Gda�sk, upalne dni czerwca 2006 roku. Spok�j panuj�cy w luksusowym domu seniora "Eden" zostaje zburzony na skutek wydarze� pe�nych grozy.
W jednym z apartament�w znaleziono zw�oki pensjonariusza na w�zku inwalidzkim. Co dziwniejsze m�czyzna jest oskalpowany. R�wnocze�nie z "Edenu" znika inny pensjonariusz. Sprawa trafia na biurko nadkomisarza Jaros�awa Patera, hazardzisty i krzewiciela poprawno�ci j�zykowej. Dlaczego zw�oki starego m�czyzny zosta�y okaleczone? Dlaczego ABW niespodziewanie przejmuje �ledztwo, odsuwaj�c od sprawy policjant�w? Co si� sta�o z zaginionym? Sytuacj� komplikuje wzajemna niech�� mi�dzy nadkomisarzem a dyrektorem "Edenu", doktorem Lieblingiem, oraz traumatyczne wspomnienia Patera.
Marek Krajewski zn�w udowodni�, �e jest mistrzem powie�ci kryminalnej. Jego wsp�praca z Mariuszem Czubajem, znakomitym znawc� gatunku, zaowocowa�a powie�ci� intryguj�c�, napisan� �ywym j�zykiem i �wietnie osadzon� w konwencji.
Copyright � by Mariusz Czubaj, Marek Krajewski, 2008
Ciemno�� jest g�sta i lepka jak sadza. Ostry zielony promie� jarzeni�wki rozcina ciemno��, lecz jednak jej nie rozja�nia. Prze�lizguje si� przez wykrzywione k�ko w�zka inwalidzkiego. K�ko jest pokryte ma�ymi plamami � zwiastunami rdzy i rozpadu. Promie� dotyka swym ostrzem kraciastego materia�u. Zrobiony jest z niego wysoki we�niany kape�, otulaj�cy stop� w pasiastej skarpetce. Z oddali s�ycha� skrzypienie w�zk�w, ko�atanie �wiat�a w rozpalaj�cych si� jarzeni�wkach, stukanie talerzy, weso�e okrzyki gromkich g�os�w w telewizorze na dole i �miech z jakiego� sitcomu.
Znika ostry promie�, dr�y metalowa o�cie�nica, pomieszane odg�osy milkn�, jakby wch�oni�te przez mi�kk� g�bk� drzwi, przez g�uche �ciany obite korkiem. Zn�w s�ycha� �miech. Tyle �e nie ma nic wsp�lnego z odg�osem, kt�ry przed chwil� dobiega� z serialu. Po chwili �miech zamienia si� w rz�enie. A potem rozlega si� g�os � zachrypni�ty i troskliwy.
��To nieuniknione. Nigdy nie przestan� ci� dr�czy�. Zawsze do ciebie przyjd�. Przedostaj� si� przez najmniejsz� szpar� w drzwiach. Przez �ciany. I oto s�. S� ju� blisko.
Zn�w �miech i rz�enie, a na dole d�ugie oklaski i muzyka. Znak, �e odcinek sitcomu si� sko�czy�.
��Sam nie wiem, co gorsze. Ich nieuchronna obecno�� czy ta imponuj�ca precyzja, kt�ra tak nas zadziwia, prawda? Przyznaj, najgorzej jest z twarz�. To w�a�nie ta precyzja, to nieub�agane mistrzostwo sprawia, �e twarz wygl�da, jakby �y�a w�asnym �yciem. Ka�dy mi�sie�, ka�dy nerw �yje z osobna. Najlepszy aktor tak nie potrafi.
Gwa�towny zgrzyt w�zka niknie w�r�d odg�os�w programu publicystycznego. Kilka podniesionych g�os�w nak�ada si� na siebie i trwa tak przez chwil� w gniewnym unisono. Po chwili fala emocji opada.
��Wiem, �e cierpisz. Mog� skr�ci� twoje cierpienia. Chcesz tego? Wiem, �e tego chcesz!
Zn�w pojawia si� ostry promie�. We�niana skarpeta dr�y. Kape� zsun�� si� ze stopy i le�y teraz ko�o rdzewiej�cego k�ka. Wygl�da jak martwy pies.
Jaros�aw Pater szed� powoli ulic� Kartusk� w stron� punktu zak�ad�w sportowych �Profesjona�". Pod �cianami szarych i ceglastych dom�w z liszajami graffiti wala�y si� worki ze �mieciami. By�o przedpo�udnie, a nad miastem unosi�o si� widmo �aru, kt�ry nie puszcza� od przesz�o tygodnia. Pater czu�, �e koszula przylepi�a si� ju� do plec�w. Wirowa�o mu w g�owie i wydawa�o mu si�, �e za chwil� zemdleje. Upa�owi towarzyszy� zawiesisty smr�d z kontener�w na �mieci. Pater dopiero teraz rozumia�, jak pot�n� broni� dysponowali pracownicy zak�adu oczyszczania miasta. To, �e strajkowa�y kopalnie i huty, jako� Patera nie obchodzi�o. List�w te� si� nie spodziewa�. W najlepszym razie listonosze nie przynios� nowych rachunk�w, zatem brak wiadomo�ci to dobra wiadomo��. Poci�giem te� si� nigdzie nie wybiera�, a na niezaplanowane wizyty nie liczy�. Pozostawali �mieciarze.
Przepe�nione kontenery wypchni�to na ulic�. Dziurawe worki hucza�y od os, t�uk�cych si� w pustych plastikowych butelkach po coli i lemoniadzie, szerszenie wyrywa�y kawa�ki mi�sa z nadgryzionych kurczak�w, t�uste larwy wi�y si� w p�otwartych puszkach mielonki, fetor nie pozwala� na swobodny wdech. Pater przypomnia� sobie, �e niedawno czyta� co� o tym, �e gdy spo�ecze�stwo si� r�nicuje, to i rzeczy wyrzucane na �mietnik staj� si� bardziej r�norodne. �Teraz to trzeba uwa�a� nie tylko na to, co masz, ale i na to, czego si� pozbywasz" � przypomnia� sobie, co m�wi� jego podw�adny, Kulesza, gdy gwiazdor medi�w i zarazem ekspert udzielaj�cy porad w kolorowych pismach wyrzuci� na �mietnik seri� kompromituj�cych go zdj��. �Ten to przynajmniej mia� portfolio" � jeszcze raz wspomnia�, co m�wi� wtedy Kulesza. �Portfolio"? Sk�d tamten, do licha, zna� to s�owo?
Pater potr�ci� nog� puszk� po piwie �Gda�skim". Puszka potoczy�a si� po bruku, czyni�c sporo ha�asu. Jaka� m�oda kobieta odganiaj�ca os� od �pi�cego w w�zku dziecka spojrza�a na m�czyzn� z niech�ci�. Wbi�o mu si� w pami�� jej spojrzenie. Niecz�sto zdarza�o si�, �eby ten czterdziestolatek wzbudzi� zainteresowanie przechodni�w, �eby ten szczup�y, lekko siwiej�cy brunet kogokolwiek zaintrygowa�, musia�by chyba wali� dzid� w tarcz� i �piewa� rytualn� pie�� jak dy�urny szaman pi�karskiej dru�yny Ghany, kt�rego obrz�dy by�y na tyle skuteczne, �e podczas niemieckich mistrzostw �wiata w pi�ce no�nej jego dru�ynie uleg�a wczoraj zero do dw�ch jedenastka faworyzowanych Czech�w.
Pater � w odr�nieniu od wszelkich szaman�w � by� cz�owiekiem niepozornym, ma�om�wnym i skrytym. Jego anonimowo�� znika�a jednak cz�ciowo wraz z przekroczeniem progu salonu bukmacherskiego. Kiedy tam wchodzi�, min�wszy oplut� � jak zwykle � tabliczk�, zakazuj�c� palenia tytoniu i spo�ywania alkoholu w obr�bie lokalu, na zalanej s�o�cem sali zapada�a cisza. Wszyscy wiedzieli, �e w niedzielne przedpo�udnie odbiera pieni�dze z trafnie wytypowanych zak�ad�w. Hazardzi�ci siedz�cy wok� pokrytych laminatem sto��w, zaciskaj�cy popsute z�by na s�abo naostrzonych o��wkach, przewracaj�cy kartki z zak�adami w przet�uszczonych segregatorach, pozdrawiali go i kordialnie, i z�o�liwie, nazywali �ekspertem", wbijali w niego wzrok i usi�owali wywnioskowa� z jego zachowania, ile pieni�dzy dzi� odbierze.
Pater, zwijaj�c pi��dziesi�cio- i stuz�ot�wki w ruloniki, rzuca� zainteresowanym tylko liczb� zak�ad�w akumulacyjnych, kt�re obstawia�, i na tym ko�czy�a si� jego s�owna aktywno��. Potem przys�uchiwa� si� rozmowom i komentarzom, przegl�da� statystyki i po godzinie wychodzi�. Nie zdradza� si� ani s�owem. Anonimowo�� go radowa�a, anonimowo�� nadawa�a sens jego �yciu.
Pater wyczuwa� tu, w salonie, kiedy nadchodzi�a zima � martwa pora roku. Polskie ligi pi�karskie zapada�y w letarg, do salonu wkraczali wtedy sezonowi specjali�ci od skok�w narciarskich, Ma�ysza, Ahonena, czterech skoczni i subtelnych dyskusji o ruchu bioder na progu. Ruchy bioder kojarzy�y si� Paterowi z czym� zupe�nie innym, co w jego przypadku coraz bardziej by�o teoretyczne.
Teraz jednak w najlepsze trwa�o lato o zawiesistym zapachu, kt�rym przesi�kni�te by�y nawet bukmacherskie kupony. Tej niedzieli, kiedy ju� niebieskie tipsy kasjerki policzy�y banknoty, kiedy ju� odebra� tysi�c z�otych za trafne wytypowanie kilku wynik�w, kiedy w ko�cu usiad�, rzuci� liczb� �dziesi��", a sw�j sukces wyt�umaczy� dzia�aniem szamana z Ghany, poczu�, �e w lepk� koszul� wzrok wbija oty�y, �ysy hazardzista, kt�ry ma�o co obstawia�, za to wyg�asza� komentarze na tematy og�lne. Staszek, podobnie jak �ekspert", uchodzi� tu za m�drca, jego g�os urozmaica� i podsumowywa� za�arte dyskusje, jakie toczyli mi�dzy sob� inni hazardzi�ci.
Po ich zajad�ych, ja�owych sporach, na przyk�ad o wp�ywie kontuzji jakiego� drugoligowego pi�karza norweskiego na kondycj� zespo�u Kongsvinger, Pater z wyra�n� ulg� wita� rozwlek�e wywody Staszka i po�wi�ca� im ca�� swoj� uwag�. To zreszt� podsuwa�o r�ne pomys�y bywalcom salonu na temat profesji milcz�cego gracza. �To pewnie belfer � mrucza� jeden do drugiego � zobacz, jak si� dogaduje ze Staszkiem. A Staszek uczy� peo w technikum, maj� tematy, skuba�ce!" �Nie da�bym takiemu � odpowiada� drugi � mojej c�ry na uczenie! To na��g, hazardzista!"
��Ekspert � zacz�� Staszek, jakby s�ysza� te niegdysiejsze hipotezy � czy ty jeste� na�ogowcem, �lepym hazardzist�? Nie czerpiesz przyjemno�ci z zak�ad�w? Przyjemno�� nie polega na trzepaniu kasy?
��A na czym niby polega? � zapyta� z u�miechem Pater, s�ysz�c, jak milkn� rozmowy w salonie, a kasjerka g�o�no ziewa.
��Dam ci przyk�ad. � Staszek wyj�� chustk� z kieszeni, w�o�y� j� pod opi�ty T-shirt z napisem �Piwo jest jak sex" i wytar� pot spod pach. � Masz sto z�otych, idziesz z koleg� na w�dk� do knajpy, co nie? Wypi�e�, pojad�e�, postawi�e� kumplowi, wszystko gra, co nie? Zam�wi�e� taks�wk�; pojecha�e� do chaty Dobrze si� bawi�e� czy �le?
��Dobrze � odpar� Pater.
��No i gra � Staszek wytar� tym razem pot z �ysiny t� sam� chustk�. � Tak samo jest z zak�adami. Wydajesz na przyk�ad st�w� na ostatni fina� Ligi Mistrz�w, nie? Stawiasz st�w� na Barcelon�. I wygrywasz sto pi��dziesi�t z�otych. Okej, wszystko gra, co nie? Bawi�e� si� dobrze i wygra�e�. Ale, dajmy na to, postawi�e� na Arsenal i przegra�e�. Te� si� dobrze bawi�e� czy �le? Dobrze. By�y emocje? By�y. Jak Campbell strzeli� bram�, omal nie oszala�e�. Bawi�e� si� dobrze? Dobrze. Tak jakby� dobrze si� bawi�, pij�c z kumplem. I tu, i tu straci�e� kas�, ale i tu, i tu dobrze si� bawi�e�. Je�li tego nie pojmujesz, jeste� na�ogowcem. No co, pojmujesz?
Pater nie zd��y� odpowiedzie�, kiedy zadzwoni�a kom�rka. Wyj�� j� z kieszeni. �Numer prywatny" � miga�o na ekranie nokii. Wszyscy umilkli, nawet kasjerka przesta�a ziewa� i odpisywa�a pracowicie na jakiego� esemesa, czego nie u�atwia�y jej tipsy. Pater waha� si� przez chwil�. Po sz�stym sygnale odebra�.
��Kierowniku! � us�ysza� w s�uchawce wrzask swojego wsp�pracownika. � Znowu. Sta�o si�.
��Zaraz oddzwoni� � przerwa� mu Pater i si� roz��czy�. Zobaczy�, �e obudowa telefonu sta�a si� lepka. Tym razem by� to jednak inny rodzaj potu. Wszystko przez ton g�osu Wielocha. Ostatni raz s�ysza� to trzy lata temu. Gdy na dryfuj�cej �agl�wce znale�li cia�a dw�ch studentek. �Znowu". Zn�w sta�o si� co�, co go wytr�ci z normalnego biegu spraw.
W zasadzie ju� to si� sta�o. Wystarczy�o jedno spojrzenie na otaczaj�cych go ludzi. Zdawa�o si�, �e nad sto�em d�wi�czy krzyk, jaki wyda� z siebie jego wsp�pracownik. Czu� wzrok wszystkich z wyj�tkiem kasjerki, kt�ra wystukiwa�a mi�osne wyznania. Patrzyli na niego w milczeniu. Ju� wiedzieli, �e nie jest nauczycielem.
Bia�y opel astra wjecha� w suchy sosnowy las mi�dzy Ch�apowem a Rozewiem i zwolni�. Wyprzedzali go rozw�cieczeni kierowcy, z rodzinami wracaj�cy z morskich pla� i marz�cy o porcji sma�onej ryby i szklanicy piwa. Byli spuchni�ci od upa�u, zm�czeni okrzykami dzieci, poirytowani upomnieniami �on i sfrustrowani niedawnym widokiem atrakcyjnych kobiecych cia�. Wydawa�o im si�, �e kierowca opla robi im na z�o�� i specjalnie jedzie sze��dziesi�tk�, aby oddali� od nich szcz�liw� chwil� wytchnienia nad tekturow� tack�, plastikowymi sztu�cami i pienist� ciecz� w plastikowym kubku. W g��bokim przekonaniu, �e �limacz�cy si� samoch�d jest prowadzony przez kobiet�, mijali go z rykiem pochodz�cym z dw�ch �r�de� z silnika i z ich w�asnego gard�a.
Wtedy si� okazywa�o, �e ich przypuszczenia s� nieprawdziwe. Za kierownic� siedzia� bowiem szczup�y, szpakowaty m�czyzna. Nie zwraca� najmniejszej uwagi na poirytowanie mijaj�cych go kierowc�w i wypatrywa� w�r�d drzew bocznej le�nej drogi. W ko�cu j� dojrza�. Samoch�d zwolni� i skr�ci�, a pot�ny ryk klaksonu jad�cej za nim teren�wki, kt�ra wjecha�a na przeciwleg�y pas, w ostatniej chwili omijaj�c ty� opla, �wiadczy� o tym, �e kierunkowskaz zosta� za p�no w��czony.
Jeszcze dwa tygodnie � pomy�la� Pater. Dwa tygodnie, i zacznie si� sezon. Wolnoamerykanka na drogach, zastawione samochodami �cie�ki rowerowe, ma�olaty na motorowerach jad�ce pod pr�d. I korki. T�uszcza ci�gn�ca z W�adys�awowa do snobistycznej Juraty, by pouprawia� �ocieractwo", czyli � wspomnia� zn�w Kulesz� � poociera� si� o jakich�
Zdezelowany s�u�bowy opel jecha� powoli szerok� le�n� drog�, starannie wysypan� jasnym �wirem. Droga mia�a nawet ma�y kraw�nik i pobocze z czarnego �wiru. Po kilkuset metrach dochodzi�a do wielkiej bramy, na kt�rej � w towarzystwie trzech obrotowych kamer � by� szyld z napisem Dom Seniora �Eden". Kierowca astry wyci�gn�� r�k� i nacisn�� guzik domofonu. Brama uchyli�a si� z lekkim skrzypieniem. Po chwili za szybami opla wyr�s� pot�ny dwuskrzyd�owy budynek z szerokim podjazdem. Auto zatrzyma�o si� na podje�dzie przed wysmuk�ymi kolumnami z piaskowca. Spomi�dzy kolumn wyskoczy� niewysoki, za�ywny czterdziestokilkulatek w nieskazitelnie bia�ym fartuchu. Starannie wygolony zarost na jego twarzy mieni� si� sino.
��Dzie� dobry! � krzykn�� m�czyzna w lekarskim fartuchu. � Czy mam przyjemno�� powita� nadkomisarza Patera?
��Ani �dobry", ani �przyjemno��", ani �Patera" � cicho powiedzia� szpakowaty m�czyzna, wysiad� z samochodu i wszed� do budynku, bez s�owa min�wszy lekarza oraz stoj�cego w drzwiach wysokiego m�odego cz�owieka o r�owej sk�rze i sporej nadwadze.
Lekarz podszed� do m�czyzny w drzwiach i powiedzia� pe�nym oburzenia g�osem, wbijaj�c wzrok w jego rude loki, przyklejone potem do czo�a:
��Co to za nieprzyjemny facet, nawet nie raczy� mi odpowiedzie� �dzie� dobry"! Nie lubi� wsp�pracowa� z takimi� On zawsze taki jest, panie aspirancie?
��Tylko wtedy� � aspirant otar� pot wierzchem d�oni i przez chwil� przypatrywa� si� wizyt�wce �Dr Andrzej Libling. Dyrektor" przypi�tej do fartucha swojego rozm�wcy -�kiedy si� odmienia jego nazwisko �Pater", �Patera", �Paterowi" i tak dalej.
��Jak si� powinno odmienia�? � spyta� zdumiony Libling.
��Bez �e" � odpar� aspirant. � �Pater", �Patra", �Patowi"�
��Tylko dlatego tak si� impertynencko zachowa�? � Z twarzy Liblinga nie schodzi� wyraz z�o�ci. � Bo �le odmieni�em jego nazwisko? Tylko dlatego?
��Kierownik ma bzika na punkcie poprawnego m�wienia. I ka�e odmienia� swoje nazwisko w ten spos�b. To tyle. Ka�dy ma jakiego� bzika.
��I tylko z powodu swojego bzika potraktowa� mnie jak psa? � Doktor Libling sprawia� wra�enie, jakby chcia� si� rozp�aka�. � Ja do niego: �Przyjemnie pana pozna�", a on do mnie: �Wcale nie jest przyjemnie�" Jak tak mo�na? No to powiem panu, �e je�li policja b�dzie zajmowa�a si� problemami lingwistycznymi, zamiast �apania przest�pc�w, to wyniki b�dziecie mieli jeszcze gorsze, ni� macie.
Libling odwr�ci� si� na pi�cie i chcia� odej��, gdy zatrzyma� go g�os:
��Dlaczego w�o�y� pan lekarski fartuch? Nie musi pan odpowiada�. Tam jest du�o krwi, prawda? Ba� si� pan, �e zaplami sobie garnitur, kt�ry pewno tani nie by�. � Wieloch zn�w wpatrywa� si� w twarz Liblinga. � Dam panu rad�. Pater nie jest kolejnym klientem, kt�ry chce odda� w pa�skie r�ce nast�pnego dzianego staruszka. Je�li nie b�dzie pan z nim wsp�pracowa�, za ka�dym razem sprowadzi tu piek�o. B�dzie jak w�ciek�y pies, kt�ry rozszarpie na strz�py pa�ski cenny garnitur. Rozszarpie tak, �e nawet Versace tego nie zszyje.
Libling popatrzy� na stru�k� potu sp�ywaj�c� po skroni Wielocha.
��Jak to m�wi�: dobre rady zawsze w cenie.
Aspirant nie odpowiedzia� doktorowi. Wszed� po schodach na pierwsze pi�tro i skr�ci� w szeroki korytarz. Zbli�y� si� do otwartych drzwi pokoju, w kt�rym b�yska�y flesze. Zajrza� tam. Pomy�la�, �e nadkomisarz mia� racj�. Tu wcale nie by�o przyjemnie.
Pok�j numer sto czterna�cie zalany by� s�o�cem. W tym s�o�cu poci�o si� trzech m�czyzn. Dwaj z nich byli ubrani zupe�nie niestosownie do warunk�w atmosferycznych. Mieli na sobie identyczne czarne kombinezony. Na stopach mieli podobne kryte buty, a na d�oniach takie same bia�e lateksowe r�kawiczki. Na tym nie ko�czy�o si� ich podobie�stwo. Przeguby r�k obu z nich przysypane by�y talkiem, a ich g�owy � ostrzy�one prawie do go�ej sk�ry. Wykonywali podobne, pewne ruchy. Jeden kuca� przy w�zku inwalidzkim, drugi ma�ym p�dzelkiem oczyszcza� blat biurka. Jaros�aw Pater r�ni� si� od nich i ubiorem, i fryzur�, i zachowaniem. Mia� na sobie d�insy i pr��kowan� koszul� z kr�tkim r�kawem. Sztywne szpakowate w�osy je�y�y si� nad czo�em. Sta� w oknie, b��dzi� zamy�lonym wzrokiem w�r�d starych drzew i nie zwraca� najmniejszej uwagi na to, co si� dzia�o w pokoju. W s�o�cu l�ni� staw, gdzie� daleko dostrzeg� starszego m�czyzn�, spaceruj�cego w towarzystwie m�odej kobiety, zapewne piel�gniarki. Najwyra�niej �ycie w domu toczy�o si� swoim rytmem. Kto� pewnie powiedzia� ju� Liblingowi, by zachowa� dyskrecj� i nie opowiada� pensjonariuszom oraz personelowi, co si� tu w�a�ciwie sta�o. Co jaki� czas kt�ry� z technik�w podnosi� g�ow� i referowa� co� dw�m m�czyznom, kt�rzy wype�niali dokumenty.
Pater chcia� odwlec chwil�, gdy b�dzie musia� zmierzy� si� z widokiem martwego cia�a. Odk�d dwa lata temu prze�y� za�amanie nerwowe, stara� si� unika� konfrontacji twarz� twarz ze �mierci�. Tym razem czu� jednak, �e ma dodatkowy pow�d, by nie patrze� na m�czyzn wci�� pracuj�cych w milczeniu. Pater wychyli� si� z okna i dopiero teraz po prawej stronie zobaczy� dwa policyjne samochody i kilka innych, pewnie prywatnych. Wygl�da�o na to, �e tylko on zaparkowa� od frontu. Nad boczn� bram� zacz�y pulsowa� dwa pomara�czowe �wiat�a. Najwyra�niej kolejne auto wje�d�a�o na teren o�rodka.
��Powiedz mi, Pawle � Pater powoli cedzi� s�owa, nie przestaj�c podziwia� pi�knego, starego parku � jak si� tutaj znalaz�e�? Patomorfolog na niedzielnym dy�urze? Przecie� nie wzywa si� was w sytuacjach podbramkowych. �aden medyk s�dowy si� nie �pieszy. Nikomu ju� nie uratuje �ycia. Po co wam dy�ury?
��My nie mamy �adnych dy�ur�w � Kucaj�cy m�czyzna wsta� i obdarzy� Patera ma�o przychylnym spojrzeniem. � By�em z �on� na pla�y w Jastrz�biej G�rze. Sam wiesz, co si� b�dzie dzia�o za dwa tygodnie. Nie wy��czy�em kom�rki. Zadzwoni� Jaworski i poprosi�, �ebym tu przyjecha�. Odm�wi�em. Co� podpowiedzia�o mi jednak, �e nie powinienem wy��cza� kom�rki. I mia�em racj�. Za pi�� minut zadzwoni� profesor Gromek z Tunezji. Jest tam na wczasach. Jemu ju� nie mog�em odm�wi�. Dlatego tu jestem.
��To musi by� jaka� wa�na sprawa, skoro szef ABW dzwoni do twojego szefa, przebywaj�cego w Tunezji. � Pater pokiwa� w zamy�leniu g�ow�. � Dziwne�
��Co jest dziwne? � W g�osie patomorfologa zabrzmia�a nuta irytacji.
��To, �e ciebie �ci�ga z pla�y tw�j szef, a ja o ca�ej sprawie dowiaduj� si� od mojego podw�adnego�
��Czy�by� cierpia� na niedowarto�ciowanie?
��Wieloch � Pater zwr�ci� si� do stoj�cego w drzwiach aspiranta � to ty zawiadomi�e� naczelnika Cichowskiego o sprawie?
��Chyba tak! � s�u�bi�cie wrzasn�� podw�adny Patera. � Mia�em dzisiaj dy�ur, zadzwoni� do mnie ko�o jedenastej dyrektor Libing, a ja do pana, szefie. Nie mog�em si� dodzwoni� do naczelnika, wy��czy� kom�rk�. Nagra�em mu si� i powiedzia�em, �e dzwoni� do pana� Potem pojecha�em i zasta�em tutaj doktora Kwieci�skiego i Jurka�
��Libling, nie Libing. � Pater potar� d�oni� niedok�adnie ogolony podbr�dek. � No to naczelnik wie od ciebie o tej ca�ej sprawie� O kt�rej mu si� nagra�e�?
��O jedenastej! � Wrzask Wielocha by� jeszcze dono�niejszy.
��A o kt�rej naczelnik Cichowski do ciebie zadzwoni�, Pawle? � Pater spojrza� na medyka s�dowego.
��Zaraz sprawdz� w kom�rce. No nie, akurat wykasowa�em wszystkie po��czenia. � Zirytowany doktor Kwieci�ski ociera� �ysin�.
��A do ciebie kto dzwoni�? � Pater zwr�ci� si� do technika Jurka.
��Nasz stary. Dzwoni� pod numer domowy. � Jurek nie odrywa� si� ani na chwil� od swej pracy. � Nie wiem dok�adnie o kt�rej.
��Kurwa, mam do�� � zasycza� zimny doktor. � Przes�uchujesz nas, Jarek, czy co? Nie masz nic lepszego do roboty? Widzia�e� kiedykolwiek tak� jatk�? W pokoju le�y facet oporz�dzony jak prosi�, a ty cierpisz na ura�on� ambicj�, bo nie zadzwoni� do ciebie ten, co powinien? Lepiej odwr�� sw�j sokoli wzrok od starodrzewu w parku i sp�jrz na to, co si� tutaj dzieje!
��Nie u�ywaj wulgaryzm�w, Pawle � skrzywi� si� Pater i po raz pierwszy spojrza� na trupa le��cego obok w�zka.
Nie by� to widok, kt�ry ktokolwiek chcia�by d�ugo pami�ta�. M�czyzna le��cy na pod�odze mia� na stopach wygodne obuwie sportowe. Wystawa�y z niego skarpetki, opinaj�ce grube, ow�osione �ydki. Nogawki spodni by�y zrolowane i ods�ania�y nogi prawie do kolan.
��Nogawki s� w takim stanie, jakby kto� usi�owa� je podci�gn�� � powiedzia� do dyktafonu nadkomisarz Pater.
Na szarych spodniach, w okolicach pachwin, widnia�o kilka jasno��tych plam. Pater przyjrza� im si� dok�adnie. By� to jaki� p�yn lub wydzielina. Plamy zd��y�y ju� st�e�, stwardnie� i nieznacznie pomarszczy� te kilka centymetr�w kwadratowych materia�u, kt�re zosta�y przez nie pobrudzone.
��Jaki� p�yn na nogawce � Pater starannie dobiera� wyrazy � przypominaj�cy� przypominaj�cy�
��Zabrak�o ci s�owa, Jarek? � u�miechn�� si� Kwieci�ski. � To nie to, o czym my�lisz, zapewniam ci�, nie to�
��Co zatem?
��Sp�jrz na jego palce. To w�a�nie to, co znajduje si� na jego palcach.
Pater przesun�� wzrok ponad biodrami i brzuchem trupa. Le�a� na prawym boku. Ca�ym tu�owiem przyciska� swoj� praw� r�k�. Przedrami� wznosi�o si� ku g�rze.
��Jakby spa�, a jego g�owa spoczywa�a na prawym ramieniu � skomentowa� Pater do dyktafonu.
Lewa r�ka nie le�a�a � jak prawa � w pozycji naturalnej. Lewa d�o� dotyka�a prawej, �ciska�a j� i obejmowa�a.
��Tak nieraz �pi� dzieci. � W pami�ci dyktafonu odciska� si� dok�adny opis miejsca zbrodni. � D�o� pokrywa si� z d�oni�, jedna d�o� przykrywa drug�. Z t� r�nic�, �e ma�e dzieci na tych po��czonych d�oniach opieraj� policzki i smacznie �pi�. A tutaj te d�onie znajduj� si� w odleg�o�ci oko�o trzydziestu centymetr�w od twarzy.
��Te d�onie � westchn�� ci�ko Kwieci�ski � wcale si� nie pokrywaj�, jedna wcale nie przykrywa drugiej. Przyjrzyj im si� dobrze.
Pater pochyli� si� nad d�o�mi trupa, wsuwaj�c g�ow� w g�sty snop s�onecznego �wiat�a. O�wietla�o ono le��cy obok cia�a pot�ny cynowy puchar. Oblepiony by� krwi�, na jej powierzchni by�y pojedyncze siwe w�osy. Pater poczu� wtedy na czole � po raz pierwszy dzisiaj � lepkie, zimne strugi. Poczu� co� jeszcze: zapach dobrze znany z g��bokiej podstaw�wki, gdy za�o�y� si� z kolegami z klasy, �e wypije tubk� kleju �Hermol". Bruzdami czo�a pop�yn�a kropla, b�ysn�a w s�o�cu i rozprys�a si� obok po��czonych d�oni denata. Rzeczywi�cie, jedna nie przykrywa�a drugiej, po��czone by�y nie one, lecz ich palce. Kciuk lewej z kciukiem prawej, palec wskazuj�cy lewej z palcem wskazuj�cym prawej. Kwieci�ski wyj�� skalpel i w�o�y� go delikatnie pomi�dzy opuszki. Posypa�o si� kilka okruch�w.
��Opuszki palc�w � powiedzia� do dyktafonu Pater � zosta�y po��czone, �ci�le m�wi�c, sklejone jakim� klejem typu �Super Glue".
��Gdyby te d�onie odgi�� nieco od siebie � Kwieci�ski powiedzia� to bardzo g�o�no, tak aby nagra�o si� na dyktafon � powsta�aby figura geometryczna, nie pami�tam, jak si� nazywa, to troch� jakby kopni�ty kwadrat, postawiony na jednym ze swoich czubk�w. To jakby latawiec.
Pater chcia� poprawi� sformu�owanie �kopni�ty kwadrat" na �romb", a �czubki" na �wierzcho�ki", lecz widok g�owy denata odebra� mu jak�kolwiek ochot� do normatywnych wywod�w. Na potylicy, nieco powy�ej uszu, ko�czy�a si� linia siwych, zlepionych krwi� w�os�w. Nad t� lini� ju� ich nie by�o, b�yszcza�a tam tylko bia�a ko�� czaszki � tak g�adka, �e op�ywaj�ce j� ze wszystkich stron, zastyg�e strumyki krwi by�y w�skie i porozrywane. Czerwono-bia�a czaszka ko�czy�a si� mniej wi�cej na wysoko�ci czo�a. Pater ukucn�� i spojrza� od do�u w twarz trupa. Zobaczy� brod� i nos zabitego. Oczu nie widzia�. Ca�kiem je przykrywa�a wywini�ta sk�ra g�owy z siw� szczecin� w�os�w.
��Kto� mu roztrzaska� g�ow� ci�kim, t�pym przedmiotem, mo�liwe, �e w�a�nie tym pucharem � powiedzia� wolno Kwieci�ski.
��A potem oskalpowa�. � Milcz�cy dot�d m�czyzna podni�s� si� i rozprostowa� plecy.
Teraz Pater rozumia� ju�, co mu Wieloch chcia� powiedzie� przez telefon. Znowu. Po raz drugi tego dnia czo�o zalewa�a mu g�sta, zimna fala.
Okna pokoju dyrektora Liblinga � ku wielkiej uldze Patera � wychodzi�y na nies�oneczn� stron� �wiata. Wi�kszo�� tego ogromnego pomieszczenia zajmowa� st� konferencyjny, obity zielonym suknem. �okcie nadkomisarza Patera opiera�y si� o st�, a splecione palce by�y podstawk� dla brody. Policjant siedzia� nieruchomo jak Sfinks, jedynie oczy b��dzi�y po ciemnych p�kach z ksi��kami, po ogromnym mahoniowym biurku i po starych mapach Wolnego Miasta Gda�ska.
��To orygina�y � dyrektor Libling wpatrywa� si� ze z�o�ci� w Patera. � Wszystko, co pan widzi, by�o tutaj przed wojn�. W pokoju dyrektora gimnazjum, bo w tym budynku mie�ci�a si� szko�a. Chyba pan si� nie dziwi, �e wybra�em to miejsce zamiast dusznej atmosfery warszawki.
��Jestem pod wra�eniem � powiedzia� Pater � to nies�ychane! Oto kilka kilometr�w od morza, w sosnowym lesie mie�ci�o si� gimnazjum klasyczne. Oto tutaj przed wojn� ch�r m�skich g�os�w recytowa� Homera!
��Tak by�o. � Z�o�� powoli mija�a dyrektorowi.
��Du�e pokoje, zajmowane teraz przez dw�ch lub trzech mniej zamo�nych pensjonariuszy, to by�y sale lekcyjne, w mniejszych pokojach lewego skrzyd�a mie�ci� si� internat. Oczywi�cie wymaga�o to sporo wysi�ku, by przystosowa� budynek do nowej funkcji, trzeba by�o zrobi� podjazdy, zamontowa� wind� i tak dalej, ale stara�em si�, by duch miejsca st�d nie ulecia��
��A Ryszard Maziarski? � Pater nagle zmieni� temat. � By� zamo�ny?
��Niech pan pomy�li. � Z�o�� wr�ci�a Liblingowi.
��Mieszka� sam w ogromnym pokoju, by�ym gabinecie geograficznym.
��Dzi�kuj� � Pater u�miechn�� si� s�odko � �e da� mi pan wyj�tkow� szans� wykazania si� bystro�ci�. By� zatem bardzo zamo�ny � ci�gn�� bez u�miechu.
��Ile p�aci� miesi�cznie?
��W�a�ciwie to jeszcze nie zap�aci�. Pojutrze jego bank przeleje na nasze konto oko�o trzech i p� tysi�ca. Sta�e zlecenie przelewu. Oczywi�cie w sum� t� wliczone s� tak�e r�ne us�ugi niestandardowe, nieobejmuj�ce innych klient�w
Pater przesta� wpatrywa� si� w linie, kt�rymi kto� dawno temu wyrysowa� na mapie tkank� miasta. W oczach Liblinga zobaczy� b�ysk wy�szo�ci. Tak, dyrektor mia� racj�. W �Edenie" Pater ze swoj� pensj� m�g�by chyba tylko liczy� na piwnic� prze�art� grzybem. I to po wytargowaniu zni�ki.
��Nie znam si� na tym, ale wydaje mi si�, �e trzy tysi�ce to bardzo du�o. To jest pod tym wzgl�dem chyba do�� nietypowy dom starc�w?
��Nie, dlaczego. � Libling rozsiad� si� wygodniej. Paterowi przypomina� teraz obrzydliwie zadowolonego z siebie kocura, przymierzaj�cego si� w fotelu do drzemki. � Zdaje si�, �e rzeczywi�cie wie pan o tym niewiele � wymrucza� dyrektor. � Wszystko si� zmieni�o, spo�ecze�stwo rozwarstwi�o si�, a oto jeden z efekt�w. Widzi pan, jedni strajkuj�, bo uwa�aj�, �e pracuj� za g�odowe pensje, inni korzystaj� z jesieni �ycia. Kiedy� takie miejsca kojarzy�y si� ze szpitalami, gdzie snuli si� pogardliwie u�miechni�ci piel�gniarze, podobni do wi�ziennych klawiszy, z koszarami, z umieralniami dla tych, o kt�rych ca�y �wiat zapomnia�. Teraz te� s� takie miejsca, zapewniam. Ale � Libling u�miechn�� si� szeroko � s� i takie jak to. � Doktor si�gn�� do szuflady i wyj�� prostok�tny folder �Edenu". Na ok�adce ze znajom� fasad� budynku Pater przeczyta�: �Jeste�my prawdziw� rodzin�".
��Prosz� zobaczy� � wydawa�o si�, �e Libling wpad� w trans � ca�odobowa opieka, sala rehabilitacyjna, w ka�dym pokoju telewizja satelitarna, na �yczenie dost�p do internetu, biblioteka. Aha, i nie m�wimy: �dom starc�w". Teraz s� �domy opieki", �domy rodzinne", �domy z�otego wieku". �adnych starc�w i staro�ci. M�wi� to panu, bo zauwa�y�em, �e pan nadkomisarz jest szczeg�lnie wyczulony na zagadnienia poprawno�ci j�zykowej.
Pater oderwa� wzrok od folderu.
��Czyli Maziarski mieszka� w �Edenie" nieca�y miesi�c?
��Tak.
��Wie pan, kto widzia� Maziarskiego ostatni?
��W�a�nie Czeka�ski � powiedzia� Libling.
��Dlaczego u�y� pan s�owa �w�a�nie"?
��Pan jest z Komendy Wojew�dzkiej Policji w Gda�sku?
��Tak � odpowiedzia� uprzejmie Pater � nadkomisarz, magister filologii polskiej Jaros�aw Pater, zast�pca kierownika Komendy Wojew�dzkiej. Ju� raz to panu powiedzia�em, po wej�ciu do tego gabinetu. Wtedy te� pokaza�em panu legitymacj�. Wr�czy�em wizyt�wk�, bo wiem, �e si� jeszcze spotkamy. � Chcia�, by w ciszy, kt�ra na chwil� zaleg�a, m�czyzna w eleganckim garniturze us�ysza� gro�b�. � Co jeszcze mam zrobi�? Napisa� to wszystko sobie na czole?
��Rozumiem. � Dyrektor zmarszczy� brwi i zacz�� gor�czkowo przegl�da� szuflad� biurka. Wyj�� z niej w ko�cu jak�� wizyt�wk� i uderzy� si� w czo�o otwart� d�oni�. � Ju� wiem, dlaczego pan nic nie wie o Czeka�skim! I o tym, �e zacz�� otrzymywa� dziwne, rzek�bym, esemesy.
��O kim? By�bym wdzi�czny, gdyby pan doktor powiedzia� mi wszystko o tym, czego nie wiem.
��To by� policjant z komisariatu. � Libling odczytywa� wizyt�wk� le��c� przed nim na biurku. � Przyrzek� mi, �e przeka�e spraw� do Komendy Wojew�dzkiej, bo m�wi�em mu, �e sprawa jest powa�na. Chodzi w ko�cu o znanego profesora. Ale widz�, �e nie dotrzyma� s�owa � ci�gn��. � I dlatego pan nic nie wie!
��To nie znaczy, �e nie chcia�bym wiedzie� wszystkiego. Zw�aszcza � Pater zrobi� pauz� � w zaistnia�ych okoliczno�ciach.
��Kiepski jest przep�yw informacji pomi�dzy waszymi sekcjami � dyrektor u�miecha� si� ironicznie.
