<p>Marek Krajewski</p><empty-line/><p>Widma W Mie�cie Breslau</p>

Eberhard Mock tom: 3

Wroc�aw, �roda 2 pa�dziernika 1919 roku, kwadrans na dziewi�t� rano

Komisarz kryminalny Heinrich M�hlhaus wchodzi� powoli po schodach na drugie pi�tro budynku Prezydium Policji przy Schuhbr�cke 49. Kiedy stawia� stop� na kolejnym schodku, napiera� na niego ca�ym ci�arem swego cia�a, by sprawdzi�, czy osiemnastowieczny piaskowiec schod�w nie p�knie pod obcasem jego b�yszcz�cego trzewika. Ch�tnie rozkruszy�by stary kamie�, na�mieci� py�em doko�a, a potem zszed� na d� i zwr�ci� uwag� wo�nemu na nieporz�dek. Op�ni�by w ten spos�b wej�cie do swojego gabinetu: nie ujrza�by zbola�ej miny sekretarza von Gallasena, nie zobaczy�by zape�nionego wa�nymi terminami kalendarza �ciennego z widokiem niedawno wzniesionego gmachu Technische Hochschule ani oprawionego zdj�cia swojego syna Jakoba M�hlhausa z uroczysto�ci konfirmacyjnej, ale nade wszystko nie do�wiadczy�by k�opotliwej i niemi�ej mu obecno�ci medyka sekcyjnego, doktora Siegfrieda Lasariusa, kt�rego zaanonsowa� mu przed chwil� policyjny goniec. To w�a�nie ta wiadomo�� zepsu�a komisarzowi humor. Nie lubi� Lasariusa, kt�ry uwa�a� zmar�ych za najlepszych partner�w do rozmowy. Ci te� go cenili, cho� nie �miali si� z jego dowcip�w, le��c w betonowych rynnach Instytutu Lekarsko-S�dowego i p�awi�c si� w lodowatym strumieniu wody z podryguj�cego gumowego szlaucha. Ka�da wizyta Lasariusa zwiastowa�a w najlepszym razie trudne pytania, w najgorszym � powa�ne k�opoty. Tylko ciekawy problem poznawczy lub jakie� niebezpiecze�stwo sprawia�o, �e Charon opuszcza� swe dzier�awy. Komisarz chcia� wierzy� w t� pierwsz� przyczyn�. Rozejrza� si� doko�a. Nic nie dawa�o mu pretekstu do op�nienia spotkania z ma�om�wnym medykiem. Jeszcze raz przycisn�� stopie� nog�. Lekko zatrzeszcza�a polakierowana sk�ra but�w, odbijaj�ca metalowe li�cie wij�ce si� wok� pr�t�w por�czy i piramidalne wzniesienie schod�w. Z dziedzi�ca doszed� jaki� stukot i g�o�ne przekle�stwa. M�hlhaus spojrza� ponad zaniedban� paprotk�, kt�rej fatalny stan zauwa�a�a ka�da kobieta wchodz�ca do tego m�skiego �wiata. On sam, cho� nie by� kobiet�, zarejestrowa� skr�cone ga��zki prosz�ce o wod� i z rozgniewan� min� odwr�ci� si� i zbieg� po schodach w stron� dy�urki. Nie doszed� jednak do niej.

��Panie komisarzu! � us�ysza� z g�ry tubalny g�os Lasariusa. Przystan�� i ujrza� ciemny wachlarz kapelusza i wilgotne ornamenty rzadkich lok�w na czaszce. Lasarius schodzi� majestatycznie. � Nie mog�em si� pana doczeka�.

��Jest dopiero za pi�� dziewi�ta. � M�hlhaus wyj�� srebrn� kopert� z kieszeni kamizelki. � Nie mo�e pan poczeka�, doktorze, kilku sekund? Tak pilna jest pa�ska sprawa, �e b�dziemy j� omawia� na schodach?

��Niczego nie b�dziemy omawia� � Lasarius otworzy� sk�rzan� akt�wk� i poda� M�hlhausowi dwie kartki z nag��wkami �Raport z sekcji zw�ok�, po czym zapatrzy� si� na dziedziniec, gdzie wo�ny i furman dzwonili kankami z naft�. � Nie b�dziemy w og�le nic m�wi�. Ani s�owa. Nikomu.

��A zw�aszcza Mockowi � uzupe�ni� M�hlhaus po szybkim przeczytaniu raportu. Obserwowa� w�satego furmana, kt�ry podawa� wo�nemu kanki i by� tak nad�ty, �e ma�o brakowa�o, a po dziedzi�cu zacz�yby strzela� guziki z jego kamizelki. � Doktorze Lasarius, czy pa�scy zimni pacjenci nie maj� nazwisk? Dlaczego ci dwoje s� anonimowi? Ja wiem, �e pan nie zna tych nazwisk. W takim razie trzeba je nada�. Nawet bydl�ta przebywaj�ce z lud�mi maj� swoje imiona.

��U mnie, panie komisarzu M�hlhaus � mrukn�� medyk � nie ma r�nicy pomi�dzy bydl�tami a lud�mi, chyba �e chodzi o rozmiary serca lub w�troby. A w pana profesji jak jest?

��Nazwiemy ich� � policjant pomin�� milczeniem pytanie i spojrza� na furgon z naft�, na kt�rym widnia� napis: �Artyku�y o�wietleniowe Salomon Beyer� -�nazwiemy ich Alfred Salomon i Catarina Beyer.

��Ja ciebie chrzcz� w imi� Ojca i Syna, i Ducha �wi�tego � powiedzia� Lasarius, opar� akt�wk� o por�cz, wpisa� nazwiska w odpowiednie rubryki i uczyni� nad kartkami znak krzy�a.

��Nikomu� zw�aszcza Mockowi � powt�rzy� zamy�lony M�hlhaus i poda� medykowi r�k�. � W moim zawodzie te� nie ma r�nicy pomi�dzy lud�mi i zwierz�tami. Ale bez nazwisk trudno prowadzi si� kartotek�.

Wroc�aw, �roda 2 pa�dziernika 1919 roku, godzina dziewi�ta rano

Asystent kryminalny Eberhard Mock wyszed� chwiejnym krokiem z trafiki Afferta znajduj�cej si� w ciemnej bramie na p�nocnej pierzei Rynku. Pa�dziernikowe s�o�ce porazi�o zamglone t�cz�wki jego oczu, na kt�re nasuwa�y si� co chwila opuchni�te powieki. S�aniaj�c si� na nogach, opar� si� o bram� wej�ciow� do Ring-Theater i na�o�y� na nos okulary o jaskrawo��tych szk�ach. Wszystko doko�a oblewa�a jasna po�wiata pot�gowana dzie�em jenajskich optyk�w, jakim by�y silnie rozja�niaj�ce binokle. Pomi�dzy szk�a a poci�te czerwonymi �y�kami bia�ka oczu dosta� si� gryz�cy dym papierosowy. Mock prawie straci� oddech. Wypu�ci� dym i odruchowo przys�oni� palcami oczy. Sykn�� z b�lu � powieki by�y k��bowiskiem neuronowych zako�cze�, a pod wilgotn� sk�r� przesuwa�y si� twarde grudki. Trzymaj�c si� jedn� r�k� �ciany, ruszy� prawie po omacku. Skr�ci� w Schmiedebr�cke. Pod d�oni� przesuwa�y mu si� oszklone witryny sklepu Proskauera z m�ska konfekcj�, w oczy k�u�y go blaski wysy�ane przez z�ote zegarki roz�o�one za szyb� sklepu K�hnela, ociera� si� o chropowate �ciany budynku zajmowanego przez �Deutsche Seefischhandels -Aktiengesellschaft�, a� w ko�cu przeszed� przez Nadlerstrasse i natrafi� na oszklone drzwi kawiarni Heymanna.

Wtoczy� si� do �rodka lokalu, kt�ry o tej porze by� jeszcze pusty i cichy. Po g��wnej sali kr�ci� si� ch�opak w bia�ym sztywnym fartuchu i ustawia� piramidy ze sto��w i krzese�, przeplataj�c t� czynno�� zr�cznymi poci�gni�ciami wilgotnej szmaty, kt�ra zbiera�a kurz i papierosowy popi� pokrywaj�ce blaty sto��w i p�achty serwet. Widz�c Mocka, kt�ry potkn�� si� i polecia� wprost na kruch� piramid� sprz�t�w, ch�opak odruchowo zamachn�� si� szmat� i przeci�gn�� ni� po twarzy porannego go�cia. Jaskrawo-��te binokle zata�czy�y na �a�cuszku, Mock utraci� punkt ci�ko�ci, a sto�y i krzes�a � swe oparcie. Ch�opak patrzy� przera�ony, jak dobrze zbudowany brunet l�duje na stercz�cych nogach i wygi�tych oparciach krzese�, �ami�c je z przera�liwym trzaskiem, a na jego g�ow� zsuwaj� si� wykrochmalone serwety. W porannym pa�dziernikowym s�o�cu zamigota�y drobiny kurzu. Otwarta solniczka wpad�a pomi�dzy g�ste w�osy Mocka i z lekkim szmerem sypn�a po policzkach stru�k� soli. Asystent kryminalny w obronnym odruchu zamkn�� oczy i wtedy poczu� narastaj�ce pieczenie. Cieszy�o go to, poniewa� wiedzia�, �e b�l nie pozwoli mu usn��, �e podzia�a lepiej ni� sze�� fili�anek mocnej kawy, kt�re od godziny pi�tej nad ranem zd��y� ju� wypi�. W �y�ach Mocka � wbrew przypuszczeniom pomocnika restauracyjnego � nie p�yn�� ani miligram alkoholu. Mock nie spa� od czterech dni. Mock robi� wszystko, aby nie spa�.

Wroc�aw, �roda 2 pa�dziernika 1919 roku, godzina dziewi�ta pi�tna�cie rano

Mimo i� kawiarnia Heymanna nie by�a jeszcze czynna, siedzieli tam dwaj m�czy�ni i podnosili do ust dymi�ce fili�anki z czarn� kaw�. Jeden z nich wypala� papierosa za papierosem, drugi � �ciskaj�c z�bami ko�ciany ustnik fajki � w g�stwinie swej brody wypuszcza� k�cikami ust ma�e stru�ki dymu. Pomocnik restauracyjny robi� wszystko, aby czarnow�osy m�czyzna � jak si� okaza�o policjant � pu�ci� w niepami�� niedawne zaj�cie. Posprz�ta� rumowisko po�amanych mebli, poda� kaw�, mleko, sprowadzi� na koszt firmy znane friedrichhofskie sucharki z niedalekiej cukierni �S. Brunies�, wkr�ca� dla bruneta papierosy w ma�� cygarniczk� w kszta�cie fajki i przys�uchiwa� si� uwa�nie rozmowie, aby m�c w lot zgadywa� pragnienia cz�owieka, kt�rego tak srogo sponiewiera�. W pewnym momencie ofiara jego porz�dk�w wyj�a z wewn�trznej kieszeni marynarki kilka z�o�onych kartek papieru i wr�czy�a je brodaczowi. Ten czyta�, wypuszczaj�c z fajki kr�tkie grzybki dymu. Jego towarzysz podstawi� sobie pod nos ma�� ampu�k�. Nad sto�em rozesz�a si� ostra wo� moczu. Ch�opak uciek� ze wstr�tem za bar. Brodaty m�czyzna czyta� uwa�nie, a rysy jego twarzy i fa�dy sk�ry uk�ada�y si� w znak zapytania.

��Mock, dlaczego pan napisa� to absurdalne o�wiadczenie dla prasy? I dlaczego mi je pan pokazuje?

��Panie komisarzu. Jestem � Mock d�ugo zastanawia� si� nad kolejnym s�owem, jakby m�wi� w s�abo znanym sobie j�zyku � lojalnym podw�adnym. Wiem, �e je�li� je�li jaka� gazeta to wydrukuje, to b�d� skre�lony. Tak. Skre�lony. Zwolniony z policji. Bez pracy. Dlatego m�wi� panu o tym.

��I co? � W smudze s�onecznego �wiat�a przecinaj�cego k��by dymu wyra�nie by�o wida� drobinki �liny osiadaj�ce na brodzie M�hlhausa. � Chce pan, �ebym pana uratowa� przed zwolnieniem z pracy?

��Sam nie wiem, czego chc� � szepn�� Mock, boj�c si�, �e za chwil� zamknie oczy i przeniesie si� do krainy dzieci�stwa: w pokryte suchymi li��mi, nagrzane jesiennym s�o�cem G�ry Sto�owe, dok�d je�dzi� na wycieczki ze swoim ojcem. � Jestem jak �o�nierz. O swojej dymisji informuj� dow�dc�.

��Jest pan jednym z ludzi � zabulgota�o w cybuchu M�hlhausa � z kt�rymi chc� zbudowa� now� komisj� morderstw. Bez idiot�w, kt�rzy zadeptuj� �lady na miejscu zbrodni, a jedynym ich atutem jest wzorowa s�u�ba wojskowa. Bez by�ych szpicli, kt�rzy mog� dzia�a� na dwa fronty. Nie chc� pana straci� przez pa�skie niedorzeczne o�wiadczenie, kt�re wystawi na po�miewisko ca�e Prezydium Policji. Powstrzymuje si� pan od snu ju� kilka dni. Je�li pan zwariowa�, na co wskazuje i to o�wiadczenie, i pana zachowanie, to i tak nie b�d� mia� z pana �adnego po�ytku. Dlatego musi mi pan wszystko opowiedzie�. Je�li b�dzie pan milcza�, uznaj� pana za wariata i wychodz�, je�li b�dzie pan opowiada� jakie� brednie � r�wnie� wychodz�.

��Panie komisarzu � Mock postawi� na stoliku ampu�k� z solami trze�wi�cymi � gdy b�d� zasypia�, prosz� podstawi� mi j� pod nos. Ciesz� si�, �e nie dzia�a na pana smr�d amoniaku. Hej, ty � zwr�ci� si� do ch�opaka. � O kt�rej otwieracie t� bud�? Wystarczy nam czasu, panie komisarzu � kontynuowa�, us�yszawszy odpowied�. � A ciebie ju� tu nie widz�. Przyjdziesz przed samym otwarciem.

Ch�opak z rado�ci� uwolni� swoje nozdrza od przykrych zapach�w i wybieg� z lokalu. Mock opar� �okcie na stole, za�o�y� rozja�niaj�ce okulary i wystawi� twarz na �wiat�o s�oneczne padaj�ce przez koronkowe zas�onki w witrynie. Potar� oczy i sykn�� z b�lu, uderzy� si� po nich otwart� d�oni�. Pod powiekami wybuch�y fajerwerki, w k�cikach oczu zak�u�o, papieros dopala� si� w popielniczce.

��Teraz jest dobrze � Mock oddycha� przez chwil�. � Teraz nie zasn�. Teraz mog� panu opowiedzie�. Jak pan si� domy�la, to wszystko jest zwi�zane z nasz� spraw�, ze �spraw� czterech marynarzy��

Wroc�aw, poniedzia�ek 1 wrze�nia 1919 roku, godzina wp� do �smej rano

Mock otworzy� ci�kie dwuskrzyd�owe drzwi i znalaz� si� w niemal zupe�nie ciemnym przedpokoju wyk�adanym kamiennymi p�ytkami. Ruszy� powoli, nie staraj�c si� nawet st�umi� dzwonienia ostr�g u swych but�w. Nagle natrafi� na aksamitn� kotar�. Odsun�� j� i wszed� do kolejnego przedpokoju. By�a to poczekalnia, z kt�rej wychodzi�y drzwi do kilku pokoi. Jeden z nich by� otwarty, lecz u nasady futryny wisia�a podobna kotara, kt�ra przed chwil� powstrzyma�a Mocka. Na jednej ze �cian poczekalni nie by�o drzwi, lecz okno. Wychodzi�o ono, jak Mock si� domy�li�, do studni wentylacyjnej. Na parapecie, na zewn�trz, sta�a lampa naftowa, kt�rej s�abe �wiat�o ledwie si� przebija�o przez zakurzon� szyb�. W tej w�t�ej po�wiacie Mock dostrzeg� kilka os�b siedz�cych w poczekalni. Nie zd��y� si� jednak im przypatrzy�, poniewa� jego uwag� przyku�a kotara wisz�ca w drzwiach pokoju. Poruszy�a si� gwa�townie i spoza niej dobieg�o westchnienie. Mock ruszy� w jej kierunku, lecz na drodze stan�� mu wysoki m�czyzna w cylindrze. Kiedy Mock usi�owa� go odsun��, m�czyzna zdj�� nakrycie g�owy. W bladej po�wiacie wida� by�o wyra�nie w�z�y blizn, na kt�rych za�amywa�o si� �wiat�o. Krzy�owa�y si� one i przeplata�y � zamiast oczu mia� pl�tanin� blizn.

Mock spojrza� na ich grube linie, na ciemne zacieki, kt�re widnia�y na �cianie nad jego ��kiem. Przetar� oczy i odwr�ci� si� od �ciany. Zas�ona oddzielaj�ca jego sypialn� nisz� obramowana by�a s�onecznym blaskiem.

Zza zas�ony dochodzi�a krz�tanina ojca. Stuka�y kubki, szcz�ka�y fajerki, trzaska� ogie�, chrupa� chleb pod ci�arem no�a. Mock si�gn�� po metalowy dzbanek stoj�cy obok ��ka i usiad�, aby nie rozla� wody podczas picia. Przechyli� dzbanek i woda wla�a si� w wyschni�t� jam� ustn� wype�nion� szorstkim j�zykiem. P�yn�a szerokim strumieniem, a� zwilgotnia�a koszula nocna zawi�zana pod szyj� sztywnymi od krochmalu trokami. Zardzewia�e �abki zaskrzypia�y na metalowej szynie, zas�ona rozdzieli�a si� i wpu�ci�a w duszne wn�trze niszy jasny s�up �wiat�a.

��Wygl�dasz jak siedem plag egipskich. � Niewysoki, kr�py m�czyzna trzyma� w s�katych palcach poobijany kubek.

Rysy twarzy, w kt�re wdar�y si� opary gotuj�cych si� klej�w do obuwia, br�zowe w�trobiane przebarwienia sk�ry i surowe siwe oczy czyni�y z Willibalda Mocka postrach okolicznej dzieciarni. Eberhard Mock nie ba� si� swojego ojca, ju� dawno przesta� by� dzieckiem. Mia� lat trzydzie�ci sze��, kawa�ek metalu w udzie, reumatyzm, z�e wspomnienia, s�abo�� do alkoholu i rudow�osych kobiet. Teraz za� nade wszystko mia� kaca. Odstawi� pod ��ko dzbanek z wod�, min�� ojca i wszed� do zalanego s�o�cem pokoju, kt�ry by� jednocze�nie kuchni� i sypialni� Willibalda. Kiedy� nie�yj�cy od kilku miesi�cy stryj Eduard rozbiera� tutaj wo�owe tusze, rozbija� mi�kkie placki schabu oraz ugniata� oblepiaj�ce palce bry�y w�tr�bki. To w tym miejscu napycha� nadzieniem flaki, pachn�ce dymem karkonoskich ognisk, a potem wiesza� pier�cienie kie�bas nad kuchni�, nad kt�r� teraz jego brat, Wilibald, podgrzewa� mleko dla skacowanego syna.

��Nie pij tyle. � Ojciec wyszed� z niszy. Jego siwy w�s je�y� si� nad w�skimi wargami. � Ja nigdy nie zaniedbywa�em pracy. Zawsze o tej samej porze zasiada�em nad butami. Stukanie w warsztacie by�o jak kuku�ka zegara.

��Nigdy ojcu nie dor�wnam � powiedzia� Mock odrobin� za g�o�no, podszed� do miednicy stoj�cej pod oknem i ochlapa� twarz wod�. Potem otworzy� okno, na gwo�dziu zawiesi� pas do ostrzenia brzytwy. � Poza tym dzisiaj zaczynam s�u�b� p�niej.

��Co to za s�u�ba. � Wilibald mocowa� si� z buteleczkami lekarstw. � Spisujesz dziwki i alfons�w. Powiniene� chodzi� po dzielnicy i pomaga� ludziom.

��Daj spok�j, stary dziadu � powiedzia� Mock, naostrzy� brzytw� i pociera� myd�em o g�ste w�osie p�dzla. � Ty za to wdycha�e� smr�d cudzych gir.

��Co powiedzia�e�? � Ojciec wbija� jajka na �eliwn� patelni�. � Co powiedzia�e�? Specjalnie tak cicho m�wisz, bo jestem g�uchy.

��Nic, to do siebie. � Mock �ci�ga� brzytw� pian� z policzk�w.

Ojciec usiad� przy stole i ci�ko oddycha�. Postawi� patelni� z ��t� mas� na desce do krojenia chleba, z kt�rej starannie zebra� okruszki. Potem u�o�y� kromki posmarowane smalcem jedna na drugiej. Powsta� prostok�tny stosik. Ojciec wyr�wna� jeszcze jego boki, tak aby �adna kromka nie wystawa�a poza kraw�d�. Eberhard wytar� pian� z twarzy, posmarowa� policzki i podbr�dek lask� a�unu, za�o�y� podkoszulek i usiad� przy stole.

��Jak mo�na tak chla�? � Ojciec ucina� no�yczkami �odygi cebuli rosn�cej w doniczce i posypywa� jajecznic�. Potem rozdzieli� ju� z�o�one pajdy i sypn�� mi�dzy nie odrobin� szczypiorku. Nast�pnie z�o�y� je i owin�� w zat�uszczony pergamin. � Ja nigdy si� tak nie schla�em. A ty prawie codziennie. Pami�taj, przynie� ten papier z powrotem. Jutro zn�w zapakuj� ci w niego jedzenie.

Mock zjad� ze smakiem p�p�ynn� mas� jajeczn� ozdobion� szczecin� szczypiorku, potem wsta�, wsun�� patelni� do wype�nionej wod� balii stoj�cej ko�o miednicy, w�o�y� koszul�, przypi�� do niej kwadratowy ko�nierzyk i zawi�za� krawat. Na g�ow� nasadzi� melonik, poszed� w r�g pokoju i otworzy� klap� w pod�odze. Zszed� po stopniach do dawnego sklepu rze�niczego. Zatrzyma� si� i spojrza� na rz�d hak�w, na kt�rych wisia�y niegdy� wieprzowe p�tusze, na wypucowan� lad�, na l�ni�c� witryn� i na kamienne p�ytki pochylone nieco ku odp�ywowi przykrytemu �elazn� kratk�. To w t� kratk� stryj Eduard wlewa� ciep�� zwierz�c� krew.

Na g�rze da� si� s�ysze� �wist oddechu ojca i jego gwa�towny kaszel. Mock poczu� zapach kawy wlewanej do termosu. Para z kawy zapar�a na chwil� oddech ojcu � pomy�la� � a w�a�ciwie to, co z niego zosta�o po wyziewach kleju ze zwierz�cych ko�ci. Wyszed� na zewn�trz, dzwoni�c mosi�nym dzwonkiem umocowanym na futrynie.

Willibald Mock obserwowa� syna przez okno. Ten wyszed� tylnym wyj�ciem na podw�rko. Uk�oni� si� dozorczyni, pani Bauert, uchwyci� przyjazny u�miech stoj�cej przy pompie s�u��cej pastora Gerdsa, kt�ry zajmowa� czteropokojowe frontowe mieszkanie, prychn�� na bezpa�skiego kota, przy�pieszy� kroku, przeskoczy� ka�u�� i rozpinaj�c spodnie oraz kln�c na nadmiar guzik�w, sforsowa� zardzewia�� k��dk� i wszed� do niewielkiego pomieszczenia w k�cie podw�rka.

Ojciec zamkn�� okno i wr�ci� do swych czynno�ci. Umy� patelni�, talerz oraz rondel po mleku i wytar� cerat� przypi�t� pineskami do sto�u. Potem za�y� lekarstwa i siedzia� przez chwil� w milczeniu na starym bujanym fotelu. Wszed� do niszy Eberharda i przyjrza� si� sko�tunionej po�cieli. Schyli� si�, aby j� z�o�y�, i wtedy jego stopa natrafi�a na dzbanek z resztk� wody. Dzbanek przewr�ci� si�, a woda wla�a si� do jednego z jego sk�rzanych kapci.

��Do stu piorun�w! � wrzasn�� i wierzgn�� nog�, a kape� polecia� wprost w twarz zamykaj�cego klap� w pod�odze Eberharda. Ojciec pad� na ��ko syna i gwa�townie odpina� troczki przytrzymuj�ce skarpetk�. Zdj�� j� i pow�cha�.

��Niech si� ojciec nie denerwuje � u�miechn�� si� Eberhard. � Nie u�ywam ju� nocnika i nie chowam go pod ��kiem. To by�a tylko woda.

��No dobrze, dobrze� � mrucza� ojciec, zak�adaj�c z trudem skarpetk�. Wci�� siedzia� na ��ku syna. � Po co ci woda pod ��kiem? Ja wiem po co. Jak si� schlejesz, to masz j� na kaca. Ci�gle chlejesz i chlejesz� O�eni�by� si�, toby� przesta� chla�

��Czy ojciec wie � syn poda� ojcu kape�, usiad� przy stole i wysypa� kilka szczypt jasnego tytoniu na cerat� � �e w�dka mi pomaga?

��W czym? � spyta� zdumiony przyjaznym tonem g�osu Eberharda. Zwykle wyrzuty dotycz�ce alkoholu i starokawalerstwa wprawia�y syna w z�o��.

��W przespaniu nocy. � Eberhard zapali� papierosa i uk�ada� na stole przedmioty, kt�re zaraz mia�y si� znale�� w jego akt�wce: termos, kanapki ze smalcem, woreczek z tytoniem i ceratow� teczk� z raportami. � Przecie� tyle razy m�wi�em ojcu, �e kiedy id� spa� trze�wy, mam koszmarne sny, a potem si� budz� i ju� nie mog� zasn��! Wol� mie� kaca ni� koszmary.

��Wiesz, co jest najlepsze na sen? � Ojciec odruchowo zacz�� cieli� ��ko syna. � Rumianek i ciep�e mleko. � Wyg�adzi� prze�cierad�o i nagle spojrza� uwa�nie na swojego rozm�wc�. � Zawsze po trze�wemu masz koszmary?

��Nie zawsze � u�miechn�� si� Eberhard, zapinaj�c teczk� na stalowe zatrzaski. � Czasami �ni mi si� piel�gniarka z Kr�lewca. Ruda i bardzo �adna.

��By�e� w Kr�lewcu? Nigdy mi o tym nie m�wi�e�. � Ojciec przytrzyma� marynark�, a syn wsun�� w jej r�kawy swe masywne ramiona.

��By�em podczas wojny. � Eberhard powachlowa� si� melonikiem i si�gn�� po zegarek. � Nie ma o czym m�wi�. Do widzenia ojcu.

Ruszy� w stron� klapy w pod�odze. Za sob� s�ysza� mruczenie starego: � Nie chla�by tyle. Tylko rumianek i ciep�e mleko. Rumianek i ciep�e mleko.

W kr�lewieckim szpitalu Mi�osierdzia Bo�ego po�amany, jednoroczny podchor��y Mock dostawa� rumianek przed snem. Pi�kna rudow�osa piel�gniarka patrzy�a z podziwem na stoj�ce obok jego ��ka wypastowane buty z ostrogami. Tytu�owa�a go �panem oficerem�, nie zdaj�c sobie sprawy, �e ka�dy zwiadowca z pu�ku artyleryjskiego nosi� ostrogi, poniewa� je�dzi� konno. Nazywaj�c go w ten spos�b, wlewa�a w jego usta �y�eczki naparu. Dwukrotnie ranny podchor��y Mock nie mia� si� zaprzeczy�, �e nie jest oficerem, wstydzi� si� wyzna�, �e nie zda� egzaminu i nie odby� stosownych �wicze�, a na wojnie znalaz� si� ze zwyk�ego poboru. Wstydzi� si� te� zapyta�, jak ma na imi� jego anielica. Nie mia� si�y przekr�ci� g�owy, by odprowadzi� j� wzrokiem. Chc�c poszerzy� sw�j k�t widzenia, zakre�la� oczami gorej�ce ko�a. Obejmowa�y one � niestety � jedynie neogotyckie sklepienie kr�lewieckiego szpitala. Nie dociera�y ani do le��cych obok �o�nierzy, ani do Corneliusa R�htgarda, szpakowatego, szczup�ego sanitariusza, kt�remu podchor��y Mock zawdzi�cza� �ycie. W zasi�gu wzroku rannego Mocka rudow�osa piel�gniarka nie znalaz�a si� nigdy wi�cej. Znacznie p�niej, kiedy ju� si� zros�y jego po�amane ko�czyny, kiedy m�g� si� porusza� o kulach, kiedy w ko�cu si� dowiedzia�, �e jego rany wskazywa�y wyra�nie, �e musia� upa�� z du�ej wysoko�ci i �e sanitariusz R�htgard, kt�ry onegdaj by� lekarzem w Kamerunie, id�c do pracy, znalaz� go, porzuconego na Wale Litewskim, szybko przetransportowa� do szpitala i opatrzy� klatk� piersiow� oraz p�uca zranione od�amkami �eber, kiedy podchor��y Mock ju� o tym wszystkim si� dowiedzia�, ruszy� na poszukiwanie rudow�osej piel�gniarki. Ku�tykaj�c, stuka� kulami po p�ytkach piaskowca i wsz�dzie spotyka� si� z brakiem zrozumienia. Piel�gniarki niecierpliwi�y si�, kiedy po�amany rekonwalescent sporz�dza� kolejny rysopis ich rzekomej rudow�osej kole�anki, zagl�da� im po raz setny w oczy i stara� si� uchwyci� zapach ich cia�. Wo�ni i salowi kr�cili g�owami, niekt�rzy pukali si� w czo�o, kiedy m�wi� o paruj�cych fili�ankach rumianku, a� w ko�cu by�y doktor R�htgard zdegradowany do stopnia sanitariusza u�wiadomi� pacjentowi, �e rudow�osa piel�gniarka mo�e by� wytworem jego fantazji. Zw�aszcza �e halucynacje nie s� obce ludziom b�d�cym w takim w�a�nie stanie, w jakim do szpitala Mi�osierdzia Bo�ego w Kr�lewcu trafi� podchor��y Mock. By� bowiem zupe�nie nieprzytomny. Nie od upadku z du�ej wysoko�ci. Od alkoholu.

Eberhard Mock schodzi� do by�ego sklepu rze�niczego swojego stryja Eduarda.

��Rumianek i ciep�o mleko. Chleje, no to ma za swoje � dochodzi� z g�ry g�os ojca, kt�ry zna� remedium na wszelkie synowskie dolegliwo�ci.

Eberhard us�ysza� mocne stukanie o parapet okna w izbie na g�rze. To pewnie ten kretyn Dosche ze swoim parszywym psem � pomy�la� � ten kundel znowu nasra na wypucowane schody, a Dosche i m�j ojciec b�d� grali ca�y dzie� w szachy.

Jajecznica ze szczypiorkiem d�awi�a go jak w�os przylepiony do gard�a. �Rumianek i ciep�e mleko. Chleje i chleje�. Mock odwr�ci� si� na schodach i ruszy� w g�r�. Jego g�owa wychyli�a si� nad poziom pod�ogi. Parapet zabrz�cza� gwa�townie. Ojciec sta� przy oknie i skaka� na jednej nodze, na drugiej wisia�a pocerowana skarpetka.

��Czy ojciec nie rozumie � wrzasn�� Eberhard � �e rumianek i mleko g�wno mi pomog�?! Ja nie mam k�opot�w z zasypianiem, tylko ze snami!

Willibald patrzy� na syna, niczego nie rozumiej�c. Tu��w znalaz� si� nad powierzchni� pod�ogi. Zaci�ni�te pi�ci. Kac szumi�cy w g�owie jak morze. Rumianek i ciep�e mleko. Ojciec zblad�. Nie wypowiedzia� ani s�owa.

��I niech ojciec powie temu zasranemu szachi�cie Doschemu, �eby nie przychodzi� tu ze swoim kundlem i nie wali� tak mocno w parapet, bo po�a�uje. � Nogi Eberharda znalaz�y si� w izbie.

Nie patrz�c na ojca, podszed� do miednicy, ukl�k� przed ni�, zdj�� melonik i wyla� na swoje faluj�ce w�osy kilka chochli wody. Przez szum w uszach zatkanych sp�ywaj�cymi stru�kami s�ysza� g�os ojca:

��To nie Dosche wali dr�giem w parapet, to kto� do ciebie.

Eberhard pochyli� si� przy starym i wsun�� mu skarpetk� na stop�.

Wroc�aw, poniedzia�ek 1 wrze�nia 1919 roku, godzina �sma rano

Kurt Smolorz pracowa� od niedawna jako podw�adny Mocka w Oddziale Obyczajowym III b wroc�awskiego Prezydium Policji. Trafi� tam wprost z ulic Borku, kt�re patrolowa�, nie wiadomo w�a�ciwie po co, poniewa� ta przepi�kna dzielnica willowa przylegaj�ca do Parku Po�udniowego mia�a z przest�pczo�ci� r�wnie wiele wsp�lnego, co rewirowy Smolorz z poezj�. Jednak pewnego ciep�ego dnia 1918 roku rewirowy w�a�nie tam spotka� si� z gro�nymi przest�pcami, kt�rych poszukiwa�a ca�a policyjna Europa. I by� to dzie� dla niego szcz�liwy. W tym dniu asystent kryminalny Eberhard Mock robi� rutynow� kontrol� w luksusowym domu publicznym przy Akazienallee. Mia� on zwyczaj ��czy� przyjemne z po�ytecznym. Po skontrolowaniu ksi�g przychod�w i ksi��eczek zdrowotnych oraz po przepytaniu burdelmamy o bardziej ekscentrycznych klient�w zacz�� rozgl�da� si� za swoj� ulubion� dam�, kt�ra � jak si� okaza�o � by�a bardzo zaj�ta wraz z dwiema innymi pracownicami uprzyjemnianiem �ycia dw�m � tu burdelmama westchn�a � bardzo bogatym d�entelmenom.

Mock, zainteresowany konfiguracj� dw�ch do trzech, zajrza� przez ukryte okienko do wn�trza tak zwanego pokoju r�owego i dozna� szoku. Wybieg� na ulic� i tam od razu natrafi� na rudow�osego podwachmistrza rewirowego, brz�cz�cego gro�nie szabl� i tarmosz�cego za ko�nierz jakiego� �obuziaka, kt�ry kilka chwil wcze�niej strzela� z procy do przeje�d�aj�cych doro�ek. Podwachmistrz Smolorz, na rozkaz asystenta kryminalnego Mocka, ukara� �obuza mocnym szturcha�cem i pozostawi� go samemu sobie. Potem wraz z Mockiem wtargn�� do pokoju r�owego zak�adu madame Blaschke i � przecieraj�c oczy ze zdumienia nad skomplikowanym i nigdy nieogl�danym uk�adem cia� � zaaresztowa� dw�ch m�czyzn, kt�rzy okazali si� europejskimi prekursorami wymusze� i haraczy: Kurta Wirtha i jego niemego stra�nika Hansa Zupitz�. Tego dnia wiele si� zmieni�o w �yciu g��wnych bohater�w tego zaj�cia. Wszystkich po��czy�y trwa�e wi�zy zale�no�ci: Wirth zosta� tajnym wsp�pracownikiem Mocka, za co ten mu si� godziwie odp�aca� przymykaniem oczu na wymuszenia od przemytnik�w, sp�awiaj�cych Odr� austriack� bro�, tureck� kaw� i tyto�. Mock zosta� cz�owiekiem bogatym i wp�ywowym w �wiecie przest�pczym, co mia�o mu si� bardzo przyda�, a Smolorz � z rewirowego sta� si� pracownikiem Prezydium Policji, posiadaj�cym, podobnie jak wszystkie dramatis personae, spore konto w dolarach, kt�rymi sw� wolno�� op�acili najbardziej poszukiwani przest�pcy Europy. Mock szybko zda� sobie spraw� z zalet Smolorza jako wsp�pracownika. Do najwa�niejszych z nich nale�a�a ma�om�wno��.

Smolorz nie odzywa� si� i teraz, kiedy siedzia� obok Mocka w �odzi motorowej Wasserpolizei, kt�r� kierowa� umundurowany bosman, funkcjonariusz tej�e formacji. P�yn�li p�ytkimi rozlewiskami O�awy w�r�d rzadkich drzew i cz�ciowo zalanych p�l. Motor�wka przybi�a do prowizorycznej przystani ko�o wybrukowanej drogi.

��Nowy Dom! � krzykn�� bosman i pom�g� Smolorzowi i Mockowi wspi�� si� na przysta�.

Na drodze czeka�a ju� na nich doro�ka. Mock rozpozna� fiakra, z kt�rego us�ug cz�sto korzysta�a policja. Poda� mu r�k� i rzuci� si� na kanap�, ko�ysz�c bud�. Smolorz zaj�� miejsce na ko�le. Doro�ka ruszy�a. Mock, chc�c zapomnie� o m�cz�cym go pragnieniu, obserwowa� zabudowania gospodarcze Nowego Domu. Z oddalonego o dwa kilometry folwarku �wi�tniki dochodzi� ryk byd�a. W rozs�onecznionym powietrzu unosi� si� zapach wilgoci znad Odry. Po chwili znale�li si� ko�o �luzy opatowickiej. Wysiedli z doro�ki i przeszli po �luzie na Wysp� Opatowick�.

Przy jazie opatowickim, w�r�d kolczastych krzew�w tarniny, Mock ujrza� cel swoich porannych w�dr�wek po rozlewiskach Odry i jej dop�ywu � O�awy. Niebezpieczny, tryskaj�cy spod jazu wodospad odcina� gapi�w, kt�rzy stali na brzegu osiedla Biskupin i usi�owali zobaczy�, co te� policja znalaz�a na wyspie, na kt�rej jeszcze wczoraj urz�dzali sobie piwne pikniki. Od wej�cia na jaz powstrzymywa�y ich mocne ramiona oraz gro�ne spojrzenia trzech �andarm�w z szablami i w czakach ozdobionych niebiesk� gwiazd�. Na ich piersi l�ni�y odznaki z napisem �Stacja �andarmerii Swojczyce�. Mock z nostalgi� spojrza� na wysmuk�y pseudogotycki budynek stoj�cy na terenie Przystani Wilhelmi�skiej i przypomnia� sobie nocne uciechy, jakim jeszcze niedawno tam si� oddawa�. Teraz na odleg�e kra�ce Wroc�awia wzywa�y go obowi�zki innego rodzaju. Spojrza� na brzeg okolony kolczastymi tarninami i na stos czterech � jak si� domy�li� Mock � ludzkich cia�, przykryty szarymi prze�cierad�ami z Instytutu Lekarsko-S�dowego, w kt�re zawsze zaopatrzone by�y powozy i pierwsze samochody nale��ce do Prezydium Policji. Wywiadowc�w by�o siedmiu. Pi�ciu z nich bada�o teren wok� cia� � kucali i centymetr po centymetrze przeszukiwali mokr� traw� i t�ust� ziemi�, kt�ra przylepia�a si� im do obcas�w. Zbadawszy wybrany kwadrat ziemi, z ci�kim sapaniem przenosili ci�ar cia�a z nogi na nog� i � wci�� kucaj�c � prowadzili dalej swe poszukiwania. Wszyscy oni byli, mimo porannego ch�odu, bez marynarek. Na g�owach nosili meloniki, spod kt�rych wycieka�y im na w�sy stru�ki potu. Jeden z nich, nie wierz�c w dok�adno��, fotografii, odrysowywa� odcisk obuwia, kt�ry znalaz� w wilgotnej ziemi. Dwaj policjanci, w odr�nieniu od wywiadowc�w ubrani w marynarki, stali na policyjnej barce przycumowanej do brzegu i przes�uchiwali dw�ch nastoletnich ch�opc�w w mundurkach szko�y ludowej, kt�rzy dr�eli na r�wni z zimna, jak i ze zdenerwowania. Jeden z przes�uchuj�cych policjant�w machn�� r�k� do Smolorza i Mocka, wskazuj�c im oznaczony ma�ymi chor�giewkami kwadrat ziemi, na kt�rym le�a�y przykryte prze�cierad�ami zw�oki. M�czyzn� wydaj�cym niemy rozkaz by� ich szef, kierownik Oddzia�u Obyczajowego III b, radca kryminalny Josef Ilssheimer, a teren przez niego wskazany by� ju� zbadany.

Mock i Smolorz weszli w oznaczony sektor i uchylili melonik�w. Ilssheimer ruszy� w ich kierunku. Podnosi� stopy wysoko i porusza� si� bardzo szybko. Mockowi wydawa�o si�, �e szef zaraz odda skok wzwy� i opadnie ci�ko na prze�cierad�a. Wbrew tym obawom Ilssheimer zatrzyma� si� obok cia�. Pochyli� si� i poci�gn�� za tkanin�. Mock w pierwszej chwili nie m�g� si� zorientowa� w k��bowisku sztywnych i sinych ko�czyn, kt�re zastyg�y w po�miertnym st�eniu. Przed jego oczami rozci�ga� si� osobliwy widok � jakby kto� u�o�y� stos pod wielkie ognisko. Tylko zamiast chrustu i suchych konar�w by�y cztery ludzkie korpusy, od kt�rych pod r�nymi k�tami odstawa�y g�owy, nogi i ramiona. Ponadto wszystkie te cz�onki wchodzi�y mi�dzy sob� w przer�ne relacje: a to spod jakiej� pachy wystawa�a stopa, a to nad obojczykiem wyrasta�o kolano, a mi�dzy �ydkami pojawia�o si� rami�. W wielu miejscach sk�ra zmar�ych by�a przebita przez ko�ci, a ostre od�amki wystaj�ce ponad powierzchni� cia� gin�y w sinych opuchliznach. Aby powykr�cane ludzkie cz�onki osadzi� na osi �g�ra-d� oraz �prawo-lewo�, Mock zacz�� szuka� wzrokiem jakiej� g�owy. Wkr�tce dostrzeg� jedn�. Dzi�ki g�stej brodzie zidentyfikowa� p�e� m�sk�. D�ugie wypomadowane str�ki spada�y spod marynarskiej czapki na twarz zabitego, a kr�cone sztywne w�osy krzewi�y si� na szcz�ce i pod nosem. To ow�osienie by�o sklejone zaschni�tymi brunatno-czerwonymi skrzepami z domieszk� wodnistego p�ynu.

�r�d�em zaciek�w by�y dwa oczodo�y � dwa martwe jeziora wype�nione krwi� i strz�pami �cian przebitych oczu.

Kiedy Mock mia� kaca, dr�czy�y go rozmaite idiosynkrazje. A to po zjedzeniu podsma�anej cebulki przez ca�y dzie� nie opuszcza� go delikatny sw�d spalenizny, a to ostra wo� bij�ca od jakiego� konia albo � co gorsza � spoconego cz�owieka wywo�ywa�a skojarzenia kanalizacyjne i wstrz�sy w trzewiach, a to plwocina wij�ca si� na kracie jakiego� okna przy�piesza�a reakcje zmaltretowanego �o��dka� Skacowany Mock � by jako� funkcjonowa� � powinien by� pozostawiony samemu sobie w bar�ogu swego pos�ania, odizolowany od wszelkich bod�c�w. Dzisiaj �wiat go nie ochrania�. Mock spogl�da� na zlepione krwi� kosmyki wyp�ywaj�ce spod marynarskiej czapki, na skr�cone str�ki brody, na rzadkie w�osy torsu i na ow�osienie �onowe wystaj�ce spod sk�rzanego mieszka os�aniaj�cego genitalia ofiary. Te wszystkie w�osy poczu� w swoim gardle i zacz�� g��boko oddycha�. Patrzy� na jasne wrze�niowe niebo i wypuszcza� z ust kwa�n� wo� kaca, cebulowy od�r szczypiorku, md�y zapach jajecznicy. Odchyla� wci�� g�ow� do ty�u i szybko oddycha�. Czu�, �e traci r�wnowag�. Szarpn�� si� gwa�townie, omal nie przewracaj�c Smolorza, kt�ry sta� tu� za nim na jednej nodze i wyciera� chustk� do nosa powalany ziemi� trzewik. Smolorz si� usun�� i Mock usiad� w wilgotnej trawie. P�niej nie pom�g� mu wsta�, zaj�ty nadal brudnym noskiem trzewika. �wiat nie by� dzi� przychylny Mockowi, �wiat go nie ochrania�.

Ilssheimer kiwn�� g�ow� i zapatrzy� si� na Przysta� Wilhelmi�sk�, sk�d odp�ywa� ma�y parostatek. Policjanci �ledczy zebrali ju� �lady. Opu�cili r�kawy koszul, za�o�yli marynarki i wypuszczali k��by dymu w powietrze pachn�ce ros�. Na drugim brzegu zatrzyma� si� wielki furgon, z kt�rego wysiad�o o�miu noszowych w sk�rzanych fartuchach. Za nimi wyskoczy� �wawo czterdziestokilkuletni m�czyzna w zawi�zanym pod szyj� lekarskim kitlu i w cylindrze, kt�ry ledwie zakrywa� mu czaszk�, i zacz�� wydawa� polecenia zdartym od tytoniu g�osem. Noszowi wdarli si� w t�um, toruj�c drog� swojemu szefowi, a z�o�one nosze s�u�y�y im za piki rozbijaj�ce zwart� ci�b�. Po chwili jaz zaroi� si� od pracownik�w Instytutu Lekarsko-S�dowego. Szli ostro�nie, przytrzymuj�c si� r�kami napi�tej liny. Z drugiej, niezabezpieczonej strony jazu tryska�a woda i kr�ci�y si� sto�ki ubitej g�stej piany. Policjant, kt�ry wraz z Ilssheimerem przes�uchiwa� dwu uczni�w szko�y ludowej, zamkn�� notes i ogarn�� zgromadzonych w�adczym wzrokiem. Machni�ciem lewej d�oni odprawi� przes�uchiwanych na przycumowan� bark�, praw� d�o� poda� schodz�cemu z jazu m�czy�nie w cylindrze, wo�aj�c:

��Dzie� dobry, doktorze Lasarius! � Po czym wzni�s� obie r�ce ku g�rze i zakrzykn�� dono�nym g�osem do st�jkowych: � Panowie, prosz� o cisz�! � m�wi�c to, spojrza� na �ledczych i noszowych.

�ledczy wdeptali papierosy w ziemi�, uczniowie ulotnili si� szybko, przeciskaj�c si� mi�dzy kolanami noszowych, doktor Lasarius zdj�� cylinder i zacz�� lustracj� zw�ok, przerzucaj�c po�amane ko�czyny, jego ludzie oparli si� na noszach jak na w��czniach, Smolorz otrzepywa� spodnie z b�ota, a Mock nachyla� si� do ucha Ilssheimera, wci�� ponawiaj�c pytanie:

��Panie radco, kto to jest?

��Jestem komisarz kryminalny Heinrich M�hlhaus � powiedzia� wydaj�cy rozkazy policjant, jakby s�ysza� pytanie Mocka. � I zosta�em nowym szefem komisji zab�jstw. Przyjecha�em z Hamburga, gdzie pe�ni�em podobn� funkcj�. A teraz ad rem. Dwaj uczniowie szko�y ludowej z Zielonego D�bu � M�hlhaus przeszed� do rzeczy � przyszli dzisiaj rano o wp� do �smej na jaz na papierosa. Znale�li cia�a czterech m�czyzn. Dwa le�a�y na ziemi, a dwa nast�pne na nich. � Policjant zbli�y� si� do cia� i zrobi� u�ytek ze swej laski, kt�ra pos�u�y�a mu za wska�nik. � Jak panowie widzicie, denaci le�� bardzo nieregularnie. Tam, gdzie jeden ma g�ow�, drugi ma nogi. Wszyscy s� prawie nadzy. � Laska kr�ci�a piruety. � Jedynie na g�owach maj� marynarskie czapki, a na genitaliach sk�rzane woreczki. Ten osobliwy str�j sprawi�, �e do wsp�pracy zaprosi�em Oddzia� III b Prezydium Policji. Jest z nami jej szef, radca kryminalny Ilssheimer � M�hlhaus spojrza� z szacunkiem na swego koleg� � z najlepszymi swoimi lud�mi, asystentem kryminalnym Eberhardem Mockiem i wachmistrzem kryminalnym Kurtem Smolorzem. � Ton g�osu M�hlhausa przy przymiotniku �najlepszy� wyra�a� co najmniej pow�tpiewanie. � Punktualnie w po�udnie odprawa u mnie w gabinecie. Wtedy b�dzie ju� po sekcji zw�ok. To tyle ode mnie. A teraz pan, doktorze.

Doktor Lasarius sko�czy� pobie�ne ogl�dziny. Zdj�� cylinder, wytar� czo�o palcami, kt�rymi wcze�niej dotyka� trup�w, si�gn�� pod kitel i po d�u�szej chwili wydoby� stamt�d niedopa�ek cygara. Przyj�� ogie� od jednego z noszowych i wszyscy us�yszeli jego ironiczny g�os:

��Dzi�kuj�, �e komisarz M�hlhaus tak dok�adnie okre�li� czas wykonania sekcji zw�ok. Do dzi� nie wiedzia�em, �e jestem jego podw�adnym � g�os sta� si� powa�ny. � Ustali�em, �e ci czterej ludzie nie �yj� mniej wi�cej od o�miu godzin. Maj� wyk�ute oczy i po�amane r�ce i nogi. Miejscami na ko�czynach widoczne s� wybroczyny wskazuj�ce na odbicie podeszwy buta. To wszystko, co mog� teraz powiedzie�. � Odwr�ci� si� do swoich ludzi. � A teraz zabieramy ich st�d.

Doktor Lasarius umilk� i przygl�da� si�, jak noszowi chwytaj� trupy za r�ce i nogi i bior� pot�ny zamach. Cia�a l�dowa�y na noszach. Spo�r�d rozsuni�tych n�g wystawa�y sk�rzane suspensoria. Po chwili da�o si� s�ysze� g�uche uderzenia zw�ok o pod�og� policyjnej barki. Na rozkaz Lasariusa stoj�cy na niej uczniowie odwr�cili g�owy od makabrycznego widoku. Doktor ruszy� w stron� wozu, lecz zatrzyma� si� po chwili.

��To wszystko, co mog� powiedzie�, panowie � powt�rzy� zachrypni�tym g�osem. � Ale mog� co� jeszcze pokaza�.

Rozejrza� si� doko�a i wyci�gn�� z krzak�w gruby uschni�ty konar. Opar� go na du�ym kamieniu i naskoczy� na� obiema nogami. Rozleg� si� suchy trzask.

��Wszystko wskazuje na to, �e morderca w�a�nie tak �ama� im ko�czyny. � Lasarius pstrykn�� niedopa�kiem w nadodrza�skie tarniny. Na krzaku zawis�o o�linione cygaro, kt�re przed chwil� oderwa�y od ust palce naznaczone trupim dotykiem.

Mock znowu poczu� w�osy w gardle. Ukucn��. Policjanci, widz�c jego konwulsje, odsun�li si� ze wstr�tem. Nikt nie chwyci� go za spocone skronie, nikt nie nacisn�� na �o��dek, by przy�pieszy� jego akcj�. Dzisiaj �wiat nie troszczy� si� o Mocka.

Wroc�aw, poniedzia�ek 1 wrze�nia 1919 roku, godzina dziewi�ta rano

W du�ym �lizgaczu, kt�ry nie pozna� wojennego ognia i pochodzi� z demobilu wroc�awskiej Wasserpolizei, siedzia�o sze�ciu policjant�w po cywilnemu. Kieruj�cy bark� mat Martin Garbe obserwowa� ich spod daszka swej czapki, a kiedy nudzi�a go ich urywana rozmowa, rozgl�da� si� po nieznanych sobie brzegach zaro�ni�tych drzewami i obsadzonych pot�nymi budynkami. Cho� we Wroc�awiu mieszka� od paru lat, s�u�b� w policji rzecznej rozpocz�� kilka tygodni temu i miasto widziane z perspektywy Odry wydawa�o mu si� fascynuj�ce. Co chwila schyla� si� zatem do ucha najbli�ej siedz�cego policjanta, szczup�ego m�czyzny o semickich rysach, i upewnia� si�, czy prawid�owo rozpoznaje mijane miejsca.

��To ogr�d zoologiczny? � zapyta�, wskazuj�c na wysoki mur, zza kt�rego dochodzi�y ryki drapie�nik�w, karmionych codzienn� porcj� baraniny.

Zaro�ni�te brzegi Odry przesuwa�y si� wolno. Nieliczni w�dkarze, na og� emeryci, wracali do dom�w z siatkami pe�nymi okoni. Drzewa kipia�y zieleni�. Natura nie przyjmowa�a do wiadomo�ci nadchodz�cej jesieni.

��To wie�a ci�nie�, prawda? � szepn��, wskazuj�c na kwadratowy budynek z cegie� przesuwaj�cy si� po lewej stronie burty. Policjant kiwn�� g�ow� i zwr�ci� si� do siedz�cego naprzeciw kolegi, kt�ry trzyma� zamykany na klucz sakwoja� z napisem �Materia�y dowodowe�:

��Patrz, Reinert, jak szybko p�yniemy. M�wi�em, �e Odr� b�dziemy szybciej.

��Ty zawsze masz racj�, Kleinfeld � mrukn�� jego rozm�wca. � Tw�j talmudyczny umys� si� nie myli.

Mat Garbe spojrza� na most Cesarski rozci�gaj�cy si� na stalowych paj�czynach i doda� gazu. By�o gor�co i sennie. Policjanci na barce zamilkli. Garbe ca�� swoj� uwag� skupi� na nitach mostu, a kiedy ju� pod nim przep�yn�li, na twarzach swych pasa�er�w. Czterech z nich nosi�o w�sy, jeden � brod�, a jeden by� g�adko ogolony. Brodacz puszcza� k�ka z fajkowego dymu, kt�ry uk�ada� si� na wodzie smugami, i rozmawia� szeptem z siedz�cym obok niego w�satym blondynem. Obaj ka�dym swoim s�owem i gestem zaznaczali, �e tutaj oni wydaj� rozkazy. Twarz Kleinfelda i Reinerta ozdabia�y r�wnie� niedu�e w�siki. Rudy w�s je�y� si� pod nosem t�giego i ma�om�wnego policjanta, kt�ry siedzia� obok g�adko ogolonego zwalistego bruneta o zm�czonym spojrzeniu. Brunet pochyla� si� co chwila nad wod� i wdycha� jej wilgotne tchnienie. Potem jego p�uca rozrywa� kaszel. Uporczywy i suchy � jakby co� podra�ni�o mu gard�o. Brunet opiera� si� ramieniem o karabin maszynowy, w kt�ry wyposa�ony by� �lizgacz, i wpatrywa� si� w wod�. Mata Garbego znudzi�o ogl�danie sze�ciu milcz�cych m�czyzn i spojrza� w g�r� na sp�d mostu Lessinga, do kt�rego teraz dop�ywali. Mi�dzy filarami kapa�a woda lub ko�ski mocz. Garbe manewrowa� tak, by ani jedna kropla nie spad�a na jego bark�. Kiedy znale�li si� po drugiej stronie mostu, Garbe zorientowa� si�, �e jego uwagi umyka bardzo interesuj�cy fragment rozmowy.

��Dalej nie rozumiem, ekscelencjo � w g�osie bruneta da�a si� s�ysze� ledwie t�umiona irytacja � dlaczego mojego cz�owieka i mnie wezwano do tej zbrodni? Czy zechcia�by mi pan to wyja�ni� jako m�j bezpo�redni zwierzchnik? Czy zwi�kszono nam zakres obowi�zk�w?

��Oczywi�cie, Mock � blondyn z w�sikiem m�wi� dyszkantem. � Ale najpierw ustalmy jedno. Nie musz� wam niczego wyja�nia�. S�yszeli�cie o czym� takim jak rozkaz? Praca w policji opiera si� na wydawaniu rozkaz�w i cz�sto wymaga mocnego �o��dka. A podw�adni maj� wykonywa� rozkazy, cho�by mieli si� porzyga� sto razy w ci�gu jednego dnia. Czy my si� rozumiemy, Mock? I nie tytu�ujcie mnie ekscelencj�, chyba �e chcecie by� bardzo ironiczni.

��Tak jest, panie radco kryminalny � powiedzia� brunet.

��To dobrze, �e to zrozumieli�cie. � Blond w�sik podni�s� si� w u�miechu. � A teraz pomy�lcie i odpowiedzcie mi sami: jak s�dzicie, dlaczego i ja, i wy tu jeste�my? Dlaczego komisarz kryminalny M�hlhaus nas poprosi� o pomoc?

��Nagie trupy i sk�rzane woreczki na jajcach � doszed� pomruk spod rudego w�sa. � To mog� by� peda�y. My z III b znamy takich.

��Dobrze, Smolorz. Wprawdzie was nie pyta�em, ale dobrze m�wicie. Czterech zabitych peda��w. To sprawa komisarza M�hlhausa i nasza, III b. Od dzi� wy i Mock jeste�cie oddelegowani na czas prowadzenia tego dochodzenia do komisji morderstw, pod dow�dztwo komisarza M�hlhausa.

��Ale przecie� � brunet wsta� tak gwa�townie, �e ��d� si� zako�ysa�a � spo�r�d naszych ludzi Lembcke i Maraun czuj� si� pewniej w homoseksualnym p�wiatku i najlepiej si� na nim znaj�. My ze Smolorzem spisujemy dziewczynki i czasami robimy naloty na tajne kluby. Dlaczego zatem�

��Po pierwsze, Mock � g�os doszed� znad cybucha tkwi�cego po�r�d brody � pan radca Ilssheimer wyt�umaczy� wam, co znaczy rozkaz w pracy policji. Po drugie, nie wiemy, czy ci czterej marynarze byli homoseksualistami. Od was chcieliby�my si� dowiedzie�, kto jeszcze mo�e nosi� sk�rzane suspensoria. Po trzecie w ko�cu, m�j szanowny kolega Ilssheimer wiele mi o was opowiada�. I wiem, �e nie by�bym w stanie was powstrzyma� od poprowadzenia swego prywatnego �ledztwa w tej sprawie. Po co macie prowadzi� prywatne �ledztwo, je�li mo�ecie to robi� pod moim zwierzchnictwem?

��Nie rozumiem � brunet m�wi� powoli i chrapliwie. � Jakie prywatne �ledztwo? Dlaczego mia�bym prowadzi� jakiekolwiek �ledztwo w sprawie kilku zabitych peda��w?

��A dlatego. � Ze szpakowatej brody buchn�� ob�ok dymu z tytoniu Badia. � Niech pan to przeczyta. Ten kartonik jeden z zabitych mia� wetkni�ty za pasek sk�rzanych gaci. Prosz� to przeczyta�. Na g�os.

Mat Garbe nie zwraca� najmniejszej uwagi na mijany w�a�nie z lewej strony gmach Regencji �l�skiej ani na szpital �w. J�zefa z bia�ych klinkierowych cegie�, przesuwaj�cy si� po prawej stronie. S�ucha� zagadkowego komunikatu odczytywanego powoli z kartonika: �B�ogos�awieni, kt�rzy nie widzieli, a uwierzyli. Mock, przyznaj si� do b��du, przyznaj, �e uwierzy�e�. Je�li nie chcesz zobaczy� wi�cej wy�upanych oczu, przyznaj si� do b��du�.

��Co? � krzykn�� rudow�sy. � M�wi pan do siebie?

��Pos�uchaj mnie, Smolorz, wysil sw�j t�py �eb � brunet m�wi� cicho i powoli. � Nie, to dla ciebie wysi�ek ponad miar�. Czytaj sam. Przeczytaj sam t� kartk�. No czytaj, do cholery!

���B�ogos�awieni, kt�rzy nie widzieli, a uwierzyli � opornie wychodzi�y s�owa spod zje�onego rudego w�sa. � Mock, przyznaj si� do b��du, przyznaj, �e uwierzy�e�. Je�li nie chcesz��

��Panie komisarzu, mia� racj� radca Ilssheimer� Prowadzi�bym w tej sprawie prywatne �ledztwo. � Brunet zakaszla� tak gwa�townie, jakby w gardle mia� nie w�osy, lecz drzazgi.

Wroc�aw, poniedzia�ek 1 wrze�nia 1919 roku, po�udnie

Na jasne niebo wp�yn�y grube chmury i zakry�y s�o�ce. Na drugim pi�trze gmachu Prezydium Policji przy Schuhbr�cke 49 w sali odpraw przebywa�o dziesi�ciu m�czyzn. Doktor Lasarius trzyma� w r�kach gruby br�zowy karton wype�niony kaligraficznym pismem. Obok niego siedzieli trzej policjanci o kr�tkich nazwiskach: Holst, Pragst i Rohs, kt�rzy przeszukiwali miejsce zbrodni, a potem, na polecenie M�hlhausa, uczestniczyli w sekcji zw�ok i protoko�owali jej przebieg. Smolorz i Mock usadowili si� po bokach swojego szefa Ilssheimera; po prawicy i lewicy M�hlhausa r�wnie� siedzieli jego najbardziej zaufani ludzie � Kleinfeld i Reinert. Przed m�czyznami sta�a herbata w moabickiej porcelanie.

��To by�o tak, moi panowie. � Lasarius wyj�� cygaro z puszki ozdobionej reklam� trafiki Dutschmanna. � Przedtem, oko�o p�nocy, w cia�ach tych czterech marynarzy, wszystkich w wieku mi�dzy dwudziestym a dwudziestym pi�tym rokiem �ycia, znalaz�a si� prawdopodobnie ko�ska dawka narkotyku. �wiadcz� o tym resztki opium na palcach r�k. By�o tego tak du�o, �e mog�o ich u�pi� na wiele godzin. Zatem spe�ni�o rol� narkozy podczas operacji �amania ko�czyn, jakiej ich poddano. Dodajmy, �e wszyscy ci ludzie zapewne byli narkomanami, o czym �wiadczy wyniszczenie cia�a i liczne blizny w przebiegu �y�. Jeden wstrzykiwa� sobie morfin� nawet w penisa� Nikt nie musia� ich zatem zbyt d�ugo przekonywa�, aby zapalili fajk� z du�� ilo�ci� opium.

��Czy byli homoseksualistami? � zapyta� Kleinfeld.

��Badanie odbytu nie potwierdza tego. � Lasarius nie lubi�, gdy mu przerywano. � Z ca�� pewno�ci� z �adnym z nich w ci�gu ostatnich dni nie uprawiano stosunk�w homoseksualnych. Wracaj�c do przerwanego w�tku� Oko�o p�nocy, kiedy byli pod wp�ywem narkotyku, wyk�uto im oczy oraz po�amano r�ce i nogi. Oprawca z�ama� szesna�cie ko�czyn, wszystkie mniej wi�cej w tym samym miejscu, w stawie kolanowym i �okciowym. � Lasarius podsun�� policjantom atlas anatomiczny i pokazywa� �okcie i kolana szkieletu wyrysowanego pi�rkiem. � Ju� panom m�wi�em, wybroczyny s� �ladami obuwia�

��Czy mo�e to by� but o takim odcisku? � wtr�ci� si� tym razem Reinert. � Ten odcisk odrysowa�em na miejscu zbrodni.

��Tak, to mo�liwe. � Tym razem Lasarius nie z�yma� si� na przerywaj�cego jego wyw�d policjanta. � Te wybroczyny s� nast�pstwem silnego ucisku, do jakiego mog�o doj�� w wyniku naskoczenia butem na ko�czyny. Moi panowie � zaci�gn�� si� cygarem, po czym zgasi� je w popielniczce, sypi�c iskrami � to tak, jakby morderca skaka� im na r�ce i nogi oparte o jak�� awk�, kamie� lub jeszcze co� innego�

��Ale chyba nie to by�o przyczyn� ich zgonu? � zapyta� Mock.

��Nie, ju� czytam panu moje ustalenia � sapn�� zdenerwowany wyra�nie Lasarius i zacz�� szybko: �Przyczyn� �mierci by�y rany k�ute obu p�uc oraz krwotok do lewej jamy op�ucnowej i krwiak w tej jamie�. � Lasarius spojrza� na Mocka i wychrypia�: � Morderca wetkn�� im ostre i d�ugie narz�dzie mi�dzy �ebra, a potem przeszy� p�uca prawie na wylot. Byli w agonii kilka godzin. Teraz prosz� mi zadawa� pytania.

��Jakie to mog�o by� narz�dzie, doktorze? � zapyta� M�hlhaus.

��D�ugi, ostry i prosty n� � odpar� patolog. � Cho� istnieje jeszcze jedno narz�dzie, kt�re wydaje mi si� bardziej prawdopodobne� � Przesun�� po �ysinie d�o�mi o wy�artej chemikaliami sk�rze. � Nie, to by by�o absurdalne�

��Niech pan m�wi, doktorze! � wykrzykn�li prawie r�wnocze�nie Mock i M�hlhaus.

��Tym ludziom wbito w p�uca szpile.

��Jakie szpile? � Kleinfeld zerwa� si� z krzes�a. � Druty do robienia skarpet?

��W�a�nie tak � zawaha� si� na kr�tko Lasarius, po czym stworzy� kunsztowny okres warunkowy: � Gdybym bada� te zw�oki w kontek�cie b��du lekarskiego, to powiedzia�bym, �e jaki� konowa� �le im zrobi� punkcj� p�uc. � Lasarius schowa� niedopa�ek cygara do kieszeni kamizelki. � Tak bym w�a�nie powiedzia�.

Zapad�a cisza. Z pokoju obok dochodzi� r�wny, mocny g�os przes�uchuj�cego policjanta: �Pos�uchaj, ty i twoi ludzie macie si� lepiej stara� Za co wam p�acimy, gnoje? Mamy wiedzie� o wszystkim, co si� dzieje w waszej dzielnicy, rozumiesz?� W szyby uderzy�y krople deszczu. Policjanci siedzieli w milczeniu i gor�czkowo szukali w swych g�owach jakich� inteligentnych pyta�. Mock po�o�y� przed sob� wyprostowane d�onie i obserwowa� kostki gin�ce w fa�dach sk�ry.

��Jeszcze jedno pytanie. � D�onie Mocka podnios�y si� na blacie i zn�w na� opad�y. � Obejrza� pan, doktorze, bardzo dok�adnie miejsce znalezienia cia�. Czy mog�o to by� jednocze�nie miejsce pope�nienia zbrodni?

��Wok� g��w ofiar, na ziemi i na trawie, nie znalaz�em �lad�w krwi z oczodo��w, co oznacza, �e oczy wyk�uto im gdzie indziej. Pozosta�e obra�enia wywo�a�y jedynie wewn�trzne krwotoki, z kt�rych niczego nie mo�na wywnioskowa� odno�nie do miejsca zbrodni. Dla porz�dku zrobi� jeszcze pr�b� krwi metod� Uhlenhutha. Czy mog� ju� i��? � Lasarius wsta� i nie czekaj�c na odpowied�, ruszy� ku wyj�ciu. � Niekt�rzy musz� pracowa�.

��Panie komisarzu � d�onie Mocka zn�w si� podnios�y i opad�y z kla�ni�ciem na blat sto�u � morderca napisa� kartk�, kt�ra niesie jakie� przes�anie skierowane do mnie. Mam si� przyzna� do jakiego� b��du, mam w co� uwierzy� pod gro�b� dalszych morderstw. Przeczytajmy j� jeszcze raz. �B�ogos�awieni, kt�rzy nie widzieli, a uwierzyli. Mock, przyznaj si� do b��du, przyznaj, �e uwierzy�e�. Je�li nie chcesz zobaczy� wi�cej wy�upanych oczu, przyznaj si� do b��du�. � Mock zapali� papierosa i natychmiast tego po�a�owa�, kiedy zorientowa� si�, �e wszyscy zgromadzeni zauwa�yli jego roztrz�sione d�onie. � Jeszcze raz pan�w zapewniam, �e nie wiem, o jaki b��d chodzi i do czego mam si� przyzna�. Przed tym osobliwym wezwaniem do mnie mamy biblijny cytat. P�jd�my tym �ladem! Jest to, o ile si� nie myl�, nawi�zanie do niewiernego Tomasza, kt�ry uwierzy� dopiero wtedy, kiedy ujrza� na w�asne oczy zmartwychwsta�ego Chrystusa.

Mock podszed� do stoj�cej w rogu sali odpraw obrotowej tablicy, zablokowa� j� i napisa� r�wnym kaligraficznym pismem: �niewierny Tomasz = Mock, Chrystus = morderca, zamordowani marynarze = znak dla Mocka�.

��Dwa pierwsze r�wnania s� jasne. � Mock ze z�o�ci� otrzepa� r�kaw przypr�szony kredowym py�em. � Morderca jest maniakiem religijnym daj�cym znak niewiernemu, kt�rym jestem ja. Kiedy odkryj�, za jaki �b��d� zosta�em ukarany, odkryj� tym samym morderc� i m�j �b��d� stanie si� dla wszystkich jasny. Bo ka�dy zapyta: dlaczego ten bydlak zamordowa� czterech ch�opak�w? Odpowied� brzmi: bo chcia� za co� ukara� Mocka. �A co ten Mock zrobi�?� � ka�dy b�dzie pyta�. I wtedy padnie odpowied�, kt�rej ja sam nie znam w tej chwili. Wszyscy dowiedz� si�, co z�ego Mock niegdy� zrobi� mordercy, wszyscy dowiedz� si�, za co Mock zosta� ukarany. I o to chodzi mordercy. Gdyby ten �wi�ski ryj zabi� jak�� staruszk�, mord m�g�by min�� bez echa. Na Rakowcu przed tygodniem zgin�y z r�k �o�nierzy zwolnionych z rosyjskiej niewoli dwie staruszki. Ukradli im dwana�cie marek. Wyobra�acie sobie � r�wnowarto�� dwu bilet�w do teatru! Czy to wstrz�sn�o opini� publiczn�? W najmniejszym stopniu! Kogo obchodz� zabite staruszki?

��Wiem, o czym pan m�wi � przerwa� mu M�hlhaus. � Mord musi by� spektakularny, bo tylko w ten spos�b morderca zwr�ci ludziom uwag� na pa�sk� rzekom� win�. A co mo�e by� bardziej spektakularnego ni� wyk�ucie oczu czterem m�odym m�czyznom w sk�rzanych gaciach?

��Wie pan co � bardzo powoli powiedzia� Mock � mam straszne przeczucie� Poniewa� ja nie wiem, do czego mam si� przyzna�, b�d� milcza�� Niczego nie powiem, a �wiat si� ode mnie niczego nie dowie� A on�

��A wtedy w nim b�dzie narasta�a frustracja � odezwa� si� Lasarius, kt�ry sta� w drzwiach i s�ucha� uwa�nie wywod�w Mocka. � B�dzie czeka� i czeka� na pa�skie przyznanie si� do winy� A�, a�� Lasarius szuka� odpowiedniego s�owa.

��A� si� ostro wkurwi� � pom�g� mu Smolorz.

Wroc�aw, poniedzia�ek 1 wrze�nia 1919 roku, godzina druga po po�udniu

Nad bram� wjazdow� do portu rzecznego Caesar Wollheim, Stocznia Rzeczna i Towarzystwo �eglugowe w Kozanowie wisia�y wielkie transparenty: �Strajk. ��czymy si� z towarzyszami z Berlina� i �Niech �yje rewolucja w Kraju Rad i w Niemczech�. W bramie stali robotnicy z opaskami na r�kach. Niekt�rzy dzier�yli w spracowanych d�oniach karabiny mauzery. Po drugiej stronie ulicy, na tle Parku Zachodniego, ustawili si� w szyku bojowym �o�nierze freikorpsu i patrzyli ponuro w czerwonogwiazdziste sztandary swych wrog�w.

Doro�ka wioz�ca Mocka i Smolorza zatrzyma�a si� w sporej odleg�o�ci od bramy wjazdowej do stoczni. Pasa�erowie wysiedli, a wynaj�ty przez Prezydium Policji fiakier podjecha� wolno na pobocze, wyprz�g� tam konia i da� mu obroku. Mock przyjrza� si� ideologicznemu konfliktowi i uzna�, �e jest mu bli�ej � jako urz�dnikowi pa�stwowemu � do przeciwnik�w rewolucji proletariackiej. Nie chc�c us�ysze� �wistu kul ko�o uszu, szybko wraz ze Smolorzem uciekli z placu, kt�ry m�g� si� w ka�dej chwili sta� terenem wojennych zapas�w, i podeszli do dow�dcy �o�nierzy freikorpsu. Mock wylegitymowa� si� i � przeklinaj�c w my�lach sw�j szorstki, powi�kszony kacem i przyw�dzony tytoniem j�zyk � zmusi� si� do wypowiedzenia kilku kwestii. Nie ��da� wyja�nienia ca�ej sytuacji, potrzebna mu by�a tylko jedna wiadomo��: gdzie mo�na znale�� dyrektora portu rzecznego. Dow�dca kompanii, hauptmann Horst Engel, natychmiast zawo�a� starego marynarza, kt�rego przedstawi� Mockowi jako swego informatora. Mock podzi�kowa� Engelowi i chyl�c si� przed nieistniej�cym, lecz zawsze mo�liwym deszczem kul, zabra� informatora Ollenborga do doro�ki. Stary marynarz udzieli� mu wa�nej informacji: w stoczni odbywa si� w�a�nie teraz uroczyste wodowanie niewielkiego okr�tu pasa�erskiego �Wodan�, kt�ry ma kursowa� na trasie Opole-Szczecin. Tam musi by� dyrektor portu rzecznego, Julius Wohsedt. Ollenborg pokaza� ponadto Mockowi boczn� bram�, kt�rej nie blokowali �adni rewolucjoni�ci.

��O, to bardzo pracowity cz�owiek, nasz stary dyrektor portu rzecznego Wohsedt � odpowiedzia� Ollenborg na pytanie Mocka, czy dyrektorowi nie przeszkadza strajk w odbywaniu uroczysto�ci wodowania statku. � On musi sprzeda� nowy statek, natomiast na strajk mo�e sobie pozwoli�. Czy pan policmajster nie s�ysza� o ubezpieczeniach od strajku?

��A powiedzcie mi, dobry cz�owieku � Mock ze zdziwieniem spogl�da� na ozdobion� bluszczem boczn� bram� wjazdow� do stoczni, pilnowan� przez kilku freikorpser�w, widnia� na niej nierewolucyjny transparent �Serdecznie witamy� � kto mu zwoduje nowy statek, kiedy wszyscy strajkuj�?

��A jacy tam wszyscy � u�miechn�� si� bezz�bnie stary marynarz. � Czy pan policmajster nie s�ysza� o niestrajkuj�cych robotnikach? Nasz stary Wohsedt ma silne wp�ywy i u strajkuj�cych, i u �amistrajk�w. Przekonuje ich zreszt� tym samym�

Wjechali na plac, na kt�rym ustawiono w podkow� sto�y z butelkami, bry�ami drobiu i p�tami kie�bas. Za sto�em siedzia� ksi�dz z kropielnic�, a obok kap�ana przycupn�li � jakby zawstydzeni � urz�dnicy portowi oraz � dumni i z podniesionymi czo�ami � ludzie interesu w czarnych garniturach i cylindrach. Natomiast na twarzach towarzysz�cych im dam Mock nie dostrzeg� �adnych innych uczu� poza wyczekiwaniem na znak, kiedy b�dzie mo�na rzuci� si� na jad�o i napitek. Teraz nikt nie jad�, wszyscy na co� czekali. Jedynie stoj�cy pod okaza�ym parasolem sprzedawca lod�w i lemoniady nie czeka� na nikogo. Nie musia�. Znu�eni s�o�cem klienci stali w d�ugiej kolejce do jego prowizorycznej lady. Smolorz, Mock i Ollenborg wysiedli z doro�ki i wmieszali si� w spory t�um stoj�cy na nabrze�u, gdzie by� przycumowany ma�y pasa�erski okr�t z gda�sk� flag�, na kt�rej widnia�y dwa krzy�e i korona. Ollenborg wda� si� natychmiast w rozmow� z jakim� swoim znajomkiem, zwracaj�c si� do niego �Klaus�, a Mock i Smolorz uwa�nie nadstawiali uszu. Szybko si� okaza�o, �e dyrektora portu rzecznego, Wohsedta, i jego ma��onki, kt�ra mia�a by� matk� chrzestn� statku, jeszcze nie ma i wszyscy w�a�nie na nich czekaj�.

��Mo�e przed wodowaniem statku stary Wohsedt nawadnia swoj� �onk� � �mia� si� Klaus, podwa�aj�c zepsutymi z�bami porcelanowy kapsel na butelce piwa, na kt�rej widnia�a piecz�tka miejscowej gospody Nitschkego. Mock, widz�c pienisty nap�j, poczu�, �e alkohol zaburzy� r�wnowag� p�yn�w w jego organizmie. � Nawodnienie �ony lub dziewczyny to stary zwyczaj. Tego zreszt� m�g� sobie za�yczy� kupuj�cy. S�ysza�em o podobnym zwyczaju przy sprzedawaniu wozu. Przed zaklepaniem interesu sprzedaj�cy wiezie nim to, co b�dzie wozi� kupuj�cy. To ma by� dobry znak�

��Masz racj� � Ollenborg m�g� jedynie pomarzy� o u�ywaniu z�b�w � tu nawodnienie jest konieczne. To jak chrzest burdelu. Przecie� temu ma s�u�y� ca�y ten statek�

��Co ty chrzanisz, stary? � Do Ollenborga odwr�ci� si� jaki� marynarz m�wi�cy z silnym austriackim akcentem. � Czemu ma niby s�u�y� ten statek? To ma by� burdel czy co? Ja mam p�ywa� na burdelu? Ja, Horst Scherelick, marynarz z SMS �Breslau�? Powt�rz to jeszcze raz, stary.

��A sk�d, m�j kolega si� przej�zyczy�. Chcia� powiedzie� �wodowanie�, nie �nawadnianie� � uspokaja� Klaus marynarza. � A ty, Ollenborg � powiedzia� cicho � przesta� k�apa� dziobem, bo ci kiedy� kto� wsadzi n� pod �ebra.

Mock obserwowa� uwa�nie przez kilka minut uspokajanie poirytowanego marynarza Scherelicka. Potem przeni�s� wzrok na wielk� butl� szampana trzyman� przez ma�ego ch�opca w stroju marynarskim. Zastanawiaj�c si�, czy szampan jest zimny czy ciep�y, poczu� zn�w ssanie �o��dka oraz suche drzazgi w gardle. Kiwn�� palcem na Smolorza i Ollenborga. Obaj stan�li przy Mocku.

��Mam do was pro�b�, Smolorz � wyszepta� Mock. � Znajd�cie tego dyrektora portu rzecznego i przyprowad�cie go do doro�ki. Dyskretnie. Tam go przes�ucham. A z wami, Ollenborg, porozmawiam teraz.

Smolorz przedar� si� przez ci�b� i ruszy� na poszukiwanie szefa portu rzecznego. Mock oddali� si� nieco od t�umu, przysiad� na starej skrzynce po cytrynach i wyj�� papiero�nic�. Obok niego przykucn�� Ollenborg i z ch�ci� przyj�� papierosa. Na nabrze�u rozleg�y si� d�wi�ki marsza Pod pe�nymi �aglami. W takt muzyki przed statek wymaszerowa�a orkiestra. Wielu marynarzy na widok muzyk�w zacz�o wiwatowa� i podrzuca� w g�r� czapki. Ksi�dz wsta�, ludzie interesu rozgl�dali si� za mistrzem ceremonii, a damy � za pierwszym �mia�kiem, kt�ry skorzysta bez zaproszenia z jad�a i napitku.

��Pos�uchajcie, marynarzu � powiedzia� Mock. � Jak tylko si� pojawi dyrektor Wohsedt, macie mi go pokaza�.

��Tak jest, panie policmajster � odpowiedzia� Ollenborg.

��Jeszcze jedno. � Mock wiedzia�, �e teraz powinien umiej�tnie sformu�owa� pytanie. Nie chcia�o mu si� jednak my�le�. Chcia�o mu si� pi�. � Czy znacie albo s�yszeli�cie o czterech m�odych m�czyznach, dwadzie�cia, dwadzie�cia pi�� lat. Przystojni, brodaci marynarze. Mo�e szukali tu pracy? Mo�e kr�cili si� w porcie? Nosili sk�rzane majtki. To s� ich zdj�cia po�miertne.

��Ja tam nikomu w spodnie nie zagl�dam, panie policmajster � oburzy� si� Ollenborg, ogl�daj�c uwa�nie fotografie. � I nie wiem, kto jakie nosi kalesony. A sk�d pan wie, �e to byli marynarze?

��Kto tu zadaje pytania? � Mock podni�s� g�os, wzbudzaj�c zainteresowanie przechodz�cej obok blondynki w niebieskiej sukni.

��Nie widzia�em, nie s�ysza�em � u�miechn�� si� Ollenborg. � Pozwoli pan jednak, panie policmajster, �e co� panu poradz�. Barba non facit philosophum. Czemu pan tak na mnie patrzy? �e niby nie uczy�em si� �aciny? Kiedy� w czasie rejsu do Afryki czyta�em nami�tnie �Gefl�gelte Worte� Bachmanna i znam to dzie�o prawie na pami��.

