� sprawy? � zapyta�a.

��Kr�c� si� w miejscu � przyzna� Andre i opowiedzia�, co robi� i do jakich wniosk�w doszed�.

��W takim razie nie widz� innego wyj�cia jak zbadanie ksi�g parafialnych � o�wiadczy�a urz�dniczka.

Andre skin�� g�ow�.

��Tak, ja te� o tym my�la�em.

��Biuro parafialne jest dzisiaj zamkni�te. Otworz� dopiero jutro po jedenastej. Ale ja przejrza�am to i owo w archiwach magistrackich. Mam nadziej�, �e nie we�mie mi pan tego za z�e?

��Sk�d? Oczywi�cie, �e nie. Dzi�kuj�.

Przyjrza� si� uwa�niej swojej rozm�wczyni. Wprost nie rozpoznawa� w niej tej kobiety, kt�r� widzia� poprzedniego dnia. Co� si� w niej odmieni�o. Mo�e w�osy? Albo suknia? A poza tym nie mia�a lorgnon.

��Znalaz�a pani co� ciekawego? � zapyta�.

��Owszem, rozmawia�am z kim�, kto zna� Ol� Knudsena.

��Ojca Petry? Wspaniale!

��Jest w tej rodzinie wiele os�b, kt�re chyba mog�yby panu dostarczy� informacji o Petrze.

W g�owie Andre zad�wi�cza� ostrzegawczy dzwonek. Wiele os�b, to nie brzmi dobrze.

��To krewni ze strony ojca czy matki Petry?

��Ze strony ojca. Rodze�stwo Oli Knudsena nie �yje, tak powiedzia� m�j rozm�wca. Ale �yj� ich liczne dzieci, to znaczy kuzynowie i kuzynki Petry.

Andre wci�gn�� g��boko powietrze.

��W takim razie nale�y od razu wyeliminowa� Ol� Knudsena. On nie mo�e by� moim krewnym.

Zdumiona urz�dniczka unios�a brwi.

Wyt�umaczy� jej zak�opotany:

��W naszej rodzinie przychodzi na �wiat niewiele dzieci. Przewa�nie ma��e�stwo ma jedno dziecko, czasami zdarzy si� dwoje. Tylko jeden jedyny raz przysz�a na �wiat tr�jka i to by�a ju� prawdziwa orgia.

��Zupe�nie wyj�tkowa cecha rodzinna!

��Ja te� tak uwa�am. Ale tak w�a�nie jest i nic nie mo�na na to poradzi�.

��A zatem uwa�a pan, panie Brink, �e je�li Petra jest pa�sk� krewn�, to jest ni� w linii matki?

��Zdecydowanie tak!

Urz�dniczka zastanawia�a si� przez moment.

��Musimy wobec tego dowiedzie� si� nazwiska �ony tego Knudsena. Powinno si� znajdowa� w ksi�gach parafialnych. Tylko �e jakie� pi�tna�cie lat temu mieli�my tu po�ar, sp�on�� dom parafialny, w kt�rym mie�ci�y si� archiwa. Cz�� dokument�w uleg�a zniszczeniu. Nie wiem, czy by�y tam te� ksi�gi parafialne. Poza tym to chyba nikt nie wie nic o �onie Knudsena, bo ona zmar�a wcze�nie, a na dodatek nie pochodzi�a st�d.

��To bardzo uprzejme z pani strony, �e po�wi�ca pani tyle czasu i uwagi moim sprawom. Jestem szczerze wdzi�czny.

��O, doprawdy, to drobiazg. I mog� panu towarzyszy� do biura parafii. Wyjdziemy tylnymi drzwiami, bo wci�� kto� tu przychodzi, tak�e po godzinach urz�dowania.

Andre poszed� za ni� kr�tymi korytarzami starego magistrackiego budynku.

��Poza tym przyjrza�am si� jeszcze innym sprawom � m�wi�a po drodze pe�na �yczliwo�ci urz�dniczka. � Wiem, kto by� ojcem pierwszego dziecka Petry. Ale pana to pewnie nie interesuje

��On sam w�a�ciwie nie. Tylko �e on mo�e wiedzie� o Petrze co�, co by mi u�atwi�o poszukiwania. Pani jest anio�em, panno� Och, a ja nie znam nawet pani nazwiska!

��Mikalsrud. Nazywam si� Nette Mikalsrud.

Przystan�a na pustym korytarzu i szepn�a konfidencjonalnie:

��To jest Theodor Brandstedt, znany polityk. Kieruje miejsk� o�wiat� i ma ambicje ubiegania si� o fotel burmistrza. Co najmniej burmistrza! Znam go bardzo dobrze i szczerze powiem, �e by�am tym odkryciem do�� zaskoczona.

��Zaszokowana?

Waha�a si� przez chwil�.

��Owszem. Musz� powiedzie�, �e tak.

��A �w informator, tak dobrze we wszystkim zorientowany� Kim on jest?

��To m�j prze�o�ony. Bardzo porz�dny cz�owiek. Tylko �on� ma straszn� plotkar�. Dlatego wie tak du�o.

Szli rozmawiaj�c i wkr�tce znale�li si� w kancelarii parafialnej, gdzie m�ody pracownik wys�ucha� ich pro�by.

By�o jednak tak, jak Andre si� obawia�. Powiedzenie o z�o�liwo�ci rzeczy martwych potwierdzi�o si� i tutaj. Te w�a�nie ksi�gi parafialne, o kt�re mu chodzi�o, sp�on�y. Zosta�y tylko sztywne ok�adki i po par� nadpalonych dokument�w.

Znale�li si� znowu w punkcie wyj�cia. Przygn�biony Andre podzi�kowa� i wyszli.

Dziwna kobieta, my�la� z u�miechem o swojej towarzyszce. Taka ch�tna do pomocy, na pierwszy rzut oka bym jej o to nie podejrzewa�. Winien jej jestem wdzi�czno��. Powinienem jej co� ofiarowa�. Mo�e bombonierk�? Albo kwiaty? Pieni�dzy by z pewno�ci� nie przyj�a, zreszt� i nie bardzo mnie na nie sta�. Podr� jest kosztowniejsza, ni� przypuszcza�em.

W hotelu czeka� na niego gruby list. Przesy�ka z domu. Jeszcze przed wyjazdem uzgodnili, w kt�rym hotelu si� zatrzyma, �eby w razie czego �atwo by�o nawi�za� kontakt.

W kopercie znajdowa� si� r�kopis, g�sto zapisane kartki, nie ca�kiem nowe, co by�o wida� z daleka. I niewielka paczuszka. A przy niej list od jego matki, Benedikte.

Kochany Synu! Zaraz po Twoim wyje�dzie szuka�am czego� po�r�d starych skarb�w Ludzi Lodu i znalaz�am co�, o czego istnieniu nie mia�am poj�cia. Papiery znajdowa�y si� razem z rzeczami Vanji, my�l� wi�c, �e nale�a�y w�a�nie do niej.

Przeczyta�am uwa�nie ca�y r�kopis. Bardzo interesuj�ce, uwa�am, �e powiniene� si� z tym zapozna�. Mo�e w tych zapiskach znajdziesz jakie� wskaz�wki? Popatrz uwa�nie na drug� stron�, znajdziesz tam notatki Vanji.

Andre spojrza� tam naturalnie natychmiast. Vanja zanotowa�a swoim �adnym charakterem:

Te rzeczy zosta�y znalezione w n�dznym pokoiku Petry Olsdatter. Poniewa� kuzynowie i kuzyni zmar�ej zaciekle walczyli o wszystko, co po niej zosta�o, zabra�am papiery, zanim ktokolwiek je zobaczy�. Sk�adam je razem ze skarbem Ludzi Lodu, znalaz�am w nich bowiem zdumiewaj�ce powi�zania z nasz� rodzin�. Vanja Lind z Ludzi Lodu, 6 czerwca 1900 roku.

Fantastyczne, my�la� Andre uszcz�liwiony. Nareszcie co� konkretnego, co�, co nale�a�o do Petry. Mo�e to b�dzie w�a�ciwy trop?

Ostro�nie otworzy� ma�� paczuszk�.

Wypad� z niej medalion.

Ten sam, kt�rego tak poszukiwano.

Rzeczywi�cie, klejnocik wygl�da� na kosztowny. W ka�dym razie wystarczaj�co kosztowny, by kto�, kto niczego nie posiada�, got�w by� o niego walczy�.

Ostro�nie, bardzo ostro�nie Andre pr�bowa� otworzy� spore serduszko ze z�ota. Musia�o jednak by� od dawna nie otwierane, stary zamek nie puszcza�. Andre poci�gn�� mocniej. Na pr�no. W ko�cu musia� podwa�y� kopert� medalionu czubkiem no�a.

W�osy. �liczny blond lok. Dziecinne w�oski.

Na odwrocie wieczka zosta�y wygrawerowane jakie� litery. Andre podni�s� medalion do �wiat�a, by lepiej widzie�.

P�g�osem odczytywa� inskrypcj�:

�Petra Eriksd. Nordlade Iezg�. Literki by�y ma�e, ozdobne.

Petra? 1829? To nie ta sama Petra, oczywi�cie, �e nie. Ta urodzi�a si� w roku 1980. To powszechny zwyczaj, �e dziewczynkom nadaje si� imi� babki.

Ten, do kogo nale�a� lok, musia� by� w roku 1829 bardzo ma�ym dzieckiem. I pochodzi� z dobrej rodziny, bo przecie� nie ka�dy m�g� posiada� taki medalion. Zatem w�a�cicielk� musia�a by� babka Petry ze strony matki, bo wszystko wskazuje na to, �e to ona pochodzi�a z dobrej rodziny. Za� ojciec tej babki, jak wida�, mia� na imi� Erik. Erik Nordlade.

Nareszcie jaki� �lad i to, zdaje si�, wyj�tkowo dobry. Powinien powiadomi� o tym swoj� dobrowoln� pomocnic�.

Ale �e te� Vanja nie poinformowa�a rodziny w Lipowej Alei o tych rzeczach! Zapomnia�a, oczywi�cie. Vanja zawsze mia�a tyle spraw na g�owie. Teraz wiadomo, �e to �w demon zajmowa� wszystkie jej my�li.

Znowu przypomnia� sobie pani� z magistratu. Rzeczywi�cie, niezwyk�a kobieta. Sprawia wra�enie surowej i nieprzyst�pnej, a w gruncie rzeczy jest niezwykle dobrym i uczynnym cz�owiekiem. Bardzo si� cieszy�, �e ma w niej sojusznika. Potrzebowa� kogo� takiego w tym obcym mie�cie.

To g�upie i �enuj�ce, �e nie zapyta� wcze�niej, jak si� nazywa, dopiero teraz� Nette Mikalsrud� Powinien przedyskutowa� z ni� wiele spraw. Mo�e nawet jeszcze tego wieczora.

Tylko czy m�g� narusza� spok�j jej prywatnego �ycia?

A zreszt� on te� nie mia� czasu. Kiedy upora si� ze sprawami, kt�re mia� dzisiaj za�atwi�, powinien przeczyta� �w r�kopis, kt�ry nale�a� do Petry. Nie s�dzi�, �e akurat ta historia mo�e mie� jakie� specjalne znaczenie, ale interesowa�o go wszystko, co w jaki� spos�b dotyczy�o nieszcz�snej dziewczyny. Tak niewiele znalaz� fakt�w, na kt�rych m�g� si� oprze�.

Przede wszystkim jednak chcia� odwiedzi� os�awiony przytu�ek.

Nette Mikalsrud siedzia�a w swoim biurze pogr��ona w my�lach. Na szcz�cie nie pojawi� si� tego dnia �aden interesant z pro�b� o pomoc, mog�a wi�c rozmy�la� przez nikogo nie niepokojona.

Przygotowa�a sobie nawet pi�ro i papier. Policzki jej p�on�y z ch�ci pomagania m�odemu przybyszowi z po�udnia, uk�ada�a w my�lach zdania listu. W ko�cu zabra�a si� do pisania:

Wielce Szanowny Panie Brandstedt.

Prowadz� na ramach moich zaj�� s�u�bowych wa�n� prac� nad wyja�nieniem pochodzenia Petry Olsdatter i w zwi�zku z tym zwracam si� do Pana z pro�b� o �askaw� pomoc.

Sprawa rozpatrywana jest, rzecz jasna, z jak najdalej posuni�t� dyskrecj�, zajmuj� si� ni� wy��cznie ja. M�j klient nie zna �adnych szczeg��w.

Interesowa�oby mnie wszystko, co Petra Olsdatter mog�a Szanownemu Panu powiedzie� o swoim pochodzeniu. Sprawa dotyczy mianowicie spadku. Nie jest wykluczone, �e Petra nale�a�a do bardzo zamo�nej rodziny i jej c�rka mog�aby odziedziczy� pewn� sum�, kt�rej na razie nie wymieni�.

Korzystam z drogi korespondencyjnej, nie chcia�abym bowiem niepokoi� Pana ani w domu, ani z biurze. Dyskrecja jest spraw� honoru.

W nadziei na szybk� odpowied� kre�l� si� z najwy�szym szacunkiem.

Antonette Mikalsrud.

No! Wygl�da to nie�le.

Po chwili wahania pani Nette napisa�a taki sam list do ojca drugiego dziecka Petry. Do Egila Holmsena. Wyobra�a�a sobie, �e temu cz�owiekowi �atwiej b�dzie si� wypowiedzie� w li�cie, ni� rozmawia� twarz� w twarz z Andre Brinkiem z Ludzi Lodu.

Zaadresowa�a koperty i posz�a na poczt�. Tam zadba�a, by oba listy zosta�y dor�czone nast�pnego dnia.

Nareszcie si� na co� przydam, pomy�la�a z u�miechem. M�j klient z pewno�ci� b�dzie ze mnie zadowolony.

�M�j klient�. To bardzo dobre okre�lenie. Pos�u�y�a si� nim w obu listach.

Dom dziecka nie wygl�da� specjalnie zach�caj�co. Dzieci�ce g�osy hucza�y w wielkich salach o nagich �cianach. Na spotkanie Andre wysz�a jaka� surowa, starsza, siwa pani, w sztywnym, nakrochmalonym fartuchu. Najwyra�niej nie zamierza�a wprowadza� go dalej, mieli rozmawia� w przedpokoju. Sta� wi�c na okropnie zniszczonym progu i palcem wskazuj�cym wodzi� po g��bokim naci�ciu na futrynie drzwi. Naci�cia robi�y dzieci, kt�rych niezliczone gromady przesz�y przez ten dom. Samotne, osierocone dzieci, poddane surowej dyscyplinie, kt�r� doro�li ceni� tak wysoko.

Pod badawczym wzrokiem prze�o�onej Andre sam poczu� si� jak takie samotne dziecko.

��C�rka Petry Olsdatter? Tak, wiem, kto to by�. Niech jej B�g odpu�ci.

��Co pani m�wi? Czy ona umar�a?

Prze�o�ona patrzy�a mu uporczywie w oczy.

��Umar�a? Nie, sk�d, ona �yje! Mo�na nawet powiedzie�: u�ywa �ycia, ta ma�a bestia.

Andre s�ucha� zaszokowany.

��Ale to przecie� jeszcze dziecko! Gdzie ona si� teraz podziewa?

��Mali nie jest ju� dzieckiem. Ma osiemna�cie lat. Znajdzie j� pan na ulicy. My umywamy r�ce. Zrobili�my wszystko, co w naszej mocy, by wychowa� j� na uczciw�, bogobojn� kobiet�, ale na ni� nic nie mia�o wp�ywu.

Zbyt wiele informacji spad�o naraz na g�ow� Andrego.

��Chwileczk�, mo�e gdyby pani zechcia�a opowiedzie� mi po kolei. M�wi pani, �e ona ma osiemna�cie lat. Ale to chyba nie mo�e by� prawda. Ona�

��Petra Olsdatter mia�a czterna�cie lat, gdy urodzi�a Mali.

Andre oniemia�. Czterna�cie lat? Biedne, nieszcz�sne dziecko!

Straszny gniew na ojca dziecka, Theodora Brandstedta, narasta� w nim niczym sycz�ca wulkaniczna lawa. I na Ol� Knudsena, kt�ry mia� sumienie wyrzuci� swoj� czternastoletni� c�rk� z domu.

Najgorsze ze wszystkiego by�o jednak to, i� � jak wszystko na to wskazuje � c�rk� Petry spotka� ten sam los. Na ulicy? O, dobry Bo�e!

Ale wiek si� zgadza�. Mali ma osiemna�cie lat, to prawda.

Opanowa� si�.

��Czy m�g�bym otrzyma� mo�liwie jak najwi�cej informacji na temat tej dziewczyny? O jej dalszych krewnych. W�a�nie jej rodzina interesuje mnie najbardziej. Czy zosta�y tu po niej jakie� papiery?

Prze�o�ona zacz�a przek�ada� dokumenty przechowywane w starej szkatu�ce z ciemnego drewna.

��Przejrz�, co tu jest.

Po chwili znalaz�a to, czego szuka�a. Poda�a Andremu, �eby sobie sam przeczyta�. Nie by�o tego wiele.

�Mali, c�rka Petry Olsdatter. Ojciec nieznany. Urodzona i lutego 1894 roku. W chwili przyj�cia do ochronki dziecko mia�o na sobie koszulk�, kaftanik i pieluch�. By�o zawini�te w we�niany kocyk. Niczego wi�cej nie posiada�o. Trzeba je by�o odebra� si�� matce, kt�ra mieszka�a w szopie na drzewo. Mali by�a zdrowa, �adnych zaka�nych chor�b nie stwierdzono�.

To wszystko.

Nawet nazwiska brak�o.

Andre westchn�� i podzi�kowa� za pomoc. Chcia� dowiedzie� si� czego� wi�cej o �yciu Mali w tym domu, chcia� zapyta�, czy nie wydarzy�o si� nic szczeg�lnego, czy nie chorowa�a i temu podobne, ale kto� wo�a� prze�o�on� i wizyta musia�a si� zako�czy�.

Na ulicy! Trzeba by�o odebra� dziecko si��. Biedna ma�a Petra!

Cho� Mali z pewno�ci� niewiele b�dzie mu mog�a pom�c, chcia� j� zobaczy�, porozmawia� z ni�. Je�li Petra pochodzi�a z Ludzi Lodu, to Mali r�wnie�. W takim razie Andre mia� obowi�zek si� ni� zaj��.

Ogarn�� go jednak niepok�j. Nie b�dzie mu �atwo z t� prawdopodobnie do�� dzik� dziewczyn�.

Trudno, Mali musi poczeka�. On sam powinien teraz zje�� obiad, a potem musi przeczyta� t� histori�, kt�ra tak zainteresowa�a i Vanj�, i Benedikte.

W�a�ciwie powinien te� odwiedzi� Theodora Brandstedta, ale na razie nie by� w stanie tego zrobi�.

W hotelowej recepcji czeka�a na niego karteczka. Od Nette Mikalsrud. Karteczka zawiera�a kr�tk� informacj�: �Matka Petry mia�a na imi� Gerd. Pozdrowienia. Nette Mikalsrud�.

Dzi�ki, moja zdolna pomocnico, pomy�la�. Kawa�ek po kawa�ku rozwi��emy wsp�lnie ten rebus.

Po obiedzie Andre poszed� do swego pokoju. Zdj�� buty i w ubraniu u�o�y� si� wygodnie na ��ku. Opar� si� na poduszkach i wzi�� notatki. By� to gruby plik zapisanych r�cznie arkusik�w powi�zanych niezdarnie jasnoniebiesk� jedwabn� wst��k�. Zar�wno wst��ka, jak i papier wygl�da�y na bardzo stare.

Nie by�o tytu�u, natomiast na pierwszej stronie znajdowa�a si� informacja wypisana tym samym starannym pismem, co ca�y manuskrypt.

�Niniejsze zosta�o spisane przez Gerd Svensdatter anno 1875, pod dyktando matki, Petry Eriksdatter Nordlade�.

Gerd� matka Petry m�odszej. Ta, kt�ra mia�a po-chodzie z dobrej, kulturalnej rodziny. Owszem, charakter pisma m�g� na to wskazywa�.

I Petra Eriksdatter Nordlade. Babka. To ona by�a w�a�cicielk� medalionu.

Linia rodu zaczyna�a si� zarysowywa�. Ale czy o t� w�a�nie rodzin� chodzi? I czy ta linia prowadzi do Christera Gripa?

Trudno to jeszcze oceni�.

Andre zacz�� czyta� i szybko zorientowa� si�, �e autorka by�a osob� wykszta�con�, a poza tym posiada�a pewien talent poetycki.

Ale dlaczego, na Boga, wysz�a za m�� za takiego prostaka jak Ole Knudsen?

Musia� by� w m�odo�ci przystojnym, czaruj�cym i sympatycznym m�odzie�cem. Co Andre m�g� na ten temat wiedzie�? P�niej wyrzuci� z domu czternastoletni� c�rk�, bo przydarzy�o jej si� nieszcz�cie, i tego Andre nigdy mu nie wybaczy.

Jak najszybciej spojrza� na adnotacj� Vanji po drugiej stronie: �Sk�adam je razem ze skarbami Ludzi Lodu, znalaz�am w nich bowiem zdumiewaj�ce powi�zania z nasz� rodzin�. Vanja Lind z Ludzi Lodu, 6 czerwca 1900 roku�.

On jednak dotychczas nie znalaz� niczego, co by ��czy�o medalion i manuskrypt z Lud�mi Lodu.

Ale przecie� nie zacz�� jeszcze czyta�.

Nie trac�c czasu, zabra� si� do dzie�a.

�Tam, gdzie dolina porasta lasem, a ��ki si� ko�cz�, g��wny szlak drogi zamazuje si� i w ko�cu schodzi na manowce. Je�li mimo to chcesz tym szlakiem pod��a� dalej, duch tw�j traci wszelkie oparcie w rzeczywisto�ci, oddala si� od jasnego dnia, od �wiat�a, od cz�owieczego bytu.

Droga, kt�r�, jak ci si� zdawa�o, szed�e�, zanika, rozpada si� na wiele w�t�ych �cie�ek, gdzie s�oneczne �wiat�o igra z cieniem i wabi w�drowca, lecz biada ci, je�li kt�rej� z tych dr�ek zaufasz. �atwo zawie�� ci� mo�e ku mokrad�om i oparzeliskom, co ugn� si� pod twoj� stop� i poch�on� ci� na wieki wiek�w. Mo�e niekt�re z nich wiod� ku skalnym urwiskom, czekaj�cym na zb��kanie dzieci, kt�re samotnie gnaj� byd�o na pastwiska lub wysz�y o brzasku nazbiera� mchu i chrustu? By� mo�e. A by� mo�e te� jedna z tych b��dnych dr�ek doprowadzi ci� do najciemniejszej g�uszy, do samego j�dra boru, do tego miejsca, kt�re wspominane bywa jedynie szeptem, przy p�on�cym na kominku ogniu w jesienne wieczory.

Wszyscy mieszka�cy zagr�d w dolinach znali t� opowie��. Ka�dy m�g�by d�ugo m�wi� o sprawach, kt�re kiedy� wydarzy�y si� gdzie� za dziesi�t� g�r�. Du�o czasu up�yn�o od tamtych wydarze�, ale wci�� trwa�y w ludzkiej pami�ci, w ka�dej wiosce, we wszystkich chatach, niesamowite, budz�ce groz� a zarazem poci�gaj�ce, powtarzane o szarej godzinie: opowie�ci o dziewicach z Vargaby.

Nikt dok�adnie nie wie, gdzie to Vargaby le�a�o. A ci, kt�rzy kiedy� znali legend�, pomarli i odeszli w zapomnienie.

A� kiedy� � zdaje mi si�, �e to by�o wtedy, gdy w Szwecji panowa� trzeci lub czwarty kr�l z rodu Waz�w � zdarzy�o si�, �e trzej je�d�cy przybyli do lesistej doliny rzeki Alv. Byli zm�czeni, wszyscy trzej, si�pi� zimny deszcz i w�drowcy z niepokojem my�leli o nadchodz�cej nocy.

��Trzeba si� rozejrze� za jak�� zagrod� � powiedzia� jeden z nich, wysoki m�czyzna o w�adczym spojrzeniu. Nazwisko nosi� wojownicze, Diderik Swerd [Sverd, w j�z. szwedzkim znaczy: miecz (przyp. t�um.).], a jego powo�aniem by�y kobiety i wojaczka, i mo�e czasami puchar wina na wzmocnienie w jakiej� gospodzie.

Drugi by� niedu�y i chudy, lecz jego faryzeuszowskie oczy p�on�y �wi�tym ogniem, zdolne wypatrzy� najmniejszy grzech w duszy bli�niego. W�a�nie zosta� wy�wi�cony na ksi�dza i o�ywia�a go ch�� s�u�enia jedynie swemu powo�aniu. Cz�owiek niedu�ego wzrostu i z trudem nawi�zuj�cy kontakty z bli�nimi zazwyczaj wybiera sobie zaw�d, kt�ry daje w�adz�. Jak brzmia�o jego prawdziwe nazwisko, nikt nie wiedzia�. On sam prezentowa� siebie imieniem Natan. I jako ten biblijny Natan stara� si� napomina� oraz poucza�, bezustannie rozprawia� o spalonej s�o�cem Gehennie, czekaj�cej na grzesznik�w.

Skin�� tylko nieznacznie g�ow� na propozycj� swojego towarzysza, bo czy� nie jest wol� Pana, by kap�ani znajdowali jak najlepsze warunki? A tego dnia pogoda by�a raczej dla ps�w ni� dla s�ug bo�ych.

Wymienionym dw�m podr�nym towarzyszy� trzeci. M�odzieniec tak dok�adnie ukryty pod peleryn� i szerokim rondem kapelusza, �e wida� by�o jedynie pa�aj�ce oczy. Imi�, kt�rym si� przedstawi�, brzmia�o Havgrim. I niczego wi�cej si� o nim nie dowiedzieli.

Najbli�sza zagroda okaza�a si� zamo�na, wabi�a podr�nych nadziej� na posi�ek i sen oraz mo�liwo�ci� wysuszenia pod dachem przemoczonej odzie�y. Wjechali na dziedziniec i zostali przyj�ci �yczliwie, konie znalaz�y miejsce w stajni, m�czyzn natomiast zaproszono do ciep�ej, zasobnej izby.

��Pok�j temu domowi � pozdrowi� Natan.

��B�g zap�a� � mrukn�� gospodarz, a jego �ona sk�oni�a si� w milczeniu. � Co was wygna�o na drog�, panowie, w taki deszczowy wiecz�r? � zapyta� gospodarz.

Pierwszy odpowiedzia� kap�an:

��Zosta�em powo�any, by s�u�y� Panu na poga�skich pustkowiach Harjedalen. Moja droga wiedzie do Sveg.

��Ja za� podr�uj� do Trondheim jako pos�aniec kr�lewski � o�wiadczy� Diderik Swerd. � Niepokorni Norwegowie burz� si�, s�ysze� nie chc� o du�skiej w�adzy i o�wiadczaj�, �e mog� rz�dzi� si� sami. Kr�l Gustaw prosi� mnie, bym si� zorientowa�, jakie nastroje panuj� w�r�d ch�op�w w Trandelag, skoro i tak wybiera�em si� w te strony. Pan Natan i ja spotkali�my si� w Mora, a poniewa� by�o nam po drodze, przystali�my do kompanii�.

Andre przesta� czyta� i zastanawia� si�. C� to za dziwny r�kopis. Co w nim jest star� opowie�ci�, a co zosta�o stworzone przez Gerd, matk� Petry? Od pocz�tku ca�o�� opowiadana jest z wyra�nym talentem literackim, nagle jednak narracja si� za�amuje, jakby autorka nie by�a ju� w stanie utrzyma� odpowiedniego rytmu. Uderzy�o go te�, �e na pocz�tku napisa�a: �A ci, kt�rzy kiedy� znali legend�, pomarli i odeszli w zapomnienie�. Sk�d wi�c ona sama zna�a opowie��? Stworzy�a j� od nowa, czy te� by�o tak, jak napisa�a, �e saga jest swego rodzaju ustnym dziedzictwem po matce?

Andre, rzecz jasna, pilnie �ledzi�, czy nie znajdzie czego�, o czym wspomnia�y i Vanja, i Benedikte, czego�, co mog�oby mie� zwi�zek z Lud�mi Lodu. Na razie jednak niczego takiego nie by�o opr�cz nazwy �Trondheim�. Czy Diderik Swerd m�g� mie� co� wsp�lnego z rodzin� Petry, skoro jecha� do Trondelag?

Zobaczymy, trzeba czyta� dalej.

�Gospodarz skierowa� pytaj�cy wzrok na trzeciego przybysza.

��Ach, ten tutaj � rzek� Diderik z lekcewa�eniem. � Jego znalaz�em po drodze. Pozbawiony pana pacho�ek, kt�ry by� na wojnie w Europie jako �o�nierz zaci�ny. Teraz mnie ochrania, bo nie jest bezpiecznie podr�owa� samotnie po bezdro�ach.

Ch�op raz jeszcze przyjrza� im si� uwa�nie i rzek� swoim trudno zrozumia�ym dialektem:

��Moi panowie, skoro, jak s�ysz�, wybieracie si� do Trondheim i do Sveg, to zawr��cie do Moraj, stamt�d kierujcie si� na p�noc! Zabrn�li�cie na prawdziwe bezdro�a, tu czekaj� was tylko odludzia i okr�ne szlaki albo bagna i knieje.

��Wiemy, �e najlepsza jest droga p�nocna � przyzna� Diderik. � Ale ja �wiadomie chcia�em jecha� przez t� dolin�. Moi przodkowie pochodzili z Alvdalen i ju� od dw�ch dni rozpytuj� wsz�dzie o kolebk� rodu, cho� jak dotychczas bez rezultatu.

��Ja za� pragn� wykorzysta� czas podr�y, by g�osi� s�owo Bo�e zb��kanym duszyczkom na pustkowiach � doda� ksi�dz Natan. � Ale przemawia�em do g�uchych uszu w ostatnich dniach. Ludzie nie chc� s�ucha� o karze boskiej za grzechy i nie my�l� o nawr�ceniu. Nie chc� te� s�ucha� o m�kach piekielnych, bo, jak powiadaj�, �ycie na ziemi jest wystarczaj�c� m�k�.

��Dlaczego zatem nie m�wi� im o Bo�ej dobroci i o tym, �e Pan wynagrodzi wszystkich, kt�rzy za nim p�jd�? � zapyta� ch�op.

��Oni na to nie zas�uguj� � uci�� kap�an. � Dopiero kiedy padn� na twarze i b�d� si� wi� ze strachu przed straszn� kar� bosk�, kiedy b�d� b�aga� o odpuszczenie grzech�w, dopiero wtedy b�d� m�g� im m�wi� o raju.

Gospodarz nie powiedzia� nic wi�cej, lecz jego poruszaj�ce si� nerwowo nozdrza �wiadczy�y wymownie o tym, co my�li. Znowu spojrza� pospiesznie na trzeciego z przyby�ych, kt�ry usiad� w mroku, daleko od pieca. Nie by� to cz�owiek stary, raczej zbyt m�ody, by mie� ju� za sob� wojaczk� na krwawych polach bitewnych Europy. Z jego twarzy trudno by�o wyczyta� cokolwiek. M�ody, postawny cz�owiek o rz�sach tak g�stych i ciemnych, �e w ich oprawie jego piwne oczy zdawa�y si� niemal jasne.

Diderik Swerd mia� ja�niejsz� karnacj�, w�osy popielatoblond i zmys�owe wargi; sprawia� wra�enie jakie� dziesi�� lat starszego od swego pomocnika. Ubrany by� jak przystoi cz�owiekowi kr�la, nosi� wysokie buty, koronkowy ko�nierz i mankiety, kr�tka kurtka uszyta by�a z aksamitu�.

Andre ponownie od�o�y� manuskrypt. Jakim sposobem autorka mog�a wiedzie� to wszystko? Nawet szczeg�y dotycz�ce wygl�du! Nie, wiele opis�w to po prostu wytw�r jej wyobra�ni. O takich sprawach legendy na og� nie m�wi�. Teraz jednak nikt nie by�by w stanie stwierdzi�, co pochodzi z legendy, a co stworzy�a autorka.

Nabiera� coraz wi�kszego przekonania, �e autorka r�kopisu sama bardzo lubi�a opowiada�. A w�r�d Ludzi Lodu wielu by�o obdarzonych talentem literackim. Czy to znak, �e mia�a ona w sobie krew Ludzi Lodu?

By�a to bardzo niepewna i s�abo uargumentowana hipoteza, lecz Andre rozwa�a� j� z przyjemno�ci�. I nabiera� coraz wi�kszej ochoty, by czyta� dalej.

�- A jak macie zamiar dotrze� do Sveg z doliny Osterdalelven? � zapyta� ch�op.

��Drog�. Prosto st�d.

��Nie, nie � zaprotestowa� gospodarz potrz�saj�c g�ow�, jakby chcia� ich ostrzec. � Nie wolno panom jecha� t� drog�. To nara�anie �ycia. Naprawd� powinni�cie zawr�ci� do Mora, p�ki jeszcze nie jest za p�no, i przesta� my�le� o lasach rozci�gaj�cych si� pomi�dzy nasz� dolin� a Harjedalen! Nikt �ywy stamt�d nie wyjdzie.

��Babskie gadanie! My mieliby�my si� ba�? Dw�ch wojskowych i kap�an? My�licie, �e l�kamy si� wilk�w? Albo nied�wiedzi?

Milcz�ca dot�d gospodyni spojrza�a na� surowo.

��S� tam inne sprawy, kt�rych nale�y si� l�ka�, panie.

��Rozb�jnicy?

��Nie ma �adnych rozb�jnik�w.

��No, to gdyby�cie mieli ochot� straszy� nas jakimi� wodnicami albo pokutuj�cymi duszami, czy czym� takim, to mo�ecie da� sobie spok�j. Nie jeste�my przes�dni. A w razie czego mamy ze sob� kap�ana.

W ten spos�b czcigodny Diderik Swerd zdradzi� si�, �e my�l o upiorach w zasnutej mg�� krainie na granicy bagien i rzeczywisto�ci nie by�a mu tak ca�kiem obca.

��Kap�an mo�e by� potrzebny � powiedzia�a gospodyni. � Ale panien wodnych mo�ecie si� nie ba�, nie b�d� si� wam naprzykrza�.

��W porz�dku. Czego tedy powinni�my si� wystrzega�? Chcieliby�my wiedzie�, �eby nie domy�la� si� B�g wie czego.

��Mo�ecie panowie zab��dzi�, zej�� na manowce � o�wiadczy� kr�tko gospodarz.

��To nas nie przera�a. Nie jeste�my wszak dzie�mi.

Ch�op nie pozwoli� sobie przerwa�. M�wi� dalej tym swoim dialektem Alvsdal, cho� stara� si�, by jego mowa brzmia�a jak najbardziej zrozumiale dla obcych.

��To s� okolice, gdzie rz�dz� czary. My sami niech�tnie zapuszczamy si� w tutejsze lasy. Bo chocia� cz�owiek my�li, �e dobrze zna wszystkie �cie�ki, to i tak jaka� niewidoczna si�a potrafi zepchn�� w�drowca na szlak, kt�rym nikt nie powinien chodzi�.

��B�dziemy si� kierowa� pod�ug s�o�ca i obserwowa� drzewa.

��W g��bi lasu nie dostrze�ecie s�o�ca. Wiatr te� tam nie dociera, a na pniach drzew nie ma �adnych znak�w.

Gospodyni wsta�a i teraz, gdy zwraca�a si� do swego m�a, ju� nie dba�a o to, by obcy j� rozumieli, m�wi�a swoim dialektem, jednym z najtrudniejszych w Szwecji. Powiedzia�a mu mianowicie, �e znowu zacz�o pada� i �e ona musi p�j�� do obory obrz�dzi� byd�o. Go�cie jednak nie poj�li z tego ani s�owa.

Ch�op skin�� g�ow� i kobieta wysz�a.

Rozmowa urwa�a si� na chwil�. Diderik Swerd przeci�ga� si� na �awie. Ogie� z pieca przyjemnie grza� mu nogi, skarpety zd��y�y przeschn�� i odzyska� czucie w stopach. A by�y to stopy brzydkie, kanciaste, z powykrzywianymi paluchami, teraz tak�e brudne, ale dobrze s�u�y�y swojemu panu w nie ko�cz�cych si� marszach, podczas bitew oraz w ci�gu d�ugich godzin samotnej warty.

Diderik powoli zapada� w drzemk�, gdy nagle nad jego uchem rozleg� si� ostry, nieprzyjemny g�os pastora:

��No i co tam jest takiego strasznego w tym lesie?

Ch�op wlepi� w niego oczy.

��Czy wy naprawd� nigdy nie s�yszeli�cie o dziewicach z Vargaby?

��Nie, a c� to takiego? � zawo�a� Diderik Swerd. � S�owo ��dziewice�� dla mnie brzmi podniecaj�co. Jakie one s�? M�ode i pulchne?

��Od tych dziewic powinni si� ichmo�ciowie trzyma� z daleka je�li wam �ycie drogie. One nie s� dla zwyczajnych �miertelnik�w.

��A zatem jednak strachy i czary?

��Mo�e. A mo�e i nie. Vargaby istnieje naprawd�, a i dziewice z pewno�ci� tam maj�. Ale nikt, kto stamt�d nie pochodzi, z dobrej woli tam nie p�jdzie.

Pastor z irytacj� wydmuchiwa� powietrze przez nos.

��No nie, tym razem to ju� wystarczy! Prosz� nam wyra�nie powiedzie�, o co chodzi. Czy w lasach jest jaka� osada?

��Pasterskie sza�asy mo�na napotka� wsz�dzie � zje�y� si� ch�op. � Osady pewnie te�. Ale �adna nie jest taka jak ta.

��By�e� tam kiedy?, � spyta� bez ceregieli pos�aniec kr�la Gustawa.

��Widzia�em osad�, to prawda. Jest bardzo �adna.

Otoczona lasami�

��Du�a?

��Bro� Bo�e! Osiem czy dziesi�� zagr�d, st�oczonych blisko siebie, nic wi�cej.

��Musz� si� tam chyba �eni� ze sob� bliscy krewni. Znasz ludzi z tej osady?

��Nie. Jak panowie s�yszycie po naszej mowie, wsie w tej okolicy le�� od siebie daleko.

��No dobrze. Ale dlaczego z t� osad� co� jest nie w porz�dku?

Gospodarz rozsiad� si� wygodniej. Ogie� w piecu strzela� co chwila jasnym p�omieniem, o�wietlaj�c pi�knie rze�bione szafy, cynowe naczynia na p�kach i �o�e w k�cie. Do bogatego domu trafili.

��To pewnie tylko legenda � rzek� gospodarz. � Ale odnosimy si� do niej z respektem.

��No to opowiedz�e nam � nalega� Diderik Swerd, a lekcewa��ce rozbawienie w jego g�osie nie usz�o uwagi ch�opa.

Poza kr�giem zgromadzonych przy ogniu siedzia� w cieniu trzeci z podr�nych i nie odzywa� si� ani s�owem. Jakby w ten spos�b chcia� podkre�li� sw�j ni�szy status, a jeszcze bardziej pogardliwy stosunek Diderika Swerda do siebie.

Gospodarz zacz�� nareszcie swoj� opowie��:

��Mia�o si� to jakoby wydarzy� w czasach, kiedy Dalarna nawracana by�a na wiar� chrze�cija�sk�. Waszmo�ciowie powinni wiedzie�, �e Dalarne�czycy nie chcieli przyjmowa� nowej wiary dobrowolnie. I, rzecz jasna, poga�skie przes�dy by�y najbardziej zakorzenione w�a�nie w odleg�ych osadach na pustkowiach.

��O, tak, nietrudno mi w to uwierzy� � rzek� pastor z nienawi�ci��.

Andre u�miechn�� si� mimo woli.

Mamy wi�c now� legend� opowiadan� w ramach innej legendy. Nie�le! Wydarzenia cofaj� si� jeszcze bardziej w czasie. Pozostaje tylko mie� nadziej�, �e mi si� to wszystko nie pomiesza i zdo�am prze�ledzi� akcj� we w�a�ciwym porz�dku.

Sprawa interesowa�a go jednak coraz bardziej. Ogromnie by� te� ciekaw, co si� sta�o w Vargaby.

� � Przybyli tedy wys�a�cy Pana do Vargaby, nios�c krzy� i psa�terz, a tam panowa�o poga�stwo bardziej zatwardzia�e, ni� sobie to mo�na wyobrazi� � opowiada� ch�op.

Jego ma��onka wr�ci�a w�a�nie do izby i s�ysza�a ostatnie s�owa.

��Uff � skrzywi�a si� niech�tnie. � A jednak chcesz o tym gada�, ojciec?

��Chcieli�my si� dowiedzie� wszystkiego � odpar� pastor gniewnie. � Domy�lam si�, �e wydarzenia mog�y mie� miejsce gdzie� na pocz�tku dwunastego stulecia. Wiadomo bowiem, �e odleg�e rejony Dalarna i Harjedalen d�ugo stawia�y op�r chrze�cija�stwu. Przekl�ci poganie!

��Nie nasza rzecz s�dzi�, jak tam by�o � rzek� gospodarz pojednawczo. � W ka�dym razie utrzyma�a si� tam w�adza feudalna. Jeden ch�op by� w�a�cicielem niemal ca�ej wsi, a pozostali byli jego podw�adnymi, traktowa� ich jak niewolnik�w. Nazywa� si� podobno Vret Joar Jonsson. Pot�ny to by� m��. W�osy i zarost otacza�y niby chmura jego twarz jak wyci�t� w kamieniu. Vret Joar Jonsson mia� jedn� przypad�o��, czy te� mo�na by powiedzie�: nami�tno��. Kocha� dziewice.

��O, a kt� ich nie kocha? � zachichota� oble�nie Diderik.

��Mo�liwe, ale Vret Joar kocha� je na sw�j spos�b. Sk�ada� je w ofierze poga�skim b�stwom. Freyowi, bogowi p�odno�ci. Albo Frei, bogini urodzaju.

��Co takiego? Jak to: sk�ada� w ofierze?

��Jak tu siedz�, to prawda. Co roku sk�ada� na o�tarzu krwaw� ofiar� i co roku gin�a jedna dziewica.

��Ale� to potworne! � wykrzykn�� pastor.

��Oczywi�cie. Vret nie by� w stanie sam zazna� rozkoszy z kobiet�, dlatego ofiarami stara� si� przekupi� bog�w, odzyska� m�sk� si��.

I to napisa�a kobieta w osiemnastym wieku, pomy�la� Andre. Ta Gerd, matka Petry, musia�a by� nie byle jak� osobowo�ci�. Zanim powr�ci� do czytania, musia� zapali� �wiat�o, bo niepostrze�enie pok�j zacz�� pogr��a� si� w mroku. Pocz�tkowo zreszt� Andre s�dzi�, �e pismo jest takie niewyra�ne, w ko�cu jednak zauwa�y�, �e to dzie� ma si� ku ko�cowi.

�No, gospodarzu, chyba przesadzacie � rzek� pastor � takie opowie�ci mo�e by�y dobre w pradawnych czasach, ale nie w naszej erze.

��Waszmo�ciowie s�yszeli nasz� mow� i wiedz�, jak trudno j� zrozumie�. A przecie� my mieszkamy nad rzek� i wcale nie jeste�my tu tak bardzo oddzieleni od �wiata. Czy nic mo�na sobie wyobrazi�, jakimi zamkni�tymi rejonami by�y samotne osady w lasach par� wiek�w temu? Ludzkie zwyczaje i boja�� bo�a nie�atwo torowa�y sobie drog� do le�nych i g�rskich pustkowi Alvdalen. Mieszka�cy poszczeg�lnych osad prawie si� ze sob� nie widywali. I ledwie si� domy�lali, �e poza granic� las�w istnieje jaki� inny �wiat. Niewiele wiedzieli o s�siedniej wsi. Jeszcze teraz, w osiemnastym wieku, Vargaby i inne ma�e osady z pustkowi s� ca�kowicie odci�te od ludzkiej wsp�lnoty. Na takiej glebie mog� rozkwita� najrozmaitsze mroczne rytua�y.

Diderik sprawia� wra�enie zamy�lonego.

��Owszem, to mi si� wydaje zrozumia�e. Ale to by�a niewielka osada! Jakim sposobem Vret Joar zdobywa� tak wiele dziewic, �eby co roku sk�ada� ofiar�?

��O, nie by�o ich tak wiele. Ca�a ta sprawa z ofiarami trwa�a zaledwie jakie� cztery czy pi�� lat, a� dosz�o do ponurego ko�ca.

��Tak? I co si� sta�o?

��Nie potrzebuj� chyba zapewnia�, �e Vret Joat by� cz�owiekiem znienawidzonym. Nienawidzili go wszyscy, ale jeszcze bardziej si� go bali. Mia� on syna, kt�ry urodzi� si� w czasach, gdy Joar by� jeszcze w stanie wzi�� kobiet� w obj�cia. Wychowywa� go na swego nast�pc� we wszystkim, tak�e w swym poga�skim procederze. Dop�ki pozostanie w okolicy cho� jedna dziewica, bogowie mog� liczy� na ofiar�

Wszak�e z�ego cz�owieka wcze�nie dosi�g�a kara! Los Vreta Joara Jonssona by� nie do pozazdroszczenia. Nocami nie zaznawa� odpoczynku. Pomordowane dziewice noc w noc nawiedza�y we �nie swego prze�ladowc�.

��Wyrzuty nieczystego sumienia � potwierdzi� pastor.

��Ale nie na tym koniec! Ludzie powiadaj�, �e one naprawd� przychodzi�y. �e dusze niewinnych dziewic zadr�cza�y go niemal na �mier�. Pozosta�y jednak duchami i naprawd� u�mierci� go nie mog�y. Dlatego pojawia�y si� przewa�nie w snach, dr�czy�y go i prze�ladowa�y bez umiaru. A zreszt� Joar przysi�ga� na wszystko w �wiecie, �e cz�sto nie spa� i widywa� je na jawie.

��Moim zdaniem to okrutniejsza kara ni� �mier� � westchn�� Diderik. � Powiedz mi� W jaki spos�b dokonywano ofiary? Czy palono je na stosie?

��Nie, nie, ludzie m�wili, �e b�g Freyra swoj� siedzib� w lesie, nad ma�ym jeziorkiem. Dziewice by�y wpychane do wody. Przez m�czyzn uzbrojonych w dzidy.

Pastor j�kn�� ze zgrozy.

��Czy nie pro�ciej by�oby przebi� dzidami Vreta Joara? � zastanawia� si� Diderik.

��Nie mogli tego zrobi�. Joar mia� stra�nik�w. Kilku zaufanych ludzi, kt�rzy ch�tnie s�u�yli bogatemu panu.

��Historia si� powtarza � mrukn�� Diderik Swerd.

��Owszem, tak bywa! Zreszt� to g��wnie stra�nicy wp�dzali do wody nieszcz�sne dziewcz�ta. Tylko �e nie by�o ich zbyt wielu, zatem krewni i przyjaciele wybranej panny, by� mo�e m�odzi ch�opcy, kt�rzy marzyli w�a�nie o niej, zmuszani byli do udzielania pomocy. Trzeba waszmo�ciom wiedzie�, �e wiara w starych bog�w by�a g��boka, ludzie si� ich okropnie bali, zw�aszcza �e tak ma�o wiedzieli o �wiecie zewn�trznym. Wielu chyba w og�le nie mia�o poj�cia, �e istnieje jaki� �wiat poza granicami Vargaby. Co zatem mogli zrobi�? Ot� w czasie gdy kap�ani prawdziwego Boga przenikali coraz g��biej w lasy Dalarna ze swoj� �wi�t� misj�, zdarzy�o si� kt�rego� roku, �e jeden ze stra�nik�w Vreta Joara zakocha� si� w dziewicy przeznaczonej na ofiar�. Jako m�ody i niewiele rozumiej�cy ch�opiec podziwia� Joara i chcia� mu s�u�y�. Teraz gorzko tego �a�owa�. Pr�bowa� uciec razem w dziewczyn�, kt�ra chyba w tym czasie dziewic� przesta�a ju� by�, ale go z�apano. Panna jednak zdo�a�a uj�� pogoni i bardzo d�ugo b��ka�a si� po okolicznych lasach. W ko�cu dotar�a do ludzi tutaj, w Alvdalen, i urodzi�a syna. �y�a potem jeszcze tylko przez osiem lat. Dziecko zosta�o samo i cierpia�o n�dz�. W jaki� czas potem ch�opak opu�ci� wie� i my�l�, �e umar� gdzie� z g�odu.

��No, a �w stra�nik? Kochanek dziewczyny?

��Och, z nim rozprawili si� kr�tko. Wszyscy pozostali stra�nicy i syn tyrana, Vret Matts, otoczyli nieszcz�nika i dos�ownie roznie�li na dzidach.

S�uchaczy przenikn�� dreszcz.

��Dziewczyna by�a jedn� z trzech si�str. Najstarsza zosta�a z�o�ona w ofierze rok wcze�niej, natomiast trzecia, najm�odsza, mia�a niezwykle silny charakter. Wiedzia�a, �e za rok przyjdzie kolej na ni�, ale nie to by�o g��wnym powodem jej decyzji. Postanowi�a mianowicie zabi� tyrana. Chcia�a to zrobi� z �alu po siostrach i aby ochroni� wszystkie ma�e dziewczynki dorastaj�ce we wsi. Wiedzia�a przecie�, �e po niej nadejdzie kolej i na nie�

W piecu przygasa�o i gospodyni raz po raz dok�ada�a ja�owcowych ga��zek, ogie� trzaska� i sycza�. Gdy p�omienie znowu strzeli�y w g�r�, gospodyni odwr�ci�a si� i popatrzy�a na twarze go�ci: cyniczn� i rozbawion� Diderika Swerda, Fanatyczn� Natana i nieprzeniknion� tego trzeciego�.

Gerd znowu daje si� ponie�� literackiej pasji, my�la� Andre z u�miechem. Ta Gerd, kt�ra napisa�a, to� Czy by�a �on� Olego Knudsena, kiedy spisywa�a legend�?

To chyba niemo�liwe. Przypomina�a mu siostry Bronte, angielskie pisarki. Zamkni�te w sobie, st�amszone i samotne istoty, obdarzone si�ami tw�rczymi, kt�rych nic nie by�o w stanie zgasi�. Gerd zdecydowa�a si� tworzy�, snu� literack� opowie�� na bardzo niepewnych podstawach. Wk�ada�a w usta postaci repliki, wyobra�a�a sobie i opisywa�a, jak wygl�dali ludzie i ich otoczenie.

Niew�tpliwie jednak w ka�dej opowie�ci istnieje j�dro prawdy. To przecie� nie by�a wymy�lona historia. Dziewice z Vargaby istnia�y naprawd�, a ju� przynajmniej legenda o nich.

Tw�rczy talent autorki stworzy� jedynie detale, nieistotne szczeg�y. Andre zastanawia� si�, czy Gerd mia�a zamiar napisa� ksi��k� na podstawie legendy. Zeszyt, kt�ry trzyma� w r�ce, by� zbyt cienki, historia zbyt kr�tka na prawdziw� powie��. Czy to jednak nie jest grzech wszystkich pocz�tkuj�cych pisarzy, �e ich utwory nie s� wystarczaj�co d�ugie?

Mo�e nawet wys�a�a sw�j utw�r do jakiego� wydawnictwa? I mo�e odes�ano jej z odmow�? Nie, nie uwa�a�, by mia�a tyle odwagi.

�Gospodarz, kt�ry czeka�, a� �ona do�o�y do ognia, podj�� znowu opowie��:

��Mait, bo tak dziewczyna mia�a na imi�, zdo�a�a zwabi� Vreta Joara Jonssona nad jeziorko; przekona�a go, i� ukaza� jej si� b�g Frey i powiedzia�, �e chcia�by porozmawia� osobi�cie z Vretem Joarem.

Gospodarz zni�y� g�os.

��Powiadano, �e pos��ek boga Freya, kt�ry wyrze�biono w drewnie, mia� by� jakoby taki, no� do��

��Ojciec! � upomnia�a go �ona. � Nie m�wi si� o takich rzeczach!

��Nie, nie, ch�tnie pos�uchamy � zaprotestowa� Diderik i pochyli� si� ku opowiadaj�cemu z oble�nym, pe�nym oczekiwania u�mieszkiem.

��E, no � waha� si� ch�op. Najwyra�niej nie wiedzia�, kogo s�ucha�. � No, panowie wiedz� przecie�, jak obdarowany by� b�g Frey. B�g p�odno�ci i w og�le. A pos��ek z Vargaby mia� podobno by� tak wyposa�ony pod wzgl�dem m�skim, �e� No ju�, ju�, matko, ju� nic wi�cej nie powiem. W ka�dym razie kiedy Vret Joar Jonsson poszed� nad jeziorko, bez broni, z lasu wysz�a Mait z no�em w r�ce, by zamordowa� ciemi�yciela wsi. Pope�ni�a jednak b��d, bo postanowi�a mu wygarn�� wszystko, co le�a�o jej na sercu, zacz�a krzycze�, jakim jest on potwornym wyrzutkiem i draniem. Vret Joar, nie czekaj�c na dalszy rozw�j wypadk�w, zacz�� po prostu ucieka� w las, bo uzbrojona Mait c�rka Branta nie by�a osob�, z kt�r� mo�na by sobie �artowa�. Dziewczyna pogna�a za nim, a poniewa� by�a m�odsza i szybsza, wi�c ma�o brakowa�o, a by�aby go z�apa�a. Los jednak sprawi�, �e akurat w tym czasie lasem w stron� Vargaby szli pobo�ni kap�ani; w�a�nie okr��ali jeziorko.

Vret Joar s�ysza�, oczywi�cie, wiele o nowej wierze, coraz bardziej umacniaj�cej swoje wp�ywy w kraju. Nie by� ni� zachwycony, ale w tej chwili dostrzeg� w niej ratunek. Zacz�� wzywa� pomocy, oskar�aj�c Mait c�rk� Branta, �e jest czarownic�, kt�ra chce rzuci� na niego urok. Bo to akurat wiedzia�, �e dla nowej religii czary i przes�dy by�y najwi�kszym paskudztwem. Jeden z aposto��w da� znak swoim towarzyszom i zanim Mait zd��y�a si� zorientowa�, co si� dzieje, zosta�a w imi� Bo�e zad�gana no�em jako gro�na ��czarownica��.

Vret Joar zabra� swoich wybawc�w do Vargaby przysi�gaj�c, �e jest wyznawc� nowej wiary. Wkr�tce jednak s�udzy Bo�y dowiedzieli si� o ponurych grzechach obci��aj�cych jego sumienie. Krwawe ofiary z ludzi, to przecie� prawdziwy kult Baala! I wtedy to ludzie aposto�a przep�dzili ze wsi w lasy Vreta Joara Jonssona i jego syna Vreta Mattsa Jonssona, wymordowawszy przedtem po kolei stra�nik�w i wasali tyrana. Rozprawa by�a bezlitosna i brutalna, mimo wszystko jednak ojciec i syn zdo�ali dotrze� do ludzi. Dla Vreta Joara ucieczka przez lasy by�a zbyt wielkim wysi�kiem i zmar� na r�kach syna nad brzegiem Siljan. Wiadomo te�, co sta�o si� z Vretem Mattsem. W��czy� si� po wsiach, pi�, �ajdaczy� si�, g�odowa�. Umar� do�� m�odo.

��A Vargaby?

��C�, tam aposto�owie starali si� �elazn� r�k� nak�oni� ludzi do nowej wiary. A gdy im si� to nie uda�o, spalili wi�kszo�� dom�w w tej ��twierdzy poga�stwa�� i ludzie musieli budowa� je na nowo. S�udzy Bo�y poszli natomiast przez g�ry do Harjedalen.

W izbie zaleg�a cisza.

��I oni nadal tam mieszkaj�? � zapyta� Diderik cierpko.

��W Vargaby? Mieszkaj�. Raz do roku widujemy paru z nich w ko�ciele. Przemykaj� w milczeniu i cisi staj� gdzie� z ty�u, za innymi, a po nabo�e�stwie natychmiast wracaj� do swoich ukrytych za lasami ��k.

��No wi�c� Jeszcze przecie� nie powiedzia�e� nam, co takiego strasznego kryje si� w tutejszych lasach?

Ch�op uni�s� g�ow�.

��Jeszcze�cie tego nie poj�li, panie? Dziewice z Vargaby wci�� tu�aj� si� po okolicy! Mieszka�cy osady s� wolni, oni nie widuj� upior�w. Jednak obcy, kt�ry zab��dzi w lesie� Jakie� si�y poprowadz� go ukrytymi �cie�kami do Vargaby.

Diderik wyd�� wargi.

��A to dlaczego?

��Bowiem dziewice nadal poszukuj� Vreta Joara Jonssona i pewnie te� jego syna. Przede wszystkim jednak Joara. Sk�d duchy mia�yby wiedzie�, �e cz�owiek zmar� przed setkami lat? Nadal szukaj� opanowane ��dz� zemsty. Specjalnie zaciek�a jest podobno Mait c�rka Branta, ale jej siostry te� nie nale�� do mi�osiernych. Inne dziewczynki, te, kt�re zosta�y z�o�one w ofierze jako pierwsze, znalaz�y, zdaje si�, pok�j wieczny. Teraz ju� si� ich nie widuje.

��Ale one nie mog� nic zrobi� �ywym?

��W sensie fizycznym nie, ale mog� ich tak wystraszy�, �e nigdy nie znajd� wyj�cia z lasu.

��Zdarzy�o si� ju� kiedy� co� takiego? �e kto� nie odnalaz� drogi, nie wyszed� z lasu?

��Tego nie wiem. To przecie� wszystko mo�e by� jedynie legend�, podaniem. My jednak na wszelki wypadek nigdy si� nie zapuszczamy w tamte strony.

Pan Natan odetchn�� g��boko.

