Pe�en napi�cia thriller psychologiczny, rozgrywaj�cy si� w fascynuj�cym �wiecie lat dwudziestych, zaludnionym przez pi�kne kobiety, zdegenerowanych arystokrat�w, morfinist�w i cz�onk�w tajemnych sekt. W mrocznych zau�kach Wroc�awia, ponurego, przesi�kni�tego zbrodni� miasta, grasuje seryjny morderca, kt�rego tropem pod��a radca kryminalny Eberhard Mock. Krajewski tworzy mistern� intryg�, zr�cznie wykorzystuj�c wzory klasycznego krymina�u i kreuj�c w�asny, niesamowity �wiat.
NOWY JORK, NIEDZIELA 20 LISTOPADA 1960, DZIESI�TA WIECZOREM
Czarnosk�ry taks�wkarz, James Mynors, zwi�kszy� szybko�� pracy wycieraczek. Dwa ramiona chciwie zgarnia�y z przedniej szyby p�aty �niegu. Wycieraczki by�y swoistym taktomierzem, kt�ry podkre�la� rytm bigbitowej piosenki Chucka Berry�ego �Maybellene� p�yn�cej z radia. R�ce Mynorsa ta�czy�y na kierownicy, nonszalancko podrzuca�y i przyciska�y d�wigni� skrzyni bieg�w, z klaskaniem opada�y na kolana i uda. Na ponurym pasa�erze taks�wki piosenka nie robi�a najmniejszego wra�enia. Przyciska� policzek do zimnej szyby i kr�ci� we wszystkie strony trzyman� w r�ku gazet�, by nie uroni� ani jednej jasnej plamy padaj�cej z mijanych latar� i witryn sklepowych. Kiedy Mynors ustawi� pokr�t�o g�o�no�ci na maksimum, pasa�er przesun�� si� na �rodek kanapy. Spojrzenia obu m�czyzn spotka�y si� w �rodkowym lusterku.
��Zr�b ciszej i przesta� skaka� za kierownic� � klient m�wi� z silnym niemieckim akcentem. Jego ponura, nalana twarz ocieniona rondem staromodnego kapelusza przybra�a z�o�liwy wyraz. � Nie jeste�my w Afryce, na plantacji banan�w.
��Pieprzony rasista � s�owa Mynorsa zosta�y zupe�nie zag�uszone przez weso�y refren; �ciszy� radio i wjecha� w boczn� uliczk�, przy kt�rej sta�y pi�trowe pseudowiktoria�skie domki. By�o tu niewiele �wiat�a. Pasa�er z�o�y� starannie gazet� i schowa� j� do wewn�trznej kieszeni p�aszcza.
��Tam na rogu � mrukn��, staraj�c si� przebi� wzrokiem brudn� zas�on� �niegu z deszczem. Auto zatrzyma�o si� we wskazanym miejscu. Pasa�er burkn�� co� z dezaprobat�, otworzy� drzwi i zatopi� trzewiki w b�otnistej mazi. Rozpi�� parasol i ci�ko sapi�c, podszed� do okna kierowcy.
��Prosz� zaczeka�.
Mynors w odpowiedzi potar� kciukiem o palec wskazuj�cy i opu�ci� nieco szyb�. Pasa�er wyj�� z portfela banknot i wsun�� go w d�o� kierowcy. Zza szyby dobieg� go weso�y g�os zdeformowany przez jaki� osobliwy akcent:
��Z powrotem p�jdziesz sobie na piechot�, stary hitlerowcu.
Taks�wka zata�czy�a na �liskiej jezdni i odjecha�a, pogardliwie zarzucaj�c ty�em w kontrolowanych po�lizgach. Kierowca odkr�ci� szyb� � Chuck Berry za�piewa� pe�nym g�osem w cichej uliczce.
M�czyzna powoli wszed� po schodkach na niewielki ganek, obtupa� oklejone �niegiem buty i nacisn�� przycisk dzwonka. Otworzono mu prawie natychmiast. W drzwiach sta� m�ody ksi�dz w grubych rogowych okularach. Nosi� fryzur� a la Chuck Berry.
��Pan Herbert Anwaldt? � zapyta� ksi�dz.
��Dobry wiecz�r. To ja � Anwaldt wysapa� zirytowany, �ledz�c wzrokiem skr�caj�c� za rogiem taks�wk�. � Czym ja teraz wr�c� do domu?
��Ksi�dz Tony Cupaiuolo z parafii �w. Stanis�awa � przedstawi� si� Chuck Berry. � To ja do pana telefonowa�em. Prosz� wej��.
Znajomy trzask zamka, znajomy, wype�niony ksi��kami salon i lampa z zielonym aba�urem. Brakowa�o jedynie znajomego zapachu cygar i znajomego gospodarza tego domu. Oto zamiast niego zak�opotany ksi�dz Cupaiuolo wiesza� ko�o drzwi wej�ciowych przemoczony p�aszcz i kapelusz Anwaldta, strz�saj�c niezdarnie z parasola lepkie plwociny �niegu. Zamiast zapachu kuba�skich cygar nozdrza Anwaldta wci�gn�y ostr� wo� medykament�w, �a�osny smr�d kloaki, przenikliwy zapach �mierci.
��Pa�ski przyjaciel jest umieraj�cy � stwierdzi� ksi�dz.
Anwaldt wzi�� pot�ny haust nikotynowego dymu. Z sypialni na pi�trze wysz�a m�oda piel�gniarka. Z widoczn� odraz� trzyma�a w d�oniach emaliowane pojemniki wype�nione przed chwil� przez chorego. Spojrza�a na Anwaldta. Natychmiast uzyska� pewno��, �e darzy go tak� sam� sympati� jak niesiony przez siebie basen.
��Prosz� tu nie pali� � szczere oburzenie omal nie rozerwa�o guzik�w jej mocno opi�tego na piersiach fartucha. Anwaldt, licz�c w�a�nie na taki efekt, zaci�gn�� si� jeszcze mocniej.
��Panie Anwaldt, pa�ski przyjaciel umiera na raka p�uc � szepn�� ksi�dz Cupaiuolo z troskliwym wyrzutem. � Palenie tytoniu w jego domu jest niewskazane.
Piel�gniarka wesz�a do �azienki. Anwaldt zdecydowa� si� wobec tego na przerwanie palenia i wyrzuci� papierosa do kominka. Spojrza� wyczekuj�co na ksi�dza.
��Drogi panie, piel�gniarka pa�skiego przyjaciela zadzwoni�a dzisiaj do mnie i poprosi�a o ostatnie sakramenty dla chorego � ksi�dz Cupaiuolo nabra� tchu i pewno�ci siebie. � Jak pan z pewno�ci� wie, nale�y do nich tak�e sakrament spowiedzi �wi�tej. Kiedy usiad�em obok chorego, got�w wys�ucha� jego grzech�w i pob�ogos�awi� go na ostatni� drog�, pan Mock powiedzia� mi, �e ma na sumieniu jeden straszny grzech i nie wyzna go, dop�ki pan si� tu nie zjawi. Przyst�pi do spowiedzi dopiero po waszej rozmowie. Przychodzi pan prawie codziennie rano i m�g�bym zaczeka� ze spowiedzi� do jutra, ale chory domaga si� jej dzisiaj. Salus aegroti suprema lex [1]. Tak�e dla ksi�dza. Niech pan idzie teraz do niego. On wszystko panu wyja�ni � ksi�dz Cupaiuolo spojrza� na zegarek. � Prosz� si� nie przejmowa� taks�wk�. Obawiam si�, �e nie wr�ci pan dzisiaj do domu.
Anwaldt ruszy� na g�r�, lecz w po�owie schod�w zawr�ci�. Zdziwiony ksi�dz Cupaiuolo obserwowa�, jak Anwaldt podchodzi do wieszaka i wyci�ga z kieszeni p�aszcza gazet�. Ksi�dz przekrzywi� g�ow� i przeczyta� niemiecki tytu�. �Co to mo�e znaczy� �S�ddeutsche�? � zastanawia� si� przez chwil� i usi�owa� kartkowa� w wyobra�ni niewielki zeszyt, wype�niany niegdy� przez niego niemieckimi s��wkami � deutsche to niemiecki, ale s�d? Co to jest?�
My�li ksi�dza porzuci�y niemczyzn� i kiedy Anwaldt wchodzi� na szczyt schod�w, powr�ci�y do problem�w, jakich mu nie szcz�dzili jego portoryka�scy parafianie. Z �azienki dochodzi�y odg�osy torsji i bulgotanie instalacji klozetowej. Anwaldt uchyli� lekko drzwi do sypialni. Smuga �wiat�a rozci�a na p� ��ko. G�owa Mocka spoczywa�a na szczycie bia�ej g�ry poduszek. Obok pos�ania sta�y kropl�wka i stolik zawalony lekarstwami. Wysmuk�e buteleczki w pergaminowych kapturkach s�siadowa�y z przysadzistymi s�oikami pe�nymi tabletek. Mock poruszy� przebit� ig�ami d�oni� i rzuci� Anwaldtowi ironiczny u�mieszek.
��Widzisz, jakim jestem z�o�liwym staruchem. Nie do��, �e by�e� u mnie dzi� rano, to wzywam ci� zn�w wieczorem � syk wydychanego przez Mocka powietrza przybra� g��bszy ton. � Ale wybaczysz mi z pewno�ci�, kiedy ci powiem, �e chcia�em pochwali� si� przed tob� now� piel�gniark�. Jest zmienniczk� tej, kt�r� spotykasz tu co rano. Jak ci si� podoba? Tydzie� temu sko�czy�a szko�� piel�gniarsk�. Ma na imi� Eva.
��Godna tego imienia � Anwaldt usadowi� si� wygodnie w fotelu. � Niejednego by skusi�a swoimi rajskimi jab�kami.
�miech Mocka �wista� przez d�u�sz� chwil�. Zwiotcza�a sk�ra napi�a si� na ko�ciach policzkowych. Smugi samochodowych reflektor�w przesun�y si� po �cianach sypialni i na moment wydoby�y z p�mroku wisz�cy na jednej z nich i oprawiony w ramy plan jakiego� miasta opasanego szerok� i poszarpan� wst�g� rzeki.
��Sk�d ci przysz�o do g�owy to biblijne por�wnanie? � Mock uwa�nie spojrza� na Anwaldta. � Pewnie z powodu ksi�dza.
Zapad�o milczenie. Siostra Eva krztusi�a si� i kas�a�a w �azience.
Anwaldt waha� si� przez chwil� i wykr�ca� nerwowo palce. Potem roz�o�y� gazet�.
��S�uchaj, chcia�em ci co� przeczyta� � Anwaldt rozpocz�� poszukiwania okular�w. Zamiast nich znalaz� papiero�nic�. Przypomnia� sobie o zakazie palenia i schowa� j� natychmiast z powrotem.
��Niczego mi nie czytaj i pal. Pal tutaj, Herbercie, pal, kurwa, jednego za drugim i s�uchaj mojej spowiedzi � Mock zaczerpn�� tchu. � Opowiada�em ci o swojej pierwszej �onie Sophie, pami�tasz? O niej b�dzie ta historia�
��No w�a�nie� Chcia�em� � powiedzia� Anwaldt i umilk�. Mock go nie s�ysza� i szepta� co� do siebie. Anwaldt nat�y� s�uch.
��Przed trzydziestu trzema laty te� by�a niedziela i �nieg lepi� si� do szyb zupe�nie tak jak dzisiaj.
WROC�AW, NIEDZIELA 27 LISTOPADA 1927, GODZINA DRUGA PO PO�UDNIU
�nieg lepi� si� do szyby miotany podmuchami wiatru. Eberhard Mock sta� przy oknie i wygl�da� na roz�lizgan� od �niegu i b�ota Nicolaistrasse. Zegar na ratuszu wybi� drug�. Mock zapali� pierwszego dzi� papierosa. Kac powr�ci� nag�� fal� md�o�ci. Obrazy wczorajszej nocy k��bi�y si� przed jego oczami: oto teatr varietes i trzech podpitych policjant�w � komisarz Ebner w meloniku nasuni�tym na ciemi�, radca Domagalla wypalaj�cy dwudzieste cygaro �Su�tan� i on sam, radca Mock, szarpi�cy aksamitn� wi�niow� kotar� oddzielaj�c� ich dyskretn� lo�� od reszty sali; oto w�a�ciciel restauracji hotelowej �Residenz� przynosz�cy z uni�onym u�miechem p�kate kufle na koszt firmy; oto fiakier usi�uj�cy uspokoi� Mocka wpychaj�cego mu do r�ki otwart� butelk� w�dki; oto jego dwudziestopi�cioletnia �ona, Sophie, czeka na niego w sypialni � rozrzuca w�osy i nogi, patrzy powa�nie na wtaczaj�c� si� do sypialni pijan� bel�. Mock zacz�� spokojnie gasi� papierosa w popielniczce o kszta�cie podkowy. Spojrza� przelotnie na wchodz�cego do saloniku kelnera.
Heinz Rast, kelner z �Piwnicy �widnickiej�, wni�s� do saloniku talerze i p�miski. Stawiaj�c je na stole, rzuca� na zebranych uwa�ne spojrzenia. Zna� ju� Franza Mocka, kt�ry kilka dni temu przyszed� onie�mielony do jego szefa Maksa Klugego, by zam�wi� uroczysty niedzielny obiad na cze�� swojego brata. Wobec Rasta Franz Mock nie by� tak uni�ony i przy ustalaniu menu k��ci� si� o ka�dego feniga. Dzi� kelner pozna� jego �on�, Irmgard Mock, osowia�� kobiet� o �agodnych oczach, kt�ra odebra�a od niego wielkie termosy z jedzeniem i ustawia�a je na w�glowej kuchni.
��Znakomita peklowana g�owizna z kminkiem. Specjalno�� naszej firmy, na zimno, w galarecie � zachwala� kelner, nie mog�c ukry� zachwytu na widok kszta�tnej blondynki o sennych, troch� nieprzytomnych oczach, kt�ra niedba�ym ruchem poda�a kryszta�ow� cygarniczk� siedz�cemu obok niej gimnazjali�cie. Gimnazjalista wyd�uba� z cygarniczki dymi�cy niedopa�ek i zwr�ci� si� do kr�pego bruneta po czterdziestce stoj�cego przy oknie:
��Stryju Eberhardzie, prosimy do sto�u. Podano zimne zak�ski.
Brunet poca�owa� w d�o� sennook� m�od� dam� i zaj�� obok niej miejsce. Naprzeciw nich usiedli Franz i Irmgard. Gimnazjalista tkwi� niezgrabnie u szczytu sto�u. Rast ponaglony ruchem d�oni Franza wpad� do kuchni i przyni�s� pi�� p�katych butelek piwa z wyrytym na porcelanowym zamkni�ciu napisem �E. Haase�. Otworzy� trzy i rozla� piwo do w�skich kufli. Nast�pnie usiad� w kuchni i przez zamkni�te drzwi przys�uchiwa� si� rozmowie przy stole.
��Niepotrzebnie wykosztowali�cie si� na ten uroczysty obiad. Irmgard tak dobrze gotuje, �e jej wyroby mog�yby by� ozdob� �Piwnicy �widnickiej� � spokojny bas, wsysanie piwnej piany i westchnienie ulgi.
��Nie mogli�my pozwoli�, �eby taka dama jak Sophie jad�a nasz� niedzieln� kaszank� z kwaszon� kapust�. A tutaj mamy to, co si� je w wy�szym� towarzystwie � nerwowy baryton zacinaj�cy si� po ka�dym s�owie. � Dzi�kujemy, �e w ko�cu zgodzi�a si� pani do nas przyj��. To zaszczyt dla prostego majstra.
��Zapewniam pana, Franz, �e widzia�am damy wylizuj�ce smalec z salaterek � melodyjny, cichy i prawie dziecinny g�os. � Cho� pochodz� z arystokracji, ju� podczas studi�w w konserwatorium pozby�am si� klasowych przes�d�w� � nuta zniecierpliwienia. � Poza tym nie rozumiem tego �w ko�cu�. O ile wiem, nikt do tej pory mnie tu nie zaprasza�.
��Erwinie, zdajesz w tym roku matur� � bas, trzask zapa�ki, dym wysapywany nozdrzami. � Jakie s� twoje dalsze plany?
Rast zamiesza� ros�, nape�ni� nim talerze. Na du�ym p�misku kelner pouk�ada� szparagi i pola� je roztopionym mas�em. Otworzy� drzwi, wni�s� wszystko do pokoju i zameldowa� weso�o:
��Oto co� na ciep�o: bulion z ��tkiem i szparagi.
Eberhard Mock zgasi� papierosa. Jego bratanek wbi� wzrok w trzebnicki haft obrusa i powiedzia� powoli i dobitnie:
��Chc� studiowa� germanistyk� na uniwersytecie.
��O, ciekawe � Eberhard Mock z widocznym zadowoleniem wlewa� w siebie �y�ki bulionu. � Pami�tam, �e niedawno chcia�e� zosta� policjantem.
��Tak by�o, zanim pozna�em poezj� Heinego.
Kiedy Rast dotkn�� p�miska z galaret�, by go wynie��, Franz Mock przytrzyma� kelnera za r�k� i odkroi� widelcem spory kawa� g�owizny.
��Zap�aci�em, to jem � Franz Mock poblad� na twarzy i przypomina� Rastowi pewnego pijaka, kt�ry kiedy� w jego restauracji jednym ruchem wywr�ci� st� do g�ry nogami. � Ja wiem, �e prosty majster na kolei nie mo�e by� wzorem dla swojego syna� Ale m�wi�em ci tyle razy: Zosta� in�ynierem na kolei, b�dziesz du�o zarabia� i je�dzi� co roku do Sopotu� Nie s�uchasz mnie i chcesz koniecznie studiowa� jakiego� �yda�
��Tato, ja jestem poet� � Erwin nerwowo wy�amywa� palce. � Chc� robi� to, co kocham�
Irmgard da�a znak Rastowi, �eby wyszed� z pokoju. Rast chwyci� za talerz z resztkami galarety, lecz Franz Mock zn�w przytrzyma� go za r�k�.
��Kocham, kocham � kawa�eczki mi�sa i �liny znalaz�y si� na trzebnickim obrusie. � Jeste� jakim� peda�em czy co? Poeci to same peda�y lub gud�aje. A ty jakie piszesz wiersze? Tylko o gwiazdach i maszynach. Czemu nie napiszesz wiersza mi�osnego do kobity? Ju� wiem, wiem� Ten tw�j nowy belfer od literatury niemieckiej� To on pr�buje ci� spedali�
��Franz, przesta�, bo mnie popami�tasz � Irmgard spiorunowa�a wzrokiem najpierw m�a, a potem kelnera. Ten wyrwa� Franzowi Mockowi p�misek z resztkami g�owizny w galarecie i wybieg� do kuchni. Na wielkiej patelni roztopi� mas�o i u�o�y� na niej pokrojone w plasterki kartofle. Na drugim palenisku ustawi� rondel z baranin� w g�stym sosie. W jadalni zapad�a cisza. Przerwa� j� za chwil� g�os rozkapryszonego dziecka:
��Ebi, ty sam kiedy� zajmowa�e� si� literatur� �aci�sk�. Chcia�e� by� profesorem. Czy�by� by� homoseksualist�?
Rast wni�s� tac� z kolejnym daniem.
��Drodzy pa�stwo, oto baranina z zio�ami, pieczone kartofle, sa�atka z selera i kompot wi�niowy � Rast zbiera� sprawnie naczynia, pop�dzany z�ym wzrokiem Irmgard. Wyszed� do kuchni i przywar� uchem do drzwi: tylko przenikliwy stukot sztu�c�w.
��Moja droga � spokojny glos po chwili. � O tym ty chyba wiesz najlepiej.
��Stryju Ebi, co z�ego jest w badaniu literatury? � niespokojny tenor przechodzi� chwilami w falset. � Niech stryj wyt�umaczy mojemu ojcu, �e to nic z�ego. Stryj najlepiej wie, ilu wznios�ych chwil dostarcza nam poezja, jakich dzi�ki niej za�ywamy rozkoszy� Sam stryj studiowa� Horacego i napisa� o nim artyku� po �acinie� Nasz �acinnik, rektor Piechotta, bardzo sobie ceni te stryja uwagi�
��Ja my�l� � syk gazu z otwieranej butelki towarzyszy� zachrypni�temu g�osowi, nadwer�onemu przez dziesi�tki wczorajszych papieros�w � �e wykszta�cenie i wykonywany zaw�d nie zawsze id� ze sob� w parze, co wida� na moim przyk�adzie�
��Przesta�, Ebi, i m�w po ludzku � st�umione bekni�cie. � Ty zostawi�e� te bzdury, o kt�rych m�wi� Erwin, i wybra�e� prac� policjanta. M�w kr�tko: co jest lepsze dla ch�opaka � poeta czy in�ynier kolejowy?
��No, powiedz nam � rozkaprysi�o si� dziecko. � Wszyscy czekamy na rozstrzygni�cie tego interesuj�cego dylematu.
��In�ynier � k�s zosta� g�o�no prze�kni�ty.
Rast uskoczy� od drzwi, kt�rych Erwin omal nie rozwali�, wybiegaj�c z pokoju. Gimnazjalista wcisn�� na g�ow� czapk�, wbi� si� w nieco za ciasny p�aszcz i wybieg� z domu.
��Oto deser, drodzy pa�stwo: �l�ski makowiec � Rast podawa� ciasto i kaw�. Kiedy zabiera� nietkni�te kotlety sprzed biustu Sophie, zauwa�y�, �e w jej d�oni mocno dr�y papiero�nica. Spojrza� na Sophie i wiedzia�, �e to nie koniec nieprzyjemnego obiadu.
��Ciekawe, znam swojego m�a od dw�ch lat i dzi� go po raz pierwszy nie poznaj� � na policzkach Sophie pojawi�y si� lekkie rumie�ce. � Gdzie twoja plebejska si�a, Eberhardzie, kt�ra sprawia, �e przest�pcy przed tob� pierzchaj�, kt�ra zmusi�a mnie kiedy�, bym oszala�a na twoim punkcie? Zabrak�o ci dzi� tej mocy, by obroni� tego wra�liwego ch�opca? W domu szydzisz z technokrat�w, z ludzi o horyzontach ograniczonych liczbami, a tutaj stawiasz kolejarza nad poet�? Szkoda, �e tw�j subtelny, brat nie widzi ciebie, gdy czytasz Horacego i wzruszasz si� przy �Cierpieniach m�odego Wernera�. Radca kryminalny Mock usypia w fotelu, w bezpiecznym kr�gu lampy, a na jego okr�g�y brzuch, wyd�ty od piwa i golonki, osuwa si� szkolne wydanie �d Horacego; szkolne ze s�owniczkiem, bo ten wybitny �aci�ski stylista nie pami�ta ju� s��wek.
��Zamknij ryja � powiedzia� cicho Eberhard Mock.
��Ty �winio! � Sophie gwa�townie wsta�a od sto�u.
Mock popatrzy� melancholijnie na wybiegaj�c� z pokoju �on�, a nast�pnie ws�ucha� si� w stukot jej pantofli na schodach. Zapali� papierosa i u�miechn�� si� do Franza.
��Jak si� nazywa ten belfer Erwina? Sprawdzimy, mo�e rzeczywi�cie jest peda�em?
WROC�AW, NIEDZIELA 27 LISTOPADA, PӣNOC
Mock wyszed� chwiejnym krokiem z restauracji �Savoy� przy Tauentzienplatz. Wybieg� za nim boy i poda� mu kapelusz, kt�rego Mock nie w�o�y�, pozwalaj�c mokrym plackom �niegu osiada� na wilgotnych od potu w�osach. Pod oknami restauracji Sangera chwia� si� samotny pijak, kt�ry swe czynno�ci fizjologiczne przerywa� gwizdaniem na przeje�d�aj�ce doro�ki. Gwizdanie boya najwyra�niej by�o bardziej przekonuj�ce, poniewa� nie min�a chwila, a przed Mockiem zatrzyma�a si� stara i po�atana buda. Pijak ruszy� z kopyta, lecz Mock by� bli�ej. Rzuci� boyowi pi��dziesi�ciofenig�wk� i opad� na siedzenie, omal nie mia�d��c jakiej� kruchej ludzkiej istoty.
��Szanowny pan raczy wybaczy�, tak szybko pan wsiad�, �e nie zd��y�em szanownego pana poinformowa�, �e ju� mam pasa�era. Ja jestem fiakier Bombosch, a to moja c�rka Rosemarie. Ten kurs jest ostatni i zaraz jedziemy do domu � fiakier jowialnie podkr�ca� napuszone w�sy. � Jest tak ma�a, �e szanownemu panu na pewno nie b�dzie za ciasno. To jeszcze takie m�ode�
Mock spojrza� na tr�jk�tn� twarz towarzyszki podr�y. Wielkie, naiwne oczy, toczek z woalk� i p�aszczyk. Dziewczyna mog�a liczy� osiemna�cie lat, mia�a szczup�e, sine od zimna d�onie i dziurawe, podzelowane buty. Wszystko to Mock dostrzeg� w �wietle latarni stoj�cych wok� Muzeum Staro�ytno�ci �l�skich.
Rosemarie obserwowa�a ogromny gmach muzeum przesuwaj�cy si� po prawej stronie ulicy. Mock g�o�no liczy� knajpy na Sonnenplatz, Gr�bschenerstrasse i na Rehdigerstrasse, a wyniki swoich oblicze� oznajmia� Rosemarie ze szczer� rado�ci�.
Doro�ka zatrzyma�a si� na Rehdigerplatz przed okaza�� kamienic�, w kt�rej Mock wraz z �on� Sophie zajmowa� pi�ciopokojowe mieszkanie na drugim pi�trze. Mock wygramoli� si� z doro�ki i rzuci� fiakrowi pierwszy lepszy pognieciony banknot, kt�ry wyci�gn�� z kieszeni p�aszcza.
��Za reszt� kup buty i r�kawiczki swojej c�runi � czkn�� g�o�no i nie s�ysz�c radosnych podzi�kowa� doro�karza, rozpostar� szeroko ramiona, pochyli� g�ow� i przyst�pi� do szar�owania ni� drzwi kamienicy.
Na szcz�cie dla g�owy Mocka str� kamienicy nie spa� i zd��y� na czas otworzy� drzwi. Mock u�ciska� go wylewnie i nie spiesz�c si�, rozpocz�� mozoln� w�dr�wk� po schodach, wpadaj�c na Scyll� por�czy i Charybd� �ciany, straszony przez Cerbera, kt�ry z wyciem i szczekaniem rzuca� si� w przedsionkach Hadesu za jakimi� zamkni�tymi drzwiami. Mock, niepowstrzymany nawet syrenim �piewem s�u��cej, kt�ra usi�owa�a zdj�� z niego p�aszcz i kapelusz, ani dzik� rado�ci� starego psa Argosa, dotar� do Itaki swej sypialni, gdzie czeka�a na niego wierna Penelopa w mu�linowym szlafroczku i pantoflach na obcasach.
Mock u�miechn�� si� do zamy�lonej Sophie, z g�ow� na oparciu szezlonga stoj�cego obok roz�cielonego ��ka. Sophie przeci�gn�a si� lekko, a mu�lin szlafroka mocno przylgn�� do jej obfitych piersi. Mock zrozumia� to jednoznacznie i zacz�� gor�czkowo si� rozbiera�. Kiedy mocowa� si� z tasiemkami kaleson�w, Sophie westchn�a:
��Gdzie by�e�?
��W knajpie.
��Z kim?
��Spotka�em dw�ch koleg�w, tych, co wczoraj � Ebnera i Domagall�.
Sophie wsta�a i wsun�a si� pod ko�dr�. Nieco zdziwiony Mock uczyni� to samo i przytuli� si� mocno do plec�w �ony. Nie bez wysi�ku przecisn�� rami� pod jej pach� i chciwie rozsun�� palce na mi�kkiej piersi.
��Wiem, �e chcesz mnie przeprosi�. Wiem o tym doskonale. B�d� dalej dumny, twardy i nic nie m�w. Wybaczam ci zachowanie u Franza. Wybaczam ci p�ne przyj�cie. Chcia�e� si� napi�, by�e� zdenerwowany � m�wi�a monotonnym g�osem, patrz�c w lustro toaletki stoj�cej naprzeciwko ��ka. � M�wisz, �e by�e� z kolegami. Nie k�amiesz. Na pewno nie by�e� z �adn� kobiet� � podnios�a si� na �okciu i spojrza�a w oczy swojemu odbiciu. � W takim stanie nie da�by� rady �adnej kobiecie. Ostatnio niewiele mo�esz z siebie wykrzesa�. Po prostu jeste� s�aby w alkowie.
��Teraz mog�, jestem w stanie ci� ujarzmi�. B�dziesz mnie b�aga�a, bym przesta� � Mockowi p�on�y policzki, jedn� r�k� szarpa� mu�lin szlafroka, drug� � bawe�n� kaleson�w. � Dzi� w ko�cu pocznie si� nasze dziecko.
Sophie odwr�ci�a si� do m�a i dotykaj�c ustami jego ust, m�wi�a g�osem rozespanego dziecka:
��Czeka�am na ciebie wczoraj, by�e� z kolegami, czeka�am na ciebie dzisiaj � te� by�e� z kolegami, chcesz si� teraz pierdoli�?
Mock uwielbia�, kiedy by�a wulgarna. W podnieceniu rozerwa� kalesony. Sophie opar�a si� o �cian�. Spod jej nocnej koszuli wysun�y si� dwie w�skie zar�owione stopy. Mock zacz�� je g�adzi� i ca�owa�. Sophie wsun�a palce w g�ste w�osy m�a i odsun�a jego g�ow�.
��Chcesz si� pierdoli�? � ponowi�a pytanie. Mock zamkn�� oczy i skin�� g�ow�. Sophie podci�gn�a nogi ku sobie i obiema stopami dotkn�a klatki piersiowej m�a. Wyprostowa�a je gwa�townie, spychaj�c go z ��ka. � Z kolegami si� pierdol � us�ysza� szept �ony, gdy upada� na szorstki dywan.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 28 LISTOPADA, GODZINA DRUGA W NOCY
Mock obudzi� si� na biurku w swoim gabinecie. Jego praw� d�o� pokrywa�y skrzepy krwi. Lampa o�wietla�a flaszk� re�skiego spatburgundera i do po�owy nape�niony kieliszek. Przyjrza� si� d�oni w �wietle lampy. Z zaschni�tej, brunatnej grudki krwi wystawa�o kilka jasnych w�os�w. Mock wyszed� do kuchni, przytrzymuj�c rozerwane kalesony. Umy� dok�adnie r�ce w �eliwnej umywalce. Potem nala� wody do emaliowanego kubka i wypi�, ws�uchuj�c si� w odg�osy z podw�rka: jakby metaliczne szcz�kanie spr�yn. Wyjrza� przez okno. Fiakier Bombosch na�o�y� koniowi na g�ow� worek z obrokiem i g�aska� go po karku. Buda kiwa�a si� na resorach na wszystkie strony. Rosemarie zarabia�a na nowy p�aszczyk.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 28 LISTOPADA, GODZINA SZ�STA RANO
Mock otworzy� oczy i nas�uchiwa� przez chwil� nawo�ywa� mleczarzy, kt�re powtarza�y si� regularnie i uparcie. Poranny ch��d przenika� jego wci�ni�te w fotel cia�o. Z trudem otworzy� usta i przesun�� wysuszonym j�zykiem po tarce podniebienia. Poniewa� �adna pozycja na fotelu nie by�a bezbolesna, Mock postanowi� wsta�. Owin�� si� szlafrokiem i zaklaska� bosymi stopami po piaskowcu pod�ogi w przedpokoju. Pies Argos okazywa� porann� szalon� rado��, kt�rej jego pan nie podziela� w najmniejszym stopniu. W �azience Mock wetkn�� szczoteczk� do pude�ka z proszkiem �Ph�nix� i rozpocz�� ablucje jamy ustnej. Skutek by� taki, �e do kwasowo-alkoholowych wyziew�w do��czy� si� cierpki posmak cementu. Mock z w�ciek�o�ci� wyplu� do umywalki szar� ma� i kremem �Peri� namydli� wielki p�dzel z borsuczej sier�ci. Brzytwa by�a przedmiotem, kt�rego powinien dzi� u�ywa� tylko pod czyj�� baczn� kontrol�. Mocne uk�ucie u�wiadomi�o mu, �e si� zaci��. Ma�a stru�ka krwi by�a bardzo jasna, ja�niejsza od krwi wyp�ywaj�cej wczoraj w nocy z nosa Sophie. Mock spojrza� uwa�nie w swe odbicie.
��Dlaczego mog� �mia�o spojrze� ci w oczy? � wyciera� twarz i wklepywa� w ni� wod� kolo�sk� od Welzla. � Dlatego �e nic si� wczoraj nie wydarzy�o. Zreszt� nic nie pami�tam.
S�u��ca Marta Goczoll krz�ta�a si� po kuchni, jej m��, kamerdyner Adalbert, sta� wyprostowany jak struna, w jednej r�ce trzymaj�c ponad tuzin krawat�w, w drugiej za� � wieszak z garniturem i bia�� koszul�. Mock ubra� si� w po�piechu i zawi�za� na szyi bordowy krawat. Marta wepchn�a jego gruby w�ze� mi�dzy sztywne skrzyd�a ko�nierzyka. Mock z trudem wcisn�� na opuchni�te stopy �wie�o wypastowane przez Adalberta trzewiki, narzuci� na ramiona jasny p�aszcz z wielb��dziej we�ny, w�o�y� kapelusz i wyszed� z mieszkania. Na korytarzu zacz�� �asi� si� do niego du�y szpic. Mock pog�aska� psiaka. Jego w�a�ciciel, mecenas Patschkowsky, spojrza� z pogard� na swojego s�siada wydzielaj�cego, jak co dzie�, alkoholowo-kolo�skie wonie.
��Wczoraj w nocy by�y u pana straszne ha�asy. Moja �ona nie mog�a zasn�� do rana � wycedzi� Patschkowsky.
��Tresowa�em psa � wybe�kota� Mock.
��Chyba w�asna �on� � monokl Patschkowskiego zab�ysn�� w ��tym �wietle �ar�wki. � My�li pan, �e mu wszystko wolno? Ten pa�ski pies lamentowa� ludzkim g�osem.
��Niekt�re bydl�ta m�wi� ludzkim g�osem na miesi�c przed Wigili� � Mock zapragn�� zrzuci� s�siada ze schod�w.
��Doprawdy? � Patschkowsky uni�s� w zdziwieniu �uki brwi.
��W�a�nie rozmawiam z jednym z nich.
Mecenas stan�� jak skamienia�y i wpatrywa� si� przez chwil� w przekrwione bia�ka oczu Mocka. Potem zszed� powoli po schodach, zdobywaj�c si� na kolejne b�yskotliwe �doprawdy?�.
Mock wr�ci� do mieszkania. Stwierdziwszy, �e drzwi sypialni s� zamkni�te od wewn�trz, wtoczy� si� do kuchni. Adalbert i Marta siedzieli przy stole, mocno wyl�knieni.
��Pan radca nie zjad� �niadania. Zrobi�am jajecznic� z kurkami � Marta ukaza�a braki w uz�bieniu.
��Jedzcie na zdrowie � Mock u�miechn�� si� wylewnie. � Chcia�em wam �yczy� dobrego dnia. Oby by� tak dobry jak wczorajsza noc, dobrze spali�cie, prawda?
��Tak, panie radco � Adalbertowi zdawa�o si�, �e jeszcze teraz s�yszy przera�liwy krzyk Sophie i t�pe drapanie psich �ap po zamkni�tych drzwiach sypialni.
Mock wyszed� z mieszkania, zaciskaj�c powieki i z�by.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 28 LISTOPADA, GODZINA DZIEWI�TA RANO
Wachmistrz kryminalny, Kurt Smolorz, nale�a� do najlepszych pracownik�w wroc�awskiego Prezydium Policji. Jego brutalno�� by�a przeklinana przez przest�pc�w, a lakoniczno�� raport�w wychwalana przez zwierzchnik�w. Jeden z jego prze�o�onych najbardziej ceni� w nim jeszcze inn� cech� � domy�lno��. Cech� t� ujawni� Smolorz tego ranka w spos�b oczywisty, i to dwukrotnie. Po raz pierwszy, kiedy wszed� do wy�o�onego ciemnym drewnem gabinetu Mocka i zobaczy� odbity na jego czole czerwony zarys sygnetu � niew�tpliwy znak, �e radca opiera� na nim um�czone czo�o. Smolorz nie zameldowa� wtedy o potwornej zbrodni w kamienicy �Pod Gryfami� w Rynku, gdzie mia� si� stawi� bezzw�ocznie � na rozkaz dyrektora kryminalnego Heinricha M�hlhausa � wraz ze swoim szefem. Wiedzia�, �e Mock w tym momencie niczego nie zrozumie.
��Czekam na pana radc� w samochodzie � powiedzia� Smolorz i wyszed�, aby podstawi� nowego czarnego adlera pod bram� Prezydium Policji. Nie by�a to jedyna przyczyna tak szybkiego oddalenia si� wachmistrza. Mock pozna� inn�, kiedy kln�c, wtoczy� si� na siedzenie pasa�era. Zobaczy� w�wczas pokryt� rudymi w�oskami d�o� Smolorza trzymaj�c� butelk� mleka. Mock otworzy� j� i wypi� chciwie kilka �yk�w. Teraz by� got�w do wys�uchania relacji Smolorza. Ten zapu�ci� silnik.
��Kamienica �Pod Gryfami�, �sma rano � Smolorz jak pisa�, tak i m�wi�. � Szewc Rohmig nie wytrzyma� smrodu i rozbi� �cian� w swoim warsztacie. Za �cian� trup.
Z Schuhbr�cke, gdzie mie�ci�o si� Prezydium Policji, do Rynku by�o niedaleko. Mock wypija� ostatnie krople mleka, a Smolorz parkowa� adlera pod Zak�adami Loteryjnymi na Nicolaistrasse. Na ty�ach kamienicy �Pod Gryfami�, na wewn�trznym podw�rku, przed ma�ym warsztatem szewskim czeka� umundurowany policjant. Zasalutowa� na ich widok. Obok policjanta sta� w�saty suchotnik, kt�ry w heroicznym wysi�ku d�wiga� na sobie sk�rzany fartuch, i oty�a jejmo�� niemog�ca przyj�� do wiadomo�ci, �e na brudnym podw�rku nie ma �adnej �awki. Magnezja roz�wietla�a co kilka sekund n�dzn� izb�, wype�nion� odorem przegni�ego od potu obuwia oraz kleju kostnego. Mock i Smolorz weszli do �rodka i poczuli jeszcze inn�, dobrze im znan�, jedyn� w swoim rodzaju wo�. Lepi�ca si� od kleju lada dzieli�a warsztat na dwie cz�ci. Dwie �ciany zastawione by�y piwnicznymi rega�ami, na kt�rych sta�y buty. Trzecia zaopatrzona by�a w ma�e okno i drzwi, natomiast od czwartej bi� �w znany policjantom smr�d. W �cianie tej wyr�bany by� nieregularny otw�r metr na metr. Przed nim kl�cza� policyjny fotograf Ehlers i wpycha� sw�j obiektyw w ciemn� komor�. Mock, zatykaj�c nos, zajrza� do �rodka. Latarka wy�owi�a z ciemno�ci ma�ej niszy bezw�os� czaszk� obci�gni�t� rozk�adaj�c� si� sk�r�. R�ce i nogi przywi�zane by�y do hak�w na przeciwleg�ej �cianie komory. Radca spojrza� jeszcze raz na twarz trupa i zobaczy� t�ustego robaka, kt�ry usi�owa� si� wkr�ci� w zalane bielmem oko. Mock wyszed� szybkim krokiem z warsztatu, zdj�� p�aszcz, rzuci� go mundurowemu i rozstawiwszy szeroko nogi, opar� r�ce o �cian�. Smolorz, s�ysz�c odg�osy wydawane przez szefa, nie m�g� sobie wybaczy�, �e nie przewidzia� skutk�w kaca, mleka i rozp�ywaj�cego si� trupa. Mock wyj�� z kieszeni spodni chusteczk� ze swoimi inicja�ami wyszytymi przez Sophie i wytar� usta. Wystawi� twarz ku niebu i chciwie �yka� krople padaj�cego deszczu.
��We�cie ten kilof � powiedzia� do mundurowego � i rozwalcie �cian�, tak by mo�na by�o wyci�gn�� tego umarlaka. Smolorz, zawi�� sobie chust� wok� ust i nosa i przeszukaj komor� i kieszenie trupa, a ty, Ehlers, pom� Smolorzowi.
Mock w�o�y� jasny p�aszcz, poprawi� kapelusz i rozejrza� si� po podw�rku.
��Kim pani jest? � wys�a� promienny u�miech w stron� t�ustej damy, kt�ra przest�powa�a z nogi na nog�.
��Ernst Rohmig, mistrz szewski � gorliwie przedstawi� si� niepytany suchotnik. Wzruszy� ramionami, aby poprawi� swoj� sk�rzan� zbroj�.
��Zarz�dca kamienicy � fukn�a dama. Jej t�uste w�osy nawini�te na papiloty ob�azi�y z taniej farby. � Szybciej, drogi panie, my�li pan, �e mog� tu sta� w niesko�czono�� i zamartwia� si�, ile b�d� musia�a dop�aci� sprz�taczce za umycie �ciany, kt�r� pan zabrudzi�?! Teraz prosz� mi si� przedstawi�! Ja jestem Mathilde K�hn, plenipotent w�a�ciciela, a pan?
��Eberhard Mock, damski bokser � mrukn�� radca kryminalny, odwr�ci� si� gwa�townie i wcisn�� z powrotem do izdebki. � Ehlers, zr�b tu porz�dek i pozbieraj wszystko, co wa�ne. Smolorz, przes�uchaj ich.
Powiedziawszy to, Mock pobieg� truchtem do sieni kamienicy, mijaj�c Smolorza, kt�ry sta� z przes�uchiwanymi pod jednym parasolem i pr�bowa� unikn�� jadu �mii i pr�tk�w gru�licy. W bramie Mock pozdrowi� doktora Lasariusa z policyjnej kostnicy, za kt�rym wolnym krokiem sz�o dw�ch ludzi z noszami.
Mock stan�� przed domem i obserwowa� bezmy�lnie du�y ju� o tej porze ruch uliczny. Jaka� para m�odych ludzi by�a tak w siebie zapatrzona, �e nie zauwa�y�a go. M�odzieniec potr�ci� niechc�cy radc� i natychmiast przeprosi�, uchylaj�c grzecznie kapelusza. Dziewczyna spojrza�a na Mocka i szybko odwr�ci�a poszarza�� od zm�czenia twarz. Rosemarie wyra�nie nie pos�u�y�o nocne ko�ysanie doro�karskiej budy.
Mock rozejrza� si� doko�a i szybkim krokiem ruszy� do kwiaciarni Apelta. W podmalowanych oczach pulchnej kwiaciarki dostrzeg� cie� zainteresowania. Zam�wi� kosz pi��dziesi�ciu herbacianych r� i poleci� go przes�a� na adres �Sophie Mock, Rehdigerplatz 2�. Na kremowym kartoniku, kt�ry kaza� do��czy� do bukietu, wykaligrafowa�: �Nigdy wi�cej, Eberhard�, zap�aci� i zostawi� kwiaciark� sam na sam ze wzrastaj�cym zainteresowaniem.
Pod nogami zapl�ta� mu si� jaki� gazeciarz. Mock pozby� si� go, wciskaj�c mu kilka fenig�w i dzier��c gazet� pod pach�, przeci�� na skos zachodni� pierzej� Rynku. Po chwili siedzia� w adlerze, pali� pierwszego tego dnia papierosa i czeka� na Smolorza i Ehlersa. Czas skraca� sobie czytaniem �Breslauer Neueste Nachrichten�. Na jednej ze stron og�oszeniowych jego wzrok przyku� niezwyk�y rysunek. Mandala, ko�o przemian, otacza�a ponurego starca z wzniesionym do g�ry palcem. �Ojciec duchowy ksi��� Aleksiej von Orloff udowadnia, �e koniec �wiata jest bliski. Oto nast�puje kolejny obr�t Ko�a Historii � powtarzaj� si� zbrodnie i kataklizmy sprzed wiek�w. Zapraszamy na wyk�ad m�drca z Sepulchrum Mundi [2]. Niedziela 27 listopada, Gr�nstrasse 14-16�. Mock odkr�ci� szyb� i pstrykn�� niedopa�kiem wprost w nadchodz�cego Smolorza. Ten strzepn�� popi� z p�aszcza i wsiad� do samochodu, pomijaj�c milczeniem przeprosiny ze strony Mocka. Na tyln� kanap� wgramoli� si� objuczony statywem Ehlers oraz asystent kryminalny Gustav Meinerer, specjalista od daktyloskopii.
��Rohmig wynajmowa� sw�j warsztat od miesi�ca, dok�adnie: od 24 pa�dziernika � Smolorz otworzy� policyjny notes. � Od lipca do ko�ca pa�dziernika, jak m�wi�o babsko, warsztat sta� pusty. Ka�dy w�amywacz m�g� tam wej��. Str� kamienicy jest cz�sto pijany i �pi, zamiast pilnowa�. Teraz gdzie� si� zawieruszy�. Leczy chyba kaca. Szewc skar�y� si� od pocz�tku na smr�d. Jego szwagier murarz powiedzia� mu o kawale, jaki robi� murarze, gdy im si� dobrze nie zap�aci. Wmurowuj� jajko w �cian�. �mierdzi. Rohmig my�la�, �e za �cian� jest jajko. Dzi� rano chcia� je usun��. Rozwali� �cian� kilofem. To tyle.
��Co znale�li�cie? � zapyta� Mock.
��To � Smolorz wyj�� z kieszeni brunatn� kopert�, wyci�gn�� z niej portfel z krokodylej sk�ry i poda� go Mockowi.
Mock przejrza� zawarto�� portfela. By� w nim dow�d osobisty na nazwisko Emil Gelfrert � urodzony 17 II 1876, muzyk, kawaler, zamieszka�y przy Friedrich-Wilhelm-Strasse 21, notes z adresami i telefonami, kwit z pralni na to samo nazwisko, karta biblioteczna Biblioteki Miejskiej, kilka bilet�w tramwajowych oraz widok�wka z Karkonoszy z napisem
��To wszystko? � Mock przypatrywa� si�, jak ludzie z kostnicy wnosz� �s�odkiego� do zaparkowanego tu� obok karawanu.
��Nie, jeszcze to. Kto� przypi�� mu to do kamizelki. � Smolorz trzyma� w szczypczykach kartk� z kalendarza �Universal� z dat� 12 wrze�nia 1927. �adnych notatek, po prostu zwyk�a kartka z kalendarza, jak� codziennie odrywaj� nieszcz�liwi, czyli ci, kt�rzy licz� czas. Kartka przebita by�a ma�� agrafk�.
���adnych odcisk�w palc�w � doda� Meinerer. � Doktor Lasarius z kostnicy ustali� przedzia� czasowy morderstwa: sierpie�-wrzesie�.
��Smolorz, jedziemy na Friedrich-Wilhelm-Strasse, do mieszkania muzyka. � Mock z ulg� przyj�� ssanie pustego �o��dka. To oznacza�o, �e organizm by� got�w na piwo i bu�k� prze�o�on� napaprykowan� s�onink�. � Mo�e spotkamy tam wiern� Ann�, kt�ra przy rob�tce czeka na powr�t swego artysty z filharmonii?
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 28 LISTOPADA, GODZINA DZIESI�TA RANO
Elisabeth Pfl�ger rozbiera�a si� powoli, uk�adaj�c porz�dnie na krze�le garderob�. Odpi�a po�czochy od podwi�zek. Sophie Mock podziwia�a jej w�skie, bia�e d�onie powoli roluj�ce �liskie po�czochy. Elisabeth zdj�a pas, a potem zsun�a jedwabne majtki. By�a ca�kiem naga. W wysmuk�ych palcach lewej r�ki trzyma�a ma�e srebrne puzderko, w jej drugiej d�oni ko�ysa�a si� rze�biona �y�eczka z d�ugim uchwytem. Zanurzy�a j� w puzderku i przysun�a do twarzy Sophie.
��To bardzo dobre kakao � szepn�a. Sophie poci�gn�a nosem, wzdrygn�a si� i przesun�a palcami po aksamitnych, lekko zaczerwienionych nozdrzach.
��Zakryj twarz woalk� � powiedzia�a Elisabeth. � Ukryjesz siniec i zachowasz incognito. Nie musisz nikomu pokazywa� swojej twarzy. Wszystko b�dziesz robi�a ca�kiem dobrowolnie. Mo�esz r�wnie� nie robi� nic, tylko patrze�. Mo�esz w ka�dej chwili st�d wyj��. Takie s� zasady.
Elisabeth uj�a d�o� przyjaci�ki i otworzy�a drzwi, kt�re z buduaru prowadzi�y do maureta�skiej sypialni. Sophie sta�a nieco bezradna, trzymaj�c w wolnej r�ce kosz herbacianych r�. Na �o�u, pod ��tym baldachimem siedzia� nagi m�ody m�czyzna i pi� jaki� napar. W pokoju pachnia�o mi�t�. Elisabeth podesz�a do m�czyzny i odebra�a od niego pust� fili�ank�. Ze stoj�cego obok dzbanka nala�a sobie naparu do pe�na.
��To mi�ta � powiedzia�a do Sophie. � Nap�j Wenus.
Nap�j Wenus najwyra�niej zacz�� dzia�a� na m�czyzn�.
��Pami�taj � Elisabeth udawa�a, �e tego nie widzi, i dmucha�a w fili�ank�. � Mo�esz w ka�dej chwili opu�ci� to miejsce. Z buduaru wychodzi si� wprost na schody.
Sophie nigdzie nie wysz�a.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 28 LISTOPADA, GODZINA JEDENASTA RANO
Gelfrert zajmowa� ma�y pok�j na poddaszu okaza�ej kamienicy na Friedrich-Wilhelm-Strasse 21. Pok�j ten opr�cz taboretu, miednicy, lustra, wieszaka i �elaznego ��ka wype�nia�y r�wno poustawiane pod oknem butelki po likierze z zi� alpejskich Guttentaga. Na parapecie sta�o kilka ksi��ek i futera� z waltorni�.
��Mia� delikatne podniebienie � zauwa�y� Ehlers, rozstawiaj�c statyw.
Mock wyda� odpowiednie polecenia swoim ludziom, zszed� na d�, przeszed� przez ulic� i poszed� w stron� K�nigsplatz. Deszcz przesta� pada�, pojawi�o si� s�o�ce i o�wietli�o jaskrawy szyld gospody Grengla. Za chwil� Mock poch�ania� tam upragnion� bu�k� ze s�onin�, zapijaj�c piwem jej ostry paprykowy smak. Z ulg� wypi� ostatnie krople piwa i poczu� lekki zawr�t g�owy. Rzuci� kilka drobnych sympatycznemu buldogowi, kt�ry wyciera� kufle za barem, i zamkn�� si� w kabinie telefonicznej. Przez chwil� przypomina� sobie w�asny numer telefonu. Adalbert podni�s� s�uchawk� po pierwszym sygnale.
��Dzie� dobry, czy jest pani? � Mock d�ugo wymawia� sylaby.
��Niestety, panie radco, pani Sophie wysz�a godzin� temu � Adalbert m�wi� bardzo szybko, wiedzia�, �e jego panu trzeba relacjonowa� wszystko, bez oczekiwania na pytania. � Posz�a na zakupy z pann� Pfl�ger, kr�tko po tym, jak przys�ano jej kosz r�. Ten kosz wzi�a ze sob�.
Mock odwiesi� s�uchawk� i opu�ci� knajp�. Jego ludzie siedzieli w adlerze i wype�niali wn�trze auta nikotynowym dymem. Przy��czy� si� do nich.
��Gelfrert kiedy� mia� narzeczon�, du�� blondyn� ko�o trzydziestki. Odwiedza�a go z dwuletnim ch�opcem � relacjonowa� Smolorz przes�uchanie dozorcy. � Panna z dzieckiem. Cie� od dawna jej nie widzia�. Gelfrert pracowa� w jakiej� orkiestrze i chodzi� do uczni�w. Lekcje pianina. Ostatnio by�o z nim �le. Pi�. Nikt go nie odwiedza�. S�siedzi si� skar�yli, �e zostawia po sobie gn�j w kiblu. Nic wi�cej od ciecia.
��Znale�li�my rewers z Biblioteki Miejskiej � Ehlers podsun�� Mockowi pod nos kawa�ek zadrukowanego papieru. � 10 wrze�nia Gelfrert odda� ksi��k� pod tytu�em �Antiquitates Silesiacae�. W bibliotece wydano mu kwit potwierdzaj�cy zwrot tej ksi��ki.
��Czyli 10 wrze�nia jeszcze �y�. Wzi�wszy pod uwag� ustalenia doktora Lasariusa, nasz muzyk mi�dzy 10 a 30 wrze�nia zosta� zamurowany w szewskim warsztacie, na podw�rzu kamienicy �Pod Gryfami�.
��Kto� go tam zwabi� albo przytaska� nieprzytomnego � Smolorz otworzy� okno, aby wpu�ci� troch� �wie�ego powietrza.
��Potem go zakneblowa� i przywi�za� do hak�w na przeciwleg�ej �cianie komory, by si� nie rzuca� i nie rozwali� �wie�ego zamurowania � doda� Mock. � Jedno mnie ciekawi: czy nasz Sinobrody nie ba� si�, �e nast�pnego dnia do warsztatu wprowadzi si� nowy najemca i odkryje dopiero co murowan� �cian� albo, co gorsza, us�yszy nieartyku�owane d�wi�ki wydawane mimo knebla przez ofiar�?
M�czy�ni milczeli. Mock pomy�la� o kolejnym kuflu piwa, rozsiad� si� szeroko na fotelu pasa�era i odwr�ci� do siedz�cych z ty�u policjant�w. Nasuni�ty na ty� g�owy kapelusz doda� mu zawadiackiego wygl�du.
��Smolorz, wydostaniecie spod ziemi tego str�a pijaczka z kamienicy �Pod Gryfami� i przes�uchacie go. Sprawdzicie w naszych papierach denata i wszystkich jego znajomych z, notatnika. Wy, Ehlers, zabierzecie si� do badania przesz�o�ci Gelfrerta. Gdzie si� urodzi�, jakiego by� wyznania i tak dalej. Potem przes�uchacie znajomych truposza, kt�rzy mieszkaj� we Wroc�awiu. Raport pojutrze w po�udnie.
��A ja co mam robi�? � zapyta� Meinerer. Mock zastanawia� si� przez chwil�. Meinerer by� ambitny i pami�tliwy. Kiedy� si� zwierzy� przy w�dce Ehlersowi, �e nie rozumie, dlaczego Mock faworyzuje takiego t�paka jak Smolorz. Meinerer nie zdawa� sobie sprawy, �e krytyka dobrodusznego Smolorza jest trudnym do zmazania przewinieniem w oczach Mocka. Od tego momentu Meinerer napotyka� na drodze swojej kariery mn�stwo przeszk�d.
��Was, Meinerer, chc� odkomenderowa� do zupe�nie innego zadania. Podejrzewam, �e m�j bratanek wpad� w z�e towarzystwo. Macie go �ledzi� przez dwa tygodnie, codziennie. Erwin Mock, Nicolaistrasse 20, dziewi�tna�cie lat, gimnazjalista od �w. Macieja. � Mock, udaj�c, �e nie widzi zawodu na twarzy Meinerera, wysiad� z samochodu. � P�jd� na piechot�, musz� jeszcze za�atwi� co� wa�nego.
Ruszy� szybkim krokiem w stron� szynku Grengla.
��Panie radco, panie radco, prosz� zaczeka� � za plecami us�ysza� g�os Meinerera. Odwr�ci� si� i czeka� na swojego podw�adnego z oboj�tn� min�.
��Ten pa�ski asystent Smolorz jest zbyt ma�om�wny � Meinerer triumfowa�. � Nie powiedzia�, �e na �cianie wisia� kalendarz �Universal�, taki z wyrywanymi kartkami. Wie pan, jaka kartka by�o ostatnio wyrwana?
��Z 12 wrze�nia? � Mock spojrza� z uznaniem na potakuj�cego Meinerera. � Ta, kt�r� morderca przypi�� agrafk� do kamizelki zmar�ego? Macie ten kalendarz przy sobie?
��Tak, oto on � rozpromieni� si� Meinerer i poda� Mockowi jeszcze jedn� brunatn� kopert�.
��Dobra robota � Mock schowa� j� do kieszeni p�aszcza. � Ja si� tym zajm�. Sprawdz�, czy kartka z kamizelki pochodzi z tego w�a�nie kalendarza.
Nast�pnie spojrza� z rozbawieniem na milcz�cego podw�adnego, a potem nieoczekiwanie poklepa� go po policzku.
��Id� �ledzi� Erwina, Meinerer. M�j bratanek jest dla mnie wa�niejszy ni� wszystkie zamurowane i niezamurowane trupy tego miasta.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 28 LISTOPADA, PIERWSZA PO PO�UDNIU
Sympatyczny buldog co chwil� opuszcza� miejsce za barem, by do�o�y� do pieca. U�miecha� si� przy tym mi�o i kiwa� g�ow�, zgadzaj�c si� ze wszystkim, co m�wi� Mock. Akceptowa� w pe�ni antyameryka�skie i antysowieckie pogl�dy swego rozm�wcy. Nie wypowiedzia� przy tym ani jednego s�owa.
Mock wla� w siebie trzecie dzi� piwo i postanowi� przej�� na mocniejszy trunek. Nie mia� zwyczaju pi� samotnie, tote� zam�wi� dwa kieliszki ja�owc�wki i podsun�� jeden w stron� barmana, poza kt�rym w knajpie nie by�o nikogo. Barman chwyci� kieliszek brudnymi palcami i opr�ni� go jednym haustem.
Do lokalu wszed� niewysoki domokr��ca z pud�em towar�w pierwszej potrzeby.
��Drodzy panowie, no�e z Solingen tn� wszystko, nawet gwo�dzie i haki � rozpocz�� tyrad�.
��To jest gospoda. Albo co� pan zamawiasz, albo droga wolna � warkn�� buldog, udowadniaj�c, �e potrafi m�wi�.
Domokr��ca si�gn�� do kieszeni i nie znalaz�szy ani feniga, rozpocz�� odwr�t.
��Hola! � o�ywi� si� Mock. � Ja tego pana zapraszam. Prosz� poda� jeszcze po ja�owc�wce.
Domokr��ca zdj�� p�aszcz, postawi� pud�o na pod�odze i przysiad� si� do Mocka. Barman spe�ni� sw� powinno��. Po chwili po obu kieliszkach zosta�y jedynie mokre �lady na pseudomarmurowym blacie stolika.
��To naprawd� �wietne no�e � domokr��ca powr�ci� do przerwanego w�tku. � Mo�na nimi szybko i sprawnie pokroi� cebul�, chleb i kie�bas� oraz � tu cz�eczyna zrobi� do Mocka perskie oko � poszatkowa� te�ciow�!
Nikt si� nie roze�mia�, nawet sam dowcipni�. Mock zap�aci� za jeszcze jedn� kolejk� ja�owc�wki i nachyli� si� do swojego towarzysza.
��Niczego od pana nie kupi�. Niech mi pan powie, jak idzie interes, jak si� do pana odnosz� ludzie i tak dalej. Jestem pisarzem i interesuj� mnie r�ne historie � Mock m�wi� prawd�, gdy� pisywa� charakterystyki os�b, z kt�rymi si� cz�sto styka�. Niejeden wroc�awianin wiele by zap�aci� za informacje zawarte w tych ��ywotach s�awnych m��w�.
��Opowiem panu histori�, jak te no�e tn� �elazo � domokr��ca wpad� w niek�amany zachwyt
��Przecie� nikt nie b�dzie nimi kroi� �elaza � wrzasn�� ze z�o�ci� barman. � Po co komu takie no�e?! Przychodz�, �cierwa, i wciskaj� mi co�, czego nie potrzebuj�. Masz szcz�cie, �e ten pan ci� zaprosi�, bobym ci� wzi�� na obcasy.
Domokr��ca posmutnia�. Mock wsta�, ubra� si� i podszed� do barmana.
��Twierdz�, �e te no�e w�a�nie panu mog� si� przyda� � powiedzia�.
Sprzedawca no�y a� pokra�nia� z zadowolenia.
��Niby do czego? � zapyta� zdezorientowany barman.
��Mo�na nimi pope�ni� harakiri � Mock, widz�c, �e barman nie zrozumia�, doda� � albo wyd�uba� brud zza paznokci.
Sympatyczny buldog przesta� by� sympatyczny.
Jeszcze mniej sympatyczna by�a pogoda. Silny wiatr szarpa� budami doro�ek stoj�cych na Wachtplatz i ci�� po nich deszczem ze �niegiem. Mock, przytrzymuj�c kapelusz, wskoczy� do doro�ki i kaza� si� wie�� na Rehdigerplatz 2. Fiakier po�lini� o��wek i powoli zanotowa� adres w pot�uszczonym zeszycie. Nacisn�� na g�ow� staromodny cylinder i krzykn�� na konia. Mock czu�, �e nadszed� ten moment, kiedy alkohol staje si� najbardziej przymilny i zdradliwy: cz�owiek p�ka od euforii, a jednocze�nie czuje si� trze�wy, my�li precyzyjnie, nie be�koce i si� nie chwieje. Golnij sobie jeszcze, podpowiada demon. Mock dostrzeg� w k�cie doro�ki r�� na kr�tkiej �ody�ce. Si�gn�� po ni� i zmartwia�: herbaciana, nieco nadwi�dni�ta r�a. Rozejrza� si� wok� siebie w poszukiwaniu karteczki z napisem �Nigdy wi�cej, Eberhard�. Nie znalaz� niczego. Po przyjacielsku klepn�� fiakra w rami�.
��Hej, panie wo�nico, przyjemnie w waszej doro�ce. Nawet s� kwiaty.
Fiakier odkrzykn�� co�, co zosta�o zag�uszone przez wiatr i tramwaj sun�cy ruchliw� ulic� ko�o Dworca Fryburskiego. Mock � ku zaskoczeniu doro�karza � usadowi� si� obok niego.
��Zawsze tak ozdabiacie kwiatami pow�z? � be�kota�, udaj�c bardziej pijanego, ni� by� w rzeczywisto�ci. � To mi si� podoba, dobrze p�ac� za tak� jazd�.
��Wioz�em dzi� dwie klientki z koszem tych r�. Jedna znaczy wypad�a � uprzejmie odpowiedzia� fiakier.
��Zatrzymaj t� bud� � Mock przytkn�� swoj� legitymacj� pod nos zdziwionego wo�nicy. Doro�ka skr�ci�a w prawo, blokuj�c wjazd na wewn�trzne podw�rko zabudowa� dworcowych przy Siebenhufenerstrasse. � Sk�d i dok�d wioz�e� te kobiety? � Mock zupe�nie wytrze�wia� i rozpocz�� seri� pyta�.
��Na Borek. A sk�d? A ju�ci st�d, dok�d jedziemy � z Rehdigerplatz.
��Masz dok�adny adres tego miejsca na Borku?
��Tak. Musz� si� rozlicza� przed szefem � fiakier wyj�� brudny zeszyt i �lini�c palce, walczy� z kartkami miotanymi przez wiatr. � Tak, Eichenallee na Borku.
��Jak wygl�da�y te kobiety? � Mock szybko zapisywa� adres w notesie.
��Jedna czarna, druga blond. W woalkach. Fajne kobity.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 28 LISTOPADA, SZ�STA PO PO�UDNIU
Mocka obudzi�y radosne, dziecinne okrzyki. Zapali� lamp� stoj�c� przy ��ku. Przetar� oczy, przyg�adzi� w�osy i rozejrza� si� po sypialni, jakby szukaj�c dzieci, kt�re zburzy�y jego niespokojny sen po m�cznym, t�ustym i zawiesistym obiedzie. Spojrza� w ciemne okno: sypa� pierwszy �nieg, kt�ry zach�ca� dzieci do zabawy na dziedzi�cu �ydowskiej szko�y ludowej. S�ysz�c g�os Sophie, zdj�� pikowan� bon�urk�, szare spodnie z grubej we�ny i na powr�t w�o�y� garnitur i krawat oraz sk�rzane pantofle b�yszcz�ce od pasty. Przyjrza� si� w lustrze swej twarzy z dwupi�trowymi balkonami pod oczyma i si�gn�� po dzbanek z nieos�odzon� mi�t�, kt�ra � jak poradzi� mu dzi� Adalbert � by�a najlepszym lekarstwem na przepicie. Wklepa� w nadwi�d�e policzki wod� kolo�sk� i wraz z dzbankiem wyszed� do przedpokoju, gdzie natkn�� si� na Mart� d�wigaj�c� tac� z zastaw� do kawy. Uda� si� do salonu za s�u��c�. Sophie siedzia�a przy stole w b��kitnej sukience. Jej prawie bia�e w�osy, wbrew panuj�cej modzie, si�ga�y do ramion, a by�y tak g�ste, �e z trudem obejmowa�a je b��kitna przepaska. Troch� za ma�e, zielone oczy nadawa�y jej twarzy zdecydowanego i nieco ironicznego wyrazu. �Kurewskie oczy�, pomy�la� Mock, kiedy � przedstawiany jej na balu karnawa�owym w Regencji �l�skiej trzy lata temu � z trudem zmusi� si�, by wznie�� wzrok wy�ej, ponad jej pe�ne piersi. Teraz oczy Sophie by�y oczami udr�czonej kobiety, zm�czonej i zawiedzionej. Siniec wok� jednego z nich by� nieco ciemniejszy ni� jasne �uki niebieskich cieni do powiek. Mock sta� w drzwiach i stara� si� nie patrze� na jej twarz. Kontemplowa� wrodzon� elegancj� jej ruch�w � kiedy boja�liwie przechyla�a mlecznik, podziwiaj�c, jak mleko �amie czarn� barw� kawy, kiedy ostro�nie podnosi�a do ust kruch� fili�ank�, kiedy z lekkim zniecierpliwieniem kr�ci�a ga�k� radia, szukaj�c w eterze ulubionego Beethovena. Mock usiad� przy stole i wpatrywa� si� w Sophie.
��Nigdy wi�cej � powiedzia� dobitnie. � Przebacz.
��Nigdy wi�cej czego? � Sophie powoli przesun�a palcem wskazuj�cym w g�r� i w d� po uszku mlecznika. � Nigdy wi�cej czego? Alkoholu? Przemocy? Pr�by gwa�tu? Udawania przed bratem prawdziwego m�czyzny, kt�ry sw� kobiet� trzyma pod butem?
��Tak. Nigdy wi�cej tego wszystkiego � Mock, by nie patrze� na Sophie, obserwowa� obraz, prezent, kt�ry podarowa� na jej dwudzieste czwarte urodziny. By� to dyskretny pejza� p�dzla Eugena Spiro, z dedykacj� artysty �Wszystkiego najlepszego dla melancholijnej Sophie�.
��Masz czterdzie�ci cztery lata. My�lisz, �e jeste� w stanie si� zmieni�? � w spojrzeniu Sophie nie by�o ani cienia melancholii.
��Nie zmienimy si� nigdy, je�eli b�dziemy dalej sami, we dw�jk� � Mock by� szcz�liwy, �e Sophie w og�le z nim rozmawia. Nala� sobie mi�ty i si�gn�� do kredensu, wyj�� stamt�d pude�ko z drewna sanda�owego. Metaliczny odg�os szczypczyk�w do obcinania cygar i zgrzyt zapa�ki. Mock usi�owa� mi�t� i wybornym aromatem cygara od Przedeckiego wyp�dzi� ostatnie opary kaca. � Zmienimy si� obydwoje, kiedy b�dziemy we tr�jk�, kiedy w ko�cu urodzisz dziecko.
��Od pocz�tku naszego ma��e�stwa marz� o dziecku � Sophie przesun�a palcem po dzi�bku mlecznika. Potem wsta�a i z lekkim westchnieniem przytuli�a si� do pieca. Mock podszed� do niej i opad� na kolana. Przycisn�� g�ow� do jej brzucha i wyszepta�: � B�dziesz mi si� oddawa�a co noc i poczniesz. Zobaczysz, co noc. � Sophie nie odda�a mu u�cisku. Mock poczu�, �e jej brzuch faluje. Wsta� i spojrza� w oczy Sophie, kt�re pod wp�ywem �miechu sta�y si� jeszcze mniejsze ni� zwykle.
��Cho�by� pi� cysterny mi�ty, nie b�dziesz m�g� mnie posi��� codziennie � Sophie ociera�a �zy �miechu z podsiniaczonego oka.
��A co, mi�ta dobrze dzia�a na m�skie si�y? � zapyta�.
��Podobno � Sophie wci�� si� �mia�a.
Mock powr�ci� do palenia cygara. Wielkie ko�o dymu opad�o na puszysty dywan.
��Sk�d wiesz? � zapyta� nagle.
��Gdzie� czyta�am � Sophie przesta�a si� �mia�.
��Gdzie?
��W jakiej� ksi��ce z twojej biblioteki.
��Mo�e u Galena? � Mock, jako niedosz�y filolog klasyczny, mia� prawie wszystkie wydania autor�w staro�ytnych.
��Nie pami�tam.
��To musia�o by� u Galena.
��Mo�liwe � Sophie usiad�a i kr�ci�a fili�ank� po spodku. W jej oczach b�ysn�� gniew. � Co ty sobie wyobra�asz? Nie do��, �e mnie maltretujesz fizycznie, to jeszcze pr�bujesz zn�ca� si� nade mn� psychicznie?
��Przepraszam � Mock spokornia�. � Po prostu chc� oczy�ci� atmosfery z wszelkich niejasno�ci. Gdzie dzisiaj by�a�?
��Nie chc� �adnych pyta�, �adnych podejrze� � Sophie wkr�ci�a papierosa w kryszta�ow� lufk� i przyj�a od Mocka ogie�. � Dlatego opowiem ci o moim dniu jako m�owi, kt�ry wst�puje na drog� poprawy i kt�ry jest ciekaw, jak min�� dzie� jego ukochanej �onie, a nie jako w�ciek�emu z zazdro�ci �ledczemu. Jak wiesz, nied�ugo wyst�puj� wraz z Elisabeth na koncercie adwentowym. Przysz�a do mnie rano, nied�ugo po tym, jak przys�a�e� mi r�e. Pojecha�y�my doro�k� na Eichenallee do barona von Hagenstahla, fundatora i organizatora tego koncertu. Musia�y�my wzi�� od niego plenipotencje, potrzebne do wynaj�cia Domu Koncertowego na Gartenstrasse. Jad�c do niego, zboczy�y�my z drogi, a ja zostawi�am r�e w ko�ciele Bo�ego Cia�a. By�am na ciebie w�ciek�a i nie chcia�am kwiat�w. Potem �wiczy�y�my z Elisabeth. Obiad zjad�am u niej. To wszystko. A teraz przepraszam na chwil�. Jestem zm�czona, a Marta przygotowa�a mi k�piel. Za kilka chwil b�d� z powrotem.
Sophie dopi�a kaw� i wysz�a z salonu. Mock wyjrza� do przedpokoju i zobaczy�, jak zamyka�a za sob� drzwi �azienki. Podszed� szybko do telefonu i wykr�ci� numer Smolorza. Rzuci� do s�uchawki kr�tk� komend�.
Sophie siedzia�a nago na brzegu wanny i zastanawia�a si�, do kogo Eberhard dzwoni. Woda barwi�a si� na r�owo pod wp�ywem r�anych soli Hagera, dzi�ki kt�rym � jak zachwalali domokr��cy � �zmniejsza si� b�l i znika zm�czenie�. Sophie nie zmywa�a makija�u. Wiedzia�a, �e jej m�� lubi, gdy kobieta jest umalowana � zw�aszcza w alkowie. Opuszkami palc�w ju� czu�a �wie�� sztywn� po�ciel i blisko�� Eberharda. Zanurzy�a si� w wannie do po�owy nape�nionej wod� i z przyjemno�ci� przygl�da�a si� kafelkom, na kt�rych weso�y w�drowiec dok�d� zmierza�, d�wigaj�c na kiju niewielki tobo�ek. Nagle zagryz�a wargi. Sole k�pielowe uwolni�y lekki b�l w podbrzuszu i wspomnienia dzisiejszego przedpo�udnia.
��To by�a tylko zemsta � szepn�a do w�drowca. � Gdybym si� nie zem�ci�a, nie mog�abym mu wybaczy�. A tak zaczynamy dzi� od nowa. Co noc b�dziemy razem.
Argos si� rozszczeka�. Sophie us�ysza�a szmer krz�taniny w przedpokoju, jaki� znajomy m�ski g�os, a potem trza�ni�cie drzwiami. Dr��c ze zdenerwowania, wysz�a z wanny.
��Marto, kto to przyszed�? � zawo�a�a przez drzwi.
��Pan wyszed� z wachmistrzem kryminalnym Smolorzem � odkrzykn�a s�u��ca. Sophie ze z�o�ci� zmy�a makija�.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 28 LISTOPADA, GODZINA SI�DMA WIECZOREM
Mock i Smolorz siedzieli w adlerze zaparkowanym na Rehdigerplatz, pod domem Mocka. Szyby i dach samochodu szybko pokrywa�y si� dywanem �niegu. Mock milcza� z powodu zalewaj�cej go zazdro�ci, Smolorz � zgodnie ze sw� natur�.
��Czego si� dowiedzieli�cie? � zapyta� w ko�cu Mock.
��Str� by� pijany. Nie zna� Gelfrerta. Gelfrert by� nazist��
��Nie m�wi� o Gelfrercie � Mock rozjarzy� mocno ko�c�wk� papierosa. � M�wi� o ko�ciele.
��Nikt nie przynosi� dzi� kwiat�w do ko�cio�a.
Mock przyjrza� si� oknom swojej sypialni, w kt�rych w�a�nie przed chwil� zgas�o �wiat�o.
��Smolorz, dostajesz now� spraw� � w chwilach wzburzenia Mock m�wi� do swojego podw�adnego na �ty�. � Chc� wiedzie� wszystko o niejakim baronie von Hagenstahlu, Eichenallee. Zostawiasz spraw� Gelfrerta. Ja sam si� ni� zajm�. Poza tym nie odst�pisz na krok mojej �ony. Nie musisz si� specjalnie kry�. Ona zna ciebie tylko z nazwiska i z g�osu. Codziennie wieczorem o �smej raport, w knajpie Grajecka na Gr�bschenerstrasse. � Mock zapali� nowego papierosa. � Pos�uchaj, Smolorz, moja �ona powiedzia�a mi dzi�, �e o mi�cie czyta�a u Galena. W mojej bibliotece. Owszem, mam Galena w wydaniu K�hna. Wydanie dwuj�zyczne, grecko-�aci�skie. A moja �ona nie zna ani jednego z tych j�zyk�w.
Smolorz patrzy� os�upia�y na swojego szefa, nie rozumiej�c, o czym on m�wi. Nie zada� jednak �adnego pytania. I za to Mock najbardziej go ceni�.
WROC�AW, WTOREK 29 LISTOPADA, GODZINA SI�DMA RANO
Mock prze�kn�� �lin� i po raz pierwszy od wielu dni nie poczu� palenia w prze�yku i poalkoholowych protest�w �o��dka. Jedynie lekkie pragnienie przypomina�o mu, �e nie wszystkie spo�yte wczoraj p�yny by�y r�wnie niewinne jak wypijane w�a�nie �wie�e mleko, kt�re jeszcze oddawa�o bezpieczne krowie ciep�o. Odstawi� kubek, wyszed� z jadalni do przedpokoju i stan�� przed du�ym lustrem. Kolo�ska mgie�ka, kt�r� rozpyli� za pomoc� gumowej gruszki, osiad�a na jego policzkach. Wtedy uchyli�y si� drzwi do sypialni i Mock dostrzeg� na klamce d�ugie palce Sophie. Przesta� rozciera� po twarzy korzennie pachn�cy kosmetyk, szybkim ruchem chwyci� za klamk�, nie dopuszczaj�c do ponownego zamkni�cia drzwi. Sophie nie pr�bowa�a si� z nim szamota�. Usiad�a przed masywn� toaletk� z dwuskrzyd�owym lustrem i usi�owa�a � z lekkim sykiem zniecierpliwienia � rozczesa� ko�cianym grzebieniem poranne sploty w�os�w. Jasne kosmyki opada�y uko�nie na jej twarz, zakrywaj�c podsinia�e oko.
��My�lisz, �e codziennie b�d� spa� w swoim gabinecie? � zapyta� podniesionym g�osem. � �e codziennie b�dziesz si� po prostu zamyka�a przede mn� w sypialni?
Sophie nawet na niego nie spojrza�a. Mock opanowa� si� i chrz�kn��, wiedz�c, �e w ten spos�b przywr�ci swojemu g�osowi ten tembr, kt�ry jego �ona lubi�a: mi�kki, lecz zdecydowany, przyjazny, lecz nie sentymentalny.
��Musia�em wyj�� na chwil�. Smolorz mia� do mnie wa�n� spraw�.
Zdawa�o mu si�, �e dostrzeg� cie� zainteresowania w lekko podkr��onych z niewyspania oczach Sophie. Podszed� do niej i opar� delikatnie d�onie na jej ramionach, nie mog�c si� nadziwi� � po raz nie wiadomo kt�ry � ich krucho�ci. Sophie otrz�sn�a si� gwa�townie, a Mock spl�t� r�ce na brzuchu.
��Wiem, wiem� Przebaczy�a� mi. By�a� wspania�omy�lna. Nie powinienem by� nigdzie wychodzi�. Ani na chwil�. Powinienem by� ka�d� minut� tego wieczoru sp�dzi� z tob�. A potem mia�a by� pierwsza z szeregu nocy, naszych nocy, kiedy nast�pi pocz�cie. A tu wyszed�em. Na kr�tko. Tak� mam prac�.
W przedpokoju zadzwoni� telefon.
��Teraz te� pewnie dzwoni� do mnie � Mock spojrza� l�kliwie w p�przymkni�te oczy �ony. � Jakie� wezwanie, mo�e trup�
Sophie us�ysza�a oddalaj�ce si� kroki m�a i jego g�os dochodz�cy z przedpokoju:
��Tak rozumiem, Taschenstrasse 23-24, mieszkanie na trzecim pi�trze.
Trzask s�uchawki, kroki, zn�w r�ce na ramionach, g�adko wygolony, nieco wilgotny policzek przy jej policzku.
��Porozmawiamy wieczorem � szepn��. � Teraz jad�. Jestem potrzebny.
��Mnie nie jeste� potrzebny. Jed� � Sophie udowodni�a, �e wci�� jest obdarzona zdolno�ci� wydawania g�osu.
Podesz�a do okna i przygl�da�a si� fruwaj�cym p�atkom �niegu. Mocka rozbola�a g�owa. Zacz�� powoli rozmy�la� nad ilo�ci� wypitego wczoraj alkoholu. By�o tego stanowczo za ma�o jak na gwa�towny atak kaca, kt�ry go ogarnia�. Policzki p�on�y, w skroniach miarowo stuka�y ma�e wahad�a.
��Ty wyw�oko � chcia�, by zabrzmia�o to beznami�tnie. � Prowokujesz mnie? Lubisz, jak ci si� przywali w g�b�, co?
Sophie dalej podziwia�a lekki taniec p�atk�w �niegu.
WROC�AW, WTOREK 29 LISTOPADA, GODZINA WPӣ DO �SMEJ RANO
Mock jeszcze nigdy nie widzia� po�wiartowanego cz�owieka. Nie zdawa� sobie sprawy, �e mi�nie szyi tak ciasno �ciskaj� z trzech stron sztywn� i podzielon� na segmenty rurk� krtani, �e w ludzkich stawach zawarty jest ��tawy lepki p�yn, �e rozpi�owana ko�� wydziela przera�liw� wo�. Nie widzia� dot�d odci�tych palc�w p�ywaj�cych w wype�nionej krwi� balii, otwartej na o�cie� klatki �eber, mi�sa �ydek, kt�re odskrobano od goleni, ani potrzaskanych g�owic kolana, w kt�re wepchni�to stalowy przecinak. Mock jeszcze nigdy nie widzia� po�wiartowanego cz�owieka. Teraz zobaczy�. Zobaczy� te� mn�stwo zakrzep�ych strug krwi, kt�re pokrywa�y �ciany, wilgotne deski pod�ogi, wystaj�cy spod ��ka nocnik, sk��bion�, brudn� po�ciel, pokryte sadz� krzes�a i zat�uszczony piec kuchenny. Nie uszed� jego uwagi le��cy na stole kieszonkowy kalendarzyk Liebesa, w kt�rym na dacie 17 listopada krzy�owa�y si� dwie smugi krwi. Nie m�g� nie zauwa�y� poszarza�ej twarzy Ehlersa oraz zarumienionych policzk�w swojego szefa, dyrektora kryminalnego Heinricha M�hlhausa.
Dobrotliwe zwykle oblicze tego ostatniego wykrzywione by�o tym razem szyderczym u�mieszkiem, kt�ry � jak wiedzia� Mock � by� zwiastunem najwy�szego wzburzenia. M�hlhaus nacisn�� na czo�o sztywny melonik i ruchem g�owy nakaza� Ehlersowi opu�ci� pok�j. Kiedy fotograf uwolni� prze�o�onych od widoku swej zbola�ej twarzy, M�hlhaus utkwi� wzrok w klatce piersiowej Mocka. To unikanie wzroku Mocka nie wr�y�o niczego dobrego.
��Makabryczne morderstwo, prawda, Mock? � zapyta� cichym g�osem.
��Istotnie, Herr Kriminaldirektor.
��Nie dziwi pana moja obecno��, Mock?
��Istotnie, dziwi mnie, Herr Kriminaldirektor.
��A nie powinna pana dziwi� � M�hlhaus wyj�� z kieszeni fajk� i zacz�� j� nabija�. Mock r�wnie� zapali�. Intensywny smak mocnych papieros�w �Bergmann Privat� st�umi� fetor por�banych cz�onk�w.
��Musia�em przyjecha�, Mock � kontynuowa� M�hlhaus � bo nie widz� tu pa�skich ludzi. Nie ma tu ani Smolorza, ani Meinerera. Przecie� kto� opr�cz pana musi by� na miejscu tak strasznej zbrodni. Kto� musi panu pom�c w wype�nianiu obowi�zk�w. Zw�aszcza kiedy jest pan na kacu.
M�hlhaus wypu�ci� g�st� bomb� dymu i podszed� do Mocka, mijaj�c ostro�nie bali� z p�ywaj�cymi w niej palcami, kt�rych paznokcie zasz�y brudn� galaret� krwi. Sta� tak blisko Mocka, �e ten poczu� �ar bij�cy z jego fajki, przymkni�tej metalowym wieczkiem.
��Od wielu dni pan pije, Mock � ci�gn�� beznami�tnym tonem M�hlhaus. � Podejmuje pan osobliwe decyzje. Pa�scy ludzie zostali odkomenderowani na pa�ski rozkaz do innych spraw. Jakich spraw? Mo�e wa�niejszych od dwu makabrycznych mord�w? � M�hlhaus pr�bowa� energicznymi poci�gni�ciami na nowo roz�arzy� gasn�cy tyto�. � Co jest teraz wa�niejsze od zamurowanego muzyka Gelfrerta i por�banego na kawa�ki bezrobotnego czeladnika �lusarskiego Honnefeldera?
Mock otworzy� usta w niemym zdziwieniu, wywo�uj�c z�o�liwe rozbawienie na twarzy M�hlhausa.
��Tak. Zrobi�em wywiad. Wiem, kim by� denat � M�hlhaus ssa� wygas�� fajk�. � Kto� musia� to zrobi�. Dlaczego nie szef Wydzia�u Kryminalnego?
��Herr Kriminaldirektor�
��Milcze�, Mock! � krzykn�� M�hlhaus. � Milcze�! Dy�urny, kt�ry dzi� rano odebra� meldunek o zab�jstwie, nie m�g� znale�� ani Smolorza, ani Meinerera. Dobrze, �e znalaz� skacowanego radc� Eberharda Mocka. Prosz� mnie pos�ucha�, Mock. Nie interesuj� mnie pa�skie prywatne �ledztwa. Ma pan wykry� sprawc�w tych dw�ch zbrodni. Tego chce to miasto, tego chc� r�wnie� pa�scy i moi przyjaciele. Je�eli jeszcze raz si� dowiem, �e pan, zamiast pracowa�, idzie na piwo, spotkam si� z lud�mi o niewzruszonych zasadach moralnych, kt�rym zawdzi�cza pan awans, i opowiem im pewn� histori� o bij�cym �on� alkoholiku. Jak pan widzi � doda� spokojnym tonem � wiem wszystko.
Mock zadepta� dok�adnie niedopa�ek i pomy�la� o masonach z lo�y �Horus�, kt�rzy pomogli mu w karierze, pomy�la� te� o podw�adnym Meinererze, kt�ry � czuj�c si� niedocenionym � wy�ala� si� przed M�hlhausem; tak�e o wiernym Smolorzu, kt�ry kry� si� teraz w jakiej� doro�ce i wbija� za�zawione od wiatru oczy w bram� kamienicy na Rehdigerplatz, oraz o m�odym malarzu Jakobie M�hlhausie, kt�ry � wyrzucony z domu przez nieskazitelnego moralnie ojca � szuka� szcz�cia w jednop�ciowym, artystycznym towarzystwie.