Mock umilk�. Nie chcia�o mu si� m�wi�. Dzi� z trudem dobiera� s�owa. W zamy�leniu obserwowa� m�od� blondynk� ubran� w d�ug� niebiesk� sukni� i woalk�. Kobieta ruszy�a w stron� sto�u, lecz nagle zmieni�a kierunek, podesz�a do sprzedawcy lod�w i lemoniady i u�miechn�a si� do niego. Wysun�a przy tym d�ug� kszta�tn� szyj� � ukryt� za wysokim koronkowym ko�nierzykiem, przytrzymywanym przez stalki � pokryt� ciemnymi plamami przypominaj�cymi �uski. Sprzedawca poda� kobiecie lemoniad� bez kolejki. �Gdzie ja widzia�em t� dziewczyn� o chropowatej szyi? � zapyta� Mock sam siebie. � Pewnie w jakim� burdelu � pad�a odpowied��. Mock po raz kolejny w swym nudnym �yciu, rozdartym pomi�dzy spisywaniem prostytutek, alkoholow� malign� i nadludzkim wysi�kiem, by wci�� okazywa� szacunek ojcu, zda� sobie spraw�, �e w ka�dej kobiecie dostrzega ladacznic�. Nie to go jednak przerazi�o. By� ju� przyzwyczajony do nieweso�ych my�li, do cynizmu nieco na pokaz, zna� w�asne demony. Wystraszy� si� nagle swej przysz�o�ci. Co zrobi, kiedy jego wierna dot�d �ona wr�ci noc� do domu? W jej ustach kryje si� alkoholowy oddech, w jej spojrzeniu czai si� fa�sz, w jej ciele drzemie syte spe�nienie, na jej piersiach �lady nami�tnych ugryzie�. Co zrobi wtedy ten dzielny pogromca oboj�tnych prostytutek i wenerycznych alfons�w? Mock nie wiedzia�, jak si� wtedy zachowa. O ile� by�oby lepiej, gdyby ca�y �e�ski r�d sk�ada� si� z ladacznic! Wtedy Mock nie by�by niczym zaskoczony.

Te nieweso�e my�li przerwa� mu wachmistrz Smolorz.

��Dyrektor portu rzecznego by� w swoim biurze � powiedzia� g�o�no, staraj�c si� przekrzycze� orkiestr�, kt�ra teraz gra�a Niemiecki marsz obecno�ci z czas�w kolonizacji wschodniej Afryki.

��I co, nawadnia� �on�? � Ollenborg wyplu� niedopa�ek.

��Chyba tak � mrukn�� Smolorz i wskaza� palcem na blondynk� pij�c� lemoniad� z grubej szklanki. �uskowata egzema by�a niewidoczna. � Zadowolona, no nie?

��To jest �ona dyrektora portu rzecznego? � zapyta� Mock.

��Znalaz�em jego biuro. Wszed�em. Tam on i ta, co w�a�nie pije. Przedstawi�em si�. By� zdenerwowany. Po�egna� j�: �Pa, moja �oneczko. Zaraz tam przyjd�.

��Prowad� do biura. � Mock poderwa� si� na r�wne nogi i nabra� bieg�o�ci w wymowie. � Po nawadnianiu �ony i przed wodowaniem statku dyrektor portu rzecznego musi nam odpowiedzie� na kilka pyta�.

��Ja ju� zapyta�em. � Smolorz wyj�� notatnik. � I pokaza�em mu fotografie. Zabitych nie zna�. Tu mam od niego spis. To wroc�awscy po�rednicy werbuj�cy marynarzy na statki rzeczne.

��Sk�d wiedzieli�cie, �e o to chcia�em zapyta�? � Mock w duchu podziwia� lakoniczno�� i umi�owanie konkretu, jakimi odznacza� si� jego wsp�pracownik.

��Ano si� domy�li�em. Znam pana troch�. � Smolorz si�gn�� do kieszeni i wyj�� butelk� porteru z naklejk� gospody �Biernoth�. � Tego te� si� domy�li�em. Znam pana troch�.

��Jeste�cie niezast�pieni. � Mock nie m�g� si� opanowa�, by nie u�cisn�� r�ki Smolorza.

Orkiestra zacz�a gra� W g�r� niemieck� flag�. Zza budynku wyszed� powolnym krokiem czerwony na twarzy pi��dziesi�ciolatek w cylindrze. Policzki p�ka�y mu od nadmiaru krwi, guziki kamizelki � od naporu sad�a. Podszed� do sto�u, uj�� w pulchne paluchy kieliszek z szampanem i wzni�s� toast.

��To Wohsedt, dyrektor stoczni Wollheima � poinformowa� Mocka Ollenborg.

Szum w uszach Mocka zwielokrotniony b�belkami porteru zag�usza� przem�wienie Wohsedta. Policjant dos�ysza� jedynie s�owa �matka chrzestna�, �moja ma��onka�. Do sto�u z butelk� szampana ruszy�a za�ywna i niewysoka pi��dziesi�cioletnia jejmo��, kt�ra wcze�niej siedzia�a przy ksi�dzu. Rozbi�a butelk� o burt�, nadaj�c statkowi mitologiczn� germa�sk� nazw�. Blondynka w niebieskiej sukni odstawi�a szklank� z lemoniad� i przypatrywa�a si� ceremonii. Mock powoli s�czy� porter wprost z butelki. W odr�nieniu od Smolorza, kt�ry ju� sam nie wiedzia�, gdzie �ona, a gdzie kochanka, niczym nie by� zaskoczony. Ku swojemu zadowoleniu stwierdza�, �e �wiat wraca w utarte koleiny.

Wroc�aw, poniedzia�ek 1 wrze�nia 1919 roku, godzina czwarta po po�udniu

Fiakier Helmut Warschkow, od kilku lat wynajmowany stale przez Prezydium Policji, jecha� na ko�le w wielce niewygodnej pozycji, poniewa� zmuszony by� dzieli� siedzenie z wachmistrzem kryminalnym Kurtem Smolorzem, kt�rego ma�om�wno�� by�a odwrotnie proporcjonalna do rozmiar�w cia�a. Przyci�ni�ty do �elaznego stela�u przez pot�ne rami� Smolorza, zacina� biczem i w skryto�ci ducha nie posiada� si� z oburzenia, �e jego buda jest wykorzystywana do niecnych cel�w przez funkcjonariusza Oddzia�u Obyczajowego III b Eberharda Mocka. Ten bowiem roz�o�y� dach i � odizolowawszy si� w ten spos�b od ciekawskich spojrze� � poddawa� niewinne dziewcz� w niebieskiej sukience, kt�re niezbyt dworsko zaprosi� do doro�ki na ceremonii wodowania statku, staremu jak �wiat rytua�owi. Podejrzenia Warschkowa by�y jednak nieprawdziwe. Kolebaniu si� budy nie by� winny rzekomy ruch l�d�wi Eberharda Mocka, lecz nier�wno�ci alejki Parku Zachodniego, kt�r� jechano. Lubie�ny sk�din�d Mock, spogl�daj�cy na �uskowat� egzem� na szyi dziewczyny, my�la� o wszystkim, lecz nie o godowym ta�cu i jego nast�pstwach, dziewcz� za� wcale nie by�o niewinne, a wr�cz przeciwnie � bardzo podatne na r�ne m�skie pro�by i sugestie, kt�rym �adna dziewica nie uczyni�aby zado��. Teraz by�a r�wnie� uleg�a ��daniom Mocka i � bij�c si� w kszta�tn� pier� � przyrzeka�a �panu w�adzy�, �e w ka�dej sytuacji potwierdzi, i� by�a od kilku miesi�cy utrzymank� Wohsedta, tym bardziej �e to w�a�nie on zarazi� j� �tym paskudztwem�.

��B�agam, prosz� mnie nie zamyka� Musz� pracowa� Mam ma�e dziecko� �aden lekarz nie da mi teraz piecz�tki�

��Mam dwa wyj�cia � Mock czu� wstr�t do chorej dziewczyny i wstr�t do siebie za napawanie si� jej przera�eniem � albo wsadz� ci� za nieaktualn� ksi��eczk� zdrowia, albo tego nie zrobi�. Ty masz tylko jedno wyj�cie. Wsp�pracowa� ze mn�. Zgadza si�?

��Tak, zgadza si�, wielmo�ny panie.

��Teraz dobrze si� do mnie zwracasz.

��Tak, wielmo�ny panie. Tak w�a�nie b�d� m�wi�a, wielmo�ny panie.

��Jeste� zatem utrzymank� Wohsedta. Czy masz te� innych klient�w?

��Czasami tak, wielmo�ny panie. On mnie utrzymuje, ale jest za sk�py na wy��czno��.

��Jeste� pewna, �e on ci� zarazi�?

��Tak, wielmo�ny panie. Kiedy by�am z nim pierwszy raz, ju� to mia�. Lubi� gry�� po szyi. Zarazi� mnie jak w�ciek�y pies.

Mock przyjrza� si� dziewczynie. By�a rozdygotana. W chabrowych oczach l�ni�y �zy. Dotkn�� jej zimnej i mokrej d�oni. Linia�a. Warstwy nask�rka �uszczy�y si� na szyi. Mockowi zrobi�o si� niedobrze. Na kacu miewa� r�ne wstr�ty. Na kacu nie m�g�by by� lekarzem dermatologiem.

��Jak masz na imi�? � prze�kn�� lin�.

��Johanna, a moja trzyletnia c�rka ma na imi� Charlotte. � Dziewczyna u�miechn�a si�, nasuwaj�c wysoki �abot na szyj�. � M�j m�� zgin�� na wojnie. Mamy te� ma�� bokserk�. Kochamy j�� Wabi si�

Ma�y Eberhard Mock mia� w domu rodzinnym w Wa�brzychu psa boksera. Pies k�ad� si� na boku, a Ebi wtula� g�ow� w jego kr�tk� sier��. Zim� zwierz� najch�tniej le�a�o pod piecem. W Wa�brzychu mieszka� te� hycel Femersche. Najbardziej nie lubi� owczark�w niemieckich i bokser�w.

��G�wno mnie obchodzi, jak si� wabi tw�j kundel! � rykn�� Mock i wyci�gn�� pugilares. � G�wno mnie obchodzi tw�j b�kart! � wyj�� zwitki banknot�w i rzuci� je na kolana dziewczyny. � Interesuje mnie jedno: �eby� pozby�a si� tej grzybicy! Te pieni�dze wystarcz� ci na prze�ycie przez miesi�c. Lekarz b�dzie za darmo. Doktor Cornelius R�htgard, Landsbergstrasse 8. To m�j przyjaciel. Masz przyj�� do mnie za miesi�c bez grzybicy! Je�li tego nie zrobisz, znajd� ci� i zniszcz�! Nie wierzysz? Zapytaj o mnie swoje kole�anki! Wiesz, kim jestem?

��Wiem, wielmo�ny panie. Odwiedzi� mnie pan, kiedy pracowa�am w kabarecie �Ksi�� Bl�cher� na Reuscherstrasse jedena�cie, dwana�cie.

��O, a to ciekawe� � Mock usi�owa� przypomnie� sobie t� sytuacj�. � By�em twoim klientem? I co? Jak si� zachowywa�em? Co m�wi�em?

��By� pan� � zawaha�a si� � po alkoholu�

��A co m�wi�em? � Mock czu� narastaj�ce napi�cie. Wiele razy po pijackich nocach chowa� g�ow� w piasek. Do towarzyszy swoich eskapad powiada�: �Nie przypominajcie mi o tym. Nie m�wcie o tym. Ani s�owa. Ani jednego s�owa�. Teraz chcia� wiedzie�. Niech spadnie to na niego jak wyrok.

��Wielmo�ny pan m�wi�� e jestem podobna do pana ukochanej� piel�gniarki� Tylko �e ona by�a ruda�

��M�wi si� �rudow�osa� albo �ognistow�osa�. I co jeszcze?

��e ze wszystkich ps�w najbardziej wielmo�ny pan lubi boksery�

Wroc�aw, poniedzia�ek 1 wrze�nia 1919 roku, godzina pi�ta po po�udniu

Fiakier Warschkow zatrzyma! si� zn�w na nabrze�u stoczni Wollheima, ko�o wodowanego dzi� �Wodana�. Towarzystwo przenosi�o si� w�a�nie z brzegu na statek, gdzie mia�a si� odby� dalsza cz�� zabawy. Na obrusach zosta�y krwawe �lady po winie i ��te � po piwie. Do miednicy przesypywano kacze i g�sie ogryzione ko�ci, z kt�rych powstawa� rozsypuj�cy si� szkielet, stos pogrzebowy ciemnego drobiu. Zsuwano �y�k� t�uczone ziemniaki i buraczki, kt�re przed chwil� otula�y kacze korpusy, a teraz by�y podobne raczej do gru�liczej plwociny. Wrze�niowe s�o�ce wyrozumiale o�wietla�o to kulinarne pobojowisko. Niczego nie obna�a�o, lecz dodawa�o splendoru. Sp�nieni ucztuj�cy, kt�rzy jeszcze nie potrafili si� rozsta� z bratwurstami, wchodzili na statek, kt�ry mia� ruszy� w g�r� Odry. Kiedy ju� prawie podnoszono trap, pojawi� si� ostatni pasa�er. By� to Eberhard Mock. Nikt go nie pyta� o zaproszenie, nikt si� te� nie dziwi� jego nieco chwiejnemu krokowi.

G�rny pok�ad zaj�ty by� przez ta�cz�ce pary. Orkiestra gra�a bardzo modnego ostatnio fokstrota. Kobiety, ubrane w wydekoltowane suknie, ozdobione nierzadko opuszczonymi na biodra pasami tkaniny, wspiera�y si� na m�skich ramionach i szybko porusza�y si� w ta�cu. Starsze damy lornetowa�y, starsi panowie palili, grali w skata lub czynili i jedno, i drugie, przy b�yszcz�cym barze t�oczyli si� m�odsi i wlewali w swe niezg��bione gard�a zawarto�� kieliszk�w, z kt�rych jedne � jak zauwa�y� w my�lach Mock � mia�y toporny wdzi�k �ci�tego graniastos�upa, inne w�tpliw� dystynkcj� sto�ka. Wype�nia�y je r�nokolorowe p�yny. Mock zam�wi� koniak i nie pij�c go, spogl�da� na przesuwaj�ce si� �elazne prz�s�a mostu Pozna�skiego. Na ich tle dostrzeg� tego, dla kt�rego tu przyszed� � szefa portu, Juliusa Wohsedta. Pod jego zagrzybionym, o czym by� przekonany Mock, ramieniem chowa�a si� ma��onka i matka chrzestna statku � niewysoka i nadzwyczaj korpulentna pani Eleonor� Wohsedt. Jej m�� by� czerwony od alkoholu i zapi�ty na ostatni guzik. Nosi� si� bardzo sztywno, cho� na g�owie nie mia� cylindra. Mock parskn�� miechem na widok jego rzadkich w�os�w, z kt�rych pomada uczyni�a misterny lok. Przechyli� lampk� koniaku, wznosz�c w my�lach toast za dobrane ma��e�stwa.

Dyrektor portu rzecznego poczu� z ty�u, na u�o�onym w trzy fa�dy karku, czyj� zaprawiony alkoholem oddech. Obejrza� si�, by obdarzy� szerokim i szczerym u�miechem jednego ze swoich, jak s�dzi�, go�ci, i ujrza� nieznanego sobie bruneta. M�czyzna by� �redniego wzrostu, mia� lekk� nadwag� i g�ste faluj�ce w�osy. Zaciska� szcz�k�, a w s�katych palcach trzyma� wizyt�wk�: �Asystent kryminalny Eberhard Mock, Prezydium Policji, Oddzia� Obyczajowy III b�. Wohsedt spojrza� na �on�, a Eleonor�, rejestruj�c pod powiekami napis �oddzia� obyczajowy�, oddali�a si� z uprzejmym u�miechem.

��Od was by�� odezwa� si� Wohsedt, czytaj�c notk� na wizyt�wce � kto� dzi� u mnie. Pan te� w sprawie tych zamordowanych marynarzy?

��Tak, prowadz� to �ledztwo. � Mock opar� d�onie na wypolerowanej barierce. � Musz� ustali� nazwiska ofiar. � Wyj�� z kieszeni marynarki du�� kopert� i poda� j� Wohsedtowi. � Niech pan jeszcze raz si� im przyjrzy.

Wohsedt przerzuca� zdj�cia niedbale. Kiedy wsuwa� je z powrotem do koperty, co� przyku�o jego uwag�. Zn�w wyj�� fotografie, kontemplowa� ka�dy szczeg�, przewraca� je do g�ry nogami, nawet szuka� czego� na ich odwrocie. Po chwili westchn�� i odda� je Mockowi.

��Nie znam ich � powiedzia� i otar� chustk� spocon� g�ow�. � Naprawd� ich nie znam.

��Pan ich nie zna, panie dyrektorze � Mock m�wi� cicho i wyra�nie � ale mo�e pa�scy podw�adni, kierownicy, majstrzy, pa�scy dozorcy ich znaj�. Mo�e wiedz� co� po�rednicy kompletuj�cy za�og� do rejs�w �r�dl�dowych?

��Mam ich wszystkich o to pyta�? � Wohsedt u�miechn�� si� do jakiej� leciwej damy i podni�s� g�os. � Mo�e chce pan, bym przerwa� negocjacje ze strajkuj�cymi robotnikami, przesta� naprawia� statki i wchodzi� rano do biura z pytaniem na ustach: �Czy co� ju� wiadomo o czterech zabitych marynarzach?� Czy w�a�nie tak mam post�powa�?

��Tak � powiedzia� Mock jeszcze ciszej.

��Dobrze. � Wohsedt po raz kolejny zal�ni� akrylem swoich z�b�w. � B�d� tak robi�. Kiedy mam panu z�o�y� raport?

��Najdalej za tydzie�, panie dyrektorze. � Mock schowa� zdj�cia do koperty opatrzonej wykaligrafowanym przez siebie napisem: �gru�lica sk�ry po ugryzieniu przez gru�lika�.

Wroc�aw, poniedzia�ek 1 wrze�nia 1919 roku, godzina si�dma wieczorem

Statek pasa�ersko-wycieczkowy �Wodan�, pokonawszy bezpiecznie �luzy Mieszcza�sk� i Piaskow�, przybija� do ma�ej przystani naprzeciwko Wyspy Piaskowej, u st�p Wzg�rza Holteia. Pok�ad opuszcza�o kilku pasa�er�w, w�r�d nich Eberhard Mock. Wspinaj�c si� na spadzisty brzeg Odry, wysiadaj�cy pozostawiali za sob� rozta�czony i rozja�niony pok�ad, na kt�rym dudni�y trzewiki i stuka�y wysokie obcasy pantofli. Mockowi dokucza�y dotkliwe pragnienie i chaos my�li. Jego gard�o domaga�o si� krystalicznych p�yn�w, jego umys� � czystego powiewu, kt�ry by rozwia� mg�� i smugi spowijaj�ce przyczynowo-skutkowe zwi�zki. Wszystko to Mock znalaz� w ogr�dku restauracji �Na Przystani dla Parowc�w� przy mo�cie Piaskowym. Podziwiaj�c nowoczesn� bry�� hali targowej, delektowa� si� stopk� zmro�onej w�dki, kt�ra wysubtelnia�a smak �ledzi Bismarck o srebrzystej sk�rce poci�tej czarn� kratk�. Rozkroi� widelcem gor�cy ziemniak i zahartowa� jego po��wk� w �mietanie oblepiaj�cej �ledzie. Widelec przebi� cz�stk� ziemniaka, nast�pnie przeszy� z chrz�stem plasterek cebuli, by w ko�cu wbi� si� w �wiartk� jab�ka. Wszystkie te specja�y Mock z rozkosz� wsun�� do ust, a po chwili gryz�c� w�dk� pom�g� czynno�ciom trawiennym organizmu. Nast�pnie wessa� g�st� warstw� kulmbachera, rozpar� si� wygodnie i szeroko rozsun�� nogi. Na policzkach i karku czu� nitki babiego lata. Z wielk� go�cinno�ci� przyj�� nadchodz�c� senno��. Do jego stolika podszed� wysoki przystojny m�czyzna. Niepytany usiad� naprzeciwko. Przykry� uszy rozcapierzonymi palcami, spomi�dzy kt�rych zacz�a wyp�ywa� ��to-czerwona ciecz, uszy krwawi�y, oczy wyp�ywa�y na marynarski ko�nierz. Mock wsta� gwa�townie i potr�ci� kelnera, zmierzaj�cego z szarlotk� i kieliszkami br�zowego likieru ku dw�m dystyngowanym paniom. Ten przerzuci� tac� z d�oni do d�oni, roni�c kilka kropel napitku, kt�re sp�yn�y po smuk�ej n�ce kieliszka.

Mock przeprosi� kelnera i obie damy, uchylaj�c melonika, po czym odwr�ci� si�, chc�c si� policzy� z upiorem, kt�ry zburzy� mu sen. Zamiast niego po stoliku skaka� wr�bel i wydziobywa� z talerza resztki ziemniaka. Mock nie odp�dza� go. Skr�ci� papierosa z jasnego tytoniu Georgia i zapali�, s�uchaj�c kurant�w bij�cych z ko�cio�a gimnazjalnego. Po chwili sp�oszony ptak, bij�cy skrzyd�ami w jego piersi, uspokoi� si�. My�li Mocka sta�y si� jasne, a �a�cuchy sylogizm�w czytelne. Morderca pope�nia spektakularny mord, aby mnie zmusi� do przyznania si� do jakiego� b��du z przesz�o�ci. Trzeba tu si� zatrzyma� nad dwiema kwestiami � t�umaczy� wr�blowi skacz�cemu po sztywnym od krochmalu obrusie. � Pierwsza to niezwyk�o�� zbrodni, druga � m�j b��d z przesz�o�ci. Niezwyk�o�� zbrodni mog�aby zosta� przeoczona, gdyby zw�oki znaleziono p�niej, w stanie rozk�adu, na przyk�ad po kilku miesi�cach. Wtedy by�aby ona czytelna tylko dla doktora Lasariusa i jego ludzi, kt�rzy doszukaliby si� wyk�utych oczu i z�amanych ko�ci w trupiej galarecie. Dlaczego zatem morderca zdaje si� na przypadek? Ale�, jaki tu przypadek?! Przez jaz opatowicki przechodzi dziennie wiele ludzi na Wysp� Opatowick�, a potem dalej, na Ksi�e Ma�e. Cia�a z pewno�ci� zosta�yby odkryte, a wie�� o czterech zabitych m�odzie�cach obieg�aby najpierw ca�� dzielnic�, a potem miasto. Druga kwestia to m�j b��d z przesz�o�ci. Je�li przyj��, �e ofiary maj� podkre�la� ogrom tego b��du, maj� mnie oskar�a� swoim absurdem, to �aden ich atrybut nie ma ze mn� nic wsp�lnego. Zbrodnia ta jest bombastyczn� form� bez �ladu tre�ci.

Wr�bel odfrun��, a Mock ze zdziwieniem i zadowoleniem zauwa�y�, �e jego my�li nie s� tylko skojarzeniami, nie s� ci�giem chaotycznych obraz�w, lecz przyjmuj� form� ma�ego traktatu dyktowanego poprawnymi, rozbudowanymi zdaniami. Im bardziej by� pijany, tym trze�wiej my�la�. Zapomnia� o upiorze z wylewaj�c� si� z uszu limf�, szybko wyj�� notes i zacz�� gor�czkowo pisa�: �Zabici maj� dwie cechy wyra�nie przez morderc� podkre�lone. Te cechy s� zreszt� jedynymi, kt�re mog� doprowadzi� do identyfikacji ofiar. Zabici s� marynarzami i maj� wyeksponowane przez sk�rzane woreczki genitalia. Tym pierwszym aspektem zajmie si� Wohsedt, tym drugim � ja. Wohsedt penetruje �rodowisko marynarzy, ja � �rodowiska lubie�nik�w. Dla kogo eksponuje si� genitalia w tak wyuzdany spos�b?�

Tu Mock przerwa� i przypomnia� sobie pewien nielegalny dom publiczny w centrum Rynku, na kt�ry natrafili ze Smolorzem dzi�ki informatorowi. Szpicel ten usi�owa� zniszczy� konkurencj� i odwr�ci� uwag� policjant�w od w�asnego przybytku, kt�ry by� jednocze�nie swoistym fotograficznym atelier. Mock i Smolorz zmietli z powierzchni nadodrza�skiej metropolii oba lokale. I w pierwszym, i w drugim by�y rozmaite stroje i pasy. Nie brakowa�o sk�rzanych majtek, sk�adaj�cych si� jedynie z paska i suspensorium. �Niewa�ne, dla kogo eksponuje si� genitalia � pisa� dalej Mock. � Wa�ne, gdzie si� to robi. Odpowied� brzmi: w burdelach. Pojawia si� kolejne pytanie: co ofiary mog�y mie� wsp�lnego z burdelami? Odpowied� jest dwojaka: mog�y tam albo pracowa�, albo korzysta� z uciech �ycia. Niestety, utrum possibile est. Je�li byli oni go��mi jakiego� burdelu i z ch�ci uzyskania dodatkowych podniet ubierali si� w suspensoria, to post�powanie wyja�niaj�ce powinno polega� na przes�uchaniu wszystkich wroc�awskich prostytutek�.

Mock zdziwi� si�, jak papier i o��wek wyszlachetniaj� obyczaje. Gdyby relacjonowa� komu� ustnie sw�j tok rozumowania, powiedzia�by: �wroc�awskich dziwek�.

�Je�li za� sami byli pracownikami burdelu i swoim strojem mieli epatowa� go�ci p�ci �e�skiej (wszak Lasarius stwierdzi�, �e nie byli homoseksualistami), nie trzeba nikogo przepytywa�, lecz si�gn�� do pok�ad�w pami�ci najlepszego znawcy wroc�awskich burdeli i zapyta� go: gdzie m�g�by by� czteroosobowy m�ski personel s�u��cy uprzyjemnianiu �ycia niewiastom?�

I tu najlepszy znawca wroc�awskich lupanar�w popad� w beznadziejny namys�, kt�rego nie rozja�ni� kolejny papieros. M�g� to by� jedynie dom publiczny nielegalny, g��boko zakonspirowany i przeznaczony tylko dla zaufanych cz�onki� lub cz�onk�w. Do takiego wniosku doszed� Mock, u�wiadomiwszy sobie, �e jeszcze nigdy w swojej pi�tnastoletniej karierze policyjnej w obyczaj�wce oraz w licznych, s�u�bowych i nies�u�bowych, w�dr�wkach po przybytkach bogini Isztar nie natrafi� na klub, w kt�rym kobiety pe�ni�yby inn� funkcj� ni� personel, a m�czy�ni byliby czym� innym ni� klientami albo stra�nikami dyscyplinuj�cymi tych ostatnich.

��Do tego jeszcze te marynarskie czapki! � mrukn�� Mock do siebie, nie�wiadom, �e oto wkracza na pole, kt�rego penetracj� wyznaczy� Wohsedtowi. � To musia�by by� ekskluzywny i zakamuflowany burdel dla dam z towarzystwa! W jednym pokoju Chi�czyk, w innym marynarz, a jeszcze w innym �o�nierz!

Kelner, podaj�c Mockowi trzeci� stopk� w�dki, ze zdziwieniem i zainteresowaniem wys�ucha� tego monologu. Podobne uczucia towarzyszy�y dw�m niem�odym paniom pij�cym obok przy stoliku likier kakaowy. Mock popatrzy� na nie uwa�nie i uruchomi� wyobra�ni� � oto jedna z nich podchodzi do niego i pyta szeptem: �Drogi panie, ja chcia�abym marynarza� gdzie mo�na znale�� takiego?� Spojrza� jeszcze raz na swe s�siadki i zda� sobie spraw� z fa�szu tej hipotetycznej sceny. By� on tak dojmuj�cy, �e poczu� gorycz w ustach. Postanowi� sp�uka� j� jarz�biakiem.

Wroc�aw, poniedzia�ek 1 wrze�nia 1919 roku, kwadrans przed p�noc�

Mock siedzia� przy stoliku w sali tanecznej hotelu �Kr�l W�gierski� i przyk�adaj�c do oka kwadratow� butl� d�inu, przypatrywa� si� trzem parom ta�cz�cym na parkiecie otoczonym kolorowymi �ar�wkami. Doko�a parkietu ustawiono stoliki zaj�te teraz przez kilku samotnych m�czyzn. Ka�dy z nich opiera� �okie� na otaczaj�cej parkiet barierce, wypuszcza� k��by dymu, wypija� od czasu do czasu kieliszek i obserwowa� taneczne ewolucje. Stoliki otacza�y wznosz�ce si� nieco wy�ej lo�e. Niekt�re z nich zaci�gni�to wi�niowymi kotarami, inne by�y otwarte. Otwarte �wieci�y pustkami, w zamkni�tych rozlega� si� wysoki kobiecy �miech. Kiedy ober dyskretnie uderza� m�oteczkiem w �elazn� rurk�, na kt�rej wisia�y aksamitne kotary, Mock nadstawia� uszu i wyt�a� wzrok. Ober rozsuwa� zas�ony, a damy poprawia�y fryzury i przesuwa�y smuk�ymi palcami po aksamitnych nozdrzach. W separes by�o niewielu m�czyzn. Do Mocka dochodzi� zapach perfum, wo� potu i pudru. Damy pochodzi�y z wy�szych sfer, co by�o wida� po wynios�o�ci, z jak� zwraca�y si� do kelner�w. Ich �miech natomiast by� ca�kiem plebejski i mocno podnieca� plebejusza Mocka.

Orkiestra gra�a shimmy w rytm marsza �a�obnego i wida� by�o, �e muzycy najch�tniej wr�ciliby do poprzedniej czynno�ci, jakiej si� oddawali, a mianowicie do zanurzania swych w�s�w w wielkich bombach piwa. Wybitnie poniedzia�kow� ch�� do pracy wykazywa�y r�wnie� fordanserki, kt�re z wystudiowanym szykiem obraca�y si� w r�kach trzech rozochoconych tancerzy, lecz z ich oczu � co Mock �atwo zauwa�y�, wzmocniwszy wzrok grubym szk�em butli � wyziera�a niech�� i oboj�tno��.

To spostrze�enie skierowa�o my�li Mocka ku publicznym kobietom, kt�re � podobnie jak wym�czone po niedzieli fordanserki � r�wnie� w swych oczach ukrywa�y g�adk� apati�. Te oczy o�ywia�y si� zwykle trzy razy podczas jednego seansu: kiedy dziewczyna podchodzi�a do klienta, kiedy udawa�a rozkosz i kiedy odbiera�a honorarium. W dw�ch pierwszych sytuacjach by�a na og� kiepsk� aktork�, w ostatniej � sprawnym rachmistrzem. Ta my�l u�wiadomi�a mu, po co przyszed� do tego lokalu. Przypomnia� sobie swoje rozumowanie: zabici byli klientami, nie pracownikami burdelu. W tym rozstrzygni�ciu pom�g� mu obraz, jaki utworzy�, wyobra�aj�c sobie jedn� z niem�odych dam, siedz�cych obok niego w restauracji Michaela, w sytuacji gdy prosi o marynarza-ogiera. Wyobra�enie by�o fa�szywe. Czuj�c wtedy fa�sz, postanowi� p�j�� trudn� i d�ug� drog�, kt�r� przedstawi na jutrzejszej odprawie u M�hlhausa. Musi przes�ucha� wszystkie prostytutki tego miasta. Zacznie ju� teraz. Nala� sobie pierwszy kieliszek d�inu i uzna�, �e na tym poprzestanie. Nie chcia� zasn��. Nie chcia� wcale zasypia�. Sny nie by�y jego sprzymierze�cami. Ani w �ledztwie, ani w �yciu.

Racjonalista Eberhard Mock od tego w�a�nie lokalu mia� zamiar rozpocz�� przes�uchiwanie prostytutek. Chcia� je wzi�� w krzy�owy ogie� pyta� dotycz�cych klient�w maj�cych upodobanie do sk�rzanych majtek. Gdyby jednak kto� go zapyta�, dlaczego w�a�nie tu, w �Kr�lu W�gierskim� na Bischofstrasse, rozpocz�� swe eksploracje, nie wiedzia�by, co odpowiedzie�. Gdyby by� trze�wy, odpowied� brzmia�aby: �bo tutaj jest �adne elektryczne o�wietlenie, w tym lokalu, kt�ry tworzy�y trzy wznosz�ce si� kr�gi � parkietu, stolik�w i separes, jest najlepszy widok. Od czego� takiego musz� zacz��, by potem zanurzy� si� w ciemnych norach zakazanych kwarta��w ko�o Bl�cherplatz�; gdyby by� pijany, odpar�by: �bo tutaj s� naj�adniejsze dziwki, chc� je mie� � wszystkie naraz�. Racjonalista Eberhard Mock nie dopuszcza� my�li, �e kto� mo�e nad nim panowa�, nie chcia� przyzna� � w swym drobnomieszcza�skim sumieniu � �e w jego spodniach ukrywa si� bezwzgl�dny i kapry�ny demon. O swoim istnieniu przypomina� mu w�a�nie teraz.

Mock odstawi� od p�on�cego policzka zimn� butl� i stwierdzi�, �e konstatacja urody pracuj�cych tu dziewczyn jest g��boko prawdziwa. Wsta� i podszed� do schodk�w prowadz�cych na parkiet. Przechodz�c obok jednego separe, us�ysza�, jak pewna dama be�kotliwym i pewnym siebie g�osem powiedzia�a do kelnera: �Zawo�aj doro�karza!� Mock min�� separe, a do jego uszu dolecia�o uparte: �Chc� furmana! Teraz! Ju�!�, oraz odpowied� kelnera: �W tej chwili s�u�� szanownej pani�. Wszed� na parkiet. Czu� na sobie spojrzenia m�czyzn opieraj�cych �okcie na barierkach, pali�y go ogniskowe lornet i binokli nale��cych do dam w lo�ach, wabi�y go oczy fordanserek. Poprosi� do ta�ca jedn� z nich. By�a to drobna, smuk�a i rudow�osa dziewczyna o semickiej urodzie. Uchwyci� j� mocno. Pod cienkim materia�em sukienki czu� haftki biustonosza. Po kilku pomy�kowych krokach dziewczyna pomog�a mu z�apa� w�a�ciwy rytm. Nie na d�ugo. Mock nie mia� talentu do ta�ca. Po chwili zorientowa� si�, �e taneczne uzdolnienia jego partnerki s� r�wnie� niewielkie. Na szcz�cie orkiestra przerwa�a i utrudzeni muzykanci zanurzyli swe nosy w pienistym napoju. Dziewczyna sta�a bezradnie na �rodku parkietu i nie wiedzia�a, co ma ze sob� pocz��. Mock poca�owa� j� w r�k� i poda� jej rami�. Widzia� ironiczne u�miechy samotnych pijak�w i zdumione reakcje dam z l�. �Poca�owa� dziwk� w r�k� � prawie s�ysza� te szepty.

Dziewczyna uchwyci�a go delikatnie pod rami� i pozwoli�a si� doprowadzi� do jego stolika. By�a bardzo uleg�a i z wielk� przyjemno�ci� poch�ania�a zak�ski i napitki, kt�re jej Mock fundowa�. Zgadza�a si� ze wszystkim, co Mock powiedzia�. By�o to �atwe, poniewa� m�wi� niewiele i nie pyta� jej wcale o zdanie. Odruchowo przytakiwa�a g�ow�. Nie zgodzi�a si� jednak, gdy zaproponowa� jej wsp�ln� noc w hotelu. Zaprosi�a go do swojego pokoiku, kt�ry wynajmowa�a w domu obok.

2 IX 1919

Zwyk�y, szkolny dzie�. Obudzi�y mnie krzyki dzieci �piesz�cych do szko�y. Pr�bowa�em zasn��. Mimo ogromnego zm�czenia nie uda�o mi si�. Czasami tak si� dzieje. Jeste� nadludzko zm�czony i nie jeste� w stanie zasn��. Mo�e nie pozwala ci na to tw�j dajmonion. Jest po�udnie. Wychodz� do biblioteki miejskiej.

Wieczorem. Przet�umaczy�em dzi� kilkana�cie stron dzie�a Augsteinera. Napisane jest nie�atw� �acin�. Jakby jaki� duch przemawia� przez autora. Zdania urwane i niejasne. Cz�sto brakuje orzecze�. Mo�na na nie jednak spojrze� inaczej. S� to notatki uczonego, kt�rym brakuje gramatycznego blasku, przepe�nia je jednak blask prawdy. Augsteiner fascynuje mnie coraz bardziej. Wed�ug niego plato�skie idee to nic innego jak dusze. Nie jest to jednak prymitywna animizacja rzeczywisto�ci. Augsteiner dokonuje precyzyjnej dystynkcji dusz. Dzieli je z jednej strony na aktywne i pasywne, z drugiej na potencjalne i aktualne. Rzeczy maj� dusze pasywne � czyli zwyk�e odzwierciedlenia idealne, ludzie za� � dusze aktywne, czyli niezale�ne odzwierciedlenia idealne. Niezale�ne, to znaczy obdarzone mo�liwo�ci� abstrahowania. Mo�e si� ono odbywa� aktualnie i potencjalnie. Autor stawia pytanie, jak podmiot, czyli cz�owiek, mo�e wyabstrahowa� dusz� aktywn�, lecz niestety nie odpowiada na nie. W jego zawi�ym systemie epistemologicznym, przesi�kni�tym ideami Christiana Rosenkreuza (nic dziwnego, �yli w tym samym czasie!), brakuje cho�by lekkiego uk�onu w stron� spirytualizmu. Brak jakichkolwiek wskaz�wek operacyjnych: jak post�powa�, jak wyabstrahowa� dusz� z cz�owieka? Dzi� w nocy kierowa�em si� wskaz�wkami Gregoriusa Blockhusa i stara�em si� percypowa� dusze uchodz�ce z tych czterech cia� w chwili, kiedy obumiera�y. Post�powa�em zgodnie z tym, co Blockhus pisa�. Otworzy�em w tych cia�ach kana�y energetyczne, zniszczy�em blokady w stawach i u�o�y�em je tak, jak zaleca. Precyzyjnymi nak�uciami odebra�em oddech. Wed�ug Blockhusa nie mo�na nie percypowa� energii w takim st�eniu. Ja tej energii nie odczu�em. Ponios�em pora�k�. Nie wiem, czy dobrze zrozumia�em trudn� �acin� Augsteinera i wskaz�wki Blockhusa, kt�re tr�c� jakim� zabobonem. Jutro zn�w zasiadam do dzie�a Augsteinera. Mo�e nowe passusy b�d� nios�y informacje operacyjne. Mo�e Augsteiner porzuci w ko�cu sw� wynios�� mask� filozofa i przyjmie postaw� klasycznego spirytysty?

Wroc�aw, wtorek 2 wrze�nia 1919 roku, godzina si�dma rano

Na ma�ym podw�rku podwroc�awskiego Ksi�a, przy Plesserstrasse 24, panowa� poranny ruch. S�u��ca pastora Gerdsa wiesza�a na galeryjce po�ciel, dozorczyni, pani Bauert, pucowa�a drewniane schody prowadz�ce do warsztatu �lusarskiego mieszcz�cego si� na ty�ach ma�ego budynku. Z ust�pu wyszed� emerytowany listonosz, Konrad Dosche. Do jego st�p natychmiast przypad� ma�y rudy kundel i zacz�� okazywa� dzik� rado��. Smugi s�o�ca przecina�y podw�rko, skrzypia�a pompa, nad po�ciel� ubijan� mocarnymi d�o�mi s�u��cej pastora wznosi�y si� drobiny kurzu, na podw�rko wyszed� starszy pan. Sk�ra jego twarzy i d�oni by�a poorana g��bokimi bruzdami, oczy przekrwione, oddech �wiszcz�cy. Usiad� ci�ko na �awce i zagwizda� na rudego psiaka. Ten podbieg� do niego i zacz�� si� �asi�, �ypi�c co chwila wzrokiem na swojego pana. Dosche podszed� do starszego m�czyzny i poda� mu r�k�.

��Witam pana serdecznie, drogi panie Mock. � Z twarzy Doschego promieniowa�a rado��. � Jak si� spa�o?

��le � odpowiedzia� kr�tko Willibald Mock. � Co� nie dawa�o mi zasn��

��To chyba nieczyste sumienie � roze�mia� si� Dosche � kt�re pana gryz�o po wczorajszej partii szach�w�

��Co mam zrobi� � Willibald Mock potar� oczy, kt�rych obw�dki pokryte by�y grudkami ropy � �eby mi pan uwierzy�, �e nie przestawi�em tego go�ca, kiedy by� pan w klozecie?

��No dobrze, dobrze � Dosche uspokaja� przyjaciela, nie przestaj�c si� u�miecha�. � A jak tam pana syn? Wyspa� si� ju�? Ju� wsta�?

��W�a�nie idzie. � Ulga odmalowa�a si� na twarzy starego.

Przez podw�rko maszerowa� ra�no Eberhard Mock. Podszed� do ojca i poca�owa� go w policzek. Stary nie poczu� du�ego st�enia alkoholowej woni. Odetchn��. Eberhard poda� r�k� Doschemu. Zapad�o k�opotliwe milczenie.

��Id� w�a�nie do apteki � przerwa� je Dosche. � M�j pies ma rozwolnienie. Straszne rozwolnienie. Kupi� co� panom?

��Je�li pan tak mi�y, panie Dosche � odpar� ojciec � prosz� nam kupi� po drodze bochenek chleba od Malgutha. Koniecznie od Malgutha.

��Wiem, wiem, panie Mock. � Kiwn�� g�ow� Dosche i powiedzia� do swojego psa: � Ty tu zostajesz, Rot. Pod opiek� pana Mocka. Na podw�rku mo�esz sra�, ale nie pod �awk�!

Dosche ruszy� ku Rybnikerstrasse. Ojciec bawi� si� z Rotem. Mrucz�c, targa� go lekko za kark, a pies warcza� i wygina� si�, �api�c delikatnie z�bami za d�o� starego. Eberhard usiad� obok ojca i zapali� pierwszego papierosa. U�miechn�� si� do nocnych wspomnie�. U�wiadomi� sobie, �e nie zd��y� zapyta� dziewczyny o klient�w w sk�rzanych majtkach. Nic nie szkodzi � pomy�la� � wczoraj wieczorem by�em po pracy. Od dzisiejszego dnia rozpoczynam w�a�ciwe �ledztwo. Dzi� j� o to zapytam.

��Jest tak wcze�nie, a ojciec ju� nie �pi. � Wydmuchn�� dym prosto w s�o�ce.

��Starzy ludzie wcze�nie wstaj�. Nie w��cz� si� po nocy i �pi� we w�asnych ��kach.

��Wczoraj pi�em ma�o. Przez najbli�sze tygodnie prowadz� bardzo trudn� spraw�. Zosta�em oddelegowany do komisji morderstw. Ju� nie spisuj� dziwek. Powinien ojciec by� z tego zadowolony.

��Chlejesz i zadajesz si� z dziwkami. � Nie�wie�y poranny oddech starego owion�� go jak chmura. � O�eni�by� si�. M�czyzna powinien mie� syna, kt�ry podawa�by mu kufel piwa po pracy.

Mock po�o�y� r�k� na twardych ramionach ojca i opar� g�ow� o mur. Wyobrazi� sobie sielankow� scen�: oto jego przysz�y syn, Herbert Mock, podaje mu kufel piwa i odwraca si� z u�miechem do matki, kt�ra stoi obok pieca kuchennego. Kobieta kiwa z aprobat� g�ow�, chwali Herberta: �dobry synek, da� tatusiowi piwka�, i miesza w du�ym garnku stoj�cym na fajerkach. Jest wysoka i postawna, obfite piersi napinaj� czysty fartuch, sp�dnica dotyka jasnych wyszorowanych desek pod�ogi. Mock g�aszcze po w�osach ma�ego Herberta, podchodzi ku �onie i obejmuje j� wp�. Rude w�osy okalaj� jej delikatn� twarz, fartuszek jest fartuchem piel�gniarki, z garnka, w kt�rym gotuj� si� strzykawki, dochodzi smakowity zapach. Mock unosi pokrywk� i widzi wywar z ko�ci. �Ko�ci na klej do but�w� � s�yszy g�os ojca. Na powierzchni� wywaru wyp�ywaj� du�e kulki � ludzkie oczy.

Poczu� pieczenie na wardze, potrz�sn�� g�ow� i wyplu� niedopa�ek. Spod melonika sp�yn�a stru�ka potu. Rozejrza� si�. Wci�� siedzia� na �awce pod murem. Willibald gin�� ju� w bramie przelotowej. Mock wsta�, podni�s� � ku zadowoleniu dozorczyni � niedopa�ek i ruszy� za ojcem. Ten chcia� doj�� do domu, ale si� zm�czy�. Usiad� na �awce, pod by�ym sklepem rze�niczym swojego zmar�ego brata Eduarda. Ci�ko oddycha�. Rot przywarowa� ko�o niego i wywiesi� r�owy j�zyk. Mock podbieg� do ojca, dotkn�� jego r�ki i powiedzia�:

��Wyprowad�my si� st�d. Tutaj mnie dr�cz� koszmary. Od pocz�tku, kiedy odziedziczyli�my to mieszkanie po �mierci stryja Eduarda, dr�cz� mnie majaki senne, od pierwszej nocy w tym parszywym sklepie rze�niczym� Dlatego pij�, rozumie ojciec? Kiedy jestem pijany w pestk�, nic mi si� nie �ni�

��Ka�dy pijak ma jakie� wyt�umaczenie�

��To nie jest przewrotne t�umaczenie. Dzi� spa�em poza domem i nie mia�em z�ych sn�w, w og�le �adnych. A teraz, tylko tu przyszed�em, zdrzemn��em si� na chwil� i zn�w przy�ni�o mi si� co� z�ego�

��Rumianek i ciep�e mleko. To pomaga � mrucza� ojciec. Zacz�� spokojnie oddycha� i powr�ci� do swej ulubionej, poza gr� w szachy, czynno�ci: do przyjacielskiego dra�nienia Rota.

��Kupi� psa � powiedzia� cicho Mock. � Przeprowadzimy si� do centrum i ojciec b�dzie m�g� spacerowa� z psem po parku.

��Jeszcze czego! � Stary chwyci� psa za przednie �apy i z przyjemno�ci� s�ucha� jego warkotu. � Mia�by rozwolnienie jak Rot. Na pewno by nabrudzi� w domu� A zreszt� przesta� wygadywa� g�upoty. Id� do pracy. B�d� punktualny. Ci�gle kto� musi po ciebie przychodzi�, kto� ma ci przypomina�, �e czas do pracy� Zobacz no, zn�w przyjechali.

Mock obejrza� si� i zobaczy� Smolorza wysiadaj�cego z doro�ki. Nie spodziewa� si� po nim �adnych dobrych wie�ci. Intuicja go nie zawiod�a.

Wroc�aw, wtorek 2 wrze�nia 1919 roku, godzina �sma rano

Do prosektorium przy Auenstrasse nie dochodzi� ha�as uliczny, nie dociera�y promienie silnego wrze�niowego s�o�ca, nie snu� si� dym i zapach ognisk palonych na pobliskich brzegach Odry, ko�o mostu Przepustkowego. W kr�lestwie doktora Lasariusa panowa�a cisza przerywana jedynie zgrzytem w�zk�w wioz�cych cia�a i zalega�a wo� podobna do woni wygotowanej marchwi. Nikt tutaj jarzyn nie gotowa�. Z kulinariami mog�o si� kojarzy� jedynie ostrzenie no�y.

Tak by�o i teraz. Asystent doktora Lasariusa naostrzy� n�, zbli�y� si� do le��cego na kamiennym stole nieboszczyka i dokona� ci�cia � od obojczyka a� po ow�osienie �onowe. Sk�ra rozesz�a si� na boki, ukazuj�c warstw� pomara�czowego t�uszczu. M�hlhaus poci�gn�� gwa�townie nosem, Smolorz wybieg� z prosektorium szybkim krokiem i stoj�c przed budynkiem, otworzy� szeroko usta, by wci�gn�� jak najwi�cej powietrza. Mock sta� na pode�cie, na kt�rym zwykle gromadzili si� studenci medycyny, wpatrywa� si� w otwarte cia�o i ch�on�� informacje podawane przez patologa swojemu asystentowi.

��M�czyzna, wiek oko�o sze��dziesi�ciu pi�ciu lat � us�ysza� Mock i zobaczy�, jak asystent wpisuje t� informacj� pod nazwiskiem �Hermann Ollenborg�. � Wzrost sto sze��dziesi�t centymetr�w, waga siedemdziesi�t kilogram�w. Woda w p�ucach. � Lasarius z cichym chrz�stem ostrza odci�� rozd�te i twarde p�aty p�uc i ma�ymi no�yczkami dokonywa� ci��. � O, widzi pan � ukaza� Mockowi suchy mi��sz i wod� wyp�ywaj�c� z oskrzeli � to typowe dla �mierci w wyniku utoni�cia.

Asystent Lasariusa podni�s� nieco czaszk� zmar�ego, zanurzy� czubek no�a za jego uchem i dokona� kolejnego ci�cia. Chwyci� nast�pnie naci�t� sk�r� na potylicy i bia�aw� b�on� i naci�gn�� obie warstwy na oczy, kt�rych nie by�o. Zosta�y bowiem wyk�ute.

��Niech pan pisze � zwr�ci� si� do niego Lasarius. Krew powoli wype�nia�a jam� w ciele. � Krwotok wewn�trzny do prawej jamy op�ucnowej. Na p�ucach ci�cia zadane ostrym narz�dziem�

Nogi i r�ce trupa zacz�y podrygiwa�. Asystent Lasariusa pi�owa� czaszk�, wprawiaj�c w ruch le��ce cia�o. Mock prze�kn�� lin� i wyszed� na zewn�trz. M�hlhaus i Smolorz stali z odkrytymi g�owami w porannym wrze�niowym s�o�cu i patrzyli przed siebie na ceglaste budynki wydzia�u medycznego uniwersytetu i na li�cie ��kn�ce na starym platanie. Mock zdj�� melonik, poluzowa� dopinany ko�nierzyk i podszed� do nich.

��W�dkarz znalaz� cia�o pod �luz� szczytnick� � powiedzia� M�hlhaus i wyci�gn�� fajk� z kieszeni surduta, kt�rego anachronizm by� obiektem drwin ca�ego Prezydium Policji.

��Znaleziono przy nim jak�� kartk� o mnie albo do mnie? � zapyta� Mock.

���B�ogos�awieni, kt�rzy nie widzieli, a uwierzyli�.

��M�hlhaus trzyma� w wyci�gni�tej d�oni szczypczyki, a w nich tkwi�a kartka, zwyk�a, z zeszytu w kratk�. Wcisn�� na nos binokle, przybli�y� j� do oczu i czyta� dalej:

���Mock, przyznaj si� do b��du, przyznaj, �e uwierzy�e�. Je�li nie chcesz zobaczy� wi�cej wy�upanych oczu, przyznaj si� do b��du�. � Poda� kartk� Mockowi. � Czy zna� pan tego cz�owieka, Mock?

��Tak, to informator policyjny, niejaki Ollenborg. � Mock wsun�� na d�o� r�kawiczk� i przygl�da� si� uwa�nie kawa�kowi papieru. Pismo by�o krzywe i powyginane, jakby je odrysowywa� analfabeta. � Zna� dobrze �rodowisko i stosunki panuj�ce w porcie. Wczoraj go przes�uchiwa�em w �sprawie czterech marynarzy�.

��Pismo inne � wtr�ci� Smolorz. � Inne ni� wczoraj.

��Macie racj�. � Mock spojrza� z uznaniem na Smolorza.

��Kartka przy �czterech marynarzach� zapisana by�a r�wnym kaligraficznym pismem przez kogo�, kto chodzi� do szko�y. Ta przy Ollenborgu jest zapisana nier�wno, niechlujnie i�

��To mo�e znaczy�, �e tekst pisa�y same ofiary. Kt�ry� z �marynarzy� chodzi� do gimnazjum� Wyja�nijcie mi co�, Mock. � M�hlhaus nape�nia� wszystkie kana�y oddechowe tytoniem, aby zabi� wo� prosektorium. � Sk�d si� wzi�li�cie tutaj? Mnie powiadomi� dy�urny Pragst. Zakaza�em mu m�wi� o tym zg�oszeniu komukolwiek. O morderstwie wiedzieli tylko w�dkarz, Pragst i ja. To jest bardzo dziwne � zamy�li� si� na kilka sekund. � Wczoraj cia�a znaleziono kilka godzin po zab�jstwie. Dzisiaj tak samo. Mo�e ci ch�opcy wczoraj i w�dkarz dzisiaj zostali jako� pokierowani przez morderc� Trzeba by ich dok�adnie przes�ucha�

��Smolorz, poka�cie no panu komisarzowi � Mock odsun�� si�, by przepu�ci� skrzypi�cy w�zek z cia�em popychany przez pot�nego sanitariusza � to, co dzisiaj do mnie przysz�o�

��List w skrzynce Prezydium Policji � wyduka� Smolorz. � W nocy kto� wrzuci�. Do asystenta kryminalnego Mocka. W kopercie to. � Podsun�� M�hlhausowi pod nos kartk� wyrwan� z zeszytu do matematyki.

��Nawet mi tego nie czytajcie. � M�hlhaus z w�ciek�o�ci� wsysa� powietrze do gasn�cej fajki. � Wiem, co tam jest.

��Na kartce z koperty s� takie same s�owa jak na kartce przy zw�okach Ollenborga � mrukn�� Mock. � Opr�cz tego kr�tki dopisek �miejsce znalezienia zw�ok � �luza szczytnicka�. On sam nam m�wi, gdzie zostawia trupy.

Wroc�aw, wtorek 2 wrze�nia 1919 roku, godzina za dziesi�� dziewi�ta rano

Do sali odpraw komisji morderstw Prezydium Policji wpada�y promienie upalnego wrze�niowego s�o�ca. Z ruchliwej Schuhbr�cke wznosi� si� ku bezchmurnemu niebu stukot ko�skich kopyt, zgrzyt tramwaj�w i prychanie automobili. W�skimi chodnikami sun�li gimnazjali�ci. Ka�dy z nich ni�s� teczk� pod pach� albo oplataj�cy zeszyty pasek przerzucony przez rami�. P�dzili ku gmachowi gimnazjum �w. Macieja, by zd��y� na drug� godzin� lekcyjn�. Niekt�rzy ich koledzy marudzili, stali pod pomnikiem �w. Jana Nepomucena i rzucali kamieniami w p�kaj�ce �upiny kasztan�w. Jaki� zirytowany wo�nica pokrzykiwa� na interesant�w Wy�szego S�du Krajowego, kt�rzy t�umnie wtargn�li na ulic�. Do gimnazjalist�w zbli�y� si� starszy m�czyzna w meloniku i zbeszta� ich surowo. Pewnie rektor, pomy�la� M�hlhaus. Zamkn�� okno i z �alem wr�ci� ze �wiata wspomnie� szkolnych. Spojrza� na ponure, zm�czone i poirytowane oblicza swoich podw�adnych. Poczu� przyp�yw zniech�cenia. Nie chcia�o mu si� m�wi� do tych t�pych skacowanych ryj�w. Nie wiedzia�, jak zacz��.

��Panie komisarzu � Mock wybawi� go z k�opotu zagajenia. � Mo�e pan tych wszystkich ludzi zwolni� ze �sprawy czterech marynarzy�. Oni nie s� potrzebni do jej prowadzenia�

��To ja decyduj�, Mock � powiedzia� wolno M�hlhaus � kto b�dzie ze mn� pracowa� przy tej sprawie.

��Tak jest, panie komisarzu.

��A tak dla ciekawo�ci � komisarz zn�w podszed� do okna, lecz ju� go nie otworzy� � dlaczego s�dzi pan, �e �wszyscy s� niepotrzebni�? I co to znaczy �wszyscy�? Wszyscy opr�cz pana? To mia� pan. na my�li, co, Mock?

��Tak, to mia�em na my�li.

��Prosz� to wyja�ni�!

��Morderca, jak ju� ustalili�my, chce, bym wyzna� jaki� b��d. Zabija w tym celu czterech ch�opak�w z workami na jajcach. Ma to by� zab�jstwo spektakularne. Takie, �eby o nim m�wiono w ca�ym mie�cie i �ebym ju� nigdy nie m�g� spokojnie zasn��. �eby na zawsze do mojego m�zgu wdar� si� obraz czterech zabitych ch�opak�w z wyd�ubanymi oczami.

��To ju� wiemy, Mock � odezwa� si� znudzony Reinert.

��Zamknij si�, przyjacielu. To nie twoje nazwisko ten bydlak wypisuje w swoich li�cikach.

��Nie przeszkadzajcie asystentowi kryminalnemu Mockowi, Reinert � warkn�� M�hlhaus. � Niech m�wi dalej.

��Smolorz zauwa�y� s�usznie � Mock wpatrywa� si� uwa�nie w twarz Reinerta, przez kt�r� przechodzi�y fale z�o�ci � �e morderca b�dzie dalej zabija�, je�li nie wyznam swojego b��du. I by�, niestety, dobrym prorokiem. Panowie, ofiary nie maj� ze sob� nic wsp�lnego�

��Owszem maj� � Kleinfeld zabra� g�os po raz pierwszy. � S� jako� zwi�zane z wod�. Pierwsi czterej s� marynarzami lub pseudo-marynarzami. Byli to, jak zaproponowa� pan Mock, wyuzdani bywalcy dom�w publicznych. Jest jaki� pow�d, dla kt�rego oddaj� si� rozpu�cie w marynarskich czapkach na g�owie i w sk�rzanych woreczkach na jajach. Nast�pna ofiara to stary marynarz, tajny wsp�pracownik policji. Sami marynarze, jedni nieprawdziwi, inni prawdziwi.

��Nie wiem, jak pan chcia� uzasadni�, Mock � M�hlhaus nie odni�s� si� do wypowiedzi Kleinfelda � swoj� osobliw� propozycj�, aby wszyscy, opr�cz pana, odeszli z ekipy �ledczej. Nie interesuje mnie zreszt� pana uzasadnienie. Ja nikogo nie zwolni� i nie ode�l� do innych spraw. Panowie, jest nas teraz o�miu. � Spojrza� na swoich ludzi i g�o�no ich policzy�. � Holst, Pragst, Rohs, Reinert, Kleinfeld, Smolorz i Mock. O�miu, i tak pozostanie. A teraz do rzeczy� � podszed� do tablicy obrotowej i pod s�owami napisanymi wczoraj przez Mocka: �niewierny Tomasz = Mock, Chrystus = morderca, zamordowani marynarze = znak dla Mocka�, dopisa�: �W kt�rym burdelu morderca spotka� czterech marynarzy?� � Tym si� zajmie pan Smolorz. Jako cz�onek komisji obyczajowej zna wszystkie domy publiczne w tym mie�cie. Pomoc� b�d� panu s�u�y� moi wypr�bowani ludzie: Holst, Pragst i Rohs. � Komisarz napisa� poni�ej: �Ostatnie chwile Ollenborga�. � A tym zajm� si� panowie Kleinfeld i Reinert. W pi�tek widz� wszystkich pan�w w tym pokoju o godzinie dziewi�tej rano. To tyle na dzisiaj.

��A ja? � zapyta� Mock. � Czym mam si� zaj��?

��Chod�my, Mock � powiedzia� M�hlhaus. � Kogo� panu przedstawi�.

Wroc�aw, wtorek 2 wrze�nia 1919 roku, godzina dziewi�ta wieczorem

Doktor Kaznicz by� asystentem profesora Hoenigswalda. Specjalizowa� si� w psychologii eksperymentalnej i mieni� si� uczniem Freuda i Wernickego. Prowadzi� na Uniwersytecie Wroc�awskim wyk�ady i �wiczenia z psychoanalizy. Te ostatnie mia�y charakter eksperyment�w na studentach. Z do�wiadcze� tych wyci�ga� uniwersalne wnioski, co niekt�rych z�o�liwc�w ze �wiata naukowego sk�oni�o do stwierdze�, �e �psychologia uprawiana przez doktora Kaznicza jest nauk� o studentach�. Jego wnikliwe pytania, cz�sto dotycz�ce zachowa� intymnych, najpierw mocno zirytowa�y Mocka. P�niej � rozumiej�c, �e nie mo�e dopu�ci� do dalszych ofiar � nie broni� si� i wyzna�, co wiedzia� o ludziach, kt�rych kiedykolwiek spotka� w �yciu i z kt�rymi wszed� w jakikolwiek kontakt, o ile taki kontakt m�g� u tych ludzi wywo�a� ch�� odwetu. Nie wspomnia� nawet s�owem o Wircie, Zupitzy i o piel�gniarce z kr�lewieckiego szpitala Mi�osierdzia Bo�ego. Asystent Kaznicza wszystko dok�adnie zapisywa� w grubym kajecie i b�aga� swojego mistrza wzrokiem o cho� jedno akceptuj�ce skini�cie g�ow�. Mistrz nie szafowa� jednak �adnymi gestami wobec swojego wsp�pracownika, a g�ow� kiwa� jedynie wtedy, kiedy Mock prezentowa� co �mielsze wyznania z dzieci�stwa i m�odo�ci. U�miecha� si� wtedy zach�caj�co i wypowiada� jedno i to samo s�owo: �rozumiem�.

Mock s�ysza� to s�owo wyra�nie, nawet kiedy le�a� w swojej niszy sypialnej i ca�owa� butelk� koniaku. Obejmowa� j� i obdarza� czu�o�ci�, jakiej od niego nie zazna�a dot�d �adna kobieta, poza tymi z jego my�li i roje�, poza piel�gniark� � Kr�lewca, kt�ra nie wiadomo, czy w og�le istnia�a. Za kotar� ojciec uk�ada� si� do snu na trzeszcz�cym ��ku, a w niszy syn pie�ci� kochank�-gorza�k�. �Rozumiem�, us�ysza� Mock i przypomnia� sobie co ciekawsze fragmenty psychologicznego wywiadu, jaki odbywa� z nim, przez osiem godzin, doktor Kaznicz. Zapami�ta� m�dre spojrzenie psychologa i jego lekki u�miech w g�szczu czarnej brody, kiedy Mock opowiada� o dr�czeniu przez niego na dziedzi�cu wa�brzyskiej podstaw�wki t�ustego Ericha Huhmanna. Dwunastoletni Mock wraz z innymi dzie�mi wbija palce w brzuch i piersi Huhmanna. Ten kuli si�, szarpie, wygina, pod sk�r� jego policzk�w rozszerzaj� si� ceglaste plamy, krew wyp�ywaj�ca z nosa barwi przypinany uczniowski ko�nierz, porz�dnie wyprasowany przez matk�. Erich Huhmann pada na kolana w�r�d krzak�w okalaj�cych dziedziniec, Erich Huhmann b�aga o lito��, Erich Huhmann b�aga niebiosa o ognisty miecz zemsty, Erich Huhmann wbija szpile w cia�a zamordowanych marynarzy.

Mock uzna� za absurdaln� my�l, �e t�usty Huhmann, mszcz�c si� na nim za dawne poni�enia, m�g�by gdzie� przenosi� cia�a zabitych i �ama� im ko�ci. Ludzie si� zmieniaj� � pomy�la� � m�niej�, staj� si� silni, podsycaj� dawn� nienawi��. Nie zwracaj�c uwagi na zrz�dzenie ojca, kt�remu nie dawa�o zasn�� trzeszczenie synowskiego ��ka, si�gn�� do wisz�cej na krze�le marynarki i wyj�� z niej notes. Poci�gn�� pot�ny �yk alkoholu i zapisa� nazwisko Huhmanna.

�Rozumiem�, Mock us�ysza� ponownie g�os doktora Kaznicza i przypomnia� sobie jeszcze jedno dzisiejsze zwierzenie. Gimnazjalista Eberhard Mock myje kolb� i prob�wk�, a potem zasiada do kamiennego sto�u w gabinecie chemicznym. Dosta� najwy�sz� not� za udowodnienie, �e sole niekt�rych metali ci�kich w reakcji str�ceniowej nie rozpuszczaj� si� w wodzie. Zawistne spojrzenia. Cia�o nie znajduje oparcia, r�ce wachluj� na boki, buty sun� do przodu po posadzce, d�o� chwyta si� deski, na kt�rej stoj� odczynniki, p�ka szk�o, rozlewa si� �mierdz�ca ciecz, g�owa uderza o kant krzes�a, odsuni�tego dla �artu przez Karla Gienckego. Potem Mock widzi siebie wal�cego na o�lep desk�: jej czubek jak szpic zag��bia si� w g�ow� Gienckego, struga krwi na szyi z�o�liwego ucznia. Giencke traci przytomno��, Giencke w szpitalu, Giencke na w�zku inwalidzkim, Giencke ju� chodzi, �jak ten Giencke �miesznie chodzi!�

I przedtem chodzi� �miesznie � pomy�la� Mock, wsuwaj�c nogi w sk�rzane kapcie � nic si� nie zmieni�o. Wyszed� z niszy w koszuli nocnej, na kt�r� narzuci� pikowany szlafrok. W r�ku trzyma� butelk� koniaku. Podni�s� klap� w rogu pokoju i zszed� do dawnego sklepu rze�niczego. Spojrza� na mosi�n� kratk� odp�ywow�, przykucn�� ko�o niej i nas�uchiwa� pisku szczur�w. Niczego nie us�ysza�. Nast�pnie usiad� na ladzie i przy�o�y� do ust butelk�. Po kilku �ykach obwi�za� jej szyjk� sznurkiem i schowa� do rury �ciekowej, kt�r� przykry� kratk�. Ojciec nie znajdzie butelki i jej nie wyleje. Potem wszed� po schodach na g�r�. Zamkn�� klap�, my�l�c o szczurach, kt�re czasami widzia� na parterze. Usiad� ci�ko na ��ku i zgasi� �wiec�. By� pewien, �e zaraz opadnie go pijacki sen: mocny, g�sty i wolny od koszmar�w. Dobrze, �e nic mu nie powiedzia�em o moich snach, ma�o przychylnie pomy�la� o m�drych oczach doktora Kaznicza i zasn��. Jego przypuszczenia by�y s�uszne. Nic mu si� nie �ni�o.

2 IX 1919

Heureka! Chyba znalaz�em wskaz�wk� operacyjn�, kt�rej tak szuka�em. Dzisiaj natrafi�em na bardzo ciekawy passus u Augsteinera. Jest to cytat z listu Pliniusza M�odszego. W gimnazjum czytali�my jeden list Pliniusza M�odszego � b�ahy, uroczy i wakacyjny. By�o to pod koniec roku szkolnego, po ca�orocznej lekturze obezw�adniaj�co trudnego i nudnego jak flaki z olejem Liwiusza. Ten list by� dla nas wytchnieniem, je�li jakikolwiek tekst �aci�ski mo�e by� wytchnieniem, a nie tylko � nieludzko doskona�� gimnastyk� m�zgu. By�a to pi�kna opowie�� o ch�opcu p�ywaj�cym na delfinie. Nie wiedzia�em, �e ten�e Pliniusz pisa� r�wnie� o duchach. Przytoczmy najwa�niejsze fragmenty tego listu w moim topornym przek�adzie:

�By� w Atenach dom du�y i przestronny, lecz zgubny i okryty z�� s�aw�. W ciszy nocnej rozlega� si�, najpierw jakby z oddali, nast�pnie coraz bli�ej, szcz�k �elaza � a je�liby� dok�adniej si� ws�ucha� � �oskot kajdan. Wkr�tce potem ukazywa�a si� zjawa: chudy starzec ze sko�tunion� brod� i naje�onymi w�osami, brudny i wycie�czony. Mia� �a�cuchy na r�kach i kajdany na nogach. Id�c, potrz�sa� nimi.

Przera�eni mieszka�cy bezsennie sp�dzali straszne i ponure noce. Za bezsenno�ci� sz�a choroba, za wzrastaj�c� wci�� trwog� � �mier�. Tak�e we dnie, chocia� duch odchodzi�, pami�� o nim dr�czy�a domownik�w. Zdawa�o im si�, �e widmo ci�gle jeszcze snuje si� przed ich oczami � strach n�ka� ich d�u�ej ni� jego przyczyna. Niezamieszkany zatem i skazany na opuszczenie dom oraz wszystko, co w nim by�o, sta�o si� jakby w�asno�ci� owego straszyd�a. Budynek zosta� wystawiony na sprzeda� � je�li kto�, nie�wiadomy tak wielkich nieszcz��, zechcia�by go kupi� lub wynaj��.

Przyby� w tym czasie do Aten filozof Atenodor, przeczyta� zawiadomienie o kupnie lub wynaj�ciu. Zaintrygowany nisk� cen� o wszystko dok�adnie si� wypyta� i poznawszy ca�� prawd� � niemniej, a mo�e tym bardziej � wynaj�� tajemniczy dom.

Gdy zacz�� zapada� zmierzch, rozkaza� pos�a� sobie w przedniej cz�ci domu, za��da� tabliczek do pisania, rylca i �wiat�a. Swoj� rodzin� za� umie�ci� w wewn�trznych pomieszczeniach. Stara� si� zaj�� my�li, oczy i r�k� wy��cznie pisaniem, po to, aby �adne widma, o kt�rych s�ysza�, oraz niepotrzebne l�ki nie powsta�y w bezczynnym umy�le. Na pocz�tku wsz�dzie panowa�a cisza, lecz nied�ugo da� si� s�ysze� szcz�k �a�cuch�w i �oskot poruszanych kajdan. Filozof nie podni�s� wzroku, nie od�o�y� rylca i pozostawa� g�uchy na ha�asy. One za� nasili�y si� i s�ycha� je by�o ju� na progu, ju� wewn�trz pokoju�

Spojrza�, zobaczy� i rozpozna� widziad�o, o kt�rym mu opowiadano. Upi�r sta� i kiwa� palcem tak, jakby chcia� przywo�a� do siebie Atenodora. Ten jednak si�gn�� zn�w po rylec i woskowe tabliczki. Tymczasem duch dalej brz�cza� kajdanami ju� prawie nad g�ow� pisz�cego filozofa. Atenodor zn�w spojrza� na niego � �w dawa� takie same znaki jak wcze�niej. Wsta� zatem, uni�s� �wiec� i pod��y� za widmem. Sz�o ono wolnym krokiem, wlok�c za sob� ci�kie �a�cuchy. Skr�ciwszy na podw�rze domu, nagle rozp�yn�o si� w powietrzu. � Atenodor zosta� sam. Narwa� troch� li�ci i trawy � oznaczy� nimi miejsce, w kt�rym znik�a zjawa.

Nast�pnego dnia poszed� do urz�du i za��da�, by rozkopano podw�rze dok�adnie w tym miejscu. Znaleziono oplecione �a�cuchami ko�ci � nagie i ogryzione. Tylko one zosta�y; cia�o z biegiem czasu zgni�o w ziemi. Szcz�tki zebrano i oficjalnie pogrzebano. Od tego wydarzenia duchy przesta�y � na szcz�cie � n�ka� ten dom�.

Jaki wniosek p�ynie z lektury tekstu Pliniuszowego? Element duchowy w cz�owieku mo�e zosta� wyabstrahowany i potem percypowany poprzez nakaz powrotu, kt�ry musi zosta� odpowiednio zaprogramowany. Mo�e to jest spos�b na przestrzenne uaktywnianie wi�zek energii duchowej? Zobaczymy. Dokona�em eksperymentu, czas zweryfikuje jego wyniki. Jak to zrobi�em? Odizolowa�em tego cz�owieka i zmusi�em go do pisemnego przyznania si� do cudzo��stwa. Jest to dla niego straszne wyznanie, poniewa� jest on do szcz�tu przesi�kni�ty mieszcza�sk� moralno�ci�. Przyprowadzi�em tego cz�owieka w wiadome miejsce p�n� noc�. By� zakneblowany i zwi�zany. Uwolni�em jego praw� d�o�. Przywi�za�em go do krzes�a. Wtedy jeszcze raz mu kaza�em zdementowa� to, co wcze�niej napisa�, i obieca�em, �e jak b�dzie mi pos�uszny, to dam ten drugi list jego �onie. Gor�czkowo co� nabazgra�. Zabra�em mu drugi, dementuj�cy list i wsun��em do kratki odp�ywowej. Widzia�em jego w�ciek�o�� i b�l. �Ja tu wr�c�, m�wi�y jego oczy. Wtedy wynios�em tego cz�owieka do powozu i pojechali�my. Potem go zabi�em i zostawi�em tam, gdzie niechybnie zostanie znaleziony. Jego duch wr�ci i skieruje uwag� mieszka�c�w ku kratce odp�ywowej.

Wroc�aw, �roda 3 wrze�nia 1919 roku, godzina druga po po�udniu

Lekarz chor�b p�ciowych, doktor Cornelius R�htgard, przyjmowa� pacjent�w w �rody w swoim pi�ciopokojowym mieszkaniu na Landsbergstrasse 8 przy Parku Po�udniowym. Mieszkanie to zajmowa�o ca�e pierwsze pi�tro wolnostoj�cej kamienicy, jego okna wychodzi�y zatem na cztery strony �wiata. Za oknami jednej z dwu �azienek rozci�ga� si� widok na park. W�a�nie podziwia�a go m�oda kobieta, kt�ra po gruntownym badaniu wci�ga�a na siebie dessous o bardzo d�ugich nogawkach. Doktor R�htgard siedzia� w gabinecie i zapisywa� owej kobiecie salwarsal. U�miecha� si� pod nosem, wspominaj�c jej �arliwe zapewnienia, �e w ci�gu ostatniego roku, czyli od momentu �mierci jej m�a na wojnie, nie odby�a z nikim aktu p�ciowego. Stan jej zdrowia wskazywa� wyra�nie na co� zupe�nie innego, a termin ostatniego i fatalnego w skutkach oddania si� wspomnianej czynno�ci doktor R�htgard m�g� ustali� z dok�adno�ci� co do kilku dni. Udaj�c, �e wierzy w jej przysi�gi, lekarz odprowadzi� j� do drzwi. Potem wr�ci� do gabinetu i wyjrza� na ulic�. Jego pacjentka podesz�a do eleganckiego daimlera, parkuj�cego pod latarni�. Nie wsiad�a do samochodu, lecz wyra�nie podenerwowana t�umaczy�a co� osobie siedz�cej wewn�trz auta. R�htgard wiedzia�, co b�dzie dalej, ju� prawie s�ysza� ryk w�ciek�o�ci zara�onego i pisk opon ruszaj�cego gwa�townie automobilu.

Us�ysza�by ten d�wi�k z ca�� pewno�ci�, gdyby nie ha�asy i fortepianowa kakofonia dochodz�ce z salonu, s�siaduj�cego z gabinetem. Otworzy� gwa�townie drzwi do salonu i jego oczom ukaza� si� osobliwy widok. Przy fortepianie siedzieli jacy� dwaj m�odzie�cy i walili na cztery r�ce w delikatne klawisze, na kt�rych jego zmar�a kilka lat temu �ona malowa�a krystaliczne pejza�e �Wariacji Goldbergowskich� i wykonywa�a precyzyjne ci�cia ze zbioru �Das wohltemperierte Klauier�. Przy fortepianie skaka�a obj�ta wp� przez jakiego� draba c�rka doktora R�htgarda, dziewi�tnastoletnia Christel. I ona, i jej partner stroili g�upie miny, z kt�rych wynika�o, �e barbarzy�skie akordy sprawiaj� im niewys�owion� przyjemno��.

R�htgard poci�gn�� nosem i poczu� wo� potu, kt�rej nienawidzi� na r�wni z wszami dr�cz�cymi go jeszcze przed rokiem na froncie wschodnim i z kr�tkami bladymi, kt�re sia�y spustoszenie w cia�ach jego pacjent�w. Wo� potu by�a mocno wyczuwalna i jej �r�d�o szybko zlokalizowa� � ciemne plamy pod pachami jednego z grajk�w. Ci szybko zauwa�yli doktora i wstali, k�aniaj�c si� uprzejmie. Tancerz przerwa� swe podrygi, skin�� g�ow� i strzeli� z obcas�w. Christel sta�a jeszcze u�miechni�ta i zar�owiona od ruchu, kt�ry jedynie �lepiec m�g�by nazwa� ta�cem. Doktor R�htgard nie by� ani �lepy, ani pozbawiony zmys�u powonienia. Tote� jego reakcja by�a gwa�towna.

��Co to za ta�ce Hotentot�w? � krzykn��. � Co to za ryki dzikich zwierz�t? �egnam pan�w! Ale ju�!

��Papo, przepraszamy. � Christel by�a przestraszona jego gwa�town� reakcj�. � Po prostu troch� si� wyg�upiali�my�

��Milcz, prosz�. � Doktor nie m�g� oddycha�. � I udaj si� do swojego pokoju. A pan�w �egnam! Czy mam dwa razy powtarza�?

M�odzie�cy ulotnili si� szybko w odr�nieniu od woni, kt�r� wydzielali. R�htgard otworzy� okno i z ulg� zaczerpn�� wie�ego powietrza przesyconego zapachem p�nego lata. Usiad� w fotelu i spojrza� na Christel. By�a zupe�nie niepodobna do jego �ony. C�rka nie mia�a tego ciep�a, mi�kko�ci i krucho�ci, kt�re tak kocha�. Christel by�a buntownicza, wysportowana, kanciasta, silna i niezale�na. Prawdopodobnie ju� zdeflorowana, pomy�la� z b�lem, wyobra�aj�c j� sobie pod samcem o ostrym zapachu.

��Christel � powiedzia� naj�agodniej, jak m�g� � salon to nie cyrk. Jak mog�a� pozwoli� tym �mierdz�cym Hererom na niszczenie fortepianu, na kt�rym gra�a twoja matka?

��A co by papa powiedzia� � prychn�a � gdyby jeden z tych dzikus�w zosta� papy zi�ciem?

Nie czekaj�c na odpowied�, wysz�a do swojego pokoju, a R�htgard zas�pi� si� i zapali� cygaro. Rozejrza� si� po salonie, by znale�� ukojenie w pi�knie swojego mieszkania, kt�re z pe�nym umeblowaniem wynajmowa� od roku za spor� sum� tysi�ca marek miesi�cznie. Pi�� pokoi i dwie �azienki. Ksi�gi sprzed stu lat. Obrazy z osiemnastego wieku. Tureckie dywany i arabskie kobierce. A w�r�d tych dzie� sztuki jego wysportowana, mleczna c�rka z t�pym bykiem, kt�ry jedyne, co potrafi, to zwali� si� pomi�dzy jej roz�o�one nogi. R�htgard pali� cygaro i przechadza� si� po mieszkaniu. Musia� z kim� porozmawia�. Przypomnia� sobie, �e opr�cz c�rki, s�u��cej i niego samego kto� jeszcze jest w drugiej �azience. Kto�, do kogo ma pe�ne zaufanie. Zapuka� do drzwi �azienki i � s�ysz�c gromkie �prosz�!� � wszed� do �rodka. W wannie, kt�rej dno wy�o�one by�o prze�cierad�em, le�a� dobrze zbudowany brunet z papierosem w z�bach. By� to asystent kryminalny Eberhard Mock.

Wroc�aw, �roda 3 wrze�nia 1919 roku, godzina trzecia po po�udniu

Mock i R�htgard siedzieli przy szachownicy i snuli misterne strategie debiutu. Mock uni�s� piona z E4 i postawi� go na E6.

��Ty to masz dobrze, Ebi � mrukn�� R�htgard, przesuwaj�c piona z B7 na B5. � Po wczorajszym pija�stwie nie poszed�e� do pracy� I nic z�ego ci� za to nie spotka�

��By�em w pracy. Kr�cej ni� zwykle. Przez pi�� godzin poza rozmow� z psychologiem nic nie robi�em. To si� wi��e ze spraw�, kt�r� prowadz�. � Mock si� zas�pi�. � Nie b�d� o tym m�wi�. Powiedz mi � o�ywi� si� nagle � czy to, z czym do ciebie przyszed�em, to co� gro�nego? Czy z�apa�em co� od tej dziewczyny?

��Sw�dzenie bez �adnych dodatkowych symptom�w � doktor u�miechn�� si� � nic nie znaczy. Mo�e by� jedynie rozpaczliwym wo�aniem o higien�.

��Gdyby� mieszka� tam, gdzie ja � Mock wprowadzi� w ruch skoczka � te� nie sk�ada�by� codziennie danin Hygiei.

��adnie powiedziane. � R�htgard zmarszczy� czo�o. � A jak tam twoje ofiary dla Hypnosa?

��le sypiam � Mock straci� ochot� na mitologiczne �onglerki. � Mam koszmary. Dlatego pij� albo zadaj� si� z ladacznicami. Kiedy jestem zalany, nie �ni mi si� nic. Kiedy jestem z jak�� dziwk�, nie �pi� w domu. A koszmary mam tylko w nim. Niestety, nie mog� si� z niego wyprowadzi�, bo ojciec nie chce. Tam mieszkaj� jego dwaj jedyni przyjaciele: emerytowany listonosz i pies listonosza.