��Musz� powiedzie�, �e to niezwykle wyrazista i szczeg�owa opowie��. Nawet mo�e troch� zbyt dok�adna. Sk�d mo�na wiedzie� a� tyle? Zw�aszcza je�li nigdy si� tam nie by�o. I je�li nikt �ywy stamt�d nie wr�ci�.

��O, tak � zgodzi� si� gospodarz. � Z pewno�ci� w ci�gu tych stuleci wiele zosta�o dodane do opowie�ci lub poprawione.

��My�l�, �e tak � o�wiadczy� Diderik. � No i co, moi towarzysze? Przestraszyli�cie si�?

��Ja nie � odpar� kap�an. � B�g jest ze mn�.

��A ty, Havgrim? Wahasz si�?

M�ody cz�owiek potrz�sn�� g�ow�.

��Znakomicie � rzek� Diderik Swerd. � Drogi gospodarzu, serdeczne dzi�ki za rozrywk�. Jeste� bardzo dobrym narratorem i tworzysz pi�kne historie. My jednak nie zawr�cimy w d�ug� drog� do Mora. Wy�pimy si� w nocy, a potem pojedziemy dalej ku pustkowiom Harjedalen.

Ch�op westchn��.

��Rozumiem, �e nie mog� pan�w zatrzyma�. W takim razie nasza pasterka wyruszy z wami, �eby pokaza� wam przynajmniej pierwszy odcinek drogi. Nikt nie zna lasu lepiej ni� ona, a poza tym jej nigdy �adne nadprzyrodzone istoty nie niepokoi�y. Matko, sprowadzi�aby� tu nasz� ma�� pasterk�?

��Pasterk� k�z? Dziewczyn�? � zapyta� Diderik z oble�nym u�miechem. � Nie mo�e by� lepszego towarzystwa dla pe�nych �ycia m�czyzn!

Ch�op ani drgn��. Czeka�, a� �ona przyprowadzi pasterk�.

Na widok przyby�ej panu Diderikowi opad�a szcz�ka. Stanowczo nie by�a to najbardziej po��dana towarzyszka dla m�czyzny jego pokroju! Mia�a co najmniej sze��dziesi�t lat, by�a pokrzywiona i pomarszczona po d�ugim, pe�nym trudu �yciu, zm�czona nieustannym l�kiem o powierzone jej byd�o i samotno�ci� w pe�nych dzikiego zwierza lasach.

��To jest Barbro � przedstawi� gospodarz. � Rozumiem, �e panowie spodziewali si� kogo� m�odszego, bo przecie� zwykle najm�odsze pasterki zajmuj� si� kozami, lecz Barbro robi�a to przez ca�e swoje �ycie. By�a ma�� sierotk�, kiedy, zdaje si�, �e by�o to przed wiekami, przysz�a do domu mojego ojca. Jeste� pewna, Barbro, �e zdo�asz bezpiecznie przeprowadzi� pan�w przez lasy ko�o Vargaby tak, �eby znale�li si� na drodze do Lillhardal i Sveg?

��Pewnie, �e przeprowadz� � o�wiadczy�a stara i potem wyg�asza�a pospiesznie jakie� formu�ki, z kt�rych go�cie nie rozumieli ani s�owa.

��Nie, nie, chwileczk� � zaprotestowa� Diderik. � Musimy mie� przewodnika, kt�rego b�dziemy rozumieli.

��Wybaczcie mi, panie � rzek�a Barbro. � Kiedy� przez rok s�u�y�am u siostry mojego gospodarza, kt�ra wysz�a za m�� i mieszka w Gagnef. Wci�� jeszcze pami�tam tamtejsz� dziwaczn� mow�.

Dziwaczn� dla niej, lecz dla nich zrozumia��. Cho� nie by� to najczystszy j�zyk szwedzki, niew�tpliwie byli w stanie si� z ni� porozumie�.

��No dobrze � westchn�� Diderik zadowolony, wci�� jednak z tym lekko pogardliwym b�yskiem w oczach, podkre�laj�cym dystans, jaki dzieli� go od ni�ej stoj�cych gospodarzy. � W takim razie m�wimy wszystkim dobranoc i udajemy si� na spoczynek. M�g�bym chyba za��da�, �eby mi jaka� s�u��ca wygrza�a ��ko, ale dzisiaj jestem ju� zanadto zm�czony. Jutro wstajemy o wschodzie s�o�ca.

Ch�op skin�� g�ow�. Odprowadza� wzrokiem tak�e dw�ch pozosta�ych go�ci, gdy podnosili si� z miejsc i szli za Diderikiem do sypialni w innym budynku. Kiedy go mijali, napotka� wzrok najm�odszego. By�o to spojrzenie pe�ne sympatii i zrozumienia. Dowodzi�o, �e Havgrim orientowa� si� w zawi�o�ciach ludzkich uczu�. O tym, �e wiedzia�, kto spo�r�d zebranych w tej izbie ma najszlachetniejszy charakter.

To spojrzenie wzruszy�o gospodarza i przepe�ni�o go wdzi�czno�ci��.

Jaka� grupa nowo przyby�ych go�ci ha�asowa�a na korytarzu za drzwiami pokoju Andre. Od�o�y� r�kopis i czeka�, a� si� to uspokoi.

Na dworze �wieci� ksi�yc i rzuca� zimn� po�wiat� na pod�og� hotelowego pokoju. Andre wsta� i zaci�gn�� zas�ony.

Czeka� jakie� p� godziny, a kiedy na korytarzu znowu zapanowa�a cisza, wr�ci� do czytania.

Ma�a Kajsa wyp�dzi�a byd�o na pastwisko i siedzia�a teraz na sk�onie poro�ni�tego rzadkim lasem wzg�rza spogl�daj�c w d� na pas�ce si� zwierz�ta. Krowy zwykle trzyma�y si� blisko niej, owce natomiast by�y k�opotliwe. Zawsze chcia�y tego, co znajdowa�o si� troch� dalej. Na szcz�cie teraz pok�ad�y si� i prze�uwa�y to, czego zd��y�y od rana naskuba�. To by�a najspokojniejsza chwila dnia, do kt�rej m�oda pasterka zawsze t�skni�a.

Obok niej na ziemi le�a� du�y kij, kt�ry mia�a dla obrony przed dzikimi zwierz�tami, a tak�e r�g, kt�rym powinna wzywa� pomocy, gdyby grozi�o jej prawdziwe niebezpiecze�stwo. Strach nigdy jej nie opuszcza�, jak zreszt� wszystkich ma�ych pastuszk�w. Pozna�a go pierwszego dnia, gdy zosta�a wys�ana sama ze zwierz�tami do lasu, i tak ju� zosta�o. Mia�a w�wczas siedem lat. Teraz sko�czy�a ju� chyba osiemna�cie, cho� nie by�a tego taka ca�kiem pewna, bowiem w Vargaby nie przywi�zywano szczeg�lnej wagi do rachuby czasu. Dni i lata p�yn�y w przemiennym rytmie p�r roku i ci�kiej pracy. Kto by mia� czas liczy� mijaj�ce dni, skoro najwa�niejsz� spraw� by�o broni� si� przed g�odem i zimnem?

Oczy dziewczyny by�y rozmarzone, co si� ostatnio zdarza�o bardzo cz�sto.

Wiele zagr�d we wsi �wieci�o pustkami po zarazie, kt�ra nawiedzi�a Vargaby przed pi�cioma laty. Kajsa nie bardzo umia�aby powiedzie�, co to by�a za choroba. Jaka� biegunka, kt�ra zabra�a niemal po�ow� wszystkich mieszka�c�w osady. Dom Era Nilsa popada� w ruin�, a nie by�o nikogo, kto by si� o niego zatroszczy�. Dom Era Andersa ju� si� ca�kiem zapad�, belki dachowe tworzy�y rumowisko, poro�ni�te chwastami. Obora Olego Branta sta�a si� siedliskiem s�w, kt�re pohukiwa�y gro�nie po nocach.

Od czasu zarazy nie by�o w osadzie ani jednego m�odego m�czyzny.

Pocz�tkowo Kajsa nie rozumia�a trapi�cej j� t�sknoty, tego wci�� rosn�cego i umacniaj�cego si� pragnienia, kt�re zdawa�o si� rozrywa� jej dusz� na strz�py. Stawa�a na wzg�rzu i spogl�da�a w dolin�, gdzie p�yn�a rzeka. Zabierz mnie ze sob�, prosi�a cichutko. We� mnie st�d i zaprowad� do miejsc, kt�re wabi� z oddali.

Prosi�a doros�ych, by jej pozwolili opu�ci� Vargaby. Chcia�a pozna� nowych ludzi, tak jej si� wydawa�o. Chcia�a zobaczy� nowe okolice. My�la�a, �e za tym w�a�nie t�skni.

Teraz jednak rozumia�a wi�cej.

Podczas ostatniego Bo�ego Narodzenia znalaz�a si� w ko�ciele w Alvdalen. Widzia�a tam m�odych m�czyzn i ch�opc�w w swoim wieku. Stali po drugiej stronie ko�cielnej nawy. Wtedy zrozumia�a, czego tak rozpaczliwie pragnie jej sko�atane serce.

Poj�a, �e t�skni do innego cz�owieka, do kogo� bliskiego, kto stanowi�by dla niej oparcie. Do kogo�, kto zaspokoi�by jej potrzeb� czu�o�ci i kt�remu ona mog�aby okazywa� czu�o��. Kto wzi��by j� w ramiona i kto by ugasi� trawi�cy jej cia�o ogie�, uwolni� j� od m�ki, kt�ra z roku na rok stawa�a si� coraz bardziej niezno�na.

Niczym lunatyczka pr�bowa�a kilka razy opu�ci� Vargaby na w�asn� r�k�, chcia�a doj�� do ludzi. Zawsze jednak zawracano j� z drogi i karano za niedopuszczalne pomys�y.

Teraz ju� zrezygnowa�a.

Kajsa wiedzia�a, �e nie jest w swojej t�sknocie osamotniona. Kjerstin z s�siedniej zagrody na przyk�ad. Najpi�kniejsza i naj�agodniejsza istota we wsi. By�a kilka lat starsza ni� Kajsa i cz�sto rano miewa�a czerwone, zapuchni�te oczy. Kjerstin jednak nigdy by si� nie odwa�y�a uciec z Vargaby. Takich rzeczy si� po prostu nie robi, a poza tym �wiat jest bezlitosny, pe�en niebezpiecze�stw czyhaj�cych na m�od� dziewczyn�. Kjerstin ba�a si� wszystkiego i przestrzega�a niepisanych praw, jakie mieszka�cy Vargaby ustanowili w ci�gu stuleci. Ani ona, ani Kajsa nie rozumia�y, �e by�o w�r�d tych praw wiele zasad niedorzecznych, bo przecie� nie zna�y innego �ycia. Wierzy�y wi�c, �e ka�dego roku nale�y wrzuci� po kawa�ku wszelkiego rodzaju jedzenia do le�nego jeziorka, by zapewni� dobre zbiory. Nikt ju� nie wiedzia�, dlaczego tak trzeba, po prostu robiono to i ju�. Albo ka�dego wieczoru, kiedy zamykano byd�o na noc, trzeba by�o wypowiada� wiele dziwnych formu�ek i plu� na pr�g obory, by strachy albo jeszcze co gorszego nie dosta�o si� do �rodka. Ka�da praca, jak� podejmowano, wymaga�a odr�bnych rytua��w. Nowo narodzone dziecko trzeba by�o w�o�y� na chwil� do dziupli drzewa rosn�cego ko�o �r�d�a�

Tyle rzeczy nale�a�o wiedzie�, tylu zwyczaj�w przestrzega�, lecz dla dziewcz�t by�y to sprawy naturalne. S�dzi�y, �e wsz�dzie na �wiecie jest podobnie.

�wiat zdawa� si� taki ogromny! Wida� to by�o wyra�nie, kiedy si� wesz�o na Wielk� G�r�. Jedno wzg�rze za drugim majaczy�o w oddali na tle sinoniebieskich las�w. A daleko, daleko na horyzoncie po�yskiwa�o wielkie jezioro. Jezioro Orsa, tak je nazywano. Ale nikt z Vargaby nigdy tak daleko nie zaszed�.

Kajsa zastanawia�a si� cz�sto, czy tam, w tych dzikich borach, tak�e �yj� ludzie. By�a w Alvdalen i mog�a si� przekona�, �e tam mieszka ich wielu. Pocz�tkowo nie mog�a w to uwierzy�, wtedy jednak by�a dzieckiem. I wtedy jej �wiat ogranicza� si� do las�w wok� Vargaby. Teraz wiedzia�a wi�cej. Wi�c mo�e w tamtych odleg�ych dolinach tak�e znajdowa�y si� osady? Cho� do�� trudno by�o w to uwierzy�. A� tak du�o ludzi z pewno�ci� na �wiecie nie ma!

Stary Ols Erik twierdzi� co prawda, �e ludzie mieszkaj� jeszcze dalej, r�wnie� w miejscach, kt�rych st�d nie wida�. Ale to chyba tylko takie gadanie, bo w takim razie ci ludzie musieliby mieszka� na zewn�trz, poza granicami �wiata!

Kajsa drgn�a. Kto� wo�a� jej imi�. Ze z�o�ci�!

Zerwa�a si� i pobieg�a w d�. To Britta, kt�ra mieszka�a w domu pod lasem. Britta by�a dok�adnie w jej wieku, no, mo�e nawet troch� m�odsza. By�a jednak bardzo impulsywna i nieobliczalna. I silna. Nie taka jak Kajsa, co to marzy z otwartymi oczyma.

��Jak ty pilnujesz byd�a, Kajsa? � krzycza�a rozgniewana Britta. � Ciel�ta wr�ci�y na podw�rze!

Przestraszona Kajsa rozgl�da�a si� za zwierz�tami. Kozy znikn�y, ciel�ta tak�e. Tylko krowy pas�y si� spokojnie.

��Chod� tu zaraz! � wo�a�a Britta. � Poszukamy k�z.

Kiedy chodzi�y po lesie, nawo�uj�c, Kajsa my�la�a o Britcie. Zastanawia�a si�, czy ona tak�e t�skni. O, z pewno�ci�! Kajsa nie raz dostrzega�a niepok�j w jej spojrzeniu. Britta jednak wiedzia�a, czego chce. By�a o g�ow� wy�sza od przyjaci�ki, mia�a l�ni�ce, ciemne w�osy i niemal agresywne oczy. Przyjemnie by�o na ni� patrze�, bo porusza�a si� z wdzi�kiem i pewno�ci� siebie, d�ugonoga o szczup�ej talii. Na twarzy jednak nie by�a taka �adna jak na przyk�ad Kjerstin. Ale te� z Kjerstin ma�o kto m�g� si� r�wna�.

Kajsa mia�a w�osy jasne, splecione w warkocze, oczy niebieskie i u�miecha�a si� nie�mia�o. Mama powiedzia�a, �e Kajsa jest �liczn� ma�� dziewczynk�. Ale matki pewnie zawsze tak m�wi� o swoich dzieciach.

Mama� Nie by�o ju� mamy. Taty te� nie. Nie prze�yli zarazy i teraz Kajsa mieszka�a u siostry mamy. Nie by�o jej tam �le, ale cz�sto t�skni�a do rodzic�w i do w�asnego domu.

Britta sz�a szybkim, stanowczym krokiem, wci�� za-gniewana. Kajsa pod��a�a za ni� z poczuciem winy.

Obie dziewczyny by�y, rzecz jasna, spokrewnione ze sob�. Tak jak wszyscy w Vargaby. Ale Ers Nils pilnowa� porz�dku, je�li chodzi o ma��e�stwa. Dobrze wiedzia�, kto z kim mo�e si� o�eni�, jaki stopie� pokrewie�stwa ich ��czy. Dawniej tak bardzo tego nie przestrzegano, ale rezultaty ma��e�stw pomi�dzy zbyt bliskimi krewnymi by�y straszne. Dzi�ki temu Nilsowi unikni�to wielu nieszcz��. Tylko �e Nils te� nie prze�y� zarazy. Zreszt� dla trzech panien nie by�o w Vargaby ch�opc�w, wi�c i tak pokrewie�stwo straci�o znaczenie.

Na my�l o tej sytuacji Kajsa doznawa�a bolesnego uczucia w sercu.

Ona sama znajdowa�a si� jak gdyby po�rodku pomi�dzy skryt�, zal�knion� Kjerstin, kt�ra apatycznie przyjmowa�a sw�j gorzki los, bo i tak nigdy nie odwa�y�aby si� na �adne dzia�anie, a obdarzon� si�� woli, energiczn� Britt�. Kajsa by�a marzycielk�. �y�a nadziej�, �e kiedy� zdo�a jako� rozwi�za� problem swojej samotno�ci, lecz nie podejmowa�a prawie �adnych wysi�k�w, by do tego doprowadzi�, je�li nie liczy� dw�ch pr�b ucieczki.

Na ulicy przed hotelem rozleg�y si� jakie� ha�asy i Andre wsta�, �eby zobaczy�, o co chodzi. Rozsun�� zas�ony.

Na dworze zapad�y ju� ciemno�ci, zapalono uliczne latarnie.

Dw�ch pijanych m�czyzn zatacza�o si� na chodniku tu� pod jego oknem. Wykrzykiwali co� g�o�no, a� portier hotelowy wyszed�, �eby ich przep�dzi�. Wtedy na ulicy ukaza�a si� m�oda kobieta ubrana z krzykliw� elegancj� i skierowa�a si� ku pijanym, pochodz�cym najwyra�niej z wy�szych klas. Zachwyceni widokiem dziewczyny, ruszyli w jej stron�, chwiali si� przy tym niebezpiecznie. W ko�cu jeden, chc�c z�apa� dziewczyn�, straci� r�wnowag�, a poniewa� ona uskoczy�a w bok, upad� i wyl�dowa� z twarz� w rynsztoku. Kompan i dziewczyna wybuchn�li radosnym �miechem. W ko�cu dziewczyna odesz�a z tym mniej pijanym.

Andre nie m�g� si� pozby� natr�tnej my�li: Czy to przypadkiem nie jest Mali, c�rka Petry? Sprawia�a jednak wra�enie zbyt do�wiadczonej, zbyt pewnej siebie. Trudno, Andre nie mia� teraz czasu si� ni� zajmowa�.

Wr�ci� do ��ka i wkr�tce znalaz� si� znowu w odleg�ej przesz�o�ci. W rozleg�ych lasach ko�o Vargaby�

Britta sz�a bardzo szybko. Prychn�a na Kajs�, �eby jej nie depta�a po pi�tach, ale gdzie indziej szuka�a zb��kanych k�z. Wystarczy przecie�, �e b�d� si� s�ysza�y!

Po�o�ywszy uszy po sobie Kajsa powlok�a si� w inn� stron�.

Dzie� by� ponury. Chmury wisia�y tak nisko, �e okrywa�y szczyty najwy�szych sosen. Ca�y las zdawa� si� mokry, powietrze by�o zgni�e, a z niewidocznych czubk�w drzew krzycza�y wrony, przenikliwie i ponuro.

Kajsa s�ysza�a pe�en irytacji g�os Britty, wo�aj�cej kozy. Ona sama pokrzykiwa�a tak�e, lecz bez wi�kszego przekonania. Ch�tnie u�y�aby rogu, ale wtedy zlecia�aby si� ca�a wie� w przekonaniu, �e napad� na ni� jaki� dziki zwierz. To by si� dobrze dla Kajsy nie sko�czy�o!

Reniferowy mech ugina� si� pod jej stopami. Wesz�a do ja�niejszej cz�ci lasu, gdzie ros�y pi�kne, wysokie sosny. Widoczno�� by�a tu znacznie lepsza, ale k�z nigdzie ani �ladu. Zawr�ci�a wi�c i ponownie wesz�a w mroczn� g�stwin�.

Czy dziewcz�ta b�d� musia�y czeka� z zam��p�j�ciem, dop�ki mali ch�opcy ze wsi nie dorosn�? By�o ich czterech, od sze�ciu do dziesi�ciu lat. Nie, Kajsa nie mia�a ochoty czeka� na �adnego z nich. Jej przyjaci�ki z pewno�ci� tak�e nie. Kiedy pomy�la�a o tych chudych ma�ych ch�opaczkach, m�wi�cych cieniutkimi g�osikami, bawi�cych si� na wiejskiej drodze, my�l o czekaniu na nich wyda�a jej si� przera�aj�ca i zarazem �mieszna. Nie, nic takiego nie powinno jej nawet przychodzi� do g�owy!

Ale jaki one wszystkie trzy mia�y wyb�r? We wsi by�o jeszcze kilku starszych wdowc�w. Nikogo wi�cej.

Sytuacja by�a tak rozpaczliwa, �e Kajsa mog�aby p�aka� w g�os.

Las zdawa� si� dzisiaj jaki� dziwny. Jakby obcy. Kajsa zna�a, rzecz jasna, legend� a dziewicach z Vargaby, ale nikt z jej znajomych nigdy niczego nie widzia�. I nikt chyba ju� nie wierzy� w stare opowie�ci, �e obcy mogli zosta� sprowadzeni na manowce przez zmar�e dawno temu dziewice. To przecie� oczywiste wymys�y, mo�e rozpowiadane po to, �eby zepsu� opini� tej osadzie tak, by nikt nigdy nie chcia� tu przyjecha�? A to by by�a wielka szkoda�

Dzi� jednak w lesie panowa� jaki� osobliwy nastr�j. Nigdy czego� podobnego nie doznawa�a, jakby niepok�j, napi�cie, oczekiwanie. Znad jeziorka ni�s� si� ponury krzyk nura, ale do tego pasterze i pasterki z Vargaby byli przyzwyczajeni.

Przystan�a i nas�uchiwa�a. Z oddali dochodzi� g�os Britty nieustannie przywo�uj�cej kozy, poza tym jednak panowa�a taka cisza, �e s�ycha� by�o szelest spadaj�cej w d� sosnowej szyszki. Nagle ogarn�� j� przejmuj�cy smutek, kt�ry chyba nie pochodzi� od niej samej, lecz od tych istot, kt�re �y�y tu przed setkami lat. Jakby nadal znajdowa�y si� w jej pobli�u, samotne, zrozpaczone, nieszcz�liwe.

Dziewice z Vargaby?

Nie, c� za g�upstwa! To nastr�j tego dnia, ten ponury, pe�en melancholii las i samotno�� tak wp�ywaj� na jej my�li.

By�a jednak przyzwyczajona�

Rozleg� si� g�o�ny krzyk Britty.

��Kajsa! � nios�o si� po�r�d mokrych koron drzew. � One s� tutaj! Znalaz�am kozy!

Niesamowity nastr�j prys�. Z uczuciem ulgi Kajsa pobieg�a w stron�, sk�d dochodzi�o wo�anie. W po�owie drogi spotka�a �liczn� Kjerstin.

��Mama si� o was niepokoi � powiedzia�a Kjerstin. � Britta wysz�a z domu tak dawno temu.

��To moja wina � t�umaczy�a Kajsa. � Nie dopilnowa�am k�z i gdzie� mi zgin�y.

��Ciel�ta te�. Wr�ci�y do domu.

��Wiem o tym � rzek�a Kajsa z poczuciem winy. � Widzia�a� krowy?

��Widzia�am. Le�� na polanie. Ale nie powinny na tak d�ugo zostawa� same.

��P�jdziesz ich popilnowa�?

��Ch�tnie.

Kjerstin przystan�a.

��Wiesz, Kajsa, ja tego nie rozumiem. Takie mam jakie� dziwne wra�enie, jakby tu wsz�dzie w lesie znajdowali si� ladzie. Albo�

Zawaha�a si�, wi�c Kajsa doko�czy�a:

��Albo nie ludzie, prawda?

��No w�a�nie! Dok�adnie to mia�am na my�li. Boj� si�, Kajsa. Nie wiem, czy odwa�� si� zosta� sama z krowami.

��To id� do Britty zamiast mnie, a ja wr�c� do kr�w. Britta jest tam na g�rze, dopiero co s�ysza�am jej wo�anie. My�l�, �e nie jest teraz do mnie specjalnie przyja�nie usposobiona, wi�c ch�tnie si� z tob� zamieni�.

Kjerstin u�miechn�a si�, ale by� to blady i niespokojny u�miech. Potem si� rozsta�y.

Kajsa przystan�a. Jeszcze raz dozna�a tego wra�enia, a by�o ono tak silne, �e zakr�ci�o jej si� w g�owie.

Co si� dzisiaj dzieje z tym lasem? zastanawia�a si� przera�ona. To dziwne napi�cie, to trudne do okre�lenia podniecenie, ta� z�o��?

Otrz�sn�a si� z nieprzyjemnych my�li i pobieg�a zobaczy�, co si� dzieje z krowami.

Jechali z Rot do Klitten, a potem mieli przed sob� ju� tylko lasy. Mijali oczywi�cie od czasu do czasu jakie� pastwiska, lecz by�y one puste, ani zwierz�t, ani ludzi po niedawnej zarazie.

Najpierw podr�owali przez majestatyczne bory sosnowe. Widne, prze�wietlone i jeszcze ja�niejsze od srebrzystobia�ych porost�w.

Poniewa� zar�wno Diderik Swerd, jak i pan Natan uwa�ali si� za zbyt godnych, by proponowa� podwod� starej babie, to Havgrim wzi�� przewodniczk� na swego wierzchowca. Nie�le do siebie pasuj�, my�la� Diderik, zar�wno ze wzgl�du na niskie pochodzenie, jak te� i na mizerny wygl�d obojga.

Niezbyt wygodnie si� jecha�o, maj�c przed sob� ko�cist� i powykrzywian� Barbro, lecz Havgrim jak zwykle nie skar�y� si� ani s�owem.

Jechali na przedzie, bo przecie� Barbro mia�a wskazywa� drog�. Na razie nie mieli �adnych k�opot�w. Z pewno�ci� siebie prowadzi�a ich przez zdradliwe bagna i strome wzg�rza, przez strumienie i g�ste bory. Widywali rozleg�e mokrad�a, na kt�rych to tu, to tam ros�y samotne, wysmagane wiatrem sosny, mijali skalne urwiska, gdzie zosta�y tylko ogo�ocone z ga��zi pnie drzew, jakie tam kiedy� ros�y. By� mo�e szala� tu kiedy� po�ar albo susza panowa�a kt�rego� lata. Okaza�o si�, �e natura na p�noc od Osterdalelven jest bardzo zr�nicowana.

Ko�o po�udnia, gdy byli ju� bli�ej Harjedalen ni� Alvdalen, trzej m�czy�ni zauwa�yli, �e stara robi si� jaka� niespokojna. Znajdowali si� teraz na polanie, w terenie pokrytym trudnym do przebycia mieszanym lasem, a �wiat�o tego dnia by�o jakie� mroczne, od ciemnych chmur czy te� mg�y, nie wiadomo jak to nazwa�, wisz�cej nisko nad ziemi�, rozci�gaj�cej si� nad mokrad�ami i przep�ywaj�cej pomi�dzy drzewami.

��Co to znaczy, kobieto? � warkn�� Diderik ostrzej ni� zamierza�. � Zab��dzi�a�?

��Niech B�g broni � odpar�a Barbro dumnie. � Chodzi�am t�dy z byde�kiem niezliczon� ilo�� razy. Szlak prowadzi daleko od wsi, kt�r� panowie chcieliby omin��.

��My by�my chcieli? � zapyta� Diderik. � To nie my boimy si� tej osady, to tw�j gospodarz nas tak uparcie straszy�.

��I bardzo dobrze zrobi�. Ja wiem o tych sprawach wi�cej ni� on, chocia� te tam� dziewice mnie zawsze dawa�y spok�j.

Pastor prychn��.

��No dobrze. W takim razie co ci� niepokoi? � zapyta� Diderik przewodniczk�.

��Prowadzi�am pan�w w�a�ciw� drog�, jestem tego pewna. Nie mog�o by� inaczej, bo tu, w obr�bie wielu mil, nie ma innych szlak�w. Ale teraz nie poznaj� okolicy. Ten wielki kamie�, tam� Nie powinno go tu by�. A �cie�ka, kt�r� od dawna jechali�my? Gdzie si� podzia�a? Przecie� tu teraz nie ma �adnej �cie�ki!

��Jakie� p� godziny temu rozdzieli�a si� na dwoje � rzek� Havgrim.

Barbro popatrzy�a na niego przestraszona.

��Rozdzieli�a si� na dwoje? Nie zauwa�y�am. To niemo�liwe. Nie w tym miejscu, wiem to na pewno!

��Ale tak w�a�nie si� sta�o � zapewnia� Diderik. � A ty wybra�a� �le. Musimy zawr�ci�.

Barbro rozejrza�a si� dooko�a.

��My�l�, ojcze Natanie, �e powinien ojciec zacz�� si� teraz modli� za nas wszystkich � wymamrota�a.

��Nie b�d� przes�dna, kobieto! Po prosto �le zapami�ta�a� drog�, nic wi�cej. Zaczynasz si� starze� i pami�� ci� zawodzi.

W oczach starej dostrzegali up�r.

��Nikt nie ma takiej pami�ci jak ja, moi panowie. A tu jest co� nie tak, jak powinno by�.

��Nonsens � rzek� Diderik. � Wystarczy, �e cofniemy si� do miejsca, gdzie �cie�ka si� rozdzieli�a�

��Cii� � przerwa� mu pan Natan. � Co to by�o?

Zacz�li wszyscy nas�uchiwa�. Szarobia�a mg�a kr��y�a nad ich g�owami i przes�ania�a wierzcho�ki drzew.

��To nur � powiedzia� Havgrim. � Jaki� wyj�tkowo wielki nur.

Barbro, kt�ra siedzia�a tu� przy nim, s�ysza�a jego g�os, jakby si� dobywa� z g��bokiej studni. Zwr�ci�a uwag�, �e pos�uguje si� dialektem sztokholmskim.

��Nie � zaprotestowa� Diderik. � To cz�owiek. G�os cz�owieka wzywaj�cego pomocy.

��Nury naprawd� cz�sto tak krzycz� � uspokoi�a go Barbro. � To by� ptak.

��Musz� przyzna�, �e do z�udzenia przypomina g�os cz�owieka � rzek� pastor z wahaniem.

Diderik by� podniecony. Twarz okolona wypiel�gnowan� blond brod� nabra�a rumie�c�w.

��Czy� nie s�yszycie? Wo�aj�ca wykrzykuje jakie� imi�, ale nie mog� zrozumie� jakie. Chod�cie! Musimy si� tam dosta�!

��Konno tam nie dotrzemy � powiedzia� pastor tym swoim zawsze lekko zirytowanym tonem, jakby cierpia� na chroniczny nie�yt �o��dka. � Tam jest tylko bagno. I nie dajmy si� zwabi� niedorzecznym przywidzeniom. Oczywi�cie, �e to ptak.

Diderik Swerd ju� jednak zeskoczy� z siod�a.

��Konie zostawimy tutaj. Barbro ich popilnuje.

��Ja te� zostaj� � o�wiadczy� Havgrim. � Nie mo�emy zostawi� kobiety samej z ko�mi bez �adnej ochrony w takiej g�uszy. Tu mo�na by si� spodziewa� nawet nied�wiedzia.

��W porz�dku. W takim razie p�jdziemy obaj z ojcem Natanem. Zreszt� zaraz wr�cimy.

Gdy odeszli, zapad�a grobowa cisza. �adne z dwojga pozosta�ych nie by�o akurat szczeg�lnie rozmowne.

Na koniec Barbro o�wiadczy�a:

��Nie czuj� si� dzisiaj za dobrze w lesie.

��Ja te� nie � przyzna� Havgrim. � Przyt�acza mnie ta niezno�na cisza.

Barbro rozumia�a, co chcia� powiedzie�, bo przecie� wci�� s�yszeli oddalaj�ce si� g�osy ojca Natana i Diderika Swerda. I wielki nur raz po raz ponawia� swoje osobliwe, pe�ne skargi wo�anie.

��Poj�cia nie mam, jak kto� mo�e to uzna� za g�os kobiety � powiedzia�a Barbro. � Bo przecie� m�wi� ��ona��, prawda?

��Ja te� to s�ysza�em � potwierdzi� Havgrim kr�tko.

��A sk�d to pochodzicie, m�j panie? � zainteresowa�a si� Barbro.

��Nie nazywaj mnie panem � u�miechn�� si� cierpko. � A pochodz� z okolic Sztokholmu. Tyle tylko �e ju� dawno stamt�d wyjecha�em. Od tamtej pory zjecha�em niemal ca�y �wiat.

Nie wygl�da� na kogo�, kto zdo�a� objecha� a� tak wiele, by� na to zbyt m�ody.

��A dlaczego to je�dzili�cie tyle?

��Szuka�em. Na moim rodzie ci��y taki przymus. Nieugaszona potrzeba poszukiwania.

��To brzmi strasznie!

��Nie, �le si� wyrazi�em. To nie jest nieugaszona potrzeba. Kiedy� znajdziemy to, czego szukamy. Ja jestem to winien mojemu ojcu za wszystko, co dla mnie zrobi�.

W tym miejscu, na marginesie, Benedikte postawi�a znak zapytania. Andre rozpozna� kolor jej atramentu. Zastanawia� si�, o co mog�o jej chodzi�.

Barbro skin�a g�ow�, cho� nie wiedzia�a, czego to Havgrim poszukuje. Mo�e mia� na my�li szcz�cie?

Rozejrza�a si� zmartwiona.

��Tyle czasu to zabiera. Mia�am zamiar wr�ci� do domu przed zmierzchem.

��To daleko, zw�aszcza na piechot�.

��Przywyk�am. Ale �moka to bym spotka� nie chcia�a.

Havgrim u�miechn�� si� pod nosem.

��S�ysza�em, �e by�a� przez rok w Gagnef Przeje�d�ali�my tamt�dy i te� nam opowiadali o �moku. Widz�, �e pozna�a� tamtejsze wierzenia.

�mok to istota czy mo�e raczej symbol. Symbol ciemno�ci i wszystkich nadprzyrodzonych istot, kt�re wychodz� z ukrycia po zmroku. �mok nie ma konkretnej postaci. Ka�dy mo�e go sobie wyobra�a� zgodnie z w�asn� fantazj�.

Barbro cieszy�a si�, �e spotka�a kogo�, kto rozumie jej niepok�j.

��Postaram si�, �eby� w odpowiednim czasie zawr�ci�a � obieca�.

Przewodniczka poczu�a si� bezpieczna.

��Pos�uchajcie � rzek�a. � Ptak ucich�.

��Nasi pewnie ju� tam doszli i stwierdzili, �e to tylko nur.

��No to wkr�tce wr�c� do nas. Szczerze m�wi�c, nie mamy czasu na takie wycieczki.

Havgrim rozejrza� si�. Chmury zesz�y jeszcze ni�ej, przes�oni�y zbocza wzg�rz, mia� wra�enie, �e oboje z Barbro stoj� w wielkiej sali o jakby we�nistym, szarym suficie.

��W�a�ciwie gdzie my jeste�my?

��O, �ebym to ja wiedzia�a! Nie znam tych okolic. Nie zdziwi�oby mnie, gdyby�

Nie doko�czy�a zdania. Zreszt� wcale nie musia�a. Havgrim i tak wiedzia�, co chcia�a powiedzie�.

Dwaj m�czy�ni przedzierali si� przez g�sty las. Wsz�dzie wok� by�o mokro i nieprzyjemnie; marzyli, �eby ponownie znale�� si� na ko�skich grzbietach.

Nagle Diderik Swerd przystan��.

��Prosz� pos�ucha�! Ona znowu krzyczy! S�yszy pan chyba, �e ona wo�a jakie� imi�?

Pastor by� blady, mia� bardzo niepewn� min�. Skin�� g�ow�.

��Tak, s�ysz�. Jezu Chryste, uwolnij nas od tej zb��kanej duszy!

Diderik Swerd nie by� w stanie ruszy� si� z miejsca. Ws�uchiwa� si� jak zaczarowany w to niesamowite wo�anie. �a�osny, ponury g�os krzycza� co�, co brzmia�o: ��Vret Joar! Vret Joooar!��

��Nie! � wykrztusi� przera�ony. � To musi by� halucynacja.

Pastor s�ysza� natomiast wyra�nie, �e g�os wo�a raz po raz: ��Panie Natan! Panie Nataaan!��

�aden jednak nie mia� odwagi powiedzie�, co s�yszy.

��Mo�e nie powinni�my tam chodzi�? � zastanawia� si� Diderik.

Pan Natan otrz�sn�� si� z wra�enia.

��Nie powinni�my si� l�ka� wys�annik�w Szatana! T� spraw� powinni�my jak najszybciej wyja�ni�.

Stanowczym krokiem ruszy� przed siebie i panu Diderikowi nie pozostawa�o nic wi�cej, jak p�j�� za nim. Nagle przystan�li. Wo�ania umilk�y.

Byli przemoczeni a� do pasa, lecz po chwili ruszyli dalej. Przed nimi z mg�y wy�ania� si� powoli ponury widok. Pojedyncze, na wp� uschni�te drzewa otacza�y le�ne jeziorko, kt�re le�a�o po�rodku lasu niczym szare, za�zawione oko. Nieoczekiwanie zauwa�yli �cie�k� wiod�c� do jeziora, mo�na nawet powiedzie�, �e by�o to co� wi�cej ni� �cie�ka, raczej droga, najwyra�niej rzadko ucz�szczana, ale do�� szeroka i widoczna.

Po tafli jeziora p�ywa�y trzy ptaki. Kiedy pod stop� pastora trzasn�a sucha ga���, przestraszone, znikn�y pod wod�.

��O ile si� znam na ornitologii, to s� to wielkie nury � mrukn�� Diderik. � Mimo wszystko pope�nili�my b��d!

��Chyba tak!

Ka�dy z nich czu� zimny dreszcz strachu pe�zaj�cy po plecach, lecz nie chcia� pokaza� towarzyszowi, co my�li. A my�leli obaj, �e miejsce jest okropne i niesamowite w jaki� trudny do okre�lenia spos�b. Nie tylko odludzie i ponura przyroda powodowa�a to wra�enie. By�o tu co�, czego nie umieli zdefiniowa�, co jednak wyczuwali ka�dym nerwem, ka�d� kom�rk� cia�a. Zdawa�o im si�, �e gdyby si� odwr�cili, mogliby napotka� zimne, upiorne spojrzenie oczu, kt�re nie istniej�, zobaczyliby t�, czy tych, kt�rzy wo�ali! Nie odzywali si� jednak ani s�owem, szli po prostu ze wzrokiem utkwionym przed siebie i zastanawiali si�, czy zdo�aj� si� st�d wydosta�. Najch�tniej zas�oniliby uszy d�o�mi, zacisn�li powieki i na o�lep biegli do koni, je�li taki szale�czy bieg w og�le by�by mo�liwy.

��Co to jest tam dalej? � zapyta� pastor.

��Nie mamy czasu, �eby to bada�, musimy wraca� jak najszybciej � odpar� pan Diderik.

Pan Natan nie mia� jednak do�� odwagi, by w�a�nie teraz zawr�ci�, bo odnosi� wra�enie, �e oni s� za nim i zmuszaj� go, by szed� naprz�d. Chcia� zyska� na czasie, zebra� si�y.

��Musz� zobaczy� � powiedzia� kr�tko.

Poszli obaj. Zobaczyli bezkszta�tny, poro�ni�ty mchem stos czego�, co raczej nie nale�a�o do natury. Cokolwiek to by�o, musia�o zosta� stworzone przez cz�owieka.

Pan Natan pochyli� si� nad wzg�rkiem. Wypiel�gnowanymi r�kami cz�owieka z lepszych sfer grzeba� ostro�nie w ziemi.

Diderik Swerd przygl�da� mu si� z irytacj�. Nagle gwa�townym ruchem wyrwa� wielki p�k trawy i mchu.

Las trwa� teraz w ciszy. �adnego znaku, �e mog� si� tu gdzie� czai� niewidzialne istoty. Las zdawa� si� wstrzymywa� dech.

W miejscu, z kt�rego pan Diderik zerwa� dar�, ukaza�o si� jakie� rze�bione drewno, sczernia�e od ognia, ale bardzo dobrze zachowane w bagiennym pod�o�u. Diderik zerwa� jeszcze jeden kawa�ek darni.

��W imi� Ojca i Syna i Ducha �wi�tego! � wykrztusi� pastor. � To przecie� pos��ek bo�ka! Por�bany i w kawa�kach, ale najprawdziwszy. To jaki� poga�ski o�tarz!

��A wi�c legenda m�wi prawd� � szepn�� Diderik. Teraz on zblad� z wra�enia. � W ka�dym razie je�li chodzi o historyczne fakty. Opowie�ci o duchach pojawi�y si� p�niej i nie maj� nic wsp�lnego z rzeczywisto�ci�.

Widok poga�skiego bo�ka przywr�ci� im zdolno�� trze�wego my�lenia. Widzieli, oczywi�cie, �e pos��ek przedstawia Freya. Niezdarnie wyrze�bione rysy twarzy nic nie m�wi�y, nie mia�y zreszt� �adnego znaczenia, poza tym tak by�y nadgryzione z�bem czasu, �e mog�yby przedstawia� wszystko jedno kogo, ale w�r�d resztek i cz�ci, kt�re le�a�y przed nimi w jasnym �wietle dnia, znajdowa� si� te� cz�onek, kt�ry nie m�g� nale�e� do �adnego innego boga, jedynie do boga p�odno�ci. Z grymasem niech�ci pan Natan odwr�ci� g�ow�.

Diderik Swerd nie by� a� tak wra�liwy. Chichota� oble�nie, wzi�� os�awiony cz�onek bo�ka do r�ki i ogl�da� go dok�adnie.

��To dopiero posag! � mrucza� pod nosem.

Pan Natan zwr�ci� si� do niego gwa�townie:

��Prosz� tego nie dotyka�! Lepi si� do tego wszelkie najgorsze paskudztwo. To jest przekl�te, czy pan nie rozumie?

Diderik natychmiast odrzuci� od siebie kawa�ek drewna, jakby si� oparzy�. Ruszyli z powrotem t� sam� drog�, kt�r� przyszli. �aden nie pojmowa�, jak to si� sta�o, �e a� tak ulegli niesamowitemu nastrojowi tego miejsca.

Milczenie przerwa� Natan.

��Powinienem by� odm�wi� modlitwy i pob�ogos�awi� miejsce, resztki przekl�tego o�tarza i to, co kiedy� by�o samym j�drem poga�stwa. Ale jest tak, jak pan m�wi, panie Diderik: nie mamy czasu do stracenia! Musimy jecha� dalej, bo nied�ugo si� �ciemni!

Diderik zgadza� si� z nim z ca�ego serca.

��I ta nieszcz�sna kobieta powinna jeszcze dzisiaj wr�ci� do domu.

��Oczywi�cie!

Brodzili przez bagno po kolana w wodzie. Szli w milczeniu, �aden nie chcia� g�o�no wypowiedzie� tego, o czym obaj my�leli, podejrzenia, a szczerze m�wi�c pewno�ci, w jakim to mianowicie miejscu si� znale�li.

Starannie unikali patrzenia na siebie nawzajem. Nie chcieli ujawnia� niepokoju, kt�ry obu dr�czy�. Chcieli si� od niego uwolni�.

Andre odetchn�� g��boko. U�wiadomi� sobie teraz, �e od bardzo dawna wstrzymuje oddech. Zapomnia� w�a�ciwie, po co czyta t� opowie��, zastanawia� si� tylko, czy podr�ni dotarli nad jeziorko w Vargaby.

Tak, to by�o to jeziorko! Kiedy stwierdzi�, �e rozumowa� w�a�ciwie, odczu� zadowolenie.

Ca�e Trondheim pogr��one by�o w nocnej ciszy. Andre rozebra� si� i po�o�y� do ��ka, nie m�g� przecie� ca�� noc tak le�e� w ubraniu na po�cieli.

Spojrza� na zegarek. Poniewa� odczytywanie r�kopisu zajmowa�o du�o czasu, zesz�o mu na tym wiele godzin. Ale nie chcia� jeszcze si� podda�, chcia� si� przekona�, dlaczego Vanja i Benedikte tak bardzo chcia�y, �eby przeczyta� ten manuskrypt.

Co� musi si� za tym kry�. Andre po prostu p�on�� z ciekawo�ci.

��Powinni ju� by� z powrotem � powiedzia�a Barbro i skuli�a si� obejmuj�c r�kami kolana.

Havgrim spogl�da� ze wsp�czuciem na jej wychud�e ramiona i ca�� kalek� sylwetk�. �ycie w biedzie i niedostatku, ci�ka praca i samotno��, wszystko to odbi�o si� fatalnie na jej organizmie.

Uni�s� g�ow�.

��Pos�uchaj! Tym razem to nie ptak. Ale te� i nie nasi panowie.

��Masz racj� � zgodzi�a si� Barbro po chwili nas�uchiwania. � To jakie� dziewczyny przywo�uj�ce kozy i owce. Tak, kozy. Poznaj� po sposobie, w jaki to robi�. Trzeba panu wiedzie�, �e jest r�nica w przywo�ywaniu k�z i owiec.

Havgrim kiwa� g�ow�.

��Nie spodziewa�em si�, �e spotkamy tu ludzi � mrukn��.

��Naprawd�? � zapyta�a Barbro i spojrza�a mu w oczy. � W ci�gu ostatniej godziny te� nie?

G��boko wci�gn�� powietrze.

��Trudno zaprzecza�, wiemy przecie� oboje, gdzie si� znajdujemy, prawda?

��Oczywi�cie, ale prosz� si� nie ba�. ��One�� nigdy mi nic z�ego nie zrobi�y. A mieszka�cy osady to go�cinni, pracowici ch�opi. Muchy by nie skrzywdzili.

��Powiadasz, �e tobie ��one�� nic z�ego nigdy nie zrobi�y, ale ty jeste� bezbronn� kobiet� o czystym sumieniu. My jednak jeste�my m�czyznami. Co z nami si� stanie?

Wzruszy�a ramionami.

��My�l�, �e nic. Nie trzeba wierzy� w przes�dy i gus�a. To tylko takie gadanie, nic wi�cej. Historie, �eby straszy� �atwowiernych.

M�wi�a tak, jakby chcia�a przekona� sam� siebie.

Nawo�ywania przybli�a�y si�. S�yszeli czyste m�ode g�osy, cudownie rzeczywiste i ziemskie w tej ponurej i przera�aj�cej atmosferze.

��Id� w nasz� stron� � stwierdzi� Havgrim.

W lesie na zboczu mo�na by�o widzie� bia�e niedu�e plamy, turla�y si� niczym koraliki w d� po kamienistym zboczu. Kozy pop�dzane przez dwie m�ode dziewczyny.

Jednocze�nie po przeciwnej stronie wy�oni�o si� z lasu dw�ch m�czyzn. Na widok k�z i dziewcz�t stan�li jak wryci.

Pasterki stan�y tak�e. Spogl�da�y na obcych, zebranych w dole na polance, uj�y si� za r�ce, jakby chcia�y doda� sobie nawzajem odwagi, i nie spuszcza�y wzroku z przybysz�w.

��A niech mnie d� � zacz�� Diderik, ale przypomnia� sobie o obecno�ci duchownego i zamilk�. � Tamta, z oczyma jak gwiazdy� To prawdziwe zjawisko!

Mia� na my�li Kjerstin, t� nie�mia�� i spokojn�. W jego oczach pojawi� si� b�ysk podniecenia i zadowolenia zarazem, kt�ry Havgrim pojmowa� bezb��dnie.

Us�yszeli g��bsze tony dzwonk�w i z lasu wy�oni�o si� stado kr�w, a za nimi jeszcze jedna dziewczyna. Ona tak�e by�a niezwykle poci�gaj�ca.

��Wygl�da na to, �e w Vargaby nadal maj� bardzo �adne dziewice � powiedzia� Diderik, bo nikt ju� nie �ywi� w�tpliwo�ci, gdzie si� znale�li.

S�ysz�c jego s�owa pan Natan drgn�� i jakby si� skuli�. Diderik poj��, �e wyrazi� si� niew�a�ciwie. Ale wszystkie trzy panny by�y bez w�tpienia z tego �wiata. Policzki mia�y zarumienione od biegania po lesie, we w�osach sosnowe szpilki, a przyspieszone oddechy i onie�mielenie dodawa�y im wdzi�ku. Naprawd� przyjemnie by�o na nie patrze�.

Min�o sporo czasu, zanim pad�y pierwsze s�owa. Ten, kt�ry mia� najwi�cej do�wiadczenia w uwodzicielskim gadaniu, zaj�ty by� teraz obserwowaniem trzech nieznajomych. Oczywi�cie od pierwszej chwili wiedzia�, kt�r� wybierze na pocz�tek, ale i dwie pozosta�e zas�ugiwa�y na uwag�. Na przyk�ad ta z opadaj�c� na czo�o grzywk�, jasnymi warkoczami, z tym rozmarzonym, t�sknym spojrzeniem� Stanowi�a z pewno�ci� �atw� zdobycz. Albo tamta wysoka, taka dumna! Wygl�da�a na najm�odsz�, lecz odwa�nie patrzy�a obcym w oczy. T� najtrudniej by�oby sobie podporz�dkowa�. Ale Diderik zna� si� na rzeczy i takie zadanie go bawi�o. Dlaczego mieliby na z�amanie karku p�dzi� do Harjedalen i do Norwegii? Dlaczego by nie zosta� tu jaki� czas i nie wzi�� tego, co samo wchodzi w r�ce?

Kajsa czu�a, �e kr�ci jej si� w g�owie, kiedy tak sta�a i przygl�da�a si� obcym. Ludzie tutaj? W jej lesie? Jaka� stara kobieta, kap�an, poznawa�a to po ko�nierzyku i czarnym p�aszczu, pastor ko�cio�a w Alvdal te� si� tak ubiera�. I jeszcze jacy� dwaj panowie, obaj do�� m�odzi. Jeden sprawia� wra�enie cz�owieka obdarzonego poczuciem humoru, w jego oczach pojawia�y si� weso�e b�yski, bardzo przystojny m�czyzna o jasnych w�osach i brodzie. Drugi natomiast, jeszcze m�odszy, budzi� w niej l�k. Mia�a wra�enie, �e stara si� ukry� swoje my�li i uczucia pod kamiennym wyrazem twarzy. Jaki� by� urodziwy, z tymi czarnymi w�osami przy jasnych oczach! Chocia�, prawd� powiedziawszy, wydawa� jej si� okropnie nieprzyst�pny!

Drobna starsza kobiecina wygl�da�a sympatycznie. Obcy mieli a� trzy konie. Pomy�le�, �e kto� mo�e by� taki bogaty!

Czy powinna zawr�ci� i uciec w las? Zabra� ze sob� swoje towarzyszki i biec co tchu do domu? Z trudem si� opanowywa�a, bo nogi dr�a�y w przemo�nej ch�ci ucieczki. Czu�a, �e dzieje si� co� niebezpiecznego, nie mog�y tak tutaj sta� wszystkie trzy. Co� trudnego do okre�lenia zatrzymywa�o j� w miejscu, a jednocze�nie serce przepe�nia� jaki� nowy, nie znany dotychczas l�k.

Chocia�, czy taki ca�kiem nowy i nie znany? To by� ten sam l�k, kt�ry odczuwa�a od samego rana. �e las jest zaczarowany. �e wszystko sta�o si� inne i przera�aj�ce.

Zdawa�o jej si�, �e stoj� tak i patrz� na siebie od niepami�tnych czas�w, cho� w rzeczywisto�ci min�a co najwy�ej minuta, a� Kjerstin przera�ona krzykn�a i zacz�a ucieka� co si� w nogach. Widok obcych by� czym� strasznym dla dziewczyny, kt�ra nigdy nie odwa�y�a si� nawet p�j�� do ko�cio�a w Alvdalen i kt�ra nigdy nie widzia�a niczego poza Vargaby i bezkresnymi lasami wok� osady. Natr�tne, niedwuznaczne spojrzenia Diderika Swerda przera�a�y j� �miertelnie. Nie rozumia�a ich, wiedzia�a jedynie, �e s� bardzo niebezpieczne.

Jej zachowanie sprawi�o, �e r�wnie� Kajsa rzuci�a si� do ucieczki. Nie zastanawiaj�c si� nad tym, co robi, pomkn�a w d� po zboczu niczym �cigane zwierz�.

��Hej, zaczekajcie! � krzykn�� za nimi w�adczy m�ski g�os. One jednak uzna�y, �e g�os ten brzmi gro�nie, i ucieka�y jeszcze szybciej.

Britta sta�a niezdecydowana.

��Sami do tego doprowadzili�cie! � powiedzia�a z nagan� do ludzi stoj�cych na polanie. � Dopilnujcie tu moich bydl�t, to ja spr�buj� sprowadzi� dziewczyny z powrotem.

I ona tak�e znikn�a we mgle, kt�ra coraz szczelniej otula�a ziemi�.

��C� za dialekt! � zawo�a� Diderik. � Mimo wszystko mo�na zrozumie�. Chod�cie, moi panowie. Musimy uspokoi� te biedaczki.

Wskoczy� na konia, pastor poszed� za jego przyk�adem. Havgrim waha� si�.

��Id� i ty � powiedzia�a Barbro. � Dziewcz�ta b�d� potrzebowa�y wsparcia przyzwoitego cz�owieka.

��Pan Natan przecie� pojecha�. A poza tym czy mog� ci� tu zostawi� sam� ze zwierz�tami?

��My�l�, �e wszystkie drapie�niki rozpierzch�y si� przera�one � odpar�a. � Pospiesz si�, b�dziesz im potrzebny.

Skin�� g�ow� i wskoczy� na siod�o.

Barbro patrzy�a w �lad za nim, ale wkr�tce i on znikn�� we mgle. Kobieta z rozgoryczeniem potrz�sa�a g�ow�. Powinna� by�a� siedzie� w domu, Barbro! Ty, kt�ra tyle wiesz o starym podaniu. I kt�ra znasz jego dalszy ci�g. Powinna� by� m�drzejsza!

Wyprostowa�a swoje zgarbione plecy. I je�eli si� za bardzo nie myl�, my�la�a, to jest tu kto� jeszcze, kto zna dalszy ci�g�

W g�stej mgle trzej m�czy�ni rozeszli si� na r�ne strony.

Diderik Swerd prowadzi� konia w g�r� po zboczu, ale nie widzia� �adnego �ladu dziewcz�t. Niech to diabli, one znaj� ten las na wylot. Ale znajdzie je, nie da za wygran�! Chcia� je zobaczy�! Przede wszystkim t� nies�ychanie pi�kn�, kt�ra uciek�a pierwsza. Sp�oszona jak �ania. I tamt� ma�� z ta�cz�cymi warkoczami tak�e�

Po chwili wstrzyma� konia. Zobaczy� co� przed sob�. Co� si� porusza�o. Zatrzyma� si� i wyt�y� s�uch.

Znajdowa� si� w niewielkiej kotlinie, reniferowy mech porasta� tu zbocza i pnie rzadko rosn�cych, prostych sosen. Mg�a, a mo�e to nisko wisz�ce chmury, przep�ywa�a nad ziemi�, tworz�c dziwne, czasami wr�cz niesamowite formacje pomi�dzy sosnami.

Co� tam chyba jest� Tam, na prawo od niego, otulone zas�on� mg�y tak szczelnie, �e nie m�g� rozr�ni�, co to. Zwierz�ta? Ludzkie istoty? Dziewcz�ta?

Nie, dziewcz�ta nie by�y ubrane tak jak te dziwne, trudne do okre�lenia cienie. Ich proste sukienki by�y kolorowe, nosi�y te� pasiaste fartuchy i barwne chusty na ramionach.

Ten czy te� ci, kt�rzy ukrywali si� przed nim, musieli mie� na sobie odzienie z br�zowych lub szarych sk�r, w�osy powiewa�y na wietrze�

A mo�e si� po prostu myli�? Potrz�sn�� g�ow�, by odzyska� ostro�� wzroku. Obraz znikn��. Widocznie powykrzywiane drzewa sprawi�y, �e co� mu si� przywidzia�o.

Wielki nur odezwa� si� znowu. Czy�by Diderik znajdowa� si� w pobli�u jeziora? Nie, to niemo�liwe. Jezioro jest dok�adnie w odwrotnym kierunku. I wtedy znowu g�os zawo�a� kogo� po imieniu. Diderik westchn��. Je�li to nur, pomy�la�, to mo�e i ja jestem ptakiem. Za�o�y�bym si� o w�asn� dusz�, �e to g�os kobiecy. ��Vret Joooar!�� nios�o si� po lesie.

Nagle rozleg� si� g�uchy d�wi�k, jakby co� ci�kiego spad�o z �oskotem, ale tak g�o�no, �e i Diderik, i ko� drgn�li przestraszeni. Tym razem to na pewno by� ptak, ale jego krzyk brzmia� jak z�owieszczy chichot.

Potem znowu zaleg�a cisza.

A jednak daleko we mgle co� si� porusza�o i z g��bi lasu znowu nadesz�o to �a�osne wo�anie jak jakie� nierzeczywiste, pozaziemskie echo.

�eby tak pan Natan tutaj by�!

Nie zastanawiaj�c si� Diderik zawr�ci� konia i pogna� na �eb na szyj� do miejsca spotkania.

Pan Natan ju� wr�ci�. By� blady, usta zaciska� tak, �e zosta�a tylko cienka kreska, i nie chcia� nic powiedzie�.

To Havgrim odnalaz� dziewcz�ta. Dwie m�odsze stara�y si� uspokoi� Kjerstin, kt�ra siedzia�a skulona na mchu i szlocha�a rozpaczliwie. Kiedy Havgrim nadjecha�, pr�bowa�a uciec, ale przyjaci�ki j� powstrzyma�y.

Zeskoczy� z konia.