��Je�li pan wie wszystko, Herr Kriminaldirektor � Mock postuka� kolejnym papierosem w denko papiero�nicy � to ch�tnie dowiem si� czego� o czeladniku �lusarskim Honnefelderze, zanim spotka� na swej drodze roz�alonego i sfrustrowanego drwala.
��Ten drwal � M�hlhaus u�miechn�� si� kwa�no � s�dz�c po zami�owaniu do kalendarzy, musi by� tak�e niez�ym murarzem.
WROC�AW, WTOREK 29 LISTOPADA, GODZINA DZIESI�TA RANO
Zrobi�o si� cieplej i roztopiony �nieg zacz�� p�yn�� ulicami. Brudne p�aty zsuwa�y si� po budzie doro�ki, do kt�rej wsiad�y Sophie i Elisabeth Pfl�ger. Obie kobiety ubrane by�y w futra, a twarze skrywa�y za woalkami.
��Prosz� jecha� na Menzelstrasse 49 � Elisabeth poleci�a wo�nicy, po czym odwr�ci�a si� do Sophie. � Nie masz dzi� ochoty na powt�rk�?
Sophie milcza�a, ws�uchuj�c si� w ponure d�wi�ki III Symfonii Mahlera, kt�ra rozbrzmiewa�a w jej g�owie. Ockn�a si� po kilku chwilach, gdy Elisabeth przytuli�a si� do niej.
��Och, prosz�, tylko nie dzisiaj � Sophie, wyra�nie rozstrojona, my�lami by�a przy m�u. � Wiesz, co ten cham powiedzia� mi rano? �e specjalnie go prowokuj�, by oberwa� po g�bie. �e musz� to lubi�! On mnie uwa�a za zboczon�!
��A czy nie ma troch� racji? � Elisabeth po�o�y�a g�ow� na ramieniu Sophie i obserwowa�a mokre grudy �niegu spadaj�ce z roz�o�ystych kasztan�w przy szkole na Yorckstrasse. � Czy nie jeste� ma�� zboczul�?
��Przesta� � Sophie odsun�a si� zdecydowanie od przyjaci�ki. � Jak on �mie mnie tak traktowa�? To codzienne obcowanie z trupami powoduje u niego jakie� aberracje. Jednego dnia mnie bije, drugiego b�aga o wybaczenie, a kiedy mu wybaczam, zostawia mnie wieczorem samotn�, by trzeciego dnia zn�w �ebra� o przebaczenie, a kiedy ju� chc� mu wybaczy�, ubli�a mi ordynarnie. Co ja mam zrobi� z tym prostakiem?
��Zem�ci� si� � powiedzia�a s�odko Elisabeth, obserwuj�c zgrzytaj�cy tramwaj na Gabitzstrasse. � Przecie� sama stwierdzi�a�, �e to ci pomaga i �e potrafisz dzi�ki temu �atwiej znosi� doznane od niego upokorzenia. Zemsta jest rozkosz� bogi�.
��Tak, ale on mnie upokarza ka�dego dnia � Sophie patrzy�a na biedaka, kt�ry ci�gn�� do miejskiego sk�adu kamieni na Menzelstrasse dwudyszlowy w�zek. � Mam si� na nim m�ci� codziennie? Wtedy zemsta stanie si� rutyn�.
��No to musisz m�ci� si� coraz mocniej, coraz dotkliwiej.
��Ale on mo�e mi nawet to odebra�. Wczoraj sta� si� bardzo podejrzliwy, kiedy nieopatrznie wspomnia�am co� o naparze z mi�ty.
��Je�eli on odbierze ci mo�liwo�� zemsty � powiedzia�a powa�nie Elisabeth, stukaj�c lekko parasolk� w rami� fiakra. Doro�ka zatrzyma�a si� przed domem Elisabeth � to pozostaniesz sama ze swoim upokorzeniem. Zupe�nie sama.
Sophie rozp�aka�a si�. Elisabeth pomog�a przyjaci�ce wysi��� z doro�ki i obj�a j� w talii. Wchodz�c do bramy, napotka�y przyjazne i pe�ne troski spojrzenie str�a Hansa Gurwitscha.
Pi�� minut p�niej tym samym spojrzeniem dozorca obdarzy� kr�pego rudow�osego m�czyzn�, kt�ry za pomoc� dziesi�ciomarkowego banknotu usi�owa� wydoby� od niego informacje na temat panny Elisabeth Pfl�ger i towarzystwa, w jakim si� obraca�a.
WROC�AW, WTOREK 29 LISTOPADA, GODZINA DRUGA PO PO�UDNIU
W �Piwnicy Biskupiej� przy Bischofstrasse panowa� o�ywiony ruch. Pierwsz� sal� wype�niali brzuchaci w�a�ciciele sk�ad�w, kt�rzy z apetytem po�ykali ogromne kluski ozdobione twardymi, podsma�onymi skwarkami. Zanim siedz�cy nieopodal Mock zd��y� si� zastanowi�, czy te kluski by�y daniem g��wnym, czy tylko dodatkiem, grzeczny kelner Max, stukaj�c obcasami, przyg�adzi� wypomadowanego w�sa i zmi�t� sztywno nakrochmalon� bia�� chust� niewidzialne pozosta�o�ci po biesiadzie innych kupc�w, kt�rzy przed chwil� � zagryzaj�c pulchne ciasto twardymi skwarkami � poddawali ci�kiej pr�bie sw�j uk�ad trawienny. Mock postanowi� r�wnie� zaryzykowa� i � z wyra�n� aprobat� Maksa � zam�wi� owe kluski do pieczeni wieprzowej i bia�ej kapusty na g�sto. Kelner bez pytania postawi� przed radc� kryminalnym kufel piwa �widnickiego, stopk� czystej w�dki i galaretk� z kurczaka ozdobion� wianuszkiem grzybk�w w occie. Mock nabi� na widelec trz�s�c� si� �elatynow� kostk� i rozgryz� chrupi�c� sk�rk� bu�ki. Md�e mi�so kurczaka zosta�o doprawione odrobin� octu sp�ywaj�cego z kapelusza borowika. Nast�pnie przechyli� kufel i z prawdziw� przyjemno�ci� sp�uka� uporczywy posmak nikotyny. Wierny maksymie primum edere deinde philosophari [3] nie my�la� ani o Sophie, ani o �ledztwie i zabra� si� do oblanych sosem klusek oraz do grubych plastr�w pieczeni.
Po chwili Mock siedzia�, pal�c papierosa, z pustym kieliszkiem i z mokrym kuflem, po kt�rego �ciankach sp�ywa�a piana. Si�gn�� po stojak z serwetkami. Wytar� usta, z wewn�trznej kieszeni marynarki wyj�� notes i zacz�� go wype�nia� nerwowym uko�nym pismem.
Mock z wdzi�czno�ci� przyj�� od Maksa szarlotk�, kaw� i kieliszek likieru kakaowego. Po wst�pnych raportach i ustaleniach by�o jasne, �e nic nie ��czy�o zamurowanego alkoholika i wirtuoza waltorni, zwolennika brunatnych koszul, historyka amatora z por�banym na kawa�ki abstynentem i dzia�aczem partii komunistycznej. Jedynie wyra�na i skwapliwie odnotowana przez morderc� data �mierci. �Morderca chce nam powiedzie�: �Zabi�em go dok�adnie tego dnia. Ani wcze�niej, ani p�niej. Tylko wtedy� � my�la� Mock, po�ykaj�c delikatny jab�ecznik przykryty pierzynk� bitej �mietany. � Przyjmijmy zatem: cz�owiek jest przypadkowy, nieprzypadkowa jest tylko data jego �mierci. Pytanie: dlaczego jest nieprzypadkowa? Dlaczego w jedne dni morderca zabija, a w inne nie? Mo�e po prostu czeka na sprzyjaj�c� okazj�: kiedy na przyk�ad mo�na przenie�� zwi�zanego cz�owieka w miejsce ka�ni � obok pijanego dozorcy. I wtedy triumfalnie zostawia kartk�, jakby chcia� powiedzie�: �Dzi� jest wielki dzie�. Dzi� mi si� uda�o�. Ale przecie� � na dobr� spraw� � okazja trafia si� na ka�dym kroku. Codziennie mo�na kogo� zabi�, przylepi� mu na czo�o kartk� z kalendarza i gdzie� zamurowa� lub por�ba�. Je�eli ta okazja nie jest czym� niezwyk�ym, to czy warto dumnie oznajmia� �wiatu, kiedy ona nast�pi�a?�
Mock starannie zapisa� w notesie przemy�lenia i zorientowa� si�, �e znalaz� si� w punkcie wyj�cia. Nie by� jednak przygn�biony. Wiedzia�, �e oczy�ci� pole poszukiwa� i jest got�w do prowadzenia �ledztwa. Poczu� podniecenie �owcy, kt�ry w czystym rze�kim powietrzu �aduje dubelt�wk� i przypina pas z nabojami. �Myli� si� stary M�hlhaus � pomy�la�. � Tu nie potrzeba wielu ludzi. Niech Smolorz i Meinerer dalej prowadz� zlecone przeze mnie sprawy�.
Ta my�l go tak ucieszy�a, �e � po s�odkim likierze � zam�wi� kieliszek wytrawnego czerwonego wina. Jednak Maks, zamiast trunku, poda� mu do sto�u aparat telefoniczny. W s�uchawce zachrz�ci� g�os radcy Herberta Domagalli z Wydzia�u Obyczajowego:
��Eberhardzie, przychod� natychmiast do �czekoladowni�. Jest Ebner, V�llinger i ja. Zagramy kilka roberk�w.
Mock skonsultowa�, �e do punktu wyj�cia mo�e r�wnie dobrze wr�ci� jutro, i postanowi� wypi� wytrawne wino w sklepie czekoladowym Schaala.
WROC�AW, WTOREK 29 LISTOPADA, GODZINA DRUGA PO PO�UDNIU
Zimowe s�o�ce zalewa�o bia�y salon. �ciany pyszni�y si� pomalowan� na bia�o boazeri�, meble b�yszcza�y bia�ym lakierem i kusi�y mi�kko�ci� bia�ej tapicerki, a szklistobia�y fortepian unosi� wytwornie swe skrzyd�o. Biel salonu �ama�y kremowe gobeliny na �cianach i nienaturalne rumie�ce na policzkach Sophie, kt�ra uderza�a nami�tnie w klawisze, zamieniaj�c fortepian w instrument perkusyjny. Skrzypce Elisabeth �ka�y i piszcza�y, chc�c � nadaremnie � przebi� si� przez crescendo fortepianu. Szarpana przez wiatr bezlistna ga��� klonu wt�rowa�a mu, uderzaj�c w okno, z kt�rego sp�ywa�y �a�osne resztki �niegu. Sp�ywa�y one r�wnie� po �le wytartych butach str�a Gurwitscha, kt�ry � po otwarciu swoim kluczem drzwi wej�ciowych � bezceremonialnie, bez pukania, otworzy� drzwi do salonu. Kobiety z ulg� przerwa�y gr� i zacz�y rozciera� zmarzni�te nieco palce. Ma�a, brudna w�glarka potoczy�a si� na k�kach po bia�ym parkiecie. Dozorca otworzy� drzwiczki pieca i sypn�� we� hojnie kilka szufelek w�gla. Potem wyprostowa� si� jak struna i spojrza� wyczekuj�co na Elisabeth, kt�r� b�otniste zacieki pozostawione na pod�odze przez jego buciory przyprawi�y nieomal o b�l g�owy. Skrzypaczka si�gn�a po pugilares, wr�czy�a Gurwitschowi p� marki i uprzejmie mu podzi�kowa�a. Obdarowany najwyra�niej nie zamierza� wyj��.
��Ja wiem, panno Pfl�ger � u�miechn�a si� szczerze najwa�niejsza persona w kamienicy � �e p� marki starczy za przyniesienie w�gla. Zawsze tyle dostaj� � wyja�ni� zamy�lonej Sophie � gdy panna Pfl�ger daje wolne s�u�bie. Ale dzisiaj � spojrza� zn�w na Elisabeth � nale�y mi si� wi�cej.
��A dlaczeg� to, m�j dobry cz�owieku? � Sophie, zirytowana tym przekomarzaniem, wsta�a od fortepianu.
��Bo dzisiaj� � Gurwitsch podkr�ci� sumiastego w�sa i spojrza� lubie�nie na przyjaci�k� panny Pfl�ger. � Bo dzisiaj mog�em powiedzie� wiele prawdy o pannie Pfl�ger, a nagada�em samych �garstw.
��Jak macie czelno��! � afektowany ton Sophie nie wywar� najmniejszego wp�ywu na zachowanie Elisabeth, kt�ra szybko zapyta�a:
��Na�gali�cie? Komu? Kto o mnie pyta�?
Gurwitsch z�o�y� r�ce na wydatnym brzuchu i robi� m�ynka kciukami. Mruga� przy tym porozumiewawczo do Sophie, kt�r� jego impertynencja powoli wyprowadza�a z r�wnowagi. Elisabeth zn�w si�gn�a po pugilares i Gurwitschowi wr�ci�a ch�� do dalszej rozmowy.
��Pyta� tajniak, kt�ry dzi� rano przyjecha� za paniami.
��I co mu powiedzieli�cie? � dopytywa�a si� Elisabeth.
��Pyta�, kto odwiedza pann� Pfl�ger, czy przychodz� do niej m�czy�ni, czy nocuj� u niej, czy panna Pfl�ger pije, czy w�cha �nieg, w jakim stanie i o kt�rej wraca do domu. Pyta� te� o drug� pani�. Czy cz�sto przychodzi do panny Pfl�ger i czy s� z ni� jacy� m�czy�ni � str� u�miechn�� si� do banknotu pi�ciomarkowego, z kt�rego palce Elisabeth zrobi�y w�sk� rurk�. � I powiedzia�em, �e panna Pfl�ger jest niezwykle obyczajn� pann�, kt�r� czasami odwiedza mama.
Gurwitsch wyci�gn�� r�k� po pieni�dze, nie mog�c si� nadziwi� w�asnej przenikliwo�ci i inteligencji, dzi�ki kt�rej zarobi� na tygodniowy karnet w jad�odajni.
��Poczekaj � Sophie wyj�a z d�oni przyjaci�ki zrolowany banknot. � Sk�d wiemy, �e to wszystko nie jest k�amstwem, �e nasz dobry cz�owiek kogokolwiek spotka�, a je�li to prawda i by� indagowany przez policjanta, to sk�d wiemy, �e opowiedzia� mu w�a�nie to, a nie co� zupe�nie innego?
��Nie k�ami�, paniusiu � Gurwitsch podni�s� g�os. � Znam tego szpicla. On mnie kiedy� zamkn�� na komisariacie, chocia� nie by�em zbytnio wypity. Znam go. Nazywa si� Bednorz czy Ceglorz. Tak do niego m�wi�y inne gliny.
��Mo�e Smolorz? � Sophie nagle poblad�a, trac�c tym samym wiele w oczach str�a, kt�remu podoba�y si� du�e, rumiane kobiety.
��A ju�ci, Smolorz, Smolorz � dozorca szybko schowa� pieni�dze do kieszeni drelichowych spodni.
WROC�AW, WTOREK 29 LISTOPADA, W Pӣ DO CZWARTEJ PO PO�UDNIU
W sklepie z czekolad� Schaala, znajduj�cym si� w naro�nej kamieniczce kwarta�u dom�w w centrum Rynku, siedzieli trzej m�czy�ni. Zajmowali du�y st� pod oknem, gdzie zazwyczaj klienci sklepu zaraz po kupieniu s�odko�ci dawali upust swojemu �akomstwu. W ten spos�b post�powali Mock et consortes � zajadali s�odycze, popijali je kaw� i palili nader obficie. Schaal gratulowa� sobie tak znamienitych go�ci i kiedy jeden z nich skrytykowa� brak w najbli�szej okolicy jakiegokolwiek klubu skatowego, sam zaproponowa�, by zagrali u niego. Karciarze przyj�li t� propozycj� z rado�ci� i od tego czasu grali w bryd�a lub skata przy czekoladzie i likierze, a w�a�ciciel sklepu zaciera� r�ce. Tak by�o i teraz Szef �obyczaj�wki�, czyli Wydzia�u II Prezydium Policji, dawny kolega Mocka, radca Herbert Domagalla zgina� i odgina� karty, pos�usznie sypi�ce si� pod jego d�o�mi w regularn� kupk�. Komisarz Klaus Ebner, funkcjonariusz sipo, przerzuca� karty z r�ki do r�ki, tworz�c z nich wachlarz. Jedynie Helmut V�llinger, astrolog i jasnowidz, z kt�rego wielu podrwiwa�o, lecz z kt�rego niezwyk�ych umiej�tno�ci korzystali niemal wszyscy policjanci, nie tasowa� ani nie ugniata� kart Jego d�onie zaj�te by�y obracaniem du�ego kieliszka wina doko�a w�asnej osi, a oczy utkwione by�y w okno wychodz�ce na zachodni� pierzej� Rynku.
Mock przywita� si� z kolegami wylewnie i � powiesiwszy p�aszcz i kapelusz na nowoczesnym wieszaku � usiad� przy zielonym stoliku. Za chwil� sta� przed nim kieliszek likieru orzechowego i le�a�o trzyna�cie kart odliczonych wprawn� r�k� V�llingera, kt�ry w pierwszym robrze by� jego partnerem.
��Jedno pik � zacz�� V�llinger. Ebner, siedz�cy po prawej r�ce Mocka, grzecznie spasowa�, Mock za�, widz�c czterokart pikowy z maria�em oraz trzeciego asa z waletem kier, podni�s� kolor partnera do wysoko�ci czterech. Pas Domagalli zako�czy� licytacj�. Domagalla zawistowa� w atu. Mock szybko �ci�gn�� atuty, zaimpasowa� dam� kier �pod siebie� i pokaza� przeciwnikom karty.
��W nagrod� za dobry kierunek impasu otrzymuje pan ��dan� przez siebie ekspertyz� � V�llinger podsun�� w stron� Mocka ciemnoniebiesk� kopert� ozdobion� piecz�ci� �H. V�llinger. Us�ugi i porady astrologiczne�.
��Dzi�kuj� � u�miechn�� si� Mock � za pochwa�� i za ekspertyz�.
V�llinger nie zareagowa�. Z niepokojem wygl�da� za okno i b�bni� palcami po zielonym aksamitnym obiciu sto�u. Mock schowa� kopert� do teczki obok materia��w dowodowych obu zbrodni i kartonowego skoroszytu z raportami swoich podw�adnych. Ebner rozda� szybko karty. Po chwili musia� powt�rzy� czynno��, poniewa� V�llinger pomyli� si� i wzi��, jako swoje, dwie karty Domagalli.
Obieg�y trzy pasy.
��Dwa bez atu � otworzy� V�llinger. Rozleg� si� szmer niek�amanego podziwu.
��Dawno nie mia�em karty na tak� odzywk�. Na takie dictum pozostaje mi tylko �pas� � westchn�� Ebner.
Mock przyjrza� si� uwa�nie swoim trzem trzecim kr�lom i czwartemu waletowi pik.
��Szlemik bezatutowy � zamkn�� licytacj�, s�ysz�c po lewej stronie gromk� kontr�. Po dw�ch pasach odwin�� rekontr�, a po trzech kolejnych wy�o�y� karty na st�.
Domagalla zawistowa� kr�lem pik i ta figura wzi�a lew�. �Dlaczego nie zabi� � pomy�la� Mock. � Czy�by nie mia� asa?� Domagalla waln�� z ca�ej si�y asem pik. Po wzi�ciu k�ad�cej lewy niedbale rzuci� dam� tego koloru. Mock zamkn�� oczy i nie otworzy� ich do ko�ca rozgrywki.
��Bez czterech � podsumowa� Ebner. � Dlaczego, na mi�o�� bosk�, nie impasowa� pan damy karo, tylko gra� pan z g�ry?
V�llinger jeszcze raz spojrza� w okno.
��Przepraszam pana, Mock � powiedzia� cicho. � Nie powinienem gra� w tym miejscu.
��Dlaczego? � ironizowa� Domagalla. � Czy�by t�dy przechodzi�y kosmiczne fluidy?
��Jest pan ignorantem w tych sprawach, Domagalla. Niech�e pan zatem nie zabiera g�osu.
��Mo�emy zamieni� si� miejscami i my b�dziemy gra� na kr�tkim stole � zaproponowa� Ebner.
��Nie chodzi o miejsce przy stole. Chodzi o ten sklep.
��Co tez pan opowiada, V�llinger � Domagalla zacz�� tasowa� karty. � Przecie� nieraz grali�my u Schaala.
��Ale najcz�ciej na zapleczu � V�llinger rozerwa� sztywny, zaokr�glony ko�nierzyk i poluzowa� krawat.
��Jestem dzi� pa�skim partnerem, V�llinger � Mock zapali� hawa�skie cygaro. � Nie mam zamiaru przegra� masy pieni�dzy tylko dlatego, �e pan jest niedysponowany. Ma pan kaca, czy co? Herbercie � zwr�ci� si� do Domagalli � ty mnie tutaj zaprosi�e�. Mo�e wpad�e� na genialny pomys� � tu zacz�� na�ladowa� jego falset � damy Mockowi niedysponowanego partnera, a potem w trzech podzielimy si� pieni�dzmi. Tak? Chcieli�cie zagra� �na jelenia�, a tym jeleniem mia� by� dzisiaj Mock? � zajrza� pod st�. � Mo�e tam zostawi�em swoje rogi?
Ebner i Domagalla wybuchn�li �miechem, natomiast V�llingerowi daleko by�o do weso�o�ci koleg�w.
��To powa�ne oskar�enie � wysycza�. � Mock, czy pan mnie oskar�a o oszustwo?
��Prosz� si� uspokoi�, drogi panie V�llinger � Mock odkr�ci� w swoj� stron� umocowan� pod blatem popielniczk�. � To dopiero drugie rozdanie. Przej�zyczy� si� pan. Powinien pan otworzy� �jedno bez atu�, nie �dwa�.
��Je�eli b�dziemy dalej tu grali, b�d� pope�nia� jeszcze gorsze b��dy. Poniewa� oskar�a mnie pan, cho�by w �artach, winien jestem panu wyja�nienie. To przez ten dom naprzeciwko. Kiedy� tu grali�my, to prawda, ale na zapleczu. Stamt�d nie widzia�em tego domu.
Mock spojrza� przez okno i poczu� dziwne uk�ucie w przeponie. Przez deszcz obmywaj�cy szyb� zobaczy� kamienic� �Pod Gryfami�. Przy stole zapad�a cisza. �aden z partner�w V�llingera nie lekcewa�y� w g��bi duszy jego przeczu� i trans�w. To dzi�ki nim bardzo cz�sto doprowadzali �ledztwa do szcz�liwego ko�ca.
��V�llinger, bardzo pana prosz�, niech pan co� bli�ej mi opowie o tym domu i o pa�skich zwi�zanych z nim niepokojach � Mock poblad� wyra�nie. � Prowadz� spraw� o morderstwo, kt�rego dokonano na ty�ach tego domu.
��Czyta�em o tym w gazecie � V�llinger wsta� od stolika. � Wybaczcie mi, panowie, ale nie mog� tu zosta� ani chwili d�u�ej.
V�llinger uk�oni� si� i wyszed� do szatni.
��Trudno � Domagalla po przedpo�udniowej wizycie u pewnej m�odej damy, kt�ra w archiwum kierowanego przez niego wydzia�u mia�a poka�n� kartotek�, by� wyj�tkowo wyrozumia�y. � Zaraz znajdziemy czwartego.
��B�dziecie musieli znale�� trzeciego i czwartego � powiedzia� Mock i rzuci� si� za V�llingerem, odprowadzany z�orzeczeniami Ebnera.
Astrologa ju� nie by�o w sklepie. Mock otworzy� pugilares, wcisn�� jak�� monet� w d�o� Schaala, przyj�� od niego p�aszcz i kapelusz i wybieg� na ulic�. Porywisty wiatr chlusn�� ostrymi szpilkami deszczu. Radca kryminalny roz�o�y� parasol, lecz nied�ugo cieszy� si� t� os�on�. Wiatr szarpn�� parasolem i wykr�ci� go na drug� stron�, wyginaj�c druciane �ebra. Jaki� m�czyzna w jasnym p�aszczu boryka� si� z podobnym problemem. By� to V�llinger. Mock podbieg� do niego.
��Koniecznie musz� z panem porozmawia� � Mock stara� si� przekrzycze� zakr�caj�cy na rogu tramwaj. � Wejd�my gdzie�, gdzie nie b�dzie pan widzia� tego przekl�tego domu. Tu jest ma�a knajpa � wskaza� r�k� na zadaszone �ukowatym sklepieniem przej�cie do Stockgasse.
Uciekaj�c przed wiatrem, kt�ry szala� w w�skich uliczkach ko�o ratusza, weszli do knajpy na Stockgasse 10 pod szyldem �Petruske Gastwirt�. Lokal wype�niony by� po brzegi burszami, furmanami, z�odziejami i jakimi� rzezimieszkami, kt�rzy szybko pierzchn�li na widok Mocka. Dla radcy by�o w tej chwili istotne nie to, sk�d oni mogli go zna�, lecz to, �e zwolnili jeden stolik. Wraz z V�llingerem zaj�� przy nim miejsce i kiwn�� na ponurego kelnera, kt�ry swoj� prac� uwa�a� najwidoczniej za dopust bo�y. Ponurak postawi� przed nimi dwie dymi�ce szklanice grzanego wina i uda� si� z powrotem za bar, wbijaj�c udr�czony wzrok w wielki s��j wype�niony m�tn� zawiesin�, w kt�rym p�ywa�y �ledzie, og�rki i inne trudne do zidentyfikowania zak�ski.
��Drogi panie Mock � V�llinger z widoczn� przyjemno�ci� poci�gn�� go�dzikowy specja�. � Da�em panu ekspertyz� astrologiczn�. Po analizie kosmogramu pana i pa�skiej �ony wyznaczy�em kilka dat mo�liwego pocz�cia pa�stwa potomka. Pierwsza z nich jest za kilka dni.
��Bardzo panu dzi�kuj� � powiedzia� Mock. � Ale wr��my do bryd�a i kamienicy �Pod Gryfami��
��Zapewniam pana, �e nigdy bym pana� � V�llinger nie m�g� wydusi� s�owa �oszuka�. � Nie �mia�bym�
��Niech pan przestanie � przerwa� mu Mock. � I opowie mi o pa�skich l�kach przed kamienic� �Pod Gryfami�.
��Pierwszy raz zobaczy�em j� na fotografii � V�llinger przesun�� wzrokiem po wisz�cych na �cianie obrazkach, kt�rych tre�� by�a r�wnie oczywista jak zawarto�� s�oja. � Zda�em matur� i wybiera�em si� na studia medyczne do Wroc�awia. Poniewa� nigdy jeszcze nie by�em w tym mie�cie, chcia�em si� czego� bli�ej o nim dowiedzie�. W sklepie w Lubaniu obejrza�em fotograficzny album Stare Miasto we Wroc�awiu. Kiedy zobaczy�em kamienic� �Pod Gryfami�, poczu�em przyp�yw panicznego strachu i zamkn��em album. Wtedy prze�y�em deja vu i u�wiadomi�em sobie, �e ten dom widzia�em cz�sto w koszmarnym �nie. �ni�o mi si� cz�sto, �e ucieka�em przed kim� do g�ry wielk� klatk� schodow�, a kiedy wydostawa�em si� na zewn�trz, na dach, patrzy�em w d�, widzia�em wizerunki wielkich, bia�ych ptak�w i doznawa�em zawrotu g�owy. Nie spada�em w d�, lecz ten zawr�t g�owy zamienia� si� w b�l czaszki, kt�ry mnie wtedy zwykle budzi�. Tote� kiedy zobaczy�em t� fotografi�, poczu�em strach tak przenikliwy, �e porzuci�em nawet my�l o podj�ciu nauki w tym mie�cie. Jak pan wie, studiowa�em w Lipsku i w Berlinie. Ostatnie dwa semestry sp�dzi�em jednak we Wroc�awiu, poniewa� st�d mia�em najbli�ej do Lubania, gdzie w okropnych m�kach dokonywa� swoich dni m�j �wi�tej pami�ci ojciec. Kiedy� po wyj�ciu z winiarni �Lamli� czeka�em wraz z kilkoma kolegami na doro�k�. By�em na dobrym rauszu, lecz nie zapomn� tego dojmuj�cego l�ku, kiedy u�wiadomi�em sobie, �e stoj� pod tym przekl�tym domem. Koledzy szybko zorientowali si� w moich fobiach i zacz�li mi p�ata� ma�pie figle. A to zagadywali mnie i prowadzili wprost pod ten dom, a to podrzucali mi poczt�wki z jego widokiem� Pr�bowa�em walczy� z tymi l�kami autohipnoz�. Bezskutecznie. To wszystko, panie radco. Ja si� po prostu boj� tej kamienicy.
V�llinger wypi� ostatnie krople wina i zacz�� mocowa� si� z parasolem. Mock wiedzia�, �e pytanie, kt�re chcia� zada�, mo�e skompromitowa� jego inteligencj�, lecz nie m�g� si� od tego powstrzyma�.
��Czy pan potrafi wyja�ni� sw�j l�k przed tym domem? � zapyta�, oczekuj�c ze strony astrologa jakiej� kpiny, wyraz�w ubolewania, a, w najlepszym razie, powt�rzenia kwestii o bezskuteczno�ci autohipnozy. To, co us�ysza�, wprawi�o go w zdumienie.
��Tak, potrafi� to wyja�ni� metempsychoz�, czyli w�dr�wk� dusz. Prawdopodobnie moja dusza zamkni�ta by�a w ciele cz�owieka, kt�ry spad� z tej kamienicy. Moje koszmary to wspomnienia z poprzedniego wcielenia.
V�llinger w�o�y� kapelusz i zacz�� zapina� p�aszcz.
��Chyba mnie pan ok�amuje, V�llinger � ton g�osu Mocka by� r�wnie przyjazny jak syrena fabryki wzywaj�ca robotnik�w na pierwsz� zmian�. � Nie znam si� na reinkarnacji, natomiast doskonale wiem, kiedy kto� usi�uje co� przemilcze�. Latem, zdaje si� w lipcu, grali�my w bryd�a u Schaala. Pan, jacy� dwaj pa�scy znajomi � dziennikarz i profesor gimnazjalny � i ja. Siedzieli�my w�wczas przy tym samym stoliku co dzisiaj, pod oknem, i nie mia� pan wtedy �adnych napad�w l�ku. Przypominam sobie doskonale te trzy bez atu, kt�re pan psychologicznie rozegra�. Nie mia� pan zatrzymania treflowego i po jakim� do�� przyjaznym wi�cie zagra� pan w�a�nie trefla. Przeciwnicy wzi�li i � nie chc�c gra� w longer, kt�ry pan niby wyrabia� � poszli bokiem, i pozwolili nam ugra� ten chory kontrakt. Pami�ta pan to znakomite psychologiczne zagranie?
��S�usznie, tak by�o � przytakn�� zak�opotany V�llinger. Zdj�� melonik i zacz�� si� nim wachlowa�. � Rzeczywi�cie� Wie pan co? Mo�e zaaferowany gr� nie spojrza�em w okno� Po prostu�
��Po prostu chcia� pan dzisiaj ze mnie zrobi� jelenia, V�llinger � Mock u�miechn�� si� drwi�co. � I to po tylu latach znajomo�ci, wsp�lnych szlem�w i wpadek�
��Prosz� mi uwierzy�! � krzykn�� astrolog. � Nie k�ami�, nie wymy�lam wym�wek ex post! Zawo�ajmy Ebnera i Domagall� i zagrajmy tutaj, przy tym stoliku. Zobaczy pan, �e b�d� gra� bez pope�niania grubszych b��d�w. Nie wiem, do jasnej cholery, dlaczego w lipcu nie ba�em si� tego domu, a dzi� tak� �e nie odr�nia�em honoru od blotki. Mo�e dlatego, �e jesieni� jestem bardziej rozstrojony, wpadam w melancholi�
V�llinger, nie czekaj�c na reakcj� Mocka, wsta�, kiwn�� mu g�ow�, otworzy� drzwi szynku i wszed� w wichur�, deszcz i mg��, kt�ra powoli spowija�a melancholijne miasto.
WROC�AW, WTOREK 29 LISTOPADA, GODZINA PI�TA PO PO�UDNIU
Smugi papierosowego dymu obraca�y si� powoli w s�upie �wiat�a padaj�cego z projektora. Na ekranie najpierw pojawi� si� napis �Rozstrzeliwanie szpieg�w rosyjskich�, a potem rz�d ludzi w bia�ych rubaszkach. Wszyscy mieli zwi�zane r�ce. Biegli, podryguj�c nogami w przyspieszonym tempie. W podobnym rytmie poruszali si� �o�nierze w pikelhaubach. Popychali wi�ni�w kolbami w stron� niskiej chaty krytej s�om�. Wi�niowie nie zd��yli si� ustawi� pod �cian�, kiedy wykwit�y dymy wystrza��w. �aden z rozstrzeliwanych nie pad� na twarz ani na plecy. Wszyscy sk�adali si� jak marionetki, kt�rym nagle przeci�to sznurki. Nast�pi�o zbli�enie. Jeden z �o�nierzy podszed� do zabitego, schyli� si�, podni�s� g�ow� trupa i w�o�y� mu do ust zapalonego papierosa. M�ody brunet rozparty wygodnie w fotelu przed projektorem wybuchn�� �miechem. Siedz�cy obok niego starzec ze stercz�c� brod� nie zawt�rowa� mu.
���mieszy to pana, baronie? � zapyta� starzec.
��A pana nie, ksi���? � baron patrzy� uwa�nie w przestrzelone oko trupa. � Mo�e dlatego, �e zabitymi s� pa�scy rodacy? Je�eli tak, to przepraszam.
��Myli si� pan � odpowiedzia� ksi���. � To jest kolejna zbrodnia, kt�ra ju� kiedy� by�a. Pokazuj� j� panu baronowi po to, aby go przekona�
��Ja nie wierz� w pa�sk� teori�. Ona mnie po prostu bawi. Bawi� mnie te� pa�skie filmiki. Dzi�ki panu si� nie nudz� A pan � baron zwr�ci� si� do trzeciego siedz�cego w pokoju m�czyzny, kt�ry z przej�ciem wpatrywa� si� w ekran, zaciskaj�c z ca�ej si�y mocne, ko�ciste palce � a pan, doktorze, czy pan jako znakomity historyk wierzy w t� teori� Czy mo�e pan na jej poparcie dorzuci� jakie� argumenty?
��Podobnie jak pan, baronie, mam do niej stosunek emocjonalny � odpar� zagadni�ty. � Pana ona bawi, mnie � przera�a. Nie jestem teraz historykiem, jestem wyznawc��
Mi�o�nicy niemego kina nie zwr�cili uwagi na ciche kroki wyt�umione przez gruby dywan. Baron drgn�� dopiero wtedy, gdy zobaczy� przed swoim nosem aparat telefoniczny. Jedna wielka d�o� dzier�y�a wide�ki, druga � s�uchawk�.
��Hallo? � baron zaakcentowa� ostatni� sylab�. Projektor, wy��czony przez osobnika o wielkich d�oniach, przesta� terkota�, dzi�ki czemu g�os kobiety dobiega� wyra�nie ze s�uchawki. Nie na tyle jednak, by odpr�ony wyszukanymi rozrywkami m�zg m�g� wszystko dobrze zarejestrowa�.
��Prosz� powt�rzy� � mrukn��. � Kurt Smolorz, tak? Prosz� si� niczym nie martwi�.
Od�o�y� s�uchawk� i spojrza� uwa�nie na �ys� g�ow� i wielkie w�sy atlety ubranego w trykotowy kostium.
��S�ysza�e�, Moritz? Policjant Kurt Smolorz, kr�py, silnie zbudowany, rudawy.
��S�ysza�em wszystko, panie baronie � zameldowa� Moritz. � I wiem, co mam robi�.
WROC�AW, WTOREK 29 LISTOPADA, GODZINA SZ�STA PO PO�UDNIU
Zafrasowany barman z gospody Petruskego postawi� przed Mockiem talerz z grubymi plastrami przysma�onego boczku. Kiedy Mock wskaza� palcem na sw�j pusty kufel, zrobi� on min� cz�owieka, kt�remu kto� bardzo dokucza. Mock postanowi� jeszcze bardziej go skrzywdzi� i za��da� chleba i chrzanu. Barmana ogarn�� b�l istnienia.
Mock odczuwa� dzia�anie alkoholu i z�o�� wyzieraj�c� z oczu n�dznie ubranych pijak�w t�ocz�cych si� przy sto�ach i pod �cianami. Najsympatyczniejszym cz�owiekiem w lokalu wyda� si� Mockowi niewidomy akordeonista, kt�ry wygrywa� jak�� sentymentaln� melodi�. Gdyby nie by� �lepcem, patrzy�by na Mocka r�wnie przyja�nie jak robotnicy budowlani, furmani, fiakrzy i bandyci wype�niaj�cy knajp�.
Mock oderwa� oczy od wsp�braci w alkoholowej niedoli i zabra� si� do jedzenia. Najpierw ozdobi� plastry boczku g�rkami chrzanu, nast�pnie ugni�t� i uformowa� za pomoc� no�a ostr� ma�, po czym z lekkim westchnieniem poch�on�� podw�dzone i przypieczone mi�so, zagryzaj�c je czarnym razowym chlebem. Piwo od Haasego sp�uka�o zdecydowany smak chrzanu i w�dzonki.
Wodz�c po knajpie przekrwionymi oczyma, s�ucha� przekle�stw i z�orzecze�. Przodowali w nich zw�aszcza bezrobotni i rozgoryczeni na ca�y �wiat robotnicy. Nagle do lament�w do��czy� si� jaki� rze�nik, �al�c si� na kapitalist�w wyzyskiwaczy, kt�rzy nijak nie chcieli doceni� jego rzadkiej umiej�tno�ci odcinania jednym ci�ciem krowiej g�owy od tu�owia.
Mocka ol�ni�o: kolacja by�a niesmaczna nie dlatego, �e sk�ada�o si� na ni� pod�e i �le przyrz�dzone �arcie, lecz dlatego, �e jego usta zakwasi�a zgaga niespe�nionego obowi�zku. Wypowied� bezrobotnego rze�nika znaczy�a dla niego tyle, co �ajanie M�hlhausa: by�a znakiem i ponagleniem.
Wyplu� na klepisko gorycz wype�niaj�c� usta, wyj�� policyjny notes i wieczne pi�ro i zabra� si� do pracy, nie przejmuj�c si� lekkim rauszem ani bywalcami lokalu, kt�rzy nie mieli ju� �adnych w�tpliwo�ci co do tego, jaki zaw�d wykonuje ten elegancki, kr�py brunet o g�stych faluj�cych w�osach.
Mock spojrza� na notatki poczynione w �Piwnicy Biskupiej�. Przeczyta�: �Przyjmijmy zatem: cz�owiek jest przypadkowy, nieprzypadkowa jest tylko data jego �mierci. Pytanie: dlaczego jest nieprzypadkowa? Dlaczego w jedne dni zabija, a w inne nie?� � Te zbrodnie nie s� przypadkowe, bo s� pope�niane w te, a nie inne dni � szepn�� do siebie � nic nie jest przypadkowe. To, �e spotka�em Sophie na balu w Regencji, to, �e jeszcze nie mamy dzieci � pomy�la� o ekspertyzie astrologa V�llingera. � Wed�ug astrolog�w przypadek nie istnieje. V�llinger, chocia� nie wie, dlaczego tego domu bardziej si� boi jesieni� ni� latem, jednego jest pewien: to nie jest przypadek. W fobiach V�llingera elementami koniecznymi s� miejsce i czas, poniewa� ta kamienica przera�a go niekiedy mocniej, niekiedy s�abiej. Nieprzypadkowy jest r�wnie� sam V�llinger � jasnowidz, somnambulik, cz�owiek odbieraj�cy nieznane innym sygna�y.
Mock czu�, �e zbli�a si� d�ugo oczekiwana chwila ol�nienia, �e oto � jak niegdy� Kartezjusz � prze�ywa swoj� filozoficzn� noc i filozoficzny poranek, kiedy po g�uchym, d�awi�cym mroku nagle wszystko staje w jaskrawym blasku oczywisto�ci. �W �wiatopogl�dzie V�llingera te trzy elementy � cz�owiek, miejsce i czas � nie s� przypadkowe, s� konieczne � zapisywa� szybko w notesie. � Czy m�j przypadek, sprawa Gelfrerta-Honnefeldera, mo�e mie� tylko jeden element konieczny: czas? Ofiary nie maj� ze sob� nic wsp�lnego: cz�onek partii Hitlera z komunist�, subtelny muzyk ze �lusarzem, mi�o�nik historii z analfabet�! Tyle wiem od moich ludzi i od M�hlhausa. Zatem cz�owiek, ofiara zbrodni jest � na tym etapie �ledztwa � czym� nieistotnym. Je�li przyjmiemy, �e morderca nas nie oszukuje, to wiemy na pewno, �e istotna jest data, bo na ni� sam morderca zwraca nam uwag�.
R�ka w brudnym zar�kawku postawi�a przed Mockiem zam�wiony kufel piwa. Mock przewr�ci� kartk� notesu i momentalnie zape�ni� j� dwoma wyrazami: �A miejsce? A miejsce? A miejsce? A miejsce? A miejsce?�
��Nie mo�e by� przypadkowe � powiedzia� Mock do barmana udr�czonego przez Weltschmerz. � Do jasnej cholery, miejsca morderstw nie mog� by� przypadkowe.
WROC�AW, WTOREK 29 LISTOPADA, GODZINA �SMA WIECZOREM
Restauracja Grajecka przy Gr�bschenerstrasse w niczym nie przypomina�a szynku Petruskego. By� to solidny i porz�dny lokal, zwykle zape�niony spracowanymi mieszczanami i spracowanymi prostytutkami. O tej wczesnej stosunkowo godzinie c�ry Koryntu nie by�y zm�czone, lecz �wie�e, pachn�ce, pe�ne nadziei i najlepszych plan�w na przysz�o��. Dwie z nich dozna�y ci�kiego zawodu ze strony Mocka i Smolorza, kt�rzy � wzgardziwszy ich wdzi�kami � konferowali przy podokiennym stoliku ozdobionym dwoma baniastymi kieliszkami koniaku. Jedna z odrzuconych prostytutek usiad�a niedaleko od nich i usi�owa�a ws�ucha� si� w rozmow� m�czyzn.
Mock s�ucha�, Smolorz m�wi�:
��Od dziewi�tej do drugiej pa�ska �ona przebywa�a u Elisabeth Pfl�ger. Gra�y. By� u nich str� kamienicy, niejaki Gurwitsch. Ma u nas papiery. Handluje �niegiem. Kiedy� go przymkn��em. By� pijany. Nie wiem, czy mnie nie rozpozna�. Wed�ug niego ta Pfl�ger to cnotliwa Zuzanna. Nie odwiedzaj� jej �adni m�czy�ni, tylko czasami matka. Od trzeciej do �smej pani by�a w domu. Gra�a. Tak min�� dzie�.
��Nie mia�e� chyba czasu, by dowiedzie� si� czego� o baronie von Hagenstahlu.
��Ja nie. Ale m�j kuzyn Willy tak. (Mock pogratulowa� sobie w my�lach niegdysiejszego polecenia bezrobotnego g�rnika Wilhelma Smolorza na st�jkowego na Star�wce). Baron Philipp von Hagenstahl to bogacz � Smolorz spojrza� do swojego notesu. � Ma pa�ac na Borku, na Eichenallee, will� w Kar�owicach, przy An der Klostermauer, posiad�o�� ziemsk� pod Strzelinem i stajni� koni wy�cigowych, kt�re cz�sto wygrywaj� na Partynicach. Organizator bal�w dobroczynnych. Kawaler. Doktor filozofii. Prawie nieskazitelna opinia. Psuje mu j� by�y atleta cyrkowy, Moritz Strzelczyk. Przed dwoma laty deportowany do Polski. Wr�ci�. Niez�y bydlak. Podejrzany o morderstwo. Zawsze jest przy von Hagenstahlu. Mamy zeznanie pewnej dziwki. Pobita przez Strzelczyka. Z�amane palce. Nast�pnego dnia skarg� odwo�ano.
Umilkli, my�l�c o nieod��cznym towarzyszu von Hagenstahla i o sposobach utrudnienia mu �ycia. Tego wieczoru Moritz Strzelczyk nie towarzyszy� jednak swojemu panu. Sta� pod klasztorem i ko�cio�em El�bietanek na Grabschenerstrasse i obserwowa� roz�wietlone okna restauracji Grajecka.
WROC�AW, �RODA 30 LISTOPADA, GODZINA DZIEWI�TA RANO
Sophie przeci�gn�a si� leniwie, wygl�daj�c przez okno sypialni. Chora na artretyzm staruszka mieszkaj�ca w oficynie wysz�a przed kamienic�. O jej wydatny brzuch oparta by�a wielka drewniana stolnica, kt�rej brzegi, zaopatrzone w listewki, uniemo�liwia�y zsuni�cie si� zawarto�ci. Skomplikowany system parcianych pask�w obejmuj�cych szyj� i ramiona podtrzymywa� stolnic� w pozycji horyzontalnej. Pod niezbyt czystym obrusem styg�y na niej p�czki berlinki osypane cukrem pudrem. Pocz�apa�a w stron� Rehdigerstrasse zachwalaj�c swoje domowe wypieki. Nikt nie zwraca� na ni� uwagi. Schorowani starcy ci�gn�li strzaskane przez podagr� nogi, drobni pijaczkowie liczyli fenigi, fiakrzy przysypywali piachem ko�ski naw�z. Nikt nie chcia� je�� berlinek.
S�o�ce bi�o wprost w okno, rozb�yskuj�c w ma�ych kroplach � �ladach po nocnym deszczu. Po wczesnozimowym �niegu pozosta�y brudne wspomnienia na trotuarach. Sophie zanuci�a pod nosem sentymentalne tango �Ich hab dich einmal gek�sst� [4] i wysz�a do przedpokoju. Marta by�a na targu, Adalbert wrzuca� w�giel do piwnicy, Argos drzema� po drzwiami. Sophie nie mog�a si� oprze� pi�knu tego sennego przedpo�udnia. Jeszcze teraz czu�a poranne poca�unki i gwa�towne pieszczoty m�a, jeszcze teraz jej usta smakowa�y chrupi�c� sk�rk� bu�ek od Fr�mla, a jej g�adka sk�ra reagowa�a na przyjazne ciep�o r�anej k�pieli. Postanowi�a podzieli� si� z Elisabeth swoj� eufori�. Usiad�a w fotelu stoj�cym w przedpokoju i wykr�ci�a numer przyjaci�ki. Cieszy�a si� na d�ug�, szczebiotliw� pogaw�dk�.
��Hallo? � us�ysza�a zniecierpliwiony g�os Elisabeth.
��Dzie� dobry, kochanie, chcia�am ci powiedzie�, jak mi dobrze. � Sophie zaczerpn�a tchu. � Eberhard zachowywa� si� dzi� rano jak m�odo�eniec w noc po�lubn�. By� nie�mia�y i tuli� si� do mnie tak nami�tnie, jakby to by� ostatni raz. By� jednocze�nie silny i troch� brute, je�eli wiesz, co mam na my�li�
��To dobrze � westchn�a Elisabeth. � Oby ten stan trwa� jak najd�u�ej. Boj� si�, kochanie, �e jest to po prostu kolejny szczyt, po kt�rym znajdziesz si� ponownie w ciemnym w�wozie.
��Najciemniejsze w�wozy s� niczym wobec takich szczyt�w � rozmarzy�a si� Sophie. � Poza tym Ebi co� mi dzi� przyrzek�. Przestaje pi� i sp�dza ze mn� wieczory. Nie opuszcza mnie ani na chwil�. Mam nadziej�, �e dotrzyma s�owa.
��Wiesz, najdro�sza, �e kiedy ju� znajdziesz si� w dole, mo�esz na mnie liczy�. Pami�taj, je�eli ten nowo�eniec zn�w ci� upokorzy, jestem do twojej dyspozycji. Zawsze czekam na telefon od ciebie � niezale�nie od tego, czy jeste� szcz�liwa, czy smutna.
��Dzi�kuj� ci, Elisabeth. Je�eli jest dla mnie z�y, spotykam si� z tob� i z baronem. Mszcz� si� na nim. Kiedy si� zemszcz�, czuj� si� czysta wewn�trznie; moje serce jest wtedy tak niewinne, �e nie mog� si� gniewa� i przebaczam mu � Sophie za�mia�a si� cicho. � Wyobra� sobie, �e te gorsz�ce rzeczy, kt�re robi�y�my, uczyni�y ze mnie wz�r chrze�cija�skiego mi�osierdzia. Bez nich by�abym z�o�liw�, sfrustrowan�, zamkni�t� w sobie Hausfrau�
��Ciesz� si�, �e traktujesz to jak terapi�. Och, to straszne, Sophie, ale ja chcia�abym powt�rzy� kiedy� to, co robi�y�my u barona� � g�os Elisabeth si� za�ama�. � Czyli �yczy�abym sobie, by ci si� nie uk�ada�o z m�em� Och, to straszne�
��Prosz� ci�, przesta�!
��Nie mog� przesta� � rozp�aka�a si� Elisabeth. � Bo teraz, je�li ci co� z�ego powiem o Eberhardzie, pomy�lisz, �e ci� ok�amuj�, �e chodzi mi tylko o powt�rk� poniedzia�ku. A ja nie mog� milcze�, gdy co� wiem o twojej krzywdzie� Poza tym ty jeste� wobec mnie nieuczciwa. Wczoraj czu�a� si� dotkni�ta, skrzywdzona, gdy m�j str� powiedzia�, �e ten Smolorz nas �ledzi, a dzi� rano odda�a� si� m�owi� Czyli nie potrzebujesz �adnej psychoterapii!
��No wi�c nie musisz mie� wyrzut�w sumienia � Sophie rozbola�a g�owa od wywod�w przyjaci�ki. Poczu�a wzbieraj�c� z�o��. � Nie wiem, o co ci chodzi. Czepiasz si�, bo by�am dzi� szcz�liwa, a ty jeste� ci�gle nieszcz�liwa i nie masz nikogo, z kim czu�aby� si� dobrze i bezpiecznie? Poza tym, o ile pami�tam, Smolorz pyta� o ciebie, o twoich kochank�w, nie o mnie. Nie mog� wi�c gniewa� si� na Eberharda, �e mnie �ledzi, poniewa� nie wiem tego na pewno.
��Mylisz si� � krzykn�a Elisabeth � je�li s�dzisz, �e Mock ciebie nie �ledzi. Wieczorem spotka� si� z tym cz�owiekiem, Smolorzem, w restauracji. Wiem o tym od barona.
��No i co z tego, �e si� spotka� � powiedzia�a Sophie drwi�co. � Smolorz jest jego podw�adnym. Mo�e si� z nim spotyka�, gdzie chce.
��Nic nie rozumiesz! Pos�uchaj mnie uwa�nie. Moritz zap�aci� pewnej kobiecie siedz�cej w tej restauracji, by ich pods�uchiwa�a. Niewiele s�ysza�a, ale zapami�ta�a jedno. Wiesz, jakie s�owa powtarza� ten podw�adny? Chcesz wiedzie�?
��Tak � Sophie zmartwia�a. � Chc� wiedzie�.
��Ten cz�owiek powt�rzy� kilkakrotnie �pa�ska �ona� � Elisabeth a� krztusi�a si� ze wzburzenia. � Rozumiesz? Oni m�wili o tobie. Smolorz ci� �ledzi� i relacjonowa� to, co wczoraj widzia�.
Sophie r�wnie� si� zakrztusi�a i od�o�y�a s�uchawk� na stolik. Wczesne przedpo�udnie by�o r�wnie pi�kne jak przed chwil�, Argos spa� r�wnie spokojnym snem, s�o�ce ani na chwil� nie przesta�o �wieci�, tylko Sophie nie czu�a ju� efekt�w mi�osnego przebudzenia, smaku chrupi�cej bu�ki ani zbawiennych skutk�w ciep�ej k�pieli. Podnios�a s�uchawk� do ucha.
��Spotykasz si� dzisiaj z baronem? � zapyta�a spokojnie.
��Tak. Moritz przyjedzie po mnie za dwa kwadranse � Elisabeth r�wnie� si� uspokoi�a. � Jedziemy pop�ywa�.
��Lubi� p�ywa� � szepn�a Sophie.
WROC�AW, �RODA 30 LISTOPADA, TRZY KWADRANSE NA DZIESI�T� RANO
Stara artretyczka traci�a ju� nadziej� na sprzeda� swojej specialite de la maison. Zupe�nie niepotrzebnie. Oto bowiem ze stoj�cego przy kraw�niku czarnego adlera wychyli�a si� d�o� z wystawionymi dwoma palcami. Rozpromieniona staruszka wr�czy�a dwa p�czki Kurtowi Smolorzowi. Wachmistrz kryminalny zap�aci�, odkr�ci� kurek termosu i nala� sobie troch� kawy, kt�ra by�a wystarczaj�co dobra, by zabi� dro�d�owy posmak niedopieczonych berlinek.
Smolorz zacz�� �u� wolniej, kiedy pod kamienic� Mocka podjecha� piaskowy mercedes, z kt�rego wyskoczy�a Elisabeth Pfl�ger. Podziwia� rozko�ysan� gracj� jej bioder, kt�re znikn�y w bramie, cudem unikaj�c zderzenia z futryn�. Po chwili obie przyjaci�ki, jedna rozweselona, druga smutna i zadumana, wype�ni�y zapachem perfum wn�trze mercedesa. Kieruj�cy autem baron von Hagenstahl podni�s� do ust d�o� Sophie i zapu�ci� silnik. Smolorz bez �alu od�o�y� na siedzenie pasa�era nadgryzion� berlink�. Baron ruszy� gwa�townie w zat�oczon� Rehdigerstrasse. Smolorz sta� przez chwil�, nie mog�c w��czy� si� do ruchu. W ko�cu dostrzeg� ma�� luk�, rykn�� zaworami silnika i omal nie rozjecha� przera�onego konia, kt�ry rzuci� si� z dyszlem na kraw�nik. Smolorz, �miej�c si� ze smagni�cia biczem po dachu, jakie wymierzy� adlerowi rozw�cieczony wo�nica, doda� gazu, skr�ci� w prawo, w Grabschenerstrasse, i wjecha� pod wiadukt kolejowy. Zza doro�karskich bud i dostawczych furgon�w dostrzeg� ty� piaskowego mercedesa, kt�ry mija� w�a�nie skrzy�owanie z Hohenzollernstrasse. Kieruj�cy ruchem policjant zatrzyma� sznur pojazd�w jad�cych od strony wiaduktu, w�r�d nich adlera. Smolorz zacz�� gor�czkowo analizowa�, czy jest w stanie dogoni� mercedesa. Za�o�y�, �e baron skr�ci na Sonnenplatz w prawo, i postanowi� pojecha� ko�o cyrku Buscha, by dogoni� �ciganych ko�o Domu Koncertowego na Gartenstrasse. Nie by�o to jednak konieczne. Mercedes zatrzyma� si� na rogu Grabschenerstrasse i Zietenstrasse.
Policjant da� znak �droga wolna�. Smolorz ruszy� powoli. Baron zn�w wsiad� do samochodu, chowaj�c pude�ko z cygarami do kieszeni p�aszcza. Smolorz przyhamowa� i znalaz� si� wprost za ko�em zapasowym z piaskowym ko�pakiem. Na Sonnenplatz pozwoli� staremu daimlerowi wcisn�� si� mi�dzy siebie i mercedesa. Ten ostro przy�pieszy� na Neue-Graupner-Strasse, skr�ci� w prawo i pojecha� wzd�u� fosy staromiejskiej. Smolorz dzieli� swoj� uwag� pomi�dzy mercedesa a nowo budowany, pot�ny gmach Prezydium Policji przy Schweidnitzer Stadtgraben. Przed domem towarowym Wertheima baron von Hagenstahl skr�ci� w lewo, a przed ko�cio�em Bo�ego Cia�a � w prawo. Min�wszy resurs� kupieck�, zatrzyma� si� przed Zak�adami K�pielowymi na Zwingerstrasse. Smolorz zahamowa� gwa�townie przed resurs� i wjecha� na jej podjazd. Zatrzasn�� drzwi automobilu, przebieg� ze sto metr�w i ci�ko dysz�c, ukry� si� za �ywop�otem placu zabaw. Przez bezlistne ga��zie obserwowa� bram� masywnego budynku Zak�ad�w K�pielowych, w kt�rej przed chwil� znikn�� baron von Hagenstahl z Sophie Mock i Elisabeth Pfl�ger. Smolorz wszed� do przedsionka, rozejrza� si� doko�a. W westybulu by�o pusto. Umundurowany bileter by� czujny. Podszed� szybko do Smolorza i oznajmi�:
��Basen numer jeden wynaj�ty osobie prywatnej. Do dwunastej. Na basen numer dwa zaraz przyjd� uczniowie ze szko�y realnej. Mo�e pan �yczy sobie do �a�ni parowej?
Smolorz odwr�ci� si� i wyszed�. By�o zimno. Bruk Zwingerstrasse pokrywa� si� wodnym py�em. Od strony Wzg�rza Liebicha zbli�a�a si� dw�jkami kolumna uczni�w, kt�r� zamyka� wypr�ony cz�owiek, z wygl�du � nauczyciel gimnastyki. Uczniowie przymaszerowali do bramy i wype�nili j�, burz�c sw�j misterny szyk. Smolorz podszed� do nauczyciela i pokaza� mu legitymacj� wroc�awskiego Prezydium Policji.
��Wchodz� z wami � powiedzia�. Nauczyciel nie okaza� najmniejszego zdziwienia.
Smolorz zrobi� to, co zapowiedzia�, i kilka minut p�niej t�oczy� si� w m�skiej szatni basenu numer dwa. Zostawiwszy tam p�aszcz, kapelusz i parasol, wyszed� na klatk� schodow� i ostro�nie rozejrza� si� za bileterem. Ten w�a�nie t�umaczy� facetowi o byczym karku, gdzie jest szatnia dla go�ci �a�ni parowej. Smolorz przebieg� szybko po ozdobionej kolumienkami galerii i stan�� przed dwuskrzyd�owymi drzwiami prowadz�cymi na basen numer jeden. By�y zamkni�te. Wyj�� wytrych i zrobi� z niego u�ytek. Znalaz� si� na galerii dla publiczno�ci. Lekko si� wychyli� i zlustrowa� basen. W�r�d nagich nimf baraszkuj�cych w wodzie nie zauwa�y� ani Sophie Mock, ani Elisabeth Pfl�ger. Wspi�� si� po kilku schodkach i rozejrza� doko�a. By� na galerii biegn�cej wzd�u� d�u�szego boku basenu. Po jego prawej r�ce rozci�ga� si� rz�d drzwi do szatni, po lewej bieg�a barierka zabezpieczaj�ca przed wpadni�ciem do wody. Galeria dochodzi�a do ma�ej sali gimnastycznej. Dobiega�y z niej d�wi�ki fortepianu i skrzypiec. To pomieszczenie szczeg�lnie zainteresowa�o Smolorza, poniewa� dostrzeg� w nim nagie cia�a dw�ch artystek. Niezauwa�one przej�cie do sali gimnastycznej graniczy�o z cudem. Gdyby ruszy� galeri�, by�by widoczny jak na d�oni zar�wno dla �wicz�cych w sali, jak i dla p�ywaj�cych w basenie. Smolorz postanowi� schowa� si� na galerii dla publiczno�ci i czeka� na pojawienie si� �ony swojego szefa. Niestety, r�wnie� i to by�o niewykonalne. Odwr�t tarasowa� �ysy, w�saty olbrzym, w kt�rego wielkiej d�oni prawie gin�a lufa przedwojennego lugera. Smolorz przeklina� w�asn� g�upot�. Zupe�nie go nie zastanowi�o, dlaczego baron sam kierowa� autem i gdzie si� podzia� jego szofer.
��Jestem z policji � wachmistrz powiedzia� to bardzo powoli. � Teraz wyjm� legitymacj� z kieszeni.
��Niczego nie wyjmiesz, bracie � olbrzym u�miechn�� si� �agodnie. � Id� prosto do tamtej sali gimnastycznej. Tylko uwa�aj, by� nie wpad� do basenu. Bardzo �atwo si� utopi�. Zw�aszcza jak si� jest obci��onym o�owiem.
Smolorz si� nie rusza�. By� pewien, �e �ysy nie zaryzykuje strzelaniny.
��Jestem z policji � powt�rzy�. � M�j szef wie, �e tutaj jestem.
Olbrzym wykona� gwa�towny ruch. Smolorz dostrzeg� jego rozczapierzon� d�o� na swojej kamizelce i poczu� silne pchni�cie. Upad� na zimne kafle galerii. Atakuj�cy wykona� zamach nog� i Smolorz poczu�, �e sunie po kaflach pod�ogi w stron� sali gimnastycznej. Pr�bowa� si� podnie��, chwyci� za barierk� lub drzwi od szatni. Po kolejnym kopniaku w krocze nie m�g� tego uczyni�. Obie d�onie zacisn�� na zmaltretowanych j�drach. Olbrzym wci�� macha� nogami. Smolorz toczy� si� jak kula w kr�gielni po torze wyznaczonym przez barier� i �cian� szatni. Kiedy zosta� dokopany do sali gimnastycznej, przyzna� sobie racj�. �ysy nie zaryzykowa� strzelaniny w�r�d rykoszetuj�cych �cian.
WROC�AW, �RODA 30 LISTOPADA, PO�UDNIE
Mock wyszed� bocznymi drzwiami z Archiwum Budowlanego Wroc�awia przy Rossmarkt i przeci�gn�� si� tak mocno, a� zatrzeszcza�y mu stawy. Sta� na chodniku w�skiej uliczki i z irytacj� wpatrywa� si� w to� ka�u� ci�tych ostrymi strugami deszczu.
Roz�o�y� parasol i przeskoczy� ruchliw� Schlossstrasse, walaj�c sobie b�otem �wie�o wypastowane zimowe buty. Skl�� pod nosem daremn� nadziej� na �nieg i zim� i spojrza� na zegarek. G��d przypomnia� mu o porze obiadowej, co jeszcze bardziej go poirytowa�o. Ubli�y� ca�emu �wiatu pe�nym g�osem i poszed� dalej wzd�u� wschodniej pierzei Bl�cherplatz w stron� Rynku. Porusza� si� w wartkim strumyku przechodni�w, kt�rzy przytrzymywali kapelusze lub miotali si� w�r�d stragan�w, �api�c wiatr w �agle parasoli. Po wej�ciu w Schmiedebr�cke wiatr sta� si� mniej dokuczliwy. Mock skr�ci� w Ursulinenstrasse i wszed� do Prezydium Policji.
Ci�ko sapi�c, wspi�� si� po szerokich schodach na trzecie pi�tro, gdzie za oszklon� �ciank� dzia�ow� znajdowa�y si� dwa gabinety: M�hlhausa i jego w�asny. Bladolicy sekretarz, praktykant Ernst von Stetten, zerwa� si� us�u�nie na widok Mocka.
��By�o co? � zapyta� Mock, wieszaj�c przemoczon� odzie� w sekretariacie.
��Ehlers zostawi� dla pana radcy wszystkie zdj�cia. Poza tym nic nowego � odpar� von Stetten, ustawiaj�c parasol Mocka w stojaku z ciemnego drzewa, za mosi�n� obejm�.
��Nic nowego, nic nowego � przedrze�nia� go Mock po wej�ciu do gabinetu. � W �ledztwie te� nic nowego. Ani na krok nie posun��em si� naprz�d w sprawie Gelfrerta-Honnefeldera.
Mock zapali� cygaro i podsumowa� dzisiejsze przedpo�udnie, wype�nione kurzem starych dokument�w budowlanych, schematami instalacji sanitarnych, niezrealizowanymi projektami osobowych i w�glowych wind oraz suchymi obja�nieniami architekt�w i in�ynier�w. W ci�gu trzech godzin nie znalaz� niczego, co by mu si� przyda�o w dalszym �ledztwie. Najgorsze w tym wszystkim by�o to, �e Mock w�a�ciwie nie wiedzia�, czego szuka.
��Co powiesz M�hlhausowi � m�wi� do siebie zdenerwowany � kiedy ci� zapyta, co dzisiaj robi�e�?
Akurat na to pytanie odpowied� by�a prosta: przejrza� wszystkie dokumenty dotycz�ce obu miejsc zbrodni. Pozna� plany wszystkich kondygnacji, ��cznie z piwnicami i strychem. Dowiedzia� si�, co by�o wcze�niej na miejscu obu kamienic, jak nawarstwia�y si� na siebie fundamenty, kto i komu odsprzedawa� grunt i dzia�ki budowlane. M�hlhaus m�g� postawi� znacznie gorsze pytanie: po co? Us�ysza�by wtedy skomplikowany filozoficzny wyw�d o triadzie: osoba-czas-miejsce. Ofiary s� przypadkowe, czas nie jest przypadkowy. A zatem do sprawdzenia pozostaje tylko miejsce. Nie mo�e by� przypadkowe. �Co� musi ��czy� oba miejsca � tak� odpowied� us�ysza�by M�hlhaus. � Ale mimo przekopania Archiwum Budowlanego jeszcze nie wiem co�. Mock nie musia� si� bardzo wysila�, by w wyobra�ni us�ysze� ironiczny �miech M�hlhausa. Przypomnia� sobie w tym momencie, �e M�hlhaus przebywa� na naradzie u prezydenta policji Kleib�mera i by�o ma�o prawdopodobne, i� spotka dzi� Mocka i zada mu to trudne pytanie.
�ledczy odetchn�� z ulg� i za pomoc� �elaznego uchwytu biegn�cego wzd�u� ramy okna otworzy� lufcik. Potem zdj�� marynark�, rozpi�� sztywny ko�nierzyk, usiad� przy biurku i zacz�� pisa� na nowej maszynie do pisania �Olympia� nieistniej�ce wyrazy � przypadkowe zbitki liter. Mockowi najlepiej si� my�la�o przy regularnym rytmie uderze� czcionek. Na papierze pojawi�y si� pi�cioliterowe wyrazy. Pi�� uderze� � spacja. Pi�� uderze� � spacja. Ernst von Stetten wiedzia�, �e � dop�ki maszyna �Olympia� b�dzie wygrywa�a ten osobliwy rytm � Mocka nie ma dla nikogo z wyj�tkiem jego pi�knej �ony Sophie i starego M�hlhausa. Trwa�o to d�ugo. Sekretarz kilku interesant�w odp�dzi�, kilku ok�ama�, innych uprzejmie przeprosi�. R�wno z dwoma uderzeniami zegara na ko�ciele uniwersyteckim von Stetten us�ysza� wykr�canie papieru z wa�ka spracowanej maszyny. Potem zapad�a cisza.
�Stary my�la� i wymy�li�� � doszed� do wniosku.
By� to wniosek s�uszny. Mock siedzia� w�r�d rozrzuconych kartek zapisanych r�wnymi odcinkami liter, macza� stal�wk� w du�ym ka�amarzu i pisa� na odwrocie jednej z nich: �Bada�e� miejsca mordu z punktu widzenia sztuki budowlanej � ma�e litery zaczernia�y papier. � To by� b��d. Jakie wyja�nienie mo�e by� w planach i schematach? Wa�na jest historia budynku. Nie historia rur, cegie�, piwnic, cementu, remont�w i renowacji. Wa�na jest historia ludzi, kt�rzy tam mieszkaj� i mieszkali�.
��To co, mam bada� drzewa genealogiczne mieszka�c�w? Kiedy ciocia Truda pozna�a wujka J�rga? � zapyta� samego siebie.
Po chwili rzuci� si� do ka�amarza i na kartki b�yszcz�ce �wie�ym atramentem. �Dlaczego kto� zabija bestialsko w danym dniu? Tylko w tym �ci�le okre�lonym dniu? Dlatego, �e ten dzie� jest dla niego wa�ny. Mo�e m�ci si� za co�, co wydarzy�o si� w�a�nie tego dnia? Za co ten cz�owiek si� m�ci? Za co� z�ego, co go spotka�o. Za co ten cz�owiek m�ci si� sadystycznie? Za co� bardzo z�ego, co go spotka�o�.
Kto� zapuka� do drzwi.
��Moment! Prosz� zaczeka�! � krzykn�� Mock i zabra� si� do pisania. �Gdzie mo�na si� dowiedzie� o bardzo z�ych rzeczach? � zanotowa� niewyra�nie. � W kartotece policyjnej�. P�k�a stal�wka. Von Stetten zapuka� ponownie. Mock mrukn�� co� w�ciek�y, widz�c, jak kropelki atramentu osiadaj� na mankiecie jego koszuli. Sekretarz wzi�� to mrukni�cie za zgod� na wej�cie do gabinetu.
��Dzwoni pa�ska ma��onka, panie radco � von Stetten wiedzia�, �e zaraz zobaczy u�miech na twarzy swego szefa. Nie pomyli� si�.
Mock odebra� telefon i us�ysza� s�odki g�os Sophie.
��Dzie� dobry, kochanie.
��Dzie� dobry. Sk�d dzwonisz?
��Z domu. Chcia�am ci przypomnie� o dzisiejszym koncercie dobroczynnym. Rozpoczyna si� o �smej. Ja pojad� wcze�niej razem z Elisabeth. Musimy jeszcze prze�wiczy� jedno miejsce z Beethovena. Gramy na samym pocz�tku.
��Dobrze. Dzi�kuj� za przypomnienie. Jad�a� ju� obiad? Co Marta przyszykowa�a na dzisiaj?
��Jad�am u Elisabeth. �wiczy�y�my ca�y ranek i przedpo�udnie. Marta nie ugotowa�a dzi� obiadu. Przecie� powiedzia�e� jej rano, �e zjesz co� na mie�cie.
��Jasne. Zapomnia�em o tym.
��To wszystko � Mock us�ysza� wahanie w g�osie Sophie. � Wiesz, mam wielk� trem�
��Nie martw si�. Trzymam za ciebie kciuki.
��M�wisz tak jasno i prosto� Tak pewnie�
Mock milcza�. Obrazy porannych uniesie� stan�y mu przed oczami. Poczu� wzruszenie i wype�ni�a go nag�a fala szcz�cia.
��Wiem, wiem, kochanie, powinnam ju� ko�czy�.
��Tak, Sophie. Tak, kochanie � powiedzia� mi�kko. � Mam co� pilnego do zrobienia. Spotkamy si� na koncercie.
Mock od�o�y� s�uchawk�. Po up�ywie sekundy zn�w j� podni�s�. Zdawa�o mu si�, �e przez jednostajny sygna� s�yszy poranne westchnienia Sophie.
Otrz�sn�� si� ze wspomnie�, zapi�� ko�nierzyk i zaci�gn�� krawat.
��Von Stetten! � krzykn��. � Prosz� do mnie!
Bladolicy sekretarz wszed� bezg�o�nie. W d�oni trzyma� notatnik i czeka� na polecenia.
��Notujcie � Mock za�o�y� r�ce na kark. � Punkt pierwszy. Od dzi� przez kilka dni musz� pracowa� do p�na w naszym archiwum. Prosz� napisa� odpowiednie pismo w tej sprawie do Kluxena, administratora budynku. Archiwista Scheier ma mi jak najszybciej przynie�� zapasowy klucz do archiwum, bym m�g� tam pracowa� w dzie� i w nocy. Wz�r pisma znajdziecie w�r�d papier�w sprawy Lebersweilera z grudnia dwudziestego pi�tego. Punkt drugi. Jutro, o �smej rano, maj� by� u mnie Kleinfeld i Reinert, zaufani ludzie M�hlhausa. B�d� ze mn� pracowa� w archiwum. Rano prosz� zapyta� o pozwolenie naszego szefa. Jestem pewien, �e nie b�dzie mia� nic przeciwko temu, ale pro forma� Punkt trzeci. Przeka�ecie mojemu s�u��cemu Adalbertowi dwa polecenia. Nale�y odebra� zam�wion� wcze�niej etol� z norek ze sklepu Beckego i m�j frak z pralni na Topfkram. Ma mi to przywie�� tutaj o si�dmej. Punkt czwarty. Kupcie mi co� do jedzenia i przynie�cie do archiwum. Tam b�d�. To wszystko.
WROC�AW, �RODA 30 LISTOPADA, TRZY KWADRANSE NA SI�DM�
Mock wsiad� do taks�wki na Bl�cherplatz i kaza� si� wie�� do Domu Koncertowego na Gartenstrasse. Taks�wkarz nie by� zachwycony tak kr�tkim kursem, tote� nawet nie pr�bowa� bawi� rozmow� pasa�era. By�oby to zreszt� bezskuteczne. Mock, wbity w przyciasny frak i rozdra�niony nik�ymi efektami archiwalnej kwerendy, pali� si� do rozmowy r�wnie gwa�townie jak jego cicerone. Humoru nie poprawi� Mockowi nawet zdecydowany atak zimy. Zapatrzony w p�czniej�cy od �niegu dach Teatru Miejskiego, rozwa�a� wyniki poszukiwa�. W policyjnym archiwum by�o oko�o tysi�ca teczek dotycz�cych morderstw. Mock przejrza� prawie sto z nich. By�a to �mudna i ja�owa robota. �aden z policyjnych archiwist�w nigdy nie przypuszcza�, �e kto� mo�e szuka� w kartotece jakichkolwiek toponim�w, i akta nie by�y zaopatrzone w indeksy nazw miast i ulic. Opr�cz indeksu nazwisk � wykonanego niedawno przez wynaj�tych w tym celu archiwist�w � nie by�o dla eksploratora archiwali�w �adnej pomocy. Mock musia� zatem czyta� archiwa, licz�c, �e natrafi na adres Rynek 2 lub Taschenstrasse 23-24 i �e znajdzie dat� jakiej� zbrodni, kt�ra zosta�a przypomniana rok p�niej. Tylko raz spotka� si� z adresem kamienicy, w kt�rej mieszka� Gelfrert. W aktach opisany by� przypadek pedofila, kt�ry w maju zgwa�ci� o�mioletni� dziewczynk� w piwnicy w Kocim Zau�ku. Ten zboczeniec mieszka� na parterze Friedrich-Wilhelm-Strasse 21, czyli by� s�siadem Gelfrerta. Nic wi�cej Mock nie znalaz�.
Teraz, kiedy jecha� przez obsypane �niegiem miasto, targa�y nim gwa�towne uczucia. Irytowa�a go w�asna ciekawo�� i dociekliwo��, kt�re kierowa�y jego my�li w stron� dawnych zbrodni i nieszcz��, a studiowa� je z takim zaanga�owaniem, �e zapomina� o sprawie Gelfrerta-Honnefeldera. Przeklina� po raz tysi�czny tego dnia samego siebie za to, �e wychodzi� z jakich� pseudofilozoficznych, deterministycznych za�o�e�, opieraj�c ca�� spraw� na osobliwym analizowaniu tego, co przypadkowe i konieczne. W�cieka� si� na siebie za prowadzenie �ledztwa, w kt�rym przedmiot poszukiwa� nie by� jasno okre�lony. Ponadto nie dawa�a mu spokoju kara pi�tnastu lat wi�zienia, na jak� skaza� owego pedofila pruski wymiar sprawiedliwo�ci. By� jeszcze jeden pow�d zdenerwowania Mocka: nie mia� dzi� w ustach nawet kropli alkoholu.
Nic dziwnego, �e w takim stanie ducha nie da� ani feniga napiwku ma�om�wnemu taks�wkarzowi, kt�ry zatrzyma� si� przy Gartenstrasse, naprzeciwko Domu Koncertowego, ozdobionego wielkim napisem �Adwentowy koncert dobroczynny�. D�wigaj�c pod pach� pud�o z prezentem dla Sophie, Mock wszed� do ogromnego przedsionka wspania�ego gmachu zaprojektowanego niedawno przez Hansa Poelziga. W szatni zostawi� wierzchni� garderob� oraz prezent, nast�pnie ruszy� w stron� dwuskrzyd�owych drzwi, przy kt�rych wyelegantowani bileterzy k��cili si� z jakim� cz�owiekiem.
��Nie ma pan imiennego zaproszenia! � krzycza� bileter. � Prosz� st�d odej��!
��Nie zale�y wam na moich pieni�dzach? � Mock rozpozna� g�os Smolorza. � S� gorsze od pieni�dzy innych ludzi? Mo�e mam je wam zostawi�, �eby�cie poszli na piwo? Mo�e wam si� nie podoba, �e jestem bez fraka?
Mock podskoczy� do Smolorza i uj�� go pod r�k�.
��Ten pan nie ma do was zaufania � Mock, rozbawiony nieoczekiwanie ca�� sytuacj�, rzuci� kpi�ce spojrzenie bileterom. � I s�usznie, bo, s�dz�c po waszych ryjach, podawano wam ju� w podstaw�wce w�dk� zamiast tranu.
Mock odci�gn�� Smolorza na bok, nie zwracaj�c uwagi na zdumionych portier�w.
��No i co? � zapyta�.
��W porz�dku. Przedpo�udnie u panny Pfl�ger. Potem u pana w domu. Obie. Ca�y czas �wiczy�y � b�ka� Smolorz.
��Dzi�kuj� wam, Smolorz � Mock spojrza� przyja�nie na podw�adnego. � Jeszcze nieca�e dwa tygodnie. Wytrzymajcie. Potem w nagrod� za dobr� robot� dostaniecie tydzie� nieewidencjonowanego urlopu. Przed samymi �wi�tami. Dzi� jeste�cie ju� wolni.
Smolorz uchyli� kapelusza i pow��cz�c nogami, uda� si� do wyj�cia, w kt�rym b�yszcza�y �nie�nobia�e wykrochmalone gorsy, cekiny, chi�skie wachlarze i kolorowe pi�ra. Mock wyj�� zaproszenie i ustawi� si� w kolejce za pewn� chud� dam�, kt�ra w jednej d�oni dzier�y�a lorgnon, w drugiej za� d�ug� cygarniczk� z dymi�cym papierosem. Bileterzy nie ��dali od niej zaproszenia, lecz pe�ni szacunku opu�cili brody na piersi.
��Och, kogo ja widz�?! � zakrzykn�a dama. � Czy to naprawd� pan, panie markizie? Och, co za zaszczyt! � afektowana dama odwr�ci�a si� do stoj�cych za ni� ludzi, by podzieli� si� z nimi swoim wspania�ym odkryciem. Jej uwag� przyku� stoj�cy za ni� Mock.
��To niewyobra�alne, drogi panie � damie pomyli�o si� i zamiast lorgnon do oka przy�o�y�a cygarniczk�. � Bileterem na dzisiejszym balu jest sam markiz �or�yk de Leschamps-Brieux!
Najwyra�niej dotkni�ta niewielkim wra�eniem, jakie wywar�a na radcy jej informacja, pop�yn�a w stron� foyer, wypuszczaj�c dym jak parowiec, natomiast sam �or�yk, oskar�ony przez Mocka o picie w�dki w szkole powszechnej, spojrza� pogardliwie na jego zaproszenie.
��A waszej ekscelencji, radcy kryminalnemu � �or�yk powoli odczytywa� z zaproszenia tytu�y � przekaza� swoje datki �w awanturnik, kt�ry usi�owa� wej�� bez zaproszenia?
��Tak, poniewa� jestem abstynentem � odpar� Mock i min�� zdegustowanego �or�yka.
WROC�AW, �RODA 30 LISTOPADA, GODZINA DZIEWI�TA WIECZOREM
Koncert dobroczynny mia� si� ku ko�cowi. Sophie, uszcz�liwiona owacjami, brakiem alkoholowej woni u m�a oraz wyrazami podziwu, jakimi j� obdarza�o w czasie antraktu najlepsze wroc�awskie towarzystwo, zsun�a z d�oni r�kawiczk� i pozwoli�a, by suche i silne palce Eberharda przesuwa�y si� lekko po g�adkiej sk�rze jej d�oni. Mock zamkn�� oczy i rozpami�tywa� wyst�p Sophie, jej nieporuszony spok�j przy fortepianie, jej zachowanie pe�ne pow�ci�gliwej elegancji, bez egzaltacji i dzikiego podrzucania g�owy. Podziwia� nie tyle gr� �ony, ile linie jej cia�a, wyeksponowane przez czarn� obcis�� sukni�. Zachwyca� go profil Sophie z dumnym wzniesieniem koka, lekko wkl�s�a linia szyi, krucho�� ramion, bli�niacza kr�g�o�� po�ladk�w. Rozpiera�a go samcza duma. W czasie antraktu patrzy� z g�ry na innych m�czyzn i nieustannie okr��a� �on�, jakby chcia� powiedzie�: �Nie zbli�a� si� � oznaczam swoje terytorium�.
Zabrzmia�y ostatnie akordy Popo�udnia fauna Debussy�ego. Zahucza�y brawa. Mock, zamiast patrze� na k�aniaj�cych si� muzyk�w, podziwia� gracj�, z jak� Sophie sk�ada�a d�onie do klaskania, wznosz�c je wysoko ponad g�ow�. Szepn�� jej kilka s��w do ucha i opu�ci� szybko widowni�. Pobieg� do garderoby, odebra� i wy�o�y� na lad� futro i toczek �ony oraz sw�j p�aszcz i kapelusz. Otworzy� pud�o z etol� z norek i wsun�� j� do r�kawa pachn�cego perfumami okrycia Sophie. Potem ubra� si� i czeka�, przewiesiwszy przez rami� jej futro. Po chwili pojawi�a si� obok niego. Wypi�a obfite piersi i wsun�a r�ce w r�kawy futra podawanego jej przez Eberharda.
��To nie jest moje futro � powiedzia�a przestraszona, wyjmuj�c etol� z r�kawa. � Ebi, portier si� pomyli�. Da� ci jakie� inne. Ja nie mia�am etoli.
��To twoje futro � Mock mia� min� gimnazjalisty, kt�ry rozsypa� pinezki na krze�le nielubianego nauczyciela. � I twoja etola.
��Dzi�kuj�, kochany � Sophie poda�a mu d�o� do poca�owania.
Mock obj�� j� w talii i wyprowadzi� z Domu Koncertowego. Rozejrza� si� doko�a i spostrzeg� zaparkowanego adlera. Zatrzasn�� drzwi za Sophie i usadowi� si� w fotelu kierowcy. Sophie g�aska�a etol� opuszkami palc�w. Mock obj�� �on� i nami�tnie poca�owa�. Ona odda�a mu poca�unek, po czym odsun�a si� i wybuch�a niepohamowanym �miechem.
���wietnie powiedzia�e� temu Leschamps-Brieux � p�aka�a ze �miechu. � I, co najlepsze, trafi�e� w sedno. On rzeczywi�cie du�o pije� O niczym innym nie b�dzie si� teraz we Wroc�awiu m�wi�o� Tylko o twoim bon mot� �or�yk pi� w przedszkolu w�dk� zamiast tranu� Ju� wszyscy si� z tego �miali w foyer.
Mock, nie panuj�c nad sob�, przytuli� Sophie tak mocno, �e przez mi�kk� etol� wyczu� drobny kszta�t jej ucha.
��Chod�, zrobimy to w samochodzie � szepn��.
��Oszala�e�, jest za zimno � zadysza�a mu lekko do ucha. � Jed�my do domu. Zrobi� dla ciebie co� specjalnego.
Automobil z trudem ruszy� z wilgotnej i lepkiej po�cieli �niegu. Mock jecha� bardzo powoli ulic� H�fchenstrasse, wlok�c si� za pot�nym furgonem, z kt�rego jaki� opatulony w szynel cz�owiek sypa� piasek na jezdni�. Mock wyprzedzi� go dopiero przed skrzy�owaniem z Moritzstrasse i �lizgaj�c si� po ubitej przez ko�skie kopyta Augustastrasse, dojecha� bezpiecznie do Rehdigerplatz.
�nieg przesta� pada�. Mock wyskoczy� z auta i otworzy� drzwi od strony pasa�era. Jego �ona boja�liwie wetkn�a obut� w pantofel stop� w l�ni�cy zimny puch. Cofn�a nog� do samochodu.
��Zaraz przynios� ci jakie� buty, kochanie � Mock podbieg� do bramy kamienicy. Nie wszed� jednak, lecz odwr�ci� si� i podszed� zn�w do auta. Otworzy� drzwi i ukucn��. Jedno rami� pod�o�y� pod kolana Sophie, drugim otoczy� jej plecy. Sophie roze�mia�a si�, obejmuj�c go za szyj�. Mock sapn�� i uni�s� lekko �on�. Zachwia� si� od jej ci�aru i przez chwil� �apa� r�wnowag�, rozstawiwszy szeroko nogi. Kiedy ju� mu si� to uda�o, zani�s� Sophie do bramy i postawi� j� na stopniu z napisem �Cave canem� [5]. Zamkn�� auto i wr�ci� z powrotem. Tam zatopi� si� przez chwil� w mi�kkim futrze, przypar� do kremowych kafelk�w delikatne cia�o, tam jego biodra zosta�y opasane przez mocne uda, a szyja przez �lisk� etol�.