��Przepraszam, �e mieszam si� w nie swoje sprawy, ale czemu nie poprosisz Franza, by cho� na jaki� czas wzi�� ojca do siebie?

��Ojciec ma trudny charakter. Irmgard, �ona Franza � jeszcze trudniejszy� Przecie� j� znasz. Cicho i grzecznie wysysa krew z mojego brata. Franz pije, a m�j dziesi�cioletni bratanek, Erwin, ci�gle choruje. To wszystko wyja�nia.

��Tak, wszystko jasne. � R�htgard zaatakowa� skoczka go�cem. � Wiesz co, Ebi? My�la�em o twoich koszmarach i przysz�o mi do g�owy proste rozwi�zanie. Nie jedz kolacji i powstrzymaj si� na jaki� czas od kobiet. Ja przestrzegam diety wegetaria�skiej, nie jem w og�le wieczorem i jestem wstrzemi�liwy seksualnie. Dziwisz si�? W moim zawodzie to nietrudne. Widzia�em troch� syfilitycznych �on. Poza tym jestem od ciebie o siedem lat starszy. Zobaczymy, czy b�dziesz takim ogierem w wieku lat czterdziestu trzech� Je�li ju� mam jakie� sny, s� to tylko przyjemne marzenia o tre�ci erotycznej. A, jeszcze jedno� Nie b�dziesz musia� si� martwi� �adnym sw�dzeniem i moczy� si� w mojej wannie. Wiesz, ile p�ac� str�owi za podgrzewanie wody? � U�miechn�� si�. � A teraz m�w szczerze: ile zjad�e� wczoraj wieczorem?

��Du�o. � Mock zagrozi� go�cowi bocznym pionem. � Faktycznie du�o. Ale ja nie mog� zasn��, kiedy jestem g�odny.

��No to nie �pij. Nie b�dziesz mia� koszmar�w. � Medyk zamy�li� si� g��boko. � Tak czy inaczej, pozb�dziesz si� koszmar�w sennych, kiedy zaczniesz inaczej �y�.

��Nie wierz� w to � Mock poczu� niepok�j o swojego skoczka � �e koszmary mam z przejedzenia�

��To nie jest kwestia wiary. � R�htgard milcza� d�u�sz� chwil� i zastanawia� si� nad decyduj�cym ciosem. � Udowodni� ci, ile mo�e zdzia�a� w�a�ciwa dieta. Ale najpierw musisz sam uwierzy�, �e koszmary senne maj� pocz�tek w twych przeci��onych i ci�ko pracuj�cych jelitach. Przekonam ci� o tym, je�li b�dziesz mi pos�uszny. � Zada� decyduj�cy mocny cios. � Poddajesz si� czy jeszcze walczysz?

��M�wisz o szachach czy o twojej terapii g�od�wkowej?

��O jednym i drugim.

Mockowi nie chcia�o si� gra� i na znak poddania po�o�y� kr�la na szachownicy.

Wroc�aw, �roda 3 wrze�nia 1919 roku, godzina dziesi�ta wieczorem

W sali tanecznej hotelu �Kr�l W�gierski� w jednym z dyskretnych separes ober zbiera� ogromne zam�wienie. Sk�ada� je szpakowaty elegancki m�czyzna, kt�rego szczup�a sylwetka mog�aby wskazywa� na zupe�nie inne upodobania �ywieniowe ni� te, kt�re ober zapisywa� w swoim s�u�bowym notesie. Drugi m�czyzna � milcz�cy i m�odszy o kilka lat od zamawiaj�cego � kiwa� g�ow�, akceptuj�c kulinarne decyzje swojego towarzysza.

��Tak, jak ci m�wi�em, Eberhardzie � powiedzia� zamawiaj�cy, odprawiaj�c kelnera niedba�ym gestem. � Najpierw cz�� bolesna terapii. Wiesz, jak odzwyczaja si� m�odocianych palaczy od na�ogu? Ka�e si� im wci�gn�� dym do p�uc i zakaszle�. Spr�buj to zrobi�, no spr�buj�

Eberhard zaci�gn�� si� papierosem i zakaszla�. Poczu� b�l w p�ucach, a do ust nap�yn�a mu gorzka ��. Oddycha� przez d�u�sz� chwil� zadymionym powietrzem, a papieros dopala� si� w wielkiej popielnicy. Orkiestra gra�a fokstrota, na parkiecie dwie zgrabne fordanserki ta�czy�y same ze sob�, miga�y �ar�wki doko�a sceny, a samotni i podstarzali m�czy�ni kolejnymi kieliszkami wyzwalali w sobie odwag� do ta�ca i do rozpusty. Spoza zasuni�tych kotar l� dochodzi�y chichoty i posapywania � �pewnie damy wci�gaj� nosem bia�y proszek�, powiedzia� kelner do kelnera. W lo�y Eberharda rozlega� si� charkot � �pewnie si� dusi jaki� astmatyk�, odpar� kelner kelnerowi.

��Daj spok�j, Cornelius � wyst�ka� Eberhard. � Ale mnie urz�dzi�e��

��W ten spos�b poczu�e� wstr�tny smak tytoniu � powiedzia� Cornelius, przygl�daj�c si� fordanserkom. � Ale nie ten na��g chcemy u ciebie zniszczy� Chcemy wyeliminowa� u ciebie na��g kolacyjny, wieczorne poch�anianie g�r mi�sa� Dzisiaj do�wiadczysz na w�asnej sk�rze, a w�a�ciwie na w�asnej w�trobie strasznych skutk�w ob�arstwa. Tw�j m�zg odbierze sygna�y od utrudzonych trzewi i odpowie tym, czym mo�e ci� skarci� � sennym koszmarem� Mock, jeste� teraz g�odny?

��Jestem w�ciekle g�odny. � Mock w�o�y� d�o� do popielnicy i wcisn�� niedopa�ek w kupk� sypkiego popio�u. � Zrobi�em tak, jak kaza�e�. Nie jad�em nic od popo�udniowej kawy i ciastek u ciebie.

��No to jedz teraz do woli, do syta. � Cornelius obserwowa�, jak kelner zastawia st� przek�skami. � Przypomnij sobie nasze rozmowy w okopach pod Dyneburgiem. Nie rozmawiali�my wtedy o niczym innym� Tylko o jedzeniu� O kobietach nie mieli�my odwagi� Nie znali�my si� jeszcze tak dobrze. � Cornelius uj�� za smuk�� szyjk� litrow� karafk� w�dki i nape�ni� kieliszki. � Godzinami potrafi�e� opisywa� �l�skie rolady, ja odwzajemnia�em si� charakterystyk� fl�dry po krzy�acku, kt�ra tak smakowa�a �redniowiecznym rycerzom.

Mock wla� w siebie piek�cy strumie� cytryn�wki Krsinsika i zanurzy� n� w gruby sze�cian mas�a przystrojony ga��zkami pietruszki. Posmarowa� nim kromk� pszennego chleba, po czym wdar� si� widelcem w delikatne wn�trze galaretki z n�ek. Prostopad�o�cienne i romboidalne bry�y galarety, w kt�rych zastyg�y �semki jajka, z�bki czosnku i pasma wieprzowiny, gin�y w ustach Mocka. Kiedy prze�kn��, dotkn�� widelcem kraw�dzi obu pustych kieliszk�w, wywo�uj�c szlachetny d�wi�k.

��Zack, zack � powiedzia� Mock, patrz�c na oleist� konsystencj� zamro�onej, nalewanej przez siebie cytryn�wki � twoje zdrowie R�htgard. Zdrowie fundatora.

Potem opr�ni� kieliszek, trzymaj�c go za kruch� stopk�, i zabra� si� do sma�onych �ledzi le��cych na pod�u�nym p�misku w ka�u�y octowej marynaty. Z rado�ci� rozgniata� z�bami ich p�aty, ciesz�c si� z tego, �e rozmi�k�e od octu o�ci s� gi�tkie i nieszkodliwe.

��Tak by�o � dwie setki w�dki wyra�nie zaznaczy�y si� w g�osie R�htgarda. � O kobietach rozmawiali�my znacznie p�niej. Kiedy ju� si� nie wstydzili�my w�asnych uczu�. Kiedy�

��Poznali�my, czym jest przyja��. � Mock zaskrzypia� widelcem o pusty p�misek i rozpar� si� wygodnie na kanapie. � Kiedy zrozumieli�my, �e w �wiecie szrapneli, od�amk�w, robactwa tylko ona ma sens. Nie ojczyzna, nie zdobywanie kolejnych przycz�k�w barbaricum, lecz kole�e�stwo�

��Nie b�d� taki patetyczny, Mock, m�j stary kamracie. � R�htgard u�miechn�� si� na widok dw�ch kelner�w, kt�rzy ustawiali na stole srebrne p�miski przykryte kopu�ami ozdobionymi dwug�owym or�em austriackim. � Patrz � tu podni�s� przykrycie i najwyra�niej mia� zamiar nasadzi� je sobie na g�ow� � takie nosili�my he�my�

Mock roze�mia� si� dono�nie, widz�c, jak gor�ca, �ciekaj�ca spod przykrycia kropla t�uszczu toczy si� na kark R�htgarda. Kiedy ten uderzy� si� gwa�townie w to miejsce, jak po ugryzieniu komara, Mock nape�ni� puste kieliszki, zwi�kszaj�c stopniowo odleg�o�� pomi�dzy butelk� a naczyniem. Ostatnie krople wpad�y do kieliszka z odleg�o�ci niemal dziesi�ciu centymetr�w.

��Patos to najgorsze t�o tego, co prze�yli�my w ci�gu tych dw�ch lat. � R�htgard wsta� i zasun�� kotary w ich lo�y. � T�o fa�szywe. Przyja�� i kole�e�stwo nie rodz� si� w obliczu �mierci. Wtedy nie. ma przyjaci�. Ka�dy stoi sam przed �mierci� i �mierdzi ze strachu. Nasze kole�e�stwo cementowa�o si� w codziennym upokorzeniu, w codziennej pogardzie, jakiej do�wiadczali�my. Wiesz, kiedy to zrozumia�em?

��Kiedy? � zapyta� Mock, podnosz�c pokrywy p�misk�w.

��Kiedy musieli�my sra� na rozkaz. � R�htgard przerwa�, by stukn�� si� z Mockiem i prze�kn�� gryz�cy p�yn. Jego prze�yk podo�a� temu z trudem. � Przychodzi� kapitan Mantzelmann i kaza� jednocze�nie sra� ca�emu plutonowi. Nawet mnie, sanitariuszowi. Wtedy, kiedy on decydowa�, by� czas na sranie. Kucali�my w okopach, a lodowaty wiatr siek� nas po ty�kach. Mantzelmann wyznacza� czas srania. Szkoda, �e nie wyznaczy� nam czasu umierania. Mock, do jasnej cholery! � krzykn��. � Tylko nas dw�ch jest na tym �wiecie! Ty i ja!

��Cicho, nie pij wi�cej. � Mock zawi�za� pod szyj� wykrochmalon� serwet�. � Nie jesz kolacji, to nie mo�esz du�o pi�. Trzy setki w zupe�no�ci wystarcz�.

Na talerzu Mocka wyl�dowa�y cztery zarumienione szyje g�sie. Pokroi� ten specja� w plastry, a nast�pnie pouk�ada� je na chrupi�cych talarkach ziemniak�w. W otoczce g�siej sk�ry zamkni�ty by� farsz z cebuli, w�tr�bki i g�siego smalcu. Mock na�o�y� na te piramidy mi�kkie pier�cienie duszonej cebuli i przypu�ci� zmasowany atak. Jad� powoli i metodycznie. Najpierw zanurza� sztu�ce w p�misku, w kt�rym grube kawa�y pieczeni wieprzowej p�ywa�y w g�stym zawiesistym sosie podbitym m�k� i �mietan�. Na nabity na widelec kawa�ek pieczeni nak�ada� ziemniaczano-drobiowy pag�rek. Po poch�oni�ciu tej skomplikowanej kompozycji nasuwa� na widelec, jak na szufl�, warstw� kapusty zasma�anej ze skwarkami. Talerze powoli pustosza�y.

��O kobietach rozmawiali�my p�niej. � R�htgard zapali� papierosa. � Kiedy Ruscy zaczynali �piewa� swoje dumki. Wtedy my wpatrywali�my si� w rozgwie�d�one niebo i ka�dy z nas my�la� o ciep�ych kobiecych cia�ach, o mi�kkich piersiach, o g�adkich udach�

��Corneliusie, przesta� fantazjowa�. � Mock odsun�� puste talerze, zapali� papierosa i lun�� z karafki kolejne dwa strza�y. � Opowiadali�my sobie nie o kobietach, lecz o kobiecie. Ka�dy z nas o jednej kobiecie. Ja opowiada�em ci o swoim romantycznym ideale, o tajemniczej, rudow�osej i nieznanej Lorelei z kr�lewieckiego szpitala, ty natomiast m�wi�e� tylko o�

��Mojej c�rce, Christel. � R�htgard wypi�, nie czekaj�c na Mocka. � O mojej ma�ej ksi�niczce Christel, kt�ra teraz kokietuje m�czyzn, kt�ra rozsiewa wok� siebie zapach rui�

��Daj spok�j. � Mock teraz poczu� dotkliwe pragnienie. Odsun�� kotar�, aby przywo�a� kelnera z pienistym kuflem.

��Twoja ma�a ksi�niczka jest ju� doros�� pann� i powinna wyj�� za m��.

R�htgard zrzuci� marynark�, a nast�pnie zacz�� rozpina� kamizelk�.

��Mock, bracie! � krzykn��. � Nasza przyja�� jest jak przyja�� Patroklosa i Achillesa! Zamie�my si� na kamizelki jak bohaterowie Homerowi na zbroje!

M�wi�c to, R�htgard zrzuci� kamizelk� i ci�ko usiad�. Po chwili sp�yn�� na� sen czarny, brat �mierci. Mock wyszed� z lo�y i zacz�� rozgl�da� si� za kelnerem. Zamiast niego ujrza� pijany u�miech dziewczyny o semickiej urodzie, kt�ra ko�ysa�a si� na parkiecie � samotna, z torebk� wisz�c� na szyi. Widzia� te� rozlan� w�dk�, poplamione obrusy, bia�y py� kokainy, zauwa�y� jakiego� �o�nierza, kt�ry pod szynelem chowa� ulotki, widzia� swojego przyjaciela, doktora R�htgarda, kt�ry niegdy� w mie�cie nad Prego�� uratowa� mu �ycie. Strzeli� z palc�w i pojawi� si� m�ody kelner.

��B�d� tak dobry � Mock z trudem wypowiada� sylaby i przerzuca� banknoty w pugilaresie � i sprowad� doro�k� dla mnie i dla mojego przyjaciela� A potem pom� mi go tam zanie��

��Nie mog� tego uczyni�, wielmo�ny panie � powiedzia� ch�opak, chowaj�c do kieszeni banknot dziesi�ciomarkowy � poniewa� nasz dyrektor, pan Bilkowsky, nie pozwala wynajmowa� fiakr�w. Ich konie zanieczyszczaj� chodnik przed lokalem. Dla wa�nych go�ci � a do takich nale�y szanowny pan, ju� drugi raz widz� szanownego pana, wczoraj i dzisiaj, i jego przyjaciel � sprowadzamy automobil� W�a�nie niedawno szofer przyjecha� pod nasz lokal i chyba wci�� jest wolny�

M�ody kelner znikn��. Mock wr�ci� do separe, zap�aci� za kolacj� oberowi, a potem d�ugo zawi�zywa� trzewiki, w kt�rej to czynno�ci bardzo mu przeszkadza� brzuch wyd�ty przez ci�kostrawne specja�y. Sapi�c i ci�ko dysz�c, odtransportowa� doktora R�htgarda do pi�knego opla, kt�rego dach ozdabia�a chor�giewka z austriackim or�em i nazw� hotelu �Kr�l W�gierski�. Automobil ruszy� przez miasto. Noc by�a ciep�a. Wroc�awianie szykowali si� do snu. Tylko jeden z nich szykowa� si� do spotkania z upiorami.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, godzina druga w nocy

Wiatr wydyma� firank� w otwartym oknie. Mock siedzia� przy stole i przys�uchiwa� si� pochrapywaniu ojca. Za oknem, na kwadratowym podw�rku snop �wiat�a z gazowej latarni o�wietla� pomp�, przy kt�rej sta�a s�u��ca pastora Gerdsa i przeci�ga�a si� leniwie, wpatruj�c si� z u�miechem w okno Mocka. Potem pog�aska�a rami� pompy i przylgn�a do niego ca�ym cia�em. Pompa zagra�a w�r�d nocy zardzewia�� pie��. Woda la�a si� do wiaderka, a s�u��ca pastora u�miecha�a si� nadal do okna Mocka, hu�taj�c si� na d�wigni ramienia. Kiedy wiaderko by�o ju� pe�ne, zsun�a si� ni�ej i ukucn�a, trzymaj�c si� r�kami g�rnej cz�ci ramienia pompy. Koszula nocna napi�a si� na jej po�ladkach. Spomi�dzy nich wystawa� uchwyt pompy. Raz jeszcze zerkn�a z u�miechem w okno asystenta kryminalnego, wzi�a wiaderko i ruszy�a w stron� bramy przelotowej. Mock nas�uchiwa�. Wiaderko stukn�o o oszklon� witryn� dawnego sklepu rze�niczego. Dzwonek brz�kn�� bardzo delikatnie. Na schodach Mock us�ysza� lekkie kroki. Wsta� i przyjrza� si� �pi�cemu twardo ojcu. Potem cicho wszed� do swej niszy sypialnej, po�o�y� si� na ��ku i zadar� koszul� nocn� a� na pier�. Czeka� w napi�ciu. Zaskrzypia�a klapa w pod�odze. Czeka�. Skrzyd�o okna, targni�te wiatrem, uderzy�o o �cian�. Huk. Klapa w rogu pokoju uderzy�a g�ucho o pod�og�. Ojciec mrukn�� co� przez sen. Mock wsta�, aby zamkn�� okno, i wtedy us�ysza� to, czego si� obawia�. Ze schod�w spada�o blaszane wiadro. Ka�dy stopie� wydobywa� z niego przenikliwy d�wi�k. Puste wiadro zazgrzyta�o na p�ytkach piaskowca i wpad�o w ka�u��.

��Musisz si� tak t�uc, do jasnej cholery? � Ojciec otworzy� oczy i natychmiast je zamkn��. Przewr�ci� si� na drugi bok i zachrapa�.

Mock skuli� si�, aby ukry� swe podniecenie, okry� si� na powr�t koszul� nocn� i � id�c na palcach � podszed� do klapy. Wiedzia�, jak j� otwiera�, �eby nie skrzypia�a. Tyle razy to robi�, kiedy wraca� pijany i nie chcia� wys�uchiwa� ojcowskiego: �chlejesz i chlejesz�. Uchyli� klap� i spojrza� w czelu�� rze�niczego sklepu. Lekkie kroki na schodach. Z czarnego kwadratu wy�oni�a si� g�owa i szyja. Resztki wypomadowanych w�os�w u�o�one by�y w misterny lok. Szyj� oplata�a �uskowata egzema. G�owa odchyli�a si� do ty�u, aby ukaza� zastyg�� czerwon� law�, kt�ra wyp�yn�a z oczu. Usta otworzy�y si� i wyplu�y ba�k� krwi. Za ni� pojawi�y si� inne i p�ka�y bezg�o�nie. Dyrektor Julius Wohsedt wygl�da� o wiele mniej korzystnie ni� podczas chrzcin statku �Wodan�. Mock odsun�� si� gwa�townie od klapy i potkn�� o koszyk z drewnem. Machaj�c r�kami, zrzuci� butl� nafty.

��Ebi, obud� si� do cholery! � Ojciec potrz�sa� jego ramieniem. � Patrz, co zrobi�e�!

Eberhard rozejrza� si� doko�a. Siedzia� w�r�d skorup rozbitej butli. Na nogach i po�ladkach czu� pieczenie kilku ranek. Na powierzchni nafty wi�y si� nitki jego krwi. Klapa by�a zamkni�ta.

��Chyba jestem lunatykiem, ojcze � wychrypia�, wyrzucaj�c z siebie wo� czterech setek w�dki.

��Chleje i chleje. � Stary machn�� r�k� i pocz�apa� do ��ka. � Posprz�taj to, bo �mierdzi i nie da mi spa�. Trzeba b�dzie wietrzy�. � Otworzy� okno i spojrza� w niebo. � Jeste� pijakiem, a nie lunatykiem. Dzisiaj nie ma ksi�yca, idioto. � Ziewn�� i wlaz� w ciep�y schron ko�dry.

Mock wsta�, zdj�� wisz�c� na �cianie apteczk�, kt�r� jego ojciec w�asnor�cznie skonstruowa�, wprowadzaj�c si� do tego mieszkania. ��eby nie przyczepi� si� �aden inspektor � argumentowa� wtedy stary. � Ka�dy warsztat powinien mie� apteczk�. Tak m�wi prawo pracy�. Wbijaj�c gwo�dziki w jasne deski, nie chcia� nawet s�ysze�, �e to mieszkanie nie jest warsztatem rzemie�lniczym, a on sam ju� dawno nie jest szewcem.

Mock pozbiera� od�amki butli, zdj�� koszul� nocn� i wytar� ni� pod�og�. Nagle poczu� przenikliwe zimno. Nic dziwnego � pomy�la� � przecie� jestem nagi. Narzuci� na siebie stary p�aszcz, kt�ry mu s�u�y� podczas zimowych wyj�� do wychodka, z kuchni wzi�� wiec� wtopion� w �elazny lichtarz i otworzy� klap�. Poczu� mrowienie na plecach. W s�abej po�wiacie stoj�cej przed sklepem latarni widzia� stopnie schod�w. Pusto i ciemno. Przeklinaj�c pod nosem w�asn� boja�liwo��, o�wietla� sobie drog� �wieczk�. Na dole nie by�o ani wiadra, ani �ladu rozlanej wody. Mock ukucn�� i przyjrza� si� kratce odp�ywowej w pod�odze. Nas�uchiwa� szczurzych pisk�w. Nic. Cicho. Po �cianie przesun�� si� cie�. Mock poczu� przyp�yw adrenaliny, zje�y�y mu si� w�osy i zacz�� si� poci�. Przez Plesserstrasse przeszed� listonosz Dosche ze swoim psem o rozregulowanych kiszkach. Mock poczu� podmuch zimnego wiatru. Nagle przypomnia� sobie w�asn� babk� Hildegard�, kt�ra w puchowej pierzynie upatrywa�a remedium na wszystko. W wypucowanej kuchni w Wa�brzychu otula�a pierzyn� ma�ego Franza i ma�ego Eberharda, m�wi�c: �Schowajcie g�owy pod pierzyn�. W pokoju zimno. A tam, gdzie zimno, s� z�e duchy. To znak od nich�.

Mock usiad� na ladzie i otworzy� apteczk�. Zwil�y� kawa�ek waty wod� utlenion� i przy w�t�ym �wietle �wiecy wytar� ni� trzy ranki na swym udzie i po�ladku. Potem wsta� i zbli�y� si� do kratki odp�ywowej. Podwa�y� paznokciem jedn� z p�ytek i przesun�� j�, ods�aniaj�c kwadratow� dziur�. Mock zna� remedium na wszystko � na z�e duchy i na zimno. To remedium chowa� pod p�ytk�. Poczu� w d�oni znajomy kszta�t p�askiej butelki. Wyci�gn�� j�, nie u�ywaj�c �wiecy, kt�ra dopala�a si� na ladzie. T� czynno�� potrafi� wykona� nawet po ciemku. W dziurze us�ysza� szelest. Czy�by szczur?, przemkn�o mu przez my�l. Podni�s� lichtarz. W g��bi tkwi� pognieciony papier. Kartka w kratk�, wydarta z zeszytu od matematyki. Podni�s� j� w kierunku p�omienia. Zacz�� czyta�. By�y rzeczy na tym �wiecie, na kt�re Mock nie zna� lekarstwa.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, godzina czwarta rano

Mock siedzia� obok Smolorza w dwuosobowym, zadaszonym gigu, zrobionym przed laty na zam�wienie policji w fabryce powoz�w Hermanna Lewina, i b�ogos�awi� solidno�� robotnik�w budowlanych k�ad�cych bruk na Kaiser-Wilhelm-Strasse. Dzi�ki ich dobrze wykonanej pracy nie musia� trzyma� si� za brzuch i przeklina� swojego ob�arstwa, jak to robi� od godziny � od momentu kiedy po znalezieniu listu Juliusa Wohsedta w kratce odp�ywowej dawnego sklepu Eduarda Mocka na wp� ubrany wybieg� na ulic� i z�apa� doro�k�. Wypite w nocy cztery setki w�dki zosta�y zneutralizowane przez g�ry t�ustego jad�a i nie powinny � w zaprawionym w alkoholowych bojach ciele Mocka � burzy� si� i pieni�. A jednak da�y zna� o sobie, kiedy fiakier p�dzi� wyboistymi ulicami Ksi�a Ma�ego, gwa�townie skr�ca�, hamowa� i kiedy w ko�cu stan�� na dobre, poniewa� stara szkapa po�lizgn�a si� na mokrej kostce brukowej i upadaj�c, z�ama�a dyszel. Mock, prze�ywaj�c �o��dkowe katusze, dotar� w ko�cu do komisariatu XV rewiru przy Ofenerstrasse 30, zadzwoni� do adwokata, pana Maxa Gr�tzschla, kt�ry, przeklinaj�c nocne telefony, zszed� kilka pi�ter ni�ej, by przekaza� wiadomo�� swojemu s�siadowi Kurtowi Smolorzowi. Mock po�yczy� z komisariatu s�u�bowy bicykl, na kt�rym zawi�z� sw�j wype�niony o�owiem brzuch na Schuhbr�cke, do Prezydium Policji. Tam na ko�le dwuosobowej szybkiej bryczki stoj�cej na dziedzi�cu czeka� na niego wo�nica, Kurt Smolorz.

W ci�gu tych dw�ch nocnych godzin Mock nie mia� czasu, by jeszcze raz przeczyta� list, kt�ry znalaz� w kanalizacji swego domu. R�ce mia� albo zaj�te roztrz�sionym brzuchem, albo kierownic� bicykla. Teraz, kiedy Smolorz bardzo umiej�tnie powozi� po zroszonych ciep�ym deszczem kostkach bruku, Mock m�g� jeszcze raz przeczyta� osobliwy tekst.

�Do Eleonore Wohsedt, Schenkendorfstrasse 3. Ta �winia ma na g�owie kaptur kata� � Mock podni�s� kartk� do oczu i trudem odczytywa� po�pieszne bazgro�y. Zadania nie u�atwia�y mu pasy �wiat�a i cienia przesuwaj�ce si� po kartce, kiedy pow�z mija� latarnie stoj�ce wok� Kaiser-Wilhelm-Platz. �Nie pozna�bym go. Torturowa� mnie. Zmusi�, abym si� przyzna�, �e jestem cudzo�o�nikiem. To nieprawda, moja droga �ono, Eleonoro. List, kt�ry od niego dostaniesz, by� wymuszony. Nie mam i nigdy nie mia�em kochanki. Kocham tylko Ciebie. Julius Wohsedt�.

Zbli�ali si� do skrzy�owania z K�rassierstrasse. Po obu jej stronach bieg�y szerokie jezdnie, a mi�dzy nimi by� chodnik obsadzony z obu stron klonami i platanami. Ten rodzaj arteryj komunikacyjnych wyl�g� si� w zmilitaryzowanych umys�ach niemieckich architekt�w, kt�rzy �w pas zieleni zaprojektowali z my�l� o konnych przeja�d�kach oficer�w. W�a�nie taki pot�nie zbudowany je�dziec w mundurze kirasjer�w jecha� przez ulic� po�wi�con� jego formacji. Z wyra�n� z�o�ci� przepu�ci� rozp�dzon� bryczk�, rzucaj�c Mockowi nieprzyjazne spojrzenie. Mock jednak tego nie dostrzeg�, poniewa� by� zbyt zaj�ty obserwacj� grupki pijak�w, kt�rzy wysypali si� z knajpy ukrytej w podw�rzu za farbiarni� Kellinga. Kilku m�czyzn przypatrywa�o si� b�jce dw�ch kobiet, kt�re ok�ada�y si� torebkami. Mock kaza� Smolorzowi zatrzyma� si�. Kobiety przesta�y si� bi� i spojrza�y na policjant�w. Ironicznie i wyzywaj�co. Przez warstw� pudru pokrywaj�c� twarz jednej z nich wykluwa�y si� ig�y porannego zarostu. Mock machn�� r�k� i kaza� Smolorzowi jecha� dalej, by po skr�cie w prawo, w Schenkendorfstrasse, zarz�dzi� post�j. Smolorz przywi�za� lejce do latarni i zadzwoni�. Niepotrzebnie. W wielkim roz�wietlonym elektryczno�ci� domu nikt nie spa�. A z ca�� pewno�ci� nie spa�a pani Eleonora Wohsedt. Otulona kraciastym pledem sta�a w towarzystwie dw�ch s�u��cych przed wej�ciem i wpatrywa�a si� bezradnie we wchodz�cych po schodach policjant�w. Kamerdynerzy byli gotowi do odparcia ataku. W oczach mieli �yczliwo�� kobry. Pani Wohsedt ca�a si� trz�s�a. W we�nianym kocu i bez sztucznej szcz�ki wygl�da�a na przekupk�, kt�ra zaraz zacznie przytupywa�, by odp�dzi� zimno. Wrze�niowy poranek by� ch�odny i krystaliczny.

��Policja kryminalna. � Mock podsun�� pani Wohsedt legitymacj� pod nos i wpatrywa� si� przez kilka sekund w �agodniej�ce oblicza s�u��cych. � Asystent Mock i wachmistrz Smolorz.

��Tak czu�am. Wiedzia�am, �e panowie przyjd�. Stoj� tak od dw�ch dni i czekam na niego � powiedzia�a pani Wohsedt i rozp�aka�a si�. Cicho i obficie. Jej pot�ne i mi�kkie cia�o wt�rowa�o oczom. Poci�gaj�c nosem, zgarnia�a palcami �zy i wciera�a je w sk�r� skroni. W g�owie Mocka pojawi�a si� nagle my�l, kt�ra by�a tak obrzydliwa i absurdalna, �e poczu� wstr�t do samego siebie. Szybko j� wypar�.

��Czemu nie zg�osi�a pani zagini�cia m�a, je�li znikn�� przedwczoraj? Dok�d m�g� p�j��? � Mockowi wci�� ta obrzydliwa my�l nie dawa�a spokoju.

��On czasami nie wraca�. Wychodzi� wieczorem na spacer z nasz� suczk� i jecha� z ni� do stoczni. Pracowa� w biurze przez ca�� noc i przychodzi� do domu na obiad nast�pnego dnia. Przedwczoraj wyszed� na spacer z psem � alt obni�y� si� do szeptu � oko�o sz�stej po po�udniu. I nie wr�ci� na obiad�

��Jakiej rasy jest pies? � zapyta� Smolorz.

��Bokserka. � Pani Wohsedt �ciera�a ostatnie �zy. Mock wyobrazi� sobie scen�: ma�a dziewczynka bawi si� z dwiema suczkami bokserkami, a za przepierzeniem na �elaznym ��ku igraj� ze sob� pokryci egzem� ludzie � t�usty, tr�jfa�dzisty kark Wohsedta spoczywa mi�dzy kszta�tnymi piersiami Johanny.

��Czy to jest pismo pani m�a? � Mock pokaza� jej kartk�, kt�r� znalaz� w �cieku. Teraz spoczywa�a ona mi�dzy arkuszami przezroczystej sztywnej kalki. � Niech pani przeczyta, tylko prosz� dotyka� kartki przez kalk�.

Pani Wohsedt w�o�y�a okulary i zacz�a czyta�, poruszaj�c zapadni�tymi ustami. Po chwili jej oblicze rozja�ni�o si�.

��Tak, to jego pismo � powiedzia�a cicho i nagle krzykn�a z rado�ci�: � Ja mu ufa�am! Ja mu ufa�am i nie zawiod�am si�! Wi�c to, co napisa� w tamtym li�cie, to nieprawda�

��W jakim li�cie? � zapyta� Mock.

��W tym, co dosta�am dzisiaj. � Pani Wohsedt zacz�a si� kr�ci� w k�ko. � To nieprawda, nieprawda�

��Prosz� si� uspokoi�. � Mock chwyci� j� za ramiona i spojrza� gro�nie na kamerdyner�w gotowych do skoku.

��W tym, w tym. � Wyj�a spod pledu kopert�, wyrwa�a si� z r�k Mocka i dalej wirowa�a w ta�cu rado�ci. Na jej szyi ods�oni�a si� �uskowata egzema.

��Macie r�kawiczki, Smolorz � Mock zapali� pierwszego dzisiaj papierosa � to we�cie ten list od pani Wohsedt i g�o�no przeczytajcie.

���Moja droga �ono � Smolorz uczyni�, co mu kazano. � Mam kochank�, kt�r� utrzymuj�. Mieszka ona na Reuscherstrasse��

���List, kt�ry od niego dostaniesz, by� wymuszony � g�os pani Wohsedt przechodzi� w �piew. � Nie mam i nigdy nie mia�em kochanki. Kocham tylko Ciebie. Julius Wohsedt�.

���Mo�esz to �atwo sprawdzi� � czyta� dalej Smolorz. � Ma egzem� tak� jak ja. Julius Wohsedt�.

��Kiedy pani dosta�a ten list? � zapyta� Mock.

��Oko�o �smej. � Usta pani Wohsedt wykrzywi�y si� w podk�wk�. Najwyra�niej dosz�a do passusu o torturach. � Czeka�am na Juliusa na tarasie. Niepokoi�am si�, �e jeszcze go nie ma.

��Przyszed� listonosz i da� pani list?

��Nie, do parkanu zbli�y� si� jaki� obdartus na bicyklu. To on rzuci� kopert� na �cie�k�. Potem szybko odjecha�.

��Panie Mock � Smolorz nie pozwoli� szefowi zada� pytania o wygl�d �obdartusa�. � Tu jest co� jeszcze�

Mock spojrza� na pokratkowan� kartk� papieru. Przesun�� czubkiem j�zyka po szorstkim podniebieniu i poczu� silne pragnienie. Z jego organizmu uwalnia�y si� lekkie opary alkoholu, g�owa wci�ga�a ci�kie kwasy kaca.

��Umiecie m�wi�, Smolorz? � zasycza� Mock. � Po choler� mi to pokazujecie? Przecie� przed chwil� to przeczytali�cie.

��Nie wszystko. � Jasna i piegowata twarz Smolorza zar�owi�a si�. � Na odwrocie co� jeszcze�

��No to czytajcie to, do cholery!

��B�ogos�awieni, kt�rzy nie widzieli, a uwierzyli. Mock, przyznaj si� do b��du, przyznaj, �e uwierzy�e�. Je�li nie chcesz zobaczy� wi�cej wy�upanych oczu, przyznaj si� do b��du�. � Smolorz spurpurowia�. � Jest tu jeszcze dopisek: �Park Po�udniowy�.

��A nie m�wi�am, a nie m�wi�am � pani Wohsedt wydobywa�a wysokie �piewne d�wi�ki. � Przecie� m�wi�am panom, �e wyszed� z psem do Parku Po�udniowego�

��D�ugo ju� spaceruje � mrukn�� Smolorz, a Mock zacz�� wypiera� z ca�ych si� obrzydliw� my�l, kt�ra za�wita�a mu w g�owie.

Wyszli z domu dyrektora portu i zaj�li miejsca w bryczce. Kiedy ruszyli w stron� Kaiser-Wilhelm-Strasse, Smolorz powiedzia� do Mocka:

��Mo�e to g�upie, panie Mock, ale nie dziwota, �e dyrektor mia� inn�.

Mock milcza� i nawet sam przed sob� nie chcia� si� przyzna�, �e oto zosta�a zwerbalizowana owa obrzydliwa my�l, kt�ra dr�czy�a go od momentu, kiedy ujrza� pani� Wohsedt.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, godzina pi�ta rano

W Parku Po�udniowym by�o o tej porze zupe�nie pusto. W alejce prowadz�cej od strony Kaiser-Wilhelm-Strasse pojawi�a si� kobieca posta� w d�ugiej sukni. Obok niej drepta� i szarpa� si� na boki du�y pies. Zimny, blador�owy blask bogini Eos wyostrzy� obraz: g�ow� kobiety okrywa� czepek, a jej cia�o nie sukienka, lecz d�ugi p�aszcz, spod kt�rego wymyka�y si� troczki nocnej koszuli. Sz�a �wawym krokiem, nie pozwalaj�c psu zatrzyma� si� na d�u�ej i zrealizowa� podstawowego celu, jaki mu przy�wieca� podczas porannych spacer�w. Min�a staw i przebieg�a w podskokach po k�adce. Jej ruchy przy�pieszy� widok stoj�cego pod drzewem m�czyzny w kaszkiecie. Przypad�a do niego i rzuci�a mu si� w ramiona. Pozostawiony sam sobie brodacz monachijski z ulg� przyj�� decyzj� swej pani. M�czyzna podkr�ci� w�sa, odwr�ci� kobiet� i podci�gn�� jej nocn� koszul�. Kobieta pochyli�a si�, opar�a si� r�kami o drzewo i z ulg� stwierdzi�a, �e nie pali si� �adne �wiat�o w ogromnym budynku hotelu i restauracji �Park Po�udniowy�. Nagle pies warkn��. Cz�owiek w kaszkiecie przerwa� rozpinanie spodni i rozejrza� si� dooko�a.

Oko�o pi��dziesi�ciu metr�w od nich przedziera�o si� przez krzaki dw�ch m�czyzn. Obaj mieli meloniki na g�owach i papierosy w z�bach. Ni�szy przystawa� co chwila, chwyta� si� d�o�mi za brzuch i st�ka� g�o�no.

��Cicho, Bert � szepn�a kobieta i pog�aska�a psa. Bert warcza� cicho i obserwowa� dw�ch ludzi, kt�rzy strz�sali ze swych ubra� grube krople rosy.

Ni�szy zdj�� melonik i otar� pot z czo�a. Szli dalej w stron� stawu, na kt�rym pojawi�y si� t�uste �ab�dzie. Nagle ni�szy przystan�� i powiedzia� co� g�o�no, a kobieta zrozumia�a to jako: �o cholera!�, a jej partner: �o kurwa!�. St�kaj�cy m�czyzna poda� melonik i p�aszcz wy�szemu, po czym � przyciskaj�c mocno udo do uda � wdar� si� mi�dzy krzaki i ukucn��. Niespe�niony kochanek postanowi� kontynuowa� odwieczn� czynno�� ludzko�ci, ale jego partnerka by�a odmiennego zdania. Przywi�za�a psa do drzewa, a potem schowa�a si� za nim. Wychylaj�c nieco g�ow�, obserwowa�a z niepokojem kucaj�cego m�czyzn�. Ten przesun�� palcami po policzku, potem uwa�nie si� im przyjrza�, a nast�pnie sw�j wzrok wzni�s� w g�r�. Jeszcze raz wyrzuci� z siebie to s�owo, kt�re s�u��ca i jej amant tak odmiennie percypowali, lecz jego g�os by� teraz wzmocniony przera�eniem. W koronie starego platanu ko�ysa� si� powieszony za nogi cz�owiek. Pies zaskowycza�, kobieta krzykn�a, a jej partner zobaczy� przed nosem pistolet trzymany przez piegowat� d�o� pokryt� rudymi w�oskami. Poranna schadzka zako�czy�a si� kompletn� klap�.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, godzina wp� do sz�stej rano

Mock dobrze zna� prawe skrzyd�o gmachu restauracji �Park Po�udniowy�. W skrzydle tym mie�ci� si� hotel, w kt�rym dwa pokoje by�y zawsze zarezerwowane. Kiedy nieca�y rok temu wraz z Corneliusem R�htgardem zostali � ku swojemu szczeremu zadowoleniu � wys�ani polskim poci�giem do Warszawy, gdzie Polacy ich rozbroili, obaj poczuli pomy�lny wiatr w plecach i ruszyli przez ��d� i Pozna� do �l�skiej metropolii, kt�ra � jak zapewnia� Mock � ma si� do Kr�lewca tak, jak t�usty karp do suchego dorsza. Po przybyciu do Wroc�awia obaj zakwaterowali si� u Franza, brata Mocka, i jeszcze tego samego dnia wszyscy odwiedzili restauracj� �Park Po�udniowy�. Siedzieli nad stawem przy kamiennych schodkach prowadz�cych do wody. Jesienne s�o�ce by�o wyj�tkowo silne. Rozmowa si� nie klei�a, poniewa� przerywa� j� co chwila o�mioletni bratanek Mocka, Erwin, kt�rego szybko znudzi�y i opowie�ci wojenne stryja, i karmienie oboj�tnych �ab�dzi. Wszyscy udawali zmartwienie przegran� wojn�, lecz w rzeczywisto�ci my�leli o swoich sprawach: Franz o ozi�b�ej �onie, Irmgard o sk�onno�ciach ma�ego Erwina do p�aczu i melancholii, Erwin o pistolecie, kt�ry, jak s�dzi�, by� ukryty w nierozpakowanym plecaku stryja, R�htgard o swej c�rce Christel, kt�ra w tym roku zdawa�a matur� na hamburskiej pensji dla dobrze urodzonych panien i kt�r� mia� sprowadzi� do Wroc�awia, a Eberhard Mock � o swej umieraj�cej w Wa�brzychu matce, obok kt�rej siedzia� stary szewc, Willibald Mock, i stara� si� robi� wszystko, by jego �ona nie dostrzeg�a �ez p�yn�cych w bruzdach jego twarzy. Franzowie po�egnali si� szybko i ruszyli na poblisk� p�tl� tramwajow�. Mock i R�htgard siedzieli w milczeniu. Prys� gdzie� nastr�j weso�ego korowodu przez eleganckie knajpy Warszawy, pachn�ce cebul� ��dzkie spelunki i zaparowane restauracje Poznania. Kiedy przechylali drugi tego dnia kufel piwa, podszed� do nich obdarzony imponuj�cymi w�sami ober. Wymieniaj�c popielnic�, cmokn�� i pu�ci� do nich perskie oko. Mock wiedzia�, co to znaczy. Nie wahaj�c si� d�ugo, zap�acili i poszli na pierwsze pi�tro hotelu, gdzie w towarzystwie dw�ch m�odych dam �wi�towali koniec wojny.

Ten sam ober siedzia� teraz w recepcji. Nie mruga� i nie cmoka�. Powieki i usta mia� sklejone snem. Mock nawet nie pokazywa� mu legitymacji. W ci�gu roku ober Bielick pozna� dobrze asystenta kryminalnego Mocka z komisji obyczajowej Prezydium Policji i nie by�o mu do �miechu.

��Ilu ludzi z obs�ugi jest w hotelu, a ilu go�ci? � powiedzia� bez wst�p�w Mock.

��Z obs�ugi jestem tylko ja. O sz�stej ma przyj�� stra�nik, kucharki i pokoj�wka � powiedzia� Bielick.

��A ilu go�ci?

��Dw�ch.

��S� sami?

��Nie. Jeden pod czw�rk� jest z Kitty, drugi pod sz�stk� z Augustem.

��Od kt�rej tu s�?

��Ten od Kitty od p�nocy, tamten drugi � od wczorajszego popo�udnia. August, biedaczyna � zachichota� Bielick � nie b�dzie m�g� siedzie�.

��Dlaczego mnie ok�ama�e�, �e z obs�ugi jeste� tylko ty? � Mock m�wi� bardzo �agodnie, lecz g�os mu dr�a�. � Przecie� jest jeszcze Kitty i August. � Zapali� papierosa i przypomnia� sobie o istnieniu choroby zwanej przepiciem. � Dawno u was nie by�em, Bielick � mrukn��. � Nie wiedzia�em, �e macie tu burdel dla peda��w.

��Powiadomi�em o tym bezpo�rednio pana radc� Ilssheimera. � Bielick by� troch� zak�opotany. � A on wyrazi� zgod�.

��Id� z�o�y� wizyt� Kitty i Augustowi. Daj mi klucze!

Mock, pobrz�kuj�c kluczami, wszed� po schodach na pierwsze pi�tro. Wchodz�c po bordowym dywanie, nie zauwa�y�, �e Bielick si�gn�� po s�uchawk� telefonu. Na p�pi�trze Mock stan�� i spojrza� przez okno. Konary platanu rusza�y si�. Policjant odcinaj�cy trupa by� niewidoczny. Widoczny by� doskonale Smolorz przes�uchuj�cy niespe�nionych kochank�w. Widoczny by� r�wnie� M�hlhaus, kt�remu Smolorz pokazywa� hotel. Widoczne by�o spadaj�ce cia�o � t�uste o czerwonym nabrzmia�ym karku. Z tej odleg�o�ci nie wida� by�o egzemy.

Mock wszed� na pierwsze pi�tro i otworzy� drzwi oznaczone numerem cztery. Pok�j by� urz�dzony jak elegancki osiemnastowieczny buduar. Wisia�y w nim lustra w z�oconych ramach, przed kt�rymi sta�y gumowe gruszki z pudrem, by�o w nim wielkie �o�e z baldachimem i pot�ny paj�k �yrandola, kt�ry wci�� si� pali�. Obok ��ka sta�a suknia. Sta�a, poniewa� trzyma�a si� na fiszbinowej rog�wce, z kt�rej sp�ywa�a jej dolna cz��. W ��ku le�a�y dwie osoby. Szczup�y i niewielki m�czyzna przytula� si� do obfitych kobiecych piersi wci�ni�tych w gorset. Ich posiadaczka pochrapywa�a ci�ko, otwieraj�c usta, nad kt�rymi przyci�ga� wzrok wyrysowany w�glem pieprzyk. Kobieta mia�a na g�owie pi�trow� peruk�, obficie przypudrowan�. Wygl�da�a, jakby przeniesiono j� �ywcem z czas�w Ludwika XIV.

Mock zgasi� �wiat�o, podszed� do krzes�a, na kt�rym wisia�o ubranie m�czyzny, i wyj�� jego portfel. Usiad� ci�ko przy stoliku do kawy. Z jego marmurowego blatu str�ci� �okciem damsk� bielizn� i spisa� personalia m�czyzny: �Horst Salena, spedytor, Marthastrasse 23, dwoje dzieci�. Potem wsta�, �ci�gn�� z le��cych ko�dr� i przyjrza� si� m�czy�nie. Le�a� na wznak, a jego �ebra stercza�y wysoko nad kalesonami. By� zbyt chudy i niepozorny. M�g� zrobi� wszystko, ale nie wci�gn�� stukilogramowe cia�o Wohsedta na wysokie drzewo. Obudzili si� obydwoje. Kobieta przekl�a co� pod nosem i naci�gn�a na siebie ko�dr�.

Mock spojrza� uwa�nie w wystraszone oblicze spedytora.

��Zmiataj st�d, Salena, ale ju�!

Salena bezszelestnie si� ubra� i oddali� szybko, prawie wci�gaj�c oddech. Mock wyszed� na korytarz, zamkn�� Kitty w jej pokoju, a sam przyst�pi� do forsowania drzwi pomieszczenia, w kt�rym rezydowa� August. Klucz nie pasowa�. Mock skl�� pod nosem recepcjonist� Bielicka i z w�ciek�� min� zszed� na d� do recepcji. Wygl�da� tak gro�nie, �e recepcjonista bez s�owa przesun�� po ladzie w�a�ciwy klucz. Mock zabra� go i wbieg� na g�r�. W korytarzu trzasn�o okno. Us�ysza� g�uchy odg�os upadaj�cego cia�a. Wyci�gn�� mauzera i rzuci� si� do okna. Przez trawnik, ku�tykaj�c, bieg� radca kryminalny Josef Ilssheimer. By� bez melonika i w niedbale narzuconym na ramiona p�aszczu. Mock przetar� oczy ze zdumienia i pobieg� do pokoju Augusta. Otworzy� drzwi. M�ody m�czyzna w szlafroku nie by� wcale wystraszony i patrzy� na intruza z u�miechem. Mock rozejrza� si� i spostrzeg� na wieszaku melonik. Zdj�� go i uwa�nie obejrza�. Na przepoconej ta�mie wewn�trz widnia�y wyszyte inicja�y �J. I.� � Josef Ilssheimer skacz�cy z okna Augusta. Mock ju� wiedzia�, dlaczego recepcjonista Bielick nie zawiadomi� go o modyfikacji us�ug w hotelu �Park Po�udniowy�. Mock prze�kn�� cierpk� �lin�. Zdawa�o mu si�, �e porysowa�a mu suche gard�o. Po�o�y� melonik na pod�odze i wbi� w niego kilkakrotnie sw�j obcas. Potem kopn�� go w k�t pokoju. Przesta�o go dzisiaj cokolwiek dziwi�. Po tym, jak znalaz� w rurze kanalizacyjnej u siebie w domu list Wohsedta, po tym, jak odkry� jego cia�o wisz�ce na drzewie w Parku Po�udniowym, nie zdziwi�oby go nic, nawet �onaty ojciec czw�rki dzieci radca Ilssheimer w ramionach Augusta. Dziwi�o go jednak, dlaczego August wci�� si� u�miecha. Podszed� do niego i przygl�da� si� ruchowi swojej otwartej d�oni � jak odciska si� na policzku Augusta, jak cofa si�, zostawiaj�c piek�cy czerwony �lad.

��Z czego si�, kurwa, �miejesz? � zapyta� Mock i nie czekaj�c na odpowied�, wyszed� z pokoju.

W saloniku Kitty by�o ju� posprz�tane, a kobieta � ubrana. Zapomnia�a jedynie zdj�� pi�trow� peruk�. Siedzia�a przy stoliku, skromnie opuszczaj�c ocz�ta. Mock usiad� naprzeciwko niej i zab�bni� palcami po marmurowym blacie osadzonym w srebrnej koronie. Niez�a podr�bka osiemnastowiecznego sto�u � pomy�la� � wszystko tu osiemnastowieczne.

��Od kt�rej z nim by�a�, Kitty?

��Z kim, panie asystencie kryminalny?

��Z tym, kt�rego wygoni�em.

��Chyba od sz�stej. Wtedy tu przyszed�. Zap�aci� za ca�� noc z g�ry. Dobry klient. Kupi� karafk� wi�ni�wki i postawi� kolacj�. Dobry klient. Mieszka� tu niedaleko�

�Dobry klient�. Tak m�wiono o Mocku, kiedy przepija� wyp�aty w �Kr�lu W�gierskim�. Tak o nim m�wiono, kiedy sprowadza� sobie dwie dziewczyny do numeru i p�aci� im sowicie, cho� � w swym upojeniu � nie m�g� ruszy� r�k�, nog� ani niczym innym. K�aniano mu si�, kiedy wchodzi� do ulubionych �ydowskich knajp na Antonienstrasse i sta� godzinami przy barze � milcz�cy, w�ciek�y i ponury. Ta dziwka te� mu si� k�ania�a z daleka, kiedy spacerowa� w niedziel� wraz z ojcem po Parku Po�udniowym. Tak by�o jeszcze kilka miesi�cy temu. Potem zacz�y si� sny Mocka i apatia ojca przerywana jedynie zabawami z psem listonosza Doschego. Dobry klient knajp i burdeli. Dobry klient, kt�remu nikt nie wsp�czu� � �aden ober�ysta i �adna dziwka. No bo i dlaczego mieli mu wsp�czu�? Przecie� nie wiedz� nic o tym, �e jaka� bestia zabija ludzi i pisze li�ciki do niego! Nie s� tym zainteresowani i pilnuj� w�asnego nosa. Sami maj� swoje k�opoty, Mock odp�dzi� nieweso�e my�li i zapyta� machinalnie Kitty:

��Mieszka� tu gdzie� niedaleko?

��Tak. Kiedy� przyszed� do mnie na numerek z psem.

��Jak to z psem?

��Wyszed� z psem na spacer i przyszed� do mnie. Pies le�a� ko�o ��ka, a my na ��ku�

��No, mam nadziej�, �e pies nie le�a� z wami� A przychodzi� do ciebie gruby m�czyzna imieniem Julius? Na szyi mia� paskudn� egzem�

��Moi klienci nie przedstawiaj� si� A takiego z egzem� sobie nie przypominam� Nie� Takiego nie by�o� Nie przyj�abym zreszt� takiego�

��Jeste� wymagaj�ca, Kitty. � Mock wsta�. � A mnie by� przyj�a? � Podszed� do okna i obserwowa� M�hlhausa przes�uchuj�cego niedosz�ych kochank�w i Lasariusa kucaj�cego przy trupie. M�hlhaus zapyta� o co� Smolorza, a ten wskaza� r�k� na hotel. Komisarz ruszy� �wawo w stron� budynku, tak jakby widzia� stoj�cego za firank� Mocka.

��W ka�dej chwili, panie Mock � Kitty u�miechn�a si� zalotnie. Mock z b�lem pomy�la�, �e ta pi�kna kobieta w przekrzywionej peruce by�a kiedy� ma�ym dzieckiem, kt�re kto� tuli� i ca�owa�. � Chce pan nago czy w jakim� przebraniu? Mam jeszcze str�j rzymski� I r�ne dodatki bieli�niane� R�wnie� dla klient�w�

Mock przygl�da� si� dziewczynie w milczeniu. W g�owie hucza�y mu s�owa: �w przebraniu��, �w jakim� przebraniu��

��Pos�uchaj, Kathe � zwr�ci� si� do niej jej w�a�ciwym imieniem. � Dawno tu u was nie by�em. Nie wiedzia�em, �e bywaj� tu peda�y. Nie wiedzia�em nic o przebraniach� Kto to wymy�li�? Wasz nowy szef?

��Tak, pan Nagel.

��A August te� si� przebiera dla klient�w?

��Rzadko � Kathe u�miechn�a si� z�o�liwie. � Ale niekt�rzy sobie tego �ycz�.

��A za kogo si� przebiera August?

��Za gladiatora, robotnika � zamy�li�a si�. � A bo ja wiem, za kogo jeszcze� Najcz�ciej za gladiatora� Kiedy� jeden pijany klient wrzeszcza� � i tu Kitty wykrzykn�a, udaj�c pijacki be�kot: � �Chc� gladiatora!�

Mock wierzy� w podpowiedzi intuicji i w tak ostatnio modny w awangardowej sztuce automatyzm my�lowy, docenia� ci�gi skojarze�, cho�by by�y najdziwniejsze, wierzy� w profetyczn� warto�� sekwencji obraz�w. Nie uwa�a� manifest�w Duchampa za nieprawdziwe i zdegenerowane. Wierzy� w przeczucia i przes�dy policyjne. Wiedzia�, �e r�wnie� teraz intuicja podsun�a mu to pytanie o przebieranki Augusta. Zamkn�� oczy i stara� si� wywo�a� u siebie jakie� asocjacje. Nic. Pragnienie. Kac. Zm�czenie. Nieprzespana noc. Kitty, udaj�c pijan�, krzykn�a: �Chc� gladiatora!� Dama w separe wrzeszcza�a zdeformowanym przez alkohol g�osem: �Chc� furmana. Teraz! Ju�!� Mock us�ysza� d�wi�ki fokstrota. Tak to dzia�o si� kilka dni temu, kiedy oci�a�y od d�inu obejmowa� szczup�� kibi� fordanserki. To by�o w �Kr�lu W�gierskim�. To tam m�ody kelner, pomagaj�c nie�� R�htgarda, wyja�nia� Mockowi: �Nasz dyrektor, pan Bilkowsky, nie pozwala wynajmowa� fiakr�w. Ich konie zanieczyszczaj� chodnik przed lokalem�. Dama wo�a�a: �Chc� furmana!� Wtedy kelner odpowiedzia�� Co odpowiedzia�? Tak, odpowiedzia�: �Ju�, w tej chwili s�u�� szanownej pani�.

��Powiedz mi, Kathe � Mock wiedzia�, ju� czu� trop, kt�rego si� uchwyci � czy August przebiera si� za furmana? A mo�e za marynarza?

Kitty pokr�ci�a przecz�co g�ow� i ze zdziwieniem obserwowa�a, jak Mock � mimo jej negatywnej odpowiedzi � u�miecha si� rado�nie i wybiega z pokoju, omal nie rozbijaj�c wysokiego przysypanego pudrem lustra.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, godzina sz�sta rano

Mock zderzy� si� z M�hlhausem w drzwiach hotelu. Nowy szef komisji morderstw mia�d�y� z�bami ustnik fajki i okr�ca� wok� palc�w szpakowat� brod�. Chwyci� Mocka pod rami� i poprowadzi� bardzo wolno w stron� miejsca znalezienia zw�ok. Roz�piewane ptaki zapowiada�y gor�cy wrze�niowy dzie�. Nad platanami pojawi�o si� ��te ko�o s�o�ca.

��Pospacerujemy troch�, Mock. Lubi pan poranne spacery po parku?

��Tylko wtedy, kiedy na drzewach nie wisz� trupy.

��Widz�, �e jest pan w dobrym humorze, Mock. W wisielczym humorze. � M�hlhaus wyj�� z ust fajk� i strzykn�� w krzaki br�zow� �lin�. � Niech pan mi powie, czy mamy do czynienia z morderc� seryjnym?

��Nie znam si� na teorii kryminalistyki i nie wiem, czy taka w og�le istnieje i jak definiuje morderstwa seryjne�

��A tak na pana gust�

��S�dz�, �e tak.

��Ofiary morderstw seryjnych maj� co� ze sob� wsp�lnego. Po pierwsze, morderca zostawia je w takich miejscach, gdzie na pewno zostan� odkryte. Trupy marynarzy na jazie, trup wisz�cy na drzewie w ulubionym miejscu spacer�w� A po drugie, co maj� wsp�lnego ofiary �wroga Mocka�, jak si� powszechnie nazywa tego zbrodniarza?

��Gdzie �powszechnie�?

��Na razie u nas, w Prezydium Policji� Nied�ugo we wroc�awskich gazetach i w ca�ych Niemczech. Mimo tajno�ci dzia�a� pr�dzej czy p�niej nast�pi przeciek do prasy. Nie ka�dego mo�emy trzyma� w szachu jak t� s�u��c� w parku i jej ukochanego. Stanie si� pan s�awny�

��Jakie zada� mi pan pytanie? � Mock chcia� uczyni� z M�hlhausem to, co wcze�niej z Augustem, i p�j��, pobiec, polecie� tam, gdzie str�czyciele oferuj� m�skie prostytutki poprzebierane w marynarski str�j. Zamiast tego musia� drepta� ko�o M�hlhausa i w�cha� gryz�c� i podw�dzan� wo� tytoniu Badia. Czu�, �e sw�dz� go palce i plecy. Wiedzia�, �e nie pomo�e tu �adne drapanie. Uczucie to przenika�o go do�� cz�sto i nigdy nie m�g� znale�� dla niego w�a�ciwego s�owa. Teraz przypomnia� sobie fragment Liwiusza, w kt�rym wyst�powa� �aci�ski przymiotnik, kt�ry doskona�e oddawa� obecny stan jego ducha � impofens (oszala�y z niemocy).

��Zada�em panu pytanie, co maj� wsp�lnego ze sob� ofiary �wroga Mocka�?

��Ta osobliwa nazwa zbrodniarza jest ju� odpowiedzi�. Po co pan pyta o to, co ju� dawno wiemy?

��M�g�bym odpowiedzie� panu ostro: �to ja tu zadaj� pytania, Mock�, ale tego nie zrobi�. Zabawi� si� w Sokratesa, a pan sam dojdzie do prawdy�

��Nie mam czasu� � powiedzia� Mock, odszed� gwa�townie od M�hlhausa i ruszy� zdecydowanie wzd�u� stawu.

��Sta�! � krzykn�� M�hlhaus. � To rozkaz! � Mock zatrzyma� si�, skr�ci� w stron� stawu, ukl�kn�� na trawie nad samym brzegiem i zaczerpn�� wody w d�onie. � Nie macie czasu, co? No to od dzisiaj macie du�o czasu. W komisji obyczajowej nie ma tyle roboty. Nie pracujecie ju� u mnie. Wracacie do Ilssheimera.

��Dlaczego? � Po twarzy Mocka sp�ywa�y stru�ki wody. Widzia� przez niezmru�one kreski oczu M�hlhausa. Wyobrazi� sobie swoj� przysz�o�� w komisji obyczajowej. Oto biseksualista Ilssheimer zwalnia z pracy swojego demaskatora, a jako argument podaje niedopatrzenie obowi�zk�w z powodu pija�stwa.

��Zatrudni�em pana z dw�ch powod�w. Po pierwsze, morderca chce czego� od pana. My�la�em, �e pan wie, czego on chce, i wtedy pan ruszy za nim jak w�ciek�y pies, mszcz�cy si� za �mier� niewinnych ludzi�

��W�ciek�y pies zemsty. � Mock ociera� z policzk�w krople wody. � Zna pan poezje Auweilera?

��Tymczasem pan nie wie, o co chodzi mordercy. Psychologiczny seans z doktorem Kazniczem nie przyni�s� �adnych post�p�w w �ledztwie�

��I dlatego pan mnie zwalnia? � Mock obserwowa� strzelaj�ce w niebo s�upy magnezji w oddalonym o kilkadziesi�t metr�w miejscu znalezienia zw�ok. Odszed� stamt�d Smolorz i nios�c notatki z przes�uchania niespe�nionych kochank�w, ruszy� w stron� Mocka i M�hlhausa. � W�ciek�y pies zemsty okaza� si� ju� bezu�yteczny, co?

��Nie dlatego, Mock. � M�hlhaus zn�w go wzi�� pod rami�. � Nie dlatego. Nie odpowiedzia� mi pan na pytanie. Nie b�d� si� bawi� w Sokratesa, a pan nie b�dzie moim Alkibiadesem�

��Tak, zw�aszcza �e ten ostatni do�� kiepsko sko�czy��

��Po drugie, co ��czy ofiary? Nienawi�� mordercy do Mocka. To ��czy wszystkie sze�� ofiar. Co ��czy dwie ostatnie ofiary? � M�hlhaus podni�s� g�os i spojrza� na zbli�aj�cego si� Smolorza. � No m�w pan, do cholery, co ��czy dwie ostatnie ofiary? Starego marynarza Ollenborga i kapitana portu rzecznego Wohsedta?

��Obu przes�uchiwa� pan asystent kryminalny Mock � powiedzia� Smolorz.

��Macie racj�, wachmistrzu. � M�hlhaus spojrza� na Smolorza z uznaniem. � Ta �winia chce nam powiedzie�: �Zabij� ka�dego, kogo przes�uchasz, Mock. Nikogo nie przes�uchuj, Mock. Nie prowad� �ledztwa, Mock�. Ju� pan wie, dlaczego odsuwam pana od �ledztwa? Kogo pan jeszcze przes�uchiwa�, Mock? Kogo pan zatru�? Kto jeszcze zginie w tym mie�cie?

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, kwadrans na si�dm� rano

Pod hotel �Park Po�udniowy� podjecha� policyjny furgon aresztancki. Wysz�o z niego dw�ch mundurowych. Wbiegli ra�no do hotelowego budynku, pobrz�kuj�c przypasanymi szablami. Po chwili wyszli, trzymaj�c pod r�ce Kitty. Ta wyrywa�a si� i szarpa�a, usi�uj�c ich ugry��. Jednemu z nich przekrzywi�o si� czako na g�owie. M�hlhaus, Mock i Smolorz obserwowali uwa�nie ca�� scen�. Kitty z nienawi�ci� wlepi�a oczy w Mocka. Wtedy on podszed� do niej i szepn��:

��Zrozum, Kathe, to dla twojego dobra. Kilka dni posiedzisz w pojedynczej, najlepszej, ogrzewanej celi, a potem wyjdziesz. � Przysun�� si� do niej i szepn�� jeszcze ciszej: � A potem ci wszystko wynagrodz�

Na Kitty ta obietnica nie zrobi�a najmniejszego wra�enia. Plun�a w stron� Mocka. Plwocina trafi�a go w r�kaw marynarki. Rozejrza� si� dooko�a. Wszyscy policjanci u�miechali si� pod w�sem, licz�c na brutaln� reakcj� asystenta kryminalnego. Zawiedli si�. Mock podszed� do Kitty, zdj�� z jej g�owy peruk� i przyg�adzi� nieco przet�uszczone w�osy.

��Odwiedz� ci�, Kathe, w celi � powiedzia�. � Wszystko b�dzie dobrze.

Mundurowi bez najmniejszych problem�w wsadzili Kitty do aresztanckiego furgonu. Jeden z nich wszed� za ni� pod plandek�, drugi zaj�� miejsce na ko�le i zaci�� konia batem.

��Panie komisarzu � Mock �ciera� du�ym li�ciem �lin� z r�kawa � mo�emy na morderc� zastawi� pu�apk�. Przecie� on musi mnie �ledzi�. Sk�d by wiedzia�, kogo ma zabi�? Wystarczy, �e kogo� przes�ucham, a potem tego kogo� we�miemy pod lup�. Na przyk�ad Kitty. Wypu��my j� na wolno��. Nie spu�cimy jej z oka dzie� i noc i w ko�cu dorwiemy tego bydlaka. A poza tym� ja chc� pracowa� u pana. Nie musz� oczywi�cie prowadzi� tej sprawy, mog� inn��

��Nie jestem jarmarcznym kaznodziej�. Nie m�wi� dwa razy. � M�hlhaus z�o�y� na czworo notatk� Smolorza. � Poza tym my teraz nie mamy �adnej innej sprawy poza �spraw� czterech marynarzy�. Ca�a policja w mie�cie ma �spraw� czterech marynarzy�, a w�a�ciwie �sze�ciu marynarzy�, licz�c Ollenborga i Wohsedta. Kapitan portu Wohsedt mia� r�wnie� honorowy tytu� kontradmira�a. Do widzenia panom.

M�hlhaus ruszy� do opla parkuj�cego pod hotelem. Wsiad� do �rodka, a za nim wtoczy� si� obarczony statywem fotograf Ehlers. Ludzie doktora Lasariusa wrzucali nosze ze zw�okami na sw�j w�z. W horchu zawarcza� silnik i strzeli� ob�okiem spalin z rury wydechowej. Auto ruszy�o, ale nie zajecha�o daleko. Zatrzyma�o si� przy Mocku i Smolorzu.

��Niech pan mi tylko wyt�umaczy jedno � z okienka wychyli�a si� broda M�hlhausa � dlaczego na ciele Wohsedta nie ma �ladu tortur, a w li�cie do pana napisa� on, �e� chyba tak si� wyrazi�, �cz�owiek w kapturze kata torturowa� mnie�?

��Mo�e mu chodzi�o o tortury psychiczne � na twarzy Mocka pojawi�y si� zmarszczki, kt�re bezlito�nie ods�ania�o ��te s�o�ce. � Wohsedt nie by� cz�owiekiem trudnym do z�amania�

��Jest pan tego pewien?

��Oczywi�cie. Wystarczy� jeden termin medyczny, a natychmiast zgodzi� si� na wsp�prac� ze mn�. Prawie posika� si� ze strachu.

��Jaki to by� termin?

��Gru�lica sk�ry po ugryzieniu gru�lika� � powiedzia� Mock i w tym momencie zblad�. Smolorz wiedzia� dlaczego. By�a jeszcze jedna osoba, kt�r� Mock skaza� na �mier�, poniewa� j� przes�uchiwa� w �sprawie czterech marynarzy�.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, wp� do �smej rano

W ostatnim z wewn�trznych podw�rek przy Reuscherstrasse mie�ci�a si� fabryka cygar Thiemann & Co. Poniewa� pracowa�a pe�n� par� do godzin nocnych, wydziela�a smrodliwe opary i burzy�a terkotem maszyn popo�udniowy spok�j mieszka�c�w oficyn, ci nie ustawali w swych skargach, protestach, a nawet manifestacjach i pr�bach blokady zak�adu. W tej sytuacji w�a�ciciele kamienic, potomkowie Niepolda, wp�yn�li na dyrekcj� fabryki, by sw�j zak�ad otwiera�a godzin� p�niej, a zamyka�a godzin� wcze�niej. Pracuj�ca tu od dwudziestu lat, jeszcze za czas�w starszego pana Thiemanna, Hildegarda Wilck nie mog�a si� przyzwyczai� do nowej organizacji pracy i �omot jej drewniak�w by�o s�ycha� w�r�d wewn�trznych podw�rek niezmiennie ju� przed si�dm� rano. I dzi� � jak co dzie� � pi��dziesi�cioletnia panna Wilck sta�a przed zamkni�t� pralni� i gaw�dzi�a z dozorczyni�, pani� Annemarie Zesche. Ich nieko�cz�ce si� rozmowy by�y obiektem �artobliwej krytyki ze strony mieszkaj�cego na parterze stolarza Siegfrieda Franzkowiaka, kt�ry nie m�g� si� nadziwi� elokwencji obu niewiast. �Jak te baby potrafi� d�ugo gada� o niczym�, mawia� do siebie.

Dzisiaj stolarz Franzkowiak nie by� w nastroju do �art�w. Przez p� nocy nie m�g� spa�, poniewa� mieszkaj�ca nad nim ma�a Charlotte Voigten p�aka�a. P�aczowi dziecka towarzyszy�o wycie psa. Franzkowiak puka� kilkakrotnie w nocy do drzwi jednopokojowego mieszkania, kt�re matka Charlotte, Johanna, zajmowa�a od dw�ch miesi�cy wraz ze swoj� c�rk� i psem. Matki nie by�o, co nie dziwi�o stolarza, gdy� ca�a kamienica wiedzia�a, �e nocne miasto by�o naturalnym miejscem jej pracy. Zawsze jednak kto� z dobrych ludzi zajmowa� si� dzieckiem � nierzadko by�a to �ona Franzkowiaka � a nadzwyczaj ufna dziewczynka dawa�a si� zawsze ukoi� swoim opiekunom. W ko�cu ko�o czwartej nad ranem dziecko usn�o. W mieszkaniu zapanowa�a cisza, a Franzkowiak z rado�ci� z�o�y� utrudzon� g�ow� obok swej �lubnej. Nic dziwnego, �e rozz�o�ci� si� nie na �arty, kiedy teraz, po kilku godzinach snu, us�ysza� jazgot obu kobiet.

��Niech no pani powie, pani Zesche, w jakich to czasach �yjemy. Dziecko �pi za parawanem, a matka z obcym ch�opem�

��Musi z czego� �y�, droga panno Wilck. Pani pierze, a ona �yje z ch�op�w�

��Te ch�opy to zwirze jakie�, pani Zesche, one by tylko ch�do�y�y�

��A wy by�cie tylko gada�y! � wrzasn�� stolarz Franzkowiak, wychylaj�c si� z okna swego mieszkania. � Pospa�, cholery, cz�owiekowi nie dadz�!

��A ten to co! � Hildegarda Wilck mia�a o m�czyznach wyrobione zdanie. � Widzia�am, jak do niej chodzi! To zwirz jaki�! Nie lepszy od innych!

��A ty pilnuj swojej dupy, a nie czyjej�! � Pani Franzkowiak wychyli�a si� r�wnie� z okna, id�c w sukurs swojemu m�owi. � Obydwoje pomagamy tej biednej kobicie! Trza by� cz�owiekiem, nie bydlakiem!

Krzyki na podw�rzu obudzi�y najwidoczniej dziecko, bo nagle rozleg� si� p�acz ma�ej Charlotte, a potem brz�k otwieranego okna. Nad parapetem pojawi�a si� g��wka dziewczynki, kt�ra wo�a�a co�, szlochaj�c, ale zosta�o to wyt�umione przez wycie psa. Na podw�rku gromadzili si� ludzie. Charlotte przysun�a do okna krzes�o i stan�a na nim. Na jej okr�g�ej buzi �zy wy��obi�y brudne koleiny. Koszulka nocna by�a ��ta od moczu.

Od strony ulicy rozleg� si� warkot automobilu. Du�y horch wjecha� na ostatnie podw�rko. Kierowca, ci�ko zbudowany brunet, �cisn�� tr�bk� klaksonu i wyskoczy� z auta. Przera�liwy d�wi�k wype�ni� studni� podw�rka � teraz za spraw� pasa�era auta, rudow�osego w�sacza. Ucich�o dziecko, ucichli ludzie, ucich� nawet pies. Dwaj m�czy�ni wbiegli do bramy. W tej ciszy s�ycha� by�o wyra�nie g�os pani Wilck:

��Widzi pani, pani Zesche? To jeden z jej gach�w. Widzi pani, jak� ma mord� od w�dy?

W kamienicy rozleg� si� huk rozwalanych drzwi, szmer sypi�cego si� tynku, strachliwy pisk psa. Do parapetu podbieg� �w brunet i wzi�� dziecko na r�ce. Charlotte spojrza�a na niego ze strachem i pr�bowa�a si� odpycha� sztywnymi r�czkami. W jej p�aczu obdarzony dobrym s�uchem Siegfried Franzkowiak dos�ysza� westchnienia ulgi. Us�ysza� r�wnie� komentarz pani Zesche:

��Widzi pani, droga panno Wilck, jak si� dziecko uspokoi�o? To pewnie ojciec ma�ej. Widzi pani, jaki podobny? I nawet �zy mu si� lej� po g�bie.

��Jej ojciec zgin�� na wojnie, cholero jedna! � rykn�� stolarz Franzkowiak.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, godzina czwarta po po�udniu

Mock obudzi� si� w celi aresztanckiej numer trzy w Prezydium Policji przy Schuhbr�cke 49. Czu� si� ci�ki i zm�czony. Zamkn�� oczy i pr�bowa� sobie przypomnie� sen. Uda�o mu si� to bez wi�kszego trudu. Sen by� zamglony, nierealny i melancholijny. ��ka, las i murawa poprzecinana strumieniami wody. By�a tam te� jaka� posta�: pi�kna, rudow�osa, o �agodnych oczach i suchych, mi�kkich d�oniach. Mock si�gn�� po dzbanek nies�odzonej mi�ty, kt�r� przygotowa� mu stra�nik, Achim Buhrack. �ykn�� i z rado�ci� stwierdzi�, �e nap�j ten nie jest mu potrzebny. Kac ulotni� si� � i tu Mock poczu� przyp�yw krwi do g�owy � wraz z porannymi prze�yciami. Przypomnia� sobie kropl� krwi, kt�ra z g�owy Wohsedta sp�yn�a mu na policzek, kiedy kuca� nad stawem w Parku Po�udniowym, zapami�ta� s�owa komisarza M�hlhausa: �Ju� pan wie, dlaczego odsuwam pana od �ledztwa? Kogo pan jeszcze przes�uchiwa�, Mock? Kogo pan zatru�? Kto jeszcze zginie w tym mie�cie?�, pami�ta� dobrze rozpacz dziewczynki, kt�ra najpierw go odpycha�a, a potem si� do niego przytuli�a, prze�ywa� po raz kolejny scen� przes�uchania mieszka�c�w ciemnych wewn�trznych podw�rek przy Reuscherstrasse, �nikt nic nie wie, ona cz�sto wychodzi�a w nocy, ale zawsze wraca�a, wczoraj te� wr�ci�a ko�o czwartej�, pami�ta�, jak Smolorz wyrywa� mu si�� przestraszone dziecko i m�wi�: �Z�apiemy go, z M�hlhausem czy bez, ale go z�apiemy, teraz jest za wcze�nie, zrobimy to po po�udniu�. Ostatnie sceny, jakie sobie odtworzy�, by�y wykrzywione i niejasne � Smolorz wpycha go do samochodu i m�wi: �Nie spa� pan ca�� noc, niech pan si� prze�pi, ma�� zajmie si� stolarz�, dzban mi�ty i cela aresztancka numer trzy.

Mock wsta� z pryczy i wykona� kilka przysiad�w.

Podszed� do drzwi celi i uderzy� w nie kilkakrotnie. Stary stra�nik Achim Buhrack otworzy� drzwi i powiedzia� z silnym �l�skim akcentem:

��Pierwszy raz widz� policjanta, kt�ry nie jest pijany, a �pi w celi numer trzy.

��Niekt�rzy czasami nie maj� gdzie si� wyspa�. � Mock przesun�� d�oni� po twardej szczecinie policzka. � Mam do was jeszcze jedn� pro�b�, Buhrack� Jest tu mo�e jaka� brzytwa�

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, godzina sz�sta po po�udniu

W �Kr�lu W�gierskim� przebywa�o jeszcze niewielu go�ci. Tylko jedno separe by�o od niedawna zaj�te i zas�oni�te ci�k� kotar�. Kilka � s�dz�c po wysokich g�osach � dam nie mog�o si� odpowiednio w nim usadowi�. Kotara falowa�a, por�cz oddzielaj�ca lo�� od reszty lokalu co chwila dzwoni�a, jakby kto� w ni� uderza� pr�tem.

��Nie mog� znale�� miejsca dla swych parasolek � szepn�� do Mocka Adolf Manzke, m�ody kelner, kt�ry wczoraj pomaga� mu przetransportowa� do auta nieprzytomnego R�htgarda. Manzke nie by� zachwycony tym, �e Mock nie zamawia dzi� alkoholu, lecz jego obawy o napiwek rozwia� pierwszy banknot dwudziestomarkowy, kt�rym sta�y klient zap�aci� za sznycel wiede�ski, nie ��daj�c w zamian reszty.

��Jak si� nazywacie, m�ody cz�owieku? � zapyta� Mock i us�yszawszy odpowied�, kontynuowa�. � Wyja�nijcie mi co�, Manzke. Wczoraj za��da�em fiakra, a wy �ci�gn�li�cie tu automobil, kt�ry zwykle odwozi wstawionych klient�w. Czy tak by�o?

��Tak by�o � odpar� Manzke i pochyli� si� jeszcze ni�ej nad Mockiem, widz�c, �e ten sk�ada w czworo wielki banknot dwudziestomarkowy.

��Konie doro�karskie brudz� wam chodnik przed lokalem. Czy tak powiedzieli�cie?

��Tak jest � kelnerowi dr�twia� ju� kark. � Panie� panie� Nie znam nazwiska ani tytu�u�

��M�wcie do mnie Periplektomenos � Mock przypomnia� sobie d�entelmena-sybaryt� z Plautowej komedii �o�nierz samochwa�. � Jak zatem wyt�umaczycie zachowanie pewnego kelnera z waszego lokalu, kt�ry uczyni� zado�� daniu pewnej damy? Dama poprosi�a o furmana, a on obieca� zaraz spe�ni� jej pro�b�. Wyja�nijcie mi to, Manzke.

��Mo�e chcia� tego furmana sprowadzi� z daleka, a dama by�a odpowiednio hojna � kelner spogl�da� na z�o�ony banknot, kt�ry Mock przek�ada� mi�dzy palcami. � A zreszt� trzeba by o to zapyta� tego kelnera�

��Tak, Manzke, macie racj�. � Mock wsun�� mu banknot do kieszonki kamizelki. � Ale ja nie wiem, kt�ry to kelner� Pomo�ecie mi go znale��?

Manzke kiwn�� zdr�twia�� g�ow� i ruszy� mi�dzy stoliki. Muzycy uk�onili si� publiczno�ci i dmuchn�li w tr�by. Kilka fordanserek, z kt�rych jedna, czarnow�osa, u�miechn�a si� szeroko do Mocka, zacz�o si� ko�ysa� w takt muzyki, nie opuszczaj�c swych krzese�. Trzech podstarza�ych m�czyzn, kt�rzy tymczasem � tak jak Mock � zaj�li miejsca wok� parkietu, w drugim kr�gu, lustrowa�o dziewczyny poprzez smugi wypuszczanego dymu. Jeden z nich zdecydowa� si� w ko�cu i podszed� do czarnow�osej fordanserki. Ta wsta�a powoli, nie szcz�dz�c Mockowi rozczarowanego spojrzenia.