��M�wi�em temu m�odzie�cowi z policji, �e powinien spraw� przekaza� sekcji nieletnich i patologii, czy jak to si� tam u was nazywa�
Zapad�o milczenie. Wielki zegar wybi� drug� po po�udniu. Przez otwarte okno wpad�a do pokoju osa i zacz�a niebezpiecznie kr��y� wok� g�owy Patera. Metalowe wn�trze zegara jeszcze brz�cza�o, bzycza�a osa, doktor Libling krzywo si� u�miecha�.
��Ju� si� pan nacieszy� chaosem w mojej g�owie? � zapyta� Pater uprzejmie. � Rzeczywi�cie, niczego nie wiem o niejakim Czeka�skim. Nawet nie znam jego imienia.
��Profesor Jan Czeka�ski � Libling m�wi� bardzo powoli � jest naszym pensjonariuszem. To wybitny naukowiec, medyk i antropolog. Jest emerytowanym profesorem chirurgii Akademii Medycznej w Gda�sku. Wyk�ada� w Leeds, Oslo, chyba te� w Wiedniu. Opr�cz tego zajmuje si� czym� z pogranicza medycyny i antropologii. By� ekspertem od tak zwanych ran symbolicznych. Profesor�
��Przepraszam, �e panu przerywam� � Pater wpatrywa� si� w os� chodz�c� po zielonym suknie sto�u.
��Co to znaczy �rana symboliczna"?
��Powiedzia�bym panu, gdyby mi pan nie przerywa� � kwa�no zauwa�y� Libling i czeka� na reakcj� Patera. Nie doczeka� si� jednak, tote� m�wi� dalej: � Nie b�d� wdawa� si� w szczeg�y. Dam panu przyk�ad ran symbolicznych. To obrzezanie, tak zwane sznyty wi�zienne�
��Skalpowanie te�?
��Tak, skalpowanie niekiedy te�.
��Widocznie w ka�dej zbiorowo�ci znajduje si� miejsce dla rze�nik�w, prawda? Podobnie� �le si� pan czuje, doktorze? � Pater wpatrywa� si� w Liblinga.
Twarz dyrektora wygl�da�a tak, jakby kto� jednym szarpni�ciem zdar� przyklejony do niej u�miech. Zmarszczki wyd�u�y�y si� i zastyg�y w grymasie, niczym utrwalone w niewidocznej formalinie.
��Przepraszam� � Telefon na biurku Liblinga zacz�� wibrowa� i podskakiwa� jak wyro�ni�ty chrz�szcz w kolorze aluminium. Libling chwyci� kom�rk� i przez chwil� ws�uchiwa� si� w podniesiony m�ski g�os, po czym si� roz��czy�. � Przepraszam. Mamy dzi� wyj�tkowo nieprzyjemny dzie�, du�o wra�e�. Zatem�
��Zatem co ma wsp�lnego specjalista od skalpowania, profesor Jan Czeka�ski, z zabitym i oskalpowanym Ryszardem Maziarskim?
��Przyja�nili si�. Grali w szachy do p�na w nocy. Codziennie. Maziarski by� jedynym przyjacielem Czeka�skiego, a to naprawd� nie�atwe przy trudnym, ogl�dnie m�wi�c, charakterze profesora. Dlatego przypuszczam, �e Czeka�ski jako ostatni widzia� Maziarskiego.
��Dobrze. Dlaczego spraw� tych esemes�w powinien zainteresowa� si� kto�, jak pan to uj��, z sekcji nieletnich i patologii? � Pater zn�w zmieni� temat rozmowy.
Libling siedzia� przez chwil� zdezorientowany. Osa wznios�a si� zn�w w powietrze i poszybowa�a ze z�owrogim bzyczeniem w stron� bia�ej plamy fartucha. Dyrektor zareagowa� nerwowo. Chwyci� p�acht� �Gazety Wyborczej" i uderzy� owada. Osa upad�a na dywan i zachrz�ci�a pod obcasem buta Liblinga.
��Wlatuje ich tutaj du�o z powodu tego strajku �mieciarzy � powiedzia� doktor z wyra�n� ulg�, wcieraj�c zew�ok osy w wi�niowy dywan. � U nas te� �mieci nie ubywa. Ca�a g�ra. � Wskaza� r�k� za okno.
��A wracaj�c do pa�skiego pytania o wizyt�wk� Czeka�ski dostawa� esemesy z pogr�kami. W tych esemesach by�y b��dy ortograficzne i s�ownictwo m�odzie�owe. S�dzili�my, �e autorami s� nastolatki. Zadzwoni�em do Komendy Wojew�dzkiej i przedstawi�em spraw� pogr�ek, a potem swoje przypuszczenia. Przys�ali wi�c kogo� z sekcji do spraw nieletnich.
��Jakiej tre�ci by�y te esemesy?
��Dobrze nie pami�tam. �Dopadniemy ci�. Zaczynaj ostatnie odliczanie", ale g��wnie by�o to co� w stylu� � Dyrektor skrzywi� si�. � �A� tak dobrze ci, gnoju, w tym wypasionym domu starc�w? Wypieprzaj stamt�d! Wiem, co zrobi�e�, stary pojebie".
��A co on zrobi�? � Pater patrzy�, jak wiatr porusza li��mi drzew.
��Tego nie wiem � Libling poci�gn�� nosem; wiatr nie tylko porusza� li��mi, przywiewa� r�wnie� zgni�e, kwa�ne wyziewy z g�r �mieci.
��Dowiem si� od niego samego. � Pater wsta�.
��Nie dowie si� pan � g�os doktora Liblinga za�amywa� si�, jakby zwiastowa� nadej�cie �ez i �ka�.
��Profesora Jana Czeka�skiego nie ma w �Edenie". Jego pok�j jest pusty. Od rana nikt go tu nie widzia�. Ten telefon� � Libling wskazywa� r�k� na aluminiowego chrz�szcza. � Dosta�em wiadomo��, �e profesor do tej pory nie wr�ci�.
��Jeden zajmowa� si� skalpami, drugi zosta� oskalpowany. � Pater ruszy� ku drzwiom. � Jeden zgin��, drugi zagin��. Bardzo to wszystko ciekawe.
Policjant przystan�� i gwa�townie odwr�ci� si� do dyrektora.
��Wie pan co? � powiedzia� z u�miechem. � Pa�ski Dom Seniora ma z�� nazw�. To nie jest �Eden". Jest nazwa bardziej adekwatna.
��Jaka?
���Inferno".
W Domu Seniora podawano obiad.
D�onie Maziarskiego. Klej. Dlaczego klej? Sk�d on si� tam wzi��? Czy Maziarski sam sklei� sobie d�onie, czy uczyni� to kto� inny? Na przyk�ad morderca? W jakim celu? Zak�adaj�c, �e zrobi� to sam denat � czy mog�o to si� sta� przypadkiem? A co, je�li zrobi� to celowo? D�onie wygl�da�y tak, jakby by�y z�o�one do modlitwy. Sprawdzi�, czy na terenie �Edenu" jest ksi�dz lub kto� zwi�zany ze stanem duchownym. Modlitwa i �Eden". Mo�e chodzi o to, �e zrobi� to kto� st�d? Z�o�one tak d�onie mo�na potraktowa� jako strza�k�. Gdyby Maziarski siedzia� na w�zku, wskazywa�by co� w g�rze. Sprawdzi�, co znajduje si� nad pokojem, w kt�rym znaleziono cia�o. Skalp. I� rany symboliczne. Znale�� specjalist� w tej dziedzinie. Jeszcze jedna sprawa�
��Nadkomisarzu Pater? � na kasecie magnetofonowej s�ycha� czyj� g�os. Z kasety dobiega szum, s�ycha� chrz�st krok�w na �wirowej drodze, zn�w szum. Trzask wy��czanego dyktafonu.
��Nadkomisarzu Pater?
Nie musia� si� odwraca�, by wiedzie�, do kogo nale�y ten g�os. Pater wiedzia� co� jeszcze: zbli�a�y si� k�opoty Na �cie�ce przed frontowym wej�ciem sta�o dw�ch postawnych m�czyzn w idealnie skrojonych, ciemnych garniturach. Wy�szego, �ysego nadkomisarz widzia� po raz pierwszy. L�ni�ca od potu czaszka i mocno zarysowane ko�ci policzkowe sprawi�y, �e Paterowi skojarzy� si� ze �rodkowym obro�c� reprezentacji Polski Mariuszem Jopem. �Jop" �u� gum� i patrzy�, jakby posiad� dar widzenia na wskro�. Wydawa�o si�, �e jego wzrok przenika przez nadkomisarza niczym przez powietrze, jakby interesowa� go jedynie klomb kwiatowy znajduj�cy si� za plecami Patera. Ni�szego Pater zna�. Brunet ze s�owia�skim w�sem nazywa� si� Paprzycki i przem�wi� raz jeszcze.
��Kogo jak kogo, ale ciebie si� tu nie spodziewa�em.
��Mog� odwzajemni� ci si� tym samym. Mog�e� pozwoli� doko�czy� mi nagranie.
��A co? Kiepsko z pami�ci�? Nie widzia�em, by kto� opr�cz ciebie korzysta� z dyktafonu. Bawisz si� w
Pater postanowi� zignorowa� t� uwag�.
��Wiesz, co tu si� sta�o?
��Nie, Pater, nie b�dzie �adnej wymiany informacji. Co tu si� sta�o? � Paprzycki wskaza� g�ow� na budynek. � Zrobi� si� straszny ba�agan. Jest zaszlachtowany cz�owiek. I to niedobrze. I jeste� ty. To te� niedobrze. To nawet gorzej, nie? � Popatrzy� na swojego partnera, wci�� badaj�cego spojrzeniem klomb kwiatowy. � �e jest trup, ju� nic nie poradz�. Ale w drugim przypadku, czyli twojej obecno�ci, mam rozwi�zanie. B�dziemy przejmowa� t� spraw�. Oczywi�cie wtedy, gdy wykonacie to, co potraficie, czyli wype�nicie papiery. Ju� teraz czuj si� z tego �ledztwa definitywnie zwolniony.
��Od kiedy ABW interesuje si� morderstwami w domu starc�w? Powiedz mi po starej znajomo�ci, co tu si�, do cholery, dzieje?
��O, widz�, �e pan Si�a Spokoju zaraz wybuchnie.
��Paprzycki u�miechn�� si� szeroko. � Patrz uwa�nie zwr�ci� si� zn�w do �Jopa" � to historyczna chwila. � U�miech zgas� nagle, brunet podszed� bli�ej i stan�� jak bokser mierz�cy wzrokiem przeciwnika.
��Na twoim miejscu nie powo�ywa�bym si� na star� znajomo��. Zbieraj si� st�d, bo za chwil� powiadomi� twoich prze�o�onych, �e utrudnia�e� prowadzenie �ledztwa.
Pater pochyli� si� do przodu, tak �e dwa cia�a prawie si� zetkn�y.
��Mam wra�enie, �e strasznie pocicie si� w tych garniturach.
Stoj�c ju� przy samochodzie, nadkomisarz krzykn��:
��Nie dziwi� si� ju�, �e twoi ludzie tak ci� nazywaj�!
Paprzycki drgn��, jakby u��dli�a go jedna z kr���cych os.
��Hej, Pater, zaczekaj! Lewar � odwr�ci� si� do swojego towarzysza � jak nazywaj� mnie moi ludzie?
��No w�a�nie, jak oni go nazywaj�, panie nadkomisarzu? � zapyta� czekaj�cy w samochodzie Wieloch.
Pater nie odpowiedzia�. Jego my�li poch�oni�te by�y czym� innym. W tylnym lusterku zobaczy�, �e m�czyzna zwany Lewarem wpatruje si� w odje�d�aj�cy samoch�d. Tym razem patrzy� tak, jakby chcia� dobrze zapami�ta� kierowc�.
Dwupokojowe mieszkanie przypomina�o saun�. Nagrzana wielka p�yta bezlito�nie trzyma�a gor�co. Nie pomaga�a zimna k�piel ani dobrze sch�odzone piwo. Pater przez otwarte okna czul zapachy s�siedzkich kolacji. W telewizorze znany trener rysowa� strza�ki i krzy�yki, analizuj�c sytuacje z pierwszej po�owy meczu. Zupe�nie jak ja � pomy�la� Pater. Na niskim stoliku le�a�a kartka z dwoma rysunkami. Jeden z nich przedstawia� tr�jk�t. Jego wierzcho�ki opisane by�y trzema s�owami: �Maziarski", �Czeka�ski", �Skalpowanie". Na drugim widnia�a figura zbli�ona do rombu.
Z �Edenu" Pater pojecha� do komendy. Tak jak si� spodziewa�, w niedzielne popo�udnie ruch by� niewielki. Jedynie czterech m�czyzn pochyla�o si� nad dokumentami. I tak jak przypuszcza�, �adnego z prze�o�onych nie by�o. Ich kom�rki tak�e milcza�y. Zostawi� wiadomo��.
Zwykle w takich przypadkach zwo�ywa� narad�. Tym razem burzy m�zg�w nie b�dzie. Poinformowa�, �e ABW przejmuje spraw�. �W zwi�zku z tym nie musicie si� spieszy� z papierami".
Potem pojecha� na Przymorze. Zbli�y� si� do swojego bloku, zwanego falowcem. Pomy�la� o zakaraluszonych klitkach, w kt�rych mieszka�o sze�� tysi�cy ludzi, popatrzy� na dziesi�tki bia�o-czerwonych flag zwisaj�cych z balkon�w. Na chwil� zawia�o od morza i flagi, skwapliwie dodawane kibicom do piwa �Tyskiego", wyd�y si� jak �agle. Balony narodowej durny przek�ute najpierw przez Ekwador, a potem przez Niemcy � pomy�la� Pater. Sam czu� si� podobnie. Przek�uty balon ambicji. Dzia�o si� co� dziwnego. Miasto pogr��one w letnim �nie. I nagle jedno morderstwo stawia na nogi wszystkich z Agencj� Bezpiecze�stwa Wewn�trznego na czele. Mija kilka godzin. I w policji nad spraw� zalega cisza. Jak gdyby nigdy nic. Nie ma sprawy Jakby uci�� �miertelnie ostr� maczet�. Z nikim nie mo�na si� skontaktowa�. Jakby wszyscy um�wili si�, by tego popo�udnia unika� Patera.
Jeszcze raz popatrzy� w okna wie�owca. Kilka lat temu Matka Boska objawi�a si� s�siadowi na kuchennej szybie. Wie�� obieg�a ca�e miasto. Rozpocz�� si� trzytygodniowy spektakl, wype�niony pielgrzymkami do miejsca cudu, zeznaniami tych, kt�rzy zobaczyli i uwierzyli, cho� rozleg�y si� nieliczne g�osy nawo�uj�ce do rozs�dku. Miejscowi menele zorganizowali kilka �awek, ustawili je w dogodnym punkcie widokowym i pobierali op�at� �co �aska" za najlepsze miejsca. Podobno � t�umaczy�a jedna z aktywistek, codziennie doje�d�aj�ca z Gdyni na miejsce cudu
��Matka Boska patrzy na pomnik stoczniowc�w. Pater wiedzia�, �e ani z kuchni s�siada, ani z �adnych innych okien trzech monumentalnych krzy�y dostrzec nie mo�na. Najbardziej obawia� si� jednak tego, �e kt�ry� z miejscowych dziennikarzy go rozpozna. Tego by brakowa�o: cud w s�siedztwie oficera policji � pracownika aparatu represji w starym re�imie. Na nic nie zda�yby si� t�umaczenia, �e Pater wst�pi� do s�u�b w 1990 roku, ju� w nowej Polsce, gdy jego firma przechodzi�a gruntowne zmiany. Dla niekt�rych policjant na zawsze pozostanie milicjantem. Co jaki� czas nadkomisarz �apa� si� na tym, �e pracuje w policji ju� stanowczo za d�ugo. Pewnie m�g�by jeszcze zatrudni� si� w szkole na etacie polonisty, zw�aszcza �e do�wiadczenie policyjne, bior�c pod uwag� to, co dzia�o si� w klasach i na szkolnych korytarzach, mog�oby si� przyda�.
Jeden pok�j Patera wype�niony by� ksi��kami. Porozrzucane papiery tworzy�y co� w rodzaju labiryntu, w kt�rym tylko ich w�a�ciciel m�g� si� porusza� swobodnie. Pater wygrzeba� jedno z nowszych kompendi�w j�zykowych. Na ok�adce widnia�a twarz brodatego m�czyzny, przypominaj�cego dziewi�tnastowiecznych uczonych. Jego �yczliwy wzrok upewnia�, �e oto za chwil� wszystkie w�tpliwo�ci zostan� rozwiane. Pater nie znalaz� jednak tego, czego by�o mu trzeba.
Po drugim zimnym piwie si�gn�� po telefon.
��Dobry wiecz�r, Julio. Nie wyjecha�a� nigdzie? No, w telewizji ci�gle m�wi�, �e kobiety podczas mundialu nocuj� gdzie� poza domem� Jak wiesz, ja nie mam tego problemu� Jest Agata? Chcia�bym, by udzieli�a mi porady j�zykowej w sprawie m�odzie�owego �argonu� Agata? Cze��, tu wujek Jarek�
Po wieczornym meczu Pater nastawi� p�yt�.
Godzin� p�niej Pater ju� spa�. �ni�a mu si� piel�gniarka, kt�r� widzia� przez okno w �Edenie". Dziewczyna prowadzi�a pod r�k� pensjonariusza drobi�cego kroczki. Po chwili zrozumia�, �e tym starszym m�czyzn� jest on sam.
O si�dmej rano Pater poczu� czyje� d�onie na skroniach. Nie by�y to d�onie piel�gniarki ze snu. By�y to r�ce rugbisty Ogniwa Sopot, mia�d��ce w stalowym uchwycie skronie policjanta niczym owaln� pi�k�, kt�ra za chwil� mia�a zosta� wprowadzona do formacji m�yna. Pater pr�bowa� rozewrze� powieki. Gdy to ju� si� uda�o � i gdy ucisk rugbisty sta� si� jeszcze mocniejszy � zobaczy� plastikowy czteropak po piwie, a tu� obok nietkni�ty drugi. Tworz�ce instalacj� puszki le�a�y w nie�adzie. Od jednej oderwa�a si� nagle osa i wyfrun�a przez otwarte okno. Wtedy nadkomisarz pomy�la� o �wirowej �cie�ce i przedwojennych murach gimnazjum klasycznego.
Dla Patera czteropak by� oceaniczn� dawk� alkoholu. Nie pi� ju� od dawna. Wola� salony bukmacherskie i hazard. Poprzedniego wieczora z�ama� zasady. Teraz za�y� podw�jn� dawk� KC-24, wypi� litr soku pomara�czowego i troch� rozlu�ni� d�onie rugbisty, ale gdy wyszed� z bloku, otrzyma� nag�y cios s�onecznego �wiat�a. Pomy�la�, �e nie wyj�� z odtwarzacza p�yty
U�cisk na skroniach zn�w si� wzm�g�. Pater jecha� do komendy, nie przekraczaj�c czterdziestki, a na ulice Gda�ska patrzy� tak, jakby przeje�d�a� przez miasto po raz pierwszy.
Na biurku czeka�a kartka. Spojrza� na zegarek. Od dziesi�ciu minut powinien by� u naczelnika Cichowskiego. Naczelnik nie by� sam. Przy konferencyjnym stole siedzia� Andrzej Chrzan, szef jednej z sekcji kryminalnych i zaufany cz�owiek naczelnika. Ospowata twarz Chrzana, z bruzdami i za�amaniami, przypomina�a Paterowi faktur� szarego forda, s�siaduj�cego na parkingu z jego samochodem. Tego ranka twarz szefa sekcji jeszcze bardziej upodobni�a si� do wgniecionej blachy. Przy oknie sta� szpakowaty m�czyzna. Prawdziwy komitet powitalny � pomy�la� Pater i zada� pytanie, na kt�re od kilku chwil zna� ju� odpowied�:
��Co z profesorem Czeka�skim? Gdzie si� podziewa� przez p� dnia?
��Czeka�skiego wci�� szukaj� nasi ludzie. � Szpakowaty m�czyzna odwr�ci� si� od okna. � I znajd� go. By� pan w �Edenie", wi�c nale�� si� panu wyja�nienia.
Pater wiedzia�, �e dalszych wyja�nie� nie b�dzie.
��To inspektor Fa�och. Prze�o�ony � Cichowski nieznacznie zawiesi� g�os � naszego by�ego kolegi Paprzyckiego. Podobno widzieli�cie si� wczoraj� C�, inspektorze � naczelnik popatrzy� na Fa�ocha � my�l�, �e wszystko sobie wyja�nili�my�
��Te� tak s�dz�, komendancie. Mam nadziej�, �e podzia� kompetencji jest jasny dla pana i pa�skich ludzi. � Szpakowaty m�czyzna spojrza� na Patera. � �egnam pan�w.
Fa�och lekko skin�� g�ow�. Przez d�u�sz� chwil� na korytarzu s�ycha� by�o oddalaj�ce si� kroki.
Cisz� przerwa� Pater.
��Ja rozumiem, �e zdarzaj� si� sprawy, hm� niestandardowe. Rozumiem, �e oskalpowany inwalida i znikaj�cy profesor, specjalista od skalp�w, to niecodzienny przypadek. Ale co ma do tego Abwera i sk�d u nich ta nerwowo��, ten�
��Ta sprawa jest poza naszym zasi�giem, Pater.
��S�o�ce o�wietla�o �ys� czaszk� naczelnika. Jego g�owa przypomina�a planetoid�, od jakich roi si� w pismach popularnonaukowych. � Chcia�bym, Jarek, by� to dobrze zrozumia�. Nie m�wi� dwa razy � pa wiedzia� piorun do s�omianego dachu.
Cichowski znany by� ze swoich aforyzm�w. Gdy dowiedzia� si�, �e Pater jest absolwentem polonistyki, zacz�� atakowa� nadkomisarza cytatami. Raz cytowa� co� z kanonu literatury, innym razem wymy�la� co� swojego. �Klasyka czy moje?" � zwykle takim pytaniem Cichowski n�ka� podw�adnego. A Pater szybko zrozumia�, �e niewiele jest przyjemniejszych chwil w �yciu naczelnika od tych, gdy polonista si� myli, przypisuj�c mu autorstwo cytatu z Szekspira czy Horacego. Tym razem jednak naczelnik pytania nie zada�.
��Pr�buj� tylko uporz�dkowa� fakty � cicho odrzek� Pater. � Nic si� tu nie zgadza. Najpierw Czeka�ski dostaje esemesy z pogr�kami. Sprawa trafia do ch�opak�w z tamtejszego komisariatu. Libling, dyrektor �Edenu", sugeruje, �e esemesy wysy�a� jaki� g�wniarz.
��Popatrzy� na Chrzana. � Tylko jaki pow�d mia�by jaki� nieletni, by grozi� profesorowi? Sk�d mia�by jego numer? Nic nie wskazuje, by profesor w��czy� si� po modnych klubach � Pater z trudem powstrzymywa� si� od ironii. � Poza tym zasi�gn��em wczoraj, tak to nazwijmy, porady j�zykowej. W tych esemesach by�o co� o �wypasionym domu". Tyle �e s�owo �wypasiony" to ju� dla m�odych ludzi szczyt obciachu i, jak to m�wi�, �wiocha". M�wi si�: �wyczesany", �wyczepisty"�
��Pater, ja doskonale o tym wiem. � Twarz Chrzana coraz bardziej upodabnia�a si� do sfalowanej blachy szarego forda. Wiem, �e kto� nieudolnie podszywa� si� pod s�ownictwo m�odzie�owe. I wiem co� jeszcze. � M�czyzna nachyli� si� w stron� nadkomisarza. � Ot� komisariat powiadomi� nas o sprawie. Czeka�ski to wa�na figura, informacja trafi�a do mnie. A nast�pnego dnia po tym, jak otrzymali�my wiadomo�� o esemesach, na moim biurku zadzwoni� telefon. Dzwonili z ABW. Od tej chwili wszystko, co zwi�zane z Czeka�skim, mia�o trafia� do nich. Rozumiesz, co to znaczy?
��To znaczy, �e wczorajsze zamieszanie w �Edenie" spowodowa� nie oskalpowany trup Maziarskiego, ale profesor i jego znikni�cie�
��Nie, nie o to mi chodzi. � Szara blacha zadr�a�a. � To znaczy, �e kto� z naszych jest wtyk� ABW. Przekazuje im wiadomo�ci o naszych �ledztwach. Mamy kapust�, pieprzon� kapust�. Pieprzonego kreta � wysycza� Chrzan.
��Dosy�! � Cichowski uzna�, �e powinien wkroczy� do akcji. � Tak czy inaczej �Eden" to nie nasza sprawa. A dla ciebie � popatrzy� na Patera � mam, jak to uj��e�� niestandardowe zadanie. W jednym z blok�w znaleziono zamurowane zw�oki. Kto� wymontowa� kaloryfer i w tym miejscu ukry� cia�o. Ludzie to maj� pomys�y� Ale upa�y i nieszczelno�ci zrobi�y swoje. No i to chyba b�dzie co� w sam raz dla ciebie � mrukn�� naczelnik.
Na progu g�os naczelnika zatrzyma� Patera. Nadkomisarz raz jeszcze podszed� do sto�u.
��Ja te� nie lubi�, gdy kto� wpieprza si� w nie swoje sprawy Gdy robi si� z nas folwark. Nie lubi� zw�aszcza, gdy robi� to moi byli podw�adni. Bardzo te� nie lubi�, gdy moich ludzi traktuje si� jak� � Cichowski zrobi� ruch r�k�, jakby odgania� natr�tnego owada. � A teraz we� si� do swojej roboty
Gdy Pater usiad� przy biurku, pomy�la�, �e ostatnie zdanie naczelnika � to o �swojej robocie" � poddaje si� rozmaitym interpretacjom.
Nadkomisarz zadzwoni� do Kuleszy.
��Podobno mamy zamurowane zw�oki w mieszkaniu. Tak� Zobacz, czy jeste�my tam rzeczywi�cie niezb�dni.
Potem wybra� prywatny numer doktora Kwieci�skiego i zostawi� wiadomo��. Zadzwoni� do archiwum i, jak to mia� w zwyczaju, poprosi� o �drobn� przys�ug�".
Po trzeciej kawie zabrz�cza�a kom�rka. �Ustawka o �smej. Mandaryn". D�onie rugbisty ostatecznie poluzowa�y uchwyt.
Boczna salka w �Mandarynie" przypomina�a gotyck� komnat�. Nie dobiega�y tu odg�osy z pobliskiego Monciaka, wype�nionego o tej godzinie �miechem nastolatk�w koczuj�cych w letnich ogr�dkach. Klimatyzowana salka przeznaczona by�a dla ludzi, kt�rzy cenili cisz� i spok�j. �redniowieczny charakter pomieszczenia pot�gowa�a dodatkowa kolumna, powsta�a z dymu papieros�w i wznosz�ca si� znad sto�u do lampy.
Pater wpatrywa� si� d�u�szy czas w swoje dwa odbicia. Twarz, jaka ukazywa�a si� w szk�ach okular�w jego przeciwnika, zdawa�a si� nie zdradza� �adnych emocji. O Paterze m�wi�o si�, �e naprawd� ma pokerowe oblicze. Zosta�o ich tylko dw�ch. Naprzeciw siedzia� �Jezus z Oliwy". M�czyzna z siwiej�c� brod� by� profesorem matematyki na Uniwersytecie Gda�skim. Uczy� si� na pami�� prawdopodobie�stwa rozk�ad�w kart, ale ci�gle jaki� pokerzysta stawa� mu na drodze. Wreszcie uzna�, �e to wszystko przez oczy. Przez nie przegrywa. To jego spojrzenie zdradza�o si�� lub s�abo�� uk�adu kart. Profesor natrafi� kiedy� na artyku� o ameryka�skim informatyku, mistrzu pokera, kt�rego nazywano Jezusem. Pokerzysta zza oceanu zawsze gra� w lustrzanych okularach. Profesor zacz�� go na�ladowa�, zapu�ci� brod�. Wtedy zacz�li nazywa� go Jezusem z Oliwy. Tak�e i dlatego, �e wreszcie przy stole cudownie pomna�a� uniwersyteck� pensj�.
Nadkomisarz zacz�� gra� trzy lata temu. Zacz�o si� od internetu. Wkr�tce wirtualne rozgrywki wy�oni�y graczy, kt�rzy postanowili zmierzy� si� w realu. W odmian� pokera nazywan� Texas Hold'em coraz rzadziej grywali mafiosi i rozmaici �wielcy Szu" kursuj�cy po Wybrze�u w poszukiwaniu leszczy do ogrania.
Coraz rzadziej nad sto�em kr��y�y gor�ce pieni�dze, kt�re mia�y to do siebie, �e zostawia�y nad nim sw�d spalenizny i nielegalnych spraw. Texas Hold'em stawa� si� rozrywk� jajog�owych: informatyk�w, matematyk�w, ekonomist�w, prawnik�w. Niekiedy tak�e policjant�w. Ustawki organizowano raz w tygodniu, najcz�ciej w pi�tki. Dzisiejsza nale�a�a do zorganizowanych
Gdy zosta�o ich dw�ch, postanowili zagra� zgodnie z zasad�
Kr�l karo. Pater pomy�la� o Maziarskim. Co takiego zrobi�, �e spotka�a go ta straszna �mier�? Mordercy nie wystarczy�o, �e zmia�d�y� emerytowi ty� czaszki. Posun�� si� do tego, by oskalpowa� ofiar�. Oskalpowa� zw�oki czy �ywego cz�owieka? Mimo klimatyzacji Pater poczu�, �e ma lepkie palce. W�a�nie: palce. Sklejone palce Maziarskiego. Klej. O co w tym wszystkim chodzi?
Na stole pojawi�a si� czwarta karta. Walet trefi. Jezus z Oliwy postawi� kolejny s�upek �eton�w i rozsiad� si� wygodniej.
��Pami�ta pan, grali�my trzy tygodnie temu niedaleko hotelu �Grand". Potem us�ysza�em od kolegi prawnika, �e to miejsce z tradycjami. Przed wojn� te pi�kne secesyjne wn�trza by�y jaskini� hazardu. Ale najciekawsze jest to, �e obok �Grandu", w kierunku Wejherowa, ci�gn�a si� aleja samob�jc�w. Wieszali si� niemieccy rybacy, polscy in�ynierowie, �ydowscy sklepikarze i rosyjscy arystokraci, kt�rzy przegrywali tu maj�tki. Podobno nad ranem w�a�ciciel hotelu mia� zwyczaj, �e przychodzi� do kasyna, wskazywa� g�ow� w stron� alei i pyta�: �Ilu?" �Dw�ch", odpowiada� krupier. Wspania�a historia, nieprawda�?
��S�dzi pan, profesorze, �e dzisiaj powinienem uda� si� w kierunku Wejherowa? � zapyta� Pater. Profesor wybuchn�� �miechem.
��Och, nic takiego nie chcia�em powiedzie�! � S�up papierosowego dymu wzbi� si� w stron� lampy, a Pater podbi� stawk�.
Walet trefi. Czeka�ski. Co chce od niego ABW? Mo�e to te� kret? Pieprzona kapusta. Pieprzony kret � Pater przypomnia� sobie porann� rozmow� i bruzdy na twarzy Chrzana. Ale po co agencji cz�owiek w domu starc�w? I co si� w�a�ciwie sta�o ze znawc� ran symbolicznych? Kto wysy�a� mu esemesy? Pater zn�w zobaczy� swoje dwa odbicia w okularach profesora matematyki. Profesor Uniwersytetu Gda�skiego. Tak jak Czeka�ski.
��Profesorze, to �adna pokerowa sztuczka, naprawd� mnie to interesuje. Czy m�wi co� panu nazwisko Czeka�ski? Profesor Uniwersytetu Gda�skiego�
��Nie, pierwsze s�ysz�. � Ob�ok dymu zn�w pofrun�� do g�ry. � A czym on si� zajmuje?
��Lekarz, ale tak�e specjalista od antropologii�
��O, to nam nie po drodze. Ale je�li tak pana to interesuje, dowiem si� czego�. Kto� na pewno b�dzie go zna�. � Jezus do�o�y� swoje �etony.
Na stole pojawi�a si� ostatnia karta. Pi�tka pik. Pater raz jeszcze popatrzy� w zakryte dwie karty, popatrzy� na Jezusa i nie odrywaj�c wzroku od swoich dw�ch odbi�, do�o�y� kolejny s�upek. Poczu�, �e wok� sto�u robi si� nagle t�oczno. To trzej gracze, kt�rzy wcze�niej odpadli, patrzyli na decyduj�ce starcie. Pater ju� dawno powinien spasowa�. A ju� na pewno powinien to zrobi�, gdy profesor opowiedzia� o alei samob�jc�w w kierunku Wejherowa. Historyjka ta by�a pokazem si�y. Ale nadkomisarz wiedzia� te�, �e je�li zagra� z profesorem ostro, puszczaj� mu nerwy i zaczyna si� gubi�. Para pi�tek to niewiele, ale powinno si� uda�. Profesor podbi�. W szklance jednego z kibic�w zachrz�ci� l�d. Pater bez zastanowienia przesun�� na �rodek ostatni stos �eton�w. Po chwili Jezus odkry� pierwsz� ze swoich kart: tr�jk� karo. Dmuchn�� dymem tym razem w bok i ods�oni� kr�la trefi. Le�a� on obok wcze�niej odkrytego pikowego. Dwa czarne kr�le. Trefl to krzy�. Krzy� nad grobami samob�jc�w i nad grobem Maziarskiego.
��Wejherowo � mrukn�� Pater i od�o�y� swoje karty do talii. Potem patrzy� jeszcze, jak profesor wymienia �etony na �ywe pieni�dze.
��No to tym razem mi si� uda�o. � W niebieskich oczach profesora dostrzeg� weso�y b�ysk. � A za tym Czeka�skim si� rozejrz�.
Pope�ni�em b��d. Gdzie� pope�ni�em b��d. Gdzie? Pater nie my�la� o pokerze. Zn�w my�la� o niedzielnym po�udniu w �Edenie". By�a dwudziesta trzecia. Upa� zel�a� i zrobi�o si� nawet przyjemnie. W klubach na Monciaku did�eje rozkr�cali imprezy.
Jaros�aw Pater dopija� w�a�nie drug� kaw� i ko�czy� czyta� protok� z przes�uchania. Musia� przyzna�, �e Kulesza nie mia� wiele do roboty. Sprawa zamurowanych w mieszkaniu zw�ok by�a do�� banaln� kombinacj� chciwo�ci i ludzkiej wyobra�ni, kt�re do�� cz�sto � jak uczy�o Patera do�wiadczenie � sz�y w parze. Mo�e w tej sprawie mia�by jeszcze co� do powiedzenia psychoanalityk � pomy�la� Pater w momencie, gdy otworzy�y si� drzwi. W progu stal niski blondyn z wyra�n� nadwag� i rumieniem na policzkach.
��Ostatnie wyja�nienia, kierowniku. Chcia�by pan go dos�ucha� czy co�
Kulesza cz�sto formu�owa� zdania tak, �e nie bardzo by�o wiadomo, czy zadaje pytanie, czy co� po prostu oznajmia. Tym razem, jak wywnioskowa� Pater, by�a to zach�ta. Nadkomisarz podni�s� si�. Nie ma co si� spieszy� z t� spraw�. Zamkni�cie jednej oznacza�o powr�t do rozgrzebanych �ledztw albo nowe, bardziej skomplikowane. Tymczasem uwaga nadkomisarza skupia�a si� na wierzcho�kach tr�jk�t�w, kt�rymi pokry� le��c� na biurku kartk�. Dwa wierzcho�ki pozosta�y bez zmian, zaznaczone nazwiskami Maziarskiego i Czeka�skiego. Trzeci szczyt bywa� opisany jako �skalp", ale r�wnie cz�sto pojawia� si� przy nim skr�t ABW. I wyra�ny, pogrubiany za ka�dym razem znak zapytania. Nadkomisarz czeka�. Dop�ki nie dowiem si� wi�cej, mam zwi�zane r�ce. B��dz� jak we mgle, skazany na niedorzeczne domys�y � my�la�, pod��aj�c za Kulesz�.
Za sto�em siedzia� m�czyzna w podkoszulku, z kt�rego dawno ju� wyblak�a naturalna ziele�. By� dziesi�� lat starszy od Patera, ale sine wory pod oczami, zmarszczki i kilkudniowy zarost czyni�y z niego zaawansowanego emeryta. Kolejny emeryt w ostatnich dniach � przemkn�o Paterowi przez g�ow�.
��Wymy�li� pan bardzo nietypowy spos�b poch�wku, panie Tch�rzewski � zacz�� nadkomisarz. M�czyzna zamruga� oczami.
��No, wie pan, ma si� ten fach w r�ce. � Pater us�ysza� w jego g�osie co� w rodzaju dumy. � Trzydzie�ci lat w murarce robi�. Mo�e i pana mieszkanie postawi�em.
��To akurat �wiadczy�oby o pa�skich kwalifikacjach nie najlepiej � mrukn�� Pater. � Sam pan to wymy�li�?
��Panu i ksi�dzu to szczer� prawd� powiem. � M�czyzna uderzy� si� w wyblak�y podkoszulek. � No to jak te�ciowa umar�a, szybk� kalkulacj� �em zrobi�. Jak na budowie. No i wysz�o, �e pogrzeb to b�dzie kilka k�, pa�stwo potem co� odda, ale po co ma oddawa�. Tylko k�opot niepotrzebny. No i popatrzy�em na kaloryfer, tam, wiecie, w wi�kszym pokoju. Te�ciowa niedu�a kobita, wszystko oszacowa�em, no i do roboty
��A zim�?
��Co zim�? � Tch�rzewski zamruga� oczami.
��Czy bez kaloryfera zimno nie by�o? � Pater zobaczy�, jak Kulesza odwraca si� plecami i pr�buje zdusi� �miech.
��Da�o rad�. Poza tym �ciana pogrubiona. A reszt� ju� powiedzia�em. Pieni�dze z ZUS-u na nieboszczk� co miesi�c przychodzi�y. Listonosz zostawia� za pokwitowaniem, bo ci�ko chora to podpisa� sama nie mog�a. Przez ponad dwa lata sz�o. � Wyblak�y podkoszulek westchn��. � Ja bym nie chcia�, �eby pan sobie pomy�la�, �e ja z�y cz�owiek jestem. �e niby co? Na w�dk� z kolegami wyda�em? C�rka w Anglii. Na nauk� sz�o wszystko. No, prawie�
Pater zastanawia� si�, czy nie warto doprecyzowa�, co to znaczy �prawie", ale zrezygnowa�.
��A pa�ska �ona? Przecie� to by�a jej matka. Zgodzi�a si�, by zamurowa� j� w domu?
��Pocz�tkowo nie. Ale od czego przekonywanie? � Tch�rzewski u�miechn�� si�. Pater zobaczy�, �e m�czyzna ma na kostkach prawej d�oni wytatuowane cztery litery uk�adaj�ce si� w s�owo LOVE. Nie wiedzie� czemu przypomnia�a mu si� piosenka T.Love,
Gdy wracali korytarzem, Kulesza nagle si� o�ywi�.
��Ludzie to maj� nasrane, panie nadkomisarzu. � Widz�c spojrzenie Patera, poprawi� si�: � No, nie maj� r�wno pod sufitem. Wie pan, co on mi powiedzia�? �e jak by�o �wi�to Zmar�ych, to kupowa� kwiaty te�ciowej. I znicze. I wie pan co? � Kulesza zrobi� nieznaczny ruch g�ow�. � Tam je k�ad�.
Pater pomy�la�, �e specjalista od murarki ze s�owem LOVE nie by� z�ym cz�owiekiem.
Kartka z tr�jk�tami przykryta by�a akt�wk�. Na biurku le�a�y materia�y z archiwum. Pater otworzy� teczk� i w pierwszej chwili pomy�la�, �e zasz�a pomy�ka. Na wierzchu znalaz� kilka kserokopii z �Faktu" i �SuperExpressu". Wszystkie artyku�y by�y ozdobione fotografiami znanej aktorki. Na nielicznych zdj�ciach z u�miechem, odbiera�a jakie� nagrody. Ale wi�kszo�� przedstawia�a twarz zmienion� niemal nie do poznania. Gdyby nie podpisy, mo�na by pomy�le�, �e chodzi o inne osoby. Po chwili Pater zrozumia�, �e to jednak nie pomy�ka. Zacz�� przegl�da� artyku�y.