Nagle zapali�o si� �wiat�o i rozleg�o si� szczekanie psa doktora Patschkowskiego. Pa�stwo Mock weszli na swoje drugie pi�tro, szokuj�c wychodz�cego z psem adwokata: ona obci�ga�a sukni� w d� na biodrach, on poprawia� w�osy i �ci�ga� z szyi etol�. Marta otworzy�a im drzwi i � widz�c ich nastroje � natychmiast uda�a si� do s�u�b�wki, gdzie rozlega�o si� ju� chrapanie Adalberta. Eberhard i Sophie wtoczyli si� do sypialni zwarci cia�ami. Zaskoczony pies najpierw zacz�� si� cieszy�, a potem � widz�c co� w rodzaju walki � warcze�. Sophie zamkn�a mu drzwi przed nosem, pchn�a m�a na tapczan i zabra�a si� do rozpinania licznych guzik�w jego garderoby. Zacz�a od p�aszcza. Potem kapelusz poszybowa� w stron� drzwi. Nast�pne w kolejno�ci by�y spodnie.
Wtedy zadzwoni� telefon.
��Marta odbierze � powiedzia�a Sophie. � Wie, co robimy, i na pewno powie, �e nie ma nas w domu. � Telefon dzwoni� uparcie. Marta nie odbiera�a.
��Nic nie mo�e by� teraz wa�niejsze od ciebie � szepn�� Mock. � Ktokolwiek dzwoni, sp�awi� go.
Wsta� i wyszed� do przedpokoju. Podni�s� s�uchawk� i milcza�.
��Dobry wiecz�r, poprosz� z radc� Mockiem � us�ysza� nieznany sobie g�os.
��Przy aparacie � mrukn��.
��Panie radco, tu Willibald H�nness z kasyna hotelu �Cztery Pory Roku� � Mock rozpozna� teraz zniekszta�cony przez telefon g�os jednego ze swoich informator�w. � Jest tu jaki� pijany m�odzieniec. Du�o przegrywa w ruletk�. Przedstawi� si� jako Erwin Mock. Twierdzi, �e jest pa�skim bratankiem. Na tej podstawie udzielono mu kredytu. Je�eli dalej b�dzie tak ostro gra�, �le si� to sko�czy. Wygl�da na to, �e przegrywa pieni�dze, kt�rych nie ma.
��Pos�uchaj, H�nness � Mock wyj�� rewolwer ze �ciennej szafki i wsun�� go do wewn�trznej kieszeni p�aszcza. � Zr�b co�, by nie gra�. W najgorszym wypadku przywal mu w ryj tak, by straci� przytomno��. Ja zaraz b�d�.
Mock wszed� do sypialni i si�gn�� po le��cy na pod�odze kapelusz, kt�ry wzbudza� nadzwyczajne zainteresowanie psa.
��Zaraz wr�c�. Erwin jest w du�ym niebezpiecze�stwie.
Sophie �ci�ga�a sukienk�. Smuga tuszu do rz�s p�yn�a po jej policzku.
��Mo�esz nie wraca� � jej g�os brzmia� tak, jakby wcale nie p�aka�a.
WROC�AW, �RODA 30 LISTOPADA, W Pӣ DO DZIESI�TEJ WIECZOREM
Willibald H�nness, stra�nik w kasynie hotelu �Cztery Pory Roku� przy Gartenstrasse 66-70, zastosowa� si� do wskaz�wek Mocka, lecz wyeliminowa� Erwina z gry bez u�ycia przemocy. Post�pi� w spos�b bardzo prosty � dosypa� mu do piwa �rodek powoduj�cy gwa�towne wymioty. Tote� kiedy Mock wtargn�� w rozwianym p�aszczu do kasyna i � kieruj�c si� wskaz�wkami portiera i podobnego do ma�py stra�nika � wbieg� do m�skiej toalety, m�odzieniec kl�cza� u st�p muszli klozetowej, a jego g�owa tkwi�a w troskliwych d�oniach H�nnessa. Ten widok uspokoi� nieco Mocka. Zapali� papierosa i zapyta�, przy kt�rym stole gra� Erwin.
��Czwartym, stryju � pad�a odpowied� z g��bi muszli.
��Zaraz przyjd� � Mock wsun�� H�nnessowi dziesi�ciomarkowy banknot do kieszeni. Opu�ci� toalet� i podszed� do stra�nika, stoj�cego w hallu przy ogromnej fontannie mi�dzy dwiema pot�nymi palmami. �adne inne miejsce nie by�oby dla niego bardziej odpowiednie. Ma�pa wlepia�a w niego ma�e oczy. � Chcia�bym si� widzie� z kierownikiem kasyna � powiedzia� Mock i odruchowo si�gn�� po legitymacj�; powstrzyma� si� jednak; wola� jeszcze nie odkrywa� wszystkich swoich kart. � Nazywam si� Eberhard Mock. Dok�d mog� si� uda�?
��Reklamacje za�atwiane s� przy stoliku. Tam trzeba by�o wezwa� szefa � mrukn�� stra�nik. � Zapraszamy jutro od trzeciej.
��Ja w innej sprawie. Bardzo wa�nej sprawie.
Mock powiedzia� to i zastosowa� niezawodn� metod� uspokajania nerw�w: zacz�� recytowa� w my�lach od� Horacego Exegi monumentum� [6]. Pod niskim sklepieniem czaszki stra�nika trwa�a wyt�ona praca ma�ego m�zgu. Kiedy Mock doszed� do s�ynnego non omnis moriar [7], stra�nik rzek�:
��Prosz� powiedzie�, jaka to sprawa. Przeka�� szefowi i mo�e pana przyjmie�
��Niczego mu nie przeka�esz � powiedzia� Mock � poniewa� musia�by� powt�rzy� dziesi�� s��w, a to znacznie przekracza twoje mo�liwo�ci.
��Spierdalaj st�d. I to migiem � stra�nik �ci�gn�� brwi i zacisn�� wielkie pi�ci. Niewiele brakowa�o, a zacz��by nimi dudni� po wypuk�ej klatce piersiowej.
Mock recytowa� w my�lach s�ynn� od� o nie�miertelno�ci wybra�ca muz. Nagle zaci�� si� i sam ju� nie wiedzia�, kto w milczeniu wchodzi� na Kapitol: kap�an czy westalka? Wtedy odwr�ci� si� gwa�townie i zada� z p�obrotu pierwszy cios. Zaskoczony stra�nik chwyci� si� za szcz�k� i straci� r�wnowag�. To Mockowi wystarczy�o. Schyli� si�, z�apa� przeciwnika za kostki u n�g i poci�gn�� w swoj� stron�. Bryzgi wody pokaza�y, gdzie znalaz� si� stra�nik, pozbawiony podparcia kr�tkich ko�czyn. Woda przela�a si� z fontanny i wyp�yn�a na czerwony chodnik. Stra�nik miota� si� bezradnie w marmurowym zbiorniku. Opar� si� na r�kach i pr�bowa� usi���. Wodospad la� si� po jego bia�ej koszuli i o�lepia� go. Mock, analizuj�c w my�lach kolejne wersy Horacego o hucz�cej rzece Aufidus, za�o�y� kastet i wymierzy� cios � w podbr�dek stra�nika. �okie� gwardiana po�lizn�� si� po dnie basenu, a jego g�owa zn�w opad�a w bulgoc�c� topiel. Mock zrzuci� p�aszcz, jeszcze raz chwyci� stra�nika za kostki u n�g i mocnym poci�gni�ciem wywl�k� go z basenu. G�owa ma�py gruchn�a o kamienne obramowanie fontanny, po czym cia�o wyl�dowa�o na mi�kkim chodniku. Mock zapar� si� jedn� r�k� o palm� i wzi�� le��cego na szpice i obcasy. Niepotrzebnie. Stra�nik po wyci�gni�ciu z fontanny by� ju� nieprzytomny.
Mock z irytacj� spogl�da� na swoje przemoczone r�kawy marynarki i poplamione krwi� nogawki. Zorientowa� si�, �e ma w ustach zgas�y niedopa�ek. Wyplu� go do fontanny i spojrza� uwa�nie na go�ci kasyna, kt�rzy wyszli z sali i z przera�eniem patrzyli na nieprzytomnego stra�nika. Ich uczucia podziela� portier, kt�ry, nie czekaj�c na pytanie ze strony Mocka, powiedzia�:
��Biuro kierownika jest na pierwszym pi�trze. Pok�j 104.
Pok�j 104 wydawa� si� zbyt ciasny dla pot�nego, t�ustego cia�a zako�czonego �ys� g�ow�, kt�re siedzia�o rozparte w fotelu i uwa�nie przegl�da�o raporty krupier�w. Norbert Risse sw� postur� wzbudza� nieopisan� rado�� restaurator�w i krawc�w. Dziesi�ciodaniowe posi�ki i bele materia�u zu�ytego na jego wykwintne ubrania pozwala�y przedstawicielom obu tych profesji cho� na chwil� zapomnie� o codziennych materialnych troskach.
Mock wykonywa� zupe�nie inny zaw�d, tote� widok Rissego wzbudzi� w nim niewiele entuzjazmu. Jeszcze mniej zainteresowa� go jedwabny fular kierownika kasyna, jego pikowany szlafrok, a najmniej zestaw chi�skiej porcelany stoj�cy na stoliku do kawy oraz zoboj�tnia�a papuga, kt�ra zna�a jedynie j�zyk migowy.
��Nazywam si� Eberhard Mock � powiedzia�. � Radca kryminalny Eberhard Mock. Jestem petentem. Skromnym petentem.
Risse przyjrza� si� uwa�nie przemoczonemu ubraniu Mocka, kt�ry sta�, przest�puj�c z nogi na nog�. Odebra� dzwoni�cy telefon i s�ucha� przez chwil� szybkiej i urywanej relacji. Poblad�, od�o�y� s�uchawk� i wskaza� go�ciowi fotel.
��Mo�e skromnym, ale do�� niecierpliwym � zauwa�y� Risse. � S�ucham pana, panie radco.
��M�j bratanek Erwin Mock przegra� dzi� troch� pieni�dzy w pa�skim kasynie. Chcia�bym wiedzie� ile � Mock zacz�� skr�ca� w palcach papierosa. � Od tego zale�� moje dalsze pro�by.
Risse podsun�� Mockowi porcelanowe chi�skie naczy�ko wype�nione papierosami w b��kitnej paskowanej bibu�ce. Mock zapali� podanego mu papierosa i zapatrzy� si� na pi�kny zestaw do kawy. Delikatny motyw p�d�w bambusa wij�cych si� wok� fili�anek, dzbanka i cukiernicy przypomina� mu jego dawne, przelotne orientalne fascynacje. Dzbanek parowa� zach�caj�co.
��Pa�ski bratanek nie mia� dzi� szcz�cia. Przegra� tysi�c marek. Wzi�� na nie kredyt, powo�uj�c si� na pokrewie�stwo z panem. Kredytu udzielamy tylko wtedy, gdy mamy pewno��, �e zostanie on sp�acony najp�niej nast�pnego dnia.
��D�ugi karciane s� d�ugami honorowymi � Mock obraca� w palcach kapelusz. � Nie wiem, czy mi si� uda sp�aci� je ju� jutro. Prosz� o prolongat� d�ugu � pomy�la� o konieczno�ci zap�acenia Beckemu za etol�. � Ureguluj� d�ug swojego bratanka pojutrze.
��S�yniemy z tego, panie radco � Rissemu zafalowa�y policzki i podbr�dek � �e nie pozwalamy naszym klientom na odroczone terminy p�atno�ci. Prosz� sobie wyobrazi�, �e ta bezwzgl�dno�� jest naszym atutem. Klienci staj� oko w oko ze swoim losem, z wyzwaniem, z wyimaginowanym przeciwnikiem, jak pan woli, i wiedz�, �e jest to przeciwnik trudny i bezkompromisowy. Przeciwnik, z kt�rym trzeba gra� z otwart� przy�bic�. Przebywaj�cy tu w zesz�ym tygodniu ksi��� Hermann III von Kaunitz po�yczy� od nas pewn� sum�, kt�r� nied�ugo p�niej przegra�. Po�yczamy tylko raz. Von Kaunitz gra� w sobot�, a w niedziel� banki oraz urz�d czekowy s� nieczynne. A conto sp�aty d�ugu musia� zostawi� u nas troch� rodowej bi�uterii. A co pa�ski bratanek m�g�by zastawi�? Dobrze, �e pan si� zjawi�. Moi ludzie s� bardzo bezwzgl�dni wobec niewyp�acalnych klient�w.
��Nie pocz�stuje mnie pan kaw�? � Mock nie recytowa� ju� w my�lach Horacego. � Musz� si� zastanowi� nad sloganami reklamowymi, kt�re przed chwil� us�ysza�em.
Risse sapn��. Nic nie powiedzia� ani nie zrobi�. Mock nala� sobie kawy do fili�anki i podszed� do okna.
��Nie o�miel� si� zatem �ama� tak �wi�tych zasad � powiedzia�. � Pan, Risse, po prostu mi po�yczy t� kwot�. Prywatnie. Jak dobremu znajomemu. A ja panu oddam w ci�gu tygodnia i nigdy nie zapomn� tego przyjaznego gestu.
��Chcia�bym bardzo by� pa�skim dobrym znajomym, panie radco � u�miechn�� si� Risse. � Ale na razie nim nie jestem.
Mock pi� powoli kaw� i spacerowa� po pokoju. Jego uwag� przyku� japo�ski obraz przedstawiaj�cy walcz�cych samuraj�w.
��Wie pan, co si� dzieje podczas rewizji, kt�r� ja przeprowadzam? � zapyta�. � Jestem bardzo dok�adny. Je�eli czego� nie mog� znale��, denerwuj� si� i musz� odreagowa�. Wie pan jak? Po prostu demoluj�. Niszcz�. Mock podszed� do stolika i podni�s� dzbanek do kawy. Nala� sobie odrobin� i pos�odzi�. � A teraz jestem bardzo zdenerwowany � powiedzia�, trzymaj�c w jednej r�ce fili�ank�, w drugiej dzbanek do kawy.
��Ale to nie jest rewizja � zauwa�y� inteligentnie Risse.
Mock trzasn�� fili�ank� o kaflowy piec. Risse zmieni� si� na twarzy, lecz siedzia� nieporuszony. Mock nast�pi� obcasami na skorupki fili�anki i zamieni� je w trzeszcz�ce okruchy.
��Jutro ci przynios� antydatowany nakaz rewizji � Mock wzi�� pot�ny zamach. � Wytrzymasz to napi�cie, Risse? Pozwolisz, by ten dzbanek przesta� istnie�?
Risse nacisn�� guzik pod sto�em. Mock, widz�c to, rzuci� dzbankiem w �cian�, po kt�rej zacz�y p�yn�� czarne pasy kawy. Nast�pnie wyj�� n� spr�ynowy i przyskoczy� do obrazu. Przy�o�y� ostrze do oka jednego z samuraj�w. Do gabinetu wpad�o trzech stra�nik�w. Risse wytar� �zy, kt�re p�yn�y w fa�dach sk�ry jego twarzy, i da� im znak, by wyszli. Potem zacz�� wypisywa� czek.
WROC�AW, �RODA 30 LISTOPADA, W Pӣ DO JEDENASTEJ WIECZOREM
Adler zatrzyma� si� na Nicolaistrasse, przed kamienic�, w kt�rej mieszka� Franz Mock. Erwin doszed� ju� do siebie. By� prawie trze�wy, lecz jego prze�yk rozsadza�a pijacka czkawka.
��Stryju � czkn�� � przepraszam. Oddam stryjowi t� sum�. Dzi�kuj� za ratunek. Musia�em zdoby� pieni�dze, by komu� pom�c. Komu�, kto jest w wielkich tarapatach.
��Id� do domu i nie m�w nic ojcu � mrukn�� Mock.
��Przecie� � Erwinowi co� nie dawa�o spokoju � m�g� si� stryj zapyta� hyyyk� cz�owieka, kt�ry mi pom�g�, gdzie jest pok�j szefa. Nie musia� stryj katowa� hyyyk� tego stra�nika w fontannie. Mock milcza�. � Rozumiem � powiedzia� Erwin. � Musia� stryj komu�� hyyyk� przywali�. Rozumiem stryja doskonale.
Mock zapu�ci� silnik. Erwin wysiad�. Adler sun�� powoli przez za�nie�one miasto. Prowadz�cy go m�czyzna wiedzia�, �e po powrocie do u�pionego domu zastanie zamkni�t� na klucz sypialni� i etol� z norek na klamce drzwi wej�ciowych. Pomyli� si�. Etola le�a�a na wycieraczce.
WROC�AW, CZWARTEK 1 GRUDNIA, GODZINA �SMA RANO
Policyjne archiwum by�o po�o�one w piwnicach Prezydium Policji przy Schuhbr�cke 49. Szerokie okno pod sufitem wychodzi�o na bruk dziedzi�ca. Policjanci Eduard Reinert i Heinz Kleinfeld z niewyja�nionych powod�w nie zapalili elektrycznego �wiat�a i siedzieli z brodami opartymi na d�oniach. Do ich uszu dociera�o parskanie koni, odgarnianie �niegu, czasami szcz�kanie kajdan wi�nia aresztu �ledczego i przekle�stwo klawisza. Nagle doszed� nowy d�wi�k: warkot silnika automobilu. Trzasn�y drzwi i zaskrzypia� �nieg pod nogami. W ciemnym okienku pojawi�y si� najpierw spodnie, a za chwil� twarz Mocka. Po up�ywie nieca�ej minuty przed policjantami sta� radca kryminalny, od kt�rego bi�y dwie wonie. Jedna � poalkoholowa � m�wi�a o sp�dzeniu nocy w towarzystwie butelki, druga � kolo�ska � �wiadczy�a o nieudolnej pr�bie zabicia pierwszego zapachu. Reinert, obdarzony zdumiewaj�cym w�chem, poczu� tak�e inn� wo� � damskich perfum. Przed oczami Reinerta stan�� obraz pijanego Mocka w obj�ciach ekskluzywnej dziewczyny. Obraz ten nie odpowiada� prawdzie. Domniemamy rex vivendi [8] sp�dzi� noc z butelk� w�dki, owini�ty etol� z norek owian� delikatnym zapachem perfum �Tosca�.
Radca zapali� �wiat�o i przywita� obu policjant�w, kt�rzy formalnie podlegali M�hlhausowi. Byli to bystrzy, dyskretni i ma�om�wni inspektorzy, kt�rych M�hlhaus wykorzystywa� do specjalnych polece�. Zadanie, kt�re Mock im teraz przedstawi�, wymaga�o przede wszystkim cierpliwo�ci i uporu.
��Wiem, drodzy panowie � zacz�� jak wyk�adowca uniwersytecki, cho� jego sznapsbaryton nasuwa� raczej pozanaukowe skojarzenia � �e obrazi�bym was, gdybym prosi� o studiowanie ca�ych rocznik�w akt w poszukiwaniu dw�ch adres�w, nie uzasadniaj�c celu tych poszukiwa�.
Mock zapali� cygaro i przysun�� sobie ogromn� jak talerz popielnic�. Czeka� na jak�� reakcj� s�uchaczy. Nie by�o �adnej. Bardzo mu si� to spodoba�o.
��S�yszeli�cie z pewno�ci� o sprawie Gelfrerta-Honnefeldera. Obu zamordowano w wymy�lny spos�b: Gelfrert zosta� przywi�zany do hak�w w ma�ej komorze w zak�adzie szewskim, a nast�pnie zamurowany. Honnefeldera natomiast po�wiartowano we w�asnym mieszkaniu. Gelfrert by� samotnym, nadu�ywaj�cym alkoholu muzykiem, cz�onkiem partii Hitlera. Honnefelder � bezrobotnym �lusarzem i aktywnym komunist�. Dzieli�o ich wszystko: wiek, wykszta�cenie, status spo�eczny i pogl�dy polityczne. Co� ich jednak ��czy�o, o czym powiedzia� sam morderca. Gelfrertowi przypi�� do kamizelki kartk� z dat� 12 wrze�nia bie��cego roku. Kartka ta pochodzi�a z kalendarza �ciennego Gelfrerta i dlatego doktor Lasarius by� sk�onny uzna�, �e wtedy w�a�nie zosta� on zabity. Morderca by� u Gelfrerta w domu, wyrwa� kartk� z kalendarza, nast�pnie zaprowadzi� go lub zwabi� w jaki� spos�b do owego zak�adu szewskiego, tam og�uszy� i zamurowa� �ywcem. O okoliczno�ciach �mierci Honnefeldera wiemy tylko tyle, co wam powiedzia�em. Morderca zn�w zostawi� dla nas �lad. Na stole le�a� kalendarzyk kieszonkowy z zakre�lon� dat� 17 listopada. Doktor Lasarius jest pewien, �e wtedy w�a�nie zabito Honnefeldera. Nie macie chyba w�tpliwo�ci, moi panowie, �e obu morderstw dokona� ten sam cz�owiek.
Kleinfeld i Reinert nie mieli w�tpliwo�ci.
��Jak wi�c widzicie � ci�gn�� Mock, nie zauwa�ywszy M�hlhausa, kt�ry stoj�c w drzwiach, przys�uchiwa� si� jego wywodom � ten bydlak m�wi nam: zabi�em wtedy, a nie kiedy indziej. Ja to tak interpretuj�: zabi�em wtedy, bo tylko wtedy mog�em zabi�. �Mog�em� to nie znaczy �by�em w stanie�, lecz to znaczy �tylko wtedy pozwoli�y mi na to okoliczno�ci�. Jakie okoliczno�ci? Na to pytanie musimy sobie odpowiedzie� � Mock zgasi� cygaro i uk�oni� si� M�hlhausowi. � Moi panowie, obu mord�w nie ��czy osoba ofiar (s� one chyba niewinne), ��czy jedynie osoba sprawcy. Nie mieliby�my �adnego punktu zaczepienia, gdyby nie znaki, kt�re nam daje sam zbrodniarz. Jednak cho�by�my nie wiem jak analizowali daty tych przest�pstw, cho�by�my je przestawiali, dodawali cyfry, to i tak nie posuniemy �ledztwa naprz�d. Przysz�o mi do g�owy, �e mordy te mog� by� przypomnieniem, co nast�pi�o w tych dniach i miesi�cach, lecz wcze�niej, w minionych latach. Morderca mo�e chce nam powiedzie�, by�my odgrzebali jakie� stare �ledztwo, kt�re mog�o da� fa�szywe wyniki lub po prostu zosta� zatuszowane. To nast�pi�o, oczywi�cie, w tych miejscach, dok�adnie pod tymi adresami. Szukajcie zatem w aktach adres�w zbrodni. Je�eli uda wam si� znale�� jak�� wzmiank� o nich, to wtedy rejestrujcie dok�adnie, czego ona dotyczy. Interesuje nas, co si� tam zdarzy�o, a � nade wszystko � kiedy! To wszystko musimy tu znale��.
Mock spojrza� na zamy�lonego M�hlhausa, wsta� i podszed� do �ciany zabudowanej rega�ami zamkni�tymi drewnianymi roletami. Przesun�� po nich r�k�.
��Obaj jeste�cie absolwentami gimnazjum klasycznego, znacie zatem r�ne rodzaje okolicznik�w. Mamy okoliczniki miejsca, czasu, przyczyny, warunku i przyzwolenia. Nas interesuj� trzy pierwsze. Nie poznamy przyczyny, je�li nie zbadamy czasu i miejsca. Macie jakie� pytania?
��Panie radco � powiedzia� Kleinfeld. � M�wi� pan o jakich� adresach. Prosimy o nie.
WROC�AW, CZWARTEK 1 GRUDNIA, GODZINA DZIESI�TA RANO
Do�� regularny rz�d kamienic na Gr�nstrasse mi�dzy Palmstrasse a Vorwerkstrasse nagle si� za�amywa�. Nast�powa�o wg��bienie na szeroko�� i g��boko�� jednej kamienicy. T� wn�k� cz�ciowo wype�nia� ma�y jednopi�trowy budynek oddzielony od ulicy dwumetrowym murem i bram� zwie�czon� dwiema wie�yczkami. Ty� tego budynku by� jakby przyklejony do ty�u wielkiej kamienicy, kt�rej frontowa strona wychodzi�a na podw�rko najbli�szego kwarta�u dom�w. Ta osobliwa budowla mia�a dwa ma�e okienka na parterze i na pi�trze, a prowadzi�y do niej masywne drzwi, nad kt�rymi widnia� napis �Monistische Gemeinde in Breslau� [9]. Z wroc�awskimi monistami, kt�rzy � opr�cz przekonania o duchowej i substancjalnej jedno�ci �wiata i cz�owieka � g�osili potrzeb� naturalnego wychowania m�odzie�y, areligijn� moralno��, pacyfizm i sympati� do socjalizmu, zwi�zane by�y rozmaite sekty i ugrupowania, mi�dzy innymi Wroc�awskie Towarzystwo Bada� Parapsychicznych.
Dom ten od dawna interesowa� tajn� policj�, a zw�aszcza niewielki referat zajmuj�cy si� ruchami religijnymi i parareligijnymi, podlegaj�cy bezpo�rednio komisarzowi Klausowi Ebnerowi. Jego ludzie uzyskali na temat zagadkowego budynku ma�o informacji. Zadowolili si� wpisaniem ich do akt znanego parapsychologa i jasnowidza Theodora Weinpfordta, za�o�yciela Wroc�awskiego Towarzystwa Bada� Parapsychicznych. Z tych informacji wynika�o, �e pilnowaniem domu zajmuje si� na zmian� czterech pracuj�cych dw�jkami stra�nik�w. Opr�cz nich miejsce to odwiedza dwa razy w miesi�cu kilkana�cie os�b. Przebywaj� one tam od pi�ciu do dwudziestu godzin, sp�dzaj�c czas � zgodnie ze statutem towarzystwa � na seansach spirytystycznych. Niekiedy organizowane s� otwarte prelekcje na tematy okultystyczne i astrologiczne. Funkcjonariusze Ebnera wpisali do akt do�� zaskakuj�c� wiadomo��. Ich informatorzy podali, �e odwiedzaj�cym dom czasem towarzysz� dzieci. Policjanci uznali, �e cz�onkowie towarzystwa wprowadzaj� je w arkana sztuk tajemnych. Ebner � po zapoznaniu si� z raportami swoich ludzi � postanowi� zbada�, czy dzieci nie s� tam sprowadzane w jakich� niecnych celach.
Jego podejrzliwo�� wzros�a, kiedy okaza�o si�, �e s� to wy��cznie dziewczynki z sieroci�ca, kt�rego kierownik jest cz�onkiem towarzystwa. Po szczeg�owym �ledztwie wysz�o na jaw, i� dziewczynki te poddawane s� hipnozie przez utytu�owanych lekarzy i nie dzieje im si� �adna krzywda. Ebner z rado�ci� od�o�y� spraw� domu na Gr�nstrasse ad acta i wr�ci� do inwigilacji komunist�w i hitlerowc�w. Sekretarka przepisa�a akta i przekaza�a je do Wydzia�u Obyczajowego. Jego szef, radca kryminalny Herbert Domagalla, nie dostrzeg� niczego zdro�nego w dzia�alno�ci towarzystwa i zaj�� si� swymi codziennymi sprawami, czyli masowym werbowaniem agentek w�r�d prostytutek. Dziewczynki z sieroci�ca bywa�y nadal w domu na Gr�nstrasse.
By�y i teraz. Ubrane w d�ugie bia�e szaty i jakby zahipnotyzowane lub czym� odurzone sta�y doko�a wielkiego tapczanu, na kt�rym le�a�y trzy kobiety. Przez ma�e okno wpada�o niewiele zimowego �wiat�a, kt�re odbija�o si� w pomalowanych na bia�o, pustych �cianach sali wyk�adowej, z kt�rej usuni�to krzes�a. �wiat�o zimowego poranka miesza�o si� z ciep�ym blaskiem kilkudziesi�ciu �wie� rozstawionych nieregularnie w sali. Na podium, za pulpitem wyk�adowcy sta� nagi, brodaty starzec i cicho czyta� niewielk� ksi��k� oprawion� w bia�� sk�r�. Dwa rozgrzane piece wysy�a�y drgaj�ce fale gor�cego powietrza.
Dziewczynki obsypywa�y nagie cia�a kobiet bia�ymi p�atkami kwiat�w, kt�re �lizga�y si� po g�adkiej sk�rze i osuwa�y z lekkim szelestem na sztywne prze�cierad�a. Niekt�re z nich przykleja�y si� i tkwi�y nieruchomo na wzniesieniach i w zag��bieniach cia�. Jedna z kobiet � jasnow�osa � le�a�a nieruchomo, natomiast dwie pozosta�e � ciemnow�osa i ruda � wykonywa�y szereg czynno�ci, kt�re �wiadczy�y o ich najwy�szych umiej�tno�ciach w zakresie ars amandi. Kiedy ciemnow�osa uzna�a, i� nieruchoma blondynka jest ju� w�a�ciwie przygotowana do dalszych dzia�a�, przerwa�a sw�j proceder, powstrzyma�a zapa� rudow�osej kole�anki i kiwn�a g�ow� starcowi. By�a to wyra�na zach�ta. Starzec nie da� si� d�ugo prosi�.
WROC�AW, CZWARTEK 1 GRUDNIA, GODZINA WPӣ DO JEDENASTEJ RANO
Mockowi p�ka�a czaszka. Nadmiar tytoniu, czarnej kawy, niepotrzebna flaszka w�dki wczoraj, niepotrzebne dwa piwa dzisiaj, napi�te nerwy, stos akt, ruina ma��e�stwa, pochy�a kaligrafia raport�w i akt, uparte przebieganie oczami akapit�w w poszukiwaniu wyraz�w zako�czonych na � strasse, brudne tasiemki wi���ce akta, obumieranie uczu�, rozdmuchany kurz, poczucie beznadziejno�ci i bezskuteczno�ci archiwalnej kwerendy � to wszystko m�ci�o bystro�� umys�u Mocka, kt�ry kilka godzin wcze�niej popisywa� si� wobec Reinerta i Kleinfelda precyzyjn� gramatyk� �ledztwa.
Teraz �ciska� skronie i pr�bowa� nie dopu�ci� do rozsadzenia czaszki przez g�uchy i uparty b�l. Z rezygnacj� musia� jednak oderwa� d�onie od g�owy i przyj�� od archiwisty Scheiera wide�ki z mikrofonem oraz s�uchawk�.
��Dzie� dobry, panie radco, m�wi Meinerer�
��Gdzie jeste�cie?
��Pod Gimnazjum �w. Macieja, ale panie radco�
��Macie by� u mnie za chwil�.
Mock od�o�y� s�uchawk�, wsta� z trudem od sto�u i zgasi� lamp�. Reinert spojrza� na niego niewidz�cym wzrokiem, Kleinfeld z uporem �lini� brudny palec. Mock powl�k� si� po schodach do swojego gabinetu. Dotar� tam po dziesi�ciu minutach, poniewa� zabawi� d�u�ej w miejscu, gdzie sp�aca si� d�ug naturze. P�niej natar� ze z�o�ci� na drzwi gabinetu. Zabrz�cza�y szyby w oszklonych drzwiach, Meinerer zerwa� si� na r�wne nogi, a von Stetten zrobi� do niego min� �stary jest bardzo z�y�.
Mock machn�� r�k� i wszed� do gabinetu, wpuszczaj�c przodem Meinerera. Ten nie zd��y� uczyni� nawet dw�ch krok�w, kiedy poczu� silne uderzenie w kark. Polecia� do przodu tak gwa�townie, �e run�� na pod�og�. Wsta� natychmiast i usiad� naprzeciw Mocka, kt�ry zd��y� zaj�� miejsce za biurkiem, patrz�c na niego z w�ciek�o�ci�.
��To za mojego bratanka Erwina � powiedzia� s�odko Mock. � Mia�e� go �ledzi� dzie� i noc. I co? I wczoraj m�j bratanek omal nie sp�uka� si� do czysta w kasynie, graj�c na kredyt. Znalaz� si� w niebezpiecze�stwie, poniewa� nie mia� czego da� w zastaw. Dlaczego mnie o tym nie powiadomi�e�?
Mock pochyli� si� nad biurkiem i si�gn�� r�k� do przodu. G�o�ny, gor�cy klaps odbi� si� na policzku Meinerera. Uderzony cofn�� si� i ju� nie patrzy� z w�ciek�o�ci� na swojego oprawc�.
��Pos�uchaj mnie, Meinerer � ton Mocka by� dalej s�odki. � Jeste� bystry na tyle, �e nie musz� strz�pi� sobie j�zyka opowie�ciami o ludziach z tej firmy, kt�rym � mimo �e ich lubi�em bardziej od ciebie � przerwa�em skutecznie karier�. Powiem wi�c kr�tko: je�eli jeszcze raz nawalisz, zostaniesz przeniesiony do Wydzia�u Obyczajowego. Zajmiesz si� przekonywaniem starych kurew, by robi�y regularne badania wenerologiczne. Poza tym czeka tam na ciebie inne pasjonuj�ce zadanie: szanta�owanie alfons�w. A oni nie�atwo daj� si� szanta�owa�, poniewa� nie mo�na na nich nic znale��. Ich kurwy zgodnie milcz� na temat s�abostek szef�w. B�dziesz si� zatem z nimi przekomarza� i wys�uchiwa� wyzwisk pod swoim adresem. Dzie� po dniu. A wyniki b�d� mizerne. Nagana. Jedna, druga� M�j przyjaciel Herbert Domagalla nie b�dzie mia� dla ciebie lito�ci. I koniec, Meinerer. Taki b�dzie tw�j koniec. Z ulg� przyjmiesz stanowisko st�jkowego w Rynku, byleby nie widzie� i nie czu� smrodu, rozk�adu i syfilisu.
��Co mam robi�? � zapyta� Meinerer. Jego glos nie zdradza� �adnych uczu�, co zaniepokoi�o Mocka.
��Masz dalej �ledzi� mojego bratanka. Od momentu, kiedy opuszcza mury gimnazjum. � Mock wyj�� z kamizelki dewizk� i pochyli� g�ow�. Poczu� w skroniach ma�e eksplozje. � Ale teraz jest godzina jedenasta. Masz wi�c jeszcze czas. P�jdziesz do radcy kryminalnego Domagalli i znajdziesz mi co� obyczajowego na szefa kasyna w hotelu �Cztery Pory Roku�, Norberta Rissego. No co jest? Id� i zobacz, jak wygl�da tw�j przysz�y wydzia�.
WROC�AW, CZWARTEK 1 GRUDNIA, PO�UDNIE
Starzec wyda� ostatnie mi�osne westchnienie. Sophie krzykn�a g�o�no, ochryple. Zacisn�a oczy i le�a�a tak d�ugie minuty. Odetchn�a, uwolniona od ci�aru m�czyzny. Us�ysza�a cz�apanie bosych st�p starca. Nie otwieraj�c oczu, pog�aska�a si� po szyi, gdzie szorstka broda starca zostawi�a czerwone sw�dz�ce �lady. Tapczan falowa� pod naciskiem muskularnego cia�a barona von Hagenstahla, kt�re przekazywa�o swoj� energi� kinetyczn� cia�u rudej ulicznicy, a nast�pnie � za jej po�rednictwem � korpusowi Elisabeth, tkwi�cemu w dole tej skomplikowanej piramidy.
Sophie otworzy�a oczy. Przy ��ku sta�y dwie dziewczynki. Patrzy�y teraz ju� przytomnymi oczami, w kt�rych nie by�o �lad�w odurzenia ani hipnotycznego odr�twienia. Wtedy baron uderzy� w twarz rudow�os� prostytutk�. Na jej policzku pojawi�o si� wyra�ne zaczerwienienie. Von Hagenstahl wzi�� kolejny zamach. Dziewczynki zadr�a�y. �zy nap�yn�y im do oczu. Bezradne i przera�one, trzyma�y w zaci�ni�tych pi�stkach bia�e p�atki r�.
��Mamy jeszcze sypa�? � zapyta�a jedna z nich.
Sophie wybuchn�a p�aczem.
WROC�AW, CZWARTEK 1 GRUDNIA, GODZINA DRUGA PO PO�UDNIU
��I co? � zapyta� Mock.
Heinz Kleinfeld przetar� binokle i popatrzy� na Mocka zm�czonymi, kr�tkowzrocznymi oczami. W jego spojrzeniu kry�a si� melancholia, spryt i talmudyczna m�dro��.
Eduard Reinert r�wnie� przerwa� czytanie akt i opar� brod� na pi�ci. Ekspresja jego twarzy by�a stonowana, a uczucia na niej znacznie mniej czytelne. Ani jeden, ani drugi policjant nie musia� odpowiada� na pytanie Mocka. Radca kryminalny zna� skutki archiwalnych eksploracji.
��Zjedzcie co� teraz i przyjd�cie tu za godzin� � powiedzia� Mock i z�o�y� studiowane przez siebie akta w r�wny stos. Przez nast�pne kilkana�cie sekund zajmowa� si� swoimi w�osami, kt�re si� uparcie wkr�ca�y w z�by ko�cianego grzebyka. Nigdzie mu si� nie spieszy�o, mimo i� przed kilkoma minutami M�hlhaus przekaza� mu telefonicznie rozkaz bezzw�ocznego stawienia si�. Doprowadzi� si� do porz�dku, wyszed� z archiwum i rozpocz�� �mudn� w�dr�wk� po schodach i korytarzach. Robi� wszystko, by odwlec spotkanie z szefem: zgniata� czubkiem buta dawno wygas�e niedopa�ki, wypatrywa� znajomych, z kt�rymi m�g�by uci�� sobie pogaw�dk�, nie omija� �adnej spluwaczki. Nie spieszy�o mu si� do widoku rozw�cieczonego M�hlhausa i do rozmowy, podczas kt�rej musia�o nast�pi� to, co nieuniknione.
M�hlhaus by� rzeczywi�cie w�ciek�y. Szeroko roz�o�one r�ce opiera� na biurku. Grube palce wybija�y monotonny rytm po ciemnozielonym blacie. Skute lodowatym gniewem szcz�ki zaciska�y si� na ustniku fajki, a spoza z�b�w i z nozdrzy wydostawa�y si� strugi dymu. M�hlhaus po prostu kipia�. Mock usiad� naprzeciwko swojego szefa i zacz�� zape�nia� wielk� popielniczk� w kszta�cie podkowy.
��Mock, jutro zapuka do pa�skich drzwi pos�aniec � g�os M�hlhausa dr�a� z emocji � i przyniesie panu zaproszenie na nadzwyczajne posiedzenie lo�y �Horus�. Wie pan, jak b�dzie brzmia� drugi punkt porz�dku dziennego? �Sprawa wykluczenia Eberharda Mocka z lo�y�. W�a�nie tak. Ten punkt ja zaproponowa�em i ja go zreferuj�. Mo�e pan jeszcze pami�ta, �e jestem sekretarzem lo�y?
Umilk� i obserwowa� Mocka. Poza zm�czeniem niczego nie dostrzeg� na jego twarzy.
��Pow�d wykluczenia? � Mock gasi� papierosa, wkr�caj�c go w dno popielniczki.
��Pope�nienie przest�pstwa kryminalnego � M�hlhaus, by si� uspokoi�, zacz�� obraca� �elaznym szpikulcem w gor�cym cybuchu. � Za to samo wykluczaj� z policji. Doigra� si� pan.
��A jakie ja pope�ni�em przest�pstwo? � zapyta� Mock.
��Udajecie idiot� czy naprawd� nim jeste�cie? � M�hlhaus ostatkiem si� powstrzymywa� si� przed krzykiem. � Wczoraj przy dziesi�ciu �wiadkach pobili�cie pracownika kasyna, Wernera Kahla. U�yli�cie przy tym kastetu. Kahl niedawno odzyska� przytomno��. Potem zniszczyli�cie drogocenn� chi�sk� porcelan� dyrektora kasyna, Norberta Rissego, chc�c wym�c na nim prolongat� d�ugu bratanka. Widzieli to trzej �wiadkowie. Do dy�urnego wp�yn�o doniesienie o przest�pstwie. Nied�ugo zostanie sformu�owane oskar�enie o pobicie i zniszczenie mienia du�ej warto�ci. Potem staniecie przed s�dem, a wasze szanse s� nik�e. Lo�a uprzedza fakty i usuwa ze swojego grona potencjalnych kryminalist�w. Prezydent policji zawiesi pana w obowi�zkach. A potem si� po�egnamy.
��Herr Kriminaldirektor � Mock zamilk� po wypowiedzeniu tak oficjalnego tytu�u i ws�uchiwa� si� przez chwil� w odg�osy za oknem: dzwonek tramwaju na Schuhbr�cke, plusk odwil�y, klaskanie ko�skich kopyt na mokrym bruku, szuranie n�g studenterii spiesz�cej na wyk�ady. � Chyba jeszcze nie wszystko jest przes�dzone. Ten stra�nik ubli�y� mi i pierwszy mnie zaatakowa�. Ja si� tylko broni�em. Potwierdzi to m�j bratanek i niejaki Willibald H�nness, pracownik kasyna. Rissemu bym nie wierzy�. Pocz�stowa� mnie kaw� i st�uk�a mi si� fili�anka. A on, jak widz�, poda� w za�aleniu, �e wybi�em mu ca�y chi�ski serwis. Dziwi� si�, �e nie powiedzia� o gwa�cie, kt�rego dokona�em na jego papudze.
M�hlhaus uni�s� ramiona i z ca�ej si�y grzmotn�� pi�ciami w biurko. Podskoczy� ka�amarz, potoczy�a si� po blacie obsadka, posypa� si� piasek z podniszczonej piasecznicy.
��A niech ci� jasna cholera! � rykn�� M�hlhaus. � Chc� si� od ciebie dowiedzie�, co si� sta�o! A ty zamiast wyja�nie� sprzedajesz mi kiepskie dowcipy na temat papugi. Jutro zostan� wezwany do prezydenta policji Kleib�mera. Gdy mnie zapyta, co masz na swoje usprawiedliwienie, odpowiem: Mock broni� si� stwierdzeniem �Ja bym nie wierzy� Rissemu�.
��Jedynym usprawiedliwieniem s� wi�zy rodzinne � powiedzia� Mock. � M�j bratanek to moja krew. Wiele dla niej zrobi�. Niczego wi�cej nie mam na swoje usprawiedliwienie.
��Tak powiem jutro staremu: zew rodzinnej krwi � ironizowa� M�hlhaus.
Ju� si� uspokoi�, zapali� fajk� i �widrowa� podw�adnego dwiema szparkami oczu. Mockowi zrobi�o si� go �al. Przygl�da� si� jego �ysinie poci�tej rzadkimi pasmami w�os�w, d�ugiej, dziewi�tnastowiecznej brodzie, kie�baskowatym palcom obracaj�cym nerwowo ciep�y cybuch. Wiedzia�, �e M�hlhaus wr�ci dzi� wieczorem do domu po tradycyjnej czwartkowej partii skata, �e przywita go obiadem chuda �ona, kt�ra starzeje si� z nim od �wier�wiecza, �e b�d� rozmawiali o wszystkim, tylko nie o swoim synu Jakobie, po kt�rym zosta� pusty i wyzi�biony pok�j.
��Herr Kriminaldirektor, naprawd� nie nale�y wierzy� Rissemu. Dyrektor kasyna to pederasta zamieszany w spraw� �czterech marynarzy�. C� mo�e znaczy� jego s�owo przeciw mojemu?
��Nie znaczy�oby nic w normalnych okoliczno�ciach. Ale pan przesadzi�, Mock, i zrobi� pan prawdziwy western na oczach wielu �wiadk�w. Wiem, �e Risse szykuje si� dzi� do wywiadu dla �Breslauer Neueste Nachrichten�. Obawiam si�, �e nawet nasz szef ma za ma�o w�adzy, by pana obroni� i powstrzyma� sensacyjny materia� prasowy.
��Jest kto�, kto potrafi to zrobi� � Mock wci�� mia� nadziej�, �e nie b�dzie musia� si� dzieli� z M�hlhausem informacjami, kt�re uzyska� od Meinerera. � To dyrektor kryminalny Heinrich M�hlhaus.
��Naprawd�? � M�hlhaus uni�s� wysoko brwi, gubi�c przy tym monokl. � Mo�e pan ma racj�, ale ja nie chc� panu pom�c. Mam pana do��, Mock.
Mock dobrze zna� rejestry toniczne g�osu M�hlhausa. Ten s�ysza� po raz pierwszy � charakteryzowa� si� ironi�, pogard� i zadum�. To mog�o znaczy�: szef podj�� ostateczn� decyzj�. Mock musia� si�gn�� po argument rozstrzygaj�cy.
��Naprawd� nie uczyni pan nic i pozwoli pan, by Risse zatriumfowa�? By zatriumfowa� homoseksualny mecenas artyst�w, kt�rzy kochaj� go z ca�ego serca i cia�a? W�r�d nich jest m�ody malarz o pseudonimie Giacoppo Rogodomi.
M�hlhaus odwr�ci� si� do okna, pokazuj�c Mockowi zgarbione i zaokr�glone plecy. Obaj wiedzieli, jakiego pseudonimu u�ywa Jakob M�hlhaus, marnotrawny syn Heinricha. Mija�y minuty. O szyb� zastuka� deszcz, zawy�a policyjna syrena, zadzwoni�y kuranty na ko�ciele �w. Macieja.
��Herr Kriminalrat � M�hlhaus nie odwraca� si� od okna. � Nie b�dzie �adnego nadzwyczajnego posiedzenia lo�y �Horus�.
WROC�AW, CZWARTEK 1 GRUDNIA, WPӣ DO �SMEJ WIECZOREM
Pod bezchmurnym gwia�dzistym niebem �ciska� lekki mr�z. Bruki ulic pokry�y si� cienkim lukrem lodu. Mock wsiad� do adlera i wyjecha� z dziedzi�ca Prezydium Policji. Pozdrowi� zamykaj�cego bram� portiera i skr�ci� w lewo ko�o kamienicy �Pod Dwoma Polakami� na Schmiedebr�cke. Przygarbiony w�glarz prowadzi� za uzd� chudego konia, kt�ry pow��czy� kopytami z takim trudem, �e ci�gni�ty przez niego furgon z w�glem zablokowa� ulic� i zmusi� Mocka do wolnej jazdy. M�zg radcy kryminalnego by� pusty i wyja�owiony przez setki nieprzydatnych mu do niczego informacji z policyjnych akt, przez dziesi�tki nazwisk i raport�w o zbrodni, krzywdzie i rozpaczy. Nie m�g� niczym zaj�� umys�u, nie z�o�ci� si� nawet na w�glarza. Dodawa� lekko gazu i obserwowa� w �wietle neon�w przechodni�w, szyldy i witryny. Z szynku Noacka wyszed� rozgniewany elegant w meloniku i stara� si� co� wyt�umaczy� zap�akanej dziewczynie w ci��y. �wiat�o padaj�ce z wystaw domu towarowego Messowa i Waldschmidta o�wietla�o dw�ch listonoszy, kt�rzy k��cili si� za�arcie o topografi� miasta. Obfita tusza jednego z nich �wiadczy�a, �e jego wiadomo�ci s� raczej teoretyczne i pochodz� z wytrwa�ych podr�y palcem po mapie. Z bramy przelotowej ko�o sklepu z konfiturami wytoczy� si� pijany medyk lub akuszer d�wigaj�cy torb� lekarsk� tak wielk�, �e opr�cz lekarstw i narz�dzi chirurgicznych mog�aby si� tam pomie�ci� ca�a jego etyka zawodowa.
Mock z ulg� wymin�� gru�liczego furmana, skr�ci� w prawo i ruszy� z rykiem silnika wzd�u� p�nocnej pierzei Rynku. Spojrza� przez lewe rami� i ze zdziwieniem dostrzeg� pani� Somme, �on� jubilera, jednego z braci Somme.
�O tej porze?�, zdziwi� si� i nagle co� sobie przypomnia�. Zatrzyma� automobil, wysiad�, przeszed� przez ruchliw� ulic� i zbli�y� si� szybkim krokiem do sklepu.
��Dobry wiecz�r, pani Somme � zawo�a�. � Widz�, �e jeszcze ma pani otwarte. Chcia�bym zobaczy� ten naszyjnik, o kt�rym rozmawia�em z pani m�em, ten z rubinami.
��Prosz� bardzo, panie radco � pani Somme ods�oni�a w pon�tnym u�miechu r�owe dzi�s�a. � My�la�am, �e ju� pan nie przyjdzie, prosz� bardzo, przygotowa�am ten naszyjnik w wi�niowym etui. My�l�, �e pa�skiej ma��once b�dzie w nim bardzo do twarzy. �wietnie si� komponuje z zielonymi oczyma�
Weszli do sklepu. Pani Somme poda�a Mockowi naszyjnik, przechylaj�c si� przez lad�. Mock omi�t� wzrokiem jej trzydziestoletni� zgrabn� sylwetk� i zag��bi� si� w kontemplacji klejnotu. Obok niego z ust �ony jubilera p�yn�� potok wyraz�w i westchnie�. Kaskady jasnych sylab zalewa�y jego umys�, lecz za chwil� do��czy� si� do nich inny d�wi�k. Ws�ucha� si� uwa�nie � zza drzwi prowadz�cych na zaplecze dobiega� radosny m�ski g�os pod�piewuj�cy kuplet Ottona Reuttera �Wie reizend sind die Frauen� [10].
���rzadki wypadek. Naprawd� szcz�liwa musi by� kobieta, kt�r� tak si� kocha � szczebiota�a pani Somme. � Och, zawsze pan pami�ta o swojej ma��once, pan taki zapracowany, tak troszcz�cy si� o nasze bezpiecze�stwo�
S�owa pani Somme przypomnia�y Mockowi, �e ostatnio zatroszczy� si� o bezpiecze�stwo swojego bratanka i pieni�dzmi, za kt�re mia� kupi� Sophie naszyjnik, musi pokry� hazardowe d�ugi Erwina. Przypomnia� sobie r�wnie�, �e dzisiaj nie ma konieczno�ci kupowania naszyjnika, �e dopiero jutro nast�pi ustalony przez astrologa V�llingera dzie� pocz�cia i �e w�wczas we�mie w ramiona swoj� �on� ubran� jedynie w rubiny� Uchyli� kapelusza i obieca�, �e jutro na pewno dokona zakupu, b�kn�� jakie� przeprosiny �onie jubilera, kt�ra w�a�nie m�wi�a:
���oby wszystkie ma��e�stwa by�y takie�
Wyszed�, a jego my�li kr��y�y wok� sposob�w zdobycia pieni�dzy na naszyjnik.
WROC�AW, CZWARTEK 1 GRUDNIA, TRZY KWADRANSE NA �SM�
Elisabeth Pfl�ger �wiczy�a parti� pierwszych skrzypiec z kwartetu ��mier� i dziewczyna� Schuberta, kiedy jej s�u��ca w�lizn�a si� cicho do salonu i po�o�y�a obok wazonu z bia�ymi chryzantemami pachn�c� kopert� z monogramem S.M. Elisabeth przerwa�a gr�, chwyci�a kopert� i u�o�y�a si� na szezlongu, podwijaj�c pod siebie smuk�e nogi. Z dr�eniem r�k zag��bi�a si� w lekturze chabrowych stroniczek zape�nionych okr�g�ym pismem.
WROC�AW, CZWARTEK 1 GRUDNIA, GODZINA �SMA WIECZOREM
W restauracji Grajecka panowa� zwyk�y wieczorny bezruch. Ksi�niczki nocy bezskutecznie wpatrywa�y si� w spracowanych mieszczan, ci za� topili wzrok w spotnia�ych kuflach piwa. Jeden z nich czyni� to ju� po raz dziesi�ty tego dnia. By� to wachmistrz kryminalny Kurt Smolorz. Na widok swojego szefa u�miechn�� si� krzywo, co wzbudzi�o w Mocku niejasne podejrzenia co do trze�wo�ci podw�adnego. Z�ocisty nap�j oddzia�a� in plus na mimik� twarzy Smolorza, lecz nie na do�� ubog� sk�adni� jego j�zyka.
��Jak zwykle � wachmistrz stara� si� m�wi� bardzo wyra�nie. � Dziesi�ta-druga: panna Pfl�ger, muzyka, od drugiej � dom.
��Jak zwykle, powiadacie � Mock zas�pi� si� i przyj�� od kelnera koniak i kaw�. � Ale jest co�, co nie jest jak zwykle. To wasz stan. Od kiedy zacz�li�cie zn�w pi�?
��Od kilku dni.
��Co si� sta�o? Przecie� nie pili�cie od �sprawy czterech marynarzy�.
��Nic.
��Jakie� k�opoty?
��Nie.
��Co pili�cie?
��Piwo.
��Ile?
��Pi��.
��Siedzicie tu i pijecie, zamiast �ledzi� moj� �on�?
��Przepraszam, Herr Kriminalrat, ale ja tu wpada�em na jedno piwo i dalej sta�em pod oknem. Pa�skim oknem. Tak wysz�o pi�� piw.
W drugiej sali jaki� go�� dorwa� si� do pianina. Gra wskazywa�a na rze�nicz� profesj� grajka. Z przyzwyczajenia r�ba� na klawiszach p�tusze.
Mock puszcza� w skupieniu k�ka z dymu. Zna� dobrze podw�adnego i wiedzia�, �e pi�� piw nie jest w stanie wywo�a� na jego ponurej twarzy u�miechu. A bez w�tpienia ten grymas, kt�rym Smolorz zareagowa� na jego wej�cie, by� u�miechem. Musia� zatem wypi� wi�cej. Smolorz wsta�, nacisn�� na g�ow� kapelusz i uk�oni� si�, jak m�g� najuprzejmiej.
��Z tym swoim dyganiem mogliby�cie wyst�powa� na akademii szkolnej � mrukn�� Mock i nie poda� Smolorzowi r�ki, co zwykle czyni�. Odprowadzaj�c wzrokiem jego kanciast� sylwetk�, zastanawia� si�, dlaczego jego podw�adny z�ama� �luby abstynencji i dlaczego k�ama� co do ilo�ci wypitego alkoholu. Wsta�, podszed� do baru i kiwn�� palcem na barmank� w zaawansowanym wieku pobalzakowskim. Ta ochoczo zata�czy�a na pi�cie i wskaza�a pytaj�cym gestem pusty kieliszek Mocka.
��Nie, dzi�kuj� � po�o�y� na kontuarze monet� pi�ciomarkow�, kt�ra przyspieszy�a ruchy barmanki i bicie serc siedz�cych wok� samotnych dziewczyn. � Chc� si� czego� dowiedzie�.
��S�ucham � barmanka starannie wsun�a monet� mi�dzy piersi. By�a to skrytka bezpieczna i wygodna.
��Ten pan, z kt�rym rozmawia�em, jak d�ugo tu siedzia� i ile wypi� piw? � zapyta� cicho Mock.
��Siedzia� od trzeciej, wypi� cztery du�e piwa � barmanka odpowiedzia�a r�wnie cicho.
��Wychodzi� gdzie�?
��Nigdzie. Nie chcia�o mu si� nigdzie wychodzi�. Sprawia� wra�enie za�amanego.
��Po czym pani to pozna�a?
��Nie potrafi� tego wyja�ni�. Po dwudziestu latach pracy za barem rozpoznaj� klient�w, kt�rzy pij�, by o czym� zapomnie�. � Barmanka nie k�ama�a. Mog�a nic nie wiedzie�, ale o m�czyznach wiedzia�a wszystko. � Ten pa�ski znajomy udawa� twardego i ordynarnego, ale w �rodku by� ca�kiem rozgotowany.
Mock, nie czekaj�c na psychologiczn� wiwisekcj� w�asnej osoby, spojrza� w jej m�dre i aroganckie oczy, uchyli� kapelusza, zap�aci� za koniak i wyszed� na ulic�. �Nawet on mnie ok�amuje � my�la� o Smolorzu. � Nawet on, kt�ry mi tyle zawdzi�cza. Kiedy chla�, Sophie mog�a robi� wszystko�.
Na ziemi� opada�y lekkie p�atki �niegu. Mock wsiad� do adlera i ruszy� w stron� oddalonego o sto metr�w Rehdigerplatz. Rozsadza�a go w�ciek�o��. Czu� gwa�towny rytm pulsuj�cy w �y�ach i t�tnicach, a ci�nienie krwi napiera�o na potylic�. Zatrzyma� si� przed domem i otworzy� okno auta. Mro�ne powietrze i �nieg wwiewany przez okno ostudzi�y na chwil� jego emocje. Przypomnia� sobie wczorajszy wiecz�r � nami�tno�� na klatce schodowej, wyratowanie Erwina z opresji, etol� z norek le��c� na wycieraczce, zamkni�t� bezlito�nie sypialni� i piek�ce �yki w�dki sp�ywaj�ce do �o��dka. �Dzisiejsz� noc sp�dz� przytulony do Sophie � my�la�. � B�dziemy tylko le�e� obok siebie. Nadmiar alkoholu mo�e mi si� dzi� nie przys�u�y�, a jutro b�d� w pe�ni m�skich si� i podaruj� jej naszyjnik. Czy to na pewno jutro?�
Si�gn�� do teczki po ekspertyz� astrologa V�llingera i skierowa� j� w stron� niebieskawego �wiat�a latarni gazowej. Przebieg� oczami kosmogramy i charakterystyki osobowo�ci obojga pa�stwa Mock. Uwag� jego przyku�y rozwa�ania prognostyczne. Nagle zahucza�y mu w uszach b�bny krwi. Zdmuchn�� p�atki �niegu g�sto osiadaj�ce na kartce i z przera�eniem przeczyta�: �najlepsza data pocz�cia � 1 XII 1927�. Zacisn�� z ca�ej si�y powieki i wyobrazi� sobie Sophie czekaj�c� w jadalni. Jest zaci�ta i niedost�pna, lecz za chwil� jej twarz rozchmurza si� na widok naszyjnika z rubin�w. Ca�uje swojego m�a, przesuwaj�c lekko d�oni� po jego szerokim karku.
Mock wyj�� ze srebrnego wizytownika kart� jubilera Somme i przeczyta� uwa�nie adres. �Breslau, Drabitziusstrasse 4�. Nie zamykaj�c okna, zapu�ci� silnik i ruszy� gwa�townie. Czeka�a go podr� przez ca�e za�nie�one miasto.
WROC�AW, CZWARTEK 1 GRUDNIA, GODZINA DZIEWI�TA WIECZOREM
Jubiler Paul Somme prze�kn�� z trudem �lin�, kt�ra bole�nie podra�ni�a opuchni�te gard�o. Czu� wzbieraj�c� gor�czk�. W takich chwilach ukojenie znajdowa� w jednej tylko czynno�ci: w lustrowaniu swej numizmatycznej kolekcji. Le�a� zatem otulony granatowym szlafrokiem z purpurowymi wy�ogami i przegl�da� zbi�r starych monet. B�yszcz�ce od wysokiej temperatury oko znawcy, uzbrojone w pot�n� lup�, pieszczotliwie g�aska�o siedemnastowieczne gda�skie guldeny, �l�skie grzywny i carskie imperia�y. Wyobra�a� sobie swoich przodk�w, jak gromadz� w sakiewkach g�ry z�ota, a potem kupuj� posiad�o�ci, folwarki, kobiety i tytu�y. Wyobra�a� sobie ich syty, spokojny sen podczas wojen i pogrom�w w Polsce i Rosji, zabezpieczony przez hojnie op�acanych hutman�w, justycjariuszy i policjant�w. Przedstawiciele tego zawodu zawsze wzbudzali u Sommego du�o ciep�ych uczu�. Nawet teraz, cho� by� z�o�ony ci�kim przezi�bieniem i zosta� nag�ym dzwonkiem oderwany od realizowania kolekcjonerskich pasji, z zadowoleniem przyj�� od kamerdynera wizyt�wk� radcy kryminalnego Eberharda Mocka.
��Prosi� � rzek� do s�u��cego i z ulg� po�o�y� wstrz�sane dreszczami cia�o na mi�kkich poduszkach szezlonga.
Widok kwadratowej sylwetki Mocka nape�ni� go r�wnie wielkim zadowoleniem, co jego wizyt�wka. Ceni� radc� kryminalnego z dw�ch powod�w: po pierwsze Mock by� policjantem, po drugie by� m�em pi�knej, kapry�nej i m�odszej o dwadzie�cia lat kobiety, kt�rej zmienne uczucia do�� cz�sto zach�ca�y jej m�a do odwiedzenia jubilerskiego salonu. On sam, starszy od swojej �ony ponad trzydzie�ci lat, doskonale zna� kobiece d�sy, melancholie i migreny. Tylko to ��czy�o go z Mockiem. Inaczej reagowa� na te zjawiska.
W odr�nieniu od radcy by� m�dry, wyrozumia�y i tolerancyjny.
��Prosz� si� nie usprawiedliwia�, ekscelencjo � mimo pal�cego gard�a nie pozwoli� Mockowi doj�� do g�osu. � Chodz� spa� p�no, a poza tym �adna pa�ska wizyta nie jest nie w por�. Czym mog� s�u�y� waszej ekscelencji?
��Drogi panie Somme � Mock nie m�g� och�on�� z wra�enia, jakie zawsze wywiera�y na nim obrazy niderlandzkich mistrz�w wisz�ce na �cianach gabinetu jubilera. � Chcia�bym teraz kupi� ten rubinowy naszyjnik, o kt�rym ostatnio rozmawiali�my. Potrzebuj� go koniecznie dzisiaj, lecz zap�aci�bym jutro lub pojutrze. Bardzo pana prosz� o wy�wiadczenie mi uprzejmo�ci. Zap�ac� na pewno.
��Ja wiem, �e na panu mog� w pe�ni polega� � jubiler zawaha� si�. Gor�czka deformowa�a przedmioty i perspektyw�. Wydawa�o mu si�, �e dw�ch Mock�w rozgl�da si� po �cianach. � Ale jestem troch� niezdr�w, mam wysok� temperatur� To jest g��wna przeszkoda�
Mock spojrza� na p��tna i przypomnia� mu si� wczorajszy wiecz�r w gabinecie Rissego oraz samuraj z no�em przy�o�onym do oka.
��Ja naprawd� chcia�bym spe�ni� pro�b� waszej ekscelencji, naprawd� nie szukam wym�wek � g�os Sommego za�amywa� si� pod wp�ywem silnego zdenerwowania. Jego g�owa opad�a w rozpalon� i wilgotn� kolein� poduszki. � Mo�emy zaraz zadzwoni� do mojego lekarza, doktora Gr�nberga, a on potwierdzi, �e zakaza� mi opuszcza� dom. Widz�c, �e Mock zmienia si� na twarzy, Somme wsta� szybko z szezlonga. Dozna� gwa�townego zawrotu g�owy, a kropelki potu, wywo�ane chorob� i strachem przed utrat� klienta, pojawi�y si� na pokrytej wypiekami twarzy. Opar� si� ci�ko o biurko i szepn��: � Ale to wszystko nic. Prosz� zaczeka� chwil�, zaraz b�d� got�w. Jubiler ruszy� wolno w stron� drzwi od swojej sypialni. Na mokr� �ysin� wcisn�� staromodn� szlafmyc�.
��Panie Somme � powstrzyma� go Mock. � A czy nie mog�aby ze mn� pojecha� do sklepu pa�ska �ona? Pan jest naprawd� chory. Nie chcia�bym pana nara�a� na niebezpiecze�stwo.
��Och, jaki pan radca troskliwy � jubiler wykrzesa� z siebie niek�amany zachwyt � Ale to jest niemo�liwe. Moja ukochana Edith wyjecha�a dzi� rano na aukcj� starych sreber do Lipska. Podczas jej nieobecno�ci i mojej choroby sklepem zarz�dza nasz zaufany subiekt Ale to i tak na nic. To znaczy nic panu nie pomo�e �w subiekt. Tylko ja znam szyfr do kasy, w kt�rej le�y ten naszyjnik. Zaraz si� ubior�.
Somme wyszed� do s�siaduj�cej z gabinetem sypialni i powoli zamkn�� drzwi. Mock us�ysza� charakterystyczny szelest osuwaj�cego si� na pod�og� cia�a i huk uderzaj�cego o parkiet krzes�a lub sto�ka. Szybko wbieg� do sypialni i zobaczy� omdla�ego jubilera le��cego na ziemi. Przewr�ci� go na plecy i uderzy� d�oni� po p�on�cym policzku. Somme ockn�� si� i u�miechn�� do swoich roje�. Wydawa�o mu si�, �e widzi ukochan� Edith z rozwianymi w�osami podczas ostatniego urlopu w G�rach Sowich. Mock mia� natomiast zupe�nie inne widzenie: Edith Somme, przystrojona w klejnoty wyj�te z gablot, jej szyja sp�tana jego naszyjnikiem, le�y omdla�a z rozrzuconymi nogami na ma�ej otomanie na zapleczu sklepu jubilerskiego, a nasycony jej cia�em dorodny samiec ryczy pe�nym g�osem Reutterowy kuplet.
�Nie ma to jak zaufany subiekt� � pomy�la�, zostawiaj�c majacz�cego Sommego pod opiek� s�u��cego.
WROC�AW, CZWARTEK 1 GRUDNIA, GODZINA DZIESI�TA WIECZOREM
Mock wszed� do mieszkania i rozejrza� si� po przedpokoju. By� zdziwiony panuj�c� w nim cisz� i pustk�. Opr�cz psa nikt go nie wita�, nikt si� nie cieszy� z jego powrotu, nikt na niego nie czeka�. Jak zwykle, gdy s�u�ba mia�a wolny wiecz�r. Marta wyjecha�a do krewnych ko�o Opola, a Adalbert � cierpi�c na to samo, co jubiler Somme � le�a� w s�u�b�wce. Mock zdj�� p�aszcz i kapelusz i nacisn�� klamk� drzwi od sypialni. Sophie spa�a otulona ko�dr�. G�ow� os�ania�a ramionami, jakby chc�c si� uchroni� przed uderzeniem. Oba kciuki owini�te by�y pozosta�ymi palcami. Mock czyta� gdzie�, �e to nie�wiadome u�o�enie cia�a �pi�cego cz�owieka oznacza jego niepewno�� i bezradno��. Rozczulenie, jakie poczu�, uwolni�o wspomnienie: oto Sophie i Eberhard na dworcu. On wyje�d�a do Berlina po medal za rozwi�zanie pewnej trudnej sprawy, ona �egna go czule. Poca�unek i pro�ba: �Je�li wr�cisz w nocy, obud� mnie. Wiesz jak�.
Mock s�ysza� i teraz ten cichy, rozwi�z�y �miech Sophie. S�ysza� go podczas k�pieli, kiedy zamyka� drzwi od sypialni i przekr�ca� klucz od wewn�trz. Brzmia� on w jego uszach, kiedy k�ad� si� obok �ony i zaczyna� j� budzi� w spos�b, kt�ry bardzo lubi�a. Sophie westchn�a i delikatnie odsun�a si� od m�a. Ale on by� uparty i ponowi� swe starania. Sophie rozbudzi�a si� ca�kowicie i spojrza�a w zamglone oczy Mocka.
��Dzi� jest ten dzie� � szepn��. � Dzie� pocz�cia naszego dziecka.
��Wierzysz w te brednie? � zapyta�a sennie.
��Dzi� jest ten dzie� � powt�rzy�. � Przepraszam za wczorajsze. Musia�em pom�c Erwinowi.
��Nic mnie to nie obchodzi � Sophie odsun�a od siebie zaborcze r�ce m�a i si� nad�sa�a. � Ani Erwin, ani ta astrologiczna prognoza. �le si� czuj�. Pozw�l mi spokojnie zasn��.
��Kochanie, jutro ci dam naszyjnik z rubinami � oddech Mocka parzy� j� w szyj�. Wsta�a i usiad�a na kanapce pod oknem, podwijaj�c pod siebie jedwabn� koszul� nocn�. Spojrza�a na ��ko i przypomnia�a sobie drapi�cego brod� starca.
��Masz mnie za kurtyzan� � Sophie patrzy�a uwa�nie nieco wy�ej, ponad g�ow� Eberharda � kt�rej mi�o�� mo�na kupi� za naszyjnik?
��Wiesz, �e bardzo lubi� � u�miechn�� si� zmys�owo � kiedy udajesz sprzedajn� dziewczyn�.
��M�wisz ci�gle o sobie. Tylko �ja� i �ja� � ton g�osu Sophie by� lubie�nie zaczepny. � Co �ja lubi�, co �mnie interesuje� i tak dalej. Nie zapytasz mnie nigdy, co ja lubi�, co ja chcia�abym robi�. Ca�y �wiat musi tobie s�u�y�.
��A co najbardziej lubisz? � Mock poszed� �ladem jej zach�caj�cego u�miechu.
Sophie usiad�a obok m�a i pog�aska�a d�oni� jego silny kark.
��Udawa� sprzedajn� dziwk� � odpowiedzia�a.
Mock sta� si� czujny. Jeszcze teraz s�ysza� jej wulgarne �chcesz si� pierdoli�?�, czu� dotyk jej delikatnych st�p, kt�rymi w niedzielny wiecz�r zepchn�a go z ��ka na pod�og�.
��No to udawaj j� � wyda� suche polecenie.
Ubrana na bia�o ma�a dziewczynka patrzy�a przera�ona na bij�cego rud� nierz�dnic� barona von Hagenstahla. �Mam dalej sypa� kwiaty?� � zapyta�a. Sophie poczu�a ogromne zm�czenie. Lekko chwiejnym krokiem podesz�a do ��ka.
��Nie mog� udawa� sprzedajnej dziewczyny � westchn�a, wchodz�c pod ko�dr� � bo ty nie masz mi czym zap�aci�. Nie masz naszyjnika.
��Jutro b�d� mia� � Mock przylgn�� do plec�w �ony. � Mog� ci zap�aci� tyle, ile bior� eleganckie prostytutki. Pieni�dzmi.
��Ja jestem ekskluzywn� kurtyzan� � Sophie przytrzyma�a go za nadgarstki i odsun�a si� do �ciany. � Od klient�w bior� tylko drogie prezenty.
��Dobrze � sapa� Mock. � Ty b�dziesz udawa�a, �e jeste� dziwk�, a ja, �e ci p�ac� naszyjnikiem.
Sophie podnios�a si� na �okciu i odgarn�a z twarzy w�osy.
��Przesta� ju�! � krzykn�a. � Zostaw mnie! Do�� mam tej gry! Jestem zm�czona i chc� spa�. R�wnie dobrze mo�esz teraz sam si� zadowoli� i udawa�, �e si� ze mn� kochasz! Po prostu udawaj.
Mock sapn�� znacznie g�o�niej i przycisn�� j� do ��ka ca�ym swoim ci�arem. Mi�nie twarzy Sophie lekko zwiotcza�y, a jej policzki przesun�y si� nieznacznie ku zar�owionym muszlom uszu. Z zaci�ni�tymi oczami wygl�da�a jak ma�a dziewczynka, kt�ra udaje, �e �pi, lecz za chwil� wybuchnie �miechem, by pokaza� pochylonemu nad ni� ojcu, jak �wietny zrobi�a mu dowcip. Sophie nie by�a dzieckiem, Mock � ojcem, a to, co si� mi�dzy nimi dzia�o, nie przypomina�o niewinnej zabawy. Sophie my�la�a o ma�ej dziewczynce w bieli, o jej nabrzmia�ych od p�aczu oczach, o jej pi�stkach zaci�ni�tych kurczowo na p�atkach r� i przera�eniu na widok oszala�ych od rui samic. Mock my�la� o kosmogramach, o gwiazdach i ma�ym, nienarodzonym jeszcze Herbercie Mocku jad�cym w niedziel� na kucyku po parku Po�udniowym.
��Dzi� jest dzie� pocz�cia � szepta�. � Wiesz, �e na prostytutkach pope�nia si� wiele gwa�t�w.
��Ty skurwysynu! Ty chamie! � wrzasn�a. � Ty prostaku! Nie r�b tego, po�a�ujesz!
Mock zrobi� to. A potem �a�owa�.
WROC�AW, PI�TEK 2 GRUDNIA, GODZINA SI�DMA RANO
Mock bardzo �a�owa�. Siedzia� nago w zamkni�tej na klucz sypialni przy stygn�cym piecu i przyciska� do twarzy koszul� nocn� Sophie. Materia� by� rozerwany w kilku miejscach. U st�p Mocka le�a� pachn�cy ja�minem papier listowy zape�niony okr�g�ymi literami.
Po�o�y� na zmierzwion� po�ciel koszul� nocn� �ony i rozejrza� si� po pokoju. Patrzy� na pust� toaletk� i na otwart�, ogo�ocon� z ubra� szaf�, kt�rej zawiasy naoliwi� ostatnio Adalbert. Przesun�� j�zykiem po podniebieniu. Nie by�o suche i chropawe. Wczoraj w nocy nie tkn�� �adnego trunku. Gdyby si� upi�, nie siedzia�by teraz przy piecu. Jego j�zyk nie przesun��by si� po jamie ustnej w poszukiwaniu alkoholowych wspomnie�. Tkwi�by zaci�ni�ty w ustach wisielca.
Le�a� na tapczanie i przygl�da� si� w �wietle nocnej lampki kilku jasnym w�osom Sophie, kt�re owija� wok� palca. Pierwszy poranek bez �ony. Pierwszy poranek bez kaca. Zwl�k� si� z tapczanu na pod�og�. Le�a� na brzuchu na puszystym dywanie i zagarnia� ramionami g�r� przedmiot�w, kt�r� Sophie usypa�a jak stos pogrzebowy. By�y tam futra, kt�re na jego pro�b� ubiera�a na go�e cia�o, bi�uteria, perfumy, a nawet jedwabne po�czochy.
Mock przytuli� twarz do poduszki, kt�r� wczoraj gryz�a Sophie. W czasie policyjnej kariery prowadzi� cztery sprawy o �onob�jstwo. W trzech wypadkach powodem zbrodni by�y kpiny �on z seksualnej sprawno�ci m��w. Denatki, naigrawaj�c si� z ma�ych rozmiar�w m�owskiego ber�a, twierdzi�y, �e zaspokojenia doznawa�y w obj�ciach innych m�czyzn. Mock sprawdza� te opowie�ci. By�y to bez wyj�tku fikcyjne historie, niestworzone fantazje � ostateczna bro�, po kt�r� si�ga�y maltretowane kobiety. Przypomnia� sobie bezczelne spojrzenia, jakim obrzuca� Sophie ich ostatni kamerdyner Robert. Pami�ta� zapach perfum �ony wype�niaj�cy s�u�b�wk� i przysi�gi kamerdynera, �e to zapach ulicznej dziewczyny.
Radca kryminalny chwyci� si� za g�ow�. Czy gro�by Sophie by�y ca�kiem bezpodstawne? Czy rzeczywi�cie napisa�a pami�tnik o �za�ywaniu przez siebie cielesnych rozkoszy�? By�aby to lektura w sam raz dla burdelant�w, a zatem opisane sytuacje musia�yby trafia� w ich potrzeby. Czy owe pornograficzne prze�ycia by�y rzeczywisto�ci�, czy wymys�em arystokratki poniewieranej przez m�a plebejusza, artystki ciemi�onej przez brutalnego filistra, gotowej do macierzy�stwa kobiety bezskutecznie zniewalanej przez bezp�odnego samca? Na to pytanie tylko jeden cz�owiek zna� odpowied�, cz�owiek, kt�rego zadaniem w mijaj�cym tygodniu by�a rejestracja ka�dego kroku Sophie Mock.
WROC�AW, PI�TEK 2 GRUDNIA, GODZINA �SMA RANO
Mock wyszed� z Dworca G��wnego tylnym wyj�ciem. Min�� dyrekcj� kolei �elaznej po prawej i oszronione drzewa Teichackerpark po lewej i przeci�� Gustav-Freitag-Strasse. Zatrzyma� si� na skwerze naprzeciw Gimnazjum �w. El�biety. Kupi� papierosy w stoj�cym tam kiosku i usiad� na oszklonej mrozem �awce. Musia� odetchn��, musia� powi�za� przyczyny ze skutkami.
Jego podejrzenia si� potwierdzi�y. Schodz�cy z nocnej zmiany kasjer spojrza� na zdj�cie Sophie i rozpozna� j� jako kobiet�, kt�ra oko�o p�nocy kupowa�a bilet na nocny poci�g do Berlina.
Mock skupia� na sobie spojrzenia spiesz�cych si� do szko�y gimnazjalist�w, patrzy�a na niego zalotnie sprzedawczyni z kiosku z gazetami i wyrobami tytoniowymi, ze s�upa og�oszeniowego przeszywa� go wzrokiem ponury starzec, pod kt�rego wizerunkiem widnia� napis:
�Ma racj� ten ojciec duchowy � pomy�la� Mock. � Odnawiaj� si� zbrodnie i kataklizmy. Mnie zn�w porzuci�a kobieta, a Smolorz zn�w zacz�� pi�.
My�l o wachmistrzu kryminalnym przypomnia�a mu cel jego wyprawy do niezbyt lubianej przez niego dzielnicy za Dworcem G��wnym. Poszed� prosto Malteserstrasse, mijaj�c Gimnazjum �w. El�biety oraz czerwonoceglast� szko�� ludow�, i skr�ci� w prawo � w Lehmgrubenstrasse. Przeci�� j� na ukos, uciekaj�c przed tramwajem linii �6�, i wszed� do bramy kamienicy nr 25 stoj�cej naprzeciwko ko�cio�a �w. Henryka. Na czwartym pi�trze w oficynie mieszka�a Franziska Mirga, m�oda Cyganka z Czech, kt�rej pi�cioletni syn nosi� pi�kne �l�skie nazwisko Helmut Smolorz.
Na czwartym pi�trze, naprzeciwko drzwi Franziski, w otwartym na o�cie� klozecie siedzia�a t�ga starucha. Najwyra�niej intymno�� nie by�a tym, czego najbardziej by pragn�a. Jej sp�dnice uk�ada�y si� w fale u st�p muszli klozetowej, r�ce opiera�y si� o futryn�, a oczy uwa�nie lustrowa�y zasapanego Mocka. Ten, zanim zapuka� do drzwi Franziski, przypomnia� sobie utart� opini� o prawdom�wno�ci Cygan�w i postanowi� uczyni� ze staruszki swoj� informatork�.
��Powiedzcie mi, babciu � krzykn��, zatykaj�c nos � odwiedza� kto� wczoraj wieczorem pann� Mirga?
��A ju�ci, odwiedzali j�, odwiedzali � staruszce b�ysn�y oczy. � Sami wojskowi i jeden cywil.
��A genera� w�r�d nich by�?
��A ju�ci, �e by�. Wszyscy byli. Sami wojskowi i jeden cywil.
Mock nolens volens musia� jednak polega� na kwestionowanej przez wielu prawdom�wno�ci Cygan�w. Zapuka� do drzwi tak mocno, �e a� poruszy� si� wisz�cy na nich adwentowy wieniec. W szparze nad broni�cym dost�pu �a�cuchem ukaza�a si� twarz m�odej kobiety. Na widok legitymacji policyjnej Franziska zas�pi�a si� i zdj�a �a�cuch. Mock znalaz� si� w kuchni. Na piecu sta� garnek z mlekiem i czajnik. Para osiada�a na susz�cych si� dziecinnych ubrankach, na ma�ym stosie porz�dnie pouk�adanego drewna na rozpa�k�, na kuble wype�nionym w�glem i na �cianach pokrytych zielon� farb� olejn�. Zdj�� kapelusz i rozpi�� p�aszcz.
��Tu b�dziemy rozmawia�? � zapyta� z irytacj�.
Franziska otworzy�a drzwi do pokoju przedzielonego kotar� przedstawiaj�c� zach�d s�o�ca nad morzem i statki bujaj�ce si� na falach. Pomieszczenie wydzielone przez kotar� by�o prawie ca�kowicie zaj�te przez kredens, trzydrzwiow� szaf�, st� i krzes�a. Jedno z nich zajmowa� ma�y ch�opiec i zajada� z apetytem kasz� mann�. Gdyby Kurt Smolorz chcia� si� wyprze� swojego syna, musia�by zamieni� si� z kim� na g�ow�.
Malec patrzy� na Mocka z przera�eniem. Policjant usiad� i pog�aska� go po rudawych, sztywnych w�osach. Wiedzia�, �e znalaz� informatora. S�ysz�c, jak jego matka d�wi�czy fajerkami, zapyta� cicho:
��Powiedz mi, Helmutku, czy tatu� by� tu wczoraj?
Franziska by�a czujna. Zestawi�a z ognia mleko, wesz�a do pokoju i spojrza�a na Mocka z nienawi�ci�. Ch�opiec mia� najwidoczniej do�� jedzenia. Nic nie odpowiedzia�, zeskoczy� z krzes�a i wybieg� za kotar�. Mock us�ysza� charakterystyczny szmer cia�a upadaj�cego na pierzyn�. U�miechn�� si�, przypominaj�c sobie skoki ma�ego Eberharda z pieca na stos pierzyn przykrywaj�cych ��ko rodzic�w w ma�ym domu w Wa�brzychu.
Nagle u�miech zamar� mu na wargach. Ma�y Helmut wybuchn�� p�aczem. Krzyk wzmaga� si� i wibrowa�. Franziska wesz�a za kotar� i powiedzia�a co� po czesku do syna. Ch�opiec p�aka� dalej, ale ju� nie krzycza�. Matka powt�rzy�a kilkakrotnie swoje s�owa.
Mock przed rokiem przebywa� dwa tygodnie w Pradze, gdzie prowadzi� szkolenie dla policjant�w z Wydzia�u Kryminalnego tamtejszego Prezydium Policji. Wszyscy policjanci m�wili biegle po niemiecku z austriackim akcentem. Mock nie pozna� zatem prawie �adnego czeskiego czasownika, opr�cz jednego, kt�ry prascy policjanci cz�sto wypowiadali z r�nymi ko�c�wkami. By�o to s�owo �zabit� (zabi�). Teraz w�a�nie ono w jednej ze swoich form � poprzedzone przeczeniem �ne� � d�wi�cza�o zza kotary, a towarzyszy�o mu s�owo mi�dzynarodowe, spieszczenie, �papa�. Mock wysili� sw�j filologiczny umys�. �Tatu�� m�g� by� albo podmiotem do �zabi�, albo dope�nieniem. W pierwszym wypadku, zdanie Franziski nale�a�oby rozumie� jako �tatu� nie zabija�, �tatu� nie zabi�� lub �tatu� nie zabije�. W drugim � �nie zabija tatusia�, �nie zabi� tatusia� lub �nie zabije tatusia�. Mock wyeliminowa� pierwsz� mo�liwo��, poniewa� trudno by�o sobie wyobrazi�, by matka uspokaja�a dziecko takim osobliwym stwierdzeniem, �e �tatu� nie zabije�, i przyj�� mo�liwo�� drug�. Franziska Mirga mog�a uspokaja� syna jedynie zapewnieniem: �Nie zabije tatusia�.
Dziecko przesta�o p�aka�, a kobieta wysz�a zza kotary i patrzy�a na Mocka wyzywaj�co.
��Czy by� tu wczoraj Kurt Smolorz? � ponowi� pytanie.
��Nie. Od dawna go nie by�o. Pewnie u �ony.
��K�amiesz. Kiedy�, gdy si� upija�, zawsze przychodzi� do ciebie. Wczoraj te� by� pijany. M�w, czy tu by� i gdzie jest teraz.
Franziska milcza�a. Mockowi zrobi�o si� gor�co. Przed siedmioma laty, jako funkcjonariusz Wydzia�u Obyczajowego, przes�uchiwa� pewn� prostytutk�, kt�ra nie chcia�a poda� miejsca pobytu swojego alfonsa podejrzanego o handel �ywym towarem. Zniecierpliwiony �wczesny szef Mocka wystawi� za okno jej roczne dziecko. Mi�o�� matczyna zwyci�y�a nad mi�o�ci� do sutenera.
Czu� w potylicy stukanie ma�ego m�otka. Wyj�� notes, szybko w nim napisa�: �Masz m�wi�, gdzie jest, bo inaczej powiem ma�emu, �e zabij� tatusia�, i podsun�� go kobiecie. Po w�ciek�o�ci na twarzy Franziski pozna�, �e dobrze rozszyfrowa� czeskie zdanie, kt�rym uspokaja�a dziecko.
��Nic panu nie powiem � teraz by�a wystraszona.
Z kuchni bucha�a para z czajnika. Mock wsta� i ruszy� w stron� kotary. Zatrzyma� si� przed ni�, wyj�� z kieszeni kraciast� chust� i otar� ni� spocony kark. Nie patrz�c na Franzisk�, skr�ci� do kuchni i wyszed� z mieszkania.
Siedz�ca na klozecie staruszka kiwn�a na niego palcem. Kiedy si� zbli�y�, wyszepta�a:
��Wszyscy byli. Sami wojskowi, nawet jeden genera�.
Mock chcia� powiedzie� staruszce co� niemi�ego. Musia� jednak oszcz�dza� nerwy. Dzisiejszy dzie� b�dzie wype�niony w�dr�wk� po knajpach i melinach w poszukiwaniu nowo narodzonego alkoholika.