Asystent kryminalny zabra� si� do pasztetu z g�si. Konsumowanie delikatnego mi�snego mi��szu przerwa� mu kelner Manzke. Na stoliku po�o�y� serwet� i szybko si� ulotni�. Pod serwet� by� czysty odcinek z ta�my kasowej. Na odcinku tym napisano: �Poca�uj mnie pan w dup�. Mock przetar� oczy i zapali� papierosa. Spojrza� jeszcze raz na skrawek papieru i us�ysza� dzwony w uszach. Zdusi� niedopa�ek, wsta� i ruszy� wzd�u� stolik�w. Wszed� do sali barowej i � wiedziony alkoholowym instynktem � szybko zlokalizowa� bar. Sta� przy nim Manzke i przyjmowa� od barmana wysmuk�e pieniste szklanice. Widz�c Mocka, rzuci� si� w stron� rozwachlowanych drzwi prowadz�cych do kuchni. Mock by� szybszy. Kelner Manzke nie zdo�a� sam otworzy� drzwi. Uczyni� to niejako mimowolnie, ci�arem swojego cia�a, kt�re zosta�o pchni�te przez Mocka. Wpad� do przedsionka kuchni, lecz tutaj � zamiast ucieka� przed rozw�cieczonym Mockiem � stan�� za sto�em, przy kt�rym siedzia� �ysy kelner bez marynarki i liczy� swe napiwki. Manzke spojrza� wymownie na �ysin� kolegi, zdziwionego ca�ym zamieszaniem, i przeprosi� Mocka za nieprzyniesienie na czas butelki d�inu. Nikt nie powiedzia� ani s�owa. Asystent kryminalny wyszed� z przedsionka kuchni i skierowa� si� ku drzwiom toalety. Stoj�c w ma�ej kabinie, urwa� �wistek papieru toaletowego i napisa� na nim: ��ysy, gruby kelner�. Wyszed�, uregulowa� rachunek, daj�c dyskretnie Manzkemu spory napiwek. Wr�czy� mu r�wnie� �wistek papieru toaletowego i pokaza� oczami Smolorza, kt�ry siedzia� w sali barowej. Manzke pop�yn�� ku Smolorzowi, Mock � ku wyj�ciu z lokalu. Trzeba by tego Manzkego zatrudni� w policji � pomy�la� � na razie jako tajnego wsp�pracownika; sprytnie mi wskaza� kelnera sprowadzaj�cego damom furman�w.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, godzina �sma wieczorem

Kelner Helmut Kohlisch sko�czy� dzi� prac� o �smej. By� zm�czony i z�y. Przeszed� przez kuchni� i wspi�� si� na schody w�skiej wewn�trznej klatki schodowej, kt�ra prowadzi�a do sk�ad�w i spi�ar�. Nastroju nie poprawia�a mu ani plama po piwie na koszuli, ani my�l o tym, co zaraz zobaczy w swoim zaple�nia�ym, jednopokojowym mieszkaniu przy ulicy Rze�niczej, wci�ni�tym mi�dzy sklep kolonialny i drukarni�. Oto ujrzy Lisbeth, swoj� osiemnastoletni� c�rk� w zaawansowanej ci��y, jej bezrobotnego m�a Josefa, komunistycznego agitatora, kt�rego ma na oku ka�dy policjant, i swoj� suchotnicz� �on�, Luis�, wlewaj�c� chochl� zup� do talerzy. By�oby to po�ywne danie, gdyby zawiera�o w sobie co� wi�cej ni� wod�, kilka grudek ziemniak�w i sm�tne kawa�ki kapusty. Wszyscy posiorbuj� zup�, a wzrokiem wdzieraj� si� do jego kieszeni w poszukiwaniu napiwk�w.

Kohlisch wszed� do pokoju s�u�bowego i rozebra� si� do podkoszulka i kaleson�w. S�u�bowy frak z�o�y� bardzo starannie, a spodnie zdecydowa� si� powiesi� dopiero wtedy, gdy ich kanty b�d� idealnie do siebie przylega�y. Str�j s�u�bowy zawis� na wieszaku. Poplamion� przez gliniarza koszul� zmi�� i schowa� do teczki. Otworzy� szaf� i w jej wn�trzu zobaczy� jednego ze swoich dzisiejszych klient�w. Zanim si� zd��y� zdziwi�, otrzyma� pierwszy cios. Napastnik trafi� go w szcz�k�, a on polecia� daleko w stron� pustych skrzynek. Usi�owa� napi�� mi�nie, by zamortyzowa� uderzenie plecami o stos skrzynek, lecz nie musia�. Kto� chwyci� go mocno pod pachy i za�o�y� na szyj� podw�jnego nelsona. Czu�, �e s�abn� mu mi�nie karku. Pod wp�ywem nacisku pochyli� g�ow� ku pod�odze. Z szafy wygramoli� si� rudow�osy klient, z kieszeni wyj�� chustk� i ociera� ni� piegowat� i zar�owion� twarz. Kohlisch rzuca� si� na boki, usi�uj�c wyrwa� si� napastnikowi. Doprowadzi� jedynie do tego, �e ten zwi�kszy� nacisk i zmusi� Kohlischa do kontemplowania w�asnych pocerowanych skarpetek. Wtedy przypomnia� sobie, �e z podw�jnego nelsona mo�na si� wy�lizn��, unosz�c r�ce ku g�rze z jednoczesnym padem na kolana. Uczyni� tak i uda�o mu si�. Kl�cza� przez chwil� na pod�odze. Wtedy otrzyma� drugi cios. Z ty�u. Us�ysza� trzask skrzynki na swej g�owie i poczu� stru�ki krwi p�yn�cej po �ysinie. Dopiero potem odezwa� si� b�l. Na kilka sekund ogarn�a go ciemno��. Napastnik z ty�u nasadzi� mu na g�ow� pozbawion� dna skrzynk�, a potem wepchn�� j� na jego ramiona. Kohlisch by� unieruchomiony. Kl�cza� przed rudow�osym klientem, a skrzynka kr�powa�a jego tu��w na wysoko�ci brzucha. Usi�owa� odwr�ci� si�, lecz atakuj�cy od ty�u chwyci� go za uszy i skierowa� jego twarz w stron� rudow�osego.

��Pos�uchaj, Kohlisch � us�ysza� za plecami. � Nic ci nie zrobimy, je�li b�dziesz grzecznie odpowiada� na pytania.

Wtedy Kohlisch rykn�� i natychmiast tego po�a�owa�. Obcas buta rudow�osego trafi� go w usta i skruszy� dolny z�b. �lina zmieszana z krwi� poplami�a pod�og�. Kohlisch kiwa� si� przez chwil� w dybach ze starej skrzynki, po czym run��. Wok� s�ysza� szum. Kto� obwi�za� mu g�ow� jego koszul� wydzielaj�c� mocny zapach piwa.

��Nie b�dziesz ju� krzycza�?

��Nie b�d� � powietrze uchodzi�o ze �wistem przez dziur� po z�bie.

��Obiecujesz?

��Tak.

��Powiedz �obiecuj�.

��Obiecuj�.

��Sk�d sprowadzasz m�skie dziwki bogatym damom?

��Jakie dziwki?

��M�skie. Przebiera�cy. Jeden furman, drugi marynarz, trzeci robotnik�

��Nie wiem, o czym pan�

Nast�pny cios by� bardzo dotkliwy. Kohlisch prawie s�ysza� zgrzyt jakiego� przedmiotu po swej ko�ci policzkowej. Kto� stan�� mu na brzuchu ci�kim butem. Z ust i nosa Kohlischa wydosta�a si� wydzielina. Koszula owijaj�ca jego g�ow� zwilgotnia�a.

��To by� kastet. Chcesz jeszcze raz pozna� jego si�� czy mo�e zaczniesz m�wi�?

��Baronowa zamawia ch�opak�w�

Kto� wytar� dok�adnie jego twarz koszul�. Opuchlizna na policzku zas�oni�a mu obraz, jaki m�g� widzie� lewym okiem. Prawym ujrza� rudow�osego, kt�ry odrzuci� ze wstr�tem mokr� koszul�. Trzask zapa�ki i wydech dymu.

��Nazwisko tej baronowej!

��Nie znam. � Kohlisch spojrza� na rudow�osego i krzykn��: � Nie bij mnie, ty skurwysynie! Powiem wszystko, co o niej wiem!

Rudow�osy nasun�� kastet na palce i spojrza� pytaj�co ponad trz�s�cym si� cia�em Kohlischa w stron�, sk�d dochodzi� zapach dymu. Otrzyma� odpowied� na swe nieme pytanie, poniewa� zdj�� kastet. Kohlisch odetchn��.

��No to co wiesz o baronowej? � us�ysza� od tego niewidocznego.

��Wiem, �e jest baronow�, bo tak do niej m�wi�.

��Kto si� tak do niej zwraca?

��Kole�anki.

��Jak si� nazywa baronowa?

��Ju� m�wi�em� Nie wiem� Naprawd� nie wiem� Zrozum, cz�owieku � zawy� Kohlisch, widz�c kastet na r�ce rudow�osego. � Przecie� ta kurwa mi si� nie przedstawia, kiedy chce ch�opaczka�

��Przekona�e� mnie � przes�uchuj�cy splun�� na pod�og�. Zasycza� papieros. � Musisz mi jednak powiedzie� co�, po czym mog� j� zidentyfikowa�.

��Herb � wyj�cza� Kohlisch. � Herb na karocy� Top�r, gwiazda i strza�a�

��Dobrze. Zidentyfikujcie ten herb w Herbarzu szlachty �l�skiej, kt�ry jest u nas w archiwum. � Kohlisch domy�li� si�, �e polecenie to wydano rudow�osemu. � A teraz jeszcze jedno, Kohlisch. Wyja�nij mi, co rozumiesz przez zdanie �baronowa zamawia ch�opak�w�?

��Baronowa przyje�d�a i dzwoni st�d dok�d� � Kohlisch prawie szepta�. � Pod lokal podje�d�a doro�ka z przebiera�cami. Baronowa lub jaka� z jej kole�anek �yczy sobie na przyk�ad furmana� Wtedy ja id� po niego do doro�ki� Niby go sprowadzam� To taka zabawa�

Kohlisch przesta� m�wi�. Nikt go o nic nie pyta�. Trzasn�y drzwi w pomieszczeniu s�u�bowym. Kohlisch rzuci� si� swym t�ustym cia�em i obj�� wzrokiem pok�j oraz porozrzucane bez�adnie skrzynki. W pomieszczeniu sta�o dw�ch m�czyzn. Kohlisch widzia� ich po raz pierwszy w �yciu. Jeden z nich, niewysoki o w�skiej lisiej twarzy, r�k� wyda� polecenie drugiemu � olbrzymowi o krzaczastych brwiach. Ruch r�ki wyra�a�: �Zajmij si� nim!�

Olbrzym wydoby� z siebie nieartyku�owany d�wi�k, podszed� do Kohlischa, zsun�� mu z ramion prowizoryczne dyby i przy�o�y� do nosa chustk� o s�odkomdl�cym, a jednocze�nie ostrym zapachu, kojarz�cym si� ze szpitalem.

��To dla twojego dobra, przez kilka dni pomieszkasz u nas � to by�o ostatnie, co us�ysza� Kohlisch tego dnia.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, godzina dziewi�ta wieczorem

Willa baronostwa von Bockenheim und Bielau sta�a na ko�cu Wagnerstrasse. Pod pot�n� �elazn� bram�, ozdobion� herbem, na kt�rym bluszcz owija� si� wok� tarczy z widniej�cymi na niej toporem i gwiazd� przebit� w po�owie pierzast� strza��, podjecha�y dwa automobile. Z ogrodu po�o�onego na ty�ach domu dochodzi�y okrzyki dzieci i d�wi�ki fortepianu. Odg�osom tym przys�uchiwa� si� rudow�osy m�czyzna, kt�ry wysiad� z pierwszego auta. Po chwili nacisn�� guzik dzwonka i przytrzyma� go d�u�sz� chwil�. Z willi wymaszerowa� majestatycznie kamerdyner we fraku. Jego okolona bokobrodami twarz promieniowa�a spokojem, a d�ugie bocianie nogi w pr��kowanych spodniach posuwa�y si� tanecznym krokiem. Zbli�y� si� do bramy i obrzuci� rudow�osego � jak s�dzi� domokr��c� � pogardliwym wzrokiem. Wyci�gn�� ku intruzowi srebrn� tac� i pozwoli�, by tamten wsun�� r�k� mi�dzy kraty i po�o�y� na niej bilet wizytowy z nazwiskiem �Josef Bilkowsky, hotel �Kr�l W�gierski�, Bischofstrasse 13�. Na wizyt�wce widnia� napis �Verte�. Kamerdyner wraca� powoli, unosz�c wysoko nogi. Po kilku sekundach znikn�� za masywnymi odrzwiami.

Rudow�osy wsiad� do automobilu i odjecha�. Po chwili na podje�dzie willi zjawi�a si� elegancko ubrana para. Trzydziestokilkuletnia kobieta mia�a na sobie czarn� sukni� Chanel w ekstrawaganckie pasy w meandry, kapelusz z bia�� chryzantem� oraz etol�, a nieco starszy m�czyzna � frak i bia�� kamizelk�, kt�ra odbija�a �wiat�a latarni stoj�cych na podje�dzie. Podeszli do bramy i rozejrzeli si�. M�czyzna otworzy� bram� i wyszed� na chodnik. Poza jednym automobilem, stoj�cym w pewnym oddaleniu, Wagnerstrasse by�a pusta. Kobieta wbi�a w stoj�ce auto nieco rozbawiony wzrok. Spojrzenie jej towarzysza by�o niezbyt przyjazne. Obydwoje dostrzegli wewn�trz samochodu czterech m�czyzn. Za kierownic� siedzia� ma�y cz�owieczek w nasuni�tym na nos kapeluszu. Obok niego rozpiera� si� dobrze zbudowany brunet. Dym z jego papierosa wi� si� we wn�trzu auta. Mru�yli przed nim oczy dwaj m�czy�ni siedz�cy z ty�u. Jeden z nich mia� owini�t� twarz, jakby bola�y go z�by, drugi � ledwo si� mie�ci� na tylnej kanapie. Brunet odwr�ci� si� do nich, z�apa� zabanda�owanego za szyj� i wskaza� palcem na eleganck� kobiet�.

Zapyta� o co�. Cz�owiek o bol�cych z�bach skin�� twierdz�co g�ow�. Brunet dotkn�� ramienia kierowcy i automobil ruszy� gwa�townie. Po chwili znikn�� z oczu wytwornie ubranej parze. Kobieta w czarnej sukni i m�czyzna we fraku weszli z powrotem na teren willi. Kamerdyner spojrza� na nich zdziwiony. Pan we fraku by� lekko poirytowany, pani w czarnej sukni � oboj�tna.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, kwadrans po dziewi�tej wieczorem

W willi baronostwa von Bockenheim und Bielau kinderbal z okazji �smych urodzin jedynej c�reczki barona, R�digera II, zbli�a� si� do ko�ca. Rodzice zaproszonych dzieci siedzieli pod baldachimami opatrzonymi herbem baronostwa i moczyli usta i j�zyki w kieliszkach szampana Philippiego. Panie rozmawia�y o wiede�skim sukcesie Tkaczy Hauptmanna, panowie o gro�bach Clemenceau, postuluj�cych zmiany w niemieckiej konstytucji. Nadmuchani nowoszlacheck� godno�ci� swych pa�stwa s�u��cy poruszali si� powoli i uroczy�cie. Pierwszy z dw�jki famulus�w ni�s� tac� z pustymi, drugi � z pe�nymi kieliszkami. Dzieci � ubrane w marynarskie ubranka albo tweedowe kostiumy i kaszkiety a la lord Norfolk � biega�y po ogrodzie, skupiaj�c na sobie uwag� bon. Kilka dziewczynek sta�o ko�o fortepianu i �piewa�o �Od� do rado�ci� Beethovena w szybkim rytmie wybijanym na klawiszach przez d�ugow�osego muzyka. Lampiony � podobnie jak rozmowy � powoli wygasa�y. Panowie podj�li decyzj� o zapaleniu po�egnalnego cygara, panie � o ostatnim �yku szampana, kt�ry � jak to uj�a jedna z dam � �swymi b�belkami dodawa� ciekawej goryczy s�odkim wiede�skim struclom�.

Pani domu, baronowa Mathilde von Bockenheim und Bielau, odstawi�a kieliszek na tac� podsuni�t� przez kamerdynera Friedricha. Patrzy�a z mi�o�ci� na swoj� c�rk� Louise, kt�ra przebiega�a na prze�aj przez ogr�d, nie chc�c straci� z oczu ma�ego latawca widocznego w po�wiacie lampion�w. Baronowa k�tem oka spostrzeg�a puste kieliszki na tacy. Odwr�ci�a si� z irytacj�. Czy�by ten staruszek Friedrich nie zauwa�y�, �e ju� sw�j odstawi�a? Czy� nie wie, �e nale�y si� zaj�� innymi go��mi? Mo�e co� mu si� sta�o? Jest taki stary� Spojrza�a z niepokojem na Friedricha. Sta� przed ni� i spogl�da� wzrokiem, w kt�rym by�a gotowo�� do oddania �ycia za sw� pani�.

��Czy chcia�e� czego� ode mnie, Frederic? � zapyta�a bardzo �agodnie.

��Tak, wielmo�na pani. � Friedrich spojrza� na ma�� Louise von Bockenheim und Bielau, za kt�r� bieg�a z roz�o�onymi r�kami guwernantka, wo�aj�c z silnym angielskim akcentem: �Nie biegaj tak szybko, ma�a baron�wno, jeszcze za bardzo si� spocisz!�.

��Nie �mia�em przerywa� tej chwili kontemplacji, kiedy podziwia�a pani to �ywe srebro, ma�� baron�wn�

��Nie us�ysza�e� mojego pytania, Frederic? � powiedzia�a jeszcze �agodniej baronowa.

��Telefon do pani baronowej � oznajmi� Friedrich. � Dzwoni ten cz�owiek, kt�ry wr�czy� wielmo�nej pani dziwn� wizyt�wk� kilka minut temu.

��Powiniene� darowa� sobie s��wko �dziwn��, drogi Frederic � zasycza�a baronowa. � Nie jeste� tutaj od wyg�aszania komentarzy.

��Tak jest, wielmo�na pani � Friedrich uk�oni� si�, a jego oczy wyra�a�y ju� nieco mniejsz� gotowo�� oddania �ycia za sw� chlebodawczyni�. � Co mam powiedzie� telefonuj�cemu panu?

��Porozmawiam z nim. � Przeprosi�a na chwil� towarzyszki konwersacji i pop�yn�a przez ogr�d, rozdaj�c doko�a u�miechy. Najserdeczniejszym obdarzy�a m�a, barona R�digera II von Bockenheim und Bielau.

Wchodz�c po schodach na g�r� willi, spojrza�a jeszcze raz na wizyt�wk� z napisem �Verte!�. Na odwrocie widnia�y s�owa: �W sprawie doro�karzy i furman�w�. Pani baronowa przesta�a si� u�miecha�. Wesz�a do swojego buduaru i podnios�a s�uchawk�.

��Nie przedstawi� si� � us�ysza�a m�ski zachrypni�ty g�os. � B�d� pani zadawa� pytania, a pani odpowie zgodnie z prawd�. W przeciwnym razie pan baron pozna sekretne �ycie swojej �ony� Dlaczego pani milczy?

��Bo nie zada�e� mi �adnego pytania. � Baronowa wyj�a papierosa z kryszta�owej papiero�nicy i zapali�a go.

��Prosz� mi poda� adresy m�czyzn, kt�rzy towarzysz� pani po wizytach w hotelu �Kr�l W�gierski�. S� przebrani � jeden za furmana, inny za doro�karza. Mnie interesuj� tylko ci, kt�rzy s� przebrani za marynarzy.

��Lubisz marynarzy, co? � Baronowa roze�mia�a si� cicho i perli�cie. � Chcesz, by ci� wyruchali, co? � Podnieca�y j� wulgaryzmy. Chcia�a us�ysze� przekle�stwa z zachrypni�tego od tytoniu gard�a swojego rozm�wcy. Lubi�a przekle�stwa i zapach taniego tytoniu.

��Wiesz co� o tym, co? Odpowiesz mi, stara szmato, czy mam si� po��czy� z panem baronem? � w g�osie m�czyzny pobrzmiewa�a nowa nuta.

��Ju� jeste� po��czony � odpowiedzia�a baronowa. � Odezwij si�, kochanie, do tego n�dznego szanta�ysty!

��Tu baron R�diger II von Bockenheim und Bielau � w s�uchawce rozleg� si� niski g�os. � Nie pr�bujcie szanta�owa� mojej ma��onki, m�j dobry cz�owieku. To niskie i pod�e.

Baron R�diger II von Bockenheim und Bielau od�o�y� s�uchawk� i wyszed� ze swojego gabinetu. Po drodze spotka� �on� i poca�owa� j� w czo�o.

��Po�egnajmy go�ci, m�j kochany poranku � powiedzia�.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, godzina jedenasta wieczorem

Baronowa Mathilde von Bockenheim und Bielau siedzia�a w buduarze przy sekretarzyku i pisa�a list-przestrog� do swej przyjaci�ki i bywalczyni �Kr�la W�gierskiego�, Laury von Scheitler, kt�rej szlachecki tytu� i herb by� pierwszej �wie�o�ci � podobnie jak jej w�asny. Po napisaniu kr�tkiego listu spryska�a jego rewers perfumami i w�o�y�a do koperty. Nast�pnie targn�a za dzwonek i � wcieraj�c w alabastrow� sk�r� twarzy krem, kupiony wczoraj w �Domu Pi�kno�ci� Hoppego za astronomiczn� sum� trzystu marek � usiad�a przed lustrem toaletki. Czeka�a na kamerdynera Friedricha. Us�ysza�a pukanie do drzwi.

��Entre! � zawo�a�a i wciera�a dalej krem w pe�ny dekolt.

Spojrza�a w lustro i zobaczy�a dwie d�onie na swojej delikatnej sk�rze. Jedn� z nich, szorstk� i s�kat�, poczu�a na ustach, druga szarpn�a j� za w�osy. Baronowa dozna�a rozdzieraj�cego b�lu sk�ry g�owy i wyl�dowa�a na szezlongu. Usiad� na niej okrakiem rudow�osy m�czyzna. Kolanami przycisn�� do sofy jej ramiona, jedn� d�oni� ponownie zakry� usta, a drug� wymierzy� mocny policzek.

��B�dziesz cicho? Czy jeszcze raz?

Baronowa von Bockenheim und Bielau usi�owa�a kiwn�� g�ow�. Rudow�osy dobrze zrozumia� jej ruch.

��Adres tych marynarzy � us�ysza�a baronowa i zda�a sobie spraw�, �e nie z tym m�czyzn� rozmawia�a przez telefon. � Dziwek m�skich przebranych za marynarzy. Ale ju�!

��Alfred Sorg � powiedzia�a cicho. � Tak si� nazywa m�j marynarz, dam ci jego numer telefonu. On sprowadza r�wnie� innych m�czyzn.

Rudow�osy sapn�� i z widocznym �alem zszed� z baronowej. Wsta�a, napisa�a na kartce numer telefonu i spryska�a jej rewers perfumami. Napastnik wyrwa� kartk�. Otworzy� okno i wyskoczy� na trawnik. Baronowa obserwowa�a go, jak wspina si� na ogrodzenie. Us�ysza�a warkot silnika i pisk opon. Poci�gn�a jeszcze raz za szkar�atn� szarf� i usiad�a przed lustrem. Na�o�y�a na d�onie grub� warstw� kremu.

��Wiem, �e ty go wpu�ci�e�, Frederic � powiedzia�a �agodnie, kiedy pojawi� si� ko�o niej kamerdyner. � Od jutra nie chc� ci� widzie� w moim domu.

��Nie wiem, o czym wielmo�na pani baronowa raczy m�wi� � g�os Friedricha by� pe�en powagi i zatroskania.

Baronowa odwr�ci�a si� do swego s�u��cego i zajrza�a mu g��boko w oczy.

��Tylko w jeden spos�b mo�esz uratowa� swoj� posad�, Frederic � zwr�ci�a twarz do lustra i westchn�a. � Daj� ci ostatni� szans�.

Mija�y sekundy i minuty. Baronowa rozczesywa�a w�osy, a Friedrich sta� wypr�ony jak struna.

��S�ucham ja�nie wielmo�n� pani� � jego g�os wyra�a� teraz niepok�j.

��Stracisz posad� � spojrza�a z zadowoleniem na swe odbicie i podar�a list do baronowej von Scheitler � je�li do rana nie sprowadzisz mi tego rudego potwora.

Wroc�aw, czwartek 4 wrze�nia 1919 roku, p�noc

W piwiarni �Pod Trzema Koronami� przy Kupferschmiedestrasse nr 5-6 unosi�a si� ci�ka wo� b�d�ca mieszanin� tytoniowego dymu, sma�onego smalcu, przypalonej cebuli i ludzkiego potu. Wo� ta wzbija�a si� pod �ukowate sklepienie lokalu i zasnuwa�a mg�� pseudoroma�skie okna, kt�re wychodzi�y na podw�rze domu �Pod B��kitnym Or�em�. Ci�kiej atmosfery piwiarni nie poprawia�y nieliczne podmuchy ch�odnego powietrza nocy, kiedy otwiera�y si� drzwi wpuszczaj�ce nowych klient�w. W piwiarni ruch odbywa� si� tylko w jedn� stron�. Nikt z niej teraz nie wychodzi�. Gdyby kto� wyszed�, by�by przez innych uznany za zdrajc�. W piwiarni �Pod Trzema Koronami� odbywa�o si� zebranie wroc�awskiego oddzia�u freikorpsu.

Mock i Smolorz stan�li na ko�cu sali i przyzwyczajali oczy do gryz�cej mg�y. Przy ci�kich sto�ach siedzieli oci�ali od piwa m�czy�ni. Stukali kuflami o d�bowe, mokre od piany blaty, pstrykali palcami na obera i uciszali si� wzajemnie. Mieli r�ne nakrycia g�owy, kt�re dla wprawnego policyjnego oka r�wnie precyzyjnie charakteryzowa�y stan spo�eczny swych w�a�cicieli, jak odznaczenia wojskowe. Przy sto�ach siedzieli zatem robotnicy w p��ciennych czapkach z lakierowanymi daszkami lub w ceratowych cyklist�wkach. Ich klas� spo�eczn� podkre�la�y dodatkowo pozbawione ko�nierzyk�w koszule z podwini�tymi r�kawami. Nieco z boku trzymali si� drobni kupcy, restauratorzy i urz�dnicy. Z kolei ich znakiem rozpoznawczym by�y meloniki, a dodatkowym atrybutem sztywne ko�nierzyki, z kt�rych wiele ju� domaga�o si� wizyty w pralni. Ci pili mniej i nie stukali kuflami, lecz za to wypuszczali ze swych cygar i fajek najwi�ksze bomby dymu. Trzeci�, najliczniejsz� grup� stanowili m�odzi ludzie nosz�cy na g�owach he�my i � doskonale znane Mockowi � okr�g�e polowe czapki bez daszka, zwane Einheitsfeldmutzen.

Na tych ostatnich asystent kryminalny zwraca� baczn� uwag�. Jego uwa�ny wzrok przebija� dymn� zas�on� i taksowa� ich szare mundury, do kt�rych tu i �wdzie przyszpilone by�y medale. W�a�nie posiadacz jednego z nich, m�ody i przystojny cz�owiek, wyszed� na podest, na kt�rym w czasie wolnym od zebra� freikorpsu kilku muzykant�w umila�o go�ciom piwiarni poch�anianie kotlet�w mielonych b�d�cych specjalno�ci� lokalu. Teraz na podium znalaz� si� posiadacz medalu, przypominaj�cego Mockowi tak zwany Krzy� Ba�tycki, kt�ry on sam otrzyma� za walki w Kurlandii.

��Kamraci! Wsp�towarzysze walki! � wydziera� si� kawaler Krzy�a Ba�tyckiego. � Nie mo�emy dopu�ci�, by komuni�ci zatruwali nasz nar�d. Aby nasz dumny r�d germa�ski by� zha�biony przez bolszewickich Azjat�w i ich s�ugus�w!

Mock wy��czy� zmys� s�uchu. Gdyby tego nie uczyni�, wszed�by na podium i wymierzy� m�odemu cz�owiekowi, kt�rego zapa� do walki by� r�wnie autentyczny jak jego Krzy� Ba�tycki, siarczysty policzek. Zna� dobrze m�wc�, wiedzia�, �e ca�� wojn� przepracowa� jako dzielny informator policji politycznej, za�arcie �cigaj�cej ka�dy przejaw defetyzmu i upadku morale w�r�d cywil�w. Kiedy Mock iska� wszy w okopach, kiedy wraz z Corneliusem R�htgardem wystawiali ty�ki na lodowaty podmuch p�nocnego wiatru i srali na rozkaz kapitana Mantzelmanna, kiedy wypompowywali z g��w Ka�muk�w fontanny krwi, kiedy patrzyli w melancholijne oczy umieraj�cych rosyjskich je�c�w, kiedy wyci�gali z zainfekowanych ran t�uste larwy, wtedy �w m�wca, Alfred Sorg, chodzi� po knajpach i dzielnie s�ucha� rozgoryczonych ludzi, ochoczo �apa� za ko�nierz blu�ni�cych przeciwko cesarzowi wyrostk�w i prowadzi� ich na najbli�szy komisariat, m�nie szanta�owa� m�ode �ony, kt�re z�orzeczy�y Rzeszy; wtedy Sorg odwa�nie stawia� tym t�skni�cym za swoimi m�ami kobietom wyb�r: albo wi�zienie, albo chwila zapomnienia o wszystkim � a przede wszystkim o swej wierno�ci wobec m�a.

Kto� tr�ci� Mocka w �okie� i wr�czy� mu stos ulotek, m�wi�c �podaj dalej�. Mock przyjrza� si� im. Zach�ca�y do wst�pienia do Garde � Kavallerie � Schutzen � Division. Na jednej z nich cz�onek freikorpsu wskazywa� palcem urocze miasteczko, nad kt�rym rozpo�ciera� skrzyd�a wylinia�y bia�y polski orze� z ohydnymi szponami i wstr�tnym rozwartym dziobem. Inny freikorpser zamierza� si� bagnetem na t� besti�. Pod rysunkiem by� cytat z Ernsta von Salomona: �Niemiecki kraj p�on�� w sko�atanych umys�ach. Niemcy zawsze byli tam, gdzie walczono, gdzie uzbrojone r�ce si�ga�y po niemieck� w�asno��, niemiecki kraj promieniowa� tam, gdzie walcz�cy w jego obronie przelewali ostatni� krew�.

Ciekawe, czy niemiecki kraj by� w okopach pod Dyneburgiem � my�la� Mock � ciekawe, czy von Salomon, pisz�c o ostatniej krwi, widzia� moich towarzyszy broni, kt�rzy umierali na dyfteryt, a z ich nogawek wyp�ywa�a krwista biegunka. Policjant spojrza� na drug� ulotk�, na kt�rej widnia� prezydent ameryka�ski wydmuchuj�cy ba�ki mydlane. Jedna z nich opatrzona by�a napisem: �Mrzonki prezydenta Wilsona�.

��Czy� to, co musisz! � grzmia� z podium agent policyjny Alfred Sorg. � Zwyci�aj albo umieraj i Bogu pozostaw ostateczn� decyzj�!

Mock stara� si� nie s�ucha� i z niedowierzaniem przygl�da� si� pi�ciostrza�owym karabinom mauzer 98 ostentacyjnie opartym o sto�y. Przypomnia� sobie, jak pewien zwiadowca pod Dyneburgiem doni�s� dow�dcy pu�ku von Thiedemu o zebraniu rosyjskich szpieg�w w �ydowskiej karczmie. Mock wraz ze swoim plutonem zwiadowczym otworzyli drzwi do lokalu. Buchn�� ha�as. Dow�dca plutonu, kapral Heinze, kaza� strzela�. Mock naciska� spust mauzera 98, kt�ry zion�� g�stym ogniem. Zapad�a martwa cisza. Opad� dym. Komuni�ci albo byli p�ci �e�skiej, albo mieli najwy�ej dziesi�� lat. Kapral Heinze �mia� si� p�niej do rozpuku, �mia� si� r�wnie� wtedy, gdy bagnet wwierca� mu si� w trzewia. Kt�ry� z ludzi z jego plutonu, pacyfikuj�cego kwater� rzekomych szpieg�w, straci� szacunek do swojego f�hrera. Kiedy Heinzego znaleziono z rozoranym brzuchem le��cego w b�ocie obok w�asnej kwatery, Mock, jako policjant w cywilu, dosta� zadanie poprowadzenia �ledztwa. Sprawcy nie znaleziono. Mock by� do�� opiesza�y. Po miesi�cu zosta� przez dow�dc� pu�ku von Thiedego zdegradowany za nieumiej�tne prowadzenie dochodzenia. Poniewa� Mock odni�s� lekkie rany, von Thiede odes�a� go do Kr�lewca, maj�c nadziej�, �e ten buntowniczo nastawiony policjant ju� nie wr�ci do jego pu�ku. Tam Mock wypad� z okna, a potem, jako rekonwalescent, trafi� wraz z sanitariuszem Corneliusem R�htgardem rzeczywi�cie gdzie indziej � do kapitana Mantzelmanna, mi�o�nika zimnej higieny P�nocy.

M�wca usiad� przy pierwszym stole obok m�odej dziewczyny, kt�rej widok wprawi� Mocka w dr�enie. Zna� j� doskonale � to jej po�wi�cone by�y wojenne opowie�ci jego przyjaciela R�htgarda. Zagryz� wargi i st�umi� w sobie ponown� ch�� spoliczkowania Alfreda Sorga. Dziewczyna, wpatrzona w ognistego m�wc�, bi�a brawo r�wnie entuzjastycznie jak wszyscy w piwiarni �Pod Trzema Koronami� � wszyscy opr�cz dw�ch policjant�w z wydzia�u III b, kt�rzy w poszukiwaniu fa�szywych marynarzy wpadli w gniazdo freikorpsu. Mock nie okazywa� entuzjazmu, poniewa� ogarn�y go nieweso�e my�li, Smolorz nie bi� brawa, gdy� mia� unieruchomione rami�. Obejmowa� je obiema r�kami cz�owiek z bokobrodami kamerdynera i szepta� mu co� na ucho. Smolorz go pozna� i uwa�nie wys�ucha�.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, godzina pierwsza w nocy

Po zebraniu freikorpsu z piwiarni wytaczali si� go�cie, kt�rzy byli napompowani w r�wnym stopniu patriotyzmem i piwem. Jeden z nich pi� niewiele, poniewa� tej nocy mia� plany, kt�rych realizacji przeszkodzi�aby zbyt du�a ilo�� alkoholu. Alfred Sorg obejmowa� smuk�� kibi� towarzysz�cej mu dziewczyny i czu�, �e demon w jego spodniach zaczyna si� kapry�nie domaga� ofiary. Sorg pomy�la� o swych kieszeniach, w kt�rych nie by�o nic, czym mo�na by op�aci� pok�j na godziny, oraz o swej n�dznej izdebce, w kt�rej za chwil� b�d� chrapa� dwaj cz�onkowie ukrywaj�cej si� w Bawarii tak zwanej brygady Erhardta.

Rozejrza� si� po ulicy i dostrzeg� mi�dzy domami ciemn� szczelin� prowadz�c� na podw�rze. Ta ciemna wilgotna szpara wzbudzi�a u niego ci�g asocjacyj, kt�re go zn�w podnieci�y. Przystan��, obj�� dziewczyn� i wycisn�� na jej ustach piwny poca�unek. Rozchyli�a wargi i nogi. Sorg wsun�� jednocze�nie j�zyk do jej ust i kolano pomi�dzy uda. Uni�s� j� i po chwili skryli si� obydwoje w w�skiej szczelinie pomi�dzy domami. Sorga nie zdziwi� wilgotny powiew podw�rza, zdumia�a natomiast ostra wo� czosnku, kt�r� poczu�.

Sekund� p�niej opr�cz wra�e� olfaktorycznych odebra� wra�enia czuciowe i d�wi�kowe. W jego uchu rozdzwoni�y si� kuranty, a ma��owina zacz�a puchn�� od silnego ciosu. Sorg zosta� wypchni�ty ze szczeliny i znalaz� si� na podw�rzu, na ty�ach trafiki Franza Krziwaniego, przed gniewnym obliczem. Nie by�o mu ono ca�kiem nieznane.

Sta� przed kr�pym, dobrze zbudowanym m�czyzn�, kt�rego wzrost stanowi� po�rednie ogniwo mi�dzy niskim cz�owieczkiem o lisiej twarzy i wysokim dr�galem, kt�ry och�adza� sw� ozdobion� rudymi w�sami twarz ruchami melonika. Ze szczeliny wyszed� olbrzym, przytrzymuj�c szarpi�c� si� dziewczyn�.

��Spokojnie z ni�, Zupitza � powiedzia� kr�py. � Zaprowad� pani� do auta i staraj si� odwraca� od niej sw�j oddech.

��Ty gnoju, ty �ydzie! Co z ni� chcesz zrobi�? � Sorg postanowi� pokaza� wszystkim, �e jest prawdziwym m�czyzn�, i rzuci� si� na Zupitz�. � Zostaw j�, bo ci�

Zupitza nawet nie zainteresowa� si� agresorem. Sorg run�� na ziemi�, potykaj�c si� o nog� m�czyzny o lisiej twarzy. Chcia� wsta�, lecz otrzyma� mocny cios w drugie ucho. Zupitza znikn�� wraz z dziewczyn�. Sorg upad� na klepisko podw�rza i przez chwil� zastanawia� si� nad r�nic� pomi�dzy oboma ciosami. Ju� wiedzia�. Drugi by� zadany butem i wymierzony przez kogo� innego. Usiad� na bruku i wpatrywa� si� w kr�pego m�czyzn�, kt�ry wyciera� chustk� do nosa czubek swojego l�ni�cego trzewika. Sorg zna� sk�d� posiadacza eleganckich but�w, ale nie wiedzia� sk�d.

��Pos�uchaj mnie, bohaterze wojenny. � Chrypa jego oprawcy r�wnie� wyda�a mu si� znajoma. � Teraz mi co� powiesz. Przeka�esz kilka informacyj. Zap�ac� ci za nie.

��Dobrze � powiedzia� szybko Sorg.

Przypomnia� sobie swojego rozm�wc�. Rok 1914. Pocz�tek wojny. Szanta�owa� pewn� m�atk�, kt�ra nie mog�a obj�� t�pym umys�em wydarze� historycznych, a dopiero co wypowiedziana wojna kojarzy�a jej si� jedynie z brakiem w domu jej zmobilizowanego m�a. Sorg obieca�, �e nie wspomni nikomu o jej antypa�stwowych wypowiedziach, je�li obdarzy go tym, w co j� natura hojnie wyposa�y�a. Niewiasta zgodzi�a si� i tego samego dnia posz�a do komisji obyczajowej wroc�awskiej policji na skarg�. Tam znalaz�a pe�ne zrozumienie. Nazajutrz o um�wionej godzinie Sorg us�ysza� pukanie do drzwi. Podbieg� do nich z przygotowanym do przyj�cia ofiary demonem, otworzy� je i zobaczy� kilku na czarno ubranych m�czyzn. Jeden z nich, kr�py brunet, zaatakowa� go z tak� furi�, �e Sorg omal nie postrada� �ycia pod l�ni�cymi, wypastowanymi butami.

��Niech pan pyta.

��Przebierasz si� za marynarza i ruchasz damy z wy�szych sfer?

��Tak.

��Za�atwiasz im innych przebiera�c�w? Furman�w, doro�karzy, gladiator�w�

��Nie ja, kto� inny.

��Jedna dama powiedzia�a, �e dzwoni do ciebie, a ty za�atwiasz.

��Tak jest. Ale ja dzwoni� do kogo� i za�atwiam innych bawidamk�w.

��Dostajesz za to fors�?

��Tak, mam prowizj�.

Przes�uchuj�cy podszed� do wci�� siedz�cego na bruku Sorga i chwyci� go za w�osy. Sorg poczu� kwa�n� wo� kaca.

��Do kogo dzwonisz po ch�opaczk�w?

��Do Norberta Rissego. � Sorg nie chcia� ju� czu� zapachu kaca i szybko wyrzuca� z siebie s�owa. � Tego peda�a. Urz�duje na statku �W�lsung�. To p�ywaj�cy burdel.

��Masz � przes�uchuj�cy rzuci� mu kilka banknot�w. � Wynajmij sobie pok�j w hotelu �Sieh dich fur� na Kleingroschenstrasse i we� jak�� tani� dziwk�. Nie sta� ci� na pann�, kt�ra ci towarzyszy�a.

M�czy�ni odchodzili, a Sorg wci�� siedzia� na bruku.

��Pojedziecie teraz na ten statek, Smolorz � us�ysza� Sorg. � Macie dowiedzie� si� wszystkiego o czterech marynarzach. Tu macie ich zdj�cia. � Sorg zobaczy� k�tem oka, jak jego oprawca wr�cza Smolorzowi kopert� i odchodzi szybkim krokiem.

��Panie Mock! � zawo�a� Smolorz i wskaza� na Sorga. � A co z tym? Przecie� pan go osobi�cie przes�uchiwa�� Jeszcze ten bydlak go zabije�

��Nic mu nie b�dzie� Widzi pan gdzie� tu morderc�, Smolorz? � Mock zawr�ci� i zbli�y� si� do ofiary. Kucn�� i zerwa� mu z munduru Krzy� Ba�tycki. Podszed� do szczeliny mi�dzy kamienicami i pochyli� si� nad uj�ciem kana�u �ciekowego. Zapluska�y cicho podziemne wody miasta.

��Kupi sobie nowy na pchlim targu � skwitowa� Smolorz.

��Jed�cie, Smolorz, do tego Rissego, a ja zabieram dziewczyn� � powiedzia� Mock, nie komentuj�c spostrze�enia swojego podw�adnego. Po chwili na ty�ach trafiki Krziwaniego pozostali jedynie Sorg i Smolorz.

��Co za sprawiedliwo�� powiedzia� do siebie Smolorz, �ciskaj�c w r�ku wizyt�wk�, kt�r� otrzyma� w gospodzie od cz�owieka z bokobrodami o manierach kamerdynera. � On z dziewczyn�, a ja � do peda�a.

Sorg milcza� i bada� palcem dziur� w materiale munduru � w miejscu, gdzie wisia� przedtem Krzy� Ba�tycki.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, godzina wp� do drugiej w nocy

Wirth zapu�ci� silnik. Mock opad� ci�ko na tyln� kanap� auta, tu� ko�o dziewczyny. Jego ubranie by�o przesi�kni�te zapachem tytoniu, przebija�o te� z niego wspomnienie alkoholu i drogiej wody kolo�skiej. Dziewczyna by�a zaintrygowana cz�owiekiem, z kt�rym jeszcze nigdy nie rozmawia�a, cho� widywa�a go cz�sto w swoim domu. Jej zainteresowanie wzros�o przez okoliczno�ci ich spotkania: ciemna noc, poca�unki w zau�ku i ludzie o wygl�dzie morderc�w. Nagle ogarn�� j� niesmak. Jej my�li zaprz�ta� kat Alfreda, kt�ry � upokorzony i pobity � pr�buje doj�� do siebie w jednym z najbardziej zakazanych zak�tk�w tego miasta! Odwr�ci�a si� z obrzydzeniem od Mocka.

��Nic nie powiem twojemu ojcu, Christel. � Mock chcia� po�o�y� r�k� na ramieniu dziewczyny, lecz w por� si� powstrzyma�.

��Mo�e pan m�wi� wszystko, co si� panu podoba � warkn�a Christel R�htgard i zapatrzy�a si� na cmentarz wojskowy na rogu Kirschallee i Lohestrasse. � Nie obchodzi mnie, co my�licie o mnie pan i m�j ojciec�

��Nie powiedzia�em tego � sapn�� Mock � aby zaskarbi� twoj� sympati� lub uspokoi� ci� po mi�osnej scenie w cuchn�cym zau�ku�

��To po co pan to powiedzia�? � oczy Christel p�on�y.

��Bo nie wiedzia�em, jak zacz�� rozmow�. � Mock spojrza� na jej wydatne piersi i odsun�� si� nieco, przestraszony swoimi my�lami.

��Niech pan w og�le jej nie zaczyna! Nie mam o czym z panem rozmawia�.

Zapad�a cisza. Mock by� zm�czony i najch�tniej prze�o�y�by rozkapryszon� pannic� przez kolano i wymierzy� jej porz�dnego klapsa. My�l, kt�rej si� przed chwil� przestraszy�, by�a bardzo niewinna w por�wnaniu z tym, co Mock wyobrazi� sobie jako nast�pstwa gor�cego klapsa. Przyklei� policzek do zimnej szyby i wpatrywa� si� t�po w Park Po�udniowy, do kt�rego doje�d�ali. Zamyka�y mu si� oczy. Pod powiekami przesuwa�y si� �wiat�a piwiarni �Pod Trzema Koronami�, potem ciche cmentarze. Gdzie� w oddali szumia�y drzewa, �wista� stolarski hebel, p�aka�o ma�e dziecko, kt�re przyciska�o swoj� mokr� od �ez buzi� do twarzy zm�czonego m�czyzny. Teraz obejmowa�o go r�czkami za szyj� i usi�owa�o co� powiedzie�, szarpa�o go za rami�, wykrzywiaj�c ze zdenerwowania usta i wo�a�o podniesionym g�osem:

��Panie Mock, niech si� pan obudzi! Kierowca pyta, dok�d jedziemy!

Mock przetar� oczy, wyj�� z kieszeni zegarek i spojrza� na poirytowan� twarz Christel R�htgard.

��Chcia�em ci� odwie�� do domu � mrukn��. � Aby� nie by�a nara�ona na zaczepki pijak�w.

��Takich jak pan?

Mock wysiad� z horcha i rozejrza� si� doko�a. Byli przy ko�cu Hohenzollernstrasse. Z prawej strony wiatr rozwiewa� korony drzew Parku Po�udniowego. Z lewej spali snem sprawiedliwych syci mieszka�cy nowoczesnych dom�w jednorodzinnych i okaza�ych willi. Nikt z nich nie otrzymywa� koszmarnych przesy�ek z r�k ob��kanych morderc�w, nikogo nie obejmowa�o za szyj� dziecko, kt�re nagle zosta�o osamotnione, a mo�e osierocone, nie kazano im odprawia� makabrycznej pokuty za wyimaginowane b��dy. Mock obszed� automobil, otworzy� drzwi i poda� rami� dziewczynie. Ta wzgardzi�a jednak jego uprzejmo�ci� i sama zwinnie wyskoczy�a na trotuar.

��Takich jak ja � odpowiedzia� jej. � Tacy s� szczeg�lnie niebezpieczni.

��Niech pan nie robi z siebie demona � powiedzia�a panna R�htgard i ruszy�a w stron� parku. � Mam niedaleko st�d do domu. Nie �ycz� sobie, by pan mnie odprowadza�.

��Niedaleko st�d � krzykn�� za ni� � moi ludzie dzi� znale�li cz�owieka powieszonego za nogi na drzewie!

Christel R�htgard zatrzyma�a si� i spojrza�a na Mocka z tak� niech�ci�, jakby to on w�asnor�cznie ustraja� drzewa nieboszczykami. Stali przez chwil� w milczeniu.

��W tym parku nie jest tak bezpiecznie jak na promenadzie nad fos� w niedzielny poranek � powiedzia� Mock. � Kiedy ludzie id� po ko�ciele na lody. Tutaj nocami straszy, a trupy wisz� na drzewach albo wyp�ywaj� ze stawu.

��Naprawd� nie powie pan nic mojemu ojcu o mnie i o Fredzie? � zapyta�a cicho Christel.

��Pod warunkiem �e ci� odprowadz� do domu.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, godzina druga w nocy

Szli w milczeniu ciemnym parkiem, w kt�rym tu i �wdzie pojawia�a si� wyspa �wiat�a padaj�cego od nielicznych latar�. Mock zapali� papierosa.

��Nie wie pan, jak zacz�� rozmow� � za�mia�a si� cicho panna R�htgard. Sz�a dumna i wyprostowana. Irytacja ust�pi�a lekkiemu rozbawieniu.

��Wiem, jak zacz��, ale nie wiem, czy pani zechce ze mn� rozmawia� na temat, kt�ry mnie interesuje.

��Nie b�d� z panem rozmawia� na temat Alfreda Sorga. Czy interesuje pana jaki� inny temat?

��Jeste� inteligentn� m�od� dam�. Z tob� mo�na rozmawia� o wszystkim. � Mock zda� sobie spraw�, �e powiedzia� jej komplement, i zawstydzi� si� jak uczniak. � Jednak aby porusza� r�ne kwestie, trzeba si� lepiej pozna�

��Chce mnie pan lepiej pozna�? Nie wystarczy panu to, co m�wi o mnie m�j ojciec?

��Pami�tam, co m�wi� o tobie tw�j ojciec w okopach pod Dyneburgiem. By�a� jego jedyn� szans� na prze�ycie. Ocali�a� go, droga Christel. � Mock przystan�� i potar� mocno podeszw� buta o nawierzchni� alejki. Kiedy stwierdzi�, �e wszed� w pami�tk�, jak� zostawiaj� w parkach Bert i jego bracia, st�umi� przekle�stwo. Potem wytar� podeszw� o traw� i wr�ci� do przerwanego w�tku. � Nie tylko zreszt� jego. Ocali�a� sporo �o�nierzy rosyjskich. Gdyby nie ty, tw�j ojciec rzuci�by si� sam z karabinem na rosyjskie okopy i pozabija� wielu, po czym sam by zgin��

��Dlaczego pan s�dzi, �e mia� my�li samob�jcze? � Christel obserwowa�a w s�abym �wietle, jak Mock wyci�ga kraciast� chusteczk� do nosa i �ciera py� z zakurzonego noska trzewika.

��Wielu z nas mia�o my�li samob�jcze � mrukn��. � Wielu z ca�ej si�y wyt�a�o wyobra�ni� i nie widzia�o ko�ca wojny. Tw�j ojciec widzia�. Ty by�a� dla niego ko�cem wojny.

��Opowiada� panu o mnie?

��Nieustannie.

��A pan go s�ucha� uwa�nie? Wsp�czu� pan z nim? O ile wiem, nie ma pan w�asnych dzieci� Ile� mo�na s�ucha� o czyich� dzieciach, o ch�opcach, kt�rych rozsadza energia i o obra�alskich dziewczynkach?

��Nie by�a� dla niego obra�alsk� dziewczynk�. � Mock wyj�� tym razem bia�� wykrochmalon� chustk� i otar� ni� czo�o pod melonikiem. Wrze�niowa noc by�a prawie upalna. � By�a� ide� ukochanego dziecka. Ide� w sensie plato�skim. Wzorem, archetypem� Po rozmowach z nim zazdro�ci�em mu� Sam chcia�em mie� takie dziecko�

��A po dzisiejszym wieczorze � Christel spojrza�a na Mocka rozpaczliwie � dalej chcia�by pan mie� tak� c�reczk�?

��Jeden wiecz�r nie przekre�la ca�ego �ycia. � Mimo �e Mock powiedzia� to bardzo szybko, by� pewien, �e dziewczyna us�ysza�a �nie� w jego odpowiedzi. � Nie wiem, jak jest mi�dzy wami na co dzie�

Mock zaoferowa� jej rami�. Christel po chwili wahania uj�a go delikatnie pod �okie�. Szli wok� stawu.

��Pobi� pan mojego przyjaciela � powiedzia�a cicho. � powinnam pana nienawidzi�. A jednak powiem panu, jaki jest na co dzie� m�j ojciec� On jest zaborczy. W ka�dym ch�opcu, z kt�rym si� przyja�ni�, kt�ry mnie odwiedza, widzi rywala� Kiedy� mi powiedzia�, �e po �mierci mojej mamy, mia�am wtedy dwa lata, skaka�am z rado�ci� Cieszy�am si�, bo umar�a moja mama, moja rzekoma rywalka� Niech pan zwr�ci uwag� Na jego biurku zawsze le�� ksi��ki Freuda. W jednej z nich t�usto podkre�li� wywody tw�rcy psychoanalizy o kompleksie Elektry. Ca�e stronice pomazane obrzydliwym, rozmazanym tuszem�

��Zrozum swojego ojca. � Mock czu� si� nieswojo z powodu blisko�ci dziewczyny. � M�ode damy powinny si� spotyka� z m�odzie�cami w towarzystwie przyzwoitek. Nie powinny uczestniczy� w zgromadzeniach, na kt�rych bywaj� podpici, rozochoceni m�czy�ni z plebsu.

Christel pu�ci�a rami� Mocka i rozgl�da�a si� w roztargnieniu.

��Prosz� mnie pocz�stowa� papierosem � za��da�a. Mock poda� jej papiero�nic� i strzeli� zapa�k�.

��M�czy�ni zawsze pocieraj� zapa�k� o drask� w swoj� stron�, wie pan? Pan te� tak zrobi�. Jest pan stuprocentowym m�czyzn�.

��Ka�dy by si� czu� jak stuprocentowy m�czyzna, gdyby szed� w pogodn� noc przez park w towarzystwie m�odej i pi�knej damy. � Mock nagle zda� sobie spraw�, �e znowu emabluje c�rk� swojego najlepszego przyjaciela. � Przepraszam, panno R�htgard, nie chcia�em tego powiedzie�. Pe�ni� teraz przy pani funkcj� raczej Cerbera ni� Romea.

��Ale� ta druga rola jest zdecydowanie milsza dla ka�dej kobiety � roze�mia�a si� panna R�htgard.

��Doprawdy? � zapyta� Mock i b�ogos�awi� ciemno�ci parku, kt�re ukry�y jego rumieniec. Poszukiwa� gor�czkowo jakiego� trafnego kalamburu, dowcipnej riposty, lecz pami�� go zawiod�a. Mija�y minuty. Panna R�htgard pali�a niewprawnie papierosa i przygl�da�a mu si� z u�miechem, czekaj�c na odpowied�. Ogarn�a go z�o�� na samego siebie i na t� dzierlatk�, kt�ra owija go sobie wok� palca. Najbardziej z�o�ci�o go to, �e odpowiada mu taka rola.

��Przesta�, moja droga � podni�s� nieznacznie g�os, rezygnuj�c z formy �panno R�htgard�. � Nie jeste� kobiet�. Jeste� jeszcze dzieckiem.

��Czy�by? � zapyta�a figlarnie. � Dzieckiem przesta�am by� w Hamburgu. Mo�e chce pan wiedzie�, w jakich okoliczno�ciach?

��Chc� wiedzie� co� innego � powiedzia� Mock wbrew sobie. � Czy znasz koleg�w Alfreda Sorga, kt�rzy w przebraniu oddaj� si� do dyspozycji bogatym damom?

��Co to znaczy �do dyspozycji?� � zapyta�a panna R�htgard. � Nie wiem, o czym pan m�wi. Jestem jeszcze dzieckiem�

Mock przystan�� i otar� pot z czo�a. Odsun�� si� nieco od swojej towarzyszki. Zdawa� sobie spraw�, �e nadmiar papieros�w nie poprawia woni jego oddechu. Ku jego irytacji Christel przysun�a si� do niego, a jej oczy sta�y si� wielkie i naiwne.

��Co to znaczy �do dyspozycji�? � ponowi�a pytanie.

��Znasz czterech m�odzie�c�w � Mock odsun�� si� od dziewczyny i przesta� panowa� nad sob� � kt�rzy przebieraj� si� za marynarzy i dogadzaj� seksualnie bogatym damom? To koledzy twojego przyjaciela Alfreda Sorga. Mo�e sam Alfred te� si� przebiera i je pieprzy? Czy przebiera si� tak dla ciebie?

Mock ugryz� si� w j�zyk. By�o ju� za p�no. Zapad�a cisza. Znad stawu powia�o ch�odem. Gas�y �wiat�a w restauracji �Park Po�udniowy�. S�u��ca czeka�a na pierwszy blask r�anopalcej, by wyj�� z Bertem na spacer. Trupy wisia�y na drzewach i podnosi�y si� z wody. Mock czu� si� podle i nie patrzy� w stron� panny R�htgard.

��Jest pan taki jak m�j ojciec. On ci�gle si� dopytuje, kto mnie ostatnio wych�do�y�. � Jej twarz by�a skamienia�a z gniewu. � Zaraz mu powiem, �e pana to te� interesuje. Zrelacjonuj� ca�� nasz� rozmow�. Wtedy zrozumie, �e ludzie nie przestaj� by� kobietami i m�czyznami, cho�by nosili na piersi szyld z napisem �ojciec� albo �c�rka�. Nawet pan, zwykle tak opanowany, da� si� ponie�� i napawa� si� s�owem �dogodzi�. Wydawa� mi si� pan ca�kiem inny�

��Przepraszam. � Mock zapali� ostatniego papierosa. � U�y�em wobec pani niew�a�ciwych s��w, panno R�htgard. Prosz� mi wybaczy�. Niech pani nie m�wi o naszej rozmowie ojcu. To nadwer�y�oby nasz� przyja��.

��Powinien pan da� og�oszenie do �Schlesische Zeitung� � powiedzia�a w zamy�leniu Christel. � Brzmia�oby ono: �Pozbawiam ludzi z�udze�, Eberhard Mock�.

Mock usiad� na �awce i � aby si� opanowa� � zacz�� przywo�ywa� w my�li pierwsze wersety Lukrecjuszowego poematu �De rerum natura�, z kt�rego pisa� niegdy� prac� proseminaryjn�. Kiedy dotar� do sceny mi�osnych uniesie� Marsa i Wenus, ogarn�a go w�ciek�o��. Nagle zda� sobie spraw�, �e nie podziwia� Lukrecjuszowych heksametr�w, lecz zastanawia� si�, jak spl�tani sieci� Wulkana kochankowie wykonywali ruchy frykcyjne.

��Mam si� czu� winny, �e obna�y�em przed tob� t� kreatur� Sorga? � powiedzia� sycz�cym ze zdenerwowania g�osem. � �e ocali�em ci� przed lekarzem chor�b wenerycznych? Nie musisz si� martwi� ki��, co? Przecie� jeste� w bliskim kontakcie z jednym z najwybitniejszych specjalist�w od �kawalerskich chor�b�! Mam mie� wyrzuty sumienia, �e wykaza�em, i� tw�j rycerz na bia�ym koniu jest de facto alkowianym popychad�em?

��Jakie to charakterystyczne! � krzykn�a panna R�htgard. � Rycerz na bia�ym koniu! Jakie stereotypy! Nie rozumie pan, �e nie wszystkie kobiety czekaj� na ksi�cia z bajki, lecz na kogo�, kto je�

��Kto je porz�dnie wych�do�y � uzupe�ni� Mock z w�ciek�o�ci�.

��Nie to mia�am na my�li � zaprzeczy�a cicho panna R�htgard. � Chcia�am powiedzie�: �kto je pokocha�. � Zgasi�a papierosa o pie� drzewa. � Fred jest mi�ym ch�opcem, ale wiem, �e to �ajdak. Nie pozbawi� mnie pan z�udze� co do niego, lecz co do siebie samego. Otworzy�am przed panem serce, a pan nie chcia� mnie s�ucha�. Wyg�osi� pan pi�kn� kwesti� o przyzwoitkach. Nie chcia�� Pan tylko mnie napomina i ostrzega. Jak prawdziwy policjant. Kiedy pan przestanie by� policjantem? Po �mierci? Dobranoc, panie policjancie. Prosz� mnie nie odprowadza�. Wol� towarzystwo topielc�w i wisielc�w. Bardziej ni� pa�skie.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, kwadrans na dziewi�t� rano

Mock obudzi� si� w celi aresztanckiej numer trzy. Przez zakratowane okienko w�lizgiwa�o si� �wiat�o poranka. Z dziedzi�ca Prezydium Policji dochodzi�y odg�osy zwyk�ej porannej krz�taniny. Zar�a� ko�, o bruk trzasn�o jakie� szk�o, kto� przeciwko komu� wezwa� sto tysi�cy piorun�w. Mock z wysi�kiem usiad� na pryczy i przetar� oczy. Chcia�o mu si� pi�. Ku swojej rado�ci dostrzeg� dzban stoj�cy na sto�ku obok pryczy. Dochodzi� z niego intensywny zapach mi�ty. Drzwi otworzy�y si� i stan�� w nich stra�nik Achim Buhrack. W d�oni dzier�y� r�cznik i brzytw�.

��Jeste�cie nieocenieni, Buhrack � powiedzia� Mock. � O wszystkim pami�tacie. I o brzytwie, i o obudzeniu mnie na czas, a nawet o mi�cie�

��Akurat ona by�a panu dzi� niepotrzebna. � Oczy Buhracka wyra�a�y zdziwienie. � Dzi� nie�

��Nie b�dzie mi potrzebna � Mock wr�czy� Buhrackowi dzbanek � ani dzi�, ani nigdy. Przestan� si� upija� i nie b�d� mia� kaca. � Z drugiego dzbanka nala� wody do miednicy, wzi�� od Buhracka r�cznik i brzytw�. � Co, nie wierzycie mi, Buhrack? S�yszeli�cie ju� wiele takich deklaracji?

��Oj, wiele, wiele� � mrukn�� stra�nik i wyszed�, zanim Mock zd��y� mu podzi�kowa�.

Asystent kryminalny zdj�� koszul�, umy� si� pod pachami i usiad� na pryczy. Z kieszeni wyj�� torebk� talku. Zanurzy� w niej d�o� i wtar� sobie talk pod pachy, a potem sypn�� szczodrze do but�w. Przez nast�pnych dziesi�� minut zdziera� zarost z twarzy, co nie by�o proste ze wzgl�du na t�p� brzytw�. Nie u�atwia�o tej czynno�ci u�ycie zwyk�ego myd�a, kt�re szybko wysycha�o i �ci�ga�o sk�r�. Mock z niech�ci� w�o�y� wczorajsz� koszul�. Ojciec pewnie si� martwi, pomy�la�. Wyobrazi� sobie ojca skacz�cego na jednej nodze ze skarpetk� zwisaj�c� z drugiej stopy. �Chleje i chleje�, us�ysza� gderliwy g�os. Mock nagle zat�skni� do butelki i do g�uchej, pustej nocy po wielkim pija�stwie. W�o�y� buty, wsta� i wyszed� z celi. U�cisn�� serdecznie d�o� Buhracka i ruszy� ponurym korytarzem w�r�d porannych odg�os�w z ce�: sapania, stukania mena�kami, ziewania i puszczania wiatr�w. Z ulg� opu�ci� skrzyd�o aresztanckie i wspi�� si� na schody. Szed� powoli, zastanawiaj�c si�, jak na dym z pierwszego dzi� papierosa zareaguje ci�ka sadza zalegaj�ca mu w p�ucach i pod czaszk�.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, godzina dziewi�ta rano

W gabinecie M�hlhausa wszyscy zjawili si� punktualnie. Sekretarz M�hlhausa, von Gallasen, postawi� na stole dzbanek z gor�c� herbat� i dziewi�� szklanek w wysokich metalowych koszyczkach. Wrze�niowe s�o�ce pali�o w kark detektyw�w siedz�cych ty�em do okna i roz�wietla�o smugi dymu tytoniowego. Mock stan�� w progu z niezapalonym papierosem w ustach i przyjrza� si� obecnym. Poczu� silne uk�ucie w piersi. Brakowa�o Smolorza.

��Co pan tu robi, Mock? � M�hlhaus uwolni� swe usta od nadmiaru fajkowego dymu. � Przecie� pracuje pan zn�w w komisji obyczajowej. Wczoraj rano w Parku Po�udniowym zako�czy�em pa�skie oddelegowanie do komisji morderstw. Czy�by pan zapomnia�? Czy zameldowa� si� pan dzi� u swojego szefa, radcy Ilssheimera?

��Panie komisarzu � Mock bez zaproszenia usiad� mi�dzy Reinertem a Kleinfeldem � na tym �wiecie zabija�o si� w imi� Boga i cesarza. Morduje si� ludzi, maj�c na ustach imi� w�adcy. W ci�gu ostatnich trzech dni w tym mie�cie mordowano w imi� moje. Nazwisko Eberhard Mock sta�o si� znakiem firmowym bydlaka. Zamordowa� on sze�ciu ludzi i by� mo�e osieroci� ma�e dziecko, kt�re p�aka�o mi wczoraj na r�kach. Prosz� wybaczy�, ale nie chc� dzi� spisywa� alfons�w i sprawdza� dziwkom ksi��eczek zdrowotnych. B�d� tu siedzia� z wami i my�la� nad zniszczeniem tego skurwysyna, kt�ry zabija w imi� moje.

Zapad�a cisza. Mock i M�hlhaus mierzyli si� wzrokiem. Pozostali wpatrywali si� znad paruj�cych szklanek w szefa komisji morderstw. M�hlhaus od�o�y� fajk�, brudz�c akta okruszkami jasnego tytoniu Wirginia.

��O tym, kto tu b�dzie siedzia� � powiedzia� cicho � decyduj� wy��cznie ja. Nie jest tajemnic�, i� uwa�am pana za �wietnego policjanta. �e chc� pana widzie� w mojej komisji. Ale po �sprawie czterech marynarzy�. Dopiero wtedy.

M�hlhaus wcisn�� w fajk� szpikulec do czyszczenia i gwa�townie zakr�ci� nim w cybuchu.

��Niech pan odpocznie i wyjedzie st�d � ton M�hlhausa by�, w odr�nieniu od wyrazu jego oczu, nadzwyczaj �agodny. � Na jaki� czas. Na czas doko�czenia �ledztwa. Nie chc� wi�cej trup�w. Nie mo�e pan zatem nikogo przes�uchiwa� Nie wiemy, czy ta �winia czego� nowego nie wymy�li� Czy nie zacznie zabija� ka�dego, z kim pan porozmawia� Potem, kiedy zamkn� j� w celi, powitam pana w�r�d moich ludzi. Rozmawia�em o tym z radc� Ilssheimerem. Ch�tnie si� zgodzi� na pana przeniesienie. Ale teraz musi pan wyjecha�. Niech pan nie my�li, �e nie b�dzie nam pomaga� w �ledztwie. Wyjedzie pan z doktorem Kazniczem. B�dzie z panem rozmawia� i mo�e natrafi na �lad mordercy w pa�skich wspomnieniach.

Mock przyjrza� si� kolegom siedz�cym przy stole. Wszyscy kontemplowali barw� gor�cego napoju wype�niaj�cego ich szklanki. Nauczeni byli s�ucha� zwierzchnik�w. Nie znali s��w sprzeciwu, nie mieli poczucia winy, w ich wykrochmalone ko�nierzyki dawno ju� nie p�aka�o �adne dziecko. �Nie u�alaj si� nad sob�, Mock. Nie jeste� godzien nawet krztyny �alu�.

��Wiemy wszyscy � Mock wci�� siedzia� � �e morderca zacz�� od zbrodni spektakularnej, a potem zabi� jeszcze dwie osoby, kt�re by�y przeze mnie przes�uchiwane. Pos�uchajcie mnie, panowie! Proponuj�

��Nie interesuje nas to, co pan proponuje, Mock � przerwa� mu M�hlhaus. � Pozwoli nam pan pracowa�, czy mam pana wyrzuci�? Mam pana ukara� dyscyplinarnie?

Mock wsta� i zbli�y� si� do M�hlhausa.

��Niech pan najpierw ukarze swojego sekretarza, von Gallasena. On te� si� pomyli�. Przyni�s� o dwie szklanki za du�o. Was jest siedmiu. Smolorza jeszcze nie ma, mnie ju� nie ma. � Podszed� do sto�u i uderzeniem r�ki zrzuci� dwie puste szklanki, kt�re wyda�y ostatnie brz�kni�cia na kamiennej posadzce. Uk�oni� si� i wyszed� z gabinetu szefa komisji morderstw.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, wp� do dziesi�tej rano

Okna du�ego gabinetu radcy kryminalnego Josefa Ilssheimera wychodzi�y na Ursulinenstrasse � �ci�le m�wi�c � na dwuspadowy dach hotelu �Stadt Leipzig�. Ilssheimer lubi� obserwowa� pewnego pracuj�cego tam urz�dnika, kt�ry w wolnych chwilach wk�ada� do szuflady r�nokolorowe o��wki w pewnym sta�ym i niezmiennym porz�dku, zamyka� oczy i wyci�ga� jeden z nich na chybi� trafi�, po czym rysowa� na kartce kresk�, sprawdzaj�c, czy wyci�gn�� w�a�ciwy o��wek.

Teraz Ilssheimer r�wnie� obserwowa� zmagania urz�dnika z w�asn� pami�ci� przestrzenn�. Szefowi komisji obyczajowej znudzi�o si� to jednak szybciej ni� zwykle i przypomnia� sobie, �e od kilku dobrych minut przy okr�g�ym stole siedzi Eberhard Mock i czeka w milczeniu na rozkazy oraz wytyczne.

Ilssheimer ogarn�� wzrokiem sw�j gabinet zawalony od pod�ogi do sufitu aktami spraw, kt�re pod jego przewodnictwem prowadzi�a od dwudziestu lat komisja obyczajowa wroc�awskiego Prezydium Policji. By� dumny z porz�dku, kt�ry tu panowa�, i nie pozwoli� � mimo sugestii kolejnych prezydent�w policji � na przeniesienie tych materia��w do g��wnego archiwum po�o�onego na parterze gmachu.

��Przykro mi, Mock � rozpocz�� Ilssheimer � �e nie prowadzi ju� pan �sprawy czterech marynarzy�. Z pewno�ci� nie jest to dla pana mi�a sytuacja.

��Dzi�kuj� za s�owa pocieszenia.

��Nie zostanie pan jednak ca�kiem odsuni�ty od �ledztwa. � Ilssheimer by� nieco dotkni�ty, �e Mock, zwracaj�c si� do niego, nie u�ywa zwrotu �panie radco�. � B�dzie pan rozmawia� z doktorem Kazniczem. On wydob�dzie od pana informacj�, kt�ra pomo�e M�hlhausowi uj�� morderc�.

��Ju� prze�y�em jeden seans psychoanalityczny z doktorem Kazniczem i to nic nie da�o.

��Jest pan zbyt niecierpliwy, Mock. � Ilssheimer pochyli� si� nad swoim rozm�wc� i zawi�d� si�: nie poczu� woni alkoholu. Rozpocz�� spacer po swoim gabinecie z r�kami za�o�onymi do ty�u. � A teraz prosz� mnie uwa�nie pos�ucha�. Wydaj� panu polecenie s�u�bowe. Jutro wyjedzie pan do Kudowy wraz z doktorem Kazniczem. Pozostaniecie tam tak d�ugo, jak b�dzie to potrzebne�

��Nie chc� mie� nic wsp�lnego z doktorem Kazniczem. � Mock przeczuwa�, �e nie obejdzie si� w tej rozmowie bez ci�kich i bolesnych argument�w. � Nie chc� go widzie�. Czy s�dzi pan, panie radco, �e mo�e ode mnie co� wyci�gn�� cz�owiek, kt�remu nie ufam i kt�rego nie lubi�

��Ja pana doskonale rozumiem, Mock. � Ilssheimer a� pokra�nia�, s�ysz�c sw�j tytu�. � Doktor jest r�wnie� �wiadom pa�skiej niech�ci do swojej osoby. Dlatego postanowi� zmieni� metod�

��O, to ciekawe � mrukn�� Mock. � Ju� nie b�dzie ze mn� rozmawia� o tym, jak krad�em jab�ka ze straganu, ju� nie b�dzie mnie pyta�, co czu�em, kiedy jako sze�ciolatek psika�em syfonem na przechodz�cych pod moim oknem ludzi?

��Nie. � S�owa Mocka wyra�nie rozbawi�y radc� kryminalnego. � Doktor Kaznicz podda pana hipnozie. Jest �wietnym specjalist� w tym zakresie.

��Nie w�tpi�. Niech jednak kogo innego poddaje swym metodom. Ja jestem policjantem i chc� prowadzi� normalne �ledztwo � Mock zapala� si� z ka�dym s�owem. � Gin� ludzie, z kt�rymi mia�em kontakt w czasie prowadzenia �ledztwa w �sprawie czterech marynarzy�. Nie musz� z nikim rozmawia� osobi�cie, nie musz� nikogo przes�uchiwa�. Mo�e to robi� kto inny� Mog� to robi� przez telefon� Mam �wietny i prosty pomys��

��Nie rozumiecie, Mock, �e nikt nie zamierza z wami dyskutowa�? Powtarzam, wyda�em panu polecenie s�u�bowe i nie obchodzi mnie, czy pan b�dzie na widok Kaznicza p�aka� i tupa� nogami ze z�o�ci.

Zapad�a cisza. Ilssheimer spojrza� przez okno na �wicz�cego sw� pami�� urz�dnika. Postanowi� kontynuowa�.

��Pije pan bardzo du�o, Mock. � Opar� g�ow� na d�oniach i wbi� wzrok w swego podw�adnego. By�y czasy, �e przest�pcy zwijali si� pod spojrzeniem Ilssheimera. � Wielu policjant�w nadu�ywa alkoholu, a ich zwierzchnicy to toleruj�. Ale nie ja! � wrzasn��. � Ja nie toleruj� alkoholizmu, Mock! Alkoholizm doprowadzi pana do dymisji! Rozumie pan, do stu diab��w?!

Ilssheimer wbija� swe czarne oczy w twarz Mocka. Dawniej spojrzeniem wypala� dziury w skamienia�ych sumieniach bandyt�w. Nieco ironiczny wyraz twarzy Mocka m�wi� mu, �e te czasy ju� dawno min�y.

Mock wsta� i oswaja� si� z wzbieraj�c� w nim fal� gniewu. Po raz pierwszy od wielu lat poczu�, i� ma przewag� nad Ilssheimerem, �e jedno jego s�owo zniszczy szefa obyczaj�wki. Mock za�o�y� r�ce do ty�u i podszed� do okna. To mi nie wyjdzie, to mi si� nie uda, my�la�, stosuj�c zasad� pesymizmu obronnego. Podszed� do stojaka na kapelusze i zacz�� obraca� w palcach melonik szefa. Nowiutkie nakrycie g�owy wyprodukowane, jak informowa�a wewn�trzna wst��ka, w fabryce Hitzego.

��Kupi� pan melonik? � zapyta�, �wiadomie pomijaj�c tytu�. � A gdzie jest stary?

��Co to pana obchodzi, Mock? Zwariowa� pan? Niech pan nie zmienia tematu! � Ilssheimer nawet nie drgn��.

��Ja mam pana stary melonik. � Mock napawa� si� swoj� przewag�. � Znalaz�em go w pokoju Augusta z hotelu �Park Po�udniowy�.

��Nie rozumiem pana. � Oczy Ilssheimera sta�y si� zamy�lone i nieobecne. � Jako policjant z komisji obyczajowej przes�uchiwa�em m�sk� prostytutk� Augusta Strehla� To prawda� Musia�em u niego zostawi� kapelusz�

��Nie tylko kapelusz. Zostawi� pan radca r�wnie� niezatarte wspomnienia w sercu Augusta. Do tego stopnia niezatarte � Mock zablefowa�, my�l�c: I tak mi si� nie uda � �e August je spisa�. Bardzo ciekawe wspomnienia� � Mock opar� d�onie na biurku Ilssheimera i powiedzia� bardzo powoli: � Nie s�dzi pan radca, �e doktor Kaznicz nie b�dzie mia� w najbli�szych dniach zbyt wiele czasu? A poza tym, czy pan radca wie, �e jestem ma�o podatny na hipnoz�?

Ilssheimer spojrza� na urz�dnika, kt�ry tym razem wyci�gn�� z szuflady nie ten o��wek, co chcia�, i � zrozumiawszy sw�j b��d � z w�ciek�o�ci� rzuci� segregatorem o �cian�.

��Rzeczywi�cie � powiedzia� Ilssheimer, a wyraz jego twarzy nie zmieni� si� ani na jot�. � Ostatnio doktor Kaznicz jest bardzo zaj�ty�

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, po�udnie

Wirth i Zupitza zatrzymali swojego horcha ko�o sklepu z bezami w pobli�u uniwersytetu. Wyszli z automobilu i ruszyli w stron� osiemnastowiecznego gmachu Prezydium Policji. Po drodze Zupitza wszed� do gospody Opieli, gdzie kupi� papierosy Silano. W przedsionku gmachu prezydialnego solidna bariera uniemo�liwia�a wej�cie na schody. Widnia�a na niej strza�ka, kt�ra w spos�b niepozostawiaj�cy najmniejszych w�tpliwo�ci kierowa�a wszystkich wchodz�cych do dy�urki, gdzie z marsowymi minami i nastroszonymi w�sami siedzieli dwaj wo�ni: Handke i Bender. Jeden z nich telefonicznie anonsowa� nieznane sobie osoby wchodz�ce do prezydium, drugi natomiast podejrzliwie �widrowa� je oczami, jakby w �renicach mia� rentgenowskie promienie. Wirtha i Zupitzy nie zatrzymali ani nie prze�wietlali wzrokiem. Nie robili tego nigdy, gdy przyj�cie os�b postronnych by�o zapowiedziane przez wysokiego urz�dnika policyjnego. Bender i Handke, patrz�c na niewysokiego eleganta i ponurego draba, skonstatowali, �e przed godzin� radca Ilssheimer nader trafnie przedstawi� ich rysopisy.

��Znam sk�d� te mordy � mrukn�� Handke, obserwuj�c przybyszy, znikaj�cych za oszklonymi drzwiami do g��wnego holu.

��Znamy r�ne zakazane ryje � odpowiedzia� Bender.

��Taka praca�

Wirth i Zupitza przeszli przez dziedziniec i weszli do przelotowej bramy, w kt�r� w�a�nie wje�d�a� z Ursulinenstrasse aresztancki furgon. Str� otwieraj�cy bram� obrzuci� ich podejrzliwym spojrzeniem. Kr�conymi schodami weszli na drugie pi�tro i stan�li przed solidnymi drzwiami opatrzonymi tabliczk�: �Wydzia� III b. Kierownik: radca kryminalny, doktor Josef Ilssheimer, policjanci: asystent kryminalny Eberhard Mock, sekretarze kryminalni: Herbert Domagalla i Hans Maraun, wachmistrze kryminalni: Franz Lembcke i Kurt Smolorz�. Zupitza zastuka� mocno. Po kilku sekundach otworzy� im �ysiej�cy trzydziestolatek i � nie pytaj�c o nic � poprowadzi� w�skim korytarzykiem. Po chwili znale�li si� przed obliczem Eberharda Mocka. W du�ym gabinecie sta�y trzy biurka. Przy jednym z nich rozpiera� si� zaspany Mock, drugie sta�o puste, przy trzecim � najbli�ej drzwi z tabliczk� �Dr Josef Ilssheimer� � usiad� wprowadzaj�cy ich m�czyzna i kontynuowa� przerwan� rozmow� telefoniczn�.

Mock wskaza� przyby�ym dwa ci�kie krzes�a. Usiedli w milczeniu.

��Gor�co, co? � Mock zdoby� si� na ma�o oryginalne powitanie. � Mam do pana pro�b�, Domagalla � zwr�ci� si� do �ysiej�cego trzydziestolatka, rozmawiaj�cego przez telefon. � Czy m�g�by pan przynie�� moim go�ciom wody sodowej?

Domagalla bez �ladu zdziwienia kiwn�� g�ow�, od�o�y� s�uchawk� i wyszed� z pokoju.

��S�ucha� mnie teraz uwa�nie. � Mock wsta� od biurka i potar� ze z�o�ci� �le ogolony policzek. � Tworzycie wraz ze mn� grup� �ledcz�. Opr�cz nas jest w niej Smolorz. Nasz� baz� od jutra b�dzie wasz kantor, miejsce, gdzie trzymacie dziwk� Kitty i tego kelnera z �Kr�la W�gierskiego�. Tam si� spotykamy na odprawie codziennie o dziewi�tej rano. � Mock nagle wbi� wzrok w Zupitz�. � Z czego si� �miejesz? �e b�dziesz si� bawi� w policjanta? Wyja�nij mu to, Wirth!

Wirth wykona� kilka ruch�w d�o�mi, kt�re spowodowa�y powag� na twarzy Zupitzy.

��Po sko�czeniu dzisiejszej odprawy � kontynuowa� Mock � szukamy Smolorza. Jak go znajdziemy, rozdzielamy si�. Smolorz zabiera si� do obowi�zk�w, kt�re mu wyznacz�. Potem ja id� pieszo i powoli, wy idziecie za mn� i uwa�nie si� rozgl�dacie, czy kto� mnie nie �ledzi. Je�li tylko zobaczycie jakiego� podejrzanego, �apiecie go za dup�. Zrozumiano? � Kiedy Wirth kiwn�� g�ow�, Mock zacz�� wyrzuca� z siebie szybkie polecenia. � P�jd� do p�ywaj�cego burdelu Norberta Rissego. Znacie ten statek? � Otrzymawszy potwierdzenie od Wirtha, ci�gn��: � Tam b�d� przes�uchiwa� szefa. Potem wy i wasi ludzie macie go nie spuszcza� z oczu. Macie go �ledzi� niezawodnie i dyskretnie ochrania�. Wystawiamy go na wabia. Kto� b�dzie chcia� go zabi�. Macie z�apa� tego kogo� i zamkn�� u siebie. A potem ja zechc� go pozna�. Wszystko jasne?

Do pokoju wszed� Domagalla z syfonem i szklankami. Postawi� wszystko na pustym biurku, usiad� za swoim i roz�o�y� przed sob� p�acht� �Breslauer Zeitung�. Na g��wnej stronie krzycza� tytu� wst�pniaka: Burdy i bijatyki na wroc�awskim Rynku.

Nikomu si� nie chcia�o pi�.

��Co powiedzia�e� przed chwil� swojemu kumplowi? � nagle zapyta� Mock.

��eby nie suszy� k��w bez potrzeby � odpar� Wirth.

��To wszystko?

��Nie, jeszcze co�� Wirth si� zawaha�.

��No m�w! � Mock si� niecierpliwi�.

��Powiedzia�em, �e czasami policjant i bandyta to jedno.