Gdy sko�czy�, spojrza� na puste krzes�o po drugiej stronie biurka. Komisarz Andrzej �wiat�o by� na urlopie w Grecji. A w�a�nie teraz przyda�by si� Paterowi wsp�lnik, czyli kto�, z kim mo�na by om�wi� spraw�.
�wiat�o by� starszy od Patera o pi�� lat i przeklina� swoje nazwisko, kt�re wielu wci�� kojarzy�o si� z czasami stalinizmu i oficerem Ministerstwa Bezpiecze�stwa Publicznego, kt�ry w 1953 roku uciek� na Zach�d. Ironi� losu by�o to, �e komisarz �wiat�o mia� na drugie imi� tak samo jak posta� z czas�w Polski Ludowej. �J�zef � Pater wielokrotnie s�ysza� sapi�cego �wiat��: to po marsza�ku. Nie po Stalinie. To na cze�� Pi�sudskiego".
Ale i tak ma�o kto w to wierzy�.
Wszyscy wiedzieli jednak, �e �wiat�o jest nadzwyczaj sprawnym policjantem i teraz jego do�wiadczenie przyda�oby si� Paterowi. Zw�aszcza �e wycinki z gazet spowodowa�y, �e co� w sprawie �Edenu" drgn�o.
��Nie s�dzi�em, �e gustuje pan w takich gazetach. � Kulesza patrzy� nadkomisarzowi przez rami�.
��Ja te� nie � odpowiedzia� Pater.
Wreszcie zacz�o co� si� dzia�. Nadkomisarz czeka� jeszcze na jedn� wiadomo��.
Telefon zadzwoni� o si�dmej.
Spotkanie mia�o wygl�da� na przypadkowe. Um�wili si� w centrum rozrywki do�� wcze�nie. Nie by�a to pora zakochanych, umawiaj�cych si� tu na randki, ani godzina eleganckich dwudziesto- trzydziestolatek na szpilkach i w pe�nym makija�u, traktuj�cych centrum jako wybieg dla modelek. Pater �a�owa�, �e doktor Pawe� Kwieci�ski chcia� si� spotka� tak wcze�nie.
Poznali si� sze�� lat temu. Pater do dzi� pami�ta� t� spraw�. Gwa�t i morderstwo szesnastolatki. Jak si� p�niej okaza�o, ofiara by�a s�siadk� doktora. Pater pami�ta� stalowy u�cisk Kwieci�skiego na swoim nadgarstku i zapami�ta� s�owa anatomopatomorfologa: �Czasem po�egnanie z bliskimi nast�puje na tym stole. Niech pan, komisarzu, z�apie tego skurwysyna. Obieca mi to pan?"
Pater w�wczas niczego nie obieca�. Rozwi�za� spraw�. Od tamtego czasu z Kwieci�skim spotyka� si� nie tylko zawodowo. Okaza�o si�, �e doktor jest fanatykiem rocka i jazzu. Nie jakiej� tam udziwnionej alternatywy, ale starego, dobrego Milesa i Coltrane'a. Od czasu znajomo�ci z doktorem jazzowa dyskografia Patera znacznie si� rozros�a.
��Nie mam dla ciebie kolejnego
Teraz siedzieli obaj przy kawie z mlekiem. Ekspres do kawy co chwila zag�usza� d�wi�ki telewizora, gdzie eksperci analizowali kolejny raz mecze Polak�w na mundialu.
��Jarek, nie musz� ci m�wi�, �e tej rozmowy nie by�o. Wiesz, co by si� sta�o, gdyby dowiedzieli si�, �e przekaza�em ci te informacje?
Pater podni�s� fili�ank� do ust i niemal niezauwa�alnie skin�� g�ow�. Oczywi�cie, �e zdawa� sobie spraw�.
��Zatem s�uchaj. Pami�tasz, jakie buty mia� na sobie Maziarski, gdy znale�li�my go w �Edenie"?
��Jakie� sportowe. Te� zwr�ci�em na to uwag�, ale�
��Tak, wiem, co chcesz powiedzie� � przerwa� niecierpliwie Kwieci�ski, a Pater zrozumia�, �e za chwil� dowie si� czego�, co kolejny raz przekona go, �e doktor jest jednym z najlepszych specjalist�w w swojej dziedzinie. � To by�y nowe buty, protektory nie mia�y �ladu zu�ycia. S�owem: po prostu wygodne buty, w sam raz dla inwalidy. Ale je�li tak, to mo�e wyja�nisz mi, dlaczego Maziarski mia� odciski na palcach i szorstkie pi�ty?
Pater milcza�.
Powinien sam to zauwa�y�. Pewnie tak by si� sta�o, gdyby nie �ar lej�cy si� z nieba. Wyszed� z pokoju, a potem pojawi� si� Paprzycki z Lewarem. I by�o po sprawie.
��Stopy osoby, kt�ra nie chodzi, s� zwykle delikatne, wyszczuplone � kontynuowa� doktor. � Te nie by�y. No ale ostatecznie mog�y to by� odciski powsta�e wtedy, gdy ofiara jeszcze mia�a sprawne nogi. Jed�my dalej. Pami�tasz, w jakim stanie by�y jego spodnie.
��Tak, my�la�em wtedy�
��Chodzi mi o d�. � Kwieci�ski podni�s� r�k� i powt�rzy� zam�wienie. � Podwini�te nogawki. Czasem �ladem jest nie to, co widzimy, ale to, czego nie ma.
��Nie bardzo rozumiem � powiedzia� Pater.
��Ten facet nie mia� zanik�w mi�niowych w ko�czynach dolnych. A powinien mie�. I jeszcze jedno. Nie zauwa�y�em te� �lad�w zanieczyszczania si�.
Pater spojrza� pytaj�co.
��Osoby z pora�onymi ko�czynami maj� te� z regu�y pora�one zwieracze. Nie kontroluj� oddawania ka�u i moczu. Zwykle pozostawia to �lady na ubraniu, zw�aszcza na bieli�nie.
��A w tym przypadku nic� � dopowiedzia� Pater.
��A w tym przypadku nic � Kwieci�ski powt�rzy� niczym refren. � Oczywi�cie z �ywym by�oby �atwiej.
Stukn��bym go m�oteczkiem w kolano. Powa�nie � doda! pewniejszym g�osem, gdy dostrzeg� zdziwienie na twarzy Patera. � Stara, niezniszczalna metoda. Taki � wykona� od niechcenia ruch nadgarstkiem �
Pater spojrza� na trzydziestolatk�, kt�ra przesz�a ko�o nich. Ta z pewno�ci� nie musia�a niczego tuszowa�.
��Chcesz powiedzie�, �e Maziarski celowo dodawa� sobie lat? I co? � zawiesi� g�os. � Normalnie chodzi�? Kwieci�ski popatrzy� w telewizor.
��Mo�e nie biega� tak jak ten � wskaza� g�ow� napastnika Ekwadoru, biegn�cego z pi�k� wzd�u� linii. � Ale wszystko wskazuje, �e by� sprawnym, do�� wysportowanym facetem.
Pater poczu� ucisk na p�cherz. Gdy wstawa� do toalety, wydawa�o mu si�, �e napotka� twarz funkcjonariusza ABW spotkanego w �Edenie". Pokr�ci� g�ow� i po chwili zobaczy� na ekranie obro�c� Jopa, nieudolnie wybijaj�cego pi�k� w pole. Chyba nerwy odmawiaj� mi pos�usze�stwa � pomy�la�.
Gdy wr�ci�, Kwieci�skiego nie by�o. Pater u�miechn�� si�. Doktor nie lubi� podzi�kowa�. Na stole le�a� op�acony rachunek z dopiskiem uczynionym r�k� zimnego doktora, jak zwyk�o si� okre�la� profesj� Kwieci�skiego: �Wisisz mi ten koncert Davisa z Japonii. Wiesz, kt�ry".
Jaka� kobieta spojrza�a na Patera, ale on nie odwzajemni� u�miechu.
Po d�u�szym milczeniu us�ysza� w s�uchawce kobiecy g�os. Sekretarka poinformowa�a go, �e szef jest na mi�dzynarodowej konferencji w hotelu �Grand" w Sopocie. Pater przypomnia� sobie niedawn� kl�sk� w pokerze i drog� na Wejherowo.
��Prosz� wi�c powt�rzy� � zawaha� si�. � Albo nie. Sam mu to powiem.
Dwie godziny p�niej by� w hotelu. Kartka formatu A4 z napisem �Marketing i Nowoczesne �wiadczenia Opieki Spo�ecznej" oraz z dorysowan� poni�ej strza�k� wskazywa�a, gdzie odbywa si� konferencja. Jej uczestnicy w�a�nie jedli obiad. Chili con came zamar�o na widelcu jednego z uczestnik�w w po�owie drogi do ust.
��Nie mog� teraz rozmawia�. Zreszt� z tego, co wiem, nie prowadzi pan tej sprawy
��Mam tu dla pana, doktorze, co� szczeg�lnie smakowitego. � Pater zgi�� si� nad uchem rozm�wcy niczym kelner i niczym kart� da� wr�czy� mu akt�wk� z kserokopiami. Elegancko ubrany m�czyzna otworzy� akt�wk� i niemal natychmiast j� zamkn��. Wiedzia�, �e ten obiad ju� si� dla niego sko�czy�. � My�l�, �e dobrze by�oby porozmawia�, dlaczego wybra� pan Wybrze�e zamiast� � Pater po�o�y� palce na skroni, jakby pr�bowa� sobie co� przypomnie�. � Jak to pan okre�li�? Zamiast �dusznej atmosfery warszawki".
��Prosz� by� u mnie jutro o dwunastej � szepn�� Libling.
���ycz� udanej konferencji. � Pater popatrzy� w oczy dyrektora �Edenu". �
Przez otwarte drzwi �azienki dobiega�y dekadenckie pasa�e saksofonu i kontrabasu z p�yty Charliego Hadena
Zwykle, kiedy stopy Patera ju� wydoby�y chrz�st gruzu, kiedy ju� spojrza� w lustro okolone czerwon� plastikow� ram�, by ujrze� tam ciemn� szczecin� zarostu i czerwone bezsenne wylewy w ga�kach ocznych, wtedy nachodzi�y go dwie sprzeczne my�li. Pierwsza � aby wyrzuci� na �mietnik wyk�adzin�, wygarn�� wszystkie grudki betonu zmieszane z rozgniecionymi prusakami i wyla� now� pod�og�, druga � aby zachowa�
Pater pami�ta� ten moment sprzed trzech lat tak dobrze, jakby zdarzy� si� przed chwil�. Rudow�osa pi�kno�� stoi w drzwiach i m�wi tylko trzy s�owa: �Syf. Wszystko syf ". Te s�owa i trza�ni�cie drzwiami na odchodnym by�y kod� ich ma��e�stwa, nad wyraz zwi�z�ym podsumowaniem kilkunastu lat, prawd� o ich zwi�zku, mieszkaniu, a mo�e przede wszystkim o marzeniach, kt�re niemal od pocz�tku ich znajomo�ci wydawa�y si� niedorzeczne. Pater nie poszed� w biznes na pocz�tku lat dziewi��dziesi�tych, jak jego koledzy ze studi�w, nie zrobi� kariery w dyplomacji, chocia� znajomi na stanowiskach rysowali przed nim �wietlane perspektywy. Ostatecznie wszystko zawali�o si� w dniu, gdy Jaros�aw Pater postanowi� podj�� prac� w Komendzie Wojew�dzkiej. Coraz rzadziej wspomina� go kto� w rozmowach jako m�odego i zdolnego. W ko�cu przesta� by� m�ody. I z ka�dym dniem rozumia� coraz lepiej, �e ludzie s� rzeczywi�cie zdolni. Zdolni do wszystkiego.
Woda sp�ywa�a z wanny powoli, lada dzie� trzeba b�dzie wezwa� hydraulika. Pater my� z�by, wyplu� past� zmieszan� z krwi� z podra�nionych dzi�se� i zn�w pomy�la� o wykrwawiaj�cym si� latami ma��e�stwie. To, �e Iza wytrwa�a z nim kilkana�cie lat, mia�o wszelkie znamiona cudu. Przynajmniej takiego zdania by�a rodzina �ony, jego matka oraz przyjaciele, z kt�rych jeden ostatecznie okaza� si� nad wyraz pomocny w leczeniu ma��e�skich stres�w i ocieraniu kobiecych �ez. Tamtego listopadowego dnia nadkomisarz obieca� sobie dwie rzeczy. �e wraz z �on� i ostatnim trza�ni�ciem drzwi zniknie z jego s�ownika wyraz �syf" i wiele podobnych, kojarz�cych si� z ostatnimi latami bezlitosnych ma��e�skich zapas�w, pozbawionych wszelkich regu�. I �e nigdy ju� nie zwi��e si� z nikim na sta�e. Nawet gdyby b�aga�a go o to Angelina Jolie.
Pater by�, w nastroju, kt�ry doktor Kwieci�ski nazywa� syndromem karawaniarza. Liryczna drapie�no�� muzyki zrobi�a jednak swoje. Zadzia�a�a. Pozby� si� my�li, �e k�opoty to jego specjalno�� i �e ma na nie wy��czno��. Pater mia� tylko star� wyk�adzin�, koledzy mieli tak�e starzej�ce si� �ony i wieczne problemy. Nagle zacz�� my�le� o czym� innym. Zw�aszcza dwie my�li � wzajemnie si� wykluczaj�ce � przep�ywa�y mu szybko przez g�ow� i zawraca�y p�dem. Goli� si� powoli, aby nie wykonywa� zbyt gwa�townych ruch�w, kt�re wyzwoli�yby ca�e fale potu. Charlie Haden swym dyskretnym kontrabasem podkre�la� parny bezruch rozpoczynaj�cego si� dnia. Profesor Jan Czeka�ski. Dwie my�li: zabi� � nie zabi�. Znikn�� po �mierci Maziarskiego. By� ostatnim cz�owiekiem, kt�ry widzia� Maziarskiego �ywego. Znawca ran symbolicznych i pseudoinwalida na w�zku, z farbowanymi na siwo w�osami i z doskonale rozwini�tymi mi�niami n�g.
Anonimowe esemesy do Czeka�skiego. Nieumiej�tnie udawany m�odzie�owy slang. Anonimowy szanta�ysta. Mo�e to on? Mo�e on jest podw�jnym morderc�. Zabi� � nie zabi�.
W senne kalifornijskie bulwary jazzowego kwartetu wdar� si� �kaj�cy, wysoki d�wi�k. Powtarza� si� regularnie i by� coraz silniejszy. Pater zdecydowanie poci�gn�� maszynk� od grdyki ku podbr�dkowi. Otar� twarz z myd�a i ruszy� do pokoju. Na ma�ym ekranie telefonu migota� nieznany Paterowi numer. Policjant wy��czy� Hadena, podni�s� s�uchawk� i rzuci� kr�tko, upodabniaj�c g�os do gwa�townego warkni�cia:
��Pater.
��Dzie� dobry � us�ysza� znany sobie g�os. � M�wi Wasylewski. Nie obudzi�em pana?
��Nie � odpar� Pater, pr�buj�c skojarzy� us�yszane pierwszy raz w �yciu nazwisko. Nie uda�o si�. �lepe asocjacje. � Nie � powt�rzy� niepotrzebnie i bezradnie.
��W�a�nie sko�czyli�my nieoczekiwan� nocn� partyjk� bryd�a � kontynuowa� nieznany rozm�wca o znanym g�osie. � Wie pan, jak to jest. Najcz�ciej gracze niewiele wiedz� o sobie. Tylko o mnie ka�da kelnerka, nawet dopiero co przyj�ta do pracy w �Mandarynie", wie wszystko. A to dlatego, �e mam charakterystyczn� aparycj�
��No tak� � Pater przerwa� rozm�wcy. Prze�y� ol�nienie, gdy g�os z nazwiskiem w ko�cu po��czy�y mu si� w ca�o��. To �wietnie ze sob� koresponduje. Niezwyk�y cz�owiek o niezwyk�ym nazwisku. Jezus z Oliwy nazywa� si� Wasylewski. Profesor Wasylewski. Przez �y", a nie banalne i powszechne �i". Jak jaki� ukrai�ski wata�ka, wolny jak wiatr w stepie, nie jak androginiczna Wanda, sowiecki pionek ze Zwi�zku Patriot�w Polskich. Za du�o profesor�w. Jeden jest hazardzist�, drugi � podejrzanym.
��Ma�o o sobie wiemy � powiedzia� Pater. � Ma pan racj�. A pan wie, jaki jest m�j zaw�d?
��O tym te� wie ka�da kelnerka w �Mandarynie" � roze�mia� si� Jezus z Oliwy. � A zw�aszcza ka�dy taks�wkarz spod �Mandaryna". Niejeden odwozi� pana do pracy po nocnym �holdemku". Prosz� pos�ucha�. W bryd�a gra�em z Dzi�cio�em przeciwko pewnemu Szwedowi i t�umaczowi Szweda. Nie lubi� bryd�a. Du�o kombinowania, ma�e stawki� Tym razem stawki by�y bardzo wysokie. Pi�� st�w za jednego impa, wie pan z pewno�ci�, co to jest. Tych dw�ch widzia�em po raz pierwszy w �yciu. Wida�, �e grali ze sob� od dawna. Ten t�umacz � w odr�nieniu od nas, starych wyjadaczy � nie kry� si� specjalnie ze swoj� to�samo�ci�. Przedstawi� si� jako skandynawista z uniwersytetu. Doktor Przemys�aw Marciniec. Pami�taj�c o pana pro�bie, zagadn��em go, czy zna profesora Czeka�skiego. Ot� zna go, nawet bardzo dobrze. Wie o nim sporo i nie przepada za nim. Zapyta�em, czy mog� pana z nim skontaktowa�. Zgodzi� si� ch�tnie. Dzi� od rana egzaminuje student�w, a w po�udnie wyje�d�a na stypendium do Uppsali. Powiedzia�, �e mo�e pan do niego przyj�� na egzamin. I rozstali�my si� ko�o si�dmej.
��Dzi�kuj� panu bardzo � powiedzia� Pater i nie odk�ada� s�uchawki.
Niechc�cy uruchomi� pilotem wie��. W��czy� si� pierwszy utw�r z p�yty Hadena. Rozleg�a si� muzyka czo��wki firmy Warner Bros. By� to fragment filmu
��Do widzenia � odezwa� si� w ko�cu Jezus z Oliwy.
��Prosz� poczeka� � powiedzia� cicho Pater � mam jeszcze jedno pytanie. O si�dmej sko�czy� pan ca�onocnego bryd�a. A dzwoni pan do mnie dwie godziny p�niej. Dlaczego nie zadzwoni� pan od razu? M�g� pan przecie� zadzwoni� o si�dmej, p�j�� do swojego nieodleg�ego apartamentu z widokiem na morze i od godziny odsypia� zwyci�stwo przy okrzykach mew. A pan godzin� czuwa� i zadzwoni� do mnie dopiero teraz. Dlaczego?
��Czy ja wiem? � Po tym retorycznym pytaniu zapad�a cisza, przerywana wrzaskiem mew. � Mo�e nie chcia�em pana zrywa� tak wcze�nie?
��Odczu� pan lito�� dla pokonanego przeciwnika, co? Chcia� mi pan jako� zrekompensowa� moj� przegran� w poniedzia�ek? Nie chcia� pan mnie zrywa� tak wcze�nie� Tak czy inaczej, bardzo panu dzi�kuj�.
��Nie s�dz�, �ebym by� zdolny do takiej rekompensaty � odpar� ch�odno matematyk. � Nie jest pan wcale taki przenikliwy. Po grze nie uda�em si� do mojego mieszkania. A te mewy nie krzycz� nad moim tarasem. Teraz spaceruj�. Chcia�em z kim� porozmawia�. Z kimkolwiek. I nadarzy�a si� okazja, by po bryd�u z Marci�cem zadzwoni� do pana.
��Gdzie pan jest? � Pater poczu� dziwny niepok�j.
��W drodze do Wejherowa � odpar� Wasylewski � nie lubi� gra� w bryd�a. Zw�aszcza przeciwko rezerwowemu zawodnikowi reprezentacji Szwecji.
Po tych s�owach Jezus z Oliwy si� roz��czy�. Pater zwolni� klawisz �pauza".
Egzamin z j�zyka szwedzkiego, Swedex na poziomie B2, odbywa� si� w sali wyk�adowej katedry skandynawistyki w kompleksie uniwersyteckim przy ulicy Wita Stwosza. Uczestniczy�o w nim kilkana�cie studentek. Jedna z nich, Ewelina Kucaj, siedzia�a w pierwszej �awce, przed biurkiem doktora Przemys�awa Marci�ca, i zupe�nie nie mog�a si� skoncentrowa�. Winne by�o temu gadulstwo wyk�adowcy, a nie � jak s�dzi� on sam � jego uroda i uwodzicielski zapach wody toaletowej �Gucci Rush", Marciniec kilka miesi�cy temu zmieni� image i usi�owa� okularami o ciemno��tych szk�ach oraz kr�tko przyci�tym, g�stym zarostem upodobni� si� do dojrza�ego George'a Michaela. Efekt tych zabieg�w fryzjerskich nie pora�a� podobie�stwem i wywo�ywa� szydercze komentarze studentek. Zamiast pop-gwiazdora widzia�y one bowiem czterdziestolatka �o urodzie przepitego Cygana". To ostatnie sformu�owanie by�o autorstwa Eweliny Kucaj i zrobi�o prawdziw� furor� w�r�d kole�anek. Jej wymiernym �wiadectwem by�o nadanie doktorowi Marci�cowi przydomka Cygan.
Dzisiejszego poranka Marciniec objawi� bardzo dobry humor. Najpierw rzuca� w�tpliwymi dowcipami o egzaminach, wyk�adowcach i studentach, a potem � kiedy ju� rozda� arkusze egzaminacyjne i zacz�� mierzy� czas � wda� si� w cich�, przerywan� �miechem rozmow� ze wsp�egzaminatorem, doktorem Fredrikiem Fr�glandem z Uppsali. Poniewa� rozmawiali po szwedzku, Ewelina Kucaj zw�tpi�a w swoj� znajomo�� tego j�zyka i popad�a w chwilow� depresj�. Rozumia�a bowiem s�owa, ale nie rozumia�a, o czym obaj wyk�adowcy rozmawiaj�. W�r�d szwedzkich wyraz�w niezmiennie pojawia�o si� angielskie
Studentka demonstracyjnie wyj�a z torebki odtwarzacz MP3 i za�o�y�a s�uchawki na uszy. Odetchn�a z ulg�. Zamiast jakiego� tajemniczego �argonu us�ysza�a wariacj� DJ Tiesto na temat Vivaldiego. Marciniec i Fr�gland o tyle zwr�cili uwag� na nieregulaminowe zachowanie studentki, �e �ciszyli g�osy i zacz�li rysowa� na kartkach jakie� wykresy. Ewelina Kucaj po�wi�ci�a si� ca�kowicie rozwi�zywaniu testu.
Mija�y minuty, kwadranse. O godzinie dziesi�tej studentka sko�czy�a liczy� wyrazy, kt�rych u�y�a w szwedzkim wypracowaniu na temat dyskryminacji kobiet w Polsce, zdj�a z uszu s�uchawki i spojrza�a na doktora Marci�ca. Nie by�o ju� obok niego Szweda, nie by�o te� kartek z dziwnymi napisami. By� natomiast jaki� szpakowaty facet w wygniecionej koszuli i spranych d�insach. Cygan rozmawia� z nim scenicznym szeptem.
��Wie pan, wyraz angielski
��Czy profesor Czeka�ski o tym wszystkim wiedzia�? � zapyta� szpakowaty m�czyzna zm�czonym g�osem.
Ewelina Kucaj poczu�a na sobie jego wzrok. Doskonale wiedzia�a, �e zatrzyma� si� on na r�y wytatuowanej na jej ramieniu, a potem natychmiast przeskoczy� na drugie rami�, na antykoncepcyjny plaster � jej dumne wyznanie, symbol wolno�ci i nienawi�ci do patriarchalnej cywilizacji.
��On nie m�g� tego nie wiedzie�! � Sceniczny szept Marci�ca zapa�a� oburzeniem na naiwno�� laika. � Profesor Jan Czeka�ski by� jednym z najwybitniejszych znawc�w wsp�czesnych sekt neopoga�skich i tajemnych rytua��w. Zajmowa� si� antropologi� kulturow�. Znawca problematyki ran symbolicznych. Medyk i etnolog w jednej osobie. Bieg�y s�dowy wsp�pracuj�cy z trzema europejskimi wymiarami sprawiedliwo�ci. Visiting professor trzech europejskich uniwersytet�w On wiedzia� wszystko.
��Czy m�g�by pan mi przybli�y�, o co chodzi z tymi ranami symbolicznymi? � Pater zn�w kontemplowa� wytatuowan� r��.
��To nie moja specjalno��. � Skandynawista milcza� przez d�u�sz� chwil�. Paterowi wyda�o si� nieprawdopodobne, �e ten cz�owiek potrafi milcze� d�u�ej ni� trzy sekundy.
Marciniec si�gn�� do wewn�trznej kieszeni marynarki wisz�cej na oparciu krzes�a.
��Dam panu namiar na kogo�, kto panu o tym powie. Mo�e si� pan nieco zdziwi� To nowy telefon � doktor podni�s� g�os do scenicznego szeptu i jednocze�nie d�wign�� kom�rk� w g�r� jak relikwi� � nie nauczy�em si� go jeszcze dobrze obs�ugiwa� O mam� On zreszt� zna Czeka�skiego.
Studentka z r� pomy�la�a kolejny raz tego dnia, �e �przepity Cygan" to zbyt uprzejme okre�lenie tego buraka, kt�ry w podniesionej r�ce ostentacyjnie trzyma� telefon kom�rkowy. Marciniec przypomina� teraz karykatur� Statui Wolno�ci w bia�ym T-shircie, zdecydowanie zbyt opi�tym.
��A jaki on by� jako cz�owiek? � zapyta� rozm�wca Cygana.
��Panie nadkomisarzu� � S�ysz�c zniecierpliwiony g�os wyk�adowcy, Ewelina Kucaj nastawi�a ciekawie uszu. � Ma�o to panu opowiedzia�em o jego ekscesach, skargach na niego sk�adanych przez student�w, o tych wszystkich zadymach?
��Co pan rozumie pod s�owem �zadyma"? To bardzo nieprecyzyjne okre�lenie. Wyk�adowca uniwersytecki powinien umie� precyzyjnie definiowa� znaczenie s��w. Pan, jako filolog, na pewno to potrafi.
��Powiem panu kr�tko. � Marciniec wskaza� wzrokiem studentk� Kucaj. � Wiele os�b wiele by da�o, by matka Czeka�skiego u�ywa�a takiego plastra jak ta panna. Niestety�
��Niestety, w latach trzydziestych, o ile wiem, najpopularniejszym �rodkiem antykoncepcyjnym by�a aborcja � wtr�ci� si� nadkomisarz.
��Niewielu by by�o przeciwko aborcji, gdyby usuni�te p�ody mia�y wyrasta� na ludzi podobnych do Czeka�skiego � skandynawista powiedzia� to bardzo powa�nie.
Ewelina Kucaj spojrza�a na niego w�ciek�ym wzrokiem. Bardzo si� jej nie podoba�o, �e g�upim bajdurzeniem przeszkadza� studentom pisz�cym wa�ny egzamin. Jeszcze mniej podoba� si� jej kategoryczny ton, z jakim ten pewny siebie, wiecznie zalatuj�cy alkoholem seksista mia� czelno�� wypowiada� si� o czysto kobiecym problemie aborcji. A najmniej � s�owo �panna" pod swoim adresem.
Jaros�aw Pater zatrzyma� swoj� coroll� na poboczu wysypanym czarnym �wirem. Wia� lekki wiatr i ga��zie sosen zmienia�y nieustannie kszta�t plam s�o�ca na dachu samochodu. Pater tak zach�annie wdycha� such�, �ywiczn� wo� rozgrzanego lasu, �e na moment straci� kontrol� nad oddechem. Sosnowy zapach by� dla niego antidotum na mdl�ce wyziewy zapchanych zsyp�w w bloku, na tanie dezodoranty pod pachami graczy w �Profesjonale", na t�ust�, lepk� wo� rozgrzanego asfaltu.
Otworzy� kartonow� teczk�, le��c� na siedzeniu obok. By�y w niej kserokopie akt oraz raport�w, w kt�rych policjanci z toporn�, lecz nienagann� precyzj� rejestrowali prawdziwe i mro��ce krew w �y�ach historie, jakich by�o wiele w du�ych i ma�ych miastach. W teczce by�y opisy dw�ch takich. Oto niejaki Marcin Ryba pobi� �on� za domnieman� zdrad�, a po chwili usi�owa� uspokoi� wrzeszcz�cego dwuletniego syna, wk�adaj�c jego g�ow� do akwarium. Oto niejaka Adela Wo�niak nie zablokowa�a odpowiednio w�zka inwalidzkiego i spada�a d�ugo z kamiennych schod�w, a mia�a tyle ran, �e mo�na by�o �mia�o postawi� hipotez�, i� ka�dy twardy stopie� zostawia� na jej starczym, mi�kkim jak g�bka ciele sine, nabieg�e krwi� pami�tki, a ka�dy ostry kant gruchota� lekkie ko�ci, podziurawione osteoporoz�. Wiele by�o takich historii, a na og� zdarza�y si� one w du�ych i ma�ych miastach. Jednak te dwie wi�za�y si� z tym samym miejscem, wcale niezurbanizowanym, miejscem zachwalanym w internecie jako �prawdziwie rodzinny Dom Seniora", jako �cicha �wi�tynia zas�u�onego odpoczynku po m�odo�ci, pe�nej wybuch�w szlachetnego entuzjazmu, i po wieku �rednim, wype�nionym spokojn�, upart� prac�". W tej oazie w ostatnim roku znaleziono u st�p bocznych schod�w staruszk� z wykr�con� g�ow�. To tutaj korytarzami przechadza� si� piel�gniarz o imponuj�cej posturze, kt�rej nie powstydzi�by si� d�udoka Pawe� Nastula. Zmar�a staruszka nazywa�a si� Adela Wo�niak, piel�gniarz � Marcin Ryba, a Dom Seniora � s�dz�c po nazwie �Eden" � by� przedsionkiem raju.
Pater schowa� kserokopie raport�w i akt z powrotem do teczki. Powachlowa� si� ni�, a potem kilkakrotnie wybi� na kartonie rytm standardu Paula Desmonda
��Jaka pi�kna pogoda! � Us�ysza� g�os doktora Liblinga. � Dzie� dobry, panie nadkomisarzu. W�a�nie przechadza�em si� po lesie przed spotkaniem z panem. Pan r�wnie� rozkoszuje si� tym cudownym powietrzem?
Dyrektor sta� ko�o samochodu. Mia� na sobie letni lniany garnitur, niebiesk� koszul� i granatowy krawat z wyciskanymi �ezkami. Jego stopy w jasnych skarpetach spoczywa�y w l�ni�cych br�zowych butach, kt�re by�y wykwintnym maria�em sanda��w i ostronosych trzewik�w. Pater wysiad� z auta.
Po dobroci czy z grubej rury? � zada� samemu sobie pytanie i natychmiast si� zgani� za my�lowy kolokwializm. Spojrza� Liblingowi g��boko w oczy. By�y zmru�one i spokojne, dwie szpary pomi�dzy fa�d� czo�a a kwadratow� szcz�k�, poci�gni�t� ciemnym konturem zarostu. Oczy pe�ne spokojnej i niewzruszonej pogardy. Pater spojrza� na buty Liblinga i podj�� decyzj�.
���Rze�nik z Milan�wka" � powiedzia� cicho. � ��Always Beautiful��. Klinika dla Ludzi M�odych w Ka�dym Wieku". Wystarczy, czy mam jeszcze co� dopowiedzie�?
��Wystarczy do czego? � Z twarzy Liblinga nie schodzi� u�miech. � Ju� wczoraj pokazywa� mi pan te artyku�y z brukowc�w. Nie zrobi�y na mnie wi�kszego wra�enia.
��Cztery lata temu � kontynuowa� spokojnie Pater.
��Znana aktorka serialowa Arletta Kosi�ska. Jej twarz jak nadmuchany pomidor, pe�na guz�w i wybrzusze�. Jej zdj�cia w �Fakcie" i w �SuperExpressie". Obok zdj�cia pa�skiej osoby. Aktorka m�wi: �To rze�nik!" Pan na to: �Nie zastosowa�a si� do moich wskaz�wek". I kto tu ma racj�?
��Przez trzy tygodnie powinna by�a unika� ostrego s�o�ca � Libling powiedzia� to znacznie g�o�niej.
��Wtedy by�o cholernie gor�co, tak jak teraz. � Pater pomy�la�, �e sztuczna og�ada parowa�a z dyrektora szybciej ni� pot. � No i ona na te trzy tygodnie po�o�y�a si� przy swoim basenie! Z chlorowan� wod�! A przecie� m�wi�em, tyle razy powtarza�em tej idiotce, by chloru unika�a i stosowa�a moje preparaty.
���Rze�nik z Milan�wka" dyrektorem �Edenu"! Nie podoba�a si� duszna atmosfera warszawki, co? � Pater z przyjemno�ci� rozci�ga� sylaby. � Najpierw zniszczy� pan twarz znanej aktorce, a teraz opiekuje si� naszymi drogimi seniorami! Czy niekompetentny chirurg plastyczny mo�e by� kompetentnym opiekunem ludzi starszych? Tak, drogi panie Libling, jeden m�j telefon sprawi, �e takie tytu�y pojawi� si� w gazetach. A w �lad za tymi artyku�ami rozdzwoni si� na pa�skim biurku telefon. Wystarczy?
��Wystarczy do czego? � ponowi� pytanie Libling, a kontury jego szcz�ki sta�y si� r�wnie ostre, jak kanty jego spodni. � Mam w dupie pa�skie brukowce. Moi klienci i ich rodziny nie czytaj� takich gazet.
��No �adnie. Wzgardliwym milczeniem pomin� wulgarne s�ownictwo. W pa�skiej wypowiedzi zainteresowa�o mnie inne zjawisko j�zykowe. Zjawisko natury semantycznej. Nie �pacjent", nie �pensjonariusz", ale �klient". P�jd� za pa�skim okre�leniem. Tutaj mam
��Pater dotkn�� ��tej plastikowej teczki � spis wszystkich pa�skich klient�w. Dosta�em go od przyjaciela z ABW. Wie pan, co zrobi� z t� list�? Wy�l� j� mojemu znajomemu, kt�ry w Oliwie otwiera pensjonat podobny do pa�skiego. Nie nazwie go �Eden". Ta nazwa jest zbyt okrutna. Nazwie go �Z�oty Li��". Pewnego dnia
��Pater napawa� si� l�kiem Liblinga � szef �Z�otego Li�cia" wy�le wszystkie dawne i przysz�e artyku�y o �Rze�niku z Milan�wka" rodzinom pa�skich klient�w. Wystarczy? Pan lubi okre�lenia z bran�y marketingu. To si� nazywa �czarny piar". Wystarczy?
��To si� nazywa szanta�. Ale wystarczy � mrukn�� Libling. Pod pachami jego lnianej marynarki widoczne by�y ciemne plamy. Mog�y by� ju� wcze�niej, ale Pater wola� wierzy�, �e pojawi�y si� dopiero teraz, gdy u�y� jako argumentu �Z�otego Li�cia".
��A teraz odpowiem na pa�skie uporczywe pytanie. � Pater u�miechn�� si� szeroko. � To wystarczy, aby pan wyrazi� zgod� na wszelkie moje poczynania w pa�skim pensjonacie. Od jutra. Od samego rana. Wystarczy, aby pan nie pisn�� ani s�owa ABW. Ma�o tego, aby mnie pan kry� przed ABW. Mam tam koleg�w � zn�w zamacha� ��t� teczk� � ale z wi�kszo�ci� nie lubimy si� za bardzo. Wystarczy, prawda?
��Ju� powiedzia�em � wysycza� Libling. � Nie s�ysza�e�, ty skurwysynu? � Bezg�o�nie zadr�a�y mu wargi, po czym ruszy� gwa�townie w stron� swojego sztucznego raju.
Pater wsiad� do samochodu z ledwie s�yszalnym westchnieniem ulgi. Otworzy� ��t� plastikow� teczk� i po raz drugi dzisiaj przeczyta� schowany tam dokument. By�o to podanie o urlop, pozytywnie zaopiniowane przez komendanta Cichowskiego.
Postanowi�, �e zostawi samoch�d przy placu Obro�c�w Poczty Polskiej. Na siedzeniu pasa�era le�a�a kartka napisana przez doktora Marci�ca. Raz jeszcze popatrzy� na zanotowane nazwisko. Tak, Marciniec mia� racj�. Pater nigdy by nie pomy�la�, �e w�a�nie ten cz�owiek jest specjalist� od ran symbolicznych.
Kilka porywistych podmuch�w wiatru zapowiada�o zmian� pogody, podobnie jak �upanie w skroniach, z kt�rym Pater, nazywany ju� na studiach �Meteopaterem", zupe�nie sobie nie radzi�. Nadkomisarz postanowi� si� przej��. Nad dachem ko�cio�a �wi�tej Katarzyny, spalonym w niedawnym po�arze, unosi�o si� kilka chmur, kt�re w �wietle zachodz�cego s�o�ca przypomina�y �arz�ce si� wci�� ogniska. Po kilkunastu minutach by� na miejscu.
Sam nie wiedzia� dlaczego, ale zamiast p�j�� na plebani�, skierowa� si� do g��wnego wej�cia. Drzwi ko�cio�a by�y otwarte, ale �eby dosta� si� do �rodka, trzeba by sforsowa� olbrzymi� krat�, jakiej nie powstydzi�by si� skarbiec Narodowego Banku Polskiego. Obcym wst�p wzbroniony � pomy�la� Pater. Sam czu� si� obcym w tym miejscu od dwunastego roku �ycia, gdy umar� jego ojciec. B�g nie dotrzyma� s�owa � m�wi� potem. Uwa�ano go za czarn� owc� w wierz�cej rodzinie, nikt nie domaga� si� od niego, by by� ojcem chrzestnym lub �wiadkiem na �lubie, a zdarza�o si� tak�e, �e pomijano go nawet przy zaproszeniach na komunie licznych bratanic i siostrze�c�w.
��Dzie� dobry, komisarzu. � Pater nie us�ysza� zbli�aj�cych si� krok�w. � Po mszach zamykamy. Takie czasy � powiedzia� zwalisty m�czyzna w sutannie.
Wiek ksi�dza Jana Plewniaka by� trudny do okre�lenia. To samo Pater wielokrotnie s�ysza� o sobie. Pono� ludzie pracuj�cy w mundurach i s�u�bowych uniformach zatracaj� rysy osobowe, a ich biografie wtapiaj� si� w histori� instytucji. Pater niezwykle rzadko wk�ada� mundur, a jednak w jego rysach by�a pewna nijako��. Przynajmniej tak uwa�a�. Znakiem szczeg�lnym ksi�dza Plewniaka by�y natomiast d�onie. Ruchliwe i wielkie jak g�ralski chleb.
��Nic si� pan przez te lata nie zmieni� � szepn�� ksi�dz, gdy usiedli przy kawie na plebanii ko�cio�a �wi�tego Miko�aja. Osiem lat temu Pater prowadzi� spraw� zab�jstw w �rodowisku kleryk�w na Wybrze�u, wtedy si� te� poznali. Gdy po latach zadzwoni� do proboszcza, nie musia� si� przypomina�. Ksi�dz najwyra�niej pami�ta� te�, by zwraca� si� do Patera per pan. Z kolei nadkomisarz nie przypomina� sobie, by Plewniak zdradzi� si� przed laty ze swoj� wiedz� w dziedzinie antropologii. Ale w�wczas nie by�o takiej potrzeby. Wygl�da�o jednak na to, �e nadkomisarz zosta� dzi� skierowany do w�a�ciwej osoby. �wiadczy�a o tym cho�by p�ka z ksi��kami, w�r�d kt�rych na centralnym miejscu sta�y dzie�a zebrane Bronis�awa Malinowskiego.
��Nie gorszy to parafian? � Pater skin�� g�ow� w kierunku p�ki.