WROC�AW, PI�TEK 2 GRUDNIA, GODZINA �SMA WIECZOREM
Karl Urbanek pracowa� ju� cztery lata jako szatniarz w varietes �Wappenhof� i codziennie po rozpocz�ciu dy�uru wznosi� do Boga mod�y dzi�kczynne za sw� dobr� posad�. Od godziny stara� si� wys�a� ku niebiosom codzienn� porcj� zakl�� i mrukliwych inkantacji, lecz dzisiaj nie uda�o mu si� jeszcze wykona� modlitewnej normy. Tym razem przeszkodzi� mu pikolak Jager. Kiedy dochodzi� do pi�tego Ojcze nasz, do westybulu wpad� �w ch�opiec i po�lizn�� si� na wypolerowanej marmurowej posadzce, wykonuj�c co� w rodzaju tanecznego pas. Urbanek z irytacj� przerwa� modlitw� i otworzy� usta, aby wrzasn�� na pikolaka, kt�ry � jak s�dzi� portier � z posadzki robi� sobie �lizgawk�, zamiast z powag� wykonywa� zawodowe obowi�zki. Niespe�niony pokutnik Urbanek nie da� si� jednak ponie�� irytacji, poniewa� po kilku sekundach namys�u sta�o si� dla niego jasne, �e Jager �lizga� si� po posadzce zgo�a nie z ch�ci zabawy. Naderwany ko�nierz jego uniformu ozdobionego symbolami varietes �Wappenhof� oraz brak czapki �wiadczy�y dobitnie, �e Jager swoje stanowisko pracy na trotuarze przed wej�ciem do lokalu opu�ci� w spos�b do�� gwa�towny. Sprawi� to � tu Urbanek nie mia� najmniejszych w�tpliwo�ci � pot�nie zbudowany facet, kt�ry w�a�nie cisn�� na pod�og� czapk� Jagera i z galanteri� przepuszcza� w obrotowych drzwiach kr�pego bruneta otrz�saj�cego ze �niegu kapelusz oraz niewysokiego, drobnego cz�owieczka o w�skiej, lisiej twarzy.
��Pr�bowa�em wyt�umaczy� tym panom, �e ju� nie ma miejsc na dzisiejszy wyst�p� � piszcza� pikolak, podnosz�c swoj� czapk�.
��Nie ma miejsca dla mnie? � zapyta� brunet i spojrza� uwa�nie na szatniarza. � Powiedz, Urbanek, czy to prawda, �e w tym tingel-tanglu nie ma miejsc dla mnie i dla moich przyjaci�?
Portier przygl�da� si� przez chwil� nowo przyby�ym i po kilku sekundach w jego oczach pojawi� si� b�ysk przypomnienia.
��Ale� sk�d�e znowu! � zakrzykn�� szatniarz i surowo spojrza� na Jagera. � Pan radca Mock i jego przyjaciele s� zawsze naszymi najmilszymi go��mi. Prosz� wybaczy� temu gamoniowi� Pracuje od niedawna i wcale nie szanuje swojej posady� Natychmiast moja s�u�bowa lo�a dla pana radcy� Och, jak dawno pana radcy u nas nie by�o, chyba ze dwa lata�
Urbanek zacz�� podrygiwa� wok� Mocka i jego przyjaci�, usi�uj�c odebra� od nich palta, lecz �aden z trzech m�czyzn najwyra�niej nie zamierza� si� rozbiera�.
��Masz racj�, Urbanek � Mock opar� si� przyja�nie na ramieniu szatniarza i owion�� go silnym zapachem alkoholu. � Trzy lata tutaj nie by�em� Ale lo�a nam niepotrzebna. Chcia�em ci� tylko o co� zapyta�
��S�ucham pana radc� � Urbanek wszed� z powrotem za lad� portierni i da� znak Jagerowi, by zaj�� swoje sta�e miejsce na trotuarze.
��Widzia�e� tutaj dzisiaj wachmistrza kryminalnego Kurta Smolorza? � zapyta� Mock.
��Nie wiem, kto to jest.
��To ciekawe, �e nie wiesz, kto to jest � Mock z zainteresowaniem przygl�da� si� ci�kiej kotarze oddzielaj�cej westybul od wej�cia na widowni�. � Rozumiem, �e tw�j szef nie pozwala ci udziela� informacji o go�ciach, ale ja znam twojego szefa i jestem przekonany, �e pochwali ci� za pomoc, kt�rej mi udzielisz.
Kotara poruszy�a si� kilkakrotnie. Dochodzi�y zza niej przyt�umione skoczne d�wi�ki. Mock podszed� do kotary i ods�oni� j� gwa�townie. Wyt�umiane przez gruby materia� s�owa piosenki nagle sta�y si� ca�kiem wyra�ne i wszyscy poznali s�ynny szlagier o dw�ch nieroz��cznych przyjaci�kach, �piewany w berli�skich teatrzykach przez Marlen� Dietrich i Claire Waldoff. Za kotar� sta�a dziewczyna sprzedaj�ca papierosy. Na widok Mocka schowa�a co� szybko do bia�ego fartuszka i zmieszana podesz�a do lady szatniarza. Ubrana by�a jak pokoj�wka z hotelu, kt�rego w�a�ciciel oszcz�dza na ubraniach dla swojego �e�skiego personelu. Podczas gdy Mock, pora�ony prowokuj�c� kr�tko�ci� jej sukienki, zastanawia� si�, co by by�o, gdyby dziewczyna nagle musia�a si� schyli� bez zginania n�g w kolanach, Urbanek wydawa� jej now� porcj� papieros�w. Zimny powiew padaj�cy od obrotowych drzwi musia� jej najwyra�niej nie s�u�y�, bo poci�ga�a co chwil� zaczerwienionym nosem.
��Jak si� z ni� dzielisz? � zapyta� portiera, gdy dziewczyna z powrotem znalaz�a si� w g�stym od dymu powietrzu widowni. � P� na p�?
��Nie rozumiem, o czym pan radca raczy m�wi� � Urbanek zrobi� niewinn� min�.
��S�dzisz, �e nie domy�lam si�, co schowa�a w fartuszku? � Mock u�miechn�� si� krzywo. � My�lisz, �e nie wiem, �e sprzedajesz na lewo w�asne fajki, a potem odpalasz dziewczynie jej dol�? Jak du��? Wystarcza jej na kakao?
Zapad�a cisza. �B�g najwyra�niej mi dzisiaj nie sprzyja � pomy�la� Urbanek. � Jest na mnie obra�ony. To dlatego, �e nie zd��y�em Mu dzi� podzi�kowa� za moj� posad�. Przypomnia� sobie miejsce swojej poprzedniej pracy � zagracony kantor w drukarni B�hm & Taussig, koleg�w buchalter�w w wygryzionych przez mole fartuchach, kt�rzy bez zrozumienia czytali Kapita� Marksa. Potem powtarzali gniewne slogany w zadymionych salkach, wype�nionych rozw�cieczonymi bezrobotnymi, kt�rych suchotnicze dzieci za ca�� rozrywk� mia�y trzepak na podw�rku, alkoholikom z nieleczonym syfilisem, kieszonkowcom, kt�rzy za ukradzione moniaki kupowali przychylno�� gru�liczych ksi�niczek nocy, kt�rych higiena ogranicza�a si� do mosi�nej miski i poobijanego nocnika. Ca�y ten t�um ch�on�cy jak g�bka ciemne tautologie demagog�w infiltrowany by� przez policyjnych agent�w, kt�rzy wypatrywali czujnie s�abo�ci swych potencjalnych wsp�pracownik�w. W�a�nie na takim zebraniu jeden z nich zwr�ci� uwag� na Karla Urbanka. Urbanek � przekonany na r�wni pieni�dzmi, obietnicami i argumentami religijnymi � szybko zacz�� wzbogaca� sw�j �cis�y umys� ksi�gowego problemami bazy, nadbudowy, �rodk�w produkcji i pracy w procesie ucz�owieczania ma�py. Po kilkumiesi�cznych intensywnych studiach Karl znalaz� si� w opuszczonym magazynie stoczni rzecznej na An der Viehweide, stan�� na skrzynce po piwie, a jego mocny g�os bluzn�� tak wielk� nienawi�ci� do kapitalist�w i bur�uj�w, �e towarzysze s�uchali go w ekstazie, a agenci policyjni zacz�li si� zastanawia�, czy jego dzia�alno�� nie przyniesie skutk�w przeciwnych do zamierzonych. Po kilku tygodniach agent, kt�ry zwerbowa� Urbanka, gratulowa� sobie trafnej decyzji. Nowa gwiazda komunistycznego firmamentu zaskarbi�a sobie tak� przychylno�� towarzyszy, �e ci po partyjnych mityngach odkrywali przed nim na ty�ach spelun swe tajne zamiary. W 1925 roku Urbanek udaremni� zamach na dow�dc� miejskiej komendantury Stahlhelmu, kapitana Butha, wydaj�c jego uczestnik�w, i doprowadzi� do fali aresztowa� cz�onk�w wroc�awskiego oddzia�u KPD, kt�rym udowodniono przynale�no�� do organizacji terrorystycznej. W r�ce policji wpad�y w�wczas zapalniki, lonty, r�czne granaty oraz materia�y wybuchowe o tajemniczych nazwach ammonit 5, romperit C i chloratit 3. W podzi�ce Karl otrzyma� przez policyjn� protekcj� posad� portiera w varietes �Wappenhof� i zapomnia� bardzo szybko o kantorze cuchn�cym p�ynem szczurob�jczym. Teraz pod wp�ywem s��w Mocka poczu� zn�w ten zapach. Zastanawia� si� przez chwil�, czy poszed�by na wsp�prac� z radc� kryminalnym, gdyby ten nie odkry� ma�ej tajemnicy, jaka ��czy�a go z dziewczyn� od papieros�w. Spojrza� na uparte i nieco rozbawione oblicze Mocka i udzieli� sobie w my�lach odpowiedzi twierdz�cej.
��Jak wygl�da ten pan? � zapyta�.
���redniego wzrostu, rudy, kr�py � Mock skupi� si�, usi�uj�c odszuka� w pami�ci jak�� cech� charakterystyczn� Smolorza. � W starym, powyginanym kapeluszu. By� pijany lub przynajmniej podpity.
��Tak, widzia�em dzi� takiego pana, ko�o sz�stej � Urbanek prze�ywa� po raz drugi dzisiaj plato�sk� anamnez�. � By� u Mitzi.
��W kt�rym pokoju urz�duje ta Mitzi? � Mock wyci�gn�� z kieszeni pogniecionego papierosa i stara� si� nada� mu w�a�ciwy kszta�t
��Teraz jest z klientem � portier zawaha� si� i doda� �wietnie opanowanym przymilnym tonem, okraszaj�c wypowied� rozdzieraj�cym u�miechem du�ych, nier�wnych z�b�w: � Drodzy panowie, zobaczcie nasz rewelacyjny program artystyczny. Za chwil� b�dzie wyst�powa� wroc�awska Josephine Baker. Z nagim biustem. Jest na co popatrze�. Gdy Mitzi b�dzie wolna, przy�l� po pan�w pikolaka. Prosz� zaj�� moj� lo�� s�u�bow�. Kelner pan�w zaprowadzi� A mo�e zechc� panowie zam�wi� sznapsa na m�j koszt? I bardzo pana prosz�, panie radco � niech pan nikomu nie m�wi o tych papierosach. Chcemy sobie troch� dorobi� Dziewczyna zbiera pieni�dze na lepsz� przysz�o�� Jest godna lepszej przysz�o�ci� Naprawd�
��B�dzie dobrze, je�li uzbiera na wenerologa � mrukn�� Mock i odsun�� kotar�. Urbanek spojrza� na niego bez wyrazu i wr�ci� do swoich modlitw.
Mock i jego dwaj towarzysze zostali zaprowadzeni do s�u�bowej lo�y przez us�u�nego obera, kt�ry ca�� pensj� wydawa� chyba na pomad� do w�s�w. M�czy�ni, nie zdejmuj�c kapeluszy ani p�aszczy, rozpocz�li obserwacj� klient�w varietes. Na scenie ta�czy�y, przytula�y si� i odskakiwa�y od siebie dwie aktoreczki w mocno podkasanych sukienkach. Niekt�rzy go�cie byli bardzo rozochoceni i wt�rowali im z zapa�em. Jaki� opas�y jegomo�� przechyla� si� na boki i dyryguj�c pot�nym cygarem, �piewa� z takim zaanga�owaniem, �e z�ota dewizka omal nie p�k�a na jego wzd�tym brzuchu. Pami�ta� jednak tylko pierwsze s�owa piosenki: �Wenn die beste Freundin mit ner besten Freundin�� [11].
Kelnerzy uwijali si�, roznosz�c p�ta weisswurst�w i nar�cza butelek. Wypomadowany ober doprowadzi� do wibracji sztywny od krochmalu r�cznik i postawi� przed Mockiem butelk� �l�skiej w�dki, talerz z dymi�cymi kartoflami i tac�, na kt�rej poci�ta w plastry pier� kaczki p�awi�a si� w sosie z �urawin. Sprawnym gestem na�o�y� m�czyznom po kilka kawa�k�w i oddali� si� tanecznym krokiem. Aktoreczki zbiera�y owacje, widzowie buchali potem dymem z cygar, a Mock zaj�� si� jedzeniem kaczki, podlewaj�c j� co chwil� zmro�on� w�dk�. Zupitza, pot�nie zbudowany towarzysz radcy, sekundowa� mu w tym dzielnie, natomiast Wirth, niewysoki m�czyzna o lisiej twarzy, nie wypi� ani kropli. By� to cz�owiek o bogatych mo�liwo�ciach imaginacyjnych. Ilekro� czu� zapach alkoholu, stawa�a mu przed oczami pewna kopenhaska knajpa, w kt�rej za du�o wypi� i � zamiast ucieka� � niepotrzebnie podj�� zaczepk� ze strony w�oskich marynarzy i tylko swojemu przyjacielowi, niemowie Zupitzy, zawdzi�cza� prze�ycie. Ilekro� czu� zapach w�dki, przypomina� sobie portowe spelunki, w kt�rych wraz z Zupitz� odbierali haracz od przemytnik�w, i burdele, gdzie z racji hojno�ci byli przyjmowani z otwartymi r�kami. Dzisiaj w swej firmie w nadodrza�skim porcie rzecznym, kt�ra by�a jedynie przykrywk� dla bandyckiego procederu, nie pozwala� pi� �adnemu z podw�adnych. Zupitza wykorzystywa� zatem skwapliwie okazj� i wychyla� kieliszek za kieliszkiem.
Nagle zgas�o �wiat�o i rozleg� si� odg�os tam-tam�w. D�wi�k pot�nia�, a reflektory rozpala�y si� jeden za drugim i zamiata�y �wiat�em sufit, kt�ry � na wz�r berli�skiego �Wintergarten� � by� nocnym niebosk�onem z wymalowanymi na srebrno gwiazdami. Reflektory jak na komend� w jednym momencie omiot�y scen�. W s�upach �wiat�a stercza�y palmy, a tancerka ubrana jedynie w sp�dniczk� z li�ci podskakiwa�a w szalonym tempie. Jej pomalowana na czarno sk�ra pokry�a si� szybko kropelkami potu. Gwa�towne poruszenia wydatnych piersi znakomicie si� wpisywa�y w rytm cia�a ta�cz�cej i zapada�y g��boko w pami�� wroc�awskich filistr�w. Nikt nie zwraca� uwagi na tandetny pseudoegzotyczny sztafa�. Ka�dy w my�lach przyciska� tancerk� do palmy, wprawia� w ruch swoje biodra i j� gwa�ci�. Towarzyszy� temu wrzask ma�p dobiegaj�cy z pot�nych tub patefon�w stoj�cych z przodu sceny.
Szept pikolaka przywr�ci� Mocka do rzeczywisto�ci. Kiwn�� palcem i jeszcze raz nastawi� ucha. �Pok�j 12� � zapami�ta� i da� znak Wirthowi i Zupitzy. Wyszli z lo�y, zostawiaj�c stygn�c� kaczk�, ocieplaj�c� si� w�dk� i rozpalonych statecznych ojc�w rodzin. Kiedy znale�li si� ko�o portierni, Urbanek wyskoczy� przera�ony i przepraszaj�cym gestem roz�o�y� r�ce.
��Najmocniej przepraszam � za�ka�. � Pikolak Jager powiadomi� pan�w, �e Mitzi jest wolna, a tymczasem go�� wyszed� i zap�aci� za dodatkowe p� godziny. Nie mog�em mu odm�wi�, to bardzo dobry klient� Jest pijany i pewnie nie sprosta� ognistej Mitzi� Panowie, rozerwijcie si� jeszcze troch�, napijcie�
Mock odsun�� Urbanka i wszed� na schody prowadz�ce do pokoj�w. Szatniarz spojrza� na Wirtha i Zupitz� i odechcia�o mu si� protestowa�. Na korytarzu wy�o�onym czerwonym chodnikiem panowa�a cisza. Mock zapuka� energicznie do drzwi pokoju.
��Zaj�te! � us�ysza� kobiecy g�os. Zapuka� jeszcze raz.
��Prosz� si� odczepi�! Zap�aci�em! � klient musia� by� wyj�tkowo uprzejmym cz�owiekiem, kt�ry za du�o wypi�, o czym �wiadczy� jego ledwie zrozumia�y be�kot Zupitza na znak Mocka cofn�� si� pod �cian�, rzuci� do przodu i uderzy� barkiem w drzwi. Rozleg� si� trzask i posypa� tynk, lecz drzwi nie pu�ci�y. Zupitza ju� nie ponowi� ataku, poniewa� podbieg� do nich Urbanek i otworzy� je zapasowym kluczem. Widok, kt�ry ujrzeli, by� �a�osny. Mocno pijany nastolatek podci�ga� kalesony, Mitzi za� siedzia�a w podwini�tej halce na brzegu �elaznego ��ka i zapala�a oboj�tnie papierosa w d�ugiej cygarniczce. Na widok radcy owin�a kap� kr�g�e biodra. Mock wszed� do pokoju i wci�gn�� w nozdrza wo� kurzu i potu. Zamkn�� drzwi. Wirth i Zupitza zostali na korytarzu.
��Policja kryminalna � powiedzia� do�� cicho, widz�c, �e nikogo nie musi straszy� swoj� w�adz�. Ch�opak zapl�ta� si� w nogawki spodni i patrzy� wok� bezradnie. Radca wiele razy by� w burdelowych numerach i zna� doskonale sp�oszony wzrok klient�w, kt�rych zawiod�a m�sko��.
��Co jest, Willy? � rozleg�y si� krzyki za oknem. � Tak j� ostro r�niesz, �e �ciany p�kaj�?
Po tych s�owach gruchn�� �miech, przerywany czkawk� i bekni�ciami.
��To moi koledzy � ch�opak wciska� zbyt ma�e buty i z ka�d� chwil� stawa� si� trze�wiejszy. � Zrobili mi prezent. Op�acili dziewczyn�, a ja nie mog�. Za du�o wypi�em.
��Ile masz lat? � zapyta� go Mock, siadaj�c na ��ku obok Mitzi.
��Siedemna�cie.
��Chodzisz do gimnazjum?
��Nie � odpar� ch�opak i w�o�y� marynark�. Chwia� si� jeszcze na nogach. � Jestem u krawca w terminie. Dzisiaj zda�em egzamin czeladniczy. Nie mam ju� forsy.
��I to mia� by� prezent za zdany egzamin? � Mock wyplu� na pod�og� niedopa�ek i spojrza� na ch�opaka. Ten potwierdzi� skinieniem. � Dzi� mia�e� sta� si� prawdziwym m�czyzn�, tak? Je�li tego nie zrobisz, to kumple ci� wy�miej�?
Zapytany skamienia� i schowa� twarz w d�onie. Mitzi roze�mia�a si� g�o�no i spojrza�a zach�caj�co na Mocka, oczekuj�c tego samego.
��Krzycz � powiedzia� cicho Mock.
��Co jest?! � ze zdziwienia pomalowane na czarno brwi Mitzi podjecha�y a� pod nasad� jej w�os�w. � Co za g�wno mi wciskasz?
��G�wnem jeste� ty � szepn�� Mock i zlustrowa� uwa�nie jej zaczerwienione nozdrza. � A ja jestem policjantem. Krzycz tak, jakby ci ten ma�y ostro dogadza�.
Tym razem Mitzi nie okaza�a najmniejszego zdziwienia. Wyd�uba�a papierosa z cygarniczki i rozpocz�a g�o�ny koncert. Jej gard�o rozrywa�y j�ki i rz�enie. Ukl�k�a na ��ku i zacz�a na nim skaka�, nie przestaj�c wydawa� nami�tnych poj�kiwa�. Kapa opad�a z jej pulchnych bioder. Z podw�rka dosz�y okrzyki uznania. Mock zamkn�� oczy i po�o�y� si� na wznak na sko�tunionej po�cieli. Obok niego skaka�a Mitzi. ��ko chwia�o si� na wszystkie strony jak doro�ka, kt�r� p�dzi� z Sophie noc� przez park Szczytnicki. By�o p�ne lato, Sophie ubrana w jasnozielon� sukienk�, a on w bia�e ubranie do tenisa. Pogania� doro�karza i wpycha� mu co chwil� do kieszeni gar�cie banknot�w. Wia� silny ciep�y wiatr. Sophie, p�le��c na oparciu doro�ki, w lewej d�oni �ciska�a butelk� szampana, a jej w�osy ci�kimi snopami uderza�y po jej pijanych oczach. Pierwszy raz Sophie westchn�a ko�o Japo�skiego Ogrodu. Wo�nica zaniepokoi� si�, lecz si� nie odwr�ci�. Sophie nie panowa�a i nie chcia�a panowa� nad sob�. Wo�nica zagryz� z�by i z furi� uderzy� konia. W pustej pergoli rozleg�y si� gard�owe kobiece okrzyki i � odbijaj�c si� od kamiennych �uk�w � sp�oszy�y nieco zwierz�, kt�rego grzbiet po raz pierwszy doznawa� tylu bat�w. Sophie dotkn�a ustami szyjki butelki, ko� rzuci� si� nieco w bok i resztki szampana zabulgota�y w jej krtani. Krople szlachetnego trunku dosta�y si� do tchawicy i oskrzeli. Zesztywnia�a i zacz�a kaszle�. Przera�ony Mock zapi�� spodnie i zacz�� wdmuchiwa� w jej usta powietrze. To ostatnie, co zapami�ta�: Hala Stulecia i zesztywnia�a Sophie. Nie pami�ta� drogi do szpitala, nie pami�ta� szybkiej reanimacji, jakiej poddano jego �on�, zapomnia�, jak wygl�da�a doro�ka i zmaltretowany ko�. Przypomina� sobie jedynie fiakra � starego �yda, kt�ry wdzi�czny za ogromn� sum� i upokorzony orgiastycznymi krzykami Sophie ociera� z konia pian�.
Mock otworzy� oczy, da� znak Mitzi, by przesta�a. Ta zaszlocha�a gwa�townie i ucich�a. Z podw�rka dobieg�y odg�osy aprobaty.
��Wyno� si� � powiedzia� do czeladnika krawieckiego. � Nie wytrzeszczaj na mnie ga� i nie dzi�kuj mi. Po prostu wyno� si� Nie zamykaj drzwi i ka� tu wej�� moim ludziom.
Wirth i Zupitza pojawili si� w numerze. Mitzi na ich widok poczu�a zawstydzenie i zn�w zakry�a kap� swoje pudenda. Obaj m�czy�ni stali w drzwiach i patrzyli zaskoczeni na radc�, kt�ry wci�� le�a� na poprzepalanej niedopa�kami po�cieli obok prostytutki.
Mock, nie wstaj�c, obr�ci� g�ow� ku Mitzi i zapyta�:
��By� u ciebie dzisiaj rudy, pijany facet. Co m�wi� i dok�d poszed�?
��Mia�am pi�ciu klient�w i ani jeden nie by� rudy � odpar�a powoli Mitzi.
Mocka ogarn�a nuda. Poczu� si� jak robotnik, kt�ry po raz tysi�czny staje przy tej samej maszynie, po raz tysi�czny umieszcza w imadle te same elementy, unieruchamia je i �ciska. Ile� to razy widzia� zuchwa�e spojrzenia alfons�w i nieruchome bandyt�w, ci�kie powieki morderc�w, rozbiegane oczy z�odziei � a wszystkie one m�wi�y: �Odwal si�, gliniarzu, i tak ci nic nie powiem!� Mock uzbraja� si� w takich momentach w �elazny pr�t, pa�k� lub kastet, zdejmowa� surdut, podwija� r�kawy, zak�ada� nar�kawki i gumowy fartuch, by si� nie pobrudzi� krwi�. Te przygotowania zwykle nie wystarcza�y. Wtedy argumentami sentymentalnymi zaczyna� przekonywa� przes�uchiwanych. Siada� przy nich i bawi�c si� pa�k� lub kastetem, m�wi� o ich chorych dzieciach, �onach, narzeczonych, zabiedzonych rodzicach i zamkni�tych w wi�zieniach braciach. Obiecywa� pomoc policji i uwolnienie od najpilniejszych trosk materialnych. Nieliczni dawali si� przekona� i � patrz�c ponuro w �eliwny zlew, jedyny przedmiot, kt�ry w pokoju przes�ucha� pozwala� zatrzyma� wzrok � wyszeptywali tajemnice, a Mock jak wra�liwy spowiednik d�ugo potem z nimi rozmawia� i udziela� rozgrzeszenia. Wielu przest�pc�w nie dawa�o si� jednak zwie�� argumentom sentymentalnym. Wtedy zrezygnowany radca zdejmowa� str�j oprawcy i dostrzega� w zuchwa�ych oczach alfons�w, nieruchomych �lepiach bandyt�w, pod ci�kimi powiekami morderc�w b�yski triumfu. Gas�y one jednak szybko, gdy Mock stawa� daleko od przes�uchiwanych i ledwo dos�yszalnym szeptem prezentowa� najmocniejsze argumenty. By�y to barwnie opowiedziane historie ich dalszego �ycia, prawdziwe eposy bratob�jczych, przest�pczych walk, zatrwa�aj�ce proroctwa upokorze� i gwa�t�w, kt�re ko�czy�y si� plastycznie odmalowan� �mierci� na �mietniku lub w nurtach Odry z rybami wygryzaj�cymi oczy. Kiedy to nie skutkowa�o, Mock wychodzi� z pokoju i przekazywa� narz�dzia tortur w r�ce krzepkich funkcjonariuszy, kt�rzy prawie nigdy nie zdejmowali gumowych fartuch�w. Po kilku godzinach wraca� i rozpoczyna� zn�w na przemian �agodne i gro�ne perswazje. Obserwowa� z rozpacz� oczy gin�ce w�r�d napuchni�tych guz�w i czeka�, a� gard�a przes�uchiwanych � jak to powiedzia� Poeta � �nape�ni� si� lepk� ugod��.
Teraz by� znudzony, poniewa� Mitzi nie da�a si� oszuka� zwyk�ym stwierdzeniem: �Ty jeste� kurwa, a ja � policjant�, prost� konstatacj�, kt�ra dawa�a w wypadku wi�kszo�ci prostytutek natychmiastowy efekt. Mock musia� przej�� do wy�szych, bardziej ponurych form perswazji i po raz tysi�czny odwo�ywa� si� do przyt�umionego rozs�dku. Popatrzy� jeszcze raz w oczy Mitzi i dostrzeg� w nich up�r i rozbawienie. Tak patrzy�a na niego Sophie, kiedy b�aga� j� o chwile mi�o�ci. Podobnie sk�ada�a usta jego �ona, gdy wypuszcza�a dym z papierosa; tak pewnie robi i teraz, siedz�c w jakim� pod�ym berli�skim hoteliku i otulaj�c smuk�e biodra poprzepalan� petami po�ciel�.
Mock wsta� gwa�townie, chwyci� mocno Mitzi za rami� i wyprowadzi� na korytarz, gdzie zostawi� j� pod opiek� Zupitzy. Sam wszed� z powrotem do numeru i powiedzia� do Wirtha:
��Przeszukaj dok�adnie ten pok�j. Ognista Mitzi musi sw�j p�omie� gasi� �niegiem.
Min�a chwila, nim Wirth zrozumia�, czego od niego ��da jego policyjny patron i opiekun � zacz�� gruntowne przeszukiwanie. Mock stan�� przy oknie i przygl�da� si� pijanym m�odzie�com, kt�rzy pokrzykuj�c, poklepywali czeladnika krawieckiego po ramionach. Obejmuj�c si� wzajemnie i �lizgaj�c w g�stych czapach �niegu, ruszyli przez podw�rko ku nadodrza�skim wa�om. Ha�asy w pokoju r�wnie� usta�y. Mock odwr�ci� si� i zobaczy� przed nosem blaszane puzderko po ma�ci na odciski, trzymane w zakrzywionych palcach Wirtha. By� w nim bia�y py�.
��Jest kakao � wysepleni� Wirth.
��Przyprowad� j� � rzuci� Mock.
Oczy Mitzi by�y teraz pe�ne rezygnacji. Usiad�a na ��ku i westchn�a zgo�a nieorgiastycznie. Dr�a�a ze strachu.
��Wiesz, co teraz z tob� zrobi�? Wysypi� �nieg za okno i zamkn� ci� na d�ugo. To b�dzie m�j dobry uczynek, wylecz� ci� z kokainizmu � Mock poczu� w �o��dku ci�kie mi�so kaczki. � A mo�e nie chcesz by� wyleczona i zale�y ci na towarze? A mo�e mi powiesz co� o rudym, pijanym facecie, kt�ry by� dzi� u ciebie. Co m�wi� i dok�d poszed�, skarbie?
��By� tu ko�o sz�stej. Robi� to ze mn�, a potem wypytywa�, gdzie urz�duje teraz Anna Z�ota Rybka � Mitzi sta�a si� mniej strachliwa i bardzo rzeczowa. � Powiedzia�am mu, �e ona teraz siedzi w spelunce u Gabi Zelt. Tam chyba poszed�.
��Czy wyja�ni� ci, dlaczego szuka Anny Z�otej Rybki?
��Tacy faceci jak on si� nie t�umacz�.
Mock kiwn�� na Wirtha i Zupitz� i zostawi� Mitzi sam� ze swoimi wyrzutami sumienia. Uczucie nudy ust�pi�o. Rozpiera�a go duma z posiadania sprawnego imad�a, kt�remu nie opar� si� nikt ani Urbanek, ani Mitzi, ani kiedy� przed laty Wirth i Zupitza, kt�rzy bez s�owa towarzyszyli mu teraz podczas tej knajpianej odysei. Zbiegaj�c po schodach, zobaczy� wystraszon� twarz Urbanka. Zwolni�. Ka�dy gwa�towny ruch przypomina� mu o kaczce zalewanej w�dk�. U�wiadomi� sobie, �e tylko jedna osoba opar�a si� dzia�aniu imad�a, �e tylko jedna osoba nie mog�a znale�� dla siebie miejsca w jego uporz�dkowanym pedantycznie �wiecie.
��Masz to kakao? � zapyta� Wirtha.
��Tak � us�ysza� w odpowiedzi.
��Oddaj go jej � powiedzia� Mock powoli. � Nie naprawiaj �wiata. Nie jeste� w tym zbyt dobry.
Po minucie trzech m�czyzn siedzia�o w samochodzie. Zupitza zapyta� o co� Wirtha w j�zyku migowym. Wirth machn�� na niego r�k� i zapu�ci� motor.
��O co mu chodzi? � Mock wskaza� oczami Zupitz�.
Wirth zastanawia� si� przez chwil�, czy to, co powie, nie nadszarpnie autorytetu radcy, i przet�umaczy� pytanie Zupitzy, staraj�c si� z�agodzi� jego drapie�no��:
��Pyta, dlaczego ten portier i dziwka byli tacy hardzi i nie bali si� pana.
��Powiedz mu, �e mnie nie znali i zas�aniali si� swoim szefem, kt�ry ma dobre kontakty z policj�, my�l�c, �e nie mog� mu podskoczy�.
Wirth przet�umaczy�, a Mock dostrzeg� na twarzy kieruj�cego autem bandyty u�miech szyderstwa.
��Przet�umacz mu teraz dok�adnie ka�de moje s�owo � Mock zmru�y� oczy. � Znam dobrze szefa tego burdelu. W sobot� i we wtorek gra�em z nim w bryd�a. Dziwka i portier ju� mnie dobrze znaj�. Czy tw�j Zupitza te� chce mnie dobrze pozna�? Je�eli nie, to niech daruje sobie te u�mieszki.
Wirth przet�umaczy�, a Zupitza zmieni� si� na twarzy i zapatrzy� w mijan� z lewej strony pust�, zimow� pla�� nad O�aw�.
��Ale dziewczyny ma pierwsza klasa � Wirth pr�bowa� roz�adowa� atmosfer�. � Ta Mitzi by�a ca�kiem tego�
��Na dziwkach on si� zna bardzo dobrze. Codziennie ma z nimi do czynienia � powiedzia� Mock, usi�uj�c sobie przypomnie�, jak wygl�da�a Mitzi.
WROC�AW, PI�TEK 2 GRUDNIA, GODZINA DZIESI�TA WIECZOREM
Knajp� Truscha w kamienicy �Pod Czarnym Koz�em� przy Krullstrasse naprzeciw wytw�rni piec�w Liebchena nazywano od nazwiska energicznej kierowniczki �spelunk� u Gabi Zelt�. Okiennice kamienicy by�y zawsze zamkni�te, co by�o podyktowane przede wszystkim ch�ci� zachowania spokoju i dyskrecji. W�a�cicielce nie zale�a�o na nowych go�ciach, a poza tym chcia�a unikn�� ciekawskich spojrze� dzieciak�w z okolicznych podw�rek i �on szukaj�cych zaginionych m��w. Klientela by�a sta�a: drobni przest�pcy, zapijaczeni eks-policjanci, szukaj�ce mocnych wra�e� m�ode damy z wy�szych sfer oraz mniej lub bardziej tajemniczy �kr�lowie �ycia�. Wszystkich ich ��czy�a silna nami�tno�� do bia�ego proszku, kt�rego �ci�le odmierzone, zapakowane w pergamin porcje sprzedawcy nosili za wewn�trznymi tasiemkami kapeluszy. Kapelusz by� zatem znakiem rozpoznawczym dealer�w, kt�rzy w toalecie dokonywali dziennie oko�o dziesi�ciu transakcji. To w�a�nie ��nieg� by� g��wnym towarem w knajpie Gabi Zelt. Nosz�ca to nazwisko, dawna burdelmama, by�a jedynie figurantk�, u�yczaj�c� za spor� pensj� swojego nazwiska faktycznemu w�a�cicielowi firmy, aptekarzowi Wilfriedowi Helmowi, g��wnemu producentowi kokainy we Wroc�awiu. Dzia�alno�� knajpy Gabi Zelt by�a tolerowana przez policj� wtedy, gdy � dzi�ki przebywaj�cym tam stale informatorom � uda�o si� jej zamkn�� jakiego� niezale�nego od Helma handlarza kokainy lub przest�pc�, kt�ry postanowi� wyda� ci�ko zarobione pieni�dze na �cement�. Gdy jednak kapusie zbyt d�ugo milczeli, policjanci z komisji narkotyk�w robili na knajp� bezwzgl�dne naloty, dzi�ki czemu �apali p�otki p�wiatka i mogli ze spokojem ducha uzupe�nia� kartoteki, a Gabi Zelt i aptekarz Helm oddychali z ulg�, poniewa� te naloty uwiarygodnia�y ich w oczach �wiata podziemnego.
Mock o tym wszystkim wiedzia� doskonale, lecz � jako wiceszef innego wydzia�u � nie wtr�ca� si� w sprawy �cementownik�w�, jak nazywano policjant�w od narkotyk�w. Nikt go zatem nie zna� u Gabi Zelt i nikt nie powinien zwraca� na niego zbytniej uwagi. Tu si� jednak Mock pomyli�. Kr�tko po tym, jak znale�li si� za drzwiami, ozdobionymi szyldem ze sloganem reklamowym �Das beste aller Welt, der letzte Schluck bei Gabi Zelt � [12], i usiedli przy d�ugiej �awie z niestarannie oheblowanych desek, do Mocka podszed� wytworny m�czyzna i przesun�� po nosie wymanikiurowanym palcem. Cho� Mock zna� ten znak, na jego twarzy odbi�o si� zdziwienie � po raz pierwszy w �yciu zosta� wzi�ty za handlarza kokain�. Szybko zrozumia� pow�d � zapomnia� zdj�� kapelusza. Zrobi� to zatem, odprawiaj�c wytwornisia ruchem r�ki. Zawiedziony narkoman zerkn�� pytaj�co na Wirtha i Zupitz�, ale nie dostrzeg� w ich spojrzeniach nawet cienia zainteresowania.
Jeszcze jeden cz�owiek siedzia� w kapeluszu, lecz by� tak zaj�ty figlowaniem z oty�� kobiet�, �e trudno by�o s�dzi�, i� przyszed� do knajpy w jakimkolwiek innym celu. Jegomo�� ten si�ga� co chwila do du�ego akwarium i wyci�ga� z niego rybk�. Nast�pnie przybli�a� si� do dekoltu swojej towarzyszki, a ona przyjmowa�a trzepocz�ce si� stworzenie pomi�dzy uwolnione od biustonosza pot�ne piersi. W�wczas m�czyzna z dzikim okrzykiem zanurza� r�k� w obfity biust i wyci�ga� rybk� ku s�abemu aplauzowi kilku pijak�w i za�zawionego mandolinisty. Aplauz by� s�aby, poniewa� kobieta odstawia�a ten numer od dwudziestu lat i wszyscy bywalcy pod�ych knajp znali go bardzo dobrze. Od niego wzi�a zreszt� swoje przezwisko � �Anna Z�ota Rybka�. Mockowi r�wnie� nie by� obcy ten figlarny �biu�ciasty cud�, a w mi�o�niku �owienia ryb bezb��dnie rozpozna� wachmistrza kryminalnego Kurta Smolorza, odrodzonego alkoholika.
Mock wyplu� na klepisko �yk pod�ego piwa, kt�re tr�ci�o nieco benzyn�, zapali� papierosa i czeka�, a� Smolorz go dostrze�e. Sta�o si� to niebawem. Smolorz, wracaj�c od akwarium, spojrza� weso�o na trzech m�czyzn, kt�rzy mu si� uwa�nie przygl�dali, i w jednej chwili straci� ca�y dobry humor. Mock wsta�, min�� Smolorza bez s�owa i ruszy� w stron� toalet, kt�re mie�ci�y si� w ciemnym korytarzyku zastawionym skrzynkami po piwie i w�dce, a ko�cz�cym si� masywnymi drzwiami. Mock otworzy� je i znalaz� si� na mikroskopijnym podw�rku, na dnie ciemnej studni, kt�rej boki stanowi�y pozbawione okien �ciany szczytowe trzech kamienic. Schyli� si� i wystawi� twarz ku zachmurzonemu niebu, sk�d bardzo wolno lecia� bia�y puch. Za chwil� stan�� obok niego Smolorz. Wirth i Zupitza zostali w knajpie, zgodnie z poleceniem radcy, kt�ry nie �yczy� sobie �adnych �wiadk�w podczas rozmowy z podw�adnym. Mock po�o�y� Smolorzowi r�ce na ramionach i mimo bij�cego od niego ostrego alkoholowego odoru przybli�y� ku niemu twarz.
��Mia�em dzisiaj ci�ki dzie�. W nocy odesz�a ode mnie �ona. M�j bliski wsp�pracownik, kt�ry mia� j� �ledzi�, nie robi� tego, lecz pi�. Jedyny cz�owiek, kt�remu ufa�em, nie wykona� mojego tajnego polecenia. W zamian za to z�ama� uroczyste, podpisane w ko�ciele, przyrzeczenie abstynencji.
Mock nie wytrzyma� w�dczanej woni, odsun�� si� od Smolorza i wetkn�� mu w usta papierosa. Wachmistrz zachwia� si� do przodu i do ty�u i by�by upad�, gdyby jego plecy nie znalaz�y oparcia w ceglanej �cianie.
��Moja �ona zdradza�a mnie. M�j przyjaciel musi co� na ten temat wiedzie�, lecz nie chce mi nic wyzna� � kontynuowa� Mock. � Ale teraz mi wszystko powie, ��cznie z tym, dlaczego zacz�� pi�.
Smolorz przesun�� palcami po twarzy i odgarn�� z czo�a wilgotne od �niegu kosmyki w�os�w. Na pr�no usi�owa� je zaczesa�. Jego twarz by�a bez wyrazu.
��Mia�em dzi� ci�ki dzie� � g�os Mocka przechodzi� w szept. � W moim imadle by�a pewna Cyganka, pewien szatniarz, kurwa i bandyta. Jestem zm�czony i znudzony szanta�owaniem ludzi. Nie zmuszaj mnie, bym to zrobi�. B�d� si� czu� parszywie, kiedy zaczn� cisn�� kogo�, kto jest lub by� mi bliski. Oszcz�d� mi tego, prosz�
Smolorz dobrze wiedzia�, �e szept Mocka zwiastuje wy�szy stopie� przes�uchiwania � przedstawienie argument�w nie do odparcia. Wspomnienie o Franzisce u�wiadomi�o Smolorzowi, �e Mock takie argumenty posiada.
��Taak � wybe�kota�. � Orgie. Baron von Hagenstahl, Elisabeth Pfl�ger i pa�ska �ona. One z baronem i ze sob�. Kakao.
Umys� Mocka w trudnych sytuacjach szuka� oparcia w tym, co sta�e i niezniszczalne. Przypomina� sobie swe najlepsze lata m�odo�ci: uniwersytet, starych, siwych, wiecznie sk��conych ze sob� profesor�w, zapach przemoczonych palt, seminaria, na kt�rych dyskutowano po �acinie, i ca�e stronice wykutych na pami�� staro�ytnych wierszy. Powraca�o jedno miejsce z Lukrecjusza, w kt�rym mowa by�a o �p�on�cych �cianach �wiata�. Teraz p�on�� mur otaczaj�cy podw�rko. Ceg�y, na kt�rych opar� d�onie, pali�y, a p�atki �niegu spada�y mu na g�ow�, parz�c go jak kropelki roztopionego oleju. �Lukrecjusz pisa� w innym miejscu � pomy�la� Mock � o mi�o�ci jako tragicznym i wiecznym niespe�nieniu. O kochankach, kt�rzy k�saj� si� wzajemnie, by po chwili zn�w marzy� o ponownych ugryzieniach�. Przypomnia� sobie histori� beznadziejnie zakochanego rzymskiego poety, jednego z pierwszych poetes maudits, kt�ry pope�ni� samob�jstwo w wieku czterdziestu czterech lat. Pomy�la� o swoich czterdziestu czterech latach i o ma�ym pistolecie Walther obci��aj�cym wewn�trzn� kiesze� marynarki. �wiat p�on��, a mi�dzy flammantia moenia mundi [13] sta� zdradzany m��, �a�osny rogacz, n�dzny i bezp�odny manipulator.
��Na basenie � duka� dalej Smolorz. � Goryl barona z�apa� mnie. Musia�em si� rozebra�. Sala gimnastyczna. Drabinki. Tam zrobili mi zdj�cie. Ja go�y z kutasem w �apie. Potem na tle tych samych drabinek pa�ska �ona z otwartymi ustami. Powiedzieli: �Przesta� �ledzi�, bo inaczej Mock dostanie zdj�cie. Fotomonta�. Na nim jego �ona i ty��
�wiat p�on��, kochankowie odgryzali sobie wargi, wiaro�omne �ony zdradza�y m��w na basenach, muzykalne blondynki o �agodnym dziecinnym g�osie kl�ka�y przed szukaj�cymi podniet arystokratami, a przyjaciele zapominali o swej przyja�ni. �wiat p�on��, a Lukrecjusz � piewca ognia � za�ywa� jaki� narkotyk, kt�ry mia� go uczyni� atrakcyjniejszym dla zimnej wybranki i kt�ry by� jednocze�nie przyczyn� jego ob��du. �wiat p�on��, a oboj�tni bogowie siedzieli apatycznie, bezczynnie i bezcelowo w luksusowych mi�dzy�wiatach.
Mock wyj�� walthera i przy�o�y� do zlepionych �niegiem w�os�w Smolorza. Ten odwr�ci� si� twarz� do �ciany. Mock odbezpieczy�. W n�dznym pokoiku rudow�osy malec jad� kaszk� mann�. �On zabije tatusia?� � zapyta� po czesku m�od� Cygank�. Mock schowa� z powrotem rewolwer i usiad� na �niegu. By� pijany, w kieszeni p�aszcza czu� ci�ar walthera. Ciemn� studni� wype�nia� powoli dywan �niegu. Smolorz czeka� na wykonanie wyroku, a Mock po�o�y� si� na ziemi i przycisn�� do niej twarz. Po pi�ciu minutach wsta� i kaza� Smolorzowi si� odwr�ci�. Podw�adny dr�a� ze strachu.
��Nie mia�em z ni� nic. To fotomonta� � wychrypia�.
��Pos�uchajcie mnie, Smolorz � Mock otrz�sa� �nieg z p�aszcza � przesta�cie pi� i �led�cie dalej von Hagenstahla. Mo�e moja �ona b�dzie si� z nim kontaktowa�a. Nawet je�li baron was zauwa�y i spe�ni gro�b�, mo�ecie by� spokojni. Po prostu dostan� fotomonta�. Ju� o tym wiem i nic wam nie zrobi�. A teraz wytrze�wiejcie i id�cie krok w krok za baronem von Hagenstahlem. To wszystko.
Smolorzowi uda�o si� zaczesa� palcami w�osy, zapi�� marynark�, poprawi� przekrzywiony kapelusz i wszed� do knajpy. W ciemnym korytarzyku zatrzyma�a go pot�na d�o� Zupitzy. Wirth wyszed� na podw�rko i zbli�y� si� do Mocka.
��Pu�ci� go? � zapyta�.
��Tak, nie musisz go �ledzi�. B�dzie go �ledzi�o w�asne sumienie.
Wirth da� Zupitzy odpowiedni znak.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 9 GRUDNIA, GODZINA SI�DMA RANO
Przez sobot� i p� niedzieli pada� �nieg. Miasto spowite by�o lekkim, t�umi�cym wszystko ca�unem. Zamiast stukania kopyt doro�karskich szkap wroc�awianie s�yszeli lekki szmer sun�cych po ulicach sa�, zamiast stukania po trotuarach damskich pantofli � skrzypienie �niegu, zamiast chlupotu brudnej wody � suchy trzask mrozu. Szyby pokry�y si� lodowym kwieciem, kominy bucha�y kopciem, �y�wiarze �cigali si� na sadzawce ko�o budynku Regencji �l�skiej, s�u��ce czy�ci�y �niegiem dywany, a furmani wydzielali gorzelnian� wo�. Po po�udniu w niedziel� przesta�o �nie�y�. �cisn�� mr�z. Lekkie i grube p�achty �niegu zbi�y si� w grube i szorstkie grudy. Ich czyste powierzchnie zosta�y poprzecinane psim moczem i splamione ko�skimi odchodami. W zau�kach ko�o Rynku Solnego bezdomni wybierali pozycj�, w kt�rej chcieli umrze�, a kryminali�ci zamykali si� w swych bezpiecznych, ciep�ych i cuchn�cych jaskiniach mi�dzy Neuweltgasse i Weissgerbergasse. W gazetach pisano o oszustwach Willego Wanga, kt�ry przebrany w mundur huzara okrada� i rozkochiwa� w sobie s�u��ce i m�atki, i o dw�ch przera�aj�cych, wymy�lnych morderstwach. Ich sprawca interesowa� jedynie dziennikarzy i doczeka� si� ju� kilku psychologicznych charakterystyk.
O tym wszystkim nie wiedzia� ten, kt�rego gazety nazywa�y �gwiazd� wroc�awskiej policji kryminalnej� lub �psem go�czym o nieomylnym instynkcie�. �Geniusz kryminalistyki� wsadza� ju� po raz trzeci tego ranka sko�atan� kacem g�ow� pod lodowaty strumie� wody, a s�u��cy Adalbert wyciera� szorstkim r�cznikiem jego sko�tunione w�osy i zaczerwieniony kark.
Mock, nie patrz�c w lustro, rozczesa� w�osy ko�cianym grzebykiem, z trudem dopi�� sztywny ko�nierzyk i przeszed� do jadalni, gdzie na stole dymi� dzbanek z kaw�, porzeczkowe konfitury s�odko si� rozlewa�y po zadziornych za�amaniach chrupi�cej sk�rki kajzerki, a ��tko kusi�o, dr��c w �liskiej b�onie bia�ka. Mock nie mia� jednak apetytu i nie by�o to spowodowane portwajnem, kt�ry naruszy� wczoraj w du�ym stopniu r�wnowag� p�yn�w w jego �o��dku, lecz obecno�ci� dyrektora kryminalnego M�hlhausa. Siedzia� on przy stole, spogl�da� �akomie na �niadanie i wierci� zapami�tale szpikulcem w cybuchu zatkanej fajki. Mock przywita� si� ze zwierzchnikiem i usiad� przy stole. Nala� sobie i go�ciowi kawy. Milczenie.
��Przepraszam pana, Mock, za to ranne naj�cie � M�hlhaus przetka� w ko�cu fajk� i przerwa� milczenie. � Mam nadziej�, �e nie obudzi�em madame Sophie.
Mock nie odpowiedzia� i rozciera� na podniebieniu ��tko, kt�re mia�o smak �elaza.
��W sobot� nie by�o w pracy Smolorza � ci�gn�� M�hlhaus. � Wie pan dlaczego?
Mock wypi� troch� o�owianej kawy, a poszarpane skrawki chrupi�cej kajzerki jak stalowe opi�ki rani�y mu dzi�s�a.
��Niech pan milczy dalej � westchn�� M�hlhaus i podni�s� si� z krzes�a. � Niech pan pomilczy, napije si� w�dki i wspomni stare, dobre czasy� One ju� mijaj�. Bezpowrotnie.
M�hlhaus poprawi� melonik, schowa� fajk� do sk�rzanego futera�u i leniwie wsta� od sto�u.
��Adalbert! � krzykn�� Mock. � �niadanie dla pana dyrektora kryminalnego.
Nast�pnie poci�gn�� pot�ny �yk kawy i poczu� dziwn� harmoni� smaku: dobrze wypra�onej kawy z przypalanym posmakiem mocnego wina, kt�rego wspomnienie dra�ni�o jego �o��dek.
��Wszystko, co min�o, jest bezpowrotne � Mock spojrza� na M�hlhausa moszcz�cego si� wygodnie za sto�em. � To najm�drzejsza tautologia, z jak� si� spotka�em.
��Seneka uj�� to trafniej � przed M�hlhausem brz�cza�y sztu�ce i talerze, wprawnie rozk�adane przez Adalberta. � Quod retro est, mors tenet [14].
��Seneka by� zbyt m�dry, by uto�sami� �mier� z niepami�ci� � Mock przesun�� j�zykiem po szorstkim podniebieniu.
��Mo�liwe � M�hlhaus d�uba� w jajku �y�eczk� dok�adnie tak samo jak przedtem w cybuchu, a kajzerka chrz�ci�a w jego popsutych z�bach. � Ale o tym to pan ju� lepiej wie.
��Tak, wiem. To, co min�o, jest nie tylko w posiadaniu �mierci. Jest r�wnie� w skarbnicy mojej pami�ci � Mock zapali� papierosa ze z�otym ustnikiem. Nad sto�em zawirowa� dym. � A nad pami�ci�, podobnie jak nad �mierci�, nie panujemy. Cho� niezupe�nie. Pope�niaj�c samob�jstwo, wybieram rodzaj �mierci, a walcz�c, decyduj�, czy umr� z honorem, czy nie. Pami�� jest silniejsza ni� �mier�, w odr�nieniu od niej nie daje �adnego wyboru i podsy�a mi pod oczy wbrew mojej woli minione obrazy. Nie mog� wymaza� pami�ci, je�li nie chc� si� znale�� w szpitalu wariat�w�
Mock umilk� gwa�townie i rozgni�t� papierosa w popielniczce. M�hlhaus rozumia�, �e nadchodzi chwila nios�ca nieodwracalny skutek. Albo Mock wszystko wyjawi i tym samym uwolni M�hlhausa od jakichkolwiek decyzji, albo niczego nie powie i b�dzie musia� wype�ni� suchy formularz � ostatni dokument w jego policyjnych aktach personalnych.
��Prosz� o miesi�czny urlop bezp�atny, Herr Kriminaldirektor � Mock obraca� w palcach przycinacz do cygar.
��Z powodu? � M�hlhaus sko�czy� je�� i prze�kn�� resztki kawy, przechylaj�c g�ow� tak gwa�townie, jakby wypija� kieliszek spirytusu.
Zapad�o milczenie. Wyb�r nale�a� do Mocka: albo pomoc M�hlhausa, albo dymisja.
��Musz� odszuka� �on�. Odesz�a ode mnie. Uciek�a. Jest chyba w Berlinie � radca dokona� wyboru.
M�hlhaus podszed� do okna i kiwn�� d�oni�.
��Wy�mienite �niadanie � powiedzia�, zapalaj�c fajk�. � Ale ju� musimy i��. Rajca Eduard Geissen nie �yje.
Mock zna� dobrze rajc� miejskiego Geissena, cz�owieka nieposzlakowanej uczciwo�ci, kt�ry nade wszystko uwielbia� opery Wagnera i ka�de posiedzenie �l�skiego Landtagu ko�czy� dramatycznymi apelami o budow� letniej opery.
��Gdzie? � Mock zapina� szybko bursztynowe spinki.
��W burdelu � M�hlhaus wciska� przed lustrem zbyt ma�y melonik.
��Kt�rym? � Mock wsuwa� ramiona w r�kawy trzymanego przez Adalberta p�aszcza.
��Na Burgfeld, ko�o starej wozowni � M�hlhaus otwiera� drzwi, rozsnuwaj�c wok� wonny ob�ok dymu.
��Jak? � Mock pog�aska� Argosa i ruszy� po schodach.
��Kto� go powiesi� g�ow� w d� � M�hlhaus zadudni� obcasami na drewnianych stopniach. � Nog� Geissena morderca wcisn�� w p�tl� zrobion� ze struny od fortepianu, a drugi koniec przywi�za� do �yrandola. Kiedy Geissenowi krew nap�yn�a do g�owy, przeci�� t�tnic� biodrow�. Najprawdopodobniej bagnetem. Geissen si� wykrwawi�.
��Gdzie by�a dziwka Geissena?
��Obok. Zar�ni�ta tym samym bagnetem � M�hlhaus przepu�ci� w drzwiach jakiego� �ysego pana w binoklach, kt�ry omi�t� Mocka ostrym spojrzeniem, Radcy przypomnia� si� dwukrotnie b�ysk tych binokli, gdy usi�owa� �on� � owini�t� wok� jego bioder � wetrze� w �cian� korytarza, i potem w t� noc czwartkow�, kiedy zgwa�cona Sophie w panice zbiega�a, stukaj�c obcasami. Teraz binokle b�yszcza�y zapiek�� bezsenno�ci�, pogard� i szyderstwem. Mock pora�ony wspomnieniami zatrzyma� si� gwa�townie na trotuarze.
��Musz� odnale�� �on�.
Nadjecha�y sanie i stan�y obok nich przy kraw�niku. Ko� buchn�� woni� stajni, wo�nica � �le przetrawionego samogonu. W saniach siedzia� m�ody cz�owiek w meloniku i pali� cygaro. Zniecierpliwiony ko� bi� kopytem w zamarzni�ty �nieg.
��Odnajdzie j� kto� inny � M�hlhaus wskaza� na m�czyzn� siedz�cego w saniach. � Kto�, kogo ona nie zna.
��Ona zna wszystkich � powiedzia� Mock. � Wszystkich m�czyzn i wszystkie kobiety. Ale tego chyba nie. Nie s�ysza�em, aby zadawa�a si� z peda�ami.
M�hlhaus uj�� Mocka pod rami� i popchn�� go lekko w stron� sa�. M�ody cz�owiek u�miechn�� si� na powitanie i stukn�� palcem w rondo melonika, zdradzaj�c wojskowe przyzwyczajenie. Mock odsalutowa�.
��Przedstawiam panu, panie radco � rzek� M�hlhaus � prywatnego detektywa z Berlina, pana Rainera Kn�fera.
��Mieszka pan od dawna w Berlinie? � Mock wyci�gn�� r�k� do detektywa Kn�fera.
��Od urodzenia � Kn�fer czym pr�dzej u�ciska� prawic� Mocka i wr�czy� mu swoj� wizyt�wk�. � I znam to miasto r�wnie dobrze jak w�asne mieszkanie. Znajd� w nim ka�d� pluskw�.
Nikt si� nie roze�mia� opr�cz detektywa Kn�fera. Sanie ruszy�y. �nieg zatrzeszcza� pod p�ozami, zatrzeszcza�a czaszka Mocka w imadle kaca. Kopyta konia bi�y w jego skronie, a pod powieki dosta� si� �nieg zmieszany z sol� i piaskiem. Radca mimo przejmuj�cego mrozu zdj�� kapelusz, powachlowa� si� nim i szybkim ruchem chwyci� Kn�fera za gard�o.
��Znajdziesz ka�d� pluskw�? � spojrza� na Kn�fera o�owianym wzrokiem. � Skurwysynu, moja �ona nie jest pluskw�, kt�ra wlaz�a za twoj� tapet�.
M�hlhaus szarpn�� go za przedrami�. Mock opad� na tylne siedzenie sa�. Kn�fer odkaszln�� i wyrzuci� niedopa�ek cygara. Stara pomara�czarka � przeklinaj�c g�o�no � szuka�a peta w�r�d zamarzni�tych owoc�w, M�hlhaus przytrzymywa� Mocka za rami�, a Kn�fer oboj�tnie obserwowa� przebiegaj�cego przez Augustastrasse kundla. Mock rozsiad� si� wygodnie i zacz�� rozciera� zaczerwienione uszy.
��Znajd� pa�sk� �on� � powiedzia� sucho Kn�fer. � M�wi�c o pluskwie, mia�em oczywi�cie na my�li w�asne mieszkanie, nie Berlin. Prosz� mi wybaczy�.
��I vice versa � odpar� Mock. � Co pan chce wiedzie� o mojej �onie?
��Wszystko. W mojej pracy najwi�cej mam spraw o zagini�cie � wyj�� z teczki formularz wydrukowany na grubym papierze. � Opracowa�em specjalny kwestionariusz. Niekt�re pytania s� intymne i k�opotliwe, ale powinien pan na nie odpowiedzie�, cho�by �nie wiem�. Prosz� r�wnie� do��czy� aktualn� fotografi� �ony i wszystko odes�a� mi do hotelu �K�nigshof� na Claasenstrasse najp�niej o drugiej. Kwadrans na trzeci� prosz� do mnie zatelefonowa�. Mog� mie� do pana jakie� dodatkowe pytania. Numer telefonu hotelu na odwrocie wizyt�wki. O trzeciej mam poci�g do Berlina.
Sanie zatrzyma�y si�, przepuszczaj�c jak�� ch�opsk� furmank�.
��A teraz �egnam � Kn�fer wyskoczy� z gracj�, rozp�dzi� si� i jak ch�opczyk ruszy� d�ugim �lizgiem po zamarzni�tej ka�u�y ko�o trafiki Spingarna, na rogu, gdzie zwykle rozk�adali si� uliczni sprzedawcy. Teraz zamiast nich by�o tam kilku wyrostk�w w dziurawych kaszkietach, pocerowanych swetrach i w��czkowych r�kawiczkach. Kandydaci na przest�pc�w rysowali �y�wami w tanecznych zwrotach tafl� lodowiska. Kn�fer wyl�dowa� na przeciwleg�ym brzegu ka�u�y wprost ko�o blaszanej skrzyni, pod kt�r� p�on�o niewielkie ognisko uwi�zione w �elaznym stela�u. Detektyw si�gn�� do kieszeni p�aszcza, a sprzedawca otworzy� klap� skrzyni i wydoby� z gotuj�cej si� wody grub� par�wk�, kt�r� wr�czy� Kn�ferowi wprost do r�ki.
��Ci ch�opcy nie powinni by� w szkole? � zapyta� M�hlhaus, patrz�c na zegarek.
��Nie wiem. Wiem natomiast, �e wol� by� na �lizgawce ni� pod okiem belfra lub pijanego ojca � Mock wyj�� z kieszeni p�aszcza we�nian� opask� i za�o�y� j� na uszy. � Pan wiedzia� o wszystkim. St�d b�yskawicznie sprowadzony z Berlina dzielny detektyw. To si� sta�o zaledwie kilka dni temu. �ona uciek�a ode mnie, a tu ju� ten Kn�fer� Sk�d pan dyrektor wiedzia�?
���ciany maj� uszy, Mock � odpowiedzia� po chwili wahania M�hlhaus. � A najlepsze uszy maj� �ciany ma�ego podw�rka na zapleczu knajpy Gabi Zelt.
��Dzi�kuj� panu. Rzeczywi�cie, lepiej b�dzie, je�li poszuka jej kto�, kogo ona nie zna.
Umilkli i zmru�yli oczy przed w�ciek�ym s�onecznym blaskiem, kt�ry rozpala� sople wisz�ce pod dachem Wi�zienia �ledczego na Neue-Graupner-Strasse. Mock spojrza� na kwestionariusz i wyj�� z kieszeni p�aszcza zaostrzony o��wek. Szybkimi ruchami wypreparowa� jak lancetem istot� swojej wiaro�omnej �ony. Zacz�o si� od charakterystyki zewn�trznej.
�Wiek: 24; wzrost: 166 cm; waga: ok. 60 kg; kolor w�os�w: jasny blond; kolor oczu: zielone; cechy szczeg�lne: wydatny biust�.
Wje�d�ali w Przedmie�cie Miko�ajskie s�yn�ce od wiek�w z przybytk�w Afrodyty. Min�li koszary na Schweidnitzer Stadtgraben, K�nigsplatz i znale�li si� mi�dzy szpitalem Wszystkich �wi�tych a Arsena�em. Mock spojrza� na kwestionariusz i kilkoma poci�gni�ciami o��wka przywo�a� przesz�o�� Sophie: oto stary i zubo�a�y baron z Pasawy podrzuca do g�ry swoj� pi�t� c�rk�, oto owa pi�ta c�rka, ksi�niczka i oczko w g�owie tatusia, modli si� w przydomowej kaplicy, a jej blond warkocze uczesane s� w mistern� koron�, oto siedzi na werandzie otulonego dzikim winem domu i wtula twarz w sier�� wielkiego bernardyna.
�Miejsce urodzenia: Pasawa; akcent: lekki bawarski; wyznanie: rzymskokatolickie; zaanga�owanie religijne: �ladowe, ceremonialne; kontakty z rodzin�: �adne; miejsce zamieszkania rodziny: Pasawa, Monachium; kontakty z przyjaci�mi: Philipp baron von Hagenstahl, arystokrata, Elisabeth Pfl�ger, skrzypaczka�.
M�hlhaus i Mock weszli na brudne podw�rze na Burgfeld. Mock, kt�ry do niedawna pracowa� w Wydziale II wroc�awskiego Prezydium Policji, wiedzia� bardzo dobrze, �e w�a�ciciel parterowego budynku przerobionego z wozowni wyjecha� na d�u�szy czas do Ameryki i wynaj�� will� pewnemu W�growi, kt�ry robi� r�ne interesy z Wirthem i Zupitz�. Przede wszystkim zbija� maj�tek na starym jak �wiat procederze.
W drzwiach budynku sta� pot�ny mundurowy ubrany w szynel koloru feldgrau. Z odpi�tej kabury gro�nie wystawa� pistolet Mauzer 08. Na widok M�hlhausa i Mocka mundurowy przy�o�y� dwa palce do daszka czaka ozdobionego na �rodku wieloramienn� gwiazd�.
��Wachmistrz Krummheltz z pi�tego rewiru melduje si� na rozkaz.
��Jeste�cie wolni, Krummheltz � powiedzia� M�hlhaus. � I milczcie na temat tego, co tu widzieli�cie. Spraw� przejmuje Mordkommission z Prezydium Policji.
��Ja ma�o co m�wi� � powa�nie odpowiedzia� Krummheltz.
��To bardzo dobrze � M�hlhaus poda� r�k� Krummheltzowi i wszed� do budynku. Na kanapach i fotelach siedzia�y dziewczyny w halkach, szlafrokach i papilotach. W sinych od zm�czenia oczach jednej z nich Mock dostrzeg� b�ysk rozpoznania. Ehlers sta� na schodach i spisywa� ich zeznania. Znu�onym g�osem powtarza� te same suche pytania i otrzymywa� odpowiedzi pe�ne beznadziejnych epifor: �Spa�am. Nie wiem�, �Nie pyta�am o to nigdy. Nie wiem�, �To niemo�liwe. Nie wiem�. �Nie wiem, nie wiem � my�li Mocka pobieg�y ku kolejnym punktom kwestionariusza Kn�fera. � Czy jest ma�om�wna, czy gadatliwa, czy impulsywna, czy zr�wnowa�ona� Nie wiem nic o najbli�szej mi osobie��
M�hlhaus i Mock szli w�skim korytarzykiem. Po jego obu stronach ci�gn�y si� drzwi, kt�re by�y �ladami wielu ludzkich upokorze�. M�hlhaus pchn�� jedne z nich.
�Wiem, wiem na pewno � Mock wbija� wzrok w kolejne pytania, kt�re mia�y prze�wietli� z�o�one psychiczne uniwersum jego �ony. � Nie jest inteligentna, jest zazdrosna i zak�amana� Jest chyba uzale�niona od kokainy. Jest godna kochania i zabicia. Przez ca�e lata nie zauwa�a�em, �e jest kokainistk�� Po prostu jej nie zna�em, zna�em jedynie moj� ide� Sophie, a nie �yw� kobiet� z krwi i ko�ci, kt�ra � tu przypomnia� sobie pewien cytat � �Nie jest motylem fruwaj�cym w r�owej mgle i czasem musi wyj�� do �azienki��.
�ysina patologa doktora Lasariusa b�yszcza�a od potu. Zgodnie z tak zwanymi zaleceniami og�lnymi nie ods�oni� on nawet zas�on, a jedyne, czego m�g� dotyka�, to cia�a zabitych. Te dwa by�y jeszcze ciep�e. Lasarius trzyma� w ustach uchwyt latarki i spisywa� w notesie swoje spostrze�enia. Cia�o rajcy Eduarda Geissena wisia�o na �yrandolu, kt�ry przypomina� ogromnego paj�ka o zlepionych woskiem odn�ach. Do jednego z nich strun� od fortepianu za jedn� nog� przywi�zany by� denat. R�ce skr�powane by�y tak� sam� strun�. Druga noga zwisa�a pod osobliwym k�tem i wygl�da�a tak, jakby j� wy�amano ze stawu biodrowego. W ustach tkwi� kawa�ek podartego prze�cierad�a. Na g�owie widoczne by�o g��bokie rozci�cie. Ow�osione plecy i po�ladki poci�te by�y sinymi nitkami nabrzmie� i opuchlizn. Mock spojrza� na martw� dziewczyn� i zorientowa� si� bez trudu, i� owe rany pochodz� od pejcza, kt�ry zaciska�a w prawej pi�ci. Podszed� do martwej prostytutki. Znajomy, wysuni�ty nieco podbr�dek. Pr�bowa� sobie przypomnie�, sk�d j� zna.
�Upodobania seksualne i ewentualne zboczenia: biseksualizm, przebieranie si� za kurtyzan�, bi�uteria na go�ym ciele, d�ugie pieszczoty przed stosunkiem�.
Na stole sta� ogromny patefon z p�yt�. Ig�a patefonu zatacza�a z trzaskiem niewielkie ko�a. Dziewczyna siedzia�a z rozrzuconymi nogami i r�kami na kanapie. Jej g�owa by�a prawie odci�ta, a potylica opiera�a si� na kruchych �opatkach. W oczodo�ach rozlewa�y si� brunatne zakrzepy. Czarny pas krwi powleka� lepk� warstw� oczy, przylepia� si� do skroni i w�skimi strumykami okr��a� kszta�tne uszy. Ta makabryczna opaska uniemo�liwia�a identyfikacj�.
��Bagnetem odr�ba� jej g�ow� i wyk�u� oczy � powiedzia� Lasarius i rozpocz�� badania par excellence dog��bne. � By�a chora wenerycznie. Przed �mierci� nie odby�a stosunku. Nie ma �lad�w penetracji.
�Przebyte i aktualne choroby: nie znam�.
Krew Geissena po uwi�zaniu go do �yrandola wype�ni�a g�stym i lepkim ci�arem czaszk�. Wzrasta�o ci�nienie, purpurowia�y policzki, narasta�o pulsowanie w uszach. Lito�ciwy bagnet wymierzony w t�tnic� w pachwinie przerwa� cierpienia konserwatywnego rajcy, zwolennika silnej w�adzy ojcowskiej, or�downika tanich mieszka� czynszowych i mi�o�nika opery.
�Pogl�dy polityczne i przynale�no�� partyjna: sympatyzowanie z NSDAP, a w�a�ciwie z prymitywn� si�� jej cz�onk�w�.
��Nie �yj� od dw�ch godzin � powiedzia� M�hlhaus. � Przes�ucha�em burdelmam�. Nie wie, kim jest denat. Jego to�samo�� znamy tylko my � pan, Ehlers i ja. A, jeszcze Krummheltz, ale ten nie pu�ci pary z ust� Krummheltz mia� nocny patrol. By� sam. To jego wezwa�a roztrz�siona burdelmama. Oto, co wiemy: Geissen przychodzi� nie za cz�sto, lecz regularnie. Zawsze o sz�stej rano, kiedy wi�kszo�� dziewczyn spa�a mocnym, zas�u�onym snem. Chcia� zachowa� incognito. Umawia� si� zawsze z t� sam� dziewczyn�. Telefonicznie. Z t� spotka� si� po raz pierwszy. By�a nowa. Przyjmowa� jej s�odkie razy przy operze � M�hlhaus przyjrza� si� p�ycie �Pier�cie� Nibelung�w�. � Wiemy zatem, co lubi�. Oper�. W alkowie i poza ni�.
�Zainteresowania pozaseksualne: muzyka Mahlera; ulubione przedmioty i potrawy: pluszowe misie, berli�ska porcelana, kawa p� na p� z mlekiem, strucla makowa, likier czere�niowy od Fachego, papierosy �Astoria�, mocni m�czy�ni wydzielaj�cy mocn� wo�.
��O sz�stej rano � ci�gn�� M�hlhaus � nie by�o w burdelu �adnego innego klienta, wszystkie dziewczyny, opr�cz tej tutaj, spa�y. Burdelmama r�wnie�. Jedynymi aktywnymi lud�mi w tym przybytku byli: nasi kochankowie i stra�nik Franz Peruschka. Do jego zada� nale�y przypominanie go�ciom, �e przekraczaj� op�acony limit czasowy. Peruschka zapuka� kilkakrotnie do drzwi i � wobec braku odzewu � wszed�, zobaczy� t� romantyczn� scen� i obudzi� burdelmam�. Ta w histerii wybieg�a na ulic� i spostrzeg�a patroluj�cego ulic� Krummheltza, kt�ry zatelefonowa� do dy�uruj�cego dzi� w nocy Ehlersa, a Ehlers pr�bowa� bezskutecznie dodzwoni� si� do radcy Eberharda Mocka. Nie wiedzia�, �e od�o�y� pan s�uchawk�. Zadzwoni� do mnie. Przyjecha�em tutaj, zbada�em miejsce zbrodni i pojecha�em po pana. To tyle.
��Mam dzisiaj kaca � Mock potar� palcami napuchni�te powieki. � I chyba dlatego nie wszystko rozumiem. Jeszcze by� jeden aktywny cz�owiek w tym burdelu. Morderca. A mo�e nie� Mo�e by�o rzeczywi�cie tylko troje aktywnych.
��Nie rozumiem.
��To ja nie rozumiem pa�skiego post�powania, Herr Kriminaldirektor. Geissen wisi na �yrandolu. Powiesi� go tam jaki� bardzo silny facet Opr�cz rajcy jedynym � i to wcale mocnym � m�czyzn� by� stra�nik Franz �Jak-mu-tam�. Pytam: czy Franz �Jak-mu-tam� siedzi na komisariacie i przyznaje si� do winy? Czy kto� go w og�le przymkn��, Herr Kriminaldirektor? Gdzie on jest?
��U swojej szefowej. Uspokaja j�. Jest dla niej bardzo czu�y. Jak mo�na s�dzi�, odbywaj� oni nie tylko stosunki s�u�bowe. Burdelmama dozna�a szoku. A poza tym � M�hlhaus rozpar� si� wygodnie na kanapie, tu� obok zamordowanej dziewczyny. � My�li pan, Mock, �e z�o�liwie pana obudzi�em i �ci�gn��em do tego przybytku? Niech pan pomy�li � czy to normalne, �e szef, wiceszef i jeden z trzech szeregowych pracownik�w komisji zab�jstw id� na miejsce zbrodni i wsp�lnie prowadz� �ledztwo? Mo�e ju� tak kiedy� by�o, co?
��By�o tak w zesz�ym tygodniu � mrukn�� Mock. � Spotkali�my si� przy zab�jstwie Honnefeldera�
M�hlhaus wyj�� z teczki ciemnobr�zow� kopert�, a z niej delikatnie wysun�� szczypcami kartk� z kalendarza �ciennego z dat� 9 grudnia 1927 roku.
��Nadgarstek Geissena � rzek� dobitnie M�hlhaus � by� owini�ty gumk� aptekarsk�. Pod gumk� wci�ni�to t� kartk� z kalendarza.
��Prosz� mi wybaczy� � odpar� Mock. � Ale stra�nik Franz m�g� zabi� Geissena i podszy� si� pod �zab�jc� z kalendarza�.
��Prosz� wi�cej nie pi�, Eberhardzie � w g�osie M�hlhausa by�o autentyczne zatroskanie. � Alkohol nie sprzyja pa�skiej fantazji � �adna nazwa �zab�jca z kalendarza� � lecz zabija logik�. O roli kalendarza w sprawie Gelfrerta � Honnefeldera -Geissena nie wiedz� ani spekuluj�ce gazety, ani nikt inny opr�cz naszych ludzi z komisji zab�jstw � M�hlhaus uderzy� si� d�oni� w udo. Mock przysi�g�by, �e jego szef plasn�� po go�ym udzie martw� dziewczyn�. � A na pewno nie wiedzia� o tym Franz Peruschka.
��A dlaczego zak�ada pan, �e morderc� Gelfrerta, Honnefeldera i Geissena � zapyta� Mock � nie jest w�a�nie Franz Peruschka?
��Z relacji wachmistrza kryminalnego Krummheltza wiemy, �e burdelmama wpad�a w histeri� i � zapomniawszy, �e w domu jest telefon � wybieg�a na ulic�. Zanim jednak si� tam znalaz�a, potkn�a si� na podje�dzie i upad�a. Zdumiony Krummheltz, kt�ry w�a�nie przechodzi� ko�o domu, zobaczy� nast�pnie wybiegaj�cego Peruschk�. Stra�nik rzuci� si� na pomoc starszej damie i zemdla�. Prosz�, niech pan kontynuuje swoj� wypowied�, doktorze Lasarius.
��Peruschka cierpi na ostr� odmian� agorafobii � patolog w�o�y� palec do ust denatki. � Kiedy znajduje si� na zewn�trz budynku, na otwartej przestrzeni � mdleje. Nie m�g� zatem zabi� Gelfrerta i Honnefeldera, bo musia�by opu�ci� ten dom.
��Doktorze � Mock patrzy� w zamy�leniu na t�gi kark Lasariusa. � Czy�by ten cz�owiek urodzi� si� w tym budynku i nigdy z niego nie wychodzi�?
��Mo�e wyj�� tylko z zamkni�tymi oczami. W wypadku ostrej agorafobii jest to jedyny spos�b i zreszt� nie zawsze skuteczny.
��A zatem, gdyby Peruschka by� morderc�, musia�by mie� pomocnika, kt�ry zawi�z�by go do Gelfrerta i Honnefeldera?
��Na to wygl�da � przytakn�� Lasarius.
��Jak si� panu uda�o tak szybko ustali� diagnoz�? Agorafobia jest chyba do�� rzadk� chorob� � nigdy o niej nie s�ysza�em � a pan jest fizjologiem, nie psychiatr�.
��Nie ustali�bym tego nigdy� � Lasarius spojrza� na swe pop�kane od formaliny d�onie � lecz stra�nik, kiedy si� ockn��, pokaza� mi dokument komisji poborowej, w kt�rym uznaje si� go za niezdolnego do s�u�by z powodu choroby psychicznej. Lekarz wojskowy � podobnie jak pan radca � nie mia� poj�cia o istnieniu tej choroby, a zatem nie nazwa� jej, lecz jedynie dok�adnie opisa� jej objawy. Po tym rozpozna�em. Sama choroba zosta�a opisana dok�adnie przez Oppenheima i Hochego. Niedawno ukaza�a si� jeszcze jedna rozprawa na jej temat, ale zapomnia�em nazwiska autora�
��Peruschka m�g� odstawi� cyrk z omdleniem � mrukn�� nieprzekonany Mock. � I zapewni� sobie doskona�e alibi� W czasie wojny nie brakowa�o symulant�w z fa�szywymi za�wiadczeniami�
��Niech pan nie przesadza � zirytowa� si� M�hlhaus.
��Peruschka symulowa� podczas wojny, by dwana�cie lat p�niej mie� alibi po zab�jstwie Geissena! Pan jest zbyt podejrzliwy.
��Szkoda, �e tylko w pracy� � Mock zapali� papierosa i wypu�ci� zgrabne k�ko. � W tym burdelu p�aci si� za godzin�. Ile czasu min�o, nim Geissen si� wykrwawi�? � zapyta� Lasariusa.
��Cz�owiek po przeci�ciu t�tnicy biodrowej wsp�lnej wykrwawia si� w ci�gu oko�o pi�ciu minut � odpar� patolog.
��Morderca mia� zatem � kontynuowa� Mock � dziesi�� minut na og�uszenie obojga, zakneblowanie Geissena, powieszenie go g�ow� w d�, rozci�cie mu t�tnicy, a nast�pnie poder�ni�cie gard�a dziewczynie. Prawdziwy Blitzkrieg. Trzeba go jednak przeprowadzi� po jakim� kwadransie, kiedy klient na tyle si� rozogni, �e zapomni o bo�ym �wiecie�
��Naprawd� tak d�ugo to trwa? � przerwa� M�hlhaus ze zgry�liwym u�mieszkiem.
��Czyli morderca zacz�� dzia�a� kwadrans na si�dm�, kiedy Geissen figlowa� od kwadransa � Mock pomin�� uwag� M�hlhausa. � Zrobi� swoje w ci�gu dziesi�ciu minut, a potem czeka�, a� ofiara si� wykrwawi. Pi�� minut. Potem wyszed�.
��Kt�r�dy?
��Tak jak wszed� � przez okno.
��Zbada�em dok�adnie trawnik. �adnych �lad�w na �niegu, kt�ry jest twardy, ale nieubity. Pod oknem numeru jest ma�a zaspa. Nietkni�ta.
��M�g� to by� jaki� klient burdelu, kt�ry w�lizn�� si� do pokoju dziewczyny. W niedziel� jest tu zwykle wielu klient�w i kt�ry� z nich m�g� si� schowa�, nie zwracaj�c uwagi stra�nika�
��Mo�e i racja, lecz jak wyszed�? Franz Peruschka twierdzi�, �e nie zmru�y� oka � M�hlhaus wsta� i zapi�� p�aszcz. � Pana scenariusz, poza tym wej�ciem i wyj�ciem przez okno, wygl�da wiarygodnie. Ale ja nie mam dzi� kaca, a mimo to czego� r�wnie� nie rozumiem: dlaczego morderca czeka� na wykrwawienie? Przecie� po przeci�ciu t�tnicy przywi�zany g�ow� w d� cz�owiek tak czy siak umrze. Dlaczego zatem ten bydlak czeka�, a� si� Geissen wykrwawi? Z czego pan to wnosi?
��Niech pan uwzgl�dni to � Mock trzyma� w szczypcach kartk� z kalendarza. � Je�eli jest nim ten sam psychopata, kt�ry zabi� Gelfrerta i Honnefeldera, to musi post�powa� podobnie. Tamtym dw�m kartk� przyczepi� po �mierci. To nie ulega w�tpliwo�ci. Teraz te� musia� czeka�, a� ofiara umrze. Potem wyszed�, ukry� si� na korytarzu, na przyk�ad za kotar�, i poczeka�, a� Franz przypomni klientowi, �e jego czas mija. O obowi�zkach stra�nika wie ka�dy bywalec burdelu�
��Doprawdy? � M�hlhaus ugniata� w cybuchu tyto�.
��Tak, panie dyrektorze, morderca musia� bywa� w burdelach. Poczeka� zatem na przyj�cie stra�nika, na jego wtargni�cie do pokoju, a potem wymkn�� si� cicho z budynku.
��Zaczyna pan sensownie my�le�, Mock � M�hlhaus spojrza� na Lasariusa. � Doktorze, jak d�ugo trwa kac?
��Po portwajnie do�� d�ugo � powiedzia� Mock w zamy�leniu.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 9 GRUDNIA, GODZINA DZIEWI�TA RANO
Mock wtopi� si� w t�um k��bi�cy si� pomi�dzy straganami na Neumarkt. Spojrza� na zegarek. Mia� jeszcze godzin� do odjazdu poci�gu do Berlina. Chcia� j� sp�dzi� w towarzystwie butelki dereni�wki, kt�ra przyjemnie obci��a�a praw� kiesze� p�aszcza.
Wok� s�ysza� okrzyki samozadowolenia i zajad�e targi. Opar� si� o murek stoj�cej na �rodku placu fontanny i � podobnie jak wznosz�cy si� ponad ni� Neptun � z ironi� obserwowa� handlarzy. Gruby i czerwony od mrozu le�nik w czapce ozdobionej emblematami milickich las�w von Maltzan�w zachwala� w �l�skiej niemczy�nie sprzedawane przez siebie adwentowe wie�ce i zbiera� zam�wienia na choinki. W s�siedniej budzie pot�na �l�zaczka, kt�rej wydatny zad owija�y niezliczone pasiaste zapaski, k��ci�a si� po polsku ze swoim niewysokim i drobnym m�em, u�miechaj�cym si� przymilnie do jakiej� s�u��cej i wciskaj�cym jej do r�k wiklinowy kosz z dorodn� g�si�. Obok w�saty piekarz szerokimi ruchami wskazywa� na spiralne piramidy wypiek�w o�nie�one lukrem i przyczernione makiem.
Mock pog�aska� dereni�wk�, przystan�� ko�o �l�skiej budy i z przyjemno�ci� ws�uchiwa� si� w szelest polskiej mowy. Sophie potrafi�a �wietnie na�ladowa� Polak�w. Nie robi�a tego jednak ch�tnie, twierdz�c, �e bol� j� usta od ci�g�ego napinania. Polak, nie zwracaj�c uwagi na �onine �ajania, oferowa� g� kolejnej klientce. Ta kupi�a po kr�tkim wahaniu i za��da�a, by sprzedawca oporz�dzi� ptaka. Po�o�y� g�ow� ptaka na pieniek i spod powa�y zdj�� wojskowy bagnet podoficerski z wygrawerowanym napisem �Zur Erinnerung an meine Dienstzeit [15] �.
�Z wojny francusko-pruskiej. Pewnie jego dziadka� � pomy�la� Mock. G� traci bezcenny kapitel swojego cia�a. Bagnet odci�� g�ow� ptaka, bagnet uwolni� krwawy wodospad z szyi von Geissena, bagnet odwali� kszta�tn� czaszk� publicznej dziewczyny na jej kruche �opatki, bagnet rozci�� siatk�wk� jej oczu, bagnet wierci� si� w �liskiej wydzielinie oczodo��w. W jednej chwili Mock u�wiadomi� sobie, �e nie zna nawet nazwiska dziewczyny. Nie zapyta� o nie M�hlhausa.
Radca zapali� papierosa. Przystan�� mi�dzy straganami i nagle przesta� s�ysze� targowanie si� i reklamowe slogany � toporne jak uderzenia cepem. Zamordowana dziewczyna, zaszlachtowana jak rze�ne zwierz�, by�a dla niego rzeczywi�cie bezimiennym cia�em, jednym z wielu plugawych rezerwuar�w, w kt�rych biedni i mo�ni tego miasta �agodzili swe frustracje i zostawiali �lepe zasiewy, z kt�rych nigdy nic si� nie urodzi. Mock, cho� zna� wiele prostytutek, nie wierzy� w istnienie �kurew o z�otym sercu� � po prostu nigdy takich nie spotka�. Wiele razy g�adzi� je po smuk�ych plecach wstrz�sanych szlochem, targanych serdecznym b�lem, lecz r�wnie cz�sto widzia�, jak pod alabastrem sk�ry napina�y si� mi�nie podczas akrobatycznych �wicze� z klientem, wiele razy przytulony do ich piersi s�ucha� szybkich i bolesnych uderze� ko�atki, lecz o wiele cz�ciej te same piersi podskakiwa�y drwi�co przed jego twarz�, a zaci�ni�te wargi i oczy �atwo imitowa�y ekstatyczne uniesienia.
Zamordowanych prostytutek widzia� dot�d niezbyt wiele, lecz wszystkie one posiada�y nazwiska, dzi�ki czemu m�g� akta ich spraw starannie umie�ci� w swoim rejestrze w odpowiedniej przegr�dce, o kt�rej doktor Lasarius powiada�, �e �zawiera nienaturalne, bo nieweneryczne zgony kap�anek Wenery�.
�Ta zamordowana dziewczyna by�a niegodna nawet znale�� si� w towarzystwie jej podobnych, nawet po �mierci wyl�dowa�a poza nawiasem swojej brudnej kasty, a to tylko z tego powodu, �e nie zainteresowa�em si�, jak si� nazywa � pomy�la� Mock. � To tylko dlatego, �e uganiam si� za inn� kurw�, kt�ra ma nazwisko, a jak�e � moje nazwisko. I tylko dlatego tamt� rozprut� dziewczyn� odar�em z najpodlejszego zaszczytu przebywania w jednej kartotece z ca�ym plugastwem tego miasta�.