��wi�ta prawda � rzuci� Domagalla znad gazety.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, wp� do pierwszej po po�udniu

Wo�ni Bender i Handke d�ugo si� zastanawiali, czy wpu�ci� kolejnego przybysza. Nie wzbudza�a w nich w�tpliwo�ci jego osoba � dobrze go znali � lecz jego stan. Wachmistrz kryminalny Kurt Smolorz nie zion�� alkoholem, lecz chwia� si� na nogach i u�miecha� g�upkowato. Wo�ni zatrzymali Smolorza w swoim kantorku, postawili przed nim dymi�cy kubek herbaty, stan�li ko�o bariery i zacz�li si� naradza� cichymi g�osami.

��Utrwali� kaca piwkiem � mrukn�� Handke do Bendera.

��Dlaczego jednak od niego nie �mierdzi w�d�?

��Cholera wie � odpar� Bender. � Mo�e si� czego� na�ar�. S�ysza�em, �e pietruszka zabija wszelki od�r.

��Tak � ul�y�o Handkemu. � Na�ar� si� pewnie pietruszki. Poza tym nie z�amali�my nakazu zatrzymywania ka�dego pijanego policjanta. Ten wcale nie jest pijany, tylko jaki� taki�

��Masz racj� � rozja�ni�o si� oblicze Bendera. � Sk�d mamy wiedzie�, czy policjant jest pijany, czy jedynie w dobrym humorze? Tylko po chuchu. A jemu nie �mierdzi z mordy w�d��

��Najlepiej zadzwo�my po Mocka. � Handke si� zas�pi�. � Nie po Ilssheimera. Ta zgaga nie znosi alkoholu. Ale Mock jest sw�j ch�op. On zdecyduje, co zrobi� ze swoim koleg�.

Jak postanowili, tak i zrobili. Po chwili Mock odrywa� swojego podw�adnego od kubka z herbat� i � dyskretnie go podtrzymuj�c pod rami� � poprowadzi� w prawo, korytarzem do ko�ca, gdzie mie�ci�a si� toaleta. W jednej kabinie kto� by�, o czym �wiadczy� napis �zaj�te� uruchamiany przez przekr�cenie zamka od wewn�trz. Do drugiej weszli Mock i Smolorz. Stali w milczeniu i czekali, a� s�siednia opustoszeje. Po chwili us�yszeli d�ugo oczekiwany szcz�k g�owicy rezerwuaru i szum wyp�ywaj�cej z niego wody. Stukn�y drzwi kabiny, stukn�y drzwi do toalety, szcz�kn�y z w�ciek�o�ci z�by Mocka.

��Gdzie� by�, gnoju?! � warkn�� Mock. � Gdzie� si� tak schla�?!

Smolorz usiad� na muszli i zapatrzy� si� w brunatn� lamperi� �ciany. Milcza�. Mock chwyci� go za klapy marynarki, podni�s� i przycisn�� do �ciany. Zobaczy� roze�miane oczy z zaczerwienionymi bia�kami, wilgotne nozdrza i krzywe z�by. Po raz pierwszy zauwa�y�, �e Smolorz jest szpetny. Bardzo szpetny.

��Gdzie� by�, skurwysynie?! � rykn�� Mock. U�miech naci�gn�� r�ow� sk�r� Smolorza, jasne piegi na policzkach przesta�y si� wyr�nia�, na w�sach bieli�y si� odrobiny py�u, szyja wydziela�a odleg�y zapach drogich damskich perfum. Smolorz by� odra�aj�cy. Mock zamachn�� si�, lecz po sekundzie opu�ci� r�k�. Wyszed� z kabiny i waln�� jej drzwiami z tak� si��, �e przeskoczy�a tarcza zamka i nad klamk� pojawi� si� napis �zaj�te�. Smolorz usi�owa� otworzy� drzwi, ale serce zamka uleg�o silnemu odkszta�ceniu i nie dawa�o si� poruszy�. Rozleg�o si� walenie w drzwi. Mock podszed� do zatrza�ni�tej kabiny. Jego wypucowane buty g�o�no zastuka�y. Spod drzwi kabiny wysun�a si� d�o� Smolorza. Na posadzce pojawi�a si� wizyt�wka.

��Tam by�em � rozleg� si� g�os uwi�zionego, a potem po�o�y� drug� wizyt�wk�. � A tu mieszkali zabici marynarze.

Mock podni�s� obie. I na jednej, i na drugiej opr�cz wydruku by�y odr�czne notki. Na pierwszej ozdobionej herbem widnia� napis: �Baronowa Mathilde von Bockenheim und Bielau, Wagnerstrasse 13�, na odwrocie za� wypisano polecenie okr�g�ym kobiecym pismem: �Prosz� odwiedzi� mnie dzisiaj w moim buduarze, w przeciwnym wypadku dor�czyciel tego listu straci u mnie zatrudnienie�. Na odwrocie drugiej wizyt�wki z nadrukiem: �Dr Norbert Risse, organizowanie rozrywek i zabaw tanecznych, statek �W�lsung��, Mock rozpozna� nier�wne pismo Smolorza: �Czterej marynarze, Gartenstrasse 46�. Wyszed� z toalety i zapali� papierosa. Ruszy� �wawo, czuj�c, �e jego p�uca i g�owa dobrze reaguj� na dziesi�ty ju� dzisiaj przyp�yw nikotyny. Przechodz�c ko�o str��wki, powiedzia� do wo�nych:

��Smolorz posiedzi troch� w kiblu. Nie najlepiej si� czuje.

��Taka praca� � mrukn�� wo�ny Bender.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, trzy kwadranse na pierwsz� po po�udniu

Mock wszed� do swojego pokoju, wymachuj�c wizyt�wk� Norberta Rissego. Wirth i Zupitza wci�� siedzieli na ci�kich krzes�ach. Zupitza dzier�y� syfon i strzyka� wod� sodow� do wysokich szklanek. Jedn� z nich poda� Wirthowi, drug� � wchodz�cemu w�a�nie Mockowi. Ten wychyli� zawarto�� szklanki prawie jednym �ykiem i rzuci� wizyt�wk� Rissego na st�.

��Jedziemy tam � wskaza� kr�tkim palcem adres nabazgrany przez Smolorza. � Zrobicie to, co wam powiedzia�em, z jednym wyj�tkiem: nie b�dziecie �ledzi� Rissego, tylko tego, kogo przes�ucham pod tym adresem, rozumiecie? Na przyk�ad dozorc� albo jednego z s�siad�w.

Za drzwiami prowadz�cymi do gabinetu Ilssheimera s�ycha� by�o gniewne �ajania. Mock podszed� do drzwi i zacz�� nas�uchiwa�.

��Co to za porz�dki, do cholery! � g�os Ilssheimera by� gruby i nabrzmia�y od w�ciek�o�ci. � Pan jest policyjnym gryzipi�rkiem, Domagalla, i pan powinien pilnowa� porz�dku w naszym archiwum!

��Panie radco, ta dziwka mog�a zrobi� ten tatua� niedawno � Mock wyczu� w g�osie Domagalli siln� determinacj�. � W naszym katalogu mamy uk�ad alfabetyczny, wed�ug nazwisk, nie wed�ug znak�w szczeg�lnych.

��Wy nie macie poj�cia o naszym katalogu! � wrzasn�� Ilssheimer. � Sam sporz�dza�em r�ne podkatalogi, mi�dzy innymi katalog identyfikacyjnych znak�w szczeg�lnych. Prosi� mnie o to M�hlhaus! Aby w razie problem�w z identyfikacj� cia�a jakiej� prostytutki mo�na by�o si� odwo�a� do tego katalogu! A teraz, kiedy jaka� dziwka pope�nia samob�jstwo, M�hlhaus zwraca si� do mnie i m�wi: �Niech pan zajrzy do swojego �wietnego archiwum i znajdzie mi dziwk� ze s�oneczkiem wytatuowanym na ty�ku�. I co? A ja mu m�wi�: �Niestety, panie radco, nie mam takiej, w moim archiwum panuje ba�agan�.

Domagalla powiedzia� co� tak cicho, �e Mock tego nie dos�ysza�.

��Do jasnej cholery! � krzykn�� Ilssheimer. � Nie m�wcie mi tylko, �e ta dziwka przyjecha�a tu na go�cinne wyst�py podczas wojny i dlatego jej nie ma w naszym archiwum! Podczas wojny ja tu pracowa�em i porz�dnie prowadzi�em rejestr!

Domagalla zn�w co� b�kn��.

��Panie Domagalla� � Mock przy�o�y� ucho do drzwi. Ilssheimer sycza�, co by�o dowodem najwy�szego uniesienia. � Ja wiem, �e w wi�ziennym archiwum maj� dok�adne opisy wszystkich tatua�y�

Mock ju� wi�cej nie s�ysza�. Nie, to niemo�liwe � pomy�la� � to na pewno nie jest Johanna, kochanka dyrektora Wohsedta. Ona nie mia�a �adnych �go�cinnych wyst�p�w�, by�a porz�dn� Penelop� czekaj�c� na swojego Odysa. Kiedy ten nie wr�ci� z wojny narod�w, dopiero wtedy zacz�a trudni� si� nierz�dem. Na pewno nie siedzia�a w wi�zieniu, gdzie zrobi�aby sobie tatua� na ty�ku.

Postanowi� zastosowa� sw� niezawodn� metod�, kt�ra dzisiaj poskutkowa�a w rozmowie z Ilssheimerem. Na pewno ta �winia j� dopad�a � my�la� � na pewno j� zabi�, wyk�u� jej oczy i powiesi�; napawa� si� widokiem jej cierpienia; najpierw kaza� jej napisa� list do mnie, m�wi�c, �e to j� ocali, a potem jej �ama� r�ce i nogi tak jak marynarzom. Mocka osaczy�y tak sugestywne obrazy, �e a� si� ich przerazi�. Szarpn�� nim dreszcz. �mier� zajrza�a mi w oczy, pomy�la�.

Zapuka� i � us�yszawszy g�o�ne warkni�cie, kt�re zinterpretowa� jako �prosz� � wszed� do gabinetu szefa.

��Volens nolens pods�ucha�em pan�w rozmow� � powiedzia�. � Przepraszam pana radc�, ale czy mog� dowiedzie� si� czego� wi�cej o tym samob�jstwie?

��M�wcie, Domagalla � westchn�� Ilssheimer.

��Dzwoni� do mnie sekretarz kryminalny von Gallasen � powiedzia� Domagalla. � Zosta� wys�any do samob�jstwa. Prawdopodobnie prostytutka, s�dz�c po stroju i makija�u. Na po�ladku ma wi�zienny tatua�. S�oneczko z napisem: �Przy mnie zrobi ci si� gor�co�. Przegl�dam w�a�nie nasze archiwum, aby przy�pieszy� identyfikacj� zw�ok.

��Gdzie to si� sta�o? � zapyta� Mock.

��Na Marthastrasse. Prawdopodobnie skoczy�a z dachu kamienicy.

��Ile mia�a lat?

��Z wygl�du � grubo po trzydziestce.

Od oddechu ulgi, jaki wydosta� si� z ust Mocka, drgn�y li�cie palmy stoj�cej w k�cie gabinetu Illsheimera. P�d powietrza poruszy� nimi powt�rnie, kiedy Mock zamyka� za sob� drzwi.

��Jedziemy � powiedzia� Mock do Wirtha i Zupitzy. � Na Marthastrasse.

��Nie na Gartenstrasse, jak jest na wizyt�wce? � zapyta� Wirth.

��Nie � powiedzia� Mock z irytacj�. � Von Gallasen jest bardzo m�ody. Dla niego zniszczona przez �ycie dwudziestoparoletnia prostytutka mo�e wygl�da� na czterdzie�ci lat.

Wirth nic nie rozumia�, ale nie zadawa� ju� wi�cej pyta�.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, godzina pierwsza po po�udniu

Mock siedzia� obok Wirtha w horchu i przeklina� wrze�niowy upa�. Dra�ni� go kurz unosz�cy si� z bruku, wo� koni i ich odchod�w oraz nitki babiego lata przyklejaj�ce si� do jego �le ogolonych policzk�w. W chwilach irytacji i wzburzenia zwykle przywo�ywa� passusy pisarzy staro�ytnych, kt�re analizowa� przed laty jako student i gimnazjalista. Powtarza� wyuczone niegdy� na pami�� patetyczne i zwi�z�e frazy Seneki, lotne heksametry Homera i d�wi�czne zako�czenia okres�w Cycero�skich.

Zacisn�� powieki i zobaczy� siebie w mundurze gimnazjalnym, siedz�cego w pierwszej �awce i ws�uchuj�cego si� w proste, klarowne i krystaliczne d�wi�ki mowy staro�ytnych Rzymian. W uliczny gwar wdar� si� pot�ny g�os jego nauczyciela �aciny, Ottona Morawjetza, deklamuj�cy trafny a� do b�lu passus z dzie�a Seneki O pocieszeniu: Quid est enim noui hominem mori, cuius tota uita nihil aliud, quam ad mortem iter est.

Mock otworzy� oczy. Nie chcia� s�ysze� niczego o �mierci. W obwieszonym reklamami kiosku na rogu Feldstrasse i Am Ohlauufer ma�y ch�opiec poda� kioskarzowi stosik banknot�w i w zamian otrzyma� �Die Woche� wraz z dzieci�cym dodatkiem.

Dziesi�cioletni Eberhard Mock biegnie do kiosku na wa�brzyskim dworcu kolejowym, �ciskaj�c w r�ku monet� jednomarkow� na niedzielny dodatek dzieci�cy do �Die Woche�. Zaraz przeczyta o przygodach Billy�ego Kida na Dzikim Zachodzie, zaraz si� dowie, co si� sta�o z podr�nikiem, doktorem Volkmerem � czy uniknie kot�a ludo�erc�w? Sprzedawca kr�ci g�ow�. �Nie ma, ju� wykupiono, poszukaj gdzie indziej�. Ma�y Ebi biegnie z nadziej� do kiosku ko�o swojej szko�y, zaraz kupi, przeczyta, a tu zn�w przepraszaj�cy u�miech, kr�cenie g�ow�. Ebi wraca do domu noga za nog�. Ju� wie, �e nale�y my�le� negatywnie. Nale�y sobie z uporem powtarza�: to si� nie uda, to sko�czy si� fiaskiem, nie przeczytam przyg�d Billy�ego Kida, nie dowiem si�, co si� stanie z podr�nikiem doktorem Volkmerem.

Trzydziestosze�cioletni Eberhard Mock z trudem oddycha wroc�awskim kurzem i zdumiewa si� g��bi� swych dziecinnych przemy�le�. Pesymizm defensywny jest najlepsz� postaw� � my�li � poniewa� jedyne rozczarowanie, jakiego cz�owiek doznaje, jest przyjemne.

Mock � pokrzepiony na duchu � patrzy� na blokuj�cy wjazd na Marthastrasse furgon konny wioz�cy beczki i skrzynki z napisem: �Willy Simson. Prawdziwe bawarskie piwo franciszka�skie�. Dwaj robotnicy w cyklist�wkach i kamizelkach wy�adowywali je i ustawiali na platformie tr�jko�owego w�zka. Mock wyobrazi� sobie, �e jest to furgon zak�adu medycyny s�dowej, a zamiast zamkni�tego w skrzynkach i beczkach pienistego napoju pod plandek� le�� zw�oki prostytutki Johanny. W oczach trupa krwawe morze, obok ma�a dziewczynka i wyj�cy pies. Dziewczynka szarpie r�k�. Gdyby umia�a czyta�, dowiedzia�aby si� z kartki zaciskanej przez palce nieboszczki, �e jej �mierci winien jest niejaki Eberhard Mock, kt�ry powinien si� przyzna� do b��du, ale nie chce tego uczyni�, tote� b�d� gin�� jeszcze inni.

Znale�li si� w cichej uliczce Marthastrasse zabudowanej wysokimi kamienicami. Mock dotkn�� ramienia Wirtha, a ten zatrzyma� samoch�d w odleg�o�ci jakich� stu metr�w od t�umu k��bi�cego si� na chodniku, pod numerem dziesi�tym, pod gospod� Justa, do kt�rej � jak Mock wiedzia� doskonale � wchodzi�o si� przez podw�rze. Asystent kryminalny wysiad� z horcha, a Wirth i Zupitza � zgodnie z jego wyra�nym poleceniem � zostali w �rodku. Wszed� do bramy, pokaza� jednemu z mundurowych swoj� legitymacj� i zacz�� si� wspina� po stopniach. Po obu stronach klatki schodowej by�y du�e prostok�tne nisze, w kt�rych trzy pary drzwi prowadzi�y do trzech mieszka�. W tych swoistych wsp�lnych przedpokojach znajdowa�y si� okna prowadz�ce do studni wentylacyjnej. Opr�cz nich na studni� wychodzi�y okna ze wszystkich kuchni. Tak ostatnio budowano mieszkania dla niezamo�nych lokator�w � tanio, oszcz�dnie i bardzo ciasno. Na parterze budynku przy oknie do studni wentylacyjnej sta�o dw�ch m�czyzn. Jeden z nich, umundurowany policjant, na kt�rego wielkiej czaszce tkwi�o opatrzone gwiazd� czako, odpowiada� na pytania m�odego, elegancko ubranego m�czyzny. Mock poda� r�k� jednemu i drugiemu. Zna� obu bardzo dobrze. Mundurowego widzia� po raz ostatni kilka miesi�cy temu, cywila � dzi� rano. Pierwszy nazywa� si� Robert Stieg i by� rewirowym w tej dzielnicy, drugi � Gerhard von Gallasen, asystent M�hlhausa. Mock spojrza� do studni, na kt�rej dnie le�a�o drobne zawini�tko przykryte prze�cierad�em. By�o ono niegdy� kobiet� � my�la� intensywnie � mia�o ma�e dziecko i suczk� bokserk�.

��Ju� pan wie, jak si� ona nazywa�a? � zapyta� Mock, odpowiadaj�c sobie w my�lach: Na pewno na imi� mia�a Johanna. � Mia�a wyk�ute oczy?

��Nie wiemy, jak si� nazywa�a � odpar� von Gallasen zdziwiony tym, �e Mock poda� przed chwil� r�k� zwyk�emu rewirowemu. � Nikt z gapi�w jej nie zna�. Pa�ski kolega Domagalla wyszuka� adres pewnego str�czyciela, kt�ry tu mieszka w okolicy�

��W�a�nie go prowadz� � rewirowy Stieg wskaza� na dw�ch mundurowych, obok kt�rych drepta� niewysoki, wylinia�y blondyn w cylindrze. Wszyscy wspinali si� po stromych schodach.

��Zapyta�em pan�w, czy mia�a wyk�ute oczy. � Mock odpowiada� sobie w my�lach: Tak, w�o�y� jej w oczod� bagnet i kilka razy przekr�ci�.

��Nie� Sk�d� Z oczami wszystko w porz�dku � mrukn�� rewirowy Stieg. � Tieske, niech ten w cylindrze si� jej przyjrzy, a potem dawaj go tutaj! Migiem! � krzykn�� do mundurowych.

��Stieg, prosz� mi opowiedzie� wszystko ab ovo � poleci� Mock ku irytacji von Gallasena, kt�ry nad Stiegiem dominowa� stopniem, wzrostem i urodzeniem, tote� uwa�a�, �e zgodnie ze starsze�stwem rangi on powinien by� zapytany pierwszy.

��e co? � Stieg nie wiedzia�, czego od niego ��daj�.

��Od pocz�tku � wyja�ni� mu Mock. � Nie uczyli�cie si� w szkole �aciny?

��Dzi� rano Christianne Seelow z mieszkania numer dwadzie�cia cztery na czwartym pi�trze � relacjonowa� rewirowy Stieg � wiesza�a pranie na dachu. Zawia� wiatr i zdmuchn�� jej prze�cierad�o do szybu wentylacyjnego. Zesz�a i zobaczy�a trupa. Str� Alfred Titz przybieg� na komisariat. Tyle. Chce pan j� zobaczy�?

Mock pokr�ci� przecz�co g�ow� i wyobrazi� sobie, �e widzi cia�o Johanny, kt�re lito�ciwy wiatr przykry� prze�cierad�em zdmuchni�tym z dachu. Ko�o nich znalaz� si� wylinia�y blondyn w cylindrze, kt�ry na widok Mocka nie okaza� zbytniej rado�ci.

��Znasz j�, Hoyer? � zapyta� Mock i us�ysza� w my�lach odpowied� alfonsa: �Tak, na imi� ma Johanna, nazwiska nie znam�.

��Nie, panie komisarzu � odpowiedzia� alfons Hoyer.

��Nie by�a z naszej dzielnicy. Raz j� widzia�em w gospodzie na podw�rzu, lecz moje dziewczynki szybko j� przep�dzi�y. Nie lubimy konkurencji.

��Co, taka by�a �adna? � zapyta� Mock.

��By�a niez�a � Hoyer u�miechn�� si� do swoich wilgotnych wspomnie�. � Prawd� m�wi�c, mo�na by na niej zbi� niez�y interes� Chcia�em j� zwerbowa�, ale moje dziewczynki jej nie lubi�y. Dokucza�y jej � Hoyer zn�w si� u�miechn��, tym razem do Mocka. � Mam sze�� dziewczyn pod opiek�. Czasami im ust�puj�. Z sze�cioma nie mo�na si� k��ci� r�wnocze�nie�

��Dobra � mrukn�� Mock i uchyli� melonik na po�egnanie. Rozpiera�a go rado��. To nie by�a Johanna. Pesymizm defensywny jest najlepsz� mo�liw� postaw� wobec �wiata � my�la� � bo czy� jest co� gorszego ni� niemi�e rozczarowanie, ni� bolesna niespodzianka?

��Jak jej dokucza�y? � Mock us�ysza� pytanie zadane Hoyerowi przez von Gallasena. Ch�opak chce o cokolwiek zapyta� � pomy�la� � lubi przes�uchiwa�, jeszcze mu si� znudzi.

��Przezywa�y j�.

��Jak? � zapyta� pocz�tkuj�cy wywiadowca. Mock przystan�� na schodach, by us�ysze� odpowied�.

��Egzema � roze�mia� si� Hoyer.

3 IX 1919

Moje my�li ostatnio skupia�y si� na antycypacji wydarze�. Dzisiaj wieczorem, przechodz�c ko�o sklepu z zegarkami, ujrza�em malowid�o b�d�ce reklam� czasomierza na pasku, kt�ry zawija si� wok� przegubu i zapina. Te zegarki wci�� stanowi� nowo�� i s� cz�sto reklamowane w witrynach dom�w towarowych. Na malowidle czarny pasek otacza� ogorza�y m�ski przegub. Skojarzy�o mi si� to natychmiast z kobiec� nog� ob��czon� w po�czoch�. Ten czarny pasek od zegarka przypomina� mi czarn� podwi�zk�. Po chwili wszed�em do restauracji i zam�wi�em kolacj�. Kelner dyskretnie po�o�y� na moim stoliku wizyt�wk� jakiego� domu publicznego. Widnia� na niej rysunek � dziewczyna w kusej sukience, spod kt�rej wystaj� nogi w po�czochach zwie�czonych czarnymi podwi�zkami. Zjad�em kolacj� i poszed�em pod kamienic�, w kt�rej znik�a �ledzona przeze mnie przedwczoraj prostytutka. Czeka�em. Wysz�a oko�o p�nocy i mrugn�a do mnie znacz�co. Po chwili byli�my w doro�ce, a za kwadrans w miejscu, gdzie sk�adamy ofiary duchom naszych przodk�w. Rozebra�a si� sama, za sowit� op�at� pozwoli�a si� r�wnie� zwi�za�, nie protestowa�a, kiedy j� kneblowa�em. Mia�a paskudn� egzem� na szyi. To by�o spe�nienie antycypacji. Przecie� wczoraj z�o�y�em nauce w ofierze dyrektora W., lat sze��dziesi�t, kt�ry mia� identyczn� egzem�. I r�wnie� na szyi!

Po chwili rozpocz��em wyk�ad. S�ucha�a, s�ucha�a i nagle zacz�a �mierdzie� ze strachu. Odsun��em si� od niej i kontynuowa�em subteln� interpretacj� dw�ch passus�w Augsteinera. Teraz streszcz� to, co powiedzia�em:

Inkarnacje ducha � pisze Augsteiner � pojawiaj� si� w przestrzeni sobie wrogiej. Duch, kt�ry sam w sobie jest dobry, bo jest to�samy z ide� cz�owieka, bo sam eo ipso jest emanacj� pierwiastka duchowego, kt�ry ex definitione z�y by� nie mo�e, bo ex definitione przeciwstawia si� temu, co substancjalne, ergo cielesne, ergo z�e; ot� duch inkarnuje tam, gdzie do g�osu dochodzi pierwiastek z�y, aby zr�wnowa�y� atrybut z�a w nim tkwi�cy. Tak oto emanacj� ducha zaprowadza naturaln� harmoni�, czyli b�stwo. A teraz cz�ciowe, empiryczne potwierdzenie tez Augsteinera. Duch tego pod�ego dyrektora W., lat sze��dziesi�t, pojawi� si� tam, gdzie pad� on ofiar� udr�ki � w tym domu, na parterze. I to on wskaza� miejsce, gdzie dyrektor W. schowa� k�amliwy, lecz wybielaj�cy go list do swojej �ony. I to si� nie zgadza z pogl�dami Augsteinera, poniewa� duch pozosta� zak�amany � taki jaki by� w tym cz�owieku za �ycia, duch dalej czyni� z�o, poniewa� przekonywa� ma��onk�, �e jej m�� nie by� wcale bezwstydnym cudzo�o�nikiem, lecz anio�em. Jednak duch niszczy z�o, jakim s�, s�uszne sk�din�d, podejrzenia �ony dyrektora W., i powoduje, �e pogr��a si� ona w b�ogiej nie�wiadomo�ci. B�oga nie�wiadomo�� jest brakiem z�a, ergo � dobrem.

Na przyk�adzie prostytutki chcia�em sprawdzi�, czy duch posiada wi�ksz� przenikliwo�� ode mnie � kt�ry nim kieruj�, lub te� � wedle s��w Augsteinera � czy elementum spirituale potrafi uniezale�ni� si� od zaklinacza. A oto przeprowadzone do�wiadczenie. Kiedy wprowadzi�em t� kobiet� w nastr�j przera�enia i grozy, rozpocz��em eksperyment. �ama�em jej r�ce i nogi, a po ka�dym nad�amaniu m�wi�em, �e jej cierpieniu jest winny Eberhard Mock, mieszkaj�cy w Ksi��u Ma�ym, Plesserstrasse 24. Nie wyk�u�em jej oczu, bo chcia�em widzie� w nich strach i pragnienie zemsty. Poza tym uczyni�em to r�wnie� w innym celu. Chcia�em, aby jej duch mnie dobrze zapami�ta�. Do kogo przyjdzie? Do mnie, kt�ry j� torturowa�em, czy do niego, kt�ry jest przede wszystkim winny jej �mierci? Jestem ciekaw, czy mam w�adz� nad jej duchem i potrafi� go skierowa� do domu tego cz�owieka, kt�ry jest najwi�kszym z�em dla nas. Je�li pod tym adresem nast�pi� manifestacje energii duchowej, b�dzie to dow�d, �e mam w�adz� nad elementum spirituale. B�d� tw�rc� nowej teorii materializacji. Teorii � dodajmy � prawdziwej, bo weryfikowalnej.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, godzina wp� do drugiej po po�udniu

Kokaina przesta�a ju� dzia�a� na uk�ad nerwowy Kurta Smolorza. Weso�ek, kt�ry jeszcze przed chwil� �mia� si� do rozpuku ze swojej sytuacji uwi�zienia w ust�pie, teraz obmy�la� metody wyrwania si� z zamkni�cia. Najpierw postanowi� poinformowa� o swoim stanie kogo�, kto wejdzie do toalety. Mija�y minuty, kwadranse, a wszyscy policjanci odczuwaj�cy konieczno�� oddania d�ugu naturze uparli si� omija� toalet� na parterze. Smolorz zamkn�� muszl�, usiad� na niej i przeklina� dw�ch ludzi odpowiedzialnych za jego godny op�akania stan � Mocka oraz projektanta toalety, kt�ry odleg�o�� dolnej kraw�dzi drzwi kabiny obliczy� na jakie� dziesi�� centymetr�w, natomiast mi�dzy g�rn� kraw�dzi� drzwi a sufitem zaprojektowa� przepierzenie sk�adaj�ce si� z o�miu ma�ych, kwadratowych szyb, s�owem � unieruchomi� Smolorza na d�u�ej.

Smolorz spojrza� na zegarek i u�wiadomi� sobie, �e w swym wi�zieniu siedzi ju� ponad godzin�. To znaczy�o, �e Mock nie powiadomi� wo�nych o zatrza�ni�ciu drzwi, a to z kolei oznacza�o, �e Mock postanowi� ukara� swego podw�adnego. Pod wp�ywem tej my�li krew nap�yn�a Smolorzowi do g�owy. W tej chwili jego �ona, Ursula, pewnie podaje obiad dw�m ma�ym Smolorzom, nie wiedz�c, czy ich ojciec jeszcze �yje, czy nie leg� w jakim� ciemnym zau�ku, czy nie umiera w szpitalu� M�g� wr�ci� nad ranem do domu, wej�� pod rozgrzan� pierzyn� i przytuli� si� do �oninych plec�w. Zamiast tego wsysa� nosem bia�y py�. Kokaina pozbawi�a go uczu� rodzinnych i zamieni�a w roze�mianego g�upka, kt�ry tarza� si� w jedwabnej po�cieli baronowej von Bockenheim und Bielau. Przypomnia� sobie, w jakim napi�ciu �yje jego szef, kt�ry przynosi �mier� niewinnym ludziom, przypomnia� sobie swe nocne wyczyny i poczu� wstr�t do samego siebie.

Zdj�� marynark�, owin�� ni� r�k� i stan�� na klozecie. Pot�nym ciosem wybi� dwie szyby. Brz�k szk�a na posadzce by� przera�liwy. Smolorz czeka�, a� kto� wejdzie do toalety. Z nadziej� nas�uchiwa� odg�os�w z dziedzi�ca i z korytarza. Nic. Na my�l mu przysz�a postawa �yciowa jego szefa. Dobrze pami�ta� jej istot�. Gdyby wmawia� sobie: �nikt mnie nie us�yszy�, natychmiast zlecia�aby si� tu chmara ludzi. Smolorz zamachn�� si� i uderzy� kilkakrotnie w drewniany s�upek, kt�ry teraz oddziela� puste miejsca po wybitych szybach. Po pi�tym uderzeniu s�upek p�k� z trzaskiem i po chwili obcasy Smolorza ze zgrzytem mia�d�y�y szk�o rozsypane na pod�odze. Wyszed� z toalety i pobieg� na g�r� � do siedziby komisji obyczajowej. Otworzy� drzwi kluczem. Mocka nie by�o. W pokoju siedzia� tylko Domagalla. Z trudem mo�na go by�o dostrzec po�r�d g�r teczek i segregator�w. Z nadziej� spojrza� na wchodz�cego koleg�.

��Niech pan mi pomo�e, Smolorz � powiedzia�. � Musi my zidentyfikowa� dziwk� na podstawie tatua�u. S�oneczko na dupie i napis: �Przy mnie zrobi ci si� gor�co�. Musimy przejrze� wszystkie kartoteki.

Smolorz spojrza� na biurko Mocka. Le�a� tam list w br�zowej kopercie.

��Od kiedy ten list? � zapyta�.

��Przed chwil� przyni�s� str� Bender � odpowiedzia� Domagalla.

Smolorz si�gn�� po kopert�.

��Przecie� to list nie do pana! � oburzy� si� Domagalla. Smolorz otwiera� kopert� i m�wi� do siebie w duchu:

�To na pewno list od mordercy. Na pewno zosta�a zabita ta Johanna z egzem��.

��Wie pan, co to jest prywatno�� korespondencji? � Domagalla nie ust�powa�.

��B�ogos�awieni, kt�rzy nie widzieli, a uwierzyli. Przez ciebie umieram, Mock. Mock, przyznaj si� do b��du, przyznaj, �e uwierzy�e�. Je�li nie chcesz wi�cej widzie� p�aczu ma�ych dzieci. Johanna Voigten� � przeczyta� cicho Smolorz.

Przypomnia� sobie okre�lenie �pesymizm defensywny� i w tym samym momencie przesta� wierzy� w teorie psychologiczne Eberharda Mocka.

Wroc�aw, pi�tek 5 wrze�nia 1919 roku, godzina trzecia po po�udniu

Wirth � zgodnie z poleceniem Mocka � zatrzyma� horcha ko�o �Czerwonej Karczmy� przy Karl-Marx-Strasse.

��Mo�ecie wraca� do swoich spraw. � Mock wysiad� z automobilu. � Koniec �ledztwa.

Ruszy� powoli zakurzonym chodnikiem. Wrze�niowe s�o�ce grza�o go w kark i ramiona. Zdj�� melonik i przewiesi� przez rami� marynark�. Czu�, �e jego stopy �lizgaj� si� w twardych trzewikach. Poci�gn�� nosem i poczu� sam od siebie intensywn� wo�. To odkrycie sprawi�o, �e zmieni� plany i omin�� Czerwon� Karczm� szerokim �ukiem. Wl�k� si� noga za nog�, patrz�c na niewysokie kamienice po lewej stronie. Za nimi rozci�ga�y si�, o czym wiedzia�, ogr�dki dzia�kowe. Z przelotowej bramy wyjecha� na bicyklu jaki� wyrostek. Kierowa� jedn� r�k�, w drugiej trzyma� wiaderko jab�ek. Koniec �ledztwa, koniec nieprzespanych nocy, koniec z alkoholem. Ju� nikt nie zginie przeze mnie. Z farbiarni Kellinga wychodzili robotnicy pracuj�cy na pierwsz� zmian�. Podawali sobie r�ce i rozdzielali si� na mniejsze grupki. Zmieni� prac�, wyjad� st�d. Ze szko�y ewangelickiej wyszed� pastor Gerds i uk�oni� si� Mockowi. Kurz, upa�, babie lato i Johanna le��ca w studni wentylacyjnej. Ciekawe, czy zacz�y si� do niej dobiera� szczury, kt�re chodz� po �cianach takich studzien i szukaj� jedzenia przechowywanego na zewn�trznych parapetach.

Z ulg� porzuci� Karl-Marx-Strasse i ruszy� Plesserstrasse. By�a to pusta, wybrukowana uliczka poro�ni�ta akacjami. Dom, w kt�rym mieszka�, by� pierwszym budynkiem po lewej stronie. Wszed� po schodkach do dawnego sklepu rze�niczego stryja Eduarda, a nast�pnie wspi�� si� na pierwsze pi�tro do swojej izby. Nikogo nie by�o. Na kuchni sta�y resztki obiadu: zupa og�rkowa i ziemniaki okraszone skwarkami. Otworzy� okno i us�ysza� warczenie psa listonosza Doschego. Ojciec siedzia� na �awce w cieniu i bawi� si� z Rotem, podtykaj�c mu do gryzienia swoj� lask�. Mock pomacha� ojcu i usi�owa� si� u�miechn��. Starszy pan wsta� i z rozgniewan� min� ruszy� do domu. Mock wstawi� miednic� do swego przepierzenia i nape�ni� j� zimn� wod� z wiadra. Powiesi� ubranie na oparciu ��ka, pod ��ko wrzuci� bielizn� i skarpetki i sta� nad misk� � nagi i zas�uchany w odg�osy dochodz�ce z do�u: skrzypienie schod�w, trzask klapy, po�wistywanie ojcowskich p�uc.

��Znowu si� schla�e�! � dobieg� go g�os ojca. Namydli� si� na karku i pod pachami. Mrukn�� co� w odpowiedzi i usiad� w miednicy, czuj�c, jak mu si� z zimna kurcz� j�dra. Za kotar� wpad� Rot i merdaj�c ogonem, stan�� na dw�ch �apach. Mock mokr� d�oni� pog�aska� go po �bie i wr�ci� do swych ablucyj.

��Co jest, do cholery?! Co to ma znaczy�?! � krzycza� ojciec, stukaj�c fajerkami. � Gdzie by�e� tej nocy?

Mock umy� nogi i sp�uka� mydliny wod� z garnuszka. Pod�oga by�a ca�kiem mokra. Owin�� si� starym szlafrokiem i wyszed� ze swojej niszy. Siwe w�osy ojca stercza�y gro�nie na wszystkie strony. Zza binokli rzuca� gniewne b�yski. Mock nie zwraca� na to uwagi. Przyni�s� szmat� spod pieca i wytar� wod� z pod�ogi. Po�o�y� si� na ��ku i patrzy� w sufit. Zacieki na �cianie uk�ada�y si� w jakie� rysy twarzy. Mock wysili� swoj� wyobra�ni�, lecz rysy nie wyda�y mu si� znajome. Po dzisiejszym dniu powinienem wsz�dzie widzie� twarz zamordowanej Johanny, my�la�. Czu� wyrzuty sumienia, �e tak nie by�o.

��Chod� na zup�! � zawo�a� ojciec.

Mock wsta�, usiad� przy stole i si�gn�� po �y�k�. Pierwszy �yk sp�yn�� mu do skamienia�ego �o��dka. Drugi gdzie� si� zatrzyma�. Mock od�o�y� �y�k�.

��Zjem za chwil�.

��Za chwil� to wystygnie. Mam ci znowu podgrzewa�? My�lisz, �e jestem twoj� kucht�?

Ma�y Ebi Mock siedzi w kuchni i prze�yka pyzy. �Jedz, bo zaraz wystygn�� m�wi ojciec, zapalaj�c fajk�. Ebi popija je kwa�nym mlekiem i czuje, �e gliniaste kule zwi�kszaj� sw� obj�to��. Szczelnie wype�niaj� mu prze�yk i usta, ro�nie szare ciasto, klei mu si� do podniebienia, nie mo�e oddycha�. �Tatusiu ju� nie mog�. � Nie odejdziesz od sto�u, dop�ki nie zjesz. Pyzy s� przepyszne, co ty sobie wyobra�asz, g�wniarzu jeden, nie mamy tu �wi�! Wszystko trzeba zje��! Zobacz, jak Franz wszystko zmiata!�

��Nie jem � Mock odsun�� od siebie talerz zupy. � Niech ojciec mi nie gotuje. Tyle razy m�wi�em.

Wsta�, wszed� do swej niszy, otworzy� szaf� i po�o�y� na ��ku czyst� koszul� i kalesony.

��Tak pchnie talerz, gad jeden. � �wist w p�ucach ojca przechodzi� w rz�enie. � A ty, stary, myj, r�b za niego�

Mock ubra� si� starannie, podni�s� klap� i zastuka� obcasami po schodach. Wyszed� z domu i stan�� w pe�nym s�o�cu. Straci� ochot� do odwiedzenia �Czerwonej Karczmy�. Usiad� na �awce pod akacj� i zapali� papierosa. Us�ysza� szczekanie Rota i kroki ojca na schodach. Po chwili Willibald Mock pojawi� si� na ma�ym ganku, na kt�rym niegdy� w dni uboju t�oczyli si� klienci jego brata Eduarda. W d�oni trzyma� blaszany talerz wype�niony paruj�cymi ziemniakami.

��A mo�e to zjesz? � zapyta�.

Eberhard Mock wsta� i ruszy�. Noga za nog�. Min�� dom. Odwr�ci� si� i spojrza� na ojca. Sta� na ganku. Niewysoki. Bezradny. W jego r�ku bucha�y par� t�uczone ziemniaki.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, godzina trzecia rano

Rudow�osa piel�gniarka pog�aska�a Mocka po d�oni. Jej cera by�a tak jasna i g�adka, �e odni�s� wra�enie, i� �za, kt�ra w�a�nie spada�a z jej rz�s, w ci�gu jednej setnej sekundy ze�li�nie si� po pochy�o�ci policzka. Piel�gniarka zdj�a czepek i rozpu�ci�a w�osy. Grube, miedziane fale rozsypa�y si� z lekkim szmerem po wykrochmalonym ko�nierzu fartucha. Pochyli�a si� nad Mockiem. Wtedy poczu� zapach jej oddechu. Dotkn�� lekko materia�u, kt�ry rozpycha�y du�e piersi. Dziewczyna cofn�a si� gwa�townie i przewr�ci�a stolik stoj�cy przy ��ku. Mock oczekiwa� d�wi�ku ostrego i metalicznego. Tymczasem by� g�uchy i nieco przyt�umiony. Nagle d�wi�k eksplodowa�. Przypomina� walenie pi�ci� w drewniane drzwi. Mock usiad� na ��ku i odsun�� kotar� zas�aniaj�c� jego nisz�. Poczu� przenikliwy zimny dreszcz. To pewnie z g�odu � pomy�la� � przecie� nic wczoraj nie jad�em. By�o zupe�nie ciemno. Zapali� �wiec� i rozejrza� si� po pokoju. Ojciec cicho pochrapywa�, pies listonosza Doschego patrzy� na niego uwa�nie, a jego �lepia przyja�nie si� jarzy�y w ciemno�ciach. Mock si�gn�� pod poduszk�, gdzie wojennym zwyczajem trzyma� swojego mauzera, i stan�� na �rodku pokoju. By�by przysi�g�, �e ha�as, kt�ry go obudzi�, by� spowodowany przez klap� prowadz�c� do dawnego sklepu rze�niczego. Po�o�y� si� na pod�odze, uchyli� klap�, lecz zajrza� przez najmniejsz� szpar�, w miejscu, gdzie by�y zawiasy. Wiedzia�, �e napastnik czy intruz zaatakuje tam, gdzie szpara b�dzie najszersza. Otworzy� gwa�townie ca�� klap� i odskoczy�. Nikt nie atakowa�. Mock � wci�� czuj�c na plecach zimne dreszcze � w�o�y� w otw�r klapy �wieczk�. Niewiele widzia� � jedynie kilka g�rnych stopni schod�w. Spojrza� na psa, kt�ry opiera� spokojnie �eb na swych wyprostowanych przednich �apach i mruga� rozespanymi oczami. Zachowanie czworonoga �wiadczy�o o braku niebezpiecze�stwa. Mock zszed� po schodach i podni�s� wysoko �wieczk�.

W dawnym sklepie rze�niczym by�o pusto. Skierowa� �wiat�o �wiecy na kratk� kanalizacyjn� i � nie stwierdziwszy niczego � wyszed� na ganek. Wrze�niowa noc by�a pogodna, lecz ch�odna. Upewni� si�, czy drzwi do sklepu s� dobrze zamkni�te, i wszed� na g�r�. Ziewn��, zapalon� �wiec� postawi� na stole i po�o�y� si� do ��ka, nie zasuwaj�c kotary. Przed oczami zacz�y mu si� przesuwa� obrazy: jaka� dyskusja na ulicy, strz�py rozm�w, ko� kulej�cy przy doro�ce, jaki� tragarz ci�gn�cy za dwa dyszle dwuko�owy w�zek. Z w�zka co� si� wysypuje i uderza z hukiem o bruk.

Mock zerwa� si� na r�wne nogi i spojrza� na ojca i psa. Ojciec pochrapywa�, pies warcza�. Poczu� dreszcz � zwierz� patrzy�o na klap� i szczerzy�o z�by. Mock siedzia� na ��ku z mauzerem w d�oni i czu� ciep�� wilgo� pod pachami. Rot nagle wsta� i zacz�� merda� ogonem. Stan�� na tylnych �apach i przez kilkana�cie sekund kr�ci� si� w k�ko, podobnie jak kilkana�cie godzin temu, gdy wita� si� z Mockiem myj�cym si� za kotar�. Potem u�o�y� si� do snu na swoim miejscu. Mock przez d�u�sz� chwil� nie s�ysza� niczego opr�cz g�uchych uderze� w piersi. W odr�nieniu od psa nie zasn�� ju� do rana.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, godzina si�dma rano

Przez otwarte okno gabinetu doktora Corneliusa R�htgarda dochodzi� ptasi �piew. Mock sta� przy parapecie i wdycha� ch�odne opary, kt�re by�y skutkiem oddzia�ywania s�onecznego �wiat�a na wilgotne trawy. Z �azienki s�siaduj�cej z gabinetem dochodzi� �piew doktora R�htgarda � niechybna oznaka, �e dobrze naostrzona brzytwa sprawnie zdziera porann� szczecin�. S�u��cy doktora zapuka� do drzwi gabinetu i � nie czekaj�c na jakiekolwiek pozwolenie � wszed� do� bezg�o�nie i postawi� na stoliku ko�o biurka tac� z serwisem do kawy. Mock przesta� rozkoszowa� si� rze�kimi woniami budz�cego si� parku, odwr�ci� si� od okna, podzi�kowa� s�u��cemu kiwni�ciem g�owy i zasiad� w fotelu obok stolika. Stukaj�c niezgrabnie dzi�bkiem dzbanka i miecznika o kraw�d� fili�anki, zauwa�y� dr�enie swoich d�oni. Aby si� pozby� tej przypad�o�ci cierpi�cych na bezsenno��, skupi� si� na podziwianiu wa�brzyskiej porcelany, kt�rej pochodzenie zdradza� trzy litery TPM. Wci�gaj�c nosem aromat kawy Kainz, us�ysza� odg�os, kt�ry go zaniepokoi�: st�umiony j�k. Odstawi� kaw� na marmurowy blat stolika, opar� na jego brzegu swe kr�tkopalce d�onie i zacz�� nas�uchiwa�. �piew dochodz�cy z �azienki wzmaga� si� i cich�, kiedy � jak si� domy�la� Mock � doktor R�htgard nabiera� wody w usta, by sp�uka� proszek do z�b�w. W jednej z chwil ciszy Mock wyszed� z gabinetu do przedpokoju. Kolejny j�k doszed� zza zamkni�tych drzwi s�siaduj�cych z kuchni�. Podszed� do tych drzwi i uwolni� wszystkie swoje zmys�y. S�uch mu m�wi�, �e za drzwiami kto� si� wierci w po�cieli i p�acze, a po ka�dym j�ku uderza czym� w poduszk�. W�ch wy�apywa� nik�� wo� perfum i dusznego od snu pokoju.

��Mam nadziej�, �e nie masz zamiaru odwiedzi� mojej c�rki w jej sypialni � doktor R�htgard sta� na ko�cu korytarza w ciemnobordowym pikowanym szlafroku z aksamitnymi wy�ogami i patrzy� na Mocka z gniewem. Nie wygl�da� na cz�owieka, kt�ry przed chwil� nuci� kuplet z operetki �O czym marz� dziewcz�ta� Aschera. Wszed� do swojego gabinetu i mocno trzasn�� drzwiami.

Mock nie potrafi� wyja�ni� zachowania swojego przyjaciela. W jego obola�ej od bezsenno�ci g�owie pojawi�a si� my�l o nocnym spacerze, jaki urz�dzi� sobie przedwczoraj ze zbuntowan� pannic�, kt�ra go sprowokowa�a do grubia�skich reakcyj. W jego uszach, kt�re tak czujnie �owi�y przed chwil� odg�osy t�umionej dziewcz�cej rozpaczy, zad�wi�cza�y r�ne formy czasownik�w �dogadza� i �ch�do�y�, kt�rymi epatowa� przedwczoraj m�od� kobiet� rozdart� pomi�dzy mi�o�ci� do czu�ego �ajdaka i zaborczego ojca. Zda� sobie spraw�, �e tego �ajdaka przedwczoraj przes�uchiwa� i porzuci� go na pastw� mordercy. Wyobrazi� sobie, jak za zamkni�tymi drzwiami swojej sypialni Christel R�htgard wtula twarz w poduszk�, by wyt�umi� rozrywaj�ce �kanie. Si�gn�� po s�uchawk� stoj�cego w przedpokoju telefonu i wykr�ci� numer prywatny Wirtha. Nie przejmuj�c si� s�u��c�, kt�ra w�a�nie wesz�a do mieszkania z koszykiem ciep�ych bu�ek, Mock wychrypia� do s�uchawki:

��Wiem, �e jest wcze�nie, Wirth. Nic nie m�w, tylko s�uchaj. Alfreda Sorga zamkniesz w �przechowalni�. To ten, kt�rego przes�uchiwa�em na podw�rku za �Trzema Koronami�. Znajdziesz go w�a�nie tam albo pod �Czterema Porami Roku�.

Od�o�y� s�uchawk� i spostrzeg�, �e w drzwiach swojej sypialni stoi Christel R�htgard. Gniew, kt�ry emanowa� z jej zapuchni�tych oczu, upodabnia� j� do ojca.

��Dlaczego pan chce zamkn�� Alfreda?! Co on panu zrobi�?! � us�ysza� Mock, kiedy odwr�ci� si� i ruszy� w stron� gabinetu jej ojca. � Jest pan pod�ym potworem! N�dzn� zapijaczon� kreatur�! � wrzeszcza�a, kiedy zamyka� drzwi od wewn�trz.

Doktor R�htgard przechyla� si� przez parapet i wylewa� na trawnik ciep�� kaw� z fili�anki, z kt�rej przed chwil� pi� Mock. Odwr�ci� si� do wchodz�cego.

��Wypi�e� ju� swoj� kaw�, Mock. A teraz wyjd� st�d!

��Nie zachowuj si� jak obra�ona hrabina � Mockowi wyra�nie spodoba�o si� to por�wnanie, bo poczu� przewrotn� weso�o�� i na jego twarzy pojawi� si� u�mieszek. � Daruj sobie te melodramatyczne gesty i m�w, co si� sta�o! I to bez wst�p�w typu: �I ty si� jeszcze pytasz?!�

��Moja c�rka wr�ci�a przedwczoraj w nocy z koncertu, By�a roztrz�siona. � R�htgard sta� z pust� fili�ank�, po kt�rej �ciankach sp�ywa�y wspomnienia aromatycznego Kainza. � M�wi�a, �e spotka�a ci� podczas spaceru, jaki urz�dza�a sobie po koncercie. By�e� pijany i upar�e� si�, �e j� odwieziesz do domu. Podczas odprowadzania zachowa�e� si� wobec niej po grubia�sku. Masz to zrozumie� jako zakaz wst�pu do mojego domu.

Mock wyt�y� pami��, lecz nie przychodzi� mu do g�owy �aden �aci�ski wiersz, �aden passus prozy, kt�ry by m�g� go uspokoi�. Spojrza� na �cian�, na sztych przedstawiaj�cy ewangeliczn� scen� uzdrowienia op�tanego. U do�u wypisana by�a data 1756. Mock wpad� na pomys� u�mierzenia swojej w�ciek�o�ci. Przypomnia� sobie scen� gimnazjaln�: profesor Morawjetz rzuca uczniom daty z historii Niemiec, a ci szybko daty te t�umacz� na �acin�.

��Anno Domini millesimo septingentesimo quinquagesimo sexto � powiedzia� Mock i zapad� si� w fotelu.

��Oszala�e�, Mock? � R�htgard ze zdumienia otworzy� usta, a fili�anka przekr�ci�a si� na uszku i uroni�a na biurko kilka kropel kawy.

��Je�li wierzysz swojej c�rce, dalsza rozmowa nie ma sensu. � Mock wsta� z fotela i opar� si� o biurko. Patrzy� w oczy R�htgardowi bez zmru�enia powiek. � Mam dalej m�wi� czy pos�ucha� twojego pa�skiego nakazu opuszczenia tego domu?

��M�w dalej � sapn�� R�htgard i opar� d�o� na g�owie bociana stoj�cego na mahoniowym fortepianie. Fortepian si� otworzy�, bocian si� schyli� i z�apa� w sw�j dzi�b papierosa, kt�ry si� pojawi� w miejscu klawiszy fortepianu. R�htgard wyj�� papierosa z dzioba ptaka i zatrzasn�� wieko fortepianowej papiero�nicy.

��W relacji twojej c�rki tylko jedno odpowiada prawdzie. To, �e u�y�em niew�a�ciwych s��w wobec panny z dobrego domu. Wi�cej ci nie powiem. Nie dlatego, �e da�em jej s�owo honoru, �e zachowam dyskrecj�. M�g�bym da� sobie �atw� dyspens� Nie dlatego� Kto� powiedzia�, �e czasami prawda jest jak wyrok. Ty nie zas�u�y�e� na wyrok.

R�htgard przez minut� zaci�ga� si� chciwie papierosem i wypuszcza� dym przez nos. Nad blatem biurka zawis�a niebieska mg�a.

��Nalej sobie kawy � powiedzia� cicho. � Nie interesuje mnie, co robi�a moja c�rka� Pewnie to samo, co tak lubi�a jej matka� Nie m�wi�em ci nigdy�

��O jej matce nigdy. Tylko tyle, �e umar�a na choler� w Kamerunie. Jeszcze przed wojn�, kiedy tam dosta�e� dobrze p�atn� posad�.

��I to powiedzia�em za du�o. � R�htgard nie patrzy� na Mocka, lecz zezowa� gdzie� w r�g pokoju. � Powinno j� poch�on�� wieczne milczenie.

Mock pad� ci�ko w roz�o�ysty fotel. Milczenie. R�htgard nagle wsta�, podszed� do wa�brzyskiego serwisu i nala� Mockowi kawy. Potem nacisn�� g�ow� bociana i wetkn�� podanego przez niego papierosa w usta Mocka. Nast�pnie wyszed� z gabinetu, zostawiaj�c swego rozm�wc� z niezapalonym papierosem w ustach.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, wp� do �smej rano

Mock i R�htgard siedzieli w jadalni i zatapiali �y�eczki w p�p�ynnych jajkach, kt�re wraz z kawa�kami mas�a i kilkoma listkami pietruszki wype�nia�y wysokie szklaneczki ze szk�a grawerowanego w wysmuk�e lilie.

��M�w, Ebbo � R�htgard wyla� na chrupi�c� bu�k� smug� miodu � po co do mnie przyszed�e�?

��G�od�wka mi nie pomog�a. � Mock z apetytem wessa� mas� jajeczn� i na�o�y� sobie na talerz dwa ciel�ce serdelki. � Mimo g�od�wki mia�em koszmary. Powiem ci teraz co�, co mo�e wzbudzi� tw�j �miech, a w najlepszym razie niedowierzanie � Mock zawiesi� g�os i umilk�.

��M�w zatem. � R�htgard zaatakowa� no�ykiem do owoc�w mi�kk� gruszk�.

��Pami�tasz, jak nieraz w nocy na froncie zabawiali�my si� opowie�ciami niesamowitymi? � Otrzymawszy mrucz�ce potwierdzenie R�htgarda, ci�gn�� dalej: � Pami�tasz opowie�ci kaprala Neymanna o jego nawiedzonym domu? � R�htgard zn�w potwierdzi�. � U mnie w domu straszy. Rozumiesz, R�htgard? Straszy.

��M�g�bym zapyta�: �Jak to straszy?� � powiedzia� R�htgard. � Ale po pierwsze, nie lubisz takich pyta�, po drugie za�, nied�ugo musz� wyj�� do szpitala. Nie znaczy to jednak, �e ci� nie wys�ucham. B�dziemy rozmawiali w drodze do szpitala. A zatem pytam: jak si� przejawia to �straszenie�?

��Ha�asy� � Mock prze�kn�� k�s serdelka. � Po nocy budz� mnie ha�asy. �ni� mi si� ludzie z wyd�ubanymi oczami, a potem ze snu budzi mnie jakie� walenie w pod�og�.

��To wszystko? � R�htgard przepu�ci� Mocka w drzwiach jadalni.

��Tak � Mock przyj�� od s�u��cego sw�j melonik. � Nic wi�cej.

��Pos�uchaj mnie uwa�nie, Eberhardzie � powiedzia� powoli R�htgard, kiedy znale�li si� ju� na schodach. � Nie jestem psychiatr�, interesuj� si� jednak, jak wszyscy dzisiaj, teoriami Freuda i Junga. Uwa�am, �e maj� one bardzo dobre momenty. � Wyszli na zalan� s�o�cem Landsbergstrasse i ruszyli wzd�u� parku. � Szczeg�lnie w odniesieniu do zwi�zk�w pomi�dzy rodzicami a dzie�mi. Obaj ci uczeni pisz� o zjawiskach paranormalnych, Jung mia� ich pono� sam do�wiadczy� w swym domu w Wiedniu� I Freud, i Jung zalecaj� w takich sytuacjach hipnoz� Mo�e by� jej spr�bowa�?

��Nie rozumiem po co? � Skr�cili w lewo, w Kleinburgstrasse; Mock przystan��, aby przepu�ci� m�od� kobiet� z dzieckiem w wielkim wiklinowym w�zku, a potem ra�no ruszy�, mijaj�c gmach szko�y ludowej, ogr�d i plac zabaw. Po d�u�szej chwili milczenia powiedzia�: � To si� dzieje w moim domu, nie w mojej g�owie!

��Na studiach medycznych czyta�em kilka traktat�w Hipokratesa po grecku. � R�htgard u�miechn�� si� i poprowadzi� Mocka w prawo, w Kirschallee, w stron� pot�nej wie�y ci�nie�. � Co� z twojej dziedziny� M�czy�em si� jak diabli z tym greckim tekstem� Nie pami�tam ju�, w kt�rym z nich jest opis m�zgu kozy chorej na padaczk�. Oczywi�cie nie wiemy, czy to by�a rzeczywi�cie padaczka. Hipokrates rozci�� ten m�zg i stwierdzi�, �e jest w nim za du�o wilgoci. Biedne zwierz� mo�e mia�o jakie� wizje, a wystarczy�o ods�czy� z jego m�zgu troch� wody. Tak jest i u ciebie. Za ha�asy w twoim domu i za koszmarne sny odpowiedzialny jest jaki� obszar twojego m�zgu. Wystarczy na niego oddzia�a� � mo�e za pomoc� hipnozy? � i wszystko si� sko�czy. Ju� ci si� nigdy nie przy�ni� ci zabici �lepcy, kt�rych morderc� teraz �cigasz.

��Chcesz powiedzie� � Mock zatrzyma� si�, zdj�� melonik i wytar� czo�o chustk� � �e te strasz�ce duchy siedz� w moim m�zgu? One nie istniej� obiektywnie?

��Oczywi�cie, �e nie � krzykn�� rado�nie R�htgard. � Czy s�yszy je tw�j ojciec? Czy s�yszy je tw�j pies?

��Ojciec ich nie s�yszy, bo jest g�uchy. � Mock nie rusza� si� z miejsca. � Ale pies owszem. Warczy na kogo�, �asi si� do kogo��

��Pies reaguje na ciebie, cz�owieku. � R�htgard a� poczerwienia� w ferworze argumentacji. Min�li wie�� ci�nie� i ruszyli w�sk� dr�k� pomi�dzy boiskiem sportowym a cmentarzem gminy lutera�skiej. Wzi�� Mocka pod r�k� i przy�pieszy� kroku. � Chod�, idziemy szybciej, bo si� sp�ni� do szpitala. A teraz pos�uchaj. Co� budzi ciebie, co�, co jest w twojej g�owie, ty za� budzisz psa. Pies, widz�c swego pana na nogach, po prostu go wita. Rozumiesz? On nie �asi si� do ducha, on �asi si� do ciebie�

Milczeli d�u�sz� chwil�. Mock usi�owa� uwa�nie dobra� s�owa.

��Jakby� to zobaczy�, to inaczej by� m�wi�. � Zbli�ali si� do masywnego gmachu szpitala Wenzla-Hanckego, gdzie doktor R�htgard pracowa� na oddziale chor�b zaka�nych.

��Pies jest daleko ode mnie, stoi przy klapie w pod�odze i merda ogonem.

��Wiesz co? � R�htgard zatrzyma� si� na schodach do szpitala i spojrza� uwa�nie na Mocka, na kt�rego obliczu bezlitosne wrze�niowe s�o�ce ods�oni�o wszystkie zmarszczki i bezsenne obrzmienia. � Udowodni� ci, �e mam racj�. Dzisiaj przenocuj� u ciebie. Mam bardzo czujny sen, obudzi mnie najl�ejszy szelest. Je�eli duchy istniej� obiektywnie, dzi� b�d� o tym wiedzia�. Do zobaczenia wieczorem! Jestem u ciebie po kolacji! Przed �godzin� duch�w�, czyli przed p�noc�!

R�htgard otworzy� pot�ne odrzwia do szpitala i ju� mia� odpowiedzie� na powitanie starego portiera, kiedy us�ysza� g�os Mocka, a potem dostrzeg� wspinaj�c� si� na schody masywn� posta� swojego przyjaciela. Policjant chwyci� go za r�kaw. Mia� zaci�t� twarz i nieruchome oczy.

��Przed chwil� wspomnia�e� o zabitych �lepcach. Powiedz mi, sk�d wiesz o �ledztwie, kt�re teraz prowadz�? � w g�osie Mocka zad�wi�cza� przestrach. � Pewnie wygada�em ci si� po pijanemu w �rod�. Tak by�o?

��Nie. To nie by�o tak. � R�htgard mocno u�cisn�� d�o� Mocka. � Po pijanemu robi�e� znacznie gorsze rzeczy, kt�re wypar�e� za pr�g swojej �wiadomo�ci. O morderstwach za� wiem od ma�ej Elfriede z Reuscherstrasse.

��Od kogo?! Co ty bredzisz, do cholery?! � Mock usi�owa� wyrwa� swoj� d�o� z �elaznego u�cisku.

��Znasz doskonale budynki przy Reuscherstrasse. � R�htgard nie puszcza� d�oni Mocka. � Te otoczone wewn�trznymi podw�rkami. Gdyby� w po�udnie wszed� w kt�re� z tych podw�rek, co by� us�ysza�, Ebbo?

��Nie wiem� Na pewno krzyki bawi�cych si� dzieci, powracaj�cych ze szko�y� Ha�asy z kilku fabryk i knajp, kt�re tam s��

��Pomy�l, co jeszcze?

��Na pewno zawodzenie kataryniarzy.

��Masz racj�. � R�htgard pu�ci� d�o� przyjaciela. � Jeden z kataryniarzy nazywa si� Bruno. Jest niewidomy. Straci� oczy na wojnie. Od wybuchu. On gra, a �piewa jego c�rka, ma�a Elfriede. Kiedy Elfriede �piewa, z oczodo��w Brunona p�yn� �zy. Id� tam dzi� i przekonaj si�, o czym �piewa Elfriede.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, po�udnie

Mock siedzia� w swoim pokoju w Prezydium Policji i stara� si� wyt�umi� obsesyjne rondo muzyczne, kt�re kr�ci�o si� w jego g�owie od ponad godziny � od czasu kiedy wr�ci� z ponurego spaceru labiryntami wewn�trznych podw�rek mi�dzy Reuscherstrasse a Antonienstrasse. W ciemnych zau�kach, gdzie nawet upalne wrze�niowe s�o�ce nie mog�o wypra�y� zat�ch�ej wilgoci, rozstawiali swe prowizoryczne kramy sprzedawcy patelni, tam ko�a szlifierskie �wista�y w syku iskier, a kataryniarze ustawiali swe skrzynki i wygrywali na nich miejskie ballady, kt�re mia�y charakter albo �otrzykowski, albo romansowy. Podw�rkowy moralitet, kt�ry od�piewa�a dziewi�cioletnia c�rka kataryniarza Brunona, nie dawa� si� przypisa� �adnej z tych dwu kategorii.

W mie�cie Wroc�awiu po wielkiej wojnie Nikt ju� nie mo�e bezpiecznie �y�, Bo oto wampir, wampir straszliwy, Prz�dzie jak paj�k sw� krwaw� ni�.

Mock spojrza� na swojego koleg� Herberta Domagall�, kt�ry dzwoni� wa�kiem maszyny do pisania Torpedo i zamienia� zeznania siedz�cej naprzeciw prostytutki na rytmiczne skandowanie dobrze naoliwionej maszynerii. Mock chwyci� w d�onie o��wek i z�ama� go z trzaskiem. Jaka� ma�a drzazga trafi�a prostytutk� w policzek. Spojrza�a na Mocka ze z�o�ci�. On r�wnie� patrzy� na ni�, lecz jej nie widzia�. Widzia� natomiast siebie z dnia wczorajszego: pe�nego energii policjanta, kt�ry � szanta�uj�c swojego szefa � uzyskuje carte blanche na wszelkie dzia�ania, a potem z g�ow� nabit� pomys�ami rusza tropem mordercy ze swoimi nieod��cznymi pomocnikami z przest�pczego �wiata. Ten�e policjant zamienia si� pod wp�ywem �mierci pokrytej liszajami prostytutki w zmarnowan�, j�cz�c� duszyczk�, kt�ra rezygnuje z wszelkich dzia�a� i dr�y w nocy ze strachu przed wyimaginowanymi duchami. Ta p�aczliwa i potulna animula melodramatyzuje nast�pnego dnia swe prze�ycia w obecno�ci druha z frontowych okop�w.

Wampir morduje w ciemnych ulicach, A policjanci id� w trop. Z pewnych powod�w �ledztwo prowadzi Dzielny komisarz Eberhard Mock.Zaraz wam powiem, moi kochani, Jakie� to wa�ne powody s�, Ale na razie musz� si� wstrzyma�, Gdy� dreszcz przestrachu zatarga� mn�.

Mock opar� brod� na jednej pi�ci, drug� za� uderzy� w blat biurka. Podskoczy�y ka�amarz i ko�ciana obsadka ze �ladami z�b�w, zako�ysa�a si� stara piasecznica z herbem Wroc�awia, zaszele�ci�a zwini�ta w rulon gazeta krzycz�ca wielkim tytu�em Powroty naszych je�c�w. Prostytutka zn�w spojrza�a na Mocka.

��Gdyby� mog�a mnie wczoraj widzie� � powiedzia� do niej i zawiesi� g�os.

��S�ucham? � zapytali jednocze�nie Domagalla i jego przes�uchiwana.

Mock nie odpowiedzia� nic i doko�czy� w my�lach:�toby� ujrza�a kretyna, kt�ry miota si� w sprzecznych decyzjach. Raz pozostawia Alfreda Sorga na pastw� mordercy, a potem go zamyka w �przechowalni� u Wirtha. Raz chce atakowa� zbrodniarza, a potem omal nie zalewa si� �zami ze strachu, �e jak kogo� przes�ucha, to ten kto� zginie. Zdoby�em adres �czterech marynarzy�. Dlaczego tam nie pojecha�em? Bo boj� si�, �e kogo� zabij�. Jestem jak Meduza. Zabijam swoim spojrzeniem. Wierc� wzrokiem dziur� w brzuchu i przebijam p�uca. To jak mam, kurwa, prowadzi� to �ledztwo?! Mam na ludzi nie patrze�? Mam ich nie przes�uchiwa�? Mam dzia�a� listownie? Po tym pytaniu nadesz�a odpowied�.

��Prowad� je telefonicznie � odpowiedzia� sam sobie, nie wzbudzaj�c ju� zdziwienia ani Domagalli, ani jego rozm�wczyni.

Oczy wyk�ute, serca przebite - Tak wampir sprawia ofiary swe.Och, komisarzu, kiedy� si� sko�czy Tego wampira zbrodnicza pie��.To wie komisarz, tylko on jeden, na ca�ym �wiecie tylko sam, Och, komisarzu � kiedy� przestanie? Czemu zabija? Powiedz to nam.

Mock wykr�ci� numer s�siada Smolorza, adwokata pana Maxa Gr�tzschla, i poprosi� go o powiadomienie o telefonie wachmistrza kryminalnego, po czym po dziesi�ciu minutach uprzejmy, wycyzelowany na rozprawach s�dowych glos poinformowa� go, �e zap�akana pani Ursula Smolorz nie ma najmniejszego poj�cia, gdzie wczoraj wyszed� w silnym upojeniu alkoholowym jej ma��onek. Mock podzi�kowa� panu Gr�tzschlowi i odwiesi� z w�ciek�o�ci� s�uchawk�, omal nie przewracaj�c ca�ego aparatu. W odr�nieniu od �ony Smolorza doskonale wiedzia�, �e jej m�� od dw�ch dni obraca si� w arystokratycznych sferach Wroc�awia.

Wampir �le listy do Eberharda, W kt�rych wyjawia motywy swe. Przeczytaj wszystkie swym wsp�mieszka�com, Zdrad� wroc�awianom ich straszn� tre��.

Kolejna my�l uciszy�a na chwil� w g�owie Mocka zrz�dzenie ma�ej kataryniarki. Smolorz nie jest jedynym cz�onkiem jego nieformalnej grupy �ledczej. S� jeszcze inni, kt�rym mo�e bezgranicznie ufa�. Wykr�ci� numer firmy spedycyjnej Bimkraut & Eberstein. Po dw�ch sygna�ach us�ysza� w s�uchawce g�os, kt�ry nie nale�a� ani do Bimkrauta, ani do Ebersteina � nie m�g� nale�e� do �adnego z nich, bo obaj ju� dawno nie �yli, a ich nazwiska, bezb��dnie wynotowane z nagrobk�w starego cmentarza �w. Bernardyna, pos�u�y�y za szyld przy rejestrowaniu przedsi�biorstwa, kt�rego faktycznym szefem by� kto� zupe�nie inny i kt�rego dzia�alno�� nie mia�a wiele wsp�lnego ze spedycj� towar�w.

��Pos�uchaj, Wirth � powiedzia� Mock, odprowadzaj�c wzrokiem wychodz�c� prostytutk�, kt�ra z uroczym u�miechem szepn�a co� na ucho Domagalli. � Co? Co ty m�wisz? Nie b�d� wulgarny� M�wi si�: �Sorg i Kohlisch nastaj� na pann� Kathe�!� Tak, odizoluj j� od nich! A teraz przesta� mi zawraca� g�ow� bzdurami i s�uchaj! Ruszamy do akcji� � Mock spojrza� na Domagall� wychodz�cego ze swoj� podopieczn� i zacz�� szybko wydawa� rozkazy. W jego g�owie kataryniarka Elfriede od�piewa�a ostatni� zwrotk�.

Kiedy przestanie ma katarynka

Smutn� histori� �a�o�nie gra�.

Jak d�ugo jeszcze, o komisarzu,

B�dzie w udr�ce twe miasto trwa�?

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, godzina druga po po�udniu

Erich Frenzel, dozorca kwarta�u dom�w, zamkni�tego pomi�dzy Gartenstrasse, Agnesstrasse, Tauentzienstrasse i Schweidnitzerstrasse, siedzia� na administrowanym przez siebie podw�rku i wysila� ca�y sw�j nieskomplikowany m�zg nad r�wnie nieskomplikowanym problemem: czy sobotni wiecz�r sp�dzi� w�a�nie tutaj, w gospodzie Bartscha przy kuflu i misce kaszanki z grochem i boczkiem, czy te� na ty�ach kawiarni Orlicha przy w�dce orzechowej i kapu�cie ze skwarkami. Pierwsza ewentualno�� wydawa�a mu si� kusz�ca ze wzgl�du na obecno�� u Bartscha nowego akordeonisty, kt�ry � podobnie jak Frenzel � pochodzi� ze Szwabii i gra� pi�kne ojczyste melodie, za drug� natomiast mo�liwo�ci� przemawia�o zami�owanie Frenzla do hazardu. Oto bowiem w zakamuflowanym pomieszczeniu, na ty�ach kawiarni Orlicha przy Gartenstrasse 51, zbierali si� si�acze, kt�rzy krzy�owali na sto�ach swe mocarne ramiona, napinali mi�nie i zupe�nie nie zwracali uwagi na kibicuj�cych im nad g�owami hazardzist�w w rodzaju Frenzla. Przypomniawszy sobie o przyje�dzie do Wroc�awia si�acza z Polski i o swojej zesz�otygodniowej sromotnej przegranej, powoli si� przychyla� ku temu drugiemu rozwi�zaniu.

Nie podj�� jednak ostatecznej decyzji, poniewa� ca�� jego uwag� przyci�gn�� wielki furgon, kt�ry si� wtoczy� na podw�rko przez przelotow� bram� od strony Agnesstrasse. Furgon by� pusty. Plandeka opatrzona nazw� firmy, kt�rej kr�tkowidz Frenzel nie odczyta�, fruwa�a swobodnie na wietrze, ods�aniaj�c puste wn�trze. Dozorca wsta�, zapi�� guziki marynarki, poprawi� kaszkiet ze z�amanym daszkiem i � czuj�c si� jak �o�nierz � zastuka� mocno swymi wysokimi, b�yszcz�cymi od pasty butami o bruk podw�rka. Rozsadza�a go z�o�� na bezczelnego furmana, kt�ry o�mieli� si� wjecha� na podw�rko mimo wyra�nego znaku zakazu, jaki wisia� nad bram� przy Agnesstrasse. Jego obecno�� przecie� niedopuszczalna na tym podw�rku! � nie mog�a by� niczym usprawiedliwiona, poniewa� w kwartale kamienic nie by�o �adnej firmy, do kt�rej dostarcza�by towary jakikolwiek furgon. Frenzel prychn�� ze z�o�ci i min�� trzy dziewczynki, z kt�rych dwie kr�ci�y grub� lin�, a trzecia skaka�a przez ni�, wykonuj�c rozmaite akrobacje. Zrobi� si� czerwony ze z�o�ci, kiedy spostrzeg�, �e z koz�a zeskakuje niewysoki m�czyzna, staje w rozkroku przed star� lip�, kt�r� sadzi� jeszcze ojciec Frenzla, i rozpina spodnie.

��Hej, ty karawaniarzu! � krzykn�� Frenzel i rzuci� si� w stron� furgonu. � Tu si� nie leje, gnoju jeden! Tu si� bawi� dzieci!

Niewysoki furman spojrza� ze zdziwieniem na zbli�aj�cego si� str�a, zapi�� rozporek i prosz�co z�o�y� d�onie. Ten gest nie wywar� jednak na Frenzlu najmniejszego wra�enia. Zbli�a� si� ju� z gro�nie zje�onym w�sem. Zn�w si� poczu� bombardierem Frenzlem, kt�ry niejedno prze�y� i niejednego potrafi przep�dzi�. Zamachn�� si� miot��. Niewysoki ani drgn��, niespeszony gro�nym gestem. Frenzel zamachn�� si� jeszcze raz i wymierzy� cios w g�ow� intruza. Miot�a jednak si� zablokowa�a. Dozorca patrzy� na sw�j przyrz�d, kt�ry zdawa� si� bardzo ma�y w d�oniach pot�nie zbudowanego m�czyzny, ubranego bardzo podobnie do Frenzla: w kaszkiet, kamizelk� i wysokie buty. Ten obraz by� ostatnim wra�eniem wzrokowym, jakiego Frenzel mia� dozna� tego sennego popo�udnia. Potem zapad�a ciemno��.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, godzina trzecia po po�udniu

Na zalan� upalnym wrze�niowym s�o�cem Schuhbr�cke wyszed� wolno Eberhard Mock. Rozejrza� si� doko�a i ruszy� noga za nog� chodnikiem w stron� wielkiej bry�y gimnazjum �w. Macieja. Kasztany ko�o pomnika �w. Jana Nepomucena nabiera�y nowej jesiennej barwy. Mock, kontempluj�c zmiany natury, wszed� do ko�cio�a gimnazjalnego �w. Macieja. Po chwili pod drzwiami, za kt�rymi znikn�� asystent kryminalny, stan�� wysoki m�czyzna i pocz�� podejrzliwie obserwowa� ka�d� zbli�aj�c� si� do ko�cio�a osob�. W pewnej chwili do drzwi domu Bo�ego podesz�a starsza jejmo�� ubrana na czarno. M�czyzna zagrodzi� jej drog�.

��Dzisiaj ko�ci� jest nieczynny � powiedzia� uprzejmie.

Starsza dama a� wytrzeszczy�a oczy ze zdziwienia. Po chwili dosz�a do siebie i powiedzia�a protekcjonalnym tonem:

��M�j dobry cz�owieku, przecie� to nie sklep, by by� czynny. Ko�ci� jest zawsze czynny i zapewniam ci�, �e znajdzie si� w nim miejsce i dla ciebie.

��Zmiatasz st�d sama, paniusiu, czy mam ci� kopn�� w dup�? � zapyta� r�wnie uprzejmie ko�cielny cerber.

��Ty chamie! � wrzasn�a paniusia i obejrza�a si� dooko�a. Nie widz�c znik�d pomocy, odwr�ci�a si� i pomaszerowa�a w stron� Ursulinenstrasse, gniewnie zarzucaj�c swym sporych rozmiar�w zadem.

Podobny stra�nik sta� przy drzwiach zakrystii ko�cio�a wychodz�cych do ogrodu gimnazjum. Nagle drzwi si� otworzy�y. Pilnuj�cy ich cz�owiek ujrza� Mocka i proboszcza podaj�cych sobie d�onie. Po chwili Mock stan�� obok stra�nika.

��Nikogo? � zapyta�.

��Nikogo � us�ysza�.

��Duksch stoi ko�o g��wnego wej�cia do ko�cio�a. Powiedz mu, �e jest wolny. Ty te� mo�esz odej��.

Mock wyszed� w�sk� uliczk� na Burgstrasse. Gimnazjalny pedel zamkn�� za nim bram�. Mock mia� za plecami gmach gimnazjum, przed oczami � murek, za kt�rym p�yn�a wolno m�tna Odra. Patrzy� przez chwil� na ruch uliczny na Burgstrasse. Po chwili przebieg� przez jezdni�, poszed� wzd�u� murka, obserwuj�c na r�wni nurt Odry, jak i ludzi, kt�rzy szli ulic�. Przy wej�ciu na most Piaskowy przystan��, opar� si� o s�up og�oszeniowy zalepiony plakatami informuj�cymi o seansach bezdotykowej telepatii Lo Kittaya i nieruchomo sta� oko�o dwudziestu minut. Wszyscy ludzie, kt�rych widzia� na Burgstrasse, zdo�ali ju� znikn��, a Mock tkwi� i lustrowa� wci�� wzrokiem ruchliw� ulic�. Nagle ruszy� szybkim krokiem przez most Piaskowy. Min�� kilka dom�w, m�yn wodny Ph�nix i znalaz� si� na Wyspie Bielarskiej. Nie zwracaj�c uwagi na t�umy gimnazjalist�w od �w. Macieja, odreagowuj�cych w papierosowym dymie stresy wynikaj�ce z lichej wiedzy o r�wnaniu elipsy i o funkcjach �aci�skiego koniunktiwu, min�� gorzelni� Henniga i wbieg� na k�adk� prowadz�c� na Matthiasstrasse. Kiedy tylko si� znalaz� na drewnianych deskach, za jego plecami pojawili si� dwaj mundurowi policjanci. Swoimi masywnymi barami zatarasowali wej�cie na k�adk�, nie wpuszczaj�c nikogo, kto by chcia� � podobnie jak Mock � przej�� na drug� stron� rzeki. Mock przebieg� przez k�adk�, doprowadzaj�c j� do lekkich wibracji, po czym znalaz� si� na szerokim nadrzecznym bulwarze. Przy kraw�niku sta� du�y horch. Mock wskoczy� do samochodu i zapu�ci� silnik. Gwa�townie ruszy� w stron� dymi�cego w oddali browaru Schultheiss. Ju� mia� pewno��, �e nikt go nie �ledzi.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, godzina pia�a po po�udniu

Frenzlowi zdj�to kaptur z g�owy. Zaczerpn�� g��boko tchu i rozejrza� si� doko�a. By� w p�okr�g�ym pomieszczeniu, kt�rego ceglane, nieotynkowane �ciany o�wietlone by�y przez dwa okienka. Siedzia� na prostym taborecie � jedynym sprz�cie w tym wn�trzu. W pierwszej chwili jego nieprzyzwyczajone do ciemno�ci oczy wy�owi�y dwa inne przedmioty, z kt�rych jeden Frenzel uzna�by za szaf�, drugi za� � za niewysoki niciennik. Po chwili w kszta�cie szafy rozpozna� cz�owieka, kt�ry zastopowa� jego cios miot��, w nicienniku za� ujrza� niewysokiego furmana, usi�uj�cego na jego podw�rku za�atwi� ma�� potrzeb�. Wyj�� zegarek z kieszeni. Wskaz�wki oraz jego obola�y grzbiet �wiadczy�y niezbicie, �e na trz�s�cym si� furgonie, a potem na w�dr�wce po niezliczonej liczbie stopni sp�dzi� trzy godziny. Wsta� i rozprostowa� ramiona. Niezdecydowanie ruszy� ku jednemu z okien. Szafa poruszy�a si� szybko. Frenzel zatrzyma� si� wystraszony.

��Niech obejrzy sobie panoram� miasta � odezwa� si� cicho drugi m�czyzna i wykona� kilka zagadkowych ruch�w d�oni�.

Frenzel podszed� do okna i zapar�o mu dech w piersi. Jesienne pomara�czowe s�o�ce podkre�la�o przysadzisty budynek ko�cio�a Jana Chrzciciela na Hohenzollernstrasse, �lizga�o si� na kunsztownych gzymsach poczty i pa�acyku Juventusu, zostawiaj�c w mi�kkim cieniu okaza�e kamienice otaczaj�ce secesyjnym wie�cem Kaiser-Wilhelm-Platz. Dalej wznosi� si� ko�ci� Karola Boromeusza i skromne kamienice robotniczej dzielnicy Gajowice. Frenzel chcia� teraz spojrze� na wsch�d w stron� zalesionych cmentarzy za Lohestrasse, ale nie uczyni� tego, poniewa� dosz�y do niego nowe d�wi�ki. Kto� urywanym i zachrypni�tym g�osem wydawa� jakie� polecenia i mrucza� co� z akceptacj�. Frenzel odwr�ci� si� i w p�mroku ujrza� dobrze zbudowanego m�czyzn� w jasnym surducie i meloniku. Pod za�amanymi skrzyd�ami l�ni�co bia�ego ko�nierzyka wznosi�a si� gruba p�tla jedwabnego krawata, kt�rego czer� by�a poci�ta bordowymi zygzakami. Ca�o�ci dope�nia�y starannie wypastowane lakierki. Albo pastor, kt�ry potajemnie wybiera si� na dziwki, albo gangster, pomy�la� Frenzel.