��Nie b�jcie si�, nie chcemy zrobi� wam nic z�ego � rzek� kr�tko, a w jego oczach nie by�o wrogo�ci. Wrogo�ci chyba w nich nigdy nie by�o, czasami stawa�y si� tylko nieprzeniknione, �eby nikt nie m�g� dostrzec, co dzieje si� w duszy Havgrima. � Chod�cie teraz ze mn� na polan�, inni tam na nas czekaj� i tam te� s� wasze zwierz�ta � przekonywa�. � Panienka, kt�ra wygl�da na bardzo zm�czon�, mo�e jecha� w siodle. Ja konia poprowadz� za uzd�.

Kjerstin przyjrza�a mu si� zap�akanymi oczyma i uzna�a, �e mo�na mu zaufa�. Pom�g� jej dosi��� konia i wszyscy czworo mogli jecha�. To znaczy jecha�a tylko Kjerstin; Kajsa i Britta rywalizowa�y o to, kt�ra p�jdzie bli�ej Havgrima, bo obie poczu�y do niego sympati�.

��Naprawd�, nie jeste�my takie g�upie, jak to mo�e mog�o wynika� z naszego zachowania � t�umaczy�a Britta troch� niepewnie. � Ale dzisiaj wszystko jest takie dziwne. Sama si� wystraszy�am!

Co mia�o chyba oznacza�, �e na og� Britta nie nale�y do tych, co boj� si� ciemno�ci lub obcych podr�nych.

��Rozumiem, co masz na my�li � rzek� Havgrim swoim g��bokim g�osem. � O tym samym rozmawiali�my jad�c przez las.

��No w�a�nie, nam si� zdawa�o, �e nie jeste�my same w lesie. Okazuje si�, �e nie by�y�my � zako�czy�a z chichotem.

Havgrim u�miechn�� si� pod nosem. Kajsa nie m�wi�a nic. Stara�a si� nad��a� za Havgrimem, z przyjemno�ci� patrzy�a na jego du�e buty obok swoich ma�ych st�p. Od czasu do czasu spogl�da�a na niego nie�mia�o i kilka razy stwierdzi�a, �e i on przygl�da jej si� z uwag�.

��Czy my�my si� ju� kiedy� nie spotkali? � zapyta� w ko�cu, gdy Britta na chwil� umilk�a.

��No, je�li pan by� w ko�ciele w Alvdalen w ostatnie Bo�e Narodzenie, to mogli�my si� widzie� � odpar�a Kajsa.

��To dziwne! Zdawa�o mi si�, jakby� Jakby�

��Mnie te� � potwierdzi�a spokojnie.

Kajsa zastanawia�a si�, czy m�wi�by to samo, gdyby wiedzia�, co ona chcia�a powiedzie�: ��Zdawa�o mi si�, jakbym znalaz�a si� w domu!��

Przygl�da�a si� jego r�ce wspieraj�cej Kjerstin. A Kjerstin patrzy�a w d� na niego swoimi wielkimi, zdziwionymi i jakby wyg�odnia�ymi oczyma i nagle Kajsa dozna�a dziwnego, dotychczas jej nie znanego uczucia: To by�a piek�ca zazdro��!

Zazdro�� to uczucie bardzo z�o�one, mo�e zawiera� w sobie wiele bardzo r�nych dozna�. Smutek, skr�powanie, w�ciek�o��, nikczemno��, zranion� dum�, ��dz� w�adzy, gniew, pragnienie zemsty� Mo�na wymienia� jeszcze d�ugo, od wielkiej szlachetno�ci a� do najwi�kszej pod�o�ci.

W sercu Kajsy zazdro�� dopiero kie�kowa�a, bo przecie� zna�a tego m�czyzn� ledwie kilkadziesi�t minut, natomiast Kjerstin zna�a przez ca�e swoje �ycie. Dlatego bardzo szybko zdo�a�a st�umi� w sobie paskudne uczucia i niemal przebaczy� Kjerstin t� rado��, �e mo�e siedzie� w siodle i czu� dotyk d�oni Havgrima na swojej r�ce.

Britcie usta si� nie zamyka�y, jakby chcia�a zaimponowa� obcemu tym nieprzerwanym potokiem s��w. M�wi�a, �e go�cie musz� pojecha� z nimi do wsi, do rodzic�w, przywita� si�. O bardzo dzi� brzydkiej pogodzie i o tym, jak pi�knie tu zazwyczaj bywa. Wcisn�a si� teraz pomi�dzy Kajs� i Havgrima, lecz Kajsie to nie przeszkadza�o. By�a g��boko przej�ta tym spotkaniem, lecz spokojna, je�li taki paradoks w og�le jest mo�liwy, cieszy�a si�, �e on jest tu� obok, m�ody m�czyzna o p�on�cych, melancholijnych oczach i zmys�owych ustach, m�czyzna o silnych r�kach, podtrzymuj�cych inn� dziewczyn�, kt�ry jednak od czasu do czasu spogl�da na Kajs�, co wzrusza j� tak bardzo, �e a� traci dech.

Wkr�tce znale�li si� na polanie, gdzie oczekiwano ich z niepokojem, i Britta uk�oni�a si� g��boko panu Diderikowi, a p�niej ksi�dzu z pi�kn� brod�. Kjerstin i Kajsa zrobi�y to samo.

Jakie to wszystko dziwne, my�la�a Kajsa. To najm�odsza z nas trzech jest najbardziej �mia�a i pewna siebie, a najstarsza jest te� najbardziej nie�mia�a. Ja znajduj� si� po�rodku. Jestem przeci�tna.

Akurat teraz nie mia�a ochoty by� przeci�tn�. Chcia�a by� kim�, kto zwraca na siebie uwag�. Kto jest podziwiany i kogo si� lubi. Nie by�a jednak ani taka �liczna jak Kjerstin, ani taka bystra jak Britta. Czy by�o w niej co� interesuj�cego?

Bardzo wiele, ale mia�a jeszcze za ma�o lat, �eby zdawa� sobie z tego spraw�.

Twarz eleganckiego pana rozja�ni�a si� w u�miechu.

��Witajcie, moje damy! Jak to wspaniale, �e panie wr�ci�y, poniewa� nie bardzo wiemy, gdzie�my si� znale�li. Poszli�my z�� drog� i zab��dzili�my.

Zar�wno Havgrim i Barbro, jak i duchowny zareagowali z irytacj� na jego s�owa. Czy naprawd� trzeba wspomina� t� nieprzyjemn� legend�?

Pastor popatrzy� surowo na dziewcz�ta i zapyta�, czy zosta�y ochrzczone w imi� Chrystusa. Kajsa nie by�a tego taka pewna, lecz Britta odpar�a z przekonaniem, �e owszem, wszystkie trzy s� ochrzczone.

Tylko �e Britta cz�sto m�wi�a to, co w�a�nie wydawa�o jej si� wygodne!

Kajsa zwr�ci�a uwag� na jej niemal agresywny ton, kiedy rozmawia�a z duchownym. Jakby nie mog�a go znie��. A i pastor zaciska� gniewnie wargi i przygl�da� jej si� nieprzychylnym wzrokiem.

Kjerstin natomiast jak zauroczona wpatrywa�a si� w pe�nego godno�ci Diderika. Mo�esz sobie na niego patrze�, pomy�la�a Kajsa ze z�o�ci�, ale nie musisz ju� trzyma� ��mojego�� go�cia za r�k�, to ju� naprawd� nie jest potrzebne. Wszystkich by� chcia�a zagarn�� dla siebie czy jak?

Kajsa zda�a sobie spraw�, �e jest w bardzo nieprzyjemnym nastroju. Odczuwa�a gwa�town� awersj� do dw�ch pozosta�ych m�czyzn, do duchownego i tego wynios�ego pana, cho� by�o to ca�kowicie bezpodstawne. Naprawd� najzupe�niej bezpodstawne!

Britta powt�rzy�a propozycj�, by podr�ni wst�pili do wsi, zrobi�o si� bowiem p�ne popo�udnie i do wieczora i tak ju� by daleko nie zajechali. Niedawno nied�wied� napad� na starego cz�owieka, kilka mil na p�noc od osady, i tylko cudem cz�owiek �w uszed� z �yciem.

Diderik pospiesznie wymieni� spojrzenia ze swoimi towarzyszami podr�y i dzi�kuj�c przyj�� zaproszenie. Nawet stara Barbro sprawia�a wra�enie, �e takie rozwi�zanie przyjmuje z ulg�. W ten spos�b uniknie spotkania z �mokiem. A poza tym ona nigdy si� Vargaby nie ba�a.

Kiedy szli d�ugim rz�dem przez las, najpierw dziewcz�ta, potem je�d�cy, a na ko�cu zwierz�ta, Kajsa znowu wyobrazi�a sobie, �e co� wok� nich kr��y, co�, czego nie powinno by�. Po�r�d ukrytych we mgle koron drzew rozlega�o si� g�uche, �a�osne zawodzenie, a poro�ni�ty mchem stok zdawa� si� dr�e� pod ci�arem ko�skich kopyt, ziemia ugina�a si� i po chwili powraca�a do dawnego po�o�enia. Ona sama by�a przyjemnie podniecona na my�l o tym, �e za jej plecami jedzie m�czyzna, kt�ry zaproponowa� jej, �eby usiad�a przed nim na koniu, a kt�remu ona z niewiadomego powodu odm�wi�a.

Las si� sko�czy� i wyszli na niebywale pi�kn�, rozleg�� polan�, poro�ni�t� traw� i usian� mn�stwem kwiat�w, kt�re teraz pochyla�y g��wki w wilgotnym powietrzu. Przed oczyma podr�nych rozci�ga� si� widok na Vargaby, roz�o�on� na niewielkich wzg�rzach star� osad�. Ma�e domki tuli�y si� do siebie. Kajsa �a�owa�a, �e go�cie nie widz� tego w s�onecznym blasku, bo by�a bardzo dumna ze swojej rodzinnej wsi. Uwa�a�a, �e pi�kniejszego miejsca nie ma na ziemi. I chocia� Kajsa nie widzia�a nic wi�cej opr�cz Rot i Alvdalen, chyba mia�a racj�. Vargaby by�o niewypowiedzianie pi�knym miejscem, prawdziw� osad� z ba�ni.

Podr�ni zatrzymali wierzchowce.

��B�g mi �wiadkiem, �em si� tego nie spodziewa� � szepn�� Diderik.

Uszcz�liwiona Kajsa us�ysza�a w jego g�osie szczery zachwyt, serce zabi�o jej rado�nie, a oczy promienia�y. Dop�ki nie napotka�a zamy�lonego spojrzenia Havgrima. Wtedy spu�ci�a wzrok. Nie odje�d�aj, prosi�a w duchu. Zosta� tutaj, nadaj mojemu �yciu tre�� i sens! Przecie� nawet nie zd��ymy si� lepiej nawzajem pozna�. Jak tu b�dzie po waszym odje�dzie? Sto razy bardziej pusto ni� dotychczas!

To by�a niezno�na my�l.

Mia�a wra�enie, �e wszystkie nieszcz�cia �wiata nagle zwali�y si� jej na ramiona.

Kiedy zdumienie i zaskoczenie mieszka�c�w wsi na widok obcych ust�pi�o, go�ci zaproszono na posi�ek z�o�ony z zimnego zsiad�ego mleka i �ytnich podp�omyk�w ze z�oci�cie ��tym mas�em i kozim serem. Kjerstin sta�a onie�mielona we drzwiach ojcowskiej izby, w kt�rej wok� sto�u zasiedli przybysze. To w�a�nie jej ojciec by� teraz starszym w Vargaby, od czasu kiedy jego poprzednika zabra�a zaraza.

Diderik rozkoszowa� si� ciep�em izby i odpoczywa�. A zatem jest was tak niewielu, my�la�. Gar�� zaledwie. Ale za to jakie tu macie panny! Te trzy, kt�re spotkali�my w lesie.

Pragnienie uwodzenia dziewic odezwa�o si� w nim z ca�� si��. Zbyt wiele markietanek i zbyt wiele ch�tnych, zanadto jak na niego do�wiadczonych s�u��cych spotyka� w ostatnich czasach. Teraz znowu trafia mu si� co� ca�kiem nietkni�tego!

Pos�a� Kjerstin spojrzenie, kt�rego �adna z zebranych w izbie kobiet nie mog�a zrozumie� niew�a�ciwie. Kjerstin jednak by�a ca�kowicie niedo�wiadczona, przyjmowa�a jego zainteresowanie z pokor� i oddaniem. I je�li za czym� t�skni�a w swojej dotychczasowej samotno�ci, to w�a�nie za takim spojrzeniem m�czyzny. Zarumieniona ze wstydu i rado�ci wybieg�a z domu. Kajsa i Britta wymieni�y pe�ne niepokoju spojrzenia.

Diderik zwr�ci� si� do gospodarza domu:

��Prawdziwie pi�kna wie�, to Vargaby.

Ojciec Kjerstin odpar�:

��Zmagamy si� z lasem. To wieczna walka. Nieustannie, podst�pnie las podpe�za w stron� osady. Gdyby�my si� nie bronili, wkr�tce poch�on��by ca�� wie�.

Kjerstin wr�ci�a i ponownie stan�a na progu.

��Wasz ko� okula�, m�j panie � zwr�ci� uwag� gospodarz.

��Tak, zauwa�y�em � potwierdzi� Diderik. � My�l�, �e dobrze by mu zrobi�a chwila odpoczynku.

Wzrok go�cia nieustannie kr��y� wok� postaci Kjerstin.

��Pustych dom�w u nas pod dostatkiem. Mo�ecie zosta� tu przez par� dni.

��Nie m�wimy nie � odpar� Diderik. W jego oczach pojawi� si� jaki� szelmowski b�ysk. � Skorzystamy z okazji. Ostrzegano nas przed dziewicami z Vargaby, ja jednak uwa�am, �e s� one niebywale poci�gaj�ce.

Twarz gospodarza pociemnia�a.

��Ach, tak, ta legenda przyczyni�a nam wiele szkody. To takie niesprawiedliwe! Jeste�my zwyczajnymi, pracowitymi ch�opami i nikomu nie �yczymy �le. Ale ludzie unikaj� nas jak zarazy. Naprawd� bez powodu!

Diderik poj��, �e zachowa� si� nietaktownie, i pr�bowa� to jako� za�agodzi�, rozp�ywaj�c si� w pochwa�ach i zachwytach, czym jeszcze pogarsza� spraw�.

Przerwa� mu pastor.

��Skoro ju� mowa o tym, co uchodzi � powiedzia� cierpko � to nie zauwa�y�em u was domu Bo�ego. Jak to jest?

��Nie mo�ecie ��da�, panie Natanie, by ta garstka ludzi zbudowa�a sobie ko�ci� � wtr�ci� Diderik.

��Pan Natan? � powt�rzy� ojciec Kjerstin zdumiony. � To nadzwyczajne! To wasze prawdziwe imi�, ojcze duchowny?

��Co w tym takiego nadzwyczajnego? � warkn�� pastor.

���w aposto�, kt�ry w swoim czasie przyby� do Vargaby i po�o�y� kres ofiarom z dziewic, ale p�niej spali� wie�, te� mia� na imi� Natan albo Natael.

��Co� takiego! � zachichota� Diderik szyderczo.

��Ten przypadek nietrudno wyt�umaczy� � uci�� duchowny cierpko. � Natan by� tak wielkim s�ug� Bo�ym, �e wszyscy chcieliby�my go na�ladowa�. Jednak�e ja mam wam do powiedzenia co innego. Mieszka�cy wsi powinni wys�ucha� s�owa Bo�ego. Tedy, skoro wszyscy s� zebrani, wyg�osz� kr�tkie kazanie.

��B�dziemy wam wdzi�czni, panie.

Kajsa siedzia�a z b�lem w sercu. Jej ciemnow�osy przybysz zbyt jawnie i zbyt cz�sto wodzi� oczyma za Kjerstin wci�� stoj�c� przy drzwiach. No pewnie, czy� mog�am oczekiwa� czego innego, my�la�a rozgoryczona. Kjerstin jest przecie� taka pi�kna. A poza tym mi�a i dobra, i jest te� starsza ode mnie. Ona zas�uguje na najlepszego.

Czasami naprawd� trudno jest by� szlachetnym.

Britta i ona pobieg�y na wie� zawo�a� wszystkich, kt�rzy jeszcze siedzieli w swoich domach i spoza firanek wypatrywali niebezpiecznych przybysz�w. W drodze powrotnej dziewcz�ta natkn�y si� na Havgrima, kt�ry wyszed� odetchn�� �wie�ym powietrzem. Wtedy Kajsa pomy�la�a, �e chcia� je spotka�, i serce zabi�o jej jak szalone, a w g�owie poczu�a szum.

Britta przystan�a wyczekuj�co.

��Czy mog�yby�cie by� tak dobre i mie� oko na wasz� przyjaci�k�? � poprosi� pospiesznie cichym szeptem. � M�j chlebodawca i towarzysz podr�y nie spuszcza z niej wzroku, a nie cieszy si� on najlepsz� opini�. Nie chcia�bym, �eby zrobi� krzywd� tej biedaczce. Wy obie jeste�cie rozs�dne i trze�wo patrzycie na �wiat, musicie si� zatroszczy�, �eby on nie sprowadzi� jej na manowce.

Kajsa poczu�a, �e �wiat wiruje wok� niej ze zdumienia. Rozs�dne i trze�wo patrz�ce na �wiat? Britta owszem, ale ona? Czy to mia� by� komplement, czy�? I o co mu chodzi�o z t� trosk� o Kjerstin? Czy mia� na my�li tylko jej dobro, czy te� mo�e sam chcia� j� zdoby�?

Przyrzek�y obie mie� oczy i uszy otwarte; Britta z wyrazem stanowczo�ci we wzroku, kt�ry m�g� obiecywa� wiele.

Pan Natan wyg�osi� kazanie, w kt�rym a� buzowa� ogie� piekielny, a przestraszonym mieszka�com wsi zdawa�o si�, �e czuj� w powietrzu zapach siarki. Kajsa, kt�ra uwa�a�a, �e proboszcz ko�cio�a w Alvdalen jest bardzo surowym kap�anem, lecz sprawiedliwym i z gruntu dobrym, by�a wstrz��ni�ta fanatyzmem pana Natana.

Co chcia� osi�gn�� tym krzykiem? Dlaczego ich tak bardzo nienawidzi?

Vargaby jest przekl�te, grzmia� kap�an. Jego mieszka�cy to szata�ski pomiot i pacho�kowie poga�skich bo�k�w. Bo czy� sam nie widzia� nad jeziorem figury Freya? Czy� demony nie wabi�y go w g��b lasu? Rozpala� si� coraz bardziej i bardziej, i mimo woli ujawnia�, co go spotka�o po drodze. Jakie� mgliste postacie, na wp� widoczne, chcia�y porwa� jego dusz�, by� jednak dla nich zbyt silny i za bardzo bogobojny! Kobiecy demon z potarganymi w�osami i w pospolitej sukni le�a� na ziemi, a na ciele widoczne by�y �lady ci�� mieczem. Omam. Szata�ski omam! Przes�dni, wierz�cy w gus�a ludzie w Alvdalen chcieli mu wm�wi�, �e setki lat temu pewien aposto� zamordowa� tam czarownic�. Bez w�tpienia widzenie zes�a� sam diabe�, by wci�gn�� go w swoje sieci; diabe� chcia�, by ksi�dz uwierzy� w to, co widzi, i w swoim ogromnym mi�osierdziu pr�bowa� pom�c nieszcz�snej kobiecie, a tym samym znalaz� si� we w�adaniu Szatana. Pan Natan jednak przejrza� ich wszystkich. Uni�s� w g�r� srebrny krzy�, wypowiedzia� stosowne zakl�cia i widzenie znikn�o.

��My nigdy niczego nie widzieli�my � rozleg� si� czysty g�os Britty.

��Zamilcz, dziewczyno! � upomnia� j� szeptem ojciec Kjerstin. � Nie podawaj w w�tpliwo�� s��w kap�ana!

��Ale my przecie� naprawd� nigdy niczego nie widzieli�my! On nie ma prawa niszczy� naszego lasu tylko dlatego, �e sam boi si� ciemno�ci!

Britta by�a jedn� z tych kobiet, kt�re zasz�yby daleko, gdyby mog�y studiowa�. Ale nawet nie zna�a takiego s�owa, c� dopiero m�wi� o nauce!

Pastor wpatrywa� si� w ni� wytrzeszczonymi oczyma.

��Nigdy�cie tu nie widzieli tego ohydztwa, kt�re was otacza, bo sami jeste�cie cz�ci� z�a. Powinienem post�pi� tak, jak nale�y w takich okoliczno�ciach, i spali� gniazdo zepsucia.

��Znalaz� si� ju� taki, kt�ry kiedy� tak w�a�nie zrobi� � odci�a si� Britta. � To by� z�y post�pek, z niego p�ynie wszelkie z�o, kt�re wy, obcy, tu dostrzegacie.

Kajsa s�ysza�a w jej g�osie powstrzymywany p�acz. By�a wstrz��ni�ta odwag� Britty, a jednocze�nie podziwia�a przyjaci�k�.

Pan Natan uni�s� r�k�, jakby chcia� uderzy� dziewczyn� albo rzuci� na ni� kl�tw�, zaraz si� jednak rozmy�li� i zacz�� grzmie� na wszystkich zebranych:

��Ukorzcie si�! Ukorzcie si� wszyscy, powiadam wam! Albowiem w dzie� s�du znajdziecie si� w�r�d przekl�tych. Karz�ca r�ka Pana zepchnie was w ogie� piekielny!

Jaka� stara kobieta zacz�a p�aka�.

Britta wsta�a i posz�a do drzwi.

��Je�li w ten spos�b prowadzicie dusze do Pana, to musi on mie� ich niewiele. Proboszcz w Alvdalen m�wi, �e Pan jest mi�o�ci� i wybaczeniem. Wy za�, panie Natan, rozkoszujecie si� w�asnymi s�owami i w�adz�, jak� macie nad nami. B�g Ojciec wcale was nie obchodzi.

��Dziwka! � rzek� pan Natan, a jego przera�aj�cy g�os brzmia� lodowato. Przemawia� stanowczo, ale spokojnie, jak zawsze, kiedy zwraca� si� do grzesznik�w. � Wracaj na swoje miejsce!

Britta nie zamierza�a pos�ucha�.

��Ja w was nie wierz�! Ja wierz� w Boga.

��Ja jestem Bogiem!

Teraz dziewczyna zacz�a si� powoli odwraca�. Patrzy�a duchownemu w oczy.

��W�a�nie s�ysz� � powiedzia�a szyderczo i wysz�a z chaty.

Pan Natan by� p�sowy na twarzy.

��To znaczy, chcia�em powiedzie�, �e jestem jego zast�pc� na ziemi! � krzykn��, ale Britty ju� nie by�o.

Duchowny straci� panowanie nad sob� i wybieg� za ni� na podw�rze.

��Natychmiast wr�cisz do izby, ukorzysz si� i publicznie b�dziesz mnie b�aga� o przebaczenie! Bo jak nie, to wykln� ci�, przep�dz� z ko�cio�a, ty� czarownico!

Britta spogl�da�a na niego spokojnie, cho� p�acz d�awi� j� w gardle.

��A nie chcieliby�cie zabi� czarownicy? Raz ju� si� tak sta�o, mo�na to powt�rzy�!

Wtedy pan Natan si� opanowa�. Legenda! R�ce mu dygota�y, kiedy je bezradnie opu�ci�. Wr�ci� do izby i teraz przemawia� ju� nieco bardziej umiarkowanym tonem. Post�powa�, rzecz jasna, niekonsekwentnie, bo wszystkie te wydarzenia wytr�ci�y go z r�wnowagi, ale s�uchaj�cy wierni woleli go takim.

Gdy kazanie dobieg�o ko�ca, ludzie si� rozeszli. Dziewcz�ta odprowadzi�y go�ci do dobrze utrzymanego drewnianego domu, kt�ry sta� pusty. Barbro mia�a tam spa� w alkierzu, a m�czy�ni w du�ej izbie.

Mg�a nad ��kami zg�stnia�a, wida� to by�o wyra�nie, kiedy tak szli pomi�dzy domami w mistycznym, przyt�umionym blasku letniego wieczoru. Kajsa czu�a si� rozbita. Kjerstin by�a taka �liczna, Britta mia�a tak� siln� osobowo��. Kajsa kompletnie gin�a na tle tych dwu. Chcia�a g�o�no krzycze� w beznadziejnej desperacji: ��Ja istniej�! Sp�jrz na mnie! Niczego nie potrafi�, nie ma we mnie niczego interesuj�cego, ale jestem! Mam gor�ce serce, pe�ne wsp�czucia i wyrozumia�o�ci dla wszystkich �ywych istot, i jest we mnie mn�stwo czu�o�ci i oddania, kt�rym mog�abym ci� obdarzy�!��

To ostatnie jednak mia�y te� obie kuzynki, i Kjerstin, i Britta.

By� to, oczywi�cie, jedynie przypadek, ale Havgrim przez jaki� czas szed� obok Kajsy. �adne nie m�wi�o nic, lecz to nie mia�o znaczenia. Kajsa by�a tak przenikni�ta czarownym nastrojem tego wieczoru, �e z trudem chwyta�a oddech.

Trudno powiedzie�, jak do tego dosz�o, ale w pustym budynku, przyjemnie pachn�cym starym drewnem i ja�owcowymi ga��zkami, wywi�za�a si� bardzo interesuj�ca rozmowa i dziewcz�ta zwleka�y z powrotem do domu. Wszyscy rozsiedli si�, gdzie kto m�g�, po kolei opowiadali o swoim �yciu. Czego� takiego dziewcz�ta nigdy nie do�wiadczy�y. Trwa�y w nie znanej im dotychczas egzaltacji, gotowe w ka�dej chwili wybuchn�� p�aczem. Z oddali, znad jeziora dochodzi� krzyk nura. Dla nich to by�o normalne, dziwi�y si� wi�c przera�eniu w oczach go�ci. Nur to przecie� nie jest ptak, kt�rego nale�a�oby si� ba�!

Kajet wysun�� si� z r�ki Andre, le��cego w hotelowym ��ku w Trondheim. W ci�gu ostatnich kilkunastu minut powieki opada�y mu ci�ko na oczy i musia� si� bole�nie szczypa�, by nie zasn��. Teraz nie by� ju� w stanie d�u�ej walczy� ze snem. Musia� od�o�y� r�kopis i zgasi� lamp�. Przedtem jednak spojrza� na zegarek. Czwarta rano! A przecie� w ci�gu dnia czeka na niego tyle spraw!

Wci�� jeszcze nie pojmowa�, co wsp�lnego z Lud�mi Lodu ma opowie�� o dziewicach z Vargaby. Gdyby jednak by� w stanie przeczyta� jeszcze jedn� jedyn� stroniczk�, dowiedzia�by si�, co ich ��czy. A przynajmniej m�g�by si� domy�la�, o co w tym wszystkim chodzi�o.

Andre obudzi� si� wcze�nie. Mia� wra�enie, �e jego cia�o samo nak�ania go do aktywno�ci, jakby m�wi�o: Do�� ju� tego spania, musisz przeczyta� do ko�ca manuskrypt, zanim podejmiesz badania zakrojone na szersz� skal�.

Poniewa� pozostawa�o jeszcze sporo czasu do �niadania, ubra� si� i usiad� wygodnie w fotelu przy oknie. Z zewn�trz dochodzi� rytmiczny stukot ko�skich kopyt na kamiennym bruku, zgrzyt tramwaj�w i rozmowy robotnik�w zamiataj�cych trotuar. Poza tym panowa�a cisza, taka, jak� mo�na odczuwa� tylko o brzasku. Mg�a by�a g�sta, Andre nie widzia� wi�c nic opr�cz zarysu dom�w po drugiej stronie ulicy.

Otworzy� zeszyt i powr�ci� do lektury. Musia� si� cofn�� o kilka stronic, by zrozumie� dok�adnie to, czego w nocy jego zm�czony umys� ju� nie przyjmowa� do wiadomo�ci. Odszuka� miejsce, w kt�rym wczoraj straci� w�tek.

Wszyscy odczuwali potrzeb� m�wienia. Jedynie pan Natan zachowywa� milczenie. Usiad� w mrocznym k�cie, mo�liwie jak najdalej od Britty. Widocznie pojmowa�, �e t� dziewczyn� mo�e ukara� ch�ost� lub pr�gierzem, mo�e j� wykl��, mo�e j� nawet spali� na stosie, lecz pokona� jej nie zdo�a. Na to by�o zbyt wiele mrocznych cieni w jego boja�ni bo�ej, na to ona zbyt dobrze go przejrza�a.

To musia�a by� gorzka �wiadomo�� dla kogo�, kto uwa�a� si� za wybranego s�ug� Pana.

Diderik, jakby zupe�nie przypadkowo, po�o�y� r�k� na �awie za plecami Kjerstin. Jego kciuk porusza� si� tam i z powrotem, dotykaj�c leciutko jej biodra, co wprawia�o j� w oszo�omienie i przera�enie zarazem.

To w�a�nie Diderik powiedzia�:

��Barbro, dawa�a� do zrozumienia, �e lepiej ni� tw�j chlebodawca znasz legend� o dziewicach?

��My�l�, �e s� tu jeszcze inni, kt�rzy lepiej j� znaj�, nie tylko ja � odpar�a z naciskiem.

Po chwili milczenia, gdy zebrani zdawali si� czeka�, �e kto� potwierdzi jej s�owa, lecz nic takiego nie nast�pi�o, pan Diderik odezwa� si� znowu:

��W takim razie opowiedz nam, co wiesz.

��Mo�e nie warto wspomina� takich spraw tutaj.

��Owszem, opowiadaj!

Kajsa spojrza�a ukradkiem na Havgrima i w mroku napotka�a jego wzrok. Czy�by dostrzeg�a u�miech na jego twarzy? Nie mia�a odwagi uwierzy�. Wprawdzie to Britta siedzia�a obok niego, lecz Kajsa si� tym nie martwi�a. Britta by�a za m�oda, by �ywi� inne uczucia do Havgrima ni� wdzi�czno�� i dum�, �e nazwa� j� rozs�dn� i trze�w�.

A mo�e Britta wcale nie jest za m�oda? Och, nie, nie wolno znowu pozwoli�, �eby w�tpliwo�ci dosz�y do g�osu!

Jakie to zreszt� wszystko ma znaczenie? Obcy i tak jutro wyjad�!

Wyjad�? Och, jaki �al, jaka tu zapanuje pustka! Nie, nie jed� dalej! Nie pozostawiaj mnie na ca�e d�ugie �ycie z tym wspomnieniem jednej jedynej chwili, z tym snem o pewnym letnim wieczorze we wczesnej m�odo�ci!

Barbro powiedzia�a bardzo wolno:

��Ja wiem tylko, co si� sta�o z synem stra�nika i �redniej z si�str.

Diderik szuka� w pami�ci.

��Aha, to ta, kt�rej uda�o si� dotrze� do ludzi, podczas gdy stra�nik zap�aci� za ucieczk� �yciem � rzek� w ko�cu z ledwo dostrzegaln� ironi�. � No dobrze, wi�c co si� sta�o z tym ma�ym b�kartem?

��Jak s�yszeli�my, ch�opiec mia� osiem lat, kiedy matka umar�a. Tylko �e ona przez ca�y czas wbija�a mu do g�owy my�l o zem�cie. A panowie wiedz�, jak taka my�l mo�e si� wry� w umys� i serce dziecka.

��Tak. To pozostaje w nim na zawsze � potwierdzi� Diderik. � M�w dalej!

��Ch�opiec dor�s� i opu�ci� Alvdalen. Wiedzia� bowiem, �e Vret Joar Jonsson zgin�� nad Siljan, lecz jego syn nadal �yje. Wprawdzie ch�opiec nigdy nie odnalaz� owego Vreta Mattsa Joarssona, lecz sam si� o�eni� i zosta� ojcem. Swemu najstarszemu synowi przekaza� wiedz� o tym, jakiego strasznego przest�pstwa wobec ich rodu dopu�ci� si� Joar i jego syn�

��No tak, teraz rozumiem � kiwa� g�ow� Diderik. � Zemsta sta�a si� obowi�zkiem przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Honorowym d�ugiem, wendet�, je�li mo�na u�y� obcego s�owa. Interesuj�ce! Wiesz, jak si� to wszystko zako�czy�o?

��My�l�, �e tak � odpar�a Barbro. � Min�o wiele czasu, ale potomek tamtej dziewczyny odnalaz� potomka Vreta Joara. My jednak nie us�yszeli�my jeszcze pa�skiej historii, panie Dideriku. Pa�ski r�d pochodzi z tych stron, prawda?

��Tak, tote� poszukuj� wszelkich �lad�w. Chcia�bym dowiedzie� si� czego� wi�cej o moich przodkach, poniewa� wydaje mi si�, �e m�j r�d wyda� wielkich rycerzy, a mo�e nawet kr�l�w. Moje wrodzone zdolno�ci do panowania i dominowania nad innymi o tym �wiadcz�. I m�j autorytet. Posun��em si� ju� w badaniach do�� daleko. Przeprowadza�em wywiady, studiowa�em dokumenty, ksi�gi parafialne i temu podobne. Doszed�em a� do roku tysi�c trzysta siedemdziesi�tego, kiedy to niejaki Knuts Per Olsson, handlarz sk�r, przybywa do Uppsali. Nazwisko wskazuje wyra�nie, �e pochodzi� z Dalarna, a pewne informacje pochodz�ce ze starych kontrakt�w handlowych dowodz�, �e by� mo�e mieszka� w Rattvik. A tam odkry�em � je�li to naprawd� by� on � �e jego ojciec pochodzi� z Oxberg albo z okolic Alvdalen. I na tym �lad si� urywa. Dalej ju� nic nie wiadomo.

Barbro skin�a g�ow�.

��A ty, Havgrim? Sk�d si� wzi�o to twoje niezwyk�e imi�?

Havgrim u�miechn�� si�. Kajsa musia�a st�umi� w sobie gwa�town� ch��, by podej�� i usi��� przy nim. Jestem �mieszna, pomy�la�a. Pierwszy lepszy m�czyzna, kt�ry pojawi� si� na mojej drodze!

W Havgrimie by�o jednak co� szczeg�lnego.

��To m�j ojciec tak mnie ochrzci� � powiedzia� i spojrza� na Kajs�. Naprawd� tak zrobi�! O szcz�cie, nie rozerwij mego serca na kawa�ki!

Havgrim m�wi� dalej:

��Ojciec przyp�yn�� z Rugen do Szwecji po d�ugim pobycie za granic�. Kiedy wr�ci� do domu, ja mia�em trzy lata i ojciec nada� mi imi� Havgrim [�Hav� w j�zykach skandynawskich znaczy �morze�, natomiast �grim� to stare nordyckie s�owo na oznaczenie brzydoty (przyp. t�um).], poniewa� zakocha� si� w morzu i poniewa� uwa�a�, �e jestem ma�ym brzydactwem, zupe�nie niepodobnym do niego. W tym miejscu Benedikte lub Vanja postawi�a na marginesie wiele wykrzyknik�w. Kto� dopisa� male�kimi literkami: �Kt� to chrzci trzyletnie dzieci?�

Jakie� wspomnienie poruszy�o si� w pami�ci Andre, ale zaraz powr�ci� do przerwanej lektury i nie zastanawia� si� nad tym.

��Brzydactwo, ty? W takim razie musia�e� si� bardzo zmieni� od tamtych czas�w � rzek�a Barbro z powag�, a wszyscy zebrani si� u�miechn�li. Wszyscy z wyj�tkiem pastora, kt�ry w dalszym ci�gu siedzia� nad�sany w k�cie i z niech�ci� bada� swoje sumienie. Czy jego stosunek do powo�ania kap�a�skiego jest w�a�ciwy?

Przekl�ta dziewczyna! Przekl�ta wie�! Chcia� odej�� st�d jak najszybciej.

��Czy w twojej rodzinie wszyscy m�czy�ni s� zawodowymi wojakami? � zapyta� Diderik Havgrima.

��Nie. Ojciec by� kupcem, dorobi� si� maj�tku za granic�. Nie. My jeste�my poszukiwaczami.

Diderik u�miecha� si� pogardliwie.

��Czego tak poszukujecie? Bogactwa? Czy tak zwanego szcz�cia?

��Poszukujemy przest�pcy, prosz� pana.

��Ach, tak?

Barbro wtr�ci�a pospiesznie:

��Powiedzcie mi� Nigdy tak do ko�ca nie opowiedzieli�cie, jak to si� sta�o, �e wszyscy trzej si� spotkali�cie i podr�ujecie razem. Czy to pan, panie Dideriku, znalaz��?

��Nie � przerwa� Diderik. � To Havgrim zwr�ci� si� do mnie. Pojawi� si� w jakiej� gospodzie wkr�tce po tym, jak opu�ci�em zamek w Sztokholmie. Zacz�li�my rozmawia� i powiedzia� mi, �e jest zaci�nym �o�nierzem i �e teraz nie ma zaj�cia. My�la�em co prawda, �e wygl�da zbyt m�odo jak na do�wiadczonego wojaka, ale� Kto pierwszy wyst�pi� z propozycj�, ju� nie pami�tam, lecz zatrudni�em go jako pomocnika i eskort�

Diderik umilk� na chwil� i zamy�li� si�, a potem m�wi� dalej:

��Potrzebowa�em kogo� do ochrony podczas niebezpiecznej podr�y przez pustkowia do Norwegii.

Znowu umilk�, zamy�lony.

��A pan Natan? Gdzie jego spotkali�cie? � spyta�a Barbro.

��W Mora, ju� m�wi�em. Sta� na rynku i miota� gro�by na przera�onych s�uchaczy, straszy� ich ogniem piekielnym za okropne grzechy, jakich si� dopuszczaj�. Taki by� przej�ty swoj� rol�, �e zapomnia� o bo�ym �wiecie. To by� pomys� Havgrima, �eby go zabra� w dalsz� drog�, i wszystkim trzem ten pomys� si� spodoba�.

Pastor odezwa� si� gniewnie, niezadowolony, �e mu przeszkadzaj�.

��Tak, i to Havgrim wymy�li�, �e powinienem przybra� imi� Natan na pami�tk� biblijnego proroka. Wydawa�o mi si� to odpowiednie, ale teraz�?

Diderik wyprostowa� si� gro�nie.

��Pos�uchaj no, Havgrim�!

Drzwi si� otworzy�y i do izby wszed� ojciec Kjerstin.

��A co to za obyczaje, �eby panny siedzia�y w m�skiej sypialni? � zapyta� z hamowanym gniewem.

��Wszystko jest, jak si� nale�y, m�j panie. Ja tu jestem i mam baczenie na dziewcz�ta � uspokaja�a go Barbro, a Diderik pospiesznie cofn�� r�k�, kt�ra teraz obejmowa�a ju� tali� Kjerstin.

��Mo�liwe, ale to nie uchodzi. Wraca� do domu, panny! Natychmiast!

Wszystkie trzy wsta�y potulnie. Havgrim odprowadzi� wychodz�cych, a kiedy ojciec Kjerstin poszed� przodem z c�rk� i z Britt�, Havgrim zdo�a� zamieni� z Kajs� kilka s��w pod os�on� ciemnej, letniej nocy. Uj�� jej r�k� i przytrzyma�, a Kajsa zapomnia�a oddycha�.

��Chcia�bym, �eby�my mieli troch� wi�cej czasu na rozmow�, �eby�my mogli si� lepiej pozna� � szepn�� pospiesznie.

Kajsa spojrza�a na jego twarz, ledwie widoczn� w tej mistycznej nocnej po�wiacie. Widzia�a zaledwie kontury, nic wi�cej. Zmarszczy�a brwi.

��Wiesz, mam wra�enie, jakbym ju� kiedy� ci� widzia�a.

��Bo tak by�o! Diderik Swerd zamierza zosta� tutaj, dop�ki ko� nie wydobrzeje. Zobaczymy si� jutro?

��Och, tak � szepn�a Kajsa przej�ta, a kiedy on musn�� jej policzek opuszkami palc�w, zadr�a�a na ca�ym ciele. Bez s�owa pobieg�a za tamtymi.

Przed domem ciotki przystan�a i nas�uchiwa�a. G�os Britty ni�s� si� po�r�d zabudowa�. Las jednak trwa� w ciszy, jakby wyczekiwa�, jakby zastanawia� si� nad jak�� zagadk�, tak si� przynajmniej Kajsie zdawa�o.

Teraz Andre by� niemal pewien, �e wie, co tak bardzo zajmowa�o Benedikte i Vanj�. Osza�amiaj�ca my�l! Musia� jak najszybciej czyta� dalej, �eby to potwierdzi�.

Miasto zaczyna�o si� budzi�. Andre zszed� do jadalni, ale tak bardzo chcia� si� dowiedzie�, czy rozumuje w�a�ciwie i czy jest na tropie do rozwi�zania zagadki, �e siedzia� przy stole z �y�k� w jednej r�ce, a manuskryptem w drugiej. Od czasu do czasu nie trafia� w talerz i z ha�asem przesuwa� �y�k� po blacie, jakby chcia� zaczerpn�� kaszy wprost ze sto�u. Zawstydzony odwraca� wzrok, gdy zdumieni go�cie zaczynali mu si� przygl�da�.

Czyta� przez ca�y czas przy �niadaniu i kontynuowa� lektur� wchodz�c po schodach. Czasu mia� ju� niewiele, wkr�tce powinien wyj�� do miasta, gdzie czeka�o na niego tak wiele spraw.

Powr�ci� na sw�j fotel pod oknem, a kiedy wesz�a pokoj�wka, by posprz�ta�, odprawi� j� czym pr�dzej, �eby m�c czyta� w spokoju.

Andre by� czaruj�cym m�odym cz�owiekiem, pokoj�wka dygn�a wi�c z u�miechem i zapewni�a, �e wszystko jest w porz�dku.

Diderik Swerd postanowi� rozm�wi� si� kategorycznie ze swoim tajemniczym towarzyszem podr�y. I porozmawia� o jego zachowaniu wobec pastora. To przecie� on wpad� na pomys�, �eby pastor im towarzyszy� i �eby przybra� imi� w�a�nie Natan. I o tym, �e Havgrim poszukuje przest�pcy�

Dzi� jednak Diderik by� zanadto zm�czony. My�li wirowa�y w g�owie, ale na niczym nie m�g� si� skupi�. Denerwowa�o go te�, �e pokrzy�owano jego plany, kiedy ju� tak dobrze mu sz�o ze �liczn� Kjerstin. Chocia� dzisiejszego wieczora i tak pewnie niczego by nie uzyska�. Najlepiej poczeka� do jutra. Diderik Swerd zgas� niczym �wieca, gdy tylko zd��y� przy�o�y� g�ow� do okrycia ze sk�r, pod kt�rym przyjemnie chrz�ci�a s�oma w sienniku.

Noc mia� jednak ci�k�. Nie �eby si� budzi�, to by jeszcze nie by�o nic strasznego! Nie, dr�czy�y go jakie� okropne sny, nie maj�ce ko�ca, kt�re wysysa�y z niego wszystkie si�y. Mo�na by przypuszcza�, �e �ni� o dziewicach z Vargaby, ale nie. Przeci�ga�y przed jego oczyma d�ugie szeregi tych wszystkich nieszcz�liwych dziewcz�t, kt�re skrzywdzi� i kt�re teraz by�y bezlitosne, nie chcia�y go opu�ci�. Wszystkie przemienione w senne mary, potworne, uwodzicielskie, nieub�agane. Dlaczego? zastanawia� si� Diderik. Rzuca� si� na ��ku, j�cza� i krzycza� przez sen. Dlaczego one mnie tak dr�cz�? Uszcz�liwia�em je przecie�.

A mo�e to sam siebie uszcz�liwia�em?

N�dzne szcz�cie w takim razie.

Chc� si� st�d wydosta�, jak najdalej od tego!

Ale nie by� w stanie si� obudzi�.

Nur na jeziorze krzycza� tak strasznie.

A mo�e ptak by� tylko w jego �nie? Nur nie krzyczy przecie� w �rodku ciemnej nocy?

Wiedzia� zbyt ma�o o ptakach, by sobie odpowiedzie� na to pytanie.

Przekl�te ptaszyska!

Nast�pnego ranka Kajsa, upominana stanowczo, by lepiej ni� wczoraj pilnowa�a inwentarza, zosta�a wys�ana na pastwisko. By�o jeszcze tak wcze�nie, �e mg�a nad rzek� nie zrzed�a, a na trawie le�a�a szara rosa.

Stara�a si� nie odchodzi� zbyt daleko od wsi. Na wypadek, gdyby zdarzy�o si�, �e kto� b�dzie si� zastanawia�, gdzie Kajsa si� podziewa�

Kajsa nic na to nie mog�a poradzi�, troch� si� ba�a tego milcz�cego Havgrima z poprzedniego wieczora. By�o w nim co� przera�aj�cego� Kim on w�a�ciwie jest? Czy ju� go kiedy� widzia�a? Nie mog�a tego zrozumie�, mimo �e twarz wydawa�a jej si� znajoma i mimo �e od pocz�tku czu�a do niego zaufanie.

I ca�a ta rozmowa o dziewicach z Vargaby!

Skuli�a si� ze strachu, kiedy us�ysza�a za sob� kroki. To on, pomy�la�a, napi�ta niczym ci�ciwa �uku. Gor�co uderzy�o jej do g�owy, policzki zarumieni�y si�. Co ja mam zrobi�, co powiedzie�?

Kiedy si� jednak odwr�ci�a, zobaczy�a, �e zbli�a si� do niej stara Barbro. Kajsa nie umia�aby powiedzie�, czy przyj�a to z ulg�, czy z rozczarowaniem. Pewnie i jedno, i drugie.

Barbro wyja�ni�a, �e przysz�a popilnowa�, jak si� wyrazi�a, ma�ej pasterki. Pan Natan podj�� si�, cho� trzeba powiedzie�, �e niech�tnie, opieki nad Kjerstin. Niebezpiecznie zrobi�o si� teraz dla m�odych dziewcz�t w tutejszych lasach, zreszt� we wsi te�, odk�d zjawili si� twardzi, bezwzgl�dni m�czy�ni. Kajsa poczu�a, �e jest jej przykro z powodu tych s��w. Ona mia�a inny pogl�d. Przynajmniej je�li chodzi o Havgrima.

D�ugo siedzia�y obie z Barbro na pniu zwalonej brzozy i rozmawia�y. Pada�y s�owa o samotno�ci i t�sknocie. O nowo obudzonej t�sknocie jednej i o zgas�ej t�sknocie drugiej. Barbro powtarza�a w my�li b�agalne pro�by do m�odej dziewczyny: ��Nie zr�b tak, jak post�pi�am ja, nie przegraj swojego �ycia, bo zostanie ci tylko pustka i samotno��, do ko�ca!�� G�o�no jednak powiedzie� tego nie mog�a. Nie mog�a popycha� dziewczyny w t� ryzykown� przygod� z m�odym nieznajomym�

Kajsa powoli u�wiadamia�a sobie, �e kto� stoi niedaleko i patrzy na ni�. Szeptem zwierzy�a si� ze swego odkrycia Barbro.

��Masz racj�. On jest tam ju� od d�u�szego czasu. Pewnie rozczarowa�o go to, �e mnie tu zasta�. Chcesz, �ebym sobie posz�a? I tak ju� powinnam wraca� do wsi.

Kajsa chwyci�a j� za r�k�.

��Nie, nie odchod� jeszcze!

Nie mia�a odwagi odwr�ci� g�owy. Wkr�tce us�ysza�a za sob� g�os Havgrima:

��Wygl�da na to, �e prowadzicie bardzo interesuj�c� rozmow�. Czy m�g�bym si� przy��czy�?

Otrzyma�, oczywi�cie, pozwolenie i usiad� jak najbli�ej Kajsy. Spokojnie i naturalnie, jakby nale�eli do siebie. Dozna�a tak wielu uczu� naraz, �e zacz�a dr�e�.

Pocz�tkowo �adne nie znajdowa�o s��w i wszyscy milczeli. Kajsa ponownie kompletnie straci�a dar mowy, jak zawsze w jego obecno�ci. Siedzieli po prostu w ciszy, wszyscy troje i spogl�dali na krajobraz.

S�o�ce znajdowa�o si� ju� wysoko na niebie i wygl�da�o poza cienk� warstw� chmur jak matowa tarcza. Nad bagniskiem przesuwa�y si� mg�y, przypominaj�c jaki� taniec elf�w, przy samej ziemi tuman by� bardzo g�sty, nieco wy�ej wy�ania�y si� z niego zielono��te krzewy i ga��zie drzew. Czarne bagno nadawa�o dolnym warstwom mg�y bure, nieprzyjemne zabarwienie. Wszystko wygl�da�o nienaturalnie, dziwnie i strasznie tego ranka w tym tak dobrze znajomym lesie Kajsy. Pojawi� si� jaki� obcy element, nie znana z�a si�a opad�a na ziemi� i nieustannie dawa�a o sobie zna�.

Tym bardziej dobrze by�o mie� Barbro po jednej stronie i Havgrima po drugiej. Spontanicznie poszuka�a jego r�ki, lecz w tej samej chwili u�wiadomi�a sobie swoj� �mia�o�� i cofn�a si� zawstydzona. On tymczasem ze spokojem uj�� jej d�o� i mocno u�cisn��. Spojrza�a na niego, ale kiedy napotka�a jego wzrok, musia�a spu�ci� oczy. Zd��y�a jednak wyczyta� tam wiele sympatii i zrozumienia.

Nie zd��yli nawet zacz�� rozmowy, gdy w lesie rozleg�y si� nawo�ywania. Hej, hej! nios�o si� w�r�d drzew. G�os brzmia� niespokojnie, l�kliwie.

��To ojciec Kjerstin � powiedzia�a Kajsa i wsta�a. � Hej! Tutaj jeste�my!

Da� si� s�ysze� trzask �amanych ga��zek i wkr�tce ukaza� si� gospodarz Vargaby. Bieg�. Z jego twarzy bi� niepok�j.

��Nie widzieli�cie Kjerstin? Ona posz�a do lasu z tym� z tym�

��Co takiego? � zawo�a� Havgrim. � Pastor mia� przecie� pilnowa�, �eby jej si� nic nie sta�o.

��Pastor! � prychn�� ch�op. � Pastor zamkn�� si� z Britt� w jednym pokoju i pr�buje jej zaszczepi� boja�� bo��.

��Ja wiem przynajmniej, gdzie Diderik Swerd si� wybiera�, ale dziewczyny nigdzie nie widzia�em.

��Dok�d on poszed�?

��Do tej ma�ej stod�ki, kt�r� macie ko�o�

��Idziemy! � zawo�a� ojciec Kjerstin i wszyscy ruszyli za nim. Gospodarz wyja�ni�, �e to niedaleko, wi�c mo�na na chwil� zostawi� inwentarz bez opieki.

��Las jest dzisiaj jak zaczarowany � mamrota� ch�op od nosem.

��To prawda � przyzna� Havgrim. � Ale trzeba powiedzie�, �e jest tu u was bardzo �adnie!

��Uroda okolicy nie pomaga nam, niestety, w codziennych k�opotach. Ostatnio zdecydowali�my, �e chyba d�u�ej nie b�dziemy walczy�. Nasze dziewcz�ta te� powinny mie� szans� na spotkanie r�wie�nik�w, a poza tym zosta�o nas ju� tak niewiele. Przed zim� przeprowadzimy si� w dolin�.

Kajsa jeszcze o tym nie s�ysza�a. Przemkn�o jej przez my�l, �e przybycie obcych mia�o jaki� wp�yw na t� decyzj�. Doro�li we wsi nareszcie zwr�cili uwag� na samotno�� dziewcz�t.

Ale, rzecz jasna, nie by� to jedyny pow�d. Bezlito�nie trudne �ycie na pustkowiach stawa�o si� ju� zbyt dokuczliwe dla tej garstki ostatnich mieszka�c�w osady.

Wyprowadzi� si� z Vargaby? Czy Kajsa by tego chcia�a?

Zbli�ali si� do stodo�y, zbudowanej na niewielkiej ��ce. Gospodarz zawo�a� c�rk� po imieniu i wtedy ze �rodka dosz�y ich odg�osy szamotaniny i gwa�towne szepty, a po chwili zaleg�a grobowa cisza. Potem znowu us�yszeli, �e w stodole trwa walka.

Havgrim i gospodarz pobiegli w tamt� stron�, ale nim zd��yli wej��, na progu ukaza�a si� Kjerstin z potarganymi w�osami, ubraniem w nie�adzie i wyrazem przera�enia na twarzy. Z rozpaczliwym szlochem rzuci�a si� ojcu na szyj�.

��Chc� wraca� do domu � wykrztusi�a piskliwie.

Diderik wyszed� ze stodo�y z uniesion� r�k�, jakby chcia� uspokoi� przyby�ych.

��Powoli, powoli � rzek� jowialnie. � Nic z�ego si� nie zdarzy�o. Jestem cz�owiekiem honoru. Nawet je�li kobieta bywa czasami zbyt ch�tna, nigdy by mi nie przysz�o do g�owy, �eby wykorzysta� sytuacj�.

��Ty przekl�ty diable! � rykn�� ojciec Kjerstin. � Co� ty jej zrobi�? My�lisz, �e nie widzia�em, jak pospiesznie zapina�e� spodnie?

��Nic si� nie sta�o, ojcze � szepn�a Kjerstin. � Ale dzi�kuj� wam, �e przyszli�cie.

Havgrim by� tak w�ciek�y, �e ledwie by� w stanie m�wi�.

��Cz�owiek honoru! Czy to przystoi cz�owiekowi honoru obarcza� win� dziewczyn�? Ja nie jestem �lepy i dobrze widzia�em, co�cie robili przez ca�� drog� ze Sztokholmu tutaj!

Diderik zmieni� ton na agresywny.

��Ty przyb��do, ty chcesz mnie poucza�? My�lisz mo�e, �e nie wiem, kim ty jeste�? Szukasz przest�pcy! Ci�gniesz tu Bogu ducha winnego ksi�dza, zmuszasz go, by przyj�� imi� aposto�a, kt�ry tu kiedy� wymierza� kar�, a wszystko dlatego, �e nie uda�o ci si� odnale�� potomka Vreta Joara Jonssona, na kt�rym chcia�e� si� m�ci�. Po to zmusi�e� biednego ksi�dza, �eby�

��Ja go odnalaz�em.

Diderik zamilk�.

��Potomka Vreta Joara?

��Tak.

��Domy�lam si�, �e jeste� jednym z p�nych potomk�w tamtego m�ciwego stra�nika. Ale nie pojmuj�, jak mo�na nosi� w sercu setki lat ��dz� zemsty za takie g�upstwo. To jaka� choroba!

��Krwawa ofiara z dziewic to nie jest g�upstwo. Zw�aszcza �e wcale nie nale�y do przesz�o�ci. Gdyby�my wam nie przeszkodzili, sami byli�cie bliscy pope�nienia tego okropnego czynu.

��G�upie gadanie!

��Czy my�licie, �e Kjerstin by�aby w stanie �y� dalej, gdyby uda�o si� wam zaspokoi� swoj� ��dz� i gdyby�cie potem odwr�cili si� oboj�tnie i poszli w swoj� stron�? Czy� nie zamierzali�cie po�wi�ci� �ycia Kjerstin, by zaspokoi� swoj� ��dz�?

Atmosfera wok� sta�a si� napi�ta, jakby zanosi�o si� na burz�. Nur znowu krzycza� z�owieszczo.

��S�yszycie? � szepn�� Diderik, a wszyscy spostrzegli, �e jest blady jak �ciana. � Ta kobieta znowu krzyczy! Wyra�nie wo�a: ��Vret Joar!��

��S�yszymy g�os nura na jeziorze, nic wi�cej � odpar� gospodarz.

Havgrim rzek� spokojnie:

��Tak, na koniec znalaz�em potomka Vreta Joara Jonssona. M�j ojciec zdo�a� posun�� si� w swoich poszukiwaniach bardzo daleko. Dowiedzieli�my si�, �e �w potomek jest wojskowym, wobec tego ja zosta�em wys�any na wojn�. Tam go jednak nie znalaz�em.

��No i jak wam si� uda�o trafi� na jego �lad? � zapyta�a Barbro cicho.

Havgrim odwr�ci� si� ku niej.

��Przez wszystkie lata znali�my punkt wyj�cia. Wiedzieli�my, kim by� Vret Matts Joarsson, syn Joara, a potem syn Mattsa i tak dalej. W pewnym miejscu jednak �lady si� urywa�y. Sta�o si� to za spraw� pewnego cz�owieka z Rattvik. Wyjecha� ze swojej wsi i zupe�nie nie by�o wiadomo, gdzie go szuka�. Wszyscy z mojej rodziny trafiali w pustk�.

��Rattvik? � zapyta� Diderik. � Wiesz mo�e, jak on si� nazywa�?

��Wiem. Knuts Per Olsson.

�wiat zawirowa� Diderikowi w oczach. On sam doprowadzi� przecie� drzewo genealogiczne swojego rodu do pewnego handlarza sk�r nazwiskiem Knuts Per Olsson, kt�ry przyby� do Uppsali, prawdopodobnie z Rattvik.

��Czy to znaczy, �e ty odtworzy�e� pokrewie�stwo a� do�

��Tak. Do Vreta Joara Jonssona. To by� ten wasz ��kr�lewski�� przodek, panie.

��Ty przekl�ty� � zacz�� Diderik i ruszy� na Havgrima. � To ty nas tu przyprowadzi�e�! To ty zmusi�e� pastora, �eby�

��Tak, przyznaj�, �e jego sprowadzi�em tu ze wzgl�du na podobie�stwo. Kiedy tak sta� na rynku w Mora, wyda� mi si� tak samo �lepo fanatyczny i karz�cy jak �w aposto� Natan, kt�ry w swoim czasie pojma� najm�odsz� z si�str, Mait, i przebi� j� mieczem jako czarownic�. Tylko dlatego, �e mia�a wi�cej odwagi ni� inne kobiety.

��Dobry Bo�e � szepn�a Barbro wstrz��ni�ta. � A je�li i tym razem pastor zamorduje ma�� Britt�?