Mock poczu� w ustach gorzki smak wyrzut�w sumienia i zawr�ci�. Nie poszed� na dworzec, sk�d za p� godziny odje�d�a� poci�g do Berlina � pozwoli� Rainerowi Kn�ferowi samemu szuka� wiaro�omnej Sophie w mie�cie Marleny Dietrich. Niedaleko straganu, gdzie w zimowym, ostrym s�o�cu miga� bagnet sprzedawcy �l�skich g�si, wyrzuci� do �mieci bilet na poci�g do miasta nad Szprew�, gdzie zamiast �g� wymawiaj� �j�, i pozosta� w mie�cie nad Odr�, gdzie na ���ko� m�wi� �Poocht�. Zawr�ci� w Messerstrasse, rzuci� do po�owy opr�nion� flaszk� dereni�wki jakiemu� �ebrakowi, kt�ry siedzia� pod kamienic� �Pod Trzema R�ami�, i powl�k� si� w stron� Prezydium Policji � ponury i milcz�cy radca kryminalny, kt�ry nade wszystko ceni� porz�dek w aktach.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 9 GRUDNIA, GODZINA DZIESI�TA RANO
W gabinecie M�hlhausa byli wszyscy policjanci z komisji zab�jstw opr�cz Smolorza. Grup� uzupe�niali Reinert i Kleinfeld, detektywi do specjalnych porucze�, podlegaj�cy bezpo�rednio M�hlhausowi. Z fili�anek dymi�y kawa i mleko. W ostrym s�o�cu kr�ci�y si� leniwie s�upy tytoniowego dymu.
��Jakie� pomys�y? � zapyta� M�hlhaus.
Milczeli. W g�owach im hucza�o od wywod�w Mocka. Spos�b, miejsce i czas. Tylko to jest wa�ne. Ofiara jest nieistotna, przypadkowa. Tak brzmia�a teza Mocka, kt�rej nie akceptowa� nikt opr�cz jej tw�rcy. Ten � zm�czony dwoma kwadransami nadaremnego przekonywania, my�lami o Sophie, wspomnieniem krwawej rany bezimiennej prostytutki, kilkoma solidnymi �ykami dereni�wki � patrzy� na Reinerta, Kleinfelda, Ehlersa i Meinerera i dostrzega� w ich oczach rezygnacj� i znudzenie. To ostatnie uczucie trzej policjanci dzielili ze starym �ydem, stenografem Hermannem Lewinem, kt�ry spl�t� r�ce na brzuchu, a jego kciuki b�yskawicznie kr�ci�y si� wok� siebie. Mock nala� sobie jeszcze jedn� fili�ank� gor�cego mleka i si�gn�� po tack� z cukierkami czekoladowymi, kt�ra sta�a na koronkowej serwetce. M�hlhausowi zamkn�y si� czerwone, napuchni�te powieki. Jedynie strugi dymu wzbijaj�ce si� ku sufitowi z zakratowanego cybucha jego fajki �wiadczy�y o gor�czkowej pracy m�zgu.
��Mam was, panowie, wywo�ywa� do odpowiedzi jak uczniak�w? � szef otworzy� oczy i szepn�� z�owieszczo.
��Radca Mock przedstawi� swoj� hipotez�. Wszyscy si� z ni� zgadzaj�? Nikt nie ma �adnych uwag? A mo�e zdopinguj� pan�w, gdy powt�rz� uwagi burmistrza i prezydenta policji, kt�rzy na wie�� o �mierci rajcy Geissena stracili do nas cierpliwo��? Reinert, co pan o tym wszystkim s�dzi?
��Niech si� pan nie boi, Reinert � powiedzia� Mock, prze�ykaj�c z grymasem mleczno-czekoladow� g�st� zawiesin�. � Je�eli ma pan inne zdanie ni� ja, niech pan je �mia�o przedstawi. Nie b�d� tupa� ze z�o�ci.
��Tak. Mam inne zdanie � powiedzia� dobitnie Reinert. � Co z tego, �e wszystkie ofiary wykonywa�y inny zaw�d i ra��co r�ni�y si� wykszta�ceniem, zainteresowaniami i pogl�dami politycznymi? Jest co�, co ��czy ludzi niezale�nie od tego wszystkiego. S� to na�ogi: niszcz�ce, jak na przyk�ad hazard, zboczenia, alkohol, narkotyki, i �agodne � na przyk�ad wszelkiego rodzaju hobby. Tym tropem musimy p�j��. Zbada� przesz�o�� ofiar i ustali�, co je ��czy�o.
Reinert umilk�. Mock nie przejawia� najmniejszej ochoty do polemiki. Wypija� kolejn� fili�ank� mleka i obserwowa� szybkie ruchy wiecznego pi�ra, kt�rym stenograf Lewin utrwala� wypowied� Reinerta.
��Teraz pana wywo�uj� do odpowiedzi. � W fajce M�hlhausa zabulgota�a �lina, kiedy spojrza� na Kleinfelda. � Po tym, jak wszyscy przedstawi� sw�j punkt widzenia, podejm� decyzj�, kt�rym tropem p�jdziemy.
��Panowie, przez chwil� sp�jrzmy na daty morderstw i na miejsca zbrodni � Kleinfeld przeciera� binokle. � Ale nie w rozumieniu radcy Mocka. Pierwszego trupa, zamurowanego w warsztacie szewskim, najtrudniej by�o odkry�. To by� prawdziwy przypadek, �e kto� powiedzia� szewcowi o �mierdz�cych jajkach zamurowanych w �cianie i ten rozwali� j� kilofem. Szewc m�g� albo machn�� na wszystko r�k� i dalej pracowa� w smrodzie, albo znale�� inny warsztat. I kolejny rzemie�lnik wynajmuj�cy t� nor� m�g�by post�pi� tak samo. Skargi sk�adane w�a�cicielowi kamienicy nie musia�yby wcale doprowadzi� do odkrycia trupa. W�a�ciciel szuka�by czego� w kanalizacji i na tym sprawa by si� ko�czy�a. W ko�cu jaki� rzemie�lnik nie przej��by si� smrodem i pracowa�by spokojnie, ciesz�c si�, �e ma warsztat w doskona�ym punkcie miasta. Kr�tko m�wi�c, cia�o Gelfrerta mog�oby zosta� nigdy nieodkryte. A co powiecie, panowie, o Honnefelderze i Geissenie?�
��Tak jest � Reinert a� podskoczy�, rozlewaj�c nieco kawy na spodek fili�anki. � Honnefelder zosta� zabity we w�asnym mieszkaniu. Znalezienie go by�o zatem pewne, lecz mog�o nast�pi� dopiero wtedy, gdy smr�d trupa sta�by si� dla s�siad�w nie do zniesienia�
��A Geissen? � Kleinfeld zacz�� stuka� krogulczymi paznokciami o blat biurka.
��Znalezienie Geissena by�o absolutnie pewne � Mock w��czy� si� do dyskusji. � I to p� godziny po pope�nieniu zbrodni, wtedy gdy stra�nik wejdzie do numeru, by przypomnie� klientowi o przekroczeniu limitu czasowego�
��Czyli widzimy jakby stopniowanie � Kleinfeld z wyra�nym zadowoleniem przyj�� zainteresowanie Mocka. � Pierwszy mord m�g�by zosta� odkryty po bardzo d�ugim czasie lub nigdy nieodkryty, drugi � z pewno�ci� odkryty, lecz po d�u�szym czasie, trzeci � z pewno�ci� odkryty, po p�godzinie. Jak wyja�ni� to regularne skracanie czasu?
��Ma pan jakie� propozycje? � M�hlhaus wystukiwa� fajk� w kryszta�owej popielnicy.
��Mam � powiedzia� Kleinfeld z wahaniem. � Morderca wystraszy� si�, �e nie znajdziemy pierwszej ofiary, i dlatego zabi� drug��
��To oczywiste � przerwa� mu Mock. � Chce nam zwr�ci� uwag� na daty. Gdyby�my nie znale�li ofiary, nie zrozumieliby�my przes�ania mordercy, kt�re tkwi na kartkach kalendarza.
��My�l�, �e zab�jca chce si� do nas zbli�y� � ci�gn�� Kleinfeld, niezra�ony ironicznym u�miechem Mocka. � Czyta�em kiedy� w �Archiv f�r Kriminologie� relacj� o seryjnych mordercach w Ameryce. Niekt�rzy z nich pod�wiadomie chc� by� z�apani i ukarani za swoje zbrodnie. Dotyczy to zw�aszcza zbrodniarzy, kt�rzy byli bardzo surowo wychowani w poczuciu winy, kary i grzechu. Wygl�da na to, �e nasz poszukiwany dzia�a tak, jakby chcia�, by�my wpadli na jego trop. Aby to jednak ustali� z ca�� pewno�ci�, musimy pozna� jego psychik�.
��Ale jak pozna� psychik� cz�owieka, kt�rego w og�le nie znamy? � Meinerer, ku ledwo ukrywanej niech�ci Mocka, po raz pierwszy okaza� zainteresowanie spraw�.
��Musimy poprosi� jakiego� psychiatr�, kt�ry mia� do czynienia ze zbrodniarzami, o hipotez�, o pr�b� ekspertyzy � powiedzia� powoli Kleinfeld. � Niech nam napisze co� w rodzaju raportu: co mo�e znaczy� wspomniane przeze mnie skracanie czasu, dlaczego morduje w spos�b tak wymy�lny, co w ko�cu mog� znaczy� te kartki z kalendarza. We Wroc�awiu nie by�o do tej pory seryjnych morderc�w. Sprowad�my kopie akt seryjnych morderc�w z ca�ych Niemiec, na przyk�ad Grossmanna, Haarmanna � rze�nika z Hanoweru � i innych. Niech nasz ekspert je przeczyta. Mo�e znajdzie jakie� podobie�stwa. To wszystko, Herr Kriminaldirektor, co przysz�o mi do g�owy.
��Niema�o � zauwa�y� z u�miechem M�hlhaus. � A co powiedz� nam najbli�si wsp�pracownicy radcy?
�Nic innego, czego nie powiedzia�by Mock� � m�wi�a wyra�nie mina milcz�cego Ehlersa. Natomiast Meinerer mia� co� do dodania.
��My�l�, �e trzeba by sprawdzi� te daty pod k�tem znaczenia liczb. Mo�e maj� one znaczenie symboliczne. Nale�a�oby zatrudni� jakiego� znawc� kaba�y.
Kleks kapn�� na stenogram Lewina. Stary stenograf najpierw westchn��, a potem rozpostar� r�ce, wyci�gn�� je ku niebu i krzykn��:
��No nie, nie wytrzymam, gdy s�ysz� takie g�upoty! On chce � pokaza� palcem na Meinerera � zatrudni� kabalist�! Czy pan w og�le wie, co to jest kaba�a?!
��Czy kto� pana prosi� o zdanie, Lewin? � zapyta� ch�odno Meinerer. � Niech si� pan skupi na swoich obowi�zkach.
��Co� panu powiem � roze�mia� si� g�o�no stenograf, kt�ry z powodu ostrego j�zyka by� ulubie�cem M�hlhausa. � Poddam panu inn� my�l. Prosz� po��czy� miejsca zbrodni na mapie liniami. Wyjdzie panu z pewno�ci� jaki� tajemny znak. Symbol sekty� Co, spr�bujemy?� � m�wi�c to, podszed� do mapy Wroc�awia wisz�cej na �cianie.
��Tak, spr�bujemy � powiedzia� powa�nie Mock. � Rynek 2 � kamienica �Pod Gryfami�, Burgfeld 4 i Taschenstrasse 23-24. No, co si� pan tak patrzy, Lewin� Niech pan wetknie w te miejsca szpilki�
��Czy�by pan radca mia� w szkole najgorsz� not� z geometrii? � odezwa� si� zdumiony Lewin. � Tak czy siak wyjdzie tr�jk�t. Trzy miejsca � trzy wierzcho�ki.
Mock, nie zwracaj�c uwagi na gderanie stenografa, wsta�, podszed� do mapy i wbi� trzy szpilki w trzy miejsca zbrodni. Wyszed� tr�jk�t rozwartok�tny. Mock patrzy� przez chwil� na kolorowe �epki, nast�pnie zbli�y� si� do wieszaka, zdj�� z niego swoje palto i kapelusz, po czym skierowa� si� ku drzwiom.
��Mock, dok�d pan idzie? � warkn�� M�hlhaus. � Odprawa si� jeszcze nie sko�czy�a.
��Drodzy panowie, te wszystkie budynki znajduj� si� na obszarze ograniczonym star� fos� � powiedzia� cicho, wpatruj�c si� w map�. Sekund� p�niej opu�ci� gabinet swojego szefa.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 9 GRUDNIA, PO�UDNIE
��Panie radco � dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej, Leo Hartner, u�miechn�� si� nieznacznie. � No i co z tego, �e te budynki znajduj� si� na obszarze ograniczonym star� fos�?
Mock wsta� z osiemnastowiecznego fotela, obitego niedawno zielonym pluszem, i rozpocz�� gor�czkow� przechadzk� po gabinecie Hartnera. Gruby purpurowy dywan wyt�umi� jego kroki, kiedy podszed� do okna i zapatrzy� si� w go�e konary drzew na Wzg�rzu Holteia.
��Panie dyrektorze � Mock odwr�ci� si� od okna i opar� o parapet � siedzia�em niedawno prawie ca�y dzie� w Archiwum Budowlanym, potem w archiwum policyjnym i szuka�em �ladu jakiej� zbrodni, czego�, co wydarzy�o si� w tych budynkach, poniewa�, tak jak panu m�wi�em�
��Wiem, m�wi� pan, liczy si� spos�b, miejsce i czas � przerwa� Hartner nieco zniecierpliwiony. � Nie ofiara�
��No w�a�nie� � Mock uwolni� parapet od swojego ci�aru. � I nie znalaz�em niczego� Wie pan dlaczego? Dlatego, �e odwiedzane przeze mnie archiwa zawieraj� tylko akta dziewi�tnastowieczne i niewiele wcze�niejszych. Jak poinformowali mnie archiwi�ci, wi�kszo�� wcze�niejszych akt zalana zosta�a podczas powodzi z 1854 roku. W Archiwum Miejskim s� natomiast akta wcze�niejsze: kryminalne, budowlane i wszelkie inne. Mo�e zatem co�, co jest istotne dla naszej sprawy, zdarzy�o si� wcze�niej w tych budynkach, lecz �lad o tym z r�nych powod�w zagin�� albo jest mo�liwy do odnalezienia jedynie przez specjalist�, kt�ry umia�by czyta� stare dokumenty?
��Dalej nie rozumiem, dlaczego tak du�o uwagi przypisuje pan radca temu, �e zbrodni tych dokonano w obr�bie fosy staromiejskiej.
��Drogi dyrektorze � Mock zbli�y� si� do wisz�cej na �cianie mapy Wroc�awia i uwa�nie odczyta� dat� zamieszczon� u do�u � ta pi�kna mapa pochodzi z 1831 roku, czyli przedstawia miasto w granicach ustalonych chyba na pocz�tku dziewi�tnastego wieku. Czy si� myl�?
��Nie � powiedzia� Hartner. Si�gn�� na stoj�c� przy biurku p�k� i wyj�� jak�� ksi��k�. Otworzy� j� powoli i zacz�� starannie kartkowa�. Po kilku minutach znalaz� poszukiwan� przez siebie informacj�. � Nie myli si� pan. W 1808 roku do��czono do naszej nadodrza�skiej metropolii wsie Kleczk�w, Szczepin i O�bin oraz tereny wzd�u� O�awy i dzisiejszej Ofenerstrasse. Ta mapa przedstawia miasto po w��czeniu do niego wspomnianych wsi.
��Kiedy wcze�niej, przed 1808 rokiem, powi�kszano obszar miasta? � zapyta� Mock ostrym tonem przes�uchuj�cego.
Hartner nie zwr�ci� uwagi na tembr g�osu radcy i ca�� uwag� po�wi�ci� ksi��ce. Po chwili znalaz� odpowied� na zadane pytanie.
��W 1327 roku. Do��czono w�wczas obszar tzw. Nowego Miasta, czyli tereny � Hartner podszed� do Mocka, uj�� go pod rami�, podprowadzi� do okna i wskaza� na budow� wysoko�ciowca poczty czekowej � po�o�one za Ohlau Ufer i Alexanderstrasse.
��A jeszcze wcze�niej? � Mock wpatrywa� si� w jedenastopi�trowy szkielet budynku poczty wy�aniaj�cy si� zza drzew Wzg�rza Holteia.
Hartner zmarszczy� nos, czuj�c od go�cia wo� alkoholu, i podszed� do mapy. W jednej r�ce trzyma� ksi��k�, drug� skierowa� w stron� mapy. Okulary zsun�y mu si� na czubek nosa, a kr�tko przyci�te, szpakowate w�osy je�y�y si� na karku.
��W 1261 roku, jak pisze Margraf w swej pracy o ulicach Wroc�awia � Hartner przerzuca� wzrok z ksi��ki na map�. � Do wczesnomiejskiego o�rodka nad Odr� oficjalnie do��czono te oto tereny�
Dyrektor wodzi� palcem po mapie, zatacza� nim kr�gi, wycina� z mapy nieregularne � raz wi�ksze, raz mniejsze � okr�gi lub elipsy, kt�re przy odrobinie dobrej woli mo�na by uzna� za wsp�rodkowe, a �rodek umiejscowi� gdzie� w Rynku. Mock podszed� do Hartnera i wolno przesun�� palcem po niebieskim w�u fosy staromiejskiej.
��Czy to ten obszar? � zapyta�.
��Tak, to w�a�nie te tereny do��czono w trzynastym wieku do miasta.
��Tereny wewn�trz fosy, tak?
��Tak.
��Czyli ten ograniczony fos� teren, na kt�rym dokonano trzech morderstw, jest opr�cz Ostrowa Tumskiego najstarsz� cz�ci� miasta.
��Zgadza si�.
��Ju� pan rozumie, dyrektorze? � Mock chwyci� mocno palec Hartnera i rysowa� nim esy-floresy na mapie wewn�trz owego obszaru. � Ju� pan rozumie? Siedzia�em w archiwach i szuka�em �ladu jakich� zdarze�, kt�re mia�yby miejsce dok�adnie tego dnia i tego miesi�ca, kt�ry widnia� na kartce z kalendarza przy ofiarach. Ale wszystkie te archiwa zawieraj� akta stosunkowo nowe, podczas gdy obszar zbrodni nale�y do najstarszej cz�ci Wroc�awia. A zatem trop ten nie jest b��dny i zbyt wydumany, jak utrzymuje m�j szef i moi ludzie, lecz jest po prostu tropem� � Mock zamy�li� si�, szukaj�c odpowiedniego s�owa.
��Kt�rym idzie pan troch� po omacku � pom�g� mu Hartner i zdecydowanie odsun�� si� od mapy, odzyskuj�c tym samym panowanie nad swoim palcem. � Trudnym ze wzgl�du na szczup�� i nie�atw� do odczytania dokumentacj�, ma�o efektownym i niedaj�cym widok�w na sukces.
��Dobrze pan to uj�� � Mock opad� na fotel, skrzy�owa� wysuni�te nogi i zamkn�� oczy. By� zadowolony, poniewa� chcia�o mu si� spa�, a to znaczy�o, �e litowa�y si� nad nim wszystkie erynie, wszystkie dziwki � imienne i bezimienne, �ywe i martwe � wszystkie robaczywe, po�wiartowane i bezkrwiste trupy, ca�y jego �wiat lito�ciwie pozwala� mu usn��. Mock zapad� w letarg, lecz poczu� dziwne uk�ucie mo�e w przeponie, mo�e w sercu, mo�e w �o��dku � uk�ucie, kt�re piel�gnowa� w sobie, zw�aszcza gdy budzi� si� po przepiciu; wtedy jego skr�cone kacem cia�o domaga�o si� snu, a rozs�dek rozkazywa� �wstawaj, masz dzisiaj kup� roboty �; wtedy Mock przywo�ywa� przed oczy jaki� nieprzyjemny obraz � rozsierdzonego szefa, beznadziej� i szarzyzn� pracy policyjnej, g�upot� podw�adnych � i utrwala� go w sobie, a� czu� przenikliwy b�l i niepok�j, kt�ry ju� nie pozwala� mu usn��. W�wczas podnosi� udr�czon� kacem g�ow�, wk�ada� j� pod strumie� zimnej wody, przesuwa� mokrymi od wody kolo�skiej palcami po bladych policzkach i podpuchni�tych powiekach, a potem w zbyt ciasnym meloniku, w krawacie zaci�gni�tym mocno jak stryczek, wchodzi� w stare, zimne mury Prezydium Policji. Teraz Mock, siedz�c na osiemnastowiecznym fotelu, czu� r�wnie� taki niepok�j, lecz w odr�nieniu od kacowych porank�w, nie potrafi� zidentyfikowa� jego �r�d�a. Przed oczami nie pojawia� si� ani rozw�cieczony M�hlhaus, ani Sophie w�r�d papierosowych pet�w w brudnej po�cieli, ani wodospad szlacheckiej krwi Geissena. Mock wiedzia�, �e musi powt�rzy� sytuacj�, kt�ra wywo�a�a niepok�j. Otworzy� oczy i spojrza� na Hartnera, kt�ry jakby zapomnia� o go�ciu i kr�ci� w zamy�leniu korbk� metalowej, przytwierdzonej do biurka temper�wki.
��Panie dyrektorze � wychrypia� � prosz� powt�rzy� to, co pan przed chwil� powiedzia�.
��Powiedzia�em � odpar� Hartner, nie przerywaj�c temperowania � �e porusza si� pan po omacku, �e ma pan ma�o �r�de�, by prowadzi� to �ledztwo, �e �r�d�a mog� by� trudne do odczytania i interpretacji i �e nie wr�� temu �ledztwu sukcesu.
��Bardzo zgrabnie pan to uj��, dyrektorze, ale prosz� mi wyja�ni�, co mia� pan na my�li, m�wi�c �ma�o �r�de��.
��Je�eli pan szuka czego�, co si� w przesz�o�ci zdarzy�o w tych miejscach czy wr�cz w tych budynkach, to musi pan znale�� jakie� �r�d�a dotycz�ce historii tych miejsc, czyli jakie� archiwalia � t�umaczy� cierpliwie Hartner. � Sam pan powiedzia�, �e te archiwalia, kt�re pan przestudiowa�, si�gaj� najdalej do pocz�tk�w dziewi�tnastego wieku, a � jak stwierdzili�my przed chwil� � historia miejsc zbrodni mo�e by� znacznie starsza, poniewa� dotyczy najstarszego obszaru miasta. Dlatego powiedzia�em o szczup�ych �r�d�ach. Po prostu nie ma zbyt wielu akt od trzynastego do ko�ca osiemnastego wieku.
��Je�eli nie ma prawie �adnych akt � Mock by� zirytowany � to gdzie mog� znale�� jakiekolwiek informacje o tych miejscach czy budynkach? Gdzie pan by ich szuka�, jako historyk?
��Drogi panie radco � Hartner na pr�no stara� si� ukry� zniecierpliwienie � przede wszystkim jestem badaczem j�zyk�w semickich�
��Niech pan si� ze mn� nie droczy, dyrektorze � Mock bardzo ceni� sobie skromno�� Hartnera, niezbyt cz�st� w�r�d uczonych, kt�rzy nie byli czynnymi wyk�adowcami i nie mogli weryfikowa� p�od�w swoich my�li na wyk�adach w krzy�owym ogniu studenckich pyta�. � Jako cz�owiek, kt�ry odebra� solidne wykszta�cenie klasyczne w minionym wieku, prawdziwym saeculum historicum [16], wie pan, �e traktuj� pana raczej jako polihistora, historyka w Herodotowym znaczeniu�
��Bardzo mi mi�o � niecierpliwo�� Hartnera zaczyna�a wygasa�. � Spr�buj� panu odpowiedzie� na to pytanie, ale musi pan kilka spraw u�ci�li�. Co to znaczy �informacje o miejscach�? Szczup�a ilo�� akt nie zwalnia nas od obowi�zku ich wnikliwego przestudiowania. A wi�c najpierw stare akta. Potem nale�y rozpocz�� poszukiwania rzeczowe. Jak w indeksie rzeczowym czy terminologicznym w podr�czniku. Ale czego mamy szuka�? Czy panu chodzi o jakie� legendy dotycz�ce tych miejsc? Czy o w�a�cicieli tych budynk�w? A mo�e o ich mieszka�c�w? Czego pan szuka w tych miejscach?
��Jeszcze do niedawna my�la�em, �e w aktach szukam zbrodni, kt�ra mia�aby by� przypomniana po latach � tego samego dnia miesi�ca, kiedy jej dokonano. Morderca, zabijaj�c niewinnych ludzi, chce, aby�my odnowili jakie� stare �ledztwo i znale�li zbrodniarza sprzed lat. Ale o �adnej zbrodni w dwu pierwszych miejscach � historii trzeciego jeszcze nie zbada�em � nie ma w archiwaliach nawet wzmianki. Zatem upada hipoteza przypomnienia po latach.
��Tak� � przerwa� Hartner i zamarzy� o obiedzie: rolada, czerwona kapusta i kartoflane kluski. � Zbrodnia jako wymuszenie odnowienia �ledztwa w sprawie zbrodni sprzed wiek�w� Brzmi to rzeczywi�cie ma�o prawdopodobnie�
Mock poczu� jednocze�nie i senno��, i niezidentyfikowany niepok�j. Po chwili ruszy�a machina skojarze�. Niepok�j wi�za� si� z gimnazjum, z Sophie i z wyrazami �odnowienie� i �zbrodnia�. Zastanawia� si� gor�czkowo, czy my�la� o Sophie, kiedy przechodzi� lub przeje�d�a� ko�o jakiej� szko�y. Po kilku sekundach zobaczy� wczorajszy obraz: s�up z og�oszeniami ko�o Gimnazjum �w. El�biety.
Ojciec duchowy ksi��� Aleksiej von Orloff udowadnia rych�e nadej�cie Antychrysta. �Ma racj� ten ojciec duchowy � pomy�la� Mock � odnawiaj� si� zbrodnie i kataklizmy. Mnie zn�w porzuci�a kobieta, Smolorz zn�w zacz�� pi�.
Mock zobaczy� siebie wychodz�cego z kwiaciarni. U ma�ego gazeciarza kupi� �Breslauer Neueste Nachrichten�. Na jednej ze stron og�oszeniowych jego wzrok przyku� niezwyk�y rysunek. Mandala, ko�o przemian, otacza�a ponurego starca z wzniesionym do g�ry palcem. �Ojciec duchowy ksi��� Aleksiej von Orloff udowadnia, �e koniec �wiata jest bliski. Oto nast�puje kolejny obr�t Ko�a Historii � powtarzaj� si� zbrodnie i kataklizmy sprzed wiek�w. Zapraszamy na wyk�ad m�drca z Sepulchrum Mundi. Niedziela 27 listopada, Gr�nstrasse 14-16�.
Mock us�ysza� ponownie g�os Hartnera: �Zbrodnia jako wymuszenie odnowienia �ledztwa w sprawie zbrodni sprzed wiek�w� Brzmi to rzeczywi�cie ma�o prawdopodobnie�� Mock spojrza� ponuro na Hartnera. Ju� wiedzia�, po co tu przyszed�. Dyrektor w u�amku sekundy zorientowa� si�, �e marzenia o upragnionym obiedzie dzisiaj mog� si� nie zi�ci�.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 9 GRUDNIA, GODZINA DRUGA PO PO�UDNIU
O��wek ze z�otym okuciem szybko porusza� si� po pr��kowanych kartkach notesu. Hartner zapisa� ostatnie polecenie Mocka.
��To wszystko? � zapyta� bez entuzjazmu, delektuj�c si� w my�lach wyborn� rolad�.
��Tak � Mock wyj�� podobny notes, notes podr�nik�w i policjant�w: czarny, obwi�zany gumk�, z w�skim parcianym paskiem, do kt�rego przywi�zany by� o��wek. � O jeszcze jedno chcia�bym pana prosi�, dyrektorze. Prosz� wobec personelu nie wymienia� mojego nazwiska ani stanowiska. Zachowanie incognito to najlepsze rozwi�zanie w sytuacji, kiedy�
��Nie musi mi si� pan t�umaczy� � powiedzia� cicho Hartner, prze�uwaj�c w wyobra�ni chrupi�c� od skwark�w klusk� pokryt� sosem i g�stwin� czerwonej kapusty.
��Prosz� zrozumie� � Mock napisa� w notesie nag��wek �Morderca z kalendarza�. � Jest mi bardzo niezr�cznie wydawa� panu polecenia.
��Drogi radco � po �sprawie czterech marynarzy� mo�e pan mi do ko�ca �ycia wydawa� polecenia.
��Tak � o��wek trafi� mi�dzy z�by Mocka. � A zatem zgadza si� pan, bym siedzia� dzisiaj w pana gabinecie i pracowa� wraz z nim cho�by do rana?
��Pod jednym warunkiem�
��Tak?
���e pozwoli si� pan zaprosi� teraz na obiad� Oczywi�cie, najpierw wydam odpowiednie polecenia swoim pracownikom.
Mock u�miechn�� si�, skin�� g�ow�, podni�s� si� ci�ko i usiad� za zgrabnym, dziewi�tnastowiecznym sekretarzykiem, gdzie zwykle rano sekretarka Hartnera zapisywa�a dzienne dyspozycje szefa. Hartner postawi� przed nim telefon i otworzy� drzwi do sekretariatu.
��Panno Hamann � zwr�ci� si� do sekretarki i wskaza� r�k� na Mocka. � Pan profesor jest moim wsp�pracownikiem i przyjacielem. Przez kilka najbli�szych godzin, a mo�e dni b�dziemy pracowa� wsp�lnie nad paroma kwestiami naukowymi. M�j gabinet jest jego gabinetem, a wszystkie jego polecenia � moimi.
Panna Hamann kiwn�a g�ow� i u�miechn�a si� do Mocka. Taki sam u�miech jak u Sophie, lecz inny kolor w�os�w. Mock wykr�ci� numer do Meinerera i � zanim Hartner zamkn�� drzwi � jednym spojrzeniem obj�� smuk�� kibi� i wydatny biust panny Hamann, a d�wi�cz�ca mu jeszcze w uszach fraza dyrektora �wszystkie jego polecenia� uruchomi�a wyobra�ni� i podsun�a przed oczy nieprzyzwoite i dzikie sceny z nim samym i z pann� Hamann w rolach g��wnych.
��Meinerer � mrukn�� Mock, kiedy us�ysza� charakterystyczny falset swojego podw�adnego. � Prosz� przyj�� do Biblioteki Uniwersyteckiej na Sandstrasse. U sekretarki dyrektora Hartnera, panny Hamann, czeka� b�dzie na pana kartonowa teczka z nazwiskiem adresata. Zaniesie j� pan do hotelu �K�nigshof� na Claasenstrasse. Niezale�nie od tego, jakie otrzyma� pan zadania od M�hlhausa, rozkaz �ledzenia Erwina jest wci�� w mocy. Za godzin� m�j bratanek powinien ko�czy� lekcje. Jest tam gdzie� ko�o pana Reinert? Nie? To prosz� go znale��.
Otrzymawszy szybkie zapewnienie pos�usze�stwa ze strony Meinerera, Mock czeka� na zg�oszenie si� Reinerta.
��Prosz� poprosi� do mnie doktora Smetan� � zza zamkni�tych drzwi brzmia� mocno baryton Hartnera. � Niech przyniesie ze sob� rejestr wypo�ycze�.
��Reinert, dobrze, �e pan jest � Mock patrzy� na notatki sporz�dzone swym pochy�ym pismem. � Niech pan nie odst�puje na krok ksi�cia Aleksieja von Orloffa. Nie wie pan, kto to jest? Nie mam czasu teraz panu t�umaczy�. Informacj� o nim znajdzie pan na ka�dym s�upie og�oszeniowym i w ka�dej gazecie, a z pewno�ci� w �Breslauer Neueste Nachrichten� z dnia, kiedy znale�li�my zamurowanego Gelfrerta. Pana zmiennikiem b�dzie Kleinfeld.
��Niech Specht z dzia�u katalogowania � zahucza� g�os Hartnera � przyniesie skrzynki katalogowe z has�ami �Wroc�aw�, �Kryminalistyka�, ��l�sk�. Dobrze, powt�rz�: �Wroc�aw�, �Kryminalistyka�, ��l�sk�. Niech pani um�wi mnie na rozmow� telefoniczn� z dyrektorem Biblioteki Miejskiej Theodorem Steinem. Tak, doktor Theodor Stein. Po po�udniu, wieczorem� wszystko jedno.
Mock wykr�ci� kolejny numer i szybko przekona� m�odego cz�owieka, aby ten przerwa� radcy Domagalli wa�ne zebranie.
��Witam ci� serdecznie, Herbercie � powiedzia� po us�yszeniu nieco poirytowanego g�osu swego partnera bryd�owego. � Prowadz� teraz wa�n� spraw�. Tak, tak, wiem, �e ci przeszkadzam, ale sprawa jest bardzo pilna. Musz� przejrze� akta wszystkich sekciarzy, kt�rymi zajmowali si� twoi ludzie. Ponadto musz� wiedzie� wszystko o sekcie Sepulchrum Mundi i jej przyw�dcy Aleksieju von Orloffie. Dobrze, zapisz� Nie wiesz, jak si� pisze sepulchrum? Co ty mia�e� z �aciny? Tak my�la�em�
��Z czytelni g��wnej � g�os dyrektora zdradza� podniecenie. � Niech mi bezzw�ocznie przynios� nast�puj�ce ksi��ki: Antiquitates Silesiacae Barthesiusa i �wiat przest�pczy w dawnym Wroc�awiu Hagena.
Mock po��czy� si� ponownie i ju� nie wydawa� polece�, lecz wys�uchiwa� podniesionego g�osu M�hlhausa. W pewnym momencie odsun�� s�uchawk� od ucha, a drug� woln� r�k� postuka� papierosem o blat sekretarzyka. Kiedy g�os umilk� na chwil�, Mock w�o�y� papierosa do ust i rozpocz�� dziwny dialog, w kt�rym jego lakoniczne wypowiedzi by�y co chwil� przerywane gniewnymi i misternie zbudowanymi frazami szefa.
��Tak, wiem, �e zachowa�em si� jak gbur, wychodz�c z zebrania� To jest nowy trop� Wszystko wyt�umacz� jutro� Tak, wiem, ostatnia szansa� Nadu�y�em cierpliwo�ci pana dyrektora� Wiem� B�d� jutro� O �smej rano� Tak, z ca�� pewno�ci�� Dzi�kuj� i przepraszam�
Mock od�o�y� s�uchawk� i po raz kolejny pomy�la� ciep�o o Reinercie i Kleinfeldzie. Nie powiedzieli nic M�hlhausowi i ruszyli w �lad za von Orloffem.
Hartner sko�czy� wydawanie polece� i wszed� do gabinetu, nios�c p�aszcz i kapelusz Mocka. Po chwili obaj ruszyli w stron� drzwi. Hartner przepu�ci� Mocka przodem i u�miechn�� si� promiennie do panny Hamann. Mia� si� zi�ci� jego sen o roladzie.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 9 GRUDNIA, GODZINA DZIESI�TA WIECZOREM
Wroc�aw zapada� si� w mi�kkim puchu �niegu. Na Sandstrasse by�o bezwietrznie i cicho. Czasami zawarcza� jaki� automobil, z rzadka dzwoni�y sanie. Nawet zgrzyt ostatnich tramwaj�w sun�cych w stron� Neumarkt i Poczty G��wnej wyt�umiony by� przez mi�kki filtr zadymki. Okna klasztoru Norbertan�w b�yska�y przyjaznym ciep�em. Mock obserwowa� to wszystko przez okno starego klasztoru Augustian�w na Wyspie Piaskowej, gdzie mie�ci�a si� Biblioteka Uniwersytecka, i daleko mu by�o do nastroju radosnego �wi�tecznego oczekiwania, kt�rym zdawa�o si� epatowa� ca�e miasto. Nie interesowa� go most Piaskowy ani Gimnazjum �w. Macieja, ani Muzeum Mineralogiczne. Interesowa�y go rozjarzone choinkami okna ubogich kamienic skupionych na obwodzie Ritterplatz, gdzie spracowany ojciec, czekaj�c na kolacj�, odk�ada na bok fajk� dymi�c� tanim tytoniem i podrzuca siedz�ce mu na kolanach dzieci, kt�re wrzeszcz� rado�nie, a ich dzikie okrzyki nie denerwuj� ani ojca, ani przepasanej fartuchem matki, kt�ra ustawia na gor�cych fajerkach garnek z m�owsk� zup�; codziennie to samo � krupnik z w�dzonk�, zadowolone i syte bekni�cia, poca�unek po kolacji, usta pe�ne dymu, �ajanie dzieci i zaganianie ich do k�pieli w paruj�cej balii, ich zar�owione od snu buzie, m�owskie r�ce pod ci�k� pierzyn�. Codziennie to samo � wiara, nadzieja i mi�o��.
Mock podszed� pod drzwi gabinetu Hartnera i po�o�y� d�o� na klamce.
�W tych czynszowych domach � my�la� � w tych zakopconych kuchniach, pod zapluskwionymi tapetami mieszka jeszcze inna cnota, cnota nieewangeliczna, kt�ra nie mog�a znale�� dla siebie miejsca w sterylnie czystym, pi�ciopokojowym apartamencie przy Rehdigerplatz. Ta cnota nie da�a si� tam przyci�gn�� ani si��, ani pochlebstwem, ani drogim prezentem, nie chcia�a tam zosta� d�u�ej, opu�ci�a nied�ugo po �lubie eteryczn� �on� i pewnego siebie m�a, kt�rzy nie wyartyku�owali swoich potrzeb wobec siebie; ona � bo nie umia�a, on � bo nie chcia�. Pozostawi�a ich samym sobie: j� wynio�le milcz�c� i jego � w�ciekle wal�cego w �ciany kwadratowym �bem. Jak si� nazywa ta cnota, kt�ra wzgardzi�a mieszkaniem przy Rehdigerplatz?�
Mock otworzy� drzwi, wypu�ci� wo�nego taszcz�cego wiadro z w�glem i us�ysza� g�os Hartnera:
��Tak, panie dyrektorze Stein, chodzi mi o wypisanie pozycji ksi��kowych z katalogu og�lnego, czyli sporz�dzenie katalogu rzeczowego wedle nast�puj�cego klucza poj��: �l�sk � kryminalistyka � Wroc�aw. Je�liby te poj�cia krzy�owa�y si� w jakiej� ksi��ce, by�oby wspaniale. Je�li nie, to bardzo pana dyrektora prosz� o przys�anie mi spisu ksi��ek, do kt�rych odnosi si� cho�by jedno s�owo kluczowe. My�l�, �e gdybym potem zdecydowa� si� te ksi��ki wypo�yczy� Tak? To wspaniale, dzi�kuj� za uprzejm� zgod�
Mock zamkn�� drzwi od gabinetu i poszed� do ubikacji. Mijaj�c wo�nego, obj�� go za rami� i wyszepta�:
��Wiesz, jak si� nazywa ta cnota, kt�ra nie chcia�a u mnie zamieszka�?
��Nie, nie wiem � odpowiedzia� w�a�ciciel zaro�ni�tego g�stym w�osem ucha.
��Wierno�� � sapn�� Mock i wszed� do toalety. Zamkn�� si� w kabinie i zlustrowa� dok�adnie ma�e okienko, za kt�rym usypia�o miasto pe�ne wiernych �on, u�miechaj�cych si� przez sen dzieci i spracowanych ojc�w, miasto buchaj�cych ciep�em piec�w, skoml�cych z rado�ci wiernych ps�w o m�drych oczach. W tym mie�cie pewne pi�ciopokojowe mieszkanie by�o nieprzystaj�cym curiosum, ponurym dziwol�giem.
�Tam w czterech k�tach pokoj�w czai si� z�y demon przemocy, zrezygnowany demon u�udy i jeszcze jeden� � my�la� Mock, odpinaj�c pasek � jeszcze jeden� � powtarza�, wykonuj�c znane, stare jak �wiat czynno�ci pot�piane przez Ko�ci� � demon �mierci�. Kiedy znalaz� w�a�ciwe s�owo, w�o�y� g�ow� w p�tl� utworzon� z paska i przytwierdzon� do klamki okna, za kt�rym Wroc�aw stawa� si� bielszy ni� otulaj�cy go �nieg.
WIESBADEN, PI�TEK 13 GRUDNIA, GODZINA PIERWSZA PO PO�UDNIU
Prywatny detektyw Rainer Kn�fer wysiad� z doro�ki przy parku Zdrojowym i ruszy� w�r�d czarnych, bezlistnych kasztanowc�w w stron� kasyna. Znad parkowego stawu wtargn�� mi�dzy drzewa zimny podmuch porywistego wiatru i wzbi� si� do g�ry s�upami �nie�nego py�u. Kn�fer nacisn�� kapelusz, postawi� ko�nierz palta, szybko min�� przypudrowane szronem kamienne klomby i wpad� do rozjarzonej �wiat�ami �wi�tyni hazardu. Podskoczy� do niego pikolak, omi�t� go energicznie w�osian� szczotk�, z rado�ci� przyj�� kilka drobniak�w i podbieg� z paltem i kapeluszem go�cia ku garderobie. Kn�fer sta� w foyer, rozgl�da� si� i podziwia� bia�o-br�zow� szachownic� posadzki, witra� nad wej�ciem, �ukowate sklepienie i stoj�ce pod �cianami wielkie rze�by. Po kontemplacji przepychu skr�ci� w lewo do wielkiej sali gry. Stan�� na progu i mru�y� oczy przed bezlitosnym blaskiem kandelabr�w, kt�re ujawnia�y ka�d� zmarszczk� wok� rozj�trzonych bezsenno�ci� i na�ogiem oczu hazardzist�w, odbija�y si� w �ysinach pokrytych skroplonymi oznakami przegranej, wykrawa�y fa�szywy r� na policzkach podstarza�ych arystokratek i l�ni�y w alabastrowej sk�rze m�odych dam, kt�rych obyczaje by�y r�wnie ci�kie jak r�nobarwny puch pi�r zatkni�tych za przepaskami, obejmuj�cymi ich r�wno przyci�te i l�ni�ce fryzurki. Na jednej z m�odych dam Kn�fer zatrzyma� przez kilka sekund wzrok. Nie by� pewien, czy znalaz� w�a�ciw� osob�. Wedle opisu, kt�ry dosta� od Mocka, Sophie powinna mie� d�ugie w�osy. Roze�miana jasna blondynka mia�a w�osy obci�te modnie, kr�tko i sportowo. Inne elementy opisu si� zgadza�y. Jej piersi, kt�re mocno napiera�y na jedwab sukienki i zachwycaj�co si� wznosi�y, kiedy gwa�townym i radosnym ruchem wyrzuca�a r�ce ku g�rze, odpowiada�y trafnej charakterystyce Mocka: �wydatny biust o j�drno�ci prawie �e widocznej�. Jej g�os ci�� duszne powietrze sali srebrn� koloratur� i m�g� �mia�o by� okre�lony jako �perlisty� (opis Mocka). Z trudem odwr�ci� wzrok od blondynki i zajrza� do s�siedniej sali karcianej. Kiedy ju� si� przekona�, �e �adna z obecnych dam nie odpowiada�a rysopisowi sporz�dzonemu przez radc� kryminalnego, usiad� przy s�siednim, niezaj�tym przez nikogo stole z ruletk�, przy kt�rym trwa� na posterunku stary pyzaty krupier, i postawiwszy �etony za pi��dziesi�t marek na czerwone, zacz�� rozwa�a� problem: dlaczego domniemana Sophie Mock tak ha�a�liwie si� zachowuje. Kiedy krupier podsuwa� w jego stron� podwojony s�upek �eton�w, Kn�fer ju� zna� dwa powody. Po pierwsze, blondynka nie �a�owa�a sobie szampana, po drugie, jej okrzyki rado�ci i wyrzucanie r�k by�y reakcj� na hazardowe poczynania malutkiego m�czyzny o bole�ciwych, melancholijnych oczach. Kn�fer postanowi� gra� jeden do jednego. Postawi� ca�o�� zn�w na czerwone i szybko notowa� w pami�ci charakterystyk� zewn�trzn� niewysokiego pana, kt�remu blondynka w�a�nie po�o�y�a g�ow� na ramieniu, czule obejmuj�c d�o�mi miejsce, gdzie inni m�czy�ni maj� biceps. Gracz niewiele wystawa� ponad st� do gry. Nonszalancko podrzuca� �etony, a one l�dowa�y �agodnym �ukiem na szorstkim zielonym suknie i zawsze znajdowa�y swe miejsce w jednym z trzydziestu sze�ciu kwadratowych p�l.
��On wcale nie my�li � szepn�� do Kn�fera pyzaty krupier. � Zdaje si� na przypadek. Rzuca na �lepo kilkoma �etonami i na og� trafia. Je�eli �eton spadnie na � powiedzmy � �dwadzie�cia dwa czerwone�, obstawia albo parzyste, albo czerwone. Nigdy nie gra na en plain, �konia�, ani nawet na sze�� numer�w�
��A co si� dzieje � Kn�fer rozdzieli� poka�ny s�upek na dwie cz�ci i obie postawi� zn�w na czerwone � je�li jaki� �eton spadnie na lini� pomi�dzy dwoma polami? Na przyk�ad mi�dzy �osiemna�cie czerwone� i �siedemna�cie czarne�? Na co wtedy on stawia?
��Zawsze wi�ksza cz�� �etonu � krupier zakr�ci� ko�em ruletki � jest na jakim� polu. Nigdy granica mi�dzy polami nie przecina �etonu idealnie na p�.
��Zatem on nie ma �adnego systemu � Kn�fer beznami�tnie obserwowa�, jak kulka podskakuje i wpada w przegr�dk� �dwadzie�cia dziewi�� czerwone�.
��Tak, to prawda � krupier przesuwa� w stron� Kn�fera cztery s�upki �eton�w. � Nie jest zabobonny jak inni gracze, nie wierzy w magiczne nast�pstwa liczb, w przyci�ganie przeciwie�stw, nie ubiera miedzianej bi�uterii, kiedy Saturn jest w opozycji do Marsa, i nie stawia wtedy va banque na dwana�cie, a na voisons du zero na pocz�tku miesi�ca. On wierzy � by tak rzec � w determinizm przypadk�w.
��Kto to jest? � Kn�fer zn�w postawi� wszystko na czerwone.
��Pan tu po raz pierwszy, prawda? � krupier zakr�ci� ko�em zawiedzionych nadziei. � To znany gracz i s�ynny�
��Naprawd�? To ten s�ynny von Finckl? � Kn�fer zgarn�� do hebanowej szkatu�ki g�r� �eton�w, kt�re wygra�, po tym jak krupier oznajmi� �dwadzie�cia trzy czerwone�. Zapali� pierwsze dzisiaj cygaro. � Jak si� nazywacie?
��Richter, prosz� szanownego pana�
��Powiedzcie mi, Richter, dlaczego to wszystko mi opowiadacie? Przecie� personelowi kasyna nie wolno rozmawia� z go��mi! Krupierzy mogliby wchodzi� z graczami w rozmaite uk�ady�
��Mnie tam wszystko jedno. I tak strac� t� posad�
��Dlaczego?
��Ka�dy krupier jest przypisany do jednego i tylko jednego sto�u. � Richter z przyzwyczajenia zakr�ci� ruletk�, mimo �e Kn�fer ju� nie zdradza� ch�ci dalszej gry i buchaj�c dymem z cygara, usi�owa� wepchn�� szkatu�k� do kieszeni marynarki. � M�j st� uchodzi za feralny i nikt przy nim nie gra. Je�eli nikt nie gra, nie dostaj� napiwk�w, a przecie� z napiwk�w �yj�, bo nasza pensja jest� Przepraszam, nie chcia�em si� o nic wobec szanownego pana przymawia�
��Od dzi� tw�j st� nie jest ju� feralny. Przecie� przy nim sporo wygra�em. � Kn�fer odliczy� dziesi�� �eton�w i wsun�� je do kieszeni fraka krupiera. � Je�li chcesz dosta� wi�cej, du�o wi�cej, melduj mi o wszystkim, co robi ta blondynka ze swym ma�ym fagasem.
Klepn�� Richtera po ramieniu i opu�ci� sal�, �cigany spojrzeniami graczy, spo�r�d kt�rych blondynka i towarzysz�cy jej niewysoki m�czyzna sprawiali wra�enie najbardziej zainteresowanych niedawnymi poczynaniami Kn�fera.
WIESBADEN, PI�TEK 13 GRUDNIA, GODZINA PI�TA PO PO�UDNIU
Kn�fer postawi� fotografi� Sophie ko�o telefonu i rozejrza� si� po pokoju. Gdzie tylko przenosi� wzrok � czy to na �cian� obit� bladoniebiesk� tapet� w r�yczki, czy to na upstrzony zw�okami much sufit, czy to na parawan oddzielaj�cy �elazne ��ko od umywalki � wsz�dzie widzia� jej twarz, kt�ra zanika�a w odwr�conych, czarno-bia�o-szarych negatywowych barwach.
Kn�fer poczu� nieokre�lony niepok�j i si�gn�� po podskakuj�c� na haku s�uchawk� telefonu. Przy�o�y� j� do ucha i us�ysza� heski dialekt telefonisty informuj�cego, i� w�a�nie zosta�o zrealizowane po��czenie z wroc�awskim numerem 6381. Za chwil� dotar� do niego spokojny g�os abonenta nr 6381, kt�ry robi� d�ugie przerwy mi�dzy wyrazami, wydaj�c z siebie d�wi�ki przypominaj�ce pykni�cia fajki.
��Dzie� dobry, Herr Kriminaldirektor � Kn�fer, przyciskaj�c do ucha tubk� s�uchawki, przybli�y� g�ow� do mikrofonu. � Znalaz�em j�. Jest w Wiesbaden pod nazwiskiem Isabelle Lebetseyder w towarzystwie niejakiego Bernarda Finkelsteina. Tak, wiem o nim co nieco. Jak si� tego dowiedzia�em? Mam wsp�pracownik�w w Berlinie, a telegraf dzia�a szybko. Finkelstein by� na pocz�tku lat dwudziestych wzi�tym re�yserem� Naprawd�, zapewniam pana! Zna pan nazwisko Bodo von Finckl? Oczywi�cie, to ten sam. Po okresie s�awy popad� w jakie� tarapaty. By� notowany w berli�skiej policji, w komisji obyczajowej, jako notoryczny hazardzista. Podejrzany o kr�cenie film�w pornograficznych. Tu w Wiesbaden gra bardzo ostro i wygrywa g�ry pieni�dzy. Sophie Mock vel Isabelle Lebetseyder jest najwidoczniej jego dobr� muz�.
��Prosz� mnie teraz uwa�nie pos�ucha� � Kn�fer us�ysza� trzask zapa�ki i prawie poczu� aromat tytoniu �Austria�. � Musi pan odizolowa� t� kobiet�.
G�os umilk�. Milcza� tak�e Kn�fer.
��Nie rozumie pan? � zabulgota�a �lina w cybuchu. � Ma pan j� porwa� i ukry� na miesi�c, dwa. Do odwo�ania. Koszty nie graj� �adnej roli.
��Bardzo dobrze pana zrozumia�em, dyrektorze M�hlhaus � Kn�fer od�o�y� s�uchawk�.
WIESBADEN, PI�TEK 13 GRUDNIA, GODZINA SI�DMA WIECZOREM
Krupier Richter z rado�ci� podsun�� ogromny stos �eton�w pod nieskazitelnie bia�y gors von Finckla. Re�yser nie okaza� �adnego uczucia, wkr�ci� tureckiego papierosa w d�ug� cygarniczk� z ko�ci s�oniowej i poda� go swej jasnow�osej towarzyszce. Sophie przyj�a go z zadum� i powoli podnios�a powieki. Zielony p�omie� jej oczu lizn�� zgromadzonych wok� sto�u m�czyzn. Spod r�kaw�w smoking�w wysun�o si� kilka �nie�nobia�ych mankiet�w, zaszumia�y benzynowe zapalniczki w wymanikiurowanych palcach. Sophie otoczy�a d�oni� w koronkowej r�kawiczce pulchne, czerwone palce, w kt�rych prawie gin�� b�yszcz�cy sto�ek pstrykaj�cy niebieskawym ogniem. W�a�ciciel palc�w by� tym dotkni�ciem tak poruszony, �e nie poczu� prawie b�lu, jakim pali� go rozgrzany metal.
Przy stoliku Richtera gra� tylko von Finckl. By� to jedyny zaj�ty stolik w kasynie. Wszystkie inne by�y wolne, poniewa� siedz�cy przy nich do niedawna go�cie teraz otaczali stolik Richtera. Krupier prze�ywa� promiennie sw�j wielki dzie� i b�ogos�awi� chwile, kiedy �etony Kn�fera trafia�y w wydrukowan� na zielonym suknie czerwono-czarn� plansz�. Pierwszy z nich by� pocz�tkiem wspania�ej serii Kn�fera, o kt�rej m�wili wszyscy, ostatni � przyci�gn�� do gry Boda von Finckla, kt�ry od kilku godzin niezbicie potwierdza� wobec wszystkich go�ci i personelu kasyna, �e z�a fama otaczaj�ca stolik i odstr�czaj�ca od niego graczy by�a g�upim zabobonem, wymy�lonym, jak utrzymywa� Richter, przez zawistnych koleg�w krupier�w.
Wielki t�um g�stnia� wok� stolika i prawie nie pozwala� oddycha� krupierowi, graczowi i blond bogini hazardu.
��S�il vous plait � zakrzykn�� Richter. � Mes dames, monsieurs, faites vos jeux.
Von Finckl odliczy� dwadzie�cia �eton�w dziesi�ciomarkowych i przysun�� s�upek w stron� Sophie, kt�ra � ku oburzeniu nielicznych obserwuj�cych gr� dam � wykona�a nad nim gest b�ogos�awie�stwa. Von Finckl podrzuci� nast�pnie jeden �eton w stron� planszy. Wi�ksza jego cz�� zakry�a pole �dwadzie�cia osiem czerwone�. Sophie � zgodnie z poleceniem von Finckla � postawi�a dwustumarkowy s�upek na polu dwadzie�cia osiem, a reszt� �eton�w, pi�� takich s�upk�w, na pole �czerwone�. Publiczno�� westchn�a, poniewa� von Finckl po raz pierwszy nie postawi� �jeden do jednego�.
��Rien ne va plus � Richter zakr�ci� ko�em ruletki i w �miertelnej ciszy rozleg� si� stukot kulki podskakuj�cej w przegr�dkach i lekki �wist ko�a �lizgaj�cego si� w swym cylindrze. Po chwili ko�o si� zatrzyma�o. Pomruk zachwytu rozfalowa� t�um. Sophie wyrzuci�a obie r�ce ku g�rze, ods�aniaj�c wydepilowane pachy. Wypad�o �dziewi�tna�cie czerwone�. S�upek stoj�cy na �dwadzie�cia jeden� pow�drowa� do Richtera, natomiast �etony le��ce na polu �czerwonym� � w podwojonej liczbie � do von Finckla. Ten z wielkim uszanowaniem poca�owa� d�o� swej towarzyszki i podrzuci� kolejny �eton, zn�w rozpoczynaj�c akcj� determinizmu przypadk�w. Po �b�ogos�awie�stwie� �eton upad� na lini� oddzielaj�c� pola �dziewi�tna�cie czerwone� i �parzyste�. Sophie, von Finckl i Richter pochylili si� nad sto�em, a nad nimi zamkn�o si� sklepienie g��w i ramion. Gracz wsta�, zaczerpn�� tchu, spojrza� na odsuwaj�cych si� niech�tnie kibic�w.
��A mo�e by tak pa�stwo odsun�li si� i pozwolili mi na podj�cie decyzji � powiedzia� spokojnym g�osem i spojrza� pytaj�co na Sophie. � Co pani o tym s�dzi, madame?
��To chyba pair � Sophie spojrza�a niepewnie na von Finckla. � Nie� Sama nie wiem�
Gracz uj�� �eton w dwa palce i w�o�y� go do kieszeni fraka Richtera. Potem wybra� starannie inny, pozwoli� odprawi� nad nim czary i podrzuci� go. Upad� i jego wi�ksza cz�� zalega�a na �sze�� czarne�. Wtedy von Finckl postawi� na �sze�� czarne� tysi�c marek, a dziesi�� tysi�cy na czarne. Richter wypowiedzia� francuskie zakl�cie i kulka rozpocz�a taniec w�r�d drewnianych przegr�dek ko�a. Von Finckl zamkn�� oczy i zobaczy� swoje dzieci�stwo w cuchn�cej cebul� drewnianej chacie w B�dzinie, kt�ra jego ojcu s�u�y�a za warsztat krawiecki, jego o�miorgu rodze�stwa za pole nieustannych walk, a niezliczonym pluskwom � za wygodne schronienie. Teraz nie s�ysza� stukotu kulki, lecz terkotanie starej maszyny do szycia firmy Singer, nie s�ysza� j�ku zawodu otaczaj�cych go ludzi, lecz krzyk niezadowolonego klienta zak�adu krawieckiego, nie wyczu� strachu Sophie, lecz l�k swej matki przed kolejnym dniem g�odowania. Von Finckl nie otworzy� oczu, kiedy us�ysza� oddalaj�cy si� szelest �eton�w, kiedy Sophie mocno wpi�a si� palcami w jego rami�, kiedy dosz�o do niego szuranie n�g niedawnych kibic�w i kiedy nagle inne stoliki o�y�y francuskimi formu�kami, a jego krupier od�piewa� pogrzebowe Les jeux sont faites. Otworzy� oczy dopiero wtedy, kiedy poczu� obok swojej d�oni ch�odny dotyk szk�a. Naprzeciwko siedzia� dystyngowany szpakowaty m�czyzna i ujmowa� delikatnie taki sam kieliszek szampana, jaki sta� przed nim i przed Sophie.
��Claus von Stietencrott, dyrektor kasyna � u�miechn�� si�. � Prosz� mi pozwoli� wyrazi� sw�j podziw. Nigdy nie spotka�em jeszcze gracza, kt�rego ka�de obstawianie by�oby gr� va banque.
��Dzi�kuj� � powiedzia� von Finckl dr��cym g�osem, nie o�mielaj�c si� spojrze� w stron� Sophie. � Pa�ski podziw to dla mnie zaszczyt.
��Nie, to dla mnie zaszczyt � von Stietencrott wykona� szybki ruch i dwa kieliszki rozdzwoni�y si� perli�cie. � Po takiej przegranej nie powiedzia� pan: �C� mi po pa�skim podziwie!� albo �Id� pan do diab�a!�, lecz zareagowa� jak prawdziwy d�entelmen. D�entelmen�w traktujemy w naszym kasynie z pe�nym uszanowaniem i zawsze, gdy fortuna przestaje by� dla nich �askawa, oferujemy im po�yczk� w dowolnej wysoko�ci bez konieczno�ci pozostawiania jakiegokolwiek zastawu. Czy �yczy pan sobie takiej po�yczki?
WROC�AW, PI�TEK 13 GRUDNIA, GODZINA JEDENASTA WIECZOREM
Elisabeth Pfl�ger ko�czy�a w�a�nie trzecie �Gnosienne� Erika Satie i jej bia�y fortepian rozkropli� si� d�wi�kami padaj�cego deszczu, kiedy pokoj�wka wesz�a do salonu, oznajmi�a pilne po��czenie telefoniczne z Wiesbaden i zapyta�a, gdzie panna Pfl�ger raczy odebra�. Elisabeth raczy�a odebra� w salonie i skrzy�owawszy swe zgrabne nogi na szezlongu, zapyta�a s�u��c� zirytowanym g�osem, kto ma czelno�� przeszkadza� jej o tak p�nej porze. Kiedy si� dowiedzia�a, st�umi�a gniew i przy�o�y�a do ucha s�uchawk�. Po serii �ka�, szloch�w, zapewnie� o mi�o�ci i przyja�ni us�ysza�a pro�b� o pomoc i porad�.
��B�agam ci�, Elisabeth, powiedz, co mam pocz�� On wszystko przegra��
��Ten von Finckl, o kt�rym mi pisa�a�? Dzi� umy�lny odebra� list z poci�gu z Wiesbaden i przyni�s� mi�
��Tak, von Finckl. Dyrektor kasyna zaproponowa� mu po�yczk� bez zastawu, ale on odm�wi� i poprosi� o wymian� na �etony weksli i czek�w, kt�re mia� ze sob�. Kiedy spe�niono jego pro�b� � przegra� wszystko. Nie ma czym zap�aci� za hotel. Wtedy przyj�� ofert� szefa kasyna, ale ta oferta by�a ju� inna� Inna po�yczka z zastawem� Tym zastawem mam by� ja�
M�ska d�o� przycisn�a wide�ki telefonu. Elisabeth spojrza�a przez wezbrane �zy na barona von Hagenstahla i poczu�a ulg�, �e nie musi ju� wys�uchiwa� p�aczu przyjaci�ki.
��Ty nic nie zdzia�asz � powiedzia� cicho baron. � Teraz tylko ja mog� jej pom�c. Wiem, co oznacza w kasynie zastaw z pi�knej m�odej kobiety. Va banque.
WIESBADEN, PI�TEK 13 GRUDNIA, PӣNOC
��Von Stietencrott wyp�aci� von Fincklowi za jego weksle i czeki tysi�c marek � Richter m�wi� cicho, boja�liwie rozgl�daj�c si� po parku wok� kasyna. � Von Finckl zagra� jak zwykle va banque i przegra�. Wtedy szef zaoferowa� po�yczk�, ale z gwarancj�. T� gwarancj� ma by� panna Isabelle Lebetseyder. Szef wyceni� j� na trzy tysi�ce marek. To jest taka po�yczka.
��Nic nie rozumiem, Richter � Kn�fer trz�s� si� z zimna. � Maj� gra� o pann� Lebetseyder?
��Tak � Richter naci�gn�� kapelusz na oczy. � I to jutro przy moim stole. O p�nocy. Na jednej szali von Finckl stawia swoj� przyjaci�k�, na drugiej von Stietencrott trzy tysi�ce marek. Je�li wygra re�yser, dostanie �etony na t� kwot�, je�li wygra szef � panna Lebetseyder zostanie na jaki� czas w naszym kasynie. Jest to tylko jedna gra czarne-czerwone. Nic wi�cej. Jedna gra. Va banque.
Kn�fer poczu� dr�enie kolan.
��Zimno tu w tym parku � warkn��. � Richter, chod�my, do cholery, czego� si� napi�. Prowad� pan.
Krupier poprawi� r�kawiczki i pobieg� szybko przez park. Za nim ruszy� Kn�fer. Nocne Wiesbaden ustrojone by�o �wi�tecznymi lampionami. Mimo adwentu winiarnia �Ente� w �Nassauer Hof� t�tni�a �yciem. Pod pomnikiem cesarza Fryderyka p�ka�y na mrozie wargi ca�uj�cej si� nami�tnie pary. W�saty oberpolicmajster instruowa� jakiego� podpitego jegomo�cia, jak ma trafi� pod Termy Cesarza Fryderyka. Richter wci�gn�� Kn�fera za r�kaw do jednej z bram, gdzie mie�ci�a si� swojska knajpa pachn�ca cebulowym serem �Hankas mit Musik�. Usiedli w jakim� ciemnym k�cie i krupier zam�wi� dwa kufle grzanego wina Appelwol.
��Niech pan mi powie, Richter � Kn�fer po�o�y� na stole dziesi�ciomarkowy banknot � jak d�ugo panna Lebetseyder, w wypadku przegranej von Finckla, pozosta�aby w kasynie i co mia�aby tam robi�.
��Za to, co panu powiedzia�bym � Richter rozczapierzy� palce na banknocie. � Za to, co panu powiem � poprawi� si� � mog� straci� prac� Ale pal licho! Pan jest moim dobrym duchem� Jest u nas jeszcze jedno kasyno� Nieoficjalne� W piwnicach� Tam graj� bardzo bogaci klienci. Krupierkami s� nagie, pi�kne kobiety. Je�eli gracz wygra bardzo wysok� kwot� � wysoko�� jej jest uzale�niona od umiej�tno�ci i na�ogu gracza � jako prezent otrzymuje na jedn� noc t� krupierk�, kt�ra go obs�ugiwa�a. Nawet nie zdaje pan sobie sprawy, jak ��dza za�lepia tych facet�w. Rzadko kt�remu udaje si� wygra� dziewczyn�, trac� g�ry z�ota, a jednak wci�� przychodz�� Dla panny Lebetseyder b�d� grali jak wariaci. Wystarczy na ni� spojrze�. Nasz szef wie, co robi�
��Jak d�ugo panna Lebetseyder mia�aby pracowa� w tajnym kasynie? � Kn�fer ponowi� pytanie.
��Obligatoryjnie dwa miesi�ce. Przed�u�enie jest dobrowolnym wyborem naszej blond Wenus.
��Kiedy odb�dzie si� gra?
��Jutro o p�nocy. Szef chce powiadomi� kilku zaprzyja�nionych z nim dziennikarzy i klient�w nieoficjalnego kasyna, kt�rzy ch�tnie obejrz� nowy towar. My�l�, �e pana te� zaprosi, po tym jak wygra� pan na moim stole sporo forsy.
��Nie bierze pan pod uwag� jeszcze jednego � Kn�fer stara� si� ukry� dr�enie r�k, kiedy wychyla� gor�ce wino pachn�ce go�dzikami i cynamonem � �e ta panna mo�e si� nie zgodzi�. I �e von Finckl nie musi wcale przegra�.
��Nie s�dz� � odpar� Richter i zasun�� brudn� firank�, kt�ra, gdyby by�a w ca�o�ci, oddziela�aby ich stolik od reszty sali. � Widzia�em w kasynie wielu strace�c�w, kt�rzy traktowali gr� jako ostateczn� i jedyn� mo�liwo�� zdobycia pieni�dzy. Wszyscy oni na og� si� ukrywali i byli r�wnie autentyczni jak ten re�yser arystokrata, kt�ry z daleka tr�ci �ydem, i ta pseudo-Austriaczka o bawarskim akcencie. Strace�cy zrobi� wszystko dla kolejnej szansy.
��Dzi�kuj� panu, Richter � Kn�fer rzuci� na st� jeszcze jeden banknot. Chcia� odej��, lecz krupier przytrzyma� go za r�kaw. Jak na sw�j wiek by� bardzo silny. Najwidoczniej musku�y wyrobi�o mu nie tylko ko�o ruletki.
��Zrobi� wszystko i wszystko przegraj� � spojrza� uwa�nie na Kn�fera. � Wszyscy co do jednego. Bez wyj�tku. Niech pan o tym pami�ta.
WIESBADEN, SOBOTA 14 GRUDNIA, KWADRANS PRZED PӣNOC�
Rainer Kn�fer nabra� srebrn� �y�eczk� kupk� czerwonego kawioru i ozdobi� nim kostk� czarnego komi�niaka z grubo mielonej m�ki. Nast�pnie w po��wk� cytryny wkr�ci� kryszta�owy, ponacinany wzd�u� sto�ek umieszczony w okr�g�ej foremce. Foremka nape�ni�a si� sokiem. Kilka jego kropel z�ama�o md�y smak kawioru. Kn�fer popi� ten k�s szampanem i wyj�� po raz kolejny zaproszenie, kt�re zosta�o w�asnor�cznie wypisane przez dyrektora.
Kn�fer rozejrza� si� po nale��cej do kasyna restauracji �K�fer�s Bistro� i poczu� dreszcz, kt�ry wstrz�sn�� nim dotkliwie. Jego matka tak mu obja�nia�a to przykre uczucie: ��mier� zajrza�a ci w oczy�. Teraz zajrza�a mu w oczy nadzieja dostatniego �ycia: oto Kn�fer codziennie spo�ywa obiady na tych srebrzystobia�ych obrusach, oto siedzi na tych mi�kkich siedziskach z wi�niowej sk�ry, oto rozkraja no�em z wygrawerowanym herbem zarumienionego prosiaczka, odk�ada n� na srebrny kozio�ek i podaje siedz�cej obok niego dziewczynie r�owy kawa�ek mi�sa otoczony chrupi�cym ko�nierzykiem panierki; jej jasne w�osy w z�otej aureoli paj�kowatych kandelabr�w odcinaj� si� ostro od soczystowi�niowych kotar, kelner k�ania si� w pas, a z oddali mieni si� t�cza trunk�w poustawianych na tr�jk�tnych serwetkach w ogromnym mahoniowym barze; Kn�fer jeszcze raz patrzy na dziewczyn� i zastanawia si�, kim ona jest Detektyw potrz�sn�� g�ow� i zosta� sam na sam ze swoimi marzeniami. Z�o�y� starannie zaproszenie, pod wykrochmalon� bia�� serwet� wsun�� banknot dziesi�ciomarkowy i wyszed� do hallu kasyna. Przy wej�ciu do sali g��wnej jaki� wylinia�y blondyn z br�dk� w szpic pokazywa� stra�nikowi zaproszenie identyczne jak to, kt�re spoczywa�o w smokingu Kn�fera. Stra�nik uk�oni� si�, a jego d�o� w bia�ej r�kawiczce zrobi�a zapraszaj�cy gest. Po chwili w sali g��wnej kasyna znalaz� si� r�wnie� Kn�fer. By�o ju� tam � jak szybko policzy� � trzydziestu o�miu m�czyzn. Wszyscy ubrani we fraki lub smokingi, a ich gorsy emanowa�y �nie�nym blaskiem. Krupier Richter kr�ci� bezg�o�nie ko�em ruletki, go�cie poprawiali cylindry, zawijali wok� szyj jedwabne szaliki, postukiwali laseczkami; niekt�rzy, by ukry� zak�opotanie, inni, by zwr�ci� na siebie uwag�, wi�kszo��, by da� wyraz zniecierpliwieniu. Mija�y minuty. Wzrok Kn�fera w�drowa� po kremowych �cianach, rozpala� si� w elektrycznym blasku �yrandoli i znajdowa� wytchnienie w spokojnej, szorstkiej zieleni sukna pokrywaj�cego sto�y. Szmer zniecierpliwienia przybiera� na sile.
Po chwili przeszed� w �oskot powita� i przymilny szum aprobaty. Na sal� wesz�a Sophie, a za ni� dyrektor von Stietencrott i Bodo von Finckl. Sophie ubrana by�a w obcis��, d�ug�, czarn� at�asow� sukni� i r�kawiczki do �okci tej�e barwy i z tego� materia�u. Kn�fer podszed� blisko niej i zdawa�o si�, �e w jej jasnozielonych oczach dostrzega �lady niedawnych �ez. Oczy von Finckla by�y nieporuszone, a jego drobne ��te z�by zaciska�y si� co chwila na g�rnej wardze. Von Stietencrott poprawi� monokl, podni�s� do g�ry obie r�ce i rozpocz�� przem�wienie.
��Szanowni pa�stwo, dzisiejszego wieczoru przypad� mi w udziale zaszczyt powitania pa�stwa na grze specjalnej � jedynej w swoim rodzaju i drugiej w historii naszego kasyna. Witam przede wszystkim g��wn� bohaterk� tej uroczysto�ci, madame Isabelle Lebetseyder � von Stietencrott uchyli� cylindra i z�o�y� Sophie g��boki uk�on. � Witam przedstawicieli naszej heskiej szlachty, hrabiego Adriana von Knoblocha i hrabiego Hermanna von und zum Stein, ludzi pi�ra: znakomitych dziennikarzy naszego dziennika �Wiesbadener Woche�, a nade wszystko znanego pisarza Markusa Wielandta, kt�ry uprzejmie zgodzi� si� � mutatis mutandis � opisa� nasze spotkanie w swojej nowej powie�ci, kt�ra jest jeszcze in statu nascendi. Ponadto witam � last but not least � wszystkich pan�w tu obecnych, sta�ych i nowych go�ci naszego zak�adu.
Zagrzmia�y brawa, a von Stietencrott rozwachlowa� si� w uk�onach.
��Drodzy pa�stwo, przedstawi� teraz zasady dzisiejszej gry oraz dalszy program wieczoru. Za chwil� rozegramy specjalne i jedyne w swoim rodzaju va banque: Bodo von Finckl kontra kasyno w Wiesbaden, reprezentowane przez moj� osob�. Szanowny pan von Finckl jako pierwszy raczy obstawi� czerwone lub czarne, albo parzyste lub nieparzyste. Mnie oczywi�cie przypadnie obstawienie pola przeciwnego ni� pole obstawione przez pana von Finckla. Mojemu szanownemu przeciwnikowi � w razie jego wygranej � zostanie anulowany zaci�gni�ty wobec kasyna d�ug, kt�rego wysoko�� jest i pozostanie znana jedynie mnie i jemu. W razie jego przegranej, madame Isabelle Lebetseyder zostanie zatrudniona na minimum dwa miesi�ce w naszym kasynie. Warunki pracy i p�acy oraz rezygnacji z posady s� madame Lebetseyder znane. Ruletka zostanie zakr�cona tylko raz. Zawieranie podzak�ad�w mi�dzy panami nie jest zabronione. Przyjmowa� je b�dzie obecny tu krupier Paul Richter. Jeden procent podzak�ad�w przechodzi na rzecz kasyna. Po zako�czeniu gry va banque s� pa�stwo zaproszeni do podziemi, gdzie odb�dzie si� raut i ten rodzaj gry w ruletk�, kt�ry jest niedost�pny zwyk�ym bywalcom kasyna � von Stietencrott nabra� powietrza i zapyta� patetycznym tonem. � Czy madame Lebetseyder, pan von Finckl zechcieliby potwierdzi� wobec �wiadk�w, �e to, co powiedzia�em, odpowiada prawdzie? � von Stietencrott, us�yszawszy dwukrotne g�o�ne �tak�, da� znak Richterowi. Ten roz�o�y� na stole wag� laboratoryjn� i po�o�y� na jednej szalce kulk�, na drugiej za� � ma�y odwa�nik. Po stwierdzeniu idealnej r�wnowagi przyj�� postaw� zasadnicz� i zakrzykn��:
��Mes dames, monsieurs, s�il vous plait, faites vos jeux. Przyjmuj� r�wnie� podzak�ady.
Von Finckl podsun�� Sophie wysokie, ci�kie krzes�o, zaj�� miejsce za sto�em naprzeciw dyrektora, wyj�� z kieszeni z�otego carskiego imperia�a i podsun�� go swej towarzyszce do pob�ogos�awienia. Mi�kkie pag�rki piersi poruszy�y si� gor�czkowo w rozleg�ym dekolcie, palec w at�asowej r�kawiczce uczyni� znak krzy�a. Von Finckl podrzuci� monet� nad tabel� obstawia�. Moneta zakr�ci�a si� i potoczy�a poza plansz�. Von Finckl zacisn�� powieki i jedn� my�l� uruchomi� seri� asocjacji. O�mioro dzieci w wilgotnej izbie b�dzi�skiego krawca Finkelsztejna, szyj�cego cha�aty dla biedoty, para rodzic�w � zapalczywy suchotnik i troskliwa myszka w przekrzywionej peruce � para �mierdz�cych k�z, kt�re zimowa�y wraz z domownikami. Pierwszomajowy poch�d w B�dzinie i p�achty krwistych sztandar�w, czerwona twarz Szai Brodskiego, kt�ry �ciska nowego skarbnika �ydowskiej partii �Bund�, Bernarda Finkelsztejna, a potem po czterech miesi�cach otwiera partyjn� kas� i nie widzi stosu z�otych imperia��w, czerwony szal luksusowej dziwki w ��dzkim hotelu, czerwona robotnicza krew na b�dzi�skim bruku, czerwona krew bundowc�w, kt�rych sk�adki przynios�y mu fortun� w ��dzkim kasynie w �Grand Hotelu�. Von Finckl otworzy� oczy i powiedzia�:
��Stawiam na czerwone.
��Nie! � krzykn�a Sophie. � Masz postawi� na parzyste. Ta gra jest o mnie i ja mam tu te� co� do powiedzenia.
W�r�d zgromadzonych m�czyzn rozleg� si� szmer podziwu. Zawierano mi�dzy sob� zak�ady. Pot�ny brodacz o s�owia�skim akcencie i wygl�dzie wetkn�� w d�o� Richtera zwitek banknot�w.
��Parzyste! Ma przeczucie ta krasawica � hukn��.
��Genera� Basedow wie, co robi � szepn�� rzadkow�osy szpicbr�dka do Kn�fera i rzuci� Richterowi sto marek. � Parzyste!
��Czerwone � Kn�fer rzuci� na st� pi��dziesi�t marek.
Powsta�o du�e zamieszanie. M�czy�ni t�oczyli si� wok� sto�u i pokrzykiwali. �aden z nich nie o�mieli� si� dotkn�� Sophie. Richter zapisa� wszystko i podrzuci� kulk�.
��Les jeux sont faites. Rien ne va plus!
��Akceptuje pan, oczywi�cie, decyzj� madame von Lebetseyder? � von Stietencrott spojrza� pytaj�co na von Finckla.
��Ce que femme veut, Dieu le veut [17].
��Panie Richter, prosz� rozpoczyna�!
Kulka dosta�a si� w obroty ko�a i rozpocz�a sw�j taniec. Zatrzyma�a si� w przegr�dce �zero�, po czym � jakby wypchni�ta niewidzialn� spr�yn� � wytoczy�a si� i wpad�a w dziurk� oznaczon� �dwadzie�cia dziewi�� czerwone�. Ko�o zatrzyma�o si� i Richter og�osi� wynik. Von Finckl zamkn�� oczy i zobaczy� wiruj�ce kolory kasyna: jasny br�z, ziele� i z�oto. Wsta� od sto�u i wyszed� do hallu. Sophie rozp�aka�a si� i wybieg�a za nim. Kn�fer zainkasowa� sto marek i zbli�y� si� dyskretnie do drzwi sali. Von Stietencrott przyjmowa� gratulacje.
��R�wnie dobrze � powiedzia� Kn�fer do siebie � mogliby pogratulowa� rekinowi, �e rozerwa� tu�czyka.
��Krasawica nie trafi�a � rykn�� genera� Basedow, wchodz�c do hallu. � Wot sud�ba�
Krasawica sta�a obok von Finckla i g�aska�a go po policzku. Wybitny re�yser zagryza� wargi i zatapia� si� powoli w b�dzi�skich wspomnieniach. Kn�fer us�ysza� pytaj�cy ton jej g�osu. Podszed� bli�ej i us�ysza� odpowied� von Finckla.
��Tak, b�d�.
��Zawsze i mimo tego, co teraz nast�pi? � szloch deformowa� g�os Sophie.
��Jad� do Berlina i tam b�d� na ciebie czeka�. Po dw�ch miesi�cach zaczn� codziennie wychodzi� na dworzec Zoologischer Garten i czeka� na wieczorny poci�g z Wiesbaden. Codziennie b�d� mia� dla ciebie bukiet r� � von Finckl przyj�� od boya p�aszcz i kapelusz, poca�owa� Sophie w czo�o i oddali� si� spokojnie w oszroniony park � cmentarz zamro�onych kikut�w kasztanowc�w. Sophie chcia�a wyj�� za nim. Natkn�a si� jednak na masywn� sylwetk� stra�nika.
��O ile wiem, madame � powiedzia� cerber � powinna by� pani w pracy.
WROC�AW, NIEDZIELA 15 GRUDNIA, GODZINA PIERWSZA W NOCY
M�hlhaus podszed� do kryszta�owego lustra w �azience i otworzy� szeroko usta. Jego lewy g�rny kie� by� ca�kiem rozchwiany. Przycisn�� go mocno kciukiem i wyci�gn�� z dzi�s�a. Potem pstrykn�� palcami i z�b wpad� do umywalki. M�hlhaus poczu� smak krwi. Wyssa� go nie bez przyjemno�ci i zabra� si� do g�rnej jedynki. Po chwili trzyma� j� w palcach i ogl�da� pod �wiat�o brunatne plamy kamienia naz�bnego. Z�b stukn�� o porcelan� umywalki, dzwoni�c g�o�no. Dzwoni� z�b, dzwoni�a umywalka, dzwoni� telefon. M�hlhaus wrzasn�� i usiad� na ��ku.
��Mo�e to Jakob? � w ciemno�ci b�yszcza�y przera�one oczy �ony.
M�hlhaus w�o�y� palec wskazuj�cy do ust i stwierdzi� z ulg�, �e kiepski stan jego uz�bienia przez noc nie uleg� zmianie na gorsze. Potem podni�s� s�uchawk� i nic nie powiedzia�. Za to jego rozm�wca by� nadzwyczaj gadatliwy.
��Potrzebne mi s� pieni�dze, Herr Kriminaldirektor. Dwa tysi�ce. Tyle musz� zap�aci� ch�opakom z Wiesbaden, kt�rzy dysponuj� samochodem i pomog� mi wywie�� j� do Berlina. Tam przetrzymam j� w pewnej kryj�wce.
��Zaraz � mrukn�� M�hlhaus. � Za minut�.
Na�o�y� szlafrok, pantofle i pocieraj�c czubkiem j�zyka o nienaruszony kie�, pocz�apa� do przedpokoju. Ci�ko usiad� w fotelu i przycisn�� do ucha s�uchawk� drugiego telefonu.
��Wyt�umacz mi co�, Kn�fer � M�hlhaus by� jeszcze troch� zaspany. � Dlaczego tych dw�ch tysi�cy potrzebujesz na gwa�t?
��Ch�opaki z Wiesbaden s� hazardzistami i dzi� du�o przegrali w kasynie. Dostali od szefa kasyna po�yczk�. Jutro musz� mie� pieni�dze�
��P�jd� do kasyna i przegraj� je, idioto � warkn�� M�hlhaus. � Przegraj�, nigdzie z tob� nie pojad�, a pani Sophie Mock wyfrunie ci do innego kurortu�
��Je�eli nie oddadz� szefowi do jutra do dwunastej pi�ciu tysi�cy marek, mog� si� nie pokazywa� w Wiesbaden. A oni �yj� z tego miasta i z tego kasyna. Te pieni�dze to dla nich �by� albo nie by�. Musz� im zaraz da� odpowied�, czy dostan� jutro fors�.
��Pos�uchaj mnie, Kn�fer � M�hlhaus nie by� ju� zaspany. � Jest pierwsza w nocy, a twoja relacja mnie m�czy jak ujadanie przekupki. Dostaniesz pieni�dze. Wy�l� ci na poste restante. Ka�de kasyno ma dobry punkt pocztowy. Jutro b�dziesz je mia�. Powiedzia�e�, �e ci faceci du�o przegrali. Oznajmiam ci, �e � je�li mnie oszukujesz � to nie przegrasz du�o tak jak oni. Ty przegrasz wszystko.
M�hlhaus od�o�y� s�uchawk� i podrepta� do pokoju. Po�o�y� si� obok �ony i wyczu�, �e ona nie �pi.
��Kto to dzwoni�? Jakob? � zapyta�a l�kliwie.
��Dentysta � mrukn�� M�hlhaus, a czarna g�ucha senno�� odebra�a mu ch�� do dalszych r�wnie celnych dowcip�w.
WIESBADEN, NIEDZIELA 15 GRUDNIA, KWADRANS NA DRUG� W NOCY
Kn�fer otar� pot z czo�a, od�o�y� s�uchawk� i zszed� po marmurowych schodach do tajnego kasyna. Po wej�ciu za ci�kie d�bowe drzwi okryte purpurow� kotar� zakr�ci�o mu si� w g�owie od widoku nagich kobiet, kt�re z u�miechem przesuwa�y po ognistoczerwonym jedwabiu, jakim obite by�y sto�y, s�upki �eton�w. Kn�fer by� w swoim �yciu w wielu burdelach, w tym w kilku naprawd� drogich i ekskluzywnych, gdzie �wi�towa� szcz�liwe zako�czenia intratnych i trudnych zlece�, lecz nigdzie nie widzia� naraz tylu pi�knych kobiet. Ponadto skonstatowa�, �e nie ich nagie cia�a, lecz u�miechy s� przyczyn� jego przenikliwego niepokoju i podniecenia. W rozsuni�tych wargach, ods�aniaj�cych wilgotne pere�ki z�b�w, kry�a si� zach�ta i obietnica, za kt�r� trzeba by�o p�aci� pieni�dzmi i honorem.
�e warto by�o p�aci�, dowodzi�o zachowanie obecnych na sali m�czyzn, kt�rzy rzucali g�ry �eton�w, by zbli�y� si� do granicy, po kt�rej przekroczeniu obietnica staje si� rzeczywisto�ci�. Tylko von Stietencrott i jego m�ski personel roznosz�cy szampana i zak�ski nie bra� udzia�u w tej walce, a jedynie wymienia� got�wk� i weksle na �etony. Zrobi� to i w tej chwili, kiedy Kn�fer wr�czy� mu weksel opiewaj�cy na dwa tysi�ce marek. Zaprosi� go do gry, wskazuj�c na stolik, przy kt�rym o jasnow�os� krasawic� walczy� genera� Basedow z tuzinem innych rozpalonych na�ogowc�w. Sophie myli�a si� nieco, lecz nikt z graj�cych nie mia� o to do niej pretensji. Ponadto jej b��dy naprawia�a ciemnow�osa krupierka, kt�ra wprowadza�a j� dzisiejszego wieczoru w arkana zawodu. Odr�nia�a si� ona od Sophie nie tylko kolorem w�os�w. Nie by�a zupe�nie naga, lecz mia�a na sobie bia�y, wykrochmalony i bardzo kr�tki fartuszek, podkre�laj�cy jej �niad� karnacj�.