��Jestem z policji � elegant rozwia� zachrypni�tym g�osem w�tpliwo�ci Frenzla. � Nie pytaj, dlaczego tutaj ci� przes�uchuj�, bo ci odpowiem, �e to nie twoja sprawa. Nie pytaj o nic. Tylko odpowiadaj, dobrze?

��Tak jest � odpar� s�u�bi�cie feldfebel.

��St�j w tym �wietle, �ebym m�g� ci� dobrze widzie�. � Policjant usiad� na sto�ku, sapn��, rozpi�� marynark�, zdj�� melonik i za�o�y� go sobie na kolano. Jego klatka piersiowa tworzy�a z brzuchem jednolit� masywn� bry��. Na twarzy wida� by�o zapowiedzi oty�o�ci.

��Nazwisko?

��Erich Frenzel.

��Zaw�d?

��Dozorca.

��Miejsce pracy?

��Nadzoruj� podw�rko przy Gartenstrasse, za sklepem meblowym Hirscha.

��Znasz ich? � elegant podsun�� Frenzlowi pod nos zdj�cie.

��Tak, tak � powtarza� Frenzel, wpatruj�c si� w st�one rysy �czterech marynarzy�. � O cholera, to dlatego ich nie ma od tygodnia� Wiedzia�em, �e tak sko�cz��

��Kim byli ci ludzie? Nazwiska?

��Nie znam ich prawdziwych nazwisk. Mieszkali w oficynie przy Gartenstrasse. Dok�adnie Gartenstrasse czterdzie�ci sze��, mieszkania dwadzie�cia. Na samej g�rze. Najta�sze mieszkanie�

��Jak to nie znasz ich nazwisk? Musieli si� jako� zameldowa�. U kogo si� melduj�? U w�a�ciciela kamienicy? Kto jest tym w�a�cicielem? � Frenzla zalewa� deszcz pyta�.

��W�a�cicielem jest pan Rosenthal, Karlsstrasse dwadzie�cia osiem. W tej kamienicy jestem jego praw� r�k�. Mieszkanie sta�o puste. Pana Rosenthala to martwi�o. W czerwcu przysz�o tych czterech. Banda �azik�w � jak inni zwolnieni z wojska po wojnie. Byli lekko podpici, z wygl�du � bez grosza przy duszy. Powiedzia�em, �e nie ma wolnych kwater. Grzecznie prosili. Jeden z nich pokaza� pieni�dze i powiedzia�: �Ojczulku, to jest dobry punkt. B�dziemy tu prowadzi� swoje interesy i p�aci� ci regularnie�. Jako� tak zagada�. Ust�pi�em. Od pana Rosenthala dostawa�em prowizj� za ka�dego nowego lokatora.

��Nie za��da�e� ich nazwisk?

��Za��da�em. I odpowiedzieli: Johann Schmidt, Friedrich Schmidt, Alois Schmidt i Helmut Schmidt. Tak zapisa�em. Powiedzieli, �e s� bra�mi. Nie byli jako� do siebie podobni. Ja znam �ycie, panie komisarzu. Ma�o to teraz takich po wojnie? Kradn�, �azikuj�, nie maj� nic do roboty� Wol� ukrywa� swoje prawdziwe nazwiska�

��I zaryzykowa�e� dla kilku marnych groszy, melduj�c nie wiadomo kogo, mo�e jakich� bandyt�w?

��Gdybym mia� taki garnitur jak pan, nie meldowa�bym nikogo� � powiedzia� cicho Frenzel i przerazi� si� swojej zuchwa�o�ci.

��I p�acili regularnie? � Ta uwaga nie zrobi�a najmniejszego wra�enia na twarzy przes�uchuj�cego.

��Tak. Bardzo regularnie. Ten, kt�ry m�wi� do mnie �ojczulku�, przychodzi� zawsze pod koniec miesi�ca z komornym. Oddawa�em panu Rosenthalowi, a on by� zadowolony.

��Co to za interes prowadzili?

��Przychodzi�y do nich damy.

��Jakie damy i po co?

��Bogate, co wida� by�o po sukniach. Mia�y woalki. A po co? Jak pan komisarz s�dzi � po co?

Policjant zapali� papierosa i spojrza� przeci�gle na Frenzla.

��Pami�tasz, co m�wi�em na pocz�tku naszej rozmowy? Jakie przedstawi�em zasady naszej rozmowy?

Frenzel ci�ko oddycha� kurzem wiruj�cym w �wietle padaj�cym od okna. Wyt�a� sw�j umys� i nie mia� poj�cia, jak ma odpowiedzie� na to pytanie. Wiedzia� tylko jedno, �e za dwie godziny przy stole u Orlicha usi�dzie si�acz z Polski.

��Ja tu zadaj� pytania, Frenzel, nie ty. Rozumiesz?

��Przepraszam � przypomnia� sobie Frenzel. � Nie pami�tam, o co pan pyta�.

��O to, po co przychodzi�y do nich damy. Odpowiadaj kr�tko i nie dobieraj specjalnie s��w.

��Przychodzi�y � bezz�bny u�miech rozja�ni� twarz Frenzla � na ruchanko.

��Sk�d o tym wiesz? � na twarzy przes�uchuj�cego nie by�o wida� �ladu rozbawienia.

��Pods�uchiwa�em pod drzwiami.

��Ile w tym mieszkaniu jest pokoi?

��Jeden pok�j i kuchnia.

��Dama przebywa�a z jednym ch�opakiem w pokoju, a pozostali siedzieli w kuchni?

��Ja tam nie wiem, nie by�em w �rodku. Damy przychodzi�y pojedynczo, czasami we dwie. Czasem kt�ry� ze Schmidt�w wychodzi� podczas tych wizyt. Czasami wszyscy byli w mieszkaniu. R�nie�

��Nie przeszkadza�o to s�siadom?

��By�y tylko dwie skargi na piski i okrzyki dam� Bo i te�, po prawdzie, tych dam nie by�o tak wiele. Zaledwie kilka�

��Czy widzia�e� ich kiedy� w jakim� przebraniu?

��W przebraniu? � Frenzel nie zrozumia�. � �e niby jak?

��By�e� kiedy� w teatrze, Frenzel?

��Kilka razy.

��Czy Schmidtowie byli przebrani jak aktorzy w teatrze, na przyk�ad za Zorro, za rycerzy i tak dalej?

��Tak, czasami tak, kiedy przyje�d�a� po nich ten gruby.

��Jaki gruby?

��Nie wiem. Gruby, wyperfumowany. Przyje�d�a� automobilem, na kt�rym by� napis �Rozrywki� czy co� takiego� Nie jestem pewien, bo z daleka �le widz�.

��Jak cz�sto zjawia� si� ten gruby?

��Kilka razy.

��Gruby wchodzi� do nich na g�r�?

��Tak, po czym wszyscy wsiadali do jego auta i gdzie� jechali. Musia� im dobrze p�aci�, bo potem podw�jnie pili i bawili si� niedaleko st�d, u Orlicha.

��Czy Schmidt�w odwiedzali jeszcze jacy� inni m�czy�ni?

��Jeszcze jeden. Ale ten przychodzi� nie sam. By�y z nim dwie kobiety. Jedna na w�zku inwalidzkim. Sam targa� w�zek z kalek� na g�r�.

��Rozpozna�by� tego m�czyzn�?

��I faceta, i kobiet� bym rozpozna�. Nie zakrywali twarzy.

��A ta na w�zku?

��Kaleka mia�a woalk�.

��Jak wygl�da� ten cz�owiek i ta druga, niekaleka?

��A bo ja wiem� On wysoki, ona ruda. �adna kobita.

��W jakim wieku?

��On � oko�o pi��dziesi�tki, ona � oko�o dwudziestki.

��Nie zdziwi�o ci� znikni�cie tych czterech? Czemu nie zg�osi�e� tego na policj�?

��Dziwi�, to i dziwi�o, bo czasem pili dwa dni u Orlicha i wracali do domu, a tutaj a� tydzie� A wzgl�dem policji� Przepraszam, ale ja nie lubi� policjant�w� Ale i tak zg�osi�bym to dzisiaj�

��Dlaczego dzisiaj?

��W soboty zawsze byli, bo w soboty przychodzi� ten facet z dziewczyn� i kalek�.

��Chcesz powiedzie�, �e przychodzili regularnie, w ka�d� sobot�?

��Tak, w ka�d� sobot�. O tej samej godzinie. Ale nie razem. Najpierw facet z kalek�, a kilka minut za nimi ruda.

��O kt�rej przychodzili?

��Tak za p� godziny b�d�. � Frenzel wyj�� z kieszeni zegarek. � Zawsze o sz�stej.

��Byli w zesz�� sobot�?

��Tak. Ale bez rudej.

��Wtedy widzia�e� Schmidt�w po raz ostami?

��Nie, widzia�em ich dzie� wcze�niej. Przyjecha� po nich gruby. Powozem. Pojechali gdzie�.

��Sk�d wiesz, �e byli w domu w sobot�, skoro widzia�e� ich ostatni raz w pi�tek?

��W sobot� nie widzia�em ch�opak�w, ale ich s�ysza�em w mieszkaniu.

��Pods�uchiwa�e�?

��Tak.

��I co s�ysza�e�?

��Ich g�osy i j�ki kaleki.

��S�ysza�e� te� m�czyzn� towarzysz�cego kalece?

��Faceta nie.

��Jeste� wolny � policjant wyj�� zegarek, a potem wskaza� Frenzlowi drzwi. � Masz tu na drynd� � rzuci� mu dwa banknoty dziesi�ciomarkowe. � Mo�esz i�� do domu. Ale pami�taj, �e ten du�y � i wskaza� na cz�owieka-szaf� � przez kilka dni b�dzie ci� mia� dyskretnie na oku. Poczekaj, jeszcze jedno� Powiedz mi, dlaczego nie lubisz policjant�w?

��Bo s� zbyt podejrzliwi, nawet kiedy cz�owiek przychodzi do nich z nieprzymuszonej woli i chce co� zg�osi�. � Zn�w wystraszy� si� swojej zuchwa�o�ci. � Ale to nie dotyczy pan�w� Naprawd� Pan zreszt� nie wygl�da na policjanta�

��A na kogo?

��Na pastora � odpowiedzia� Frenzel, dodaj�c w my�lach, �kt�ry idzie na kurwy�.

Wyszed� na kr�cone schody, a potem p�dzi� w d� na z�amanie karku. Kiedy znalaz� si� na ziemi, przed budynkiem, poczu�, �e ca�e jego zm�czenie znika. Pobieg� na najbli�sze skrzy�owanie i zagwizda� na dw�ch palcach na przeje�d�aj�ce doro�ki, nie wykazuj�c najmniejszego zainteresowania wielkim wielopi�trowym budynkiem, w kt�rym przed chwil� przebywa�. Frenzel my�la� tylko o tym, by jak najszybciej dotrze� do domu, wzi�� pieni�dze i uda� si� na walk� si�aczy zmagaj�cych si� na ty�ach kawiarni Orlicha nad oblanym piwem blatem.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, trzy kwadranse na sz�st� wieczorem

Schody trzeszcza�y pod ci�kimi krokami trzech m�czyzn. Mock, Wirth i Zupitza wspi�li si� w ko�cu na czwarte pi�tro kamienicy przy Gartenstrasse 46. Sapi�c, stali przed drzwiami mieszkania numer 20 i poci�gali z obrzydzeniem nosami. Cuchn�ca wo� dochodzi�a z ubikacji na p�pi�trze.

��Pewnie zatkany kibel � mrukn�� Wirth i r�k� obleczon� w r�kawiczk� otworzy� wytrychem drzwi do mieszkania.

Mock kopn�� swym lakierkiem uchylone skrzyd�o drzwi � bardzo lekko, tak aby nie porysowa� buta. Z mieszkania buchn�� zaduch. Zmarszczy� nos, czuj�c znienawidzon� przez siebie wo� przypominaj�c� mu smr�d szatni gimnastycznej w gimnazjum. Wyj�� mauzera i kiwni�ciem g�owy poleci� to samo uczyni� Zupitzy. Wszed� do ciemnego przedpokoju. Wymaca� wy��cznik elektryczno�ci i przekr�ci� go, zalewaj�c przedpok�j brudno��tym blaskiem. Uskoczy� gwa�townie w bok, unikaj�c ewentualnego ataku. Nikt nie zaatakowa�. Pomalowane na br�zowy kolor deski pod�ogi w przedpokoju zatrzeszcza�y pod ich butami. Zupitza otworzy� gwa�townie wielk� szaf�. Nic w niej nie by�o poza paltami i garniturami. Md�e �wiat�o z �ar�wki owini�tej gazet� nie pozwala�o bli�ej przyjrze� si� garderobie w szafie. Mock wskaza� Wirthowi i Zupitzy pok�j, sam za� roz�wietli� kuchni�. O�wietlenie okaza�o si� r�wnie n�dzne jak w przedpokoju. Mo�na by�o jednak dostrzec ba�agan, jaki zwykle panuje w mieszkaniach pozbawionych kobiecej r�ki. Sterty talerzy pokrytych zastyg�ymi j�zorami sosu, fili�anki z czarnym kopciem kawy, zesztywnia�y mi��sz bu�ek i nadszczerbione szklanki z zaciekami smolistego p�ynu. Wszystko to le�a�o w g��bokim p�okr�g�ym zlewie, na stole, na taboretach, nawet na pod�odze. Mock wcale si� nie zdziwi�, widz�c kilka po�yskuj�cych �cierwic, kt�re na jego widok zerwa�y si� do lotu, a potem przysiad�y na ob�a��cej lamperii i na makatce z napisem Morgenstunde hat Gold im Munde. Mimo otwartego okienka w kuchni panowa� smr�d mokrych szmat.

��Nikogo! � us�ysza� z pokoju g�os Wirtha. Porzuci� z ulg� kuchni� i wszed� do pomieszczenia, kt�re � jak s�dzi� � b�dzie znacznie czystsze, jak przysta�o na miejsce pracy, w kt�rym higiena jest do�� wa�nym elementem. Nie pomyli� si�. Pok�j wygl�da� tak, jak powinno wygl�da� ka�de pomieszczenie, kt�rego okno wychodzi na ruchliw� ulic� i kt�rego od tygodnia nikt nie sprz�ta�. Dwa wielkie �elazne ��ka przykryte by�y porz�dnie kapami wyhaftowanymi w czerwone r�e. Mi�dzy nimi sta� stolik nocny z lamp� o powykr�canym misternie aba�urze. �adnych obraz�w na �cianach. Bezduszny pok�j, jak w n�dznym hotelu, gdzie mo�na tylko le�e� na ��ku, wpatrywa� si� w lamp� i odp�dza� od siebie samob�jcze my�li. Mock usiad� na jednym z ��ek i spojrza� na swych ludzi.

��Zupitza, id� do str�a i miej go na oku przez reszt� wieczoru i przez ca�y jutrzejszy dzie�. � Poczeka�, a� Wirth przedstawi ruchami i falowaniem d�oni jego polecenie, a potem zwr�ci� si� do t�umacza. � Ty, Wirth, p�jdziesz do Smolorza, na Opitzstrasse trzydzie�ci siedem i �ci�gniesz go tutaj. Je�li nie b�dzie go w domu, udasz si� do willi baronostwa von Bockenheim und Bielau, Wagnerstrasse trzyna�cie i oddasz kamerdynerowi list do Smolorza.

Mock wyj�� notes, wyrwa� kartk� i napisa� r�wnym pochy�ym pismem, kt�rego litery by�y znacznie mniejszych rozmiar�w ni� klasyczna kaligrafia Sutterlinowska: �Kurt, masz by� jak najszybciej na Gartenstrasse 46, mieszkania 20�.

��A ja � powiedzia� wolno Mock, odpowiadaj�c na nieme pytanie Wirtha � poczekam na rud� dziewczyn�.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, kwadrans na si�dm� wieczorem

Mock dawno ju� zwr�ci� uwag� na to, �e po opuszczeniu kr�lewieckiego szpitala silnie reaguje na rudow�ose kobiety. Nie chc�c uwierzy�, �e opiekuj�ca si� nim rudow�osa piel�gniarka by�a tylko wytworem jego imaginacji, fantomem, kt�ry powo�a�a do �ycia jego pobudzona morfin� wyobra�nia, przygl�da� si� uwa�nie ka�dej pyrrhokomes (jak je nazywa�), kt�r� spotka�. Id�c ulicami, cz�sto widzia� przed sob� rozpuszczone rude loki wystaj�ce spod kapelusza albo ogniste grube warkocze obijaj�ce si� � pod wp�ywem szybkiego kroku � o ruchliwe �opatki. Goni� takie kobiety, wyprzedza� je i zagl�da� im w twarz. Uchyla� kapelusza i � szepcz�c: �przepraszam, z kim� pani� pomyli�em� � odchodzi� odprowadzany spojrzeniami pe�nymi strachu, pogardy lub rozczarowania � w zale�no�ci od tego, czy dama by�a niedo�wiadczon� dziewic�, zakochan� m�atk� czy te� rozwi�z�� s�u��c�. Samego Mocka najcz�ciej w takich wypadkach nachodzi�o srogie rozczarowanie, by nie rzec � frustracja. Oto bowiem rudow�ose kobiety ods�ania�y przed Mockiem swoje oblicza i �adne z nich nie by�o podobne do twarzy piel�gniarki z jego sn�w.

Teraz nie czu� frustracji, cho� nie by� wcale pewien, czy tkwi�ca w progu dziewczyna by�a t�, o kt�rej opowiada� R�htgardowi w mro�ne noce w Kurlandii. Z mieszkania �czterech marynarzy� pada�o tak niewiele �wiat�a, �e ka�da kobieta stoj�ca na progu wygl�da�aby jak senna zjawa.

��Przepraszam za sp�nienie, ale� � tu dziewczyna zawiesi�a g�os, widz�c posta� nieznanego sobie m�czyzny.

��Prosz�. � Mock odsun�� si� od drzwi, od kt�rych przed chwil� dobieg�o delikatne pukanie.

Dziewczyna wesz�a niezdecydowanie. Rozejrza�a si� z niepokojem po pustym mieszkaniu, na widok brudnej kuchni zmarszczy�a ze wstr�tem nieco zadarty upudrowany nosek. Mock zamkn�� nog� drzwi, uj�� j� pod r�k� i wprowadzi� do pokoju. Zdj�a kapelusz z woalk�, potem rzuci�a letni p�aszcz na jedno z ��ek. Mia�a na sobie czerwon�, si�gaj�c� �ydek sukni�, kt�ra napina�a si� niepokoj�co na jej wydatnych piersiach. Suknia by�a nieco staromodna, nie ods�ania�a niczego i ku pewnej irytacji Mocka ko�czy�a si� pomarszczonym �abotem. Dziewczyna usiad�a na ��ku ko�o porzuconego p�aszcza i za�o�y�a nog� na nog�, ods�aniaj�c wysokie sznurowane buciki.

��Co teraz b�dzie? � zapyta�a z udawanym przestrachem. � Co pan mi zrobi?

��Asystent kryminalny Eberhard Mock � odpar�, mru��c oczy. Nic wi�cej nie powiedzia�. Nie m�g�.

Dziewczyna patrzy�a na niego z u�miechem. Mock si� nie u�miecha�. Mock nie oddycha�. Mocka pali�a sk�ra. Mock si� poci�. Mock wcale nie by� pewien, czy siedz�ca przed nim dziewczyna jest podobna do piel�gniarki z jego sn�w. W tej chwili posta� rudow�osego anio�a z Kr�lewca by�a zamazana, niewyra�na, nieprawdziwa. Realna by�a tylko ta dziewczyna, kt�ra u�miecha�a si� do niego � wdzi�cznie, pogardliwie i zalotnie.

��No i co z tego, Herr Kriminalassistent? � �okie� prawej r�ki opar�a we wn�trzu lewej d�oni i wyprostowa�a dwa palce � wskazuj�cy i �rodkowy � prosz�c tym niemym gestem o papierosa.

��Chcesz papierosa? � wychrypia� Mock, a kiedy w jej zielonych oczach ujrza� rozbawienie, zacz�� przerzuca� kieszenie marynarki w poszukiwaniu papiero�nicy. Znalaz� i otworzy� przed samym jej nosem. A� si� wystraszy�, gdy zauwa�y�, �e wieczko omal nie drasn�o delikatnych nozdrzy. Zza tasiemki wieczka wy�uska�a zr�cznie papierosa, a potem przyj�a od Mocka ogie�, przytrzymuj�c jego dr��c� d�o� d�ugimi szczup�ymi palcami.

Mock r�wnie� zapali� i przypomnia� sobie rady starego komisarza Ottona Vyhlidala. Przydzieli� go on do pracy w wydziale III b, w dwuosobowym decernacie, kt�ry p�niej � po erupcji wojennej prostytucji � przybra� posta� oficjalnej komisji obyczajowej. Vyhlidal, wiedz�c, �e m�ody policjant mo�e by� nieodporny na kobiece wdzi�ki, mawia�: �Wyobra� sobie, Mock, �e ta kobieta by�a kiedy� dzieckiem, kt�re tuli�o do piersi pluszowego misia, wyobra� sobie, �e skaka�a kiedy� na bujanym koniku. Potem wyobra� sobie, �e to niegdysiejsze ma�e dziecko tuli do piersi z�artego przez syfilis kutasa i skacze po t�ustych, mokrych i zawszonych w�osach �onowych�.

Drastyczne s�owa Vyhlidala by�y teraz ostrze�eniem, kiedy patrzy� na rudow�os� dziewczyn�. Uruchomi� wyobra�ni� i zobaczy� tylko pierwszy obraz: s�odkie rudow�ose dziecko przytulaj�ce sw� g��wk� do pyska przymilnego boksera, nie m�g� ujrze� tego dziecka brudnego, zepsutego i niszczonego przez ki��. Wyobra�nia odm�wi�a Mockowi pos�usze�stwa. Spojrza� na dziewczyn� i postanowi� do niczego swej imaginacji nie zmusza�. Usiad� na drugim ��ku naprzeciwko swej rozm�wczyni.

��Powiedzia�em ci, kim jestem � usi�owa� nada� g�osowi jak najdelikatniejsze brzmienie. � A teraz prosz� mi si� odwzajemni�.

��Erika Kiesewalter, Orgienassistentin � powiedzia�a d�wi�cznym, prawie dziecinnym g�osem.

��Dowcipna jeste�. � Mock pod wp�ywem jej g�osu kontrastuj�cego z rozwi�z�� tre�ci� przypomnia� sobie ostrze�enia starego Vyhlidala i powoli odzyskiwa� panowanie nad sob�. � Lubisz zabawy j�zykowe?

��Tak. � Zaci�gn�a si� mocno papierosem. � Lubi� zabawy j�zykiem�

Mock nie us�ysza� tego dwuznacznego wyznania, poniewa� jego umys� zala�a straszna my�l: �e oto swoim przes�uchaniem skazuje t� dziewczyn� na �mier�, na wy�upanie oczu, na wbicie stalowej szpili w p�uca. � By j� uratowa� � my�la� � b�d� musia� j� odizolowa� w �przechowalni�. A co wtedy, kiedy nigdy nie z�api� mordercy? Czy b�dzie musia�a siedzie� w starym kantorze Wirtha latami, a jej bia�a aksamitna sk�ra b�dzie wiotcze� i marszczy� si�? Jeszcze mog� j� uratowa�! Nie zadam jej �adnego pytania. Ale morderca, je�li mnie �ledzi�, nie wie, czy j� przes�ucha�em, czy te� nie. On j� i tak zabije. Ale bez jej zezna� mo�e go nie z�api� i zmusz� j� do przebywania w starym kantorze, gdzie jej zwiotcza�� sk�r� pokryj� plamy i zmarszczki. Zreszt� � je�li morderca nie zostanie z�apany � ci wszyscy ludzie �przechowywani� u Wirtha si� zestarzej�, nie tylko ta dziewczyna.

��Przesta� si� na mnie g�upio gapi� i g�upio gada� � warkn��, zmuszaj�c si� do my�li: Co mnie obchodzi jaka� dziwka i jej alabastrowa sk�ra! � Odpowiadaj na pytania! I tyle.

��Dobrze, panie policjancie. � Erika wsta�a, podesz�a do okna, otworzy�a je i pstrykn�a s�upkiem popio�u w ciep�y jesienny wiecz�r, brzmi�cy zgrzytem tramwaj�w i klaskaniem ko�skich kopyt. Sukienka mia�a ciemny pas, kt�ry opada� na jej biodra i podkre�la� ich kr�g�o��. Mock poczu� silne napi�cie, kt�re nastoletnich ch�opc�w budzi z najg��bszego snu, a dla podstarza�ych m�czyzn jest znakiem, �e nie wszystko jeszcze w �yciu stracone. Zadam jej pytanie � pomy�la� � a ona mi odpowie, zadam jej nast�pne, i ogarnie mnie spok�j.

��Odpowiadaj na pytania � powt�rzy� chrapliwie. � I to szybko. Pytanie pierwsze: tw�j zaw�d?

��Hetera � odpowiedzia�a dziewczyna, zmierzaj�c w stron� ��ka. Tym razem usiad�a skromnie, a jej twarz nie wyra�a�a niczego poza koncentracj�.

��Sk�d znasz ten wyraz? � Mock pod wp�ywem zdziwienia poczu� spadek napi�cia.

��Czytam to i owo � na jej twarzy ukaza� si� u�miech, kt�ry Mock uzna� za bezczelny. � Szczeg�lnie interesuj� si� staro�ytno�ci�. W teatrze amatorskim gra�am nawet Mede�. Pr�buj� swych si� w aktorstwie.

��Po co tu przysz�a�? Do tego mieszkania. � Mock przymkn�� oczy, aby ukry� sprzeczne uczucia, kt�re nim targa�y.

��Przychodzi�am tu co sobota. Od kilku tygodni.

��Wykonywa�a� tu� sw�j zaw�d? � Mock d�ugo dobiera� s�owa.

��Zaw�d wykonywany, nie ten wymarzony.

��A jaki jest wymarzony?

��Aktorstwo � szepn�a i obla�a si� rumie�cem. Zacisn�a z�by, jakby chcia�a powstrzyma� p�acz. Potem roze�mia�a si� drwi�co.

��Musisz mi teraz dok�adnie opisa�, co tu robi�a� � powiedzia� Mock, my�l�c: ona jest chyba psychicznie chora � w ostatni� sobot�.

��To, co w ka�d� inn�.

��Opowiadaj wszystko dok�adnie.

��To pana podnieca? � zapyta�a, �ciszaj�c dziecinny g�os.

��Nie musisz mi opowiada� ze szczeg�ami. M�w og�lnie.

��Ja nie wiem, co to znaczy og�lnie� � i zn�w u�miech.

��Gadaj, do cholery! � wrzasn�� Mock. � Ci czterej, kt�rzy tu mieszkali, nie �yj�. Rozumiesz?

��Przepraszam. � Mock chcia� wierzy�, �e widoczny na jej twarzy przestrach jest spowodowany jego krzykiem, a nie jej zdolno�ciami aktorskimi. � Ju� m�wi�. Wynajmowa� mnie zamo�ny pan. Nie znam jego nazwiska. Pozna�am go w �Eldorado�, gdzie jestem fordanserk�. By� brodaty. Ten pan zata�czy� ze mn�, a potem poszli�my do mojego pokoju. Zaproponowa� mi sta�e zlecenie. Uczestnictwo w rozpu�cie. Zgodzi�am si� pod warunkiem, �e po pierwszym razie b�d� si� mog�a wycofa�, je�li mi si� nie spodoba. Dziewczyna umilk�a i skuba�a smuk�ymi palcami narzut�.

��M�w dalej � Mock powiedzia� to bardzo cicho, aby ukry� chryp�. � Nie pierwszy raz widz� tak� jak ty i nie ekscytuj� si� opowie�ciami heter� Min�� czas, kiedy podnieca�o mnie dzie�o Alkifrona.

��Szkoda � powiedzia�a powa�nie.

��Dlaczego �szkoda�? � w Mocku narasta� gniew. Czu� si� manipulowany przez cwan� dziwk�.

��Wstyd mi o tym m�wi� � powiedzia�a tym samym powa�nym tonem. � Gdyby to pana podnieca�o, wykonywa�abym po prostu swoj� prac�, polegaj�c� na podniecaniu pan�w. A tak, to sama nie wiem, jak mam powiedzie�

��U�ywaj zwrotu �zajmowa� si� na okre�lenie aktu, kt�remu si� oddajesz w swej pracy.

��Dobrze � wyszepta�a i opowiedzia�a wszystko. � Pan ten przyj�� m�j warunek i poda� mi adres. Mia�am przychodzi� tutaj po sz�stej w ka�d� sobot�. Podkre�la� �po sz�stej�. Przychodzi�am. Nie robi�am niczego zboczonego. W pokoju by�o sze�� os�b. Pan, kt�ry mnie wynaj��, m�oda dziewczyna na w�zku inwalidzkim i czterech m�odych marynarzy. Ci marynarze mieszkali tutaj. Podejrzewam, �e nie byli �adnymi marynarzami, lecz przebiera�cami. Marynarze mieszkaj� na statku, a nie wynajmuj� si� jako� Na polecenie mojego klienta rozbiera�am si�. Zajmowa� si� mn� jeden marynarz. M�j klient przenosi� dziewczyn� z w�zka na ��ko, a potem trzej pozostali marynarze si� ni� zajmowali. Dziewczyna patrzy�a na mnie i mojego� Tego, kt�ry by� ze mn�, i najwidoczniej mocno to na ni� dzia�a�o, bo � kiedy ju� si� napatrzy�a � z wielk� ochot� zajmowa�a si� trzema marynarzami naraz. Tak by�o zawsze.

��A tw�j klient nie zajmowa� si� tob�? � Mock prze�kn�� g�o�no �lin�. � Ani dziewczyn� na w�zku?

��Bro� Bo�e! � krzykn�a Erika.

��Dlaczego nie by�o ci� z nimi w ostatni� sobot�?

��By�am niedysponowana.

��Zatem czterej marynarze zaj�li si� kalek�?

��Chyba tak. Nie wiem. Nie by�o mnie tutaj.

Kto� energicznie zapuka�. Mock wyj�� mauzera i ruszy� ku drzwiom. Przez wizjer ujrza� Smolorza. Wpu�ci� go do przedpokoju, wci�gaj�c w nozdrza wo� alkoholu. Smolorz lekko chwia� si� na nogach.

��S�uchajcie, Smolorz, macie pilnowa� tej dziewczyny � wskaza� g�ow� na Erik� � dop�ki jej nie przewieziemy do �przechowalni�. Macie jej towarzyszy� nawet do ust�pu. I jeszcze jedno. Nie wolno wam jej tkn�� nawet palcem! Przyjd�cie za godzin�. Nie wiem, jak tego dokonacie, ale macie by� trze�wi. Zrozumiano?

Smolorz kiwn�� g�ow� i wyszed�. Nie dyskutowa�, nie opiera� si�. Zna� dobrze swojego szefa i wiedzia�, co to znaczy, gdy ten zwraca si� do niego po imieniu jak w li�cie, kt�ry mu dostarczy� Wirth: nie znaczy�o to z pewno�ci� nic dobrego. Mock zamkn�� za nim drzwi, wszed� do pokoju i spojrza� na Erik�. By�a zmieniona na twarzy.

��Prosz� pana � szepn�a. � W jakiej przechowalni? Gdzie chce mnie pan zamkn��? Ja musz� pracowa�. To zlecenie mi si� sko�czy�o. Musz� i�� ta�czy� do �Eldorado�.

��Nie � Mock r�wnie� szepta�. � Nie b�dziesz pracowa� w �Eldorado�. B�dziesz pracowa� tutaj.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, kwadrans na �sm� wieczorem

Mock le�a� obok Eriki, wyt�a� swoj� pami�� i liczy� kobiety, kt�re posiad� w swoim �yciu. Nie czyni� tak jednak po to, by do swojego sztambucha wpisa� kolejne trofeum. �adne to by�y trofea! Na og� prostytutki, najcz�ciej po pijanemu, najcz�ciej bez wi�kszej satysfakcji. Mock liczy� kobiety, kt�re mia�, i nie m�g� si� doliczy�. Nie dlatego, �e by�y ich niezmierzone zast�py, ale wiele akt�w odby� w zamroczeniu, w malignie i nie pami�ta�, czy mo�na by je podsumowa� powszechnie znanym finis coronat opus. Dotykaj�c ciep�ego uda Eriki, postanowi� przypomnie� sobie zatem te kobiety, z kt�rymi spotkanie z ca�� pewno�ci� mo�na by scharakteryzowa� �aci�sk� maksym�. Erika obj�a go za szyj� i mrukn�a co� cicho. Zasypia�a. Mock przesta� cokolwiek liczy� i o czymkolwiek my�le�. Jednego by� pewien � do tej pory, do dzisiaj, do tego wieczoru sp�dzonego z rudow�os� prostytutk� w pokoju zamordowanych m�skich dziwek, nie wiedzia�, czym jest w�a�ciwie to, o czym marz� nastoletni m�odzie�cy, i co powoduje, �e podstarzali m�czy�ni zaczynaj� w siebie wierzy�. Dzi� zdradzi�a mu ten sekret Erika. Nie u�ywaj�c s��w.

Wsta� i okry� swoj� marynark� szczup�e cia�o dziewczyny. Nie m�g� si� pohamowa�, by nie przesun�� r�k� po jej bia�ej sk�rze upstrzonej tu i �wdzie wysepk� pieg�w, nie m�g� si� powstrzyma�, by nie wsun�� d�oni pod jej pach� i nie dotkn�� u�pionych piersi, kt�re jeszcze przed chwil� by�y pe�ne �ycia i natarczywie narzuca�y si� ze swoimi potrzebami.

Sta� w samych kalesonach i obserwowa� jej p�ytki sen. Nieoczekiwanie przypomnia�a mu si� pewna scena z Lukrecjuszowego poematu O naturze rzeczy: cz�owiek oblewa si� potem, �amie mu si� g�os i j�zyk, a uszy nape�niaj� si� szumem. W takim stanie by� w�a�nie on sam. Zmartwia�. Jego profesor gimnazjalny Morawjetz nazywa� t� scen� �patograficzn�� i omawia� j� na nadobowi�zkowym k�ku klasycznym. Por�wnywa� j� przy tym ze s�ynnymi wierszami Safony i Katullusa o tym, w jaki spos�b na cia�o ludzkie oddzia�uj� gwa�towne uczucia. Mock zmartwia� nie na wspomnienie profesora Morawjetza, lecz na my�l o s�owach, kt�rymi jego nauczyciel charakteryzowa� t� scen� u Safony i Katullusa.

��Patografia mi�o�ci � wypowiedzia� g�o�no ten termin. � Przecie� tu nie ma �adnej mi�o�ci. Nie kocham tej cwanej dziwki.

Podszed� do Eriki i zdar� z niej marynark�. Obudzi�a si�.

��Nie kocham tej cwanej dziwki � powiedzia� zdecydowanie.

U�miechn�a si� do niego.

��Taka jeste� cwana? � Mock czu� p�omie� gniewu. � Czemu si� �miejesz, cwana dziwko? Chcesz mnie wkurzy�?

��Bro� Bo�e! � Erika powiedzia�a to bardzo cicho.

Uciek�a wzrokiem. Mock poczu� jej strach. P�omie� gniewu na samego siebie rozszczepia� si� i trzaska� w jego piersi. Boi si�, cwana dziwka!, Mock zacisn�� pi��. Wtedy rozleg�o si� stukanie do drzwi. Wolno-wolno-wolno, przerwa, wolno-wolno-wolno-wolno-szybko-szybko. Mock, rozpoznaj�c um�wiony sygna�, rytm �Pie�ni �l�zaka�, otworzy� drzwi i wpu�ci� Smolorza, kt�ry nie cuchn�� ju� alkoholem, lecz wydawa� wo� mydlan�. By� prawie zupe�nie trze�wy.

��Na�arli�cie si� myd�a? � Mock ubiera� si� bez najmniejszego skr�powania wobec Smolorza. Erika owin�a si� sukienk�.

��Woda z mydlinami � powiedzia� Smolorz. � Aby si� wyrzyga�. Aby wytrze�wie�.

Mock w�o�y� melonik i wyszed� z mieszkania. Na schodach przystan��. Kiedy dolecia� go smr�d z zatkanej ubikacji, poczu� md�o�ci. Szybko zbieg� na d�. Stan�� ko�o bramy i odetchn�� kilka razy bardzo g��boko. Md�o�ci ust�pi�y, ale usta nape�nia�y si� co chwila �lin�. Zna� to uczucie wstr�tu do samego siebie. Us�ysza� sw�j g�os: �Chcesz mnie wkurzy�, cwana dziwko?�, i dosi�g�o go boja�liwe spojrzenie Eriki, spojrzenie dziecka, kt�re nie wie, za co zaraz zostanie uderzone. Rudow�osej dziewczynki, kt�ra lubi wtula� buzi� w sier�� radosnego boksera. Us�ysza� jej odpowied�: �Bro� Bo�e!� Uderzy� si� d�oni� w czo�o i wbieg� jeszcze raz na g�r�. Na drzwiach wystuka� takt z Pie�ni �l�zaka. Otworzy� mu Smolorz. Siedzia� w przedpokoju na krze�le. Z kuchni bucha� smr�d szmat i dochodzi�o brz�czenie �cierwic.

��Sprowad�cie tu str�a, Smolorz. � Mock zmarszczy� nos i da� swojemu podw�adnemu zwitek banknot�w. � Zap�a�cie mu za posprz�tanie kuchni. I niech przyniesie tej dziewczynie jak�� po�ciel. No id�cie, na co czekacie?

Smolorz wyszed�. Drzwi do pokoju by�y zamkni�te. Mock otworzy� je. Erika siedzia�a na ��ku otulona letnim p�aszczykiem i dr�a�a z zimna.

��Dlaczego powiedzia�a� �Bro� Bo�e�? � Podszed� do niej i opar� d�onie na jej kruchych ramionach.

��Nie chcia�am pana wkurzy�.

��Nie teraz. Przedtem, kiedy ci� zapyta�em, czy tw�j klient zajmowa� si� tob� albo dziewczyn� na w�zku, krzykn�a� �Bro� Bo�e�. Dlaczego?

��Gdyby si� zajmowa� mn�, to by�oby p� biedy. Ale dziewczyna na w�zku m�wi�a do niego �tato�.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, wp� do jedenastej wieczorem

��Po co panu na noc m�j pies? � listonosz Dosche spojrza� zdziwiony na Mocka. Siedzieli na �awce na podw�rku domu przy Plesserstrasse i wpatrywali si� w roz�wietlone okno mieszkania Mock�w. Widzieli wyra�nie dwie g�owy pochylone nad sto�em: postrz�pion� siw� grzyw� Willibalda Mocka i idealny przedzia�ek wypracowany przez lata przez Corneliusa R�htgarda.

��Co oni robi�? � zapyta� Dosche, zapominaj�c na chwil� o dziwnej pro�bie Mocka.

��To, co pan robi codziennie z moim ojcem � odpowiedzia� Mock. � Graj� w szachy. A wracaj�c do mojej pro�by�

��No w�a�nie. Po co panu m�j pies?

��Widzi pan? � Mock wskaza� na niebo. Wisia� na nim obrz�kni�ty ksi�yc, a jego md�e �wiat�o �lizga�o si� po ciemnych oknach domu, po futrynie ust�pu i kab��ku podw�rkowej pompy. � Jest pe�nia, prawda?

��Zgadza si�. � Dosche postanowi� ostatni raz tego dnia zapali� fajk� i wyj�� z kieszeni kapciuch.

��Powiem co� teraz panu � Mock spojrza� wymownie na swojego rozm�wc�. � Ale to musi pozosta� w �cis�ej konfidencji. Rozumie pan? To dotyczy �ledztwa, kt�re prowadz�

��Ach, tego, o kt�rym wszyscy tr�bi�?

��Ciii� � Mock po�o�y� palec na ustach i przeci�gle sykn��.

��Tak jest. � Dosche uderzy� si� w pier�, a jego usta opu�ci� k��b dymu. � Przysi�gam, �e nikomu nic nie powiem!

��Pierwszego morderstwa dokonano miesi�c temu�

��My�la�em, �e tydzie� temu�

��Ciii� � Mock rozejrza� si� doko�a i widz�c zaaferowan� min� Doschego, kontynuowa�. � A zatem pierwszego morderstwa dokonano przy pe�ni ksi�yca, tak jak dzisiaj. Mam pewnego podejrzanego, kt�ry nie ma alibi. Je�li zamordowa�, to musia� trupa trzyma� w swoim mieszkaniu kilka dni. Prosz� nie pyta� dlaczego! Nie mog� panu powiedzie�, drogi panie Dosche. � Zapali� papierosa i wydmuchn�� dym w stron� szachist�w, kt�rzy stukali, chowaj�c figury do szachownicy. � Podejrzany ma psa. Twierdzi, �e nie m�g� trupa trzyma� u siebie przez kilka dni, poniewa� wycie psa zaalarmowa�oby s�siad�w. Wycie psa, rozumie pan, drogi panie Dosche? Pies wyje w obecno�ci trupa, tak twierdzi podejrzany. Musz� to dzisiaj sprawdzi�! Z pa�skim psem!

��Ale�, panie Mock � Dosche zacharcza� sw� star� fajk� � zabierze pan gdzie� mojego Rota? Do jakiego� trupa? Gdzie?

��Ciii� Jak si� eksperyment uda, wezm� tam i pana. Chce pan?

Fajka Doschego trysn�a iskrami. Poda� Mockowi smycz.

��Dobra, dobra, niech pan go we�mie. Tylko ciii� Mock uj�� smycz i wyci�gn�� spod �awki zaspanego Rota. Poda� r�k� Doschemu i uda� si� do domu.

Na ganku dawnego sklepu rze�niczego sta� R�htgard i pali� papierosa.

��To jest nasz czujnik st�enia duchowo�ci? � wskaza� roz�arzonym s�upkiem na psa, kt�ry przygl�da� mu si� nieufnie.

��Kto wygra�? � Mock skrzywi� si�, s�ysz�c �art R�htgarda.

��Cztery partie, trzy do jednego.

��Dla ciebie?

��Nie, dla Mocka seniora. Tw�j ojciec gra bardzo dobrze.

Mock poczu� przyp�yw dumy.

��Idziemy spa�? � zapyta�.

��Idziemy. Tw�j ojciec chyba ju� po�cieli� � R�htgard rozgl�da� si� doko�a niepewnie. � Gdzie mog� wyrzuci� papierosa? Nie chc� ci �mieci� pod domem�

��Tutaj � Mock otworzy� drzwi. � W dawnym sklepie stryja Eduarda jest kratka odp�ywowa. Podejrzewa�em nawet, �e ha�asy s� wydawane przez szczury, kt�re przechodz� tamt�dy do sklepu.

R�htgard wszed� za lad�, uni�s� kratk� i wyrzuci� niedopa�ek. Potem wspi�� si� na schody. Mock dok�adnie zaryglowa� drzwi. Zaciemni� drewnianymi �aluzjami sklepowe witryny, uzupe�ni� naft� w lampie i powiesi� j� pod sufitem. Pomieszczenie by�o dobrze o�wietlone. Wszed� po schodach do pokoju, ci�gn�c za sob� nieco opornego psa. Klapa le�a�a bezw�adnie na pod�odze. Nie zamyka� jej. Odpi�� smycz, przygasi� knot lampy i dopiero teraz rozejrza� si� w p�mroku pokoju. Przykryty kocem R�htgard le�a� z zamkni�tymi oczami na drewnianym ��ku ojca. Przez oparcie przewieszone by�y starannie z�o�one spodnie oraz marynarka, koszula i krawat. Ojciec spa� w niszy odwr�cony do �ciany. Mock rozebra� si� do kaleson�w, swoje ubranie z�o�y� na krze�le, r�wnie starannie jak jego przyjaciel, a buty postawi� na baczno�� ko�o ��ka. Pod poduszk� w�o�y� mauzera, a potem zleg� obok ojca. Zamkn�� oczy. Sen nie nadchodzi�. Nadchodzi�a natomiast kilkakrotnie Erika Kiesewalter. Nachyla�a si� nad Mockiem i � wbrew zasadom prostytutek � ca�owa�a go w usta. Tak samo czule jak dzisiejszego wieczoru.

Wroc�aw, sobota 6 wrze�nia 1919 roku, p�noc

Mocka obudzi� �miech dochodz�cy z do�u. By� to �miech z�o�liwy � tak jakby kto� komu� zrobi� g�upi kawa�. Mock wyj�� mauzera i usiad� na ��ku. Ojciec spa�. Z bezz�bnych zapad�ych ust dochodzi� astmatyczny �wist. R�htgard pochrapywa�, pies trz�s� si� ca�y, podkulaj�c ogon. Klapa by�a otwarta � tak jak j� zostawi� przed snem. Potrz�sn�� g�ow�. Nie m�g� uwierzy� w ten �miech. Podszed� z odbezpieczonym rewolwerem do klapy w pod�odze i po�o�y� si� ko�o niej. Pies zawy� i uciek� pod st�, Mock dostrzeg� cie� przesuwaj�cy si� pod sufitem starego sklepu, pies zapiszcza�, co� przebieg�o obok le��cego Mocka, co� wi�kszego od szczura, co� wi�kszego od psa � umkn�o przed zamachem jego r�ki pod ��ko. Chwyci� lamp� naftow� i odchyli� mokre od w�asnego potu prze�cierad�o zas�aniaj�ce widok na przestrze� pomi�dzy ��kiem a pod�og�. Siedzia�o tam dziecko. U�miechaj�c si�, rozchyli�o chrapy nozdrzy. Z nosa dziecka wysun�a si� zielono l�ni�ca �cierwica. Z do�u zn�w doszed� z�o�liwy �miech. Mock wsta� gwa�townie i ocieraj�c pot z piersi i szyi, rzuci� si� ku otwartej klapie. Zawadzi� o krzes�o obci��one ubraniem. Run�o, uderzaj�c w miednic�. S�ysz�c metaliczny brz�k u g�ry, zjecha� po schodach na po�ladkach, rozrywaj�c kalesony. Na dole nikogo nie by�o. Od strony kratki odp�ywowej us�ysza� jaki� szmer. Wskoczy� szybko za lad� i podni�s� kratk�. Co� si� w niej rusza�o. Mock skierowa� tam luf� mauzera. Czeka�. Z kratki wynurzy�a si� g�owa Johanny. �uski na jej szyi wydawa�y cichy grzechot. W jej oczach tkwi�y dwie szpile. Strzeli�. Mieszkanie zatrz�s�o si� od huku. Mock obudzi� si� naprawd�.

Wroc�aw, niedziela 7 wrze�nia 1919 roku, kwadrans na pierwsz� w nocy

Mock sta� obok ��ka R�htgarda z rewolwerem w d�oni i patrzy� wprost w jego oczy. Doktor zamruga� sennie powiekami.

��S�ysza�e� to? � zapyta� Mock.

��Niczego nie s�ysza�em � R�htgard z trudem operowa� sztywnym od snu je�ykiem.

��To dlaczego nie �pisz?

��Bo si� nachylasz nade mn� i patrzysz mi w oczy. � Przetar� binokle i zacisn�� je na nosie. � Zapewniam ci�, �e intensywne wpatrywanie si� w �pi�cego mo�e go obudzi�. Tak si� niekiedy budzi pacjenta po seansie hipnotycznym.

��Naprawd� niczego nie s�ysza�e�? Przecie� krzes�o przewr�ci�o si� na miednic� i narobi�o ha�asu, przecie� strzela�em Egzemie w g�ow� � Mock poci�gn�� nosem. � Nie czujesz zapachu prochu?

��To by� tylko sen, Ebbo. � R�htgard usiad� na ��ku i spu�ci� na pod�og� chude nogi wystaj�ce spod nocnej koszuli. Wyj�� Mockowi z r�ki pistolet i przyci�gn�� go do swojego du�ego nosa. � Nie ma �adnej woni prochu. Pow�chaj. �adnego strza�u nie by�o, bo obudzi�by twojego ojca. Widzisz, jak smacznie �pi? Krzes�o r�wnie� stoi na swoim miejscu.

��Ale zobacz � w g�osie Mocka zabrzmia�a satysfakcja. � Pies si� dziwnie zachowuje�

��Istotnie. � Doktor obserwowa� uwa�nie zwierz�, kt�re z podkulonym ogonem siedzia�o pod sto�em i cicho powarkiwa�o. � Ale kt� mo�e wiedzie�, co si� �ni�o psu? One te� miewaj� koszmary. Tak jak ty.

��No dobrze � Mock nie ust�powa�. � Ale zwr�ci�e� uwag�, �e m�j ojciec jest przyg�uchy, tak? A ponadto nawet gdy by� m�odszy, mia� twardy sen. �aden strza� by go nie obudzi�! Wystrzeli�em zatem, a on i tak spa�.

��Pow�chaj sw�j pistolet � powt�rzy� R�htgard znudzonym g�osem. � A teraz zrobimy do�wiadczenie. � Wsta�, podszed� do otwartej klapy i zatrzasn�� j� z hukiem. Ojciec westchn�� przez sen, a potem otworzy� oczy.

��Co jest, do cholery! � jak na cz�owieka dopiero co obudzonego mia� silny g�os. � Co ty robisz, Eberhardzie? T�uczesz si� po nocy? Schla�e� si� czy co? To menda jedna� � ��ko zatrzeszcza�o, a potem ojciec wyrazi� sw�j pogardliwy stosunek do nocnych ha�as�w dono�nym pierdni�ciem. Mock poczu� md�o�ci na my�l, �e b�dzie si� musia� po�o�y� obok niego.

��Przepraszam � R�htgard nie m�g� powstrzyma� si� od �miechu. � Spotka�a ci� niezas�u�ona reprymenda. Ale sam widzisz, strza� by go obudzi��

��Wychodz� st�d � Mock zacz�� si� ubiera�.

��Pos�uchaj, Ebbo. � Doktor si�gn�� do kieszeni marynarki i wyj�� stamt�d papiero�nic� i notes. � Nie ma duch�w� � Mock zastyg� w zas�uchaniu. � One istniej� tylko w twojej g�owie� Po naszej dzisiejszej porannej rozmowie kaza�em swojemu asystentowi w szpitalu zrobi� kwerend� na temat tak zwanych zjawisk paranormalnych. I oto wynik jego poszukiwa�. � R�htgard zapali� papierosa i otworzy� notes. � Nie chcia�em ci o tym m�wi� wcze�niej� Zachowa�em to jako wa�ki argument na sam koniec�

��M�w zatem.

��Duchy istniej� w zaburzonej korze m�zgowej, tak zwanej korze wzrokowej na prawej p�kuli. Problemy z kor� m�zgow� w tym miejscu maj� wp�yw na wzrok. Pojawiaj� si� fantomy, widzenia� Za ha�asy natomiast odpowiada kora s�uchowa. Gdybym otworzy� ci g�ow� i dotkn�� tej kory, us�ysza�by� g�osy, by� mo�e muzyk� Pewien kompozytor przechyla� g�ow� i zapisywa� zas�yszan� muzyk�. Je�li do tego dojd� zaburzenia prawego p�ata czo�owego, to mamy prawdziwe pandemonium. Ten p�at jest bowiem odpowiedzialny za rozr�nianie tego, co obiektywne, od tego, co subiektywne. Kiedy zostaje uszkodzony, �ludzie � jak to kto� powiedzia� � bior� swoje my�li za osoby i rzeczy�. Najprawdopodobniej masz lekko uszkodzony m�zg, Ebbo. Ale da si� go naprawi� Pomog� ci� Poprosz� o pomoc najwybitniejszego specjalist� w tej dziedzinie, profesora Bumkego z uniwersytetu�

��Nie przekonuj� mnie twoje naukowe wyja�nienia � powiedzia� Mock w zamy�leniu. � Bo jak twoja neurologia wyja�ni, �e te l�ki, te koszmary spotykaj� mnie tylko w tym domu, nigdzie indziej� Do cholery! � podni�s� g�os. � Musz� ten dom opu�ci�

��No to zr�b to! Przeprowad� si� z ojcem do innego mieszkania. Do lepszego mieszkania z �azienk�!

��Ojciec nie chce si� na to zgodzi�. On tylko tutaj chce �y� i tutaj chce umrze�. Tak mi kiedy� powiedzia��

��No to porzu� to mieszkanie na jaki� czas! � R�htgard zdusi� niedopa�ek w popielnicy, wsta� od sto�u, opar� d�onie na zbitych w mocn� bry�� ramionach Mocka. � Pos�uchaj mnie! Wyjed� st�d na dwa, trzy tygodnie. We� urlop i wyjed�! Odpoczniesz od wszystkiego � od trup�w i duch�w� Nabierzesz si�, wy�pisz si� Wyjed� nad morze� Nic ci� lepiej nie uspokoi ni� przesypywanie si� piasku i jednostajny szum. Chcesz, to pojad� z tob�. Pojedziemy do Kr�lewca i b�dziemy codziennie je�� fl�dry. Poddam ci� hipnozie. Mnie mo�esz zaufa�. Dojdziemy do �r�d�a wszystkich twoich problem�w�

Mock, milcz�c, zapina� guziki koszuli. Zak�adaj�c spink� na mankiet, uk�u� si� w palec. Sykn�� i spojrza� z niech�ci� na R�htgarda, jakby to on go skaleczy�.

��Chod�, ubieramy si� i jedziemy�

��Dok�d, do licha? � w g�osie R�htgarda brzmia�a uraza.

��Prosz� ci�, ubieraj si� i jedziemy� Do twojego szpitala�

��Po co?

Mock u�miechn�� si� do swoich my�li.

��Po fartuch i czepek piel�gniarki�

��S�ucham?! � doktor z trudem si� opanowa�. Mock u�miechn�� si� ponownie.

��Spotka�em j� w ko�cu�

Wroc�aw, niedziela 7 wrze�nia 1919 roku, godzina druga w nocy

Mock sta� przed drzwiami opatrzonymi numerem 20 i wystukiwa� po raz drugi rytm �Pie�ni �l�zaka�.

��Kto tam? � us�ysza� g�os rozespanego dziecka.

��Eberhard Mock.

Drzwi uchyli�y si�. Erika ubrana by�a w d�ug� i zbyt obszern� nocn� koszul�. Zostawi�a otwarte drzwi i wesz�a z powrotem do pokoju. Mock zamkn�� je za sob� i poci�gn�� nosem. Nie czu� ju� �adnej niemi�ej woni. Na kuchennym stole le�a�o prze�cierad�o, a na nim sta�y odwr�cone talerze i szklanki w wilgotnych ko�ach, jakie na p��tnie pozostawi�y ich brzegi. Pod�oga by�a jeszcze mokra. Wszed� do pokoju i po�o�y� na krze�le du�y, szeleszcz�cy pakunek. Erika siedzia�a na ��ku i wpatrywa�a si� w niego z l�kiem. Mock nie by� pewien ani swoich uczu�, ani swoich s��w.

��M�j cz�owiek przyni�s� ci po�ciel? � zapyta�, by przerwa� cisz�.

��Przyni�s�.

��Kto umy� naczynia?

��Kurt � l�k powoli znika� z oczu Eriki � zrobi� to bardzo dok�adnie. Nie lubi brudu�

��M�wicie sobie po imieniu? � zareagowa� nerwowo, nie mog�c sobie przypomnie� niczego, co by uzasadnia�o sk�onno�� Smolorza do przesadnej czysto�ci. � Jak dobrze si� poznali�cie?

��Nijak � na ustach Eriki pojawi� si� blady u�miech. � Po prostu lubi� brzmienie imienia �Kurt�. Czemu pan tak! si� denerwuje? Jestem tylko dziwk�. Jak pan to powiedzia�? �Cwan� dziwk��. Dlaczego mia�abym nie pozna� bardzo blisko s�odkiego Kurtusia?

��Gdzie on jest? � Mock nie odpowiedzia� na pytanie.

��Mo�e godzin� po pana wyj�ciu � Erika spowa�nia�a � przyszed� tutaj du�y facet. Bardzo du�y. Nic nie m�wi�, tylko co� napisa� na kartce. Kurt przeczyta� to i wybieg� z tym du�ym. Nie pozwoli� mi nikomu otwiera�.

Zapad�o milczenie. Po suficie przesuwa�y si� �wiat�a i cienie automobili. Neon �Gramophon-Spezial-Haus� po drugiej stronie ulicy przes�cza� swe kolorowe �wiat�o przez firank�. Erika siedzia�a, pokryta zielonymi i czerwonymi c�tkami �wiat�a, i przygl�da�a si� Mockowi bez cienia u�miechu.

��Dlaczego pan ko�o mnie nie usi�dzie? � zapyta�a cicho i powa�nie.

Mock usiad�. Patrzy� ze zdziwieniem na swoj� d�o�, kt�ra przesun�a si� po jej bia�ym ramieniu. Jeszcze nigdy nie widzia� tak bia�ej sk�ry, jeszcze nigdy podnosz�ca si� przepona nie zabiera�a mu tchu na tak d�ugo, nigdy dot�d nie czu� takiego b�lu w udach. Fiat coitus et pereat mundus. Z wielkim niedowierzaniem czu�, �e rozchylaj� si� jego sp�kane usta, by przyj�� jej drobny j�zyk, nie m�g� uwierzy�, �e jego s�kate palce podci�gaj� jej nocn� koszul�.

��Dlaczego mnie pan nie we�mie? � zapyta�a r�wnie powa�nie. Podci�gn�a si� na czystej po�cieli i otworzy�a przed nim.

Mock sapn��, wsta� i podszed� do krzes�a. Rozpakowa� szeleszcz�cy papier. Na oparciu krzes�a powiesi� piel�gniarski czepek i wykrochmalony fartuch.

��Za�� to � powiedzia� zachrypni�tym g�osem.

��Ch�tnie. � Erika wyskoczy�a z ��ka i wyswobodzi�a si� z nocnej koszuli. Kiedy podnios�a r�ce, neonowe ogniki zap�on�y na jej wydatnych piersiach. Zwin�a w�osy w prowizoryczny kok i w�o�y�a czepek. Mock rozpi�� spodnie. Wtedy do mieszkania weszli Smolorz, Wirth i Zupitza. Erika szybko wskoczy�a do ��ka, Mock kopn�� w drzwi. Zbli�y� si� do ��ka i odrzuci� ko�dr� z dziewczyny. Za chwil� czyje� palce wybi�y na drzwiach rytm �Pie�ni �l�zaka�. Mock sapn��, podszed� do okna i przez chwil� wpatrywa� si� w latarni� o�wietlaj�c� zak�ad fryzjerski. Potem zbli�y� si� do dziewczyny i pog�aska� j� po w�osach. Obiema d�o�mi uczepi�a si� jego r�ki. Pochyli� si� i poca�owa� j� w usta.

��Poczekaj chwil� � mrukn�� i wyszed� do przedpokoju.

Smolorz sta� przy drzwiach i przymierza� si� do kolejnego pukania, a Wirth i Zupitza siedzieli w kuchni przy stole zawalonym wilgotnymi naczyniami.

��Dlaczego wystukujecie, Smolorz, nasz sygna�? � Mock z trudem t�umi� irytacj� w g�osie. � Przecie� widzia�em, �e weszli�cie. A teraz zmyka� st�d! Wszyscy! Od tej chwili osobi�cie b�d� pilnowa� tej dziewczyny.

��Str� Frenzel� � powiedzia� Smolorz, wydzielaj�c mydlan� wo�. � Nie ma go.

��M�w wszystko, Zupitza � Mock sycza� przez zaci�ni�te z�by.

��Siedzia�em u str�a � Zupitza pu�ci� d�onie w ruch, kt�ry Wirth nast�pnie zamienia� na swoj� niemczyzn� z austriackim za�piewem � i mia�em go ca�y czas na oku. By� niespokojny. Rozgl�da� si�, jakby chcia� gdzie� wyj��. Tym bardziej mia�em go na oku. Poszed�em z nim do kibla. Sta�em pod drzwiami. D�ugo to trwa�o. W ko�cu zastuka�em. Kilka razy i nic. Wywali�em drzwi. Okno by�o otwarte. Str� uciek� przez okno. Dalej mo�e m�wi� pan Smolorz.

��Nie s�ysza�e�, co m�wi� Wirth? � warkn�� Mock do Smolorza. � Gadaj!

��Zupitza napisa� to � Smolorz poda� Mockowi kartk� z wielkim kulfonami. � Potem przes�uchanie s�siad�w. Nikt nie wie, gdzie Frenzel. Jeden wyzna�, �e str� to hazardzista. Przeczesali�my okoliczne szulernie. Nic.

Jeszcze jeden trup. Jutro lub za kilka dni morderca wy�le list do Mocka. P�jd� pod wskazany adres i znajd� Frenzla z wydartymi oczami. Ma�a kataryniarka za�piewa jeszcze jedn� zwrotk�. A ty, Mock, wracaj do domu, porozmawiaj z ojcem i napraw wszystko, co zepsu�e�. Uznaj si� za zwyci�onego, Mock. Przegra�e�. Zostaw innym to �ledztwo. Takim, kt�rzy nie pope�nili �adnych b��d�w, za kt�re kar� jest wy�upanie oczu i wbicie szpili w p�uco.

Mock podszed� wolno do sto�u i chwyci� za jego kraw�d�. Blat drgn�� i podskoczy�, po czym po chwili znalaz� si� w g�rze, Wirth i Zupitza uciekli pod �cian�, naczynia run�y na pod�og�, p�ka�o szk�o, talerze wydawa�y przenikliwe j�ki, piszcza�y fili�anki. Brz�k by� przera�liwy, a sta� si� nie do wytrzymania, kiedy na przewr�cony do g�ry nogami st� wskoczy� osiemdziesi�ciopi�ciokilogramowy Mock. Kawa�ki zastawy sto�owej wydawa�y ostatnie brzmienie, pot�uczon� skarg�, zgrzytliwe requiem.

Zasapany Mock zszed� ze sto�u i w�o�y� g�ow� do �eliwnego zlewu. Zimna woda tryska�a na g�ow�, szyj� i p�on�ce uszy.

��R�cznik! � krzykn�� z wilgotnego i zimnego wn�trza zlewu.

Kto� po�o�y� mu na ramiona prze�cierad�o. Mock podni�s� si� i nakry� g�ow�. Strumyki wody wp�yn�y mu za ko�nierz. Czu� si� jak w namiocie. Chcia�by by� teraz w namiocie, oddzielony od wszystkiego. Po chwili ods�oni� g�ow� i uwa�nie lustrowa� zaniepokojone twarze.

��Ko�czymy to �ledztwo, moi panowie � m�wi� bardzo powoli. � Dalej poprowadzi je komisarz kryminalny Heinrich M�hlhaus. Zaraz spisz� zeznania tej tutaj Eriki Kiesewalter. Przeka�ecie je, Smolorz, komisarzowi M�hlhausowi. On b�dzie wiedzia�, �e nale�y znale�� cz�owieka z c�rk� na w�zku inwalidzkim. No co robicie tak� min�? Przeczytacie zeznanie, to b�dziecie wiedzie�, o co chodzi.

��A co z lud�mi w �przechowalni�? Wypu�ci� ich? � zapyta� nerwowo Wirth.

��Odwieziecie ich do aresztu policyjnego. Jutrzejszej nocy. B�dzie na was czeka� stra�nik Achim Buhrack. Odbierze od was ludzi. Jeszcze jakie� pytania?

��Panie asystencie kryminalny � b�kn�� Smolorz. � A co z ni�? Do �przechowalni� czy od razu do Buhracka?

Milczeli. Mock spojrza� na stoj�c� w drzwiach Erik�. Na g�owie przekrzywi� jej si� czepek piel�gniarski. Usta dr�a�y, a narz�dy artykulacyjne uk�ada�y si�, by wypchn�� z siebie zdanie pytaj�ce. Lecz miechy p�uc nie t�oczy�y powietrza. Sta�a bez tchu.

��Co b�dzie � Smolorz sta� si� nadzwyczaj gadatliwy � je�li M�hlhaus b�dzie chcia� j� osobi�cie przes�ucha�?

Mock patrzy� na Erik�. Drgn�a, kiedy zegar w przedpokoju uderzy� trzy razy. Dr�enie nie ust�powa�o, mimo �e owini�ta by�a ko�dr�. Spojrza� na sztywny fartuch piel�gniarski, na niezdrowo podnieconego Smolorza i podj�� decyzj�.

��Je�li komisarz kryminalny M�hlhaus b�dzie chcia� przes�ucha� �wiadka, pann� Erik� Kiesewalter, b�dzie musia� si� pofatygowa� nad morze.

Dar��wko, wtorek 9 wrze�nia 1919 roku, po�udnie

Erika zacisn�a z�by. Po chwili wolno opad�a na Mocka i wtuli�a twarz mi�dzy jego szyj� a obojczyk. Oddycha�a ci�ko. Mock odgarn�� z jej skroni wilgotne w�osy. Po chwili min�o jej odr�twienie i zsun�a si� z cia�a m�czyzny w kopiec po�cieli.

��Dobrze, �e nie krzycza�a� � powiedzia�, z trudem panuj�c nad dr�eniem g�osu.

��Dlaczego? � zapyta�a cicho.

��Recepcjonista nie uwierzy�, �e jeste�my ma��e�stwem. Nie widzia� obr�czek. Gdyby� krzycza�a, na pewno by si� utwierdzi� w tych podejrzeniach.

��Dlaczego? � powt�rzy�a sennie swe pytanie i zamkn�a oczy.

��Widzia�a� kiedy� ma��e�stwo, kt�re by nie wychodzi�o z ��ka przez pi�tna�cie godzin?

Mock nie doczeka� si� odpowiedzi. Wsta�, w�o�y� kalesony, spodnie, a potem mocno naci�gn�� szelki i pu�ci� je. Klasn�y g�o�no w nagi tors. Zagwizda� znan� piosenk� �Frau Luna�, otworzy� okno wychodz�ce na morze i wdycha� zapachy, kt�re przenosi�y go w dawne kr�lewieckie czasy, kiedy nikt od niego nie ��da� przyznawania si� do nieznanych win ani nie szanta�owa� go trupami bez oczu. Fale bi�y mocno w rozpalony s�o�cem piasek i w dwa mola zbudowane na g�rach pot�nych kamieni. Mock, obserwuj�c owe budowle, obejmuj�ce jakby ramionami port, czu� na wargach mikroskopijne s�one krople. Z pobliskiej w�dzarni dochodzi�a wo�, kt�ra tego fanatycznego mi�o�nika ryb wprawi�a w nerwowe dr�enie. Prze�kn�� lin� i odwr�ci� si� do Eriki. Ju� nie spa�a. Widocznie z drzemki wyrwa�o j� kla�ni�cie szelek. Opiera�a g�ow� na kolanach i wpatrywa�a si� w niego. Nad jej w�osami wisia� model �aglowca i ko�ysa� si� w s�onym powiewie.

��Masz ochot� na w�dzon� ryb�? � zapyta�.

��Tak, wielk� ochot� � u�miechn�a si� nie�mia�o.

��No to chod�, idziemy � Mock zapi�� guziki koszuli i przymierza� do jasnej marynarki nowy, kupiony wczoraj w Koszalinie krawat, kt�ry wybra�a Erika.

��Nie chce mi si� nigdzie i��. � Wsta�a z ��ka i pr꿹c si� po kr�tkim �nie, podbieg�a kilka krok�w. Obj�a Mocka za szyj� i wysmuk�ymi palcami pog�adzi�a po umi�nionym, szerokim karku. � Tu b�d� jad�a�

��Przynie�� ci? � Mock nie m�g� si� opanowa�, by jej nie poca�owa� i nie przesun�� r�k� po jej nagich plecach i po�ladkach. � Jak� chcesz ryb�? W�gorza? Fl�dr�? A mo�e �ososia?

��Nie id� nigdzie. � Poruszaj�c wargami, dotyka�a jego ust. � Chc� w�gorza. Ale twojego.

Przywar�a do niego mocno i poca�owa�a go w ucho.

��Obawiam si� � Mock szepta� do ma�ej mi�kkiej ma��owiny zapl�tanej w sieci rudych w�os�w � �e nie dam rady� Nie mam ju� dwudziestu lat�

��Przesta� gada� � napomnia�a go surowym g�osem. � Wszystko b�dzie dobrze�

Mia�a racj�. Wszystko by�o dobrze.

Dar��wko, wtorek 9 wrze�nia 1919 roku, godzina druga po po�udniu

Wyszli z hotelu i Domu Zdrojowego �Friedrichsbad�, trzymaj�c si� za r�ce. Przed gankiem tego masywnego budynku parkowa�y dwie doro�ki oraz pot�ny pi�trowy omnibus, kt�ry � jak g�osi� przyczepiony na nim blaszany szyld � kursowa� mi�dzy Dar�owem a Dar��wkiem. W pobli�u hotelu sta�a grupa uczni�w szko�y podstawowej, a opiekuj�cy si� nimi t�gi �ysy nauczyciel wachlowa� si� kapeluszem i wolno opowiada� swoim podopiecznym, �e w tym domu zdrojowym w czasie wojen napoleo�skich za�ywa� k�pieli ksi�� Hohenzollern; za�ywny preceptor uczyni� u�ytek ze swojego palca � pokazuj�c przytwierdzon� do �ciany tabliczk� z napisem. Mock zwr�ci� r�wnie� uwag� na �adn� dziewczyn�, kt�ra samotnie siedzia�a na �awce pod domem zdrojowym i pali�a papierosa. Zbyt d�ugo pracowa� w komisji obyczajowej, by nie wiedzie�, jaka by�a jej profesja.

Min�li kilka dom�w stoj�cych przy Georg-Buttner-Strasse i zatrzymali si� przed lodziarni�. Erika rzuci�a si� jak dziecko na zimny s�upek, utworzony z malinowych kulek, i zacz�a go gry�� ku zdziwieniu Mocka, kt�ry � patrz�c na ni� � czu� przenikliwy b�l w�asnych z�b�w. Zgrzyt szlabanu oznajmi�, �e most zwodzony ju� opad�. Przeszli przez niego i znale�li si� na Skagerrak Strasse. Szli lew� stron� ulicy. W pierwszym domu na rogu Mock wszed� do gospody i poprosi� ober�yst� pana Roberta Pastewskiego � takie bo wiem nazwisko widnia�o nad wej�ciem � o tuzin papieros�w Reichsadler dla siebie i tyle� angielskich papieros�w Gold-Flake dla Eriki.

Moc wrze�niowego pal�cego s�o�ca os�abia� wiatr od morza, kt�ry zaplata� w�osy Eriki stoj�cej na w�skim trotuarze.

��Jestem g�odna � powiedzia�a ze skarg� i spojrza�a wymownie na Mocka.

��Ale teraz� � Mock by� zak�opotany � musieliby�my wr�ci� do hotelu�

��Teraz nie u�ywam metafory. � Wiatr rzuci� pasma w�os�w na jej oczy. � Naprawd� chce mi si� je��.

��No to idziemy na prawdziwego w�dzonego w�gorza � powiedzia�. � Ale najpierw kupi� ci jak�� bu�k�. Chod�my�

Wszed� do pobliskiej piekarni. W pomieszczeniu pachn�cym ciep�ym chlebem jedynymi go��mi byli dwaj marynarze, kt�rzy opierali si� o lad� ozdobion� wykrochmalonymi makatkami i rozmawiali o czym� z grubym piekarzem. M�wili tak szybko w pomorskim dialekcie, �e Mock prawie nie rozumia� ich rozmowy. Wiedzia� jednak jedno: �e nikt z nich niczego nie kupuje, a piekarz nie zwraca na niego najmniejszej uwagi. Mock poczu� nieokre�lony niepok�j. Nie m�g� doj��, co jest jego przyczyn�. Na pewno ci dwaj marynarze � pomy�la� � nie czterej, tylko dwaj marynarze.

��Co dla szanownego pana? � zapyta� piekarz z silnym pomorskim akcentem.

��Dwie berlinki prosz�. Z jakim s� nadzieniem?

��Z dzikiej r�y.

��Dobrze. Dwie.

Piekarz zainkasowa� marki, poda� mu tyt� z berlinkami i powr�ci� do rozmowy z marynarzami.

��S�uchaj, Zach � wychodz�c, Mock us�ysza� g�os jednego z nich. � Co to za jeden?

W odpowiedzi zabrz�cza� dzwonkiem u powa�y i spojrza� na znudzon� nieco Erik�. Czubkiem bucika rysowa�a jakie� figury na piasku, kt�rym obficie by� posypany nier�wny trotuar. Mock poda� jej tyt�, zmazuj�c niechc�cy butem owe tajemnicze zapisy.

��Noli turbare circulos meos. � Erika zamachn�a si�, a potem nie zada�a ciosu, lecz pog�aska�a Mocka po g�adko wygolonym policzku. Wtedy u�wiadomi� sobie �r�d�o swojego gniewu.

Co powinienem odpowiedzie� � pomy�la�, id�c ko�o niej bez s�owa. � Powinienem si� jej zapyta�, sk�d zna t� sentencj�, czy chodzi�a do gimnazjum, a zreszt� ka�dy g�upi j� zna, to wcale nie �wiadczy o jej wykszta�ceniu czy oczytaniu. �Jestem heter�� odpowiedzia�a na pytanie o zaw�d, u�ywa w�a�ciwie poj�cia �metafora�, cytuje Cycerona. Kim jest ta dziwka? Ta ma�a przebieg�a dziwka. Mo�e chce, abym zacz�� j� wypytywa� o jej przesz�o��, rodzic�w, rodze�stwo, mo�e chce, abym j� po�a�owa� i przytuli�. I poddaje mnie pr�bom. Delikatnie i subtelnie. Najpierw si� parzy jak rozgrzana kotka, a potem cytuje sentencje �aci�skie, d�wi�cz�ce gdzie� tam w jej g�owie, z kt�rej rozpusta prawie wszystko wymiot�a. �Oddawa�am si� rozpu�cie� � powiedzia�a. Ciekawe, czy tak jak ta kaleka � z trzema naraz. Szli w milczeniu. Erika jad�a z apetytem drug� berlink�. Kiedy przechodzili ko�o du�ego sze�ciennego domu z wielkimi zielonymi drzwiami opatrzonymi napisem �Towarzystwo Pomocy Rozbitkom Morskim�, Erika zgniot�a pust� tyt� i rzuci�a od niechcenia:

��Ciekawe, czy jest jakie� towarzystwo pomocy rozbitkom �yciowym?

Cwana dziwka. Chce, �ebym si� nad ni� teraz litowa�, chce, bym w niej ujrza� dziecko tul�ce buzi� w sier�� przymilnego boksera.

Mock zatrzyma� si� przed w�dzarni� i wypowiedzia� co�, czego p�niej d�ugo �a�owa�.

��Pos�uchaj mnie, Eriko � panowa� nad swoim tonem, ale nie panowa� nad tre�ci� � nie jeste� kurw� o z�otym sercu. Nie ma takich. Jeste� po prostu kurw�. I tyle. Nie zwierzaj mi si�, nie m�w o swoim rozbitym dzieci�stwie, nie m�w o ojczymie -potworze i matce, kt�r� gwa�ci�. Nie m�w nic o swojej siostrze, kt�ra w wieku pi�tnastu lat wyskroba�a sobie dziecko. Nie pr�buj wyciska� ze mnie �ez. R�b to, co umiesz najlepiej, i nic nie m�w.

��Dobrze, b�d� si� pilnowa� � powiedzia�a, a w jej oczach nie by�o �adnej zapowiedzi �ez. � Idziemy do tej w�dzarni czy nie?

Przesz�a obok Mocka i posz�a w stron� prowizorycznej lady, na kt�rej sprzedawca w gumowym fartuchu i marynarskiej czapce uk�ada� pachn�ce dymem w�gorze. Patrzy� na jej drobne plecy, kt�re si� zatrz�s�y kilkakrotnie. Podbieg� do niej, obr�ci� j� i rzuci� si� do ca�owania �ez. Nie uczyni� tego jednak. Erika nie p�aka�a, lecz trz�s�a si� ze �miechu.

��Moje dzieci�stwo by�o normalne i nikt mnie nie zgwa�ci� � krztusi�a si�. � A m�wi�c o rozbitkach �yciowych, wcale nie mia�am na my�li siebie, lecz pewnego m�czyzn�

��Pewnie m�czyzn� o imieniu Kurt? Tak, powiedz to! � Mock krzycza�, nie przejmuj�c si� wyrozumia�ym spojrzeniem marynarza, kt�re m�wi�o �tak to jest z m�odymi �onami�. � Dlatego lubisz tak imi� Kurt, co? M�wi�a� mi o tym przedwczoraj! Kurtu�, co? Kim by� Kurtu�?! Gadaj, do cholery!

��Nie � Erika spowa�nia�a. � Ten m�czyzna ma na imi� Eberhard.

8 IX 1919

Osobliwa by�a ta konferencja okultyst�w zorganizowana przez profesora Schmikalego, przedstawiciela zakonu Thule we Wroc�awiu. Kt� to nie mia� by� zaproszony?! Sam Ludwig Klages, Lanz von Liebenfels i sam Walter Friedrich Otto! Nie chcia�o im si� jednak fatygowa� do �l�skiej zapad�ej prowincji. Zamiast tego pierwszy przys�a� swojego asystenta, jakiego� sepleni�cego ch�opczyn�, kt�ry wyg�osi� zupe�nie niezrozumia�y wyk�ad o kulcie Wielkiej Bogini-Matki u Pelazg�w. Sugerowa� poza tym nieustannie, �e mistrz Klagesa, Fryderyk Nietzsche, by� z Magna Mater w nieustannym duchowym kontakcie. To ona mia�a mu rzekomo podsun�� my�l o nazwaniu Jahwe i Jezusa uzurpatorami bosko�ci. Krytykowa� przy tym okrutnie m�odego Anglika, Roberta Gravesa, kt�ry na jakim� wyk�adzie �mia� twierdzi�, i� on sam jest autorem tego okre�lenia w stosunku do �ydowskich bog�w. �miechu warte! Referat o tym, kto by� pierwszy w wymy�leniu jakiego� banalnego sformu�owania!

Z zakonu nowych templariuszy nie by�o von Liebenfelsa, lecz jaki� doktor Fritzj�rg Neumann, kt�ry zapowiada� powr�t Wotana. Jego prelekcj� nagrodzono oklaskami nie z powodu zapiek�ych antysemickich i antychrze�cija�skich atak�w, ale za ci�g�e podkre�lanie przez prelegenta poparcia, jakiego udziela koncepcjom paruzji Wotana g��wny kwatermistrz wojsk cesarskich Erich von Ludendorff.

Nic dziwnego, �e po wypowiedzi Neumanna nast�pn� prelegentk�, inteligentn�, m�od� �yd�wk�, Dor� Lorkin, przywita� ch��d i pogarda. O profani! O idioci z nazwiskami poprzedzonymi �von�! O sk��ceni kacykowie, kt�rzy nie si�gacie wzrokiem poza swoje t�pe plemi�! Nie potraficie doceni� prawdziwej m�dro�ci! Bo przez t� m�od� kobiet� przemawia�a Atena! Dora Lorkin by�a przedstawicielk� spirytualizmu politeistycznego W. F. Otta. Z prezentowanych przez ni� przenikliwych teoryj jej mistrza wynika�o, �e dusza ludzka jest polem nieustannych oddzia�ywa� greckich bog�w, kt�rzy jedyni s� prawdziwym bytem, podczas gdy inni bogowie s� tylko mitem. Pomijam jej uzasadnienia ontologiczne. Nie one s� istotne. Najwi�ksze wra�enie zrobi�a na mnie nie nowa � jak to jej po prelekcji niekt�rzy zarzucali � ale bardzo adekwatna koncepcja erynii jako wyrzut�w sumienia.

Kilka zda� na ten temat wprowadzi�o mnie w g��bokie rozmy�lania i pozwoli�o mi zmodyfikowa� dzie�o, nad kt�rym teraz pracowa�em. Bo do tej pory nasz zajad�y wr�g nie przyzna� si� do winy, nie wyzna� swojego b��du. Bo oto uwolni�em najpierw energi� duchow� z czterech m�odych m�czyzn. Ta energia mia�a go skierowa� na w�a�ciwy tor rozmy�la�. Wyk�ute oczy i biblijny cytat mia�y by� dla niego oczywiste. Nasz wr�g w swej zajad�o�ci nie przyzna� si� do niczego. W jego domu, w jakim� starym nieczynnym zak�adzie masarskim, zmusi�em z�� duchow� energi� starego rozpustnika do powrotu i do udr�czania mieszka�c�w. Nadal nie by�o przyznania si� do winy. Z�o�y�em w ko�cu w ofierze naszemu dzie�u pokryt� liszajami ladacznic�. Przyznaj� � nie wydar�em jej �lepi. On musia� i tak ju� wiedzie�, czego od niego chcemy! Kaprawe �lepia cudzo�o�nicy nie musia�y mu niczego u�wiadamia�! A on dalej milczy.