��Nie s�dz� � uspokoi� j� Havgrim. � Wczoraj wieczorem dosta� od niej porz�dn� nauczk�. B�dzie jednak pr�bowa� z�ama� j� moralnie.

��To mu si� nie uda � rzek�a Kajsa spokojnie. � Nie z Britt�.

��Ja te� tak my�l� � potwierdzi� z u�miechem ojciec Kjerstin.

��Ale dlaczego nas tu przyci�gn��e�? � dopytywa� si� Diderik.

��Poniewa� nie jestem zwolennikiem gwa�tu. W dzieci�stwie z�o�y�em ojcu �wi�t� przysi�g� � w podzi�ce za to, co on dla mnie zrobi� � �e b�d� pr�bowa� si� zem�ci� na jakim� potomku Vreta Joara. Istnieje was wielu, gdy tymczasem r�d stra�nika wygas� wraz ze �mierci� mego ojca. Los chcia�, �e trafili�my na wasz� lini�, panie.

W tym miejscu znowu na marginesie znajdowa�o si� wiele wykrzyknik�w. Andre ze zrozumieniem kiwa� g�ow�.

Havgrim m�wi� dalej:

��Kiedy doros�em, poj��em, jakie to wszystko niem�dre. Chodzi mi o to, �e potomkowie nie odpowiadaj� za przest�pstwa swoich przodk�w ani za ca�e z�o, jakie panuje na �wiecie. Potem jednak spotka�em was osobi�cie, panie Diderik. �ledzili�my was od dawna, panie, i znali�my dobrze wasz charakter. Jest on znacznie lepszy od charakteru Vreta Joara. Zatem ubieg�ego lata pojecha�em do Dalarna i odszuka�em Vargaby. Niedaleko osady napotka�em ma�� pasterk� k�z, kt�ra spa�a na polance w blasku s�o�ca, gdy tymczasem zwierz�ta rozbieg�y si� na wszystkie strony. Zebra�em je znowu wszystkie, a potem, nie budz�c �pi�cej, pochyli�em si� nad ni� i podziwia�em jej �liczn� twarzyczk�. W pewnej chwili otworzy�a oczy, lecz nie s�dz�, by si� ca�kiem obudzi�a. Teraz wiesz, Kajsa, dlaczego wydawa�o ci si�, �e mnie poznajesz. My�la�a� pewnie, �e ja jestem kim�, w kogo wcieli� si� duch tamtego str�a Vreta Joara, a ty sama jeste� wcieleniem �redniej z si�str?

��Naprawd� ca�kiem powa�nie si� tego ba�am � u�miechn�a si� Kajsa onie�mielona. � I �e Britta jest najm�odsz� siostr�, Mait, kt�ra zosta�a zamordowana przez aposto�a Natana.

��A Kjerstin by�aby najstarsz� z si�str. T�, kt�ra zosta�a z�o�ona w ofierze po to, by Vret Joar m�g� odzyska� swoj� m�sk� sprawno�� � uzupe�ni� Havgrim i popatrzy� na Diderika.

Ten prychn�� tylko ze z�o�ci�. Havgrim ci�gn�� dalej swoj� opowie��.

��Nie pokaza�em si� ludziom we wsi, nikt nie wiedzia�, �e by�em w okolicy, wyjecha�em bezzw�ocznie. Kiedy jednak dowiedzia�em si�, �e pan, Dideriku Swerd, wybiera si� do Trondheim, zrozumia�em, �e czas nadszed�. Tak, to ja zatroszczy�em si� o to, by�my znale�li si� w�a�nie w Alvdalen. A potem kierowa�em konie w stron� Vargaby, oszuka�em Barbro, sprawi�em, by uwierzy�a, �e to ona wybra�a niew�a�ciw� �cie�k�. Przyznaj� te�, �e przestraszy�em was, panie Dideriku, kiedy�cie b��dzili samo-tnie we mgle po lesie. By�em tu ju� przecie� dawniej i wiedzia�em, �e �adnych upior�w w lesie nie ma, �e wszystko to tylko ludowe przes�dy i gadanie. Musia�em wi�c sam co� wymy�li�. I pan widzia� jak�� niewyra�n� sylwetk�, prawda?

��A czemu to mia�o s�u�y�? � sykn�� Diderik.

��Obieca�em mojemu ojcu, �e dope�ni� zemsty, i nie mog� obietnicy nie dotrzyma�. Chcia�em jednak w bezkrwawy spos�b przerwa� t� szalon�, bezsensown� pogo� z pokolenia na pokolenie. Nie umarli�cie przecie� ze strachu, panie Diderik. Mam jednak nadziej�, �e si� teraz zastanowicie nad swoim �yciem i zachowaniem.

S�uchacze zrozumieli, co Havgrim ma na my�li. Cho� znali Diderika Swerda zaledwie nieca�� dob�, domy�lali si�, jaki jest jego stosunek do �ycia i �e ma on naprawd� nieciekawy charakter.

��Ty, ty� � sykn�� Diderik i, jak krn�brne dziecko, kopn�� czubkiem buta k�p� trawy. � Oszala�e� chyba! Co to za idiotyczne pomys�y na temat zemsty?

��Owszem, przyznaj�, �e pan jest z pewno�ci� niewinny. Ale m�j ojciec post�powa� tak jak jego przodkowie. On by� ostatnim z rodu stra�nika i ze wzgl�du na zdrowie nie by� w stanie wype�ni� swojej powinno�ci. Ja by�em jego jedyn� nadziej�, kt�rej si� trzyma�, i dlatego od najm�odszych lat wpaja� mi t� my�l.

W tym miejscu margines znowu by� zapisany wykrzyknikami i s�owami w rodzaju: �Uwaga!�, postawionymi przez Vanj� i przez Benedikte. Andre poznawa� to po charakterze pisma. Kiwa� g�ow�, zgadza� si� bowiem z nimi w pe�ni, sam by� coraz bardziej podniecony tym, czego si� dowiadywa�.

W�a�ciwie powinien by� ju� wychodzi� do miasta, ale zosta�o tak niewiele tekstu, �e postanowi� doczyta� do ko�ca.

��Jest pan jednak wolny, panie Diderik � o�wiadczy� Havgrim. � Nic z�ego si� panu nie stanie. Jak powiedzia�em, ja nie pos�uguj� si� gwa�tem. Tylko �e nie b�d� ju� panu towarzyszy� do Norwegii. Postanowi�em zosta� tutaj i lepiej pozna� mieszka�c�w Vargaby, a jedn� osob� chcia�bym pozna� bardzo dobrze. W przeciwie�stwie bowiem do was, panie, ja nie rozpoczynam znajomo�ci w ��ku i nie zrywam jej zaraz potem. Uwa�am, �e mi�o�� jest pi�kna tylko wtedy, gdy obie strony maj� do siebie zaufanie i s� w stanie da� sobie nawzajem poczucie bezpiecze�stwa.

Diderik odwr�ci� si� z szyderczym parskni�ciem.

��Zamierzasz tedy mnie zdradzi�? Chcesz, �ebym sam podr�owa� przez te niebezpieczne lasy, bo ty musisz zosta� z jak�� wiejsk� dziewuch�? Dobrze, zosta�! Dam sobie rad� bez takiego faryzeusza jak ty. Zreszt� jest ze mn� kap�an.

��No w�a�nie � odpar� Havgrim spokojnie. � Wy dwaj pochodzicie przecie� z wy�szej sfery. Dla was tacy ludzie jak my si� nie licz�.

Wiele par oczu spojrza�o na niego sceptycznie, gdy m�wi� te s�owa. Czy Havgrim naprawd� by� tak niskiego rodu, jak udawa�? W jego postawie, zachowaniu, w ca�ej postaci ujawnia�a si� jaka� wrodzona szlachetno��.

Na ich zdziwienie odpowiedzia� u�miechem.

Ruszyli w stron� wsi; brn�li przez wysok�, poruszan� wiatrem traw�. Biedna Kjerstin sz�a z b�lem w sercu i pustk� w piersi. Dokona�a niew�a�ciwego wyboru, ale czy� mia�a jaki� wyb�r? Havgrim przecie� nigdy nawet na ni� tak naprawd� nie spojrza�.

Teraz Andre by� ju� zupe�nie pewien, kim naprawd� jest Havgrim. Ale dowody? Tych nadal brakowa�o.

Czy dostarcz� mu ich ostatnie stronice manuskryptu?

Jedno wiedzia� bowiem na pewno: Gerd, ta, kt�ra spisa�a opowie��, a kt�ra otrzyma�a informacje od swojej matki� Gerd opowiada�a o w�asnej rodzinie. By� mo�e jej matka zna�a t� histori� od swojej, kt�ra z kolei�

Andre wiedzia� ju�, co powinien zrobi�.

Najpierw jednak chcia� przeczyta� opowie�� do ko�ca.

Kiedy ju� raz mieszka�cy Vargaby zdecydowali przenie�� si� do Alvdalen, nie chcieli zwleka� z przeprowadzk�. Uwa�ali, �e nale�y dzia�a� szybko, by przywi�zanie do miejsca i obawa przed nowym nie sprawi�a, �e zmieni� zdanie. Wszyscy za� zgadzali si� co do tego, �e kolejnej zimy na nieurodzajnych pustkowiach ta garstka pozosta�ych jeszcze przy �yciu mieszka�c�w Vargaby nie przetrwa. W Alvdalen tak�e po ostatniej zarazie wiele dom�w �wieci�o pustkami i mo�na by�o w nich zamieszka�. Barbro dobrze wiedzia�a, �e tamtejsi ludzie b�d� wdzi�czni, je�li kto� jeszcze u nich zamieszka.

Dlatego w�a�nie postanowiono, �e ona i Havgrim przeprowadz� si� tak�e.

Pakowanie post�powa�o w ogromnym tempie. Nikt nie pozostawia� sobie czasu na rozmy�lania. Rozmowy na temat opuszczenia osady prowadzili od wielu lat, nikt jednak nie mia� do�� si�y, by podj�� decyzj� i zach�ci� innych do tego samego, ostateczne rozstrzygni�cie odk�adano z roku na rok. Mimo n�dzy i g�odu, mimo mro�nych zim i strasznych chor�b ludzie kochali przecie� swoj� rodzinn� wie�.

Havgrim pom�g� Kajsie zapakowa� dobytek ciotki w juki. Podr� w dolin� nie b�dzie �atwa, przecie� o �adnej drodze dla ruchu ko�owego nie by�o tu nawet mowy. Wi�kszo�� baga�u ludzie musieli d�wiga� sami, tylko cz�� mo�na by�o z�o�y� na grzbiety du�ych zwierz�t.

Wyszli za dom, �eby pozbiera� znajduj�ce si� tam narz�dzia. Kajsa przystan�a przed niewielk� grz�dk�, na kt�rej ros�y jakie� kwiatki wok� m�odego drzewka. Grz�dka nale�a�a do s�siedniej zagrody, do rodzinnej zagrody dziewczyny.

��Tata posadzi� to drzewko na kr�tko przed swoj� �mierci� � szepn�a. � A mama zasia�a kwiatki. Ja� Nie mog� tego tak po prostu zostawi�!

Havgrim bardzo si� ba� moment�w takich jak ten. Chwil, gdy Kajsa b�dzie musia�a przystan�� i zastanowi� si�.

��B�dziesz przecie� mog�a przyje�d�a� tu w lecie � powiedzia� �agodnie. � Vargaby le�y niedaleko�

�zy trysn�y z oczu dziewczyny.

��Przychodzi� tutaj, gdzie nikogo nie b�dzie? Puste domy, podw�rza zaro�ni�te traw�, las coraz bli�ej osady? Nie, to by by�o najgorsze ze wszystkiego.

Wtedy Havgrim obj�� j� czule.

��Kajsa, tam w dolinie zaczniemy nowe �ycie. Wiem, �e pierwsze dni b�d� trudne. Zerwanie zawsze sprawia b�l, cz�owiek pozostawia przecie� cz�� samego siebie na dawnym miejscu. Prawie ka�demu na ziemi danym jest prze�y� taki smutek, ale to mija, zapewniam ci�.

Jak s�odko by�o w jego ramionach! Kajsa niemal zapomnia�a o swoim �alu i g��boko wci�ga�a jego zapach, cudowny, ciep�y zapach m�czyzny.

��Tutaj b�dzie nam dobrze, Kajsa � szepta�. � Tutaj, na trawie. Usi�d�, nikt nas nie zobaczy.

Usiedli pod obsypan� kwiatami wi�ni�, wok� kwit�y rumianki, dzwoneczki i mniszki. Havgrim przygarn�� Kajs� mocno do siebie.

��Ty pewnie sobie my�lisz, �e bardzo szybko zacz��em ci okazywa� uczucia, prawda? Ale nie powinna� zapomina�, �e widzia�em ci� ju� w ubieg�ym roku i �e od tamtej pory nie przestawa�em o tobie my�le�. Nawet gdyby nie ta g�upia historia z Diderikiem Swerdem, i tak bym tu wr�ci� latem. �eby spotka� ci� znowu.

Kajsa by�a w podnios�ym nastroju. Uwa�a�a jednak, �e mimo wszystko powinna zwr�ci� mu uwag�.

��Kjerstin jest taka �adna, �adniejsza ode mnie. A Britta taka m�dra i pewna siebie.

��Ale ty jeste� Kajsa � u�miechn�� si� Havgrim, g�adz�c z czu�o�ci� jej w�osy. � I dla mnie to jest najwa�niejsze.

Kajsa, kt�ra nie by�a przyzwyczajona, by j� podziwiano, promienia�a niczym s�oneczko. U�miecha�a si� szeroko, od ucha do ucha. D�o� Havgrima g�aszcz�ca jej policzek przyprawia�a j� o zawr�t g�owy, by�a naprawd� bliska utraty �wiadomo�ci, wi�c zapyta�a pospiesznie:

��M�wi�e�, �e w lesie nie ma duch�w i ja si� z tob� zgadzam, ale przecie� pastor widzia� na bagnach jak�� kobiet� ze �ladami ran od miecza. Kto to m�g� by�?

Havgrim u�miechn�� si�.

��Czy nie zauwa�y�a�, �e nasz dobrodziej nale�y do ludzi, kt�rzy ch�tnie i mocno przesadzaj�? Taki ma charakter, bardzo lubi wszystko wyolbrzymia� i dramatyzowa�.

��Nie przypuszcza�am, �e duchowny mo�e by� taki � odpar�a.

��Ja tak�e nie. Ale �yjemy w czasach, gdy duchowie�stwo uwa�a, �e ludzi trzeba straszy� piek�em i nieustannie upomina�. A wtedy tacy jak Natan maj� wielkie pole do popisu. By� ksi�dzem, znaczy zajmowa� najwy�sz� pozycj� w parafii; to daje w�adz� i prawo pouczania innych. Mierne, nikczemne osobowo�ci ch�tnie korzystaj� z takiej okazji, by poprawi� sobie samopoczucie, wywy�sza� si� nad innych i odgrywa� rol� lepszych, ni� w gruncie rzeczy s�.

U�o�y� Kajs� na trawie i przygl�da� si� jej twarzy. Serce dziewczyny bi�o jak szalone, patrzy�a mu w oczy przestraszona, jakby by�a piskl�ciem spogl�daj�cym w oczy w�a.

��Jeszcze mi nie powiedzia�a�, co o mnie my�lisz, Kajsa � szepn�� niepewnie. � Przyszed�em tu nie proszony, wdar�em si� w twoje �ycie, a nawet nie wiem, czy ty naprawd� tego chcesz.

��Czy ja tego chc�? � zawo�a�a wzburzona. � Czy ty my�lisz, �e panu Diderikowi pozwoli�abym na co� takiego? To prawda, �e od dawna marzy�am o kim�, dla kogo mog�abym zrobi� wszystko, ale teraz wiem, �e to nie m�g�by by� ka�dy. To musi by� kto� wyj�tkowy, kto�, kto by umia��

��Doko�cz! Powiedz, co chcia�a� powiedzie�!

Odwr�ci�a twarz.

��Kto�, kto by umia� ugasi� moj� gor�c� t�sknot�. Wype�ni� moj� samotno��. Kto by spe�nia� wszystkie moje pragnienia, a jest ich wiele i s� bardzo r�ne. Nie ka�dy m�g�by to uczyni�.

��A ja? My�lisz, �e ja bym m�g�?

Nie chcia�a odpowiedzie�.

��Kajsa, ty wiesz, �e jeste� mi dro�sza ni� moje w�asne �ycie. Odpowiedz mi: Czy m�g�bym to by� ja?

Skin�a tylko g�ow�. By�a tak onie�mielona, �e nie mog�a m�wi�.

Wtedy Havgrim j� poca�owa�. D�ugo i mocno.

Kajsa g��boko wci�gn�a powietrze.

��My�l�, �e jedno z moich najwi�kszych marze� jest bli�sze spe�nienia, ni� si� spodziewa�am � szepn�a.

��Tak � potwierdzi� Havgrim. � Mnie te� si� tak wydaje. Chod�! Nie wszyscy jeszcze spakowali swoje rzeczy. Pomo�emy im!

Wstali pospiesznie. Patrzyli teraz na siebie jakby innymi oczyma. K�ciki ust obojga zacz�y dr�e� i naraz wybuchn�li �miechem. Uszcz�liwiony Havgrim przytuli� Kajs� na kr�ciutk� chwil�, czule i serdecznie, a potem pobiegli pomaga� innym.

Okaza�o si� jednak, �e nie s� specjalnie potrzebni. Ka�dy sam stara� si� zebra� swoje rzeczy, w skupieniu i bez obcych spojrze�.

��Chcia�bym jeszcze popatrze� na jezioro � powiedzia� Havgrim, gdy stali przez chwil� i czuli si� zb�dni.

��Tam jest do�� nieprzyjemnie � waha�a si� Kajsa.

��Pan Natan opowiada� o znalezisku, jakiego dokona� � wyja�ni� Havgrim. � Podobno znalaz� figurk� poga�skiego bo�ka.

Kajsa zmarszczy�a czo�o.

��Chcia�abym j� zobaczy�.

Trzymaj�c si� za r�ce poszli do lasu.

��Bardzo si� ciesz�, �e nie chcia�e� si� m�ci� na panu Dideriku � powiedzia�a dziewczyna.

��To nie by�a moja zemsta � odpar� Havgrim. � To nie dotyczy mojego rodu.

��Co chcesz przez to powiedzie�? � zdziwi�a si�.

��To m�j ojciec uwa�a� zemst� za sw�j obowi�zek � odpar� Havgrim nie odrywaj�c wzroku od ziemi, by nie potkn�� si� na stercz�cych wsz�dzie korzeniach. Akurat tutaj las r�s� g�sty i ciemny, promienie s�o�ca nie dociera�y do �cie�ki. � Wiesz, m�j ojciec by� ostatnim z rodu. Nie mia� dzieci, wi�c wzi�� mnie na wychowanie. W�a�ciwie to najpierw dosta� dziewczynk�, ale uwa�a�, �e kobieta nie bardzo si� nadaje na m�ciciela. Jak m�oda dziewczyna, na przyk�ad, mia�aby szuka� potomk�w Vreta Joara? Dlatego w tajemnicy wymieni� moj� siostr� na mnie. Opowiedzia� mi o tym, kiedy znajdowa� si� ju� na �o�u �mierci. Powiedzia� te�, �e pochodz� z dobrej rodziny, bo oboje z siostr� mieli�my na sobie �adne ubrania, kiedy nas znaleziono porzuconych na skraju drogi. Nasza matka zosta�a zamordowana przez bandyt�w.

��Jakie to straszne � szepn�a Kajsa.

No! Nareszcie wiemy, jak to by�o, my�la� Andre zadowolony. Vanja i moja mama mia�y racj�.

Teraz nie mog�o ju� by� �adnych w�tpliwo�ci. Havgrim to Christer Grip, zaginiony potomek Ludzi Lodu! Wcale wi�c nie by�o przypadkiem, �e Petra urodzi�a zniekszta�cone dziecko, dziecko z najbardziej charakterystyczn� cech� obci��onych potomk�w Ludzi Lodu: z okropnymi, spiczastymi barkami.

W dalszym ci�gu jednak potrzebowa� potwierdzenia, potrzebowa� dowod�w. Co wi�cej, musia� ustali�, czy nie ma innych potomk�w Havgrima. Ga��� Petry wygas�a�

Nie! Nie wygas�a! Petra mia�a przecie� jeszcze jedno dziecko. Mali!

Co nie przeszkadza, �e mog� istnie� tak�e inni, dzieci i wnukowie wcze�niejszych generacji po Christerze-Havgrimie. I w�a�nie Andre mia� obowi�zek to wyja�ni�. A do tego celu wiod�a tylko jedna droga: Powinien pojecha� do Alvdalen!

Niech to licho porwie! Sk�d wzi�� na to �rodki? Benzyna jest droga, a on nie planowa� przecie� podr�y dalej ni� do Trondheim i z powrotem.

Znalaz� si� w potrzasku.

Bezradny si�gn�� po manuskrypt, �eby przeczyta� ostatnie stronice.

Doszli do ma�ego, �r�dle�nego jeziorka mieni�cego si� po�yskliwie pod drzewami.

��O, popatrz! � zawo�a�a Kajsa. � Kto� tu by� i rozkopa� wzg�rek, kt�ry znajdowa� si� tu zawsze, odk�d pami�tam.

��My�l�, �e w�a�nie tam le�y pos��ek Freya � powiedzia� Havgrim.

Podeszli bli�ej i przygl�dali si� uwa�nie.

��Uff! � j�kn�a Kajsa. � Ohyda!

��To tylko klocek drewna � uspokaja� j� Havgrim. � W tamtych czasach jednak wierzono szczerze we w�adz� poga�skich b�stw nad lud�mi. Wiesz, nie podoba mi si� to miejsce � m�wi� dalej Havgrim rozgl�daj�c si� niepewnie doko�a. � Mam wra�enie, �e kto� si� tu czai, le�y i czeka.

Zamy�lona Kajsa jakby mimo woli podnios�a jeden z rozrzuconych kawa�k�w zbutwia�ego drewna.

Havgrim krzykn�� przera�ony:

��Nie dotykaj tego! Ojciec Natan powiedzia�, �e to przekl�te szcz�tki! �miertelnie niebezpieczne!

Odrzuci�a w pop�ochu drewno jak oparzona i patrzy�a na Havgrima, kt�ry ju� zd��y� si� opanowa� i �a�owa� wybuchu.

��Ech, przepraszam, nie powinienem by�. To oczywi�cie tylko przes�dy. Udzieli� mi si� ten dziwnie nieprzyjemny nastr�j, jaki panuje nad jeziorem, wybacz mi!

Kajsa czu�a si� �le.

��Jak tu dzisiaj okropnie! Masz racj�, jakby kto� le�a� w ukryciu i czeka�. Ale na co?

��Nie wiem � odpar� Havgrim niech�tnie. � Chod�, idziemy st�d!

W drodze powrotnej us�yszeli w g�rze szum skrzyde� i zobaczyli, jak trzy wielkie ptaki, zapewne nury, siadaj� na wodzie.

��One czuj� si� tu jak w domu � powiedzia�a Kajsa.

Havgrim milcza�. My�la� o nurach i o ich �a�osnych nawo�ywaniach tego dnia, gdy trzej podr�ni przybyli do Vargaby.

Kiedy wszyscy spakowali sw�j dobytek, nadszed� czas, by po�egna� si� z Diderikiem Swerdem i ojcem Natanem, kt�rzy udawali si� na p�noc. Ojciec Natan nie zdo�a� pokona� Britty ani si� z ni� pogodzi�. Mo�na to by�o pozna� po lodowato zimnych spojrzeniach, jakie tych dwoje sobie od czasu do czasu posy�a�o.

��To prawdziwa ulga wyje�d�a� z tego opuszczonego przez Boga miejsca � o�wiadczy� ksi�dz nieprzejednany.

Ojciec Kjerstin zwr�ci� si� do niego nie�mia�o:

��Chcieli�my ju� dawno prosi� ojca� Czy zechcia�by ojciec by� tak �askawy i pob�ogos�awi� nasz� ukochan� rodzinn� wie�, a zw�aszcza jezioro? Wiemy co prawda, �e �adne upiory nie strasz� po tutejszych lasach, ale wiemy te�, �e wiele niewinnych dziewcz�t spoczywa w grobach nad jeziorem. One nigdy nie zosta�y pochowane w po�wi�conej ziemi, nie otrzyma�y b�ogos�awie�stwa. Zechcecie to uczyni�, ojcze Natanie?

Pastor przybra� bardzo surow� min�.

��Czy� mam nadu�ywa� s�owa Bo�ego? Mam b�ogos�awi� miejsca, gdzie le�� czciciele Baala? Nigdy w �yciu! Miejsce nad jeziorem jest przekl�te!

Pan Natan za nic nie chcia� pokaza�, �e boi si� okolic jeziora, i pragn�� jak najszybciej opu�ci� osad�.

��Ale dziewice by�y przecie� niewinne� � pr�bowa� go przekonywa� gospodarz.

��Niewinne? A czy� one nie by�y pogankami tak samo, jak ich prze�ladowcy?

��Osad� jednak m�g�by pastor pob�ogos�awi�?

��Najs�uszniej bym post�pi�, gdybym spali� t� osad�, w kt�rej wydarzy�o si� tyle z�a i ohydy. To by by� prawdziwie dobry uczynek dla Pana! U was samych, kt�rzy �yjecie tu dzisiaj, tak�e nie odnalaz�em prawdziwej boja�ni Bo�ej. Tedy �egnajcie! M�wi�em wam o waszych grzechach, ale wy w waszej pysze nie chcieli�cie si� ukorzy�!

Wtedy ojciec Kjerstin pochyli� g�ow� i da� znak innym. Po chwili d�uga karawana wyruszy�a z Vargaby. Britta nie wyrzek�a ani s�owa. Powiedzia�a ju� dostatecznie du�o na temat, co s�dzi o kap�a�skim powo�aniu pana Natana.

Dwaj podr�ni stali jeszcze przez jaki� czas na drodze mi�dzy domami.

��Ruszamy? � zapyta� w ko�cu duchowny.

��Zaczekaj � powstrzyma� go Diderik. � Oni nie mogli przecie� zabra� ze sob� wszystkiego. To niemo�liwe. Przeszukajmy zatem obej�cia, mo�e znajdziemy rzeczy, kt�re mog�yby si� nam przyda�!

��Macie racj�, panie. To, co zosta�o, nale�y do nas.

Zacz�li szuka�. Wkr�tce u�o�yli na drodze spory stos znalezionych przedmiot�w.

Byli ka�dy w innym domu, kiedy zdali sobie spraw�, �e w osadzie panuje niezwyk�a cisza.

Zanosi si� na wichur�, pomy�la� Diderik. Tak cicho bywa tylko przed burz�.

Natan tymczasem kr�ci� si� w k�ko po swoim domu i mamrota� pod nosem w�ciek�e przekle�stwa. Na Britt�, na ludzi ze wsi, na poga�stwo.

��Powinno si� to wszystko spali�, zetrze� z powierzchni ziemi!

Podnieca� si� coraz bardziej i bardziej.

��Ja tego dokonam! � zawo�a� wreszcie.

Chwyci� z paleniska �arz�c� si� jeszcze g�owni� i wyni�s� j� na dw�r.

��Teraz pod�o�� ogie� pod ca�e to paskudztwo! � zawo�a� do Diderika, kt�ry wyszed� z jakimi� drobiazgami w r�ku. � Post�pi� tak, jak kiedy� chcia� post�pi� aposto� Natan, ale mu przeszkodzono!

Pod�o�y� g�owni� pod drewniany naro�nik domu.

��A teraz ruszajmy! Zabierzmy wszystkie nasze rzeczy i w drog�!

W tej samej chwili zerwa� si� gwa�towny wiatr. Poryw wichru rozrzuci� przedmioty z�o�one na drodze, p�omienie u naro�nika domu strzeli�y w g�r� z g�o�nym trzaskiem. Konie zar�a�y przera�one i rzuci�y si� do galopu za tamtymi, kt�rzy odeszli ju� daleko w stron� Alvdalen i nie mogli zobaczy�, co dzieje si� za nimi. Zdumieni starali si� uspokoi� wierzchowce bez je�d�c�w, zabrali je potem ze sob�, �eby si� nimi zaopiekowa�, bo mo�e w�a�ciciele zechc� si� po nie kiedy� zg�osi�?

Ale Diderik Swerd nie mia� czasu my�le� o koniach. Wykrzykiwa� co�, co trudno by�o zrozumie�, i ucieka� �miertelnie przera�ony na ��ki, a potem do lasu, na p�noc. Pan Natan za� zapl�ta� si� w sutann� i rymn�� jak d�ugi na ziemi�. Kiedy si� w ko�cu pozbiera�, zobaczy� ku swemu przera�eniu, �e wicher kr�ci diabelskiego m�ynka po�rodku osady i przenosi ogie� od jednego budynku do drugiego. Ca�a wie� sta�a w po�odze, p�omienie strzela�y w niebo. Las by� bezpieczny, bo ��ki oddziela�y go od osady, ale droga do lasu zosta�a odci�ta.

Pan Natan krzycza� i krzycza�, miota� si� to w jedn�, to w drug� stron�, ale nie by�o nikogo, kto m�g�by go us�ysze�. D�awi� go dym, krzyki przechodzi�y w kaszel, potem w �a�osne zawodzenie, w ko�cu i to ucich�o.

Diderik Swerd dysza� ci�ko. Bieg� i bieg�, dop�ki si� mu starczy�o. Nic jednak nie wskazywa�o, by ogie� mia� dosi�gn�� lasu. By� zatem uratowany. Uratowany i z pewno�ci� zdo�a obroni� si� przed dzikimi zwierz�tami, bo przecie� by� uzbrojony. Co prawda tylko w bia�� bro�, ale jednak. Z�o�ci�a go utrata konia, ale niech no tylko dotrze do Lillhardal, natychmiast zdob�dzie nowego.

Zobaczy� �cie�k�. Znakomicie, w takim razie wydob�dzie si� st�d.

Jaki niesamowity jest ten las! Jakby dysza� jakim� st�umionym podnieceniem. Potworne! Ale te� Diderik nie przywyk� do samotnych w�dr�wek po lasach.

Czy to jakie� szepty? Po�r�d drzew i nad ziemi�? Czy to jakie� g�osy mamrocz� co� tak cicho, �e nie mo�na nic zrozumie�?

To �mieszne! Nie powinien ulega� wp�ywom tych zmy�lonych historii o dziewicach z Vargaby! Havgrim przyzna� przecie�, �e to on sam wymy�li� te wszystkie straszliwe opowie�ci. A poza tym Diderik znajdowa� si� ju� daleko od Vargaby. Tak daleko ich w�adza nie mog�a si�ga�, a �cie�ka, kt�r� pod��a�, by�a prosta i wyra�na.

Zdumiewaj�ce jednak, jak daleko niesie si� zapach dymu! I nawet jakby od czasu do czasu si� pot�gowa��

Diderik przystan�� raptownie. Przekl�te nury! Czy one s� wsz�dzie? ��Vret Joar!��, nawo�ywa�y raz za razem, m�g�by przysi�c na w�asn� dusz�!

Ten las� Na szcz�cie nie by�o tak mglisto jak poprzednim razem, dzisiaj jednak wsz�dzie zalega dym i przes�ania widok. Widocznie wiatr go tu nawiewa tak daleko na p�noc. Diderik dotar� do jakiej� polany, jedynej w tym ciemnym, pe�nym krzew�w i zaro�li lesie, zdecydowanie ruszy��

Dumny pan zacz�� g�o�no prze�yka� �lin�. Znajdowa� si� nad jakim� jeziorkiem. Jezior, mniejszych i wi�kszych, by�o w tej okolicy mn�stwo. Ale nie� Nie tak wiele takich, nad kt�rymi znajdowa�yby si� tajemnicze wzg�rki poro�ni�te traw�, z niezwyk�� zawarto�ci� stworzon� przez cz�owieka. Z pos��kiem poga�skiego bo�ka.

Jeziorko czeka�o wiele setek lat. Czeka�o na konkretnego cz�owieka. Na kata dziewic, Vreta Joara Jonssona. Ale jezioro nie mo�e przecie� wiedzie�, �e ludzie umieraj� ani �e na ich miejsce przychodz� nowi. Nowi m�czy�ni z krwi Vreta Joara. P�ynie w nich ta sama krew, maj� te same charaktery.

Zapach tej samej krwi�

��To niemo�liwe, nie mog� znajdowa� si� w tym samym miejscu � mamrota� przera�ony. � Nie zbacza�em przecie� ze �cie�ki!

���cie�ka, kt�ra sprowadza obcych na manowce���

Przepe�niony l�kiem i w�ciek�o�ci� przedziera� si� przez las. Tym razem w stron� Alvdalen. Norwegia mo�e poczeka�.

Wkr�tce potem znowu us�ysza� wo�anie: ��Vret Joooar!�� i stwierdzi�, �e ponownie znalaz� si� nad brzegiem jeziora.

Szlochaj�c, j�cz�c i przeklinaj�c przedziera� si� przez pe�en szept�w i niepokoju las. Szept narasta�, pot�gowa� si�, nabiera� mocy sztormu, raz czy dwa rozleg�y si� znane ju� chrapliwe chichoty, kt�re przerazi�y go tak, �e ma�o nie przyp�aci� tego �yciem. Z najwi�kszym trudem zdo�a� przekona� sam siebie, �e to krzyk ptaka. Szed� wci�� naprz�d. Wszystko wok� zaczyna�o ciemnie�. Zapada�a noc.

Diderik Swerd par� jednak przed siebie, szed� po omacku, potyka� si� w ciemno�ciach. Musz� st�d wyj��! Musz� wygra�! Musz�, musz�!

Teraz jestem ju� daleko od tego przekl�tego miejsca. A jednak wygra�em! Zwyci�y�em!

Nagle poczu�, �e ziemia zaczyna si� ugina� pod jego stopami. Macha� r�kami, lecz wci�� zapada� si� w b�oto, w jak�� ma�. Le�ne jeziorko! O Bo�e, to nie mo�e by� prawda! Znowu to jeziorko? W g�uchej w�ciek�o�ci zacz�� wrzeszcze�:

��Zap�acisz mi za to, Havgrim! Krwawa zemsta nie dobieg�a jeszcze ko�ca! Ja ci poka��

Maziste b�oto wci�ga�o go coraz g��biej. G�os przemienia� si� w rozpaczliwe gulgotanie. Diderik najwi�kszym wysi�kiem wychyn�� nieco na powierzchni�, ale tylko na u�amek sekundy; potem znowu b�otnista, lepka ciecz zacz�a wsysa� go w g��b, po ka�dym okrzyku przera�enia g��biej.

Wkr�tce zosta�o ju� tylko kilka kr�g�w na wodzie.

Nad jeziorkiem zaleg�a cisza. Po chwili stadko nur�w zerwa�o si� i odlecia�o gdzie� ponad drzewami.

W lesie zapanowa� spok�j. Niesko�czony, g��boki spok�j, jak po trwaj�cej setki lat udr�ce.

Dziewice z Vargaby znalaz�y ukojenie.

W Alvdalen przybysze z Vargaby zostali przyj�ci serdecznie i �yczliwie. Zaj�� si� nimi gospodarz Barbro i ulokowa� wszystkich w licznych budynkach w swoim obej�ciu, dop�ki nie znajd� sta�ych mieszka�.

Kajsa, �miertelnie zm�czona, siedzia�a w jakiej� izbie, przytulona do Havgrima.

��Jak dobrze jest wiedzie�, �e nigdy nie by�o ani �d�b�a prawdy w opowie�ciach o ��dnych zemsty dziewicach z Vargaby � szepn�a. � Tak si� ciesz�, �e rozwia�e� te niem�dre plotki!

Havgrim u�miechn�� si� i przygarn�� j� do siebie. Delikatnie uca�owa� jej czo�o, ale w u�miechu by�o sporo goryczy.

Mia� przejmuj�c� wizj� czego� strasznego. Widzia� p�on�c� w lasach wie�. I n�dzn� �mier� Natana.

Widzia� jeszcze okropniejszy los Diderika. Jego szalon� ucieczk� przez las. Jeziorko. Ptaki�

Havgrim dr�a�. Nie pierwszy raz mia� tego rodzaju wizj�. I jak wielokrotnie przedtem zacz�� si� zastanawia�, kim naprawd� jest. Sierot� znalezion� na drodze, podobno dzieckiem z dobrej rodziny? Przybrany ojciec nigdy nie chcia� wyjawi� �adnych szczeg��w. A mo�e po prostu ich nie zna�?

Kajsa i Havgrim prze�yli wiele szcz�liwych lat w Alvdalen. Opowiedzieli t� histori� swojej c�rce Dorotei, kt�ra wysz�a za m�� za Norwega. Nazywa� si� Erik Nordlade i by� w Alvdalen kupcem. W p�niejszych latach Kajsa i Havgrim mieli jeszcze syna, ale jego losy nie potoczy�y si� tak szcz�liwie.

C�rka Erika Nordlade, Petra Eriksdatter, by�a moj� matk�. I to ona opowiedzia�a mi histori� dziewic z Vargaby. Uwa�am za sw�j obowi�zek spisanie opowie�ci, zanim rozp�ynie si� w ludzkiej pami�ci i zaginie na zawsze. Nie jestem osob� wykszta�con�, a poza tym kobiet�, zatem nie wypada mi zajmowa� si� pisarstwem, lecz nie ma nikogo innego, kto m�g�by utrwali� t� ponur� histori� z dawnych czas�w. Notatki przeka�� w spadku mojej c�rce, Petrze, tak by ona mog�a j� tak�e opowiedzie� swoim dzieciom.

Przykro tylko, �e mamy tak ma�o dzieci, wszystkie kobiety w mojej rodzinie. Mam nadziej�, �e moja c�rka i syn b�d� pod tym wzgl�dem szcz�liwsi ni� my. Trondheim w listopadzie 1882 roku. Gerd Svensdatter.

Andre odetchn��. Teraz ta cz�� drzewa genealogicznego rysowa�a mu si� do�� wyra�nie. Spr�bowa� to naszkicowa�.

Christer Grip Kajsa

z Ludzi Lodu z Vargaby

(Havgrim) � ur. 1779

ur. 1774 |

��| |

Erik Nordlade Dorotea Syn urodzony

z Trondelag � Havgrimsdatter p�niej

| ur. ok 1800

|

Petra Eriksdatter

Nordlade � Sven

ur. 1821 |

|

Gerd Ole

Svensdatter � Knudsen

|

|

Petra Olsdatter � Syn zmar�y

1880 � 1899 w m�odo�ci

|

|

Mali � Martwo urodzone

ur. 1894 dziecko 1899

Tym si� teraz powinien kierowa�. Gdzieniegdzie widnia�y puste miejsca. Syn, kt�rego urodzi�a Kajsa w dojrza�ym wieku, powinien mie� potomstwo. Dorotea Havgrimsdatter mog�a mie� wi�cej dzieci, o kt�rych tu nie wspomniano, podobnie zreszt� jak Petra Eriksdatter Nordlade, ta od medalionu z lokiem w�os�w w �rodku.

A sam medalion? Sk�d si� wzi�� i jakie by�y jego dzieje?

Ciekawe by�oby si� tego dowiedzie�.

A zatem ca�a historia o Vargaby zosta�a wymy�lona! Nie przez Gerd Svensdatter, oczywi�cie, lecz przez rodzic�w jej babki, Kajs� i Havgrima-Christera. Nic dziwnego, �e Gerd sprawia�a wra�enie tak dobrze poinformowanej, nawet je�li chodzi o dialogi, kt�rych przecie� nie mog�a zna�.

Ale to nie ona to wszystko wymy�li�a. Ona otrzyma�a t� opowie�� w spadku.

Andre nie mia� ju� czasu d�u�ej nad tym rozmy�la�. Teraz musia� i�� do miasta i dzia�a�. Dzia�a� mo�liwie jak najskuteczniej!

Przede wszystkim chcia� odwiedzi� swoj� przyjaci�k� z magistratu.

Nette Mikalsrud coraz niespokojniej spogl�da�a na zegar. Czu�a ssanie w �o��dku, dokuczliwsze z ka�d� up�ywaj�c� minut�.

Dzie� pracy dobiega� ko�ca, a jej m�ody znajomy si� nie pokaza�. Czy w og�le nie zamierza� ju� przychodzi�? A mia�by jej z pewno�ci� tak wiele nowych rzeczy do opowiedzenia! Taka by�a ciekawa, czego si� dowiedzia�! Niedzielna bluzka z koronkami wygl�da�a ju� do�� nie�wie�o. Panna Sylvestersen z s�siedniego biura zwr�ci�a uwag�, jak elegancko Nette dzi� wygl�da. Idzie mo�e po pracy na jaki� pogrzeb? I czy nowa fryzura nie jest zbyt ekstrawagancka dla osoby w jej wieku?

Nette odpowiada�a co� p�g�bkiem pomi�dzy jednym a drugim �ykiem kawy. Panna Sylvestersen chc�c nie chc�c zamilk�a, poj�cia nie mia�a, jak to jest, kiedy powa�nego cz�owieka dotyka szale�stwo.

Absolutne, beznadziejne szale�stwo, ca�kowicie lekcewa��ce g�os rozs�dku! Pani Nette by�a na to zupe�nie nieprzygotowana, a przez to kompletnie bezbronna. Wstydzi�a si� okropnie, a zarazem wszystkie jej zmys�y przepe�nia�a nieznana rado��. Jakby po raz pierwszy w swoim samotnym �yciu odczuwa�a, �e i ona �yje. By�a w stanie uczyni� wszystko dla swego nowego przyjaciela. Tyle tylko, �e on si� nigdy o tym nie powinien dowiedzie�!

O, nie! To by by�a najgorsza rzecz, jak� Nette mog�a sobie wyobrazi�. C� on by na to powiedzia�? Co by sobie pomy�la�? Prawdopodobnie patrzy�by na ni� wystraszony, b�ka� s�owa zak�opotania i wycofa� si� pospiesznie.

Nie! Nigdy!

Tyle rado�ci sprawia� jej fakt, �e mo�e pomaga�, �e jest dla niego kim� wa�nym, przyjaci�k�. Najlepsz� przyjaci�k�, jak� kiedykolwiek m�g� mie�.

Ale czas mija�, a on nie nadchodzi�.

I po prostu ju� nie przyjdzie. W�a�ciwie nie zwr�ci� na ni� wcale uwagi i po wyj�ciu z magistratu zapomnia� o spotkaniu.

Tymczasem na p� godziny przed zamkni�ciem do biura wkroczy� Andre i d�onie pani Nette zacz�y lekko dr�e�, a ona sama bardzo si� stara�a ukry� radosny u�miech; policzki jej p�on�y tak, �e musia�a pochyli� g�ow�, z niepokojem my�la�a, czy fryzura jest w porz�dku i czy bluzka si� nie pogniot�a.

Andre �mia� si� do niej rado�nie.

��Jak to dobrze, �e jeszcze pani� zasta�em, panno Mikalsrud! Sp�ni�em si�, bo musia�em najpierw przeczyta� pewne bardzo wa�ne opowiadanie.

T�umaczy, dlaczego si� sp�ni�! Ba� si�, �e ju� jej nie zastanie!

�eby tylko panna Sylvestersen teraz nie przysz�a!

Albo wprost przeciwnie, �eby tak panna Sylvestersen teraz wesz�a i zobaczy�a mojego fantastycznego przyjaciela. Bo on jest moim przyjacielem! To do mnie si� teraz tak �mieje. Wiem, �e jest ode mnie dwadzie�cia pi�� lat m�odszy, ale te� i nie w ten spos�b on mnie interesuje. Chcia�abym tylko okaza� mu moj�� moj��

Pani Nette nie by�a w stanie doko�czy� tej my�li. Mi�o��, to zbyt wielkie s�owo.

��Ja tak�e znalaz�am to i owo � powiedzia�a onie�mielona.

��Naprawd�? To cudownie! Mam pani tyle do opowiedzenia! Czy zechcia�aby pani uczyni� mi ten honor i zje�� ze mn� obiad w hotelowej restauracji?

Nette dozna�a zawrotu g�owy. Obiad? Z nim? On zaprasza j� na obiad w hotelowej restauracji Ile� to b�dzie plotek, gadania. My�l o tym nape�nia�a j� przyjemnym, a zarazem nieprzyjemnym uczuciem. Bo przecie� nie wszystkie komentarze b�d� przychylne. Stara panna poluje na m�odzika! Z drugiej jednak strony uk�ad by� do�� bezpieczny. Wi�kszo�� ludzi nie widzi nic niestosownego w tym, �e dwudziestoletni m�odzieniec przyja�nie rozmawia z czterdziestopi�cioletni� kobiet�.

W kt�rym� momencie tej gonitwy my�li musia�a jednak powiedzie�: �Dzi�kuj�, bardzo ch�tnie�, bo Andre z radosnym u�miechem m�wi�:

��Wspaniale! W takim razie przyjd� po pani� do domu o si�dmej wieczorem.

M�j Bo�e, a ona w�o�y�a �wi�teczn� bluzk� do pracy! W co si� ubierze na wiecz�r?

U niej w domu! Zabierze j� z domu! Bo�e, s�siedzi! Z pewno�ci� wszyscy wylegn� do okien albo b�d� patrze� przez uchylone drzwi.

��Bardzo dzi�kuj� � zdo�a�a wykrztusi�. � Jak powiedzia�am, mam kilka interesuj�cych obserwacji.

���wietnie! A czego dotycz�.

��Przede wszystkim napisa�am listy do kilku os�b, kt�re mog� posiada� pewne wiadomo�ci�

Andre zadowolony skin�� g�ow� i czeka� na dalszy ci�g.

��A poza tym nazwisko Nordlade.

��Tak! � zawo�a� z o�ywieniem. � Sk�d ono pochodzi? Z Trondheim?

��Nie. Ale spotka�am kogo�, kto je rozpozna�. Podobno w Gaudalen jest zagroda, kt�ra si� tak w�a�nie nazywa.

Andre zastanowi� si� na chwil�.

��Czy je�li si� st�d jedzie do Szwecji, to nie trzeba mija� tego Gaudalen?

��Zale�y dok�d do Szwecji si� jedzie.

��Do Alvdalen.

My�li Nette kr��y�y gor�czkowo.

��Je�li pami�tam, to Alvdalen znajduje si� w Dalarna�

��Tak, zgadza si�.

��W takim razie powinno si� jecha� przez Gaudalen. Ale nie mog� gwarantowa� za jako�� dr�g. Natrafi� pan na jaki� �lad?

��Nawet na bardzo dobry �lad! Dzi�ki tej opowie�ci, o kt�rej pani m�wi�em. Najgorsze jest jednak to, �e koniecznie musz� tam pojecha�. A to b�d� dodatkowe koszty, benzyna, noclegi i tak dalej, nie bardzo mnie na to sta�. Wi�c t� podr� musz� od�o�y� na inn� okazj�. Szkoda, bo jestem ju� tak blisko, no ale�

��Bardzo ch�tnie po�ycz� panu potrzebn� sum�! � zawo�a�a Nette, zanim zd��y�a pomy�le�.

Spojrza� na ni� zak�opotany.

��Mowy nie ma!

��Ale dlaczego? Bardzo mnie pan zainteresowa� sprawami swojej rodziny. Mam pewne oszcz�dno�ci, szczerze m�wi�c przeznaczone na przyzwoity pogrzeb. A na razie nie mam zamiaru jeszcze umiera� � u�miechn�a si� nerwowo.

��O, Bo�e uchowaj! Na to mamy jeszcze czas!

Andre pomy�la� ze smutkiem, jak wielu samotnych ludzi �yje bardzo skromnie po to, by oszcz�dzi� na godny pogrzeb. Ale nietrudno by�o ich zrozumie�, gdy si� cho� raz widzia�o pogrzeb na koszt kasy zapomogowej. N�dza tych uroczysto�ci by�a upokarzaj�ca.

Nette przygl�da�a mu si� wyczekuj�co. We wzroku malowa�o si� pragnienie pomagania bli�niemu w potrzebie, zrobienia czego� wa�nego dla innych. Przecie� nie m�g� odm�wi� jej tej rado�ci.

��W takim razie bardzo dzi�kuj� � u�miechn�� si�, a Nette rozpromieni�a si� i obieca�a wst�pi� do banku po wyj�ciu z biura.

Andre poda� jej sw�j domowy adres, na wszelki wypadek, a po tej pesz�cej oboje formalno�ci rzek�:

��Dowiedzia�em si� tak�e, jak ma na imi� c�rka Petry.

��Aha, ta z domu dziecka? Spotka� j� pan?

��Nie, ju� tam nie mieszka. Wygl�da, niestety, na to, �e ona� � skr�powany zni�y� g�os -� �e ona wysz�a na ulic�.

��O m�j Bo�e, jakie to smutne!

Jej wsp�czucie by�o dla Andre pociech�.

Powiedzia� z o�ywieniem:

��Spr�buj�, oczywi�cie, odnale�� j�, powiedzie� jej, �e jest moj� kuzynk� i postara� si� naprostowa� jej �ycie, je�li to b�dzie mo�liwe.

��To bardzo szlachetne z pa�skiej strony. Ale czy to znaczy, �e ma pan pewno��, i� jest ona pa�sk� krewn�?

��Jestem o tym przekonany. Powinienem ponadto pr�bowa� odszuka� innych ewentualnych kuzyn�w, dla naszego rodu to bardzo istotne, by�my trzymali si� razem, ale akurat teraz c�rka Petry jest najwa�niejsza.

��Jak ona ma na imi�? � zapyta�a Nette cicho z wyra�n� sympati� dla tej m�odej upad�ej istoty.

��Mali. I my�l�, �e nazywa si� Knudsen, po ojcu Petry� Co si� sta�o?

Nette zmru�y�a oczy.

��Mali? To nie jest pospolite imi�. Mali Knudsen powiada pan? W takim razie ja j� chyba znam. Policja ma cz�sto do niej pretensje za awantury na ulicy.

��O m�j Bo�e, wygl�da mi ona na prawdziwie nieokie�znan� m�od� osob�!

W g�osie Nette s�ycha� by�o powstrzymywany �miech.

��Tak, rzeczywi�cie. Ale ona nie jest taka, jak pan my�li. To prawda, �e Mali Knudsen wychodzi na ulic�, ale nie ma w tym nic z�ego. Wprost przeciwnie.

��Nie rozumiem.

Nette pochyli�a si� ku niemu i szepn�a rozbawiona:

��Mali Knudsen jest bojowniczk� o prawa kobiet. Jej idea�em jest emancypacja.

��Bo�e drogi! � j�kn�� Andre.

W tym czasie tak zwane feministki walczy�y o powszechne prawo g�osu dla kobiet i, �eby je wys�uchano, cz�sto si�ga�y po do�� drastyczne �rodki. Co� mu m�wi�o, �e m�oda Mali mo�e by� osob� o nie�atwym usposobieniu.

Ale� Oczywi�cie z ogromn� ulg� przyj�� do wiadomo�ci, �e nie jest, jak przypuszcza�, po prostu dziewczyn� uliczn�. To by by�o najgorsze.

I takie zaskakuj�ce w odniesieniu do kogo� z Ludzi Lodu.

��Zdawa�o mi si�, �e Norwegia jest bardzo post�powym krajem i �e kobiety maj� prawo g�osu.

��Tylko w niekt�rych gminach. Powszechnego prawa g�osu nie mamy. Akurat teraz sprawa jest znowu rozpatrywana w Stortingu. Mam nadziej�, �e zasiadaj�cy w parlamencie m�czy�ni podejm� rozs�dne decyzje.

Andre spogl�da� na ni� spad oka. Czy�by i w tym przypadku mia� do czynienia z feministk�? Je�li tak, to jednak z przedstawicielk� tych spokojniejszych bojowniczek o r�wnouprawnienie.

Nette zwleka�a. Nie chcia�a si� narzuca�.

��Ja� Za kilkana�cie minut sko�cz� prac�. Gdyby pan chcia�, mog�abym pokaza�, gdzie mo�na zasta� Mali Knudsen. Nie wiem wprawdzie, gdzie ona mieszka, ale cz�sto widuje si� j� na rynku.

��Bardzo dzi�kuj�. To takie uprzejme z pani strony.

��Przynajmniej tyle mog� zrobi�.

Andre zacz�� si� cicho �mia� sam do siebie. Pani Nette przygl�da�a mu si� zdziwiona.

��Przysz�o mi do g�owy, �e nie jestem chyba zbyt eleganckim m�czyzn�. Zapraszam na obiad, a potem musz� po�ycza� pieni�dze od mojej damy.

�Moja dama�! Jak to �adnie brzmi!

Andre znowu si� roze�mia�:

��Ale na obiad mnie sta�, zapewniam pani�!

Nette odpowiedzia�a u�miechem. Czu�a, �e to, co j� ��czy z tym m�odym cz�owiekiem, to prawdziwa przyja��.

Andre opowiedzia� jej w skr�cie o medalionie i manuskrypcie, jaki dosta� z domu.

��Opowie�� zosta�a spisana przez matk� Petry, Gerd. W tej chwili nie b�dzie pani mia�a czasu, �eby to wszystko przeczyta�, ale bardzo bym chcia�, �eby pani chocia� przejrza�a notatki. Zw�aszcza zako�czenie. Wyja�ni� wieczorem, dlaczego mi tak na tym zale�y.

Z wielkim przej�ciem wzi�a od niego manuskrypt i zapewni�a, �e b�dzie go strzec jak oka w g�owie. Andre zaczeka�, a� Nette uprz�tnie swoje biurko, po czym oboje wyszli. Przy wej�ciu zderzyli si� z pann� Sylvestersen, kt�ra usun�a si� na bok, ale gdy schodzili po schodach, pod��a�a krok w krok za nimi. Nette nie przerywa�a rozmowy, zwraca�a si� do Andre do�� poufale i wci�� czu�a na plecach �widruj�ce, lodowate spojrzenie tamtej.

Ta plotkara musia�a sobie teraz skojarzy� fryzur� i �wi�teczn� bluzk� Nette z wizyt� tego m�odzie�ca. Ale niech sobie my�li co chce.

I nagle zrobi�o jej si� �al panny Sylvestersen. Samotna kobieta, maj�ca pewnie jakie� swoje skryte marzenia, kt�re nigdy si� nie spe�ni�. Czy� mo�na si� z kogo� takiego �mia� lub nad nim triumfowa�? Nette przecie� sama najlepiej wiedzia�a, jak to jest. I, szczerze m�wi�c, �yczy�a swojej z�o�liwej kole�ance takiego przyjaciela albo w og�le jakiegokolwiek przyjaciela. Naprawd� chcia�a dzieli� si� swoim szcz�ciem z innymi.

Zjawi� si� oto kto�, dla kogo mog�a zrobi� wszystko i nie ��da� niczego w zamian.

Jej serce przepe�nia�a rado��.

Na rynku rzeczywi�cie kr�ci�o si� kilka pa� w wojowniczych nastrojach i rozkleja�o plakaty. Andre natychmiast rozpozna� Mali � po jej m�odym wieku, a tak�e po chropawym, zdradzaj�cym brak wykszta�cenia g�osie, kt�ry wykrzykiwa� niezbyt pi�kne s�owa pod adresem m�czyzn, nienawidz�cych kobiet.

��To ona � powiedzia�a Nette. � Ta skromnie ubrana.

��Tak, domy�li�em si�. Zechcia�aby pani mnie przedstawi�? W przeciwnym razie gotowa pomy�le�, �e mam jakie� niecne zamiary.

Kiedy podeszli, Mali spojrza�a na nich agresywnie. Na moment w jej oczach pojawi� si� l�k, ale pozna�a Nette i uspokoi�a si�.

��Dzie� dobry, Mali � przywita�a si� urz�dniczka. � Czy mog� ci przedstawi� pana Andre Brinka? To tw�j krewny i chcia�by z tob� porozmawia�.

��Krewny? Ja nie mam �adnych krewnych � odpar�a dziewczyna stanowczo.

Przy bli�szym poznaniu Mali zyskiwa�a. Pod n�dzn� opraw�, pod zniszczonym ubraniem wyczuwa�o si� co� sympatycznego. �adne rysy, zgrabna sylwetka; w�osom przyda�oby si� wi�cej starania, ale w oczach czai� si� jaki� wyraz bezradno�ci, kt�rego nie zdo�a�a pokry� agresywnym zachowaniem.

Nim zd��y� si� odezwa�, zawo�a�a:

��Tylko mi nie m�w, �e jeste� moim bratem lub co� w tym rodzaju.

��Nie, nie � u�miechn�� si� Andre. � Ale zdaje mi si�, �e znalaz�em do�� wiarygodne dowody, �e twoja zmar�a matka i ja pochodzimy z tej samej rodziny. Bardzo bym chcia� z tob� porozmawia�. My�lisz, �e da si� to jako� zorganizowa�?

Przygl�da�a mu si� niepewnie, a potem przenios�a wzrok na swoje bardzo zniszczone buty.

��No, mo�e � rzek�a przeci�gle. � Tylko �e ja nie spotykam si� z lud�mi z pa�skiej sfery�

��Nie m�w do mnie pan. Jeste�my przecie� chyba r�wie�nikami.

Odwr�ci�a wzrok.

��Mo�e mogliby�my znale�� miejsce w parku, niedaleko katedry. Tam s� �awki.

��A nie chcia�aby� czego� zje��?

Mali popatrzy�a na swoje ubranie, po czym wybuchn�a g�o�nym i niezbyt szczerym �miechem.

��Gdzie ty w�a�ciwie mieszkasz? � zapyta�a Nette.

��Guzik ci� to obchodzi!

��Nie mam zamiaru ci� przes�uchiwa�. Je�li nie chcesz, to nie odpowiadaj.

Wyraz agresji w oczach Mali z�agodnia�.

��A tam! Sypiam na skrzyni w starej szopie w porcie.

��Pomy�limy tak�e i o mieszkaniu � powiedzia� Andre. � Najpierw jednak musimy porozmawia�.