Kn�fer dopcha� si� z trudem do nowego miejsca pracy Sophie i zapali� papierosa, pilnie obserwuj�c sytuacj� przy stole. Jak si� szybko zorientowa�, Sophie by�a dodatkow� nagrod� dla gracza, kt�ry by wygra� pi�� tysi�cy marek. Ka�dy tysi�c marek by� symbolizowany przez zielonego s�onika z jadeitu. Genera� Basedow mia� przed sob� trzy takie s�oniki, szpicbr�dka � dwa, pozostali � �adnego. Wszyscy grali bardzo podobnie i asekurancko. Stawiali po sto marek na konkretne liczby i wci�� przegrywali. Nie tracili przy tym zbyt du�o, zachowuj�c wci�� mo�liwo�� zagrania va banque. To ostatnie zagranie wykonywali zw�aszcza ci pozbawieni s�onik�w. Kiedy zostawa� przed nimi jeden stos �eton�w, stawiali go na czerwone lub czarne i wygrywali drugi, i pojedynczo stawiali �etony na konkretne liczby. By�o to nudne, jednak nie na tyle, by pi�kny u�miech Sophie zosta� zdeformowany przez ziewni�cia.
Kn�fer postawi� przed sob� pi�� stosik�w �eton�w po trzysta marek i pokr�ci� odmownie g�ow�, gdy ciemnow�osa krupierka chcia�a je wymieni� na s�oniki. Po komendzie Faites vos jeux, kt�r� Sophie wym�wi�a z tak nienagannym akcentem, jakby ca�e �ycie sp�dzi�a w Monte Carlo, Kn�fer postawi� wszystko na czerwone. Ruch nie zrobi� wra�enia na wsp�graczach i nie zmieni� ich sposobu gry. Zaturkota�a kulka i detektyw zamkn�� oczy. Gdy je otworzy�, zobaczy� u�miech Sophie. Nowa krupierka przesuwa�a ku niemu jego pi�� stosik�w oraz pi�� dodatkowych. Ci�kie piersi ko�ysa�y si� nad sto�em i Kn�fer przysi�g�by, �e sutki ocieraj� si� o �liski jedwab. Wsta�, kiwn�� na kelnera i wypi� dwie lampki szampana � jedn� po drugiej.
��Ile trzeba wygra�, by otrzyma� nagrod� dodatkow�? � zapyta� siedz�cego obok m�czyzn�, kt�rym okaza� si� szpicbr�dka.
��Pi�� � us�ysza� odpowied� i przesun�� wszystko na czarne.
��Uwaga � za�piewa�a ciemnow�osa krupierka. � Pan gra o wszystko, co jest do zdobycia. Panowie, po ewentualnej wygranej tego pana gra na tym stole mo�e si� sko�czy�, o ile we�mie pan natychmiast nagrod� dodatkow�. Czy tak b�dzie, szanowny panie�
��Kn�fer. Nie wiem, czy tak b�dzie � us�ysza� sw�j zachrypni�ty g�os. � Nic nie powiem, by nie zapeszy�.
Basedow i szpicbr�dka, jedyni gracze, kt�rych by�o na to sta�, postawili na czerwone, czarne, parzyste i nieparzyste tak� sum�, jaka po wygranej da�aby im kwot� sze�ciu tysi�cy marek. Kn�fer zamkn�� oczy i wyt�umi� zmys� s�uchu. Nie m�g� go jednak zupe�nie wy��czy� i sprawi�, by nies�yszalne sta�y si� ogromne brawa, jakie rozleg�y si� przy stole. Otworzy� oczy i uzyska� nagrod� � najpi�kniejszy u�miech, jaki widzia� w �yciu. Niestety, takim samym u�miechem zosta� obdarzony szpicbr�dka. Kn�fer spojrza� na kulk�. Spoczywa�a w przegr�dce �dwa czarne�.
��Pan Kn�fer i pan Wlossok wygrali po sze�� tysi�cy marek, poniewa� pan Kn�fer postawi� na czarne, a pan Wlossok na parzyste � zagrzmia� g�os von Stietencrotta, kt�ry pojawi� si� przy stole Sophie, podobnie jak wi�kszo�� go�ci tajnego kasyna. � Dalej maj� prawo gra� tylko ci dwaj panowie, a przewaga cho�by jednej marki daje prawo do podj�cia dodatkowej wygranej, jak� s� wzgl�dy madame Lebetseyder.
Kn�fer, my�l�c o stwardnia�ych sutkach Sophie na purpurowym jedwabiu, postawi� wszystko na czerwone. Wlossok postawi� r�wnie� sze�� tysi�cy marek � tym razem na parzyste. Kn�fer zn�w zamkn�� oczy i po chwili us�ysza� brawa. Sophie u�miecha�a si� promiennie. Do Wlossoka.
WIESBADEN, PONIEDZIA�EK 16 GRUDNIA, WPӣ DO �SMEJ WIECZOREM
Kn�fer st�umi� ziewni�cie i podrapa� si� w ci�k� od nikotyny g�ow�. Chocia� spa� z kr�tkimi przerwami ponad trzyna�cie godzin, by� niewyspany, wymi�ty i przepe�niony zjedzonym przed chwil� posi�kiem, wczorajszym szampanem, w�ciek�ym erotycznym snem i silnym uczuciem frustracji, jakie trapi�o go od chwili, gdy Wlossok wygra� Sophie, a potem z kieszeniami pe�nymi �eton�w o pi�tej nad ranem wychodzi� wraz z ni� z tajnego kasyna. Kn�fer wypi� wtedy butelk� szampana i powl�k� si� do swojego numeru w �Nassauer Hof� trzymany pod rami� przez troskliwego Richtera. Teraz spojrza� na zegarek i stwierdzi�, �e w�a�nie min�o przepisowych czterna�cie godzin, kt�re Wlossok sp�dzi� z Sophie, a kt�rych jemu samemu odm�wi�a �bogini Ruletka�. Kn�fer stan�� przed ma�ym wisz�cym lustrem za parawanem, zimn� wod� z miednicy umy� twarz i przyliza� odstaj�ce tu i �wdzie w�osy. Potem ogoli� si�, ubra� w gors i smoking i � ss�c palec skaleczony spink� do mankiet�w � zszed� do hallu kasyna, by tam zainkasowa� pieni�dze od M�hlhausa.
Odebra� w punkcie pocztowym dwa tysi�ce marek i wszed� do hallu g��wnego. Zbli�y� si� do stra�nika i pokaza� mu wczorajsze zaproszenie.
��Ja do tajnego kasyna � szepn�� do niego.
��Bardzo prosz� � funkcjonariusz w uniformie odchyli� pluszow� kotar�, za kt�r� by�o wej�cie do piekie�.
Kn�fer uni�s� r�k� w ge�cie pozdrowienia i zszed� po szerokich, kr�tych schodach. Za chwil� znalaz� si� w�r�d pozbawionych okien �cian, jedwabnej purpury, przepi�knych nagich syren, kt�re wabi�y drgnieniem bioder, ko�ysaniem piersi i francuskim refrenem. Nie by�o w�r�d nich tej, o kt�rej nie przestawa� my�le�. Kn�fer zapali� cygaro i czeka�. Wtedy w ci�kiej g�owie us�ysza� g�os M�hlhausa: �Oznajmiam ci, �e � je�li mnie oszukujesz � to nie przegrasz du�o tak jak oni. Ty przegrasz wszystko�.
Kn�fer by� przes�dny jak ka�dy hazardzista. Brak Sophie przy stole i hucz�cy mu w czaszce g�os M�hlhausa uzna� za znaki ostrzegawcze. Nie powinien ponawia� gry pieni�dzmi, kt�re otrzyma� od M�hlhausa, poniewa� te pieni�dze ju� raz przegra� � wczoraj � i wystawi� na nie weksel. Musi zatem odda� je von Stietencrottowi, wynaj�� jaki� pok�j w Wiesbaden, przez dwa miesi�ce nie opuszcza� miasta, by dyskretnie �ledzi� Sophie. Dzi�ki szcz�liwemu zbiegowi okoliczno�ci spe�nione zosta�o polecenie M�hlhausa i von Stietencrott skutecznie �odizolowa�� Sophie na dwa miesi�ce. Los wykona� robot� za Kn�fera i ten powinien skaka� z rado�ci i spokojnie i weso�o sp�dza� zimowe ferie w kurorcie Wiesbaden. Jednak t� chwilow� rado�� burzy� mu zgrzytliwy g�os, kt�ry wci�� powtarza�: �Oznajmiam ci, �e � je�li mnie oszukujesz � to nie przegrasz du�o tak jak oni. Ty przegrasz wszystko�.
��Przegrasz wszystko, kiedy cho� na chwil� stracisz z oczu Sophie � dopowiedzia� sobie Kn�fer i porzuci� tajne kasyno oraz syreni �piew nagich krupierek.
WIESBADEN, PONIEDZIA�EK 16 GRUDNIA, DZIEWI�TA WIECZOREM
Von Stietencrott z trudem walczy� z ogarniaj�c� go furi�. Spojrza� w�ciek�ym, przekrwionym wzrokiem na Markusa Wielandta, kt�ry u�miecha� si� ironicznie, wypuszczaj�c nozdrzami s�upy papierosowego dymu, i zmusi� si� do grzecznego tonu:
��Drogi panie Wielandt, ju� mi pan to t�umaczy�. Jest pan pisarzem i chce pan opisa� stan psychiczny panny Lebetseyder na drugi dzie� po tym � jak pan to uj�� � �gdy zosta�a skonsumowana jako nagroda dodatkowa w erotycznej ruletce�. Cieszy mnie, �e pan tak powa�nie podchodzi do swojej pracy, ale w tej chwili panna Lebetseyder jest niedysponowana i nie �yczy sobie nikogo widzie�.
��Musia�o by� bardzo ostro � zauwa�y� Wielandt � je�eli ca�� dob� p�niej nie jest w stanie stan�� przy stole.
Od ataku apopleksji uchroni� von Stietencrotta dzwonek telefonu. Dyrektor kasyna podni�s� s�uchawk�, wys�ucha� kr�tkiej relacji i wrzasn��:
��Dawaj tutaj tego recepcjonist�!
Drzwi otworzy�y si� i do pokoju zape�nionego biedermeierowskimi meblami, paprociami i palmami wpad�o trzech pot�nie zbudowanych stra�nik�w i niewysoki recepcjonista w uniformie hotelu �Nassauer Hof�.
��Nazwisko? � krzykn�� von Stietencrott, celuj�c grubym wskazuj�cym palcem w pier� recepcjonisty.
��Zeissmann, Helmut Zeissmann � powiedzia� zapytany, staraj�c si� nie patrze� w oczy swojego szefa. Najwyra�niej trapi�a go choroba Parkinsona.
��M�wcie, Zeissmann � dyrektor chwyci� recepcjonist� za w�t�e ramiona � m�wcie wszystko.
��Pan Kn�fer przyszed� do mnie � Zeissmanna unieruchomionego w imadle r�k szefa pali�y iskry strzelaj�ce spoza jego monokla � p� godziny temu i zapyta�, czy pan Wlossok jest u siebie. Odpowiedzia�em zgodnie z prawd�, �e przed chwil� wr�ci�. Wtedy pan Kn�fer poszed� tam i jest do tej pory.
��Wiecie, �e Kn�fer jest poszukiwany przeze mnie za niezrealizowanie weksla?
��Tak, wiem � Zeissmann odwa�y� si� w ko�cu podnie�� drgaj�c� czaszk� i za�zawione oczy na fioletow� z gniewu twarz von Stietencrotta. � Dowiedzia�em si� o tym pi�� minut wcze�niej. Dlatego natychmiast zadzwoni�em po stra�nik�w. Dw�ch z nich stoi teraz pod drzwiami Wlossoka.
��Dzia�acie b�yskawicznie, Zeissmann � monokl b�ysn�� zadowoleniem. � Dostaniecie za to odpowiedni� gratyfikacj�. A teraz powiedzcie mi wszystko o madame Lebetseyder i o Wlossoku. Ile razy j� dzisiaj widzieli�cie?
��Dwa � Zeissmann rozlu�ni� si� i zacz�� klepa� d�o�mi kieszenie spodni, jakby czego� szuka�. Pisarz Wielandt poda� mu papierosa. � Dwa razy. Raz ko�o pi�tej rano. Wesz�a z panem Wlossokiem do jego numeru. Oko�o dwunastej pan Wlossok zadzwoni� do mnie i poprosi� o sprawdzenie odjazd�w poci�g�w do Wroc�awia. Sprawdzi�em i oddzwoni�em do niego. Po trzech godzinach, oko�o trzeciej, madame Lebetseyder wysz�a z hotelu. Wygl�da�o to tak, jakby chcia�a pospacerowa� po parku. Oko�o pi�tej pan Wlossok za��da� obiadu, kt�ry osobi�cie mu zanios�em.
��Nie m�g� tego zrobi� kto� z ni�szego personelu? � w g�osie von Stietencrotta nie by�o ironii.
��Wie pan, szanowny dyrektorze � Zeissmann u�miechn�� si� od ucha do ucha � wola�em to zrobi� osobi�cie, by zaznaczy�, �e bardzo szanujemy go�ci, kt�rzy du�o wygrywaj�.
��Chodzi�o wam raczej o napiwek � mrukn�� von Stietencrott. � Dalej, m�wcie dalej.
��Zanios�em mu obiad o pi�tej. By� sam. Potem nigdzie nie wychodzi�. P� godziny temu odwiedzi� go pan Kn�fer. Kr�tko po jego przyj�ciu pan Wlossok zadzwoni� do mnie i za��da� papieros�w. Zn�w zrealizowa�em zam�wienie osobi�cie. Pan Wlossok rozmawia� o czym� gor�czkowo z panem Kn�ferem. Potem wr�ci�em do recepcji i zadzwoni� do mnie intendent kasyna pan Hechs, kt�ry powiedzia�, �e pan Kn�fer jest poszukiwany przez pana dyrektora. Poinformowa�em o tym natychmiast stra�nik�w i od tego momentu stoj� oni pod drzwiami numeru Wlossoka i czekaj� na dalsze dyspozycje.
��Dzi�kuj� panu, Zeissmann � von Stietencrott ods�oni� garnitur z�b�w r�wnie autentycznych jak jego �von� przed nazwiskiem. � Nie zapomn� o panu. A teraz wszyscy � opr�cz pana Markusa Wielandta � wyj��!
Kiedy gabinet opustosza�, dyrektor zapad� si� w fotel i uni�s� wysoko brwi.
��Jakie� pytania, drogi panie Wielandt?
��Tak � pisarz by� najwyra�niej czym� zaniepokojony. Na jego twarzy odbi�o si� zdumienie ucznia szko�y powszechnej, kt�remu kazaliby wymieni� wszystkie formy podstawowe greckiego czasownika gignomai. � Nikt z pa�skich ludzi nie �ledzi� madame Lebetseyder? Jedyne, co pan o niej wie, to relacja recepcjonisty Zeissmanna? Pozwoli� pan, by ona najspokojniej w �wiecie wysz�a na spacer? A mo�e ju� w tej chwili nie ma jej w Wiesbaden? Nie zale�y panu na tak pi�knej krupierce? Przecie� ka�dy facet zastawi�by �oniny posag, by j� zdoby�!
��Drogi panie Wielandt � u�miechn�� si� von Stietencrott. � Czy�by si� pan zakocha� w madame Lebetseyder i boi si� pan, �e ju� jej wi�cej nie ujrzy? � z hebanowego pude�ka wyj�� cygaro, przyci�� je szczypczykami, a pude�ko pchn�� po b�yszcz�cym blacie biurka w stron� Wielandta. � Gdybym by� taki g�upi, jak pan s�dzi, nie prowadzi�bym od dwudziestu lat tego kasyna. Powiem panu co� bardzo ciekawego, czego pan nie wykorzysta, pod s�owem honoru, w swojej ksi��ce � von Stietencrott przyjrza� si� uwa�nie pisarzowi, kt�ry da� s�owo honoru, przyciskaj�c r�k� do serca. � W umowie, kt�r� podpisa�a ta kurwa i jej alfons, stoi jak byk, �e je�li ona da nog�, b�dzie dla mnie pracowa� ten re�yser ze spalonego teatru. A za nim krok w krok idzie m�j goryl. Jego ju� nie wypuszcz� z r�k�
��I co? � Wielandt roze�mia� si� gromko, notuj�c w pami�ci, by zapisa� j�zykow� metamorfoz� von Stietencrotta: z wytwornego salonowca sypi�cego obcoj�zycznymi cytatami w wulgarnego prostaka. � Nagi von Finckl b�dzie si� k�ad� na stole do ruletki i przesuwa� �opatk� stosiki �eton�w? Godnego zast�pc� ma ta Lebetseyder!
��Cz�owieku, jedyne, co b�dzie ��czy�o tych dwoje, to praca w tajnym kasynie. Ten �ydek zarobi dla mnie wi�cej ni� jego dama.
��Jako nagi krupier? � zapyta� ponownie Wielandt. Spowa�nia� jednak i nie obrazi� si�, kiedy us�ysza� szept von Stietencrotta:
��Jako m�j szuler, durniu.
WIESBADEN, PONIEDZIA�EK 16 GRUDNIA, W Pӣ DO DZIESI�TEJ
Von Stietencrott i Wielandt szli korytarzem prowadz�cym do numeru Wlossoka. Nie mieli na sobie palt ani kapeluszy, mimo �e hotel �Nassauer Hof� by� po drugiej stronie ulicy. Za nimi miarowo podrzucali brzuchami dwaj stra�nicy i podrygiwa� recepcjonista Zeissmann. Chmura dymu z cygar wpada�a w otwarte usta stra�nik�w i spowija�a trz�s�c� si� g�ow� Zeissmanna.
��Zobaczysz pan teraz � z cygara von Stietencrotta oderwa� si� s�upek popio�u i frun�� na czerwony chodnik � jak ja post�puj� ze skurwysynami, kt�rzy nie oddaj� mi forsy.
Stan�li pod drzwiami numeru i von Stietencrott waln�� w nie kilkakrotnie pi�ci�. Drzwi si� otworzy�y. Dyrektor i pisarz weszli do pokoju. Na pod�odze le�eli na brzuchach Wlossok i Kn�fer, a ich bladosine twarze odwr�cone by�y ku wchodz�cym. Otwarte oczy zalewa�o bielmo, napr�one grdyki omal nie rozerwa�y sk�ry gard�a.
��Scheisse, kto� im odkr�ci� �by o sto osiemdziesi�t stopni � mrukn�� jeden ze stra�nik�w.
Von Stietencrott podszed� do trupa Kn�fera i odwr�ci� go na plecy. Ci�ka g�owa zakr�ci�a si� dooko�a na wiotkim sznurze szyi. Von Stietencrott si�gn�� do wewn�trznej kieszeni smokingu nieboszczyka i wyj�� zw�j banknot�w.
��Co pan robi, dyrektorze? � krzykn�� Wielandt. � Nie wolno niczego rusza�, trzeba wezwa� policj�.
��Mam nie rusza� mojej forsy? � dyrektor zgasi� cygaro w sosie p�ywaj�cym w jednym z talerzy stoj�cych na stole.
��Reszta to sprawa policji i pa�ska. Tak, pa�ska� � von Stietencrott klepn�� Wielandta w pyzaty policzek. � Widzi pan, w moim kasynie nigdy nie brakuje temat�w dla pisarzy.
��Co oni maj� w g�bie? � zapyta� jeden ze stra�nik�w, schyliwszy si� nad trupami.
��Jakie� kartki � odpowiedzia� drugi. � Wygl�daj� mi na kartki z kalendarza.
WROC�AW, CZWARTEK 19 GRUDNIA, GODZINA SZ�STA RANO
Wroc�aw przyduszony by� napuchni�tymi k��bami szarych chmur, z kt�rych sypa�y si� lepkie p�aty �niegu. Viktor Ziesch, pomocnik administratora szpitala �w. Jerzego przy Mehlgasse, zdj�� sztywn� czapk� z daszkiem, powachlowa� si� ni�, rozpi�� szynel i opar� si� na szufli do odgarniania �niegu. Ziesch by� natur� refleksyjn� i nade wszystko lubi� chwile zadumy, kt�re nachodzi�y go nagle, kaza�y przerywa� prac� i zastanawia� si� nad otaczaj�cym go �wiatem i jego mieszka�cami. Zieschowi zdawa�o si�, �e przenika wzrokiem �ciany czynszowych kamienic przy Mehlgasse i widzi ich mieszka�c�w: oto fryzjer Slotosch z trudem budzi si� i z �alem opuszcza bezpieczny schron pierzyny, zanurza g�ow� w zimnej miednicy, przyklepuje odstaj�ce w�osy i wykr�cone w�sy, a potem schodzi do swojego zak�adu na rogu ko�o urz�du stanu cywilnego. Krawcowa, pani Wiedemann, wysuwa spod nocnej koszuli n�k� i popycha ni� pe�ny nocnik w stron� starej s�u��cej, kt�ra faszeruje drewnem kuchenny piec. Za chwil� zejdzie na d� szynkarz Scholz i b�dzie �aja� dozorc� Hanuschka za to, �e nie odgarn�� �niegu z chodnika przed jego lokalem. Dozorca nie oczyszcza teraz szyldu jego gospody, poniewa� rozcina szufl� skrystalizowane kraw�dzie starych bry� �niegu i przep�dza bezpa�skiego psa, kt�ry w poszukiwaniu jedzenia wtyka mord� w piwniczne okienko i pr�buje wspina� si� przednimi �apami na kraw�dzie �eliwnych kub��w z popio�em, wystawionych przez dozorc� na ulic�. Ziesch patrzy w g�r�, w stron� szpitala, i widzi brodatego, dystyngowanego m�czyzn�, otwieraj�cego okno. Ziesch prawie czuje aromatyczne chmury tytoniu �Austria�, kt�re opuszczaj� pok�j chorego, i zastanawia si�, czy nie donie�� dyrekcji na palacza. Napotyka jednak uwa�ny wzrok m�czyzny i macha r�k�: �A co mnie to obchodzi!� M�czyzna odwraca si� do ��ka chorego i widzi, �e pacjent ju� nie �pi.
��Obudzi� si� pan, Mock. Spa� pan dwadzie�cia godzin. Wcze�niej jeszcze d�u�ej. Ca�y tydzie� w �pi�czce. Mo�e pan m�wi�?
Mock poruszy� twierdz�co g�ow� i zorientowa� si�, �e tkwi ona w czym� sztywnym. Nast�pne, co poczu�, to pieczenie rozrywaj�ce mu sk�r� na brodzie. Zamkn�� oczy i stara� si� przeczeka� rw�cy strumie� b�lu.
��To silne i do�� g��bokie otarcie sk�ry � Mock us�ysza� zgrzytliwy g�os M�hlhausa. � Sprz�czka od paska rozora�a brod�. Dozna� pan ponadto p�kni�cia kr�gu szyjnego. Jest pan unieruchomiony w gorsecie. To wszystko. Wyjdzie pan z tego � w g�osie M�hlhausa zagra�a nuta weso�o�ci. � Witam z powrotem na tym �ez padole.
Przed oczami Mocka przesun�y si� w zwolnionym tempie wypadki ostatnich dni: robak wkr�caj�cy si� w oko trupa w warsztacie szewskim, por�bany na kawa�ki Honnefelder, piek�ca sucho�� kaca, gwa�t na Sophie, jej ucieczka, bezimienna prostytutka z odr�ban� g�ow�, sina opuchlizna na kosmatych plecach rajcy Geissena, �ledztwo prowadzone wraz z dyrektorem Hartnerem, �zapomnij o tej kurwie, zajmij si� robot�, by o niej nie my�le�!�, szcz�liwe rodziny w skromnych szcz�liwych domach, bieleje Wroc�aw, staje si� bielszy ni� �nieg, Asperges me, Domine, hyssopo, et mundabor; lavabis me, et super nivem dealbabor [18].
��Uratowa� pana wo�ny Biblioteki Uniwersyteckiej, niejaki Josef Maron � ci�gn�� M�hlhaus. � Nie chcia� by� pa�skim Charonem � zachichota�.
��Zapomnia�em dla niego obola � Mock zamkn�� oczy i zasn��. Spa� jednak tylko przez chwil�, w kt�rej powolny rytm przesuwaj�cych si� niedawnych zdarze� przybra� na sile. Z trudem odwr�ci� si� na bok i bluzgn�� wymiocinami na szpitalne linoleum w granitowy dese�.
WROC�AW, CZWARTEK 19 GRUDNIA, GODZINA DRUGA PO PO�UDNIU
Mock obudzi� si� po raz kolejny tego dnia i natychmiast podni�s� si� na ��ku. Krew uderzy�a mu do g�owy, szyj� przeszy� przenikliwy b�l, a otarta broda bole�nie nacisn�a na szorstk� kraw�d� gorsetu. Upad� na poduszk� i pozwoli� strugom potu p�yn�� po czole. Potem wolno wyci�gn�� r�k�, nacisn�� guzik przy ��ku i po chwili ujrza� w pokoju siostr� boromeuszk�.
��Czy ten pan, kt�ry by� u mnie dzi� rano � wyszepta� � jest tu gdzie� jeszcze?
��On tu jest od kilku dni � siostra spu�ci�a skromnie oczy. � I nie odchodzi od pana. Chyba �e do �azienki albo zapali�. Zaraz przyjdzie. Czy co� jeszcze?
Mock chcia� pokr�ci� przecz�co g�ow�, ale przypomnia� sobie o p�kni�tym kr�gu szyjnym. Nie powiedzia� zatem nic, a siostra rozwia�a si� w bieli szpitalnego wn�trza. Zamiast niej pojawi� si� M�hlhaus, ogrzewaj�cy d�onie ciep�ym cybuchem.
��O, zn�w pan si� obudzi�! � powiedzia�. � Mam nadziej�, �e nie zareaguje pan z takim obrzydzeniem na kolejny powr�t do rzeczywisto�ci.
��Do czeg� tu wraca�? � sapn�� Mock i zamkn�� oczy. Zobaczy� wtedy zupe�nie inny obraz: noc, M�hlhaus �pi na �elaznym szpitalnym krze�le, popi� z cybucha rozsypany na jego kamizelce.
��Dzi�kuj� panu, dyrektorze � Mock otworzy� oczy � za to, �e jest pan przy mnie. To jak czuwanie przy zmar�ym. Ostatni ho�d�
��Tak, czuwam przy panu � powiedzia� wolno M�hlhaus. � Jako pa�ski przyjaciel i zwierzchnik. Zreszt� jedno ��czy si� z drugim. Zwierzchnik chce, by wr�ci� pan do pracy. Przyjaciel wierzy, �e praca pana uleczy.
Mock spojrza� na przedmiot stoj�cy w rogu pokoju. By� to mosi�ny stela� z dwiema obejmami. W dolnej tkwi� dzban z wod�, w g�rnej � miednica. Nad miednic� wznosi� si� s�upek z lusterkiem. Sprz�t by� misternie ozdobiony kluczami wiolinowymi. Spawacz musia� by� melomanem. Na brzegu miednicy wida� by�o pian� do golenia upstrzon� czarnymi punktami zgolonego zarostu. Mock potar� brod� i stwierdzi�, �e jest g�adka.
��Kto mnie tu goli? � szepn��.
��Ja � odpowiedzia� M�hlhaus. � Powinienem by� fryzjerem. Pa�ska obdarta broda by�aby dla ka�dego mistrza nie lada wyzwaniem.
��Po co? Dlaczego pan si� mn� zajmuje? I tak nie wr�c�. Bo niby do czego? � mrukn�� Mock.
��Mam odpowiada� jako zwierzchnik czy przyjaciel?
��Wszystko jedno.
��Wr�ci pan do �ony i do roboty.
Mock podni�s� si�, nie zwracaj�c uwagi na b�l, wsta� i chwyci� obiema r�kami za gorset, jakby chcia� go �ci�gn�� przez g�ow�. Jego stopy zacz�y szuka� but�w, a r�ce wyswobadza� si� z r�kaw�w koszuli nocnej. Po chwili nie by� w stanie ignorowa� b�lu. Pad� na ��ko i wbi� oczy w M�hlhausa. Ten, nieco wystraszony zachowaniem podw�adnego, przypomnia� sobie ostrze�enia lekarza, by nie denerwowa� pacjenta, i postanowi� wyrzuci� z siebie wszystko.
��Niech pan pos�ucha, Mock � M�hlhaus upycha� gor�czkowo tyto� w cybuchu. � Trzy dni temu rozmawia�em z Kn�ferem. Znalaz� pa�sk� �on� w Wiesbaden i dzi�, a najdalej jutro, b�dzie ona w Berlinie. Tam Kn�fer umie�ci j� w pewnym mieszkaniu i jakie� jego przyjaci�ki b�d� jej pilnowa�y dniem i noc�. Nie zabraknie jej niczego. Jak tylko zako�czy pan spraw� �mordercy z kalendarza�, odbierze pan j� z Berlina i b�dzie po wszystkim. Pa�ska hipoteza o powtarzaniu si� zbrodni jest przekonuj�ca.
��I co teraz, M�hlhaus? � Mock jeszcze nigdy nie zwraca� si� tak do swojego szefa. � Trzyma mnie pan w szachu, co? Znajd�cie, Mock, �morderc� z kalendarza�, a ja wam powiem, gdzie jest wasza �ona � na�ladowa� zgrzytliwy g�os M�hlhausa. Jeszcze raz poderwa� si� i usiad� na ��ku. � Prosz� mnie teraz uwa�nie pos�ucha�. � Mam w dupie t� robot� i tego gada, kt�ry zabija alkoholik�w, hitlerowc�w i skorumpowanych polityk�w. Interesuje mnie tylko moja �ona i teraz wstan�, ubior� si� i pojad� do Berlina. Znajd� Kn�fera w mysiej dziurze i on mi powie, gdzie jest Sophie. Rozumie pan? Tak w�a�nie teraz zrobi�.
��Zapomina pan � M�hlhaus chwyci� si� ostatniej deski ratunku � �e zgin�a jeszcze m�oda dziewczyna. Dziwka, kt�ra za par� fenig�w robi�a wszystko, co si� tylko zamarzy�o kanaliom takim jak Geissen. Ale mia�a ona dopiero dziewi�tna�cie lat i zanim umar�aby na syfilis, mog�a jeszcze troch� po�y�
��Co mnie obchodz� jakie� bezimienne dziwki � Mock zadzwoni� zn�w po siostr�. � Nawet nie ma jak jej wpisa� do akt. Ja jad� po inn� dziwk� I j� zmieni� Nigdy ju��
��Co pan z ni� zrobi, do cholery, kiedy ju� pan j� znajdzie? � wrzasn�� M�hlhaus.
��Obejm� j� za szyj� � odpowiedzia� spokojnie Mock � i poprosz� o�
Wesz�a siostra i zacz�a protestowa�, kiedy pacjent oznajmi� jej zamiar opuszczenia szpitala. Bas Mocka by� rozcinany przez histeryczny sopran siostry. M�hlhaus pr�bowa� uchwyci� w tym szumie jedn� my�l, kt�ra nie dawa�a mu spokoju, kt�ra mia�a by� kontrargumentem na co�, co do czego Mock ca�kowicie si� pomyli� i czego nie uwzgl�dni�. To nie by�o obj�cie za szyj� Sophie, by j� u�ciska� lub udusi�, to by�o co�, co Mock powiedzia� wcze�niej, co�, co si� nie zgadza�o z prawd�. Tak, ju� wiedzia�.
��Cicho, do cholery! Niech si� siostra na chwil� zamknie! � wrzasn�� M�hlhaus i z zadowoleniem przyj�� furkotanie nakrochmalonego fartucha w drzwiach pokoju. � Dlaczego pan uwa�a, �e ta prostytutka by�a bezimienna? Zidentyfikowa� j� ojciec, zaniepokojony jej nieobecno�ci� w miejscu pracy, w kt�rym sam j� zreszt� umie�ci�. Niez�y dra�, co? By� alfonsem w�asnej c�rki � wyrzuca� z siebie s�owa z szybko�ci� karabinu. � Pracowa�a w tym burdelu dopiero trzy dni i kole�anki po fachu zna�y tylko jej pseudonim. Ojciec zidentyfikowa� j� przedwczoraj. Musi pan z�apa� morderc� tej dziewczyny� Pan w tej sprawie najg��biej siedzi� Pan ma nowe pomys�y� Ta ofiara to nie hitlerowska kanalia ani zapijaczony muzyk� To zwyk�a dziewczyna zmuszona do nierz�du przez w�asnego ojca!
��M�wi pan �przez ojca�? � Mock wci�� siedzia� na ��ku. � Jak si� ona nazywa�a? Powiedz pan!
��Rosemarie Bombosch.
Kiedy pad�o to nazwisko, Mock umilk�. M�hlhaus sapa� i szuka� zapa�ek. Zazgrzyta�a draska, fajka buchn�a iskrami. W drzwiach stan�� lekarz i otworzy� usta, by zbeszta� M�hlhausa za palenie. Nie zd��y� tego uczyni�, bo nagle odezwa� si� Mock:
��Dzi�kuj� panu, doktorze, za opiek�, ale opuszczam pa�ski szpital. Wypisuj� si�!
��Nie wolno panu! � m�ody lekarz podni�s� g�os. � Musi pan jeszcze by� u nas kilka dni� Z lekarskiego punktu widzenia nie ma tak pilnych spraw, kt�re by�
��S� pilniejsze sprawy ni� lekarski punkt widzenia!
��A jakie� to sprawy, m�j �askawco, mog� by� wa�niejsze od rozstrzygania o zdrowiu pacjenta? � lekarz spojrza� ironicznie na oblicze Mocka kr�c�ce si� bezradnie w sztywnym gorsecie.
��Musz� wpisa� jedno nazwisko do policyjnej kartoteki � powiedzia� Mock. Wsta� z ��ka i s�aniaj�c si�, podszed� do okna. Wyjrza� przez nie i napotka� wzrok Viktora Ziescha, kt�ry � dotkni�ty nag�ym atakiem refleksji nad �wiatem i lud�mi � po raz kolejny dzisiaj przerwa� odgarnianie �niegu.
WROC�AW, CZWARTEK 19 GRUDNIA, GODZINA CZWARTA PO PO�UDNIU
Heinrich M�hlhaus si�gn�� na p�k� i wyci�gn�� ma�y kwadratowy starodruk. Wa��c go przez chwil� w d�oni, uwa�nie przygl�da� si� bibliotecznej drabinie, kt�ra zako�czona by�a dwoma hakami. Zaczepiono je o �elazn� rur�, biegn�c� wzd�u� p�ki z ksi��kami na wysoko�ci oko�o trzech metr�w nad ziemi�. M�hlhausa zainteresowa�a nagle liczba szczebli i zacz�� je liczy�. Nie m�g� jednak doko�czy� tej czynno�ci, poniewa� wy�sza partia drabiny by�a prawie ca�kowicie zas�oni�ta przez obszerny fartuch magazyniera, w jaki ubrany by� jego podw�adny Eberhard Mock. Radca kryminalny poprawia� co chwil� str�j, wk�ada� r�k� za chirurgiczny gorset drapa� si� po uwi�zionej w nim szyi i cichym, zachrypni�tym g�osem rozpoczyna� odpraw� w magazynie Biblioteki Uniwersyteckiej. Dyrektor Hartner siedz�cy za biurkiem bibliotekarza Smetany, kt�ry nieoczekiwanie sko�czy� dzi� wcze�niej prac�, z niepokojem obserwowa�, jak zgromadzeni w magazynie policjanci kr�c� w palcach papierosy, wyci�gaj� zapa�ki i przypominaj�c sobie o zakazie palenia, nerwowo wrzucaj� je do kieszeni. Popatrzy� na map� Wroc�awia rozpostart� na drewnianym skrzydle stojaka, na trzy szpilki z czerwonymi g��wkami wbite w oblane fos� serce miasta, a potem przeni�s� poirytowane nieco spojrzenie na M�hlhausa, przegl�daj�cego z uwag� ma�y starodruk. Czu� si� nieswojo w tym miejscu magazynu � przy jego ko�cowej �cianie przylegaj�cej do ko�cio�a NMP na Piasku. Wszyscy bibliotekarze i magazynierzy unikali przebywania tutaj, gdzie zawsze by�y lodowate przeci�gi, a z g�rnych p�ek wypada�y wci�� te same ksi��ki.
��Dziwi was z pewno�ci�, moi panowie � rozpocz�� Mock � �e dzisiejsza odprawa odbywa si� w tak nietypowym miejscu i w dodatku p�no po po�udniu, kiedy zwykle ko�czycie prac�. Wyja�ni� to mo�na jedynie najwy�sz� poufno�ci� prowadzonego przez nas �ledztwa. Poniewa� uleg�em wypadkowi i dozna�em uszkodzenia gard�a, b�d� m�wi� kr�tko i oddam za chwil� panom g�os. Podejrzewam, �e zab�jstwa Gelfrerta, Honnefeldera i Geissena, dokonane przez �kalendarzowego zab�jc�, maj� jaki� zwi�zek z miejscami, w kt�rych znaleziono cia�a. Zwi�zek ten mo�e by� znacznie oddalony w czasie. St�d moje poszukiwania biblioteczne i archiwalne, w kt�rych nieocenion� pomoc� s�u�y mi dyrektor Hartner. A teraz do rzeczy � Mock usiad� na przedostatnim szczeblu drabiny i zakaszla� sucho. � Panowie po kolei zreferuj� mi swoje zadania w kontek�cie tego, co powiedzia�em. Reinert?
��Razem z Kleinfeldem i Ehlersem �ledzimy Aleksieja von Orloffa � Reinert spojrza� na stoj�cych obok wymienionych przez siebie koleg�w. � Nie bardzo wiemy dlaczego. Trudno mi zatem cokolwiek zreferowa�, bo nie mam poj�cia, jak to zadanie mie�ci si� w kontek�cie, o kt�rym wspomnia� pan radca.
��Pomog� panu � mrukn�� Mock. � Co m�wi von Orloff podczas swoich seans�w?
���e koniec �wiata jest bliski � odpowiedzia� Reinert.
��Jakie ma na to dowody?
��Twierdzi, �e wype�niaj� si� jakie� przepowiednie � odezwa� si� Kleinfeld � i przedstawia je. Zapisa�em cytowane przez niego miejsca r�nych �wi�tych ksi�g. Trzeba przyzna�, �e fragmenty Pi�cioksi�gu Moj�eszowego przytacza we w�asnym przek�adzie�
��A czy jego dowody zahaczaj� o co�, co mo�e interesowa� nasz� komisj� zab�jstw? � Mock machn�� r�k�, jakby chcia� odgoni� s�owa Kleinfelda.
Zapad�a cisza. W magazynie panowa� mrok roz�wietlany jedynie nik�ym �wiat�em lamp pal�cych si� tu i �wdzie. Policjanci wygl�dali jak spiskowcy lub uczestnicy tajemnego misterium. Fartuch Mocka sp�ywa� po szczeblach drabiny niczym szata kap�ana.
��Tak � w g�osie Kleinfelda zacharcza�y tytoniowe nuty. � Von Orloff przytacza� te� dow�d �kryminalny�. Rzekomo odnawiaj� si� teraz dawne zbrodnie� Zbrodnie pope�nione dawno temu�
��Jak dawno?
��Przed wiekami � Ehlers klepn�� si� po �ysej czaszce, jakby sobie co� przypomnia�.
��Czy zbrodnie te odnawiaj� si� we Wroc�awiu? Co o tym m�wi nasz guru?
��Tak. We Wroc�awiu, w Berlinie, w ca�ej Europie i na ca�ym �wiecie � Reinert wyra�nie �le si� czu� w zimnym magazynie, gdzie pod kamienn� pod�og� spoczywa�y w kryptach szkielety zakonnik�w. � Guru twierdzi, �e zbrodnie odnawiaj� si� wsz�dzie, a to oznacza, �e koniec �wiata jest bliski�
���wietnie pan to pami�ta, Reinert � Mock m�wi� coraz ciszej. � We Wroc�awiu przed wiekami dokonano jakich� morderstw, kt�re teraz si� powtarzaj� albo odnawiaj�, jak twierdzi von Orloff. Przed wiekami Wroc�aw by� bardzo ma�y i mie�ci� si� w obr�bie fosy staromiejskiej. A teraz sp�jrzcie, panowie, na map� Gelfrerta, Honnefeldera i Geissena zabito na terenie ograniczonym fos�� Rozumiej� panowie moj� hipotez�?
��Tak � M�hlhaus od�o�y� starodruk na miejsce. � Tylko �e nie mamy �adnej pewno�ci, i� morderstwa tych trzech ludzi mia�y przed wiekami swoje pierwowzory�
��To zadanie moje i doktora Hartnera � Mock zszed� z drabiny i pieszczotliwie pog�adzi� stos ksi��ek i kilka skrzynek katalogowych na biurku Smetany. � Wy macie depta� po pi�tach von Orloffowi i spr�bowa� odpowiedzie� na pytanie, czy guru nie stara si� osobi�cie przyspiesza� ko�ca �wiata, odtwarzaj�c dawne zbrodnie.
��Wybaczy pan, panie radco � Kleinfeld skromnie spu�ci� oczy. � Ale to nie jest zadanie ani pa�skie, ani doktora Hartnera� To zadanie von Orloffa. To on, chc�c przyci�gn�� do swojej sekty, musi udowodni�, �e odnawiaj� si� zbrodnie� I robi� to podczas wyst�pie�. Ludzie pytali go, jakie to mianowicie zbrodnie teraz si� powtarzaj�. A on dawa� przyk�ady morderstw z r�nych cz�ci Europy�
��Z Niemiec te�? � zapyta� Mock.
��Tak. Z Wiesbaden � odpar� Kleinfeld.
��A z Wroc�awia? � Mock rozpaczliwie odrzuca� my�l o Sophie, kt�r� wywo�a�o miejsce jej urodzenia.
��Na wyk�adzie, kt�rego wys�ucha�em, nic nie m�wi� o Wroc�awiu.
��A wy s�yszeli�cie od niego co� o Wroc�awiu? � Mock zwr�ci� si� do Reinerta i Ehlersa.
��Nie pami�tacie, co m�wi�? � M�hlhaus podni�s� g�os. � To po co tam w og�le chodzili�cie?
��Za pozwoleniem, panie dyrektorze � rzek� Mock pojednawczo. � Oni z pewno�ci� wszystko �adnie zapisali w raportach, prawda?
Reinert i Ehlers skin�li g�owami.
��To przynie�cie mi swoje raporty! � g�os Mocka zdradza� podniecenie. � Migiem, do cholery! Ponadto sprawd�cie, od kiedy von Orloff dzia�a we Wroc�awiu�
��Wszystko ju� wiemy � Reinert rozejrza� si� niespokojnie po bibliotecznym lochu, zapi�� palto i nasadzi� na g�ow� kapelusz. � Nie mamy chwili do stracenia. Znamy swoje zadania�
��A jakie zadanie ma pan Meinerer? � M�hlhaus spojrza� ciekawie na Mocka.
��Oddelegowa�em go do specjalnych porucze� � odpowiedzia� spokojnie zapytany. � Pomo�e mi przy kwerendzie bibliotecznej.
M�hlhaus skin�� g�ow� trzem policjantom i wszyscy ruszyli ku wyj�ciu. W ciemnej piwnicy pozosta� Mock, Hartner i Meinerer.
��Chwileczk�! � krzykn�� Mock i ruszy� za M�hlhausem. � Niech pan mi odpowie na pytanie � przytrzyma� swojego szefa za r�kaw. � Dlaczego po mojej pr�bie samob�jczej pozwoli� pan Ehlersowi, Reinertowi i Kleinfeldowi kontynuowa� czynno�ci, kt�re im zleci�em? Przecie� wyda�em im polecenia, nie konsultuj�c ich z panem� Samob�jstwa pope�niaj� wariaci� Dlaczego pozwoli� im pan wykonywa� rozkazy wariata?
M�hlhaus spojrza� na Mocka, a potem na swoich podopiecznych, kt�rzy nader ch�tnie opuszczali biblioteczno-klasztorne katakumby. Kiedy odg�osy ich krok�w zastuka�y u g�ry schod�w, pochyli� si� w stron� Mocka:
��Samob�jcy nie s� wariatami i zwykle maj� racj� � powiedzia� i wyszed� z magazynu.
WROC�AW, CZWARTEK 19 GRUDNIA, GODZINA PI�TA PO PO�UDNIU
Li�cie palm w gabinecie Hartnera porusza�y si� lekko w podmuchach dymu z cygar. Dyrektor biblioteki i zakuty w chirurgiczny gorset policjant milczeli, patrz�c, jak wo�ny i Meinerer przynosz� z magazynu stos ksi��ek i kart katalogowych i uk�adaj� je na sekretarzyku i biurku dyrektora.
��Dzi�kuj� panu, Meinerer � Mock przerwa� milczenie. � Dzisiaj ma pan ju� wolne. Ale od jutra czeka na pana stare zadanie�
��Nie mogli�my si� od razu tutaj spotka�? � Meinerer z hukiem postawi� na sekretarzyku du�e pud�o z kopiami kart katalogowych. � Tu s� z�e warunki do odprawy? Musieli�my schodzi� do tej piwnicy? I dlaczego tylko ja spo�r�d koleg�w d�wigam to wszystko? Czy ja jestem jakim� wo�nym?
Mock spogl�da� przez d�u�sz� chwil� na swojego podw�adnego. B�l przenika� szyj� i wwierca� si� mi�dzy �opatki. Nie m�g� prze�kn�� �liny ani ruszy� g�ow�. Jedyne, co m�g� zrobi�, to wpatrywa� si� dalej w ma�e oczy Meinerera, a po jego wyj�ciu zadzwoni� do Herberta Domagalli i zaproponowa� mu nowego pracownika komisji obyczajowej, m�odego, ambitnego Gustava Meinerera.
��Musieli�my tam si� spotka� � szepn�� Mock i poczu�, �e jest dla Meinerera zbyt wyrozumia�y. Zmieni� natychmiast ton. � A teraz zamknij si� i ruszaj do domu� Poniewa� nie znasz �aciny, twoja pomoc przy czytaniu Antiquitates Silesiacae nie na wiele mi si� przyda. To wszystko. Adieu!
��Swoj� drog� � Hartner wsta�, za�o�y� r�ce do ty�u i zamkn�� drzwi za wychodz�cym bez s�owa po�egnania Meinererem � chcia�em zada� panu, drogi radco, to samo pytanie. Dlaczego spotkali�my si� w magazynie?
��W magazynie nie ma nikogo opr�cz duch�w � Mock umie�ci� cygaro mi�dzy dzi�s�em a �ciank� policzka � a nawet je�li s�ucha�y naszej rozmowy i pozna�y tajemnic� �ledztwa, nie s� gro�ne. To nie one zabi�y i nie one zostawi�y na miejscu zbrodni kartki z kalendarza� To zrobili ludzie � historycy, erudyci potrafi�cy dotrze� do dawnych wydarze� i fakt�w, a tak�e czytaj�cy stare ksi�gi i kroniki. Takich jest ca�e mn�stwo w instytucji, kt�rej pan jest dyrektorem. Zar�wno uczeni, jak i pa�ski personel� Wszyscy mog� by� podejrzani i dlatego lepiej, by nikt nie wiedzia� o naszej odprawie�
Mock bardzo si� zm�czy� d�ug� wypowiedzi�. Sapa� g�o�no i dotyka� palcem otartej brody. Czu� przebijaj�ce si� przez sk�r� ziarna zarostu.
��Chyba pan nie sugeruje � Hartner pr�bowa� ukry� wzburzenie � �e w�r�d moich ludzi kto� m�g�by�
��Za d�ugo si� znamy, dyrektorze � powiedzia� cicho Mock. � Nie musi pan odgrywa� przede mn� �wi�cie oburzonego. Poza tym do�� mam tej dyskusji� Bierzmy si� do pracy� Musimy zrobi� spis wszystkich morderstw w dawnym Wroc�awiu, bo ten von Orloff czy jaki� inny wyznawca ko�ca �wiata mo�e je na�ladowa�, i b�d� gin�� niewinni ludzie�
��O ile s� tacy w tym mie�cie � zauwa�y� sucho Hartner i zamarzy� o kurze na zimno w sosie majonezowym, zag��bi� si� w fotelu, poprawi� binokle i rozpocz�� lektur� Antiquitates Silesiacae Barthesiusa. Na biurku le�a�y notes i dobrze naostrzony o��wek. Mock usiad� przy sekretarzyku i rozpocz�� lektur� ��wiata przest�pczego w dawnym Wroc�awiu� Hagena od indeksu rzeczowego. Pod has�em �zab�jstwa� widnia�y odsy�acze do kilkunastu stron. Id�c za pierwszym, znalaz� si� na stronie sto dwunastej. By�a tam opisana scena k��tni kilku opryszk�w, kt�rzy nie mogli doj�� do porozumienia co do podzia�u �up�w i zako�czyli sp�r krwaw� jatk� w karczmie �Pod Zielonym Jeleniem� przy Reuscherstrasse. Mock kontynuowa� w�dr�wk� przez cuchn�cy �wiat dawnego Wroc�awia: pozna� garbarzy, kt�rzy po pijanemu utopili w Bia�ej O�awie w�drownego kramarza, profanator�w cmentarzy, wypr�niaj�cych si� w�r�d grob�w, chorych na syfilis �o�nierzy austriackiego garnizonu, kt�rzy pojedynkowali si� zapami�tale w Lasku Osobowickim, �ydowskich rabusi�w �upi�cych podczas jarmark�w swych rodak�w, polskich ch�op�w, kt�rzy za zak��canie nocnego spokoju l�dowali w ratuszowym karcerze, zwanym �klatk� dla ptak�w�. Wszystko to wydawa�o si� Mockowi niewinn� zabaw�, igraszk� weso�k�w, korowodem klaun�w. Nic nie przypomina�o zas�oni�tego bielmem oka zamurowanego muzyka, poszarpanych �ci�gien po�wiartowanego �lusarza, purpurowej napuchni�tej g�owy powieszonego za nog� senatora czy r�wno rozci�tej grdyki m�odej prostytutki. Mock przetar� oczy i wr�ci� zn�w do indeksu. Zniech�cony wodzi� wzrokiem po r�nych has�ach i my�la� o swoim mieszkaniu, kt�rego nie widzia� od tygodnia. Postanowi� odnotowa�, �e w monografii Hagena nie ma niczego, co wnios�oby co� nowego do sprawy. Z filologicznego nawyku postanowi� zapisa� dok�adny adres bibliograficzny ksi��ki. Si�gn�� na biurko Hartnera i wzi�� pierwsz� lepsz� karteczk� z poka�nego stosiku. By� to czysty rewers Biblioteki Miejskiej, kt�ry znalaz� si� w�r�d skrzynek katalogowych. Mockowi wystarczy�o jedno spojrzenie i poczu� zwietrza�y zapach likieru czere�niowego panuj�cy w pokoju Gelfrerta. Zapach panowa� wtedy wsz�dzie, przenika� nawet cienki skrawek papieru, kt�ry Ehlers trzyma� w szczypczykach, kiedy siedzieli w samochodzie, dziel�c si� pierwszymi wra�eniami z wizyty w mieszkaniu Gelfrerta.
��Znale�li�my rewers z Biblioteki Miejskiej � Ehlers podsun�� Mockowi pod nos kawa�ek zadrukowanego papieru. � 10 wrze�nia Gelfrert odda� ksi��k�
Mock nawet nie pr�bowa� sobie przypomnie� tytu�u ksi��ki. Nie zamierza� eksploatowa� niepotrzebnie pami�ci. Podszed� do biurka Hartnera i wykr�ci� numer Prezydium Policji. Telefonista po��czy� go z Ehlersem. Min�a d�u�sza chwila, nim Ehlers znalaz� na biurku Mocka akta sprawy Gelfrerta. Szybko zaspokoi� ciekawo�� swojego szefa. Mock nie odk�ada� s�uchawki. Spojrza� na ksi��k�, kt�r� studiowa� Hartner, i odczyta� na g�os jej tytu�.
��Antiquitates Silesiacae Barthesiusa?
��Tak jest. To ta ksi��ka � us�ysza� w s�uchawce g�os Ehlersa. � Panie radco, znalaz�em na pana biurku akta z komisji obyczajowej dotycz�ce sekt religijnych�
��Niech pan mi je przyniesie wraz ze swoim raportem � Mock od�o�y� s�uchawk� i u�miechn�� si� do Hartnera. � Gdyby� ten Domagalla by� r�wnie szybki przy bryd�u�
WROC�AW, CZWARTEK 19 GRUDNIA, GODZINA DZIESI�TA WIECZOREM
Mock przesta� referowa� wyniki swych pi�ciogodzinnych eksploracji. Hartner nala� do du�ych kieliszk�w wi�ni�wki od Kupferhammera i poda� jeden z nich Mockowi.
��Mia� pan racj�. Wypijmy za wiedz�, kt�r� zdobyli�my.
��Wiemy sporo o dawnych zbrodniach, kt�re ten szarlatan omawia w swoich kazaniach � Mock podszed� do okna i wbi� wzrok w ciemny nadodrza�ski pejza�. Zdawa�o mu si�, �e s�yszy tarcie kry o filary mostu Piaskowego. � Nie wiemy jednak, jak z nim post�powa�. Czy go zamkn��, czy czeka� na jego ruch. Jestem pewny na sto procent, �e nasz rosyjski ksi��� posiada niepodwa�alne alibi. Nie mam natomiast pewno�ci co do wielu r�nych mniejszych kwestii. Na przyk�ad, jak to mo�liwe, �e w Bibliotece Miejskiej wypo�yczaj� zwyk�emu czytelnikowi osiemnastowieczny starodruk, jakim s� Antiquitates Silesiacae�
��Przepraszam! � wykrzykn�� Hartner i wla� do pustego �o��dka zawarto�� kieliszka. � Zapomnia�em panu powiedzie� By� pan bardzo zaczytany raportami swoich podw�adnych, kiedy wo�ny Maron przekaza� mi wiadomo�� przyniesion� przez go�ca dyrektora Biblioteki Miejskiej, Theodora Steina. Dyrektor wyja�nia, �e pewni czytelnicy, kt�rzy reprezentuj� jakie� instytucje, mog� za wysok� kaucj� po�yczy� starodruki.
��To �adnie � mrukn�� Mock. � Ale jak� kaucj� m�g� dysponowa� alkoholik Gelfrert i jak� reprezentowa� instytucj�?
��Dyrektor Stein odpowiada jedynie na to drugie pytanie. Gelfrert by� sekretarzem Towarzystwa Mi�o�nik�w �l�skiej Ziemi Rodzimej.
��To mi�o ze strony dyrektora Steina, �e zechcia� to sprawdzi�.
��Nie tylko to zechcia� sprawdzi� � zaaferowany Hartner wlewa� w siebie jeszcze jeden kieliszek. � Przys�a� mi tak�e spis cz�onk�w tego towarzystwa (tak si� sk�ada, �e jest jego prezesem) i wyci�g z rejestru wypo�ycze�
��Tak? S�ucham pana, doktorze. Prosz� m�wi� dalej�
��Wynika z niego, �e przed Gelfrertem z dzie�em Barthesiusa zapozna�o si� o�miu czytelnik�w. Wszyscy oni nosz� dziwne nazwiska�
��Na czym polega ich niezwyk�o��?
��Na tym, �e s� to nazwiska postaci historycznych.
��Ch�tnie si� zapoznam z tymi nazwiskami.
��Mo�e pan, drogi radco, zapozna� si� r�wnie� z ich obliczami. Wszystkie one widniej� w Auli Leopoldy�skiej naszej Alma Mater�
��Nie rozumiem � Mock kr�ci� kieliszkiem i obserwowa�, jak krople w�dki sp�ywaj� na szerok� stopk�. � Jestem dzi� troch� chory, troch� smutny, troch� zm�czony� Niech pan m�wi ja�niej.
��Jaki� czytelnik lub czytelnicy wypo�yczali do czytelni Antiquitates Silesiacae Barthesiusa i nie wpisywali do rejestru w�asnych nazwisk, lecz nazwiska wybitnych uczonych i dobrodziej�w naszego uniwersytetu, nazwiska postaci, kt�rych portrety znajduj� si� w Auli Leopoldy�skiej. Chyba ze rzeczywi�cie ci czytelnicy tak si� nazywali� Chyba �e w ostatnim roku do czytelni Biblioteki Miejskiej zawitali Kranz Wentzl, Peter Canisius, Johann Carmer i Carl von Hoym � Hartner podszed� do Mocka i przypatrywa� si� przez chwil� kilku czarnym ptakom, kt�re sta�y na wartko p�yn�cej p�ycie kry. � B�dzie pan mia� jutro sporo do referowania nadprezydentowi, o ile M�hlhausowi uda si� pana z nim um�wi�. No niech�e pan wypije na zako�czenie dobrego dnia, w kt�rym tyle uda�o si� ustali�
��My�l�, �e jutro obaj b�dziemy to referowali burmistrzowi. Mamy w ko�cu t� �wini� � powiedzia� cicho Mock, poda� r�k� Hartnerowi i nie tkn�wszy w�dki, opu�ci� gabinet dyrektorski.
WROC�AW, PI�TEK 20 GRUDNIA, GODZINA �SMA RANO
S�u��cy Mocka, Adalbert Goczoll, i jego �ona, Marta, ubrani dzi� byli od�wi�tnie, aby � jak to Adalbert oznajmi� Mockowi przy budzeniu � uczci� szcz�liwy powr�t swego pracodawcy do zdrowia. Stary kamerdyner wcisn�� si� w sfatygowany nieco frak, na d�onie nasun�� r�kawiczki, a jego �ona owin�a si� tuzinem �l�skich zapasek. �niadanie podawali w milczeniu, a rozj�trzony bezsenno�ci� Mock r�wnie� milcza� i nape�nia� �o��dek � wbrew jego wyra�nym protestom � strucl� z jab�kami. Mart� cieszy� apetyt pana, Adalberta � w�asna kiesze�, kt�r� pracodawca wype�ni� przed chwil� comiesi�czn� wyp�at�, a Mocka � ascetyczny wygl�d mieszkania ogo�oconego wczoraj na jego rozkaz z czegokolwiek, co przypomina�oby Sophie. Radca prze�kn�� ostatnie �yki kawy i wyszed� do przedpokoju. Za pomoc� bursztynowej �y�ki wzu� trzewiki, przyj�� od Adalberta palto i kapelusz, stan�� przed lustrem i d�ugo ugniata� i masowa� rondo, by nada� nakryciu g�owy odpowiedni wygl�d. Pod pach� wsun�� akt�wk� swojego s�u��cego wype�nion� dokumentami i ciastem Marty, min�� wielki worek, w kt�rym znajdowa�a si� jego w�asna teczka, podarowana mu kiedy� przez Sophie, i wyszed� z mieszkania. Pod kamienic� sta�y ju� zam�wione przez Adalberta sanie, a fiakier rozmawia� z gazeciarzem, kt�ry potupywa� dziurawymi butami w oblodzony chodnik. Wygnieciony daszek kaszkietu ods�ania� zielonoblade oblicze ch�opca. Mock wzi�� od niego egzemplarz �Breslauer Neueste Nachrichten�, a za zap�at� da� mu pi�ciomarkow� monet� i ciasto Marty. Nie s�uchaj�c podzi�kowa�, wsiad� do sa� i opad� na twarde siedzenie. Przenikliwy b�l karku uprzytomni� mu przez moment istnienie wiaro�omnych �on oraz wo�nych i chirurg�w ratuj�cych �ycie ludzkie. Wo�nica przyg�adzi� imponuj�ce w�sy i trzasn�� biczem z takim rozmachem, jakby chcia� przep�dzi� nim wszystkie smutki tego �wiata. Mock schowany za gazet� rozpocz�� poszukiwanie informacji o zbrodniach, historii miasta i rosyjskich arystokratach. Zamiast tego znalaz� wiadomo�ci o dzisiejszym zebraniu Sepulchrum Mundi, o niemiecko-polskich negocjacjach w sprawie uk�adu o handlu dwustronnym i o g�odzie w Chinach. W notowaniu informacji o wyk�adzie von Orloffa przeszkodzi� mu wo�nica. Stali przed pa�acem Hatzfeld�w, w kt�rym znajdowa�a si� siedziba w�adz Regencji �l�skiej. Mock si�gn�� do kieszeni, wr�czy� furmanowi tyle samo, co przed kwadransem gazeciarzowi, i czeka� na reszt�. Kiedy otrzymywa� zlepione t�uszczem monety, rozwar�y si� usta furmana i zza po�amanych z�b�w dotar�y do Mocka s�owa wyrzutu:
��A tamtemu pan da� taki napiwek� Zimno, panie, i do domu daleko�
Radca, pokonuj�c odraz�, schyli� si� ku furmanowi i wyszepta�:
��Tamten na pewno przepije wszystko, a ty zainwestowa�by�?
��W co, panie? � poruszy�y si� sumiaste w�sy.
��W nowe po�czochy z podwi�zkami dla swojej c�rki � Mock krzykn�� przez �nieg i wszed� do pa�acu.
W hallu sta� M�hlhaus i na widok Mocka spojrza� na zegarek.
��Jest pan punktualny � powiedzia� zamiast przywitania. � A ten pa�ski Hartner?
��Sp�nia si� w spos�b wyliczony i regularny. Zawsze pi�� minut. Tym razem b�dzie jednak na czas.
Umilkli. Obaj wiedzieli, �e �l�ski nadradca rz�dowy von Schroetter pr�dzej znalaz�by chyba zrozumienie dla s�abostek Geissena ni� dla arystokratycznej niepunktualno�ci Leo Hartnera. Mock mia� racj�. Hartner i sekretarz von Schroettera nie byli sp�nieni. Przylizany urz�dnik zszed� do hallu i zaprosi� ich ceremonialnie do gabinetu nadradcy. Mijali ich zabiegani pracownicy � zafrasowane sekretarki i mniej lub bardziej wa�ne osobisto�ci szukaj�ce daremnie szcz�cia w stolicy �l�skiej prowincji. Gabinet von Schroettera wype�niony by� gda�skimi meblami. Nadradca przywita� ich nie mniej ceremonialnie ni� jego asystent i � usprawiedliwiaj�c si� sesj� �l�skiego Landtagu � poprosi� o mo�liwie szybkie przej�cie do rzeczy. M�hlhaus wzi�� sobie to do serca i poprosi� Mocka o przedstawienie sprawy �kalendarzowego zab�jcy�.
��Drogi panie nadradco � Mock darowa� sobie tytu� �ekscelencja�. � W naszym mie�cie dzia�a morderca, pozostawiaj�cy na miejscu zbrodni kartki z kalendarza, i przyw�dca sekty, niejaki Aleksiej von Orloff, g�osz�cy nadej�cie ko�ca �wiata. Ten ostatni podpiera si� r�nymi przepowiedniami, zgodnie z kt�rymi koniec �wiata jest poprzedzony przez straszliwe zbrodnie. S� one powt�rzeniem zbrodni dokonanych przed wiekami � ludzie s� mordowani w takich samych okoliczno�ciach. Trzy morderstwa � trzy przyk�ady zbrodni sprzed wiek�w�
Nadradca von Schroetter otworzy� okr�g�e pude�ko, z kt�rego wystawa�y szpice cygar. Zapalili wszyscy opr�cz M�hlhausa.
��Von Orloff na swoich wyk�adach udowadnia, �e ma racj� � Mock pu�ci� k�ko z dymu. � Twierdzi, �e w ostatnim czasie odnowi�y si� trzy morderstwa sprzed wiek�w. Szczeg�y jego dowodzenia zapisali moi ludzie� Teraz poprosz� naszego eksperta, doktora Leo Hartnera, o kontynuowanie mojej wypowiedzi. Z powodu b�lu gard�a nie mog� zbyt d�ugo m�wi�
��Ekscelencjo � Hartner spojrza� do notatek Mocka. � Drodzy panowie. Von Orloff jako pierwsz� przytacza histori� �Dzwonu grzesznika�. Nie jest ona panom obca? � Mimo �e zna�o j� ka�de dziecko w Niemczech, Hartner nie pozwoli� odebra� sobie g�osu. � T� histori� zrelacjonowa� Wilhelm M�ller w swoim s�ynnym wierszu �Der Glockenguss zu Breslau� [19]. Czeladnik pewnego ludwisarza w czternastowiecznym Wroc�awiu nie pos�ucha� swojego mistrza i odla� dzwon do katedry �w. Marii Magdaleny niezgodnie z jego zaleceniami. Ten tak si� rozsierdzi�, �e zabi� czeladnika�
��Jak twierdzi von Orloff � wtr�ci� si� Mock � wed�ug najnowszych bada� historycznych, czeladnik ten zosta� przez ludwisarza zamurowany �ywcem w kamienicy �Pod Gryfami� w Rynku. Sta�o si� to 12 wrze�nia � spojrza� do raportu Reinerta � 1342 roku. A teraz przechodzimy do tera�niejszo�ci. 28 listopada znale�li�my w kamienicy �Pod Gryfami� cia�o zamurowanego �ywcem Emila Gelfrerta, muzyka, pracuj�cego w Domu Koncertowym. Do kamizelki mia� przypi�t� kartk� z kalendarza z dat� 12 wrze�nia 1927 roku. Lekarz policyjny, Lasarius, stwierdzi�, �e zgon Gelfrerta nast�pi� w sierpniu lub wrze�niu. W czternastym wieku czeladnik ludwisarza, czyli kto�, kto s�ucha i analizuje d�wi�k dzwonu, a przed kilkoma miesi�cami kto�, kto zawodowo zajmuje si� d�wi�kiem.
��Czy senator Geissen te�? � wykrztusi� von Schroetter.
��Id�my chronologicznie � Mock zignorowa� to pytanie. � Nazajutrz, 29 listopada, znale�li�my po�wiartowane cia�o bezrobotnego Bertholda Honnefeldera. Na stole le�a� kalendarz z zaznaczon� dat� 17 listopada. Nie musieli�my pyta� doktora Lasariusa, kiedy nast�pi� zgon�
��Sta�o si� to na Taschenstrasse 23-24 � Hartner uwielbia� wyk�ada�, a nadradca by� s�uchaczem nader wdzi�cznym, poniewa� p�ka� z ciekawo�ci � tam, gdzie kiedy� by�y fortyfikacje miejskie za Bram� O�awsk�. W 1546 roku w tym mniej wi�cej miejscu zosta� po�wiartowany niejaki Tromba, ryglarz. Nie znamy ani sprawcy, ani motyw�w, tego wszystkiego dowiedzia�em si� z dzie�a Barthesiusa Antiquitates Silesiacae. Najgorsze jest to, �e morderca si� z nami bawi. Dom, w kt�rym mieszka� Honnefelder, to dom �Pod Z�otym Odlewem Dzwonu��
Zapad�a pe�na grozy cisza.
��Tam ryglarz, tu bezrobotny �lusarz Berthold Honnefelder � przerwa� j� Mock, nieco poirytowany zap�dami Hartnera, kt�ry �mia�o wkracza� na policyjne poletko. � Trzecia ofiara by�a panu nadradcy znana. Znane s� panu r�wnie� okoliczno�ci mordu. Senator Geissen i prostytutka Rosemarie Bombosch zostali zabici dok�adnie tak samo jak prawie pi��set lat temu szambelan cesarza austriackiego Alberta II. Cesarz obra� Wroc�aw za swoj� baz� wypadow� w walce z polskim kr�lem Kazimierzem Jagiello�czykiem o tron czeski. Jego szambelan�
���uda� si�, jak pisze Barthesius � Hartner uzna�, �e przesz�o�� jest jego domen�, i wszed� Mockowi w s�owo � dnia 9 grudnia do jakiego� lupanaru na Przedmie�ciu Miko�ajskim, w kt�rym zosta� zabity i obrabowany. Nie prze�y�a tak�e towarzysz�ca mu prostytutka. Niestety, o szczeg�ach zbrodni milczy Barthesius�
��Dnia 9 grudnia � zako�czy� Mock � zamordowany zosta� w ramionach prostytutki rajca Geissen. By�o to na Burgfeld 4, czyli na Przedmie�ciu Miko�ajskim.
Nadradca pod wp�ywem ostatnich s��w Mocka zarumieni� si� i si�gn�� po pude�ko z wiecznym pi�rem. Otworzy� kilkakrotnie wieczko i jego go�cie ujrzeli wygrawerowan� na nim jak�� dedykacj�. Rumieniec rozlewa� si� powoli po �ysinie von Schroettera i nasyca� si� intensywn� barw�.
��Co wy w�a�ciwie tutaj robicie! � rykn�� nagle i wsta� gwa�townie. � Przyszli�cie do mnie, by prosi� o pozwolenie na aresztowanie jakiego� ruskiego markiza?! � pulchna pi�� z ca�ej si�y waln�a w biurko. � Czemu ten bydlak jeszcze nie siedzi u was na Schuhbr�cke?! Chcecie czeka� na kolejne zbrodnie?!
��Za pozwoleniem � po raz pierwszy w��czy� si� M�hlhaus. � Niech wasza ekscelencja raczy zauwa�y�, �e o zbrodniach pisz� w gazetach, kt�re von Orloff z pewno�ci� czyta. Swoje dowody prezentuje on na wyk�adach, zawsze po dokonaniu zbrodni, czyli, jak to stwierdzili wczoraj w czytelni radca Mock i doktor Hartner, po ukazaniu si� stosownej notki prasowej. Nie mamy zatem najmniejszego powodu, by go aresztowa�. �aden s�dzia nie ska�e cz�owieka tylko dlatego, �e jakie� morderstwa przydaj� si� w jego argumentacji za ko�cem �wiata. To jest jedynie �lad, kt�ry kieruje nas na trop von Orloffa i sprawia, �e on lub kto� z jego sekty staje w cieniu podejrzenia.
��Tak� � von Schroetter usiad� za biurkiem i zdusi� w popielniczce cygaro, przez chwil� patrz�c na pokruszone li�cie, kt�re przypomina�y skrzyd�a zgniecionego monstrualnego owada. � Ma pan racj� Nie ma �adnych podstaw, by aresztowa� von Orloffa, ale musimy jako��
��Pozwoli pan, ekscelencjo � M�hlhaus po raz pierwszy tego dnia nape�ni� usta aromatem ulubionego tytoniu. � Wyj�cie jest jedno. Musimy pozna� dat� i miejsce kolejnego morderstwa. W ten spos�b ochronimy przysz�� ofiar� i zrobimy zasadzk� na zab�jc�.
��Jak panowie chc� to pozna�? � zapyta� von Schroetter, podnosz�c do ust fili�ank�.
��Morderstwa � Hartner zn�w przybra� nauczycielski ton � s� pope�niane w porz�dku chronologicznym. Niestety chronologia ta dotyczy tylko dat dziennych. A zatem zbrodnie-wzory mog�y si� zdarza� w r�nych wiekach. Pierwsza pochodzi ze �redniowiecza, druga � z renesansu, a trzecia z baroku. Trzeba zatem przejrze� wszystkie dost�pne materia�y, szukaj�c morderstw, kt�re zosta�y pope�nione od� � zawaha� si�. � Kt�rego mamy dzisiaj? Tak, od 20 grudnia� Zwraca� uwag� tylko na daty dzienne, nie roczne�
��Kto ma to uczyni�? � zapyta� von Schroetter.
��Z tym w�a�nie przyszli�my do pana, ekscelencjo � odpowiedzia� M�hlhaus. � Trzeba powo�a� grup� ekspert�w, kt�rzy podejm� bardzo szybko badania archiwalne.
��Czym si� musz� odznacza� ci ludzie? � Nadradca dobrze si� poczu�, kiedy zn�w znalaz� si� w roli organizatora. � I ilu ma ich by�?
��Musz� zna� �acin� � powiedzia� Hartner. � Umie� czyta� r�kopisy i starodruki, wytrwale pracowa� dzie� i noc, za co nale�a�oby im zap�aci� stosowne honorarium. Je�li chcemy szybko odnale�� kolejn� dat� zbrodni i uchroni� przed ni� potencjaln� ofiar� przyda�oby si� ich wielu�
��Musz� by� ponadto poza jakimkolwiek podejrzeniem � doda� Mock. � Nie mo�emy zleci� tego zadania komu�, kto mo�e by� morderc�. Nie zapominajmy, �e jest to cz�owiek, dla kt�rego archiwa nie maj� �adnych tajemnic. A my b�dziemy dobierali ekspert�w spo�r�d takich ludzi.
��No w�a�nie � von Schroetter po�o�y� przed sob� czyst� kartk� papieru i co� zanotowa� � a kto skompletuje t� grup�?
��Jej kierownik � odpar� M�hlhaus. � Doktor Hartner.
WROC�AW, PI�TEK 20 GRUDNIA, GODZINA WPӣ DO DZIESI�TEJ RANO
M�hlhaus i Mock po�egnali si� z Hartnerem przed drzwiami urz�dnika, kt�ry na polecenie nadradcy mia� spisa� z nowo mianowanym kierownikiem zespo�u ekspert�w odpowiedni� umow�. W milczeniu zeszli do hallu g��wnego i wyszli z pa�acu Hatzfeld�w. Ruszyli w stron� Prezydium Policji. �nieg gromadzi� si� na rondach ich kapeluszy.
��Ciekawi mnie jedno � M�hlhaus potar� d�oni� uszy, kt�re odmrozi� sobie w okopach na rosyjskim froncie nad D�win�. � Czy te zbrodnie odnawiaj� si� tylko we Wroc�awiu? A je�eli tak, to jak to wyja�nia von Orloff? Dlaczego koniec �wiata ma nast�pi� w�a�nie w naszym mie�cie?
��Nie � Mock obserwowa� uwa�nie, jak dwaj okutani w szynele ludzie �aduj� na w�z zamarzni�te na kamie� kule ko�skiego nawozu. � Nie tylko we Wroc�awiu, lecz r�wnie� w Wiesbaden. Musz� tam zadzwoni�. Ale pytanie jest dobre. Trzeba je zada� von Orloffowi.
��Mo�e odpowiedzie� panu, �e zbrodni dokonuje szatan lub anio� zag�ady zwiastuj�cy koniec �wiata.
��Je�eli ma rzeczywi�cie nast�pi� koniec �wiata, to w kamienicy �Pod Gryfami� powinien mieszka� autentyczny czeladnik ludwisarza. A tak mamy osobliwy substytut czeladnika, zapijaczonego muzyka, kt�rego anio� ciemno�ci transportuje do kamienicy �Pod Gryfami�� Ten anio� przypomina maturzyst�, kt�ry �ci�ga na egzaminie, chocia� potrafi na pytanie doskonale odpowiedzie�
WROC�AW, PI�TEK 20 GRUDNIA, GODZINA TRZECIA PO PO�UDNIU
W �Piwnicy �widnickiej� panowa� zwyk�y obiadowy ruch. We wn�kach przy wej�ciu ustawi�y si�, jak zawsze, piekarki i sprzedawa�y bu�ki i kie�baski. Kelnerzy � ubrani, jak przed wiekami, w sutanny � zwijali si� jak w ukropie i unosili ponad g�owami tace z talerzami, wazami, szklankami i kuflami. Niekt�rzy z nich d�wigali d�ugie drewniane tace, na kt�rych sta�y stare puchary o pojemno�ci dw�ch �l�skich kwart. Wype�nione one by�y �bia�ym� lub �ciemnym baranem� � tak od niepami�tnych czas�w nazywano produkt piwnicznego browaru. W ciemnym lokalu bieli�y si� ich d�ugie do ziemi fartuchy i serwetki r�wno przerzucone przez przedramiona. Na �cianach b�yszcza�y kwadraty boazerii. Przy jednym ze sto��w pod herbami studenckich korporacji b�yszcza�y bia�e mankiety koszuli � m�czyzna czyta� uwa�nie dokumenty, po czym, na ile pozwala� mu chirurgiczny gorset, odchyla� g�ow� i wpatrywa� si� w sufit. Sprawia� wra�enie, jakby uczy� si� na pami�� jakich� informacji. Po jednej z takich operacji m�czyzna uni�s� kufel i wypi� ostatnie krople piwa. Ober, kt�ry prawie nie spuszcza� oczu z m�czyzny, natychmiast wys�a� do czytelnika dokument�w m�odszego kelnera z zapytaniem, czy Herr Kriminalrat Mock czego� sobie nie �yczy. �yczy� sobie jeszcze jednego fabiana. Polecenie to zosta�o prawie natychmiast wykonane przez kelnera, kt�ry a� oniemia� na my�l, �e oto rozmawia ze s�ynnym policjantem. Bohater Wroc�awia poci�gn�� du�y �yk piwa i zn�w spojrza� na przygotowan� przez Domagall� list� cz�onk�w wroc�awskich stowarzysze� okultystycznych. Ludzie wyst�puj�cy na niej byli opatrzeni jedynie niewielkimi notkami: ile maj� lat, jaki wykonuj� zaw�d i czy byli notowani w policyjnych kartotekach. Podobne charakterystyki widnia�y te� na drugim spisie przygotowanym przez dyrektora Biblioteki Miejskiej, Theodora Steina. Jednak�e ci wypisani przez Steina odznaczali si� zupe�nie inn�, znacznie bezpieczniejsz� i bardziej przyziemn� pasj�: byli mi�o�nikami �l�ska i Wroc�awia. Podejrzliwo�� Mocka nie pozwala�a mu od�o�y� �adnej z list i wci�� podsuwa�a pytania typu: �Dlaczego czterdziestopi�cioletnia gospodyni domowa, pani Christel Buschhorn, zaanga�owa�a si� w dzia�alno�� r�okrzy�owc�w?�, albo: �Czy wycieranie wroc�awskich bruk�w i obserwacja miasta by�a dla trzydziestoo�mioletniego listonosza, Paula Finka, inspiracj� do wst�pienia do Towarzystwa Mi�o�nik�w �l�skiej Ziemi Rodzimej?�
Do lo�y zbli�y� si� Hartner i przywita� si� z Mockiem, przerywaj�c mu rozmy�lania nad �r�d�ami ludzkiej motywacji.
��Mam ju� dwunastu ludzi w mojej grupie. G��wnie profesorowie gimnazjalni � powiedzia� zadowolony, odbieraj�c od kelnera kart� da�. � Nikt nie odm�wi�. Skusi�o ich chyba wysokie honorarium. Von Schroetter pozwoli� mi zwerbowa� tylko o�miu ekspert�w. Musia�em zatem wymy�li� jakie� kryteria selekcji. Za��da�em wi�c od ka�dego z nich kr�tkiej charakterystyki swej pracy naukowej i spisu publikacji. Teraz decyzja nale�y do pana, panie radco. Dla mnie na przek�sk� dwa kesselwursty, a potem kotlet ciel�cy z jajkiem i sardelk� � zwr�ci� si� do kelnera, kt�ry sta� grzecznie, czekaj�c na zam�wienie Mocka.
��Teraz pan�
��Taak� � mrukn�� radca. � Dla mnie dorsz w ma�le musztardowym i w�gorz w galarecie z pieczonymi kartoflami. Tak, to wszystko � spojrza� na Hartnera. � Ma pan racj�, teraz kolej na mnie. Prze�wietl� ich, a je�li wynik b�dzie niekorzystny, nie b�dziemy marnowa� na nich pieni�dzy burmistrza. Ale, ale� Niepotrzebnie zak�adam, �e nie przyjmiemy kogo� do grupy. Sam nie wiem, co mog�oby zdyskwalifikowa� spokojnych nauczycieli, kt�rych pan zebra�� Chyba �e�
Mock spojrza� na list� Hartnera, potem wczyta� si� w spisy publikacji i sta� si� odporny na wszelkie impulsy. Nie widzia� zak�sek stawianych przed nim przez kelnera, nie czu� zapachu tytoniu, nie s�ysza� szcz�kania sztu�c�w ani syku piwa nalewanego z beczek. Widzia� jedynie dwa nazwiska, kt�re by�y wsp�lne dla list le��cych przed nim, w tych nazwiskach krzy�owa� si� okultyzm z mi�o�ci� do �l�skiej ziemi ojczystej, skomplikowane ludzkie motywacje stawa�y si� proste i wyraziste, a ludzkie cele � jednoznaczne i zbrodnicze.
��Niech pan pos�ucha, doktorze Hartner � Mock odzyska� panowanie nad zmys�ami. � Pami�ta pan, �e opr�cz Gelfrerta o�miu m��w po�ycza�o w Bibliotece Miejskiej Antiquitates Silesiacae Barthesiusa. Byli to viri Leopoldini [20]: Urban Papst, czyli papie� Urban VIII, Franz Wentzl, Peter Canisius, Johann Carmer, Carl von Hoym. A teraz mamy ciekawego kandydata do zespo�u: profesora Ericha Hockermanna, cz�onka Towarzystwa Mi�o�nik�w �l�skiej Ziemi Rodzimej i autora monografii o s�awnych m�ach, kt�rych portrety mo�na podziwia� w Auli Leopoldy�skiej. (Jak to dobrze, �e poleci� pan kandydatom sporz�dzenie bibliografii swoich prac!) Nazwiska tych m��w widniej� w rejestrze wypo�ycze�. Dlaczego one tam si� znalaz�y? Mog�y wyj�� spod pi�ra kogo�, kto o nich my�li, kto si� nimi zajmuje. A kt� mo�e si� bardziej nimi zajmowa� ni� autor monografii o nich? � Mock poczu� jednocze�nie k�uj�cy b�l w szyi, drapanie w gardle i uciskanie gorsetu. � S�dz�, �e Hockermann czyta� Barthesiusa w czytelni, a nie w domu i podpisywa� si� nazwiskami m��w leopoldy�skich. Je�liby Hockermann chcia� po�yczy� Barthesiusa do domu, m�g�by to uczyni� o wiele �atwiej ni� Gelfrert, podpisuj�c si� w�asnym nazwiskiem. Jest przecie� profesorem gimnazjalnym! Wyja�nienie jest jedno: nie chcia�, by kto� wiedzia�, �e studiuje ten starodruk � Mock spojrza� z �alem na stygn�cego dorsza i wyw�d kontynuowa� szeptem. � Natomiast w wypadku pracownika archiwum miejskiego, Wilhelma Diehlsena, nie trzeba zbytnio si� wysila�, by uzna� go za podejrzanego. Jest cz�onkiem stowarzyszenia okultystycznego Wroc�awskie Towarzystwo Bada� Parapsychicznych, jak wynika z listy Domagalli.
Mock przerwa� i zabra� si� do stygn�cej ryby.
��I co z nimi zrobimy? � Hartner wpatrywa� si� w swego rozm�wc� mocno oszo�omiony. � Nie przyjmiemy ich do zespo�u?
��Owszem, przyjmiemy � w ustach Mocka rozp�ywa� si� w�gorz w g�stych kroplach galarety � po to, by uwa�nie obserwowa� ich ekspertyzy. Moi ludzie nie b�d� ich spuszcza� z oczu. Podobnie jak wszystkich pa�skich ekspert�w. Je�li maj� co� wsp�lnego ze zbrodniami, b�d� starali si� nas oszuka�, poda� inn� dat�, aby�my na nikogo nie mogli zastawi� pu�apki. Kto� b�dzie musia� codziennie, powoli i dok�adnie sprawdza� ich wyniki� W tajemnicy, poza godzinami pracy zespo�u� I to teraz, przed �wi�tami�
��Moja �ona wyje�d�a dzi� do Polski, do swoich rodzic�w, na �wi�ta � powiedzia� z u�miechem Hartner, zapalaj�c poobiedniego papierosa. � Mam do nich do��czy� w Wigili�. Dla mnie jeszcze jedno piwo � poleci� kelnerowi, kt�ry przypl�ta� do stolika. � Dla pana te�?
��Nie � Mockowi zdawa�o si�, �e s�yszy obcy g�os. � Dwa wystarcz� na dzisiaj. Poza tym id� na wyk�ad i nie mog� by� pijany.
WROC�AW, PI�TEK 20 GRUDNIA, GODZINA SZ�STA PO PO�UDNIU
Wymalowana na bia�o sala wyk�adowa we �Wroc�awskiej Gminie Monistycznej� przy Gr�nstrasse nie mog�a pomie�ci� wszystkich s�uchaczy wierz�cych lub w�tpi�cych w rych�e nadej�cie apokalipsy. Ci pierwsi oklaskiwali prelegenta wchodz�cego w�a�nie na m�wnic�, ci drudzy wydymali pogardliwie wargi lub gwizdali. Mock, cho� zdecydowanie identyfikowa� si� z przeciwnikami apokalipsy, bi� brawo z umiarkowanym entuzjazmem i przygl�da� si� publiczno�ci. Wi�kszo�� stanowi�y kobiety w wieku pobalzakowskim, gniewne i nad�sane, powtarzaj�ce nieustannie �taka jest prawda�, utwierdzaj�ce si� we w�asnej niech�ci do wszystkiego, co rozsadza�o gorset ich zasad i nawyk�w. Nieliczni m�czy�ni, g��wnie emeryci, �miali si� g�o�no, a w my�lach powtarzali sformu�owane ju� du�o wcze�niej zarzuty wobec prelegenta. By�o te� kilka os�b, kt�re zdradza�y oznaki choroby psychicznej. M�ody cz�owiek otulony futrzanym ko�nierzem sfatygowanego, kraciastego p�aszcza podnosi� wci�� r�k�, a poniewa� nikt nie chcia� udzieli� mu g�osu, siada� gwa�townie na krze�le, kuli� si�, wypycha� ku g�rze w�skie zaokr�glone plecy i odcina� si� od reszty t�umu murem w�ciek�ych spojrze�. Pewien siedz�cy obok Mocka szpakowaty jegomo�� o wybitnie semickim wygl�dzie przegl�da� swoje notatki zaszyfrowane skomplikowanym systemem znak�w i spogl�da� czule na s�siada, oczekuj�c podziwu. Poniewa� Mock zachowywa� kamienn� twarz, m�czyzna �w prycha� pogardliwie i pr�bowa� zainteresowa� tajemniczymi zapiskami s�siadk� � t�g� staruch�, kt�rej pi�trow� fryzur� ozdabia� kapelusz wielko�ci �aglowca. W k�cie, ko�o buchaj�cego ciep�em pieca, przepychali si� dwaj gimnazjali�ci w wytartych mundurach pokrytych pod pachami kanciastymi liniami soli. Mock czu�, �e odr�nia si� od publiczno�ci von Orloffa, i rozmy�la� gor�czkowo nad jakimi� pr�bami kamufla�u. Na szcz�cie wszystkie spojrzenia utkwione by�y w Aleksieja von Orloffa.