Dopiero teraz, po odczycie Dory Lorkin, zrozumia�em, �e musz� na niego sprowadzi� prawdziwe z�o � erynie. Wtedy jego udr�czenie si�gnie zenitu i przyzna si� do wszystkiego. W domu zajrza�em na p�k� z dzie�ami autor�w staro�ytnych i zdj��em z niej tragedie Ajschylosa. Po kilkugodzinnej lekturze zrozumia�em. Sprowadz� erynie na naszego wroga, sk�adaj�c mu w ofierze jego ojca. Erynie prze�ladowa�y Orestesa, bo zabi� swoj� matk�. Ajschylos wyra�nie pisze, �e nie s�ucha�y wyja�nie� Orestesa i jego pr�b o zmi�owanie. Dla nich wa�ne by�o tylko jedno: ukara� go i pom�ci� rozlan� rodzicielsk� krew. W tym momencie pojawi�a si� u mnie w�tpliwo��. Przecie� nasz zajad�y wr�g nie b�dzie ojcob�jc�, bo ja z�o�� jego ojca w ofierze. Czy zatem dopadn� go erynie? A zreszt� � przecie� de facto on sam wystawi� swojego ojca na �mier�, opuszczaj�c go teraz wraz z ladacznic�. On pozostawi� ojca samego na pastw� losu, poniewa� ojciec musia� stawi� czo�o demonom, kt�re rozp�ta�em w ich domu. Kiedy ojciec zostanie zupe�nie sam i dowie si� ode mnie, �e jego syn wyjecha� gzi� si� z jak�� kurtyzan�, poczuje zazdro��. B�dzie zazdrosny o dziwk�, o najni�szy �mie� w mieszcza�skiej hierarchii.

Kiedy przysz�a mi ta my�l do g�owy, przypomnia�em sobie to, co gdzie� czyta�em, �e jedna z erynij, chyba Megajra lub Tyzyfone, by�a personifikacj� w�ciek�ej zazdro�ci. Ju� wiedzia�em, co robi�. Najwy�ej si� nie uda. Prawdziwa wiedza to nie be�kotliwe analizy barokowych mistyk�w! Prawdziwa wiedza nie le�y u Daniela von Czepko i Anio�a �l�zaka! Prawdziw� wiedz� zdobywa si� przez do�wiadczenie. A w�a�nie m�j nast�pny eksperyment poka�e, czy mia� racj� Arystoteles, pisz�c: �Dusza jest w jaki� spos�b wszystkim, co istnieje�. Przekonamy si�, czy istnieje erynia, jak tego chce Otto.

Dar��wko, wtorek 16 wrze�nia 1919 roku, godzina pi�ta po po�udniu

Erika i Mock przeszli obok latarni morskiej i skr�cili w prawo w stron� pla�y wschodniej. Erika opar�a g�ow� na ramieniu Mocka i na moment si� odwr�ci�a, przesuwaj�c oboj�tnym wzrokiem po domach stoj�cych po drugiej stronie kana�u. Mock poszed� za jej spojrzeniem. Cho� jego zainteresowanie budownictwem nadmorskim by�o r�wnie wielkie, jak zainteresowanie kwesti� ucywilizowania S�owian i Kaszub�w � o czym cz�sto krzycza�y nag��wki gazet � to jednak, ku swojemu zdziwieniu, rejestrowa� wiele technicznych szczeg��w: domy by�y na og� zbudowane z muru szachulcowego i przewa�nie kryte pap�, co dziwi�o nieco Mocka przyzwyczajonego do �l�skiej dach�wkowej sztuki dekarskiej. Kiedy� zapyta� o te nadmorskie dachy w gospodzie z ro�nem, na kt�rym skwiercza�y bornholmskie �ososie, i us�ysza� od starego marynarza opowie�� o niewiarygodnej sile morskiego wiatru i fruwaj�cych dach�wkach, p�kaj�cych na �cianach domostw i na g�owach przechodni�w.

��Pami�tasz, Eriko, tego starego marynarza, kt�ry nam opowiada� o pokryciu dach�w na Pomorzu? � Poczu� na swoim ramieniu potakuj�ce kiwni�cie g�owy. � Kiedy wysz�a� na chwil� na spacer, opowiedzia� mi o jeszcze jednym dzia�aniu morskiego wiatru�

��Jakim? � G�owa Eriki oderwa�a si� od jego ramienia. Dziewczyna spojrza�a na Mocka z zaciekawieniem.

��Wyj�cy d�ugo wiatr doprowadza ludzi do szale�stwa. I do samob�jstwa.

��To dobrze, �e teraz nie wieje � powiedzia�a powa�nie i przytuli�a si� do niego.

Za nimi rozpali�o si� oko latarni morskiej. Zamontowany na niej buczek jednostajnie zapowiada� mg��, kt�ra mia�a spa�� na port po ciep�ym jesiennym dniu. Mewy krzycza�y ostrzegawczo.

Ko�o nadmorskiej kawiarni zeszli na pla��. W Erik� wst�pi�a energia. Przebieg�a po piasku poni�ej tarasu kawiarni i rzuci�a si� w stron� przebieralni dla dam. Mock na chwil� straci� j� z oczu. Nios�c wiklinowy koszyk wype�niony chlebem, winem, sma�onymi marynowanymi �ledziami i po��wk� pieczonego kurczaka, ledwo za ni� nad��a�. Sapa� i zion�� nikotynowym sw�dem nadwer�onych p�uc.

W ko�cu wtoczy� si� na wschodni� pla��. Kilkoro spacerowicz�w �wawym krokiem zaostrza�o sobie apetyt przed kolacj�. Jaki� �mia�ek w trykotowym obcis�ym stroju k�pielowym ci�� lekkie fale w�z�ami swych mi�ni. Na mostku prowadz�cym do okaza�ej przebieralni dla dam, opieraj�cej si� na kilkumetrowych palach wbitych w pla��, sta�a Erika i rozmawia�a z jak�� m�od� kobiet�. Mock odgarn�� wierzchem d�oni pot zalewaj�cy mu czo�o i przyjrza� si� uwa�nie rozm�wczyni Eriki. Pozna� j�. By�a to prostytutka rezyduj�ca w Domu Zdrojowym, w kt�rym � jak si� Mock zd��y� przekona� � dzia�a�a czteroosobowa ekipa korynckich profesjonalistek.

Trafi� sw�j na swego, pomy�la� i ruszy� na wsch�d, nie zwracaj�c uwagi na Erik�. Ta po�egna�a kole�ank� po fachu i pobieg�a weso�o za nim. Usiedli na wydmie. Erika wystawi�a twarz na podmuchy s�onego wiatru, Mock wystawi� sw�j m�zg na �r�ce uczucie w�ciek�o�ci. Trafi� sw�j na swego, chyba zwariowa�em, zadaj�c si� z t� dziwk�. Erika nie zwraca�a uwagi na le��cego obok niej m�czyzn�, kt�ry za�o�y� d�onie pod g�ow� i obserwowa� dziewczyn� schodz�c� z mostka ��cz�cego przebieralni� z pla��. Kiedy znalaz�a si� ju� za po�amanymi z�bami falochronu, unios�a nieco sukienk� i ruszy�a powoli, dziurawi�c krzywymi obcasami piasek. Mocka zaczyna�a opuszcza� z�o��. Tak chodzi i chodzi ca�y dzie�, nie widzia�em jej nigdy z �adnym klientem. Sukienka pocerowana, obcasy wykr�cone, parasolka ze stercz�cymi drutami, oczy krowie, ma�lane, bezmy�lne. Tania dziwka. Nagle zrobi�o mu si� jej �al � w pustym nadmorskim kurorcie wykrzywia swe buty na kocich �bach, �cigana z�ymi okrzykami mew. Odwr�ci� g�ow� i spojrza� na Erik�. Zapragn�� j� obj�� w podzi�ce, �e ona sama nie jest tani�, przegran� dziwk�, szlifuj�c� bruki. Opanowa� jednak t� ch�� i obserwowa� jej d�ugie palce oplataj�ce ramiona w miejscu, gdzie on sam mia� � mocne niegdy� � bicepsy.

��Wiesz, pochodz� z podobnej nadmorskiej wioski � powiedzia�a Erika z zamkni�tymi oczami. � Kiedy by�am dziewczynk�� przestraszy�a si� i spojrza�a l�kliwie na Mocka, oczekuj�c jego ostrej reakcji.

��Zajmij si� kolacj�, Eriko � mrukn�� i zamkn�� oczy. Wyobra�a� sobie, jak roz�ciela na bia�ym piasku ma�y koc, a na nim � mocuj�c si� z lekkim wiatrem � rozsnuwa czyst� serwet� w haftowane ryby. Potem wyjmuje z koszyka �ledzie, kurczaka i wino. Otworzy� oczy i ujrza� sw�j wyimaginowany obrazek. Machn�� r�k� zapraszaj�co. Przytuli�a si� do niego i poczu�a poca�unek w jedno i w drugie oko.

��Mog� wszystko przewidzie�, co zrobisz i powiesz � us�ysza�a. � Opowiedz mi zatem o swojej nadmorskiej wiosce.

Erika u�miechn�a si� i uwolni�a z obj�� Mocka. Uj�a udko kurczaka czubkami palc�w i z trudem oddzieli�a je od korpusu. Poda�a je Mockowi. Ten podzi�kowa� i zdar� z�bami z�ocist�, chrupi�c� sk�r�, a potem przebi� si� do soczystego w��kna pokrytego �lisk� oklein� t�uszczu.

��Jak by�am ma�a, zakocha�am si� w naszym s�siedzie. � Erika koniuszkami palc�w unios�a w stron� ust gibki p�atek �ledzia. � By� muzykiem, podobnie jak moi rodzice. Siada�am mu na kolanach, a on gra� na fortepianie Karnawa� zwierz�t Saint-Saensa. Znasz to?

��Tak � mrukn�� i wessa� powietrze, odklejaj�c od ko�ci ostatnie pasma mi�sa.

��On gra�, a ja zgadywa�am, o jakie zwierz� teraz chodzi w danym utworze. Nasz s�siad mia� szpakowat�, r�wno przyci�t�, wypiel�gnowan� brod�. Kocha�am go ca�ym swym gor�cym, o�mioletnim sercem� Nie b�j si� � zmieni�a na chwil� temat, widz�c b�ysk niepokoju w oczach Mocka. � On mi nic z�ego nie zrobi�. Czasami mnie poca�owa� w policzek, a ja czu�am w jego brodzie zapach dobrego tytoniu� Niekiedy gra� z moimi rodzicami w karty. Siedzia�am na kolanach, tym razem w�asnego ojca, patrzy�am oszo�omiona na karciane figury, nic nie rozumia�am z gry, ale ca�ym sercem �yczy�am ojcu przegranej� Chcia�am, aby wygrywa� nasz s�siad, pan Manfred Nagler� Zawsze podobali mi si� starsi m�czy�ni�

��Mi�o to s�ysze�. � Mock poda� jej wino i patrzy�, jak niewprawnie pije wprost z butelki.

��Studiowa�am w konserwatorium w Rydze, wiesz? � Oddycha�a szybko, po tym jak picie wina pozbawi�o j� na chwil� tchu. � Najbardziej lubi�am gra� �Karnawa� zwierz�t�, chocia� m�j profesor rzuca� gromy na Saint-Saensa. Twierdzi�, �e jest to prymitywna muzyka ilustracyjna� Myli� si�. Ka�da muzyka co� ilustruje, prawda? Na przyk�ad Debussy ilustruje rozgrzane s�o�cem morze, Dworzak � rozmach i pot�g� Ameryki, a Chopin � stany ludzkiej duszy� Chcesz jeszcze mi�ska?

��Tak. Poprosz�. � Popatrzy� na jej smuk�e palce, po�o�y� g�ow� na ramieniu i przysun�� si�, maj�c przed oczami nac�tkowane s�o�cem morze.

Z drzemki wyrwa� go g�os Eriki dopytuj�cej si� czego� natarczywie.

��Naprawd�, zgadzasz si� na to? Naprawd�? � szepta�a uszcz�liwiona Erika. � No to ju�! Podaj mi dat� swojego urodzenia! Dok�adn�, z godzin�!

��Po co ci to? � Mock przetar� oczy i spojrza� na zegarek. Spa� nie d�u�ej ni� kwadrans.

��No przecie� kiwa�e� g�ow�, zgadza�e� si� ze wszystkim, co m�wi�am � Erika by�a nieco zawiedziona. � Po prostu spa�e� i mia�e� gdzie� babskie gadanie�

��No dobrze, dobrze� � Mock zapali� papierosa. � Mog� ci poda� dok�adn� dat� mojego urodzenia� Co mi szkodzi? Osiemnasty wrze�nia osiemset osiemdziesi�tego trzeciego. Ko�o po�udnia�

��O, to pojutrze masz urodziny. Musz� ci da� jaki� prezent� � Erika zapisa�a t� dat� na mokrym piasku. � A miejsce urodzenia?

��Wa�brzych, �l�sk. Chcesz mi postawi� horoskop?

��Nie ja. � Erika opar�a g�ow� na jego kolanie. � Moja siostra� Jest astrologiem. No m�wi�am ci przecie��

��No dobra, dobra� � mrukn��.

��Dlaczego jeste� dla mnie taki dobry? � Nie patrzy�a mu w oczy, lecz poni�ej. Na nos? Usta? � Od tygodnia nie nazywasz mnie �dziwk�� Zwracasz si� do mnie po imieniu� Wys�uchujesz moich opowie�ci z dzieci�stwa, chocia� ci� nudz�� Dlaczego?

Mock walczy� przez chwil� sam ze sob�. My�la� nad odpowiedzi�. Rozwa�a� wszystkie jej skutki.

��Po prostu nie ma wyj�cego wiatru � unikn�� prawdziwej odpowiedzi. � I nie ma we mnie agresji ani szale�stwa.

17 IX 1919

Nie mog�em wprowadzi� w �ycie swojego planu, poniewa� musia�em uzyska� akceptacj� Wielkiego Zgromadzenia. Dalsze sk�adanie ofiar mo�e by� niebezpieczne, napisa� do mnie kilka dni temu Mistrz, kiedy mu przedstawi�em m�j plan oparty na obudzeniu erynij. Poza tym Mistrz zg�osi� inne zastrze�enia i nakaza� zwo�anie Rady. Odby�o si� ono dzisiaj w nocy, u mnie. Mistrz s�usznie wytkn�� mi niekonsekwencj�. Polega ona na braku �cis�o�ci w zdefiniowaniu poj�cia �erynij�. Zgodnie z moim planem w eryni� zamieni si� energia duchowa, jaka ujdzie z cia�a z�o�onego w ofierze ojca naszego zajad�ego wroga. Jak� mamy pewno��, �e tak b�dzie?, pyta� Mistrz. Sk�d wiemy, �e �eryni�� nie b�dzie jaka� cz�stka duszy zajad�ego wroga albo jaka� istota duchowa niezale�na od naszego zajad�ego wroga czy od jego ojca. Jaki� demon, kt�rego obudzimy? A nim ju� nie b�dziemy mogli kierowa�. To zbyt niebezpieczne. Co robi� zatem? Rozp�ta�a si� dyskusja. Jeden z naszych braci s�usznie zauwa�y�, �e w staro�ytnych wierzeniach istnia�y trzy erynie. Jedna z nich, Megajra, by�a eryni� zazdro�ci. A zatem w Megajr� lub w Tyzyfone mogliby�my zamieni� � za pomoc� formu� Augsteinera � energi� duchow� umykaj�c� z cia�a ojca naszego wroga. Druga erynia, Tyzyfone, to �m�cicielka zab�jstwa�, trzecia za�, Alekto, to �nieustaj�ca w zem�cie�. Musimy z�o�y� jeszcze dwie ofiary, razem trzy � ojca naszego zajad�ego wroga i dwie inne, kt�re on kocha i kt�re b�d� Tyzyfone i Alekto. Wszyscy si� zgodzili z tym przekonuj�cym wywodem. Kiedy trzy erynie dopadn� naszego najwi�kszego wroga, zwr�ci si� on do jakiego� okultysty. Nie ulega w�tpliwo�ci, �e mamy wp�yw na wszystkich okultyst�w w tym mie�cie. Wtedy dotrzemy do jego umys�u i u�wiadomimy mu jego straszn� win�. To b�dzie ostateczny cios. Nie mo�emy mu napisa� wprost, jaka to wina. On sam musi by� o niej najg��biej przekonany. Dlatego nasz plan samou�wiadomienia jest najlepszy z mo�liwych. Pozostaje problem dw�ch erynij � Tyzyfone i Alekto. Kto to mo�e by�? Kogo on kocha opr�cz ojca? Czy w og�le kogo� kocha? Bo chyba nie kocha prostytutki, z kt�r� wyjecha� � on, kt�ry pozna� wszystkie wstr�tne tajniki sprostytuowanej duszy? Postanowili�my dok�adnie rzecz przestudiowa� w pismach staro�ytnych i spotka� si� za trzy dni, by wszystko ustali�.

Dar��wko, pi�tek 26 wrze�nia 1919 roku, po�udnie

Mock i Erika siedzieli na tarasie kawiarni po wschodniej stronie kana�u portowego i milczeli, wpatruj�c si� we wzburzone morze przez prostok�tne, niewielkie szyby smagane drobnym deszczem. Ka�de z nich by�o bardzo zaj�te: Erika � kaw� i jab�kow� strucl�, Mock � cygarem i ba�k� koniaku. Milczenie, kt�re mi�dzy nimi zapad�o, by�o zapowiedzi� nag�ego chaosu, zwiastunem zmiany, nieub�aganym sygna�em kresu.

��Jeste�my ju� tutaj ponad dwa tygodnie � zacz�� Mock i umilk�.

��Ja bym powiedzia�a, �e jeste�my ju� prawie trzy tygodnie. � Erika wyg�adza�a serwetk� na marmurowym blacie stolika.

��Ten koniak to dla ciebie du�o alkoholu � Mock poruszy� kieliszkiem, obserwuj�c, jak bursztynowy p�yn sp�ywa po pochy�ych �ciankach � bo jeszcze jest go sporo. A dla mnie to tylko jeden �yk � zaraz wypij� i go nie b�dzie.

��Tak. Tym si� r�nimy � powiedzia�a Erika i zamkn�a oczy. Spod jej d�ugich rz�s w stron� k�cik�w ust pop�yn�y dwie stru�ki �ez.

Mock wbi� wzrok w zalan� deszczem szyb� i us�ysza� wycie wichru nad falami. Wicher szarpa� si� w jego piersi i wpycha� mu w g�ow� jakie� s�owa, kt�rych nie chcia� wypowiedzie�. Rozejrza� si� doko�a i drgn��. Na tarasie kawiarni opr�cz nich siedzia�a znana mu z widzenia prostytutka z po�aman� parasolk�. Wpatrzona by�a w zalan� deszczem szyb�, zgrzyta�a �y�eczka w jej fili�ance. Na tarasie znalaz�a si� jeszcze jedna osoba. Boy hotelowy. Szybko podbieg� do stolika zajmowanego przez Erik� i Mocka.

��Przesy�ka polecona dla pani Eriki Mock � zastuka� mocno obcasami.

Erika otrzyma�a list, boy � kilka drobniak�w, a Mock � par� chwil wytchnienia. Dziewczyna rozerwa�a kopert� no�ykiem do owoc�w i zacz�a czyta�. Na jej twarzy pojawi� si� lekki u�miech.

��Co to jest? � nie wytrzyma� Mock.

��Pos�uchaj � po�o�y�a list na stoliku i przycisn�a niesforny r�g kartki popielnic� � �m�czyzna urodzony osiemnastego wrze�nia tysi�c osiemset osiemdziesi�tego trzeciego roku w Wa�brzychu jest typow� zodiakaln� Pann� � pe�n� zahamowa� i nieu�wiadomionych t�sknot. Na jego psychice odcisn�y si� mocno jakie� smutne chwile, kt�re prze�y� niedawno, mo�e jaka� nieszcz�liwa mi�o��. � Erika spojrza�a z zainteresowaniem na Mocka. � Powiedz mi, Eberhardzie, jaka� to by�a nieszcz�liwa mi�o�� Nie m�wisz nic o sobie. Nie chcesz si� zwierza� cwanej dziwce� Ale chocia� teraz, na koniec tych przepi�knych trzech tygodni� Powiedz co� o sobie�

��To nie �adna nieszcz�liwa mi�o��. � Mock niezgrabnie dotkn�� d�oni� brody Eriki, a po chwili szorstko otar� kciukiem �zy, kt�re pojawi�y si� w k�cikach jej oczu. � To wojna. W roku tysi�c dziewi��set szesnastym zosta�em powo�any. Walczy�em na froncie wschodnim, pod Dyneburgiem. Podczas urlopu w Kr�lewcu zosta�em ranny. Wypad�em z okna na pierwszym pi�trze. By�em pijany i nic nie pami�tam. Rozumiesz, dziewczyno? � Mock nie m�g� oderwa� palc�w od jej policzk�w. � Nie trafi� mnie �aden rosyjski szrapnel, lecz wypad�em z okna. To �mieszne i �enuj�ce. Potem wr�ci�em pod Dyneburg i prze�y�em tam trudne chwile� Kto u�o�y� ten horoskop?

��Moja siostra przys�a�a mi z Rygi. A co, zgadza si�?

��Do tej pory jest tak og�lnikowy, �e musi si� zgadza�. Ka�dy cz�owiek ma powik�an� osobowo�� i wiele dziwnych t�sknot. Czytaj dalej!

��W m�odo�ci kto� sprawi� mu ci�ki zaw�d. Pozbawi� go marze� � kontynuowa�a Erika. � O czym marzy�e� w m�odo�ci, Ebi?

��O karierze naukowej. Napisa�em nawet kilka rozprawek po �acinie. � Mock wr�ci� my�l� do studenckich lat, kiedy mieszkali w pi�ciu na przeciekaj�cym strychu. � Ale nie prze�y�em �adnego zawodu. Do�� wcze�nie zrezygnowa�em ze studi�w. Podj��em prac� w policji, bo nie chcia�em cierpie� n�dzy w jakim� ciemnym pokoiku, gdzie jeden z moich koleg�w opluwa� krwi� swoje przek�ady Teognisa z Megary, a drugi wyci�ga� zza pieca sk�r� po boczku, odkurza� j�, podgrzewa� nad �wiec�, kroi� w ma�e kawa�ki i nape�nia� sw�j �o��dek. Niefrasobliwie rzuci� j� za piec kilka tygodni wcze�niej�

��Charakteryzuje si� irytuj�c� pedanteri�, przesadnym zami�owaniem do szczeg�u. Jako prze�o�ony wytknie podw�adnym zar�wno niestaranny ubi�r, jak i zaniedbywanie na przyk�ad podlewania kwiat�w��

��Bzdura � przerwa� jej Mock. � Nie mam ani jednego kwiatka w swoim biurze i w domu.

��Tu nie chodzi o kwiaty � t�umaczy�a mu Erika. � Chodzi o to, �e czepiasz si� podw�adnych o jakie� drobiazgi� Poza tym tu jest �wietne a propos� �Przyk�ad z kwiatami nie jest adekwatny. Jako cz�owiek na wskro� praktyczny b�dzie zdania, �e w doniczkach nale�y raczej sadzi� kartofle, bo z nich b�dzie przynajmniej jaki� po�ytek. Jest to cz�owiek go��biego serca, przytulaj�cy ka�de zagubione i strwo�one stworzenie, cz�owiek, kt�ry m�g�by si� zaanga�owa� w dzia�alno�� charytatywn� lub misyjn�. Jego gor�ce serce prze�ywa wielk� mi�o�� raz na siedem lat. I tu ostrze�enie dla dam jego serca��

Mock nie s�ucha� dalej, bo w jego g�owie znowu zacz�� wy� morski wiatr. Patrz, jaka cwana dziwka. Napisa�a sama ten horoskop. Chce, �eby si� ni� zaj�� go��bek Mock i przytula� do piersi jej sko�atane serduszko. Pan wielkiego i gor�cego serca mia�by podnie�� miecia targanego przez wiatr w rynsztoku, osuszy� go poca�unkiem, otuli� pierzynk� mi�o�ci! Najlepiej gdyby�my si� pobrali, mieliby�my czw�rk� s�odkich dzieci � po niej odziedziczy�yby urod� � a ja chodzi�bym z ci�k� g�ow� po ulicach Wroc�awia i w ka�dym napotkanym m�czy�nie widzia� swojego �szwagra�. Oto jestem na balu i kto� j� przedstawia jakiemu� myd�kowi: �To �ona radcy kryminalnego Mocka�. � �My si� chyba sk�d� znamy�, oto jeste�my na wy�cigach na Partynicach, a siedz�cy obok mnie gracz wysuwa do mojej �ony zakrzywiony czubek j�zyka�

Wiatr zawy� dziko i Mock trzasn�� w st� otwart� d�oni�. Podskoczy�y talerzyki; prostytutka siedz�ca kilka stolik�w dalej zezowa�a znad swojej fili�anki.

��Nie czytaj ju� wi�cej tych bzdur � powiedzia� cicho. � Urz�d�my sobie po�egnalny bal. We tr�jk�.

��A kto mia�by by� tym trzecim? � Erika z�o�y�a w czworo horoskop Mocka i poprawi�a kapelusz.

��Nie trzecim, tylko trzeci� � sycza� Mock. � Twoja znajoma, kt�ra siedzi z nami na tarasie.

��Prosz� ci�, nie. Nie mog� tego zrobi� � powiedzia�a spokojnie i rozp�aka�a si�.

Mock zapali� nowe cygaro i zapatrzy� si� na prostytutk�. Unios�a g�ow� znad fili�anki i u�miechn�a si� do niego nie�mia�o.

��Nie dzieli�am ciebie z nikim przez te trzy tygodnie. � Erika uspokoi�a si� szybko, wyj�a koronkow� chusteczk� i przesun�a j� po swoim nosku. � I chc�, �eby tak zosta�o.

��Przez dwa tygodnie � poprawi� j� Mock. � Je�li nie chcesz, to pakuj manatki. � Wyj�� portfel z kieszeni. � Tu masz pieni�dze na bilet. Zap�ac� ci za wszystko. Ile wynosi twoje honorarium?

��Kocham ci� � powiedzia�a spokojnie, wsta�a i podesz�a do siedz�cej obok dziewczyny. Rozmawia�y przez chwil�, po czym Erika wr�ci�a do Mocka.

��Czekamy na ciebie w przebieralni dla dam. To jej pok�j schadzek. � Odwr�ci�a si�, obj�a dziewczyn� wp� i zesz�y po schodkach na pla��. Wiatr wy� i targa� kikutem parasolki. Po chwili znalaz�y si� na k�adce prowadz�cej do przebieralni. Prostytutka otworzy�a pierwsz� kabin� i po sekundzie obie w niej znik�y.

Mock zap�aci� kelnerowi i r�wnie� wyszed� na pla��. Wiatr i drobny deszcz odstraszy�y spacerowicz�w, co uspokoi�o mieszcza�skie sumienie Mocka. Sta� przez chwil�, rozgl�da� si� doko�a, po czym chy�kiem przebieg� przez pla��, wspi�� si� na schodki prowadz�ce ponad falochronami i opryskany morsk� pian� pokona� k�adk� i wszed� do kabiny. Na �awce siedzia�y, dr��c z zimna, dwie nagie kobiety. Na widok m�czyzny zacz�y si� g�aska� i obejmowa�. Na ich udach i ramionach pojawi�a si� g�sia sk�rka. Erika poca�owa�a dziewczyn�, nie spuszczaj�c oczu z Mocka. Przez szpary w deskach wdziera� si� ch��d. Mewy rozdziera�y powietrze swym krzykiem, Erika dalej patrzy�a na niego, prostytutka przyzywa�a go gestem d�oni. Mock czu� wszystko opr�cz erotycznego podniecenia. Si�gn�� do spodni i wyj�� z nich banknot stumarkowy. Poda� go prostytutce.

��To dla ciebie. Ubieraj si� i zostaw nas na chwil� � powiedzia� cicho.

��Dzi�kuj� mi�emu panu � powiedzia�a z silnym pomorskim akcentem i zacz�a wci�ga� bielizn�, a potem uk�ada� fa�dy sukni. Po chwili byli sami.

��Dlaczego j� odprawi�e�, Ebi? � Erika siedzia�a wci�� naga, otulaj�c si� sukienk�. � Powiedz mi na koniec naszego miesi�ca� Miodowego i zarazem ostatniego� Powiedz mi, dlaczego j� odes�a�e�� Powiedz, �e nie chcesz si� z nikim mn� dzieli� w ci�gu tych szcz�liwych dar�owskich dni. Sk�am i powiedz, �e mnie kochasz�

Mock otworzy� usta, aby powiedzie� prawd�, i w tym momencie zab�bni� kto� mocno w drzwi przebieralni. Odetchn�� z ulg� i otworzy� drzwi. Przed nim sta� boy hotelowy. Dalej kuli�a si� od zimna prostytutka w wykrzywionych butach.

��Telegram do szanownego pana � powiedzia� boy, ciekawie popatruj�c w g��b kabiny.

Mock da� mu kilka drobniak�w i g�o�no zatrzasn�� drzwi przed nosem. Usiad� obok Eriki, otworzy� telegram i przeczyta�: �PANA OJCIEC MIA� WYPADEK STOP SPAD� ZE SCHOD�W W MIESZKANIU STOP STAN CIʯKI STOP JEST W SZPITALU STOP CZEKAM POD TELEFONEM MAXA GR�TZSCHLA STOP KURT SMOLORZ�.

20 IX 1919

Wszyscy przyszli punktualnie. Punktualno�� jest zreszt� zasad� naszego bractwa, wynikaj�c� z szacunku wobec up�ywaj�cego czasu, wobec niezmiennych praw natury. Deus sive natura � pisa� Spinoza i mia� �wi�t� (par excellence!) racj�. Ale do rzeczy.

Po erudycyjnych popisach niekt�rych naszych braci (a erudycja ta by�a zaczerpni�ta z leksykonu mitologicznego Roschera) dowiedzieli�my si� wiele o staro�ytnych m�cicielkach � czarnosk�rych i ob��czonych w czarne szaty eryniach. Te boginie zemsty � jak si� dowiedzieli�my od brata Eckharda z Pragi � kry�y si� w porannej mgle lub szybowa�y w czarnych, burzowych chmurach, a ich w�osy i szaty by�y mocno naelektryzowane, bo jak pisze Plutarch, �ogie� pe�ga� w ich szatach i �mijowych splotach w�os�w�. Te �suki Styksu� swym z�owrogim szczekaniem wprawia�y w szale�stwo, truj�cym oddechem zara�a�y kie�kuj�ce ziarna, swym pejczem smaga�y tych, kt�rzy sprzeniewierzyli si� prawom natury. (Jak to wspaniale wsp�gra z nasz� doktryn� Natura Magna Mater!!!) A w jaki spos�b mo�na najdotkliwiej pogwa�ci� prawa natury? Poprzez zabicie tej, kt�ra daje �ycie, poprzez matkob�jstwo � konkludowa� brat Eckhard. Na tym gruncie naturalnej etyki powsta�o znane staro�ytne wyobra�enie erynij � jako bogi� zemsty.

Po wyk�adzie brata Eckharda z Pragi rozp�ta�a si� gor�ca dyskusja. Pierwsz� kwesti� by� uniwersalizm erynij. Brat Hermann z Marburga pyta�: czy erynie s� bytami niezale�nymi, czy te� przypisane do danego zabitego? Przecie� � wywodzi� brat Hermann � Homer pisze, �e po samob�jstwie Jokasty, matki Edypa, tego ostatniego dr�cz� nie erynie �w og�le�, �erynie jako takie�, lecz erynie jego matki. U Ajschylosa czytamy, �e Orestesa dr�czy�y najpierw erynie jego zar�banego przez matk� ojca, a dopiero p�niej, kiedy Orestes pom�ci� na swojej matce, m�ob�jczyni, Klitajmestrze, w taki sam spos�b �mier� ojca, wtedy pojawi�y si� erynie Klitajmestry. Pierwsze, erynie Agamemnona, zmusza�y jego syna, Orestesa, do pomszczenia �mierci ojca, drugie, erynie Klitajmestry, dr�czy�y matkob�jc�. Zatem erynie s� � jak twierdzi� brat Hermann � cz�stkami danej konkretnej duszy, nie za� bytami niezale�nymi i uniwersalnymi. Wyw�d brata Hermanna by� przekonuj�cy i nikt z nim nie polemizowa�.

Zabra�em g�os i potwierdzi�em, �e po z�o�eniu w ofierze ojca naszego zajad�ego wroga uwolnimy erynie konkretne, w�a�ciwe duszy starego. Powiedzia�em przy tym, �e pojawienie si� erynij Jokasty, kt�re prze�laduj� Edypa, �wiadczy dobitnie, �e prze�ladowany nie musi w�asnor�cznie zabi� (wszak Jokasta pope�ni�a samob�jstwo!), lecz musi by� jego wina (a wina niew�tpliwie le�a�a po stronie Edypa!). To podstawowa zasada materializacji erynij!

Otrzyma�em oklaski i zgromadzeni podj�li drug� kwesti�, kt�ra pojawi�a si� po wyk�adzie brata Eckharda z Pragi. Mianowicie: czy erynie mog� pom�ci� r�wnie� ojcob�jstwo, czy tylko matkob�jstwo? Mistrz wykaza� zasadno�� tego pierwszego pogl�du. Zacytowa� stosowne passusy z Homera i z Ajschylosa. Wynika�o z nich wyra�nie, �e erynie Lajosa, zabitego przez swojego syna Edypa, prze�laduj� morderc�, a zatem ojcob�jstwo jest r�wnie� pogwa�ceniem praw natury. Po wypowiedzi Mistrza wszystko sta�o si� jasne: z�o�enie w ofierze ojca naszego zaciek�ego wroga b�dzie w�a�ciwe. Musi by� on jednakowo� przekonany, �e ginie przez swojego syna. U�wiadomimy mu to przed �mierci�, powiedzia�em, tak jak u�wiadomi�em to tej ladacznicy pokrytej liszajem.

Wtedy zabra� g�os brat Johann z Monachium. Wr�ci� do starej kwestii, kt�ra nas tu zgromadzi�a i kt�r� mieli�my wyja�ni�, opieraj�c si� na literaturze antycznej, a mianowicie: poniewa� by�y trzy erynie � Alekto, Megajra i Tyzyfone � to czy konieczne jest z�o�enie trzech ofiar, z kt�rych ka�da odpowiada�aby �istotnym� cechom danej erynii? Wi�kszo�� odpowiedzia�a na to pytanie negatywnie. Po pierwsze, wywodzi� brat Johann, potr�jne i zindywidualizowane erynie pojawiaj� si� dopiero u Eurypidesa, czyli s� ju� oderwane czasowo od prastarego wyobra�enia, od najbardziej pierwotnych (a wi�c najprawdziwszych!) przekona�, po drugie za� � w p�niejszej literaturze (g��wnie rzymskiej!) mieszaj� si� one wzajemnie i jedna wchodzi w miejsce drugiej. Na przyk�ad u jednego autora personifikacj� �nieub�aganej zazdro�ci� jest Megajra, u innego � Tyzyfone. Wynika z tego bez dw�ch zda�, �e nasza druga i ewentualna trzecia ofiara by�yby ofiarami z�o�onymi po omacku, bez g��bszych uzasadnie�, innymi s�owy � ofiarami niepotrzebnymi. Ostatnie s�owo nale�a�o do Mistrza. Popar� on pogl�d Johanna z Monachium i wydal mi polecenie: z�o�y� w ofierze tylko ojca naszego zaciek�ego wroga.

Kiedy wszyscy wyszli, ogarn�a mnie irytacja. Mistrz nie dopu�ci� mnie do g�osu! Nie zd��y�em powiedzie�, �e erynie nie musz� by� cz�stkami duszy wy��cznie rodzic�w. Oto w �Trachinkach� Sofoklesa erynie s� wzywane przeciwko Dejanirze, kt�ra nie�wiadomie zabi�a swego kochanka, Heraklesa! Oto w �Elektrze� tego� autora erynie maj� pom�ci� ma��e�sk� niewierno��! Podj��em decyzj�: zabij� t�, kt�ra kocha naszego najwi�kszego wroga, i u�wiadomi� jej przed �mierci�, �e ginie z jego winy i z jego powodu! W�wczas uwolni� nie tylko eryni� jego ojca, lecz tak�e eryni� zakochanej w nim kobiety! W ten spos�b zako�cz� wszystko. Sprowadz� na niego dubeltowy atak erynij. Wtedy one od�piewaj� w jego g�owie sw�j ponury hymn, kt�ry � jak �piew tyrolskich �nie�nych panien � doprowadzi go do szale�stwa. I tylko wtedy on uda si� po pomoc do jakiego� okultysty. I tylko wtedy on sam pozna prawd� i u�wiadomi sobie sw�j b��d!

Wroc�aw, pi�tek 26 wrze�nia 1919 roku, kwadrans na pierwsz� po po�udniu

Kurt Smolorz siedzia� przy marmurowym stoliku w poczekalni swojego s�siada, adwokata doktora Maxa Gr�tzschla, i przegl�da� leniwie �Ostdeutsche Sport-Zeitung�. Tre�� artyku��w niespecjalnie go interesowa�a. Smolorza nic nie by�o w stanie zainteresowa� opr�cz jednego: jak polecenia, kt�re wyda mu dzisiaj Mock, skomplikuj� jego wieczorne spotkanie z baronow� von Bockenheim und Bielau. Mia� si� o tym dowiedzie� za chwil�, bo oto podskoczy� na marmurowym blacie i g�o�no zabrz�cza� stojak telefonu. Smolorz zdj�� okr�g�� s�uchawk� ze stojaka i przy�o�y� j� do ucha. Drug� r�k� chwyci� stojak i przybli�y� go do ust. Z min� �wiatowca odchyli� si� do ty�u na krze�le.

��Czy mog� rozmawia� z doktorem Gr�tzschlem? � us�ysza� cichy, kobiecy g�os. Nie wiedzia�, jak zareagowa�. Zwykle w chwilach takiej niewiedzy swoje reakcje sprowadza� do zera. Tak by�o i teraz. Popatrzy� na s�uchawk� i od�o�y� j� na wide�ki. Po chwili telefon zadzwoni� po raz drugi. Teraz Smolorz nie by� w takim k�opocie jak przed momentem.

��M�wcie, Smolorz � us�ysza� chrapliwy bas Mocka.

��M�wcie, co z moim ojcem!

��W nocy w mieszkaniu ha�asy � mrukn�� Smolorz. � Poszed� sprawdzi� i spad� ze schod�w. Z�amana noga i rana na g�owie. Pies szczeka� i obudzi� s�siad�w. Niejaki Dosche zawi�z� go do szpitala el�bietanek. Pod dobr� opiek�. Nieprzytomny. Kropl�wka.

��Zadzwo�cie natychmiast do doktora Corneliusa R�htgarda. Numer telefonu siedemna�cie-sze��dziesi�t trzy. Je�li go nie b�dzie w domu, dzwo�cie do Wenzla-Hanckego. Powiedzcie, �e prosz�, aby zaj�� si� moim ojcem. � Mock zamilk�. Smolorz r�wnie� si� nie odzywa� i rozwa�a� istot� ��czno�ci telefonicznej, wpatruj�c si� w tubk�, do kt�rej przed chwil� m�wi�. � Jak tam nasze �ledztwo? � us�ysza� Smolorz.

��W ca�ym Wroc�awiu dwadzie�cia m�odych kobiet kalek na w�zku. Je�dzili�my do nich z Frenzlem�

��Frenzel si� znalaz�? � chrapliwy bas w s�uchawce zadr�a� z rado�ci.

��Tak. To hazardzista. Obstawia� u Orlicha. Walki na r�k�. Przegra� i za dwa dni sp�ukany wr�ci� do domu.

��I co? Pokazywali�cie te kobiety Frenzlowi? Chocia� dyskretnie?

��Tak. Dyskretnie. Z daleka. Frenzel w aucie, kobieta w w�zku na ulicy. Rozpozna�. Louise Rossdeutscher, to c�rka lekarza, doktora Horsta Rossdeutschera. Ojciec � gruba ryba. Zna go komisarz M�hlhaus.

��Ten Rossdeutscher zosta� przes�uchany?

��Nie. M�hlhaus zwleka. Gruba ryba.

��Co to znaczy, do cholery, �gruba ryba�?! � s�uchawka warkn�a. � Wyja�nijcie mi to, Smolorz!

��Komisarz M�hlhaus powiedzia� �wa�na osobisto��. � Smolorz nie m�g� si� nadziwi�, �e oto telefonicznie wychwytuje wszystkie emocje w g�osie Mocka, cho� ten jest oddalony od Wroc�awia o setki kilometr�w. � �Trzeba dzia�a� ostro�nie. Znam go�. Tak powiedzia�.

��Rossdeutscher jest obserwowany?

��Tak. Ca�y czas.

��Dobrze, Smolorz. � W s�uchawce rozleg� si� trzask zapalanej zapa�ki. � Teraz s�uchajcie. Jutro o si�dmej czterna�cie wieczorem przyje�d�am do Wroc�awia. O tej w�a�nie godzinie macie czeka� na mnie na Dworcu G��wnym. Maj� by� z wami Wirth, Zupitza i dziesi�ciu ich ludzi. Poka�ecie dziewczynie, z kt�r� b�d� � wiecie, to ta ruda Erika � zdj�cie Louise Rossdeutscher� Je�li nie macie jej zdj�cia, to skontaktujcie si� z Helmutem Ehlersem i przeka�cie mu moj� pro�b�: do jutra ma sfotografowa� twarz Louise Rossdeutscher. Pami�tajcie � jutro o si�dmej czterna�cie na dworcu. I nie planujcie ju� niczego innego� Przez ca�y wiecz�r i noc jeste�cie do mojej dyspozycji. Do jutra macie zebra� wszystkie mo�liwe informacje o tym doktorze.

Wiem, �e mo�e by� to trudne, bo oficjalnie jeste�my odsuni�ci od �ledztwa, a M�hlhaus traktuje podejrzanego jak jajo na mi�kko, ale zr�bcie, co w waszej mocy. Macie jakie� pytania?

��Tak. Rossdeutscher podejrzany o to ca�e zabijanie?

��Pomy�lcie, Smolorz. � Wypchni�ty z p�uc dym tytoniowy uderzy� w membran�. � �Czterej marynarze� zostali nafaszerowani morfin� przed �mierci�. Kto ma du�o morfiny? Lekarz. Nie wiem, czy Rossdeutscher jest podejrzany. Wiem, �e najprawdopodobniej on i jego c�rka byli ostatnimi lud�mi, kt�rzy widzieli tych przebiera�c�w. Chc� mie� Rossdeutschera na widelcu.

��Jeszcze pytanie. Po co Wirth i Zupitza?

��Jak by�cie okre�lili post�powanie M�hlhausa wobec Rossdeutschera? � tym razem Smolorz us�ysza� g�os dobrotliwego nauczyciela, kt�ry egzaminuje t�pego ucznia. � Boi si� go przes�ucha�, m�wi o nim szeptem �wa�na osobisto�� i tak dalej� Jak by�cie nazwali takie post�powanie?

��e si� z nim cacka.

��Dobrze, Smolorz � g�os Mocka przesta� by� dobrotliwy. � M�hlhaus si� z nim cacka. My nie b�dziemy si� cacka�. Po to Wirth i Zupitza.

Wroc�aw, sobota 27 wrze�nia 1919 roku, godzina si�dma czterna�cie wieczorem

Poci�g ze Szczecina wje�d�a� na wroc�awski Dworzec G��wny. Erika Kiesewalter wygl�da�a oknem. Przez �zy, kt�re p�d powietrza wyciska� z jej oczu, obserwowa�a uciekaj�ce p�yty peronowe, stoiska z kwiatami, pot�ne �elazne filary podtrzymuj�ce szklane sklepienie oraz kioski z papierosami i gazetami. Bia�e s�upy pary by�y wydmuchiwane na perony i spowija�y ciep�ym ob�okiem czekaj�cych tam ludzi. Zwykle by�y to pojedyncze osoby, na og� elegancko ubrani panowie w welurowych r�kawiczkach i z wi�zankami kwiat�w obleczonymi w szorstki pergamin. Bywa�y te� egzaltowane damy, kt�re na widok wyt�sknionych i d�ugo oczekiwanych twarzy za szybami wagon�w rozpina�y gwa�townie parasolki lub odrywa�y od ust d�onie, wysy�aj�c w przestrze� ca�uski. Takich ludzi nie brakowa�o i teraz na peronie. Wyra�nie kontrastowa�a z nimi grupa trzynastu m�czyzn o ponurym wygl�dzie, z kt�rych wi�kszo�� mia�a kaszkiety i cyklist�wki naci�gni�te na g�owy. Wagon sypialny zatrzyma� si� prawie przed nimi. Erika z pewnym l�kiem patrzy�a na tych ludzi o wygl�dzie bandyt�w, lecz po chwili si� uspokoi�a, widz�c znajom�, okolon� rudymi, sztywnymi w�osami twarz podw�adnego Mocka. Eberhard, powierzywszy walizki baga�owemu, wyszed� na peron i � ku zdziwieniu swego wsp�pracownika � wsun�� d�onie pod pachy Eriki, zakr�ci� ni� jak dzieckiem i postawi� j� na peronie. Poda� d�o� rudow�osemu oraz jeszcze dw�m m�czyznom, kt�rzy � cho� diametralnie r�nili si� wzrostem � mieli jedn� cech� wsp�ln�: obaj byli szpetni i odpychaj�cy.

��Macie fotografi�, Smolorz? � zapyta� Mock.

Smolorz sprawia� wra�enie pijanego. Chwia� si� na nogach i u�miecha� bezmy�lnie. Bez s�owa wyj�� z teczki du�e zdj�cie i poda� je Erice. Spojrza�a na widniej�c� na fotografii dziewczyn� i powiedzia�a niepytana:

��Tak, poznaj�. To ona przychodzi�a ze swoim ojcem do mieszkania przy Gartenstrasse.

��Dobrze � mrukn�� Mock i spojrza� krytycznie na Smolorza. � A teraz do dzie�a. Czy ludzie M�hlhausa �ledz� doktora Rossdeutschera? Gdzie le�y m�j ojciec?

��W szpitalu Wenzla-Hanckego, pod opiek� doktora R�htgarda � odpar� Smolorz, odpowiadaj�c na pytania wed�ug hierarchii ich wa�no�ci. � Nie wiem, jak wygl�da sprawa z Rossdeutscherem. W naszym archiwum o Rossdeutscherze nic. Kompletnie. Tylko, gdzie mieszka. Kar�owice, Korsoallee pi��dziesi�t dwa. Oto czego si� o nim dowiedzia�em. � Poda� Mockowi kartk� papieru zapisan� r�wnym pismem.

��Dobrze, Smolorz. � Mock przeczyta� i zmieni� si� na twarzy. � Wygl�da na to, �e nasz Rossdeutscher by� oskar�ony przez Wroc�awsk� Izb� Lekarsk� o stosowanie na swoich pacjentach praktyk okultystycznych. Obroni� si� skutecznie przed zarzutami. Jest bardzo ustosunkowany�

Mock rozejrza� si� doko�a. Ich zgromadzenie budzi�o zainteresowanie. Przygl�da� si� im jaki� gazeciarz, jaki� �ebrak doprasza� si� o kilka marek.

��Rozgoni� ich, Wirth. � Mock spojrza� na niewysokiego m�czyzn� w meloniku, a ten przekaza� jego rozkaz jednym ruchem d�oni stoj�cemu przy nim olbrzymowi. Ten ruszy� na gapi�w, a ci rozmyli si� w ob�okach pary.

��Smolorz � Mock spojrza� na Erik� � zabierzecie pann� Kiesewalter do mieszkania przy Gartenstrasse. Macie jej pilnowa�, dop�ki was nie zmieni�. I dzisiaj ju� ani kropli, zrozumiano? A my wszyscy � spojrza� na Wirtha � jedziemy. Najpierw do szpitala, a potem na Kar�owice z�o�y� wizyt� doktorowi Rossdeutscherowi.

Podszed� do Eriki i poca�owa� j� w usta.

��Dzi�kuj�, �e powiedzia� pan �panna Kiesewalter� � szepn�a, oddaj�c poca�unek. � A nie po prostu �zabierzcie j�, Smolorz�. Dzi�kuj�, �e nie powiedzia� pan �j��

��Naprawd� tak powiedzia�em? � Mock u�miechn�� si� i przesun�� szorstk� d�oni� po jej jasnym policzku.

Wroc�aw, sobota 27 wrze�nia 1919 roku, godzina �sma wieczorem

Smolorz otworzy� mieszkanie �czterech marynarzy�, wszed� pierwszy i przed nosem Eriki zatrzasn�� drzwi. Pozapala� wsz�dzie �wiat�a i zlustrowa� dok�adnie wszystkie pomieszczenia. Dopiero wtedy otworzy� ponownie. Uj�� Erik� pod �okie� i wprowadzi� j� do mieszkania. Zaryglowa� drzwi i usiad� ci�ko przy kuchennym stole. Wyj�� z teczki butelk� gda�skiego likieru �oso� i nala� sobie spor� dzia�k� do czystej szklanki. Popijaj�c ma�ymi �ykami �r�cy p�yn, patrzy�, jak Erika wiesza w przedpokoju p�aszcz, a potem � ubrana w kapelusik i obcis��, wi�niow� sukni� � wchodzi do pokoju, pochyla si� nad ��kiem i poprawia sko�tunion� po�ciel, kt�rej nikt nie zmienia� od trzech tygodni. Biodra Eriki i pogniecione prze�cierad�a, kt�re � jak mniema� Smolorz � jeszcze wydzielaj� zapach dziewczyny, na chwil� zam�ci�y jego my�li. Przypomnia� sobie baronow�, kt�ra wije si� w mokrej po�cieli i jej m�a stoj�cego obok �o�a z zaintrygowan� min�. Oto pan baron von Bockenheim Und Bielau nosem wci�ga bia�y proszek, a potem kaszle, rozpylaj�c wok� gorzkie chmury.

Kolejny �yk �ososia niespecjalnie mu zasmakowa�. Win� za to obarczy� wyobra�enie grzecznego i wynios�ego barona, kt�re mia� przed oczami. Dla polepszenia smaku napoju swoje my�li skierowa� ku osobom, kt�re budzi�y u niego ciep�e uczucia. Co teraz robi m�j ma�y Arthur? Czy bawi si� samochodzikiem? Likier by� znakomity. Czy kl�czy teraz w kuchni w swych grubych spodniach wzmacnianych na ty�ku sk�rzan� �at� i sunie ma�ym modelem daimlera po jednej z czysto wypucowanych desek? Czysto�� w jego kuchni skojarzy�a mu si� z ma��onk�, pani� Ursul� Smolorz. Oto kl�czy na kuchennej pod�odze i zmywa proszkiem Ergon g�adkie deski. Jej mocne ramiona, ko�ysz�ce si� �agodnie piersi, zap�akana piegowata twarz, jej rozrywaj�cy szloch, kiedy Smolorz, odtr�ciwszy j�, trzaska� drzwiami i szed� w �lepym zamroczeniu w stron� okaza�ej willi na Wagnerstrasse, gdzie czeka�a na niego baronowa w aksamitnej mokrej od potu po�cieli. Ma�y Arthur p�aka�, kiedy jego matka w furii, przyciszonym g�osem t�umaczy�a mu, �e tatu� ju� go nie kocha, lecz kocha jak�� wywlok�. �Co to jest wyw�oka, mamusiu?� � �To z�a �mija, to diablica w ludzkiej sk�rze�, wyja�nia�a. Arthur Smolorz ucieka od ojca, gdy ten chce go wzi�� na r�ce, krzyczy wniebog�osy: �Nie chc� ci�, id� do w�oki!� Wachmistrz kryminalny si�gn�� po butelk�. Wiedzia�, co jest najlepsze na wyrzuty sumienia.

Wroc�aw, sobota 27 wrze�nia 1919 roku, godzina �sma wieczorem

Siostra Hermina, dy�uruj�ca na oddziale chirurgicznym szpitala Wenzla-Hanckego, od�o�y�a s�uchawk� telefonu. By�a z�a jak osa. Po raz kolejny tego dnia otrzyma�a polecenie od doktora Corneliusa R�htgarda i po raz kolejny w cicho�ci swego serca wyrazi�a z tego powodu dezaprobat�. Co to ma znaczy�! Od kiedy to lekarz z innego oddzia�u wydaje jej polecenia?! Postanowi�a si� poskar�y� swojemu bezpo�redniemu prze�o�onemu, ordynatorowi oddzia�u chirurgicznego, doktorowi Karlowi Heintze. Co za bezczelno��! Ten R�htgard, jako dermatolog, powinien si� ograniczy� do swoich gnij�cych za �ycia prostytutek i chutliwych mieszczan, kt�rych toczy ki�a w trzecim stadium! Siostra Hermina odgoni�a z�e my�li, nielicuj�ce z jej �agodn� wyrozumia�o�ci�, okrzep�� przez lata w s�u�bie bli�nim, i przygl�da�a si� z okien dy�urki, jak dw�ch piel�gniarzy popycha w�zek, na kt�rym zamroczony morfin�, brzuchaty pan Karl Hadamitzky zmierza w stron� sali operacyjnej � na spotkania s�czka i skalpela, kt�ry ma wyci�� rakowat� naro�l na jego nerce.

Za w�zkiem bieg� jaki� pan w rozpi�tej marynarce i wachlowa� si� melonikiem. Siostra Hermina zapatrzy�a si� przez chwil� na niego: jej zainteresowanie wzbudzi�a �niada cera m�czyzny, oczerniona mocnym cieniem zarostu, jego szerokie ramiona i czarne, faluj�ce w�osy. Min�� jej dy�urk� bez s�owa wyja�nienia, kim jest i co tu robi. Tego by�o za wiele.

��Hola, m�j panie! � krzykn�a dono�nym, prawie m�skim g�osem. � Czy pan idzie odwiedzi� kogo� z naszych chorych?! Trzeba si� najpierw zameldowa� u mnie!

��Eberhard Mock � powiedzia� m�czyzna chrapliwym basem. � Owszem, id� odwiedzi� mojego ojca, Willibalda Mocka.

Powiedziawszy to, przykry� g�ow� melonikiem i nast�pnie zdj�� go, k�aniaj�c si� w ten spos�b siostrze Herminie. Uk�on ten by� tyle� dworski, co ironiczny. Nie czekaj�c na pozwolenie, zlekcewa�ywszy jak�kolwiek jej reakcj�, ruszy� szybko korytarzem.

��Mock Willibald, Mock Willibald � powtarza�a rozz�oszczona siostra, przesuwaj�c palcem po kolumnie nazwisk. Po chwili palec si� zatrzyma�. Ach, to ten, kt�ry znalaz� si� na naszym oddziale na polecenie doktora R�htgarda, to ten pacjent specjalnej troski! Co to znaczy specjalnej troski? Wszyscy wymagaj� jak najtroskliwszej opieki! Nie tylko starszy pan Willibald Mock! Ju� ja to ukr�c�!

Siostra Hermina si�gn�a po telefon i wykr�ci�a numer domowy profesora Heintzego.

��Mieszkanie doktora Heintzego � us�ysza�a w s�uchawce dobrze wy�wiczony, m�ski g�os.

��M�wi siostra Hermina ze szpitala miejskiego Wenzla-Hanckego. Czy mog�abym rozmawia� z panem doktorem?

Kamerdyner nie raczy� odpowiedzie� i po�o�y� s�uchawk� obok telefonu. Tak zachowywa� si� zawsze � o czym wiedzia�a � gdy s�ysza� nazwisko przedstawiaj�cego si� niepoprzedzone �adnym tytu�em naukowym. S�ysza�a d�wi�ki fortepianu, rozweselone g�osy i brz�k kieliszk�w. Zwyk�e odg�osy sobotniego przyj�cia u doktorostwa.

��S�ucham siostr� � g�os doktora Heintzego nie by� zbyt przyjazny.

��Panie profesorze, ten doktor R�htgard z oddzia�u chor�b zaka�nych szarog�si si� i wydaje mi polecenia wzgl�dem tego�

��Ach, ju� wiem, o co chodzi siostrze � przerwa� jej nieco poirytowany doktor Heintze. � Prosz� mnie uwa�nie pos�ucha�. Wszystkie polecenia doktora R�htgarda s� moimi poleceniami. Czy siostra mnie dobrze zrozumia�a? � Trzasn�a od�o�ona na wide�ki s�uchawka.

Siostra Hermina nie by�a ju� poirytowana, lecz zaciekawiona. Kim jest ten starszy pan ze wstrz�sem m�zgu i z�aman� w dwu miejscach nog�? Niew�tpliwie jak�� wa�n� osobisto�ci�. St�d ��dania R�htgarda, by przenie�� go do salki jednoosobowej i aby � mimo szczup�o�ci personelu � sprawowa� nad nim opiek� ca�odobow�. A teraz ten jego syn� Elegancki i arogancki.

Siostra Hermina ruszy�a korytarzem w stron� separatki, w kt�rej le�a� starszy pan Mock. Szelest jej wykrochmalonego fartucha i widok po�amanych skrzyde� jej czepca budzi�y chorych do �ycia i napawa�y ich nadziej�. Prostowali si� na swych ��kach i nie zwracali uwagi na b�l, wiedz�c, �e za chwil� siostra Hermina jednym zastrzykiem i jednym wyrozumia�ym spojrzeniem wprowadzi ich w krain� �agodno�ci i spokoju. Ich nadzieje by�y jednak p�onne. Siostra Hermina zapuka�a do separatki i wesz�a do niej, nie otrzymawszy �adnej odpowiedzi. Nic dziwnego, �e nikt nie odpowiada�. Starszy pan Mock le�a� nieprzytomny, a jego syn przyciska� do ust pok�ut� ig�ami d�o� ojca. Spojrza�a na pana Mocka m�odszego i poczu�a niesmak. Zawsze czu�a niesmak, gdy widzia�a p�acz�cych m�czyzn.

Wroc�aw, sobota 27 wrze�nia 1919 roku, godzina jedenasta w nocy

Siostra Hermina zbli�a�a si� z kaczk� do drzwi separatki i otworzy�a je na o�cie�, b�d�c pewna, �e zn�w zobaczy dw�ch u�pionych pan�w. Jednego z nich ukoi�, jak nieco patetycznie t�umaczy�a sobie siostra Hermina, b�l cia�a, drugiego � b�l duszy. Tym razem siostr� Hermin� zawiod�a jej sk�din�d bezb��dna intuicja. �aden z nich nie spa�. Starszy pan Mock przerwa� na jej widok jak�� d�u�sz� wypowied� i przyj�� od niej kaczk� z widoczn� ulg�. M�odszy pan Mock wyszed� na korytarz, nie chc�c najwidoczniej przeszkadza� ojcu, i zapali� papierosa. Siostra Hermina wynios�a kr�puj�cy przedmiot i � pami�taj�c twarde s�owa doktora Heintzego � nie o�mieli�a si� zwr�ci� palaczowi uwagi na niestosowno�� oddawania si� w tym miejscu zgubnemu na�ogowi. M�odszy pan Mock � jakby telepatycznie odbieraj�c jej my�li � zdusi� butem niedopa�ek, zawin�� go w kawa�ek papieru i wszed� z powrotem do separatki. Siostra wsun�a kaczk� pod stoj�cy na korytarzu w�zek, wype�niony czystymi prze�cierad�ami, zdj�a sw�j imponuj�cych rozmiar�w czepiec i przysun�a ucho do szpary w drzwiach.

��Gdyby� by� wtedy w domu � us�ysza�a zduszony j�k chorego � pogoni�by� tego w�amywacza, kt�ry ha�asowa� po nocy�

��To nie by� w�amywacz, ojcze � przerwa� mu zachrypni�ty bas. � W�amywacz nie ha�asuje� Gdyby si� ojciec zgodzi� wyprowadzi� z tego domu, gdyby ojciec nie by� tak uparty, nie by�oby tego wypadku�

��Gdyby, gdyby� � najwidoczniej starszy pan nabiera� si�, skoro tak udatnie przedrze�nia� syna. � To gadzina jedna� M�wi mi, �e to wszystko moja wina� Tak? Moja? A kto wyjecha� z jak�� dziwk�, nie wiadomo gdzie, i zostawi� starego samego bez �adnej pomocy? Kto? Duch Liczyrzepa? Nie, to m�j w�asny syn, Eberhard� Nikt, tylko on� A ty, stary, zdychaj, czas na ciebie� Tak si� odwdzi�czy� ojcu�

��A za co ja w�a�ciwie mia�em si� ojcu odwdzi�czy�? � Siostra Hermina wielokrotnie s�ysza�a ten ton, ten zduszony timbre. Tak m�wili ci, kt�rzy dowiaduj�c si� o �mierci swych bliskich, rozpaczliwie staraj� si� nie okaza� s�abo�ci. Intonacja rozpi�ta na diametralnie przeciwnych nutach � jak mutacja dorastaj�cego ch�opca.

Zapad�o milczenie. Cicho sycza�a para w sterylizatorach, chorzy poj�kiwali przez sen, na sali operacyjnej brz�kn�a o kamienn� pod�og� blaszana nerka wype�niona rakowatymi tkankami pana Hadamitzky�ego, szpital usypia�, budzi�y si� karaluchy pod zlewami i w wilgotnych zau�kach pod rurami kanalizacyjnymi. W szparze niedomkni�tych drzwi opr�cz ucha pojawi�o si� r�wnie� oko siostry Herminy. Chory �ciska� mocno r�k� syna. Mieli identyczne d�onie o kr�tkich grubych palcach.

��Masz racj� � g�os starszego pana by� prawie rz�eniem umieraj�cego. Po jego twarzy przesuwa�y si� fale b�lu. � Dupczy� i p�odzi� potrafi ka�dy osio�. Masz racj� Tylko tyle mi zawdzi�czasz�

Syn �cisn�� d�o� ojca tak mocno, �e siostra Hermina przysi�g�aby, �e pod wp�ywem tego u�cisku zadr�a�a noga otulona twardymi deszczu�kami.

��Ju� nigdy ci� nie zostawi� � powiedzia� syn.

Wsta� i gwa�townie rzuci� si� ku drzwiom. Siostra Hermina odskoczy�a. Wychodz�cy min�� j� z dziwnymi b�yskiem w oczach. Musia� zauwa�y� moje pomieszanie � pomy�la�a, poprawiaj�c czepek. �uny bi�y na jej suchych policzkach pokrytych jasnym meszkiem. � Jeszcze got�w pomy�le�, �e baraniej� na jego widok.

Siostra Hermina myli�a si�. By�a ostatni� osob�, o kt�rej teraz my�la� asystent kryminalny Eberhard Mock.

Wroc�aw, sobota 27 wrze�nia 1919 roku, kwadrans na p�noc

Na Korsoallee, naprzeciwko okaza�ej willi doktora Rossdeutschera, sta� nowoczesny adler. O obecno�ci pasa�er�w, siedz�cych w aucie, �wiadczy�y cztery ogniki papieros�w. Podobne ogniki jarzy�y si� pod dwiema du�ymi lipami stoj�cymi przed samym ogrodzeniem willi zako�czonym szpicami w kszta�cie p�omieni. Okna domu by�y roz�wietlone, a zza cz�ciowo opuszczonych �aluzji dochodzi�y podniesione g�osy � jakby kto� si� k��ci� albo sk�ada� uroczyste przysi�gi.

Na cichej uliczce pojawi� si� samotny m�czyzna. W k�ciku jego ust r�wnie� jarzy� si� papieros. Zbli�y� si� do auta i otworzy� gwa�townie tylne drzwi od strony kierowcy.

��Posu�cie si�, Reinert � powiedzia� ochryple. � Nie jestem ju� taki szczup�y, aby si� ko�o was zmie�ci�.

��To Mock � powiedzia� Reinert i ust�pi� pos�usznie miejsca.

Mock rozejrza� si� po ciemnym wn�trzu automobilu i rozpozna� innych policjant�w z komisji morderstw: za kierownic� siedzia� Ehlers, tyln� kanap� zajmowali nieod��czni Reinert i Kleinfeld. Obok kierowcy rozwala� swe t�uste uda jaki� nieznany Mockowi cz�owiek w cylindrze.

��Powiedzcie mi, panowie � szepn�� Mock � co wy tu robicie? I co robi� ci sprytni wywiadowcy pod drzewami? Ich papierosy wida� ju� z brzegu Odry. Wszyscy, kt�rzy wychodz� z knajpy �Nad Star� Odr�� zadaj� sobie pytanie: kim s� ci dwaj czaj�cy si� pod drzewami? My�licie, panowie, �e podobnego pytania nie stawiaj� sobie s�u��cy doktora Rossdeutschera?

��S�u�by nie ma w domu � powiedzia� Ehlers. � Kucharka i kamerdyner opu�cili dom oko�o sz�stej.

��Kto to jest? � odezwa� si� jegomo�� w cylindrze, a w jego z�ym oku b�ysn�� monokl. � I jakie ma uprawnienia do zadawania pyta�?

��Asystent kryminalny Eberhard Mock, doktorze Pyttlik � powiedzia� zimno Ehlers. � To cz�owiek, kt�ry jak nikt ma prawo stawia� takie pytania. A naszym obowi�zkiem jest na nie odpowiada�.

��Niech pan mnie nie uczy moich obowi�zk�w, Ehlers. � Monokl spad� na klap� rozz�oszczonego doktora Pyttlika. � Ja tu jestem waszym zwierzchnikiem jako przedstawiciel w�adz miejskich. Wiem, kim jest Mock i jak� godn� po�a�owania rol� odgrywa w tej sprawie. Wiem te�, �e Mock jest odsuni�ty od �ledztwa i przebywa na urlopie. � Doktor Pyttlik obr�ci� nagle na fotelu swe stukilogramowe cia�o, a adler zako�ysa� si� na swych resorach. � Mock, co wy tu robicie, do cholery?! Powinni�cie by� na grzybach albo na rybach�

Mock poczu� na swej twarzy oddech przesycony dymem pod�ego cygara. Policzy� w my�lach po �acinie do dwudziestu i spojrza� na poirytowane oblicze doktora Pyttlika.

��Powiedzia� pan, panie Pyttlik� � Mock wci�� szepta�.

��Doktorze Pyttlik � poprawi� go posiadacz tytu�u naukowego.

��Powiedzia� pan, panie Pyttlik, �e wie, jak� ja odgrywam godn� po�a�owania rol� w ca�ej sprawie. A jak� rol� odgrywa pan? Czy r�wnie �a�osn�?

��Ja on �mie! � zach�ysn�� si� �wi�tym oburzeniem Pyttlik. � Niech pan powie, Kleinfeld, kim ja tu jestem�

��Sam mu pan to mo�e powiedzie� � u�miechn�� si� Kleinfeld. � Nie jest pan ma�om�wnym Moj�eszem, za kt�rego musia� przemawia� elokwentny Aaron.

��Jestem tu jako pe�nomocnik burmistrza � podni�s� g�os Pyttlik. � I mam dopilnowa�, aby zatrzymanie doktora Rossdeutschera odby�o si� zgodnie z prawem. Poza tym ja dowodz� t� akcj� i ja wydam rozkaz do jej rozpocz�cia.

��On jest dow�dc�? On jest tu szefem? � Mock wymierzy� sobie lekki policzek, jakby chcia� otrze�wie�. � To jest nowy prezydent policji?

��Bez decyzji pana Pyttlika� � odezwa� si� Ehlers.

��Doktora Pyttlika � pe�nomocnik by� mocno poirytowany.

��Pan Pyttlik podejmuje decyzj�. � Ehlers nie zwr�ci� na pe�nomocnika najmniejszej uwagi. � Taki jest rozkaz komisarza kryminalnego M�hlhausa.

��Gdzie jest M�hlhaus? � Mock przetar� oczy.

��Co was to obchodzi, Mock? � Pyttlik obni�y� sw�j g�os do szeptu. � Jed�cie gdzie�, wypocznijcie� Na grzyby albo na ryby�

��Gdzie jest M�hlhaus? � Mock spojrza� w oczy Reinertowi.

��Negocjuje � mrukn�� Reinert. � Prosi burmistrza o pozwolenie zatrzymania i przes�uchania doktora Horsta Rossdeutschera.

��Teraz, w nocy, negocjuje? � tym razem Mock spojrza� na Pyttlika.

��Teraz nie � sapn�� zrezygnowany pe�nomocnik. � Niestety, nie. Teraz pan burmistrz jest na jakim� przyj�ciu i komisarza M�hlhausa przyjmie dopiero jutro. A my musimy tu siedzie� i czeka� do rana na decyzj� pana burmistrza. Bo nie mo�emy odej�� od tego domu� � spojrza� t�sknie na poblisk� gospod�.

Mock wysiad� z samochodu i trzasn�� drzwiami. Sta� przez chwil� na trotuarze i wpatrywa� si� w okno willi. Dochodzi�y stamt�d odg�osy jakich� pie�ni. Nagle wysoki kobiecy g�os wybi� si� ponad inne. Do uszu policjant�w dotar�a wysoka inkantacja. �piew syren. To skojarzenie pomog�o Mockowi w odzyskaniu spokoju ducha po wypowiedzi Pyttlika. Przed oczami stan�a mu gimnazjalna pracownia j�zyk�w klasycznych. W�r�d map Italii i Hellady, w�r�d gipsowych popiersi, na kt�rych uczniowie zostawiali �lady szkolnej zgryzoty, w�r�d greckich i �aci�skich tabel koniugacyjnych odpowiada m�ody Eberhard Mock. Recytuje fragment Odysei i poprzez lotne heksametry przebija obraz przywi�zanego do masztu Odyseusza, kt�rego wzywa syreni �piew kusicielek. W ciemnej uliczce Korsoallee nagle rozdzwoni�y si� strofy Homera.

��Tym to weso�o. �piewaj� i �piewaj� � powiedzia� Pyttlik, wskazuj�c na roz�wietlone okna willi Rossdeutschera. � A ten, co? � teraz pokaza� palcem na Mocka. � Oszala�? Co on tam gada?

Mock okr��y� auto i podszed� do okna, z kt�rego wystawa� cylinder.

��Dzi�kuj� panu za wyja�nienia, doktorze Pyttlik � powiedzia� Mock. � Mam jeszcze jedno pytanie. Chcia�em si� upewni�. Nie wiem, czy pan wie� Doktor Rossdeutscher jest cz�owiekiem, kt�ry korzysta� z us�ug czterech zamordowanych m�skich prostytutek, jest cz�owiekiem, kt�ry najprawdopodobniej widzia� ich po raz ostatni. Trzeba go przes�ucha�. Nikt tego nie robi. Zamiast tego burmistrz przysy�a pana, doktorze, czyni pana odpowiedzialnym za ca�� akcj�, innymi s�owy � powierza panu obowi�zki komisarza M�hlhausa, a dla samego komisarza M�hlhausa nie ma dzi� czasu. Czy tak w�a�nie jest, doktorze Pyttlik?

��Wypraszam sobie � Pyttlik rzuci� si� w aucie, kt�re ponownie osiad�o na nowych, doskonale wywa�onych resorach. � Wasze insynuacje wobec pana burmistrza s� wysoce�

Mock gwizdn�� trzykrotnie. Potem rozcapierzy� palce na nalanej twarzy Pyttlika i pchn�� j� mocno w stron� Ehlersa. Us�ysza� trzask gniecionego cylindra. Na uliczk� wtargn�o sze�ciu m�czyzn od strony gospody i siedmiu od strony parku. Dwaj wywiadowcy opu�cili swe stanowiska pod drzewami i podeszli zdezorientowani do adlera. Pyttlik w pogniecionym cylindrze usi�owa� wygramoli� si� z automobilu.

��Teraz ja przejmuj� dowodzenie � powiedzia� Mock prosto w rozw�cieczon� twarz knura i zapar� nog� drzwi.

��To jest przemoc! � wrzasn�� Pyttlik, nie mog�c wyj�� z auta. � Napad na przedstawiciela burmistrza! Odpowiesz mi za to, Mock. Jeste� sko�czony, Mock! Bra� go! � krzykn�� do dw�ch wywiadowc�w, kt�rzy opu�cili swe stanowiska pod lipami, a teraz przygl�dali si� ca�emu zaj�ciu z oboj�tnymi minami. � Aresztowa� go!

��Nie rusza� si� � rzuci� im z wn�trza auta Ehlers. � To jest napad, doktorze Pyttlik. Sam pan tak powiedzia�. Zostali�my sterroryzowani.

��Napad� mnie! Zaatakowa�! � wrzeszcza� Pyttlik i zn�w zako�ysa� adlerem. � Bior� was na �wiadk�w!

��Widzia�e� co�, Kleinfeld? � zapyta� sennie Reinert, obserwuj�c Mocka forsuj�cego przy pomocy wysokiego osi�ka ogrodzenie z niebezpiecznymi szpicami.

Ludzie Mocka przeskakiwali bez trudu przez parkan i rozbiegali si� wok� willi doktora Rossdeutschera. Olbrzym otworzy� wytrychem � jak s�dzi� Reinert � drzwi kuchenne. Mock powiedzia� co� cicho do niewysokiego m�czyzny w meloniku, a ten kilkoma ruchami d�oni przekaza� to osi�kowi. Mock wszed� do domu, a za nim w�lizgiwali si� jego ludzie.

��Widzia�e� co�, Kleinfeld? � powt�rzy� Reinert. � Czy kto� kogo� zaatakowa�?

��Ale� sk�d! � mrukn�� Kleinfeld. � Widz� tylko, �e pan Pyttlik nie mo�e znale�� sobie miejsca w aucie. Wci�� si� kr�ci jak Jonasz w brzuchu wieloryba.

27 IX 1919

Wieczorem mia�o si� odby� zebranie, na kt�rym musieli�my uzyska� akceptacj� b�stw. Wywo�anie erynij nie wydawa�o si� niczym trudnym, lecz dokonanie tego wbrew woli Najwy�szych by�oby strasznym �wi�tokradztwem. Moim zadaniem, jako kronikarza naszego bractwa, jest dok�adne opisanie obrz�d�w akceptacyjnych.

Na zebraniu stawili si�: Mistrz oraz bracia Eckhard z Pragi, Hermann z Marburga i Johann z Monachium. Byli te� wszyscy wroc�awscy bracia. Po modlitwie do Natura Magna Mater rozpocz�li�my obrz�dy inicjacyjne. Hymn do Kybele, a nast�pnie staroindyjskie mantry ku czci Gauri wprowadzi�y w trans nasze medium. Po chwili b�stwo odezwa�o si� jego wysokim g�osem. Brat Johann z Monachium t�umaczy�, a brat Hermann z Marburga zapisywa� boski przekaz. Nasze medium ma wielk� si��. C�rka ma w sobie ca�� moc ojca. To pewne. Trzeba tylko t� sil� uwolni�. Medium potrafi�o uwolni� wszystkie byty kr��ce wok� niego. By�o w stanie wy�apywa� z rzeczywisto�ci ponadzmys�owej pot�ne wi�zki duchowej energii. S�yszeli�my szepty i g�osy wok� i wewn�trz domu.

Wroc�aw, niedziela 28 wrze�nia 1919 roku, kwadrans po p�nocy

Mock sta� w drzwiach wielkiego pokoju i obserwowa� zgromadzonych w nim ludzi. M�g� to robi� otwarcie i bez �adnego skr�powania, poniewa� zebrani byli ca�kowicie i �lepo skoncentrowani na siedz�cej na w�zku inwalidzkim kobiecie, a ich spojrzenia zawis�y u jej ust. Kobieta ta krzycza�a co� wysokim g�osem � a wtedy nadyma�a si� woalka oblepiaj�ca jej du�� g�ow�, kt�ra albo zosta�a ogolona, albo obklejona �ci�le przylizanymi w�osami. Filologiczny umys� Mocka rejestrowa� sycz�ce i szumi�ce g�oski w okrzykach kaleki, kt�re budowa�y ca�e frazy spojone wyra�nym przyciskowym rytmem.

W ogromnym pokoju o �cianach wybitych czarn� od staro�ci boazeri�, w kt�rym nie by�o nic opr�cz siedmiu sk�rzanych foteli i stos�w starodruk�w ustawionych na biurku trzymetrowej d�ugo�ci, siedzia�o siedmiu m�czyzn. Wszyscy oni byli ubrani wieczorowo � we fraki, w kt�rych wyci�ciu b�yszcza�y �nie�nobia�e gorsy. Najstarszy ze zgromadzonych t�umaczy� ekstatyczne j�ki kaleki, pi��dziesi�cioletni brodacz o urz�dniczym wygl�dzie notowa� jego przek�ad, a pozostali wpatrywali si� napi�tym wzrokiem w kalek� prorokini�.

Mock odni�s� wra�enie, �e kobieta recytuje jaki� poemat w nieznanym mu j�zyku. Poczu� niek�amany podziw dla starszego m�czyzny, kt�ry ex abrupto t�umaczy� wypowiedzi, a czyni� to tak wolno i dok�adnie, �e siedz�cy przy nim brodaty sekretarz bez najmniejszego wysi�ku wszystko dok�adnie notowa� i rzuca� co chwila zapisane kartki na stos innych spi�tych stalowym spinaczem.

Mock wszed� do pokoju i zaklaska� g�o�no w d�onie.

��Przerwa, drodzy panowie � krzykn��.

Nikt niczego nie przerwa�. Kaleka wypluwa�a z siebie dalej ciemne tautologie, a woalka przykleja�a si� do jej ust, wilgotniej�c od �liny. Zgromadzeni nie odrywali od niej oczu. Prowadz�cy zebranie pomyli� si� w t�umaczeniu, a brodaty sekretarz co� kre�li� w notatkach. Nikt nawet nie spojrza� na Mocka.

��Kt�ry z pan�w jest doktorem Rossdeutscherem? � zapyta� Mock.

Odpowiedzia�y mu okrzyki chromej Sybilli. Krztusi�a si� i d�awi�a zbitkami sp�g�osek, kt�rych nie przecina�a �adna samog�oska, nie rozbija�a �adna anaptyksa. Mock okr��y� zgromadzonych i zbli�y� si� do sekretarza. Si�gn�� po stos kartek i rozgi�� spinacz. Wyj�� kilka z nich z samego �rodka. Zacz�� czyta�.

��To on � t�umaczy� prowadz�cy, a jego sekretarz skrz�tnie zapisywa�. � On tu jest. Nasz najwi�kszy wr�g. On tu jest!

�Dokona�em eksperymentu, czas zweryfikuje jego wyniki. Jak to zrobi�em? Odizolowa�em tego cz�owieka i zmusi�em go do pisemnego przyznania si� do cudzo��stwa. Jest to dla niego straszne wyznanie, poniewa� jest on do szcz�tu przesi�kni�ty mieszcza�sk� moralno�ci�. Przyprowadzi�em tego cz�owieka w wiadome miejsce p�n� noc�. By� zakneblowany i zwi�zany. Uwolni�em jego praw� d�o�. Przywi�za�em go do krzes�a. Wtedy jeszcze raz mu kaza�em zdementowa� to, co wcze�niej napisa�, i obieca�em, �e jak b�dzie mi pos�uszny, to dam ten drugi list jego �onie. Gor�czkowo co� nabazgra�. Zabra�em mu drugi list i wsun��em do kratki odp�ywowej. Widzia�em jego w�ciek�o�� i b�l. �Ja tu wr�c�, m�wi�y jego oczy. Wtedy wynios�em tego cz�owieka do powozu i pojechali�my. Potem go zabi�em i zostawi�em tam, gdzie niechybnie zostanie znaleziony. Jego duch wr�ci i skieruje uwag� mieszka�c�w ku kratce odp�ywowej� � przeczyta� Mock.

Medium zacz�o wy�. Tar�o wykrzywionymi kolanami, toczy�o z ust �lin� i rzuca�o g�ow�. Woalka zsuwa�a si� powoli z g�adkiej czaszki. Obleczona w r�kawiczk� d�o� wsun�a si� mi�dzy fa�dy sukien. Wrzask, kt�ry przypomina� szczekanie w�ciek�ej suki, udzieli� si� t�umaczowi.

��To on! To on! � przek�ada� t�umacz. � Zabi� go! Zabi�! �Zjad�em kolacj� i poszed�em pod kamienic�, w kt�rej znik�a �ledzona przeze mnie przedwczoraj prostytutka. Czeka�em. Wysz�a oko�o p�nocy i mrugn�a do mnie znacz�co. Po chwili byli�my w doro�ce, a za kwadrans w miejscu, gdzie sk�adamy ofiary duchom naszych przodk�w. Rozebra�a si� sama, za sowit� op�at� pozwoli�a si� r�wnie� zwi�za�, nie protestowa�a, kiedy j� kneblowa�em. Mia�a paskudn� egzem� na szyi. To by�o spe�nienie antycypacji. Przecie� wczoraj z�o�y�em nauce w ofierze dyrektora W., lat sze��dziesi�t, kt�ry mia� identyczn� egzem�. I r�wnie� na szyi!� � czyta� Mock.