��W takim razie ja was zostawiam � rzek�a Nette. � Spotkamy si� o si�dmej, tak?

Andre potwierdzi� i po�egnali si�.

��Nie wstydzisz si� chodzi� po ulicy z kim� takim jak ja? � zapyta�a Mali zaczepnie, kiedy szli przez rynek w kierunku katedry.

��Dlaczego, na Boga, mia�bym si� wstydzi�? � zdziwi� si� Andre. Chcia� jeszcze doda�: �Przecie� i tak nikt mnie tutaj nie zna�, ale w por� si� powstrzyma�.

Mali prychn�a tylko w odpowiedzi. Znale�li wygodn� �awk� pod wysokim, roz�o�ystym drzewem.

��Nie odpowiedzia�a� na moje pytanie, czy nie jeste� g�odna � przypomnia� Andre.

��Szczerze m�wi�c wci�� jestem g�odna. Zd��y�am si� przyzwyczai�.

Andre zobaczy� po drugiej stronie ulicy piekarenk�.

��Poczekaj tutaj � poprosi�. � Ja te� zg�odnia�em.

Nie chcia�o mu si� je��, ale uzna�, �e dzielenie si� bu�kami i mlekiem, kt�re kupi�, stworzy swego rodzaju poczucie wsp�lnoty.

Mali by�a g�odna jak wilk, nie umia�a tego ukry�. Kiedy ju� zjedli prawie wszystko, powiedzia�a ostro:

��No? Czego ode mnie chcesz? Nie mog� tu siedzie� ca�y dzie�. Inne dziewczyny gotowe pomy�le�, �e je zdradzi�am.

Andre mia� pewne k�opoty z po��czeniem jej prostego, nawet wulgarnego zachowania z walk� o r�wnouprawnienie kobiet, ale akurat teraz nie bardzo mia� czas rozpytywa� o jej idea�y i cele.

Zacz�� wi�c m�wi� o najwa�niejszym.

��Wszystko wskazuje na to, �e twoja matka, a wi�c tym samym tak�e i ty, nale�ycie do niezwyk�ego rodu. A tak si� sk�ada, �e dla nas jest spraw� bardzo wa�n�, by�my zawsze trzymali si� razem. Nasza rodzina bardzo ch�tnie przyjmuje nowych cz�onk�w. Takich jak ty.

��Nic z tego nie rozumiem.

��Wcale te� tego nie oczekuj�. Ale twoja matka�

��Nie nazywaj jej moj� matk�! Ona si� mn� w og�le nie przejmowa�a.

��A ja wiem, �e by�o inaczej. Mia�a zaledwie czterna�cie lat, kiedy si� urodzi�a�. Tw�j ojciec j� rzuci� i musia�a mieszka� razem z tob� w starej szopie. Kiedy ludzie przyszli, �eby ci� zabra� do ciep�ego i suchego domu, musieli ci� odebra� jej si��. I nigdy potem nie pozwolono jej ci� odwiedzi�.

Mali odwr�ci�a g�ow�.

Jej szczup�e, dziewcz�ce ramiona skuli�y si� bezradnie.

��Pi�� lal p�niej urodzi�a drugie dziecko. Przypadkiem moja kuzynka znajdowa�a si� w pobli�u, gdy twoja matka, Petra, odebra�a sobie �ycie. Moja kuzynka pr�bowa�a uratowa� przynajmniej nie narodzone jeszcze dziecko, ale ono ju� by�o martwe. By�o to dziecko powa�nie zdeformowane, ale w�a�nie takie dzieci przychodz� do�� cz�sto na �wiat w naszej rodzinie. Wszystko sta�o si� na brzegu fjordu, niedaleko Trondheim, trzyna�cie lat temu. Teraz ja przyjecha�em tutaj, �eby odnale�� jakie� �lady i dowody mog�ce potwierdzi�, �e Petra pochodzi�a z Ludzi Lodu. Wierz�, �e mi si� to uda�o. Dowiedzia�em si� te� o tobie i nie mam w�tpliwo�ci, �e jeste� nasz� krewn�.

Dziewczyna zwr�ci�a si� w jego stron�.

��Jak powiedzia�e�? Jak nazywa si� ten r�d? � zapyta�a mru��c oczy.

��Ludzie Lodu.

��Co to za ludzie?

��O, to bardzo d�uga historia. Je�li b�dziesz chcia�a i zdo�asz wys�ucha�, to ci j� kiedy� opowiem. Ale to innym razem, bo na dzi� wiecz�r zaprosi�em pann� Mikalsrud na obiad. Bardzo mi pomog�a w poszukiwaniu innych cz�onk�w Ludzi Lodu.

��Dlaczego jest takie wa�ne, by�my trzymali si� razem?

Dostrzeg� to jej niepewne �by�my� i bardzo go to ucieszy�o. To znaczy, �e Mali mu wierzy!

��Wynika to z naszej historii. Jutro, niestety, te� nie b�d� m�g� ci jej opowiedzie�, bo musz� pojecha� do Alvdalen.

��Do Alvdalen? Do Szwecji? Na Boga, jakim sposobem zamierzasz si� tam dosta�?

��Mam samoch�d.

��Co? � Mali otworzy�a usta. � Powiedz mi, czy wy, Ludzie Lodu, jeste�cie bardzo bogaci?

Andre wzruszy� ramionami.

��Specjalnie bogaci to nie, ale dajemy sobie rad�.

��A wiesz co? Ja to pluj� na pieni�dze! Ja mam co�, w co wierz�, a wtedy pieni�dze nie maj� �adnego znaczenia.

��Oczywi�cie. A ta twoja idea to prawo g�osu dla kobiet, tak?

��O, ja walcz� o du�o wi�cej. Chc� walczy� o sprawy kobiet, przemawia� w ich imieniu, bo umiem to robi�! Gdyby� widzia� to, co ja, ile jest niesprawiedliwo�ci, ile wykorzystywania kobiet i dziewcz�t, to by� si� nie dziwi�. Zreszt�, co mi tam, mo�esz nie wierzy�! Ja i tak swoje wiem.

��Ale� ja ci wierz�, Mali! Nie wszyscy m�czy�ni s� �lepi na krzywd� kobiet. Ale zanim zajmiemy si� innymi sprawami, musimy znale�� ci jaki� dach nad g�ow� i postara� si� o porz�dne ubranie.

��Nie. Najpierw chc� si� dowiedzie� czego� wi�cej o tych, no jak tam, o tych Ludziach Lodu. Jest w nich co� dziwnego, powiadasz. A co takiego? I sk�d wiesz, �e martwo urodzone dziecko by�o jednym z was?

��No wiesz, to by� tw�j brat albo siostra. A u Ludzi Lodu w ka�dym pokoleniu rodzi si� jedno dziecko obdarzone szczeg�lnymi cechami, zreszt� bardzo r�nymi. Niekt�re z nich maj� szerokie, spiczasto zako�czone barki. Matki tych dzieci zwykle umieraj� przy porodzie.

��Jezu! I ten ma�y mia� w�a�nie takie ramiona?

��Dlatego zrodzi�o si� podejrzenie, �e to dziecko i twoja matka, i ty tak�e pochodzicie od jednego z potomk�w Ludzi Lodu, kt�ry jako ma�y ch�opiec zagin�� w roku tysi�c siedemset siedemdziesi�tym si�dmym.

��Ale przecie� r�wnie dobrze to ojciec tego zdeformowanego dziecka m�g� pochodzi� z Ludzi Lodu! � zawo�a�a Mali.

Andre pochwali� jej inteligencj�, co najwyra�niej sprawi�o jej przyjemno��. U�wiadomi� sobie, �e Mali zaczyna go akceptowa�, mimo �e jest przedstawicielem podejrzanego rodu m�skiego.

��Interesowa�em si� rodzin� tego cz�owieka � wyja�ni�. � Widzisz, on mia� jedena�cioro rodze�stwa, a Ludzie Lodu miewaj� niewiele dzieci.

Mali zachichota�a.

��Czy to jedna z tych szczeg�lnych cech tej rodziny?

��Tak. A drug� jest to, �e rodz� si� dotkni�ci, jak my ich nazywamy, ludzie obdarzeni wielkimi zdolno�ciami paranormalnymi. Ponadnaturalnymi � poprawi� si�, �eby Mali lepiej zrozumia�a.

Mali rozpromieni�a si�.

��Co� takiego to bym chcia�a mie�!

Andre zapyta� ostro�nie:

��A nigdy niczego takiego u siebie nie zauwa�y�a�? Bo nawet normalni potomkowie Ludzi Lodu bywaj� cz�sto bardziej wra�liwi, wi�cej potrafi� ni� zwyczajni ludzie.

Mali zastanawia�a si� przez chwil�.

��Niech mnie licho! � wykrzykn�a w ko�cu. � Pewnie, �e zauwa�y�am! Przecie� zawsze wiedzia�am, kiedy wychowawczyni przyjdzie na inspekcj�, i mog�am zawczasu ostrzec inne dziewczyny.

��No wi�c widzisz � kiwa� g�ow� Andre. � Wiesz, poniewa� w moim pokoleniu nie urodzi� si� nikt obci��ony, musieli�my zacz�� szuka� bli�szych informacji o tej kobiecie z brzegu. Musieli�my si� dowiedzie�, czy jej dziecko by�o dotkni�te. I wygl�da na to, �e tak w�a�nie jest. Musz� tylko pojecha� do Alvdalen, �eby to potwierdzi�.

��A nie mog�abym pojecha� z tob�? � zawo�a�a impulsywnie. � Nie ze wzgl�du na samoch�d, ale dlatego, �e ja te� jestem z Ludzi Lodu. Co� mi m�wi, �e pochodz� z tej rodziny.

��Ja te� jestem tego pewien � u�miechn�� si� Andre. Nie powiedzia� ani s�owa na temat jej wygl�du ani �e nie b�dzie pasowa� do eleganckiego samochodu. � Skoro i tak nie masz gdzie mieszka�, to najlepiej b�dzie, je�li pojedziesz ze mn�.

��Och, dzi�kuj�! � wykrzykn�a i rzuci�a mu si� na szyj�. Andre troch� si� zaniepokoi�, bo jej w�osy przes�oni�y mu twarz, opada�y na ramiona. A je�li ona ma wszy�?

Nie bardzo by� pewien, czy dobrze robi, zabieraj�c j� w podr�; ale teraz nie mia�by ju� serca, �eby jej t� rado�� odebra�.

Nette posz�a do banku i kaza�a sobie wyp�aci� tak� sum�, �e zdziwiony kasjer przygl�da� jej si� podejrzliwie. Co tam, mog� przecie� wp�aci� ponownie, je�li si� oka�e, �e wzi�am za du�o, pomy�la�a. Nie mog�a przynie�� za ma�o! Wszystko da si� za�atwi�!

Teraz pozostawa�a jeszcze sprawa stroju na wiecz�r. Naj�adniejsza bluzka by�a po ca�ym dniu nie�wie�a, a suknie, kt�re wisia�y w szafie, wygl�da�y �a�o�nie, by�y niemodne i znoszone. Waha�a si� przez chwil�, a potem skierowa�a w stron� eleganckiego magazynu przy ulicy Biskupiej.

Po d�ugim, bardzo d�ugim czasie wysz�a stamt�d z du�ym pakietem pod pach�. Przepe�nia�a j� rado��, czu�a si� podniecona i frywolna. Pomy�le�, �e kupi�a gotow� wizytow� sukni�! Nigdy przedtem tego nie robi�a, zawsze szy�a suknie i dla siebie, i dla matki. Ale dzisiaj jest przecie� wielki dzie�!

Kiedy mija�a katedr�, spostrzeg�a, �e jej m�odzi znajomi siedz� na �awce pod drzewem. Na moment przystan�a, nie chcia�a, by zobaczyli ten jej p�aski pakiet, kt�ry a� nadto wymownie �wiadczy� o jej stosunku do dzisiejszego zaproszenia. Nie mog�a jednak si� wycofa�, to by wygl�da�o okropnie. Nieco speszona posz�a wi�c dalej.

��Wci�� jeszcze tu siedzicie? � zapyta�a weso�o.

Andre na jej widok wsta�.

��A czy pani nie mog�aby usi��� z nami na chwilk�, panno Mikalsrud?

W�a�ciwie nie mia�a czasu i w�a�ciwie wypada�o podzi�kowa� i odm�wi�, ale ona, nie bacz�c na nic, powiedzia�a: oczywi�cie, i usiad�a.

Andre opowiada�, co oboje z Mali uzgodnili, i o tym, �e Mali pojedzie z nim do Alvdalen. Nette stara�a si� prze�kn�� uczucie rozczarowania.

��Ale w takim razie Mali b�dzie potrzebne podr�ne ubranie � powiedzia�a tak �yczliwie jak tylko umia�a.

��Mo�liwe � burkn�a Mali cierpko. � Tylko sk�d je wzi��?

��Mam propozycj� � u�miechn�a si� Nette. � P�jdziemy zaraz do magazynu, z kt�rego dopiero co wysz�am, i tam co� kupimy. Musimy si� pospieszy�, �eby zd��y� przed zamkni�ciem.

Mali przygl�da�a si� jej z niech�ci�.

��Czy pani rozum straci�a? Przecie� ja nie mam czym zap�aci�!

��Mog� ci po�yczy�. Wiem, �e oddasz, kiedy b�dziesz mia�a.

��Jezu! � westchn�a Mali. Najwyra�niej by�o to najcz�ciej przez ni� u�ywane s�owo. � No to chod�my! Oczywi�cie, �e oddam d�ug.

��Musimy ci te� znale�� jakie� miejsce na noc � przypomnia� Andre.

��Mo�e w Hospicjum? � zaproponowa�a Nette. � Warunki s� tam bardzo skromne, ale jest czysto.

��O, to ju� chyba oni mog� si� ba�, �e im tam napaskudz� � u�miechn�a si� Mali niepewnie.

Nette zastanawia�a si� przez chwil�, a potem powiedzia�a:

��Gdyby� chcia�a si� troch� ogarn�� po tym mieszkaniu w szopie, wyk�pa� si� i umy� w�osy, a tak�e wyrzuci� to brudne ubranie, zanim p�jdziesz do Hospicjum, mo�esz to zrobi� u mnie. Je�li nie masz nic przeciwko temu, oczywi�cie.

��Jezu! Czy naprawd� na ziemi s� anio�y? Jasne, �e chcia�abym si� wyk�pa�! I przeczesa� w�osy g�stym grzebieniem. Nie, przepraszam, wszy to ja nie mam. Siostry w przytu�ku bardzo pilnowa�y.

Andre zrozumia� pytanie, kt�re posy�a�o mu spojrzenie Nette: �Czy ona te� p�jdzie do restauracji na obiad?� brzmia�o to pytanie. We wzroku Nette dostrzeg� bezradno�� i niepok�j.

W tej sytuacji Andre rzek� stanowczo:

��No wi�c postanowione, Mali. P�jdziesz teraz z pann� Mikalsrud, a potem udasz si� do Hospicjum. My z pann� Mikalsrud mamy do om�wienia kilka spraw dzi� wieczorem. Przyjd� po ciebie jutro rano, powiedzmy o �smej. Nie b�dzie za wcze�nie?

��Nie, sk�d. Ale to oczywi�cie ja przyjd� do hotelu, b�d� czeka� punkt �sma. Je�li o mnie chodzi, to mogliby�my wyjecha� nawet wcze�niej.

��My�l�, �e wcze�niej nie podaj� �niadania w hotelu � u�miechn�� si� Andre. � No �wietnie. W takim razie o �smej. W drodze do Szwecji opowiem ci o Ludziach Lodu. Do widzenia!

Obie jego nowe przyjaci�ki znikn�y za rogiem. R�ni�y si� od siebie niczym dzie� i noc. B�ogos�awiona panna Mikalsrud, pomy�la�. Lepszej pomocnicy nie m�g�by sobie wymarzy�!

A Mali jest bardzo �adna i mi�a. Jak nie oszlifowany diament, chropowaty, o ostrych kantach. Nieoczekiwanie zapragn�� pozna�, jak by ten diament wygl�da� po oszlifowaniu.

Jego podr� �ladami potomk�w Christera Gripa zdawa�a si� by� owocna ponad wszelkie oczekiwanie.

Tak rozmy�la� Andre pod��aj�c w stron� hotelu.

Jeszcze nie wiedzia�, w co wci�gn�� obie swoje przyjaci�ki.

Niebezpiecze�stwa czai�y si� jeszcze w ukryciu.

Ale nie szuka si� bezkarnie potomstwa Christera Gripa.

Nette siedzia�a na swojej starej i zniszczonej, ale ulubionej kanapie i nie bez smutku przygl�da�a si� Mali, kt�ra, �wie�o wyk�pana, z mokrymi jeszcze w�osami krygowa�a si� przed lustrem. Sama Nette nie mia�a na razie czasu przymierzy� swojej nowej sukni, a nale�a�oby przy niej co nieco poprawi�; nie mia�a te� czasu zajrze� do r�kopisu, kt�ry powierzy� jej Andre.

��Dokona�y�my dobrego wyboru, prawda? � pyta�a Mali zar�owiona na twarzy, pe�na podziwu dla swojej prostej sukienki z �adnej bawe�ny w drobne kwiatki na niebieskim tle.

��Owszem � potwierdzi�a z u�miechem Nette. � Znakomicie pasuje dla takiej m�odej dziewczyny jak ty. �wie�a i przewiewna, a przy tym nie b�dzie si� zbyt szybko brudzi�.

��No w�a�nie, bo przecie� wiesz, ja musz� by� przygotowana na ka�d� pogod�. Nie co dzie� b�d� nocowa� w Hospicjum.

��My�l�, �e pan Andre Brink z Ludzi Lodu pomo�e ci si� jako� urz�dzi�, je�li uzna, �e naprawd� jeste� jego kuzynk�.

��Tak uwa�asz? On jest dosy� przystojny, no nie? � doda�a Mali przygl�daj�c si� odbiciu swojej twarzy w lustrze.

Nette poczu�a uk�ucie w sercu.

��Owszem, jest �dosy� przystojny�. To bardzo sympatyczny m�ody cz�owiek.

Mali odwr�ci�a si� do niej gwa�townie.

��Macie si� spotka� dzisiaj wieczorem, no nie?

��Tak. Pan Andre zaprosi� mnie na obiad do hotelowej restauracji.

Nie by�a w stanie zapanowa� nad swoim g�osem, w kt�rym wyra�nie zabrzmia�a nuta dumy.

��Obiad w hotelu! Jezu, ale z ciebie szcz�ciara! W co si� ubierzesz?

Nette wsta�a z kanapy.

��Dzisiaj kupi�am sukni� � powiedzia�a o�ywiona i przynios�a pakiet. � Chcia�aby� zobaczy�?

��Pewnie!

Nette ostro�nie, niemal z szacunkiem rozwin�a b�yszcz�cy papier i wyj�a bardzo pi�kn� jedwabn� sukni� koloru ko�ci s�oniowej z bufiastymi r�kawami, ozdobion� koronkami.

��Oj! � j�kn�a Mali zachwycona. � Wybierasz si� na bal?

Nette ogarn�y w�tpliwo�ci.

��My�lisz, �e jest zbyt strojna? Ale ja nie mam nic innego�

��Uwa�am, �e powinna� j� w�o�y� � o�wiadczy�a Mali stanowczo. Nie by�a g�upia, tylko po prostu nie mia�a wykszta�cenia, ale na ludzkich uczuciach zna�a si� znakomicie. � Nie mog�aby� mie� nic lepszego na obiad w hotelowej restauracji! Przymierz sukni�, �ebym mog�a zobaczy�, jak si� w niej prezentujesz!

��Najpierw powinnam si� chyba wyk�pa� i u�o�y� w�osy.

��Masz racj�. Zabra�am ci tyle czasu! To dla mnie typowe, my�l� tylko o sobie�

��Wcale nie. Ale mo�e chcia�aby�, �ebym ci pomog�a upi�� w�osy?

��Nie, dzi�kuj�. Robi� to bardzo zr�cznie sama � powiedzia�a Mali. Uj�a swoje d�ugie, ciemne w�osy, podobne do ko�skiej grzywy, owin�a je kilka razy wok� d�oni, si�gn�a po szpilki i po chwili upi�a nad karkiem bardzo staranny kok.

��Co� takiego! � roze�mia�a si� Nette. � Posz�o ci znakomicie! Ale to w�a�ciwie grzech ukrywa� takie pi�kne w�osy w ten spos�b.

��Gdybym je nosi�a rozpuszczone, to posterunkowy m�g�by mnie zamkn�� jako ulicznic� � stwierdzi�a Mali trze�wo. � A tego to naprawd� nie chc�! Mo�na o mnie m�wi�, co si� chce, ale ulicznic� nie jestem!

��Nikt ci� chyba o to nie podejrzewa � rzek�a Nette spokojnie.

��Owszem, s� tacy. W przytu�ku wychowawczyni ci�gle grzeba�a w moich rzeczach, �eby zobaczy�, czy nie znajdzie czego� �podejrzanego�. Jakich� pieni�dzy w po�czosze, grzesznej bielizny czy czego� w tym rodzaju. O, do diab�a, jak ja ci zazdroszcz� tego obiadu!

Tego ci jednak nie odst�pi�, pomy�la�a Nette, daj�c dziewczynie pieni�dze na nocleg. Czy my�lisz, �e ja ci nie zazdroszcz� podr�y do Alvdalen?

I twojej m�odo�ci! Ach, moja droga, gdybym tak mog�a si� z tob� zamieni�!

Andre przyjecha�, �eby zabra� j� do restauracji, i wszyscy s�siedzi pootwierali drzwi na o�cie�. Nette us�ysza�a wiele komplement�w na temat sukni i fryzury; troszk� by�o jej przykro, �e p�aszczyk ma taki stary i zniszczony, ale nie odwa�y�a si� na kupno nowego. Musia�a zachowa� pieni�dze na podr� m�odych do Szwecji. Andre przyjecha�, oczywi�cie, samochodem i samotna Nette Mikalsrud prze�y�a moment wielkiego wzruszenia, gdy pomaga� jej wsi���, a ze wszystkich okien spogl�dali na ni� ukryci za firankami s�siedzi.

Po drodze poda�a mu dyskretnie kopert� zawieraj�c� prawie wszystkie jej oszcz�dno�ci. Brakowa�o tylko niewielkiej sumy, kt�r� musia�a zostawi� w banku, by zachowa� konto. Zakupy, jej w�asne i Mali, powa�nie naruszy�y kas�, ale jednak zosta�o jeszcze tyle, �e starczy�oby na podr� do Sztokholmu, i to dwa razy tam i z powrotem, gdyby si� to mia�o okaza� niezb�dne!

Andre, skr�powany, podzi�kowa� i obieca� zwr�ci� d�ug najszybciej jak to mo�liwe.

Jaki cudowny wiecz�r sp�dzi�a pani Nette! Us�u�ni kelnerzy, kt�rzy spe�niali ka�de ich �yczenie, wspania�e wino, kt�re leciutko szumia�o w g�owie, wyszukane jedzenie i Andre, kt�ry sprawia� wra�enie, �e naprawd� dobrze si� czuje w jej towarzystwie. Prowadzili swobodn� rozmow�, opowiadali weso�e anegdoty i zdarzenia z w�asnego �ycia, a wkr�tce rozmowa zesz�a na sprawy, dla kt�rych Andre przyjecha� do Trondheim.

W tym mniej wi�cej punkcie porzucili, ku wielkiej rado�ci Nette, wszystkie tytu�y.

��M�wi�a�, �e podj�a� pewne kroki pod moj� nieobecno�� � przypomnia� Andre.

��Owszem, wys�a�am listy do kilku os�b, kt�re powinny by� zorientowane w sprawach dotycz�cych Petry Olsdatter. A poza tym, jak m�wi�am, dowiedzia�am si� co nieco na temat nazwiska Nordlade i�No w�a�ciwie to ju� wszystko. A ty?

��A ja dosta�em �w medalion, kt�ry jutro oddam Mali, bo oczywi�cie nale�y do niej. A druga, niezwykle interesuj�ca sprawa, to manuskrypt. Zajrza�a� do niego?

Z �alem potrz�sn�a g�ow�.

��Niestety, rzuci�am tylko okiem na samo zako�czenie, na wi�cej nie mia�am czasu. Mali by�a przecie� u mnie.

��Tak, to prawda.

��Chcia�by� pewnie mie� zapiski ze sob�, kiedy pojedziesz do Alvdalen?

Zastanowi� si�.

��Tak. Chyba tak. Ale mo�e uda ci si� przejrze� je jeszcze dzi� wieczorem? Wst�pi� jutro rano do ciebie do biura i odbior� manuskrypt. Bardzo bym chcia�, �eby� go jak najszybciej przeczyta�a.

��Dzi�kuj� ci, ch�tnie to zrobi� � obieca�a, ba pochlebia�o jej zaufanie Andre. � Z tych fragment�w, kt�re zd��y�am przejrze�, wynika, �e ten� Havgrim, tak mia� na imi�? �e ten Havgrim jest dla twojego rodu kim� wa�nym?

��On nale�a� do mojego rodu! � zapewni� Andre. � Ale nie mam na to �adnych konkretnych dowod�w. Nie pozostaje mi wi�c nic innego, jak tylko je znale��. A p�niej wyja�ni�, czy nie ma tu gdzie� jeszcze innych naszych krewnych.

��Rozumiem. I domy�lam si�, �e wype�nienie tego zadania jest dla ciebie bardzo wa�ne.

��Nawet nie wiesz, jak bardzo. Musz� ci wyja�ni�, �e na naszym rodzie ci��y od setek lat straszne brzemi�. Teraz nie ma czasu na szczeg�y, musieliby�my tu siedzie� i rozmawia� przez wiele godzin. Ale to brzemi� sprawia, �e powinni�my trzyma� si� razem, a kiedy� w osiemnastym wieku zdarzy�o si�, �e jeden z Ludzi Lodu zagin��. I w�a�nie teraz ja natrafi�em na �lad jego potomstwa. Wszystko to b�d� musia� wyja�ni� Mali jutro w samochodzie. Wedle wszelkiego prawdopodobie�stwa ona jest jedn� z nas. Zajmie nam to z pewno�ci� wi�ksz� cz�� podr�y. Historia naszego rodu jest niezwyk�a i tak skomplikowana, �e obcy nie bardzo chc� w ni� wierzy�.

Nette znowu poczu�a uk�ucie w sercu. �Obcy�, to tym razem by�a ona. Mali natomiast nale�a�a do rodziny.

Samotno�� otacza�a j� niczym g�sta mg�a. Mog�a si� by�a przyzwyczai�, �e dla innych ludzi jest obca. I chyba si� przyzwyczai�a, a� tu nagle, w ci�gu ostatnich dni, �wiadomo�� tego sta�a si� znowu bole�nie dokuczliwa.

Wspania�y wiecz�r dobiega� ko�ca. To ona da�a znak, �e pora wraca�, m�wi�c:

��Jutro czeka ci� d�uga podr�. Potrzebujesz wypoczynku.

Ona sama mog�aby siedzie� do rana w tym hotelowym saloniku, dok�d przenie�li si� po obiedzie. Ale pi�kna przygoda by�a definitywnie zako�czona. Andre odwi�z� j� do domu, u�cisn�� jej r�k� na po�egnanie i podzi�kowa� za naprawd� wspania�y wiecz�r.

Nette nie mog�a sobie nawet przypomnie�, o czym m�wili. By�a tak podniecona, �e wszystkie wspomnienia ulecia�y.

Samoch�d odjecha�. Rozmarzona Nette posz�a po schodach na g�r�.

Wyj�a klucz. Mrucza�a co� pod nosem niezadowolona, bo mia�a k�opoty z odnalezieniem dziurki. Ale te� na klatce by�o ciemno cho� oko wykol. �ar�wka musia�a si� przepali�.

Nareszcie! Otworzy�a drzwi, �eby wej��. W tym samym momencie k�tem oka zauwa�y�a jaki� ruch na zewn�trz.

Kto� skrada si� po schodach?

Nic wi�cej nie zd��y�a pomy�le�, bo g�ow� przeszy�a jej bolesna b�yskawica, a potem zaleg�a ciemno��.

Nieprzytomna Nette zosta�a przeci�gni�ta przez drzwi swego mieszkania i porzucona na pod�odze w przedpokoju. Drzwi zosta�y zamkni�te od zewn�trz, a klucz wyj�ty z zamka.

Pospieszne kroki zadudni�y na schodach.

Andre wyszed� z hotelu na ulic� punktualnie o godzinie �smej rano. Mali czeka�a ju� na niego z promiennym wzrokiem. Czysta, starannie uczesana, w swojej b��kitnej kwiecistej sukience i podr�nym �akiecikiem na r�ce. Wygl�da�a niezwykle m�odo i �wie�o. I wojowniczo. N�dza, kt�ra leg�a u podstaw jej agresji wobec spo�ecze�stwa, nie da�a si� po prostu zmy� odrobin� wody.

��Hej! � powiedzia�a z nie�mia�ym u�miechem.

��Hej, wiosenny kwiatuszku! � przywita� j� Andre. � No? Wyspa�a� si�?

��Czy my�lisz, �e takie poobijane cia�o jak moje mo�e spa� w mi�kkiej, luksusowej po�cieli? Nie spa�am dobrze, naprawd�. Czu�am si� jak kogut w wielkim kurniku.

Dosy� dziwne por�wnanie, pomy�la� Andre, prowadz�c j� do samochodu. Ale to dla niej, zdaje si�, typowe.

��Jak si� uda� obiad? � zapyta�a z kolei Mali swoim nieco ostrym g�osem.

��Ach, to by� bardzo przyjemny wiecz�r � odpar�. � Nette Mikalsrud jest naprawd� sympatyczn� osob�.

��Jedyna ludzka istota w tym ca�ym gminnym maglu � powiedzia�a Mali cierpko. Nagle przystan�a.

��Co? To naprawd� tw�j samoch�d?

Samoch�d zosta� starannie wymyty i odzyska� blask. Ch�opiec hotelowy polerowa� go przez ca�y dzie�.

��M�j � powiedzia� Andre, nawet nie pr�buj�c ukry� dumy. � To naprawd� m�j samoch�d. M�j i mojego ojca. Ka�dy z nas posiada po�ow�. Ja t� pi�kn� i b�yszcz�c�, a ojciec �rodek, to, czego nie wida�.

��Ale �rodek te� z pewno�ci� jest wa�ny � rzek�a Mali tak przej�ta, �e nie zrozumia�a �artu. Obchodzi�a samoch�d w k�ko, nie mog�c oderwa� od niego oczu. � Wiesz, czuj�, �e naprawd� nale�� do twojej rodziny! � o�wiadczy�a ze �miechem.

��Oczywi�cie, �e nale�ysz, ale nie my�l, �e jeste�my milionerami!

Spojrza�a na niego ze z�o�ci�.

��Do diab�a, uwa�asz, �e zale�y mi na pieni�dzach? Jak si� do tego wsiada?

Pom�g� jej usadowi� si� na miejscu obok kierowcy.

��Panie Jezu! � szepta�a Mali przej�ta. � Co za widok! Jakbym posiada�a ca�y �wiat!

Wyda�a z siebie przenikliwy krzyk rado�ci, kt�ry z pewno�ci� zbudzi� wszystkich �pi�cych jeszcze go�ci hotelowych. Andre w��czy� silnik i samoch�d potoczy� si� w d� ulicy.

Kiedy okr��ali rynek, Mali trzyma�a si� kurczowo i wrzeszcza�a z rado�ci.

��Musimy jeszcze wst�pi� do biura Nette! � zawo�a� Andre, �eby j� przekrzycze�. � Mam od niej odebra� wa�ne papiery.

Nette jednak w biurze nie by�o. Nikt nie wiedzia� dlaczego. Panna Mikalsrud opu�ci�a dotychczas tylko dwa dni podczas wszystkich lat pracy w magistracie. Raz, kiedy umar�a jej matka, i drugi raz, kiedy matk� chowano.

��Mo�e wypi�a za du�o wina? � powiedzia�a Mali z�o�liwie, gdy wyszli na ulic�.

��Nie, Nette pi�a bardzo umiarkowanie.

��Musia�a zaspa�.

��S�dz�, �e ona nie nale�y do ludzi, kt�rzy mog� zaspa�.

��Nie. Ale te� nie nale�y do ludzi, kt�rzy chodz� po restauracjach � powiedzia�a Mali. � Widocznie nawet tego by�o jej za wiele. Musisz koniecznie mie� te papiery?

Andre poczu� si� nieprzyjemnie.

��Niekoniecznie. Wiem przecie�, co w nich jest. A zreszt� ten manuskrypt jest tw�j. Dostaniesz goi jeszcze ma�y medalion, kt�ry nale�a� do twojej matki. Nie, papiery nie s� mi potrzebne, ale�

Waha� si�.

��Nie chcesz wyjecha�, dop�ki si� z ni� nie zobaczysz, prawda?

��No w�a�nie. Czy mo�emy po�wi�ci� troch� czasu i pojecha� do niej, �eby zobaczy�, co si� sta�o?

��Zasuwaj! � o�wiadczy�a Mali, a Andre pomy�la�, �e b�dzie musia� popracowa� nad jej j�zykiem. Nie powinna wyra�a� si� tak prostacko.

Chocia� czy to jego sprawa?

Ale z drugiej strony, je�li to nie jest jego sprawa, to czyja? Mali jest przecie� ca�kiem sama na �wiecie.

��No, i jak si� czujesz jako osoba, kt�ra odnalaz�a rodzin�? � zapyta� przyja�nie.

Roze�mia�a si� g�o�no i niezbyt elegancko.

��O, chcia�abym pozna� was lepiej, zbli�y� si� do was po pierwszych ceregielach. Jeste�my na miejscu, ona tu mieszka � powiedzia�a, kiedy Andre zatrzyma� samoch�d.

Weszli na g�r� i zapukali do drzwi.

Nikt nie otwiera�.

Spogl�dali po sobie niepewnie.

��Czy�by nie by�o jej w domu? � zapyta� Andre.

��Nie wygl�da na to.

��Nie s�yszy nas? Mo�e jest chora?

Andre zapuka� mocniej, a Mali wo�a�a Nette po imieniu. Na pi�trze ni�ej jakie� drzwi otworzy�y si� szeroko i pokaza�y si� sylwetki ciekawskich. Wtedy Mali krzykn�a:

��Wyno� si� st�d, przekl�ty podgl�daczu! Nie masz tu nic do roboty!

��Ale�, Mali � j�kn�� Andre wstrz��ni�ty.

��Nie mog� znie�� tych cholernych bab. Wsz�dzie ich pe�no!

Drzwi na dole zatrzasn�y si� z ha�asem.

Andre uj�� klamk�, ale mieszkanie Nette by�o zamkni�te na klucz.

��I co teraz zrobimy? � zastanawia� si�.

��Z pewno�ci� wysz�a na chwil� za�atwi� jak�� spraw� � uspokaja�a Mali.

��Chyba masz racj�. Powinni�my ju� i��, czeka nas dzisiaj daleka droga.

Mimo to nie m�g� si� zdecydowa�, wci�� nie pojmowa�, co si� mog�o sta�.

��Sp�jrz tutaj � powiedzia�a Mali, pochylaj�c si� nad pod�og�. � M�wisz, �e nie by�a pijana?

Ni� w kolorze ko�ci s�oniowej zaczepi�a si� o drzazg� w zniszczonym progu. Andre podni�s� j� i poszed� do okna.

��Nette mia�a wczoraj na sobie sukni� takiego w�a�nie koloru. Co to, na Boga�?

��Lec� po dozorc�! � zawo�a�a Mali. � To jest czynszowa kamienica, wi�c�

Znikn�a na schodach, zanim zd��y�a doko�czy�.

Drzwi naprzeciwko uchyli�y si� i na korytarz wyjrza�a para ciekawskich oczu. Andre czeka�, nie m�g� zrozumie�, co si� takiego mog�o sta�. Martwi�o go to bardzo, ale nic nie m�g� wymy�li�. Wszystko by�o takie zagadkowe i niepoj�te.

Wkr�tce na dole rozleg� si� stanowczy g�os Mali, a potem kroki dwojga ludzi id�cych po schodach. Mali przyprowadzi�a milcz�cego, melancholijnego cz�owieka, kt�ry skin�� g�ow� w stron� Andre i wsun�� klucz do zamka.

W przedpokoju nie by�o nikogo, ale na pod�odze zauwa�yli �lady krwi. Andre zawo�a� w g��b mieszkania.

Zdawa�o im si�, �e s�ysz� stamt�d cichy g�os, pobiegli zatem do salonu, czy�ciutkiego i wysprz�tanego, jak mo�na by�o oczekiwa� w mieszkaniu Nette. Zajrzeli do kuchni, lecz tam tak�e nie by�o nikogo. Zatrzymali si� przed jeszcze jednymi zamkni�tymi drzwiami.

��Wejd�, Mali � mrukn�� Andre.

Mali zapuka�a i uchyli�a ostro�nie.

��Ona jest tutaj � rzek�a ochryp�ym g�osem. � Chod�!

Nette le�a�a na ��ku, wci�� ubrana w wieczorow� sukni�. By�a trupio blada, na g�owie mia�a mokry r�cznik z plamami krwi.

��Ja� nie mog� � wykrztusi�a.

��Le� spokojnie! � zawo�a� Andre i uj�� j� za r�k�. � Co si� sta�o?

Nette przes�oni�a d�oni� twarz i j�kn�a zbola�ym g�osem.

��Nie wiem. Wczoraj wieczorem� Kto� by� na schodach. Napad� na mnie. Straci�am przytomno��. Ockn�am si� w nocy, na pod�odze� Jako� uda�o mi si� dotrze� do ��ka. Nie by�am w stanie�

��Oczywi�cie � szepn�� Andre. � Zaraz sprowadz� lekarza.

��Nie, ju� mi lepiej. W�a�ciwie czuj� si� ju� zupe�nie nie�le.

��Ale nie wygl�dasz dobrze.

Zwr�ci� si� do dozorcy.

��Jest tu w pobli�u jaki� doktor?

��Jest, w domu obok.

��Przyprowad� go tutaj. Natychmiast! A ty, Mali, pom� si� Nette przebra�. Tylko ostro�nie. Niewykluczone, �e ona ma wstrz�s m�zgu. Ja zaczekam w salonie.

Mali skin�a g�ow� i Andre wyszed�.

Wygl�da na to, �e b�dzie to podr� z przeszkodami, pomy�la�. Bogu dzi�ki, �e nikt na nas nie czeka.

Gdy dozorca wr�ci� z lekarzem i z policjantem, kt�rego wezwa� z w�asnej inicjatywy, Nette mia�a ju� na sobie swoje codzienne ubranie, Mali pomog�a jej si� umy� i uczesa�, a sama posprz�ta�a w pokoju. M�odej osobie zdawa�o si� sprawia� przyjemno�� to, �e mo�e by� przydatna.

Doktor zbada� Nette Mikalsrud, a policjant zada� w tym czasie kilka podstawowych pyta�. Andre i Mali mogliby ju� w�a�ciwie pojecha�, ale nie robili tego. Chcieli poczeka�, a� wszystko si� wyja�ni.

Nie, Nette nie ma wrog�w. Nie, nic z mieszkania nie zgin�o. Tylko klucz znikn��.

Wtedty dozorca poinformowa�, �e dzieci znalaz�y dzi� rano jaki� klucz i �e to by� w�a�nie klucz od mieszkania pani Mikalsrud. Le�a� na dole, przy drzwiach wej�ciowych. Nette otrzyma�a go z powrotem.

Policjant pisa� i pisa�. Doktor o�wiadczy�, �e Nette nie powinna przez kilka dni chodzi� do pracy.

��Ale ja nie mog� � zaprotestowa�a. � Ja nigdy przedtem�

��Nikt nie jest niezast�piony � przerwa� jej doktor. � Na razie nic nie wskazuje na wstrz�s m�zgu. Jest pani w szoku, najzupe�niej oczywistym po tym, co si� sta�o, i dlatego ma pani problemy z poruszaniem si�. Powinna pani odpocz�� przez kilka dni, oderwa� si� od pracy.

��To znaczy, �e mam tu le�e� i rozpami�tywa� to, co si� sta�o? Taka perspektywa wydaje mi si� najgorsza.

Przerwa� im Andre.

��W �adnym razie nie chcia�bym zostawi� tu panny Mikalsrud samej. Nie wiemy, dlaczego zosta�a napadni�ta, wi�c nie wiemy te�, czy atak si� nie powt�rzy.

��To prawda � popar� go policjant.

��Panna Mali i ja musimy dzi� wyjecha� i nie mo�emy opiekowa� si� chor�. W �adnym jednak razie nie chcia�bym zostawi� jej samej. Co by pan powiedzia� na to, doktorze, �eby panna Mikalsrud pojecha�a z nami? My�li pan, �e znios�aby d�u�sz� podr� samochodem?

Lekarz popatrzy� na niego zamy�lony.

��Czy to pa�ski samoch�d stoi tam na ulicy?

��Tak.

��Wygl�da na bardzo wygodny. No i jak powiedzia�em: Cios trafi� na tyle nisko, �e nie spowodowa� wstrz�su m�zgu. Ale co na to sama panna Mikalsrud?

��Pojecha�abym bardzo ch�tnie.

��B�dziesz mog�a siedzie� z ty�u, oparta na poduszkach, wygodnie � przekonywa� j� Andre o�ywiony. � Czy to nie najlepsze rozwi�zanie? � zwr�ci� si� do policjanta i do lekarza.

Obaj kiwali g�owami na znak, �e i oni tak s�dz�.

��To nawet bardzo dobrze, �e panna Mikalsrud zniknie na jaki� czas z niebezpiecznej strefy � powiedzia� policjant. � A my tymczasem poszperamy tu troch�.

Nette u�miecha�a si� blado.

Mali nie powiedzia�a ani s�owa. Ja w ka�dym razie b�d� siedzia�a na przedzie, pociesza�a si� w duchu.

Znale�li si� w Gaudalen.

Pogoda by�a wspania�a, nie mogli sobie wymarzy� lepszej. Tylko �e, oczywi�cie, wyjechali z Trondheim zbyt p�no. Andre domy�la� si�, �e tego dnia do Alvdalen nie dojad�.

To za� komplikowa�o sytuacj�. Gdzie przenocuj�? Tereny przygraniczne przewa�nie porasta�y lasy, osady ludzkie zdarza�y si� rzadko i by�y niewielkie. On nie wiedzia� o �adnej gospodzie w tej okolicy, panie te� nie.

Droga wi�a si� malowniczo w�r�d las�w i pokrytych kwieciem skalnych rozpadlin, w�r�d kwitn�cych ��k i zaro�li. Poni�ej drogi p�yn�a rzeka, Gaula.

Trakt nie by� mo�e zbyt r�wny, lecz uroda krajobrazu wynagradza�a niewygod�.

Mali entuzjastycznie zachwyca�a si� wszystkim.

Zachwyt Nette nie by� a� tak wielki. Samoch�d podskakiwa� na wybojach, b�l rozbitej g�owy stawa� si� powoli tak intensywny, �e prawie nie do zniesienia. Ale nie chcia�a si� skar�y�. Zabrali j� przecie� ze sob�, bo si� o ni� martwili. I cho� s�ucha�a szczebiotu Mali i weso�ych odpowiedzi Andre z zazdro�ci�, �e nie mo�e w tym uczestniczy�, to wiedzia�a, �e my�l� o niej z trosk�.

Andre zatrzyma� si� niedaleko samotnej zagrody, tu� przy drodze.

��Mo�e tu powinni�my zapyta� o Nordlade?

Panie uzna�y, �e to dobry pomys�. Andre wyskoczy� z samochodu i poszed� �cie�k� ku obej�ciu.

Mali odwr�ci�a si�.

��Jest ci tam wygodnie?

��Dzi�kuj�, bardzo wygodnie � u�miechn�a si� Nette blado. � Ale mimo tych wszystkich poduszek zdr�twia�am jak drewno.

��Ja te�. A poza tym powinnam zej�� nad rzek�, w te zaro�la. P�jdziesz ze mn�?

Dzi�ki ci, Panie, za takie bezceremonialne dziewcz�ta, pomy�la�a Nette. Ta sprawa bowiem martwi�a j� ju� od dawna.

Pomagaj�c sobie nawzajem, zesz�y w d�, na brzeg rzeki.

Najgorsze, �e ona jest taka sympatyczna, my�la�a Nette, kiedy wraca�y, ka�da zza swojego krzaka. Chcia�abym jej nie lubi�, chcia�abym by� zazdrosna, ale nie umiem. Jedyne, co odczuwam, to smutek i �al. Ona ma szanse zdoby� jego serce. Ja nie.

Ale ja mog� wiele dla niego zrobi�. Mie� w nim przyjaciela. Pomaga� mu na r�ne sposoby. W�a�ciwie to przyja�� jest cenniejszym uczuciem, bo trwa d�u�ej ni� przelotne zakochanie.

Pr�by pocieszania si� na niewiele jednak si� zda�y. Mimo wszystko odczuwa�a b�l.

Andre wr�ci� do samochodu r�wnocze�nie z paniami.

��Min�li�my ju� Nordlade � o�wiadczy�. � Ujechali�my jakie� dziesi�� kilometr�w za daleko. Jak uwa�acie? Powinni�my zawr�ci�, czy za�atwimy t� spraw� w drodze powrotnej?

Nette spogl�da�a na s�o�ce.

��Zaczyna si� robi� p�no.

��Tak � zgodzi�a si� Mali. � Jedziemy dalej!

��Ja te� tak my�la�em � u�miechn�� si� Andre. � Ale je�li panie zechcia�yby na mnie zaczeka�, to p�jd� za waszym przyk�adem.

Znikn�� w zaro�lach nad rzek�.

Wkr�tce wszyscy wr�cili na swoje miejsca w samochodzie.

��Je�li wszyscy si� wysiusiali, to mo�emy chyba wyruszy� w dalsz� drog� � o�wiadczy�a Mali.

��Mali! Tak nie wypada! � upomnia�a j� Nette, ale ca�a tr�jka wybuchn�a �miechem.

Mali by�a w znakomitym humorze i �piewa�a podczas jazdy. Repertuar nie by� zanadto wyrafinowany i Andre musia� w ko�cu przerwa� koncert.

Nette powiedzia�a:

��Nie mia�am mo�no�ci zajrze� do tego manuskryptu. Nasza podr� napotyka tysi�ce przeszk�d.

��No w�a�nie, a ja obieca�em Mali, �e jej po drodze opowiem o Ludziach Lodu. Skoro jedziemy wszyscy, to opowiem wam obu. Ale uprzedzam, to b�dzie bardzo d�uga historia.

��To b�dzie te� d�uga podr� � powiedzia�a Mali. � A skoro nie chcecie s�ucha� mojego wytwornego repertuaru, to mo�emy pos�ucha� opowie�ci.

Andre i Nette roze�miali si�. Mali umia�a znale�� s�owa, kt�re �wiadczy�y, �e mimo braku wykszta�cenia ma w sobie sporo delikatno�ci, a tak�e sporo poczucia humoru.

��By�oby wspaniale, gdyby� chcia� opowiedzie�, Andre � potwierdzi�a Nette, z przyjemno�ci� wymawiaj�c jego imi�. � A przy okazji, czy�cie zwr�cili uwag�, �e przez ca�� drog� nie spotkali�my ani jednego samochodu?

��Owszem, ale to chyba nic dziwnego na tych wiejskich drogach � odrzek� Andre. � Po drodze z Christianii do Trondheim te� spotka�em ich niewiele. Za to tutaj spotykamy wi�cej fur.

��O, niestety! � prychn�a Mali.

Te konne wozy stanowi�y dla nich powa�ny problem. A szczerze m�wi�c, to oni stanowili powa�ny problem dla wo�nic�w. Trzeba by�o du�o czasu, �eby przestraszony przez samoch�d ko� si� uspokoi�. Drogi te� nie by�y obliczone ani na ruch samochodowy, ani na wyprzedzanie si� pojazd�w. Cz�sto bywa�o, �e musieli kilometrami wlec si� jak �limak za jak�� fur�, nim znalaz�o si� szersze miejsce, w kt�rym mogli przejecha� obok wystraszonego konia i rozw�cieczonego gospodarza.

Andre zacz�� opowiada�. Najpierw chcia� przedstawi� dzieje Ludzi Lodu, rzecz jasna, bardzo zwi�le, w najog�lniejszym zarysie. Uwa�a�, �e Nette r�wnie� zas�uguje na to, by pozna� t� Histori�, mimo �e nie nale�y do rodu.

Je�li jednak s�dzi�, �e obie jego towarzyszki b�d� u�miecha� si� sceptycznie, s�uchaj�c o tych wszystkich ponadnaturalnych zjawiskach, to si� bardzo myli�. By� mo�e sprawia�o to jego w�asne przekonanie o prawdziwo�ci wszystkiego, o czym opowiada�, jego w�asna wiara, lecz obie panie s�ucha�y z najwy�sz� uwag� i w skupieniu, czasami tylko rozlega� si� okrzyk niedowierzania lub przera�enia, gdy m�wi� o jakich� szczeg�lnie dramatycznych wydarzeniach.

Mali wielokrotnie przerywa�a:

��Jezu, czy ja te� jestem z Ludzi Lodu?

Nette za� siedzia�a w milczeniu i pragn�a tak�e by� jedn� z nich.

��Zaczynam pojmowa�, dlaczego tak� wa�n� spraw� by�o odszukanie Christera Gripa i jego potomstwa � rzek�a, gdy Andre zbli�a� si� powoli do ko�ca d�ugiej opowie�ci.

��Tak � potwierdzi�. � Sp�jrzcie, jak tu �adnie!

Znajdowali si� teraz w g��bi teren�w le�nych, a okolica stawa�a si� coraz bardziej pofa�dowana. Andre kontynuowa� swoj� opowie��:

��Musimy wiedzie�, czy w tej ga��zi rodu nie ma dotkni�tych lub obci��onych. To jest wa�ne tak�e dlatego, �e na wypadek, gdyby Tengel Z�y mia� si� przebudzi�, my musimy trzyma� si� razem. A poza tym tyle innych niebezpiecze�stw czyha na Ludzi Lodu!

Nawet sobie nie zdawa� sprawy, jak dalece pod tym wzgl�dem ma racj�.

��No, a teraz mog� przej�� do manuskryptu, kt�ry spisa�a babka Mali, Gerd Svensdatter � o�wiadczy�. � Jeste�cie w stanie wys�ucha� jeszcze i tej opowie�ci?

��Jeste�my! Oczywi�cie, �e tak! � wo�a�y jedna przez drug�.

Przy ka�dym ruchu Nette odczuwa�a niezno�ne rwanie w karku, a b�l g�owy by� ju� tak intensywny, �e wzrok jej si� m�ci�. Nie chcia�a jednak straci� ani fragmentu opowiadania.

Andre opowiedzia� wszystko tak dok�adnie, jak zapami�ta�, ca�� histori� o dziewicach z Vargaby.

��Szkoda, �e nie czytacie tego same � westchn��. � Moja opowie�� jest sucha i nieciekawa. Musicie obie wr�ci� jeszcze raz do manuskryptu. Zw�aszcza �e on jest tw�j, Mali.

Ach, dla mnie z pewno�ci� nie b�dzie �adnego �jeszcze raz�, pomy�la�a Nette. Jestem osob� postronn�, a podr� wkr�tce si� sko�czy.

Obie uwa�nie s�ucha�y legendy o dziewicach z Vargaby. Kiedy Andre sko�czy�, d�ugo milcza�y, chcia�y wch�on�� w siebie wszystko, poj�� do ko�ca znaczenie legendy. Zaczyna� zapada� zmierzch, las stawa� si� ponury.

Opowie�� z odleg�ej przesz�o�ci nape�ni�a wszystkich smutkiem i melancholi�. Nastr�j w grupie by� jednak nadal znakomity. Nette nie dawa�a pozna�, jak bardzo cierpi z powodu b�lu g�owy, a Andre nawet s�owem nie wspomnia�, jak bardzo jest g�odny.

Pierwsza da�a za wygran� Mali.

��Czy nie zbli�amy si� do jakiej� osady? Zdr�twia�am jak k�oda drewna od tego siedzenia w samochodzie, a poza tym g�odna jestem jak wilk.

��Chyba wszystkim dolega to samo � mrukn�� Andre. � Gdyby�my nied�ugo znale�li jakie� miejsce, w kt�rym mo�na by si� zatrzyma� na noc, nie b�d� mia� nic przeciwko temu. Wkr�tce b�dziemy te� potrzebowa� benzyny.

Mali zadr�a�a.

��To by by�o straszne, gdyby zabrak�o benzyny i przysz�o nam siedzie� w nocy po�rodku czarnego lasu. A potem reszt� drogi pokonywa� piechot�.

��Zdaje mi si�, �e widz� w oddali jakie� zabudowania � powiedzia�a Nette po chwili.

Tak rzeczywi�cie by�o i wkr�tce wjechali do centrum niewielkiej osady.

��Hura! � wrzasn�� Andre. � Ale gdzie my w�a�ciwie jeste�my?

Zapytali pierwszego napotkanego cz�owieka. No tak, znajdowali si� w Roros.

��M�j Bo�e � westchn�� Andre. � Z Wi�c i tutaj w ko�cu dotar�em!

��A mo�e nale�a�oby zaopatrzy� si� w map�? � poradzi�a Nette.

��Ta, kt�r� mam, nie obejmuje teren�w tak daleko na wsch�d. Znajdziemy teraz jaki� nocleg i tam wypytamy o dalsz� drog�.

Wszyscy byli zgodni, �e tak w�a�nie nale�y zrobi�. Znale�li prost�, lecz wygodn� i czyst� gospod�. Panie zaproponowa�y, �e wezm� wsp�lny pok�j, �eby Andre nie musia� tyle p�aci�.

Raczej Nette, pomy�la� Andre. Ale przecie� ona otrzyma zwrot swoich pieni�dzy do ostatniego grosika, nieoceniona przyjaci�ka i pomocnica!

Podano im obiad w bardzo prosto urz�dzonej izbie jadalnej, du�e porcje gulaszu z chlebem. Nic takiego, co mo�na by uzupe�ni� butelk� wina, cho� bardzo dobre. Domowej roboty piwo te� smakowa�o wybornie.

��Nette, ty jeste� kredowobia�a! � zmartwi� si� Andre.

��O, nic strasznego � odpar�a lekko. � Po prostu lekki b�l g�owy.

��Lekki b�l g�owy? Wprawdzie pyta�em ci� od czasu do czasu, jak si� czujesz, ale powinienem mie� wi�cej rozumu i wiedzie�, �e bardzo cierpisz, nie zadowala� si� twoimi: �Dzi�kuj�, dobrze�. Droga przyjaci�ko, musisz si� czu� okropnie, widz� przecie�, �e ka�dy ruch g�owy sprawia ci b�l! Mali, czy mo�esz przynie�� moj� apteczk�? Jest w bocznej kieszeni walizki. A z boku le�y ma�y pakiet. Przynie� tak�e i to. Prosz�, to klucz do mojego pokoju.

Mali pobieg�a bez zw�oki, szczerze pragn�c pom�c Nette i dumna, �e Andre ma tyle zaufania dla wychowanki domu dziecka.

Gdy tylko znikn�a, Andre uj�� r�ce Nette.

��Tak mi przykro z powodu mojej lekkomy�lno�ci � powiedzia� serdecznie.

��Ale� sk�d, jeste� bardzo mi�y � pr�bowa�a protestowa�.

��Nie, zbyt wiele uwagi zwraca�em na prowadzenie samochodu i na drog�, a zbyt ma�o na twoje samopoczucie. A tyle jest spraw, o kt�rych powinienem z tob� porozmawia�, o Alvdalen i o Mali. W tylu sprawach chcia�bym ci� prosi� o rad�.

Nette poczu�a ciep�o w sercu ze szcz�cia. A wi�c ona ma dla niego znaczenie! On jej potrzebuje!

Nie zd��yli jednak porozmawia� o niczym wi�cej, bo w drzwiach stan�a Mali, wymachuj�c przyniesionymi rzeczami.

��Spieszy�am si� jak mog�am � rzek�a zdyszana. � �eby� nie pomy�la�, �e grzebi� w twoich rzeczach.

��Nigdy by mi nic takiego nie przysz�o do g�owy � powiedzia� Andre.

��Mo�liwe, ale innym zawsze przychodzi�o � odpar�a Mali. � Zaufanie to nie jest to, czym cz�owieka rozpieszczaj� w domu dziecka.

Andre i Nette wymienili wsp�czuj�ce spojrzenia.

��Wiesz co, Andre � powiedzia�a znowu Mali i klepn�a go w rami�, a� si� zgi��. � Ty jeste� pierwszym przedstawicielem rodu m�skiego, do kt�rego ja mam zaufanie. No, ale te� my jeste�my kuzynami!

Nie mia� sumienia wyja�nia� tej ma�ej bojowniczce o prawa kobiet, jak odleg�e jest to ich pokrewie�stwo. Trzeba by si� cofn�� a� do Tancreda Paladina, by znale�� wsp�lnego przodka.

Vetle jest znacznie bli�szym kuzynem Mali. To jest pokrewie�stwo� liczy� pospiesznie w pami�ci. No, te� nie takie bliskie, Vetle i Mali s� kuzynami w sz�stym pokoleniu.

Najwa�niejsze jednak, �e wszyscy pochodz� z Ludzi Lodu. Tylko to si� liczy. Je�li, oczywi�cie, Andre si� nie myli w swoich teoriach na temat Havgrima, czyli Christera Gripa. Wci�� przecie� nie ma na to �adnego dowodu.

Tylko bardzo g��bokie prze�wiadczenie, oparte na przeczuciu.

��Oooch! � westchn�a Mali zadowolona. � Nigdy w �yciu nie by�o mi tak dobrze!

Andre i Nette rozumieli to znakomicie.

��I tak b�dzie dalej, no nie?

Andre u�miecha� si�, podaj�c proszek przeciwko b�lowi g�owy Nette, kt�ra za�y�a lekarstwo z wdzi�czno�ci�.