��Co? Ach,
Pater opowiedzia� o znikni�ciu w �Edenie", cho� wi�kszo�� szczeg��w pozostawi� dla siebie. Powiedzia� te� o rozmowie z Marci�cem, o skalpie, czaszkach i toastach. Na kr�tko powr�ci� obraz wytatuowanej r�y na opalonym ciele, ale o tym ju� nie wspomnia�.
��Wszystko si� zgadza, a tak na marginesie, bo to te� pana pewnie zaciekawi, doktor Marciniec to m�j parafianin � odrzek� Plewniak. � Dodajmy do tego jeszcze czaszk� po angielsku, czyli
��Jak ksi�dz pozna� profesora Czeka�skiego?
��By�em jego studentem. � Widz�c zdziwienie w oczach Patera, doda�: � Studiowa�em antropologi� kultury. To kierunek studi�w cz�sto wybierany przez tych, kt�rzy chc� by� misjonarzami. Mnie ostatecznie� � zawiesi� g�os -�pisana by�a inna droga, zreszt� moim marzeniem by�a Afryka, a Czeka�ski to specjalista od sekt w Europie i Ameryce P�nocnej. Zreszt� mia� co robi�
��Nigdy nie s�dzi�em, �e to jaki� powa�ny problem.
��Pater bez przekonania kr�ci� g�ow�. Przypomnia� sobie zjazdy wiking�w, du�o krzyku i bieganiny w sk�rach, kt�rych cena wielokrotnie przekracza�a policyjn� pensj�. Pami�ta�, �e niekt�rzy wikingowie mieli nawet sk�rzane etui na telefony kom�rkowe, co utwierdza�o go w przekonaniu, �e ta ca�a zabawa dotyczy g��wnie biznesmen�w spragnionych wra�e� po godzinach.
��Najcz�ciej ko�czy si� trzydniowym pobytem w osadzie, niekiedy studiowaniem run. � Plewniak ruszy� do barku. � Napije si� pan koniaku? � zapyta�, a widz�c odmown� reakcj� Patera, m�wi� dalej: � Ci, o kt�rych pan zapewne my�li, nalej� sobie miodu, wylej� na ziemi� pierwsz� szklank� za zdrowie Odyna, a potem, po ca�ej imprezie, wr�c� do zacisznych gabinet�w pomna�a� maj�tek. Ale s� gro�niejsze zjawiska: ruchy, kt�re wierz� w nowe �redniowiecze, krzy��wk� neopoganizmu z satanizmem, do tego dochodz� wyobra�enia apokaliptyczne i eschatologiczne, rytua�y w sektach, i to ju� nie s� �arty. Takie czasy, �e ludziom si� wszystko miesza. Po tych rytua�ach nierzadko pozostawa�y trupy. To w�a�nie fascynowa�o Czeka�skiego. A jeszcze bardziej interesowa�o policj� w kilku krajach, kt�ra zwraca�a si� do profesora o ekspertyz�.
��A jaki to cz�owiek? � Jak echo powr�ci�o pytanie, kt�re wiele godzin wcze�niej us�ysza� Marciniec.
Pater po raz pierwszy zauwa�y�, jak olbrzymie d�onie ksi�dza Plewniaka zadr�a�y.
��Rozumiem, �e sprawa jest powa�na. � Ksi�dz spojrza� Paterowi w oczy. � Powiem tylko o jednym. Czeka�ski mia� zwyczaj, �e spo�r�d student�w wybiera� sobie ofiar�. W mniej lub bardziej subtelny spos�b dr�czy� tak� osob�. Na og� ludzie p�kali. O tych, kt�rzy nie p�kli, zwyk� mawia�, �e przeszli prawdziwy obrz�d� Komisarzu, prosz� mi powiedzie�, my�li pan, �e to kt�ry� z jego by�ych student�w go zabi�? � zapyta� nagle Plewniak.
��Przecie� nie powiedzia�em, �e Czeka�ski nie �yje. Tym bardziej � nadkomisarz zmru�y� oczy � nie powiedzia�em, �e kto� go zabi�.
W radiu informowali o kolejnych strajkach, potem spiker p�ynnie przeszed� do wydarze� na mistrzostwach �wiata w pi�ce no�nej. Pater poczu� b�l w skroniach. Ju� czas, by p�j�� do �Profesjona�u" i obstawi� wyniki. I mo�e wreszcie obejrze� wieczorny mecz.
��Pyta pan, jaki to by�, jest� � Plewniak szybko si� poprawi� -�cz�owiek� My�l�, �e szalenie nieszcz�liwy. I bardzo samotny� Tak to jest, gdy b�yskotliwy intelekt nie idzie w parze z warto�ciami i wiar� w Boga.
Pater mia� przez chwil� wra�enie, �e ostatnie zdanie dotyczy�o nie tylko Czeka�skiego. W g�osie ksi�dza wyczu� gorycz i wola� nie dr��y� tematu.
��Ostatnia sprawa, prosz� ksi�dza. Co to s� rany symboliczne? S�ysz� o tym od kilku dni�
��Najkr�cej m�wi�c � Plewniak o�ywi� si� � chodzi o chirurgi� rytualn�. Po polsku ma pan ksi��k� Brunona Bettelheima, to znany�
��Wiem, kto to jest � mrukn�� Pater. � Czytali�my go na studiach. Psychoanalityczna interpretacja ba�ni.
��Pater wiedzia� tak�e, �e szwajcarski uczony zajmowa� si� leczeniem dzieci autystycznych, ale wiedzy o tym nadkomisarz nie zdoby� na wyk�adach.
��No wi�c Bettelheim twierdzi, �e rany symboliczne s� cz�sto zwi�zane z androginicznymi marzeniami ludzi, a zw�aszcza z niedowarto�ciowaniem pierwiastka m�skiego. �yjemy w kulturze stworzonej przez m�czyzn, tymczasem bardzo wa�ny przejaw �ycia, mo�liwo�ci prokreacyjne, jest przypisany tylko jednej p�ci. Dlatego m�czy�ni w wielu kulturach�
��Dlaczego ta tematyka tak interesuje ksi�dza? � przerwa� Pater. Znowu powr�ci� obraz z sali wyk�adowej. Ni� demograficzny i wyzwolona studentka z piastrem antykoncepcyjnym zdawa�a si� przeczy� wywodom ksi�dza Plewniaka.
��Chcia�em zaj�� si� ranami Chrystusa jako ranami symbolicznymi. Mia�em pewn� koncepcj� Ale to by� b��d. Chyba � g�os ksi�dza zadr�a� � posun��em si� za daleko.
Wiadomo�ci w radiu si� sko�czy�y. Jaka� polska piosenkarka �piewa�a, �e nie chce go widzie� nigdy wi�cej, cho�by pad� na kolana.
��Wracaj�c do ran� � Plewniak przerwa� niezr�czn� cisz�. � Na Wyspie Menstruuj�cych M�czyzn, tak, komisarzu, jest taka wyspa, znana tak�e jako Vokeo � m�czyznom rytualnie nacina si� penisa, a inicjowanego nazywa si� tym samym s�owem, co menstruuj�c� kobiet�. A na przyk�ad u ludu Manam okre�lenie
��A skalpowanie? Czy skalpowanie mo�na potraktowa� w kategoriach chirurgii rytualnej?
��Skalpowanie? Odgrywa cz�sto tak� rol� jak inkorporacja czy, jak pan woli, kanibalizm. Chodzi o pozyskiwanie mocy pokonanego wroga. Prosz� mi powiedzie� � g�os ksi�dza Plewniaka po raz pierwszy sta� si� natarczywy. � Rozumiem, �e pyta pan nie bez powodu�
Pater milcza�. Czu�, �e powiedzia� o jedno zdanie za du�o. W radiu trwa� g�upi konkurs, czy jutro na Wybrze�u b�dzie wreszcie pada�. Gdy �egnali si� przed dziesi�t�, nadkomisarzowi wydawa�o si�, �e rozstaj� si� bez tej serdeczno�ci, kt�r� proboszcz promieniowa� dwie godziny temu.
Ksi�dz Plewniak chowa� koniak do barku, gdy us�ysza� pukanie.
��W�a�ciwie co ksi�dz mia� na my�li, gdy m�wi�, �e Czeka�ski znalaz� si� w centrum uwagi? � Pater sta� w uchylonych drzwiach.
Plewniak milcza�.
��Prosz�, niech pan jeszcze wejdzie i zamknie drzwi � powiedzia� po chwili. � Widzi pan, profesor Czeka�ski zadzwoni� do mnie dwa tygodnie temu. � Ksi�dz opar� si� ci�ko o st�. Wygl�da� na zm�czonego. Przez chwil� Pater mia� wra�enie, �e podniesie ci�ki mebel i ci�nie w niego. � Nie wiem, sk�d mia� numer. Zapyta�, czy m�g�bym przyjecha� i go wyspowiada�. Nie mog�em tego zrobi�
��A mo�e ksi�dz nie chcia�? � szybko zapyta� Pater.
��Nie mog�em pojecha� � z naciskiem powiedzia� Plewniak � ale poprosi�em o to ksi�dza z parafii, w kt�rej jest �Eden". Dziwna nazwa, swoj� drog�. � Milcza� przez chwil�, a Pater s�ysza� skrzypienie pod�ogi pod jego stopami. � W zasadzie nawet tego nie powinienem panu m�wi�, ale trudno. Wieczorem odebra�em telefon. Dzwoni� tamten ksi�dz. Powiedzia�: �Prosz� mnie wi�cej o to nie prosi�".
��A czy m�wi� co� jeszcze?
��Zapewne pan wie, �e obowi�zuje nas tajemnica spowiedzi�
��Ale gdyby jednak on ksi�dzu co� powiedzia�? Albo, za��my, wyspowiada� si�? � Pater by� nieust�pliwy.
��To i tak nie m�g�bym panu tego powt�rzy�. � Plewniak roz�o�y� r�ce. � Spowied� odbywana przez ksi�dza nie zwalnia go z tajemnicy, w��cza w ni� natomiast spowiednika. To jakby reakcja �a�cuchowa�
��A dlaczego ksi�dz od razu mi o tym nie opowiedzia�? � Pater zn�w sta� w uchylonych drzwiach.
��Bo pan o to nie pyta�.
Drzwi ko�cio�a by�y ju� zamkni�te. Kto� jednak przy nich majstrowa�. Gdy m�ody ch�opak zobaczy� Patera, zacz�� ucieka�.
��Ej, st�j! � krzykn�� nadkomisarz i podbieg�, ale ch�opaka ju� nie by�o.
Na drzwiach ko�cio�a kto�, pewnie ten, kt�ry ucieka� przed chwil�, zostawi� bia�o-czerwon� wlepk�. W pierwszej chwili Paterowi wydawa�o si�, �e posta� na wlepce to ksi�dz Plewniak. Dopiero po chwili rozpozna� Jacka Kuronia z nieod��cznym zapalonym papierosem. Do�em biegi napis: �Nie palcie komitet�w! Zak�adajcie w�asne!" Radykalizacja nastroj�w. Upa� i strajki. Ludziom si� wszystko miesza � przypomnia� sobie Pater.
Migrena by�a nie do zniesienia. Pater przez chwil� zastanawia� si�, czy nie zostawi� samochodu do nast�pnego dnia. M�g�by zadzwoni� po kt�rego� z ch�opak�w i poprosi� o podwiezienie, ale oficjalnie by� na urlopie. Odkr�ci� szyby w corolli i wpatrywa� si� w desk� rozdzielcz�.
W domu w��czy� Beatles�w.
Mimo proszk�w b�l ca�kiem nie ust�pi�. Pater nie mia� ochoty s�ucha� irytuj�cego zako�czenia, wy��czy� p�yt�, gdy gas� akord fortepianu.
Reakcja �a�cuchowa. Kto� w �Edenie" uruchomi� reakcj� �a�cuchow�. Ale kto?
Tego wieczoru nadkomisarz Pater zn�w nie w��czy� telewizora i nie obejrza� meczu. Tak�e doktor Marciniec nie widzia�, jak krytykowany dotychczas, wy�miewany i ot�uszczony Ronaldo strzela dwa gole sko�nookiemu bramkarzowi Japonii. W telefonie kom�rkowym skandynawisty rozleg� si� dzwonek z piosenki
��Szcz�� Bo�e� � Marciniec us�ysza� cichy glos.
�Rze�nika z Milan�wka" w �Edenie" jeszcze nie by�o. Brunetka w recepcji poinformowa�a Patera, �e dyrektor Libling wyjecha� poprzedniego dnia ko�o pi�tej. Niebawem powinien by�.
��Mo�e tymczasem napije si� pan kawy w naszej restauracji � zaproponowa�a, a Pater pomy�la�, �e s�owa �sto��wka" w tym miejscu si� nie wypowiada i �e Libling jest tu tytu�owany �dyrektorem", a nie �doktorem", co eliminowa� mia�o ci�g szpitalnych skojarze�, kt�re mog�yby pojawi� si� w g�owach pensjonariuszy lub, co gorsza, potencjalnych klient�w. Pater zd��y� jeszcze dostrzec, �e na niebieskiej bluzce recepcjonistki wyhaftowane jest ��te s�o�ce oraz napis �Eden". Zupe�nie jak w biurze podr�y � pomy�la�. Tyle �e tu podr�uje si� w jedn� stron�.
Pater nie znosi� g�upich z�o�liwo�ci losu. A plany wali�y si� od rana. Chcia� by� w �Edenie" ju� ko�o �smej. Najpierw nie m�g� odpali� corolli. I pewnie sta�by jeszcze pod blokiem, gdyby nie pan Zbyszek, s�siad z parkingu, w�a�ciciel forda z wgniecion� blach� i z zawodu taks�wkarz. Po pi�ciu minutach charczenia rozrusznika toyota wreszcie odpali�a.
��W sumie troch� szkoda. � Pan Zbyszek wyciera� r�ce. � By�by fajny kurs. Zwykle o tej godzinie mam Wietnamczyka, kt�ry odwozi c�rk� do szko�y. Jedzie potem zapachem sma�onego kota w pi�ciu smakach co najmniej do po�udnia. Mo�na si� porzyga�. A jeszcze teraz, przy takiej pogodzie!
Najpierw corolla, teraz Libling. Nadkomisarz by� ciekaw, czy jego nieobecno�� nale�y traktowa� jak demonstracyjny objaw lekcewa�enia, czy te� �Rze�nik z Milan�wka" przyje�d�a rano o r�nych godzinach. Pater u�wiadomi� sobie kolejny raz, �e nic nie wie. Przede wszystkim nie zna zwyczaj�w panuj�cych w �Edenie". Musi nadrobi� zaleg�o�ci, i to w tempie prymusa. �
Przynajmniej kaw� mieli tu dobr�. Pater pi� drugie espresso i �apa� strz�py rozmowy dochodz�cej od stolika obok. Wi�kszo�� s��w zag�usza� szcz�k sztu�c�w.
��Tato, naprawd� nie mog�em. Jeszcze raz ci� przepraszam. � Trzydziestokilkuletni blondyn w garniturze nachyla� si� przez st�. Po drugiej stronie siedzia�o jego lustrzane odbicie, tylko dwukrotnie starsze. Siwy m�czyzna nic nie odpowiedzia�, zacz�� g�o�no miesza� kaw�. � Mam nadziej�, �e spodoba ci si� to, co wybrali�my z Basi�. � Tym razem lustrzane odbicie co� powiedzia�o, ale Pater nie s�ysza� co. � Ale�, tato, jak to niewa�ne? Te� powiniene� zrozumie� nasz� sytuacj�. Posiedzenie rady nadzorczej przeci�gn�o si�
Paterowi �al si� zrobi�o blondyna i jego ojca. �al by�o mu cz�owieka, kt�ry musi s�ucha� takich t�umacze�. I wsp�czu� cz�owiekowi, kt�ry ca�y kolejny dzie� b�dzie musia� sma�y� si� w garniturze, by zapewni� rodzinie �ycie na odpowiednim poziomie. I kt�rego nikt nie rozumie. Ci, kt�rzy w konkursie radiowym postawili na to, �e pogoda dzi� si� nie zmieni, mogli czu� si� zwyci�zcami. Mia�o by� ch�odniej o dwa stopnie, ale przy wielodniowych upa�ach �adna to r�nica.
Rozmow� zag�uszy� kolejny d�wi�k. Pater us�ysza� ciche skrzypienie, po czym otworzy�y si� dwuskrzyd�owe drzwi. Nadkomisarz najpierw ujrza� jej plecy. Kobieta odwr�ci�a si� i wtedy sta�o si� jasne, dlaczego wchodzi�a w nietypowy spos�b. Na w�zku inwalidzkim, kt�ry mia�a przed sob�, spa�a male�ka posta�, sucha jak �liwka. Na pierwszy rzut oka nie mo�na by�o powiedzie�, czy to kobieta, czy m�czyzna. Spod koca w kratk� wystawa�y nogi w kapciach. Piel�gniarka � pomy�la� Pater. Ta sama, kt�r� widzia� pierwszego dnia. Ta ze snu. Kobieta popatrzy�a na Patera bez zbytniej ciekawo�ci i popchn�a w�zek w stron� patio. Po chwili wr�ci�a i zam�wi�a kaw� w�a�nie w chwili, gdy nadkomisarz do niej podszed�.
��Nazywam si� Pater. Jaros�aw Pater. Jestem z policji. � Z bliska piel�gniarka wygl�da�a m�odziej, ni� zdawa�o si� Paterowi w pierwszej chwili. Ale stoj�ca przed nadkomisarzem brunetka z trudem tuszowa�a sine kr�gi pod oczami.
��Tak. Pami�tam pana. � Nie przedstawi�a si�. Uzna�a pewnie, �e nie musi. Plakietka na niebieskiej bluzce m�wi�a o niej wszystko. �Joanna Radziewicz. Asystentka".
��Pozwoli pani, �e zadam kilka pyta�. D�ugo pani tu pracuje?
��Za d�ugo. � Kr�gi pod oczami zrobi�y si� wyra�niejsze. � Ale jeszcze trzy miesi�ce � popatrzy�a w stron� patio. � Jestem ju� tylko ze wzgl�du na niego. Jego stan ostatnio bardzo si� pogorszy�. Lekarz m�wi� Tak czy inaczej, s�dz�, �e za trzy miesi�ce mnie tu nie b�dzie.
��A gdzie pani b�dzie?
��Lech Walesa Airport i dom staro�ci w Kornwalii. Dystyngowane starsze Angielki i d�entelmeni rozmawiaj�cy o krykiecie � pr�bowa�a si� u�miechn��. � I wielokrotnie wy�sze zarobki. Dlaczego si� pan u�miecha?
Paterowi przypomnia� si� dowcip opowiadany przez Kulesz�. Przychodzi baba do lekarza. A lekarz w Irlandii. Lekarze. Pracownicy s�u�by zdrowia. Albo wyjechali, albo, jak �owcy sk�r w �odzi, pomagali u�mierca� pacjent�w i dostarcza� cia�a zak�adom pogrzebowym, a przy okazji zrobili niewyobra�aln� reklam� lekarstwu o nazwie pavulon. W �Edenie" te� kto� zabawi� si� w �owc� sk�ry i oskalpowa� Maziarskiego. A �wiatowej s�awy chirurg znikn�� bez �ladu.
��Czy pan mnie s�yszy? � piel�gniarka zapyta�a g�o�niej.
��Przepraszam. Trzy miesi�ce� Zaskoczy�a mnie pani szczero��. � Oboje milczeli przez chwil�. � Chcia�bym pani� zapyta� o profesora Czeka�skiego. Co pani o nim my�li? I gdzie on teraz mo�e by�?
��Profesor wyjecha� na kr�tko, prawda, pani Joanno? � Jak spod ziemi wyr�s� dyrektor Libling. � Mimo wieku wci�� jest aktywny zawodowo, tylko podziwia�! Dwie kawy poprosz� do mojego gabinetu. � Odwr�ci� si� w stron� barku. � Tam doko�czymy rozmow�.
Niczego nie b�dziemy ko�czy� � pomy�la� Pater. Rozmowa dopiero si� zacz�a.
��Personel i nasi klienci zostali poinformowani o tym, �e Czeka�ski wyjecha�. Je�li chodzi o Maziarskiego� mia� atak serca, a �e to znana i wa�na osoba, st�d tyle by�o zamieszania. � Libling nie kry� irytacji, �e musi si� t�umaczy�. � Uprzedz� pa�skie pytanie. To nie by� m�j pomys�, nie ratuj� w ten spos�b swojej reputacji. To ci z ABW. Niech pan mnie nie pyta dlaczego, bo nie wiem.
��By�bym jednak wdzi�czny, gdyby nie wyr�cza� mnie pan w zadawaniu pyta�. � Pater ostentacyjnie odsun�� od siebie kaw�. � A teraz po kolei. Potrzebuj� nazwisk wszystkich, kt�rzy byli w �Edenie" w ci�gu ostatniego miesi�ca. Nawet listonosza i hydraulika.
��Przemkn�a mu my�l o zatykaj�cej si� wannie. � Rozumiem, �e prowadzicie tu tak� ksi��k�, wi�c to nie k�opot�
��K�opot! � Libling wreszcie poczu� si� pewniej.
��Taka ksi��ka jest, owszem, ale w posiadaniu ABW. Podobnie jak twardy dysk naszego komputera. Mo�e � popatrzy� z�o�liwie � zn�w pomog� panu koledzy? Poza tym, jak pan wie, jeste�my nowoczesnym o�rodkiem. Mamy tu ekskluzywn� baz� hotelow� dla rodzin i znajomych. Nasi podopieczni, je�li tylko pozwala na to stan zdrowia, mog� te� opuszcza� o�rodek. Wystarczy, �e z�o�� o�wiadczenie, i� wyje�d�aj� na w�asn� odpowiedzialno��, i podadz� miejsce pobytu.
��Czy to znaczy, �e Czeka�ski cz�sto korzysta� z takiej mo�liwo�ci? � Pater poczu�, �e dopiero teraz zaczynaj� si� schody. Bardzo strome schody.
��Mniej wi�cej tydzie� przed� przed wypadkiem z Maziarskim przyjechali do niego dwaj z zagranicy.
To zabawne by�o, bo w pierwszej chwili mia�em wra�enie, �e ci faceci k��c� si�. Potem zrozumia�em, �e m�wi� takim jakim� dziwnym gard�owym j�zykiem, mo�e du�skim. Gdy pojawi� si� Czeka�ski, zacz�li rozmawia� po niemiecku. A potem wyjechali.
��Wyjechali?
��No tak, Czeka�ski napisa� o�wiadczenie i wyjechali. Profesor wr�ci� po trzech dniach.
Pater nachyli� si� przez biurko do dyrektora i powiedzia� bardzo cicho:
��Panie dyrektorze. Licz�, �e jest pan cz�owiekiem obdarzonym znakomit� pami�ci�. Na pewno pami�ta pan � g�os Patera by� monotonny i nu��cy � jak przy pierwszym spotkaniu wr�czy�em panu wizyt�wk�. By�em dziwnie pewien, �e jeszcze si� spotkamy, a wie pan dlaczego? Bo dotrzymuj� s�owa. A teraz prosz�, by przypomnia� pan sobie, kto tu by� w ci�gu ostatniego miesi�ca. Wszystkie twarze. Prosz� te� odtworzy�, jakie miejsce pobytu wpisa� Czeka�ski, gdy wyje�d�a� po raz ostatni. Licz� � zawiesi� g�os � �e jest pan tak�e obdarzony pami�ci� kr�tkotrwa�� i pami�ta pan przebieg naszej wczorajszej rozmowy
��Ostatnie zdanie zabrzmia�o jak gro�ba. � Potrzebuj� tak�e wszystkiego o Maziarskim. Karty jego pobytu, bada� lekarskich, wszystkiego. Ten przynajmniej nigdzie nie wyje�d�a�, prawda?
Pater po raz kolejny przekona� si�, �e gro�ba podzia�a�a. Czo�o Liblinga pokry�y kropelki potu.
��Prosz� mi wierzy�, z Maziarskim jest jeszcze gorzej. ABW zabra�o wszystko. Dos�ownie wszystko. Wyczy�cili jego pok�j. Kart� pobytu zabrali, wszystko zabrali! � Libling nie kry� ju� zdenerwowania.
��Idziemy. � Pater wsta�.
��Ale dok�d?
��Do pokoju Czeka�skiego. A potem Maziarskiego.
��Oba s� zaplombowane! Co ja w razie czego powiem tym z ABW? � R�ce Liblinga dr�a�y.
��Powie pan, �e pa�ski sanitariusz Ryba zn�w dosta� ataku sza�u. Czy to nie ryzykowne zatrudnia� takiego cz�owieka w pa�skiej krainie �agodno�ci?
Libling nie odpowiedzia�. Stali pod pokojem Czeka�skiego. Pater wprawnym ruchem zerwa� ta�m� i plomb�.
Pater prze�y� rozczarowanie. Sta� w milczeniu i wpatrywa� si� w przestrze� gabinetu, bezkresn� w por�wnaniu z jego skromnymi trzydziestoma metrami kwadratowymi. Wszystkie �ciany by�y zastawione p�kami. Na biurku sta� monitor komputera. Przy fotelu obitym czerwon� sk�r� le�a�a na niewielkim stoliczku szachownica. Pater popatrzy� na uk�ad figur. Ko�c�wka wie�owa. Bia�e maj� pion przewagi. Secesyjna bluszczowata lampa obok fotela sprawi�a, �e Pater poczu� uk�ucie zazdro�ci. Zdarza�o si� cz�sto, gdy przybywa� na miejsce zbrodni albo do domu podejrzanego � w hebanach, kolonialnym albo wyrafinowanym minimalistycznym stylu, z wielkim telewizorem plazmowym i wie�� najnowszej generacji. Zazdro�� mija�a, gdy Pater zaczyna� poznawa�, jakie nieszcz�cie lub �wi�stwo sta�o za tym luksusem i czyim kosztem powsta�.
Przeszed� do sypialni. Zn�w rega� z ksi��kami, tyle �e znacznie mniejszy. Telewizor. Wiedzia� z do�wiadczenia, �e telewizor jest wa�ny. Zwykle na telewizorach stawiano zdj�cia bliskich i zdobyta w ten spos�b wiedza cz�sto pomaga�a w �ledztwie. Wraz z plazm�wkarni obyczaj ten zanika�. Pater rozgl�da� si� po pokoju. Najwyra�niej profesor Czeka�ski nie nale�a� do ludzi zbyt sentymentalnych. Ani w gabinecie, ani tu nie by�o �ladu zdj��.
��Wygl�da pan na zawiedzionego � u�miechn�� si� Libling. � Pewnie my�la� pan, �e zastanie pan szkielet, preparaty w formalinie albo jak�� czaszk� zasuszon� przez �owc�w g��w? � U�miech nie schodzi� mu ju� teraz z twarzy.
��To jest podw�jne ��ko. � Pater zignorowa� uwag� dyrektora. � Czy to znaczy, �e� �e profesor przyjmowa� tu go�ci?
��A� tak nowocze�ni to nie jeste�my � Libling za�mia� si�. � Trzymamy si� zasady, �e nasi klienci i go�cie �pi� w osobnych pokojach. Prosz� mi wierzy�, �e to nie tylko s�owa.
Pater popatrzy� na ksi��ki. W oczy rzuca� si� chaos, widocznie tu sta�y tylko te, kt�re Czeka�ski lubi� podczytywa� sobie przed snem.
Wr�cili do gabinetu. Pater si�gn�� pod biurko, chwil� szuka� czego�, w ko�cu pochyli� si�.
��Gdzie jest komputer?
��Zabrali ci z ABW. Papiery profesora z szuflad te�. U Maziarskiego wszystko wymietli � odrzek� Libling.
Pok�j po oskalpowanym m�czy�nie czeka� na nowego, jak si� tu m�wi�o, klienta. Pusty rega� skojarzy� si� Paterowi ze szkieletem.
��B�d� tu pojutrze � stwierdzi� nadkomisarz, gdy stali przy samochodzie. � Prosz� pami�ta� o mojej pro�bie. Poza tym nie odpowiedzia� mi pan jeszcze na jedno pytanie�
��Jakie pytanie, komisarzu? � zdziwi� si� Libling. -. Dlaczego zatrudni� pan tu Ryb�. Nie ka�dy pr�buje utopi� w�asne dziecko w akwarium.
Libling zdj�� okulary przeciws�oneczne.
��Trzeba ludziom pomaga�, komisarzu. Ryba to �wietny sanitariusz, znakomity fachowiec. Raz powin�a mu si� noga. Ale to nie pow�d, by go przekre�li�. �ycie mu si� nie u�o�y�o. Jest po prostu nieszcz�liwy�
Ju� drugi raz w ci�gu doby kto� opowiada mi o ludzkim nieszcz�ciu. Najpierw ksi�dz Plewniak o Czeka�skim, teraz Libling o sanitariuszu, kt�rego oficjalnie nazywaj� tu asystentem.
��Gdzie mog� go znale��?
��Od wczoraj jest na urlopie. Przez tydzie�. Ale dam panu kom�rk� i na wszelki wypadek adres. To przynajmniej wiem, wi�c mog� spe�ni� pa�sk� pro�b� od razu � dyrektor nie kry� ironii.
Libling patrzy� za odje�d�aj�c� toyot�. Z trudem �apa� powietrze. S�o�ce robi�o swoje. Pomy�la�, �e sam czuje si� jak ryba. Ryba wyj�ta z wody i bez lito�ci rzucona na st� na chwil� przed �miertelnym uderzeniem.
��Wie pan co, nadkomisarzu? Czuj� si�, jakbym nagle si� znalaz� w �rodku filmu. Tego, co to Ko�ci� go na Wielkanoc skrytykowa�. Dowarto�ciowanie tego, co �e�skie� Jak to by�o?
Byli na Zaspie. Pater czu� tu si� dobrze. Ca�y czas u siebie. Blokowiska Przymorza, ze s�ynnym falowcem, w kt�rym mieszka�, szare bry�y na Zaspie i �abiance po latach niespodziewanie sk�ada�y si� w architektoniczn� ca�o��. Gdy jechali ulic� �l�sk� i mijali czteropi�trowe budynki, kt�re wygl�da�y po�r�d monumentalnej p�yty jak Dawid przy Goliacie, nadkomisarzowi przypomnia�o si� has�o �Zbudujemy gda�ski �oliborz". Ju� lata ca�e temu Muniek �piewa� o tym, jak to zielony �oliborz, pieprzony �oliborz rozkwita na drzewach, na krzewach. Na Ma�ym Przymorzu nic nie rozkwit�o, jak zwykle sko�czy�o si� na has�ach, planach i marzeniach. Teraz, podczas upa��w, blokowiska: parowa�y wszystkimi porami betonu, oddaj�c miastu miazmaty w niewyobra�alnych ilo�ciach. Pater skr�ci� z Jana Paw�a II w jedn� z bocznych uliczek. Byli na miejscu.
Poprzednie popo�udnie Pater sp�dzi� na odrabianiu zaleg�o�ci. Godzinami surfowa� po portalach polskich i angloj�zycznych po�wi�conych pi�ce no�nej i czyta� komentarze do rozegranych na mundialu mecz�w. Du�o dobrego pisano o Ghanie, kt�ra, w przeciwie�stwie do Wybrze�a Ko�ci S�oniowej, dru�yny z gwiazd� �wiatowego formatu Didierem Drogb�, sz�a przez turniej jak burza. Jednak co� podpowiada�o Paterowi, �e Ghany nie powinien obstawia�. Graj�cy cz�sto daj� si� ponie�� emocjom, porywom serca i zwyk�ej sympatii. Wtedy na og� przegrywaj�. W przeciwie�stwie do nich Pater kalkulowa�. Jego kalkulacje by�y tak zimne jak cia�o Walta Disneya w stanie hibernacji. Ci, kt�rzy �adnie graj�, nigdy nie zwyci꿹. Pater zastanawia� si�, czy w przypadku �Edenu" nie zachowa� si� w�a�nie jak mi�kki gracz. Skupi� uwag� na profesorze, a tymczasem co� dziwnego dzia�o si� wok� oskalpowanego inwalidy, kt�ry w og�le nie by� inwalid�. Czego szuka�o ABW? A �e czego� szuka�o, tego Pater by� pewien.
Dzi� rano zadzwoni� do Wielocha. Czu�, �e ten m�czyzna, kt�ry niejednego zwi�d� swoj� powierzchowno�ci� rumianego cherubina, mo�e dzi� si� przyda�. Potem poszed�, jak sam mawia�, wyspowiada� si� w �Profesjonale". Kasjerki z niebieskimi tipsami nie by�o. Kupony przyjmowa� szef.
��Mi�o pana widzie� � sapa�, licz�c pieni�dze. � Wie pan, my te� przywi�zujemy si� do sta�ych klient�w. To tak jak z na�ogiem, rozumie pan? � Pater nie rozumia� i nie chcia� rozumie�. � Tak jak z papierosami. Jak nie ma was, zaczynam kr�ci� si� tu niespokojnie. � Raz jeszcze odliczy� pieni�dze. � Wi�c ciesz� si�. A Ghana? Nie zapomnia� pan o Ghanie? I co si� z panem dzia�o?
��Mam du�o roboty w firmie. Ghany nie obstawiam.
Windy nie dzia�a�y. Pater i Wieloch wspi�li si� na trzecie pi�tro, ogl�daj�c po drodze napisy wypalone papierosami na �cianach i sufitach. Nadkomisarz ca�e przedpo�udnie pr�bowa� dodzwoni� si� do Ryby. Telefon asystenta z �Edenu" ca�y czas milcza�. Zda� si� na przypadek. Mo�e go zastan� w domu. Pater zadzwoni�. Drzwi otworzy� szczup�y, niewysoki m�czyzna z w�osami zwi�zanymi w kucyk.
��Czy zastali�my Marcina Ryb�? � Nadkomisarz i aspirant wy�wiczonym ruchem wyj�li legitymacje.
��On tu nie mieszka. � M�czyzna czujnie wpatrywa� si� w dokumenty Patera.
��A pan? Pan tu mieszka? � Wieloch na wszelki wypadek przyblokowa� stop� drzwi.
��Mieszkam. To znaczy� nie mieszkam. Na dziewi�tym mieszkam tak naprawd�. � M�czyzna by� coraz bardziej zdenerwowany.
��Tego kutafona nie ma. � W drzwiach stan�a kobieta z r�kami umazanymi krwi�. W d�oni trzyma�a n�. Dopiero po chwili Pater zrozumia�, �e na jej r�kach zastyg�y skrawki w�tr�bki i �lady przygotowywanej kolacji. � I mam nadziej�, �e wi�cej go nie zobacz�. � Wrzask dziecka dobieg� gdzie� z pokoju. � Cicho tam masz by�! � krzykn�a. � A je�li go szukacie, id�cie do �Alladyna". Ma tam platynow� kart� sta�ego klienta � zarechota�a. � Dzi� b�dzie po raz dwa tysi�ce dwudziesty czwarty. Nazywaj� go �Metyl". Jak ten z
��Aktor w alkoholowym serialu � powiedzia� Pater, kiedy ju� zamkn�y si� drzwi.
��Niez�y odjazd, co? � Wieloch ko�czy� loda z pistacjowych ga�ek.
��Ludziom si� wszystko miesza � mrukn�� Pater.
��Wyja�ni� to panu. � Chrz�st wafla w wielkich szcz�kach Wielocha by� dobrze s�yszalny. � To teraz w blokowiskach norma. Ten podstarza�y hipis z kucykiem mieszka z Ryb�. To znaczy, z kobiet�. Jestem pewien, �e swoje mieszkanie na dziewi�tym pi�trze wynajmuje jakim� studentom i z tego oboje �yj�. Te� mam takie dwie parki u siebie w bloku. Zreszt� � ci�gn�� aspirant � gdybym by� sam, poszuka�bym sobie babki w s�siedztwie. Szcz�cie jest i kasa jest.
Pater spojrza� przeci�gle na podw�adnego. Byli przed osiedlowym barem �Alladyn". �Alladyn" i �Mandaryn" � skojarzy�y si� Paterowi orientalne nazwy. Miejsca te mia�y jednak tyle z sob� wsp�lnego, co Charlie Haden z piosenkami Shakiry. Czyli nic.
Mimo �e drzwi i okna by�y pootwierane, w �rodku unosi�y si� opary alkoholu, frytek na zje�cza�ym oleju i potu. Paterowi przypomnia� si� sma�ony kot w pi�ciu smakach i dozna� nag�ego ucisku w �o��dku. Dw�ch ch�opak�w sta�o, obejmuj�c si�, pod oknem. Jeden trzyma� flaszk� w�dki, drugi � dwa piwa. Trzeci robi� im zdj�cie telefonem kom�rkowym. Ten z piwami, w czerwonych spodniach od dresu, wyci�gn�� palce wskazuj�ce w stron� obiektywu, jak na hip-hopowym teledysku. � Jeba�! Jeba� szko��, jeba� � za�piewa� i zag�uszy� Natali� Kukulsk� oraz rapera Tede w szafie graj�cej. Trzy lata temu � skojarzy�o si� Paterowi � trzy lata temu to nagrali. W tym roku, gdy rozpad�o si� jego ma��e�stwo. � Jeba� szko��, jeba� � zawt�rowa� drugi ch�opak. Sko�czy� si� rok szkolny i ma�olaty w osiedlowych barach dawa�y upust swojej nienawi�ci oraz poczuciu wolno�ci.
Marcina Ryb� poznali od razu. Siedzia� w rogu z dwoma kolegami, wykonuj�c co�, co w j�zyku bokser�w nazywa si�
��Liczymy na to, �e przyjmiecie to z pe�nym zrozumieniem, je�li dosi�dziemy si� na chwil�. Mamy � Wieloch wyj�� legitymacj� � kilka pyta� do Marcina.
Jego kompani przyj�li to z pe�nym zrozumieniem. Popatrzyli na siebie i po chwili sk�ad osobowy przy stole si� zmieni�.
��Nazywam si� Pater. � Nadkomisarz potrz�sn�� ramieniem Ryby. � Prowadz� dochodzenie w zwi�zku z tym, co wydarzy�o si� w �Edenie". Pa�ska �ona pa wiedzia�a, �e tu pana znajd�.
Ryba ockn�� si�.
��Suka. Zwyczajna dziwka � m�wi� tak, jakby mia� szcz�ko�cisk.
��Pa�ska przesz�o�� mnie nie interesuje � ci�gn�� Pater. � Wiem o �onie. I� o akwarium. Ale powiem panu, �e zdarzaj� si� gorsze historie � ci�gn��. � Go�� pracuje na budowie. Libia czy co� takiego. I kontrakt ko�czy mu si� tydzie� wcze�niej. Postanowi� zrobi� niespodziank� �onie, wraca, a tu ona robi mu niespodziank�, rozumie pan, co mam na my�li. � Ryba drgn�� niczym uk�uty ig��.
��No ciekawe. � Wieloch nie m�g� si� powstrzyma�. � Nie znam tego.
��No i m��, jak gdyby nigdy nic, m�wi do kochanka: skoro ju� tak si� zdarzy�o, trudno, napijmy si� w�dki, tak na zgod�. Dam ci kas�, to by�o jeszcze w setkach tysi�cy starych z�otych, id� na pi�te i kup flaszk�. Powiedz tylko, to takie has�o na mecie: �Nie widzia�y ga�y, co bra�y". Facet poszed� i kupi�. Wypi� i straci� wzrok.
��Alkohol metylowy, tak? � Wieloch pokr�ci� z podziwem g�ow�. � Nie widzia�y, ga�y, co bra�y�
��I nic ju� wi�cej nie zobaczy�y. Prokurator chcia� potem dowie��, �e faceta o�lepiono z premedytacj�, ale wszystko wskazywa�o na to, �e trafi� na felern� butelk�. � Nadkomisarz zobaczy� napis nad barem. �Ten kapuje, kto nie pije". � To nie koniec. � Pater patrzy� na napuchni�t� twarz Ryby. � Ten go��, m��, przybi� do o�cie�nicy banknoty o takich nomina�ach, jakie da� gachowi na w�dk�. I gdy przychodzili znajomi, informowa�: �Moja �ona za tak� sum� si� puszcza. Chcesz j�?" M�wi� tak ka�demu. A kobieta sko�czy�a w psychiatryku. Przy okazji � potrz�sn�� Ryb� � jak ty mo�esz pracowa� w �Edenie" i tak chla�?
��Pij�, gdy nie pracuj�. Poza tym jestem profesjonalist�. � Ryba zn�w wykona�
��No to powiedz mi co� o Czeka�skim � Pater �ciszy� g�os i us�ysza� stukot monet w automacie �King House of Poker". Maszyna wyp�aci�a komu� premi�.