Od�o�y� stos kartek i spojrza� na brodatego sekretarza. Na Korsoallee wje�d�a�y policyjne auta. Mocka atakowa�y zewsz�d ostre d�wi�ki. S�ysza� wycie syren, rozdzieraj�ce zawodzenie suki, szum morskiego wiatru. Chwyci� pisz�cego za gard�o i przycisn�� go do oparcia fotela. Jego �ysawa g�owa g�ucho stukn�a o drewniany szpic zwie�czaj�cy oparcie.

��Ty to pisa�e�, skurwysynie?! � Mock wysun�� doln� szcz�k� i pokry� g�st� brod� sekretarza kropelkami swojej �liny. Nagle poczu� uderzenie w udo. Odwr�ci� si� i skamienia�. Istota na w�zku inwalidzkim mia�a rzadkie przylizane w�osy. Spomi�dzy nich przebija�y bia�e p�aty sk�ry. By�y one pokryte tu i �wdzie ciemnymi c�tkami, kt�rych zrogowacia�e brzegi poro�ni�te by�y rzadkimi k�akami. W otwartych, be�koc�cych ustach wibrowa� czubek j�zyka. Jajowata g�owa rzuca�a si� na boki i uderza�a raz jedn�, raz drug� skroni� w oparcie w�zka inwalidzkiego.

��Zar�n�� go! Zar�n��! Rozerwa�!

Mock podni�s� rami� i zamachn�� si�.

��Nie bij jej!!! � us�ysza� krzyk sekretarza. � Ona ci wszystko powie!!! Poznasz sw�j b��d, Mock! Pomyli�e� si� wtedy w Kr�lewcu! Wyznaj sw�j b��d!

Na moment g�owa Mocka znalaz�a si� w zatoce �okcia i ramienia. Uderzy�. Poczu� b�l w nadgarstku. Kaleka otworzy�a szeroko oczy i � przewracaj�c si� do ty�u wraz z w�zkiem � wyplu�a z ust przegryziony j�zyk. Ju� nie d�awi�a si� niestrawnymi grupami sp�g�oskowymi, d�awi�a si� w�asn� krwi�.

Sekretarz podbieg� do niej, ukl�k� i przewr�ci� na bok. Kaleka kopa�a w agonii wykrzywionymi nogami. Sekretarz oderwa� od jej g�owy sw�j skrwawiony policzek i wpatrywa� si� w Mocka. Nabrzmia�a pr�ga przecina�a jego twarz. B�yszcza�o oko krwawo obwiedzione wst�g� posoki.

��Nazywam si� doktor Horst Rossdeutscher. � Otar� krew z twarzy i wskaza� palcem na le��c� istot�. � A to moja c�rka, Louise Rossdeutscher. Zabi�e� j�, Mock. Najsilniejsze medium, jakie kiedykolwiek istnia�o. Ja spe�nia�em jej wszystkie zachcianki, zaspokaja�em wszelkie potrzeby, a ty, szewski synu, zabi�e� j� jednym uderzeniem twojego kopyta.

Na schodach rozleg�y si� kroki podkutych but�w. Doktor Pyttlik i komisarz M�hlhaus wspinali si� na pi�tro.

��Ale dosi�gnie ci� zemsta, Mock � krzykn�� Rossdeutscher i wsun�� d�o� do wewn�trznej kieszeni fraka. � Dosi�gn� ci� erynie, kt�re si� zrodz� z trup�w najbli�szych ci os�b. � Rossdeutscher wyj�� rewolwer i w�o�y� sobie w usta. � Osoby, kt�re kochasz, Mock� � zasepleni� przez luf� rewolweru. � Powiedz, Mock, gdzie one teraz s�� Nacisn�� spust. Syreny umilk�y.

Wroc�aw, niedziela 28 wrze�nia 1919 roku, wp� do drugiej w nocy

Mock przeskakiwa� po trzy stopnie, wspinaj�c si� na czwarte pi�tro oficyny przy Gartenstrasse. G�o�ny stukot jego trzewik�w na drewnianych schodach budzi� mieszka�c�w i ich psy. Pokonywa� pi�tro za pi�trem �cigany ujadaniem, przekle�stwami oraz smrodem buchaj�cym z brudnych kuchni i nieszczelnych wychodk�w.

Znalaz� si� wreszcie przed drzwiami opatrzonymi numerem 20. Wystuka� rytm �Pie�ni �l�zaka�: wolno-wolno-wolno, przerwa, wolno-wolno-wolno-wolno-szybko-szybko. Po chwili kompletnej ciszy za�piewa� cicho �Kehr ich einst zur Heimat wieder�. Upewniwszy si�, �e dobrze pami�ta� rytm, wystuka� go jeszcze raz. Odpowiedzia�o mu z�orzeczenie s�siada pi�tro ni�ej, kt�ry otworzy� drzwi i z rozdziawionych ust wypluwa� rynsztokowe przekle�stwa.

Mock zszed� pi�tro ni�ej, patrzy� na miotaj�cego si� po korytarzu cz�owieka i pozwoli�, by rynsztok p�yn�� dalej. Kiedy jednak � najwyra�niej pijany � s�siad w bieli�nianym kombinezonie na dobre si� rozbudzi� i ruszy� na Mocka z szufl� do w�gla, ten straci� cierpliwo��. Poczu� ko�o g�owy �wist powietrza. W ostatniej chwili uchyli� si� przed szufl� i szpicem wypastowanego trzewika trafi� napastnika w gole�. Cios nie by� silny, jednak do�� bolesny � na tyle �e w�a�ciciel szufli pomasowa� d�oni� trafione miejsce. Przez chwil� obie r�ce mia� zaj�te. Jedn� rozcieraniem bol�cej nogi, drug� trzymaniem w gotowo�ci bojowej szufli. Mock wzi�� zamach, bardzo podobny do tego, kt�ry zastosowa� podczas seansu spirytystycznego, wymierzaj�c cios kalece. Wierzchem d�oni trafi� w obojczyk atakuj�cego. Nadwer�ona ju� dzisiaj pi�� zapiek�a �ywym ogniem i Mock poczu� trzeszczenie drobnych ko�ci swego nadgarstka. Przeciwnik Mocka wypu�ci� szufl� z r�ki i chwyci� si� za szyj�. Potem ju� tylko us�ysza� pruj�cy d�wi�k p�kaj�cego materia�u i strzelanie guzik�w koszuli po �cianach korytarza. Spadaj�c ze schod�w i bij�c g�ow� w drzwi ust�pu na p�pi�trze, nie s�ysza� ju� �adnego d�wi�ku.

Mock wbieg� z powrotem na ostatnie pi�tro. Zapar� si� ca�ym cia�em o chybotliw� por�cz i rzuci� na drzwi mieszkania 20, celuj�c barkiem w miejsce ponad klamk�. Rozleg� si� przera�liwy trzask, ale drzwi nie pu�ci�y. Za to otwiera�y si� inne, na wszystkich pi�trach. Na schody wyl�gali mieszka�cy i ich czworono�ni pupile. Mock rozp�dzi� si� jeszcze raz, run�� na drzwi � i wpadaj�c do mieszkania � s�ysza�, jak kawa�ki gruzu stukaj� po jego meloniku, a kurz sypie mu si� za ko�nierz koszuli.

Le�a� na drzwiach, na pod�odze przedpokoju, i rozgl�da� si� z tej pozycji po mieszkaniu. Le�a� r�wnie� Smolorz, na pod�odze w kuchni. U�miecha� si� przez sen i zasnuwa� mg�� oddechu kamionkow� pust� butelk� po likierze znajduj�c� si� przed jego ustami. Mock przekr�ci� g�ow�, wsta� i wszed� do pokoju. By�o w nim pusto, jedynie na oparciu krzes�a wisia� kapelusz Eriki. Uj�� go w dwa palce. Na ��ku siedzia� Rossdeutscher i krzycza�: �Dosi�gnie ci� zemsta, Mock, dosi�gn� ci� erynie, kt�re si� zrodz� z trup�w najbli�szych ci os�b. Osoby, kt�re kochasz, Mock� Powiedz, Mock, gdzie one teraz s�� Mock pad� na ��ko i stara� si� uchwyci� zapach Eriki w czystej po�cieli, kt�ra le�a�a tu trzy tygodnie i jeszcze nie straci�a woni krochmalu. Mimo wielkiego wysi�ku nie m�g� uchwyci� nic opr�cz sterylnej woni czysto�ci. Nie by�o Rossdeutschera, nie by�o Eriki.

S�siedzi �czterech marynarzy� niepewnie stali w drzwiach i patrzyli na dw�ch m�czyzn, z kt�rych jeden z trudno�ci� podnosi� si� z pod�ogi, drugi za� nie chcia� si� podnie�� z ��ka. Nagle zawy� i rozszczeka� si� jaki� pies na progu. Mock wsta� i spojrza� na ludzi zgromadzonych przy drzwiach.

��Wypierdala� st�d!!! � rykn��, chwyci� za krzes�o stoj�ce w przedpokoju i wykona� olimpijski obr�t.

��Idziemy st�d, idziemy � ponagla� swych s�siad�w str� Frenzel. � Ja go znam. To gliniarz. Lepiej mu nie wchodzi� w drog�

S�siedzi uskoczyli od drzwi, a krzes�o trafi�o w g�ow� Smolorza. Rudow�osy podw�adny Mocka chwyci� si� za czo�o, a spomi�dzy jego palc�w wyp�yn�y czerwone strumyki. Mock podni�s� krzes�o jeszcze raz. Rozleg� si� trzask. Mock patrzy�, jak na potylicy, gdzie u Smolorza zarysowywa�a si� wyra�na �ysina, nabrzmiewa i p�ka spory krwiak. Kopn�� krzes�o w k�t kuchni i chwyci� za pogrzebacz le��cy w wiadrze, na niewielkiej kupce w�gla. Zamachn�� si� i uderzy�. Chrz�stki ucha Smolorza chrupn�y pod spiral� pogrzebacza. Smolorz trzyma� si� obiema r�kami za g�ow� i le�a� na boku w pozycji embrionalnej. Mock chwyci� go za ramiona i przyci�gn�� do drzwi kuchennych. U�o�y� g�ow� przy framudze i chwyci� za klamk�. Wzi�� pot�ny zamach i zamkn�� z ca�ej si�y drzwi, s�ysz�c, jak p�ka czaszka Smolorza.

To jednak nie trzasn�a czaszka Smolorza, lecz p�k�y drzwi kuchenne, kt�rych dolny brzeg najecha� na pogrzebacz. Sypn�y si� drzazgi, a Smolorz podni�s� ku g�rze pijane oczy.

��Przepraszam � wychrypia� sznapsbarytonem. � Mia�em jej pilnowa� Nic nie pami�tam�

Mock ukl�k� na pod�odze i powoli wysapywa� z siebie furi�. Po szyi p�yn�y mu stru�ki potu i wsi�ka�y w jasn� warstewk� gruzu pokrywaj�c� ko�nierz jego najlepszej koszuli. Mankiety mia� czerwone od krwi Smolorza, buty � zdarte od kopniak�w, marynark� � rozerwan� od rozbijania drzwi, r�ce � czarne od sadzy pogrzebacza.

��Przepraszam � Smolorz kuli� si� pod drzwiami. Co� niedobrego si� sta�o z jego lewym okiem � by�o otwarte, zakrwawione i tak du�e, �e powieka nie mog�a go zakry�. � Na Boga, na dusz� mojego Arthura�

��Skurwysynie � wysycza� Mock. � Nigdy nie przysi�gaj na dziecko!

��Na moj� dusz� � j�kn�� Smolorz. � Nigdy ju� alkoholu�

��Skurwysynie � powt�rzy� Mock i rzuci� w bok g�ow�. Krople potu ubarwi�y czysto wypucowane deski pod�ogi. � Wstawaj, chlej mydliny i ruszaj do pracy. Powiem ci, co masz robi�

W miar� jak Mock m�wi�, Smolorz trze�wia�. Z ka�dym s�owem Mocka stawa� si� coraz bardziej zdumiony.

Wroc�aw, niedziela 28 wrze�nia 1919 roku, godzina trzecia rano

Siostra Hermina dzisiaj ju� po raz drugi ujrza�a m�odszego pana Mocka. Tym razem zrobi� na niej znacznie gorsze wra�enie. Ubranie mia� zakurzone i podarte na r�kawie, koszul� zakrwawion�, a trzewiki zdarte na noskach. Na rondzie melonika wala�y si� jakie� kamienne okruchy � jakby resztki gruzu. Pan Mock wbieg� na korytarz oddzia�u chirurgicznego i powtarza� pod nosem co�, czego siostra Hermina wyra�nie nie dos�ysza�a. Jakby m�wi�: �Osoby, kt�re� gdzie one teraz�?�

��Panie Mock � krzykn�a za nim, gdy min�� jej dy�urk�, powtarzaj�c pod nosem dziwne zdanie. � Dok�d pan idzie?

Nie zwr�ci� na ni� uwagi i pobieg� do separatki ojca. Siostra Hermina wprawi�a w ruch chude i wysokie cia�o i mocno zastuka�a obcasami po szpitalnym korytarzu. Jej czepiec o czterech za�amaniach pochyla� si� na wszystkie strony jak �aglowiec, kt�ry �apie w�a�ciwy kurs. Chorzy, s�ysz�c odg�os wydawany przez jej obcasy, budzili si� z bolesnego odr�twienia, kt�rego nikt z nich nie nazwa�by snem, prostowali si� na ��kach i czekali na mi�o�ciwy zastrzyk, na �agodne dotkni�cie jej suchej, ch�odnej d�oni, na wyrozumia�y, koj�cy u�miech. Telepatyczne receptory siostry Herminy nie odbiera�y teraz jednak niemych skarg i pr�b pacjent�w, by�y wyczulone na l�k i niepok�j czarnow�osego m�czyzny, kt�ry zatacza� si� od �ciany do �ciany i zmierza� w stron� pustej separatki. Pan Mock wtoczy� si� do niej i zatrzasn�� drzwi. Siostra Hermina us�ysza�a zduszony krzyk. Mo�e to kt�ry� z pacjent�w dzieli si� z innymi swym b�lem?

To nie by� �aden pacjent. Pan Mock � syn le�a� na brzuchu z roz�o�onymi ramionami na czystym, �wie�o pos�anym ��ku i j�cza�. Podbieg�a do niego i potrz�sn�a nim.

��Pa�skiego ojca zabra� przed godzin� doktor Cornelius R�htgard � powiedzia�a. � Starszy pan poczu� si� znacznie lepiej i doktor R�htgard zabra� go do siebie do domu�

Mock przesta� my�le�, przesta� cokolwiek odczuwa�. Wyj�� z kieszeni kilka banknot�w dziesi�ciomarkowych.

��Czy siostra mog�aby poprosi� kogo� � wyszepta� i b�ysn�� nap�yni�tym krwi� okiem � o odczyszczenie mojego ubrania? � Opad� na poduszki i zasn��.

Siostra Hermina pog�aska�a go po policzku, kt�ry przebija�y twarde poranne ig�y zarostu, i wysz�a z separatki.

Wroc�aw, niedziela 28 wrze�nia 1919 roku, godzina dziesi�ta rano

Mock wyszed� ze szpitala Wenzla-Hanckego i stan�� w zamy�leniu ko�o kiosku z gazetami na rogu. Co chwila potr�ca�y go ma�e dzieci w niedzielnych garniturkach i sukienkach. Trotuarem maszerowa�y ca�e rodziny, �piesz�c si� do ewangelickiego ko�cio�a �w. Jana Chrzciciela na przedpo�udniow� msz�. Kroczyli pracowici ojcowie, a w ich wydatnych brzuchach soki trawienne rozpuszcza�y niedzielne serdelki; obok drepta�y zaczerwienione, spocone od s�o�ca matki i parasolkami zagania�y stadka niesfornych dzieci. Mock u�miechn�� si� i schowa� za kiosk, aby da� swobodne przej�cie czworgu m�odym obywatelom, kt�rzy trzymali si� za r�ce i szli �aw�, �piewaj�c g�rnicz� piosenk�.

Gluck auf! Gluck auf! Der Steiger kommt! Und er hat sein helles Licht Und er hat sein helles Licht Bei der Nacht Schon angezundt.Szcz�� Bo�e! Szcz�� Bo�e! Nadchodzi sztygar! On swoje jasne �wiat�o On swoje jasne �wiat�o ju� zapali�.

Za dzie�mi zmierza�a dwunastoletnia mo�e dziewczynka w pocerowanych grubych po�czochach. Przed sob� nios�a bukiet r� i podsuwa�a go pod nos ludziom stoj�cym przy wej�ciu do szpitala.

Mock spojrza� na swoje odczyszczone ubranie i na trzewiki, na kt�rych gruba warstwa pasty pokry�a zarysowania. R�kaw marynarki by� porz�dnie przyszyty, a melonik wyczyszczony nad par�, o czym �wiadczy�a niezwyk�a mi�kko�� filcu. Kiwn�� palcem na dziewczynk�. Podbieg�a do niego z bukietem r�, kulej�c wyra�nie. Mock przyjrza� si� krytycznie kwiatom.

��Zaniesiesz ten bukiet do szpitala, dla siostry, kt�ra mia�a dzi� nocny dy�ur � wr�czy� dziewczynce dziesi�� marek i ma�y kartonik z napisem �Eberhard Mock, Prezydium Policji� � i do��czysz moj� wizyt�wk�.

Dziewczynka poku�tyka�a do szpitala, a Mock przypomnia� sobie kalek�, kt�r� wczoraj zabi�, i puste ��ko Eriki. Przepona podnios�a si�, a prze�yk wype�ni�a gryz�ca ��. Zrobi�o mu si� s�abo. Przytrzyma� si� r�k� parkanu. Wszystko postrzega� w uko�nej perspektywie. Reprezentacyjna Neudorfstrasse wykrzywia�a si� w ��to-czarnych refleksach. Pot�ne kamienice o skomplikowanych ornamentach t�oczy�y si� i napiera�y jedna na drug�. Opar� g�ow� o pr�ty parkanu ogradzaj�cego szpital i zamkn�� oczy. P�ka�a mu g�owa. Czu� si�, jakby mia� kaca. Najgorszy kac by� lepszy od wyrzut�w sumienia � od kopi�cych pod�og� wykrzywionych n�g kaleki i od pustego ��ka, w kt�rym nie by�o nawet �ladu zapachu Eriki. Mock chcia� mie� kaca, chcia� cierpie�, byleby nie s�ysze� szczekania erynij. Podni�s� oczy i ujrza� zalan� s�o�cem ulic� we w�a�ciwej perspektywie. W�r�d szyld�w na ko�cu ulicy wybija� si� napis: �M. Horn. Towary kolonialne�. Mock zna� w�a�ciciela i wiedzia�, �e potrafi go przekona� do sprzedania mu butelki likieru nawet w dzie� wolny od pracy.

Ruszy� w stron� sklepu, lecz zatrzyma� si� przy kraw�niku. Panowa� du�y ruch. W stron� centrum miasta sun�y powozy i automobile, kt�re wioz�y mieszczan do ko�cio�a, w stron� przeciwn� udawali si� ci, kt�rzy chcieli rozkoszowa� si� jesiennym spacerem w Parku Po�udniowym. Nagle powsta�o zamieszanie. Jaki� fiakier omal nie uderzy� dyszlem w jad�cy do�� szybko automobil. Ko� szarpn�� si� w uprz�y, a doro�karz przeklina� szofera i zamierza� si� batem na wytwornego pana siedz�cego w odkrytym aucie. Wykorzystuj�c zamieszanie, Mock wskoczy� na ulic� i pobieg� w stron� sklepu, gdzie na p�kach tkwi�y butle pe�ne r�nokolorowej s�odyczy.

Nie dotar� do nich jednak, bo pod sklepem Horna zaczepi� go gazeciarz.

��Wydanie specjalne �Breslauer Neueste Nachrichten� � wrzasn�� ch�opak w kaszkiecie. � Wampir wroc�awski pope�nia samob�jstwo!

Mock, widz�c artyku� na pierwszej szpalcie, zapomnia� o alkoholu.

�WAMPIR JU� NIE ZAGRA�A MIESZKA�COM WROC�AWIA�

�Dzisiaj w nocy podczas seansu spirytystycznego pope�ni� samob�jstwo znany wroc�awski lekarz, dr Horst Rossdeutscher. W mieszkaniu samob�jcy znaleziono zapiski, swoisty pami�tnik mordercy, w kt�rym zbrodniarz przyznaje si� do okrutnego zamordowania czterech niezidentyfikowanych dot�d m�czyzn oraz dyrektora stoczni Wollheima Juliusa Wohsedta i m�odej prostytutki Johanny Voigten. Mordy te dokonane w ci�gu pierwszych czterech dni wrze�nia mia�y charakter � jak wynika z zapisk�w � rytualny. Jak nas poinformowa� szef komisji morderstw Prezydium Policji, komisarz kryminalny Heinrich M�hlhaus, Rossdeutscher wywo�ywa� podczas seans�w spirytystycznych dusze zabitych przez siebie ludzi, a nast�pnie tak nimi kierowa� za pomoc� praktyk okultystycznych, aby czyni�y krzywd� jednemu z funkcjonariuszy komisji obyczajowej. Ani komisarz kryminalny M�hlhaus, ani sam �w funkcjonariusz, asystent kryminalny Eberhard Mock � podajemy jego nazwisko, wszak �piewaj� o nim wroc�awscy kataryniarze! � nie wiedz�, dlaczego Rossdeutscher pa�a� tak� nienawi�ci� do osoby Mocka.

Wczoraj o p�nocy w wyniku sprawnej akcji policyjnej, kierowanej przez komisarza kryminalnego M�hlhausa i pe�nomocnika burmistrza dra Richarda Pyttlika, oddelegowanego przez burmistrza w�a�nie do nadzorowania tej sprawy, aresztowano uczestnik�w seansu spirytystycznego, kt�rzy � jak wynika z zapisk�w � byli cz�onkami tajnego bractwa okultystycznego czcz�cego starogreckie b�stwa. W�r�d aresztowanych znale�li si� wybitni przedstawiciele nauki, jak na przyk�ad znany hetytolog z jednego z najstarszych i najbardziej s�awnych niemieckich uniwersytet�w. Zostali oni zatrzymani do wyja�nienia, ale nieoficjalnie wiadomo, �e zapiski Rossdeutschera, zawieraj�ce be�kotliwe i niejasne rozwa�ania mitologiczne, nie mog� stanowi� podstawy do ich oskar�enia.

Podczas owego seansu zdarzy� si� r�wnie� nieszcz�liwy wypadek. U�omna, je�d��ca na w�zku inwalidzkim, c�rka Rossdeutschera, dwudziestoletnia Louise, wykorzystywana przez ojca jako medium ��cz�ce cz�onk�w bractwa ze �wiatem zmar�ych, uleg�a �miertelnemu wypadkowi, spadaj�c z w�zka. Na widok �mierci swej ukochanej c�rki Rossdeutscher si� zastrzeli�.

Zako�czy�a si� straszna sprawa kryminalna, zwana przez policjant�w �spraw� czterech marynarzy�. Osoby, kt�re z pewnych powod�w nara�one by�y na �mier� z r�ki wampira i z tego� powodu zosta�y odizolowane przez policj�, znalaz�y si� na wolno�ci. Miasto oddycha z ulg�. Tylko rodzi si� pytanie: co si� dzieje ze spo�ecze�stwem, kt�rego wybitny przedstawiciel, znany w �wiecie naukowym chirurg, oddaje si� zabobonom, popychaj�cym go do potwornych zbrodni? Zrozumia�e by by�o, gdyby oparcia w si�ach nadprzyrodzonych szuka� jaki� ekscentryczny arystokrata albo zn�kany przez szalej�c� inflacj� sklepikarz, ale �wiat�y przedstawiciel nauki? Sic transit gloria mundi�.

U do�u strony zamieszczono du�e zdj�cie m�odej kobiety z podpisem �Erika Kiesewalter�, a pod nim tekst: �W nocy z 27 na 28 wrze�nia zagin�a dwudziestotrzyletnia Erika Kiesewalter, aktorka i fordanserka z restauracji �Eldorado�. W�osy naturalne ciemnorude, wzrost �redni, szczup�a budowa cia�a. Znak�w szczeg�lnych brak. Ktokolwiek mo�e przekaza� istotn� informacj� na temat miejsca pobytu zaginionej, proszony jest o kontakt z Prezydium Policji. Informacja umo�liwiaj�ca odnalezienie zaginionej Eriki Kiesewalter zostanie nagrodzona sum� pi�tnastu tysi�cy marek�.

Wroc�aw, niedziela 28 wrze�nia 1919 roku, godzina jedenasta rano
Mock wszed� na pierwsze pi�tro okaza�ej, wolno stoj�cej kamienicy ko�o Parku Po�udniowego i zastuka� energicznie do drzwi jedynego mieszkania na pi�trze. Otworzy� sam pan domu, doktor Cornelius R�htgard. Ubrany by� w bordowy szlafrok z aksamitnymi wy�ogami i w br�zowe kapcie z wyt�aczanej sk�ry. Zza aksamitnych klap wy�ania� si� czarny w�ze� krawata.
��Wchod�, wchod�, Ebbo � otworzy� szeroko drzwi. � Tw�j ojciec czuje si� o wiele lepiej.
��Jest u ciebie? � zapyta� Mock, wieszaj�c melonik na wieszaku.
��Jest u mnie w szpitalu � odpar�, odbieraj�c lask� Mocka.
��Siostra powiedzia�a mi, �e jest u ciebie. � Mock kierowa� si� dobrze znanym mu korytarzem w stron� gabinetu doktora, gdzie po chwili obaj si� znale�li.
��No bo jest u mnie. � R�htgard zaj�� miejsce za ma�ym stolikiem do kawy i wskaza� Mockowi miejsce po przeciwnej stronie. � U mnie w szpitalu.
��Mo�liwe, �e tak powiedzia�a. � Mock obci�� szczypczykami szpic cygara Hacifa, kt�rym pocz�stowa� go R�htgard. � Chyba tak m�wi�a� By�em tak zm�czony i zdruzgotany, �e niczego dobrze nie percypowa�em.
��Wiem, wszystko czyta�em w �Breslauer Neueste Nachrichten�. � R�htgard wsta�. � To ju� koniec. Nie powiniene� by� zdruzgotany. To ju� koniec. Nikt nie za�piewa wi�cej rzewnej ballady o wroc�awskim wampirze. Zrobi� ci kawy. Dzisiaj s�u�ba ma wolne. Christel te� nie ma. Pojecha�a na wycieczk� zorganizowan� przez stowarzyszenie gimnastyczne �Frisch auf�. � Spojrza� uwa�nie na przyjaciela. � Powiedz mi, Ebbo, jak zgin�a ta u�omna dziewczyna?
��Zabi�em j�. � Mock zapatrzy� si� w szumi�cy kasztan za oknem, kt�ry szczodrze obdarza� ziemi� swymi ��tymi li��mi. � Niechc�cy. � Szumia� wiatr, fruwa�y ��te li�cie, nad morzem pewnie sztorm i wyje wicher, my�la�. � Uderzy�em j�, kiedy mnie zaatakowa�a. Odgryz�a sobie j�zyk i udusi�a si� w�asn� krwi�. Czy jest to mo�liwe, Corni?
��Oczywi�cie. � R�htgard zapomnia� o kawie, otworzy� kredens i wyj�� z niego karafk� Edelbranntwein i dwa ma�e kieliszki. � To b�dzie w twoim stanie lepsze ni� kawa i ciastko � nala� wprawnym ruchem. � Oczywi�cie, �e jest to mo�liwe. Utopi�a si� we w�asnej krwi. Gdyby cz�owiekowi otworzy� usta i wla� tam naraz szklank� wody, zach�y�nie si� i mo�e si� utopi� w tej ilo�ci. A krwi po odgryzieniu j�zyka z pewno�ci� jest wi�cej ni� jedna szklanka.
��Zabi�em j�. � Mock poczu� pieczenie pod powiekami.
��I zabi�em jeszcze jedn� kobiet�, cho� nie bezpo�rednio. � Przesun�� palcem po powiekach i poczu� pod nimi piasek niewyspania. � Kobiet�, kt�r� pokocha�em� By�a dziwk� i fordanserk�� By�em z ni� trzy tygodnie w Dar��wku�
��To ta Kiesewalter? � zapyta� R�htgard, si�gaj�c po gazet�.
Jego twarz wyra�a�a straszne napi�cie. Mock odni�s� wra�enie, �e patrzy na niego skamienia�a maska b�lu. Pochyli� si� ku Mockowi i chwyci� go za bicepsy. Palce mia� tak mocne jak wtedy, gdy podnosi� po�amanego Mocka z kr�lewieckiej ulicy.
��Co si� sta�o, Corni? � Mock odstawi� niewypity kieliszek.
��Bracie � wykrztusi� R�htgard. � Jak mi ciebie �al� Przecie� ta dziewczyna � zerwa� si� z fotela i trzasn�� d�oni� w fotografi� zamieszczon� na pierwszej stronie �Breslauer Neueste Nachrichten� � to twoje marzenie, to dziewczyna z twoich sn�w, to twoja nieistniej�ca piel�gniarka z Kr�lewca�
Mock wsta� i przetar� wierzchem d�oni mokre czo�o. Gabinet doktora R�htgarda wyd�u�y� si� i zmniejszy�. Okno stawa�o si� dalekim, jasnym punktem. Obrazy na �cianach wykrzywia�y si� romboidalnie, g�owa R�htgarda zapada�a si� w ramiona. Mock wsta� i zataczaj�c si�, wpad� do �azienki, s�siaduj�cej z gabinetem, potkn�� si� i run�� na pod�og�, uderzaj�c czo�em o porcelanowy brzeg muszli klozetowej. Uderzenie by�o tak silne, �e �zy nap�yn�y mu do oczu. Zamkn�� je. Czu�, jak pulsuje mu na czole ciep�y guz. Otworzy� oczy i czeka�, a� rozp�ynie si� zas�ona z �ez. Proporcje wr�ci�y. W drzwiach sta� R�htgard, a jego g�owa by�a normalnych rozmiar�w. Mock ukl�k� i wyj�� mauzera z marynarki. Sprawdzi�, czy jest nabity, i wycedzi� przez z�by:
��Albo zabij� siebie, albo tego skurwysyna, kt�ry mia� jej pilnowa�
��Poczekaj chwil�. � R�htgard chwyci� jego przeguby w swe �elazne palce. � Nikogo nie zabijaj. Siadaj tam na kanapie i wszystko mi spokojnie opowiedz� Znajdziemy jakie� wyj�cie, zobaczysz� Przecie� ta dziewczyna tylko zagin�a, mo�e jeszcze �yje�
Zaci�gn�� Mocka si�� na sof� stoj�c� w gabinecie. Obity aksamitem mebel by� zbyt kr�tki, by Mock m�g� na nim swobodnie spoczywa�. R�htgard u�o�y� zatem g�ow� przyjaciela na wysokiej poduszce, a jego nogi wspar� na przeciwleg�ym oparciu. Zdj�� mu buty i przy�o�y� do guza zimny n�, kt�ry zwykle s�u�y� do rozcinania list�w.
��Niczego ci nie powiem. � Zabiegi piel�gnacyjne R�htgarda sprawi�y Mockowi wyra�n� ulg�. � Nie mog� o tym m�wi�, Corni� Nie mog�
��Cz�owieku, nawet nie zdajesz sobie sprawy, jak bardzo pomaga rozmowa z osob�, kt�ra z tob� wsp�czuje� � doktor by� bardzo powa�ny. Jego szpakowata, r�wno przystrzy�ona broda je�y�a si� przyja�nie, a binokle rzuca�y m�dre b�yski. � Pos�uchaj mnie, znam dobr� terapi�, kt�ra skutkuje wtedy, gdy pacjent jest zablokowany, gdy nie chce albo nie mo�e do ko�ca zaufa� psychologowi�
��Ty nie jeste� psychologiem, R�htgard. � Mock poczu� przyp�yw senno�ci. � A ja nie jestem twoim pacjentem� Jak dot�d nie z�apa�em syfa�
��Ale jeste� moim przyjacielem. � Teraz R�htgard by� wyra�nie zablokowany i min�o kilkana�cie sekund, zanim wyrzuci� z siebie: � Jedynym zreszt�, jakiego mia�em i mam�
��Co to za metoda? � Mock zdawa� si� nie s�ysze� tego wyznania.
��Metoda, kt�ra pozwoli wej�� w twoj� pod�wiadomo�� kt�ra odkrywa to, co w cz�owieku nieu�wiadomione i wyparte. To, co kiedy� prze�y�e�, i to, czego si� wstydzisz� Ta metoda mo�e na przyk�ad ci u�wiadomi�, �e najbardziej na �wiecie kochasz ojca, a ta zaginiona dziewczyna to tylko przelotne zauroczenie� Je�li zrozumiesz sam siebie, nic ci� nie wyprowadzi z r�wnowagi� B�dziesz tak �y� i tak post�powa�, jak chce tego twoja najg��bsza istota. Gnothiseauton Ta metoda to hipnoza� Nie b�j si�, jestem bieg�ym hipnotyzerem. Opanowa�em sztuk� hipnozy. Nie zrobi� ci krzywdy, tak jak nie skrzywdzi�em w�asnej c�rki, kiedy j� wprowadza�em w trans. Czy� m�g�bym skrzywdzi� najdro�sz� mi osob�?
Mock nie us�ysza� ostatnich s��w R�htgarda. Jesienny wiatr, kt�ry we wroc�awskim Parku Po�udniowym zrywa� do lotu kupy ��tych li�ci, zamieni� si� w wiatr morski, a rzeka, kt�ra niedaleko domu R�htgarda toczy�a swe ciemne i wzburzone wody, przesta�a by� leniw� Odr� i przeistoczy�a si� w Prego��, wzburzon� s�on� bryz�.
Mock znalaz� si� w Kr�lewcu.
Kr�lewiec, sobota 28 listopada 1916 roku, p�noc
Szeregowy Eberhard Mock nie m�g� wej�� na schody kamienicy przy Kniprodestrasse 8 nie dlatego, �e by�y one wyj�tkowo strome albo �liskie. Pow�d by� zgo�a inny � Mock, napompowany sze�cioma setkami litewskiej nalewki zio�owej Tri�diwinis, nie by� w stanie nawet poda� daty swojego urodzenia. Osuwaj�c si� po por�czy, usi�owa� � by samego siebie przekona� o swej trze�wo�ci � prawid�owo wyrecytowa� pierwsze dwadzie�cia wers�w Eneidy.
Dociera� jedynie do passusu o Kartaginie i zn�w wraca� jak echo pocz�tek epopei Arma virumque cano. Regularno�� aci�skich heksametr�w wprowadzi�a pewien �ad do jego m�zgu, kt�ry tego zimowego wieczoru p�ywa� w gorzkiej jak pio�un w�dce, a nie w p�ynie m�zgowo-rdzeniowym.
Sygna� id�cy od m�zgu doszed� do ko�czyn i Mock wszed� w ko�cu na pierwsze pi�tro, dzwoni�c dumnie ostrogami. Mimo �e by� zdegradowanym szeregowcem, mia� prawo do ostr�g jako by�y �o�nierz plutonu zwiadowczego. Przed drzwiami swojego mieszkania poczu� ogromny przyp�yw wstydu, �e nie mo�e wyj�� poza wiersz dwunasty. Stukn�� obcasami, wywo�uj�c przenikliwy d�wi�k ostr�g, i wrzasn��:
��Najmocniej przepraszam, panie profesorze Morawjetz! Nie nauczy�em si� na dzisiaj, ale jutro wszystko b�d� ju� umia�! Ca�e pi��dziesi�t wierszy!
Przepona podnios�a si� i przez krta� Mocka przesz�o pot�ne czkni�cie. Wyj�� klucz z kieszeni i wsadzi� go w dziurk�. Zachrobota�o. Poczu� silny op�r metalu. Chwiej�c si�, wyci�gn�� z kieszeni metalowy wycior do fajki i w�o�y� go w k�ko klucza. Napar� z ca�ych si� na t� prymitywn� d�wigni� i us�ysza� trzask p�kaj�cego wycioru. W jego d�oni znalaz� si� pistolet mauzer 98. Skierowa� luf� na zamek i nacisn�� spust.
Huk wstrz�sn�� kamienic�. Pootwiera�y si� drzwi od mieszka�. Kto� z g�ry krzykn�� do Mocka:
��Co ty robisz, pijana �winio?! Mieszkasz pi�tro wy�ej!
Mock wymierzy� obcasem cios w zamek i wdar� si� do przedpokoju mieszkania. �S�yszeli�cie ten huk jak wystrza�?! � kto� krzykn��. � To on! On ju� jest!� Mock, dzwoni�c ostrogami, stan�� chwiejnie na �rodku. Ruszy� powoli. Nagle natrafi� na aksamitn� kotar�. Odsun�� j� i wszed� do kolejnego przedpokoju. By�a to poczekalnia, z kt�rej wychodzi�y drzwi do kilku pokoj�w. Jeden z nich by� otwarty, lecz u nasady futryny wisia�a gruba kotara, podobna do tej, kt�ra przed chwil� powstrzyma�a Mocka. Na jednej ze �cian poczekalni nie by�o drzwi, lecz okno. Wychodzi�o ono, jak si� Mock domy�li�, do studni wentylacyjnej. Na okiennym parapecie, na zewn�trz, sta�a lampa naftowa, kt�rej s�abe �wiat�o ledwie si� przebija�o przez zakurzon� szyb�. W tej nik�ej po�wiacie Mock dostrzeg� kilka os�b siedz�cych w poczekalni. Nie zd��y� si� im przypatrzy�, poniewa� swoj� uwag� skoncentrowa� na kotarze wisz�cej w drzwiach pokoju. Poruszy�a si� ona gwa�townie i spoza niej dobieg�o westchnienie i zimny powiew. Mock ruszy� ku niej, lecz na jego drodze stan�� wysoki m�czyzna w cylindrze. Kiedy Mock usi�owa� go odsun��, ten zdj�� swoje nakrycie g�owy. W bladej po�wiacie wida� by�o wyra�nie w�z�y blizn, na kt�rych za�amywa�o si� �wiat�o. Blizny krzy�owa�y si� i przeplata�y. Wszystkie one zape�nia�y oczodo�y m�czyzny. Zamiast oczu mia� pl�tanin� blizn.
Mock cofn�� si�, ale nie by� przestraszony. Popchn�� lepca na �cian�. Roze�mia� si� g�o�no i chwyci� za r�g kotary, spoza kt�rej dochodzi�y teraz dwa g�osy � m�ski i kobiecy � wydaj�ce nieartyku�owane d�wi�ki. Mock szarpn�� materia�em i zawadzi� ostrog� o jak�� nier�wno�� w pod�odze. Run�� na p�ytki z piaskowca, a gruby zielony plusz urwa� si� ze szcz�kiem �abek i sp�yn�� na cia�o Mocka jak ca�un. Mock podni�s� si� i ruszy� na czworakach w stron� starszej kobiety, kt�ra siedzia�a w ma�ym pokoju za kotar� i charcza�a. Ubrana by�a w pow��czyst� ciemn� szat�. Lampka stoj�ca na oknie o�wietla�a jej bezz�bne usta, sk�d wychodzi�a bia�a smuga uk�adaj�ca si� u jej st�p w sploty i fa�dy.
��Ektoplazma! � us�ysza� wysoki kobiecy okrzyk. � Zmaterializowa�a j�!
Mockiem targn�a zd�awiona czkawka. By�a ona tym wi�ksza, �e towarzyszy� jej pijacki nieopanowany �miech. W mieszkaniu s�ycha� by�o tupot n�g zaciekawionych s�siad�w.
��Jaka ektoplazma?! � Mock tarza� si� ze �miechu po pod�odze. Wsta� i potykaj�c si�, podszed� do zastyg�ego w transie medium. Nie czuj�c �adnego obrzydzenia, zacz�� wyci�ga� z ust staruszki bia�e zwoje. � To zwyk�y banda�!
��Banda�! To zwyk�y banda� � us�ysza� zduszony m�ski g�os. � Banda oszust�w, nie spirytyst�w! I wy chcieli�cie mnie przekona�! Wszystko opublikuj� w �K�nigsberger Allgemeine Zeitung�.
��On si� myli, ten pijak � odpowiedzia� mu dono�ny g�os. � �B�ogos�awieni, kt�rzy nie widzieli, a uwierzyli�! Ja nie mam oczu, a wierz�
Mock rozwija� banda�, kiedy poczu� uderzenie w brzuch. Chwyci� si� za �o��dek, nie mog�c uwierzy� w si�� ciosu bezz�bnej staruszki. Mia�a wci�� zamkni�te oczy, kiedy wymierza�a mu kolejne uderzenie � w brod�. Buty i ostrogi rozjecha�y si� na banda�u mokrym od �luzu i �liny. Mock run�� w stron� okna. By�o niedomkni�te. Pod po�ladkami poczu� parapet. To by�o ostatnie, co poczu�.
Wroc�aw, niedziela 28 wrze�nia 1919 roku, po�udnie
��A teraz wsta� i usi�d� przy biurku � powiedzia� R�htgard.
Mock by� pos�uszny. Wsta�, usiad� za biurkiem i z�o�y� d�onie. Wzrok wbi� w wy�o�ony zielon� sk�r� blat. R�htgard po�o�y� przed nim sztywn� kartk� ozdobnego czerpanego papieru oraz wieczne pi�ro marki Colonia. Nast�pnie wyj�� z wewn�trznej kieszeni marynarki portfel ozdobiony herbem Kr�lewca. Roz�o�y� portfel przed sob�.
��Pisz to, co ci b�d� dyktowa� � R�htgard m�wi� g�o�no i wyra�nie. � Ja, ni�ej podpisany Eberhard Mock, b�d�c w pe�ni si� fizycznych i umys�owych, o�wiadczam, �e dnia 28 listopada 1916 roku w mie�cie Kr�lewcu nad Prego�� by�em �wiadkiem seansu spirytystycznego. Kierowany z�� wol� i b�d�c pod wp�ywem alkoholu, usi�owa�em pochwyci� ektoplazm� wydzielan� ustami przez medium, pani� Natasz� Worobiew. Kiedy mi si� to nie uda�o, zapewnia�em wszystkich zgromadzonych, �e pochwyci�em banda�, a ca�y seans spirytystyczny jest oszustwem. Moje post�powanie da�o dziennikarzowi �K�nigsberger Allgemeine Zeitung�, panu Harry�emu Hempflichowi, asumpt do tego, by opublikowa� dnia 31 listopada w swojej gazecie oszczerczy artyku� skierowany przeciwko spirytyzmowi. Niniejszym za�wiadczam, �e wszystkie informacje zamieszczone przez H. Hempflicha, a oparte na rzekomych moich do�wiadczeniach s� nieprawdziwe i wynikaj� z mojego materialistycznego i scjentystycznego �wiatopogl�du. O�wiadczam te� z ca�� moc�, �e w istnienie duch�w i widm g��boko wierz�, poniewa� ich dzia�ania do�wiadczy�em w moim domu przy Plesserstrasse.Jednocze�nie zapewniam, �e bior� na siebie odpowiedzialno�� za �mier� sze�ciu os�b, a mianowicie Juliusa Wohsedta, Johanny Voigten i czterech marynarzy. Ponios�y one �mier� w wielkiej sprawie � aby udowodni� mi istnienie duch�w. Gdybym nie by� niedowiarkiem, te osoby by �y�y. B�ogos�awieni, kt�rzy nie widzieli, a uwierzyli. Eberhard Mock.
Mock sko�czy� pisa�. R�htgard schowa� portfel do marynarki. Napisany przez Mocka list z�o�y� w czworo i schowa� do koperty. Przed siedz�cym przy biurku policjantem po�o�y� kopert� i powiedzia� dono�nym g�osem:
��Zaadresowa�. Pan Harry Hempflich, redaktor naczelny �K�nigsberger Allgemeine Zeitung�. A teraz wsta� i id� do drzwi!
Mock stan�� pod drzwiami, a oczy mia� wci�� zamkni�te.
��Id� korytarzem, a potem wejd� w pierwsze drzwi na lewo!
Mock wszed� do bawialni, a za nim pojawi� si� R�htgard.
��Podejd� do okna balkonowego, otw�rz je i wyjd� na balkon!
Mock wpad� na stoj�cy na �rodku fortepian, lecz wkr�tce znalaz� drog� na balkon. Otworzy� drzwi balkonowe i wyszed� na ma�y taras.
��Wejd� na kraw�d� balkonu i skacz!
Mock z trudem gramoli� si� na kraw�d�. Jedn� r�k� przytrzymywa� si� framugi, drug� wetkn�� w wielk� donic�, kt�ra zawieszona by�a na metalowym pa��ku na kraw�dzi balkonu. Donica urwa�a si� i rozbi�a na trotuarze, mi�dzy parkanem nabijanym szpicami w kszta�cie strza� a �cian� kamienicy. Mock straci� r�wnowag� i upad� ca�ym ci�arem na pod�og� balkonu.
��Sta� na kraw�dzi!!!
Mock zadar� nog� i postawi� j� na kamiennej barierce, trzymaj�c si� r�k� �ciany z tak� �atwo�ci�, jakby ekwilibrystyka by�a dla niego chlebem powszednim.
��A teraz skacz tak, aby si� nabi� na parkan!!! Mock skoczy�.
Wroc�aw, niedziela 28 wrze�nia 1919 roku, godzina pierwsza po po�udniu
Mock skoczy�. Jego tu��w nie nabi� si� jednak na parkan, a nogi nie zawis�y na �elaznych szpicach i nie kopn�y w agonii metalowych pr�t�w. Mock zakr�ci� ramionami i skoczy�� z barierki na balkon. Nie uczyni� tego jednak z w�asnej woli. Kiedy podkurcza� nogi, aby si� odbi� od barierki i poszybowa� szerokim �ukiem na zako�czony szpicami parkan, wysoka posta�, przykucni�ta w rogu balkonu, zerwa�a si� na r�wne nogi. Mocna piegowata d�o�, pokryta g�stymi rudymi w�oskami, chwyci�a go za klap� marynarki i silnie poci�gn�a do siebie.
��Co te� pan, panie Mock! � warkn�� Smolorz. � Po co to?
Rudow�osy podw�adny Mocka mia� w�ciek�ego kaca. Pali� go prze�yk, p�on�� ogie� w �o��dku, olbrzymie granatowe od ciosu pogrzebaczem ucho oddawa�o ciep�o policzkom, a krwiak na czubku g�owy i guz na czole gotowa�y si� pod cienk� b�on� nask�rka. Smolorz by� rozgniewany. Na Mocka i na ca�y �wiat. Chwyci� swojego szefa za ko�nierz i wci�gn�� do pokoju. Opar� podeszw� na jego jasnej marynarce i wepchn�� go pod fortepian.
��Le�e� tu, kurwa � mrukn�� i rzuci� si� za R�htgardem, kt�ry znikn�� w przedpokoju, zatrzaskuj�c drzwi do bawialni.
Smolorza rozsadza�a w�ciek�o��. Otworzy� drzwi tak energicznie, �e omal nie wyrwa� ich z zawias�w. W przedpokoju us�ysza� odg�os upadaj�cego cia�a. Znalaz� si� tam po sekundzie i ujrza� przesuni�ty pod �cian� chodnik i przewr�cony stolik z telefonem. Posta� R�htgarda mign�a w drzwiach wej�ciowych. Smolorz wybieg� na korytarz i ujrza� uciekaj�cego � ju� w po�owie schod�w. Rozgotowany alkoholem m�zg Smolorza zacz�� pracowa�. Dlaczego chodnik w przedpokoju by� przesuni�ty, a stolik i telefon wala�y si� po pod�odze? �Poniewa� R�htgard si� po�lizn��, odpowiedzia� sobie Smolorz i w jednej chwili ustali� dalszy tok swojego dzia�ania. Chwyci� mocno za dywan le��cy na schodach, przytrzymywany w za�amaniach stopni metalowymi pr�tami. Szarpn�� mocno za jego brzeg. Rozdzwoni�y si� metalowe pr�ty w ciszy korytarza, potoczy�y si� po schodach, nogi doktora Corneliusa R�htgarda straci�y kontakt z pod�o�em. Upadli na p�pi�tro, chroni�c g�ow� przed zderzeniem ze �cian�. Po chwili os�ania� j� r�wnie� przed uderzeniami pr�tem. Smolorz by� naprawd� w�ciek�y i R�htgard t� w�ciek�o�� odczuwa�.
Wroc�aw, poniedzia�ek 29 wrze�nia 1919 roku, godzina pierwsza w nocy
Na �rodku du�ego pokoju, okolonego antresol�, siedzia� doktor Cornelius R�htgard. Poruszy� opuchni�tymi przegubami, w kt�re wpija� si� kosmaty sznurek, i przyzwyczaja� oczy do ostrego elektrycznego �wiat�a, bij�cego z lampki stoj�cej na stole i zalewaj�cego mu oczy. Przed chwil� zdj�to mu z g�owy worek, kt�ry �mierdzia� czym�, co mu przypomina�o znienawidzone poranki w uniwersyteckim prosektorium w Kr�lewcu � formalin� i jeszcze gorsz� woni�, kt�rej wola� nawet nie identyfikowa�.
��To dziwne, R�htgard � us�ysza� z ciemno�ci g�os Mocka � jak bardzo ty, lekarz w ko�cu, brzydzisz si�, trup�w�
��Jestem lekarzem wenerologiem, Mock, nie patologiem. � R�htgard przeklina� chwile, kiedy le��c w okopach, mi�dzy b�yskiem �niegu a b�yskiem gwiazd, zwierzy� si� jedyny raz Mockowi z tych strasznych chwil, jakie prze�y� podczas zaj�� w prosektorium � jego koledzy demonstracyjnie zjadali bu�ki z kie�bas�, a on trzyma� si� za kurcz�cy si� �o��dek i wydziela� do starego zlewu smugi ��ci.
��Rozejrzyj si� po muzeum patologii � powiedzia� cicho Mock � a ja co� sobie poczytam� � roz�o�y� w�asnor�cznie napisane dementi. � Zobacz�, czy w hipnozie zmienia si� charakter pisma.
R�htgard popatrzy� na szklane gabloty i zblad�. Ze s�oika formaliny embrion wykr�ca� w jego stron� pokryte bielmem oko. Obok rozpi�ty by� prostok�tny kawa� sk�ry � nad wi�zk� w�os�w �onowych wznosi�y si� dumnie wytatuowane s�owa: �Tylko dla pi�knych pa�, pod kt�rymi biegn�ca w d� strza�ka wskazywa�a, co mianowicie posiadacz tatua�u przeznacza dla p�ci nadobnej.
��Powiedz mi, R�htgard � g�os Mocka by� bardzo spokojny. � Gdzie jest m�j ojciec i Erika Kiesewalter? W twoim szpitalu, jak mog�em si� domy�li�, nic o nich nawet nie s�yszeli�
��Zanim ci powiem � R�htgard obserwowa� obci�t� d�o�, kt�ra tak by�a u�o�ona w s�oiku, by ka�dy student m�g� obejrze� �ci�gna i mi�nie � odpowiedz mi na pytanie: jak mnie odkry�e�?
��Kto tu zadaje pytania, �wi�ski ryju? � g�os Mocka nie zmieni� si� ani na jot�. Jego zwalista posta� kry�a si� w cieniu wykrojonym przez lamp�.
��Musz� to wiedzie�, Mock. � Wzrok R�htgarda zawis� na oszklonej p�ce, na kt�rej le�a�y rz�dem przestrzelone czaszki. � Musz� wiedzie�, czy nie zdradzi� mnie kt�ry� z cz�onk�w mojego bractwa. Podam ci teraz pewien adres, a ty tam wy�lesz swoich ludzi. Co b�dziemy robi� w czasie, gdy twoje dzielne zuchy b�d� przeszukiwa�y piwnic�, w kt�rej s� moi wi�niowie? B�dziemy rozmawia�, Mock, prawda? Czas oczekiwania skr�cimy sobie rozmow�. I ka�dy z nas b�dzie odpowiada� na pytania i zadawa� je. Nikt nie powie: �ja tu zadaj� pytania�. B�dzie to spokojna rozmowa dw�ch starych przyjaci�, dobrze, Mock? Wybieraj � na jednej szali masz moje milczenie i swoj� �a�osn� ambicj� gliniarza, kt�ry wrzeszczy �ja tu zadaj� pytania�, a na drugiej � adres i spokojn� rozmow�. Jeste� rozs�dny, Mock, czy tak przepe�niony gniewem, �e najch�tniej wali�by� w �cian� swoim kwadratowym �bem? Co wybierasz, Mock?
��A dlaczego ja mam nie pojecha� z moimi lud�mi do tej piwnicy? Bardzo chc� zobaczy� ojca i Erik�. Ciebie zawsze zd�� przes�ucha�
��Ojej� � R�htgard zamkn�� oczy, aby nie widzie� osobliwych eksponat�w -�zapomnia�em adresu. Przypomn� sobie, gdy obiecasz, �e zostaniesz tu ze mn�� Co ci szkodzi, Mock? Opowiem ci o Kr�lewcu i o innych sprawach� Ty mnie przes�uchasz, ja ciebie pos�ucham�
Mock d�ugo milcza�, a� w ko�cu wypowiedzia� jedno, jedyne s�owo:
��Adres.
��Rozs�dek zwyci�y� furi�. L�schstrasse osiemna�cie, piwnica numer dziesi��. � R�htgard poczu� d�awienie w gardle, kiedy przyjrza� si� pot�nemu akwarium wype�nionemu formalin�, w kt�rym sta� dwumetrowy albinos o negroidalnych rysach. � Powiedz mi zatem, jak wpad�e� na m�j trop.
Mock wsta�, wyszed� z pokoju i krzykn��: � L�schstrasse osiemna�cie, piwnica numer dziesi��. Migiem! Zabra� jak�� piel�gniark�! � Rozleg� si� stukot but�w na schodach.
��Jak wpad�e� na m�j trop? � R�htgard poczu� dziwn� satysfakcj� z manipulowania Mockiem. � No, zdrad� swoj� s�ynn�, nienagann� logik�!
��Pami�tasz, jak ci si� zwierza�em z moich nocnych niepokoj�w? � Trzasn�a zapa�ka i ostre �wiat�o rozci�o s�up dymu. � Ca�� rzecz sprowadza�e� do m�zgowych obszar�w, z kt�rych jeden jest odpowiedzialny za co� tam, inny za co� innego. Zapyta�e� mnie wtedy, czy ha�asy s�ysz� m�j ojciec i m�j pies. Nigdy ci nie m�wi�em nic o psie. Nie wspomnia�em, �e go mam, bo nie mia�em. Sk�d mog�e� to wiedzie�? Bo by�e� u mnie kt�rej� nocy. Zada�em sobie pytanie: co u mnie w nocy m�g� robi� R�htgard? Nie potrafi�em sobie na nie odpowiedzie�. � Mock zapali� trz�s�cymi si� d�o�mi papierosa. � Kiedy u mnie nocowa�e�, pali�e� przed snem papierosa. Niedopa�ek wrzuci�e� do kratki odp�ywowej. Sk�d wiedzia�e�, �e tam jest � za star� lad�, w k�cie? Odpowiedzia�em sobie: bo tam kiedy� by�e�. Nie mog�em uwierzy�, �e ty jeste� morderc� i �e w�o�y�e� list dyrektora Wohsedta do �cieku. Mog�em uczyni� tylko jedno: mie� ci� na oku. Niestety, wpad�em na to do�� p�no � dopiero wczoraj. W ci�gu trzech tygodni sp�dzonych nad morzem odzwyczai�em si� od my�lenia. Od wczoraj �ledzi� ci� Smolorz. Wszed� po cichu do twojego mieszkania i ukry� si� na balkonie. Kaza�em mu ca�y czas ci� obserwowa�. Smolorz jest prostym ch�opakiem i rozumie wszystko dos�ownie. Dlatego nie sta� pod bram�, ale i tak mia� ci� na oku.
Mock wsta� i podszed� do stoj�cego w gablocie ko�ciotrupa.
��Teraz ja zadaj� pytanie � powiedzia�. � Kto zabija�? Kto mnie �ledzi�? Kto wiedzia�, kogo przes�uchuj�?
��Rossdeutscher i jego ludzie ci� �ledzili. � R�htgard powoli przyzwyczaja� si� do strasznej scenerii. � Nawet nie wiesz, ilu ich jest�
��Nie wiem. � Mock zn�w usiad� za biurkiem. � Ale ty mi wszystko powiesz. Podasz mi nazwiska i adresy�
��Nie zapominaj o przyjacielskiej formule rozmowy. Nie mo�esz mnie do niczego zmusza�!
��Nie jestem ju� twoim przyjacielem, R�htgard. Zjawi�e� si� przy mnie ju� w Kr�lewcu� Czy to by�o po�
��Tak� Pocz�stuj mnie papierosem! Nie chcesz? Trudno. Wiesz, �e w Kr�lewcu kazano mi podj�� prac� w szpitalu Mi�osierdzia Bo�ego kr�tko po tym, jak ty si� tam znalaz�e�� Bracia polecili mi przekona� ci�, aby� napisa� to dementi. Niestety, nie by�o to mo�liwe w szpitalu. Nie chcia�e� s�ysze� o niczym innym, tylko o piel�gniarce ze swoich sn�w. Musia�em si� uda� za tob� na front, a potem tutaj, do tego przekl�tego miasta, gdzie latem najl�ejszy wietrzyk nie rozp�dza malarycznego powietrza. Bracia wynaj�li mi mieszkanie i zorganizowali praktyk� lekarsk�. Nawet nie wiesz, ilu spo�r�d nas jest lekarzami� Ale ja tu gadam i gadam, a tobie nie pozwalam doj�� do g�osu� Pytanie za pytanie, Mock. Powiedz mi, czy ty naprawd� pokocha�e� t� Erik� Kiesewalter?
Mock schowa� si� w cie� lampy. R�htgard zamkn�� oczy i liczy� fioletowe plamy pod powiekami, kt�re by�y refleksem bij�cego go w twarz �wiat�a.
��Naprawd� � us�ysza�.
��To czemu jej tego nie powiedzia�e� na pla�y w Dar��wku? � R�htgard wiele by da�, aby zobaczy� twarz Mocka. � Zapyta�a ci� przecie� o to po nieudanej pr�bie odstawienia mi�osnego tr�jk�ta.
R�htgard wsta� i uderzy� d�oni� w rozpalony klosz lampy. Spad�a ze sto�u i rzuci�a snop �wiat�a na wisz�ce na stojaku p�tle, kt�re ongi� zadzierzga�y si� na ludzkich szyjach. Mock siedzia� bez ruchu z mauzerem wycelowanym w pier� R�htgarda.
��Jeste� idiot�, Mock! � wrzasn�� R�htgard, a potem, patrz�c w ciemn� dziur� lufy, zacz�� wolno cedzi� s�owa. � Kiedy� zastanawiali�my si� z Rossdeutscherem, w jaki spos�b wykorzysta� twoje obsesje i fobie w naszej sprawie� W sprawie uratowania honoru bractwa� Powiedzia�em Rossdeutscherowi, �e szalejesz na punkcie rudow�osej piel�gniarki z Kr�lewca. Wtedy on pokaza� mi Erik� w �Eldorado�. Nie da�a si� d�ugo namawia� By�a idealn� przyn�t� � rudow�osa, szczup�a, a jednocze�nie z du�ym biustem, oczytana w autorach antycznych�
��Co za b��d, co za straszny b��d� � Mock wci�� celowa� w pier� przes�uchiwanego. � Cwana dziwka, cwana dziwka�
��Zrobi�e� bardzo du�y b��d. Ale nie dlatego, �e jej zaufa�e�� Tylko dlatego, �e nie powiedzia�e�, �e j� kochasz. Chcia�a to od ciebie wyci�gn�� na pla�y, ale ty milcza�e�� Pewnie uzna�e� wyznanie mi�o�ci dziwce za niegodne ciebie� Tym j� zgubi�e�� Zapyta�em j�: �Czy Mock wyzna� ci mi�o��?� Odpowiedzia�a: �Nie�. Nie by�a mi ju� potrzebna� Gdyby� wyzna� jej swoje prawdziwe uczucia, przebywa�aby teraz tam, gdzie tw�j ojciec, a nie na dnie Odry�
Mock wystrzeli�. R�htgard rzuci� si� w bok i umkn�� przed kul�. Nie unikn�� jej jednak albinos. P�k�y szklane tafle, formalina chlusn�a na skulonego na pod�odze R�htgarda, a pot�ny bladolicy Murzyn roz�ama� si� na wysoko�ci kolan i wypad� z gabloty. Mock wskoczy� na st�, aby unikn�� powalania formalin� i wymierzy� znowu z pistoletu. Uzna�, �e jest to niepotrzebne. R�htgard le�a� z otwartymi ustami, a jego oczy wyra�a�y kra�cow� groz�. Na jego marynarce wala�y si� grudki cia�a albinosa. R�htgard wygl�da� na cz�owieka, kt�rego dopad� zawa� serca.
Wroc�aw, poniedzia�ek 29 wrze�nia 1919 roku, godzina wp� do drugiej w nocy
��yje � powiedzia� doktor Lasarius, dotykaj�c szyi R�htgarda. � Jest w szoku, ale �yje.
��Dzi�kuj�, doktorze � Mock odetchn�� pe�n� piersi�. � Robimy to, o czym panu m�wi�em.
Doktor Lasarius wyszed� do swojego gabinetu i krzykn�� w g��b ciemnego korytarza:
��Gawlitzek i Lehnig! Do mnie!
Do muzeum patologii wesz�o dw�ch ros�ych m�czyzn w gumowych fartuchach. Ich g�owy by�y rozci�te na r�wne po�owy szerokimi przedzia�kami, a nad wargami dumnie wznosi�y si� w�sy. Jeden z nich sprawnie oczy�ci� twarz R�htgarda z resztek formaliny i z rozmi�k�ych tkanek albinosa, drugi posadzi� go na krze�le i wymierzy� mu siarczysty policzek. Uderzony otworzy� oczy i rozejrza� si� z niedowierzaniem po pokoju pe�nym makabrycznych eksponat�w.
��Rozebra� go! � rzuci� kr�tko Lasarius. � I do basenu! Mock i Lasarius zeszli po schodach z pi�tra na parter i ruszyli zimnymi korytarzami ozdobionymi bladozielon� lamperi�. Pod �cianami sta�y w�zki, kt�rymi zmarli odbywali ostatni� podr� do doktora. Mock nie m�g� doliczy� si� pokonywanych zakr�t�w. W ko�cu znale�li si� w wykafelkowanym pomieszczeniu, kt�rego pod�oga zapada�a si� w g��boki na dwa metry basen. W basenie trz�s� si� z zimna doktor Cornelius R�htgard. Podw�adni Lasariusa odkr�cali w�a�nie ci�kie zawory i nape�niali basen wod� pachn�c� formalin�.
��Dzi�kuj� wam, panowie! � powiedzia� do swoich pod w�adnych Lasarius i wr�czy� im kilka banknot�w. � A teraz do domu! I wzi�� doro�k� na m�j koszt! Reszta dla was!
Lehnig i Gawlitzek kiwn�li g�owami i znikli w przepastnych korytarzach. Lasarius poszed� w ich �lady. Mock zosta� sam. Spojrza� na R�htgarda stoj�cego po pas w wodzie i zakr�ci� ko�em zaworu jak sterem. R�htgard trz�s� si� z zimna. Ow�osienie na jego ciele uk�ada�o si� w mokre pasma.
��Boisz si� trup�w, co, R�htgard? � zawo�a� Mock, zak�adaj�c gumowy fartuch. � Widzisz t� klap�? � wskaza� r�k� w�az, kt�ry znajdowa� si� nad brzegiem basenu. � Przez ni� zaczn� wpuszcza� do basenu t�uste ryby� Po chwili b�dzie ich bardzo du�o. Potem zn�w napuszcz� wody zmieszanej z formalin�, a� basen nape�ni si� po brzegi. Lubisz zapach formaliny, co, R�htgard? Pami�tasz, jak w Kr�lewcu po pierwszych zaj�ciach w prosektorium jad�e� zup� og�rkow�? Podnios�e� �y�k� do ust i poczu�e� za paznokciami t� specyficzn� wo�. Opowiada�e� mi o tym, kiedy pod Dyneburgiem oddawa�e� mi swoj� porcj� zupy og�rkowej. Odpowiadaj na pytania, bo inaczej czeka ci� p�ywanie w formalinie z grubymi rozk�adaj�cymi si� rybami.
��Je�li mnie b�dziesz torturowa� � zawo�a� R�htgard z basenu � to pr�dzej czy p�niej mnie zabijesz. Pierwszy trup, kt�ry tu wp�ynie do basenu, wywo�a u mnie zawa�. Idioto! � wrzasn��. � Zabij mnie dopiero wtedy, kiedy ich ju� uwolnisz z piwnicy�
��Powiedzia�e� �ich�. � Mock ukucn�� na brzegu basenu.
��Masz mojego ojca. To dlaczego m�wisz ich? Przecie� � poczu� przyp�yw nadziei � powiedzia�e�, �e Erika jest na dnie Odry. Czy�by� blefowa�?
��Ignorancie � w zaczerwienionych oczach R�htgarda zab�ys�o rozbawienie � erynie dw�ch os�b s� silniejsze ni� erynia jednej� To oczywiste� To prosta arytmetyka� Musia�em znale�� jeszcze jedn� osob�, kt�r� kochasz� Opr�cz twojego ojca i w zast�pstwie dziwki, kt�rej nie chcia�e� wyzna� mi�o�ci�
��I kogo znalaz�e�? � Mock poczu� silny niepok�j.
��Jest taka jedna. � R�htgard �mia� si� jak ob��kany i podskakiwa�, klaskaj�c d�o�mi po bladych udach pokrytych siniakami. � Chodzi�e� z ni� po parku noc�, adorowa�e� j�, prawi�e� jej komplementy� Ona twierdzi, �e si� w niej zakocha�e��
��Ty ob��kany bydlaku! � Mock nie opanowa� gestu przera�enia i chwyci� si� za g�ow�. � Zabi�e� w�asn� c�rk�? W�asn� ukochan� c�rk�?!
��Jeszcze nie zabi�em. � R�htgard z�o�y� r�ce w tub� i krzycza� g�o�no z dna basenu: � Na razie uwi�zi�em moj� Christel� C�rka� S�u�y�a mi do eksperyment�w hipnotycznych, jak umia�a najlepiej. A teraz� Wraz z twoim ojcem gdzie� tam jest� I ona, i tw�j stary s� gwarancj� mojej nietykalno�ci.
��To dlatego tak si� zmieni�e� na twarzy, kiedy wspomnia�em przed hipnoz�, �e pokocha�em Erik� Kiesewalter� � powiedzia� Mock cicho. � Zrozumia�e�, �e niepotrzebnie uwi�zi�e� w�asn� c�rk� Mog�e� uwi�zi� Erik�, a jej �mier� prze�y�by� �agodniej ni� �mier� w�asnego dziecka�
��Zgadza si�. � R�htgard chwyci� si� r�kami brzegu basenu i podci�gn��. Jego twarz znalaz�a si� przed twarz� Mocka. Spojrza� policjantowi g��boko w oczy. � Ale przesta�em kocha� Christel� Zbyt cz�sto mnie zdradza�a. Poza tym ju� jest bezu�yteczna� Ju� nie chce poddawa� si� hipnozie� M�wi potem, �e j� boli� Nienawidzi mnie� Nied�ugo mnie zostawi dla jakiego� �mierdziela�
Mock odsun�� si� ze wstr�tem od R�htgarda. Ten wykona� gwa�towny ruch, w wyniku kt�rego wspar� wyprostowane r�ce na kraw�dzi basenu i uda�o mu si� na nich oprze� sw�j tu��w. Jeszcze jeden ruch i opar� na brzegu kolano. Mock uderzy� go w twarz � g�o�no chlupn�a woda.
��Nie pr�buj si� st�d wydostawa� � powiedzia� spokojnie. � I odpowiadaj na pytania. Kto w ko�cu pisa� ten ca�y pami�tnik mordercy. I kto zanotowa� podczas seansu: �Trzeba ucieka�?
��Ca�y, jak to nazwa�e�, �pami�tnik� � R�htgard sta� na dnie basenu i pociera� zaczerwieniony od uderzenia policzek; rany zadane mu przez Smolorza wygl�da�y jak wrzody na bia�ej sk�rze � pisa�em ja. Rossdeutscher protoko�owa� tylko obrz�dy. Ja by�em kronikarzem bractwa, ale t�umaczenia Mistrza potrafi� zapisywa� tylko Rossdeutscher. Kiedy was us�ysza�em, nabazgroli�em co� i schowa�em si� pod biurko. W twoje r�ce wpad�y moje zapiski. Uzna�e�, �e zrobi� je Rossdeutscher. Nie znasz mojego charakteru pisma. Na szcz�cie w naszych niemieckich gimnazjach � opr�cz greckich i �aci�skich s��wek � bardzo drastycznie egzekwuje si� kaligrafi� Sutterlinowsk�. Wszyscy mamy bardzo podobne charaktery pisma: i ty, i ja, i Rossdeutscher. �aden s�d nie uwierzy ekspertyzie grafologicznej.
W podziemnych korytarzach Instytutu Lekarsko-S�dowego rozleg�y si� mocne i zdecydowane kroki. Do pomieszczenia z basenem wszed� Kurt Smolorz.
��Nie ma � wysapa� � w piwnicy nikogo. Jedynie na drzwiach napis. � Si�gn�� do kieszeni i poda� Mockowi kartk�.
��Gnothi seauton � przeczyta� Mock grecki napis. � Poznaj samego siebie.
Mock spojrza� na R�htgarda beznami�tnie i wyda� polecenie Smolorzowi:
��Odkr��cie ten zaw�r, a potem otw�rzcie t� klap�! M�w, skurwysynie, gdzie jest m�j ojciec?!
Smolorz zakr�ci� zaworem i woda z formalin� chlusn�a wprost w otwarte usta R�htgarda. Wachmistrz kryminalny otworzy� klap�, kt�ra swym brzegiem opar�a si� o kraw�d� basenu, tworz�c w ten spos�b swoisty pomost, i odsun�� si� ze wstr�tem. Pod klap� znajdowa� si� opuchni�ty zielony nieboszczyk.
��Pos�uchaj mnie, Mock� � R�htgard zn�w podci�gn�� si� na r�kach, lecz tym razem wystawi� tylko brod� poza brzeg basenu. � Nic na mnie nie masz. Rossdeutscher pope�ni� samob�jstwo. To tw�j morderca� A ja jestem nietykalny. Ma�o tego. Mam ciebie w r�ku. Wy�lij do �K�nigsberger Allgemeine Zeitung� i �Breslauer Zeitung� swoje dementi i uwolnij mnie. Najwy�ej stracisz prac� w policji. Za to ocalisz w�asnego ojca i moj� c�rk�. C� ci zawini�a ta m�oda dziewczyna. Pami�tasz, jakie na niej zrobi�e� wra�enie podczas nocnego spaceru po parku. Mo�esz j� mie�, mo�esz j� ch�do�y�, ile tylko chcesz�
Mock odsun�� si� od basenu i si�gn�� po gruby gumowy szlauch.
��Nie wychod�, bo dostaniesz strumieniem wody po mordzie � powiedzia� spokojnie. � A jak� ja mam pewno��, �e ty ich wypu�cisz? Mo�e zem�cisz si� na mnie i zabijesz ich�
��Przecie� nie zabij� swojej w�asnej c�rki, cho�bym nie wiem jak jej nienawidzi�. � R�htgard obserwowa� ze wstr�tem zielonego trupa, kt�ry tkwi� we w�azie. � Pu�� mnie wolno, Mock, a wszystko b�dzie dobrze. Jedynie stracisz prac� w policji. I tyle przyniesie twoje dementi. Dementi, Mock. Mog� tob� kierowa� � tak jak kierowa�em tob� w hipnozie. Jestem nietykalny. Nawet gdybym przy tobie wych�do�y� t� dziwk� Kiesewalterk�, nic by� mi nie zrobi�, bo mam ci� w r�ku� Chyba pomyli�em adres tej piwnicy, ale teraz ci podam w�a�ciwy�
Mock da� znak Smolorzowi. Ten ze wstr�tem poci�gn�� trupa za w�osy i zielone cia�o w�lizn�o si� do wody z cichym pluskiem. Nieboszczyk mia� czarn� spalon� twarz i g�ste br�zowe w�osy. Ow�osienie �onowe zaczyna�o mu si� ju� pod p�pkiem. Mock trysn�� wod� w twarz R�htgardowi i ten znalaz� si� z powrotem w basenie. W strumieniu wody i formaliny kr�ci�o si� obrzmia�e cia�o. R�htgard krzycza� na ca�e gard�o. Nad powierzchni� wystawa�a ju� tylko jego g�owa.
��Gdzie jest m�j ojciec? � zapyta� Mock.
R�htgard znowu wspi�� si� na kraw�d� basenu. Przedramiona po�o�y� na kafelkach i opar� na d�oniach brod�. Patrzy� na Mocka przekrwionymi oczami.
��Sytuacja jest patowa, Mock � powiedzia�. � Cz�owiek umiera bez picia w ci�gu czterech dni. Daj dementi do prasy.
��Powiedz mi jeszcze jedno � Mock jakby nie us�ysza� tego ultimatum � sk�d si� bra�y moje koszmary, moje sny?
��To nie by�y sny. To by�y erynie. Rzeczywiste byty, istniej�ce obiektywnie. Duchy, widma albo zmory, jak wolisz. � Wci�� opiera� brod� na d�oniach, a w dole w kipieli kr�ci� si� t�gi kolejarz, kt�ry kilka dni temu odda� z wiaduktu mocz na druty wysokiego napi�cia.
��To dlaczego udowadnia�e�, �e duchy istniej� tylko subiektywnie?
��By�em adwokatem diab�a po to, by ciebie umocni� w wierze� Po to, aby� wyzna� sw�j b��d z ca�ym przekonaniem� Aby� powiedzia�: to by�a prawdziwa ektoplazma!
��Dlaczego wyk�uwa�e� im oczy i wbija�e� szpile w p�uca?
��Jeste� taki g�upi czy tylko udajesz? � �renice R�htgarda rozszerza�y si� i zw�a�y jak migawka fotograficzna. � Wysil troch� sw�j zapijaczony m�zg! �Je�li twoje oko jest ci powodem do grzechu, wy�up je!� To �wi�ty Mateusz. Pos�uchaj te� �wi�tego Jana, wybitnego wizjonera, kt�ry napisa�: �B�ogos�awieni, kt�rzy nie widzieli, a uwierzyli�.
��A szpile w p�uca?
��Zabiera�em im oddech, zabiera�em im ducha!
Mock przypomnia� sobie uniwersyteckie wyk�ady z j�zykoznawstwa por�wnawczego i us�ysza� g�os profesora Rossbacha. �Mia� racj� Marek Terencjusz Warron � wywodzi� profesor � �e �aci�skie animus (dusza) jest spokrewniona z greckim anemos (wiatr). Cz�owiek �yj�cy oddycha, z jego ust ergo dobywa si� wiatr, trup za� nie oddycha. W cz�owieku �yj�cym jest dusza, cz�owiek martwy duszy nie posiada. St�d proste, powiedzieliby�my �zdrowo-rozs�dkowe� uto�samienie duszy z oddechem. Podobnie jest w j�zykach s�owia�skich, gdzie dusza jest etymologicznie spokrewniona z dech, oddech. Identyczna sytuacja j�zykowa jest nawet w hebrajskim. Tam bowiem mach oznacza jednocze�nie i ducha, i wiatr, cho� � tu musz� uderzy� si� w piersi � poj�cie �oddech� oddaje si� zupe�nie innym s�owem, mianowicie nefesz. Widzicie zatem, moi panowie, �e badania etymologiczne s� jedn� z dr�g prowadz�cych do kultury duchowej, kultury � dodajmy � wsp�lnej i Indogermanom, i Semitom�. G�os profesora Rossbacha zamilk� w g�owie Mocka. Zamiast niego rozleg�o si� zrz�dzenie ojca: �Rumianek i ciep�e mleko�.
��Gdzie jest m�j ojciec?! � Mock spojrza� na Smolorza, a ten wypu�ci� przez w�az chudego m�czyzn� z wybroczynami na ciele. Zata�czy�y dwa cia�a w strumieniu wody i formaliny. Mock zamierzy� si� szlauchem. Guma klasn�a o cia�o R�htgarda. Doktor spad� do basenu. Powierzchnia wody by�a o p� metra ni�ej ni� brzeg basenu.
��Pami�tasz, Mock? � R�htgard wyp�yn�� przy klapie i stara� si� przekrzycze� szum wody. � Zawsze �ni�y ci si� trupy ludzi, kt�rzy zgin�li przez ciebie. To by�y twoje erynie. A teraz nie zasypiaj, bo przylec� do ciebie erynie twojego ojca i mojej c�rki. Ty ju� nigdy wtedy nie za�niesz. Dop�ki nie �pisz, oni b�d� �y�. Strze� si� snu, Mock, wybierz dobrowoln� bezsenno��
Wspi�� si� zn�w nad kraw�d� basenu i podni�s� si� na wyprostowanych r�kach.
��B�ogos�awieni cisi! � wrzasn��. � Nie powiem ci, gdzie jest tw�j ojciec. Ja umieram, ale we Wroc�awiu s� moi bracia. Po opublikowaniu dementi zwolni� wi�ni�w. Pami�taj � nie �pij. Tw�j sen to ich �mier�. Patrz, czego si� nauczy�em na seansie�
R�htgard w�o�y� j�zyk pomi�dzy z�by i oderwa� r�ce od brzegu basenu. Nogi, r�ce i ca�y tu��w w�lizgiwa�y si� do buzuj�cej wody, kiedy broda uderzy�a o brzeg basenu. Odgryziony j�zyk zata�czy� pod nogami Mocka jak �ywe zwierz�. R�htgard zakrztusi� si�.
Nazajutrz doktor Lasarius stwierdzi�, �e nie mo�na jednoznacznie zdiagnozowa�, czy R�htgard zadusi� si� w�asn� krwi�, czy te� wod� z formalin�.
Wroc�aw, �roda 2 pa�dziernika 1919 roku, godzina dziesi�ta rano
Kawiarnia Heymanna ju� by�a otwarta. W�r�d sta�ej klienteli, na kt�r� sk�adali si� g��wnie urz�dnicy z �Deutsche Seefischhandels � Aktiengesellschaft�, wyskakuj�cy przed godzinami najwi�kszego ruchu na kaw� i strucl� z bit� �mietan�, siedzieli dwaj m�czy�ni i podnosili do ust dymi�ce fili�anki. Jeden z nich wypala� papierosa za papierosem, drugi � �ciskaj�c z�bami ko�ciany ustnik fajki, wypuszcza� k�cikami ust ma�e stru�ki dymu. Brunet wyj�� z wewn�trznej kieszeni marynarki kilka z�o�onych kartek papieru i wr�czy� je brodaczowi. Ten czyta�, wypuszczaj�c z fajki kr�tkie grzybki dymu. Jego towarzysz podstawi� sobie pod nos ma�� ampu�k�. Nad sto�em rozesz�a si� ostra wo� moczu. Kilku klient�w zmarszczy�o nosy z widoczn� odraz�. Starszy m�czyzna by� czerwony od niepokoju i nadci�nienia.
��Ju� wiem, Mock, sk�d to absurdalne o�wiadczenie dla prasy. Wiem te� � M�hlhaus chwyci� twarz Mocka w swe d�onie � du�o wi�cej. Tak, du�o, du�o wi�cej� Nie musisz ju� tego publikowa�
M�hlhaus wyj�� ze swej teczki dwie kartki z nag��wkami �raport z sekcji zw�ok� i poda� Mockowi. Ten, kiwaj�c g�ow�, usi�owa� wbi� wzrok w rozchwian� kaligrafi� Lasariusa. �M�czyzna oko�o siedemdziesi�ciu pi�ciu lat, wzrost metr sze��dziesi�t centymetr�w, waga sze��dziesi�t dwa kilogramy. Wyra�ne z�amanie ko�czyny dolnej lewej w dwu miejscach. Kobieta lat oko�o dwudziestu, wzrost metr pi��dziesi�t dziewi�� centymetr�w, waga pi��dziesi�t osiem kilogram�w. Znalezieni w piwnicy domu przy Paulinenstrasse 18. �mier� z pragnienia�.
Mock kr�ci� g�ow� i podpiera� si� �okciami o st�. Patrzy� na nag��wek obu kartek, w kt�rym Lasarius wypisa� krzywym pismem �Alfred Salomon i Catarina Beyer�.
��To nie oni � szepn�� Mock. � Maj� inne nazwiska� M�hlhaus obj�� go za szyj� i po�o�y� jego g�ow� na swoim ramieniu.
��pij, Mock � powiedzia�. � I nie miej �adnych sn�w, �adnych sn�w�
Wroc�aw-Antonin 2004