M�wca podni�s� r�ce i uspokoi� klaszcz�c� i gwi�d��c� publiczno��. Skr�cona szczecina siwej brody stercza�a wok� okr�g�ego i p�askiego oblicza zwie�czonego mongoloidaln� fa�d�. Ma�e, bystre oczy przesuwa�y si� po twarzach publiki. Powoli. Od jednego s�uchacza do drugiego. Kiedy prze�lizgiwa�y si� po twarzy Mocka, ten wyszczerzy� z�by w entuzjastycznym u�miechu. Jegomo�� siedz�cy obok poczu� w s�siedzie bratni� dusz� i schyli� si� ku niemu. Mock s�ucha� go ze zrozumieniem i kiwa� g�ow� z wyra�n� aprobat�. Dalsze okazywanie przez radc� wyraz�w sympatii zosta�o przerwane pot�nym okrzykiem. W sali wyk�adowej rozleg� si� g�os proroka.
��Tak, moi bracia � zahucza� g��boki bas. � Oto nadchodzi kres. Gniew Pana wszystkich zaleje, a z potopu ujd� z �yciem tylko sprawiedliwi.
Jejmo�� w �aglowcu na g�owie unios�a ku g�rze kr�tki palec i pokiwa�a potwierdzaj�co g�ow�, a m�ody cz�owiek otulony futerkiem okr�ci� si� doko�a i uczyni� gest b�ogos�awie�stwa.
��Oto nast�puje obr�t Ko�a �ycia i �mierci, a mandala wciele� dobiega kresu � spokojniej kontynuowa� von Orloff. � Historia si� powtarza. Historia z�a, mordu i rozpaczy. Historia rzezi, zepsucia i sodomii. O, Sodomo � rykn�� m�wca. � B�d� przekl�ta i zgi�
S�siad Mocka pokrywa� kartki notatnika dziwnymi znakami, gimnazjali�ci robili do siebie miny �a nie m�wi�em?�, a Mock zastanawia� si�, czy von Orloff przygotowa� swoje wyst�pienie, czy improwizuje. Za tym drugim wskazywa�by bieg skojarze�: m�wca od sodomii przeszed� do Sodomy.
��O, Sodomo � rozleg� si� sceniczny szept � wybra�cy ci� opuszcz�, wybra�cy nie obejrz� si� za siebie w twoim kierunku. Oni z rado�ci� przyjm� fale siarki, kt�re wypal� twe plugawe cia�o. Bracia! � krzykn�� von Orloff. � B�d�cie z wybra�cami.
Modulacja g�osu m�wcy sprawi�a, �e pewna pomarszczona staruszka wojuj�ca z gimnazjalistami o miejsce przy piecu obudzi�a si� i wybuchn�a kr�tkim �kaniem.
��Bracia � von Orloff uni�s� palec, a gest ten powt�rzy�a znaczna liczba zgromadzonych na sali dam. � Na ca�ym �wiecie triumfuje zbrodnia. Ale zbrodnia ods�ania swoj� dawn� twarz, zbrodnia m�wi nam: �Ja ju� tu by�am, mnie ju� kiedy� pope�niono, przed wiekami� � m�wca umilk� i poszuka� w oczach s�uchaczy zrozumienia. � Tak, bracia, stare zbrodnie, ukryte w dawnych kronikach, od�ywaj� w Sodomie� I to zbrodnie najstraszniejsze, najokrutniejsze, nieludzkie� Bo tylko one mog� wstrz�sn�� mieszka�cami Sodomy, by si� nawr�cili� Wczoraj w Buenos Aires znaleziono na �mietniku oderwan� dzieci�c� n�k�. Przed stu laty hiszpa�ski markiz rozdar� nie�lubne dziecko swojej c�rki�
��Gdzie to by�o? � ucho Mocka owion�� jaki� zgni�y oddech.
��W Argentynie � odpowiedzia� do�� g�o�no, wypuszczaj�c powietrze z sykiem.
��Tak, drogi panie � rykn�� do Mocka von Orloff. � W Buenos Aires w Argentynie. Ale straszliwe morderstwa, morderstwa z przesz�o�ci pope�nia si� i tutaj. Zamurowany �ywcem cz�owiek w samym sercu naszego miasta, inny � po�wiartowany niedaleko st�d, jeszcze inny wykrwawiony i powieszony do g�ry nogami� Te wszystkie mordy ju� kiedy� by�y� Przed wiekami� Chce pan dowod�w?
S�siad Mocka, my�l�c, �e m�wca zwraca si� do niego, podskoczy� rado�nie i zakrzykn��: � Tak, tak! Chc� dowod�w!
��Siadaj! Ciszej! Znamy te dowody! S� niepodwa�alne! � rozwrzeszcza� si� t�um.
Von Orloff milcza�. Przerwa w wyk�adzie podzia�a�a na s�uchaczy dyscyplinuj�ce.
��Jest dla nas jednak ratunek � ukryte pod szorstkimi w�sami usta rozci�ga�y si� w szerokim u�miechu. � Przychodzi do nas �wi�ty m��� On nas zbawi� To nie jestem ja, ja jestem tylko jego prorokiem, ja g�osz� jego przyj�cie i pogrzeb �wiata, i gr�b wieczny �wiata, sepulchrum mundi� Ja nie jestem godzien zawi�za� mu rzemyka u sanda��w� On uratuje wszystkich i we�mie ich ze sob� do si�dmego nieba� Bracia, b�d�cie w�r�d wybra�c�w!
��Kiedy� on przyjdzie?! � w pytaniu tym, wykrzyczanym przez m�czyzn� w futerku, nie by�o ciekawo�ci. By�o pragnienie. Mock u�miechn�� si� w my�lach, oczekuj�c jakiej� wymijaj�cej odpowiedzi. Okaza�a si� ona jednak jak najbardziej konkretna.
���wi�ty m�� pocznie si� za cztery dni w Wigili�. Dzie� narodzin Chrystusa b�dzie dniem pocz�cia nowego wybawiciela. Narodziny starego zbawiciela dadz� moc p�odz�cym nowego. Chrystus pocz�� si� ze skromnej niewiasty, a jego ojcem by� B�g przez swojego po�rednika, Ducha �wi�tego� Przyszed� na �wiat w miejscu przeznaczonym dla zwierz�t, w ca�kowitym upodleniu� Nowy prorok pocznie si� w jeszcze wi�kszym upodleniu� A oto �wi�ta ksi�ga proroctw Sepulchrum Mundi. Pos�uchajcie, co powiada Mistrz w rozmowie z Uczniem w III ksi�dze � von Orloff otworzy� ksi�g� oprawion� w bia�� sk�r� i rozpocz�� czytanie. � �Mistrzu � zapyta� Ucze� � dlaczego wybawiciel musi si� pocz�� z babilo�skiej ladacznicy? � Zaprawd�, powiadam ci, B�g jest wtedy najbli�ej przy tobie, gdy grzeszysz� Jego moc jest wtedy najwi�ksza, bo ca�a skierowana jest ku tobie, by ci� od grzechu odci�gn��. Dlatego nowy wybawiciel pocznie si� w grzechu, z grzesznej niewiasty, z nierz�dnicy babilo�skiej, bo tylko tak moc Bo�a spocznie na nim�. Tyle m�wi ksi�ga proroctw.
Starzec sko�czy� czytanie i opad� na stoj�ce za nim krzes�o. Mock ze swojego miejsca widzia� krople potu pokrywaj�ce mongoloidaln� fa�d�. Do pulpitu podszed� wysoki m�odzieniec, kt�ry sprzedawa� bilety przed wyk�adem.
��Szanowni pa�stwo � powiedzia� � ksi��� pan czeka na pa�stwa pytania. Prosz� je zadawa�. To ostatnia okazja. Nast�pny wyk�ad odb�dzie si� dopiero w niedziel�. Pan hrabia wyje�d�a na cykl wyk�ad�w do Berlina i we Wroc�awiu b�dzie dopiero w ten dzie� � w Wigili�.
M�ody cz�owiek w wy�artym przez mole p�aszczu podni�s� r�k� � po raz kolejny tego popo�udnia. Von Orloff skin�� z przyzwoleniem g�ow�. � Mam pytanie � rzuca� podejrzliwe spojrzenia na s�siad�w. � Kto zap�odni t� ladacznic�?
��Spiritus flat ubi vult [21] � odpowiedzia� von Orloff w zamy�leniu.
WROC�AW, SOBOTA 21 GRUDNIA, GODZINA TRZECIA PO PO�UDNIU
��Spiritus flat ubi vult � zas�pi� si� M�hlhaus, gdy Mock sko�czy� relacjonowanie wyk�adu von Orloffa. � M�wi pan, �e tak w�a�nie mu odpowiedzia��
Zapad�o milczenie. Hartner spojrza� na dyrektora kryminalnego i uzna�, �e mechaniczne powt�rzenie �aci�skiej sentencji, gwa�towne zadumanie i przymkni�cie oczu zwiastuj�, i� policyjnego urz�dnika ogarn�a po sytym obiedzie umys�owa oci�a�o��. W odr�nieniu od Hartnera, wszyscy siedz�cy u M�hlhausa policjanci byli przyzwyczajeni do niczego niewnosz�cych wypowiedzi ich szefa, do powt�rze�, kt�re mo�na by nazwa� bezmy�lnymi, gdyby nie �wiadczy�y w�a�nie o gor�czkowej pracy m�zgu, kt�ra ko�czy�a si� zwykle jakim� celnym pomys�em, prostym i inspiruj�cym podsumowaniem fakt�w, postawieniem nowej hipotezy. Tym razem tak nie by�o. M�hlhaus nie mia� �adnego pomys�u. Hartner poczu� dokuczliwe sw�dzenie w dolnej partii plec�w. Zna� to pal�ce uczucie zniecierpliwienia. Postanowi� delektowa� si� swoj� zdobyt� dzi� wiedz� i g�uch� ignorancj� obecnych.
��Co pan o tym wszystkim s�dzi, Mock? � zapyta� M�hlhaus.
��Kurwy b�d� mia�y w Wigili� niez�e wzi�cie. Wszyscy wyznawcy Sepulchrum Mundi b�d� szukali babilo�skiej nierz�dnicy.
��Niech pan sobie daruje te kiepskie dowcipy � cicho wycedzi� M�hlhaus. Obiad odbiera� mu ochot� do bardziej zdecydowanych reakcji � i powie co�, co nas zainteresuje.
��Dosta�em od radcy kryminalnego Domagalli kr�tki raport o von Orloffie i Sepulchrum Mundi � Mock post�pi� zgodnie z poleceniem swego szefa. � Jest tam �yciorys tego guru i bardzo lakoniczne informacje o jego dzia�alno�ci we Wroc�awiu, gdzie przebywa od roku. Mam to panom przedstawi�?
M�hlhaus zamkn�� oczy, wyra�aj�c w ten spos�b zgod�, i wwierci� si� ma�ym szpikulcem w pokryte nagarem dno cybucha. Reinert opar� ci�k� g�ow� na d�oni, rozgniataj�c pyzaty policzek, Ehlers skr�ca� papierosa, a Kleinfeld cmoka�, usi�uj�c si� dobra� ko�cem j�zyka do zepsutego z�ba. Na zewn�trz rozleg�y si� radosne okrzyki dzieci. Mock podszed� do okna i zobaczy� sanki przywi�zane do du�ych sa�, wo�nic� i chud� szkap�, kt�ra w�a�nie podnosi�a ogon i zostawia�a pami�tk� na pokrytej brudnym �niegiem Ursulinenstrasse. Od grupki dzieci od��czy�a si� ma�a roze�miana dziewczynka i podrepta�a do wo�nicy. Jej policzki zabarwione by�y krwawymi plamami. Mock odwr�ci� si� od okna, nie chc�c wiedzie�, czy na policzkach dziecka jest krew, czy zwyk�e rumie�ce, czy wo�nica jest zboczonym s�siadem dziewczynki, czy jej ojcem, kt�ry za par� lat sprzeda j� w niewol� jakiej� burdelmamie. Mock nie chcia� wiedzie� niczego o pustej i zimnej po�cieli ma��e�skiego �o�a, o rozpaczliwych pr�bach omijania przez s�u��cych tematu ich pani, interesowa� si� tylko apokalips� g�oszon� przez rosyjskiego arystokrat�.
��Ten raport zawdzi�czamy urz�dnikom z Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Sporz�dzili go na pro�b� radcy kryminalnego Herberta Domagalli. Dysponuj� oni, niestety, jedynie �yciorysem w�asnor�cznie napisanym przez naszego guru. Hrabia Aleksiej Konstantinowicz Orloff urodzi� si� w roku 1857 roku w maj�tku Zo�otoje Sio�o ko�o Kiszyniowa. Pochodzi z zamo�nej arystokratycznej rodziny. W 1875 uko�czy� w Sankt Petersburgu Szko�� Kadet�w i rozpocz�� s�u�b� wojskow� na Kaukazie. Nieoczekiwanie, w roku 1879, po wojnie z Turkami, porzuci� karier� wojskow� i wst�pi� do seminarium duchownego w Tyflisie. Stamt�d usuni�to go w 1881 roku za � jak to napisa� � �brak pokory i umys�ow� samodzielno��. Przez nast�pne dziesi�� lat przebywa w Moskwie, gdzie publikuje powie�� �Zaraza�, liczne broszury filozoficzne i artyku�y w czasopismach. Mo�na si� domy�li�, �e utrzymuje go bogata familia � Mock przerwa� i popatrzy� uwa�nie na sennych s�uchaczy. � Z jednego z tych artyku��w by� szczeg�lnie dumny. Domagalla kaza� prze�o�y� go na niemiecki i do��czy� do raportu. Wczoraj przeczyta�em go. Jest to, sit venia verbo [22], przera�aj�ca religijna apoteoza z�a i poni�enia � Mock prze�kn�� �lin� obrzydzenia. � Ka�dy zbrodniarz powinien to przeczyta�, a potem mordowa�, ciesz�c si�, �e w chwili mordu jest w niemal namacalnym kontakcie z Bogiem�
Charakterystyka pogl�d�w von Orloffa nie zrobi�a na nikim � opr�cz Hartnera � wi�kszego wra�enia. M�hlhaus ora� szpikulcem w cybuchu, Reinert drzema�, Ehlers pali�, a Kleinfeld z masochistyczn� przyjemno�ci� wydobywa� z z�ba nowe fale lekkiego b�lu. Hartner gryz� si� w j�zyk i dygota�.
��Von Orloff wyje�d�a w 1890 do Warszawy � kontynuowa� Mock � i podejmuje tam prywatn� wojn� z katolicyzmem. Publikuje paszkwile na papiestwo i teologiczne artyku�y polemizuj�ce z katolickim poj�ciem grzechu. Jeden z nich von Orloff do��czy� do swojego �yciorysu, i r�wnie� dysponujemy jego przek�adem. Twierdzi w nim, �e od grzechu nie ma ucieczki, �e grzechu nie mo�na zmaza�, �e z grzechem nale�y �y�, a nawet grzech piel�gnowa�. Nasz guru by� chyba agentem ochrany, tajnej policji carskiej, poniewa� w roku 1905 zosta� postrzelony przez polskich bojowc�w. Ci�ko go raniono i, jak pisze, tylko hospitalizacja w Niemczech ocali�a mu �ycie. W tym�e roku trafia do Wroc�awia, do szpitala �Bethanien�. Po opuszczeniu go i po rekonwalescencji podr�uje po Europie i w roku 1914 wraca do Wroc�awia. Tu po wybuchu wojny, jako obywatel rosyjski, zostaje internowany i osadzony w wi�zieniu na Kletschkauerstrasse. Rok p�niej wychodzi z wi�zienia, zak�ada we Wroc�awiu sekt� Sepulchrum Mundi i prowadzi, jak twierdzi, badania historiozoficzne � Mock przerwa� i postuka� papierosem o srebrn� papiero�nic�. � Tyle �yciorys. Teraz raporty ludzi Domagalli. Von Orloffem zainteresowali si� ludzie z Wydzia�u II Prezydium Policji, po tym jak nawi�za� on bliski kontakt z Wroc�awskim Towarzystwem Bada� Parapsychicznych, kt�re by�o podejrzewane przez Domagall� o (uwaga!) str�czenie dzieci z sieroci�ca bogatym zbocze�com. Podejrzenia o str�czycielstwo si� nie potwierdzi�y, lecz von Orloff zago�ci� w naszych aktach. A� do wrze�nia tego roku by�o o nim cicho. Od pa�dziernika nadmiernie si� zaktywizowa�. Daje dwa wyk�ady tygodniowo, podczas kt�rych bardzo si� eksploatuje. To ca�y raport Domagalli. O tym, jak wygl�da�y wczorajsze roraty w Sepulchrum Mundi, ju� panom m�wi�em.
Mock zapali� papierosa po raz pierwszy od wyj�cia ze szpitala. Aromatyczny dym halpausa snu� si� po p�ucach i nape�nia� g�ow� lekkim, przyjemnym zam�tem. Spojrza� na znudzone miny wsp�pracownik�w, po czym � czuj�c pieczenie w gardle i k�ucie w kr�gos�upie � usiad� na swoim miejscu.
��To wszystko, drodzy panowie � M�hlhaus przerwa� milczenie. � Mo�emy i�� do domu. Ach, przepraszam, doktorze Hartner� Pan, widz�, ma co� do dodania�
��Tak � Hartner wyci�gn�� z ��tej akt�wki ze �wi�skiej sk�ry r�wny stosik spi�tych spinaczem kartek. M�wi� bardzo powoli i delektowa� si� zbli�aj�c� si� eksplozj� wiedzy, pyta� i zachwyt�w. � Po jednym dniu kierowana przeze mnie komisja miejska dosz�a do ciekawych wniosk�w. Jak panom wiadomo, ostatniego mordu dokonano 9 grudnia. Poleci�em zatem moim ludziom szuka� zbrodni pomi�dzy 9 grudnia a ko�cem roku � Hartner, jak ka�dy uczony gabinetowy, odczuwa� dotkliwy brak s�uchaczy. Dlatego postanowi� retardacj� przyku� ich uwag�. � Jak zauwa�y� pan radca Mock, ostatni mord r�ni� si� od pozosta�ych tym, �e z ca�� pewno�ci� musia� zosta� odkryty� Nie pami�tam ju� dobrze pana rozumowania�
��Ot� � Mock zgasi� papierosa � pierwsza zbrodnia mog�a wcale nie zosta� odkryta, gdyby szewc, w kt�rego warsztacie zamurowano Gelfrerta, mia� gorsze powonienie. Honnefeldera s�siedzi mogli znale�� dopiero po dw�ch, trzech tygodniach, kiedy trupi od�r wydostaje si� ze szczelnie zamkni�tego mieszkania. Geissena musia� odkry� kto� bardzo szybko � stra�nik albo kolejny klient wchodz�cy do pokoju Rosemarie Bombosch. Morderca skraca dystans czasowy pomi�dzy zbrodni� a jej odkryciem� Je�li nie jest to przypadek, kolejny mord zostanie dokonany prawie na naszych oczach� �eby�my tylko wiedzieli, kiedy i gdzie nast�pi�
��W�a�nie wiemy � Hartner przeci�ga� sylaby i delektowa� si� widokiem wykwitaj�cych rumie�c�w, rozb�ysku �renic, dr�enia r�k. � Ot� wiemy. Kolejny mord nast�pi w Wigili�. A dokona si� on na Antonienstrasse 27. Mamy nawet godzin�. Wp� do �smej. W tej kamienicy w roku 1757 tego dnia i o tej godzinie zgin�y dwie osoby�
WROC�AW, 24 GRUDNIA 1757 ROKU, GODZINA DZIESI�TA WIECZOREM
Miasto otula�y dymy palenisk i gasn�cych po�ar�w. Wi�y si� one po dachach i wpychane by�y z powrotem do komin�w przez porywisty wiatr. Pruscy �o�dacy, kt�rzy trzy dni temu zdobyli miasto, nie trze�wieli w gospodach i zamtuzach. Wiatr napycha� czapk� na oczy pruskiemu piechurowi, kt�ry w �wietle pochodni obserwowa� kupca siedz�cego na ko�le du�ego furgonu. Roz�wietlone �wiecami okna manufaktury przed Bram� Miko�ajsk� rzuca�y na nich i na uzbrojonego w szponton sier�anta, kt�ry do nich podszed�, migotliwe refleksy. Sier�ant skin�� g�ow� swym ludziom, kryj�cym si� przed wichur� pod niewielkimi kamiennymi murkami przy okr�g�ej baszcie, i wskaza� kupcowi woln� drog�, zainkasowawszy beczu�k� miodu i ma�e puzderko z a�unem. Kupiec wtoczy� si� w w�sk� Nicolaistrasse i pozwoli� koniowi ledwo przebiera� kopytami w �niegu zmieszanym z ko�skim nawozem. W okienkach naro�nego domu b�yska�y �wiece na obwieszonej jab�kami choince. Pies le��cy pod domem warkn�� na kupca, a potem ca�� sw� energi� po�wi�ci� drapaniu w drzwi i skomleniu. Zm�czony ko� poci�gn�� furgon wzd�u� wa��w, skr�ci� w Antonienstrasse i zatrzyma� si� za klasztorem Franciszkan�w, przed ma�ym drewnianym domem, w kt�rym nie pali�o si� ani jedno �wiat�o. Flecista z ratusza zagra� na wieczerz�. Kupiec zlaz� z wozu i wszed� na podw�rze. W zaniedbanym ogrodzie na drewnianych szkieletach rozwieszono sukno, kt�re zesztywnia�o od mrozu. Podszed� do ma�ej drewnianej s�u�b�wki i zajrza� do niej przez okno. Dw�ch czeladnik�w tkackich siedzia�o nad �semkami piwa i koszem bu�ek. Wyra�nie zaniepokojony kupiec wr�ci� i wszed� do frontowego domostwa. W sieni wci�gn�� w nozdrza zapach suszonych �liwek. Opar� si� o beczu�k� piwa stoj�c� przed drzwiami do izby i poczu� przyp�yw senno�ci. Otworzy� drzwi i znalaz� si� w dobrze mu znanym, ciep�ym �wiecie r�norodnych woni. Znad pieca pachnia� piernik, z kojca w rogu izby dochodzi� smr�d �wi�skich odchod�w, z beczki wkopanej w klepisko � przyjemna wo� solonego mi�sa. Pod piecem si� pali�o, lecz z powodu zamkni�tych drzwiczek ogie� dawa� lekkie, niewidoczne z zewn�trz �wiat�o. Kupiec usiad� przy stole i uruchomi� inny sw�j zmys�. S�ysza� skrobanie myszy, trzaskanie drewnianych okiennic, j�czenie kobiety w bocznej izbie, szelest �apek �asicy na s�omie i szelest s�omy wypychaj�cej siennik, tarcie nieznanych mu si� w belkach zatopionych w �cianie, znane mu gard�owe okrzyki rozkoszy wydawane przez kobiet�, syk ognia w zamkni�tym piecu, posapywanie m�czyzny, trzeszczenie desek ��ka pod nimi. Kupiec cicho wyszed� na zewn�trz, zbli�y� si� do furgonu, pog�aska� chrapy konia, odrzuci� okrywaj�c� w�z derk� i prawie po omacku zacz�� czego� szuka� w�r�d work�w soli, beczu�ek miodu i ma�ych bel gandawskiego sukna. Znalaz� kuferek z medykamentami. Wszed� z powrotem do izby, usiad� przy piecu. Od zimna zdr�twia�y mu nogi. Z kuferka wyj�� posrebrzan� strzykawk� z dwoma oringami, flaszk� z jakim� p�ynem, kt�rym wype�ni� ca�� strzykawk�. Potem zbli�y� si� do drzwi bocznej izby i szybko zorientowa� si� z dochodz�cych odg�os�w, �e oto nadchodz� ostatnie chwile, kiedy kochankowie najgor�cej czyni� sobie zado��. Kupiec wszed� do izby i pog�aska� buzi� niemowl�cia �pi�cego w ko�ysce. Nast�pnie ca�� uwag� skupi� na mi�osnej scenie. W s�abym �wietle wigilijnej gwiazdy dostrzeg� ogromny zad podryguj�cy pomi�dzy szeroko rozrzuconymi nogami. Na ziemi le�a� mundur przeplatany sznurami i wielka czapa z dwiema kitami. Str�j wskazywa� na pruskiego huzara. Kupiec ca�kiem odzyska� w�adz� w nogach. Ju� mu nie by�o zimno. Podskoczy� �ywo do �o�a i usiad� na plecach m�czyzny. Jedn� r�k� przyciska� jego kark, drug� wbi� strzykawk� w po�ladek i wpompowa� jej ca�� zawarto��. Huzar zrzuci� z siebie kupca, zerwa� si� z �o�a i si�gn�� po szabl�. Wtedy zacz�� si� dusi�. Kobieta patrzy�a przera�ona na swojego m�a trzymaj�cego strzykawk� w d�oni i czu�a nadej�cie nieuniknionego.
WROC�AW, SOBOTA 21 GRUDNIA 1927 ROKU, CZWARTA PO PO�UDNIU
Dom handlowy braci Barasch�w p�ka� w szwach. Wype�nia�y go g��wnie dzieci, kt�re zapami�tale biega�y, nie zwa�aj�c na strumyki potu wyp�ywaj�cego im spod kaszkiet�w i czapek. W ogromnej dwupi�trowej hali okolonej dwiema galeriami zwiesza�y si� ze szklanego sufitu metrowe metalowe strza�ki, kt�re wskazywa�y na stoiska z zabawkami. Porusza�y si� one wertykalnie na spr�ynach wprawianych w ruch przez ludzi czasowo zatrudnionych na okres �wi�teczny i noworoczny. Dzieci wiedzia�y zatem doskonale, jak trafi� przed oblicze dobrotliwych �wi�tych Miko�aj�w, kt�rzy � prezentuj�c powaby towar�w � wprawiali kolorowe b�ki w ob��kane wirowanie, dosiadali ostro�nie koni na biegunach, przerzucali ca�e armie o�owianych �o�nierzy, wtykali smoczki w usta niech�tnym lalkom, pozwalali zjada� porcelanowym lwom szylkretowe �yrafy i kazali podnosi� ci�ary nakr�canym atletom i pokonywa� wci�� t� sam� tras� elektrycznym kolejkom.
Mock rozpi�� palto, zdj�� kapelusz, przyklepa� niesforne fale w�os�w i usiad� na pikowanym siedzisku sk�adaj�cym si� z dw�ch wsp�rodkowych walc�w. Wygodnie oparty, zacz�� si� zastanawia�, po co tu przyszed�. Wiedzia� tylko tyle, �e wszed� tu, kieruj�c si� niepowstrzymanym impulsem, kt�ry by� wynikiem wcze�niejszych my�li. Ku swojej zgrozie Mock nie m�g� przypomnie� sobie �adnej z nich. A zatem, aby odbudowa� ten ci�g asocjacji, musia� wr�ci� do opowie�ci Hartnera. Przypomnia� sobie swoje pr�by usprawiedliwienia niewiernej �ony kupca: grzeszy�a, a wi�c by�a taka ludzka, arcyludzka! Ba! Aleksiej von Orloff uzna�by, �e by�a w momencie grzechu bardzo blisko Boga! A jak oceni�by ten rosyjski m�drzec czyn jej m�a? Kiedy j� zabija�, r�wnie� pope�nia� grzech! Kto z nich by� bli�ej Boga? Czy ten, czyj grzech jest ci�szy?
Mock pami�ta� swoj� gwa�town� reakcj� na t� przewrotn� aksjologi� grzechu, poryw w�ciek�o�ci, kiedy przechodzi� ko�o jubilera Sommego. �Czy� nie lepsze jest pozbycie si� grzechu � my�la� wtedy � i zapomnienie o nim ni� trwanie w nim?� My�l o odrzuceniu grzechu wywo�a�a kolejn� � pierwsza spowied� ma�ego Eberharda w ogromnym ko�ciele Anio��w Str��w w Wa�brzychu i spracowana d�o� ojca potrz�saj�ca jego d�oni�, kiedy przeprasza� rodzic�w za swoje grzechy. Nie wiedzia� zreszt�, za co przeprasza � czu�, �e nie ma grzech�w, �a�owa�, �e nie ma ich, my�la�, �e oszukuje ojca. Eberhard Mock czu� u�cisk twardej d�oni szewca Johannesa Mocka, kiedy widzia� dzieci wyrywaj�ce si� rodzicom i wbiegaj�ce pod wielki neon �Gebr. Barasch�. Wiedzia� ju�, po co przyszed� do domu towarowego. Wsta� i uda� si� do stoiska z alkoholem, gdzie kupi� kwadratow� butl� w�dki Schirdewana, uwielbianej przez jego brata Franza.
�Kolejna zbrodnia dopiero za trzy dni � my�la�, mijaj�c na parterze kwartet smyczkowy graj�cy kol�d� O, Tannenbaum. � Mam zatem sporo czasu. Wszyscy moi ludzie maj� czas do Wigilii. Mog� si� wi�c upi� na weso�o, bo dlaczego mia�bym si� upi� na smutno?�
WROC�AW, SOBOTA 21 GRUDNIA, GODZINA WPӣ DO PI�TEJ PO PO�UDNIU
Mock z trudem wspi�� si� na czwarte pi�tro kamienicy przy Nicolaistrasse i � g�o�no sapi�c � zastuka� mocno do jednych z czterech par drzwi. Otworzy�a mu Irmgard, po czym odwr�ci�a si� i usiad�a jak automat na taborecie. Zaszczeka�y fajerki. Mock zajrza� w wyl�knione oczy swojej bratowej, min�� j� i wszed� do pokoju. Majster kolejowy Franz Mock siedzia� przy stole w koszuli bez ko�nierzyka.
Mocna, czarna herbata wgryza�a si� w emali� stoj�cego przed nim kubka. Mi�nie przedramion napina�y si�, kiedy kciukiem i palcem wskazuj�cym jednej i drugiej r�ki �ciska� liniowan� kartk� papieru zapisan� r�wnym pismem. Eberhard postawi� na stole w�dk� i nie zdejmuj�c palta ani kapelusza, si�gn�� po kartk�. Franz �cisn�� papier jeszcze mocniej i zacz�� czyta� mocnym, twardym g�osem:
Franz sko�czy� czyta� list, podni�s� g�ow� i spojrza� na brata. W jego oczach czai�a si� pewno�� wyroku.
��On ciebie uwa�a za ojca � wysycza� przez zaci�ni�te z�by. � Dopi��e� swego, co, �wi�ski ryju? Wychowa�e� mi syna, co? Swojego nie mog�e� zrobi� z�amanym kutasem, wi�c zabra�e� si� do wychowywania mojego�
Eberhard Mock zapi�� p�aszcz, postawi� na sztorc ko�nierz, nacisn�� na g�ow� kapelusz i wyszed� z pokoju. Za kilka sekund wr�ci� po kwadratow� flaszk� w�dki Schirdewana, ulubionej w�dki jego starszego brata Franza.
WROC�AW, SOBOTA 21 GRUDNIA, TRZY KWADRANSE NA PI�T�
W cukierni �Silesia� przy Ohlauerstrasse by�o g�o�no i t�oczno. Otulone papierosow� mg�� kelnerki w granatowych sukienkach z koronkowymi ko�nierzykami pokonywa�y slalomem tras� od baru ku marmurowym stolikom, zaparowanym lustrom, ha�a�liwym sklepikarzom, urz�dnikom napychaj�cym si� struclami i smutnym gimnazjalistom, kt�rzy zaczerniali papierowe serwetki mi�osnymi cierpieniami i odwlekali, jak d�ugo mogli, moment uregulowania rachunku.
Jeden z cierpi�cych Werter�w biedzi� si� w�a�nie nad metafor�, kt�ra najtrafniej, w ekspresjonistycznej manierze, odda�aby Katullusowe odi et amo [23], kiedy na serwetk�, zape�nion� przez niego pl�tanin� uczu�, pad� cie�. Ch�opak uni�s� g�ow� i pozna� pana Eberharda Mocka, stryja jego przyjaciela Erwina. W innych okoliczno�ciach takie spotkanie sprawi�oby mu wielk� rado��. Teraz jednak widok radcy kryminalnego wprawi� ucznia w silne zak�opotanie, tak jak wtedy, gdy Mock przed rokiem, na kilku spotkaniach, pomaga� Erwinowi i jego kolegom zrozumie� pokr�tny styl Liwiusza, tak jak wtedy, gdy po kilku darmowych korepetycjach zaprosili radc� do tej w�a�nie kawiarni i s�uchali jego policyjnych historii. Mock usiad� bez s�owa przy gimnazjali�cie i u�miechn�� si� do niego. Z kieszeni palta wyj�� papiero�nic�, zam�wi� u kelnerki kaw� i jab�ecznik. Ucze� te� si� nie odzywa� i zastanawia� si�, jak przed�u�a� w niesko�czono�� swoje milczenie. Wiedzia�, po co przyszed� radca kryminalny.
��Niech pan mi powie, Briesskorn � Mock podsun�� papiero�nic� rozm�wcy � gdzie mog� znale�� Erwina?
��Powinien by� w domu � m�odzieniec, nie patrz�c na Mocka, wy�uska� papierosa zza gumki.
Mock wiedzia�, �e Briesskorn k�amie, �e zrobi� sztubacki dowcip, tak jak kiedy�, gdy � jak mu opowiada� Erwin � zapytany przez �acinnika Piechott�, gdzie w tym zdaniu jest i orzeczenie, odpowiedzia�, �e mi�dzy wyrazem rozpoczynaj�cym zdanie a kropk�. Mock by� pewien, �e Briesskorn k�amie, poniewa� szukaj�cy go stryj zacz��by od domu, a nie od tej �a�ni parowej wype�nionej ciastkami, kaw� i ciep�ymi g�stymi likierami; o tym wiedzia�by ka�dy, kto by�by wtajemniczony w ucieczk� Erwina, a zatem m�wi�c: �Chyba jest w domu�, gimnazjalista powiedzia�: �Wiem, gdzie jest, ale panu nie powiem�.
��M�j drogi panie Briesskorn � Mock wbi� oczy w rozm�wc� � wie pan, �e profesor Piechotta jest moim koleg� z czas�w studenckich? I to koleg� dobrym, prawie przyjacielem. Wiele prze�yli�my, wypili�my niejedno piwo na zebraniach burszenszaft�w, nie raz i nie dwa pocili�my si� ze strachu w �awie uniwersyteckiej, kiedy profesor Eduard Norden wpatrywa� si� w nas, wybieraj�c kolejn� ofiar�, kt�ra przeanalizuje metrycznie jaki� ch�r z Plauta� Tak� � rozkroi� �y�eczk� jab�ecznik. � Byli�my przyjaci�mi, jak pan i Erwin, m�j bratanek, byli�my lojalni wobec siebie, �aden z nas by drugiego nie wyda�� Lecz gdyby Ferdinanda Piechott� szuka� w tych zamierzch�ych czasach jego krewny i przyjaciel po to, by z nim porozmawia� i zapobiec jakiemu� g�upstwu, z�ama�bym s�owo dane Piechotcie�
��Czy pan radca my�li, �e ja zdradz� przyjaciela pod wp�ywem tak interesuj�cej oferty? � Briesskorn obraca� w d�ugich palcach kolejnego papierosa. � Przecie� wiem, �e Piechotta mnie nienawidzi i pr�dzej zerwie z panem przyja��, ni� przestanie mnie dr�czy�
��Pan mnie obra�a � Mock dopi� kaw�, wsta� od sto�u i z uwag� pomaca� flaszk� w kieszeni p�aszcza. � Pan w�tpi w moje s�owa� Pan jest bystry i dobrze zrozumia� moj� ofert�, ale pan my�li, �e chc� pana oszuka�, �e jestem drobnym kr�taczem, pok�tnym oszustem, czy tak? Wiesz, m�ody cz�owieku, czym jest przyja�� mi�dzy m�czyznami?
��Erwin jest u Inge G�nserich � powiedzia� Briesskorn i zgni�t� w palcach niezapalonego papierosa. Jasny tyto� �Georgia� rozsypa� si� na marmurowy blat stolika.
��Dzi�kuj� panu � Mock poda� mu r�k�. Gimnazjalista chwyci� j� i mocno trzyma�.
��M�ska przyja�� i m�skie s�owo to chyba co� najpewniejszego na �wiecie � powiedzia� Briesskorn. � Wierz� panu, panie radco� To, �e zdradzi�em, gdzie jest Erwin, nie sprawi, �e nasza przyja�� zginie�
��Najpewniejsz� rzecz� na �wiecie � Mock obr�ci� w palcach kapelusz � jest �mier�. Napisz tak do swojej Lotty.
WROC�AW, SOBOTA 21 GRUDNIA, GODZINA WPӣ DO SZ�STEJ
Mock nie musia� nikogo pyta�, kim jest Inge G�nserich ani gdzie mieszka. Zna� doskonale oficyn� na Gartenstrasse 35 za pasmanteri� Hartmanna. Tam w�a�nie mieszka�a ta znana malarka, kt�ra � jak Mock pami�ta� z kartoteki � przed dziesi�cioma laty pojawi�a si� w �l�skiej stolicy. Najpierw zacz�a tu szuka� szcz�cia jako modelka. S�yn�a z tego, �e � je�li zgodzi�a si� jakiemu� arty�cie pozowa� � by�o to jednoznaczne z wyra�eniem zgody na dzielenie z nim �o�a. Owo �tak� nie by�o jednak wymawiane zbyt cz�sto i zale�a�o w du�ej mierze od p�aconego jej honorarium. Nic zatem dziwnego, �e pi�kna, tajemnicza i ma�om�wna Inge by�a modelk� i muz� jedynie najbogatszych malarzy. Jednemu z nich, niejakiemu Arno G�nserichowi, autorowi surrealistycznych podmorskich pejza�y, Inge odpowiedzia�a dwukrotnie �tak� � raz, kr�tko po tym, jak zosta� jej przedstawiony, drugi raz � przy o�tarzu. Po hucznym weselu m�oda para zamieszka�a na Gartenstrasse 35 i przez ponad rok kontynuowa�a po nocach weselne przyj�cie, ku zgrozie i w�ciek�o�ci spokojnych i spracowanych s�siad�w. Tam Mock zobaczy� Inge po raz pierwszy, kiedy w 1920 roku zosta� wezwany przez swojego �wczesnego szefa, oberpolicmajstra z rewiru pi�tego, na akcj� uspokojenia dzikiej pijackiej orgii, jak� urz�dzili m�odzi ma��onkowie. Mockowi da�a si� wtedy mocno we znaki malarska pasja obecnych na przyj�ciu go�ci. Przeklina� ordynarnie artystyczne uzdolnienia pan�w i pa�, kt�rzy zamroczeni morfin� porozlewali farby i w�asnymi nagimi cia�ami mieszali je na palecie pod�ogi. Mock chwyci� wtedy Inge w obj�cia, okry� j� kocem, a potem rozpocz�� ci�k� walk�, by j� wyprowadzi� z mieszkania. Jeszcze dzi�, mijaj�c pasmanteri� Hartmanna, czu� jej z�by na swojej d�oni, wci�� widzia�, jak wylewa na jego garnitur z drogiej, polskiej, bielskiej we�ny wiadro niebieskiej olejnej farby, kt�r� jej m�� usi�owa� odda� melancholi� podwodnego pejza�u. Mock pami�ta� te� siebie, jakby z oddalenia, w zwolnionym tempie, kiedy podnosi� pi�� nad kszta�tn� g�ow� Inge i zadawa� cios.
Odrzuci� przykre wspomnienie zn�cania si� nad aresztantk� i skierowa� my�li ku p�niejszym losom Inge. Przypomnia� sobie inne wezwanie, jesienn� noc i fotel, w kt�rym Arno G�nserich dobrowolnie zako�czy� �ycie zaraz po tym, jak ujrza� sw� �on� obejmuj�c� smuk�ymi udami wygolon� g�ow� atlety z cyrku Buscha.
Mock stan�� na p�pi�trze i otworzy� okno. Mimo zimna czu� stru�ki potu sp�ywaj�ce mu za chirurgiczny gorset. Na niewielkim podw�rku, w �wietle gazowej latarni �lizga�y si� dzieci. Ich radosny wrzask p�oszy� gromady wron, kt�re okupowa�y dekle �mietnik�w, i nak�ada� si� na dwa zgrzytliwe odg�osy. Pierwszy z nich wydawa� szlifierz � rozstawi� na podw�rku nap�dzan� peda�em maszyn� i ostrzy� no�e, kt�re nied�ugo zag��bi� si� w mi�kkie brzuchy wigilijnych karpi. Drugi zgrzyt dobiega� spod pompy. Dziewczynka w pocerowanym p�aszczyku hu�ta�a si� na niej, nape�niaj�c wiadro, a za du�e na ni� buty k�apa�y obcasami na udeptanym �niegu w rytm skrzypienia zardzewia�ego urz�dzenia. Ze starej, pozbawionej dachu szopy na samym ko�cu podw�rza wydostawa�a si� stru�ka dymu. Dwoje dzieci, przebranych za Indian, wbi�o w klepisko szopy cztery kije, a nast�pnie rozwiesi�o na nich po�atany koc. W ten spos�b powsta� wigwam, w kt�rego centrum p�on�o ognisko. Po chwili z wigwamu dobieg�y dzikie wrzaski czerwonosk�rych.
Mock ruszy� po schodach i od�wie�a� w pami�ci dalsze informacje o Inge. Wernisa�e, podczas kt�rych jej doskona�e cia�o owini�te by�o jedynie p�acht� aksamitu, jej kochankowie � przedstawiciele wszystkich zawod�w, jej rozerotyzowane obrazy, kt�re burzy�y sny spokojnym wroc�awianom, i jej gruba kartoteka w archiwum komisji narkotykowej � wszystko to Mock zbiera� teraz skrz�tnie w zakamarkach m�zgu jak uzbrojenie przeciwko przebieg�emu przeciwnikowi. Na p�pi�trze poni�ej drzwi Inge kto� sta�. Radca jedn� r�k� si�gn�� po rewolwer, drug� za� zapali� zapalniczk�. Ogienek o�wietli� korytarz. Mock schowa� starego walthera do kieszeni, a uwolnion� od jego ci�aru d�o� poda� stoj�cemu m�czy�nie.
��Dobrze, Meinerer � sapn�� Mock. � Jeste�cie tu, gdzie powinni�cie.
Meinerer, milcz�c, poda� mu r�k�. W ciszy zimowego popo�udnia, w mroku klatki schodowej s�ycha� by�o kobiece j�ki, kt�rych nie mog�y zag�uszy� okrzyki Indian. Odg�osy te dochodzi�y zza drzwi Inge G�nserich. Do tego do��czy�o si� przera�liwe zgrzytanie spr�yn ��ka.
��To m�j bratanek? � zapyta� Mock. Nie doczekawszy si� odpowiedzi, spojrza� z trosk� na Meinerera. � Jeste�cie zm�czeni. Jutro macie wolne. Pojutrze przyjd�cie do mnie na �sm� na odpraw� Dobrze wykonali�cie zadanie. Zamykamy spraw� Erwina Mocka. Od tej pory prowadzicie z nami spraw� �kalendarzowego mordercy�.
Meinerer bez s�owa odwr�ci� si� i zszed� po schodach. Mock u�miechn�� si� na my�l o swoim bratanku i nas�uchiwa� dalej. Mija�y minuty, na klatce schodowej zapala�o si� �wiat�o, ubogo ubrani mieszka�cy kamienicy przechodzili obok Mocka, nawet jeden z nich, stary kolejarz, pr�bowa� go zapyta�, czego tutaj szuka, ale policyjna legitymacja szybko zaspokoi�a jego ciekawo��. Kobiecy g�os wo�a� dzieci do domu, na kolacj�, okrzyki na podw�rzu umilk�y, umilk�y j�ki Inge, ju� nie zgrzyta�a ani pompa, ani szlifierka, ani ��ko, na kt�rym Erwin Mock stawa� si� m�czyzn�.
Mock naciska� na dzwonek i czeka�. D�ugo. Bardzo d�ugo. W ko�cu drzwi si� uchyli�y i Mock ujrza� twarz, kt�ra czasem �ni�a mu si� po nocach jak erynia, jak wyrzut sumienia. Inge wiedzia�a, kim jest stryj jej najnowszego kochanka � zatem wizyta Mocka nie mog�a by� pomy�k�. Otworzy�a drzwi na o�cie� i wesz�a do jedynego, jak pami�ta�, pomieszczenia w tym mieszkaniu, zostawiaj�c radc� samego w ciemnym przedpokoju. Mock rozejrza� si� i � ku swojemu zdziwieniu � nie zauwa�y� �adnych sztalug. Poci�gn�� nosem i nie poczu� zapachu farb. Jeszcze bardziej si� zdumia�, gdy w ogromnym pokoju nie zobaczy�, opr�cz ba�aganu, niczego, co by �wiadczy�o o artystycznej profesji pani domu. Erwin, nic nie m�wi�c, siedzia� na skrzypi�cym ��ku owini�ty prze�cierad�em, kt�re powoli wilgotnia�o od jego potu.
��Jak �adnie tu u pani, pani G�nserich � powiedzia� Mock, siadaj�c przy stole. Na zawalonym niedopa�kami blacie z trudem znalaz� miejsce dla �okci. � Czy mog�aby pani zostawi� nas na chwil� samych?
��Nie � powiedzia� twardo Erwin. � Ona ma tu by�.
��Dobrze � Mock zdj�� p�aszcz i kapelusz. Z braku miejsca, gdzie m�g�by je po�o�y�, p�aszcz przewiesi� przez rami�, a kapelusz za�o�y� na kolano. � Powiem zatem kr�tko. Mam do ciebie pro�b�. Nie rezygnuj ze szko�y. Jeste� uczniem primy. Za kilka miesi�cy matura. Zdaj j� i studiuj germanistyk�, filozofi� czy cokolwiek innego, czego nie akceptuje tw�j ojciec�
��Przecie� tego nie akceptuje tak�e stryj. Przed dwoma czy trzema tygodniami powiedzia� stryj na obiedzie�
��Powiedzia�em, com powiedzia� � zirytowa� si� Mock. � �a�uj� tego. Nie my�la�em tak wcale. Chcia�em ci� o tym poinformowa�, co powiedzia�em, jak zabra�em ci� z kasyna, ale by�e� zbyt pijany.
��Trudno panu przychodzi s�owo �przepraszam� � powiedzia�a Inge. Mock patrzy� na ni� przez chwil� i walczy� ze swoj� furi�, zachwytem i ch�ci� upodlenia artystki. W ko�cu zachwyt zwyci�y�. Inge by�a zbyt pi�kna z rozsypanymi ciemnymi w�osami. Dojrza�y samiec poczu� zapach ciep�ej po�cieli, rozgrzanego cia�a i ca�kowitego spe�nienia. U�miechn�� si� do niej i zwr�ci� si� zn�w do Erwina.
��Sko�cz szko�� i zdaj matur�. Nie chcesz mieszka� z ojcem, to mieszkaj u mnie. Sophie bardzo ciebie lubi � podszed� do bratanka i klepn�� go po karku. � Przepraszam � postawi� na stole flaszk� w�dki. � Napijmy si� wszyscy na zgod�.
Erwin odwr�ci� si� do okna, by ukry� wzruszenie. Inge przy�o�y�a do ust chusteczk� i si� rozkaszla�a, a w jej oczach utkwionych w Mocku pojawi�y si� �zy. Mock patrzy� na ni�, lecz nie my�la� o niej, my�la� o swoich s�owach �Sophie bardzo ci� lubi�, o swoim spotkaniu z �on�: oto s� znowu razem, jego gabinet zajmuje Erwin, Erwin uczy si� do matury, Sophie odwiedza go w gabinecie swojego m�a�
��Musi stryj tak�e j� przeprosi� � powiedzia� Erwin.
Zapad�o milczenie. Na podw�rku rozleg� si� przera�liwy krzyk i stukot bucior�w po ubitym �niegu. Kto� si� potkn�� lub po�lizn�� na �lizgawce i g�ucho upad� w �nieg. Mock rzuci� si� do okna i wyt�y� wzrok. Niczego nie zobaczy� w nik�ym �wietle gazowych latarni opr�cz t�umu zgromadzonego wok� szopy. Mock ruszy�. Zadudni�y pod jego skokami deski przedpokoju, zadudni�y drewniane schody. Wybieg� na podw�rze i pu�ci� si� biegiem po �lizgawce. Wpad� mi�dzy ludzi i zacz�� ich rozpycha�. Usuwali si� w skamienia�ym milczeniu. Mock odepchn�� ostatniego m�czyzn�, kt�ry zagradza� wej�cie do szopy. Odepchni�ty odwr�ci� si� z w�ciek�o�ci�. Mock pozna� go � by� to stary kolejarz, kt�rego na schodach postraszy� legitymacj�. Na klepisku szopy le�a� sfatygowany koc, z kt�rego zbudowany by� wigwam. Spod koca wystawa�y chude jak patyki nogi w podartych rajtuzach. �wie�e plamy krwi pokrywa�y rajtuzy i buty, kt�re by�y najwyra�niej za du�e. Reszta cia�a przykryta by�a kocem. Obok cia�a le�a�o wiadro i rozsypane czekoladki.
Mock opar� si� o �cian� szopy, otworzy� usta i �apa� p�atki �niegu. Stary kolejarz podszed� do niego i plun�� mu w twarz.
��Gdzie by�e� � zapyta� � jak mordowa� to dziecko?
Na podw�rko wpad�o dwudziestu umundurowanych policjant�w w czakach i w przepasanych pasami szynelach. Dowodzi� nimi jaki� policmajster z szabl� u boku. Policjanci otoczyli ludzi i szop�. T�um sta� w milczeniu i patrzy� na w�sate twarze str��w prawa, na ich kabury i na wysokie czapki. Mock opiera� si� wci�� o mur i czu�, jak wilgotne p�atki �niegu �askocz� go za chirurgicznym gorsetem. Nie podszed� do policjant�w, nie wylegitymowa� si�, nie chcia� by� jednym z nich, chcia� by� kolejarzem, krawcem, spedytorem.
Na podw�rko wszed� Meinerer z kilkoma uzbrojonymi st�jkowymi i z jakim� m�czyzn� d�wigaj�cym statyw aparatu fotograficznego. Przeszed� na skos przez podw�rko i uda� si� w jego r�g, sk�d dochodzi�a charakterystyczna wo� gnoj�wki. Ci�gn�y si� tam przez ca�� wysoko�� budynku ma�e zamalowane na bia�o okienka ubikacji. Do najni�ej po�o�onej ubikacji wchodzi�o si� wprost z podw�rka po kilku schodkach.
��Tam go zamkn��em � Meinerer zupe�nie niepotrzebnie wskaza� palcem.
St�jkowi towarzysz�cy Meinererowi ruszyli we wskazanym kierunku. Pozostali rozpi�li kabury i patrzyli wrogo na t�um, kt�ry gro�nie si� poruszy�.
��Zabi� skurwysyna! Ludzie! Zabi� tego skurwysyna! � rykn�� kolejarz i rzuci� si� na najbli�szego policjanta. Ten wyci�gn�� rewolwer i wystrzeli� w powietrze. T�um stan�� pos�usznie. Mock poczu� dr�enie na ca�ym ciele i zamkn�� oczy. Przysz�y do niego wszystkie trupy, kt�re widzia�. Rajca Geissen cz�stowa� go cygarem, Gelfrert dmucha� w waltorni�, Honnefelder krzycza� �Sieg heil�, a Rosemarie Bombosch ods�ania�a z kusz�cym u�miechem chude uda. Oto odwiedzi� go w tej ponurej szopie jego ojciec, roz�o�y� narz�dzia i nadzia� jaki� but na szewskie kopyto. Wtedy poruszy� si� stary koc, kt�ry by� okryciem wigwamu. Wyczo�ga�a si� spod niego dziewczynka i do��czy�a do innych upior�w. Robiony na drutach szalik zaci�ni�ty by� na jej szyi, a w boku tkwi� dobrze naostrzony n�.
Mock okry� z powrotem zw�oki dziewczynki i si�gn�� po rewolwer. Nie chcia� by� teraz �adnym rzemie�lnikiem ani komiwoja�erem. Nie chcia� by� tak�e str�em prawa. Chcia� by� katem. Wyj�� z kieszeni legitymacj� policyjn�, przecisn�� si� przez t�um i pobieg� w stron� ubikacji. Dwaj st�jkowi wyci�gn�li stamt�d m�czyzn�, kt�ry by� przykuty kajdankami do poruszanej peda�em szlifierki. Cz�owiek ten by� zdr�twia�y z zimna, a jego sine usta porusza�y si� jakby w modlitwie. Jego ubranie � fartuch roboczy i kombinezon � by�o pokryte krwi�. Policjanci kopniakiem rzucili go na ziemi�. Szlifierka uderzy�a go w skro�.
Meinerer stan�� nad zwi�zanym morderc�. Fotograf zwolni� migawk�. Wzni�s� si� s�up magnezji. Mock z wysoko uniesionymi r�kami trzymaj�cymi pistolet i legitymacj� podbieg� do mordercy. Policjanci rozst�pili si� pos�usznie. Radca ukl�kn�� i przy�o�y� pistolet do op�ywaj�cej krwi� skroni. Trzasn�a magnezja. Wszyscy patrzyli. Mock w u�amku sekundy ujrza� siebie wyrzuconego z pracy w policji. Odbezpieczy� rewolwer. Wtedy zobaczy� ponownie siebie na sali s�dowej jako oskar�onego, a potem w wi�zieniu, gdzie z rado�ci� czekaj� na niego wszyscy, kt�rych kiedykolwiek wsadzi� za kratki. W my�lach zacz�� powtarza� od� Horacego Odi profanum vulgus [24]. Po pierwszej strofce schowa� pistolet do kieszeni. Niczego nie widzia�, niczego nie czu� � opr�cz plwociny starego kolejarza, kt�ra zamarza�a mu na policzku.
WROC�AW, NIEDZIELA 22 GRUDNIA, GODZINA �SMA RANO
Specjalne wydanie �wi�teczne �Breslauer Neueste Nachrichten� z dnia 22 grudnia 1927 roku, s. 1 � wywiad z prezydentem policji Wilhelmem Kleib�merem: �Co si� wczoraj wydarzy�o na Gartenstrasse 35?
Mock od�o�y� gazet� i wpatrywa� si� d�u�sz� chwil� w portret swojego ojca wisz�cy na �cianie. Majster szewski zaciska� mocno z�by i uwa�nie patrzy� na fotografa. Mock zada� ojcu pewne bardzo trudne pytanie i bezzw�ocznie otrzyma� odpowied�. By�a ona taka, jakiej si� spodziewa�.
WROC�AW, NIEDZIELA 22 GRUDNIA, GODZINA DZIEWI�TA RANO
Alfred Sommerbrodt zajada� z wielk� przyjemno�ci� niedzielne �niadanie sk�adaj�ce si� z dw�ch sadzonych jajek i patrzy� na krz�taj�c� si� po kuchni �on�. Z r�wn� przyjemno�ci� podziwia� porz�dnie wyszorowan� kuchni� i sw�j policyjny mundur wisz�cy na wieszaku przy kuchennych drzwiach, kt�re by�y jednocze�nie drzwiami wyj�ciowymi ich ma�ego mieszkania na ty�ach sklepu rowerowego Stangena przy Trebnitzerstrasse. Sommerbrodt cieszy� si�, �e za chwil� w�o�y mundur, szynel, czako, do pasa przymocuje pa�k�, kt�ra teraz le�a�a na wielkim liczniku pr�du, i ustawi si�, jak co dzie�, na Trebnitzer Platz, by kierowa� ruchem. Jego �ona znacznie mniej si� cieszy�a.
��Nawet w niedziel� nie daj� ci spokoju � powiedzia�a ze z�o�ci�.
��Kochanie, dzisiaj jest bardzo nerwowy dzie� przed�wi�teczny � powiedzia� Sommerbrodt i si� zamy�li�. Pi� kaw� zbo�ow� i poklepywa� t�g� �on�, zastanawiaj�c si�, czy zd��y�by jeszcze przed wyj�ciem j� uhonorowa�. Stukanie do drzwi wywia�o mu z g�owy erotyczne zachcianki. �ona otworzy�a i w tej samej chwili, mocno pchni�ta, usiad�a na stole. Wys�u�ony mebel zachwia� si� niebezpiecznie. Kubek z kaw� podskoczy� i obla� koszul� Sommerbrodta. Ten rzuci� si� z w�ciek�o�ci� ku dw�m przyby�ym, lecz lufa walthera pozwoli�a mu szybko porzuci� wojownicze zamiary. Obaj m�czy�ni mieli obwi�zane chustkami twarze. Jeden z nich wyj�� kajdanki i zach�ci� pani� Sommerbrodt, by si� ku niemu zbli�y�a. Kiedy to uczyni�a, przyku� j� do rurki ��cz�cej licznik ze �cian�. Posterunkowy ruchem rewolweru zosta� poproszony o to samo. Jego wahanie szybko pierzch�o, kiedy walther pojawi� si� w d�oni drugiego m�czyzny. Po chwili Sommerbrodt kl�cza� obok �ony przykuty do tej samej rurki. Pierwszy napastnik podsun�� im dwa krzes�a, a sam usiad� na stole i zacz�� niefrasobliwie macha� nogami. Drugi m�czyzna rozebra� si� do bielizny, po czym w�o�y� bluz� munduru i czako. Po chwili �ci�gn�� spodnie z Sommerbrodta i na�o�y� je na swe chude biodra. Przypasawszy pa�k� do boku, wyszed� z mieszkania. Ten, kt�ry zosta�, podrzuci� drew do ognia i nastawi� na fajerce wielki czajnik.
WROC�AW, NIEDZIELA 22 GRUDNIA, GODZINA DRUGA PO PO�UDNIU
Do aresztu �ledczego przy Schuhbr�cke podjecha� du�y, nowy horch 303, z kt�rego wysiad�o trzech m�czyzn. Weszli w ponur� bram�, wylegitymowali si� u stra�nika i ruszyli na pierwsze pi�tro do gabinetu oficera dy�urnego.
��Kt�ry z pan�w jest profesorem Nieswandem? � zapyta� dy�urny.
��To ja � odpar� szpakowaty m�czyzna w jaskrawym krawacie.
��Widz�, �e nie tylko ja mam przed�wi�teczny dy�ur � u�miechn�� si� oficer dy�urny. � Gdyby jakiemu� wariatowi co� odbi�o�
��To s� chorzy, nie wariaci � zauwa�y� sucho profesor.
��A panowie s� zaufanymi lud�mi prezydenta Wilhelma Kleib�mera � ton g�osu oficera dy�urnego �wiadczy�, �e uwaga Nieswanda nie zrobi�a na nim wi�kszego wra�enia. � Do ochrony wi�nia podczas transportu, tak? Poprosz� o rozkaz.
Dwaj pozostali m�czy�ni skin�li g�owami. Jeden z nich wyj�� z wewn�trznej kieszeni marynarki kopert� i poda� j� dy�urnemu. Ten otworzy� j� i przeczyta� p�g�osem:
��Tajna instrukcja w sprawie transportu wi�nia Fritza Robertha na badania psychiatryczne� Aha, dobrze� Dobrze� Podpisane, Fiu� fiu� fiu� Sam prezydent Kleib�mer.
Dy�urny schowa� instrukcj� do szuflady biurka i si�gn�� po s�uchawk�.
��Tu m�wi Essm�ller � warkn��. � Natychmiast przyprowadzi� Robertha pod wyj�cie C. Tak jest. Zachowa� szczeg�ln� ostro�no��. Tam b�dzie na was czeka� profesor Nieswand, kt�ry zbada wi�nia w swoim gabinecie na Einbaumstrasse � spojrza� w zamy�leniu na obecnych w pokoju. � Panowie, do godziny �smej wi�zie� jest wasz.
WROC�AW, NIEDZIELA 22 GRUDNIA, WPӣ DO TRZECIEJ PO PO�UDNIU
Na mie�cie panowa� du�y ruch. Poniewa� �nieg nie pada� od wczoraj, na jezdniach by�a �lizgawica. �lizga�y si� nie tylko automobile, lecz r�wnie� sanie i doro�ki. W przepe�nionych tramwajach cisn�li si� wroc�awianie i dyskutowali o wysokich cenach przed�wi�tecznych zakup�w.
O�miocylindrowy horch nie m�g� rozwin�� imponuj�cej mocy i jecha� bardzo powoli, podobnie jak inne automobile tego dnia. Wewn�trz by�o duszno. Wszyscy m�czy�ni opr�cz skutego kajdankami wi�nia wycierali zaparowane szyby. Utkn�li na skrzy�owaniu ko�o Dworca Odrza�skiego. Horch sta� za wielk� ci�ar�wk� z reklam� gumy Wrigley wymalowan� na plandece. Taka sama ci�ar�wka posuwa�a si� za horchem. Policjant na skrzy�owaniu da� znak i pojazdy ruszy�y. Kiedy druga ci�ar�wka przejecha�a przez skrzy�owanie, policjant nieoczekiwane zmieni� kierunek ruchu. Kilka samochod�w gwa�townie zahamowa�o. Jaki� szofer w kraciastym kaszkiecie wystawi� g�ow� za okno i ma�o przyja�nie patrzy� na policjanta. Obie ci�ar�wki, z horchem pomi�dzy nimi, wjecha�y pod wiadukt. Nie by�o tam �adnego innego pojazdu. Wszystkie zd��y�y ju� pojecha� w stron� mostu R�a�skiego. Pierwsza ci�ar�wka zatrzyma�a si�. Wyskoczy�o z niej dziesi�ciu m�czyzn uzbrojonych w mauzery. Tyle� samo i tak samo uzbrojonych opu�ci�o drug� ci�ar�wk� i stan�o za samochodem. Nikt z siedz�cych w �rodku nie zrobi� najmniejszego ruchu. Wszyscy milczeli. Ospowaty olbrzym zbli�y� si� do horcha, otworzy� drzwi i chwyci� szofera za ko�nierz uniformu. Po chwili szofer znalaz� si� na bruku jezdni. To samo spotka�o pasa�er�w. Wszyscy opr�cz wi�nia stali przed samochodem. Ludzie z karabinami pokazali im wej�cie do pierwszej ci�ar�wki � wdrapali si� na pak�. Na wiadukcie za�oskota� poci�g. Do samochodu zbli�y� si� niewysoki elegancko ubrany cz�owiek z pod�u�n� lisi� twarz�. Towarzyszy� mu starszy m�czyzna w kolejarskiej czapce. Kolejarz podszed� do auta, schyli� si�, przyjrza� si� wi�niowi i skin�� g�ow� ma�emu elegantowi. Nikt nie powiedzia� ani s�owa. Jedynie wi�zie� zacz�� wrzeszcze�. Jego wycie zgin�o w huku poci�gu.
WROC�AW, NIEDZIELA 22 GRUDNIA, GODZINA �SMA WIECZOREM
Na przystanku tramwajowym na Zwingerplatz stali tylko dwaj pasa�erowie. Obaj mieli postawione ko�nierze palt i naci�ni�te na oczy kapelusze. Wy�szy rysowa� w �wie�ym �niegu zygzaki i pochyla� si� ku ni�szemu, kt�ry szepta� mu co�, wspinaj�c si� na palce. �nieg sypa� uko�nie, przecinaj�c nieostr� granic� pomi�dzy czarnym niebem a stref� gazowego poblasku. Wy�szy m�czyzna nas�uchiwa� bez s�owa pospiesznej relacji.
��Tak, jak pan radca kaza�. Wypu�cili�my dw�ch gliniarzy i konowa�a od czubk�w po dw�ch godzinach, kiedy ju� by�o po wszystkim�
��A co z tym posterunkowym kieruj�cym ruchem?
��Pojechali�my z moimi lud�mi do jego mieszkania i uwolnili�my jego i jego �on�. Natychmiast po akcji�
��Bardzo by� poturbowany?
��Troch� �cierp�y im r�ce. Poza tym wszystko w porz�dku.
��Wirth, pojedziesz teraz do niego � wy�szy m�czyzna wyj�� z wewn�trznej kieszeni zwitek banknot�w i wr�czy� go swojemu rozm�wcy � i zostawisz mu tych kilka marek. Daj mu t� fors� i nic nie m�w � wyrysowa� w �niegu znak niesko�czono�ci. � Dobrze si� spisa�e�.
��Nie chce pan radca wiedzie�, co zrobili z t� �wini�?
��Oni? Oni byli tylko narz�dziem w moich r�kach.
Wirth schowa� pieni�dze i uwa�nie spojrza� na radc�.
��To narz�dzie wymkn�o si� panu troch� spod kontroli.
Radca poda� r�k� Wirthowi i ruszy� w stron� Teatru Miejskiego, kt�rego rozmazane �wiat�a promienia�y w �nie�nej mgle. Wielkie afisze rozwieszone na filarach zach�ca�y do obejrzenia Wagnerowskiego Tannh�usera, z kt�rego doch�d mia� by� przeznaczony na cele charytatywne. Nieliczni sp�nieni widzowie wysiadali z sa� i z automobili, rozsiewaj�c drogeryjne aromaty. Radca kupi� bilet na parter i wszed� do jasnego westybulu ozdobionego barokowymi z�oceniami. Pot�ne d�wi�ki uwertury mimo swojej mocy wprawia�y grubego szatniarza w ekstaz�. Mock po trzydziestu sekundach chrz�kania potrz�sn�� jego ramieniem, przywracaj�c go do rzeczywisto�ci. Zostawi� w szatni za�nie�on� garderob� i wszed� po schodach na pierwsze pi�tro, stukaj�c lask�. Tam odszuka� lo�� numer 12 i delikatnie nacisn�� klamk�. D�wi�ki rog�w odmalowywa�y morski pejza�. W lo�y siedzia� dyrektor kryminalny M�hlhaus. Drgn��, kiedy radca usiad� obok niego. Szybkie d�wi�ki smyczk�w przedstawia�y teraz pluskanie najad.
��Tu nas nikt nie us�yszy, Mock � powiedzia� M�hlhaus i nabra� tchu, jakby chcia� zawt�rowa� ch�rowi syren �Naht euch dem Strande�. � Wie pan, �e Hanscher z Wydzia�u IV ogl�da dzi� pa�skie zdj�cie, na kt�rym przyk�ada pan pistolet do g�owy Robertha? Wie pan, �e jest g��wnym podejrzanym o zorganizowanie samos�du na tym nieszcz�niku, kt�ry cierpia� na rozdwojenie osobowo�ci?
Smyczki ci�y bezlito�nie, z chirurgiczn� precyzj�. D�wi�ki tr�b podbite by�y g��bok� czerni� bas�w. Potem Wenus zacz�a uwodzi� Tannh�usera.
��Dzi�kuj� za ostrze�enie � powiedzia� Mock.
��Ostrzec mo�na przed czym�, co jest do unikni�cia. A ja dosta�em rozkaz od prezydenta Kleib�mera, by zawiesi� pana w czynno�ciach do czasu, a� Wydzia� IV zako�czy �ledztwo w sprawie samos�du na Robercie, o kt�rego dokonanie podejrzewa pana Hanscher. To nie jest ostrze�enie, ale koniec pa�skiej kariery.
��To by�by koniec, gdyby Wydzia� IV udowodni�, �e mia�em co� wsp�lnego z samos�dem. A ja na pocz�tku rozpal� ich nadzieje. Powiem, �e ciesz� si� ze smutnego ko�ca Robertha.
��Pan wcale nie zaprzecza, �e mia� pan z tym co� wsp�lnego. Pan jedynie w�tpi, czy znajdzie si� dow�d przeciwko panu. Pan ju� si� przyzna� przede mn� � krzycza� M�hlhaus, lecz jego g�os wt�rowa� arii Tannh�usera �Dir t�ne Lob�. � Do jasnej cholery, ten cz�owiek m�g� by� niewinny! Zabija� nie on, lecz jego choroba! Pan to rozumie, idioto?
��Je�eli nawet tak� � cichy g�os Mocka dobiega� bardzo wyra�nie zza smutnych wyzna� wzgardzonej przez Tannh�usera Wenus � to by� on ci�ko chory, po prostu �miertelnie chory. Czy mo�na si� dziwi�, �e cz�owiek �miertelnie chory umiera? Choroba zabija�a innych, potem zabi�a i jego.
M�hlhaus milcza�, a Wenus dalej atakowa�a niewdzi�cznego kochanka.
WROC�AW, NIEDZIELA 22 GRUDNIA, WPӣ DO DZIESI�TEJ WIECZOREM
Wroc�awska socjeta k��bi�a si� w foyer, dmucha�a dymem, pachnia�a perfumami i obficie wydziela�a pot. Damy strzyg�y pawimi pi�rami i napawa�y si� tym zgromadzeniem � substytutem balu noworocznego, kt�rego nie mog�y si� ju� doczeka�. Panowie dyskutowali ja�owo o zbli�aj�cych si� �wi�tach, wzmo�onym handlu i wydatkach. Ptasi szczebiot panien wsp�gra� z intelektualnym marszczeniem przez m�odzie�c�w chmurnych cz�, co mia�o zwiastowa� dojrza�y namys� nad ogl�dan� interpretacj� Wagnera.
Mock wyj�� z papiero�nicy papierosa �Ariston�, prze�ama� go wp� i wetkn�� do cygarniczki. W tym momencie z czyich� palc�w wystrzeli� ��ty p�omie� i lizn�� poszarpan� ko�c�wk� papierosa.
��Dobry wiecz�r, doktorze Hartner � Mock zaci�gn�� si� dymem, � Dzi�kuj� za ogie�. Nie wiedzia�em, �e lubi pan Wagnera.
��Musimy porozmawia� w jakim� ustronnym miejscu � szpakowate w�osy Leo Hartnera zje�y�y si� w nie�wiadomym ostrze�eniu. By�o co� niezwyk�ego w jego zachowaniu.
Mock kiwn�� ze zrozumieniem g�ow�, zanurkowa� w rozdyskutowany t�um meloman�w i lekkimi dotkni�ciami d�oni zacz�� torowa� w nim drog�. Natychmiast pod��y� za nim Hartner. Mock wyszed� na korytarz i ruszy� ku drzwiom opatrzonym z�otym tr�jk�tem. Jaki� niewysoki staruszek z trudem ciurka� do pisuaru. Radca zaj�� jedn� z kabin, zamkn�� pokryw� muszli i usiad� na niej. Wypalaj�c papierosa, s�ysza� podobne odg�osy w kabinie obok. Rozleg� si� gong, kt�ry � cho� by� bardzo dono�ny � nie wyt�umi� westchnienia ulgi, jakie wyda� z siebie staruszek. Wreszcie drzwi trzasn�y. Mock i Hartner stali obok siebie, krytycznie oceniaj�c swe odbicia w szerokim lustrze. Mock pootwiera� wszystkie kabiny, a potem zablokowa� drzwi toalety swoj� lask�.
��W moim zespole ekspert�w � powiedzia� cicho Hartner � jest morderca.
��Niech pan m�wi dalej � Mock wiedzia�, co teraz nast�pi: seria pyta� i odpowiedzi, majeutyczna metoda doktora Hartnera, odporna na wszelkie ponaglenia.
��Kto w moim zespole jest podejrzany i dlaczego? � Hartner nie zawi�d� Mocka. � Diehlsen � radca dmuchn�� w cygarniczk�, a papieros rozsypa� si� na lustrze deszczem iskier � poniewa� pracuje w miejskim archiwum i jest cz�onkiem �Wroc�awskiego Towarzystwa Bada� Parapsychicznych�, i Hockermann, czytaj�cy t� sam� ksi��k� co Gelfrert i podpisuj�cy si� w rejestrze wypo�ycze� nazwiskami s�awnych m��w z Auli Leopoldy�skiej� Tak jest. W jakim przedziale czasowym prowadzone s� badania moich ludzi?� Czas jest ograniczony dwoma-trzema wiekami� Nie o to chodzi. Postawi�em z�e pytanie. Jakie daty dzienne badamy?� Od ostatniego mordu, czyli chyba od 9 grudnia, do ko�ca roku� Tak. Aby jak najszybciej znale�� kolejn� dat� mordu. I co stwierdzili�my?� �e nast�pne morderstwo nast�pi w Wigili� na Antonienstrasse 27. B�dziemy tam i z�apiemy tego drania. Poda� pan nawet godzin�!� Boj� si�, �e nied�ugo nast�pi morderstwo � Hartner przyst�powa� do udowodnienia swej tezy. � Wczoraj wieczorem zadzwoni� do mnie archiwista z Archiwum Miejskiego. Moi ludzie codziennie po pracy zwracaj� akta i ksi��ki, kt�re danego dnia studiowali. Archiwista osobi�cie przychodzi po nie do naszego biura przy Neumarkt. Okaza�o si�, �e brakuje jednej o sygnaturze 4536. Pozycja ta jest z ca�� pewno�ci� relacj� z jakiego� procesu, poniewa� akta o sygnaturach 4500-4555 s� to akta procesowe. Kto� z ekspert�w je ukrad�.
��Powinien pan w momencie odkrycia kradzie�y zatrzyma� wszystkich pa�skich ludzi, wezwa� policj� i dok�adnie ich obszuka� � podsumowa� Mock.
��Zrobi�bym tak, gdyby archiwista odkry� to odpowiednio wcze�nie. Nie przegl�da� on jednak akt w ratuszu. Odkrycia dokona� dopiero w archiwum, kiedy wstawia� akta na miejsce.
Mock podszed� do umywalki, odkr�ci� kran i w�o�y� g�ow� pod strumie� wody. Po chwili wyj�� g�ow� spod kranu i z przyjemno�ci� czu� zimne stru�ki wlewaj�ce si� za gorset. Podszed� wolno do Hartnera i chwyci� go mocno za ramiona.
��Mamy go, Hartner � krzykn�� i roze�mia� si� dziko. � Mamy go wreszcie! To kto� z pa�skich ludzi! Wystarczy, �e ich b�dziemy �ledzi� A je�li to nie pomo�e, ka�dego z nich odpowiednio przes�ucham� A najdok�adniej Diehlsena i Hockermanna.
��Akta musz� dotyczy� okresu od 19 grudnia � powiedzia� powoli Hartner. � Czyli morderstwo musia�oby nast�pi� w okresie od 19 do 24 grudnia. Przecie� sam pan odkry� t� gradacj� czasow�. Kolejne morderstwa s� coraz szybciej wykrywane. A zatem nale�y spodziewa� si� zab�jstwa teraz, a wy musicie tego samego dnia znale�� cia�o. Tego samego, kt�ry widnieje na kartce z kalendarza. Nie mo�ecie znale�� cia�a z kartk�, dajmy na to, z 12 grudnia, jutro, czyli 23 grudnia � Hartner roze�mia� si� szczerze. � Tak, teraz rozumiem pa�sk� rado��. Przecie� od wczoraj wszystkim moim ekspertom, a zw�aszcza Hockermannowi i Diehlsenowi, towarzyszy anio� str� z pa�skiego wydzia�u. Morderca zostanie z�apany za r�k�.
Mock milcza�. Wczoraj � kiedy dowiedzia� si�, �e mord nast�pi w Wigili� � wszystkich swoich ludzi zwolni� od popo�udniowej inwigilacji podejrzanych. Wyszed� teraz z toalety, po�egna� si� z Hartnerem i zbieg� do szatni. Po raz drugi tego wieczoru obudzi� grubego szatniarza i szybko si� ubra�. Wk�adaj�c na g�ow� kapelusz, poczu�, �e co� go uciska w skro�. Zza tasiemki owijaj�cej wn�trze kapelusza wyj�� ma�e prostok�tne pude�ko po papierosach �Salem�. Ostatnio zachowywa� si� dziwacznie: wiesza� si� w toalecie, nie pi� alkoholu, p�aszczy� si� i prosi� o wybaczenie m�okosa, wymierza� sprawiedliwo�� na w�asn� r�k�. Ale nigdy w �yciu nie zdarzy�o mu si� kupi� papieros�w mi�towych. W�o�y� r�kawiczki, potrz�sn�� pude�kiem i us�ysza� grzechotanie kartonika. Otworzy� pude�ko i wyj�� z niego ma�� bia�� wizyt�wk�: �Dr Adolf Pinzhoffer, adwokat, Tiergartenstrasse 32, tel. 34 21�. Odwr�ci� j� i ujrza� starannie wykaligrafowany napis: �Znowu to zrobi�em. �a�nia parowa przy Zwingerstrasse�.
WROC�AW, NIEDZIELA 22 GRUDNIA, TRZY KWADRANSE NA DZIESI�T�
O tej porze w Zak�adach K�pielowych przy Zwingerstrasse przebywali jedynie m�czy�ni spragnieni swojego towarzystwa. Stali pod �cianami, niekt�rzy owini�ci w r�czniki, inni p�ubrani, jeszcze inni, gotowi do wyj�cia, wachlowali si� mokrymi od potu melonikami. Nikt nie m�g� jednak opu�ci� zak�adu, gdy� wyj�cie blokowa� gruby mundurowy zapychaj�cy swoj� osob� ma�y korytarzyk prowadz�cy do �azienek. Obok niego z trudem przecisn�� si� radca Mock. Powoli poszed� w stron� ch�opca k�pielowego, kt�ry wskazywa� r�k� na otwarte drzwi.
Dr Adolf Pinzhoffer by� od szyi po pi�ty szczelnie owini�ty szorstkim powrozem. Wygl�da� tak, jakby kto� go wepchn�� do sznurkowego kokonu. Najwyra�niej kokon zaczyna� si� od szyi, poniewa� wolny koniec sznura, przeci�gni�ty kilkakrotnie na ukos pomi�dzy stopami, przytwierdzony by� do ramienia natrysku skomplikowanymi sup�ami. Cia�o dra Adolfa Pinzhoffera utrzymywa� w pozycji pionowej powr�z przywi�zany do n�g, a g�owa trupa tkwi�a w poobijanym wiadrze a� po szyj�, okolona ruchliwym wie�cem p�ywaj�cych w�os�w. Wiadro sta�o w wannie dok�adnie pod siatk� prysznica, z kt�rego ciek�a gor�ca woda. Sp�ywa�a po ciele, rozgrzewaj�c je par exellence do czerwono�ci, nape�niaj�c wiadro i wann�. W wiadrze p�ywa� s�oiczek przywi�zany do szyi ofiary, a w nim ma�a kartka.
Mocka to ostatnie odkrycie specjalnie nie zdziwi�o. Podszed� do wanny i przez par� unosz�c� si� z poparzonej sk�ry dostrzeg�, �e jest prawie pe�na � odp�yw by� zatkany zatyczk�. Zakr�ci� wod� i spojrza� na ch�opca k�pielowego, kt�ry nieustannie prze�yka� �lin�.
��Jak d�ugo nalewa si� woda do wanny? Kiedy si� przeleje?
��A bo ja wiem? � wykrztusi� k�pielowy, kt�remu zbiera�o si� na wymioty. � B�dzie z dwadzie�cia minut, p� godziny�
WROC�AW, NIEDZIELA 22 GRUDNIA, PӣNOC
Mock siedzia� na brzegu wanny w p�aszczu i kapeluszu i wpatrywa� si� w kafelki posadzki. S�ysza�, jak w s�siednim pokoju k�pielowym technicy zabezpieczaj� �lady, jak ustawiaj� metalowe tabliczki przy istotnych szczeg�ach miejsca zbrodni. S�ysza� trzaskanie magnezji i bieganie setek n�g po korytarzu. Nagle do pozornie bez�adnego tupania wkrad� si� jaki� porz�dek i hierarchia. Oto rozleg� si� spokojny i ci�ki krok podbitych metalem obcas�w, kt�ry swym uroczystym d�wi�kiem ucisza� wszystko doko�a. Towarzyszy� mu z�owrogi �wist dobywaj�cy si� z chorych oskrzeli. Majestatyczny krok zatrzyma� si� pod drzwiami �azienki, w kt�rej przebywa� Mock.
��Gr�ss Gott, Mock � g��boki g�os wsp�gra� z odg�osem but�w. � Tak m�wi� w moim Monachium.
��Dobry wiecz�r, panie prezydencie policji � Mock wsta� z wanny.
Wilhelm Kleib�mer ubrany by� wieczorowo. Najwidoczniej wraca� z opery. Rozejrza� si� po pomieszczeniu i ze wstr�tem wzdrygn�� si�, gdy dostrzeg� biegn�cego wzd�u� �ciany karalucha.
��Dziwicie si�, Mock, co ja tutaj robi� � czubkiem buta przydusi� owada do �ciany � zamiast spa�. Ot� ostatnio wy sp�dzacie mi sen z powiek. Ale to ju� nied�ugo. Do ko�ca roku. Tylko do ko�ca roku.
Mock nie odzywa� si� ani s�owem. Zdj�� p�aszcz i zarzuci� go na rami�.
��Macie czas do ko�ca roku � zagwizda� rozdzieraj�co astmatyczny wdech. � Je�eli do ko�ca roku nie z�apiecie �mordercy z kalendarza�, wasze miejsce zajmie Gustav Meinerer. Bohater, kt�ry aresztowa� pedofila. Wroc�aw potrzebuje takich bohater�w. Nie donkiszot�w, Mock. Nie donkiszot�w.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 23 GRUDNIA, GODZINA DRUGA W NOCY
�wieczka pal�ca si� na �rodku okr�g�ego sto�u o�wietla�a jedynie skupione twarze i zaci�ni�te powieki siedz�cych wok� ludzi. Unosili oni nad blatem rozczapierzone d�onie stykaj�ce si� kciukami, a ka�dy ma�y palec dotyka� ma�ego palca s�siada. Na stole le�a� nieruchomo porcelanowy talerzyk. Starsza dama otworzy�a nagle oczy i krzykn�a:
��Duchu, daj nam pozna� swoje przyj�cie!
�wieczka zgas�a. Zebranych ogarn�a groza. Nie by� to jednak duch. Otworzone gwa�townie drzwi spowodowa�y ruch powietrza, kt�remu nie opar� si� w�t�y p�omie�. Rozleg� si� trzask. Trzask wy��cznika �wiat�a. Bezlitosny blask elektryczno�ci usun�� z twarzy siedz�cych przy stole koncentracj� i obna�y� zmarszczki i podkr��one oczy. R�wnie bezlitosne by�o dla dw�ch nieogolonych m�czyzn, kt�rzy stali w drzwiach pokoju. Obok nich drepta�a przera�ona gosposia.
��Policja kryminalna � ziewn�� jeden z przyby�ych. � Kt�ry z pan�w jest w�a�cicielem tego mieszkania, profesorem Erichem Hockermannem?
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 23 GRUDNIA, GODZINA DRUGA W NOCY
Pod naro�ny budynek z szyldem �Sierociniec Schiffkego� przy Zwingerstrasse 4 zajecha� czarny adler i wpad� na ubitym �niegu w lekki po�lizg, kt�ry sprawi�, �e automobil zaparkowa� krzywo, prawie w poprzek ulicy. Z adlera wysiad�o dw�ch m�czyzn, a dw�ch zosta�o w �rodku. Jeden z nich mia� najwyra�niej ma�o miejsca mi�dzy szyb� a masywnym ramieniem swojego s�siada. Ci, kt�rzy wysiedli, podeszli do drzwi i mocno za�omotali. Z wn�trza nie dochodzi� �aden d�wi�k. Jeden z m�czyzn odszed� kilka krok�w, zadar� g�ow� i obserwowa� zapalaj�ce si� �wiat�a w oknach. Drugi odwr�ci� si� ty�em do drzwi i trzy razy kopn�� w nie pi�t�. W okratowanej szybce pojawi�a si� wystraszona twarz starszej kobiety w czepcu. Kopi�cy przy�o�y� do szyby legitymacj�. Podzia�a�a jak klucz.
��Jak panowie mog� � z�orzeczy�a kobieta, kt�rej kompletny str�j �wiadczy� o tym, �e jeszcze nie spa�a. � To jest sierociniec. Pobudz� panowie nasze dzieci!
��Czy jest tu Wilhelm Diehlsen? � pad�o ostre pytanie.
��Tak. Jest � odpowiedzia�a kobieta. � Pomaga pastorowi Fohdorffowi w strojeniu choinek.