��Czeka�ski to skurwiel. � Sanitariusz chwia� si� jak bokser na linach w pi�tnastej rundzie. � Potrafi� powiedzie�, �e jedzenie mu nie smakuje, str�ci� talerz na pod�og� i kaza� sprz�ta� po sobie. I tak trzy razy z rz�du. Ale profesor Libling to akceptowa�, bo to dziany go��. � Aby wypowiedzie� tych kilka zda�, Ryba potrzebowa� dobrze ponad minut�, co chwila walcz�c ze szcz�ko�ciskiem. W castingu na prezentera MTV mia�by raczej marne szanse, pomy�la� o sanitariuszu Pater.
��A Maziarski? Dlaczego zaprzyja�ni� si� z Maziarskim?
���Zaprzyja�ni�" to z�e s�owo. Profesor mia� go za idiot�. Ci�gle wygrywa� z nim w szachy. A� nagle powiedzia�, �e Maziarski to ciekawy przeciwnik. Tak powiedzia�. Zacz�� z nim sp�dza� ca�e wieczory. Ostatni raz, gdy si� widzieli�my, powiedzia� co� w stylu: �Ka�dy gra swoj� gr�. Ciekawe, kt�ry wygra".
��Kiedy to by�o?
W tym momencie g�owa Ryby zn�w opad�a, a Pater poczu� czyj�� obecno��. Nad nim sta�a m�oda dziewczyna.
��Co pan robi w takim miejscu? � zapyta�a, a Pater przypomnia� sobie wytatuowan� r�� i plaster antykoncepcyjny na opalonym ramieniu.
��M�g�bym o to samo pani� zapyta�. � Uni�s� g�ow�. � Widzia�bym pani� raczej w jednym z modnych klub�w Tr�jmiasta.
��Lubi� bezpretensjonalne miejsca, takie jak to. � Ewelina Kucaj omiot�a spojrzeniem stoliki i pomacha�a ch�opakowi w czerwonych spodniach. � Ciekawe, czy nadal rozmawia pan o aborcji? � zapyta�a z nieskrywan� z�o�liwo�ci�.
Ostatnie s�owo sprawi�o, �e g�owa Ryby odskoczy�a, jakby nagle cios podbr�dkowy nieznanego przeciwnika dosi�gn�� celu. Wyprostowa� si� i popatrzy� na studentk� doktora Marci�ca nieprzytomnym spojrzeniem.
��Kurwa, suka�
Gdyby Ryba wypi� mniej, zapewne dostrzeg�by ruch g�ow� wykonany przez nadkomisarza Patera i znacz�ce spojrzenie pos�ane Wielochowi. Zamiast tego sanitariusz zobaczy� sw�j palec wskazuj�cy w czyjej� wielkiej d�oni. Zmienia� on powoli k�t w stosunku do pozosta�ych palc�w. K�t rozwarcia przekroczy� dziewi��dziesi�t stopni, a Wieloch nie zwalnia� uchwytu. Ryba j�kn�� i zacz�� zsuwa� si� z �awy, na kt�rej siedzia�.
��Co on mu robi? � Pistacjowe oczy studentki by�y wielkie jak kulki lod�w, kt�re niedawno zjad� Wieloch. � Niech on przestanie! Nie chc� takiego obro�cy! Sama potrafi� sobie da� rad� z takim osiedlowym macho! � wrzasn�a.
��Ma pani swoje bezpretensjonalne miejsca � pa wiedzia� Pater i spojrza� jej w oczy. Mo�e gdybym by� m�odszy o pi�tna�cie lat i o pi�tna�cie lat g�upszy, pomy�la�.
K�t rozwarcia si� powi�kszy� i Ryba teraz kl�cza�.
��Tu nie chodzi o pani� � powiedzia� Pater. � To za akwarium. To za akwarium, s�yszysz � szepn�� Rybie.
Pater wiedzia�, �e nie jest to ca�a prawda. Ewelina Kucaj patrzy�a pistacjowymi oczami i nic nie rozumia�a.
W�r�d mieszka�c�w Tr�jmiasta by�o bardzo niewielu takich, kt�rym by strajk s�u�b komunalnych nie przeszkadza�, a jeszcze mniej by�o takich, kt�rzy by si� z niego cieszyli. Do tych ostatnich ekscentryk�w nale�a� sze��dziesi�cioletni Waldemar J�wiak, zwany obecnie �Jureczkiem", a niegdy� �Waldim �mieciarzem". Sw�j aktualny przydomek J�wiak zyska� kilka lat temu, po sukcesie filmu
Tak by�o do wielkich upa��w i do strajku �mieciarzy. Wtedy to bowiem ludzie, nie chc�c ryzykowa� ataku owad�w i smrodu, nie otwierali ju� bramek, lecz po prostu pozostawiali swoje worki pod owymi twierdzami. I w�wczas pojawiali si� tam o�ywieni �mieciarze, a w�r�d nich rozradowany Jureczek, kt�ry gratulowa� sobie dialektycznych przeczu�.
Cho� tego ranka Jureczek zebra� ju� sporo, postanowi� p�j�� za ciosem i uda� si� do Jelitkowa, gdzie przy dw�ch telebimach ustawionych na pla�y spodziewa� si� znale�� mn�stwo aluminiowych puszek po piwie. Jak postanowi�, tak i uczyni�. Popeda�owa� do Jelitkowa, przeprowadzi� rower sk�adak z przymocowanym do niego w�zkiem przez mostek nad Potokiem Oliwskim i ruszy� w stron� pla�y. Nie pomyli� si�. Z piachu wystawa�o wiele zgniecionych pustych puszek, upstrzonych czarnymi plamami po gaszeniu papieros�w. Pewnie w niekt�rych z nich znajd� zu�yte prezerwatywy, pomy�la�. �niwo niedzielnej mundialowej nocy. S� jeszcze pijackie niedobitki. Ci trzej to pewnie mocno wczorajsi.
Wtedy Jureczek zrozumia�, �e si� pomyli�. Trzej m�czy�ni siedz�cy na piachu mi�dzy telebimami wcale nie byli kibicami, kt�rzy wci�� jeszcze prze�ywali wczorajsz� bijatyk� na boisku mi�dzy pi�karzami Portugalii i Holandii. Znaczny udzia� mia� w tej awanturze rosyjski s�dzia Iwanow, kt�ry niczym szalony prestidigitator wyjmowa� kartk� za kartk�, obdarowuj�c ��ci� i czerwieni� graczy obu dru�yn. Nie, ci trzej nie opijali wydarze� mundialu do bia�ego �witu. Byli nadzwyczaj trze�wi i czujni.
��Czy zechcia�by pan nam nie przeszkadza�? � zwr�ci� si� do z�omiarza jeden z nich, szczup�y i szpakowaty, w dobrze wyprasowanej koszuli. � Zbierze pan swoje puszki, kiedy sko�czymy, za chwil�
Jureczek k�tem oka zauwa�y� konkurencj�. Czesiek z Brze�na pcha� sw�j w�zek brzegiem morza. By� wprawdzie do�� daleko i pal�ce ju� s�o�ce mocno spowalnia�o jego ruchy, ale Jureczek nie zamierza� z nim dzieli� puszkowego eldorado i szybko przyst�pi� do dzie�a. Wydal z siebie wysoki d�wi�k i zmierzwi� palcami skudlone w�osy. Potem zacz�� gwa�townie porusza� d�o�mi.
��No, co jest? Nie s�ysza�e�, kurwa?! � Piegowaty, rudow�osy trzydziestolatek o kr�conych w�osach i posturze goryla zerwa� si� z piasku. � No spadaj, dziadu! Ale ju�!
��Daj spok�j, Grzesiek � odezwa� si� niski, oty�y blondyn z czerwonymi wykwitami na policzkach i z mokrymi plamami pod pachami -.ten go�� jest g�uchoniemy. Oni tak piszcz��
��Nie przeklinaj, Wieloch � szpakowaty strofowa� rudego i przyzwalaj�co machn�� d�oni� w stron� z�omiarza. � On wykonuje swoj� niewdzi�czn� prac�. Jest g�uchoniemy i nic nie us�yszy.
��Jego praca w swej istocie nie jest ani gorsza, ani lepsza od naszej, prawda, panie nadkomisarzu? � u�miechn�� si� blondyn. � On do recyklingu oddaje puszki, my � bandyt�w.
��Musz� to zapisa�, Kulesza � tym razem u�miechn�� si� nadkomisarz. � Wasze bon moty mog�yby by� wzorem dla piarowc�w pracuj�cych u Leszka Millera, tego, kt�ry m�wi�, �e niewa�ne, jak m�czyzna zaczyna, wa�ne, jak ko�czy.
Jureczek najpierw uskoczy�, wystraszony wrog� pa staw� Wielocha, a potem uspokoi� si� pod wp�ywem pokojowego gestu nadkomisarza. Zerkaj�c na Cze�ka, szybko policzy�, �e zebranie wszystkich puszek zajmie mu oko�o dziesi�ciu minut, co r�wna�o si� ca�kowitemu monopolowi w rejonie mi�dzy telebimami. Wzi�� si� zatem energicznie do roboty.
��Dzi�kuj�, �e przyjechali�cie przed prac� � powiedzia� nadkomisarz. � Wci�� dzia�a has�o �Jelitkowo".
��Co ma nie dzia�a�! � ziewn�� Wieloch. � Kiedy dosta�em pa�skiego esesmana, od razu przypomnia�em sobie, �e tu przy uj�ciu potoku� Tylko to 0730 w esesmanie by�o straszne� W poniedzia�ek o wp� do �smej to ja przewracam si� na drugi bok� Zw�aszcza po meczu� Panu to dobrze� Pan na urlopie� Sorry za sp�nienie�
��Na nietypowym urlopie � sprostowa� nadkomisarz. � Wsta�em wcze�niej od ciebie. A teraz s�uchajcie. Mam do was zaufanie. Ani s�owa nikomu, rozumiecie?
��Jelitkowo 0730 � pokiwa� g�ow� Kulesza.
Ten numer telefonu Patera zna�o tylko kilka os�b. Wieloch i Kulesza nie musieli czyta� tre�ci esemesa, by wiedzie�, o co chodzi. Szef nie skorzysta� z oficjalnego, powszechnie znanego numeru kom�rki. Ale Jelitkowo i si�dma trzydzie�ci przypomnia�y co� jeszcze. Przywo�ywa�y spraw� sprzed kilku lat, kt�ra zacz�a si� w�a�nie tu i o tej godzinie. Sprawcy podw�jnego morderstwa nigdy nie znaleziono, bo Pater i jego podw�adni zawalili robot�. Przeoczyli oczywisty �lad. Wtedy Pater nauczy� si�, �e ludzi zbli�aj� nie tylko wsp�lnie rozwi�zane sprawy, ale i te wsp�lnie spartaczone.
��Dwie pro�by. Pierwsza, �eby�cie mi pomogli, kiedy b�d� was potrzebowa�. Wasze dzia�ania b�d� nielegalne, bez b�ogos�awie�stwa Cichowskiego, a nawet wbrew jego woli. Zrobicie to? Pomo�ecie mi wbrew woli szefa? Za to mo�e was spotka� niez�y�
��Opierdol. � Wieloch przesypywa� piasek pomi�dzy palcami.
��Tak. � Tym razem nadkomisarz nie strofowa� swojego podw�adnego. � A nawet co� gorszego. ABW nie lubi, jak si� wchodzi na ich dzia�k�. Paprzycki to m�ciwy i zawistny cz�owiek�
��A jego pies, Lewar � Kulesza zapali� papierosa � tylko prosi, by go spu�ci� ze smyczy�
��Kr�tko m�wi�c � kontynuowa� Pater i odp�dza� tytoniowy dym jak natr�tn� much� � prosz� was o gotowo�� do pomocy w sprawie morderstwa w �Edenie". Nie mog� wam oczywi�cie niczego nakaza�, wi�c je�li kt�ry� chce si� wycofa�, najlepiej niech zrobi to teraz.
��Jelitkowo � Kulesza wym�wi� to s�owo ponownie. � Skoro tu jeste�my, to znaczy, �e podj�li�my decyzj�. Mo�e pan, kierowniku, niespecjalnie wierzy w nasz� inteligencj�, ale spodziewamy si�, �e zaprosi� nas pan tu nie po to, by�my wypili wsp�lnie cappuccino i zjedli lody �Magnum".
Wieloch najpierw prze�kn�� �lin�, a potem zapyta�:
��A tak konkretnie, co znaczy �gotowo�� do pomocy"?
��To znaczy, �e masz robi� swoje. � Kulesza wypuszcza� przez nos ma�e, �ci�le odmierzone dymki.
��A kiedy dostaniesz esemesa �Jelitkowo" z godzin�, to masz rzuci� swoje i pom�c nadkomisarzowi. Esemes ci� uaktywnia, tak jak uaktywnia strony porno w necie.
��Por�wnanie nie najtrafniejsze � powiedzia� Pater � ale mniej wi�cej o to w�a�nie chodzi. A dok�adnie m�wi�c, chodzi o pomoc w sprawie morderstwa Ryszarda Maziarskiego. Jestem na urlopie, ale tylko po to, �eby m�c j� prowadzi�. Po cichu i prywatnie. Mo�e nadej�� chwila, �e sam sobie z czym� nie poradz�. Wtedy w waszych kom�rkach pojawi si� ten esemes, jak przed trzema laty, kiedy nam odebrano spraw� Janiszczaka.
Milczeli przez chwil�. Kulesza wcisn�� niedopa�ek do puszki po piwie i kopn�� j� przed siebie.
��Prawie jak wczoraj Maniche. � Pater skomentowa� strza� Kuleszy i obserwowa�, jak Jureczek biegnie po puszk�. � A teraz zbior� wszystko, co wiem o tym mordzie w �Raju". Pytajcie i przerywajcie mi cho�by w p� s�owa. � Kiedy obaj podw�adni kiwn�li g�owami, nadkomisarz kontynuowa�: � Tydzie� temu, w nocy z soboty na niedziel�, w luksusowym Domu Seniora �Eden" kolo Rozewia zamordowano Ryszarda Maziarskiego. Denat mia� lat siedemdziesi�t i by� inwalid� poruszaj�cym si� na w�zku. I od razu dwie zagadki oraz jedno zadziwienie. Zagadki to wiek zamordowanego i spos�b jego u�miercenia.
��A zadziwienie? � Wieloch op�dza� si� od osy.
��Zadziwienie to luksus w Domu Seniora. Trzy tysi�ce miesi�cznie. Tyle musi p�aci� ka�dy podopieczny doktora Liblinga� Ma za to wspania�y pok�j, �azienk� z podgrzewan� pod�og� i telewizor plazmowy� Jest jeszcze kilka zadziwie� � Pater z upodobaniem wypowiada� to s�owo. � Dyrektor jest by�ym chirurgiem plastycznym. W swojej klinice w Milan�wku pod Warszaw� zdefasonowa� twarz Arletty Kosi�skiej. G�o�na sprawa. Pisa�y o niej brukowce�
��Kt�ra to? � zapyta� Kulesza.
��Ta bruneta z cycami jak arbuzy � odpowiedzia� mu Wieloch. � Gra �anet czy jak�� tak� o egzotycznym imieniu w jednym serialu, a za p� godziny jest jak�� kur� domow� w innym serialu. Raz u te�ciowej to tak w ci�gu ogl�da�em i by�o nawet ciekawie�
��Tak, to ta brunetka z dobrze zoperowanymi piersiami � poprawi� go Pater, k�ad�c nacisk na trzy ostatnie s�owa. � Doktor Libling zamkn�� klinik� w Milan�wku i przyjecha� na Wybrze�e, aby jak twierdzi, odpocz�� od dusznej atmosfery warszawki. W swoim luksusowym domu spokojnej staro�ci zatrudnia podejrzanych typ�w. Jednym z nich jest Marcin Ryba, alkoholik, kt�ry kiedy� omal nie utopi� ze z�o�ci w�asnego dziecka w akwarium. W jego aktach jest tylko ta historia o przemocy w rodzinie�
��Trudno w to uwierzy�, gdy si� patrzy na jego mord� � zauwa�y� Wieloch.
��Maziarski by� w �Edenie" nieca�y miesi�c, najdziwniejsze jest w tym wszystkim mo�e to, �e nic o nim nie wiemy, a wzi�wszy pod uwag� to, co za chwil� wam opowiem, chcia�bym o tym cz�owieku wiedzie� jak najwi�cej. Widzicie zatem, �e Dom Seniora �Eden" jest miejscem do�� dziwnym. Maziarski szybko zdoby� sympati� profesora Czeka�skiego, z kt�rym regularnie grywa� w szachy. Przedziwna jest tak�e posta� Czeka�skiego�
��Panie nadkomisarzu, a teraz te dwie zagadki � przerwa� Kulesza. � Wiek denata i okoliczno�ci �mierci�
��Dobrze, dobrze� � Pater wsta�, otrzepa� spodnie z piasku i zacz�� kr��y� wok� podw�adnych, �ci�gaj�c na siebie uwag� Jureczka -��e mnie kontrolujesz� Zaraz przejd� do Czeka�skiego. A teraz wiek� Denat mia� nieca�e siedemdziesi�t lat i je�dzi� na w�zku. I jedno, i drugie zakwestionowa� doktor Kwieci�ski. Maziarski mia� ufarbowane na siwo w�osy, �wietnie rozwini�te mi�nie n�g, a na jego bieli�nie nie by�o �adnych naturalnych zanieczyszcze�. To znaczy�
���e facet by� m�odszy i normalnie chodzi� � wrzasn�� Wieloch, uderzywszy si� po nagim udzie, wystaj�cym z kr�tkich spodenek. � Bo gdyby by� inwalid�, to nasra�by niby w gacie?!
��Nie drzyj mordy na ca�� pla�� � odezwa� si� Kulesza.
��Daj spok�j, ojciec, tu jest tylko ten g�uchoniemy� A on�
��Zanieczy�ci�by bielizn� � Pater przerwa� podw�adnemu. � Niekoniecznie musia�oby doj�� do zabrudzenia, kt�re tak dosadnie okre�li�e�. Wzgl�dna czysto�� bielizny i brak zaniku mi�ni jest wa�nym argumentem, �e udawa� kogo�, kim nie by�. Kwieci�ski ma zreszt� kilka innych mocnych argument�w, kt�re za tym przemawiaj�.
��Mo�e by� tajniakiem? � w zamy�leniu powiedzia� Kulesza. � Mo�e z ABW, bo dlaczego w�a�nie ABW si� w to wszystko wmiesza�o?
��ABW wcale si� nie wmiesza�o. � Pater kr��y� coraz szybciej, wzbijaj�c sanda�ami dymki kurzu. � To my si� im wmieszali�my. Dzi�ki tobie, Wieloch. By�e� na dy�urze i po telefonie Liblinga zadzwoni�e� do samego Cichowskiego. A ten przekaza�by spraw� ABW i by�oby po wszystkim. Mia� chyba takie wytyczne od Fa�ocha. Tymczasem Cichowski by� na pla�y z �on� i wy��czy� kom�rk�. Wtedy zadzwoni�e� do mnie. I sta�o si�. Namieszali�my ABW. Musia�a to by� dla ABW bardzo wa�na sprawa, skoro do Kwieci�skiego dzwoni� z Tunezji sam profesor Gromek i kaza� mu zrobi� obdukcj�. Tak� ABW� Ju� pierwszego dnia przej�li �ledztwo, a Paprzycki na mnie gro�nie naszczeka�. Nast�pnego dnia na odprawie u Cichowskiego Fa�och oficjalnie odebra� nam spraw�, a stary oddelegowa� nas do jakiego� poczciwca, kt�ry zamurowa� w mieszkaniu zmar�� wcze�niej te�ciow�.
Jureczek zebra� ju� wszystko pomi�dzy telebimami i k�aniaj�c si� m�czyznom w pas, pokazywa�, �e chce teraz wzi�� puszki znajduj�ce si� pomi�dzy nimi.
��Mamy hipotetyczn� odpowied� na pierwsz� zagadk�. � Pater przyzwalaj�co machn�� Jureczkowi r�k� i wszyscy odsun�li si� nieco, aby oczy�ci� z�omiarzowi front rob�t. � Mo�e Maziarski by� agentem ABW i zosta� zamordowany, poniewa� kto� go zdemaskowa�.
��A czy jest jaka� inna mo�liwo��? � spyta� Kulesza.
��No w�a�nie � popar� go Wieloch. � A je�li Maziarski nie by� z ABW? No bo na zdrowy ch�opski rozum, po co im cz�owiek w domu starc�w?
��Owszem, mam inn� hipotez�, ale o tym za chwil�. A teraz druga zagadka, zwi�zana z
Jureczek drgn��, lecz Pater nie zwr�ci� na to najmniejszej uwagi. Odgarn�� piasek i narysowa� palcem romb na mokrym piasku.
��O ja pierdykam! � wrzasn�� Kulesza, nie patrz�c na figur� geometryczn�.
��Nie�le�
��To nie by� bon mot, Kulesza � prychn�� Pater. � Ale to prawda, nie�le� Ca�kiem nie�le, tym bardziej �e w nocy z soboty na niedziel� zagin�� inny pensjonariusz Domu Seniora �Eden". I tu wyp�ywa nam posta� profesora Jana Czeka�skiego, chirurga i antropologa, znawcy, co najmniej europejskiego formatu, ran symbolicznych. To w�a�nie on zagin��. �eby wam to jako� wyja�ni�: skalpowanie jest w�a�nie ran� symboliczn�, zwi�zan� na przyk�ad z pozyskiwaniem mocy oskalpowanego. Obok cia�a Maziarskiego le�a� z kolei puchar, by� mo�e to nim w�a�nie rozbito mu g�ow�. Puchar i skalpowanie przywodz� na my�l jakie� rytualne praktyki�
��Sekty � Wieloch nie wytrzyma�. � Pami�tacie, jak prowadzili�my spraw� sekty z tym brodatym guru, jak mu tam by�o? Co� nazwisko kojarzy�o si� z kacem. Wdepn�li�my jak �liwka w g�wno�
��Wieloch, prosz�. � Z�omiarz po raz pierwszy zobaczy�, �e szpakowatego co� wytr�ci�o z r�wnowagi. � Do sekt zaraz wr�cimy.
��Czeka�ski i Maziarski przyja�nili si�, grali ze sob� w szachy. Rozumiecie?
��Tak. � Kulesza zapali� kolejnego papierosa. � Gra�o ze sob� w szachy dw�ch facet�w. Jeden z nich zna� si� na symbolice skalpowania. By� teoretykiem skalpowania. Chyba � poprawi� si� � by� teoretykiem w tej dziedzinie, ale ostatecznie, skoro by� chirurgiem� Widzieli si� po raz ostatni prawdopodobnie w sobot� wiecz�r. W niedziel� rano jeden z nich zosta� oskalpowany, a teoretyk skalpowania wyparowa�. Nasuwa si� prosty wniosek�
���e by� nie tylko teoretykiem! � wrzasn�� Wieloch. � No to co my tu jeszcze, kurwa, robimy?
��Jelitkowo � powiedzia� wolno Pater, oddzielaj�c ka�d� sylab�. � Zabrano nam t� spraw�. Krzykniesz jeszcze g�o�niej, Wieloch, i dodasz jeszcze kilka swoich oryginalnych przerywnik�w, kiedy wam powiem, �e profesor to z�y cz�owiek. Kto� go bardzo nie lubi. Kto� wysy�a� mu esemesy z pogr�kami. Pogr�ki by�y w dobrze podrobionym stylu m�odzie�owym. Kto� mu grozi� i Czeka�ski znikn��. Jaki by� pow�d jego znikni�cia? Ba� si� gr�b esemesowych czy te� uciek�, bo zabi� Maziarskiego?
��Kto mia� mu niby grozi�? I za co? � Wieloch podrapa� si� w nos.
��Byli tacy � odpowiedzia� Pater � i by�o ich ca�kiem sporo. Maziarski by� wybitnym znawc� sekt nordyckich. Demaskowa� je we wsp�pracy z Interpolem, tak�e jako bieg�y s�dowy� To wyra�nie pokazuje, �e te sekty mog� by� niebezpieczne� Ale oni nie wysy�aliby mu przecie� pseudom�odzie�owych esemes�w, w kt�rych wyzywaliby go, cytuj�, od �pojeb�w"�
��Czy to chodzi o tych, no� � wyt�y� si� Wieloch � wiking�w? Facet�w ze sk�rzanymi gaciami na jajcach i rogami na he�mach, kt�rzy ta�cz� z dzidami po pla�y?
��To biznesmeni � odpowiedzia� mu Kulesza � kt�rzy poskacz� przez ognisko z ciupagami, a w tym przypadku � poprawi� si� � jakimi� mieczami czy dzidami, rozochoc� si�, a potem l�duj� w agencjach towarzyskich na Brze�nie.
��To nie jest jednak takie proste. Jedni si� tylko rozochoc�, ale s� i tacy, kt�rzy traktuj� ten ca�y neopoganizm powa�nie. W tej grupie te� s� biznesmeni, arty�ci, jak si� to m�wi, zakr�ceni, a sporadycznie te� politycy. Nic dziwnego, �e korzystamy z us�ug takich ludzi jak Czeka�ski. A mo�e korzysta�o r�wnie� ABW? Ale wracaj�c do profesora. Mo�e kto� inny mu grozi�?
��Pater patrzy�, jak Jureczek zbiera ostatnie puszki.
��Czeka�ski by� znienawidzony przez student�w, kt�rzy cz�sto skar�yli na niego do dziekana. Wybiera� sobie w�r�d nich ofiar�, kt�r� dr�czy� psychicznie. Sadysta� Mo�e mia� nawet z tego powodu wyrzuty sumienia. Wiecie, niedawno si� spowiada� u pewnego ksi�dza. Ten ksi�dz ju� go wi�cej nie wyspowiada. Nie chce go zna�. Mo�e te� dr�czy� tego duchownego podczas spowiedzi? Mo�e zadawa� mu rany symboliczne? Rany duchowe? Wiele pyta�, wiele zagadek i k�ody pod nogami� Monopol ABW� Sekty i skalpy�
Pater przypatrywa� si� niewielkim falom. Ich szum miesza� si� z odg�osem zgniatanych przez z�omiarza puszek. Hen, bardzo daleko, pojawi�a si� jaka� para trzymaj�ca si� za r�ce. Poranny romantyczny spacer i o�ywcza bryza� Co ja tutaj robi�? � pomy�la�. Przecie� mam urlop.
��A ta druga hipoteza? � Kulesza by� zaniepokojony milczeniem szefa.
��Aha, no w�a�nie. Czu�em przez sk�r�, �e gdzie� pope�ni�em b��d. Skupi�em si� na barwnej postaci Czeka�skiego. Osobie budz�cej niezwyk�e emocje. Rozmawia�em na przyk�ad z pewnym skandynawist�, kt�ry, takie odnios�em wra�enie, z trudem hamowa� si� przed wybuchem nienawi�ci, gdy m�wi� o profesorze. I my�la�em, �e zagadkowa aktywno�� ABW zwi�zana jest z jego znikni�ciem. Tymczasem�
��Tymczasem jedno jest pewne. � Wieloch przeci�gn�� si�. � Zw�oki Maziarskiego. Reszta to domys�y.
��Tak jest. � Pater po raz kolejny przekona� si�, �e z rumianym aspirantem, mo�e nieokrzesanym j�zykowo, pracuje jednak nie przypadkiem. � O ile on nazywa� si� Maziarski � kontynuowa� nadkomisarz. � Ca�y czas zastanawia mnie ten kamufla�. Zdrowy m�czyzna na w�zku, kt�ry ogranicza przecie� jego aktywno��. Chyba �e chodzi�o o odwr�cenie uwagi�
��Czyjej?
��Personelu i oczywi�cie Czeka�skiego. Za��my: profesor tak zalaz� za sk�r� jakim� sekciarzom, �e ci postanowili go u�mierci� � Pater �ledzi�, jak spaceruj�ca para obejmuje si�, a potem, niczym jedno zespolone cia�o, pada w rozgrzany ju� piasek.
��I wys�ali Maziarskiego, tak? � Wieloch popatrzy� tam gdzie nadkomisarz. � By ten wykona� egzekucj�
��Tylko �e sta�o si� co� nieoczekiwanego i w rezultacie zgin�� sam Maziarski � powiedzia� Kulesza. Teraz we trzech spogl�dali w jedn� stron�.
��Na przyk�ad Maziarski mia� zaprzyja�ni� si� z profesorem, u�pi� jego czujno�� rozbudzon� esemesami i zabi�. Tymczasem, przy kolejnej partii szach�w, polubi� swoj� ofiar�. Takie rzeczy si� zdarzaj�.
Paterowi przypomnia�a si� historia, o kt�rej niedawno czyta�. Pewien w�oski filozof, radykalny komunista i zwolennik terroryzmu, podejrzewany nawet o wsp�udzia� w zab�jstwie premiera, zdecydowa� si� porzuci� dawnych kompan�w i wsp�pracowa� z wymiarem sprawiedliwo�ci. Jego ekstowarzysze wydali na niego wyrok �mierci. Dzi�ki swoim wp�ywom uda�o im si� w celi profesora osadzi� wi�nia morderc� z Czerwonych Brygad, kt�remu zlecili zamordowanie zdrajcy. Nie wypali�o. Morderca na tyle polubi� swoj� niedosz�� ofiar�, �e zleconego zab�jstwa nie dokona�.
��I wtedy � Pater ci�gn�� dalej � sekta wydaje wyrok �mierci na Maziarskiego. A Czeka�ski, wyczuwszy niebezpiecze�stwo, znika bez �ladu. Ma w ko�cu znajomych na ca�ym �wiecie.
��To wyja�nia�oby rytualny charakter mordu na Maziarskim � powiedzia� Kulesza. � A zdrajc� oskalpowali, by to by�a przestroga dla innych.
��Wci�� bardzo ma�o wiemy � odpar� Pater. � Mo�e zreszt� to jest najcenniejsza wskaz�wka. Zastanawiaj�co ma�o wiemy i to czyni ca�� spraw� do�� niezwyk��.
��Pater patrzy�, jak m�czyzna i kobieta ochlapuj� si� wod�, by sp�uka� piasek. � A skoro wiemy niewiele, musimy mie� wi�cej danych. Nie bardzo mamy si� czego chwyci�, ale spr�bujmy. Sprawd� � skin�� g�ow� w stron� Wielocha � co wiemy o Ryszardzie Maziarskim. Mo�e b�dziemy mieli troch� szcz�cia. A dla ciebie � popatrzy� na Kulesz� � mam co� innego. Przejrzyj akta sprawy Adeli Wo�niak�
��Kto to? � Kulesza nie kry� zdumienia.
��A tak� zapomnia�em. To staruszka, kt�ra p� roku temu zgin�a w nieszcz�liwym wypadku w �Edenie". Spad�a z w�zkiem inwalidzkim ze schod�w. Wszystkie nieszcz�cia w tym cholernym �Edenie"� � nadkomisarz zn�w na chwil� zawiesi� g�os, bo z�omiarz niemal dotkn�� jego stopy, zagarniaj�c jedn� z ostatnich puszek -�wi�c wszystkie nieszcz�cia zacz�y si� wtedy, p� roku temu. Przejrzyj papiery. Nie spodziewam si� wiele. Ale tak na wszelki wypadek.
��Mam � pytanie do pana. � Kulesza spojrza� na zegarek, a potem na Patera. � Ostatnie, bo nie chc� si� sp�ni�. Stary i tak jest na mnie ci�ty Pytanie osobiste�
��Pytaj.
��Dlaczego pan si� tym zajmuje? Zepsute jajo ma teraz ABW a Paprzycki i jego �ysy kundel siedz� tutaj, zamiast odpoczywa� w Chorwacji. Niech pan im zostawi ten ca�y smr�d i wyjedzie na prawdziwy urlop.
��Powiem ci, dlaczego si� tym zajmuj�. Wiesz, kogo bandyci nazywaj� �psem go�czym"? To w�a�nie�
Jureczek k�tem oka dostrzeg� zbli�aj�cego si� Cze�ka z Brze�na. By� kilka metr�w od niego i bieg� szybko do paru wystaj�cych z piachu puszek, kt�rych Jureczek nie zauwa�y�.
��Spierdalaj, szmaciarzu, z mojego rejonu! � rykn�� Jureczek. � Zbieraj z�om w Oruni! Tam twoje miejsce!
Czesiek zacz�� ucieka�, a wtedy Jureczek u�wiadomi� sobie, �e powinien zrobi� to samo. By�o ju� jednak za p�no. Trzej m�czy�ni otaczali go, a ich miny �le wr�y�y.
���adnie tak pods�uchiwa�! � rykn�� rudow�osy, ods�aniaj�c drobne, lecz ostre z�by, jakby przyklejone do r�owych dzi�se�.
��Panowie, ju� wszystko zapomnia�em � Jureczek z�o�y� b�agalnie r�ce. � Musia�em zebra� te puszki. Z renty nie wy�yj� Mnie to nic� Prosz�, prosz� Rany boskie, rany boskie, panowie�
��Ja ci to wszystko wybij� z g�owy, co s�ysza�e�!
��Rany boskie!
Wieloch chwyci� Jureczka mocno za gard�o i nic sobie nie robi� z jego zaklinania na boskie rany. Po chwili Jureczek gryz� piasek, liczy� kopniaki i po raz pierwszy w �yciu by� pewien, �e wielk� m�dro�� �yciow� zawiera�o jedno z wile�skich przys��w, cz�sto cytowanych przez jego nie�yj�c� mamusi�. Przys�owie brzmia�o: �Ry�y, zyzy, kuternoga nie boi si� Pana Boga".
�ciany falowca, w kt�rym mieszka�, rozgrzane by�y do granic wytrzyma�o�ci. Pater wyobra�a� sobie, �e wielka p�yta �arzy si�, osi�gaj�c intensywn� czerwie� zachodz�cego s�o�ca. A z pewno�ci� osi�gn�aby tak� barw�, gdyby nie tynk, brudny, odrapany i podobny do strup�w na ciele bezdomnego. Kilka dni temu agregat w lod�wce zacz�� wydawa� g�o�ne, niskie pomruki i nadkomisarz czeka� ju� tylko na t� chwil�, gdy wys�u�ona ch�odziarkozamra�arka ca�kiem odm�wi pos�usze�stwa. Poranek sp�dzony na pla�y sprawi�, �e poczu� si� g�odny. Od trzech lat nie jada� �niada�, ale teraz wbrew swoim zwyczajom otworzy� lod�wk� i wyj�� dwie par�wki, na opakowaniu nazwane �kie�bas� homogenizowan�".
Z odtwarzacza dobiega� agresywny g�os Hugh Cornwella i dudni�a gitara basowa. A mo�e, pomy�la�, poch�aniaj�c ostatni k�s kie�basy homogenizowanej, wszystko jest o wiele prostsze? Mo�e zab�jstwo Maziarskiego i znikni�cie Czeka�skiego nie maj� nic ze sob� wsp�lnego? Mo�e profesor, znany ze swojej ekscentryczno�ci, wyjecha� i przed�u�y� sobie pobyt, nie powiadamiaj�c o tym nikogo? A mo�e po prostu wyszed�, przewr�ci� si�, straci� pami�� i b��ka si� gdzie� po przytu�kach i darmowych jad�odajniach? Ostatnia ewentualno�� by�a ma�o prawdopodobna � najpewniej ci z ABW wzi�li j� pod uwag� jako potencjalne miejsce pobytu Czeka�skiego po nieszcz�liwym wypadku. Na pewno przeczesali te� wszystkie szpitale. A mo�e po prostu ABW odnalaz�a specjalist� od ran symbolicznych i trzyma�a ten fakt w tajemnicy. Cho�by po to, by nie narazi� profesora na jakie� niebezpiecze�stwo.
Pater odgoni� wspomnienia poranka i nacisn�� klamk�. Libling czeka� na nadkomisarza w swoim gabinecie.
��Mam tu co nieco dla pana � poda� zapisane odr�cznie dwie kartki. � Jak pan wie, nie mam komputera, ale stara�em si�, jak mog�em.
R�wniutkim pismem bieg�y nazwiska Ryby, Joanny Radziewicz i kilka innych, kt�rych Pater nie znal. Na li�cie znalaz� si� Marian Ho�y. Przy tym nazwisku by� dopisek, �e na pocz�tku miesi�ca odwiedzi�a go c�rka Beata. Pater przypomnia� sobie rozmow� mi�dzy trzydziestolatkiem w garniturze i jego dwukrotnie starsz� kopi�. Wtedy chyba pad�o te� to imi�. A mo�e tamta to by�a Basia? Niewa�ne. Mo�e niewa�ne. Pami�� zawodzi i pracuje na zwolnionych obrotach jak agregat w lod�wce. Kolejne nazwisko. Jadwiga Duraj. Brak adnotacji o odwiedzinach. Podobnie w przypadku Kazimierza Janiaka. Najwyra�niej, wbrew opowie�ciom Liblinga, ruch nie by� w �Edenie" zbyt du�y, a luksusowe miejsca hotelowe nie zawsze by�y zaj�te. Trzeba przyzna� � pomy�la� Pater, wpatruj�c si� w list� � �e dyrektor tym razem si� postara�. Na drugiej kartce znalaz�y si� nazwiska tych pensjonariuszy, kt�rzy przewin�li si� przez dom jesieni �ycia w ostatnich trzech latach. W�r�d nich figurowa�a Adela Wo�niak.
��Z jakich powod�w pa�scy klienci rezygnowali z waszych us�ug? � Pater wci�� szuka� znajomych nazwisk, ale �adne z nich, z wyj�tkiem nieszcz�liwie zmar�ej staruszki, nie wywo�ywa�o w nim skojarze�.
��Rozumiem, oczywi�cie, pa�sk� insynuacj� � powiedzia� Libling. � Ot� nie narzekali na standard obs�ugi. Na og� ceny okazywa�y si� barier� nie do przekroczenia i wybierali ta�sze miejsca. A zarazem � Libling zawiesi� g�os � na og� gorsze miejsca. Jeden z moich klient�w wr�ci� do rodziny, ale nie oszukujmy si�, w o�rodkach takich jak ten ruch w zasadzie odbywa si� tylko w jedn� stron�.
��A co z Czeka�skim? Rozumiem, �e przypomnia� pan sobie, dok�d wybra� si� ze swoimi du�skimi przyjaci�mi.
��Jak ju� panu m�wi�em, nic z tego gard�owego szczekania nie zrozumia�em. � Libling za�mia� si�, zadowolony z charakterystyki, jak� wystawi� nieznanemu j�zykowi. � Niemieckiego nie znam, ale w ich rozmowie pada�o s�owo Odyn, a chyba tak�e Odense.
��Miasto Hansa Christiana� � mrukn�� Pater.
��Czyje?
��Niewa�ne. Ale nazwa Odense rzeczywi�cie ma jaki� zwi�zek z bogiem Odynem. Chcia�bym teraz porozmawia� z� � Pater zerkn�� na kartk� z nazwiskami -�z pani� Duraj oraz panami Ho�ym i Janiakiem.
��Obawiam si�, �e z tym ostatnim to pan nie porozmawia. Jest sparali�owany. Nie m�wi. A je�li chodzi o pani� Jadwig� zapowiem, �e chce si� pan z ni� widzie�. Mia�aby mi za z�e, gdybym nie uprzedzi� jej o wizycie sk�adanej przez m�czyzn�. � Libling zn�w zachichota� i wsta�.
Wyszed� z pokoju, a Pater my�la� o odporno�ci tego cz�owieka, kt�ry potrafi pozyskiwa� klient�w, zbiera� si�y po kolejnych niepowodzeniach i l�dowa� jak kot na cztery �apy.
Na niewielkim stoliczku sta� dzbanek i dwie fili�anki. Jadwiga Duraj najwyra�niej by�a ju� przygotowana na przyj�cie go�cia. Jej ko�ciste palce zako�czone by�y d�ugimi paznokciami w jaskrawej czerwieni. Szminka mia�a kolor karmazynu. Najwi�ksze wra�enie na Paterze wywar�y jednak rz�sy. By�y mocno poci�gni�te, niemal sklejone tuszem. Nadkomisarzowi wydawa�o si�, �e rz�sy s� uwalane mazutem albo �e spotka�a je jaka� inna ekologiczna katastrofa.