��Co masz na my�li? Z czym b�dzie tak dalej? Z podr�? To by chyba by�o zanadto m�cz�ce. Ale je�li m�wisz o zaufaniu, to potwierdzam z rado�ci�. Dalej te� tak b�dzie! Nette, czy otrzyma�a� odpowied� na swoje listy? Te w sprawie Petry.

��Nie. To chyba jeszcze za wcze�nie.

��Czy to s� ludzie, kt�rych znasz?

��I tak, i nie. To ojcowie dzieci Petry. Oni powinni wiedzie� o niej najwi�cej, bo komu si� dziewczyna mo�e zwierzy�, je�li nie bliskiemu m�czy�nie?

��Czy to tak�e m�j ojciec? Chcesz powiedzie�, �e wiesz, kim jest m�j ojciec?

��To jest tajemnica bardzo dobrze w magistracie strze�ona, ale my�la�am, Mali, �e ty o tym wiesz.

��Ja? Gdyby tylko wychowawczyni albo kto� inny w przytu�ku o tym wiedzia�, to mo�esz by� pewna, �e ja te� bym si� dowiedzia�a. Nie. Oni nie mieli o niczym poj�cia.

��O m�j Bo�e � zdumia�a si� Nette. � Kiedy ja zapyta�am mojego prze�o�onego, kto mo�e by� twoim ojcem, sprawia� wra�enie bardzo zak�opotanego i powierzy� mi t� informacj� w najwi�kszym zaufaniu. Ale ja my�la�am, �e �r�d�em informacji jest jego �ona, znana plotkara. Wygl�da jednak na to, �e jest inaczej. Bo gdyby ona o tym wiedzia�a, ca�e miasto by�oby natychmiast poinformowane. W takim razie o sprawie wie tylko kilka os�b w magistracie? Nigdy bym nie s�dzi�a, �e to mo�liwe.

��Dobra, no ale kim on jest? Powiedz w ko�cu � domaga�a si� Mali niecierpliwie.

Oni jednak nie mieli dla niej czasu.

��M�wi�a� mi to � zwr�ci� si� Andre da Nette marszcz�c czo�o. � I to, co znajduje si� w papierach, kt�re Vanja przywioz�a z Trondheim� Jego nazwisko nigdzie tam nie zosta�o wymienione. Tylko to, �e by� cz�owiekiem dobrze urodzonym i �e mia� poci�g do kobiet. Vanji szepn�� o tym jaki� s�u��cy w najwi�kszym zaufaniu� � Andre potrz�sn�� g�ow�. � Wys�a�a� do niego list przedwczoraj? A drugi list wys�a�a� do tego, jak mu tam� On si� nazywa Egil Holmsen, prawda? Ojciec dziecka, kt�re uradzi�o si� martwe.

��Tak. Jego nazwisko znajduje si� w raporcie. Nietrudno by�o je odnale��.

��Listy zawieraj�ce dynamit � powiedzia� Andre w zamy�leniu. � A potem si� zastanawiasz, kto m�g� ci� zaatakowa�!

Nette poblad�a jeszcze bardziej.

��My�lisz, �e to� jeden z ojc�w dzieci Petry?

��Oczywi�cie! Dla �adnego z nich nie jest zabawne, �eby mu przypominano grzechy wobec Petry Olsdatter.

��Nazywasz mnie grzechem? � sykn�a Mali.

��Nie, nie, przepraszam. Mia�em na my�li punkt widzenia tych pan�w. Oni s� przecie� �onaci. I jeden, i drugi.

��Tak. A ojciec Mali o�eni� si� z bardzo bogat� pann� i z dobrego domu.

��Co? � rozgniewa�a si� Mali. � Siedzicie tu naprzeciwko mnie i pr�bujecie mi wm�wi�, �e jestem c�rk�� mordercy? No, bo przecie� on o ma�o nie zabi� Nette!

��Uspok�j si� � powiedzia� Andre. � Po pierwsze, to m�g� r�wnie dobrze by� ten drugi, Egil Holmsen. Wygl�da� mi on na kogo�, kto jest zdolny do wszystkiego. Teraz jednak my�l�, �e najlepiej zrobimy opuszczaj�c t� sal�. Jedno z nas, nie chcia�bym wskazywa� palcem, zaczyna m�wi� zbyt g�o�no. Zapraszam panie do mojego pokoju. Tam b�dziemy mogli porozmawia�!

Rozlokowali si� jako� w ciasnym hotelowym pokoiku, Nette na krze�le, Andre na skraju ��ka, a Mali po prostu na pod�odze. Andre doko�czy� przerwan� my�l:

��Bogu dzi�ki, �e wyjecha�a� z nami, Nette. To by�a nies�ychanie ryzykowna decyzja z tymi listami, czy ty tego nie rozumiesz?

Czu�a si� skarcona i zbiera�o jej si� na p�acz. Andre j� upomnia�!

��Zaznaczy�am, rzecz jasna, �e zapewniam jak najdalej id�c� dyskrecj�.

��Tym gorzej! Poinformowa�a� ich, �e tylko ty wiesz o listach. I �e w takim razie �atwo mo�na ci zamkn�� usta.

Mali by�a przygn�biona.

��Czy kto� zechcia�by by� tak dobry i powiedzie� mi nareszcie, kto jest moim ojcem?

���eby� po powrocie do Trondheim mog�a p�j�� prosto do jego domu i nawymy�la� mu? � zapyta� Andre ch�odno. � Uspok�j si�. Dowiesz si� o wszystkim, je�li tylko oka�esz si� godna zaufania.

Mali prychn�a ze z�o�ci�, ale da�a za wygran�. U�wiadomi�a sobie chyba, �e w�a�nie to zrobi�aby najch�tniej: Nawymy�la�aby publicznie temu cz�owiekowi i mo�e nawet rozbi�a jego rodzin� swymi oskar�eniami.

Andre wyj�� ma�y pakiecik.

��Mali, to nale�y do ciebie. Jest to medalion, kt�ry twoja matka odziedziczy�a po babce. My�l�, �e mo�emy przesta� si� zajmowa� ojcami dzieci, a przyjrze� si� temu, �eby troch� uspokoi� wzburzone uczucia.

Mali z uroczyst� min� rozwija�a paczuszk�.

��Jaki pi�kny! � zawo�a�a, unosz�c w g�r� �a�cuszek z medalionem. � Ale� On wygl�da na prawdziwy!

��Masz racj�, to prawdziwe z�oto � potwierdzi� Andre. � Nordlade musia�o by� bogatym dworem. Bo nie s�dz�, �eby twoja babka dziedziczy�a medalion po swojej matce. Dorotea pochodzi�a przecie� z Alvdalen, by�a c�rk� Havgrima i Kajsy z Vargaby. Nie sta� ich by�o na taki klejnot.

Nette zastanawia�a si� nad czym� w skupieniu.

��Przypominam sobie t� wie�, kt�r� mijali�my po drodze � powiedzia�a po chwili. � T� wie�, gdzie jakoby ma si� znajdowa� dw�r Nordlade. To nie by�a zamo�na okolica!

��No, ja te� pami�tam � potwierdzi�a Mali. � Jakie� n�dzne, na wp� zapad�e ruiny nad rzek�, no nie? I w g�rze, na halach.

Mali mocowa�a si� z zameczkiem medalionu, poprosi�a nawet Andre o n� i w ko�cu otworzy�a. Zdumiona wpatrywa�a si� w le��cy tam lok w�os�w.

��Moja prababka mia�a du�o ja�niejsze w�osy ni� ja, jak widz�. Na wieczku jest jaki� napis� �Petra Eriks. Nordlade, 1829�. No tak. Chyba rzeczywi�cie jest m�j. Ten medalion.

��Oczywi�cie, �e jest tw�j � potwierdzi�a Nette. � I jest niezwykle pi�kny.

Mali znowu wzi�a n� i czubkiem stuka�a lekko w kraw�d� medalionu.

��Wygl�da mi na to, �e tam jest jeszcze drugie wn�trze pod tym, w kt�rym s� w�osy.

��Mo�emy zobaczy�? � zapyta� Andre.

Trzy g�owy pochyli�y si� nad male�kim przedmiotem. Nette nie widzia�a prawie nic, ale nie chcia�a si� do tego przyzna�. W �adnym razie nie chcia�a u�ywa� lorgnon.

��Rzeczywi�cie � stwierdzi� Andre. � Przegr�dka, w kt�rej ulokowano w�osy, to tylko po�owa medalionu.

Z�ota p�ytka pod w�osami ust�pi�a pod naciskiem no�a, a kiedy j� wyj�li, zobaczyli drug� cz�� wn�trza medalionu.

��Co to? � szepn�a Mali. � Co to jest?

Nette �ci�gn�a brwi.

��Male�ki kawa�eczek jakiego�� korzenia? Czy to mo�liwe?

Drobne, kosmate korzonki porasta�y ciemnobr�zowy r�wno odci�ty kawa�ek dziwnego korzenia � kr�tk�, w�sk� odn�k�.

Andre gwa�townie chwyci� medalion i przyci�gn�� do siebie. Panie ze zdumieniem przygl�da�y si� jego rozgor�czkowanej twarzy. Po chwili od�o�y� klejnocik i wsta�.

��Nie dotykajcie tego � powiedzia� bez tchu. � Nie ruszajcie medalionu! Zaczekajcie chwileczk�!

Otworzy� walizk� i wyj�� z niej spor� paczk�.

��Moja matka uzna�a, �e powinienem wzi�� to ze sob�. Uwa�a�em, �e to �mieszne, ale, Bogu dzi�ki, zabra�em.

Ostro�nie wydoby� z paczki jaki� dziwaczny przedmiot.

��Matko Boska, co to takiego? � zawo�a�a Mali.

��Alrauna � odpar� Andre. � Amulet, kt�ry chroni Ludzi Lodu. Opowiada�em wam o nim.

��Co? Masz alraun� przy sobie? Nie m�wi�e�.

Przysun�� amulet do medalionu, ostro�nie i wolniutko, por�wnywa��

��Jezu! � zawo�a�a Mali p�g�osem. � Pasuje! Ten ma�y zosta� odci�ty od wi�kszego! W tym miejscu.

Andre wsta� i d�ugo g��boko oddycha�.

��Twoja prababka odziedziczy�a medalion po swoim dziadku, Havgrimie. To znaczy po Christerze Gripie! Tu na stole le�y dow�d! Witaj w�r�d Ludzi Lodu, Mali!

Nast�pnego ranka, kiedy szli do samochodu, Mali zapyta�a:

��Andre, czy musimy jecha� do Alvdalen teraz, kiedy masz ju� pewne dowody?

��Musimy. I jest to nawet bardziej potrzebne ni� kredyko1wiek przedtem. Trzeba odszuka� ewentualnych innych potomk�w Christera Gripa. A co, chcia�aby� wraca� do domu?

��Do domu? Ja? To znaczy dok�d? Nie, chc� jecha� do Alvdalen.

��A ty, Nette?

��Oczywi�cie, �e te� chc� tam jecha�. To wszystko jest niezwyk�e!

��Prawda? I ja tak my�l�. A jak tam twoja g�owa?

��Dzi�kuj�. Du�o lepiej!

��I wygl�dasz znacznie lepiej. Spa�a� dobrze?

��Owszem, znakomicie!

Nette nie mog�a przecie� powiedzie�, �e le�a�a d�ugo, bardzo d�ugo i p�aka�a tak, �e g�owa rozbola�a j� jeszcze bardziej. P�aka�a nad swoim gorzkim losem. Nad tym, �e oddanie dla m�odego przyjaciela ros�o z ka�d� godzin� i stawa�o si� coraz bardziej niezno�n� udr�k�. A przecie� wiedzia�a a� za dobrze, �e to sprawa absolutnie beznadziejna.

Nie odczuwa�a, bro� Bo�e, seksualnego poci�gu do Andre. Nie, jej uczucia by�y du�o bardziej subtelne. Te uczucia, kt�re mo�e mog�yby by� nazwane mi�o�ci�, wyra�a�y si� w bolesnej potrzebie s�u�enia mu, sprawiania mu rado�ci, po�wi�cenia wreszcie, wszystko dla niego, co tylko zechce.

I b�dzie to robi�, jak d�ugo Andre jest wolny. Ale je�li on si� zakocha, na przyk�ad w takiej dziewczynie jak Mali, to co wtedy? Nette stanie si� najzupe�niej niepotrzebna, zb�dna, b�dzie przeszkadza�. Sprawia�o jej to taki b�l, �e nie mog�a zasn��.

Mimo wszystko rano czu�a si� wypocz�ta. Reakcja nadejdzie z pewno�ci� p�niej, w ci�gu dnia, ale wtedy Nette b�dzie siedzie�, jak przysta�o starej pannie, na tylnym siedzeniu i b�dzie mog�a drzema�, nie s�uchaj�c, o czym m�odzi rozmawiaj�.

Andre j� jednak zaskoczy�.

��Skoro czujesz si� lepiej, to uwa�am, �e teraz twoja kolej, by jecha� na przedzie, Nette. Mam nadziej�, �e Mali si� zgodzi?

��No jasne! � prychn�a dziewczyna. � Ale tylko przez pierwsze dwadzie�cia kilometr�w, dop�ki nie zatrzymamy si� na odpoczynek. Potem zamiana!

��O, nie, nie! � zaprotestowa� Andre.

��Pewnie �e nie, �artowa�am tylko. Oczywi�cie, �e Nette powinna siedzie� z przodu. Mn� si� nie przejmujcie, gotowa jestem si� po�wi�ci�.

��Przesta� udawa� cierpi�tnic�, nikogo na to nie nabierzesz � roze�mia� si� Andre.

Ruszyli w dobrych nastrojach.

Dzie� by� r�wnie pi�kny jak poprzedni, drogi jednak na pograniczu Norwegii i Szwecji prawie nie nadawa�y si� do jazdy. Momentami podr�ni niepokoili si� ca�kiem powa�nie, �e b�d� musieli zawr�ci�, za ka�dym razem jako� im si� udawa�o pokona� przeszkody, zawsze jednak z uczuciem, �e pal� za sob� wszystkie mosty.

Kiedy by�o ju� tak �le, �e wsp�lnymi si�ami musieli wyci�ga� samoch�d z b�ota, Mali powiedzia�a:

��Tylko pami�tajcie, �e wraca� te� b�dziemy t� sam� drog�!

��Umiesz dodawa� cz�owiekowi otuchy, nie ma co � mrukn�� Andre, pr�buj�c oczy�ci� ub�ocone buty i ubranie.

W ko�cu jednak � cud nad cudy! � po po�udniu dotarli do Alvdalen. Znale�li miejsce do spania, zjedli obiad i zacz�li przepytywa� o rodzin� Havgrima. Ka�de z trojga ruszy�o w innym kierunku, �eby odszuka� kogo�, kto m�g�by co� wi�cej powiedzie� o przybyszach z Vargaby.

Na koniec spotkali si� ponownie w gospodzie i usiedli, �eby porozmawia�. Tym razem w pokoju Mali.

��No? � zapyta� Andre. � Dowiedzia�y�cie si� czego�?

Okaza�o si�, �e wysi�ki wszystkich trojga przynios�y ten sam rezultat: W Alvdalen nie by�o obecnie �adnych potomk�w Kajsy i Havgrima, a jedyn� osob�, kt�ra mog�aby co� wiedzie� o Vargaby, jest pewna staruszka imieniem Britta-Stina, wnuczka tamtej Britty z Vargaby. Problem polega na tym, �e Britta-Stina sp�dza lato na g�rskim pastwisku. A to kawa�ek drogi od wsi.

��P�jdziemy tam jutro � zdecydowa� Andre. � Nette, je�li b�dziesz si� czu�a �le, nie musisz chodzi�.

��Ale ja bym bardzo chcia�a � powiedzia�a pospiesznie. � Je�li, oczywi�cie, nie b�d� przeszkadza�!

U�miechn�� si� do niej serdecznie, takim u�miechem, kt�ry zawiera w sobie poczucie wsp�lnoty i wzajemnego zrozumienia i kt�ry trafia wprost do serca. Nette odpowiedzia�a takim samym u�miechem, a Andre pog�adzi� j� leciutko po policzku.

Tego wieczora by�a tak przej�ta, �e ju� tylko dlatego nie mog�a zasn��. Jej organizm jednak by� bardzo wyczerpany i potrzebowa� odpoczynku, tak �e w ko�cu sen j� zmorzy�.

Jak �ycie cz�owieka mo�e si� do tego stopnia zmieni� w tak kr�tkim czasie? To by�a ostatnia my�l, jaka przysz�a jej do g�owy. By�am przecie� na sw�j spos�b szcz�liwa. Uda�o mi si�, w mojej samotno�ci, uzyska� jak�� form� spokojnego szcz�cia. I oto zjawia si� taki m�okos, kt�ry ma jeszcze mleko pod nosem, i wywraca wszystko do g�ry nogami! Czy przynajmniej nie m�g�by tego zrobi� kto� w moim wieku? Wtedy mog�abym chocia� zachowa� marzenia, a tak to nie mam nic.

Mali tak�e przewraca�a si� d�ugo w ��ku i rozmy�la�a m ogromnej zmianie, jak� Andre spowodowa� w jej n�dznym �yciu. �eby tak jeszcze te wszystkie wspania�e nowo�ci mog�y przetrwa�! Dosta�am wszystko naraz, my�la�a. Jeszcze par� dni temu musia�a si� troszczy�, gdzie b�dzie spa� w nocy i co w�o�y do ust nast�pnego ranka. A teraz? Wyk�pana, �adnie uczesana, jakie� to cudowne uczucie! Dosta�a ubranie godne cz�owieka, a co wa�niejsze, zyska�a przyjaci�, dobrych, wspania�ych ludzi. I, najcudowniejsze ze wszystkiego, znalaz�a rodzin�, do kt�rej nale�y!

Ludzie Lodu�

Mali z p�on�cymi policzkami s�ucha�a opowie�ci o tych niezwyk�ych ludziach, kt�rzy s� jej krewnymi. Jakie� to wszystko zdumiewaj�ce! Ile niewiarygodnych wydarze�! Ponadnaturalne zjawiska, demony, czarne anio�y, �r�d�a z�ego i �r�d�a dobrego, Ludzie z Bagnisk, szary ludek�

Obci��eni i wybrani.

Jej w�asny brat lub siostra, to dziecko, kt�re urodzi�o si� martwe, by�o obci��one.

Mo�e ona sama te� ma jakie� ponadnaturalne zdolno�ci?

Zacz�a si� zastanawia�. Stara�a si� si�ga� pami�ci� jak najdalej w przesz�o��.

Nie, chyba nigdy nie prze�y�a nic bardziej niezwyk�ego ni� zazwyczaj ludzie prze�ywaj�. Ka�dy przecie� ma takie zdarzenia, kiedy my�li: �Jakie to dziwne, ale przecie� wiedzia�em, zanim si� to sta�o��

Przypadek, nic wi�cej. Chocia�, mo�e jednak przeczuwa�a wi�cej ni� inni?

Najwa�niejsze w opowiadaniu Andre by�o to, �e Ludzie Lodu tak si� trzymaj� razem.

I teraz ona tak�e nale�y do tej rodziny.

Nawet nie zauwa�y�a, �e od czasu do czasu ociera �zy z oczu. �zy rozpieraj�cego szcz�cia i �alu nad losem matki. Biednej Petry, kt�rej Mali nigdy nie pozna�a. I kt�r� nienawidzi�a przez ca�e swoje �ycie, bo czu�a si� zdradzona i porzucona, nie chciana i nie kochana.

Teraz wiedzia�a, jak by�o naprawd�.

Matka powinna by�a si� dowiedzie�, �e nale�y do Ludzi Lodu. Ale nie zd��y�a.

Mali rozmy�la�a nad dol� Petry. Wyp�dzona, samotna, spragniona wi�zi z innymi lud�mi, bezbronna ofiara pozbawionych sumienia m�czyzn, kt�rzy niczego nie rozumiej�.

Mali nie by�a taka jak matka. Mali by�a twarda, jej nie mog�a zgubi� sympatia dla m�czyzn, zbyt wiele widzia�a czynionego przez nich z�a.

Andre�?

Spotkanie z nim to dla niej wielkie do�wiadczenie. Kulturalny, delikatny, �yczliwy i wyrozumia�y m�czyzna. Tego dotychczas nie zna�a.

Stara�a si� my�le� o czym innym. Andre wkr�tce zniknie z jej �ycia, nie powinna si� do niego przywi�zywa�.

Zawsze by�a osob� samodzieln�. Samotna, lecz silna. Dziewczyny z ruchu obrony kobiet obdarza�y j� zaufaniem. J�zyk mia�a ci�ty, to prawda, czasami wyra�a�a si� wulgarnie, ale wzbudza�a respekt mimo m�odego wieku. Nie ba�a si� nikogo i niczego. Nieugi�ta wobec gminnych zarozumialc�w i g�upich biurokrat�w.

Jakie to dziwne, �e teraz podr�uje � jedn� z tych urz�dniczek, z kt�rymi zawsze wojowa�a! Ale Nette Mikalsrud nale�y do wyj�tk�w, rzeczowa i stanowcza, mo�na si� z ni� dogada�. Prawdopodobnie nie podziela idei Mali, poniewa� reprezentuje w�adz�, ale jest cz�owiekiem honoru.

A teraz zosta�y przyjaci�kami. Bardzo przyjemne uczucie!

Andre zasn�� prawdopodobnie pierwszy z ca�ej tr�jki, jak to cz�owiek o czystym i ufnym sercu, kt�rego troski nie si�gaj� dalej ni� do jutrzejszego dnia: czy odnajd� star� Britt�-Stin� i czy ona b�dzie mog�a doda� co� do ich wiedzy o potomstwie Havgrima.

Andre uwa�a�, �e ma bardzo mi�e towarzyszki podr�y, i nie zastanawia� si� nad stanem ich uczu�. By� m�ody i stosownie do wieku naiwny.

Zatem Arv Grip da� swoim dzieciom kawa�eczek alrauny, zapewne jako ochronny amulet. Jak wida�, na niewiele si� to zda�o. Andre rozmy�la� przez chwil� o napadzie rozb�jnik�w na �on� Arva, Vibeke i jego dwoje ma�ych dzieci. Vibeke i nia�ka zosta�y zamordowane, dzieci natomiast porzucone na drodze. Dziewczynka znalaz�a si� w Bergqvara, a p�niej odnalaz�a ojca. O ch�opcu za� wiedziano tylko tyle, �e zabra� go jaki� bogaty pan.

Teraz okaza�o si�, �e by� to cz�owiek pa�aj�cy ��dz� zemsty na potomkach Vreta Joara Jonssona. Ch�opiec, Christer Grip, kt�rego przybrany ojciec ochrzci� imieniem Havgrim, jako doros�y cz�owiek odnalaz� prawnuka Vreta, Diderika Swerda. Razem znale�li si� w Vargaby, miejscu, gdzie mia�a by� dope�niona wendeta. Christer-Havgrim nie by� jednak cz�owiekiem gwa�townym. Diderik pad� niejako �z w�asnej r�ki� dziewice z Vargaby zem�ci�y si� na nim i na jego towarzyszu, ksi�dzu Natanie.

W ko�cu Christer Grip znalaz� szcz�cie u boku Kajsy z Vargaby. Wi�c mo�e jednak mimo wszystko kawa�ek alrauny spe�ni� swoje zadanie?

Ale Petr�, kt�ra by�a jego ostatni� w�a�cicielk�, amulet zawi�d�. Andre ciekaw by� tak�e, jak si� powiod�o tym kobietom, kt�re go posiada�y przed Petr�. Jej matka, Gerd, nie by�a, jak si� zdaje, szcz�liwa. Mia�a prawdziwy talent literacki, a wysz�a za m�� za prostaka i umar�a m�odo. A co z matk� Gerd, Petr� Eriksdatter Nordlade, i z jej matk�, Dorote�, c�rk� Havgrima?

Z tymi pytaniami Andre zasn��. By� mo�e jutrzejszy dzie� przyniesie odpowied�.

Nast�pny ranek wsta� r�wnie pi�kny jak dwa poprzednie. Tylko �e wia�o niemi�osiernie, kiedy troje w�drowc�w najpierw jecha�o samochodem, a potem wspina�o si� mozolnie przez las na g�rskie pastwisko ponad Alvdalen. Drogi by�y tu teraz lepsze ni� w czasach Vargaby, wkr�tce musieli jednak opu�ci� szeroki trakt i posuwa� si� w g�r� �cie�k� w�r�d zaro�li, kt�ra mia�a ich zaprowadzi� do sza�asu Britty-Stiny. Otrzymali szczeg�owe informacje i gospodarze z Alvdalen zapewniali, �e w �adnym razie nie mog� zab��dzi�. Tylko �e to daleko, powinni o tym pami�ta�!

Mali mia�a nowiutkie buty, wi�c pr�dzej czy p�niej musia�y jej si� porobi� p�cherze na nogach. Nette za� ubolewa�a, �e nie ma prawdziwego sportowego stroju ani nawet kostiumu odpowiedniego na tak� podr�. Znakomicie, �e kupi�a now� sukni� na obiad w hotelu, kt� jednak m�g� przypuszcza�, �e magistracka urz�dniczka wyprawi si� w tak� drog�? W czarnej, d�ugiej sp�dnicy i obcis�ej bluzce by�o jej okropnie gor�co, a fakt, �e wzi�a p�aszcz, wcale nie poprawia� sytuacji. Uwa�a�a, �e to absolutnie niezb�dne, ale m�czy�a si� strasznie. W tej drodze przez las p�aszcz by� dos�ownie i w przeno�ni ci�arem.

��Jeste�cie pewni, �e idziemy we w�a�ciwym kierunku? � zapyta�a Mali zdyszana, gdy s�o�ce osi�ga�o sw�j najwy�szy punkt na niebie. � My�l�, �e powinni�my ju� by� na miejscu.

��Pami�taj, �e to daleko � upomnia� Andre.

Byli spoceni, przewiani wiatrem i w najwy�szym stopniu utrudzeni. Kanapki, kt�re zjedli po drodze, nie na d�ugo starczy�y i wszystkim trojgu dokucza� g��d.

Mali stwierdzi�a ponuro:

��Moim zdaniem nasza sytuacja przypomina w�dr�wk� tamtych trzech m�czyzn sprzed ponad stu lat i ich przewodniczki, starej Barbro. Oni te� nie wiedzieli, gdzie si� znajduj�.

��Nonsens � obruszy� si� Andre. � Przede wszystkim my nie jeste�my w pobli�u Vargaby.

��A sk�d ta pewno��? Czy wiesz, gdzie si� znajdowa�a Vargaby?

Andre spu�ci� z tonu.

��Nno nie, ale my�l�, �e gdzie� znacznie bardziej na wsch�d.

��O, tam widz� jak�� budowl�! � zawo�a�a Nette. � To g�rski sza�as!

��Och � westchn�� Andre z ulg�. � Mam nadziej�, �e s� tam ludzie. Je�li nie Britta-Stina, to przynajmniej kto�, kto wie, gdzie jej szuka�.

Trafili jednak dobrze. W sza�asie mieszka�a tylko staruszka i jedna bardzo m�oda dziewczyna. Z rado�ci� przyj�y niespodziewanych go�ci, zw�aszcza tak, ich zdaniem, wytwornych. Dziewczyna natychmiast nakry�a do pocz�stunku, poda�a wszystko, co mia�y w sza�asie najlepszego. Britta-Stina usiad�a na sto�ku, z fajk� w bezz�bnych ustach, i nie mia�a absolutnie nic przeciwko temu, by odpowiada� na pytania go�ci. Wprawdzie nie mog�a spami�ta� takich rzeczy jak to, gdzie schowa�a woreczek z tabak� albo czy wynios�a �mieci, ale je�li chodzi o dawne czasy, to pami�� mia�a jasn� jak kryszta�.

��O, pewnie, �e pami�tam Havgrima! � popiskiwa�a z rado�ci�. � Za czas�w mojego dzieci�stwa by� ju� bardzo stary, ale przystojny zosta� do ko�ca! Nikt nie powie wam nic innego! Szkoda tylko, �e tak m�odo owdowia�.

�W p�niejszych latach Kajsa i Havgrim mieli jeszcze syna, ale jego losy nie potoczy�y si� tak szczcz�liwie�.

��Owdowia�? � zapyta� Andre. � Czy to si� sta�o ju� za waszej pami�ci, matko Britto-Stino?

��Tak. Owdowia� w dwudziestym roku. Ja si� co prawda urodzi�am w osiemset dwudziestym �smym, ale ludzie wci�� du�o o tym gadali. Moja babka Britta pochodzi�a przecie� z Vargaby i znali�my ich bardzo dobrze.

Andre odwa�y� si� zgadywa�:

��Czy ona� czy Kajsa� umar�a przy porodzie?

Staruszka spojrza�a na niego zdumiona.

��Tak! Naprawd� tak by�o! Strasznie ci�ki por�d, ludzie d�ugo o tym gadali. Urodzi�a ch�opca i to on odebra� jej �ycie. Widzisz, on nie by� zbudowany tak jak si� nale�y.

��Mia� szerokie, spiczaste ramiona, prawda?

��Tak ludzie gadali. Ale sk�d ty o tym wiesz?

��Trzeba wam wiedzie�, matko, �e ja pochodz� z tego samego rodu co Havgrim. Ci��y nad nami przekle�stwo, �e niekt�re dzieci rodz� si� takie, jak m�wicie, i odbieraj� �ycie swoim nieszcz�snym matkom. Nasza Mali, tutaj� Jej matka te� urodzi�a takie dziecko i sko�czy�o si� tak samo �le. Ale co si� sta�o z tamtym ch�opcem?

Stara kobieta spu�ci�a wzrok.

��Podobno akuszerka go udusi�a zaraz po urodzeniu.

Wiecie, podmieniec. Czary.

��Jeste�cie pewni, matko Britto-Stino, �e ch�opiec nie prze�y�?

Staruszka ca�kowicie straci�a poczucie czasu, pogr��y�a si� we wspomnieniach z m�odo�ci i nie s�ysza�a, co si� do niej m�wi.

��To musia�o tak by�, moja babka zawsze to powtarza�a. Kajsa i Havgrim nie mogli dobrze sko�czy�, bo oni dotykali poga�skiego bo�ka.

��Tego pos��ka nad jeziorem? � zapyta� Andre pr�buj�c przywr�ci� Britt�-Stin� do rzeczywisto�ci. � Pos��ka boga Freya?

��Poga�ski bo�ek by� przekl�ty � m�wi�a staruszka, nadal pogr��ona we w�asnym �wiecie. � A oni go dotykali. Kajsa go dotyka�a. I kara jej nie omin�a. Urodzi�a odmie�ca i sama musia�a umrze�. To straszna �mier�! Zemsta poga�skiego bo�ka!

��To nie by�o tak � pr�bowa� jej wyt�umaczy� Andre. � Tak jak m�wi�em, to cecha naszego rodu. To przekle�stwo, kt�re nad nami ci��y.

Staruszka nie s�ysza�a jego s��w. �apczywie ssa�a fajk�, a jej my�li kr��y�y gdzie� w przesz�o�ci, wzrok mia�a rozmarzony i pe�en smutku.

I Nette, i Mali czu�y si� do�� marnie. Nette pociesza�a si� my�l�, �e tak daleko jak si� da�o przyjechali w g�ry samochodem. Dotarli autem a� do drogi na Lillhardal, sk�d dalej prowadzi�y ju� tylko ca�kiem nieprzejezdne dr�ki. To naprawd� by�a pociecha wiedzie�, �e samoch�d tam stoi i czeka na nich. Nie b�d� musieli na w�asnych nogach pokona� tej niewiarygodnie d�ugiej drogi do Alvdalen.

Mali rozgl�da�a si� ciekawie po male�kim wn�trzu sza�asu. Wszystko by�o dla niej nowe i podniecaj�ce. Ona, kt�ra nigdy nie widzia�a niczego poza przytu�kiem dla dzieci i n�dznymi dzielnicami Trondheim, prze�ywa�a wielk� przygod�. Znalaz�a si� daleko, w nieznanym kraju, na prawdziwym odludziu. Nigdy przedtem nie by�a tak blisko natury.

Jakie� wi�c znaczenie mog�o mie� to, �e by�a obola�a na ca�ym ciele, a poocierane stopy piek�y przy ka�dym ruchu?

Andre jeszcze raz ponowi� pr�b�.

��Jeste�cie pewni, matko, �e dziecko nie prze�y�o?

Staruszka ockn�a si� nareszcie i popatrzy�a na niego przytomniej.

���ebym tak z tego miejsca nie wsta�a! Akuszerka zosta�a postawiona przed s�dem za dzieciob�jstwo, ale j� uwolnili, kiedy opowiedzia�a, jak dziecko wygl�da�o.

W takim razie ten ch�opiec nie m�g� zostawi� dziedzica, my�la� Andre, u�alaj�c si� nad Kajs� z Vargaby, kt�ra mia�a niespe�na czterdzie�ci lat, kiedy musia�a umrze�.

��No, a wdowiec, Havgrim, nie o�eni� si� drugi raz? � zapyta�.

��Nie, nigdy tego nie zrobi�.

��To znaczy, �e nie mia� ju� wi�cej dzieci. Tylko jedn� c�rk�, Dorote�?

��Zgadza si�. A ona wkr�tce opu�ci�a Alvdalen.

��Wysz�a za m�� za Norwega, prawda? Erika Nordlade z Trondelag?

��Jak ty to wszystko dobrze wiesz! A� dziw!

��Staram si� przecie� odnale�� cz�onk�w mojej w�asnej rodziny.

��Co prawda, to prawda, rozumiem ci�. No tak, Dorotea wyprowadzi�a si� do Norwegii.

��Nie wiecie, dok�d dok�adnie?

��Jakie� nowiny si� przecie� s�ysza�o od czasu do czasu. I ona przyjecha�a kiedy� w odwiedziny do ojca Havgrima, sama to pami�tam. Mia�a ze sob� obie c�rki.

Andre podskoczy� tak gwa�townie, �e o ma�o nie przewr�ci� sto�ka, na kt�rym siedzia�.

��Co? Dwie c�rki?

O piek�o i szatani, pomy�la� zgn�biony. Czy nie b�dzie ko�ca tym poszukiwaniom? To znaczy, �e wi�cej jest takich, kt�rzy maj� w sobie krew Ludzi Lodu?

��Ja pami�tam nawet, jak dziewczynki mia�y na imi�. I obie by�y bardzo �adne. Starsz� wo�ali Emma. Druga by�a o cztery lata m�odsza i mia�a na imi� Petra.

Petr� Eriksdatter Nordlade Andre zna�. Ale Emma by�a kim� ca�kowicie nowym. Mali spogl�da�a na niego pytaj�co.

��B�dziemy szuka� we dworze Nordlade � mrukn��. � Czy ten dw�r znajduje si� w Gaudalen, matko Britto-Stino? Wiecie co� o tym?

��Co� jakby mi majaczy�o, chyba s�ysza�am t� nazw�. Ale potem stary Havgrim umar� i c�rka Dorotea nie przyje�d�a�a ju� wi�cej w odwiedziny. Tak to r�d znikn�� z Alvdalen�

W ma�ym sza�asie panowa� przytulny mrok. Pachnia�o obor� i �wie�ym mlekiem, serem, ja�owcem i wygrzanym drewnem. Bardzo mi�e miejsce do odpoczynku i nabrania si�. Na zewn�trz ca�ymi kilometrami rozci�ga�y si� lasy, okrywa�y ciemnym p�aszczem ziemi� i gdzie� daleko na horyzoncie ��czy�y si� w z niebem. W g�rach panowa� niewypowiedziany spok�j.

��Teraz mam jeszcze tylko jedno pytanie � powiedzia� Andre. � Vargaby.

Smutny u�miech przemkn�� po pokrytej zmarszczkami twarzy staruszki.

��Tej wsi ju� nie ma. Wszystko por�s� las.

��Czy to daleko st�d?

��Pewnie, �e daleko. Ale nie pytaj mnie, gdzie to jest, bo nie wiem. Moja babka i jeszcze kilka os�b pojechali tam kiedy� konno kilka lat po przeprowadzce. Zobaczyli tylko zw�glone resztki dom�w, poro�ni�te traw�, krzewami i m�odymi drzewkami. Musia� tam kiedy� wybuchn�� po�ar i strawi� wszystko.

��Tak w�a�nie by�o � przytakiwa� Andre.

��Tak, tak. Havgrim twierdzi� nawet, �e wie, kiedy to by�o, bo on umia� przeczuwa� takie rzeczy. �ni�o mu si� raz, �e to jaki� ksi�dz pod�o�y� ogie� i potem sam sp�on�� po�r�d pal�cych si� dom�w. A inny z�y cz�owiek, imieniem Swerd czy jako� tak, uton�� w jeziorku. Sen by� tak wyra�ny, �e Havgrim m�g�by przysi�c, i� to wszystko wydarzy�o si� naprawd�. No i wie� by�a rzeczywi�cie spalona.

��Owszem, Havgrim m�g� r�wnie dobrze prze�y� we �nie wszystko, co si� sta�o, bo on nale�a� do mojego rodu, a wielu naszych krewnych ma dar jasnowidzenia. My�licie wi�c, matko, �e nie znajdziemy ju� Vargaby?

��Tak my�l�. I �adne niebezpiecze�stwo nikomu tam nie grozi.

��Wiem. Dziewice z Vargaby znalaz�y ju� przecie� spok�j wieczny.

��Ot� to. A wszystko to tylko stara legenda, nie ma si� czym przejmowa�.

Podr�ni chcieli wr�ci� do gospody, nim zapadnie zmierzch, podzi�kowali wi�c serdecznie za go�cinno�� i cenne informacje. Podzi�kowali te� za nocleg ofiarowywany im przez staruszk�. W ma�ym sza�asie miejsca by�o niewiele, a poza tym powinni jak najszybciej wraca� do Norwegii. Nie mogli za bardzo przed�u�a� podr�y.

Do wieczora zosta�o jeszcze troch� czasu, je�li si� pospiesz�, wr�c� na czas do Alvdalen.

Po�egnali si� wi�c i ruszyli w drog� powrotn�.

Zapomnieli, �e wieje tak strasznie. Pod koronami wysokich sosen wia�o tak samo jak poprzednio na otwartych przestrzeniach. Udr�czona Mali zas�ania�a uszy r�kami, a Nette owin�a g�ow� szalem, kt�ry dotychczas mia�a na ramionach. Musia�a wygl�da� ma�o urodziwie, by�a o tym przekonana, ale inaczej uszy bola�y j� niezno�nie.

��No i znowu dowiedzieli�my si� czego� nowego � westchn�a Mali.

��Owszem � roze�mia� si� Andre gorzko. � Emma Eriksdatter Nordlade� Kolejna kobieta z Ludzi Lodu, kt�r� trzeba odnale��.

��Odpowied� znajdziesz z pewno�ci� we dworze Nordlade � pociesza�a Nette. � Ona urodzi�a si� w roku tysi�c osiemset dwudziestym pi�tym, nieca�e sto lat temu. Kto� musi o niej pami�ta�.

��Pewnie � doda� szyderczo Andre. � I o tym, �e mia�a mn�stwo dzieci. A ka�de z tych dzieci mia�o wiele swoich dzieci, kt�re z kolei�

��Przesadzasz! � przerwa�a mu Mali przytomnie. � Ludzie Lodu nie rozmna�aj� si� przecie� jak kr�liki. To prawdziwe b�ogos�awie�stwo, �e rodzi ich si� tak niewielu!

��W tym przypadku, tak! A zatem nocujemy w Alvdalen i jutro raniutko ruszamy z powrotem, dobrze?

��Oczywi�cie � zgodzi�a si� Nette. � Zatrzymamy si� tylko w Gaudalen i odszukamy dw�r Nordlade.

��Je�li i on nie zosta� zr�wnany z ziemi� � westchn�� Andre. � Tylko tego by nam brakowa�o.

��Zdumiewaj�ce, ile ty masz w sobie optymizmu � powiedzia�a Mali szyderczo i wtedy Andre u�miechn�� si� do swoich towarzyszek podr�y.

Stopy Mali bola�y coraz bardziej, o czym nieustannie m�wi�a. Cierpienie w cicho�ci ducha nie nale�a�o do jej cn�t. By�o natomiast cnot� Nette. Nie dosz�a jeszcze do siebie po napadzie, ca�e cia�o j� bola�o, a ju� najbardziej ty� g�owy. Ka�dy krok odczuwa�a dotkliwie, a poza tym nie by�a przyzwyczajona do w�dr�wek po g�rach i lasach, w nier�wnym terenie, ale nie skar�y�a si� ani s�owem. Stara�a si� nie zostawa� z ty�u, cho� chcia�o jej si� krzycze� ze zm�czenia i udr�ki.

Andre rozejrza� si� wok�.

��Czy nie powinni�my ju� by� przy tej drodze wiod�cej z p�nocy na po�udnie? � zapyta� zdenerwowany.

��Powinni�my, i to dawno temu � odpar�a Mali ponuro.

��Zdaje mi si�, �e poszli�my za daleko na wsch�d � rzek�a Nette. � Ale przecie� trzymali�my si� �cie�ki.

��Nie. Chyba tylko �le oceniamy czas i odleg�o�� � uspokaja� Andre. � Musimy si� pospieszy�, bo dzie� wyra�nie ma si� ku ko�cowi. Czy wy te� wyczuwacie t� atmosfer� zbli�aj�cego si� ko�ca?

Las stawa� si� coraz g�stszy. Wyszli ju� z sosnowego boru i znajdowali si� w mieszanym lesie. �wiat�a te� by�o mniej, widzieli drog�, ale nastr�j by� nieprzyjemny, zimny dreszcz przenika� od czasu do czasu podr�nych. Wiatr szumia� g�ucho w koronach drzew nad ich g�owami, czasami tak g�o�no, �e przypomina� grzmot. Na dole, pod os�on� drzew, by�o ciszej, ale niesamowicie.

Nagle Mali przystan�a.

��O, do licha� � zacz�a. � Gdzie si� podzia�a �cie�ka?

Wszyscy wpatrywali si� w ziemi�. Andre szepta� cicho:

�Tam, gdzie dolina porasta lasem, a ��ki si� ko�cz�, g��wny szlak drogi zamazuje si� i w ko�cu schodzi na manowce. Je�li mimo to chcesz tym szlakiem pod��a� dalej, duch tw�j traci wszelkie oparcie w�� Nie!

��Owszem � powiedzia�a Mali bezd�wi�cznie.

Andre m�wi� dalej:

� Droga, kt�r�, jak ci si� zdawa�o, szed�e�, zanika, rozpada si� na wiele w�t�ych �cie�ek� lecz biada ci, je�li kt�rej� z tych dr�ek zaufasz� A by� mo�e te� jedna z tych b��dnych dr�ek doprowadzi ci� do najciemniejszej g�uszy, do samego j�dra boru, do tego miejsca, kt�re wspominane bywa tylko�� Nie, do licha, nie chc� ci�gn�� tego dalej!

��Nie chcesz dalej cytowa�? Czy dalej i��? � zapyta�a Nette.

Mali jednak posz�a przodem.

��Tu! Tu znowu jest �cie�ka!

Z wahaniem, z uczuciem, �e dzieje si� co� nieprzyjemnego, ruszyli dalej.

���cie�ka prowadzi dziwnie daleko od nas � powie. dzia�a Nette cicho, jakby si� ba�a, �e echo, odbite od ska� zechce jej odpowiedzie�.

�- Nikt dok�adnie nie wie, gdzie to Vargaby le�a�o� � zacytowa� znowu Andre. � Nawet stara Britta-Stina tego nie wiedzia�a. Nikt �ywy tam nie chodzi.

��Osada znikn�a z powierzchni ziemi � doda�a Mali. � Mo�emy przej�� to miejsce tam i z powrotem i niczego nie zauwa�ymy.

��W ka�dym razie to i tak nie by�o tutaj � uci�a Nette. � Skierujmy si� bardziej na po�udnie, to pr�dzej czy p�niej dojdziemy do Osterdalen, a tam ju� le�y Alvdalen i mieszkaj� ludzie, i� Co to by�o?

��Puchacz � odpar� Andre. � Krzyk brzmi okropnie, ale ptak jest niegro�ny.

Porzucili wij�c� si�, niepewn� �cie�k�, kt�r� coraz trudniej by�o si� posuwa�, i ruszyli na prze�aj w kierunku po�udniowym. Uwa�ali, �e teraz zab��dzi� ju� nie mog�.

Nie zauwa�yli, kiedy dokona�a si� odmiana. Ale szli teraz bardzo ostro�nie, niemal na palcach, nas�uchiwali, cho� niczego s�ycha� nie by�o, i trwali w przekonaniu, �e nie wszystko jest tak jak powinno.

Otworzy�o si� przed nimi co� na kszta�t polanki. Cho� mo�e polanka to zbyt du�e s�owo, po prostu kilka niezbyt wysokich wzg�rk�w poro�ni�tych ni�sz� ni� w g��bi lasu traw�. Krajobraz jak z dziwnego snu, kt�ry poci�ga�, a zarazem przera�a�.

��No, my�l�, �e�my tu mimo wszystko dotarli � mrukn�a Mali.

��Jakim sposobem, na Boga, mog�oby si� to sta�? � zapyta� Andre.

��A dlaczego nie? Nikt przecie� nie wiedzia�, gdzie�

��No dobrze, dobrze � przerwa� zirytowany. � W ka�dym razie musimy przej�� przez to miejsce i i�� dalej.

Weszli do niskiego lasu, czy mo�e raczej w zaro�la, gdzie drzewa sta�y rzadko niczym zab��kane olbrzymy. Gdy tr�jka w�drowc�w dotar�a mniej wi�cej do centrum tego dziwnego terenu, Nette przystan�a i wpatrywa�a si� w ziemi�. Andre i Mali podeszli do niej. By�o ju� prawie szaro.

��Czy to nie jest kamienny fundament? � zapyta�a Nette ochryple.

��W dawnych czasach w Dalarna nie budowa�o si� takich fundament�w � wtr�ci� Andre. � Domy stawiano na czterech naro�nych s�upach dla ochrony przed gryzoniami.

Mali kopn�a kopczyk ziemi, na kt�rym sta�a.

��Zw�glone � o�wiadczy�a lakonicznie. � Mo�esz sobie m�wi�, co chcesz, Andre, ale ja stoj� po�rodku Vargaby!

Zapach tamtej krwi.

Zapach tej samej krwi. Ten ram r�d.

Czekanie. Czekanie, sowicie wynagrodzone. �w znienawidzony, tak d�ugo wyczekiwany zapach w�a�nie tej krwi!

Rok za rokiem. Cierpliwie. Pewno��, �e kt�rego� dnia to si� musi zdarzy�. I oto czas si� dope�ni�.

Zapach. Zapach tej samej krwi.

Wszystkich troje przenikn�� zimny dreszcz. I nie mia�o to nic wsp�lnego z gwa�townymi porywami wiatru.

Andre rozejrza� si� wok�. Patrzy� na faluj�cy, przyginany do ziemi las, s�ucha�, jak wicher zawodzi swoj� �a�osn�, g�uch� pie��. Patrzy� na niebo, kt�re przywdzia�o wieczorn� szat� w mrocznych barwach, i na ziemi� pod nim, opustosza�� i wymar��, i zdj�� go strach przed nadchodz�c� ciemno�ci�. Patrzy� na niesko�czon� mi�kko�� tego, co kiedy� by�o kwitn�c� ��k�.

Poczu� skurcz w sercu i g��boki smutek na my�l o tych, kt�rzy tu kiedy� �yli, a kt�rzy teraz s� ju� tylko niejasnymi cieniami we wspomnieniach zaledwie garstki ludzi.

��Bardzo tu �adnie � powiedzia�. � Dok�adnie tak, jak Kajsa opowiada�a kiedy� Havgrimowi. My�l�, Mali, �e masz racj�. To jest Vargaby! To nie mo�e by� nic innego.

��Ale jakim sposobem, do cholery, si� tu znale�li�my?

��Czy mog�aby� by� taka dobra i nie przeklina� akurat tutaj? � zapyta�a Nette, wbrew swojej woli wzruszona.

���Akurat tutaj� nikt chyba nie zosta� pochowany � zaprotestowa�a Mali buntowniczo.

��Nikt, opr�cz �ycia i marze� wielu pokole� ludzi � powiedzia� Andre. � I opr�cz jednego ksi�dza, kt�ry sp�on�� �ywcem.

��Tak, to prawda. On tu zosta�. Uff, ca�e to miejsce jest dla mnie okropne, �eby nie wiem jak by�o �adne.

��To zmierzch tworzy t� atmosfer� � pr�bowa�a wyja�ni� Nette.

Zapach krwi. Tej przekl�tej krwi.

D�ugie czekanie.

Bardzo d�ugie.

Koniec czekania.

��Co teraz zrobimy? � zapyta�a Mali.

��Jak najszybciej wr�cimy do domu � odpar� Andre. � Do Alvdalen. Tylko gdzie ono le�y? Jak doszli�my tutaj?

Nette wygl�da�a na zmartwion�.

��Ja nie jestem przes�dna, ale wiecie, teraz mam wra�enie, �e to wszystko by�o celowe. �e nasze kroki kierowa�y si� tu jakby same z siebie.

��Albo �e kierowa�a nimi czyja� wola. �cie�ka, kt�ra wiedzie na bezdro�a� � mrukn�� Andre.

��G�upie gadanie! � zaprotestowa�a Mali. � To przecie� dziewice z Vargaby wabi�y ludzi na bezdro�a. A one spocz�y w spokoju. Zem�ci�y si�.

��Tak, oczywi�cie � wycofa�a si� Nette. � To po prostu przypadek, �e si� tutaj znale�li�my. Chod�my st�d jak najszybciej. Ju� si� prawie �ciemni�o!

Wszyscy podzielali jej zdanie. Przez chwil� dyskutowali, w kt�r� stron� powinni si� uda�, a potem szybko pobiegli w d�, ku po�udniowi, a tym samym ku Alvdalen. Mrok g�stnia� i wiatr zawodzi� w koronach drzew tak g�o�no, �e ledwie s�yszeli nawzajem swoje g�osy.

Kiedy znale�li si� w g�stym lesie, zwolnili tempo.

��Tutaj jest ju� ca�kiem ciemno.

��I las taki nieprzebyty.

��A ziemia b�otnista!

��T�dy wiod�a kiedy� �cie�ka � powiedzia� Andre. � Wydeptana w czarnej bagiennej ziemi, w cieniu drzew. O, do diab�a! Tu nic nie wida�!

��Stop! � zawo�a�a Nette i zatrzyma�a si�. � Teren jest taki b�otnisty, �e� Je�li nie b�dziemy uwa�a�, wejdziemy wprost do jakiego� trz�sawiska.

��To nie trz�sawisko � zaprotestowa� Andre grobowym g�osem. � To niemal ca�kiem zaro�ni�te jeziorko!

��Jezu � szepn�a Mali. � Tamto jeziorko.

��Ale wielkie nury znikn�y � powiedzia�a Nette st�umionym g�osem. � Patrzcie tam, tam jest ten wzg�rek, o kt�rym mowa w manuskrypcie! To musi by�

��Pos��ek bo�ka � doko�czy�a Mali. � Pos��ek Freya. Mam ochot� na niego popatrze�. Chc� zobaczy�, czy naprawd� jest taki�

��Nie, nie id� tam � prosi� Andre.

Mali odwr�ci�a si� do niego.

��A co, jeste� przes�dny?

��Oczywi�cie, �e nie! Ale nie mamy czasu.

��Przecie� i tak musimy tamt�dy przej��. Chod�cie!

Nette sta�a bez ruchu, wstrzymuj�c oddech.

��Zaczekaj, Mali, zdawa�o mi si�

Mali obejrza�a si� przez rami�.

��Co ci si� zdawa�o?

��Chod�my st�d � mrukn�a Nette.

��Nie. Co ci si� zdawa�o?

��Ja� widzia�am co� w wodzie.

��W wodzie? Jeziorko jest przecie� prawie kompletnie zaro�ni�te. Zosta�a tylko niewielka ka�u�a po�rodku.

��Czarna, �mierdz�ca ka�u�a � doda� Andre. � Co tam zobaczy�a�, Nette?

��Nic. Co� si� tam poruszy�o, tak mi si� przynajmniej zdawa�o. Pod li��mi wodnych lilii.

��Nie podchod�cie za blisko brzegu! � ostrzega� Andre. � Zobaczy�a� pewnie jak�� �ab� � doda�.

��To nie �aba � burkn�a Nette ze z�o�ci�. I zaraz potem krzykn�a przera�ona: � Mali!

Andre krzycza� razem z ni�:

��Uwa�aj, Mali! Wracaj!

Dziewczyna dosz�a do wzg�rka, kt�ry od pocz�tku j� interesowa�, i sta�a teraz pomi�dzy nim a jeziorkiem. Odwr�ci�a si� i napotka�a ich przera�one spojrzenia, a potem spojrza�a na jeziorko i wrzasn�a przejmuj�co.

W wodzie co� by�o.

Co� si� porusza�o w czarnej g��binie pomi�dzy spl�tanymi �odygami wodnych lilii, co�, co pr�bowa�o wydosta� si� na powierzchni� wody i wyra�nie kierowa�o si� w�a�nie w stron� Mali.

Andre odrzuci� niewielk� torb�, kt�r� ni�s� na ramieniu, i skoczy� ku wodzie, �eby odepchn�� Mali od brzegu. Dziewczyna skuli�a si�, chcia�a wycofa�, ale by�a jak sparali�owana ze strachu i zdumienia; nie mog�a si� ruszy�. Nette oszo�omiona wpatrywa�a si� w to co�, co wy�azi�o z wody, o�lizg�e, zielonobrunatne, budz�ce groz�.

Wstr�tna �apa, na wp� przegni�a, wyci�ga�a si� do Mali, do jej n�g i nagle, zanim ktokolwiek zd��y� zareagowa�, b�yskawicznym ruchem zacisn�a si� na kostce dziewczyny i pocz�a ci�gn�� j� w d�.

Mali upad�a na plecy i powoli si� ze�lizgiwa�a, wkr�tce by�aby si� znalaz�a w wodzie, gdyby Andre nie zd��y� w ostatniej sekundzie z�apa� jej r�ki. Potw�r z jeziora by� taki silny, �e poci�gn�� za sob� r�wnie� Andre, kt�ry jednak zdo�a� uchwyci� si� jakiego� m�odego drzewka i skutecznie stawia� op�r.

Mali wrzeszcza�a jak szalona; wodny potw�r, kt�ry znowu wychyn�� ponad powierzchni� b�otnistej wody, rycza� upiornie i pr�bowa� z�apa� dziewczyn� za drug� nog�.

Nette sta�a jak pora�ona, wpatrywa�a si� w potwora, kt�ry teraz wydoby� si� ponad b�otnist� ma� a� do pasa. Kiedy� by� to z pewno�ci� m�czyzna o d�ugich blond w�osach, kt�re dzi� zwisa�y w mokrych, pozlepianych kosmykach nad budz�c� obrzydzenie twarz� o zamazanych rysach, z wyra�nymi �ladami rozk�adu. Wodniste oczy wlepia�y si� z nienawi�ci� w Mali, kt�ra u�wiadamia�a sobie, jak niewielkie ma mo�liwo�ci ratunku. W�t�y pie� ju� d�ugo nie utrzyma jej i Andre, drzewko pochyli�o si� nisko nad jeziorkiem i wygl�da�o na to, �e Andre lada moment straci oparcie. A wtedy Mali b�dzie zgubiona i Andre prawdopodobnie te�.

��Nette! � wrzasn�� Andre z ca�ych si�, by przekrzycze� ryki upiora i rozpaczliwe wo�anie Mali. � W mojej torbie Nette! Tam jest alrauna! Unie� j� nad upiorem! Szybko!

Nette zdo�a�a jako� odwin�� amulet, cho� r�ce dygota�y jej jak w febrze. Krzyki tamtych brzmia�y og�uszaj�co, upi�r mia� niebywale silny g�os, jego ryk ni�s� si� po lesie z si�� gromu. Pospiesznie wydoby�a dziwny korze�.

��Co mam z tym robi�? Co mam powiedzie�? � wo�a�a do Andre. � Czy to bo�ek Frey, tam w wodzie?

��Nie, nie, musisz tylko�

��Czy to Vret Joar? Powinnam zna� jego imi�.

��Nie, to Diderik Swerd. On chce z�apa� O m�j Bo�e, d�u�ej nie utrzymam drzewka! On chce z�apa� kogo� z rodu Havgrima. Podnie� alraun� i zaklinaj go, bo wr�ci� do �wiata zmar�ych, zreszt� m�w, co chcesz! Tylko spiesz si�!

Nette pr�bowa�a si� opanowa�. Las wok� trwa� jak wymar�y. O Bo�e, my�la�a, to nie mo�e dzia� si� naprawd�. Ja �ni�. Wystarczy, �e si� przewr�c� na drugi bok, a z�y sen�

Przenikliwe, rozdzieraj�ce serce krzyki Mali przywr�ci�y j� do rzeczywisto�ci. �w niepoj�ty potw�r pe�z� po b�otnistym brzegu, coraz bli�ej nieszcz�snej dziewczyny. Mali kurczowo, obiema r�kami, �ciska�a r�k� Andre, ale druga jego r�ka� druga r�ka coraz wyra�niej zsuwa�a si� ze s�abiutkiego pnia drzewa.

Nette g��boko wci�ga�a powietrze, by nie straci� przytomno�ci; po chwili unios�a alraun� nad wstr�tn� zjaw�, kt�ra, wij�c si�, pr�bowa�a wyj�� z wype�niaj�cego jeziorko b�ocka. Dr��cymi r�kami unosi�a przypominaj�cy ludzk� posta� korze� nad piekieln� zjaw� i modli�a si� do swojego Boga, do Jezusa Chrystusa, jedynej �wi�tej mocy, jak� zna�a.