M�czy�ni weszli do �rodka, nie okazuj�c �adnego zdziwienia.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 23 GRUDNIA, KWADRANS PO DRUGIEJ W NOCY
Adler zatrzyma� si� na pustej o tej porze Ofenerstrasse na wysoko�ci bramy okolonej blaszanym szyldem �Wirth & Co. Transport i spedycja�. W bramie odsun�a si� zasuwka, a po chwili �elazne wrota sta�y otworem. Adler skr�ci� i wjecha� na ma�e podw�rko pokryte kocimi �bami. Po kilkusekundowym postoju znowu ruszy�, skr�ci� w lewo za ceglany wysoki mur i zatrzyma� si� przed dwupi�trowym budynkiem wygl�daj�cym jak magazyn. Dw�m skutym kajdankami pasa�erom adlera budynek ten wyda� si� wi�zieniem.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 23 GRUDNIA, GODZINA DZIESI�TA RANO
W magazynie nale��cym do firmy Wirth & Co. jedna z hal by�a rzadko u�ywana. Na og� sta�a zimna i pusta, co zreszt� nikogo z pracownik�w firmy specjalnie nie dziwi�o. Nawet gdyby z�era�a ich ciekawo��, do czego szef i jego nieod��czny ochroniarz wykorzystuj� t� hal�, nikt nie o�mieli�by si� zada� pytania na ten temat. Pracownicy firmy cenili dobrze p�atn� robot�, a zasad� niestawiania �adnych pyta� wpoi�y im d�ugie lata sp�dzone w kryminale.
Zimowego przedwigilijnego ranka hala nie by�a pusta. Znajdowa�o si� w niej sze�ciu ludzi. Kleinfeld, Ehlers i Meinerer ubrani byli w gumowe fartuchy, a na ich palcach b�yszcza�y kastety. Siedzieli na poodwracanych do g�ry nogami skrzynkach, z zimna tupali nogami po �liskim od smaru klepisku i palili papierosy, przygl�daj�c si� Mockowi, kt�ry kr��y� dooko�a dw�ch skutych kajdankami m�czyzn. M�czy�ni ci rozebrani byli do kaleson�w. Ten str�j �le wp�ywa� na ich kr��enie w zerowej temperaturze. Mock po dw�ch kwadransach takiej rundy wyczu� zmian� w nastawieniu wi�ni�w. Diehlsen dygota� i co chwila zgina� szyj�, aby dmuchn�� w nadgarstki, na kt�rych kajdanki zostawi�y smugi ciemniejszej barwy. Radca by� pewien, �e Diehlsen jest got�w do rozmowy, ale Hockermann nie. W odr�nieniu od swojego wsp�wi�nia profesor gimnazjalny bez zmru�enia oka przypatrywa� si� policjantowi. Na jego sinej od zimna twarzy pojawia� si� co chwil� pogardliwy u�miech. Nie to jednak irytowa�o Mocka najbardziej. Niepoj�te by�o dla niego, dlaczego Hockermann nie dygoce. Na razie stara� si� opanowa� gniew. Zdawa� sobie spraw�, �e b�dzie on mu potrzebny p�niej.
��Moi panowie � powiedzia� �agodnie � wiem, �e jest wam zimno. Proponuj� zatem ma�� rozgrzewk�.
Przerwa� swoj� rund� i skierowa� si� w r�g hali. Podni�s� r�k� i dotkn�� wystaj�cej ze �ciany szyny. By�a to szyna r�cznej suwnicy ��cz�ca dwie przeciwleg�e �ciany. Mock, krzywi�c si� niech�tnie, powiesi� kapelusz na zardzewia�ej klamce okna. Zdj�� palto, troskliwie odwr�ci� je podszewk� do g�ry, by si� nie zabrudzi�o, i przerzuci� przez szyn�. Po zabezpieczeniu garderoby zr�cznie podskoczy� i chwyci� si� szyny. Wisia� na niej przez chwil�, po czym podci�gn�� si� pi�ciokrotnie, a� �y�y wysz�y mu na czo�o. Ludzie Mocka st�umili u�miechy, w odr�nieniu od Hockermanna, kt�ry g�o�no da� upust weso�o�ci. Mock roze�mia� si� r�wnie�.
��Ju� nie te lata, profesorze Hockermann � powiedzia� rado�nie. � Kiedy� podci�ga�em si� dwadzie�cia razy. Podczas wojny musia�em wydosta� si� z wyschni�tej studni, w kt�rej si� przypadkiem znalaz�em, uciekaj�c przed kozakami. I wie pan, co? Uda�o mi si�. By�em w sytuacji bez wyj�cia.
Mock zbli�y� si� do wi�ni�w i przykucn�� ko�o nich. Pomaca� dok�adnie i barki, i ramiona jak handlarz niewolnik�w. Nie by� zadowolony z efektu.
��Wy te� jeste�cie w sytuacji bez wyj�cia � powiedzia� cicho. � Mr�z, a wy tylko w gaciach. Zamarzniecie na �mier�. Chyba �e zrobicie to, co ja przed chwil�, w zwielokrotnionej dawce.
Wi�niowie milczeli, lecz w ich oczach pojawi�o si� zdumienie.
��Tak, tak. Rozgrzejecie si�, je�eli ka�dy z was zrobi po dwadzie�cia podci�gni��. A potem zabior� was z powrotem do waszej ciep�ej piwniczki. Troch� tam �mierdzi, ale jest ciep�o � roze�mia� si� g�o�no. � Od smrodu jeszcze nikt nie umar�. No co, jeste�cie gotowi?
��Pan chyba oszala� � w g�osie Hockermanna d�wi�cza�a powaga. � Jak pan �mie nas tu trzyma�! Jest pan sadyst�?
Mock podni�s� si� i podszed� do szyny. W�o�y� palto, po czym zaj�� si� modelowaniem ronda kapelusza.
��Idziemy � powiedzia� do swoich ludzi. � Jutro Wigilia. Napijemy si� czego� mocniejszego, a tym panom damy czas do namys�u do wieczora. Wtedy si� znowu tu spotkamy.
��Panie oficerze! � krzykn�� Diehlsen. Jego okr�g�y brzuch wystawa� lekko ponad tasiemkami kaleson�w. W�skie barki zapada�y si�, a na ramionach nie by�o �ladu biceps�w. � Nie podci�gn� si� dwadzie�cia razy, a nie chc� tu umrze� z zimna!
��Ut desint vires tamen est laudanda voluntas [25]. � powiedzia� Mock.
��Dobrze � zaszczeka�y z�by Diehlsena. � Spr�buj�.
��Meinerer, rozku� go!
Po rozkuciu Diehlsen d�ugo rozciera� d�onie i nadgarstki. Potem zacz�� podskakiwa� i poklepywa� si� po brzuchu i plecach.
��Got�w? � zapyta� Mock.
Diehlsen kiwn�� g�ow� i podszed� do szyny. Odbi� si� i przez moment jego d�onie zaci�ni�te by�y na zardzewia�ym teowniku. Tylko przez chwil�. Potem Diehlsen spad�. Zasycza� z b�lu, masuj�c nog�. Kulej�c, zbli�y� si� zn�w do szyny. Pr�bowa� podskoczy�, lecz zrobi� tylko �a�osne dygni�cie.
��Nie dam rady, zwichn��em nog� � za�ka�.
Mock podszed� do wi�nia, chwyci� go wp� i podni�s� do g�ry. Cia�o Diehlsena by�o mimo zimna pokryte potem.
��Chwytaj si� � powiedzia� Mock, trz�s�c g�ow� ze wstr�tu. � Ale ju�!
Diehlsen obj�� d�o�mi szyn� i pr�bowa� si� pod�wign��. Wywija� przy tym nogami, jakby chcia� si� na czym� oprze�. Mock z obrzydzeniem wyciera� chustk� do nosa pot Diehlsena ze swojej twarzy. Podszed� do wi�nia i uwa�nie przypatrywa� si� jego w�t�ym musku�om. Diehlsen podci�ga� si� powoli i opada�. Kiedy dochodzi� ju� brod� do poprzeczki, pu�ci� si� i upad�. Zawy� z b�lu i ukl�kn��, trzymaj�c si� za zwichni�t� kostk�.
��Nie mog� � wyszepta�.
��Widzi pan, Diehlsen � Mock rzuci� chustk� w r�g sali. � Owidiusz mia� racj�. Pochwalam pana wol� walki i w nagrod� kieruj� pana do normalnego policyjnego aresztu. Tam d�ugo b�dziemy mogli gaw�dzi� o historii kryminalnej naszego grodu. Tak, tam w cieple sp�dzi pan �wi�ta � spojrza� na swoich ludzi. � S�ysza� pan, Ehlers?
Zapytany kiwn�� g�ow�, zdj�� gumowy fartuch, schowa� kastet do kieszeni i rzuci� Diehlsenowi jego ubranie.
��Ubieraj si� � warkn��. � Idziesz ze mn�.
Mock odwr�ci� si� do Hockermanna.
��Ty jeste� chyba silniejszy ni� tw�j kamrat � powiedzia�. � Poka�, co potrafisz, a r�wnie� znajdziesz si� w areszcie �ledczym.
��Nie pozwol� si� upokarza�, ty skurwysynu � s�owa te zosta�y wypowiedziane przez Hockermanna normalnym tonem. Bez emocji, bez szcz�kania z�bami.
Mock patrzy� mu przez chwil� w oczy, a potem si� odwr�ci� do pozosta�ych policjant�w.
��Pozw�lmy mu troch� pomy�le� nad swoimi manierami. To wstyd, �eby profesor gimnazjalny tak si� wyra�a�.
Mock wyszed� z hali do ciemnego korytarza, kt�rego mrok ledwo rozja�nia� brudny �wietlik. Za nim wyszli Kleinfeld i Meinerer. Na ich widok podni�s� si� z krzes�a jaki� cz�owiek i zacz�� obija� sobie boki ramionami.
��Zimno � powiedzia�.
��Pilnujcie go dobrze � Mock wr�czy� mu kilka monet.
��A tu macie na flaszk� dla rozgrzewki. Wasz szef te� o was nie zapomni.
��Ja nie dlatego� Tylko by co� powiedzie�
��Niewa�ne. Wchod�cie do niego raz na jaki� czas i nie pozw�lcie, by usn�� lub straci� przytomno��.
Wsiedli do adlera. Mock, zapuszczaj�c silnik, widzia� w lusterku zdziwione twarze Kleinfelda i Meinerera. Auto wolno ruszy�o przez dziedziniec.
��Co si� tak patrzycie, panowie? Zawsze, jak kto� nazywa was skurwysynem, dajecie mu po g�owie?
��Nie o to chodzi � powiedzia� Kleinfeld po chwili milczenia. � Ale dlaczego kaza� pan im si� podci�ga�?
Mock zatrzyma� adlera przed szlabanem oddzielaj�cym Ofenerstrasse od magazyn�w Wirtha.
��Co jest z wami? � Mock wjecha� gwa�townie na zasypan� �niegiem jezdni� i wpad� w lekki po�lizg. Zatrzyma� auto na �rodku jezdni i nie zwracaj�c uwagi na w�ciek�e dzwonienie tramwajarza, taksowa� twarze swoich podkomendnych. � Ju� �yjecie tylko �wi�tami? Honnefeldera, Geissena i tego ostatniego� No� Jak mu tam? Pinzhoffera� Tak, Pinzhoffera. Ich zamordowa� kto� bardzo silny. Po�wiartowa� faceta i powiesi� go za nog� na lampie lub na prysznicu mo�e tylko kto� silny, kto�, kto podci�gnie si� dwadzie�cia razy na dr��ku. Nie s�dzicie?
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 23 GRUDNIA, PO�UDNIE
Przy okr�g�ym stole, przy kt�rym minionej nocy uczestnicy seansu spirytystycznego tworzyli magiczny kr�g, siedzia� teraz Mock. Doko�a niego, na pod�odze, krzes�ach, p�kach i wsz�dzie, gdzie by�o to mo�liwe, wala�y si� kartonowe teczki wi�zane tasiemkami. Na teczkach tych wyrysowane by�y rozmaite kabalistyczne i okultystyczne znaki. Na niekt�rych znajdowa�y si� symbole planet i ich uk�ad�w albo kr�tkie hebrajskie napisy. W teczkach upchane by�y po��k�e kartki z notatkami albo ma�e fiszki. Te ostatnie pokryte by�y kaligraficznym pismem S�tterlinowskim, a podsumowanie ich tre�ci wypisane by�o czerwonym atramentem u g�ry fiszki. Mock wyj�� z kieszeni i przetar� rzadko u�ywane binokle, i ws�ucha� si� w odg�osy dochodz�ce z innych pomieszcze�, kt�re Kleinfeld, Ehlers, Meinerer oraz niedawno przyby�y Reinert przeszukiwali centymetr po centymetrze. Potrz�sn�� g�ow� i zn�w zacz�� przegl�da� notatki i fiszki. By�y to typowe materia�y naukowe dotycz�ce historii Wroc�awia. Mockowi nie mog�y da� spokoju pytania: dlaczego Hockermann zaszyfrowa� napisy na teczkach, skoro ich zawarto�� nie by�a tajna? Dlaczego nie posegregowa� swoich materia��w w zwyk�y spos�b, pisz�c po prostu na wierzchu i grzbiecie teczki, co ona zawiera? Jedynym wyt�umaczeniem, jakie Mockowi przysz�o do g�owy, by�a ekstrawagancja uczonego. Uporawszy si� w ten spos�b z natr�tn� my�l�, Mock zag��bi� si� w lekturze materia��w. Brn�� przez notatki o targach polskim byd�em na czternastowiecznym O�binie, o zamieszkach w�r�d sezonowych robotnik�w w pi�tnastym wieku, o pierwszych protestanckich mszach odprawianych przez ksi�dza Jana Hessa, o zbezczeszczeniu grobu W�ostowic�w przez pijany mot�och w 1529 roku, a� poczu�, �e nieprzespana noc domaga si� zwrotu d�ugu. Zamkn�� oczy i zobaczy� scen� �wicze� na dr��ku w zimnej hali magazynu. Otrz�sn�� si� z narastaj�cej senno�ci, zawi�za� tasiemk� dziesi�tej przejrzanej dzi� teczki i przekrwionymi oczami spojrza� na le��ce na stole i wok� niego stosy. Wsta� i zacz�� je liczy�. Szybko si� jednak zniecierpliwi� i upro�ci� maksymalnie metod�: podsumowywa� mniej wi�cej po dziesi�� teczek. Po minucie wiedzia�: teczek by�o oko�o czterystu. Westchn��, spojrza� na le��ce przed nim notatki i dowiedzia� si�, �e wi�niowie byli w osiemnastowiecznym Wroc�awiu zatrudniani do sprz�tania miasta.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 23 GRUDNIA, GODZINA CZWARTA
Mockowi zosta�o do przejrzenia jeszcze dziesi�� teczek. Z ponur� min� odsznurowa� tasiemki, otworzy� kolejny karton pokryty rz�dem hebrajskich powyginanych liter i przygotowa� si� na fascynuj�ce relacje o problemach so�tysa z podwroc�awskiej wioski Mochbor, kt�ry nie chcia� p�aci� magistratowi podatku od ryb z�owionych w �l�y. Zawsze, kiedy zbli�a� si� do ko�ca jakiej� �mudnej pracy, pojawia�o si� nieoczekiwanie mn�stwo subiektywnych i obiektywnych przeszk�d, kt�re uniemo�liwia�y mu doko�czenie dzie�a. Ta, kt�ra przeszkadza�a mu w si�gni�ciu do kolejnej teczki, by�a obiektywnej natury. Senno�� opad�a na jego g�ow� ci�ko i zdecydowanie. Zosta�a ona � jak zwykle � poprzedzona wizualnym przypomnieniem zdarzenia, kt�re nast�pi�o w nieodleg�ej przesz�o�ci. Mock widzia� swoich ludzi, wychodz�cych z mieszkania Hockermanna, i us�ysza� sw�j g�os: �Id�cie ju�. W ko�cu s� �wi�ta. Sam przejrz� te teczki�. Widzia� wdzi�czne twarze policjant�w i pr�by protestu Kleinfelda: �Zostan� i pomog� panu, panie radco. Ja nie mam �adnych �wi�t, a w gimnazjum by�em dobry z �aciny i mog� to wszystko czyta�. W uszy wdar� si� jego w�asny �miech: �A jak jest po �acinie morderstwo?� �Chyba homicidium�� � Kleinfeld nie zastanawia� si� d�ugo. Mock po�o�y� rami� na kartce, a potem opar� na nim g�ow�.
Homicidium � d�wi�cza�o mu w g�owie. Mrugn�� oczami i poczu� nowy impuls zmys�owy. Ju� nie tylko s�ysza� to s�owo, on w mrugni�ciu powiek je zobaczy�. Otworzy� oczy. W odleg�o�ci pi�ciu centymetr�w od jego �renic znajdowa�a si� po��k�a karta z grubego, czerpanego papieru, a na niej wypisane star� kaligrafi� Homicidium Gnosi Dni Raphaelis Thomae in balneario pedibus suspensi die prima post festivitatem S. Thomae Apostoli AD MDCLXXXV. Nad �aci�skim tekstem widnia�a piecz�tka zawieraj�ca cztery cyfry �4536�.
��Zab�jstwo Raphaela Thomae � mrukn�� do siebie. � Co to s� za skr�ty Gnosi i Dni? A wi�c �Zab�jstwo jakiego� tam Raphaela Thomae powieszonego w �a�ni za nogi dwa dni przed Wigili� w roku 1685�.
Mock poczu� przyp�yw krwi do m�zgu. Wsta� gwa�townie, przewracaj�c ci�kie krzes�o. Obieg� doko�a st�, a potem rzuci� si� do przedpokoju. Chwyci� za s�uchawk� bakelitowego aparatu telefonicznego i wykr�ci� numer Hartnera.
��Jaka by�a sygnatura akt ukradzionych przez eksperta? � krzykn��. Mija�y sekundy. � Prosz� powt�rzy� � powiedzia�, kiedy Hartner w ko�cu si� odezwa�. � Tak, notuj� 4536.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 23 GRUDNIA, GODZINA WPӣ DO PI�TEJ
Adler zajecha� bardzo powoli na podw�rze firmy spedycyjnej Wirth & Co. Mock wysiad� i zobaczy� stoj�cego na rampie w�a�ciciela firmy. Wykrzykiwa� co� gwa�townie i macha� r�k�, otwieraj�c drzwi do kantoru. Mock sta� chwil� w oszklonym pomieszczeniu, strzepuj�c z p�aszcza i kapelusza mokry �nieg.
��Panie Mock � Wirth by� najwyra�niej zaaferowany. � M�j cz�owiek nie wie, co ma robi� z pa�skim nagusem. Powiedzia� mu pan, �eby go nie wypuszcza� z magazynu. A on zawo�a� mojego cz�owieka, chwyci� si� r�kami rury i dwadzie�cia razy si� podni�s��
��W kajdankach? � przerwa� mu Mock.
��Tak, w kajdankach. Potem chcia�, �eby go zabra� z powrotem do tej piwnicy, gdzie siedzia�. M�j cz�owiek machn�� na niego r�k�, ale ten tak si� wydziera�, �e musia� dosta� po mordzie. Mimo �e dosta�, zn�w skaka� na rur� i si� podnosi�. Jak ma�pa, panie Mock. A potem si� dar�, �eby go wypu�ci� do tamtej celi, bo tak pan obieca�. Ze dwadzie�cia razy si� podni�s�� Dosta� znowu po mordzie, ale nie poskutkowa�o. Zn�w si� drze. To jaki� wariat, panie Mock�
��Widzisz, Wirth � roze�mia� si� Mock � czego ludzie nie zrobi�, by znale�� si� w lepszych warunkach? Podnosi si� w kajdankach na rurze. �adnie. Widzisz, jak bardzo chce by� w ciep�ej celi? Taka determinacja musi by� nagrodzona. Zamknij go w tej piwnicy, rzu� mu troch� drewna i w�gla, niech pali w kozie i ciep�o sp�dza �wi�ta � wyj�� z kieszeni pognieciony banknot. � Kup mu za to troch� chleba i kie�basy. Najta�szej. Ja po �wi�tach przyjd� i go porz�dnie przes�ucham.
��A kto ma go pilnowa�? Wie pan, moi ludzie maj� rodziny�
��Wiem, Wirth. Maj� rodziny i s� przyk�adnymi obywatelami � Mock pog�aska� siedemnastowieczny dokument, kt�ry trzyma� za pazuch�. � Nikt go nie b�dzie pilnowa�. A klucz b�d� mia� ja � przyjacielsko klepn�� Wirtha po ramieniu. � Weso�ych �wi�t, Wirth! Jutro mamy Wigili�.
WROC�AW, PONIEDZIA�EK 23 GRUDNIA, GODZINA PI�TA PO PO�UDNIU
W mieszkaniu Inge G�nserich panowa� potworny ba�agan. Dwa stoj�ce na �rodku pokoju parawany zarzucone by�y sukienkami, halkami i po�czochami. Na stole pi�trzy�y si� brudne talerze z resztkami jedzenia. Pod sto�em i na kredensie sta�y rz�dy pustych butelek po winie. Na parapecie, nad kt�rym wisia�a trzymaj�ca si� jednej �abki zas�ona, le�a�y zakurzone gazety i czasopisma. Na �rodku pokoju, obok pieca, o kt�ry kto� strzaska� gitar�, sta�o �elazne ��ko, na kt�rym spa� Erwin Mock.
Jego stryj zamkn�� drzwi wej�ciowe i rozejrza� si� ze wstr�tem. Podszed� do �pi�cego i szarpn�� go mocno za rami�. Erwin otworzy� oczy i znowu je zamkn��, po czym nasun�� na g�ow� pozbawion� poszewki ko�dr�. Mock poczu� od swojego bratanka kwa�n� wo� przetrawionego wina. Usiad� na fotelu, zrzuciwszy z niego wcze�niej nieforemn� bry�� nakrycia, z kieszeni wyj�� spr�ynowy n�, otworzy� go i podrapa� si� nim po karku pod gorsetem. Nast�pnie skr�ci� papierosa z jasnego tytoniu �Georgia�, zapali� i zapatrzy� si� na owini�te ko�dr� cia�o Erwina. Ten zacz�� si� wierci�, a� w ko�cu wystawi� spod ko�dry rozczochran� g�ow�.
��Przepraszam, �e stryja tak przyjmuj�, ale� � m�wi� z trudem, jakby s�owa nie mog�y si� przecisn�� przez spierzchni�te gard�o. � Wczoraj by�o u nas przyj�cie, kt�re si� przeci�gn�o do rana�
��Gdzie jest Inge? � przerwa� mu Mock.
��W atelier � odpowiedzia� Erwin. � Pracuje�
Mock pomy�la� o swoim pustym mieszkaniu, bez Sophie, Adalberta i Marty, kt�rzy wyjechali do rodziny pod Strzegom, nawet bez psa Argosa, kt�rego ze sob� wspania�omy�lnie wzi�li, by pan radca nie mia� k�opotu. Mock wyobrazi� sobie jutrzejsz� kolacj� wigilijn� � oto siedzi sam u szczytu wielkiego sto�u i kroi plastry pieczonej g�si, oto zapala �wieczki na choince, oto pijany kol�duje tak g�o�no, a� doktor Fritz Patschkowsky z g�ry wali lask� w pod�og�, oto z butelk� w�dki wpatrzony w tarcz� telefonu� Nie chcia�, by jego przewidywania si� spe�ni�y, pragn�� nak�ada� dzwonka karpia na talerz Erwina, pi� w�dk� i kol�dowa� wraz z nim. Dlatego teraz musia� st�umi� w�ciek�o�� z powodu pija�stwa bratanka, z powodu meliny, w kt�rej mieszka�, a kt�r� sprz�tali kolejni kochankowie wroc�awskiej femme fatale, z powodu jego dwudniowych wagar�w w szkole i z powodu jego zagubienia, w kt�rym nikt nie m�g� mu pom�c.
��Zapraszam ci� was � poprawi� si� Mock � do mnie na kolacj� wigilijn�. Rodzina musi sp�dza� �wi�ta razem�
Erwin usiad� na ��ku, spojrza� na st� i si�gn�� po szklank� z resztk� wody. Wbrew oczekiwaniom Mocka nie wypi� jej, lecz wyla� sobie na d�o� i przyklepa� stercz�ce w�osy.
��Dzi�kuj� bardzo stryjowi � stara� si� nie be�kota� � ale sp�dz� �wi�ta z Inge. A ona nie przyjdzie do stryja. Chyba �e stryj j� przeprosi za dawne rzeczy� A teraz stryj wybaczy� Musz� i�� do toalety na p�pi�tro�
Erwin owin�� si� w wytarty szlafrok, kt�ry � jak przypuszcza� Mock � by� pucharem przechodnim zdobywc�w pon�tnej artystki, i chwiejnym krokiem wyszed� z pokoju. Radca podszed� do okna i otworzy� je szeroko. Ze zdziwieniem nas�uchiwa� terkotania deszczu w rynnach, kt�ry ci�� po za�nie�onych dachach. Sp�ywa�y z nich ma�e lawiny i odrywa�y si� sztylety sopli. Us�ysza� kroki Erwina i si� odwr�ci�.
��Przedwczoraj zaproponowa�em ci, by� zamieszka� u mnie, dzi� zapraszam ci� na wsp�ln� Wigili� � powiedzia� wolno Mock. � Przedwczoraj przerwa� nam pedofil. Dzi� ty sam usi�ujesz sko�czy� t� rozmow�. Powiedzia�e�: �Niech stryj przeprosi Inge�, i wyszed�e� do toalety. Nie poczeka�e� na moj� odpowied�, nie chcia�e� jej zna�, bo spodziewa�e� si�, �e si� obra�� i wyjd�, a wtedy b�dziesz mia� czyste sumienie i sp�dzisz �wi�ta, wiecz�r wigilijny z winem w brudnej melinie, w brudnym bar�ogu� � Mock wetkn�� papierosa w rozpadaj�cego si� �ledzia na talerzyku. � Zawsze mo�esz na mnie liczy�, ale czy ja mog� liczy� na ciebie?
Erwin wsta� i podszed� do stryja. Chcia� go obj�� za szyj�, ale si� powstrzyma�. W jego oczach zab�ys�y �zy. Spojrza� ponad ramieniem Mocka i �zy momentalnie mu wysch�y. Mock odwr�ci� si� i zobaczy� Inge. Sta�a bez kapelusza, a mokre od deszczu czarne w�osy oplata�y jej twarz. Patrzy�a na nich pi�kna, drwi�ca i pijana.
��Stryju, przepro� j� � szepn�� Erwin.
��Przeprosiny � Mock zapina� p�aszcz � musz� by� poprzedzone pro�b� o wybaczenie. C� s� warte przeprosiny, kt�rych si� nie przyjmie? Kompromituj� przepraszaj�cego. A ja nie poprosz� jej o wybaczenie � Mock uca�owa� Erwina w oba policzki. � Weso�ych �wi�t, Erwinie � odwr�ci� si� do Inge. � Weso�ych �wi�t, droga pani.
Nie us�yszawszy od Inge odpowiedzi, wyszed� z mieszkania i stan�� w ciemnym korytarzu. W kieszeni wymaca� butelk� ulubionej w�dki Franza. Ju� wiedzia�, jak sp�dzi Wigili�.
WROC�AW, 24 GRUDNIA, GODZINA CZWARTA PO PO�UDNIU
Mock sta� przed lustrem w �azience i ze z�o�ci� patrzy� na gorset chirurgiczny, kt�ry uniemo�liwia� mu za�o�enie muszki. Bezradny, w pi�knie odprasowanym przez s�u��c� smokingu, manipulowa� wok� szyi, usi�uj�c przypi�� do koszuli jak najwi�kszy ko�nierzyk, kt�ry rozsadzany przez gorset, rozpina� si� i stercza�. Mock plun�� ze z�o�ci� do zlewu i trzasn�� ko�nierzykiem o kafelki. Odkr�ci� kurek z ciep�� wod� i sp�uka� z brzytwy pian� kremu do golenia. Gor�ca para osiada�a na lustrze, nape�nia�a �azienk� i zapiera�a Mockowi oddech. Zakr�ci� kurek i wyszed� z �azienki.
Du�y st� w salonie przykryty by� bia�ym obrusem. Na stole sta�y jedynie popielniczka, dzbanek z kaw� i patera z piernikiem. Mock nie wyj�� ze spi�arki �adnych przygotowanych przez Mart� potraw. Nie by� g�odny. Wczorajsza noc sp�dzona z szachownic� i butelk� w�dki odebra�a mu apetyt. Nie cieszy� si� ze znalezienia seryjnego mordercy. Nie cieszy� si� wolnym dniem, jaki sam sobie dzi� przyzna�.
Cieszy� go jedynie mr�z, kt�ry sku� nad ranem ka�u�e, i �nieg k�ad�cy si� pulchn� warstw� na �liskiej go�oledzi. Usiad� u szczytu sto�u oboj�tny i znudzony. Z radia p�yn�a kol�da �Stille Nacht�, kt�ra go zawsze zasmuca�a. My�l o samotnej Wigilii jeszcze nie nadesz�a z ca�� moc�. Patrzy� na telefon i wci�� wierzy�, �e zadzwoni. My�la� o pi�knych kobiecych d�oniach, kt�re gdzie� daleko podnosz� s�uchawk� i niepewnie j� odk�adaj� na wide�ki. My�la� o s�owach wybaczenia i o pro�bie o wybaczenie, kt�re przenoszone telefonicznym drutem przebija�yby si� przez trzaski i pot�pie�cze wycie.
Telefon nie dzwoni�. Mock poszed� do swojego gabinetu i przyni�s� z niego szachownic� i ksi��k� �Pu�apki szachowe� Uberbrandta. Rozstawi� figury i rozpocz�� rozgrywanie partii Schmidt kontra Hartlaub z 1899 roku. Przypomnia� sobie jednak, i� rozgrywa� j� ostatniej nocy i nie ma w niej �adnych zagadek. Machn�� r�k� i figury rozsypa�y si� po pod�odze.
Mock wsta� i obszed� doko�a st�. Zbli�y� si� do choinki i pozapala� wszystkie �wieczki. Usiad�, nala� sobie kawy i rozd�uba� widelczykiem ciasto. Po chwili przyni�s� z gabinetu ostatnie teczki, kt�re zabra� z domu Hockermanna. Otwiera� je po kolei i pr�bowa� przegl�da� ich zawarto��. Nie potrafi� powt�rzy�, co w nich znalaz�, wyczuwa� jednak instynktownie, �e nie by�o tam niczego wa�nego. Przegl�daj�c je, czu� na sobie ironiczne spojrzenia Hockermanna i Inge Ganserich, kiedy t�umaczy� Erwinowi, i� wybaczenie stanowi preludium przeprosin. Uchwyci� si� tej my�li gor�czkowo. Wsta� i z fili�ank� w r�ku ruszy� doko�a sto�u.
�Nie jestem w stanie prosi� Inge o wybaczenie. A czy jestem w stanie prosi� Sophie o wybaczenie?�
Spojrza� na telefon, zbli�y� si� do niego, wr�ci� do sto�u, zapali� papierosa i zn�w usiad�. Nagle wsta� i gwa�townie podni�s� s�uchawk�. Prawie na �lepo wykr�ci� numer telefonu M�hlhausa.
��Dobry wiecz�r, panie dyrektorze kryminalny � powiedzia� po us�yszeniu pykni�cia fajki i przeci�g�ego �hallo�. � Chcia�bym z�o�y� panu i ca�ej pa�skiej rodzinie najlepsze �yczenia �wi�teczne.
��Dzi�kuj� i nawzajem � us�ysza� Mock i wyobrazi� sobie, jak szef d�ugo patrzy na puste miejsce przy stole, gdzie przez ca�e lata siedzia� jego syn Jakob.
��Panie dyrektorze kryminalny � powiedzia� Mock, czuj�c uciskanie przepony � chcia�bym z�o�y� �yczenia �wi�teczne mojej �onie. Czy m�g�by mi pan da� berli�ski numer Kn�fera?
��Oczywi�cie, prosz� chwil� poczeka� O, ju� mam: 5436. Prosz� mu powiedzie�, �eby do mnie zadzwoni�. Zupe�nie o nim zapomnia�em i nie wiem, co si� z nim dzieje�
Mock podzi�kowa� i si� roz��czy�. Moc nacisku przepony zwi�kszy�a si�, kiedy poprosi� telefonist� o wybranie berli�skiego numeru 5436. Od�o�y� s�uchawk� i czeka� na po��czenie. Mija�y minuty, siedzia� i pali�. Ze �wieczek choinkowych kapa� wosk, Mock wlepia� oczy w aparat Po kwadransie s�uchawka podskoczy�a na wide�kach i rozleg� si� ostry d�wi�k. Czeka�. Podni�s� j� po trzecim dzwonku. G�os po drugiej stronie nale�a� do starszej kobiety, kt�ra by�a zap�akana albo pijana.
��Dobry wiecz�r pani � krzycza� g�o�no Mock � jestem koleg� Rainera Kn�fera. Chcia�bym mu z�o�y� �yczenia �wi�teczne. Czy mog� go prosi� do aparatu?
��Nie mo�e pan � kobieta najwyra�niej p�aka�a. � Nie �yje. Nie wr�ci� z Wiesbaden. Kto� go tam zabi�. W zesz�y poniedzia�ek. Odkr�ci� mu g�ow� do ty�u. Z�ama� mu kr�gos�up�
Kobieta rozszlocha�a si� i od�o�y�a s�uchawk�. Mocka zaintrygowa�a ta informacja. Na kartce papieru napisa� �24 grudnia = wtorek�. Potem stwierdzi�, �e �zesz�y poniedzia�ek�, o kt�rym m�wi�a jego rozm�wczyni, wypada� 16 grudnia. Teraz wszystko zacz�o si� uk�ada�. Dr��cymi r�kami odwi�za� teczk�, w kt�rej Hockermann trzyma� rachunki i planowa� wydatki. W�r�d nich by� bilet kolejowy relacji Wiesbaden-Wroc�aw z dat� 16 grudnia. Mock krzykn�� z rado�ci.
��Mam kolejny dow�d przeciwko tobie, skurwysynu.
Mock zacz�� analizowa� informacje o Kn�ferze pod innym k�tem. P� minuty rozmowy wystarczy�o, nie musia� o nic wi�cej pyta�. Ostatni cz�owiek, kt�ry widzia� Sophie, le�y w trumnie. Rado�� prys�a.
�Zgin�� anio� str� Sophie � pomy�la�. � Przepad�a i ona sama. Nie ma Sophie, nie ma b�lu�.
Zn�w zadzwoni� telefon. Mock odebra�. W s�uchawce us�ysza� dobrze znajomy g�os:
��Pa�ska �ona. Co� bardzo niedobrego.
��Co� niedobrego z ni�?! �yje?! � wrzasn�� Mock.
���yje, ale robi co� z�ego. Piwnica w budynku Briegerstrasse 4.
��Kto m�wi, do cholery?!
��Kurt Smolorz.
WROC�AW, 24 GRUDNIA, GODZINA PI�TA PO PO�UDNIU
Budynek nr 4 przy Briegerstrasse by� przeznaczony do remontu. Schody grozi�y zawaleniem, przecieka� dach, wiecznie zatyka�a si� kanalizacja, a rzadko czyszczone kominy powodowa�y eksplozje sadzy w n�dznych dwuizbowych mieszkaniach. Po podj�ciu decyzji o remoncie w�a�ciciel budynku wykwaterowa� na w�asny koszt mieszka�c�w i tak si� przy tym wyeksploatowa� finansowo, �e postanowi� rozpocz�� prace remontowe dopiero po Nowym Roku. Tymczasem mieszkania odda� do u�ytku szczurom i miejscowej �obuzerii, kt�ra z dzik� rado�ci� oga�aca�a z szyb okna kamienicy.
W ten wigilijny wiecz�r na ogrodzonym terenie posesji nie by�o ani miejscowych �obuz�w, ani str�a. Tote� Mock bez problem�w dosta� si� do ciemnej bramy. W jednej r�ce trzyma� walthera, w drugiej latark�. Nie zapala� jej jednak, lecz przyzwyczaja� oczy do ciemno�ci. Uda�o mu si� to bez trudu. Po lewej stronie zobaczy� wej�cie do piwnicy. Drzwi lekko zaskrzypia�y. Mock schodzi� powoli. Musia� zapali� latark�. Ostry snop �wiat�a wydoby� z mroku piwnicznego korytarza porozbijane i wy�amane drzwi do pomieszcze� piwnicznych. Wszed� do jednego z nich. W jego nozdrza uderzy�a wo� gnij�cych kartofli, sple�nia�ych konfitur i potu. Ludzkiego potu.
Mock przeci�gn�� �wiat�em dooko�a i zlokalizowa� �r�d�o tej woni. Na pod�odze siedzia� skr�powany cz�owiek. Latarka o�wietli�a skute kajdankami r�ce wygi�te za plecy, knebel i krople potu na �ysej ogolonej g�owie, na kt�rej mno�y�y si� wybroczyny i sine pr�gi otrzymanych cios�w.
��To Moritz Strzelczyk � Mock us�ysza� szept Smolorza. � Ten, co mnie skopa� na basenie. Goryl barona von Hagenstahla. Teraz rewan�. Zaskoczy�em go.
��Gdzie jest Sophie? � Mock o�wietla� na zmian� to Strzelczyka, to Smolorza. Jego podkomendny przedstawia� do�� op�akany widok. Oczy prawie nie by�y widoczne w opuchni�tych oczodo�ach. Nos by� chyba z�amany, a ubranie Smolorza podarte i pozbawione guzik�w.
��Idziemy � mrukn�� Smolorz.
Ruszyli ciemnym korytarzem w stron� migotliwego poblasku, sk�d dochodzi� d�wi�k szurania n�g. Za chwil� stan�li u wej�cia do bocznego korytarzyka, kt�ry by� o�wietlony lampami naftowymi. Smolorz szed�, robi�c sporo ha�asu. Mock powstrzyma� go i po�o�y� palec na ustach.
��Oni ma�o co s�ysz� � powiedzia� Smolorz. � Wraca�em po telefonie do pana. Strzelczyk tu mnie dopad�. Bijatyka. Nic nie s�yszeli. A Strzelczyk dar� mord�.
Doszli do wylotu korytarza i wystawili lekko g�owy. Nie by� to typowy korytarz, lecz raczej ma�y piwniczny dziedziniec, zamkni�ty z trzech stron drzwiami do lokatorskich piwnic. Na tym dziedzi�cu wala�y si� szmaty, kt�re prawdopodobnie s�u�y�y bezdomnym za po�ciel, i butelki po piwie, winie i tanich kosmetykach. Na �rodku dziedzi�ca sta�a choinka i szopka z ko�ysk�, wok� kt�rej rozrzucone by�y ma�e owieczki z cukru. Obok szopki znajdowa� si� taboret przykryty bia�� serwet�. Na serwecie le�a�y trzy do po�owy pe�ne strzykawki, a obok nich aptekarski s�oik wype�niony t� sam� ciecz�, kt�ra by�a w strzykawkach. W�r�d tych wszystkich przedmiot�w podrygiwa�y dwie postaci. Baron von Hagenstahl opiera� si� o �cian� i co chwil� bezw�adnie kuca�. Powoli, kiwaj�c si� na boki, podnosi� si� z kuck�w i po chwili zn�w zgina�y si� pod nim kolana. Aleksiej von Orloff by� ca�kiem nagi. R�wnie� oparty o �cian�, przybiera� podobne pozy jak von Hagenstahl, lecz jego oczy w odr�nieniu od oczu barona nie by�y zamglone. Za choink� kuca�a Sophie i oddawa�a mocz na klepisko. Po zako�czeniu fizjologicznej czynno�ci wysz�a zza drzewka i rozci�gn�wszy usta w nienaturalnym u�miechu, po�o�y�a si� pod nim na stercie szmat Mock zamkn�� oczy, bo wydawa�o mu si�, �e do niego by� skierowany u�miech Sophie.
���wi�ty m�� pocznie si� za sze�� dni w Wigili�. Dzie� narodzin Chrystusa b�dzie dniem pocz�cia nowego wybawiciela. Narodziny starego zbawiciela dadz� moc p�odz�cym nowego. Chrystus pocz�� si� ze skromnej niewiasty, a jego ojcem by� B�g przez swojego po�rednika, Ducha �wi�tego� Narodzi� si� w miejscu przeznaczonym dla zwierz�t, w ca�kowitym upodleniu� Nowy Chrystus pocznie si� w jeszcze wi�kszym upodleniu� w grzechu, z grzesznej niewiasty, z nierz�dnicy babilo�skiej�
Mock otworzy� oczy. Von Orloff po�o�y� si� obok Sophie i zaczyna� na ni� wchodzi�. Z p�otwartych ust sp�ywa�a mu stru�ka �liny na stercz�c� brod�. Mock pojawi� si� w �wietle naftowych lamp z pistoletem w prawej r�ce. Baron zaniepokoi� si�, potrz�sn�� g�ow�, chwyci� za strzykawk� i ruszy� w jego stron�. Nie uszed� daleko, poniewa� silny cios Smolorza rzuci� go na �cian�. Opad� na kolana. Smolorz uruchomi� swoj� nog�. G�owa barona odchyli�a si� gwa�townie do ty�u. Potem wr�ci�a do poprzedniej pozycji, by za chwil� wraz z ca�ym cia�em osun�� si� na stert� pustych butelek.
Von Orloff na widok atakuj�cego go Mocka wsta� i rzuci� si� w stron� najbli�szych piwnicznych drzwi. Kula trafi�a go w po�ladek i przesz�a na wylot. Smolorz dostrzeg� fontann� krwi buchaj�c� z pachwiny von Orloffa. Mock strzeli� jeszcze dwukrotnie, lecz nie trafi�. Kule rykoszetowa�y z sykiem po �cianach. Guru wpad� do lokatorskiej piwnicy i si�gn�� do kieszeni wisz�cego na haku p�aszcza. Mock kopn�� go tak mocno, �e poczu� b�l w nodze i w szyi. Szpic buta trafi� von Orloffa w zraniony po�ladek. Ranny zawy�, upad� na p�aszcz i zdar� go z haka, urywaj�c wieszak. Mock podskoczy� do niego, przy�o�y� mu pistolet do skroni i poci�gn�� za spust. Suchy trzask iglicy zad�wi�cza� w zat�ch�ym powietrzu. Von Orloff wyj�� z kieszeni ma�ego sauera i strzeli� na o�lep. Mock poczu� wilgo� ko�o ucha i wymierzy� jeszcze jeden cios nog�. Jego podkuty but trafi� von Orloffa w skro�. G�owa uderzonego zako�ysa�a si� na szyi, jakby mia�a si� urwa�, i przekr�ci�a si� gwa�townie, uderzaj�c skroni� o wielki kamie�, kt�ry prawie przesi�k� zapachem kiszonej kapusty. Przyw�dca sekty przez chwil� ry� stopami ziemi� i znieruchomia�.
Mock wyszed� z ma�ego pomieszczenia i ruszy� do wyj�cia. Nie spojrza� nawet na Sophie, kt�ra sta�a zmarzni�ta i bezbronna ko�o ko�yski, i �wiec�c sobie latark�, wydosta� si� na klatk� schodow�, a potem przed bram� budynku. Krople krwi sp�ywa�y z ucha na ko�nierz i ramiona jasnego flauszowego palta. Przy�o�y� do ucha chusteczk�. Za chwil� poczu� obok wo� papieros�w �Bergmann Privat�, ulubionej marki Smolorza.
��Przebaczy mi pan? � powiedzia� Smolorz, a dym z papierosa miesza� si� z par� oddechu. � Ok�ama�em pana� Mia�em z ni�� To nie fotomonta��
��Milcz i s�uchaj mnie uwa�nie � powiedzia� Mock. � Tu masz klucz od magazynu Wirtha na Ofenerstrasse. Skuj kajdankami j� i barona, zawie� ich tam adlerem i ulokuj w piwnicy pod kantorem. Tam ju� jest jeden. Strzelczyka kopnij w dup� i pozb�d� si� gdzie� po drodze. Potem porzu� cia�o starego na Niskich ��kach. Gdy to wszystko zrobisz, wyjed� mi naprzeciw. B�d� szed� Klosterstrasse w stron� Ofenerstrasse. Przyda mi si� spacer.
Mock ruszy� w stron� dziury w parkanie, kt�r� si� dosta� na teren posesji.
��Aha � odwr�ci� si� w stron� Smolorza � wybaczam ci, �e mnie ok�ama�e� i uciek�e� przede mn�. �ledzi�e� dalej barona i dzi�ki temu znale�li�my si� tutaj. A poza tym, czy m�g�bym si� gniewa� na kogo� tylko dlatego, �e zer�n�� babilo�sk� nierz�dnic�?
WROC�AW, 24 GRUDNIA, GODZINA SZ�STA WIECZOREM
Mock szed� powoli ulic� Klosterstrasse. Z naprzeciwka jecha�y sanie. Min�y go, d�wi�cz�c i b�yskaj�c kolorowym �wiat�em lampion�w przytwierdzonych do koz�a wo�nicy. Mock przyjrza� si� ludziom siedz�cym w saniach. Ma�a dziewczynka w kraciastym p�aszczyku �ciska�a w r�kach paczk� ob�o�on� bia�ym papierem i obwi�zan� czerwon� kokard�. Dosta�a prezent. Sophie kuca�a, oddaj�c mocz na klepisko piwnicy. Potem le�a�a na stercie pod choink� i rozdawa�a wszystkim woko�o u�miechy jak �wi�teczne prezenty. Mock te� dosta� prezent Chwyci� si� za g�ow� i skr�ci� w lewo przed szpitalem �Bethanien� w Margareten Damm. S�aniaj�c si� na nogach, otar� si� jasnym p�aszczem o chropowaty ceglany mur, wszed� na jakie� ma�e podw�rko i opar� si� o trzepak. Wok� ja�nia�y wigilijne okna przystrojone ga��zkami �wierkowymi. Okna mieszkania, do kt�rego prowadzi�y niskie schodki, nie by�y zas�oni�te. Dolatywa� stamt�d �piew kol�dy.
Mock stan�� na schodkach i zacz�� przypatrywa� si� �piewaj�cym ludziom. Dwaj w�saci m�czy�ni wznosili wysoko kufle piwa i kiwali si� na boki, wprawiaj�c w ruch wszystkich zgromadzonych wok� sto�u. Ich t�gie ma��onki �mia�y si� g�o�no, ukazuj�c braki w uz�bieniu. Babcia wyjmowa�a ostatnie czekoladki z adwentowego kalendarza. Dzieci albo �piewa�y wraz z rodzicami, albo biega�y wok� sto�u tak szybko, �e omal nie przewr�ci�y choinki. Spod sto�u wysun�a si� jasna g��wka i roze�miana buzia czteroletniego mo�e ch�opczyka. W r�ku trzyma� m�ski but. Ludzie cieszyli si� i �piewali, bo mieli do tego prawo. Byli po pracy. Mock nie mia� prawa. Nigdy nie by� po pracy. Nawet teraz, kiedy uwolni� miasto od seryjnego mordercy.
Dowody kt�re mia� przeciwko Hockermannowi, wy�mieje ka�dy adwokat. �Profesor gimnazjalny, historyk, kt�ry pisze histori� miasta, ma w swoich materia�ach kartk� z archiwum. Ukrad� j�, bo potrzebowa� jej do swoich bada�. To nie znaczy, �e zabi� Pinzhoffera. Odwiedzi� star� cioci� w Wiesbaden, by z�o�y� jej �wi�teczne �yczenia. To nie znaczy, �e zabi� Kn�fera. Nawet je�li to by� nietypowy profesor gimnazjalny, kt�ry zmarzni�ty na ko�� i zakuty w kajdanki swobodnie podci�ga si� dwudziestokrotnie na rurze w opuszczonym magazynie�. Hockermann wyjdzie na wolno��, a Mock straci prac� za sadystyczne zn�canie si� nad wi�niem.
Zszed� ze schodk�w i opu�ci� ma�e podw�rko, w kt�rym hucza�y kol�dy w bezpiecznym �wietle choinek. Na ulicy poczu� md�o�ci, wcisn�� d�onie w mur i zostawi� na puszystym �niegu paruj�c� kupk� piernika. Otar� usta i ruszy� dalej. Min�� szpital �Bethanien� i will� Webskiego. �Jak si� teraz czuje ten nieco zwariowany profesor zamkni�ty w celi z degeneratem i babilo�sk� nierz�dnic�? Czy rzeczywi�cie skr�ci� kark Kn�ferowi i utopi� Pinzhoffera w wiadrze wody? � Mock uderzy� si� lekko w policzek. � Oczywi�cie, ostatecznym dowodem b�dzie dzisiejszy wiecz�r. Zbrodnia nie nast�pi, bo morderca siedzi w piwnicy kantoru Wirtha i nie mo�e jej dokona�. Dzi� nic z�ego nie zrobi, a jutro, pojutrze do wszystkiego si� przyzna. Dzisiaj w tym mie�cie umr� tylko z przejedzenia i ze staro�ci�.
�lizgaj�c si�, szed� powoli. Zobaczy� nagle prosty kawa�ek rozje�d�onego �niegu. Rozp�dzi� si� jak dziecko, roz�o�y� ramiona i ruszy� z impetem. Na ko�cu �lizgawki podeszwa lewego buta trafi�a na ma�e wzniesienie i oderwa�a si� na chwil� od g�adkiej powierzchni. To wystarczy�o. Mock straci� r�wnowag� i machn�� gwa�townie ramionami. Po chwili poczu�, jak trzasn�� chirurgiczny gorset. Zamroczy� go k�uj�cy b�l w karku. Le�a� na ziemi, cierpliwie czeka� na odej�cie b�lu i patrzy� w rozgwie�d�one niebo. �A mo�e w�r�d tych gwiazd jest gwiazda nowego proroka? A co, je�li na Antonienstrasse kto� pope�ni morderstwo? Je�li para kochank�w zostanie przy�apana in flagranti przez zazdrosnego m�a i zginie od jakiej� trucizny?� Pr�bowa� wsta�, lecz osi�gn�� jedynie pozycj� na czworakach. �Trzeba tam by�. Na Antonienstrasse. Ze wszystkimi lud�mi. Obserwowa� ka�de drzwi, legitymowa� i przepytywa� tych, kt�rzy wchodz� do bramy�. Podni�s� si� z wielkim trudem, sapn�� kilkakrotnie i zadar� g�ow� ku rozkol�dowanym oknom. �Mog� jecha� jedynie po �yda Kleinfelda, inni siedz� w domu ze swoimi rodzinami. �wi�tuj�. Po co mam ich odrywa� od �on i dzieci? �eby skostniali z zimna i stali w jakiej� kamienicy nie wiadomo po co? Przecie� morderca siedzi w piwnicy Wirtha. A na Antonienstrasse pojad� ze Smolorzem. Wystarczy. Miasto jest bezpieczne�.
Z bramy, nad kt�r� widnia� szyld �B. Brewing Fahrradschlosserei�, wysz�a zataczaj�ca si� para. Wielki i gruby m�czyzna opiera� si� ca�ym ci�arem na ramieniu w�t�ej kobiety. Kiedy przechodzili obok Mocka, kobieta pos�a�a mu weso�e spojrzenie. Jej towarzysz zauwa�y� to. Odepchn�� j� od siebie i hukn�� be�kotliwym g�osem:
��Ty kurwo, co si� patrzysz na tego kutasa! Mia�a� w dupie tyle kutas�w, ile jest nit�w w mo�cie Cesarskim, i wci�� chcesz nowych?! � zamachn�� si�, lecz nie trafi� przera�onej kobiety, kt�ra pobieg�a kilka krok�w do przodu. � Ty wyciruchu! � wydar� si� i rzuci� si� w �lad za swoj� towarzyszk�.
��Co� ty, Friedrich � roztrz�siona kobieta przystawa�a co chwil�, a kiedy Friedrich zbli�a� si� i macha� swoimi pi�ciami, zn�w uskakiwa�a. � Nawet na niego nie spojrza�am.
Friedrich po�lizn�� si� i ci�ko klapn�� na zadek, co� g�o�no trzasn�o. M�czyzna le�a� na �niegu i wy�. Po�y palta ods�oni�y lew� nog�, w kt�rej ponad kolanem wysklepi�a si� jaka� kula. Kobieta oddala�a si� bardzo szybko. Mock przyspieszy� kroku i zostawi� wyj�cego Friedricha sam na sam ze swoim otwartym z�amaniem podudzia.
�Gdyby ten pijak wiedzia�, �e ma nast�pi� koniec �wiata we Wroc�awiu i �e ostatni� zbrodni� b�dzie zabicie wiaro�omnej �ony i jej kochanka, m�g�by raz na zawsze sko�czy� ze swoim ob��dem. M�g�by umie�ci� �on� na Antonienstrasse 27, do��czy� do niej jakiego� fikcyjnego czy rzeczywistego kochanka i oboje zak�u� zatrutym sztyletem. Cho�by by�a niewinna, ot�pia�a narkotykami jak Sophie. Jak Sophie��
��Nie chce pan radca wiedzie�, co zrobili z t� �wini�?
��Oni? Oni byli tylko narz�dziem w moich r�kach.
Jad�cy z naprzeciwka automobil o�lepi� Mocka. Policjant zdr�twia� od nag�ej iluminacji. Potem zdj�� p�aszcz i rzuci� go na zamarzni�t� pryzm� przy kraw�niku. Ukl�k� w �niegu, zsun�� kapelusz i zacz�� wciera� w policzki kryszta�ki lodu.
��Oszala�em, ale to zrobi�! � krzykn�� w stron� kamienic. Nikt nie s�ysza� jego przejmuj�cego wyznania. Syci wroc�awianie siedzieli przy suto zastawionych sto�ach i cieszyli si� bo�onarodzeniowym �wi�tym spokojem.
WROC�AW, 24 GRUDNIA, KWADRANS NA SI�DM� WIECZ�R
Z adlera wysiad� kr�py rudow�osy m�czyzna bez nakrycia g�owy. Podbieg� do kl�cz�cego w �niegu bruneta, chwyci� go pod pachy i postawi� na nogi. Brunet w�o�y� kapelusz, na d�onie naci�gn�� r�kawiczki, wszed� do samochodu i zaj�� miejsce pasa�era.
��Jedziemy tam, gdzie byli�my.
Adler ruszy�, skr�ci� w lewo w Webskystrasse i zn�w w lewo w Brockauerstrasse. Zatrzyma� si� na rogu Briegerstrasse, ko�o knajpy Linkego. Z auta wysiad� m�czyzna w jasnym p�aszczu, w kt�rego ko�nierz wgryz�y si� krwawe plamy. Odnalaz� dziur� w parkanie otaczaj�cym zrujnowany budynek i dosta� si� na teren posesji. �wiec�c latark�, wszed� do bramy, a potem do piwnicy. Po kilku sekundach sta� ko�o bo�onarodzeniowej szopki, choinki i taboretu, na kt�rym le�a�y strzykawki i sta� aptekarski s�oik z bezbarwnym p�ynem nazwanym niegdy� najcudowniejszym lekiem z Bo�ej apteki. M�czyzna wpompowa� w dwie strzykawki p�yn ze s�oika. Rozejrza� si� doko�a. Jego wzrok pad� na stary kufer lekarski, kt�ry le�a� w k�cie, obok p�aszcza von Orloffa. Otworzy� kufer i poczeka�, a� jego wn�trze opu�ci kilka czarnych paj�k�w. Potem w�o�y� do niego strzykawki i s�oik. Jego kroki zadudni�y w piwnicy, na podw�rku i na chodniku. Samoch�d osiad� na resorach, kiedy wskoczy� do niego m�czyzna z kuferkiem.
��Teraz po wi�ni�w � powiedzia� do kierowcy � a potem wszyscy pojedziemy na Antonienstrasse 27. Jasne? Adler ruszy�.
WROC�AW, 24 GRUDNIA, GODZINA WPӣ DO �SMEJ WIECZOREM
Meinerer sta� na pustej i ciemnej klatce schodowej i wbija� wzrok w drzwi ostatniego mieszkania na poddaszu. Z do�u dochodzi�y weso�e odg�osy wigilijnych wieczerzy, szcz�kanie sztu�c�w, syk gazu z butelek piwa, rozwleczone sylaby kol�d. Tego wszystkiego nie s�ycha� by�o tylko zza drzwi, przed kt�rymi sta� Meinerer. Tam od niedawna panowa�a cisza. Tam jego ukochana przesta�a gra� na pianinie. Umilk� te� m�ski g�os nale��cy do jej kochanka.
Meinerer podszed� do drzwi i przy�o�y� do nich ucho. Us�ysza� szepty i przyt�umione �miechy. Ocieraj�c si� plecami o framug�, usiad� na posadzce. Chwyci� si� za g�ow� i nas�uchiwa�. Szepty dochodzi�y zza drzwi, szepty dochodzi�y z do�u, stawa�y si� coraz wyra�niejsze, by�y dziwnie znajome, wype�nia�y czaszk� Meinerera, sycza�y w skroniach, �widrowa�y w szcz�ce, zmienia�y si� w g�osy. G�osy swawolne, lubie�ne, podniesione, pieszczotliwe, pe�ne wyrzutu g�osy jego c�rek, kt�re porzuci� w czasie kolacji w ten wigilijny wiecz�r, pe�ne s�odyczy g�osy jego kochanek, kt�re porzuca�y go zawsze w zimowe wieczory, hucz�cy g�os Mocka, kt�rym by� upokarzany. Wszystkie one na�o�y�y si� na siebie i Meinerer s�ysza� ju� tylko �wist, kiedy traci� przytomno��.
WROC�AW, 24 GRUDNIA, GODZINA WPӣ DO �SMEJ WIECZOREM
W adlerze panowa� zaduch. Trzy osoby siedz�ce z ty�u wydziela�y ostr� wo�. Zna� j� i Mock, i Smolorz. Tak �mierdzia� pot przes�uchiwanych i zastraszonych. Podobn� woni� bi�o od oskar�onych na sali rozpraw. Tak cuchn�li ludzie prowadzeni na �mier�. Mock zatrzyma� samoch�d pod kamienic� na Antonienstrasse 27. Otworzy� kuferek i poda� go Smolorzowi.
��We�cie, Smolorz, strzykawki i odbijcie na nich �apy Hockermanna � powiedzia�, wychodz�c z auta.
Smolorz w�o�y� d�o� do kuferka i wyczu� kszta�ty okr�g�e i �liskie oraz okr�g�e i porowate. Za�o�y�, �e te pierwsze to strzykawki, a drugie latarki. Obejrza� si� do ty�u i spojrza� na zakneblowanych i zwi�zanych wi�ni�w. Baron dr�a� i wytrzeszcza� oczy, Sophie, okryta derk� znalezion� w magazynie Wirtha, siedzia�a spokojnie z opuszczonymi powiekami, Hockermann pr�y� mi�nie, a jego mimiczne zmarszczki kurczy�y si� i rozkurcza�y. Smolorz chwyci� go za rami� i z trudem odwr�ci� w stron� Sophie. Na jej piersi wyl�dowa�o spocone czo�o Hockermanna. Smolorz nacisn�� r�kawiczki g��boko na palce, lew� r�k� si�gn�� po strzykawki, praw� � do zwi�zanych na plecach d�oni wi�nia. Po kilku nieudanych pr�bach zacisn�� na strzykawkach jego napuchni�te sine palce. Kiedy to robi�, zauwa�y�, �e knebel Hockermanna wilgotnieje, a potem zaczyna na nim pojawia� si� jaki� p�yn.
��Kurwa ma�! � westchn�� Smolorz. � Porzyga� si�, skurwysyn jeden. Teraz si� jeszcze udusi�
Smolorz wrzuci� strzykawki do kuferka i wyrwa� Hockermannowi knebel. Myli� si�. Na ustach wi�nia wykwita�a epileptyczna piana. Hockermann z�ama� si� wp�, g�ow� opar� na kolanach Sophie, wypr�y� si� i zacz�� podrygiwa�. Szyba od wewn�trz pokry�a si� par�. Mock, widz�c kiwaj�ce si� na resorach auto, otworzy� drzwi od strony Hockermanna i wyci�gn�� go na �nieg.
��Zamknij drzwi � krzykn�� do Smolorza, nie chc�c widzie� utkwionych w sobie oczu Sophie.
Smolorz zrobi�, co mu kazano, i podbieg� do Mocka. Ten usi�owa� wcisn�� wi�niowi w usta w�asny portfel, by nie dopu�ci� do przegryzienia j�zyka. Nagle Hockermann otworzy� oczy i si� roze�mia�.
��W�a�nie dokonuje si� ostatni mord przed nadej�ciem proroka � powiedzia� cicho do Mocka. � Tam, to tam! On nadchodzi! � wrzasn�� i rzuci� si� nagle ca�ym cia�em w stron� drzwi do kamienicy.
��O �esz ty � sapn�� Smolorz i wcisn�� knebel do ust Hockermanna. Chwyci� go pod ramiona i z trudem �api�c r�wnowag�, otworzy� drzwi od auta i wepchn�� cia�o do �rodka.
Przez sypki lekki �nieg doszed� znany wszystkim d�wi�k. Zegar na ratuszu uderzy� dwukrotnie. Mock, s�ysz�c to, zastyg�.
��Wp� do �smej! � krzykn�� do Smolorza. � Wtedy kupiec zabi�! Idziemy! Sprawdzamy wszystkie mieszkania! Zaczynamy od g�ry.
Policjanci wpadli do kamienicy i zapalili �wiat�o na korytarzu. Ich ci�kie, oblepione �niegiem kamasze uderza�y o drewniane stopnie schod�w. Zza mijanych drzwi dochodzi�y mniej lub bardziej weso�e odg�osy. Odg�osy �ycia. Mock przyk�ada� ucho do ka�dych i oddycha� z ulg�. Stan�li na ostatnim pi�trze.
��A tam ju� tylko strych � Smolorz wskaza� r�k� ku g�rze.
Mock zacz�� powoli wchodzi�. �wiat�o za�amywa�o si� na pi�trach i p�pi�trach. Do poddasza dociera�y jego marne resztki. Mock porusza� si� bardzo powoli, uwa�nie macaj�c butem ka�dy stopie�. Tam, gdzie doszed�, by�o ca�kiem ciemno. Podni�s� stop� i porusza� ni� w powietrzu, szukaj�c kolejnego schodka. Nagle us�ysza� st�umiony j�k. Z jednej kieszeni p�aszcza wyj�� rewolwer, z drugiej � zapalniczk�. Spojrza� w d� i zobaczy�, �e nog� trzyma na czyim� brzuchu. Pochyli� si� i w migotliwym �wietle gazowego p�omyka ujrza� blad� twarz Meinerera. Przest�pi� przez niego i podszed� do drzwi. Z mieszkania nie dochodzi� �aden d�wi�k.
��Oni tam s� � us�ysza� g�os Meinerera. � Ona i jej kochanek.
Mock chwyci� za klamk�. Drzwi by�y zamkni�te. Cofn�� si� i opar� o chybotliw� por�cz. Odbi� si� od niej i run�� na drzwi. W ca�ej kamienicy rozleg� si� g�o�ny trzask. Mock poczu�, jak gips i kawa�ki gruzu wpadaj� mu za p�kni�ty gorset Kiwn�� g�ow� Smolorzowi. Ten ponowi� natarcie barkiem. Gruz posypa� si� po deskach. Gdzie� ni�ej kto� wyszed� na klatk� schodow� i nie odchodzi�. Smolorz jeszcze raz uderzy� i wpad� z drzwiami i kawa�kami cegie� do �rodka. Mock wsun�� rami� do mieszkania i przeci�gn�� r�k� po �cianie obok framugi. Natrafi� na wy��cznik �wiat�a. Przesun�� w d� ma�� d�wigienk� i uskoczy� na bok w silnym b�ysku elektryczno�ci. Nic si� nie sta�o. Smolorz na pod�odze nie rusza� si�, Mock sta� na korytarzu obok le��cego Meinerera. Obaj lustrowali wn�trze mieszkania. Ich oczom ukaza� si� jeden wielki pok�j, kt�rego centralny punkt stanowi�o pianino. Sta�y na nim dwie butelki wina i wp�opr�nione talerze. Pod �cianami i ko�o tapczanu roz�o�one by�y szerokie stojaki. Mock poczu� ucisk gorsetu. Deski te mia�y swoj� nazw�, kt�rej nie m�g� sobie przypomnie�. R�g pokoju oddzielony by� dwoma parawanami. Mock widzia� gdzie� niedawno takie parawany� Pami�� najwyra�niej odmawia�a mu pos�usze�stwa. Smolorz podni�s� si�, ukucn�� i rzuci� si� na �cian�. Nic si� nie sta�o, nikt nie strzeli�. Mock wszed� wolnym krokiem do pomieszczenia i skierowa� si� ku parawanom. Chwyci� jeden z nich i z�o�y� go jak harmonijk�. Za parawanami by� p�okr�g�y zlew. Pod nim le�a�y dwa nagie cia�a. Kobieta i m�czyzna. Na cia�ach widnia�y ma�e okr�g�e rany, z kt�rych wyp�ywa�y stru�ki krwi. G�owy trup�w ukryte by�y w cieniu zlewu. Mock nie zbli�a� si� do cia�, usiad� na tapczanie i zamkn�� oczy. W�a�nie przypomnia� sobie, jak nazywaj� si� takie stojaki. Zaciska� mocno napuchni�te czerwone powieki i nie pozwala� wyp�ywa� gor�cym �zom. W gardle czu� piek�cy, gorzki smak. Nie m�g� zaczerpn�� tchu. Ju� wiedzia� doskonale, �e takie stojaki nazywaj� si� �sztalugami� i zwykle stoj� w malarskich atelier.
WROC�AW, PI�TEK 27 GRUDNIA, GODZINA DZIEWI�TA RANO
Na pierwszym pi�trze gmachu Prezydium Policji przy Schuhbr�cke trzaska�y ku sufitowi dymy magnezji. W sali odpraw t�oczyli si� i pokrzykiwali dziennikarze. Za szerokim sto�em siedzia� Heinrich M�hlhaus i pyka� spokojnie fajk�. Sekretarz Mocka, Ernst von Stetten, szybkimi wyci�gni�ciami ramienia udziela� g�osu dziennikarzom.
��Czy to prawda, �e kochankowie zostali otruci narkotykiem?
��Prawda.
��Co radca Mock robi� tam o tej porze?
��Zamordowany jest� by� jego bratankiem. Radca Mock szed� do niego, by z�o�y� mu �yczenia.
��Dziwne� stryj do bratanka� Nie powinno by� odwrotnie?
��Nie wiem. Savoir-vivre nie jest moj� specjalno�ci�.
��Jaki by� motyw?
��Sprawca zabi� z zazdro�ci. By� odrzuconym kochankiem.
��Zamordowana porzuci�a go dla bratanka radcy Mocka?
��Tak.
��Trzydziestoletnia kobieta ma dziewi�tnastoletniego kochanka?
��Mia�a, drogi panie. I gratuluj� dobrej pami�ci. O wieku ofiar m�wi�em przed pi�cioma minutami. Bystrzak z pana.
��Jak Mock z�apa� sprawc�?
��Zasta� go rozpaczaj�cego nad trupem kobiety.
��Sk�d sprawca, policjant, zna� Inge, kr�low� p�wiatka?
��Praca policji w du�ej mierze dotyczy ludzi z p�wiatka.
��Co sprawca ma wsp�lnego z �morderc� z kalendarza�?
��Sprawca podszy� si� pod �morderc� z kalendarza�.
��Kim jest �morderca z kalendarza�?
��Erich Hockermann. Dzi� rano przyzna� si� do pope�nienia pi�ciu morderstw we Wroc�awiu i jednego w Wiesbaden.
��Dlaczego je pope�ni�? Jaki mia� motyw?
��By� fanatycznym zwolennikiem von Orloffa i znanym okultyst�. Twierdzi�, �e jest ramieniem Boga, biczem bo�ym� Kim�, kto przygotowuje �wiat do paruzji� Ze swoj� wiedz� historyczn� �atwo znajdowa� zapisy w starych aktach o dawnych zbrodniach, a potem je odtwarza��
M�hlhaus wsta� i wyszed�, a von Stetten uprzejmie podzi�kowa� dziennikarzom za przybycie.
NOWY JORK, PONIEDZIA�EK 21 LISTOPADA 1960 ROKU, PI�TA RANO
Anwaldt wsta� i podszed� do wisz�cej na �cianie mapy. Przesun�� po niej palcem i przez chwil� przebywa� w zasypanym �niegiem mie�cie, mie�cie wysmuk�ych wie� ko�cio��w, mie�cie otulonym dymem fabryk, kt�re teraz nazywa si� ju� inaczej i le�y w innym kraju.
��Nie powiedzia�e� mi, Eberhardzie � Anwaldt odszed� od mapy i usiad� z powrotem w fotelu � co zrobi�e� ze swoj� �on��
Za oknem rozleg�o si� szczekanie, a potem psie �apy zapluska�y w ka�u�y.
��Pu�ci�em j� wolno � powiedzia� Mock. � Pozwoli�em jej dalej grzeszy� z baronem. Nied�ugo p�niej si� rozwiod�em. Per procura. Sophie nie wzi�a ode mnie �adnych pieni�dzy i gdzie� wyjecha�a.
Nocn� cisz� przecina�o bulgotanie kropl�wki. Mock patrzy� na Anwaldta i nic nie m�wi�.
��Jest to niezwyk�a i tragiczna historia � Anwaldt przetar� senne oczy � ale dlaczego od niej uzale�ni�e� swoj� spowied�? Ach, ju� rozumiem� Nigdy nikomu nie wyzna�e� jeszcze tego grzechu� I mnie najpierw chcia�e� o tym powiedzie� Rozumiem�
��Niczego nie rozumiesz � za�wista� Mock. � Po pierwsze, ju� si� z tego grzechu spowiada�em, a po drugie, mam do�� odwagi, by spowiada� si� przed �mierci� bez pr�bnych wyzna� przed tob�.
Po suficie i po �cianie przesun�a si� smuga �wiat�a. Przez moment w jej blasku znalaz�a si� twarz Anwaldta.
��Ostatniego morderstwa na moim Erwinie i Inge Ganserich nie dokona� Meinerer � Mock powoli dobiera� s�owa. � To by�o dzie�o diab�a, z�ego ducha czy jak tam go nazwiesz � Mock si�gn�� po papiero�nic� i obr�ci� j� w palcach. � To nie Meinerer. On w og�le nie wszed� do atelier Inge. Tkwi� pod drzwiami i twierdzi�, �e s�ysza� jakie� g�osy� Nasz lekarz s�dowy, doktor Lasarius, dokona� analizy chemicznej trucizny, kt�ra zabi�a Erwina. Znajdowa� si� w niej jaki� zwi�zek, kt�ry�
WROC�AW, WTOREK 16 STYCZNIA 1928 ROKU, PIERWSZA PO PO�UDNIU
Zegar na wie�y zboru lutera�skiego przy Kaiserstrasse uderzy� raz. Jego d�wi�k rozszed� si� daleko w rozs�onecznionym powietrzu i sforsowa� szyb� laboratorium Instytutu Medycyny S�dowej przy Maxstrasse, w kt�rym siedzieli Lasarius i Mock odziani w bia�e fartuchy.
��To opium � powiedzia� Lasarius i potrz�sn�� prob�wk�. � Niegdy� uwa�ane za cudowny lek. W wypadku pa�skiego bratanka i jego przyjaci�ki sta�o si� �mierteln� trucizn�. Wstrzykni�to im po dziesi�� centymetr�w sze�ciennych rozpuszczonego w wodzie opium.
Doktor Lasarius przesun�� binokle na koniec pofa�dowanego poziomymi bruzdami nosa, kt�remu zawdzi�cza� w�r�d studenckiej braci pseudonim �Mr�wkojad�, i przyj�� z pob�a�liwo�ci� t�pe spojrzenie Mocka.
��Udusili si�. Tak dzia�a opium i morfina, kiedy wraz z krwi� dostanie si� do p�uc. Co� mnie jednak niepokoi. W ciele pa�skiego bratanka jest bardzo dziwny rodzaj opium.
Mock spojrza� na prob�wki, na retorty, palniki gazowe, na ca�y ten uporz�dkowany �wiat nauki, w kt�rym � o dziwo! � znalaz�o si� miejsce dla m�odego i wra�liwego poety Erwina Mocka.
��Wspaniale! � Mock czu� narastaj�c� w�ciek�o��. � Cia�o mojego bratanka by�o katalizatorem, kt�ry wyizolowa� czy te� uwolni� pa�skie �dziwne opium�! Niech pan napisze na ten temat habilitacj� i podaruje j� mojej bratowej!
��Problem w tym, drogi panie radco � u�miechn�� si� smutno Lasarius � �e opium to jest bardzo zanieczyszczone.
��Nie rozumiem � Mock powoli si� uspokaja�.
��Opium, jak pan z pewno�ci� wie, jest produktem, z kt�rego na pocz�tku dziewi�tnastego wieku uzyskano morfin�. Ka�dy gram opium tak�e zawiera morfin�. To w ciele nieszcz�snego Erwina r�wnie�, lecz jest jej wyj�tkowo ma�o. Dlaczego? Bo zawiera mn�stwo innych substancji, kt�re zwykle usuwa si� w procesie oczyszczania. Kto� nafaszerowa� denat�w nieoczyszczonym opium. Tylko sk�d je wzi��?
��Po co pan to wszystko mi m�wi? � Mock opar� nog� na du�ym palcu, przez co wprawi� j� w niesko�czone drganie.
��Na wroc�awskim, a mo�e nawet og�lnoniemieckim, czarnym rynku � Lasarius stukn�� w prob�wk� odbarwionym przez kwasy paznokciem � opium nie jest zbyt popularne. Narkomani wol� wstrzykiwa� sobie morfin�, kt�ra jest ta�sza i mocniejsza. Morderca pa�skiego bratanka musia� sprowadzi� to opium z daleka� Ale sk�d? Przecie� nawet w Chinach si� je oczyszcza� To prawdziwa zagadka�
��Czyli ten bydlak musia� sam je wyprodukowa� � mrukn�� Mock. � Nie ma innego wyj�cia�
��Jest � zaduma� si� Lasarius. � To opium mo�e by� stare. Bardzo stare�
��Jak stare? � zapyta� Mock.
��Wie pan co � Lasarius z przyjemno�ci� wystawia� swoj� �ysin� na dzia�anie przecinaj�cego szyb� s�o�ca � nie jestem dobrym historykiem, ale wydaje mi si�, �e gdzie� w po�owie dziewi�tnastego wieku Anglia i Francja toczy�y z Chinami tzw. wojny opiumowe. Po tych wojnach znacznie poprawi�a si� jako�� tego narkotyku. Zawiera� on oko�o dwudziestu, a nie trzydzie�ci, czterdzie�ci alkaloid�w, jak ten w ciele Erwina. Jest to do�� absurdalne, ale mo�e to opium, kt�re spowodowa�o �mier� Erwina, pochodzi sprzed 1850 roku?
NOWY JORK, PONIEDZIA�EK 21 LISTOPADA 1960, KWADRANS NA SZ�ST�
Mock podni�s� si� na ��ku i skierowa� palec w stron� mapy.
��W tym mie�cie, w Wigili� 1927 roku � krzykn�� � nast�pi�a demonstracja z�a, rozumiesz, Herbercie? Ja to z�o uwolni�em, wywo�a�em je moim z�em. Tym, kt�re chcia�em zada� tej nieszcz�liwej znarkotyzowanej kobiecie. W mie�cie Wroc�awiu pojawi� si� diabe�, a ja go tam wezwa�em.
Mock opad� na poduszki i ci�ko oddycha�. Guzowate palce skuba�y po�ciel.
��Spowiada�em si� z tego, Herbercie � powiedzia� Mock. � Nie dawa�o mi to spokoju i musia�em o tym komu� powiedzie�. Komu�, kto walczy z diab�em � odkaszln�� sucho. � By�o to na pocz�tku lat trzydziestych. M�j spowiednik mia� dla mnie tylko jedn� rad�. Musia�em przebaczy� wszystkim, kt�rzy mnie skrzywdzili i na kt�rych chcia�em wywrze� zemst�. Czyli baronowi von Hagenstahlowi i Sophie�
��I co, przebaczy�e� im?
��Baronowi � tak, ale Sophie gdzie� znikn�a i nawet rozw�d wzi��em z ni� per procura.
��Pos�uchaj, Eberhardzie � Anwaldt trzepn�� si� gazet� po udzie. � Musz�
��Niczego nie musisz, opr�cz jednego � Mock skr�ci� si� z b�lu, kt�ry przecina� jego zgruchotane nowotworem piszczele. � Musisz mi obieca�, �e znajdziesz Sophie i wr�czysz jej ten list � poda� Anwaldtowi bia�� pod�u�n� kopert�. � To moje przebaczenie. Wybaczam jej wszystko. Obiecujesz, �e znajdziesz j� i jej to dasz?
��Obiecuj� � odpar� Anwaldt i wbi� wzrok w kopert�.
Mock podni�s� si�, aby u�ciska� Anwaldta, lecz porzuci� t� my�l. U�wiadomi� sobie, �e w tej chwili jego cia�o wydziela tak� wo� jak przed laty cia�a Hockermanna i barona w starym adlerze na rynku miasta, kt�rego nie ma.
��Dzi�kuj� � powiedzia� Mock z u�miechem. � Id� ju� i zawo�aj tego ksi�dza. Mog� umiera�
Anwaldt poda� choremu r�k� i wyszed� z pokoju, zszed� po schodach i min�� �pi�cego w fotelu ksi�dza Cupaiuolo. W�o�y� palto i kapelusz i opu�ci� dom. Ruszy� wolno w stron� najbli�szej stacji metra. Na rogu zauwa�y� ogromn� �mieciark�, kt�ra me��a odpady. Wyj�� z kieszeni wczorajsz� �S�ddeutsche Zeitung� i jeszcze raz przeczyta� informacj� o �mierci znanej berli�skiej aktorki teatralnej Sophie von Finckl. Pod nekrologiem znalaz� si� wywiad ze s�ynn� skrzypaczk� Elisabeth K�rner, serdeczn� przyjaci�k� zmar�ej. Pani K�rner po raz pierwszy ujawni�a w tym wywiadzie tajemnic� Sophie: ot� by�a ona ju� wcze�niej zam�na, a jej m�em by� wysoki funkcjonariusz wroc�awskiej policji, Eberhard Mock. Anwaldt przeczyta� to wszystko raz jeszcze i pomy�la� o wybaczeniu. Potem wrzuci� gazet� do tryb�w �mieciarki i zszed� w d� betonowymi schodami.
Alexanderstrasse � nieistniej�ca ulica, przebiegaj�ca przez dzisiejszy pl. Spo�eczny
An der Klostermauer � ul. Pola
An der Yiehweide � ul. Starogroblowa
Antonienstrasse � ul. Antoniego
Augustastrasse � ul. Szcz�liwa
Bischofstrasse � ul. Biskupia
Bl�cherplatz � plac Solny
Briegerstrasse � ul. Brzeska
Brockauerstrasse � ul. �wistackiego
Burgfeld � ul. Cieszy�skiego
Claasenstrasse � ul. Gwarna
Dom handlowy braci Barasch�w � dzisiejszy SDH �Feniks�
Dom Koncertowy � obecnie na tym miejscu znajduje si� filharmonia
Dom Towarowy Messowa i Waldschmidta � nie zachowa� si�
Dom Towarowy Wertheima � dzisiejszy Dom Towarowy �Renoma�
Drabitziusstrasse � ul. Zegad�owicza
Dworzec Fryburski � dzisiejszy Dworzec �wiebodzki
Dworzec Odrza�ski � dzisiejszy dworzec Nadodrze
Eichenallee � ul. D�bowa.
Einbaumstrasse � ul. Kraszewskiego
Friedrich-Wilhelm-Strasse � ul. Legnicka
Gabitzstrasse � ul. Gajowicka
Gartenstrasse � ul. Pi�sudskiego
Gimnazjum �w. El�biety � dzisiejszy Instytut Psychologii Uniwersytetu Wroc�awskiego
Gimnazjum �w. Macieja � siedziba biblioteki Zak�adu Narodowego im. Ossoli�skich
Gr�bschenerstrasse � ul. Grabiszy�ska
Gr�nstrasse � ul. D�browskiego
Gustav-Freitag-Strasse � ul. Dyrekcyjna
H�fchenstrasse � ul. Zieli�skiego
Hohenzollernstrasse � ul. Zaporoska
Kamienica �Pod Dwoma Polakami� � dzisiejszy antykwariat im. �upa�skiego
klasztor Norbertan�w � siedziba Instytutu Filologii Polskiej UW
Kletschkauerstrasse � ul. Kleczkowska
Klosterstrasse � ul. Traugutta
Koci Zau�ek � nieistniej�cy dzi� zau�ek w okolicy placu Dominika�skiego
K�nigsplatz � plac 1 Maja
Krullstrasse � ul. Psie Budy
Lehmgrubenstrasse � ul. Gliniana
Fabryka Liebchena � nie istnieje
Malteserstrasse � ul. Joannit�w
Margareten Damm � �abia �cie�ka
Mehlgasse � ul. Rydygiera
Menzelstrasse � ul. Wi�niowa
Messerstrasse � ul. No�ownicza
Moritzstrasse � przed�u�enie ul. Lubuskiej, si�gaj�ce a� do ul. Powsta�c�w �l�skich
most Cesarski � dzisiejszy most Grunwaldzki
most R�a�ski � dzisiejszy most Trzebnicki
Muzeum Mineralogiczne � dzisiejszy Wydzia� Farmaceutyczny Akademii Medycznej
Muzeum Staro�ytno�ci �l�skich � dzisiaj nie istnieje
Neue-Graupner-Strasse � ul. S�dowa
Neumarkt � dzisiejszy Nowy Targ
Neuweltgasse � Nowy �wiat
Nicolaistrasse � obecnie ul. �w. Miko�aja
Ofenerstrasse � ul. Krakowska
Ohlau Ufer � dzisiejsza aleja S�owackiego i jej przed�u�enie do mostu Grunwaldzkiego
Ohlauerstrasse � ul. O�awska
Palmstrasse � ul. Kniaziewicza
Pa�ac Hatzfeld�w � dzisiejsze BWA przy ul. O�awskiej
Poczta G��wna przy Neumarkt � nie istnieje
Prezydium Policji przy Schuhbr�cke � siedziba Instytutu Historycznego i Instytutu Filologii Klasycznej i Kultury Antycznej Uniwersytetu Wroc�awskiego
Prezydium Policji przy Schweidnitzer Stadtgraben � dzisiejsza KWP na Podwalu
Regencja �l�ska � dzisiejsze Muzeum Narodowe.
Rehdigerplatz � plac Pereca
Rehdigerstrasse � ul. Pereca
Restauracja �Residenz� � dzi� kawiarnia �Tutti Frutti� przy pl. Ko�ciuszki
Restauracja Sangera � dzisiejszy Empik
Resursa � dzisiejszy Teatr Lalek
Ritterplatz � plac Nankiera
Sandstrasse � ul. Piaskowa
Schlossstrasse � ul. Gepperta
Schmiedebr�cke � ul. Ku�nicza
Schuhbr�cke � ul. Szewska
Siebenhufenerstrasse � ul. T�czowa
Sonnenplatz � plac Legion�w
Stockgasse � ul. Wi�zienna szpital �Bethanien� � dzisiejszy szpital im. Marciniaka
Taschenstrasse � ul. Skargi
Tauentzienplatz � pl. Ko�ciuszki
Teatr Miejski � dzisiejsza Opera Wroc�awska
Tiergartenstrasse � ul. Sk�odowskiej-Curie
Topfkram � Przej�cie Garncarskie
Trebnitzerstrasse � ul. Trzebnicka
Ursulinenstrasse � ul. Uniwersytecka
Vorwerkstrasse � ul. Komuny Paryskiej
Wachtplatz � plac Solidarno�ci
Webskystrasse � ul. Zgodna
Weissgerbergasse � ul. Bia�osk�rnicza
Wzg�rze Holteia � Wzg�rze Polskie
Wzg�rze Liebicha � Wzg�rze Partyzant�w
Zb�r lutera�ski przy Kaiserstrasse � nieistniej�cy dzi� zb�r pomi�dzy pl. Grunwaldzkim a mostem Grunwaldzkim
Zietenstrasse � ul. �ytnia
Zwingerplatz � plac Teatralny
Zwingerstrasse � ul. Teatralna
[1] Dobro chorego najwy�szym prawem
[2] Grobowiec �wiata.
[3] Najpierw je��, potem � filozofowa�.
[4] Raz kiedy� ci� poca�owa�em.
[5] Uwa�aj na psa.
[6] �Wznios�em pomnik��
[7] �Nie wszystek umr�.
[8] Kr�l �ycia.
[9] Wroc�awska Gmina Monistyczna.
[10] Jak podniecaj�ce s� kobiety (niem.).
[11] Kiedy najlepsza przyjaci�ka z najlepsz� przyjaci�k��
[12] Najlepsza rzecz na �wiecie � ostatni �yk u Gabi Zelt.
[13] P�on�ce �ciany �wiata.
[14] To, co min�o, jest we w�adaniu �mierci.
[15] Na pami�tk� mojej s�u�by wojskowej.
[16] Stuleciu historii.
[17] Czego chce kobieta, tego chce B�g.
[18] Pokrop mnie wi�c hyzopem, a b�d� oczyszczony, obmyj mnie, a stan� si� bielszy od �niegu.
[19] Odlew dzwonu we Wroc�awiu.
[20] M�owie leopoldy�scy.
[21] Duch, k�dy chce, tchnie.
[22] Pozw�lcie, �e tak si� wyra��.
[23] Kocham i nienawidz�.
[24] Nienawidz� nieo�wieconego t�umu.
[25] Cho� brakuje si�, sama ch�� jest godna pochwa�y