��Prosz�, niech pan usi�dzie � szepn�a. � To dla mnie ogromna przyjemno�� � doda�a, a Pater uzmys�owi� sobie, �e u�o�enie platynowych w�os�w, ich kolor, bez w�tpienia efekt stosowania farby � przypominaj� fryzur� Marilyn Monroe i innych aktorek z lat pi��dziesi�tych i sze��dziesi�tych.
��Jest mi r�wnie� bardzo mi�o � szepn�� Pater i przedstawi� si�. � Pracuj� w Komendzie Wojew�dzkiej Policji. Jeste�my zaniepokojeni znikni�ciem profesora Czeka�skiego. Chcia�bym zada� pani kilka pyta� w tej sprawie.
��Dla mnie odwiedziny to prawdziwe wydarzenie. W dodatku odwiedziny przystojnego policjanta� � zatrzepota�a mazutem i zetkn�a ze sob� czerwone paznokcie obu r�k.
��Czy mam rozumie� � Pater poczu� si� nieswojo � �e nikt pani nie odwiedza?
��Synku� � Na twarzy Jadwigi Duraj zago�ci� wystudiowany, pow�ci�gliwy u�miech Lauren Bacall albo jakiej� innej gwiazdy kina sprzed p�wiecza. � Niech pan si� nie gniewa, �e tak do pana m�wi�, dobrze?
��Zn�w ten sam u�miech. � A niby kto mia�by do mnie przyjecha�? Moja c�rka opu�ci�a Polsk� w stanie wojennym. Zostawi�a tu m�a i c�reczk�. Teraz ma nowego m�a i kolejn� c�reczk�. A ja mam od niej pieni�dze jako rekompensat� za nag�e znikni�cie i, by� mo�e, za wyrzuty sumienia. Cho� z tymi ostatnimi bym nie przesadza�a.
��A zi�� i wnuczka?
��By�y zi��. Zabroni� wnuczce wszelkich kontakt�w ze mn�. To mia�a by� kara za to, co go spotka�o ze strony mojej c�rki. Jakbym by�a czemu� winna. Wtedy, w stanie wojennym, takie historie si� zdarza�y.
Teraz te� si� zdarzaj�, pomy�la� gorzko Pater i poczu� ucisk w p�cherzu. Kawa, butelka wody mineralnej i teraz herbata zrobi�y swoje.
W �azience Pater oniemia�. Trzy p�eczki obok lustra wype�nione by�y kosmetykami. Perfumy Coco Chanel, obok szampon koloryzuj�cy i farba do w�os�w �Londa". Rekompensata po stracie c�rki by�a wi�ksza, ni� si� spodziewa�. I chyba jednak tak�e cena za uciszenie sumienia. Nag�y wyjazd na zawsze, zrujnowane �ycie kilku os�b, starzej�ca si� matka. Mo�e st�d teraz te kosmetyki. Szminki i lakiery do paznokci w r�nych odcieniach czerwieni. Dziesi�tki bli�ej nieznanych Paterowi krem�w liftinguj�cych.
��Niech si� pan przyzna, ogl�da� pan moj� ekspozycj� na p�eczkach, prawda?
��Szczerze m�wi�c, nie spodziewa�em si�, �e ma pani tego a� tyle. � Pater kolejny raz odni�s� wra�enie, �e rozmowa przybiera z�y obr�t.
��Synku� � Pater poczu� md�o�ci. Jeszcze raz us�yszy �synku" i chyba zn�w uda si� do toalety, ale tym razem w innym celu. � Widzi pan? � Staruszka wskaza�a palcem sw�j policzek. � Nie wida� zmarszczek, prawda? Doktor Borucki m�wi, �e nie wygl�dam na swoje lata�
��Przepraszam, kto? � Pater nerwowo si�gn�� po kartki z nazwiskami.
��Doktor Borucki, nasz lekarz.
Nie mam go na li�cie, pomy�la� Pater. Ciekawe, czy Libling pomin�� go celowo. A je�li zapomnia�, to przecie� m�g� zapomnie� jeszcze o kim�.
��Porozmawiajmy o profesorze Czeka�skim. Znaj� si� pa�stwo chyba bardzo dobrze� � nadkomisarz stara� si� opanowa�.
��Nie bardzo. Widzi pan, przez kilka lat zamienili�my wszystkiego mo�e z dziesi�� zda�. Ale pami�ta� o moich urodzinach. Zawsze dostawa�am od niego r��. � Na twarzy kobiety zago�ci� u�miech, eksponuj�c zmarszczki pod grub� warstw� podk�adu, zapewne tak�e liftinguj�cego. Ciekawe, czy ona o nich wie, przemkn�o Paterowi przez g�ow�.
��Czyli mam rozumie�, �e to mi�y cz�owiek? Pytam, bo kr��� o nim sprzeczne opinie�
��Ja nic do niego nie mam, je�li rozumie pan, co mam na my�li. Szkoda � westchn�a � �e on do mnie te� nie. To cz�owiek zaj�ty nauk�.
��A Ryszard Maziarski?
���wie�, Panie, nad jego dusz� � pensjonariuszka niespodziewanie si� prze�egna�a. � Szkoda go, bardzo mi�y pan�
��Podobno zaprzyja�ni� si� z profesorem Czeka�skim�
��Widzia�am, jak graj� w szachy. Bardzo mi�y � powt�rzy�a � chocia�� chocia� raz widzia�am, jak si� zdenerwowa�.
��Na Czeka�skiego? � Pater stara� si�, by jego g�os brzmia� naturalnie.
��Nie! Na Liblinga. Byli w patio i s�ysza�am, jak zdenerwowany pan Ryszard m�wi, �e nie �yczy sobie, by bez jego wiedzy kto� sprz�ta� mu pok�j, bo potem nic nie mo�e znale��.
��Libling chyba nie by� zadowolony� � Pater pr�bowa� wyobrazi� sobie t� scen�.
��Nie by�. Ale zaprzecza�. Pochyli� si� nad w�zkiem Maziarskiego i m�wi�, �e nikt u niego bez jego wiedzy nie sprz�ta�.
��Pami�ta pani, kiedy to by�o?
��Czternastego czerwca � staruszka odpowiedzia�a bez wahania.
��Tak dobrze to pani pami�ta? � Pater nie kry� zdumienia.
��Wtedy by�y moje urodziny � odpowiedzia�a i popatrzy�a w stron�, gdzie sta� wazon z usychaj�c� r�.
��Wi�c wtedy pan Ryszard si� zdenerwowa�� Zreszt�� � zamilk�a na chwil� -�tu nie zawsze by�o spokojnie.
��Co pani ma na my�li?
Jadwiga Duraj wyci�gn�a czerwony paznokie� w kierunku sufitu.
��Tam� � Podnios�a g�ow�. � Tam straszy�o.
��Straszy�o. � Pater czu�, �e zasycha mu w gardle. Efekt wypitej herbaty karmelowej.
��Nade mn� mieszka�a pani Adela. Mo�e pan o niej s�ysza�. Sparali�owana staruszka, kt�ra wraz z w�zkiem inwalidzkim spad�a ze schod�w. S�ysza� pan?
Pater przecz�co pokr�ci� g�ow�.
��Tam � zn�w wskaza�a na sufit � straszy�o. Pani Adela nie mog�a m�wi�, by�a sparali�owana. A stamt�d dobiega�y g�osy. No kto m�wi�, skoro nie mog�a to by� pani Adela? Rozumie pan? G�osy�
��Powiedzia�a pani o tym komu�?
��Doktorowi Liblingowi. Ale on nie wierzy�. A tam naprawd� kto� by�� Co� panu poka��. � Podnios�a si� gwa�townie z fotela i przynios�a teczk�, tak�, jakiej u�ywa si� do przechowywania du�ych rysunk�w.
��Wtedy wr�ci�am do rysowania. Stwierdzi�am, �e mnie to uspokaja.
Pater otworzy� teczk�. Zobaczy� znajom� fasad� przedwojennego gimnazjum klasycznego. Tylko drugi plan si� nie zgadza�. Widnia�y tam niewielkie krzy�e okolone murem, jaki spotyka si� na ma�ych przyko�cielnych cmentarzach. Popatrzy� na kolejny rysunek. Nagrobek. Daty 1928-2003. Nazwisko Adeli Wo�niak. Kolejny rysunek, nagrobek Jana Czeka�skiego z napisem �profesor" i wyryt� sow�. Nast�pny nagrobek nale�a� do Mariana Ho�ego. Prosta, ciemna p�yta ze s�abo widocznym nazwiskiem.
��Widz�, �e profesor i pan Marian Ho�y nie maj� dat �mierci? � Pater mia� du�e w�tpliwo�ci, czy rozmowa z Jadwig� Duraj nie oka�e si� zbyteczna.
��To by�oby ju� niesmaczne � obruszy�a si� staruszka. Wyj�a kolejny rysunek. � Na moim nagrobku te� nie ma daty�
��Po co pani to rysuje? � Pater nie m�g� si� powstrzyma�, by o to zapyta�.
��Prywatne egzorcyzmy, synku. Taka moja forma oswajania tego, co przede mn�. Tego � raz jeszcze popatrzy�a na sufit � co niezrozumia�e�
Na nast�pnym rysunku zn�w pojawi�a si� fasada �Edenu". Tym razem w tle, zamiast cmentarzyka, Pater zobaczy� niekszta�tn� g�r�.
��Z prochu powsta�e�, w proch si� obr�cisz, czy tak? To jaki� kurhan?
��Niezupe�nie. � Jadwiga Duraj u�miechn�a si�.
��To wysypisko �mieci. Takie dzikie, ale du�e. Znajduje si� nieca�y kilometr od �Edenu". Tak przy okazji, nie m�g�by pan co� z tym zrobi�? Przecie� pan z policji.
��Przykro mi. � Pater wsta�. � Ale to nie w naszej gestii. Ale postaram si� powiadomi�, kogo trzeba � wypowiedzia� kolejne k�amstwo.
��A co z profesorem? Znajdziecie go?
��Znajdziemy.
�ywego lub martwego. Tej ostatniej my�li Pater nie wyrzek� ju� na g�os. Przypomnia� sobie opakowanie Coco Chanel. Czarne prostopad�o�cienne pude�ko ze zdobieniami w kolorze z�ota skojarzy�o mu si� z trumn�. Z nagrobkami, kt�re ogl�da� przed chwil�.
Pensjonariusze Domu Seniora �Eden", zwani oficjalnie �rezydentami", spo�ywali posi�ki albo w pokojach, albo w sto��wce nosz�cej oficjalne miano �restauracji". Inne nieoficjalne nazwy by�y zabronione, a za ich u�ywanie dyrektor Libling zwolni� niegdy� kilku swych podw�adnych. Ostatnimi czasy, w dobie wielkiej emigracji na Wyspy, dyrektor sta� si� bardziej wyrozumia�y wobec personelu. By�o tylko jedno s�owo, kt�rego u�ycie oznacza�o natychmiastow� utrat� pracy.
A zatem rezydenci, kt�rzy byli mniej towarzyscy lub te� nie chcieli opuszcza� serialowych przyjaci�, posi�ki dostawali do swych apartament�w, jedli nieuwa�nie, plami�c odzie� oraz sterylnie czysty parkiet lekkostrawnymi i ekologicznymi produktami. Nie mogli oderwa� oczu od plazmowych ekran�w, gdzie rozgrywa�y si� zawik�ane historie wielkich mi�o�ci, gdzie hojnie szafowano przebaczeniem i sprytnie wprowadzano suspens oraz zwiastun kolejnego odcinka w ko�cowych minutach. Ci rezydenci, kt�rych �ywio�em by�a polityka, naprawianie �wiata lub podrywanie, spo�ywali posi�ki w restauracji. Czynili to r�wnie nieuwa�nie jak samotnicy, wyg�aszaj�c tyrady, rzucaj�c si� w wir dyskusji lub zagl�daj�c czule w oczy swych wsp�biesiadnik�w czy wsp�biesiadniczek.
Emerytowany pu�kownik Marian Ho�y nale�a� poniek�d i do jednej, i do drugiej grupy. Pasjami ogl�da� bowiem seriale, a jednocze�nie by� �zwierz�ciem spo�ecznym", bywalcem restauracji. Za stracony uwa�a� ka�dy dzie�, w kt�rym nie udzieli�by komu� jakiej� dobrej rady, a za okre�lenie jego wypowiedzi jako truizm�w by� got�w wyzwa� na s�owny pojedynek. Inni rezydenci z kategorii �towarzyskich" unikali Mariana Ho�ego jak ognia, poniewa� mieli do�� jego wskaz�wek typu �korzystaj z pomocy innych, ale licz tylko na siebie". Ci bardziej uprzejmi radzili mu spisywanie z�otych my�li i poszukanie dla nich wydawcy, ci bardziej bezpo�redni � op�dzali si� od niego bez s�owa, nie chc�c ryzykowa� bolesnych i celnych ripost. Osamotniony, izolowany pu�kownik Marian Ho�y by�by nieszcz�liwym cz�owiekiem, gdyby nie jedna jedyna osoba, kt�ra jego rad wys�uchiwa�a cierpliwie i zawsze z tym samym sympatycznym u�miechem. By� to eks-dyrektor klubu sportowego Orkan Gdynia, osiemdziesi�ciopi�cioletni Kazimierz Janiak. Odporno�� i du�a tolerancja dla m�dro�ci Ho�ego bra�a si� u Janiaka nie z jego go��biego serca i empatycznej osobowo�ci. Niegdysiejszy dzia�acz sportowy dotkni�ty by� bowiem parali�em ca�ego cia�a, kt�ry nie tylko unieruchomi� ko�czyny, ale r�wnie� wykrzywi� twarz w osobliwy u�miech, przez wszystkich � z wyj�tkiem Ho�ego � uwa�any za drwi�cy i z�o�liwy. Spojrzenie Janiaka rzekomo by�o nieprzyjemne. Argumentuj�c w ten spos�b, okazywali jednak du�o zlej woli, poniewa� jego oczy by�y zawsze przys�oni�te powiekami. Je�li w co� si� wpatrywa�y, to chyba w g��b duszy dzia�acza. Do Kazimierza Janiaka idealnie pasowa�o jedno z okre�le�, kt�rego personel u�ywa� po cichu i boja�liwie, by�o bowiem zagro�one � mimo wielkiej emigracji za kana� La Manche � natychmiastow� utrat� pracy. To okre�lenie brzmia�o �cz�owiek warzywo".
Kiedy Pater wchodzi� do restauracji, Marian Ho�y w�a�nie opowiada� swemu przyjacielowi smutn� serialow� histori� o wykorzystaniu i porzuceniu naiwnej, lecz powabnej Ma�gosi przez cynicznego, z�ego pisarza.
��I tak to jest, Kaziu. � Jak zwykle, Ho�y ko�czy� wypowied� sentencjonaln� puent�: � Jeden jest podst�pny jak lis, drugi ma serce czyste.
��Dzie� dobry. � Pater podszed� do sto�u. � Nadkomisarz Jaros�aw Pater z Komendy Wojew�dzkiej w Gda�sku. Czy mog� z panem porozmawia�?
��Czemu nie? � Ho�y si� u�miechn��. � To mi�o, �e m�odzie� chce rozmawia� z bardziej do�wiadczonymi od siebie. Nawet policja potrzebuje wskaz�wek. Zw�aszcza od by�ego wojskowego. No s�ucham pana, m�ody przyjacielu�
Zrobi�bym dobry interes, pomy�la� Pater, nazwany dzi� po raz drugi �m�odym cz�owiekiem", gdybym zorganizowa� wczasy w tym Domu Seniora. Oferta by�aby adresowana do czterdziestolatk�w, kt�rzy prze�ywaj� kryzys wieku �redniego, czuj� si� starzy i nieatrakcyjni. Po dw�ch tygodniach wr�ciliby odm�odzeni, pe�ni �ycia i co weekend robiliby rajdy po dyskotekach.
��Ogl�da pan telewizj�, panie nadkomisarzu? � Ho�y odsun�� krzes�o i wskaza� je sw� wielk� d�oni�.
��G��wnie pi�k� no�n� � odpar� Pater, siadaj�c na mi�kkiej tapicerce wysokiego rze�bionego krzes�a w stylu gda�skim, kt�re mog�oby by� ozdob� jadalni niejednego hurtownika.
��A ja lubi� sagi rodzinne, wie pan? Podobnie jak m�j przyjaciel Kazik. Poznajcie si�, panowie� Pan nadkomisarz Pater, pan magister Janiak, by�y dyrektor klubu sportowego Orkan Gdynia.
Pater kiwn�� g�ow� Janiakowi i na darmo czeka� na jak�� jego reakcj�. By�y dyrektor okaza� si� r�wnie towarzyski, jak stoj�ca przed nim sa�atka z rukoli i tofu. Pater przyjrza� si� uwa�nie inwalidzie i po sekundzie wiedzia�, �e wad� Janiaka wcale nie jest brak dobrych manier.
��To opowie�ci o zacnych ludziach � kontynuowa� Ho�y, przecinaj�c no�em �ciank� pomidora wype�nionego szpinakiem. � Nie ma w nich przemocy, gwa�tu. Ucz� nas dobrego. No jedz, Kaziu, czemu nic nie jesz?
��Dzisiaj mu nie smakuje � zauwa�y� Pater.
��Ma pan racj�. Dzisiaj Kazik nie ma melodii do jedzenia�
��A wczoraj jaki mia� apetyt? � zapyta� nadkomisarz i natychmiast tego po�a�owa�. Wiedzia�, �e Marian Ho�y nie jest wariatem, a najmniejsz� przyjemno�� sprawia�o policjantowi pozbawianie ludzi z�udze�.
��Nie drwij sobie, synku, z cudzego nieszcz�cia. � Ho�y wsta� i opar� r�ce na uchwytach w�zka. � My�lisz, �e kto� tu go nakarmi? �e kto� mu obetrze usta? Powie mu dobre s�owo? Nie� Wydaje im si�, �e zrobi� mu wielk� �ask�, kiedy za tak grub� kas� wsadz� mu ig�� w �y�� To si� nazywa karmienie� To si� nazywa opieka rodzinna�
��A pan ma rodzin�? � Pater pr�bowa� g�upim pytaniem i sztucznym u�miechem pokry� swoj� zamierzon�, niewielk� z�o�liwo��.
��M�g�by by� moim ojcem � Ho�y wskaza� oczami na Janiaka. � Mam lat sze��dziesi�t siedem, a moja jedyna rodzina to c�rka w Pary�u. Chce pan j� zobaczy�?
Powiedziawszy to, Ho�y wyj�� z portfela zdj�cie i po�o�y� na stole, w�r�d tofu, rukoli i ry�u. Przedstawia�o ono m�od�, �adn� kobiet� na tle wie�y Eiffla. Kobieta trzyma�a na r�ku ma�ego Mulatka o czarnych kr�conych w�osach. Fotografia by�a najwyra�niej przeci�ta no�yczkami. Jaka� posta� nie mie�ci�a si� w rodzinnym horyzoncie Ho�ego.
��To pana wnuczek? � zapyta� Pater.
��Nie mog� go wyci�� � sapn�� Ho�y. � Uszkodzi�bym Iwonk�. Chce pan ze mn� porozmawia�? Zapraszam. Pok�j sto dwa. Jak czo�g z
Do sto�u podesz�a piel�gniarka Joanna Radziewicz i zacz�a sk�ada� naczynia na tac�.
��Dzie� dobry. � Na ustach Patera zn�w pojawi� si� sztuczny u�miech. � My�la�em, �e jest pani piel�gniark�.
��Moje stanowisko pracy � Joanna spojrza�a na niego bez entuzjazmu � oficjalnie nazywa si� �doradca rezydenta".
��Odpowiada pani na ich pytania?
��Tak, o ile potrafi�. Nie zawsze potrafi�. Oni s� jak dzieci. Zadaj� niekiedy trudne pytania.
��Wprawdzie nie jestem rezydentem� � Pater przygl�da� si� Joannie i nie bez pewnej przyjemno�ci stwierdzi�, �e jej starannie wykrochmalony fartuch jest w swej g�rnej cz�ci przynajmniej o jeden numer za ma�y -�ale odpowie mi pani na jedno pytanie?
��O ile nie b�dzie za trudne.
Pater chcia� zapyta�, czy Joanna ma dzisiaj wolny wiecz�r, wyobrazi� j� sobie bez fartuszka, jak podchodzi do niego i obejmuje go za szyj�. Pragn�� ujrze� co� mi�ego, co pasowa�oby do tego raju na ziemi. Do domu zachodz�cego s�o�ca. Zamiast niej zobaczy� swoj� by�� �on� Iz�. Widzia� wyra�nie jej zap�akane oczy, kiedy wykrzykiwa�a, �e chce by� sob�, �e chce wykorzysta� szans� samorealizacji, �e nie zamierza mieszka� w smrodzie zsyp�w. Syf, wszystko syf.
��Dlaczego � zada� zupe�nie inne pytanie, nie patrz�c na kobiet� � przed Kazimierzem Janiakiem sta�o na stole jedzenie? Przecie�, jak powiedzia� Marian Ho�y, karmi si� go kropl�wk�.
��Za jego ca�odzienne wy�ywienie � odpowiedzia�a, stukaj�c talerzami � zap�aci� w�a�nie pan Ho�y. Nie przyjmuje do wiadomo�ci, �e pan Janiak nie je w spos�b naturalny. Zap�aci� i go karmi. Wk�ada mu �y�k� do buzi, a potem j� wyjmuje z nietkni�tym jedzeniem. Jest z tym k�opot. Pan Janiak ma przez to poplamione koszule. Ale pan Ho�y ma swoj� rado��. A potem obejrzy sobie jaki� serial i opowie o nim panu Janiakowi. Opiekuje si� nim i jest mu dobrze.
��Jak w raju � powiedzia� cicho Pater.
Ma�o brakowa�o, a powr�t do Gda�ska okaza�by si� ostatni� podr� w �yciu Patera. Tylko jaki� cud sprawi�, �e nie wjecha� w rozp�dzon� ci�ar�wk� nale��c� do Rafinerii Gda�skiej. Nadkomisarz wci�� widzia�, jak rozp�dzona cysterna z napisem �Lotos" o centymetry mija jego toyot�. Nie potrafi� wyja�ni�, dlaczego wymusi� pierwsze�stwo. Sta� na poboczu, koszula z kr�tkim r�kawem nadawa�a si� do wy��cia, a w uszach d�wi�cza� oddalaj�cy si� sygna� klaksonu. Serce Patera bi�o jak po intensywnym wysi�ku.
Zamkn�� samoch�d i na nogach mi�kkich jak z waty ruszy� w g��b lasu. Po trzech minutach rytm serca si� wyr�wna�, a jego my�li zn�w kr��y�y wok� zdarze� z ostatniej godziny. W samochodzie wci�� je rozpami�tywa�. T� chwil� nieuwagi m�g� przyp�aci� �yciem.
Przed dwoma kwadransami, zanim poszed� do pokoju sto dwa � niezmiennie kojarz�cego si� pu�kownikowi Ho�emu z dziarskimi czo�gistami z telewizyjnego serialu � raz jeszcze wszed� do Liblinga.
��Borucki. Doktor Borucki � poda� dyrektorowi kartk�. � Nie ma go na pa�skiej li�cie.
Libling uderzy� si� otwart� d�oni� w czo�o.
��Rzeczywi�cie! Jak mog�em o nim zapomnie�. Wida�, �e najciemniej jest pod latarni��
��Zastanawiam si� � Pater pochyli� si� nad biurkiem � czy jeszcze kogo� pan w tej sytuacji nie pomin���
��Ju� panu zapisuj� telefon doktora Boruckiego. � Libling si�gn�� po kom�rk�. � Ale tego jednego przypadku nie ekstrapolowa�bym� � Paterowi wydawa�o si�, �e to s�owo rozci�gn�� do granic mo�liwo�ci -�na inne. Moja lista jest pe�na.
��Mam nadziej� � powiedzia� Pater i wyszed� bez po�egnania.
Nie zd��y� zapuka� do drzwi oznaczonych numerem sto dwa, gdy te si� otworzy�y. Zwalista sylwetka Mariana Ho�ego zagradza�a drog�.
��To takie proste �wiczenie � u�miechn�� si� pu�kownik. � S�uch wci�� mam znakomity, wiedzia�em, �e pan ju� stoi przy drzwiach. Szuracie nogami jak starcy, porz�dnej musztry wam brakuje. A wystarczy popatrze� na star� gwardi�, cho�by na genera�a Jaruzelskiego. Jak si� ch�op trzyma! I mnie coraz cz�ciej dokuczaj� r�ne dolegliwo�ci, ale gdy by�em w pa�skim wieku�
Przez nast�pnych kilka minut Pater cierpliwie s�ucha�, co pu�kownik Ho�y robi�, gdy by� w jego wieku.
Ciekawe, czy bra� udzia� w inwazji wojsk Uk�adu Warszawskiego na Czechos�owacj� w sze��dziesi�tym �smym, pomy�la� Pater. Mo�e bardziej zrozumia�a sta�aby si� ta mi�o�� do czo�gist�w. Potem nagle z Ho�ego usz�o powietrze. Zacz�� opowiada� o dopadaj�cym go artretyzmie oraz o nieprzespanych nocach.
��Bezsenno�� � Ho�y wpatrywa� si� w okno i przez kr�tki moment zdawa�o si�, �e zapomnia� o swoim go�ciu. � Bezsenno�� mo�e by� piek�em� By� w telewizji taki film z tym znanym ameryka�skim aktorem� � Strzela� palcami, najwyra�niej pr�buj�c przypomnie� sobie nazwisko Ala Pacino. � Jak mu tam� niewa�ne, i tak wol� seriale � mrucza�. � Gra� detektywa, kt�ry te� nie mo�e spa�. � A pan? � Spojrza� na Patera. � Pan dobrze sypia?
��Najlepiej, gdy s�ysz� k��tnie s�siad�w z g�ry.
��Pater przypomnia� sobie sympatyczn� rodzink� z mieszkania nad nim: grubasa, jego ko�cist� �on� i ich bulteriera. � A jeszcze lepiej, jak w tym samym czasie awanturuj� si� te� ci pode mn�. Wtedy mam stereofoni�.
W pu�kownika Ho�ego nagle wst�pi�y nowe si�y. Podni�s� si� z fotela i podszed� do du�ej wisz�cej szafki, pokrytej orzechowym fornirem.
��Teraz to jest moje �ycie. Seriale. � Wyj�� zdj�cie.
��Poznaje pan? Nie? � W g�osie s�ycha� by�o nut� rozczarowania. � A tu? Te� nie? To z festiwalu gwiazd w Mi�dzyzdrojach. Sprzed dw�ch lat, lipiec by�� Ale tego to ju� pan pewnie poznaje? � Na fotografii wida� by�o kilka g��w, barierk�, a za ni� jak�� u�miechni�t� posta�.
T� twarz Pater rozpozna�. Na zdj�ciu by� aktor znany z regularnego wywo�ywania burd pod wp�ywem alkoholu. Klimat Wybrze�a, szum fal i jod najwyra�niej sprzyja�y takim wyczynom, a serialowa gwiazda by�a dobrze znana tutejszym policjantom oraz pracownikom izby wytrze�wie� na ulicy 3 Maja. Od d�u�szego czasu nadkomisarz patrzy� w czelu�cie p�otwartej orzechowej szafki, a w�a�ciwie na wewn�trzn� stron� obu skrzyde� drzwiczek. Zdobi�a je galeria kobiecych cia�. Jakkolwiek fotografii by�o kilkana�cie, Pater pomy�la�, �e z trudem da�oby si� z�o�y� cho�by jeden komplet bielizny.
Pater zamkn�� oczy i widzia� doko�a wypi�te kobiece po�ladki, cudownie ko�ysz�ce si� piersi i rozchylone karminowe usta. Otworzy� oczy i z rozczarowaniem stwierdzi�, �e wizje nie ust�pi�y. Czu� si� jak �wi�ty Antoni kuszony przez cielesne fantomy. Mechanicznie i niech�tnie zadawa� Ho�emu pytania. Ten natomiast odpowiada� nader ch�tnie, lecz lakonicznie i przewidywalnie. Nadkomisarz z rozczarowaniem stwierdzi�, �e o s�siadach z �Edenu" Marian Ho�y nie mia� tyle do powiedzenia, ile o bohaterach oper mydlanych. O Jadwidze Duraj powiedzia� jedynie, �e to stara pudernica, kokietka i wariatka, kt�ra wsz�dzie s�yszy duchy. Czeka�ski? Nad�ty profesorek. Nie, nic do niego nie ma, raz tylko mieli scysj�, gdy Czeka�ski nazwa� pu�kownika �sflacza�ym trepem". Pater by� pewien, �e tej zniewagi emerytowany wojskowy nie pu�ci� p�azem. Libling? Elegancik o u�miechu rozdeptanego p�aza, dla kt�rego liczy si� jedynie przyrost zer na koncie. Ryba? O dziwo, Ho�y m�wi� dobrze jedynie o nim i chwali� sumienno�� piel�gniarza.
Pater zanotowa� to wszystko jakimi� skr�towcami i stenograficznymi hieroglifami, kt�rych zwykle sam nie potrafi� odczyta�. Potem poda� r�k� mi�o�nikowi seriali. By�a mi�kka, ciep�a i wilgotna. Jak r�ka masturbatora, wzdrygn�� si� Pater, my�l�c o dziewcz�tach przypi�tych pineskami na orzechowej desce. Wytar� r�k� o spodnie i wyszed� przez frontowe drzwi. Tam czeka�a go niespodzianka.
��Pater? � us�ysza� cichy g�os. � M�wi�em ci, �eby� si� nie wpieprza� w nie swoje sprawy. Chyba �e � ci�gn�� g�os � ju� nie ogarniasz. Nie ogarniasz, co to znaczy �nie wpieprza� si�".
Zza filaru wyszed� Paprzycki.
��Co ty tu robisz, Pater?
Nie odpowiedzia�. Us�ysza� natomiast ciche chrz�kni�cie w drzwiach. Najwyra�niej do rozmowy chcia� si� w��czy� kto� jeszcze.
��Nadkomisarz Pater � powiedzia� kobiecy g�os � jest tu prywatnie. Ca�kowicie prywatnie � doda�a z naciskiem Joanna Radziewicz.
��To co tu si� dzieje, do cholery? Gor�cy romans w gor�ce popo�udnie, tak? � Paprzycki u�miechn�� si� ironicznie. � Ciekawe, czy pani szef wie o tym.
��Zwr�ci� si� do Patera: � No, gratuluj�. Widz�, �e si� otrz�sn��e� po trzech latach.
��Jak widzisz. �ycie przede mn�. Tobie to ju� tylko tw�j kumpel Lewar pozosta�. Ciekawe, czy tw�j szef wie o tym.
Twarz Paprzyckiego drgn�a. Oficer ABW zrobi� krok do przodu.
��Mo�e nie tutaj, dobrze? � Piel�gniarka znalaz�a si� mi�dzy m�czyznami. Ta blisko�� by�a dla Patera bardzo przyjemna. � Tak czy inaczej pa�skie pretensje do nadkomisarza Patera s� nieuzasadnione�
��Patra, laleczko, Patra. � Paprzycki z trudem panowa� nad sob�. � Chyba wiesz, �e on chce, by tak odmienia� jego cholerne nazwisko. Co, nie mieli�cie czasu, �eby o tym porozmawia�?
��Naszym j�zykiem jest mowa cia�a � powiedzia� Pater. U�miech szybko zgas� na jego twarzy. Gdy spojrza� na dziewczyn�, zrozumia�, �e przeholowa�.
��Tak czy inaczej nie ujdzie ci to na sucho. � Paprzycki wycelowa� palec w nadkomisarza. � I wi�cej tu nie wejdziesz. O ka�dej godzinie b�dzie tu m�j cz�owiek i dopilnuje, by� si� tu nie p�ta��
W�a�nie w momencie ods�uchiwania w g�owie nieprzyjemnego g�osu Paprzyckiego skr�ci� w lewo na g��wn� drog� do Gda�ska i us�ysza� ryk cysterny �Lotosu". Ta elokwencja zniech�ca do mnie ludzi i kiedy� mnie zabije, Pater pomy�la� zar�wno o �Edenie", jak i o zdarzeniu na drodze. Zabije mnie, gdy b�d� rozpami�tywa� kolejn� rozmow� i pope�nione b��dy. Tak jak cz�sto nie m�g� si� uwolni� od natr�tnego refrenu piosenki, tak teraz r�wnie uporczywie �ciga�y go wspomnienia z luksusowego domu starc�w.
��Dlaczego to pani zrobi�a? � zapyta�, gdy stali przy samochodzie.
Wzruszy�a ramionami.
��B�dzie pani mia�a k�opoty.
Zn�w wzruszenie ramion.
��Nie lubi�, gdy kto� traktuje mnie tak jak ten cham z w�sami.
Mia�a racj�. Paprzycki mia� w sobie tyle taktu i empatii, ile ma nieboszczyk wobec krewnych podczas ostatniego po�egnania przy otwartej trumnie. Albo jeszcze mniej.
��A poza tym� A poza tym dyrektor Libling jest� � Zobaczy�a, �e kluczyki samochodowe, kt�rymi kr�ci� Pater, zastyg�y w d�oni. � Jest� moim wujkiem.
��Kamie� spad� mi z serca. Mo�e wi�c ma pani dzi� wolny wiecz�r? � Pater stara� si� powiedzie� to takim g�osem, jakim w radiu podaje si� informacj� o stanie wody na Wi�le.
��A teraz pan czuje si� zobowi�zany do rewan�u, tak? My�la�am � skrzywi�a si� � �e sta� pana na wi�ksze wyrafinowanie.
��Gdybym by� szefem restauracji, powiedzia�bym, �e mam kr�tk� kart� da�.
Tym razem u�miechn�a si�.
��Nic z tego. Za trzy miesi�ce wyje�d�am.
��To mo�e by� doskona�y pow�d, by�my si� w�a�nie um�wili�
��Prosz� nie nalega�. Do widzenia.
Po chwili Pater zosta� sam. Gdy wje�d�a� w ulice Przymorza, pomy�la�, �e mia�a racj�. Widocznie chcia�a zachowa� z Polski jak najlepsze wspomnienia. Spotkanie z nim otwiera�oby przestrze� dla powracaj�cych koszmar�w. A ju� z pewno�ci� nie by�oby czego wspomina�.
Spotkanie z Paprzyckim wytr�ci�o go z r�wnowagi. Pater nie m�g� zauwa�y�, �e jego rozmow� z oficerem ABW obserwowa�y dwie osoby. Jadwiga Duraj po�o�y�a d�o� ze �wie�o pomalowanymi paznokciami na parapecie i zastanawia�a si�, dlaczego do �Edenu" zacz�li nagle przyje�d�a� m�odzi, przystojni m�czy�ni. Przez inne okno dyskretnie wygl�da� dyrektor Libling. Jego twarz zastyg�a w z�o�liwym u�miechu. Takim, jaki nie zwyk� schodzi� z oblicza Kazimierza Janiaka, cz�owieka warzywa przykutego do inwalidzkiego w�zka.
O wp� do pi�tej Pater otworzy� drzwi mieszkania i zobaczy� pulsuj�ce �wiat�o w telefonie stacjonarnym. Kto� pozostawi� wiadomo��.
�Je�li nie masz nic ciekawszego do roboty, zajrzyj tam, gdzie bardzo nie lubisz. Nie musisz nic ze sob� zabiera�, mam zapasowy sprz�t dla ciebie � us�ysza� nagrany na sekretark� chichot. � I kilka wiadomo�ci. Chyba ciekawych. I odbieraj kom�rk�. Nijak nie mo�na si� do ciebie dodzwoni�".
By�y tylko dwie sytuacje, w kt�rych oczy doktora Kwieci�skiego l�ni�y dziwnym blaskiem. Blaskiem � nadkomisarz Pater by� tego pewien � regularnego szale�stwa. Pierwszej sytuacji zawdzi�cza� przezwisko Trane. Zdaniem anatomopatologa muzyka zacz�a si� od Johna Coltrane'a. Lekarz s�dowy nie mia� w�tpliwo�ci, �e muzyka tak�e si� sko�czy�a wraz z frazami saksofonu legendarnego jazzmana. Reszta � zwyk� mawia� Kwieci�ski z owym b�yskiem w oku � reszta, z Milesem Davisem na czele, to jedynie n�dzny support, kt�ry ma si� tak do wyczyn�w Trane'a jak cienki barszcz do zawiesistej zupy.
Pater przypomnia� sobie plakaty wisz�ce na dzia�ce u Kwieci�skiego. Jeden przedstawia� Coltrane'a graj�cego w jakim� klubie. Pot na czole muzyka i refleks �wiat�a odbijaj�cego si� w saksofonie, owo skrzy�owanie zwierz�cej zmys�owo�ci i dziwnej nierealnej aury, decydowa�o o urodzie zdj�cia, na kt�rym fotograf chcia� uchwyci� istot� jazzowego geniuszu.
Drugie zdj�cie tak�e zrobiono w jakim� klubie, o czym �wiadczy�o t�o fotografii, uwieczniaj�ce rozmyte twarze kibic�w. Na pierwszym planie sta� blondyn w T-shircie z napisem �Crafty Cockney". Podobnie jak Trane, trzyma� w r�ku co�, co b�yszcza�o w �wietle reflektor�w. Tym razem nie by� to saksofon ani inny instrument muzyczny. By�a to lotka do gry w darta, a m�czyzna przymierza� si� do kolejnego rzutu do tarczy.
Po latach znajomo�ci z Kwieci�skim nadkomisarz zna� na pami�� biografi� Erica Bristowa, kt�ry, wedle s��w lekarza, by� tym dla gry w darta, kim Pele dla futbolu, a Coltrane dla muzyki. Jakkolwiek Pater zna� wszystkie tytu�y zdobyte przez Anglika, najbardziej zaciekawi�o go to, �e sportowiec �w, je�li to w og�le ma co� wsp�lnego ze sportem, grywa� w jednym pubie z facetem, kt�ry okaza� si� seryjnym morderc�. Skurwysyn, my�la� kiedy� Pater, rzuca� lotkami, a w g�owie uk�ada� sobie plan morderstwa kolejnego dzieciaka. Gdy patrzy� w oczy doktora Kwieci�skiego, wytrzeszczone, �widruj�ce jeden punkt na tarczy, Pater nie m�g� uwolni� si� od skojarzenia przyjaciela z seryjnym zab�jc� Robertem Blackiem. Najwyra�niej gra w lotki przyci�ga jednak szale�c�w.
�Zajrzyj tam, gdzie bardzo nie lubisz". Pater poczu� ucisk w brzuchu na my�l o czekaj�cym go nast�pnego ranka b�lu g�owy wywo�anym papierosowym dymem, o przesi�kni�tym nikotyn� ubraniu i o piek�cych, przekrwionych oczach. �Tam, gdzie bardzo nie lubisz" oznacza�o pub �501" � mekk� lotkarzy z Wybrze�a, kt�rzy spotykali si� regularnie na turniejach i treningach. Pub nie mia� letniego ogr�dka, nadkomisarz nie mia� w�tpliwo�ci, �e w rozgrzanym, zadymionym baraku czeka go dzi� Armagedon.
Otworzy� drzwi pubu i ju� od progu us�ysza� charakterystyczny stukot lotek wbijaj�cych si� w tarcz�. Automaty co chwila wydawa�y jakie� d�wi�ki, a trzy z nich budzi�y szczeg�lne o�ywienie w�r�d graczy. Ni�szy d�wi�k oznacza�, �e lotkarz trafi� w w�ski pasek oznaczaj�cy potr�jn� dwudziestk�, wy�szy ton sygnalizowa� potr�jn� dziewi�tnastk�. Wreszcie kr�tka melodyjka oznajmia�a zwyci�stwo jednego z graczy. Przy dw�ch elektronicznych tarczach by�o czterech graczy. Na p�ce, nad automatami, sta�y puchary zdobyte przez miejscowych darter�w. Z plakatu spogl�da� na Patera Eric Bristow. Nadkomisarzowi zawsze wydawa�o si�, �e mistrz patrzy z politowaniem na to, co wyprawiaj� jego nast�pcy z Wybrze�a, a z jeszcze wi�ksz� drwin� na takich jak Pater. Na laik�w, kt�rzy nie rozumiej� i nie ceni� lotkowego pi�kna i magii. Przy stoliku w rogu kto� zamacha� r�k�.
Kwieci�ski podni�s� si�, a Pater zobaczy�, �e T-shirt doktora ozdabia na brzuchu plama potu wielko�ci tarczy do darta.