Zdawa�o si� przez chwil�, �e si�y potwora s�abn�, lecz tylko odrobin�. Mali zd��y�a jednak uchwyci� mocniej r�k� Andre, a on sam te� podci�gn�� si� wy�ej i pewniej obj�� pie� drzewka. Jakie to by�o drzewo, o s�katym, cho� gi�tkim pniu, Nette nie umia�aby powiedzie�. Zreszt� co to mia�o za znaczenie, po prostu jakie� drzewo rosn�ce w pobli�u wody, mo�e olcha, mo�e jaki inny gatunek, to naprawd� ca�kiem oboj�tne; wa�ny by� jedynie fakt, �e stanowi�o ostatni� szans� ratunku i dla Mali, i dla Andre. Bo to przecie� oczywiste, �e Andre dziewczyny nie opu�ci w takiej sytuacji. Gdyby si� to okaza�o niezb�dne, p�jdzie z ni� pod wod� i tam b�dzie pr�bowa� j� ratowa�.

Nette oblewa� zimny pot. S�ysza�a, jak serce jej wali, pochyli�a si� nad gotowym do skoku potworem w sadzawce i z alraun� wyci�gni�t� najdalej jak mog�a odmawia�a Ojcze nasz.

To wyra�nie powstrzymywa�o zjaw�, lecz jej nie wyp�oszy�o.

I wtedy zrozpaczony Andre zawo�a�:

��Alrauno, ty, kt�ra towarzyszy�a� nam przez tyle stuleci� Ty wiesz, �e ani ja, ani Mali nie nale�ymy do wybranych, ale b�agam ci�, pom� nam! Zr�b, co mo�esz!

Nette uwa�a�a, �e to dziwne przemawia� do martwego przedmiotu, ale by�a tak wstrz��ni�ta tym, co si� dzia�o wok� niej, �e gotowa by�a zaakceptowa� wszystko.

��Och, �ebym tak umia� zaklina�! � �a�owa� Andre.

Nette te� tego nie umia�a. Nie umia�a w og�le nic, by�a osob� postronn�. Jedyne, co mog�a zrobi�, to trzyma� w g�rze �w niezwyk�y korze� i modli� si�.

Alrauna powstrzyma�a upiora, ale nic wi�cej. Jego potworne, trudne do zniesienia ryki grzmia�y w lesie. By�o jasne, �e nie s� w stanie na d�u�ej nad nim zapanowa�. Bo przecie� Nette nie mo�e sta� przez ca�� wieczno�� z uniesion� do g�ry alraun�.

Andre spr�bowa� ponownie:

��Alrauno! Nasi przodkowie nie mog� nas us�ysze�, bo nie nale�ymy do wybranych ani do obci��onych. Lecz Mali pochodzi z Ludzi Lodu i ja dopiero co j� odnalaz�em; nie daj jej zgin�� w �apach jakiego� n�dznego upiora! B�d� mi�osierna! Wstaw si� za ni�, wstaw si� za nami u naszych przodk�w!

Nette by�a tak zdumiona jego niezwyk�ymi s�owami, �e zacz�a mu si� przygl�da� i na moment jej koncentracja zel�a�a. O�lizg�y potw�r, kt�ry kiedy� by� cz�owiekiem; wykorzysta� moment nieuwagi Andre i Nette i znowu zacz�� wy�azi� na brzeg. Mali zawy�a z przera�enia.

Wtedy oczy Nette rozszerzy�y si� jeszcze bardziej. Wci�� sta�a wyci�gaj�c alraun� ponad wod�, ale gdy na moment odwr�ci�a wzrok od potwora, zobaczy�a, �e na brzegu jeziorka, najzupe�niej z niczego, wy�oni�y si� trzy postacie.

Sta�y w wieczornym mroku, trzy dziwaczne postacie z pradawnych czas�w. Nette widzia�a ogromnego m�czyzn� o wyra�nie mongolskich rysach, obok niego za� drobn� kobiet�, cudownie pi�kn�, o rysach i nordyckich, i mongolskich. Widzia�a, �e m�czyzna uni�s� r�ce i wn�trze d�oni skierowa� ku jezioru, gdzie potw�r wci�� usi�owa� wyle�� na brzeg. Rozbrzmia�y dziwne, �piewne s�owa, gdy �w m�czyzna o orientalnym wygl�dzie zacz�� wypowiada� zakl�cia. I Nette natychmiast poj�a, co on czyni.

Ostatnia wy�oni�a si� z nico�ci m�oda kobieta, czarodziejsko pi�kna, z jakim� diabelskim b�yskiem w oczach. Podesz�a do brzegu, do upiora, i z szyderczym �miechem tr�ci�a go nog�.

��Pos�uchaj no, ty n�dzny, o�lizg�y g�upku, strze� si� s��w Mara, bo maj� one si�� unicestwiaj�c�. Powiniene� by� nigdy nie wychyla� �ba z tej swojej �mierdz�cej ka�u�y!

Budz�cy groz� potw�r, kt�ry nadal �ciska� nog� Mali, patrzy� na kobiet� z g�upkowatym wyrazem na obrzydliwej, obgni�ej twarzy. Chc�c nie chc�c pu�ci� zdobycz i zacz�� si� zsuwa� do zielonkawej, �mierdz�cej wody.

��O nie, nie! � zawo�a�a kobieta. � Poczekaj, poczekaj, nie wymigasz si� tak �atwo!

Uczyni�a lekki ruch r�k� i potw�r zatrzyma� si� w p� drogi. Mali ju� dawno odskoczy�a jak najdalej, Andre siedzia� przy niej w kucki i podtrzymuj�c j�, patrzy� bez s�owa na to, co dzia�o si� nad wod�. Nette opu�ci�a r�k� z alraun�, pod�wiadomie cofn�a si� par� krok�w w ty�, ale nie by�a w stanie oderwa� oczu od widowiska na brzegu.

Zaklinaj�cy m�czyzna zszed� ni�ej nad wod�. M�wi� coraz g�o�niej, w ko�cu jego g�os grzmia� ponad lasem, a troje �miertelnik�w widzia�o, jak sk�ra, w�osy i cia�o upiora zaczynaj� znika�, ods�aniaj�c bia�e ko�ci, a� w ko�cu zosta� ju� tylko sam szkielet. Wtedy ni�sza z kobiet wyla�a z niedu�ej butelki kilka kropel jakiego� p�ynu na ko�ci, po czym rozp�yn�y si� one w nico��.

Kobieta o szelmowskim u�miechu zwr�ci�a si� do trojga �miertelnik�w:

��Nadszed� kres wendety, dobieg�a ko�ca. Teraz nie ma ju� nikogo z jego rodu, mo�esz czu� si� bezpieczna, Mali.

Kobieta z butelk� podesz�a tymczasem do brzegu i wyla�a kilka kropel p�ynu na g�ste, �mierdz�ce b�oto. Jak za dotkni�ciem czarodziejskiej r�d�ki jeziorko wype�ni�o si� krystalicznie czyst� wod�, ro�liny zosta�y oczyszczone ze szlamu, a z brzegu zgin�y wszystkie chwasty i truj�ce zielsko, kt�re obrasta�o dotychczas jezioro z�ych upior�w.

Teraz sta�o si� ono znowu czystym, po�yskliwym oczkiem w lesie.

Nette oddycha�a z dr�eniem, u�wiadomi�a sobie, �e od bardzo dawna wstrzymywa�a oddech.

Przybysze z za�wiat�w nie zbli�ali si� do �miertelnik�w, ale m�oda weso�a kobieta powiedzia�a:

��Witaj w�r�d Ludzi Lodu, Mali! � Pokaza�a r�k� na swoich towarzyszy i doda�a: � Sp�jrz, to s� twoi najbli�si krewni po�r�d grupy przodk�w opiekuj�cych si� rodzin� na ziemi. To Shira i Mar z dalekiego Taran-gai. Nikt z rodu nie jest im bli�szy ni� ty. Ja sama, jak si� pewnie domy�lili�cie, jestem Sol szalona. Zawsze chc� by� tam, gdzie mo�na troch� podra�ni� jakie� ma�e obrzydlistwa, jak ten tutaj.

Mali i Andre podnie�li si� z ziemi. Bardzo uprzejmie pozdrawiali swoich przodk�w.

��Ale jest chyba kto�, kto jest jeszcze bli�szy Mali ni� Mar i Shira � powiedzia� Andre. � Mam na my�li Tul�. Ona nie chcia�a z wami przyj��?

Tamci spowa�nieli i posmutnieli.

��Tuli nie ma z nami w grupie Tengela Dobrego � wyja�ni�a Sol.

��Ja my�la�em, �e Tula by�a bardzo dobra?

��By�a. Ale potem posz�a w�asn� drog�. Nie znamy jej los�w.

��Tak, oczywi�cie, Tul� zabra�y demony � mrukn�� Andre. � Tula posz�a przecie� na spotkanie demon�w do Grastensholm i znikn�a bez �ladu razem z nimi.

��No, ale teraz pewnie chcieliby�cie si� st�d wydosta�? � zapyta�a Sol.

��I to jak najszybciej � odpar� Andre. � Tylko �e my niezupe�nie wiemy, jak si� tu znale�li�my.

Sol u�miechn�a si� tajemniczo.

��My�l�, �e mo�ecie liczy� na przewodnika.

Zwr�cili g�owy w stron�, w kt�r� patrzy�a Sol, i zobaczyli, �e brzegiem jeziora idzie ku nim jaki� m�czyzna.

Andre rozja�ni� si� w promiennym u�miechu.

��Imre! � zawo�a� rado�nie. � Jak dawno ci� nie widzia�em!

Jasnow�osy, niezwykle urodziwy m�odzieniec u�miechn�� si� tak�e. Ku swemu wielkiemu zdziwieniu Andre i jego towarzyszki stwierdzili, �e trzy duchy witaj� Imrego z najwy�szym szacunkiem. Sol sk�oni�a si� g��boko, a dwoje pozosta�ych najpierw skierowa�o palce do czo�a, a potem ku ziemi, co by�o wyrazem g��bokiego respektu.

Imre szczeg�lnie uroczy�cie powita� Shir�, kt�ra najwyra�niej by�a mu r�wna rang�. Potem zwr�ci� si� do Nette.

Jego �agodny g�os by� dla niej niczym balsam:

��Dzi�kuj� ci za nieocenion� pomoc! Nigdy ci tego nie zapomnimy. Ale teraz ruszajmy. Id�cie za mn�, bo noc zapada!

Andre odwr�ci� si�, by podzi�kowa� i po�egna� duchy, ale ich ju� nie by�o, rozp�yn�y si� w powietrzu. Oszo�omieni ludzie pozbierali swoje porozrzucane doko�a rzeczy, Andre pog�adzi� w podzi�ce alraun� i zapakowa� j� ostro�nie do torby, po czym wszyscy troje ruszyli za Imrem, kt�ry by� ju� daleko przed nimi na �cie�ce.

By�o tak, jak Imre m�wi�: Noc ju� zapad�a. Cho� jednak szed� pospiesznie, nawet na moment nie tracili go z oczu, bo ca�a jego posta� ja�nia�a delikatnym, ciep�ym blaskiem.

Zapomnieli o wszystkich swoich udr�kach, p�cherzach, bol�cych mi�niach i przera�eniu, po prostu szli nie oci�gaj�c si� za przewodnikiem. Szybko i w milczeniu odnajdywali drog� przez wysokie piaszczyste wzg�rki, le�ne pogorzeliska i b�otniste doliny.

Nagle Andre przystan��.

��Nie widz� go � szepn�� sp�oszony.

��Ja te� nie, ale to chyba nie szkodzi � powiedzia�a Mali. � Bo sp�jrz tam! Co widzisz na tle nocnego nieba?

��Samoch�d! � zawo�ali Nette i Andre jednocze�nie i ostatni kawa�ek drogi dziel�cy ich od auta przebyli biegiem.

��O, m�j kochany samochodziku! � cieszy� si� Andre � Nigdy nie by�e� mi tak drogi jak dzi�.

��Ale nie podzi�kowali�my naszemu fantastycznemu przewodnikowi � zmartwi�a si� Nette.

��Nigdy nie pytamy, kiedy Imre przyjdzie ani kiedy nas opu�ci � wyja�ni� Andre. � On wie, �e jeste�my mu wdzi�czni.

Nette popad�a w zadum�. �Nigdy ci tego nie zapomnimy�, powiedzia� jej Imre. �Dzi�kuj� ci za nieocenion� pomoc. Nigdy ci tego nie zapomnimy!�

��Wskakujcie, dziewczyny! Wracamy do ludzi!

W samochodzie siedzieli milcz�cy, ka�de po swojemu pr�bowa�o zrozumie�, co si� sta�o; reflektory sk�pym �wiat�em ledwie rozja�nia�y wyboist� drog� przed nimi. Co z tego, �e trz�s�o i rzuca�o okropnie? C� znacz� takie drobiazgi w por�wnaniu z okropnymi do�wiadczeniami, jakie dopiero co by�y ich udzia�em!

��I pomy�le�, �e ja nale�� do Ludzi Lodu � westchn�a Mali na koniec. � Oczywi�cie wierzy�am we wszystko, co o nich opowiada�e�, Andre, ale nie my�la�am, �e s� tacy� tacy specjalni!

��Ja sam jestem wstrz��ni�ty � przyzna� Andre. � Wiecie, zwyczajni cz�onkowie Ludzi Lodu, tacy jak ja i ty, Mali, w�a�ciwie nie miewaj� kontakt�w z przodkami. O ile wiem, dotychczas zdarzy�o si� to zaledwie kilkakrotnie. A jeszcze rzadziej bywa, �e kto� postronny mo�e ich zobaczy�. Ale ty, Nette, widzia�a� ich, prawda?

��Oczywi�cie, �e widzia�am � powiedzia�a stanowczo blada jak �ciana. � S� bardzo pi�kni. I niezwykli.

��O, tak! Ale nigdy bym si� nie spodziewa�, �e ich spotkam. Trzeba powiedzie�, �e przyszli w odpowiednim momencie!

��Co prawda, to prawda � westchn�a Mali.

Nagle ta pyskata dziewczyna wybuchn�a g�o�nym p�aczem. Nette, kt�ra od dawna czu�a bolesny ucisk w gardle, natychmiast posz�a w jej �lady.

Andre zatrzyma� samoch�d.

��No ju�, ju� dobrze, moje drogie. Rozumiem was bardzo dobrze. Sam mia�bym ochot� si� rozp�aka�. Tego naprawd� by�o troch� za wiele.

��Tak � szlocha�a Mali. � Kiedy si� to wszystko dzia�o, nie mog�am my�le� o niczym, tylko si� ba�am. Ale teraz�

��No w�a�nie. Reakcja. Ona zawsze nadchodzi, to pewne jak amen w pacierzu. Sp�jrzcie na moje d�onie.

W nocnym mroku wyci�gn�� przed siebie r�ce. Dygota�y jak w febrze.

Nette wytar�a nos i powiedzia�a st�umionym g�osem:

��To by�o po prostu niewiarygodne! Takie niewiarygodne, �e ja� Nie wierz�, �e to widzia�am. Ja �ni�am, powiedzcie, �e tylko �ni�am!

��W takim razie wszyscy �nili�my ten sam sen � chlipn�a Mali. � I ja nawet nie mia�am czasu wam podzi�kowa�. Dzi�kuj� wam z ca�ego serca! Obojgu!

��I wszystkim czworgu waszym przodkom � doda�a Nette.

��Imre nie jest jednym z przodk�w � wyja�ni� Andre. � On �yje wsp�cze�nie. Teraz!

��Tak? No to sk�d on przyszed�? I ten� blask!

��Imre pochodzi z rodu czarnego anio�a.

��Taki jasny blondyn?

��Kolor w�os�w nie ma tu nic do rzeczy. I nikt nie pyta Imrego dlaczego ani sk�d, ani dok�d. Czarne anio�y s� najpot�niejszymi sojusznikami Ludzi Lodu. Imre pochodzi z rodu zapocz�tkowanego zwi�zkiem samego Lucyfera z pewn� ziemiank�, Sag� z Ludzi Lodu. Ale wiemy bardzo niewiele o tych jasnych anio�ach, kt�re zosta�y str�cone do otch�ani.

Andre po�yczy� Mali chusteczk� do nosa. Po chwili samoch�d ruszy� w dalsz� drog�.

��Zauwa�y�am, �e duchy odnosi�y si� do niego z wielkim szacunkiem � powiedzia�a Mali.

��Ja te� � potwierdzi�a Nette. � On natomiast szczeg�lnie uprzejmie powita� t� drobn� egzotyczn� kobiet�.

��Shir�, tak � zgodzi� si� Andre. � Jej pozycja jest wyj�tkowa. Shira jest najwi�kszym wrogiem Tengela Z�ego, je�li dobrze rozumiem.

Mali zamy�li�a si�.

��Wygl�da na ta, �e ten Tengel Z�y jest dosy� osamotniony � powiedzia�a po chwili.

��On? Nie! � zaprotestowa� Andre. � On mo�e zmobilizowa� niezliczone z�e moce! I nic nie wiemy o tym, co dzieje si� ze z�ymi dotkni�tymi dziedzictwem Ludzi Lodu po �mierci. Mog� spoczywa� w swoich grobach jak inni zmarli, ale mog� te� gromadzi� si� przy Tengelu Z�ym i czeka�, a� b�dzie ich potrzebowa�.

��Wydawa�o mi si�, �e m�wi�e�, i� z�e moce odci�y si� od niego?

��One si� go boj�, a to co� ca�kiem innego. Poniewa� on reprezentuje samo z�o, z�o jako pierwotn� si��. On napi� si� ze �r�d�a z�a, z ciemnego �r�d�a, i przez to sta� si� najsilniejszym i najpot�niejszym ze wszystkich z�ych pot�g. To, �e z�e moce trzymaj� si� na dystans od niego, nie oznacza wcale, �e nie pos�uchaj�, kiedy je wezwie.

��Demony Nocy tak�e? � zapyta�a Mali.

��Nie, one nie. Imre opowiada� nam, �e dzi�ki Vanji, Tamlinowi i dw�m czarnym anio�om Demony Nocy wyrwa�y si� spod w�adzy Tengela. Znajduj� si� teraz pod ochron� Lucyfera i Tengel nie mo�e im nic zrobi�.

��A Demony Wichru?

��One nienawidz� Tengela, ale nie wiemy, jak dalece s� w stanie stawia� op�r naszemu z�emu przodkowi, gdyby si� obudzi�.

Nette za�mia�a si� nerwowo.

��Najgorsze jest to, �e ja wierz� we wszystko, co m�wisz. I �e da�abym wiele za to, by by� jedn� z Ludzi Lodu.

��Mog�aby� wyj�� za m�� za kogo� z naszej rodziny � u�miechn�� si� Andre dobrodusznie. � Tyle tylko �e na razie nie ma nikogo do wzi�cia.

Owszem, ty jeste�, pomy�la�a. Tylko �e ty mnie nie bierzesz pod uwag� jako ewentualnej kandydatki. I w�a�ciwie dlaczego mia�by� to robi�?

Popatrzy�a na nocne niebo, kt�re daleko na wschodzie zacz�o przybiera� z�ocistopomara�czow� barw�; linia horyzontu sta�a si� wyra�nie widoczna. Silny wiatr wci�� szarpa� korony drzew.

By�o zimno i nieprzyjemnie.

��Chyba dzisiaj wr�c� do moich biurowych obowi�zk�w � mrukn�a przygn�biona.

Droga powrotna.

Nast�pnego dnia, po niezwykle m�cz�cej podr�y w deszcz po bezdro�ach i rozmok�ych, wyboistych traktach, odnale�li w ko�cu dw�r Nordlade w Gaudalen.

Widzieli dw�r z daleka, wysoko na zboczu g�ry, jakby zawieszony w powietrzu. Nie wygl�da� specjalnie imponuj�co, ale ku wielkiej rado�ci w�drowc�w z komina domu unosi� si� dym. A zatem Nordlade by�o wci�� zamieszkane.

��Odwa�ymy si� w tym deszczu wspina� pod g�r�? � zapyta�a Mali.

��Musimy � odpar� Andre. � Po do�wiadczeniach z Vargaby nie boisz si� ju� chyba zwyk�ych �miertelnik�w?

��Wsz�dzie wok� widz� duchy � mrukn�a ponuro.

��Owszem, zauwa�y�em to rano w gospodzie. Tak podejrzliwie przygl�da�a� si� pani przy s�siednim stoliku, jakby� oczekiwa�a, �e za chwil� uniesie si� w powietrze i zacznie pia�.

��To prawda, ale sam powiedz, czy nie by�a trupio blada?

��C� za g�upstwa! A poza tym b�d� tak dobra i nie nazywaj naszych przodk�w duchami.

��Uff, nie. Ja tak nigdy o nich nie my�la�am � przyzna�a Nette.

��Ja te� nie � rzek�a Mali. � Teraz mia�am na my�li jedynie to obrzydliwe paskudztwo, wype�zaj�ce z b�ota. Dlaczego on chcia� z�apa� w�a�nie mnie? Dlaczego nie wyci�ga� �ap po ciebie, Andre? Czy to mia�o mo�e co� wsp�lnego z tym, �e dotkn�am figurki bo�ka?

��Nic podobnego, to przecie� tylko kawa�ek przegni�ego drewna. (Andre mia� szcz�cie, �e jego s��w nie s�ysza� jaki� mi�o�nik staro�ytno�ci). � Nie, on chcia� ci� z�apa� dlatego, �e jeste� prawnuczk� Havgrima. Mnie nie ��czy z wami takie bliskie pokrewie�stwo. Ale by� na najlepszej drodze, �eby i mnie wci�gn�� w g��bin�. By�a� niezwykle odwa�na, Nette, �e sta�a� na brzegu z alraun�, a nie uciek�a� stamt�d.

��To by mi nigdy do g�owy nie przysz�o.

��Stanowimy niez�y triumwirat � powiedzia�a Mali i uj�a oboje przyjaci� za r�ce. Tak z��czeni przebyli ostatni kawa�ek drogi dziel�cy ich od domu w Nordlade.

��Wiesz, Mali, nie przestaje mnie zdumiewa� twoja znajomo�� obcych s��w � rzek� Andre.

��Cz�owiek nie musi by� idiot� tylko dlatego, �e si� wychowywa� w przytu�ku � odci�a si� Mali. � A poza tym ja si� staram, w ka�dej sytuacji mo�na si� czego� nauczy�, a ja bardzo lubi� wiedzie�. I niech sobie m�czy�ni gadaj� co chc� o kurzych m�d�kach kobiet i o tym, �e nadajemy si� co najwy�ej do ��ka. To �wiadczy jedynie o g�upocie pan�w, a nie naszej.

��Wybacz mi � prosi� Andre teatralnym g�osem. � Wybacz mi, �e jestem zaledwie m�czyzn�!

��O, tak w�a�nie powinni�cie si� do nas zwraca� � stwierdzi�a Mali, chichocz�c zadowolona.

Znale�li si� przed drzwiami. Nie musieli stuka�, bo w progu stan�� gospodarz. W podkoszulku i spodniach na szelkach, nie ogolony, t�usty, nie wygl�da� zbyt apetycznie.

��On nie mo�e by� moim krewnym � szepn�a Mali zd�awionym g�osem.

I oczywi�cie nie by�. Nazywa� si� wprawdzie Nordlade, ale w tamtych czasach nie by�o przecie� niczym niezwyk�ym, �e rodziny przyjmowa�y nazwiska od miejsca zamieszkania.

��Nie, Erik Nordlade? On mieszka� tu bardzo dawno temu � odpowiada� ch�op wolno na pytanie Andre. � Oni musieli opu�ci� dw�r i wtedy kupi� go m�j dziadek. Tak �e ja jestem tutaj trzecim pokoleniem.

W g�osie ch�opa brzmia�a duma, cho� chyba nie bardzo mia� do tego powody, bo gospodarstwo wygl�da�o na podupad�e i zaniedbane.

��W porz�dku. My chcieli�my si� w�a�ciwie dowiedzie� tylko, czy Erik Nordlade mia� jakich� spadkobierc�w.

Ch�op mruga� przestraszony.

��Moja rodzina kupi�a gospodarstwo uczciwie. �adnych spadkobierc�w do sp�acenia ani nikogo takiego nie by�o. I siedzimy tu od trzeciego pokolenia.

��Mnie nie chodzi o spadkobierc�w dworu, po prostu o potomstwo Erika. Podobno on mia� dwie c�rki.

��Erik Nordlade?

��Tak � potwierdzi� Andre, trac�c powoli cierpliwo��.

Ch�op drapa� si� po g�owie z takim zapami�taniem, �e �upie� sypa� mu si� na ramiona jak �nieg.

��No, mia�� pewnie, �e mia�, co mia� nie mie�? Jak to one si� nazywa�y? Jedna to chyba Dorotea�?

��Nie, to by�a jego �ona.

��A tak, tak, niech no pomy�l�. C�rki�?

��Mo�e jest tu kto inny, kto lepiej pami�ta rodzin�?

Ch�op si� rozgniewa�. On pami�ta najlepiej. Nikt mu nie odbierze tego honoru!

��Emma by�a jedna! I Petra.

��Owszem, te imiona wydaj� mi si� znajome � powiedzia� Andre, by nie denerwowa� gospodarza jeszcze bardziej. � Znali�cie je?

��Nie. Wyjecha�y ze wsi za m�odu. Petra wysz�a za jakiego� faceta z miasta. Z Trondheim. Zdaje mi si�, �e by�o mu Sven. A Emma�?

��No! � niecierpliwi� si� Andre, gdy ch�op zwleka� nazbyt d�ugo.

Obie panie te� niespokojnie przest�powa�y z nogi na nog�. Przypomni sobie gospodarz co� nareszcie, czy nie? Bo je�li nie, to b�dzie bardzo trudno odnale�� t� nikomu nie znan� Emm� i jej ewentualne potomstwo.

��Emma, tak� � us�yszeli w ko�cu. � Wysz�a za m��, ona te�. Za dobrego cz�owieka. Chocia� on te� pochodzi� z miasta.

��Mia�a jakie� dzieci?

��Emma?

��Tak.

Ch�op my�la� z takim wysi�kiem, �e zacz�� sapa�.

��Nie, nie pami�tam. Sam by�em wtedy dzieckiem.

��A nie pami�tacie imienia tego cz�owieka, za kt�rego Emma si� wyda�a?

��Pewnie! Ka�da mia�a swoje dzieci.

Rozmowa zaczyna�a przybiera� charakter dialogu dziada z bab�, co� w rodzaju ludowej pogwarki: �Gdzie idziecie, Bartoszu? � Mam indyki w koszu.� Andre domy�li� si�, �e m�zg ch�opa przyswoi� sobie w�a�nie poprzednie pytanie.

��Zatem one obie, i Emma, i Petra mia�y dzieci.

��Pewnie! Alem s�ysza�, �e niedu�o. Dziwne, nie? Nas by�o w domu trzyna�cioro.

��Ale imion tych dzieci to pewnie nie pami�tacie, co? Tyle czasu min�o.

To w�a�nie by� najlepszy bodziec dla gospodarza. Obr�ci� si� na progu, wierci� si� przez chwil�, �eby znale�� najwygodniejsz� pozycj�, po czym opar� plecy o futryn�, a� trzasn�o.

��Co bym nie mia� pami�ta�? Przecie, �e pami�tam! Petra mia�a dziewczynk� i by�o jej Gerd. A Emma� Jej ch�opak mia� na imi� Knut!

Co za triumf! Tego si� ju� prawie nikt nie spodziewa�.

��Znakomicie! � pochwali� Andre, a panie b�ka�y jakie� s�owa uznania, wci�� stoj�c w si�pi�cym deszczu. Ch�op najwyra�niej nie zamierza� prosi� do �rodka. Prawdopodobnie panowa� tam okropny ba�agan. Zreszt� oni te� nie odczuwali wielkiego pragnienia wej�cia do tej izby, chcieli otrzyma� odpowiedzi na swoje pytania i jak najrychlej wr�ci� do Trondheim.

��A imi� m�a?

Ch�op gapi� si� g�upawo. Czy nigdy nie przestan� pyta�, ci dziwni przybysze, kt�rzy uczepili si� i nie daj� mu spokoju przed jego w�asnymi drzwiami?

��Ju� przecie m�wi�em! Sven.

��To by� m�� Petty. A my pytamy o m�a Emmy. Ojca Knuta.

Nieszcz�sny spu�ci� oczy w g��bokiej koncentracji.

��A ten� To jako� tak dziwacznie. O, Broms! Nazywa� si� Broms. Rymarz.

��Serdeczne dzi�ki za nieocenion� pomoc! Gdyby�my jeszcze znali jego imi�, to ju� by by�o naprawd� wspaniale.

Ch�op znowu si� rozgniewa�.

��Sven! Przecie m�wi�!

Wygl�da�o na to, �e trzeba zaczyna� od nowa.

��To znaczy m�� Petry nazywa� si� Sven Broms, tak?

��Tak � odpar� ch�op takim tonem, jakby mia� do czynienia z idiotami.

Andre nie by� ju� w�a�ciwie w stanie pyta� o nic wi�cej, ale przecie� musia�.

��A m�� Emmy? Kto�, kto ma tak� pami�� jak wy, musi przecie� pami�ta�!

Niemal s�yszeli trzaski pod czaszk� ch�opa, tak ci�ko pracowa� jego m�zg.

��M�� Emmy�? No, to by�o tak� Ch�opak mia� na imi� Knut� A m��� No tak! Skogsrud! To by� Erling Skogsrud!

��Najserdeczniej dzi�kuj� � powiedzia� Andre i naprawd� m�wi� to szczerze.

Otworzy� portmonetk� i wyj�� z niej monet�.

��To jest dla nas takie wa�ne, �e chcia�bym� Niech mi b�dzie wolno�

��Nie, nie mog� nic bra� za co� takiego� � b�ka� ch�op, ale wyra�nie wyci�ga� r�k�. Andre wsun�� mu pieni�dz, jeszcze raz podzi�kowa�, po czym wszyscy troje zacz�li schodzi� po �liskim zboczu do samochodu.

Andre poprosi�, by panie zdj�y mokre okrycia, i troskliwie otuli� Nette podr�nym pledem. Nie by�a pewna, czy powinna si� tym wzruszy�, czy te� poczu� jak wymagaj�ca opieki staruszka. Zdj�a szal z g�owy i w ramach rewan�u osuszy�a nim w�osy Andre. A mo�e chcia�a si� zem�ci�?

Mali wygl�da�a wprost bezwstydnie �wie�o i m�odo, �aden deszcz nie by� w stanie nic jej zrobi�.

Kiedy Andre otula� Nette, przypadkiem dotkn�� nieostro�nie jej g�owy, a ona nie zdo�a�a powstrzyma� bolesnego j�ku. Andre patrzy� na ni� przestraszony.

��Jak to naprawd� jest z twoj� g�ow�, Nette? � zapyta� niespokojnie.

���G�ow� mia�a s�ab�, ale za to serce� serce szczeroz�ote� � zacytowa�a Runeberga. � Nie, szczerze m�wi�c, to ju� wszystko dobrze. Nie mam zawrot�w ani nic takiego, tylko ten wielki guz z ty�u.

U�cisn�� jej d�o� z serdecznym, pospiesznym u�miechem.

��Dobrze wiemy, Nette, �e serce masz z�ote.

Te s�owa zapami�ta�a na d�ugo i cieszy�a si� nimi przez ca�y czas, gdy w ulewnym deszczu jechali do Trondheim.

Nie chcieli nigdzie wi�cej nocowa� po drodze, by�o wi�c ju� bardzo p�no, gdy nareszcie samoch�d wjecha� na opustosza�e ulice Trondheim. Mali mia�a spa� u Nette, kt�ra nie czu�a si� ca�kiem bezpieczna w swoim mieszkaniu; napastnik m�g� uderzy� po raz drugi.

��My�l� jednak, �e jutro p�jd� do pracy � powiedzia�a Nette, kiedy �egnali si� z Andre. � Czuj� si� nie�le, a nie chcia�abym straci� posady.

��W takim razie przyjd� do ciebie jutro rano do biura � zaproponowa� Andre.

��I ja tak�e � do��czy�a si� Mali. � Powiedzmy o dziesi�tej. I razem zastanowimy si�, jak odnale�� brakuj�cych potomk�w Ludzi Lodu.

��Postanowione � zgodzi� si� Andre. � I dzi�kuj� za nadzwyczaj przyjemn� podr�!

��My tobie te� serdecznie dzi�kujemy! � zawo�a�y panie r�wnocze�nie.

Andre pojecha� do hotelu w do�� ponurym nastroju. Mia� swoje zmartwienia. Na przyk�ad, co zrobi z bezdomn� Mali?

Pewnie to samo, co Ludzie Lodu zawsze w takich sytuacjach robili. Zabierali mianowicie tych, kt�rym si� nie powiod�o, ze sob� do domu, do Lipowej Alei. B�dzie si� musia� nad tym zastanowi�.

A Nette? Wprawdzie nie mia� �adnych praw do jej �ycia, ale ona sprawia�a wra�enie takiej� osamotnionej na tym �wiecie. Takiej opuszczonej.

Nie, ze zm�czenia w g�owie mu si� m�ci�o. Na wystawie u zegarmistrza zobaczy� du�y zegar. Wp� do czwartej. Co te� hotelowy portier sobie pomy�li?

Uzna� jednak zaraz, �e wszyscy portierzy �wiata mog� sobie my�le�, co im si� �ywnie podoba.

Z uczuciem wielkiej ulgi wszed� do swego pokoju i najch�tniej rzuci�by si� na ��ko w ubraniu i w butach, jako� jednak uda�o mu si� z grubsza rozebra� i wsun�� pod ko�dr�. Siedzia� za kierownic� przez dziewi�tna�cie godzin. Naprawd� troch� du�o jak na jeden dzie�! Kierowca powinien by� bardziej odpowiedzialny!

Rano spa� tak d�ugo, �e ma�o brakowa�o, a by�by si� sp�ni� na spotkanie um�wione w biurze Nette. Gdy wbieg� zdyszany do magistratu, Mali ju� tam by�a.

��Jezu! � krzykn�a na jego widok. � Jeszcze tylko brakuje ci fili�anki z porann� kaw� w r�ce i krzywo pozapinanej marynarki.

��Jeste� bliska prawdy � odpar� z u�miechem. � Okropnie zaspa�em.

��Czuj si� usprawiedliwiony � powiedzia�a Nette. � My ju� zd��y�y�my si� zabra� do detektywistycznej pracy i nawet mamy pewne sukcesy.

Na moment poczu� si� dotkni�ty, �e chcia�y co� robi� bez niego. Ale przecie� poszukiwania by�y w r�wnym stopniu jego spraw�, co i Mali, Nette natomiast tak ju� by�a w��czona we wszystko, �e i ona mog�a prowadzi� badania na w�asn� r�k�.

��No i co�cie znalaz�y? � zapyta� z do�� pow�ci�gliwym u�miechem.

��Okaza�o si� na przyk�ad, �e wielu ludzi pami�ta warsztat rymarza Bromsa. Znajdowa� si� niedaleko st�d. Rymarz mia� prawdopodobnie tylko jedn� c�rk�, Gerd.

��Kt�ra p�niej zosta�a moj� babk� � wyja�ni�a Mali triumfuj�co. � Babka Gerd mia�a dwoje dzieci, ale jedno zmar�o wcze�nie, a c�rka Petra urodzi�a mnie i tamto, kt�re umar�o.

��No! � podsumowa� Andre. � W takim razie wype�nili�my wszystkie bia�e plamy w twoim drzewie genealogicznym, Mali. Teraz pozostaje tylko odtworzy� lini� Emmy. Jak wiemy, wysz�a za m�� za Erlinga Skogsruda, kt�ry pochodzi� z Trondheim. I mieli syna imieniem Knut. Bardzo dobrze, przynajmniej mamy od czego zacz��.

��Biuro parafialne jest dzisiaj otwarte � wyja�ni�a Nette. � Mo�emy wi�c tam p�j�� i dowiedzie� si�, co i jak.

��Nie, teraz moja kolej dokona� jakiego� odkrycia. � o�wiadczy� Andre nie bardzo zadowolony. � Wy zostaniecie tutaj. I ty, i Mali!

Zachowuj� si� �miesznie, my�la� po drodze. Jak obra�one dziecko!

W biurze parafialnym przyj�to go �yczliwie i udzielono wszelkiej pomocy, lecz rezultaty docieka� by�y mizerne. Owszem, niejaki Erling Skogsrud i jego �ona Emma Eriksdatter Nordlade mieszkali w Trondheim. Ich syn mia� na imi� Knut. Erling zmar� w roku 1876, Emma w 1880. Syn urodzi� si� w 1850, wyjecha� z Trondheim w 1870.

Dok�d?

Do Christianii, ale adresu nie poda�. Adres rodzic�w w Trondheim? Nieznany.

�lad si� urywa�. Knut wyjecha� jako dwudziestolatek, z pewno�ci� wi�c nie by� jeszcze �onaty? Nie, �adnych wzmianek na ten temat.

Tak wi�c w�tek rozp�ywa� si� w powietrzu. Knut Skogsrud, po raz ostatni wspomniany w roku 1870, znajduje si� pewnie gdzie� w po�udniowej Norwegii, prawdopodobnie w Christianii.

I jest to potomek Ludzi Lodu.

Andre wr�ci� do pa� i opowiedzia� im o tym. Poszukiwania na razie trzeba by�o przerwa�.

Wszyscy troje spogl�dali na siebie przygn�bieni.

��Jest jeszcze jedna sprawa � powiedzia� Andre.

Panie zd��y�y zaledwie spojrze� na niego pytaj�co, ale on nie mia� czasu niczego wyja�ni�, bo do biura wkroczy� znajomy policjant i przerwa� ich rozmow� w p� s�owa.

��O, jak widz�, panna Mikalsrud wr�ci�a do pracy � mrukn��. � Mieli pa�stwo dobr� podr�?

��Dzi�kujemy, wspania�� � odpowiedzia�a Nette i by�a to, oczywi�cie, prawda, cho� z pewnymi zastrze�eniami.

��I dwoje m�odych pa�stwa mamy tu tak�e � ucieszy� si� policjant. � To bardzo dobrze. Mo�emy od razu przyst�pi� do rzeczy. Zbadali�my dok�adnie okoliczno�ci napadu na pann� Mikalsrud i nie znale�li�my niczego, dos�ownie niczego, co mog�oby nas naprowadzi� na �lad sprawcy. Czy pa�stwo tak�e nie maj� �adnych przypuszcze�? Mo�e jaki� ukrywaj�cy si� wr�g?

Nette rzuci�a pospieszne spojrzenie w stron� Mali i zawaha�a si�. Czy powinna m�wi� przy niej?

Tymczasem odezwa� si� Andre:

��W�a�nie chcia�em porozmawia� z paniami na temat napadu, kiedy pan wszed�. Dyskutowali�my nad t� spraw� w czasie podr�y i chyba rzeczywi�cie znale�li�my punkt zaczepienia.

��Tak? Prosz� m�wi�!

Tym razem Andre si� zawaha�.

��Ale to rzecz w najwy�szym stopniu poufna�

��Rozumiem. �ciany mog� mie� uszy. Panno Mikalsrud, czy jest tu jakie� miejsce, gdzie mogliby�my porozmawia� swobodnie?

��Mamy obok male�ki pokoik. Tylko �e tam jest bardzo ciasno.

��Hm� A nie mogliby pa�stwo przyj�� na komisariat? Wszyscy troje.

��Dowiem si� tylko, czy mog� wyj�� z biura. Prze�o�ony powinien wiedzie�.

Nette Mikalsrud sta�a si� taka lekkomy�lna ostatnimi czasy. Ona, kt�ra zawsze by�a najsolidniejsz� pracownic� w ca�ym magistracie!

Wkr�tce potem siedzieli wszyscy w biurze komisarza. By� to bardzo sympatyczny m�czyzna. Silnie zbudowany i okr�g�y, patrzy� na ludzkie u�omno�ci z wyrozumieniem. Ale potrafi� te� by� nieust�pliwy, zw�aszcza w zetkni�ciu z cynicznym z�em.

��A zatem s�ucham.

Po d�u�szym milczeniu, kiedy zastanawiano si�, kto powinien pierwszy zabra� g�os, odezwa�a si� Mali:

��W�a�ciwie to tu chodzi o mnie.

��To mnie nie dziwi � mrukn�� komisarz. � My oboje mieli�my ju� okoliczno��, �e tak powiem�

��Ale tym razem to nie jest sprawa demonstracji czy czego� nagannego. To si� odnosi do mojego pochodzenia.

Komisarz rozsiad� si� wygodniej w fotelu i patrzy� na ni� wyczekuj�co, lecz i z odrobin� agresji. Najwyra�niej przywyk�, �e z jej strony mo�na si� spodziewa� r�nych zachowa�.

Wtr�ci� si� Andre:

��To ja wywo�a�em ca�e to zamieszanie. Przyjecha�em do Trondheim w poszukiwaniu krewnych i na razie odnalaz�em Mali, a tak�e trafi�em na �lad jej m�odszego brata lub siostry. Musz� wiedzie�, kim s� ich ojcowie.

��Rozumiem � o�wiadczy� komisarz, lecz mina jego wskazywa�a, �e rozumie raczej niewiele.

��Matk� obojga by�a Petra Olsdatter. Wiedzia�em zreszt� o tym od pocz�tku, bo wie pan, kiedy przysz�o na �wiat to martwe dziecko, brat albo siostra Mali, by�a przy tym moja kuzynka i st�d si� dowiedzieli�my, �e ono nale�a�o do naszej rodziny. Poznali�my to po pewnych cechach. I teraz jest spraw� bardzo wa�n�, by ustali�, co si� dzieje z innymi cz�onkami rodu, jacy jeszcze �yj�. Nie ma ich zreszt� wielu.

��Podzia� maj�tku?

��No� mo�na tak powiedzie�. Zreszt� do Alvdalen pojechali�my w�a�nie po to, by odnale�� krewnych Petry.

��I znale�li�cie ich?

��Owszem � potwierdzi� Andre kr�tko. � Ale zanim wyjechali�my, pani Nette Mikalsrud wys�a�a kilka list�w. Do ojc�w obojga dzieci.

Komisarz zmarszczy� brwi.

��Chwileczk�! Przypominam sobie histori� tej Petry Olsdatter, kt�ra wiele lat temu odebra�a sobie �ycie na brzegu fiordu. To by�a twoja matka, Mali?

��Jasne. Wszyscy o tym wiedz�.

��Nie by�bym taki pewny � powiedzia� komisarz z przek�sem. � Przecie� dopiero w ostatnich miesi�cach sta�a� si� znana i� s�awna.

��Tak. Bo przedtem by�am po prostu anonimowym dzieckiem z przytu�ku � odci�a si� Mali.

Andre ci�gn�� dalej swoj� opowie��:

��Jak powiedzia�em, to moja kuzynka znalaz�a Petr� na brzegu, pr�bowa�a pom�c jej i dziecku. Tym sposobem zosta�o odkryte podobie�stwo dziecka do naszego rodu. W tej sprawie trudno si� pomyli�.

Komisarz spogl�da� w okno.

��Niezwykle pi�kna dziewczyna. Mia�a na imi� Tanja, je�li pami�tam?

��Vanja. Zmar�a wiele lat temu.

��Jaka szkoda � westchn�� komisarz. � Dlaczego jednak szuka pan krewnych akurat teraz?

��Odnale�li�my w�a�nie pewne informacje w papierach, kt�re zosta�y po Vanji. Wskazywa�y one na Alvdalen.

��Ach, tak. No, ale na czym to stan�li�my? Panna Mikalsrud wys�a�a listy do obu ojc�w. Rozumiem, �e m�wicie pa�stwo o ojcu zmar�ego dziecka i o ojcu Mali?

��W�a�nie.

��Ale co wsp�lnego z t� spraw� ma ojciec Mali? On nie jest waszym krewnym.

Teraz Nette zabra�a g�os.

��Nie, ale wtedy nie wiedzieli�my jeszcze nic o pochodzeniu Petry. Chcia�am wi�c zapyta� tych pan�w, czy mo�e ona im co� o sobie opowiada�a. To g�upie z mojej strony, przyznaj�, ale�

��Dobrze, a jak pani zosta�a w��czona do sprawy?

Odpowiedzia� Andre:

��Ja zwr�ci�em si� do panny Mikalsrud i ona okaza�a mi nieocenion� pomoc. Bez niej niewiele bym zdzia�a� (Nette pokra�nia�a, ale w sercu poczu�a jaki� nieokre�lony �al). Dzi�ki niej odnalaz�em Mali. I�

��Ja tak�e jestem z Ludzi Lodu � przerwa�a Mali z dum�. � Moja matka pochodzi�a z tej rodziny.

��Z Ludzi Lodu? � zapyta� komisarz, przygl�daj�c im si� w zdumieniu.

��Tak. Nasz r�d tak si� w�a�nie nazywa � rzek� Andre, jakby przepraszaj�c, �e m�wi to dopiero teraz.

��Ludzie Lodu� Ludzie Lodu� ja ju� gdzie� s�ysza�em to nazwisko!

��Przez kilka stuleci r�d mieszka� w Sor-Trondelag.

��O, no jasne! � zawo�a� ol�niony. � Widzia�em nazwisko w starych protok�ach s�dowych!

��To i tam si� znajdujemy? � u�miechn�� si� Andre krzywo.

��Pami�tam, by�a jaka� sprawa z cz�owiekiem, kt�ry was zdradzi�.

��Heming Zab�jca W�jta?

��Tak si� nazywa�? Mo�liwe. I �andarmi wyci�li wszystkich.

��Z wyj�tkiem jednej ma�ej rodziny. To w�a�nie byli moi przodkowie.

W oczach komisarza pojawi� si� weso�y b�ysk.

��Tam podobno by�y same wied�my i czarownicy, ca�a rodzina?

��No, nie ca�a. Ale powinien pan pozna� moj� matk� � powiedzia� Andre z u�miechem. � Ona ma naprawd� niezwyk�e talenty w wielu dziedzinach.

��Na szcz�cie w naszych czasach nie musi si� ju� obawia�, �e zostanie spalona na stosie. A zatem, panno Mikalstud, co pani w�a�ciwie w tych listach napisa�a?

Nette zacz�a szpera� w torebce.

��Zdaje mi si�, �e mam� Tak, mam brudnopis! Prosz� bardzo!

Komisarz wzi�� podawany mu notesik i czyta� g�o�no:

�Prowadz� w ramach moich zaj�� s�u�bowych wa�n� prac� nad wyja�nieniem pochodzenia Petry Olsdatter i w zwi�zku z tym zwracam si� do Pana z pro�b� o �askaw� pomoc.

Sprawa rozpatrywana jest, rzecz jasna, z jak najdalej posuni�t� dyskrecj�, zajmuj� si� ni� wy��cznie ja. M�j klient nie zna �adnych szczeg��w��

Komisarz spojrza� pytaj�co na swoich go�ci i Nette pospieszy�a z odpowiedzi�.

��Andre� To znaczy, pan Brink, nie wiedzia� nic o tych listach, a ja uwa�a�am, �e adresatom wyda si� to bezpieczniejsze.

��Bezpieczniejsze? � mrukn�� komisarz. � Dla adresat�w rzeczywi�cie! Ale dla pani to bomba z op�nionym zap�onem, panno Mikalsrud!

��Tak, pan Brink powiedzia� to samo.

Komisarz czyta� dalej:

�Interesowa�oby mnie wszystko, co Petra Olsdatter mog�a Szanownemu Panu powiedzie� o swoim pochodzeniu. Sprawa dotyczy mianowicie spadku��

Dalej komisarz ju� tylko mamrota� pod nosem, pospiesznie przelecia� kilka wierszy, a potem znowu podni�s� g�os:

�Korzystam z drogi korespondencyjnej, nie chcia�abym bowiem niepokoi� Pana w domu, ani w biurze. Dyskrecja jest spraw� honoru.

W nadziei na szybk� odpowied� kre�l� si� z najwy�szym szacunkiem. Antonette Mikalsrud.�

��To nie by�o zbyt m�dre � o�wiadczy� komisarz szczerze. � Pani po prostu a� si� prosi, �eby zamkn�� pani usta na zawsze.

Nette wygl�da�a na tak skruszon� i zawstydzon�, �e komisarz zrezygnowa� z dalszych wyrzut�w.

��No, dobrze � powiedzia� znacznie �agodniejszym g�osem. � Zrobi�a pani bardzo wiele, �e odnalaz�a ojc�w obojga dzieci. Kim s� ci bandyci?

Nette stara�a si� zachowywa� jak rzeczowa, konkretna urz�dniczka magistracka, jak� przecie� do niedawna by�a.

��Jeden z nich, ojciec martwego noworodka, by� znany od pocz�tku. Drugi natomiast, ojciec Mali� O nim trudniej m�wi�. Dowiedzia�am si� prawdy od jednej z tych niewielu os�b, kt�re znaj� jego nazwisko.

Komisarz przysun�� fotel do biurka i wzi�� pi�ro.

��Czy mog� us�ysze� te nazwiska?

��Ojcem noworodka by� niejaki Egil Holmsen.

Komisarz zapisa�.

��Tak, to s�ysza�em. Prawdopodobnie podczas dochodzenia w sprawie �mierci Petry. A drugi?

Nette waha�a si�.

Mali pochyli�a si� w jej stron�.

��No! Ja te� bym chcia�a us�ysze�.

Komisarz spojrza� na ni� pospiesznie, a potem znowu na Nette.

��Ja nie wiem, czy� mog� to powiedzie� � rzek�a Nette ledwie dos�yszalnie.

��Ja to zrobi�! � rzek� Andre. � I tym sposobem panna Mikalsrud uniknie pos�dzenia o rozsiewanie plotek. Jego nazwisko brzmi: Theodor Brandstedt.

��Co? � j�kn�� komisarz i wypu�ci� pi�ro z r�ki.

��Co takiego? � wrzasn�a Mali. � Ten przekl�ty zadufek? On mia�by by� moim ojcem? Ten oble�ny str�czyciel!

��No, no � uspokaja� j� komisarz, ale wszyscy widzieli, �e tak naprawd� to si� z ni� zgadza. � Brandstedt? � pyta� z niedowierzaniem. � Nasz przysz�y burmistrz? Nie m�wi pan tego powa�nie!

Nette wygl�da�a na zmartwion�, ale nie powiedzia�a nic.

Komisarz w zamy�leniu pociera� brod�.

��Tak, tak, ten pan cieszy� si� kiedy� opini� uwodziciela. Ale to by�o dawno, zanim jeszcze si� o�eni� i zanim pi�kna �ona nie przytar�a mu rog�w. Ale �eby z czternastoletni� dziewczynk�? To przecie�� krymina�! To karalne! A poza tym on ju� wtedy by� �onaty!

��Tytu� burmistrza ulatuje z wiatrem � rzek� Andre lakonicznie.

Komisarz skin�� g�ow�.

��To znaczy, �e Egila Holmsena mo�emy sobie darowa� � powiedzia�.

��W zasadzie tak � potwierdzi� Andre. � Ale on te� m�g� si� ba�, by historia z Petr� nie dotar�a do uszu jego �ony. Nie wiemy przecie�, ile jej powiedzia�.

��Hmm. Mog� go wezwa� i przes�ucha� Ale bardziej prawdopodobne wydaje mi si�, �e to Brandstedt! Prosz� pomy�le�, co by to by�o, gdyby jego �ona si� dowiedzia�a! No i tytu� burmistrza� Rozpustnik�

Komisarz pogr��y� si� w nieprzyjemnych my�lach.

��Nie chc� mie� ojca mordercy � b�ka�a Mali na p� z p�aczem. � Diabli z nim, niech go piek�o poch�onie, ale ja nie chc� mie� wrodzonych kryminalnych sk�onno�ci. To przekl�ta stara �winia!

Tym razem nikt jej nie upomina�.

��Gdzie mo�na spotka� tego Brandstedta? � zapyta� komisarz z nieprzyjemnym grymasem na twarzy.

��Prawdopodobnie jest teraz w swoim biurze � powiedzia�a Nette.

Policjant westchn��.

��Gdybym tak m�g� pos�a� tam kogo� innego. Ale nie ma kogo� Nasz inspektor grywa z nim w bryd�a� Nigdy nie p�jdzie!

��A nie mo�e pan wezwa� tutaj tego cholernego �obuza? � zapyta�a Mali, kt�ra ju� nie stara�a si� powstrzyma� �ez. � Niechby si� tu dowiedzia�, kim jest i co o nim my�limy!

��O, tak, �adnie bym wygl�da�! A co b�dzie, je�li on si� oka�e niewinny? Wtedy poznamy pewnego policjanta, wyrzuconego z pracy. I pewn� urz�dniczk� magistrack� pozbawion� �rodk�w do �ycia.

��Pan komisarz ma, niestety, racj� � westchn�a Nette.

Policjant wspar� si� o biurko i ci�ko podni�s� si� z miejsca. Jakby na jego barkach z�o�ono wszystkie troski �wiata.

��Chod�my! P�jdziemy do ratusza, a po drodze zastanowimy si�, co z tym robi�. � Po chwili doda� z nadziej� w g�osie: � A mo�e nale�a�oby zacz�� od Egila Holmsena?

Owa nadzieja zgas�a natychmiast, gdy tylko weszli do wielkiego hallu w budynku administracji miejskiej. Powita� ich tam wspomniany Egil z twarz� ponur� jak gradowa chmura. Gdy ich tylko zobaczy�, rzuci� si� ku Nette, wymachuj�c jakim� listem.

��Aha, w ko�cu si� pani pokaza�a! Czekam tu na pani� ka�dziutkiego dnia. Czy to pani wys�a�a to paskudztwo? A to, jak si� domy�lam, ten ca�y �klient�?

�ypn�� gro�nie w stron� Andre.

Wszyscy stali po�rodku hallu.

��To ja � o�wiadczy�a Nette, staraj�c si� zachowa� surow� min�, ale nietrudno by�o spostrzec, �e ca�a dr�y.

��To niech si� pani dowie, �e nie pozwol� wysy�a� takich list�w do mojego domu! I tak mia�em szcz�cie, �e nie wpad� w r�ce �ony. Nie o to chodzi, �e to tajemnica, ona wie wszystko o Petrze. Ale zmartwi�aby si� tym bardzo, cierpia�aby, a ona naprawd� sobie na to nie zas�u�y�a! � Potem, ju� �agodniejszym tonem, zapyta� Andre: � No i jak tam ze spadkiem? To ja nale�� do rodziny?

��Niestety � odpar� Andre. � To Petra. Uda�o nam si� wyja�ni� zwi�zki rodzinne.

Egil Holmsen znowu si� rozsierdzi�.

��A nie m�wi�em? Wsz�dzie podst�p i oszustwo! To do czego w takim razie mia� s�u�y� ten list? Przekl�te snoby!

Z furi� ruszy� w stron� drzwi i nikt go nie zatrzymywa�.

��Ten w ka�dym razie napastnikiem nie jest � stwierdzi� komisarz. � On gra w otwarte karty.

Zatem pozostawa� jedynie Theodor Brandstedt. Komisarz jednak wci�� nie wiedzia�, jak sobie z nim poradzi�.

Min� mia� niepewn�; wszyscy wsp�czuli mu szczerze. Naprawd� nie by�o czego zazdro�ci�.

Zak�opotani stali w hallu, nie mog�c si� na nic zdecydowa�.

��Idziemy na g�r�, wszyscy czworo! � postanowi� w ko�cu Andre.

Nette ogarn�y powa�ne w�tpliwo�ci.

��Trudno co� takiego nazwa� dyskretnym dzia�aniem.

��E, co tam! � mrukn�� komisarz, kt�ry za nic nie chcia� zosta� sam z �wp�ywow� osobisto�ci��. � Wszyscy s� przecie� spraw� �ywotnie zainteresowani. W ko�cu lepiej za�atwi� to tutaj, ni� odwiedza� go w domu. Idziemy!

Ruszyli, dos�ownie ci�gn�c za sob� nogi, po wysokich schodach. Nikt nie wykazywa� entuzjazmu, a ju� najmniej Mali.

Brandstedt mia� sekretark�, u kt�rej nale�a�o zam�wi� audiencj�.

��Owszem � skin�a �askawie g�ow�. � To b�dzie mo�liwe za jakie� dziesi�� minut.

Czas oczekiwania up�ywa� w kompletnej ciszy. W sekretariacie by�y tylko trzy miejsca do siedzenia, wi�c Andre sta�, oparty o �cian�.

Mn�stwo strasznych my�li k��bi�o si� w g�owach oczekuj�cych. Najch�tniej uciekliby st�d. Mo�e najbardziej obci��one sumienie mia� komisarz, kt�ry nie za�atwia� tej delikatnej sprawy sam, lecz ci�gn�� za sob� gromad� cywil�w, a w dodatku pr�bowa� si� ukry� za ich plecami. Ale komisarz ba� si� Brandstedta i nie by� pod tym wzgl�dem w Trondheim odosobniony.

Policjant zat�skni� nagle do domu, do swego wygodnego fotela i pysznego obiadu, przygotowanego przez siostr�.

W ko�cu �wielki� ukaza� si� w drzwiach sekretariatu wraz z innym panem, kt�rego protekcjonalnie poklepywa� po plecach. Potem zwr�ci� si� ku oczekuj�cym z szerokim u�miechem kandydata na burmistrza, kt�ry pr�buje oczarowa� swoich przysz�ych wyborc�w.

��Oho! � zawo�a� jowialnie. � A c� to za zgromadzenie? Czym mog� pa�stwu s�u�y�? Prosz�, prosz� do mojej ma�ej dziupli.

Ta jego �ma�a dziupla� mia�a rozmiary sporej sali balowej. Mali przygl�da�a mu si� ponuro spod oka. By� to w dalszym ci�gu bardzo przystojny m�czyzna z tym szerokim u�miechem i dodaj�cymi mu urody szpakowatymi bokobrodami. Spod krzaczastych brwi spogl�da�y przenikliwe, piwne oczy. Zadbany, dobrze ubrany, swobodny i pewien siebie. Cz�owiek sukcesu!

��S�ucham zatem, o co chodzi?

Usiad� za ogromnym biurkiem. Komisarza i Nette traktowa� jak swoich podw�adnych, Mali, kt�r� zna� z r�nych zaj�� ulicznych, kompletnie ignorowa�. Z takimi lud�mi nie zwyk� by� mie� do czynienia. Jedynie Andre budzi� w nim niepewno��, ale, cho� dobrze ubrany i najwyra�niej z lepszego �rodowiska, to przecie� wygl�da� zbyt m�odo, �eby si� z nim liczy�.

Pan Brandstedt uzna�, �e ma nad ca�ym towarzystwem znaczn� przewag�.

Komisarz niepewnie mi�� czapk� w d�oniach.

��Jest pewna taka nieprzyjemna sprawa, panie Brandstedt�

��Tak? S�ucham. Czy kt�re� z pa�stwa znalaz�o si� w k�opotach? Panna Mali Knudsen pewnie, jak zwykle?

��Nie, to nie to� Panie Brandstedt, otrzyma� pan list, prawda?

Cz�owiek za biurkiem zmarszczy� brwi.

��Ja dostaj� bardzo du�o list�w.

��Tak, ale ten by� poniek�d wyj�tkowy. Obecna tu panna Mikalsrud zwr�ci�a si� do pana z pytaniem.

Brwi zmarszczy�y si� ponownie. Mocno.

��Nie pami�tam. C� to za pytanie?

Komisarz g�o�no prze�kn�� �lin�.

��W sprawie� Petry Olsdatter.

Policzki pana Brandstedta zrobi�y si� czerwone.

��Co takiego?

W jego g�osie pobrzmiewa�a gro�ba. Lepiej mie� si� na baczno�ci!

Nette zebra�a si� na odwag� i wyj�ka�a:

��Potrzebowali�my informacji na temat pochodzenia Petry Olsdatter, musieli�my odtworzy� jej drzewo genealogiczne. Nie mieli�my sk�d ich wzi�� i dlatego zwr�cili�my si� do pana.

Ma�a �y�ka na skroni pana Brandstedta zacz�a drga� nerwowo.

��A co ja mia�bym wiedzie� o tej� Petrze Olsdatter?

Teraz wyst�pi� komisarz.

��No, przecie� ona by�a kiedy� z panem zwi�zana. I ten zwi�zek mia� wiadome nast�pstwa.

Zaatakowany najpierw chcia� protestowa�, ale potem uzna�, �e przewaga jest zbyt znaczna. Wybuchn�� wi�c gromkim �miechem.

��Pa�stwo wiedz� pewnie, jak to bywa w m�odo�ci. Cz�owiek mo�e wda� si� w to i owo�

��Nie by� pan wtedy taki m�ody, panie Brandstedt. Sko�czy� pan niedawno pi��dziesi�t lat, czy� nie? A obecna tu Mali ma osiemna�cie.

�Wielki cz�owiek� wygl�da� tak, jak by mu plasterek cytryny utkwi� w gardle. Sztywny z wra�enia patrzy� na dziewczyn�.

��Mali? Mali Knudsen? No, wiecie, pa�stwo! Pr�bujecie mi wm�wi�, �e� nie, to naprawd� przesada! Ja mia�bym si� przyznawa� do takiej dziad�wki?

��Dok�adnie to samo powiedzia�am przed chwil� o tobie, ty przekl�ty staruchu! � sykn�a Mali ura�ona do �ywego. � Nie �ycz� sobie mie� za ojca uwodziciela dzieci i mordercy. Nie chc� mie� z tob� do czynienia i tylko tyle chcia�am ci powiedzie�! Przez ca�e �ycie marzy�am o ojcu my�la�am, �e on umar�, ale �e by� wspania�ym cz�owiekiem! A ty jeste� po prostu star� �wini�!

Zacz�li si� powa�nie obawia�, czy Theodor Brandstedt nie dostanie apopleksji. Zrobi� si� purpurowosiny.

��No, do��! Wystarczy! � wykrztusi�. � Wi�cej nie zamierzam znosi�. Morderca? I kog� to zamordowa�em je�li wolno zapyta�?

��Panna Mali mo�e troch� przesadzi�a � zacz�� komisarz niepewnie. � Ale jest faktem, �e panna Mikalsrud zosta�a napadni�ta z powodu tych list�w.

��List�w?

��Tak, bo by� jeszcze jeden. Do innego kochanka Petry, z kt�rym tak�e mia�a dziecko, pi�� lat p�niej.

��No, to z pewno�ci� by� on!

��Nie, on pokaza� nam list z w�asnej inicjatywy. Nieprzymuszony.

��Ale ja nie dosta�em �adnego listu! Nie takiego tu nie przysz�o.

��Wys�a�am go pod prywatny adres � szepn�a Nette, przestraszona. � Uwa�a�am, �e tak b�dzie bardziej dyskretnie.

Urz�dnik przypomina� rozjuszonego byka.

��Ca�a ta sprawa zosta�a za�atwiona w tak nieporadny i g�upi spos�b, �e powinna sobie pani poszuka� innej pracy, panno Mikalsrud. I to natychmiast! Dlaczego, na Boga, mia�bym chcie� zamordowa� kogo� z powodu jakiej� m�odzie�czej historii mi�osnej?

Komisarz rzek� spokojnie:

��Mia� pan wtedy blisko trzydzie�ci lat, panie Brandstedt. A Petra Olsdatter zaledwie czterna�cie.

Twarz tamtego zmienia�a zabarwienie, od purpurowego po trupio blady, niczym u kobiety dr�czonej dolegliwo�ciami wieku przej�ciowego. Nagle drzwi si� otworzy�y i do pokoju dos�ownie wp�yn�a bardzo elegancka dama, t�umacz�c co� przez rami� przestraszonej sekretarce.

��To nic takiego, prosz� pani. Chc� tylko zamieni� dwa s�owa z moim m�em. Musz� go poprosi� o troch� pieni�dzy, rozumie pani!

Pani ze �miechem zwr�ci�a si� do m�a:

��Theodorze, by�am w�a�nie w mie�cie i zobaczy�am naprawd� cudowne�

Zamilk�a i patrzy�a na zgromadzonych w gabinecie obcych. Przenosi�a wzrok z komisarza na Nette, potem na Andre i Mali, i znowu na Nette.

Jej reakcja by�a zdumiewaj�ca. J�kn�a przeci�gle i opar�a si� o biurko, jakby si� ba�a, �e zemdleje, ale jako� uda�o jej si� opanowa�.

��Nie wiedzia�am, �e masz go�ci � Powiedzia�a.

M�� rzuci� si�, by j� wesprze�, z drugiej strony podbieg� Andre, lecz pani odsun�a obu.

��To tylko lekki zawr�t g�owy � wyja�ni�a z udan� swobod�. � Theodorze, wr�c� p�niej, kiedy ju� sko�czysz z tymi�

Ostatnie s�owo zamar�o jej na wargach, z najwy�szym trudem odwr�ci�a si�, �eby wyj��. R�k� wci�� opiera�a si� o biurko.

��Nie, nie, prosz� zaczeka�, pani Brandstedt � poprosi� komisarz spokojnie. � Mia�bym do pani jedno pytanie.

��Pytanie? Do mojej �ony? � zdziwi� si� Brandstedt, a wszyscy widzieli, jak bardzo si� przestraszy�, �e �ona mo�e pozna� jego ma�� �afer� z Petr� Olsdatter.

��Tak. Do pa�skiej �ony � potwierdzi� komisarz tym samym spokojnym, lecz nie wr�cym nic dobrego tonem. � Bo pan stanowczo zaprzecza, panie Brandstedt, by dosta� jakikolwiek list od panny Mikalsrud?

��Mog� przysi�c.

��A list by� adresowany do domu. Prosz� mi powiedzie�, czy u pa�stwa czyta si� cudze listy?

��Oczywi�cie, �e nie! � o�wiadczy�a pani Brandstedt ura�ona, gdy tymczasem jej m�� zacz�� z nieco innej beczki:

��My nie mamy przed sob� �adnych tajemnic�

Przerwa� speszony.

Spogl�da� pytaj�co na �on�, jakby zrodzi�y si� w nim podejrzenia.

Komisarz powiedzia� ch�odno:

��Otwieranie cudzych list�w mo�e niekiedy by� karalne, pani Brandstedt. W ka�dych jednak okoliczno�ciach jest to niegodny i pod�y post�pek.

Pani drgn�a na s�owo �pod�y� jak uk�szona.

��Ale�, Arna! � zacz�� Brandstedt.

��Zamilcz! � uci�a ostro. � Nie masz najmniejszego prawa mnie upomina�. Chcia�am ratowa� ciebie.

��I siebie, pani Brandstedt � doda� komisarz. � Zabieram oboje pa�stwa na komisariat. Jedno oskar�am o usi�owanie morderstwa, a drugie o niemoralny post�pek wobec nieletniej.

Spoza g�o�nych protest�w obojga da� si� s�ysze� g�os Mali:

��No, Bogu dzi�ki, �e przynajmniej nie jestem c�rk� mordercy. Tylko �obuza. Chocia� to prawie na jedno wychodzi.

Rozw�cieczona podbieg�a do Brandstedta i z ca�ej si�y kopn�a go w �ydk�.

��To za moj� matk�! � sykn�a i ruszy�a ku wyj�ciu, a z oczu strumieniem pop�yn�y jej �zy.

Brandstedt z j�kiem skaka� na jednej nodze.

Andre i Nette poszli za Mali.

W mie�cie wybuch�, rzecz jasna, straszliwy skandal. Ludzie �apczywie rzucali si� ka�dego ranka na gazety, kt�re rozpisywa�y si� o sprawie szeroko. Bo tak to ju� jest, �e je�li si� komu� bogatszemu, odnosz�cemu wi�ksze ni� my sukcesy, powinie noga, odczuwamy szczery triumf.

Andre pozwoli� sobie na telefon do domu.

��Witaj, mamo! � wo�a� w s�uchawk� do Benedikte. � Zadanie wype�nione!

Musia� m�wi� bardzo g�o�no, bo zdawa�o si�, jakby gdzie� na linii dudni� ogromny wodospad.

��No i jak ci posz�o? � s�ysza� z bardzo daleka g�os matki.

��W porz�dku! To by� Christer Grip. I� mamo, czy ja mog� przywie�� ze sob� potomka�?

��Wyja�nij to dok�adniej!

��Ona jest ostatnia z linii Christera. Nie ma gdzie mieszka�, nie ma rodziny, nic!

��Ile ma lat?

��Osiemna�cie.

��Aha � powiedzia�a Benedikte.

Andre usi�owa� si� oburzy�.

��Tu nie ma �adnego �aha�, mamo. Ale bardzo si� ze sob� zaprzyja�nili�my. Czy ona mo�e do nas przyjecha�? Ona jest bardzo rasowa.

Nie umia�by powiedzie�, dlaczego wyrazi� si� akurat tak. Na og� przecie� nikt nie u�ywa takich s��w, kiedy mowa o m�odych damach. To chyba ostatnie, co przyj�� mo�e na my�l. Mali by�a jednak inna ni� zazwyczaj m�ode damy bywaj�. By�a, delikatnie m�wi�c, troch� nieog�adzona.

��Tak, oczywi�cie � zgodzi�a si� Benedikte. � Miejsca mamy przecie� do��.

��Wspaniale! Bardzo dzi�kuj�! I� mamo, ja musia�em po�yczy� pewn� sum� pieni�dzy. Na podr� do Alvdalen.

��To i tam dotar�e�? A du�y jest ten d�ug?

Andre wymieni� sum� i opowiedzia� matce o Nette, kt�ra tak bardzo mu pomog�a.

��O wszystkim opowiem dok�adniej w domu � krzycza� w s�uchawk�. � Teraz to wszystko tonie w wodospadzie.

��W wodospadzie?

��W telefonie, chcia�em powiedzie�. Pozdr�w wszystkich! Za kilka dni b�dziemy w domu, Mali i ja.

Od�o�y� s�uchawk� z u�miechem zadowolenia. Jak dobrze us�ysze� znowu g�os matki! Zdawa�o mu si�, jakby j� po raz ostatni widzia� strasznie dawno temu. A tak naprawd� min�o zaledwie kilka dni.

Dziwne! Tyle si� wydarzy�o w tym czasie!

Ostatnie doby w Trondheim Mali sp�dzi�a w tym samym hotelu co Andre. Wiadomo��, �e zosta�a zaproszona do Lipowej Alei, przyj�a z umiarkowan� rado�ci�. Bo cz�owiek na og� nie czuje si� zbyt pewnie, kiedy ma zamieszka� w obcym miejscu, u obcych ludzi. Andre przekonywa� j� jednak, �e wszystko u�o�y si� znakomicie. A poza tym Mali ma przecie� jego, Andre, kt�rego zd��y�a dobrze pozna�.

Tak, oczywi�cie, ale� U�miech Mali by� troch� niepewny.

��Co takiego, Mali? Czy co� ci� trapi?

Ostatniego popo�udnia w Trondheim stali przy samochodzie i Mali czubkiem buta wierci�a do�ek w ziemi; mieli zamiar wyjecha� nast�pnego dnia wcze�nie rano. Mali uparcie wpatrywa�a si� w sw�j but.

��Ja� Chcia�abym zobaczy� gr�b Petry Olsdatter. Zanim wyjad� z Trondheim.

��Ale� oczywi�cie! � zgodzi� si� Andre wzruszony. � Zatem b�dziemy musieli p�j�� do Nette i dowiedzie� si�, gdzie ten gr�b jest.

Gdy weszli do biura, zastali tam komisarza, przyszed� po jakie� informacje w sprawie �ony Brandstedta. Nette na ich widok rozpromieni�a si� niczym s�oneczko.

Ale gr�b? Oj, to nie b�dzie �atwe. Petra nie mia�a �adnych bliskich krewnych, pytanie wi�c, czy w og�le jej gr�b jeszcze istnieje.

��Ja jestem blisk� krewn� � o�wiadczy�a Mali stanowczo. � I znajdziesz ten gr�b, Nette, nawet gdyby to mia�a by� ostatnia rzecz, jak� w �yciu zrobisz!

��Brzmi to naprawd� gro�nie � u�miechn�a si� Nette.

��Ale poczekajcie tutaj, p�jd� i popytam w�r�d pracownik�w magistratu. Kto� si� przecie� musi zajmowa� cmentarzami i tym podobnie.

Nie poj�li, co mia�oby znaczy� to �i tym podobnie�, ale to w ko�cu nieistotne.

��A zatem opuszcza pan Trondheim, panie Brink? � zapyta� komisarz. � No, tak, tak, mo�na powiedzie�, �e wywo�uje pan wysokie fale wok� siebie!

��O, trzeba by�o widzie�, jakie fale wywo�ali�my w szwedzkich lasach!

��Chyba nie b�d� si� specjalnie dowiadywa� � odpar� komisarz nie bez z�o�liwo�ci.

Nette wr�ci�a i wyja�ni�a, gdzie spoczywa Petra. Da�a im te� plan cmentarza i adres kobiety, opiekuj�cej si� grobami.

Andre sta� przez chwil� w milczeniu.

��A wi�c tak, Nette � rzek� wolno. � Wyje�d�amy jutro o �wicie, wi�c dzi� musimy wcze�nie i�� spa�. Zatem� chyba musimy si� po�egna� ju� teraz.

Nette spu�ci�a wzrok. Nagle nie by�a w stanie powiedzie� ani s�owa.

Andre u�miecha� si�.

��W co ja was wci�gn��em, moje panie! Jedna o ma�o nie zosta�a zamordowana, a drugiej o ma�o jaki� upi�r nie utopi� w b�otnistej mazi! Co wy sobie o mnie pomy�licie?

Wtedy Nette spojrza�a na niego i z przera�eniem zobaczy�, �e biedaczka ma w oczach �zy. Podszed� do niej i obj�� serdecznie. Przez d�u�sz� chwil� nie byli w stanie powiedzie� ani s�owa.

A potem Andre z twarz� przytulon� do jej ramienia wyszepta�:

��Jeste� najlepszym przyjacielem, jakiego kiedykolwiek mia�em! Dbaj o siebie, Nette, najlepiej jak potrafisz. A pieni�dze otrzymasz natychmiast, jak tylko wr�c� do domu.

Nie obchodz� mnie pieni�dze! chcia�a wykrzykn��. Ale nie powiedzia�a nic.

��B�d� pisa� � obieca�.

Nie, nie, nie r�b tego! Nie rozdrapuj starych ran! Pozw�l mi upora� si� jako� ze smutkiem, jaki po sobie zostawiasz!

��I bardzo ci� prosz�, �eby� i ty pisa�a � m�wi� dalej Andre, wypuszczaj�c Nette z obj��. � Chc� wiedzie�, jak ci si� powodzi. Obiecujesz?

��Tak � szepn�a cichutko, prawie niedos�yszalnie.

Mali tak�e u�ciska�a j� serdecznie, gwa�townie, jak to ona, i podzi�kowa�a za wszystkie pi�kne chwile, kt�re razem prze�y�y.

W ko�cu wyszli.

Nette westchn�a g��boko i powr�ci�a do komisarza.

��O co to pan pyta�?

Mali chcia�a p�j�� prosto na cmentarz, zatem Andre wszed� do kwiaciarni, kupi� du�y bukiet kwiat�w i wazon.

D�ugo b��dzili w�r�d grob�w, Mali z planem w r�ku, i szukali.

��To musi by� gdzie� tutaj � m�wi� Andre, pr�buj�c spogl�da� na plan przez jej rami�.

��Tak. Z planu wygl�da, �e�

Czytali nagrobne napisy. Pomi�dzy dwoma grobami znajdowa� si� pas ziemi zaro�ni�tej traw� i chwastami.

��To tutaj � szepn�a Mali �a�o�nie. � I nic nie ma. Ani kamienia, ani kwiatka, nic. Samotna w �yciu, zapomniana po �mierci�

Andre poczu� ucisk w gardle.

��Je�li chcesz, mo�emy zam�wi� dla niej nagrobek.

Odwr�ci�a si� ku niemu gwa�townie.

��Och, dzi�kuj� ci, oczywi�cie, �e chc�! Ja sama nie mam pieni�dzy, ale oddam ci, wszystko, co do grosika, w przysz�o�ci.

Skin�� g�ow� i wzi�� wazon, �eby przynie�� wody do kwiat�w. Kiedy wr�ci�, Mali wci�� wpatrywa�a si� w gr�b.

Nieobecna my�lami wzi�a wazon i u�o�y�a kwiaty. Andre tymczasem wygrzeba� niewielki do�ek, w kt�rym ustawili bukiet.

Wstali. Dla Andre by�o czym� ca�kiem nowym widzie� t� niepokorn� dziewczyn� w takim stanie. S�ysza� jej ciche s�owa:

��Dzi�kuj� ci, mamo! Dzi�kuj�, �e da�a� mi �ycie! Nie �y�a� na pr�no. Ja b�d� walczy� dalej, obiecuj� ci. Ja oddam, oddam im tak, �e popami�taj�, ci panowie stworzenia! � Nie odwracaj�c g�owy, z plecami wci�� dumnie wyprostowanymi, powiedzia�a do Andre: � Wiem, co powinno by� napisane na nagrobku: �Tu spoczywa Petra, Olsdatter z Ludzi Lodu�

���wietnie, Mali � pochwali� Andre. � �Kobieta na brzegu� otrzyma to, co jej si� nale�y. Nazwisko i to�samo��.

Nadszed� wiecz�r. Nette wr�ci�a do swego pustego mieszkania. Usiad�a na kraw�dzi ��ka i r�ce splot�a na podo�ku. Na drzwiach szafy w dalszym ci�gu wisia�a pi�kna suknia. Jak szyderstwo, my�la�a Nette.

B�dzie pisa�, tak powiedzia�� Ja nie chc�, �eby� pisa�, ale wiem, �e b�d� czeka� na twoje listy ka�dego dnia, o ka�dej godzinie. I ka�dego dnia, kiedy list nie przyjdzie, umrze jaka� cz�stka mnie.

Wsta�a i zdj�a sukni�. Ze smutkiem g�adzi�a mi�kk� tkanin�. Tyle rado�ci� Ten cudowny wiecz�r. Jak wspaniale im si� ze sob� rozmawia�o! Jego najlepszy przyjaciel, tak powiedzia�. Ona jest jego najlepszym przyjacielem.

Drzazga u do�u sukni. Plamy na sp�dnicy. Suknia symbolizowa�a te� w jaki� spos�b ten brutalny napad, i ca�y b�l, fizyczny i psychiczny, kt�ry si� z tym wi�za�. Cz�owiek, kt�ry jej nie lubi�. Kt�ry nienawidzi� jej tak bardzo, �e chcia� j� u�mierci�

��A kt� pragnie, �ebym �y�a? � zapyta�a bezbarwnym g�osem, kt�ry zabrzmia� g�ucho w pustym pokoju.

Cho� Nette zawsze bardzo dba�a o porz�dek, tym razem wzi�a sukni� i nie zwa�aj�c na rozdarcia ani na plamy, powiesi�a j� w szafie.

Niech sobie wisi. Nigdy wi�cej nie b�dzie potrzebna.

Zamy�lona wyj�a z szuflady lorgnon i po�o�y�a na stole, �eby jutro nie zapomnie�. Szk�a nie dodaj� jej urody, ale obywanie si� bez nich jest bardzo niepraktyczne.

Wieczorna modlitwa Nette tego dnia by�a inna ni� zazwyczaj:

��Bo�e � szepta�a w ciemno�ci z r�kami z�o�onymi tak jak zawsze od czas�w dzieci�stwa. � Bo�e, pom� mi prze�y�! Pom� mi powr�ci� do mojej dawnej� pustki!

Tydzie� p�niej Nette odwiedzi�a lekarza. Tego samego, kt�ry j� bada� po napadzie.

��Ja� bardzo �le sypiam � skar�y�a si�. � Czy mog�abym dosta� jakie� proszki?

Doktor przyjrza� si� jej zaczerwienionym oczom, sinym podk�wkom pod oczami.

��Widz� � powiedzia�. � To oczywi�cie nast�pstwa napadu. My�l�, �e powinna pani za�ywa� co� uspokajaj�cego, panno Mikalsrud. Tylko lekarstwo, jakie pani zapisuj�, jest do�� silne, prosz� bra� jeden proszek wieczorem! Nie wi�cej!

Nette kiwa�a g�ow�. Serce bi�o jej niespokojnie. Dobrze, �e b�dzie mia�a to lekarstwo, w ka�dej chwili mo�e je za�y�.

Andre i Mali zbli�ali si� do kresu podr�y. Wszystko uk�ada�o si� znakomicie, je�li nie liczy� kilku kontrowersji, bo Mali, oczywi�cie, cz�sto wyg�asza�a w�asne pogl�dy i narzuca�a je stanowczo, momentami nawet do�� agresywnie.

Teraz g�ow� mia�a pe�n� plan�w na przysz�o��.

��Christiania! Jakie� mo�liwo�ci, Andre! B�d� mog�a spotka� te naprawd� wielkie emancypantki�

��A c� to znowu za s�owa? � dra�ni� si� z ni� Andre.

��Co chcesz? Jak mia�yby si�, twoim zdaniem, nazywa�?

��Dlaczego nie bojowniczki o prawa kobiet?

��My�lisz, �e tak jest kr�cej? � z�o�ci�a si�. � To mog� tak m�wi�.

��Wi�c nie straci�a� zapa�u do walki?

��Nie mog� zdradzi� Sprawy tylko dlatego, �e spotka�am jednego przyzwoitego m�czyzn�.

��Bardzo ci dzi�kuj�.

��Mia�am na my�li naszego komisarza � chichota�a Mali z�o�liwie i oboje zacz�li si� popycha� i boksowa�. Ma�o brakowa�o, a wjechaliby do rowu.

��Tym wszystkim zawzi�tym babom na og� trudno znale�� m�a � o�wiadczy� Andre, gdy si� znowu uspokoili.

��Phi! � Mali wyd�a wargi. � A ty my�lisz, �e to jedyne i najwi�ksze marzenie wszystkich dziewcz�t. Wy, m�czy�ni, jeste�cie tacy zarozumiali, �e a� mdli! � Po chwili doda�a powa�nie: � Ale ja my�l�, �e nigdy za m�� nie wyjd�.

��Tak tylko m�wisz. Ale co b�dzie, je�li nagle doznasz ol�nienia!

��Ol�nienia tob�? Nie, nie, �adnych ol�nie�! Widzia�am zbyt wiele pod�o�ci i cierpie� w ma��e�stwach, �eby samej pr�bowa�. Ja mam nies�ychanie wysokie wymagania.

��Ja tak�e � powiedzia� Andre. � Ma��e�stwo powinno by� prawdziwym zwi�zkiem, w przeciwnym razie lepiej machn�� na to r�k�. Wierno�� jest, moim zdaniem, najwa�niejsza. Czy zatem my�lisz o zwi�zkach bez �lubu?

Podskoczy�a oburzona.

��O, nie, nie, na mi�o�� poczekam do czasu, gdy wyjd� za m��!

��Tylko �e dwie sekundy temu o�wiadczy�a�, i� absolutnie zamierzasz dokona� �ycia jako stara panna, nie pami�tasz?

U�wiadomi�a sobie niekonsekwencj� i ze z�o�ci� szturchn�a go w kark.

��Wola�bym nie mie� w samochodzie wojowniczo usposobionej amazonki! � zawo�a�. � Ca�y b�d� w siniakach.

��Phi! � wyd�a usta Mali, a on, nie wiadomo dlaczego, uzna� to za przeprosiny.

��No dobrze � rzek� Andre. � W takim razie nie ma sensu ci� uwodzi�, prawda?

��To jest pytanie niegodne ciebie � burkn�a.

��Masz racj�, wycofuj� je.

Mali patrzy�a na niego spod oka. Czy naprawd� chcia�a, �eby si� wycofa�?

Ze z�o�ci� odsun�a si� ku drzwiom samochodu.

��Ech, �ycie moje � westchn�a ci�ko.

Nette otrzyma�a poczt�. Pieni�dze, kt�re Andre i Mali od niej po�yczyli, a do tego niezwykle mi�y list.

Najdro�sza Przyjaci�ko!

Serdeczne dzi�ki za wszystko, co razem prze�yli�my! To naprawd� co� wspania�ego pozna� takiego cz�owieka jak Ty, Nette. Oto Twoje pieni�dze, bardzo dzi�kuj� za po�yczk�, mam nadziej�, �e nie musia�a� czeka� zbyt d�ugo na zwrot.

Mali pozdrawia Ci� z ca�ego serca. Wygl�da na to, �e dobrze si� czuje w naszym domu. Pr�bujemy tu delikatnie, lecz stanowczo, troch� spi�owa� kanty jej charakteru, ale i tak wi�kszo�� czaru sp�dza na k��tniach z moim dziesi�cioletnim kuzynem Vetle. Oboje s� tak samo uparci i nieust�pliwi. Sprawiaj� wra�enie r�wnolatk�w.

Ja ze swej strony odkry�em, �e naprawd� lubi� Mali, Nette. I mo�e nawet moje uczucia dla niej s� silniejsze, ni� si� spodziewa�em. Tobie, mojej prawdziwej przyjaci�ce, mog� si� zwierzy�. Od pocz�tku przecie� rozmawia�o nam si� tak dobrze. Znakomicie rozumiesz sprawy, o kt�rych innym ludziom nawet bym si� nie odwa�y� wspomnie�. Oczywi�cie Mali te� nie m�wi� o tym, jak to naprawd� ze mn� jest, jaka sta�a mi si� bliska, bo chc� najpierw by� pewien, �e jej to do mnie nie zrazi. A Mali, jak to Mali, przewa�nie prawi mi z�o�liwo�ci, zaczepia i wymy�la mi niekiedy grubym s�owem, kiedy sprawy nie id� po jej my�li i oskar�a mnie, poniewa� jestem m�czyzn�!

Czy on nie zauwa�y�, jak Mali jest nim zainteresowana? zastanawia�a si� Nette czuj�c, �e w�ze� w gardle zaciska si� coraz bardziej. B�l i uczucie pustki w piersi tak�e si� pot�gowa�y.

Dlaczego on jej o tym wszystkim pisze? Dlaczego jej si� zwierza? Czy on niczego nie rozumie?

Chyba Mali ma racj�: M�czy�ni nie pojmuj� nic a nic.

Oboj�tnie, z ponur� min� przek�ada�a stos banknot�w, kt�re przyni�s� listonosz. Dla niej r�wnie dobrze mog�y to by� kawa�ki gazetowego papieru.

Ba�a si�, �e b�l w piersi zad�awi j� albo rozerwie na kawa�ki. Powoli, pow��cz�c nogami, podesz�a do lustra.

Jak ja wygl�dam, pomy�la�a. Przecie� ja jestem stara! Wszystkie czterdzie�ci pi�� moich lat mam wypisane na twarzy, w rysach, w mimice, we w�osach, w postawie. A oprawa oczu? Bo�e �wi�ty! Nic dziwnego, �e panna Sylvestersen komentowa�a to akurat dzisiaj! Dawa�a do zrozumienia, �e cierpi� z powodu zawiedzionej mi�o�ci� �Pilnuj, szewcze, kopyta� � powiedzia�a. Co za z�o�liwo��! Czy ona my�li, �e ja naprawd� pragn� tego, co przecie� jest absolutnie niemo�liwe?

Wzi�a ponownie list ze sto�u i czyta�a dalej:

Przeprowadzili�my, rzecz jasna, gruntowne poszukiwania kogo� o nazwisku Skogsrud, ale to beznadziejna sprawa. Wszystko co wiemy, to �e pewien Knut Skogsrud czterdzie�ci dwa lata temu przyby� do Christianii lub w jej okolice. Przestudiowali�my wszystkie ksi�gi parafialne, bez rezultatu. Mo�e by� jakim� w�drownym kupcem albo mia� inne powody, by si� nigdzie nie rejestrowa�. Ale� po prostu trzeba szuka� dalej.

List ko�czy� si� mn�stwem przyjaznych s��w pod jej adresem i pro�b� o rych�� odpowied�.

No, tak, b�dzie musia�a przynajmniej potwierdzi�, �e otrzyma�a pieni�dze.

Usiad�a zaraz, by napisa� serdeczn� odpowied�. Jest przecie� jego najlepsz� przyjaci�k�. Najlepsza przyjaci�ka! To bardzo pi�kne, to naprawd� wielka pociecha, pomy�le�, �e wybra� w�a�nie mnie na najlepszego przyjaciela, to przecie��

Nie!

Od�o�y�a pi�ro. W tej chwili nie by�a w stanie pisa�, czu�a, �e nie potrafi napisa� imienia Mali. To by�o bardzo nieprzyjemne odkrycie, dziewczyna nic przecie� nie jest temu winna, �e ona te� lubi Andre, to odczuwali z pewno�ci� wszyscy, kt�rzy zetkn�li si� z nim bli�ej, a w�a�nie Mali mia�a wszelkie prawo zdoby� jego wzajemno��. Nette natomiast takiego prawa nie mia�a, mog�a si� co najwy�ej o�mieszy�!

Stan�a przy oknie i r�kami uciska�a �o��dek, pr�bowa�a st�umi� p�acz, ale �zy p�yn�y znowu tak jak ka�dego dnia, odk�d on odjecha�.

Zm�czenie niczym ci�kie okrycie przygniata�o jej barki. Podesz�a do nocnego stolika i wysun�a szufladk�. Wyj�a pude�eczko z tabletkami i u�o�y�a bia�e kr��ki w d�ugim szeregu na blacie stolika.

W nocy?

Czy ma si� to sta� dzi� w nocy?

Nie, jutro b�d� potrzebna starej matce Hanzynie. Musz� wesprze� j� w walce z nieprzejednanymi biurokratami. Trzeba poczeka� na taki dzie�, kiedy b�d� ca�kiem wolna.

O Bo�e, Ty, kt�ry kierujesz ludzkimi uczuciami, dlaczego mi to zrobi�e�? Czy� nie mog�e� pami�ta�, �e mam czterdzie�ci pi�� lat, a on jest zaledwie m�odym ch�opcem? Za co chcia�e� mnie ukara� t� udr�k�?

Nie chc� tego uczucia! Nie prosi�am Ci� o nie! Na co komu taka mi�o��, niemo�liwa do spe�nienia, �mieszna mi�o��, z kt�rej ca�y �wiat by szydzi�, gdyby si� o niej dowiedzia�?

Nie mog� znie�� ju� wi�cej!

Nast�pnego dnia za�atwi�a wszystko dla matki Hanzyny. Pracowa�a rutynowo, z �yczliwo�ci� dla ludzi, lecz ca�kowicie nieobecna duchem. B�l w sercu by� bardziej dokuczliwy ni� kiedykolwiek przedtem.

Czy nigdy nie b�dzie temu ko�ca?

Nie, wiedzia�a, �e niepr�dko. Ten, kto raz znalaz� si� w kr�gu magicznego czaru Andre Brinka, nigdy si� z tego nie otrz��nie. To by�o z pewno�ci� te� i jego przekle�stwo, �e wci�� musia� innych w ten spos�b rani�. Tylko �e to nie jego wina. On nie marzy� po nocach, by panna Antonette Mikalsrud zapa�a�a do niego takim afektem. I nie mo�e si� o tym nigdy dowiedzie�!

Tej nocy �ni� jej si� Imre. Widzia�a jego mieni�ce si� oczy. �Nie zapomnieli�my o tobie� � powiedzia�. � �Wszystko b�dzie dobrze�.

W drodze z pracy do domu spotka�a komisarza, kt�ry tak bardzo im pom�g�. Zdarza�o si� ju� i wcze�niej, �e spotykali si� na ulicy, wymieniali wtedy pozdrowienia, czasem kilka s��w o pogodzie.

Dzisiaj komisarz j� zatrzyma�.

��Panno Mikalsrud, wiele rozmy�la�em o podr�y pa�stwa do Szwecji. W�a�ciwie co si� tam takiego wydarzy�o?

Nette zwleka�a z odpowiedzi�.

��O, naprawd� bardzo wiele. Wiele niepoj�tego.

��M�j raport by�by niepe�ny bez opisu tej podr�y � powiedzia�. Sprawia� wra�enie, jakby nie najlepiej si� czu� sam z sob�. � Czy pani� nie zechcia�aby mi o tym opowiedzie�?

��Eeeech� to� wie pan� No dobrze, mog� to oczywi�cie zrobi�. Ale, jak powiedzia�am, to wszystko brzmi jak ba��.

��Jako� to znios�. Czy mog�aby mi to pani opowiedzie� teraz?

��Tutaj? Na ulicy?

��Nie, nie. Ale je�li pani jeszcze nie jad�a obiadu, to mogliby�my p�j�� tutaj, do takiej jednej knajpki, w kt�rej czasem bywam, i zje�� co nieco. Ja zapraszam, rzecz jasna!

C� by�o robi�.

��Dobrze, dzi�kuj�.

Restauracja prezentowa�a si� znacznie skromniej ni� tamta w hotelu, w kt�rej Nette jad�a obiad z Andre. Pocz�tkowo czu�a si� troch� dziwnie w otoczeniu gromady piwosz�w, wkr�tce jednak stwierdzi�a, �e zachowuj� si� nienagannie. Jedzenie natomiast by�o smaczne i obfite. Takie, o jakim si� m�wi: domowe. Naprawd� trudno si� uskar�a�.

Komisarz zaproponowa� szklank� piwa, ale odm�wi�a. Czysta woda wystarczy.

Kiedy zacz�a opowiada�, wyj�� zeszyt i notowa�.

��To dla potrzeb raportu � wyja�ni�.

Wkr�tce jednak zapomnia� o raporcie i s�ucha�, nie dowierzaj�c, z na wp� otwartymi ustami. Czy panna Mikalsrud robi sobie z niego �arty? Nie, nic na to nie wskazywa�o.

Trzeba panu wiedzie�, Alfredzie (zwracali si� do siebie po imieniu, cho� �ty� jeszcze nie m�wili, to by by�o zbyt poufa�e), �e to s� Ludzie Lodu. Ten r�d prze�ywa sprawy, o kt�rych inni nie maj� nawet poj�cia. To najbardziej zdumiewaj�ce zjawisko, jakie w �yciu widzia�am.

���Same wied�my i czarownicy� � przypomnia� Alfred w zamy�leniu. � M�ody pan Brink te� wspomina�, �e jego matka ma troch� czarodziejskich umiej�tno�ci.

Na d�wi�k imienia Andre znowu ten przekl�ty b�l przeszy� serce Nette. Mia�a tylko nadziej�, �e nie mo�na by�o tego po niej pozna�, ale uczucie by�o tak przejmuj�ce, �e a� si� skurczy�a.

��Wierz� w to, co pani m�wi, Nette � rzek� Alfred. � Pani by przecie� nie przysz�o do g�owy kpi� sobie z policjanta.

��Absolutnie nie � rzek�a ura�ona. A potem opowiada�a dalej. Alfred od dawna ju� nic nie notowa�. Nette odnosi�a wra�enie, �e raport ma dla niego mniejsze znaczenie. A mo�e po prostu nie mia� odwagi utrwala� na pi�mie tej opowie�ci o dziewicach i pannach wodnych?

Dawno ju� si� najedli, st� zosta� uprz�tni�ty, a oni wci�� rozmawiali, teraz o w�asnych sprawach. Alfred m�wi�, �e jest wdowcem. Dom prowadzi mu siostra, kt�ra mieszka niedaleko. Ma dwoje doros�ych dzieci i wnuki, o kt�rych opowiada� przez ca�e dwadzie�cia minut. Po �mierci �ony, kt�ra zmar�a przed rokiem, wszystkie swoje zainteresowania przeni�s� na prac�.

Nette nie mia�a a� tak wiele do powiedzenia. Starannie unika�a m�wienia o ostatnim okresie, bo ryzykowa�a, �e znowu si� rozp�acze. Najwi�ksze wydarzenia w jej �yciu to by�a tragiczna choroba i �mier� matki, w pracy za� awans na odpowiedzialne stanowisko w magistracie po tym, gdy rz�d podj�� decyzj�, by tak�e kobiety mia�y dost�p do wa�nych s�u�b pa�stwowych. Nie do wszystkich, oczywi�cie, ale jednak. Sprawy wojskowe, ko�cielne, a tak�e stanowiska ministerialne nadal pozostawa�y zarezerwowane wy��cznie dla m�czyzn. Ten post�p kobiety zawdzi�cza�y w du�ej mierze pochodz�cej z Trondheim dzia�aczce o r�wnouprawnienie, Frederice Marie Qvam.

W tym miejscu Nette z sympati� pomy�la�a o Mali, kt�ra mia�a odwag� uczestniczy� w ulicznych demonstracjach w obronie praw kobiet.

Trzeba jednak przyzna�, �e historia �ycia Nette brzmia�a do�� nieciekawie.

Podzi�kowali sobie nawzajem serdecznie za mi�� rozmow� i poszli ka�de do swoich spraw.

��Spotkamy si� pewnie znowu niebawem � powiedzia� Alfred na odchodnym.

Nette powoli zdejmowa�a p�aszcz w swoim przedpokoju.

C� to za maniery, my�la�a o swoim niedawnym rozm�wcy. Jaki brak kultury!

Co prawda mi�y cz�owiek i pe�en dobrej woli, ale s�dzi�, �e Brahms to nazwa kropli na kaszel, po jedzeniu bez �enady u�ywa� wyka�aczki, a w salonie nie bardzo umia� si� zachowa�.

No, je�li o to chodzi, to Nette te� nie czu�a si� tam zbyt swobodnie!

Natomiast Andre, tak, on by� jak stworzony do �wiatowego �ycia!

B�l powr�ci�.

Opowiada� o wnukach przez ca�e dwadzie�cia minut!

�adnie i czysto ubrany, ale kawa�kiem chleba wyciera sos z talerza.

Barbarzy�stwo!

Rozpocz�ty list do Andre le�a� na stole jak wyrzut sumienia. Dzisiaj te� nie by�a w stanie go doko�czy�.

Przeczyta�a raz jeszcze list od niego, potem dzisiejsz� gazet� od deski do deski i uzna�a, �e dzie� dobieg� ko�ca. Uda�o si� jej go prze�y�, a raczej przetrwa�.

Siedz�c na ��ku w ciep�ej, flanelowej koszuli znowu popad�a w zadum�

Wyj�a z szuflady pude�eczko i ponownie uk�ada�a tabletki rz�dem na stoliku. Jedn� za drug�, powoli, metodycznie.

Benedikte uwa�a�a, �e zaanga�owanie Mali w walk� o prawa dla kobiet jest troch� zbyt gwa�towne. Wobec tego pewnego dnia zabra�a j� ze sob� do Christianii i obie posz�y na zebranie Narodowej Rady Kobiet Norweskich.

��To jest samo centrum norweskich feministek � t�umaczy�a m�odej kuzynce po drodze. � My�l�, �e powinna� nawi�za� z nimi kontakty, zreszt� ja bym si� te� do was przy��czy�a, je�li mi pozwolicie.

��Wi�c i ty uwa�asz, �e walka jest konieczna?

��Naturalnie! Tylko widzisz, u nas w domu nigdy jakby takiego problemu nie by�o. M�czy�ni i kobiety s� traktowani na r�wni, s� ca�kiem po prostu lud�mi. A kiedy jaki� m�czyzna mnie pr�buje traktowa� lekcewa��co, traktuj� to jako przejaw g�upoty tego grubianina i ju�. Ale oczywi�cie wiem, �e to bardzo osobisty punkt widzenia, zdaj� sobie spraw�, jak cierpi tysi�ce kobiet. Wiem, �e s� dr�czone ponad wszelkie wyobra�enie. Wi�c ca�kowicie si� zgadzam z feministkami. Zreszt� mnie samej te� by si� przyda�o wyj�� czasem z domu, spotka� si� z lud�mi, zaanga�owa� troch� w sprawy publiczne. Ty wiesz, �e my, Ludzie Lodu, mamy sk�onno�� do �ycia jak gdyby na granicy rzeczywisto�ci i �wiata cieni.

��Mnie si� wydaje, �e wasze �ycie jest fantastyczne i podniecaj�ce � odpar�a Mali.

��Teraz jest to tak�e twoje �ycie � powiedzia�a Benedikte. � Jeste� jedn� z nas.

Mali westchn�a przej�ta.

W przestronnym lokalu zwi�zku kobiet Mali mog�a porozmawia� z do�wiadczonymi dzia�aczkami organizacji i zosta�a przedstawiona najwi�kszym. Ginie Krog, teraz ju� staruszce, kt�ra jednak nadal pe�ni�a funkcj� przewodnicz�cej Narodowej Rady Kobiet Norweskich. I jej zast�pczyni Frederice Marie Qvam, kt�ra powiedzia�a, �e to bardzo mi�o spotka� m�od� bratni� dusz� z rodzinnego miasta, z Trondheim. Mali z uwag� s�ucha�a tej kobiety o gor�cym sercu i stara�a si� nie uroni� ani s�owa. Och, jak wiele si� tego dnia nauczy�a!

W drodze powrotnej d�ugo siedzia�a w poci�gu nie m�wi�c ani s�owa. W ko�cu westchn�a.

��Ale one s� zam�ne, prawie wszystkie!

��A dlaczego nie mia�yby by�?

��No, chyba tak, ale w naszej grupie, kt�ra urz�dza�a uliczne demonstracje, nie by�o ani jednej m�atki. M�czyzn trzeba nienawidzi� i stara� si� ich zgnie��, wdepta� w ziemi�, takie by�o nasze g��wne przes�anie.

Benedikte nie wiedzia�a, jak si� do tego odnie��.

��My�l�, �e� trafi�a� do niew�a�ciwej grupy, moje drogie dziecko. Istnieje sporo bardzo agresywnych feministek, kt�re niszcz� to, co inne ju� osi�gn�y. One po prostu nie cierpi� m�czyzn i dlatego tak si� zachowuj�.

��Co chcesz przez to powiedzie�?

��No, �e s� kobiety, kt�re lubi�� kobiety.

��Co? My�lisz, �e ja si� zadawa�am z takimi?

��Je�li nawet, to nie powinna� ich pot�pia�. Nikt nie mo�e by� odpowiedzialny za to, �e taki zosta� stworzony. Ale one te� powinny akceptowa� m�czyzn, nie musz� od razu ich nienawidzi�.

Mali siedzia�a w milczeniu.

��Chyba by�am g�upia i naiwna � westchn�a na koniec.

��Wcale nie!

��Owszem! Na dzisiejszym spotkaniu natomiast dowiedzia�am si� bardzo wiele o �agodno�ci. O tym, �e niczego si� nie osi�gnie krzykiem i agresj�, pot�pianiem m�czyzn w czambu�. � A potem doda�a ni st�d, ni zow�d: � W stosunku do Andre te� zachowywa�am si� bardzo g�upio.

Benedikte nie odwa�y�a si� prosi� o bli�sze wyja�nienia, skoro dotyczy�o to jej syna.

��Andre jest wspania�y � ci�gn�a Mali dalej sw�j monolog, przerywany bardzo d�ugimi pauzami. � Kiedy si� teraz nad tym zastanawiam�

Ko�a poci�gu stuka�y rytmicznie o szyny.

��Taki by� s�odki i nie�mia�y� � u�miechn�a si� Mali.

Benedikte u�miecha�a si� tak�e i stara�a si�, �eby to wygl�da�o jak najbardziej neutralnie.

��Pog�aska� mnie po w�osach i powiedzia�, �e�

�zy stan�y jej w oczach.

���e chcia�by si� mn� opiekowa�. Przez ca�e �ycie.

Ci�ka �za spad�a z rz�s i potoczy�a si� w d� po policzku.

��A ja�

G��boki szloch.

��A ja odepchn�am go i powiedzia�am, �e nie potrzebuj� niczyjej opieki. I �e� nie �ycz� sobie takich manier.

Otar�a pospiesznie �zy i powiedzia�a niecierpliwie:

��Do diab�a, jak ten poci�g si� wlecze! Zupe�nie inaczej podr�uje si� samochodem z Andre!

Korytarzem przechodzi� w�a�nie konduktor i Mali zawo�a�a:

��Nie mo�na by si� tak zatroszczy�, �eby leniwy maszynista uni�s� zadek i do�o�y� wi�cej w�gla?

Benedikte westchn�a. Diamenty bywaj� twarde. Trzeba wiele czasu, by oszlifowa� wszystkie kanty.

Ka�dego dnia w drodze do pracy i z powrotem Nette musia�a przechodzi� ko�o hotelu i za ka�dym razem doznawa�a uk�ucia w sercu z t�sknoty za widokiem otwartej, fascynuj�cej twarzy Andre, za jego jasnym u�miechem i oczyma pe�nymi niezwyk�ego ciep�a. Te oczy tak cudownie promienia�y na jej widok, jakby Nette znaczy�a dla niego najwi�cej na �wiecie.

Jak mo�na zapomnie� takiego m�czyzn�? Nawet je�li jest on ca�kowicie poza zasi�giem kobiety, i ze wzgl�du na dziel�c� ich odleg�o��, i warstw� spo�eczn�, a przede wszystkim ze wzgl�du na wiek?

Przemog�a si� w ko�cu i doko�czy�a list do Andre, pe�en zachwyt�w i podzi�kowa� za pi�kne razem sp�dzone chwile. Imienia Mali jednak napisa� jeszcze nie mog�a, kiedy musia�a o niej wspomnie�, wyrazi�a si� �nasza przyjaci�ka�.

P�niej pisanie list�w do niego sta�o si� �atwiejsze. Korespondencja kr��y�a do�� �ywo i oboje mieli sobie wiele do powiedzenia.

Andre donosi�, �e otwiera warsztat samochodowy, wygl�da�o, �e b�dzie to niez�y interes, bowiem samochod�w w Norwegii wci�� przybywa�o i stacje napraw stawa�y si� coraz bardziej potrzebne. Wykorzystano dla tego celu star� ku�ni� w Lipowej Alei, Andre sam naprawia� auta, brudz�c si� przy tym niemi�osiernie, ale bardzo polubi� swoj� prac�.

Nette mia�a spore trudno�ci, �eby wyobrazi� sobie tego wypiel�gnowanego, znakomicie ubranego Andre na ziemi pod samochodem. Ale� dlaczego nie? Jest on w�a�ciwie typem, kt�ry pasuje wsz�dzie i nadaje si� do wszystkiego, kocha samochody, a snobem nigdy nie by�.

Nawet nie zdawa�a sobie sprawy, �e w jej listach coraz cz�ciej pojawia si� imi� Alfred. Andre pisa�, i� bardzo si� cieszy, �e Nette i komisarz tak cz�sto si� spotykaj�.

Tak, bo zdumiewaj�co cz�sto spotyka�a teraz Alfreda, i w drodze do pracy, i wracaj�c do domu. I zawsze zamieniali przynajmniej kilka s��w, przewa�nie jednak rozmawiali do�� d�ugo, w zale�no�ci od tego, ile czasu mia�a Nette. Panna Sylvestersen bywa�a teraz bardzo niezadowolona i u�ywa�a takich okre�le�, jak: �uganianie si� za ch�opami� albo �podstarza�e straszyd�a, kt�rym si� wydaje B�g wie co�.

Nette natomiast kwit�a, co z dnia na dzie� stawa�o si� wyra�niejsze. Nadal u�ywa�a lorgnon, bo Alfred te� nie m�g� odczyta� drobnych liter, sprawi�a sobie tylko modniejsze. I ju� nie cierpia�a tak bardzo przechodz�c ko�o hotelu ani na widok m�odych dziewcz�t, czy zw�aszcza m�odych par.

Od czasu do czasu chodzi�a na cmentarz, na gr�b Petry Olsdatter, dogl�da�a pracy przy ustawianiu nagrobka, a potem przynosi�a kwiaty. Posadzi�a te� przy grobie ozdobny krzew. Andre pisa�, �e Mali jest jej za to bardzo wdzi�czna. Donosi� te�, �e r�kopis Gerd pos�ali do pewnego wydawnictwa, ale zwr�cono im go z adnotacj�, �e to wymy�lona i zbyt przesadzona historia. A przecie� wydawca nie zna� dalszego ci�gu�

Nette i Alfred siadywali cz�sto w parku ko�o katedry, pod okrytymi jesienn� szat� drzewami, i rozmawiali o �yciowych problemach. Wtedy czu�a, �e los zes�a� jej prawdziwego i godnego zaufania przyjaciela. �aden raport o podr�y do Szwecji nigdy nie zosta� napisany, nikt te� zreszt� o niego nie pyta�. Ostatnio Nette, zdumiona w�asn� odwag�, zaprosi�a Alfreda do siebie na kaw�, po mszy w najbli�sz� niedziel�, bo akurat wtedy nie mia� s�u�by.

W rewan�u za tamten obiad, wyja�ni�a z surow� min�. Nette mia�a raczej w�tpliwo�ci, czy Alfred p�jdzie do ko�cio�a, ale zaproszenie na kaw� przyj�� od razu.

B�d� musia�a upiec co� smacznego, my�la�a. Mo�e babeczki migda�owe, domow� specjalno��? Nie, to si� tak okropnie kruszy, Alfred by�by skr�powany i niezr�cznie stara� si� strz�sn�� okruchy z kamizelki. Trzeba zrobi� co innego. Mo�e s�odkie bu�eczki? I mia�a w domu troch� likieru� Czy panowie pijaj� likier? Nieoczekiwanie nadszed� kolejny list od Andre, a wraz z nim pi�kne zaproszenie:

Profesor Sander Brink wraz z ma��onk� Benedikte maj� zaszczyt zaprosi� pann� Antonette Mikalsrud na �lub swojego syna Andre Brinka z Ludzi Lodu z pann� Mali Knudsen z Ludzi Lodu.

I tak dalej.

Andre napisa� kilka s��w na osobnym arkusiku:

W�� t� �liczn� sukni�, kt�r� mia�a� wtedy na obiedzie. Wygl�da�a� w niej czaruj�co, Nette! I, je�li nadal spotykasz si� z komisarzem Alfredem, to i jego serdecznie zapraszamy na �lub, on jest przecie�, �jednym z nas�. Mam szczer� nadziej�, �e przyjedziesz.

Nette d�ugo sta�a pogr��ona w my�lach.

Wci�� jeszcze odczuwa�a leciutki skurcz serca. Po co nara�a� si� na wi�cej? Po co rozdrapywa� stare rany?

Nast�pnego dnia pokaza�a zaproszenie i list Alfredowi.

��Sama nie wiem, czy chc� jecha� � powiedzia�a niepewnie. � Nie wiem, czy dosta�abym wolne. A poza tym to d�uga podr�. I kosztowna. Dobrze mi tu, w Trondheim.

Alfred przygl�da� jej si� uwa�nie, ale wzrok Nette skierowany by� na jaki� odleg�y cel.

��No, a ja bym bardzo ch�tnie pojecha� � o�wiadczy�, bo domy�la� si�, �e Nette chce, tylko nie mo�e si� zdecydowa�. � Ale jakby to wygl�da�o, gdybym si� tam wybra� bez ciebie?

Nette rozpromieni�a si�.

��W takim razie jedziemy!

Wr�ci�a do domu i wyj�a z szafy sukni�. Uszkodzenia da si� naprawi�, nic nie b�dzie wida�. I trzeba upra�. Dobrze by te� by�o doda� jak�� ciemniejsz� szarf� albo pasek. Nie mo�na przecie� konkurowa� z biel� sukni panny m�odej!

Wesele by�o niezwykle pi�kne. Nikt si� chyba nigdy nie spodziewa�, �e Mali mo�e by� tak� �agodn� i nie�mia�� pann� m�od�! Wpatrywa�a si� jak urzeczona w swojego Andre, kt�ry natychmiast poj��, �e t� �agodno�� w oczach Mali uda si� zachowa� na d�u�ej.

Nette pop�aka�a si� w ko�ciele, ale to nie zwr�ci�o niczyjej uwagi, bo inne panie te� roni�y �zy.

Uspok�j si� nareszcie, moje g�upie serce, strofowa�a si�. Andre zostanie twoim przyjacielem na ca�e �ycie. A czy� podr� tutaj w towarzystwie Alfreda nie by�a wielk� przyjemno�ci�?

By�a. Tak naprawd� to Nette nie czu�a si� r�wnie dobrze od czasu owego obiadu z Andre. Kiedy wi�c Mali, po ceremonii w ko�ciele, u�ciska�a j� serdecznie, Nette mog�a odpowiedzie� tym samym i z ca�ego serca �yczy� jej szcz�cia. P�yn�ce z oczu �zy nie mia�y ju� najmniejszego znaczenia.

Rok 1913 by� prze�omowy w �yciu Mali.

Kobiety norweskie otrzyma�y wtedy prawo g�osu, tym samym Norwegia sta�a si� pierwszym niepodleg�ym pa�stwem, kt�re to prawo kobietom przyzna�o. Mali �wi�towa�a sukces w gronie najwybitniejszych uczestniczek ruchu kobiecego. Niezapomniany dzie� dla m�odej dzia�aczki spo�ecznej!

Z Trondheim przysz�o zaproszenie na skromny �lub Nette i Alfreda. Andre oczywi�cie pojecha�, lecz Mali nie mog�a. By�a w�a�nie w si�dmym miesi�cu ci��y i nie powinna by�a opuszcza� domu. Pojecha�a natomiast Benedikte, kt�ra bardzo si� zaprzyja�ni�a z Nette w czasie �lubu Mali i Andre. Uwa�a�a zreszt�, �e powinna si� troch� rozerwa�, a Nette jej obecno�� sprawi�a ogromn� rado��. Panna Sylvestersen, cho� zaproszona, jak wszyscy pracownicy magistratu, nie przysz�a na �lub. Mia�a podobno powiedzie�, �e ma��e�stwo �na staro�� jest czym� bezwstydnym. Nette bardzo to sobie wzi�a do serca, ale wszyscy inni byli dla niej bardzo mili, �lub wypad� naprawd� okazale i uroczy�cie.

A potem� Trudno wprost opisa�, jak Nette troszczy�a si� o Alfreda! Przygotowywa�a mu najwymy�lniejsze jedzenie, zajmowa�a jego ubraniem, zaprowadzi�a go nawet na koncert, gdzie biedaczyna zasn��, by�a najwspanialsz� i najczulsz� �on�. Zaprzyja�ni�a si� te� z jego dzie�mi i by�a z nich niebywale dumna; nie przestawa�a dzi�kowa� Bogu w wieczornych pacierzach, �e j� tak szczodrze obdarowa� na stare lata. I tylko czasem przychodzi�o jej do g�owy, �e mo�e to Imre z Ludzi Lodu�

O mi�o�ci � je�li widzie� j� jako uniesienia, radosne wzloty i bolesne upadki � mo�e nie nale�a�oby tu m�wi�. Nette mia�a ju� swoje bolesne do�wiadczenie i nie chcia�a tego powtarza�. Natomiast w swoim p�nym ma��e�stwie znalaz�a wszystko, za czym w �yciu t�skni�a: czu�o��, oddanie, przyja�� i wzajemne zrozumienie, a to nie s� z�e podstawy dla budowy szcz�cia. Ona i Alfred mieli sobie mn�stwo do ofiarowania.

Andre i Benedikte wr�cili na czas do domu, zanim Mali musia�a si� uda� do nowej kliniki dla kobiet, do kt�rej powstania sama si� przyczyni�a.

Urodzi�a tam Rikarda, wspania�ego ch�opca, w kt�rego �y�ach p�yn�a krew Ludzi Lodu zar�wno ze strony ojca, jak i ze strony matki.

Wspania�y rok, my�la�a Mali, a wraz z ni� ca�a rodzina.

Ale, niestety, nadszed� rok 1914 i na �wiecie zapanowa� chaos.

Gro�ba katastrofy zawis�a nie tylko nad Lud�mi Lodu, lecz tak�e nad ca�� ludzko�ci�.

Wkr�tce jeden z potomk�w Ludzi Lodu b�dzie musia� przej�� prawdziw� pr�b� ogniow�.