��Jak ci dzi� idzie? � zapyta� Pater i wiedzia�, co teraz nast�pi. By� przygotowany na epick� opowie�� o technice rzutu i ostatnich pojedynkach doktora. I tym razem si� nie pomyli�.
��Jest fatalnie. Co ja m�wi�! � Plama na brzuchu pulsowa�a wraz z oddechem doktora. � Fatalnie, to ma�o powiedziane. Jestem gorszy ni� nasi w meczu z Ekwadorem. � Zobacz. � Chwyci� lotk�. � Zmieni�em technik� uchwytu, pami�tasz, kiedy� lotk� trzyma�em tak, a teraz tak. � Wykonywa� ruchy d�oni�, kt�re Paterowi kojarzy�y si� z j�zykiem migowym. � Poza tym bark. Widzisz? Bark. Zn�w rzucam z barku, zamiast z przedramienia. � Kwieci�ski wykona� kilka pozorowanych rzut�w.
��To mo�e �le ustawiasz si� do rzucania � Pater powiedzia� bardziej z grzeczno�ci ni� rzeczywistej ch�ci pomocy.
��W�a�nie nie! Wyeliminowa�em b��d przy ustawieniu, teraz mam stabiln� sylwetk�, ale bark chodzi. Poza tym mam nowe, ci�sze bary�ki, a bary�ka � wskaza� metalow� cz�� � to serce lotki. Wiesz � Kwieci�ski o�ywi� si� ponownie � jako�� bary�ki zale�y od zawarto�ci wolframu, metalu niezwykle odpornego na odkszta�cenia i wykorzystywanego w czasie wojny do produkcji pocisk�w czo�gowych. Jest taki krymina� Roberta Wilsona
��Tak si� sk�ada, �e widzia�em niedawno t� ksi��k�
��Pater co� sobie przypomnia�.
��No i tak jak ci m�wi�em, zmieni�em uchwyt�
Brunet w okularach siedzia� przy stoliku, pi� piwo i czeka�. A ju� my�la�, �e nic z tego nie b�dzie. Kilka miesi�cy stara� p�jdzie na marne. Rano w��czy� telefon i odebra� pierwsz� wiadomo��. Odpisa�. Przyszed� kolejny esemes z miejscem i godzin� spotkania. Czeka� ju� p� godziny i zd��y� przyjrze� si� oraz zanotowa� w pami�ci, co trzeba jeszcze kupi�, by by� bardziej na czasie. Oczekiwanie przed�u�a�o si�. Woda toaletowa �Gucci Rush" roztacza�a wo�, na kt�r� zwr�ci�o ju� uwag� kilka dziewczyn. Ekran w kom�rce doktora Przemys�awa Marci�ca rozb�ys� i pojawi�a si� nowa wiadomo��. �Mam ma�e op�nienie. Ale to Ci� chyba nie martwi. Jeszcze p� godziny".
��Mamy wolny automat. Gramy � zarz�dzi� Kwieci�ski i wsta� od sto�u. � Tu s� lotki dla ciebie. Bristowy. Mistrz � spojrza� w stron� plakatu � b�dzie ci sprzyja�. � Za�mia� si�. � A tak przy okazji, ma dzi� wpa�� Genera�. Pami�tasz go? Absolutny geniusz.
��Oczy Kwieci�skiego zn�w zal�ni�y znajomym blaskiem. � Gdy by� w topowej formie i gdy zostawa�o mu dwana�cie punkt�w, rzuca� podw�jne dwa, podw�jne dwa. � Anatomopatolog wskazywa� zewn�trzny pasek tarczy oznaczony t� cyfr�. I na koniec jeszcze podw�jne dwa! Niewiarygodne�
Pater s�ysza� t� histori� po raz pi�ty czy sz�sty Genera� albo Genera� Grant z racji podobie�stwa do ameryka�skiego prezydenta. Pater by� pewien, �e nikt z lotkarzy nie widzia� podobizny jednego z bohater�w Ameryki, ale komu� si� co� skojarzy�o i darter z Wybrze�a zosta� Genera�em. Nadkomisarz pami�ta�, �e Genera� jest chorobliwie wr�cz chudy, jakby dopad�a go anoreksja. Paterowi wyda�o si� to dziwne, bowiem gracze lotkowi, jakich widzia� kilka razy w telewizorze na kana�ach sportowych, byli osobnikami o sporej nadwadze. Ich majestatyczne ruchy przed tarcz� kojarzy�y si� z zapa�nikami uprawiaj�cymi sumo. Albo z nad�tymi indorami, z grubymi z�otymi bransoletami na grubych przegubach i z sygnetami na palcach jak par�wki.
Genera� na co dzie� pracowa� w sklepie z pralkami, lod�wkami i odkurzaczami, a przez kilka lat � t� histori� Pater tak�e s�ysza� po wielekro� � drug� pensj� wyrabia� lotkami. W �argonie lotkarzy to, co robi� Genera�, nazywa�o si� podpuszczaniem frajera. Pojawia� si� w miejscach, gdzie grano na pieni�dze, siada�, obserwowa�, pyta� o zasady gry, a potem o to, czy mo�e si� do��czy�. �I tak rzuca� od niechcenia � zwyk� ko�czy� t� opowie�� Kwieci�ski � sia� po tarczy, a nagle myk, i niby przypadkiem ko�czy� gr�. Obje�dzi� kilka wojew�dztw, zanim si� zorientowali i przestali z nim gra�".
Podpuszczanie frajera. Wygolony na �yso ch�opak siedzia� przy barze i spogl�da� na m�czyzn� o ciemnej karnacji. Swoj� ofiar� namierzy� bez trudu. Wystarczy�o wybra� numer i patrze�, kt�ry z go�ci odbierze telefon. Facet w okularach wygrywa� palcami jak�� melodyjk� na blacie sto�u i pi� trzecie piwo. By�o wida�, �e si� niecierpliwi. Kilka razy podnosi� si� i wychodzi� przed klub. Ch�opak odchodzi� od baru i patrzy�, czy m�czyzna � coraz bardziej poirytowany � si� nie rozmy�li. I tym razem brunet w okularach i opi�tym T-shircie powr�ci� do stolika. Ju� chyba czas � pomy�la� ch�opak. Czas na ostateczny ruch. Ponownie odwr�ci� si� w stron� barmanki, zap�aci� i wyszed�. Si�gn�� do kieszeni po telefon. Drug� d�o� tak�e trzyma� w kieszeni. Zaci�ni�t� na r�koje�ci no�a.
Wr�cili do stolika. Pater przegra� dwie partie i z ulg� si�gn�� po piwo. Kwieci�ski nie by�by sob�, gdyby podczas drugiej rozgrywki, fachowo w j�zyku darter�w nazywanej �legiem", nie opowiedzia� kolejnej historii ze �wiata lotek. Tym razem by�o o triku, kt�rego kiedy� u�y� Genera�. Gra� wtedy z monstrualnym grubasem, kt�ry nawet w �wiatku lotkarzy budzi� swoj� tusz� szacunek.
��Mie� takiego na stole � powiedzia� Kwieci�ski � to przekle�stwo dla anatomopatologa. Podw�jny �o��dek, potr�jne podgardle i tak dalej. Sekcja trwa w niesko�czono��. Ale wracajmy do rzeczy. T�u�cioch gra� mecz �ycia, a Genera� by� bezradny. Do czasu, gdy zacz�� cz�stowa� przeciwnika chipsami. Chipsy, jak to chipsy, ot�u�ci�y grubemu palce. Wysmarowane chipsowym t�uszczem czubki lotek przesta�y nagle wbija� si� w automat, odbija�y si� od niego i l�dowa�y gdzie� w zakamarkach, za automatem i w �le o�wietlonych fragmentach wyk�adziny. Po pi�tym sk�onie grubas zacz�� sapa�, po si�dmym st�ka�, po kolejnym kl��. Koniec ko�c�w przegra�. Tak samo, pono� m�wi� w�wczas Genera� � nie chwytaj lotki r�k�, w kt�rej trzyma�e� zimne piwo. Z oszronionej d�oni lotka �atwo wypada.
��Nie jad�em chips�w ani nie pi�em piwa, a i tak przegra�em � skomentowa� Pater.
��Dopiero w trzynastej rundzie � sapa� Kwieci�ski. � Widzia�e�, jak bark mi chodzi przy rzucie? Eric Bristow nie by�by zachwycony.
��Coltrane te� nie. Chocia� jemu akurat by�oby pewnie wszystko jedno, jak grasz. A skoro ju� jeste�my przy zmar�ych� � Pater �ciszy� glos. � Masz, zdaje si�, jakie� wie�ci o naszym tajemniczym przyjacielu z �Edenu".
��Tak. Kilka dok�adniejszych informacji � odczeka� chwil�, bo do stolika podszed� m�czyzna z w�sem upodabniaj�cym go do Lemmy'ego, wokalisty zespo�u Mot�rhead. Pater widzia� go kiedy� w �501" i wiedzia�, �e ma przezwisko Ponury. Ju� wtedy nadkomisarz pomy�la�, �e cz�owiek z takim wyrazem twarzy m�g�by by� zawodowym uczestnikiem styp i pogrzeb�w. Pater lubi� Ponurego, ten bowiem zwyczajowo milcza�, a ju� nigdy nie opowiada� o lotkowych sukcesach i upadkach. Po prostu sta� przed tarcz�, rzuca� i milcza�. I tym razem Ponury w milczeniu poda� Paterowi r�k�, wypi� �yk piwa, otar� w�sy i poszed� gra� z jakim� grubym blondynem.
��Wi�c tak � Kwieci�ski pochyli� si� nad sto�em. � twojego wysportowanego inwalid� zabra�o od nas ABW. Nie zjawi� si� nikt z rodziny, nie przyszed� nikt, by zidentyfikowa� zw�oki.
Kwieci�ski odstawi� pust� butelk� po piwie. Co� jednak trzyma� w d�oni: wyj�� pi�ra do lotek i zacz�� je prostowa�. Jeden z wzor�w na pi�rze przedstawia� or�a, na innym pojawia�a si� trupia czaszka na czarnym tle. Najwyra�niej � pomy�la� Pater � �mier� towarzyszy doktorowi w ka�dym momencie.
��Teraz godzina zgonu � ci�gn�� lekarz. � Nie b�d� ci� zanudza� technicznymi szczeg�ami, takimi jak
��Kwieci�ski zaakcentowa� to s�owo � nie sprawdzi�, co dzieje si� z pensjonariuszem.
��To mnie akurat nie dziwi. Tam panuj� do�� liberalne obyczaje i aura dyskrecji � powiedzia� Pater i drgn��, gdy us�ysza� ryk grubego blondyna.
��Ty dziwko! � krzycza� przeciwnik Ponurego, wpatruj�c si� w jaki� punkt na tarczy.
Pater popatrzy� przeci�gle na Kwieci�skiego.
��On z�orzeczy, �e tak to ujm�, lotce. W�a�nie nie trafi� podw�jnej szesnastki. A Ponury� � zamilk�, by wys�ucha� melodyjki -�Ponury go wyko�czy�. Lotki to nie ruletka w Monte Carlo � Kwieci�ski wyg�osi� jedn� ze swoich sentencji � to te�, jak s�yszysz, sport dla seksistowskich twardzieli. Poza tym to prawdziwie demokratyczna dyscyplina.
��Tyle �e demokracja ta dotyczy jedynie seksistowskich twardzieli � cierpko zauwa�y� Pater.
��Pami�tasz Kwa�nego?
Pater nie pami�ta�.
��Taki starszy szpakowaty go��. Stawa� przed tarcz� i trz�s� si� jak galareta. Potem szed� do kibla i wraca� inny cz�owiek. Precyzyjny jak maszyna do szycia �Singera", skoncentrowany� Wiesz, co on tam w kiblu robi�? � Kwieci�ski u�miechn�� si� szeroko.
��Powiem ci, ale pami�taj, �e nie jeste� na s�u�bie. Wci�ga� nosem.
��Chryste, z kim ty�
��Dobra, powiem ci raczej, co wiem jeszcze o twoim wysportowanym inwalidzie. Tego biedaka, obaj dobrze wiemy, kto� oskalpowa�. Ale zrobi� to � doktor przez d�u�sz� chwil� szuka� w�a�ciwego s�owa, mierz�c lotk� w okolice g�owy Patera � do�� niestarannie.
��Niestarannie?
��Owszem. Wprawdzie techniki skalpowania bywaj� r�ne, jednak najcz�ciej wykonuje si� ci�cie okr�ne kilka centymetr�w poni�ej linii ow�osienia, o tu�
��Kwieci�ski przy�o�y� czubek lotki do g�owy Patera, co sprawi�o, �e ten drgn�� ponownie. � A potem mocnym szarpni�ciem odrywa si� pow�ok� czaszki od ko�ci sklepienia. Kto�, kto ma w tym wpraw�, wykona r�wne, jednoliniowe ci�cie okr�ne poni�ej linii ow�osienia i powy�ej ma��owin usznych. A tu mamy nowicjusza�
��Czyli kogo� takiego jak ja w przypadku lotek. Kwieci�ski u�miechn�� si�.
��Wi�c gdyby� skalpowa� tak, jak grasz w lotki, wykona�by� kilka nier�wnych, cz�ciowo nak�adaj�cych si� na siebie ci��, aby uzyska� zamierzony skutek. I tak w�a�nie sta�o si� w �Edenie". I jeszcze uszy. Przy okazji niewprawnych manipulacji no�em mog� ulec uszkodzeniu ma��owiny uszne. Takie �lady powsta�y r�wnie� u naszego delikwenta.
��Czyli zrobi� to amator? A chirurg? Dla chirurga to raczej banalna rzecz, prawda?
��M�g� to zrobi� te� kto�, komu dr�a�y r�ce. Albo starszy cz�owiek, kt�ry ju� nie radzi sobie z tak�, rzeczywi�cie prost�, operacj�. O! � Kwieci�ski wsta� i pomacha� w kierunku drzwi. � Genera� Grant nadchodzi.
��Jak idzie? � pytanie zwr�cone by�o do anatomopatologa.
��Trzynasta runda � westchn�� doktor � a m�j przeciwnik wci�� ma na liczniku prawie trzysta punkt�w
��To musia�e� gra� z samym Steviem Wonderem � skomentowa� Genera�.
��Niezupe�nie � Kwieci�ski wskaza� na milcz�cego dot�d m�czyzn�. � Gra�em z nadkomisarzem Paterem.
��A to co innego � Genera� ci�gn�� niezmieszany.
��Po prostu da� ci wygra�.
W tym momencie do pubu wkroczyli m�ody brunet i blondyn. Obaj zataczali si� ze �miechu.
��Te weso�ki to tak zwane w naszym �rodowisku �m�zgi". Medioznawcy z uniwersytetu. Opowiadaj�, co wida� w telewizorze � wyja�ni� Kwieci�ski.
��S�yszeli�cie? � Brunet wyciera� za�zawione oczy.
��Jedzie winda i wpada do niej facet w kominiarce. A tam kobieta. �R�b mi loda!" � krzyczy do niej. To ona na kolana i robi, nie? I wtedy on � brunet zn�w za�mia� si� przera�liwie i zgi�� si� wp� � i wtedy on zrywa kominiark� i m�wi: �Teraz to robisz. A w domu nie chcesz!"
Gdy �miech przy stoliku opad�, Pater podni�s� si�.
��Ja mog� wam w rewan�u opowiedzie� o facecie, kt�remu kto� zdar� w�osy z g�owy. Chcecie?
Nikt nie chcia�. Przy stole zapad�o milczenie. Pater zauwa�y�, �e Ponury, wci�� graj�cy z grubym blondynem, zerka w kierunku, w kt�rym zapad�a cisza.
��Na razie � rzuci� Pater. � Potrenuj� w domu i jeszcze tu wr�c�.
��Poczekaj, po�ycz� ci lotki � powiedzia� Kwieci�ski i poczu�, �e atmosfera zn�w si� rozlu�ni�a. Si�gn�� za pasek, do kt�rego mia� przypi�te etui. Po�ycz� ci bristowy. I wybierz sobie pi�ra. � Zn�w w d�oni trzyma� akcesoria z trupi� czaszk�.
��Nie, tylko �artowa�em � tym razem u�miechn�� si� Pater. � Poniewa� wygra�e�, przegram ci ten
Kwieci�ski chcia� co� odpowiedzie�, ale Pater mu nie pozwoli�.
��Zaczekaj, czy ty to � wskaza� etui z akcesoriami do gry w darta � nosisz ca�y czas przy sobie?
��Oczywi�cie. Prawdziwy gracz nie zna dnia ani godziny. Czasem id� do toalety, staj� przed lustrem i markuj� rzuty. Najgorzej, jak kto� wejdzie i zobaczy. Zreszt� to si� odnosi do wszystkich ludzi op�tanych, kolekcjoner�w i hobbyst�w. Kojarzysz Alka, tego ode mnie, z Zak�adu Medycyny S�dowej? On nie gra w lotki i nie wie, co traci. Ale jest kendok�. I zawsze wozi w baga�niku dwa kije do kendo. Ciekaw jestem, jakie miny b�d� mieli twoi koledzy po fachu, gdy go kiedy� zrewiduj�. � Kwieci�ski �mia� si� tego wieczoru po raz kolejny.
��Dobra, daj zna�, o kt�ry
Ch�opak czeka�. M�czyzna w okularach wyszed� szybkim krokiem po dziesi�ciu minutach. Najwyra�niej by� w�ciek�y, co przynosi�o ch�opakowi dodatkow� satysfakcj�. M�czyzna szed� w jego stron�. Wprost ku swojemu przeznaczeniu. Ch�opak jeszcze raz si� rozejrza�. Na, ulicy by�o pusto. Jedynie sto metr�w dalej sz�a jaka� samotna kobieta.
Kobieta zauwa�y�a, jak m�czyzna, kt�ry szed� przed ni�, zatrzymuje si�, a potem osuwa na kolana. Dopiero teraz spostrzeg�a drugiego, kt�ry biegiem skr�ci� w boczn� uliczk�. Przez chwil� waha�a si�, czy nie zawr�ci�. W�a�nie z klubu wysz�a jaka� para i obecno�� innych doda�a jej odwagi. Gdy podesz�a, m�czyzna le�a� nieruchomo. Gdy ka�u�a, w kt�rej le�a�, nieznacznie si� powi�kszy�a, kobieta krzykn�a.
Papierosowy kac przyszed� szybciej, ni� Pater si� spodziewa�. Pulsowa�y mu skronie. Gdy zrzuci� przepocone, �mierdz�ce nikotyn� ubranie i spojrza� w lustro, zobaczy�, �e ma oczy przekrwione jak na fotografii zrobionej kiepskim aparatem.
Gdy le�a� ju� w ��ku, skronie wci�� pulsowa�y, a Pater pr�bowa� sobie przypomnie�, co takiego wa�nego us�ysza� od Kwieci�skiego. Podczas tego fatalnego wieczoru anatomopatolog powiedzia� co�, co wywo�a�o b�ysk skojarzenia. R�wnie szybko jak przysz�o, tak min�o.
Co� przemkn�o mu przez g�ow�, ale co? Pater si�gn�� po telefon, by zadzwoni� do Kwieci�skiego, ale si� rozmy�li�. Zapewne doktor gra wreszcie z Genera�em. Rzuca lotkami z trupi� czaszk� do tarczy i orbituje w innym wymiarze.
Nic w naturze nie ginie. I nie zmienia w�a�ciciela, tylko si� do niego przywi�zuje. Przywi�zuje si� zw�aszcza kac i b�l. Pulsowanie w g�owie, piek�ce oczy oraz b�l gard�a to by�y koszta w�asne wieczoru w pubie lotkowym. Jeszcze przed za�ni�ciem nadkomisarz obieca� sobie, �e wtorek dwudziestego si�dmego czerwca b�dzie dniem ca�kowitego spokoju. Absolutnej ciszy. Zera absolutnego. Resetowania. B�dzie tak: obudzi si�, zmyje raz jeszcze brud ostatniej nocy, a mo�e nawet ostatnich dw�ch tygodni, gdy wszystko si� zacz�o. Posurfuje na chybocz�cych si� kafelkach, runie na ��ko i powr�ci do pocz�tku lat siedemdziesi�tych. W��czy jedn� z ulubionych p�yt, na przyk�ad
Kom�rka zadzwoni�a, zanim j� wy��czy�. Sekretarka naczelnika Cichowskiego z lakoniczn� wiadomo�ci�: �Szef chce pana widzie�". Na razie wszystko w normie. W g�osie kobiety, starszej ju�, kt�rej niezaprzeczalnymi atutami by�y do�wiadczenie, wiedza o ludziach i dyskrecja, wyczul jednak wahanie. Nast�pne zdanie brzmia�o ju� jak szept: �Naczelnik powiedzia�, �e nieprzekraczaln� godzin� jest jedenasta". Pater wiedzia� ju�, �e to nie b�dzie
Kwadrans przed jedenast� czeka� w sekretariacie Cichowskiego. Gdy wszed�, zrozumia�, �e jest gorzej, ni� my�la�. Naczelnik milcza�, a g�rna warga przyciska�a doln�. Pater pomy�la�, �e Cichowski wygl�da, jakby rozgryza� egzotyczny owoc. Po chwili u�wiadomi� sobie, �e tym egzotycznym owocem jest on sam.
��Opowiem ci historyjk� � szepn�� w ko�cu Cichowski. � Jest czwarta rano. Pewien fanatyk w�dkarstwa obieca� sobie, �e sp�dzi ten dzie� nad wod�. Cisza, spok�j, tylko on i natura. Chocia� przez kilka godzin. Cz�owiek �w zespoli� si� ju� z rytmem odp�ywaj�cych i przyp�ywaj�cych fal. Jest mu po prostu dobrze. I wiesz, co wtedy si� dzieje?
Pater roz�o�y� r�ce jak pi�karz, kt�ry nie przyznaje si� do faulu, i pokr�ci� g�ow�.
��I wtedy, kurwa, dzwoni telefon. A ze s�uchawki dobiega dziki wrzask. A teraz � Cichowski zacisn�� palce obu r�k w pi�ci, a� na przedramionach pojawi�y si� �y�y � mam dwa pytania. Pierwsze: kim by� ten cz�owiek? I drugie: z jakiego powodu kto� zepsu� mu pi�kny poranek?
Pater zn�w roz�o�y� r�ce i wyobrazi� sobie, �e naczelnik si�ga do kieszonki, by ukara� go czerwon� kartk�.
��My�l�, �e pi�knie opowiedzia� pan o sobie. Prawie jak jaki� literacki klasyk. � Pater stara� si� uczyni� wszystko, by w jego g�osie nie by�o s�ycha� nawet p� tonu drwiny. � Je�li za� chodzi o pow�d tak nieprzyjemnego telefonu, to� � zawiesi� g�os i zn�w bezradnie roz�o�y� r�ce.
��Dobra � Cichowski sykn��. � Wiesz, �e to ty jeste� powodem, domy�lasz si� zapewne, sk�d do mnie dzwonili i jakie mog� by� konsekwencje. Co robi�e� w �Edenie" mimo oczywistego rozkazu? Nie opowiadaj mi tylko � naczelnik podni�s� g�os � o powodach osobistych, bo ja, Pater, nie jestem idiot� i w cuda nie wierz�. Rozumiesz?
��Jednak by�em tam z powod�w ca�kiem prywatnych. Po trzech latach pomy�la�em�
Cichowski r�bn�� pi�ci� w st�.
��Ostrzegam, nie brnij dalej! I mo�e jeszcze znajomo�� z t�, jak jej tam� � pr�bowa� sobie przypomnie� -�z t� piel�gniark� by�a tak intensywna, �e w przyp�ywie nami�tno�ci pozrywali�cie plomby na drzwiach?
Zapad�a cisza.
��Powiedz mi � g�os Cichowskiego opad� � dlaczego to robisz? Wiesz, �e to nie nasza sprawa.
Pater popatrzy� Cichowskiemu w oczy.
��To dobre pytanie. Wreszcie � odczeka� chwil� � dobre pytanie. Pope�niono morderstwo. Bestialsko zamordowano inwalid�. � Pater uwa�nie przypatrywa� si� Cichowskiemu. � Ofierze kto� zdar� sk�r� z w�osami. Zagin�� inny pensjonariusz. Tymczasem kto� pr�buje ca�� spraw� zamie�� pod dywan. Nikomu nie chodzi o prawd�
��Prawd�? Jak� prawd�? A od kiedy nam chodzi o prawd�?
��Mnie chodzi. Inaczej, �yj�c w takim �wiecie, zwariujemy. No dobrze, nie my, ale ja zwariuj�.
Cichowski zn�w zacz�� prze�uwa� egzotyczny owoc.
��Potraktuj to jako ostatnie ostrze�enie. I polecenie s�u�bowe. Masz urlop. Jutro rano zadzwonisz do mnie z Przemy�la albo Wroc�awia. Albo z E�ku. Podasz mi numer pensjonatu, w kt�rym jeste�. Od �Edenu" trzymaj si� z daleka. Do Przemy�la mo�esz nawet zabra� swoj� piel�gniark� � g�os Cichowskiego pe�en by� sarkazmu. � Pewnie to nie Pary�, ale zawsze. Rozumiemy si�?
��Rozumiemy.
Cichowski patrzy� na zamykaj�ce si� drzwi. Jeszcze trzy lata i b�dzie ws�uchiwa� si� w szum fal, kiedy tylko zechce. A wtedy godziny takich jak Pater b�d� policzone. Nastanie era policjant�w �lepo pos�usznych, gotowych na ka�de skinienie tych, kt�rzy w danej chwili s� na szczycie drabiny. A potem, gdy wiatr zawieje, b�d� nadskakiwa� innym.
Zamykaj�c drzwi, Pater pomy�la�, �e tylko cudem nie dosta� czerwonej kartki. A tak�e, �e pocz�tek opowie�ci Cichowskiego, �jest czwarta rano", to jednak nie
��Podobno, kierowniku, jaka� zadyma by�a? W �Edenie" � u�ci�li� Wieloch. � To prawda?
��Daj spok�j. � Pater niecierpliwie machn�� r�k�.
��Tak czy inaczej, szkoda, �e mnie tam nie by�o.
��Aspirant nie dawa� za wygran�. � No, a ja te� nie pr�nowa�em. Mam co� dla pana.
��Znalaz�e� to, o co ci� prosi�em?
��Znalaz�em. To znaczy � Wieloch sprecyzowa� � znalaz�em, �e nic nie znalaz�em. Rozumie pan?
��Niezupe�nie. S�uchaj, jestem po rozmowie z naczelnikiem i szczerze m�wi�c�
��Dobra � przerwa� Wieloch. � W Tr�jmie�cie mamy czterech Ryszard�w Maziarskich. Pierwszy, hydraulik lat trzydzie�ci. Drugi, dentysta lat czterdzie�ci osiem, rozmawia�em z nim godzin� temu. Trzeci�
��S�owem, naszego Maziarskiego nie ma?
��Nie ma! � krzykn�� Wieloch. � Sprawdzi�em, gdzie si� da�o. Ani �ladu cz�owieka. To jaki� pieprzony kapitan Nemo!
��Nie wrzeszcz tak. � Pater zn�w poczu� �upanie w g�owie. � Bo jeszcze kto� pomy�li, �e jeste�my fanami Verne'a albo kiepskiej muzyki z lat osiemdziesi�tych.
Wieloch widzia�, �e nadkomisarz jest zadowolony. Nie rozumia� tylko, co mo�e mie� wsp�lnego z Maziarskim � kapitanem Nemo � kiepska muzyka sprzed dw�ch dziesi�cioleci.
Sto��wka Komendy Wojew�dzkiej Policji zdecydowanie si� r�ni�a od restauracji w Domu Seniora �Eden". Tutaj nie serwowano sa�atki z rukoli ani panierowanego tofu. Stoliki nie mia�y obrus�w, a laminowane blaty by�y upstrzone br�zowymi k�kami po kawie. Przy stolikach siedzieli � najcz�ciej pojedynczo � milcz�cy, masywni m�czy�ni i obejmowali du�ymi d�o�mi kubki z kawowym mia�em zalanym wrz�tkiem albo nabijali na aluminiowe widelce kawa�ki w�tr�bki z cebul�. Na og� byli ubrani w koszule z kr�tkim r�kawem, w letnie jasne spodnie z cienkiego materia�u oraz w sanda�y. R�nice w garderobie sprowadza�y si� do szczeg��w: posiadania lub braku skarpet i krawat�w. I kubki, i �y�ki, opatrzone charakterystycznymi znakami ze skr�tem �MO", pami�ta�y czasy, kiedy w tej sto��wce mo�na by�o pali�, kubki nape�niano pod sto�ami w�dk� �Ba�tyk", obiad za� jedzono mi�dzy drug� a trzeci� i nazywano �obiadem" � a nie tak jak dzisiaj, kiedy globalizacja si�gn�a poziomu jad�odajni. Jej widomym znakiem by�o zast�pienie tradycyjnej nazwy �lanczem". Ten nowocze�nie nazwany posi�ek przyrz�dzano wedle starych receptur, zmieni�a si� natomiast godzina konsumpcji: �lancz" jadano � w zgodzie ze �wiatowymi trendami � ko�o po�udnia. A zreszt� t� ostatni� zmian� w obyczajowo�ci, w odr�nieniu od dw�ch pierwszych, wi�kszo�� siedz�cych tu policjant�w akceptowa�a i uwa�a�a za sensown�. Nic dziwnego � ludzie ci zazwyczaj na �niadanie wypalali papierosa, a �w �lancz" to by� w�a�nie pierwszy posi�ek w ci�gu dnia.
Dwaj m�czy�ni siedz�cy pod oknem nie r�nili si� niczym od reszty policjant�w. Kulesza nosi� niemodny w�ski krawat w papuzich kolorach i skarpety w pod�u�ne paski, natomiast Pater uwa�a�, �e mo�e si� obej�� bez tych dodatk�w. Obaj pili herbat� w fili�ankach i jedli to samo � pierogi odgrzane w kuchence mikrofalowej, podane wraz z majonezowo-warzywn� sa�atk� �Coleslaw". Sa�atk� t�, zwan� swojsko �Koles�awem", przechowywano w lod�wce o tak niskiej temperaturze, �e wi�ry marchwi i tasiemki kapusty zamienia�y si� w lodowe sople, kt�re p�niej zgrzyta�y w z�bach, niepokoj�c posiadaczy sztucznych szcz�k.
��Wiesz co � powiedzia� zamy�lony Pater � lepiej pi�o si� herbat� dawniej� W wysokich szklankach z plastikowymi uchwytami. By�o wi�cej tego p�ynu, a im wi�cej p�ynu, tym lepiej si� trawi�
��Tylko z�e jedzenie warto popija�. � Kulesza dotkn�� j�zykiem bol�cego miejsca na podniebieniu, gdzie przed chwil� przyklei� mu si� skrawek gor�cego pieroga. � Dobre samo si� trawi. Dlatego lubimy w�dk� zalewa� ci�kostrawn� golonk� lub t�uste �eberka� Oczywi�cie, za dobre uznajemy potrawy lekkostrawne� Jak w tym wypasionym domu starc�w�
��Nie nazwa�bym dobr� sa�atki z rukoli � mrukn�� Pater.
��Jad� pan kiedy�?
��Nigdy.
��Uprzedzenia, stereotypy, klisze� � roze�mia� si� Kulesza.
��Wr��my do �Edenu". � Pater zastanawia� si�, czy mi�sny farsz w pierogu by� r�wnie� homogenizowany jak kie�basa, kt�r� niedawno spo�ywa�.
��By� kiedy� taki serial� � Kulesza wykorzysta� chwil� milczenia. � G��wnym bohaterem by� niejaki Greg Marsden�
���Tak zatytu�owany", a nie �taki" � poprawi� go Pater. � A tytu� brzmia�
��No i sprawdzi�em. � Kulesza rozejrza� si� dooko�a i �ciszy� g�os. � Kosztowa�o mnie to troch�, jak zwykle w nieoficjalnym �ledztwie �tajne przez poufne"� Dwie bomboniery i obietnica flaszki czarnego �Johnnie Walkera"�
��Czarnego?
��No niekoniecznie� Kulesza powiedzia�, �e jego stary kumpel Miras P�ciak z ABW zadowoli si� butelk� whisky z czerwon� etykiet�.
��Jak to z ABW?! � Pater wci�gn�� ze �wistem powietrze, aby sch�odzi� grube, parz�ce ciasto pieroga.
��Niech pan pos�ucha, zrelacjonuj� ka�dy m�j krok. � Wyj�� z tylnej kieszeni spodni sk�ropodobny notatnik; podobnego u�ywa� agent Cooper w
Pater spogl�da� na niego w milczeniu, a jego szcz�ki wydawa�y taki d�wi�k, jakby gryz� on nie homogenizowany farsz i na wp� zmro�one warzywa, lecz gar�� gwo�dzi.
��Protok� obdukcji podpisa� prokurator Krzysztof Masio � kontynuowa� Kulesza, zadowolony z napi�tego zaciekawienia Patera. � Dobrze nam znany �Misio". Zadzwoni�em do niego. By� akurat na jakim� pieczeniu barana nad jeziorem. Ale wie pan, �e on nawet po najwi�kszej w�dce ma �wietn� pami��. Pami�ta�, �e spraw� Adeli Wo�niak prowadzi� � i tu Kulesza zn�w zawiesi� g�os � prowadzi� pa�ski najlepszy przyjaciel�
��No nie m�w! � Szcz�ki Patera znieruchomia�y. � Misio nazwa� go �ten, kt�ry wszystko spaprze"� Paprzycki � nadkomisarz poci�gn�� du�y �yk herbaty, jakby chcia� z gard�a sp�uka� osad po tym nazwisku.
��Tak. Spraw� Adeli Wo�niak prowadzi� Paprzycki. To ci�gle nie wyja�nia, dlaczego akta tej banalnej sprawy gdzie� zagin�y.
��Banalne akta, kt�re znikaj�, przestaj� by� banalne. I wtedy pomy�la�e� o obecnym miejscu pracy mojego, jak to uj��e�, najlepszego przyjaciela, tak?
��Tak jest. I dlatego musia�em i�� do Mirasa P�ciaka z ABW z obietnic� czarnego �Johnnie Walkera". Dosta�em teczk� sprawy i zrobi�em notatki. Miras nie zgodzi� si� na kserowanie� A propos �Jasia W�drowniczka" i Mirasa�
��Dobra, dobra, kupi� go dla tego P�ciaka�
��No wi�c okaza�o si�, �e dokumentacja sprawy jest jakim� trafem u nich. A oto moje notatki � u�miechn�� si� Kulesza. � W�zek z Adel� Wo�niak zlecia� ze schod�w w niedziel� szesnastego grudnia ubieg�ego roku, czyli prawie sze�� miesi�cy przed zamordowaniem Maziarskiego. By�o to mi�dzy czwart� a pi�t� po po�udniu, kiedy ca�y dom starc�w ogl�da� serial
��To chyba by�a ostatnia sprawa Paprzyckiego, o ile sobie przypominam� � Pater wpatrywa� si� w ro�linny motyw, kt�rym ozdobiono talerze. � Tak� Ju� wtedy by� na wylocie. I nagle, w ci�gu kilku dni, odrodzi� si� jak Feniks z popio��w w ABW.
��Je�li jeszcze zd��y� w starym roku, to zrobi� sobie prezent na gwiazdk�.
��Co do twoich notatek� Niezbyt ciekawy raport. Niewart czarnego �Walkera"�
��Za to bardzo dok�adny. � Kulesza siorbn�� resztk� herbaty, a nast�pnie posypa� cukrem sflacza�y plaster cytryny. � I pe�en za��cznik�w. S� zdj�cia i jest p�yta CD, na kt�r� nagra� z dyktafonu przes�uchanie. A w�a�ciwie dwa.
��M�g�by� si� zdecydowa�. � Pater popatrzy� na zegarek. � Jedno, dwa. To �atwo policzy�.
Dlaczego lubi� tego cz�owieka? � Kulesza pomy�la� o swoim rozm�wcy, kt�ry w opinii wielu policjant�w uchodzi� za m�dral�, wynosi� si� ponad innych i do wszystkiego si� przypieprza�. A ju� zw�aszcza do braku precyzji w wypowiedziach i do b��d�w j�zykowych.
��W�a�ciwie nagranie jest jedno. To przes�uchanie doktora Liblinga, kt�ry � Kulesza popatrzy� Paterowi w oczy � bredzi pi�te przez dziewi�te jakie� g�adkie zdania i nie idzie nic zrozumie�. Tyle tylko mo�na poj��, �e adaptacja budynku spe�nia wszystkie standardy, ma atesty, homologacje czy co tam trzeba. Ale gdy ko�czy si� nagranie, po jakiej� minucie nast�puje fragment nast�pnego. Gdyby nie to, �e w�a�nie zadzwoni�a mi kom�rka i nie wy��czy�em p�yty, nie trafi�bym na to. Tego ju� nie m�wi Libling, to inny m�ski g�os. Na zwyk�e, standardowe pytanie, czy dziwi go co� w tej sprawie, odpowiada � ju� to odczytuj� � �Dziwi mnie, czego stara szuka�a na schodach. Nie wstawa�a z w�zka, no to jak mog�a zjecha� po schodach". Koniec cytatu. Sprawdzi�em, �e tej wypowiedzi nie ma w opisie p�yty. Jakby kto� j� pomin��. Albo o niej zapomnia�.
��Nie rozumiem tej b�yskotliwej kwestii. � Pater obserwowa�, jak Kulesza mlaska i krzywi si�, prze�ykaj�c cytryn�. Co w niej jest takiego dziwnego? Nadkomisarzowi zrobi�o si� kwa�no i nap�yn�a mu �lina do ust, jakby jego w�asne �linianki zosta�y uruchomione cytrynowym kwasem.
��Zadzwoni�em do domu starc�w. Uda�em klienta zainteresowanego umieszczeniem tam matki. Zapyta�em o udogodnienia dla inwalid�w na w�zku. Recepcjonistka wszystko mi powiedzia�a. W domu jest jeden podjazd dla w�zk�w inwalidzkich w klatce g��wnej i oszklona winda na zewn�trz. Nie ma podjazdu w bocznej klatce schodowej, gdzie znaleziono star�. Co zatem robi�a przy schodach, kt�rymi nie mog�a si� porusza�, kt�re by�y dla niej bezu�yteczne? W�a�nie to zdziwi�o tego, kt�rego nagrano na p�yt�. A Paprzycki mia� to gdzie�. Ola� te w�tpliwo�ci. Mo�e nie chcia� rozgrzebywa� sprawy, a mo�e kto� mu nie pozwoli�� Wszystko przyklepa�, i po herbacie.
�Ten, kt�ry wszystko spaprze". Niespodziewanie Paterowi przypomnieli si� Beatlesi i
Odsun�� si� od sto�u i spl�t� d�onie na karku. Przygl�da� si� przez chwil� Kuleszy. Ten przechyli� si� do ty�u i za�o�y� nog� na nog�. Spomi�dzy rzemieni sanda��w mign�y skarpety w pod�u�ne bia�e paski. Takie same skarpety mia�a na stopach jego matka, kiedy dosta�a wylewu. By� wtedy wyj�tkowo mro�ny stycze�. Znad morza wiatr przywiewa� k�uj�ce grudki lodu i �niegu, kt�re pokry�y ca�y falowiec l�ni�cym ca�unem. W mieszkaniu by�o zimno. Matka, kt�ra w zimie zawsze przeprowadza�a si� do niego, ogrzewa�a kuchni� gazem. Zrobi�o si� tak gor�co, �e ju� sama nie wiedzia�a, czy �ar w jej g�owie to skutek tego ogrzewania, czy powsta� z jakiej� innej przyczyny. Ostatnie, co Pater tego dnia zapami�ta�, to smr�d gazu i obleczone w pasiaste skarpety stopy matki, kt�re wystawa�y poza obr�b noszy, kiedy sanitariusze wynosili z kuchni jej cia�o, kln�c, i� z powodu nieczynnej windy b�d� musieli biec oblodzon� galeri� do nast�pnej klatki schodowej. Pater przypomnia� sobie to wszystko. By�o to kr�tko po odej�ciu Izy. Patrzy� teraz na skarpety Kuleszy i rozumia�, �e kwas w jego ustach pojawi� si� nie tylko z powodu widoku zu�ytego plastra cytryny.
��Prosz� ci� o jedno � powiedzia� zimno � nie nazywaj Adeli Wo�niak �star�". Nie musisz o niej m�wi� �pani Wo�niak". M�w po prostu �Wo�niak" albo �Wo�niakowa". Nie na�laduj Ryby. Nie warto.
��Nie ma sprawy � odrzek� Kulesza. � A, jeszcze jedno� Boj� si�, �e nie b�d� mia� teraz czasu, �eby szybko dzia�a� w sprawie domu starc�w. Mam na g�owie co� nowego. No�ownik zaatakowa� wyk�adowc� z uniwersytetu�
��Jak si� nazywa poszkodowany?
��Przemys�aw Marciniec, jaki� doktorek skandynawista. W szpitalu m�wili, �e po doktorka ju� pukali ��owcy sk�r". To znaczy, �e � Kulesza doda� pospiesznie, widz�c spojrzenie prze�o�onego � wywin�� si� spod kosy w ostatniej chwili. Kilka centymetr�w w bok, i by�aby mogi�a. Tak czy inaczej, doktorek le�y nieprzytomny.
Zn�w co� zazgrzyta�o w ustach Patera. A mo�e by� to chrapliwy g�os Ryszarda Rynkowskiego, kt�ry nagle wyj�tkowo g�o�no zapewni� wszystkich w sto��wce, �e �dziewczyny lubi� br�z". Pater przypomnia� sobie pewien skatologiczny kawa�, kt�rego puent� by�y te s�owa. Spojrza� w stron� lady i zobaczy� przysadzist� bufetow�, pani� Magd�, kt�ra pilotem zwi�ksza�a si�� g�osu i � kiwaj�c si� w takt muzyki � przyklaskiwa�a s�owom piosenkarza. M�czy�ni przy stolikach u�miechn�li si� do siebie, ten i �w rzuci� jaki� �yczliwy komentarz znad talerza pyz czy �azanek.
��Prowad� t� spraw� bardzo uwa�nie � powiedzia� Pater, podaj�c r�k� Kuleszy. � Je�li mo�esz, po�lij cz�owieka do szpitala. Je�li nie mo�esz tam kogo� postawi�, to przynajmniej niech rozejrzy si�, czy kto� si� przy rannym nie kr�ci� lub o niego nie pyta�. To mo�e mie� jaki� zwi�zek z Domem Seniora �Eden". S�yszysz? Z Domem Seniora, nie domem starc�w.
��Wie pan co? � Kulesza nie puszcza� d�oni nadkomisarza. � Zastanawia mnie pa�ska poprawno�� j�zykowa. Gdy kto� m�wi do pana: �daj mi kom�rk�", odpowiada pan: �nie mog� ci da� mojej kom�rki, mog� ci da� co najwy�ej numer mojego telefonu kom�rkowego". Co, tak w�a�nie jest? Albo kiedy odwiedza pana kumpel i odmawia drinka, m�wi�c, �e �jest samochodem", pan go poprawia: �jeste� cz�owiekiem, nie samochodem". Co, tak w�a�nie jest?
Pater uwolni� d�o� z u�cisku podw�adnego. U�miechn�� si� do niego i opu�ci� sto��wk�. Nie wiedzia�, jak odpowiedzie� na drugie pytanie Kuleszy. Od trzech lat, od momentu odej�cia Izy i �mierci matki, nikt go nie odwiedzi�. Pater nie mia� komu proponowa� drinka.
Pater wyszed� z supermarketu �Alfa Centrum" i podszed� do corolli. Otworzy� baga�nik i wci�gn�� do p�uc charakterystyczn� wo� gumy, smaru i chemiczny od�r p�ynu do spryskiwania szyb, kt�ry pieni� si� w nagrzanej nieszczelnej butelce. Gdy uk�ada� zakupy w plastikowej skrzynce, czu�, jak pod jego sanda�ami rozp�ywa si� asfalt. Nie zwa�aj�c na to, w�o�y� do skrzynki aerozol przeciwko owadom biegaj�cym, trzy p�toralitrowe butelki z niegazowan� wod� mineraln�, dwie puszki piwa �Warka", opakowanie chleba tostowego, kawa� niekrojonego sera ��tego oraz dwa udka kurczaka, przyci�ni�te pr�niowo foli� do styropianowej tacki. Wsiad� do samochodu i natychmiast odkr�ci� szyb�. Potem zwin�� srebrn� odblaskow� zas�on�, kt�ra chroni�a kierownic� i kokpit przed nagrzaniem. Pot, kt�ry p�yn�� mu po twarzy, by� cierpki i gryz� go w oczy. Czeka�, a� wyschnie. Zanurzy� si� teraz w s�onych falach, my�la�, zanurkowa� i p�ywa� leniwie, obserwuj�c promienie s�o�ca, kt�re rozpraszaj� si� w ciemnej wodzie! Jad� nad morze!
Podj�� decyzj�, ruszy� gwa�townie, �eby och�odzi� wn�trze toyoty. R�wnie dobrze m�g� uruchomi� nagrzewnic� z wentylatorem, kt�r� w zimie suszy� �azienk�. Gor�co go a� zatka�o. Spojrza� na wska�nik temperatury silnika. Strza�ka niebezpiecznie zbli�y�a si� do czerwonego pola. Z �alem porzuci� my�l o morskiej k�pieli. Ostatnia rzecz, o kt�rej marzy�, to posuwanie si� w korku w stron� morza i napi�te oczekiwanie: zadymi si� spod maski czy mo�e uda si� dojecha�?
Wjecha� na parking pod swoj� klatk� schodow�. O tej porze znalaz� miejsce bez problemu. Wysiad� i kiwn�� g�ow� w�a�cicielowi pogniecionego szarego forda. S�siad kl�� i naciska� stop� tandetn� pompk� z supermarketu, kt�r� usi�owa� nadmucha� wielkie gumowe ko�o. Obok niego sta�y jego dzieci. Ze stoickim spokojem patrzy�y na nik�y post�p prac i wys�uchiwa�y coraz bardziej wymy�lnych przekle�stw Ojciec poprawi� siatkow� czapk� na g�owie i podwin�� T-shirt a� do pach, ods�aniaj�c dobrze rozwini�ty �mi�sie� piwny". Pater u�miechn�� si� do dzieci przyja�nie. Nie zareagowa�y. Nie by� pewien, czy �ci�gn��by na siebie ich uwag�, gdyby nagle zacz�� krzycze� i kopa� w kraw�nik.
D�wigaj�c skrzynk�, wszed� do bramy i nacisn�� guzik windy. Dzia�a�a. Po chwili by� w mieszkaniu. Postawi! skrzynk� na stole w kuchni i wszed� do pokoju. Zastanawia� si�, czego pos�ucha�. Postanowi� zda� si� na przypadek. W��czy� komputer, uruchomi� program odtwarzaj�cy pliki MP3, a potem wcisn�� opcj� �odtwarzaj w dowolnej kolejno�ci, na chybi� trafi�". W pokoju rozleg�o si� patetyczne
Wr�ciwszy do kuchni, przypomnia� sobie opowie�� o przedwojennym warszawskim pieczeniarzu i kawiarnianym filozofie Francu Fiszerze. Kiedy kt�rego� upalnego dnia przedstawiono mu Oskara Katzenellenbogena, odpar�: �Zbyt d�ugie nazwisko na taki upa�".
��Zbyt du�o patosu na taki upa� � sparafrazowa� s�owa Fiszera i zacz�� si� g��boko zastanawia�, czy nie maj� racji radiowcy, kt�rzy latem obdarzaj� s�uchaczy wy��cznie piosenkami typu
Rozebra� si� do samych majtek i d�oni� star� pot z p�askiego brzucha. W�o�y� zakupy do lod�wki i poczu� ss�cy g��d. Nadesz�a pora obiadu, komunikowa� jego wyregulowany organizm. Zwykle takie pragnienia zaspokaja� pizz� na wynos albo pulpetami ze s�oika. Dzisiaj postanowi� ugotowa� sobie ros� z kurczaka. Nape�ni� garnek wod� i w�o�y� do� dwa udka, nie zadaj�c sobie nawet trudu, aby sprawdzi�, czy ko�czyny ptaka nie s� pokryte pi�rkami. Wiedzia�, �e matka wrzuca�a do wody opr�cz mi�sa jeszcze jakie� warzywa, chyba marchew. On nie mia� w domu �adnych warzyw opr�cz cebuli. Doda� zatem cebul� i postawi� garnek na gazie. Wtedy rozleg� si� d�wi�k sygnalizuj�cy nadej�cie esemesa. ��yjesz po wczorajszym darcie? Ja ju� przegl�dam lotki przed pojedynkiem z Genera�em" � pyta� doktor Kwieci�ski. �Co to za �ycie! � odpisa� Pater. � Ca�y jestem zDARTy".
I wtedy przypomnia� sobie wczorajszy powr�t do domu, ch�odn� k�piel i ko�atanie serca, gdy ju� le�a� pod prze�cierad�em, daremnie licz�c na nocne och�odzenie. Co� go zaniepokoi�o. Co� mu umkn�o. Jaka� niejasna asocjacja, jaki� wyt�umiony szybki sygna�. Kwieci�ski przegl�da teraz lotki. Sko�czy� kolejn� obdukcj� i zamiast i�� do domu otwiera akt�wk� i przegl�da lotki, wa�y je w r�ku i obserwuje w lustrze ruchy ramion i bark�w.
��Zaczekaj, czy ty to � wskaza� etui z akcesoriami do gry w darta � nosisz ca�y czas przy sobie?
��Oczywi�cie. Prawdziwy gracz nie zna dnia ani godziny. Czasem id� do toalety, staj� przed lustrem i markuj� rzuty. Najgorzej, jak kto� wejdzie i zobaczy. Zreszt� to si� odnosi do wszystkich ludzi op�tanych, kolekcjoner�w i hobbyst�w. Kojarzysz Alka, tego ode mnie, z Zak�adu Medycyny S�dowej? On nie gra w lotki i nie wie, co traci. Ale jest kendok�. I zawsze wozi w baga�niku dwa kije do kendo. Ciekaw jestem, jakie miny b�d� mieli twoi koledzy po fachu, gdy go kiedy� zrewiduj�.
Maziarski nie mia� �adnej akt�wki. Lecz w kieszeniach nosi� klej typu �Super Glue", kt�rymi sklei� swoje palce tak, by powsta� z nich romb. Czy by� � cytuj�c s�owa Kwieci�skiego � �cz�owiekiem op�tanym, kolekcjonerem, hobbyst�"? Je�li tak, to co kolekcjonowa�? Puste tubki po kleju? A dlaczego puste? Przecie� ta musia�a by� pe�na! A do czego u�ywa si� pe�nych tubek �Super Glue"? Do klejenia. A jakie hobby polega na klejeniu?
Pater klepn�� si� g�o�no w nagie udo i podbieg� do komputera. Usiad� na fotelu pokrytym sk�ropodobnym tworzywem. Uda i po�ladki przyklei�y si� do siedzenia. Nie zwa�a� na to. Potrzebowa� teraz burzy m�zg�w. A opr�cz swojego mia� do dyspozycji tylko jeden t�py m�zg elektroniczny, kt�ry potrafi� �wietnie wszystko magazynowa�. W okienku wyszukiwarki Google wystuka� �klej �Super Glue�". Pojawi�a si� informacja, �e s� prawie dwa miliony stron zawieraj�cych te s�owa. Ograniczy� zatem zakres swych poszukiwa� do stron polskich. Niewielka pociecha. By�o ich prawie czterdzie�ci tysi�cy. Zniech�cony przejrza� kilka. Pojawi�y si� witryny r�nych sklep�w motoryzacyjnych, oferuj�cych sprzeda� wysy�kow� kleju. Wbrew woli Patera na ekranie otwiera�y si� jakie� okienka oferuj�ce towary dla majsterkowicza, w�dkarza, a nawet dla m�czyzny niezadowolonego z rozmiar�w penisa.
Pater poczu� siln� wo� dobiegaj�c� z kuchni. Odklei� si� od skaju pokrywaj�cego fotel i poszed� za zapachem gotuj�cego si� mi�sa. Wyj�� jedno z udek na talerz i odkroi� kawa�ek. By�o wp� surowe, niezbyt smaczne i tr�ci�o s�odycz� rozgotowanej cebuli. Nie doda�em soli, pomy�la� Pater i zacz�� przegl�da� szuflad�. Opr�cz soli jodowanej znalaz� tam r�wnie� jaki� p�aski woreczek ze zdj�ciem rumianego kurczaka. �Meksyka�ska pikantna przyprawa do kurczaka" � g�osi� napis. Pater zanurzy� palce w woreczku i posypa� obficie sol� i meksyka�sk� przypraw� i udko, i gotuj�cy si� ros�. Wtedy go ol�ni�o. Powinien jeszcze wpisa� s�owo �hobby" do wyszukiwarki.
Z p�surowym udem w z�bach, z talerzem w r�ku wr�ci� do komputera, wpisa� jeszcze raz do okienka wyszukiwarki �Super Glue" oraz �hobby" i ograniczy� si� tylko do j�zyka polskiego. Pojawi�y si� liczne strony � r�wnie szybko jak skojarzenia w jego umy�le. Je�li Maziarski by� hobbyst�, m�g� by� tylko modelarzem. Pater przegl�da� te strony i wiedzia�, �e dobrze trafi�. Wchodzi� w �wiat modelarstwa, krain� p�set, skali bezwzgl�dnej i bezdusznej precyzji. W tym �wiecie by�o miejsce dla klej�w cyjanoakrylowych typu �Super Glue", kt�re spaja�y fotoutwardzalne cz�ci modeli. Ju� po chwili dowiadywa� si�, �e owe cz�ci s� to wytrawione kwasem blaszki, kt�re s�u�� g��wnie upi�kszaniu modeli i nie s� podstawowym ich budulcem. To go troch� rozczarowa�o. Mo�e Maziarski nie by� modelarzem hobbyst�? Hobbysta ma przecie� przy sobie przedmioty swego codziennego hobbystycznego u�ytku, nie co�, co jest ekstrawaganckie, rzadko wykorzystywane i s�u�y tylko do wyrafinowanego upi�kszenia! Podobnie Kwieci�ski nosi� w etui lotki, pi�ra, ko�c�wki, ale nie mia� w kieszeniach talku, kt�ry mieli gracze pokazywani w Eurosporcie. Z kolei jego by�a �ona Iza zawsze mia�a w torebce puder, a nie krem do zmi�kczania zrogowacia�ych pi�t! Pater poruszy� si� w fotelu i poczu� sw�dzenie w miejscu, kt�re jego licealny wuefista okre�la� mianem �klejnot�w", ostrzegaj�c ch�opc�w przed skokami przez kozio�. Drapa� si� w tym miejscu przez chwil�. Po kilku sekundach rykn�� z b�lu. Najpierw lekko zapiek�o, a potem siedzenie fotela zamieni�o si� w roz�arzony grill. Pater wy�, kl�� i patrzy� na palce pokryte czerwon� pikantn� przypraw� do kurczaka.
Pater obudzi� si� z p�ytkiego snu, pokryty kroplami potu. Podni�s� g�ow� i patrzy� przez chwil� na wisz�c� nieruchomo zas�on�, kt�ra mia�a nie dopu�ci� do mieszkania zachodz�cego s�o�ca. Czu� w ustach smak przera�liwie pikantnej t�ustej sk�ry kurczaka i piwa �Warka", kt�rym usi�owa� zagasi� ogie� w �o��dku. Dotkn�� slipk�w i sykn�� z b�lu. Przypomnia� sobie o k�pieli nasiadowej w miednicy wype�nionej zimn� wod�.
Wsta�, otar� r�cznikiem pot z szyi i rzuci� si� w skajowy fotel przed komputerem. Nie zamierza� si� poddawa�. Klej �Super Glue" do cz�ci fotoutwardzalnych, upi�kszaj�cych. Dlaczego by� w kieszeni Maziarskiego? Mo�e ma jakie� znaczenie symboliczne?
Przypomnia� sobie, jak po zimnej k�pieli i po gwa�townej, niezdrowej konsumpcji ledwo si� dowl�k� do komputera i nie zwa�aj�c na p�on�ce genitalia, wpisywa� do wyszukiwarki s�owa �modelarstwo", �Super Glue", �Maziarski". Efektem by�a tylko jedna strona, sponsorowana przez importera kleju �Super Glue", na kt�rej burmistrz M�awy, pan Andrzej Maziarski, wr�cza� kilkunastoletniemu ch�opcu puchar za osi�gni�cia w modelarstwie. Wtedy Pater wszed� na dwa r�ne fora modelarskie, gdzie si� zalogowa�, i zada� uczestnikom forum pytanie: �Hej, s�yszeli�cie mo�e co� o modelarzu Ryszardzie Maziarskim? Ma siedem dych, ale tworzy zajebiste modele z cz�ci fotoutwardzalnych". Potem wr�ci� na poprzedni� stron� i patrz�c na przymilnie u�miechni�t�, w�sat� twarz burmistrza oraz na ch�opca o wybitnie cyga�skiej aparycji, uzna�, �e doszed� do �ciany, i z cichym j�kiem opad� na wersalk�, staraj�c si� trzyma� r�ce jak najdalej od wstydliwej okolicy cia�a.
Teraz jednak si� obudzi�, nabra� nowych si� i postanowi� zobaczy�, jak forumowicze modelarze zareagowali na jego pytanie. Przedziera� si� przez ich wpisy o osobliwej sk�adni i terminologii. Wiele dowiadywa� si� o nich samych. W wi�kszo�ci byli zagorza�ymi militarystami i wiedzieli wszystko na temat wyposa�enia sowieckich dywizji pancernych walcz�cych pod Kurskiem, gwintowania luf ameryka�skich czo�g�w Sherman albo uk�adu szprych niemieckich motocykli Zundapp. Nie wiedzieli natomiast nic o modelarzu Maziarskim. Jeden z forumowicz�w napisa� nawet, �e budowanie modeli wy��cznie z cz�ci fotoutwardzalnych to by�oby �prawdziwe mistrzostwo �wiata" i o takim �mistrzu �wiata" wszyscy by s�yszeli.
Pater odepchn�� si� ze z�o�ci� od biurka i pojecha� w fotelu na �rodek pokoju. Jednym gwa�townym ruchem przeni�s� cia�o na kanap�.
��Co za g�upie hobby! � rzek� do siebie metalicznym g�osem. � I ja te� jestem g�upi jak but! Siedz� w internecie i szukam jakiego� hobbysty! Po co? Nawet gdybym go znalaz�, to co z tego? Nawet gdyby si� okaza�o, �e Maziarski by� mistrzem �wiata w modelarstwie, to co z tego?
��Ale go nie znalaz�e�, idioto � odpowiedzia� sam sobie. � Kretynie, nie znalaz�e� �adnego wyt�umaczenia, dlaczego Maziarski mia� klej w kieszeni. Je�li nie by� modelarzem, to m�g� u�y� kleju z tysi�ca r�nych powod�w, a pierwszym z brzegu by�a potrzeba sklejenia sztucznej szcz�ki. No i co, w�amiesz si� teraz do jego pokoju, zerwiesz plomby i dok�adnie zlustrujesz wszystkie k�ty, czy czego� tam nie sklei� �Super Glue"? Po co? Niewa�ne jest, dlaczego mia� klej. Co drugi facet nosi scyzoryk w kieszeni z tysi�ca wa�nych powod�w albo i bez. Sam kiedy� nosi�e� na pocz�tku swojej pracy w policji, bo uwa�a�e�, �e prawdziwy detektyw musi mie� w kieszeni scyzoryk, sznurek i wytrych. I co, u�y�e� kiedykolwiek scyzoryka, debilu?! Siadaj na ty�ku i ogl�daj mecz Brazylia-Ghana! Jeszcze zosta�o kilka minut! A potem obejrzysz spotkanie Hiszpania-Francja! Ciekawe, czy Aragones wystawi dzi� Reyesa, jak ostatnio.
Pater rzeczywi�cie usiad�, lecz nie w��czy� telewizora i nie ogl�da� ko�c�wki meczu. Nagle go ol�ni�o. Jest wyj�cie z g�szczu rozterek. By� policjantem. Cz�owiekiem, kt�ry zadaje sobie r�ne pytania. A sens jego pracy polega na znajdowaniu odpowiedzi. Na r�ne pytania. Na wszystkie pytania. Najbardziej oczywiste, idiotyczne i naiwne. Dlaczego Maziarski mia� w kieszeni klej cyjanoakrylowy? Dlaczego ludzie nosz� w kieszeni scyzoryki? Dlaczego zamordowana dziewczyna mia�a na po�ladku taki, a nie inny tatua�? Oczywi�cie, brak tych odpowiedzi nie sp�dzi mu snu z powiek. Owszem, za�nie, ale nie b�dzie �ni� o przezroczystej b��kitnej wodzie, w kt�rej p�ywaj� du�e kolorowe ryby, poruszaj�c pletwami tak, jakby s�ucha�y opowie�ci fletu Iana McDonalda o ksi�ycowym dziecku z pierwszej p�yty King Crimson. Jego sny b�d� inne. Pojawi si� w nich brunatna zawiesina, w kt�rej p�ywaj� nitki g�stego �luzu. Zamiast ryb pod sam� powierzchni� ko�ysz� si� dwie napuchni�te twarze z oczami zaatakowanymi przez w�gorze. Twarze dw�ch zgwa�conych i zamordowanych studentek w ��dce. Trzy lata temu nie zada� sobie pytania, dlaczego jedna z nich mia�a osobliwy tatua�. A spraw� w ko�cu umorzono.
��No i co, w�amiesz si� do jego pokoju, zerwiesz plomby i dok�adnie zlustrujesz wszystkie k�ty, czy czego� tam nie sklei� �Super Glue"? Po co?
��Po to, aby �ni� o b��kitnej wodzie � powiedzia� g�o�no � w�a�nie, kurwa, po to!
Sapn�� i otworzy� klapk� kom�rki. Zna� jedno s�owo, kt�re by�o remedium na koszmary, jedno zakl�cie odganiaj�ce upiory z wygryzionymi oczami. By�a to nazwa miejscowo�ci. �Jelitkowo 2130" � wystuka� na klawiaturze kom�rki u�ywanej w nadzwyczajnych sytuacjach. Potem jeszcze raz uruchomi� komputer i poszuka� w internecie najbli�szej agencji towarzyskiej. A na koniec zadzwoni� do �Edenu".
��Halo � wychrypia� w s�uchawk� m�ski g�os. Pater poczu� si�, jakby kto� naplu� mu do ucha.
Ju� wiedzia�. To nie by� nikt z � poszuka� w g�owie okre�le� u�ywanych przez dyrektora Liblinga � �personelu". A wi�c Paprzycki nie rzuca� s��w na wiatr. Zostawi� w �Edenie" swojego cz�owieka.
Pater domy�la� si� nawet kt�rego.
Funkcjonariusz ABW Micha� Kornecki, zwany Lewarem, wyrzuci� r�ce do g�ry, kiedy Francuz Ribery strzeli� gola Hiszpanom, i wykrzykn�� gard�owym g�osem co�, co brzmia�o jak nieartyku�owany d�wi�k pomi�dzy �jest" a �gol". Wyszed� z tego okrzyk �jool", tak g�o�ny, �e ca�kowicie wyt�umi� odg�os parkuj�cego na podje�dzie samochodu. Po sekundzie Lewar us�ysza� lekki syk otwieranych fotokom�rk� drzwi Domu Seniora. Wtedy przesta� wykrzykiwa� i przyjrza� si� niezwyk�emu nocnemu go�ciowi. Szczup�a dziewczyna o d�ugich sztucznych w�osach wesz�a do holu, rozejrza�a si� dooko�a i ruszy�a wprost ku recepcji, gdzie siedzia� Lewar wraz z nocnym portierem, kt�ry dusi� si� w uniformie ozdobionym guzikami z czterolistn� koniczynk�. Dziewczyna mia�a na sobie kr�tk� bluzk� na rami�czkach i kr�tk� sp�dniczk�. Lewar odni�s� wra�enie, �e naturalnym ruchem dziewczyny jest ko�ysanie. Jej biodra si� ko�ysa�y, ko�ysa�o si� k�ko kolczyka w obna�onym p�pku, a ma�y lakierowany plecak ko�ysa� si� na ramieniu. Podesz�a do recepcji i u�miechn�a si� do Lewara.
��Cze�� � powiedzia�a. � Wiesz, Misiu, �e jeste� zajebisty? Czekam na ciebie w aucie.
Powiedziawszy to, wysz�a z holu. Lewar os�upia� i spojrza� na portiera. A potem � nie wiadomo dlaczego � wyj�� kom�rk�, jakby chcia� sprawdzi� nieodebrane po��czenia.
��O ja pierdykam, ale laska! � cmokn�� portier. � To twoja dziewczyna, Micha�?
��A co ty my�lisz? � odpar� Lewar niedbale i podrapa� si� po �ysej g�owie. � Nie takie dupy z ��ka si� spycha�o nogami� � zareagowa� po d�u�szej chwili.
Potem przyjrza� si� kom�rce i wyszed� zza lady recepcji. Skradaj�c si� ku drzwiom, za kt�rymi znikn�a dziewczyna, rozgl�da� si� bezradnie, jakby w li�ciach stoj�cej w holu palmy i w tryskaj�cych s�upkach fontanny chcia� znale�� wskaz�wki co do dalszego post�powania. Wyszed� przed dom i zobaczy� auto z drzwiami otwartymi od strony pasa�era. Wystawa�a z nich d�uga noga w klapku na wysokim z�otym obcasie. Dziewczyna wychyli�a si� i u�miechn�a. Lewar wyj�� kom�rk� i wybra� numer Paprzyckiego. Po kilku sygna�ach us�ysza� zniecierpliwiony g�os szefa i odg�osy mundialowego pubu: okrzyki pijanych m�czyzn i zwielokrotniony g�os Jacka Gmocha, komentuj�cego w przerwie meczu jakie� udane zagranie. Milcza�. Nie wiedzia�, jak zacz��.
��No, co jest, Lewar? � zniekszta�cony przez alka hol g�os Paprzyckiego by� poirytowany.
��Sorry, szefie � powiedzia� cicho Lewar � ale co� jest nie tak. Przysz�a jaka� laska w peruce do mnie, do domu starc�w. Nie znam jej.
��I czego chce?
��Chyba chce si� dyma�.
Paprzycki milcza�. Lewar poznawa� przez kilka d�ugich sekund atmosfer� pubu.
��Lewar, s�uchaj uwa�nie. Je�li z�api� ci� na tym, �e napierdoli�e� si� na s�u�bie� S�uchajcie, dzwoni�
Lewar zrozumia�, �e t� ostatni� cz�� wypowiedzi Paprzycki kierowa� do kompan�w w pubie. Po chwili us�ysza� w s�uchawce gromki �miech. Roz��czy� si�. P�on�a mu twarz. Odwr�ci� si� ku drzwiom. Wtedy drgn��. Co� uderzy�o go w plecy. Poczu� jakie� ciep�o na trykotowej koszulce i dziwny zapach. Rzuci� si� na ziemi� i jednocze�nie wyci�gn�� bro�. Wtedy zobaczy� zamaskowanego m�czyzn�, kt�ry trzyma� co� w zaci�ni�tej d�oni. I wtedy te� jakie� ciep�o rozla�o si� na piersiach. Lepka, ciep�a ma� osiad�a mu na torsie i zacz�a momentalnie parowa�. Pozna� ten zapach. P�yn parali�uj�cy, odporny na powiewy wiatru. Para otoczy�a �ys� g�ow� Lewara i wtargn�a w jego b�ony �luzowe.
Nie widzia� awantury, jak� wywo�a�a dziewczyna, krzycz�ca, �e �nie tak mia�o by�" i �ten �ysy pies mnie dorwie". Nie dociera� do niego rozpaczliwy szept portiera, kt�ry obiecywa� trzem m�czyznom, �e zrobi wszystko, byle darowali mu �ycie. �ysy m�czyzna nic nie czu�, gdy Pater, Kulesza i Wieloch, ci�ko sapi�c, k�adli jego stukilogramowe cia�o na w�zek inwalidzki, a nast�pnie wjechali zewn�trzn� oszklon� wind� na pierwsze pi�tro i wepchn�li w�zek do pokoju Maziarskiego, zerwawszy plomby w drzwiach. Nie poczu� te�, jak rzucaj� go na ��ko, �ci�gaj� mu spodnie i majtki, a potem przykuwaj� do ramy kajdankami z r�owym futerkiem. Nie widzia�, jak Pater wyci�ga jego kom�rk� i wysy�a do Paprzyckiego esemesa o tre�ci: �Sorry, szefie. Wszystko pod kontrol�". Nie us�ysza� te� s��w Kuleszy, kt�re ten wypowiedzia�, klepi�c go po �ysinie. �Wiesz, Misiu, �e jeste� zajebisty?"
Nadkomisarz Pater sta� na korytarzu Domu Seniora i spogl�da� w niebo. Gwiazdy zawsze go uspokaja�y. A teraz potrzebowa� uspokojenia. W pokoju Maziarskiego nie znalaz� najmniejszego �ladu kleju cyjanoakrylowego. Na jakikolwiek przedmiot, kt�ry wygl�da�by na sklejony, nie natrafili ani on sam, ani Wieloch, ani nawet bardzo dok�adny Kulesza, kt�ry zd��y� ju� wr�ci�, po tym jak odwi�z� dziewczyn� z powrotem do agencji towarzyskiej. We trzech stali teraz w ca�kowitych ciemno�ciach i s�uchali graj�cych g�o�no telewizor�w. Piskliwe g�osy aktor�w reklamuj�cych jakie� produkty spo�ywcze i niespo�ywcze miesza�y si�, tworz�c w�ciek�� kakofoni�. Pater nie znosi� reklam. Potrzebowa� uspokojenia i snu. Cho�by koszmarnego.
��Wszyscy ju� mamy do�� � powiedzia� scenicznym szeptem. � Wyci�gn��em was z domu, sprzed telewizor�w, zrealizowali�my misterny plan, kt�ry nie jest niczym innym, jak napa�ci� na Lewara, za to, je�li sprawa wyjdzie na jaw, wszyscy polecimy, a nawet
��Ju� drugi raz tu nie wejdziemy � odpar� wolno Wieloch. � Od jutra tu b�dzie pi�ciu Lewar�w.
��No i co z tego? � G�os Patera by� nieprzyjemny jak szkolny dzwonek, kt�ry tu niegdy� rozbrzmiewa�.
��Panie nadkomisarzu! � Wieloch nie panowa� nad nerwami. � Do kurwy n�dzy! Nic nie rozumiem. Zgin�� Maziarski, podejrzany jest Czeka�ski. A my zamiast znale�� co� na morderc�, robimy cuda z jak�� dziwk�� No kurwa ma�! Ryzykujemy jak sam skurwysyn i po co? �eby przeszuka� pok�j ofiary? Czy to nie jest chore? Przecie� tu trzeba przetrz�sn�� pok�j mordercy! Czeka�skiego! Jak ju� tu, kurwa, jeste�my�
��Id� do portiera po klucz � powiedzia� cicho Pater. � Masz racj�, cho� nie wiadomo, czy Czeka�ski jest morderc�.
���wi�t� racj� mam � poprawi� go Wieloch, u�miechn�� si� w ciemno�ci i ruszy� korytarzem w podskokach.
Trzy minuty p�niej weszli do pokoju profesora Czeka�skiego. Otworzyli okna, o�wietlili rz�si�cie wn�trze i rzucili si� drapie�nie na wszystkie przedmioty, kt�re mog�y zawiera� jak�kolwiek skrytk�, jakiekolwiek drugie dno. Robili to cicho, wszystko odstawiali w okre�lonym porz�dku, a po chwili ju� czuli wilgo� pod lateksowymi r�kawiczkami. Wieloch przetrz�sa� po�ciel, Kulesza stuka� po kafelkach w �azience, szukaj�c pustych przestrzeni pod nimi, a Pater zaj�� si� tym, czemu chcia� niegdy� po�wi�ci� ca�e �ycie. Spojrza� na grzbiety ksi��ek.
Pok�j powoli wype�nia� si� �mami, a Pater nie odrywa� wzroku od lektur Czeka�skiego.
Serce mu wali�o, jakby przy tej pogodzie jego niewytrenowane, nieprzyzwyczajone do wysi�ku cia�o pokona�o dobry kilometr na bie�ni pe�nej kurzu i �wiru zatykaj�cego p�uca. W kieszeni zad�wi�cza� telefon. To nie by�a jego kom�rka. To ta druga. Lewara. Na ekranie wy�wietla� si� napis �Numer prywatny". Zapewne Paprzycki sprawdza, co si� dzieje z jego podw�adnym. Jeszcze raz spojrza� na wy�wietlacz. Mo�e umawiali si�, �e Lewar b�dzie dzwoni� o pe�nej godzinie, tymczasem jest ju� grubo po dwudziestej trzeciej. Pater us�ysza�, �e kto� dzwoni na portierni�. Zdecydowa� si�. Podbiegnie do pokoju, w kt�rym portier umiera� ze strachu, przyprowadzi go do telefonu i zmusi do jakiego� k�amstwa. By� ju� przy schodach, gdy us�ysza�, jak na dole w jednym z pokoj�w otwieraj� si� drzwi. Wpad� z powrotem do pokoju Czeka�skiego i stwierdzi�, �e nogi ma jak z waty. Patrzy� na Kulesz� i Wielocha, kt�rzy bezradnie rozgl�dali si� wok�. Wygl�dali jak psy, kt�re zgubi�y trop. Drzwi na parterze si� zamkn�y. Pater kolejny raz omi�t� wzrokiem podr�czn� biblioteczk� profesora. Krymina� Roberta Wilsona. Szachy. Bobby Fischer. Przekartkowa� znowu
�Zaprzyja�ni�" to z�e s�owo. Profesor mia� go za idiot�. Ci�gle wygrywa� z nim w szachy. A� nagle powiedzia�, �e Maziarski to ciekawy przeciwnik. Tak powiedzia�. Zacz�� z nim sp�dza� ca�e wieczory. Ostatni raz, gdy si� widzieli�my, powiedzia� co� w stylu: �Ka�dy gra swoj� gr�. Ciekawe, kt�ry wygra".
O czym dowiedzia� si� Czeka�ski, czego ja nie wiem? I jak si� dowiedzia�? Przeszuka�em internet. Bez skutku. Mo�e ta historia ze sklejonymi palcami to zbieg okoliczno�ci, a Maziarski mia� takie poj�cie o modelarstwie jak ja o w�dkarstwie muchowym. Wszystko nie ma sensu. I pewnie Ryba w pijanym widzie zmy�li� ca�� rozmow�. �Ka�dy gra swoj� gr�". Nawet ca�kiem zalany. Zn�w zadzwoni� telefon Lewara. �Numer prywatny". Pater wiedzia�, �e nie maj� czasu. Jeszcze kilka minut, i przyjad� samochody z lud�mi Paprzyckiego.
��Wracamy. Wracamy, zanim zrobi si� dym. Tym razem ani Kulesza, ani Wieloch si� nie sprzeciwili.
�Ciekawe, kto wygra". Kl�ska. Totalna kl�ska. Jak w �yciu. Mistrz przegranych pojedynk�w. Syf. Wszystko syf. Kr�ci�o mu si� w g�owie. Jeszcze chwila, i upadnie. Pochowaj� go tu, w parku w �Edenie". A Jadwiga Duraj narysuje mu nagrobek.
��Widzia�am, jak graj� w szachy. Bardzo mi�y, chocia�� chocia� raz widzia�am, jak si� zdenerwowa�.
��Na Czeka�skiego?
��Nie! Na Liblinga. Byli w patio i s�ysza�am, jak zdenerwowany pan Ryszard m�wi, �e nie �yczy sobie, by bez jego wiedzy kto� sprz�ta� mu pok�j, bo potem nic nie mo�e znale��.
��Libling chyba nie by� zadowolony�
��Nie by�. Ale zaprzecza�. Pochyli� si� nad w�zkiem Maziarskiego i m�wi�, �e nikt u niego bez jego wiedzy nie sprz�ta�.
Ten sukinsyn musia� co� znale��. Czeka�ski ogra� Maziarskiego. I teraz ogra� mnie, bo okaza� si� sprytniejszy. Od jutra koniec � pomy�la�. � Wyjad� w g�ry. Oby jak najdalej st�d. Bez telefonu. Wezm� tylko kilka ksi��ek. Mo�e zabior� Czeka�skiemu tego Wilsona. B�dzie mi przypomina� o pi�knej katastrofie.
Wydawa�o mu si�, �e natarczywy d�wi�k telefonu na portierni obudzi wszystkich mieszka�c�w �Edenu". Z wyj�tkiem zamordowanych i zaginionych. I z wyj�tkiem pu�kownika Ho�ego, kt�ry cierpi na bezsenno��.
Gdy wychodzili tylnymi drzwiami, wreszcie zrozumia�. Ju� w pokoju Czeka�skiego czu�, �e co� nie pasuje do tej uk�adanki. Wreszcie wiedzia�, co to by�o. Ksi�gozbi�r podr�czny. Jak m�g� tego od razu nie zauwa�y�?
��Zaczekajcie jeszcze chwil�.
Kulesza i Wieloch patrzyli zdumieni, jak Pater zn�w wbiega na schody.
Poczu� ucisk w �o��dku, gdy si�ga� po ksi��k�. Jedna nie pasowa�a do pozosta�ych. W odr�nieniu od innych, kt�re introligator pokry� p��tnem lub p�sk�rkiem, ta by�a ob�o�ona w gazet�. Pater zdj�� j� z p�ki i otworzy�.
Podni�s� j� pod �wiat�o i zobaczy�, �e jest ciemniejsza na �rodku. Teraz ju� mia� pewno��, �e si� nie myli. Do gazety by�a przyklejona ta�m� klej�c� ma�a papierowa kieszonka. Delikatnie j� rozchyli�. W kieszonce znajdowa�a si� kartka z innej gazety. Wyj�� kartk�. By� to wycinek ze specjalistycznego czasopisma, wydanego starannie na g�adkim papierze. W nag��wku by� jego tytu�. �FineScaleModeler". Od dzisiejszego popo�udnia Pater wiedzia�, �e to najpopularniejsza gazeta modelarzy. Zacz�� t�umaczy� wst�p do artyku�u. W my�lach sk�ada� po polsku zdania. Zrobi�o mu si� gor�co. Potem spojrza� na zdj�cie przedstawiaj�ce starszego m�czyzn�. Usiad� gwa�townie na ��ku i z ca�ej si�y trzasn�� otwart� d�oni� w st�.
��Mam ci�, skurwysynu. Mam ci� � wycedzi�.
Pi�tro ni�ej pani Jadwiga Duraj boja�liwie spojrza�a na sufit.
��A nie m�wi�am, �e tu straszy? � powiedzia�a sama do siebie.
Micha�a Korneckiego, zwanego Lewarem, obudzi� g�os doktora Liblinga. Otworzy� oczy i chcia� je przetrze�. Nie m�g�. Wykr�ci� do ty�u �ys� g�ow�. By� skuty kajdankami. Podni�s� g�ow� i ujrza� swoje obna�one podbrzusze i ow�osione nogi. W drzwiach sta� dyrektor i recepcjonista. Jak przez mg�� widzia� sylwetki kr�c�cych si� wok� niego ludzi. Lewar opad� na poduszk� i zamkn�� oczy.
��No przecie� panu t�umacz�, panie poruczniku. � ci�gn�� Libling cierpliwym g�osem. � M�j pracownik, nocny portier Hebda, tak, Janusz Hebda, powiedzia�, �e dzi� p�nym wieczorem jaka� znajoma odwiedzi�a tego pana. M�oda, atrakcyjna. No i ten m�czyzna wyszed� za ni� na zewn�trz. Portier m�wi, �e nie pami�ta, co dzia�o si� dalej. Kto� zarzuci� mu co� na g�ow�, zamkn�� w pokoju i zabra� klucze. Ten cz�owiek? Znale�li�my go w pokoju zamordowanego Maziarskiego� No pewnie, �e mia� klucz� U profesora Czeka�skiego drzwi te� by�y otwarte, gdy przyjecha�em. Dlaczego? Rano przyje�d�aj� potencjalni klienci, wi�c pomy�la�em, �e przenocuj� ju� w �Edenie". Nie, dziewczyny nie by�o� No c�, nie mo�e si� ruszy�, jest skuty kajdankami� No jasne, �e zerwa� plomby� Pozwol� sobie zauwa�y�, panie poruczniku, �e inaczej by si� tu nie dosta��
��Jaki wynik? � wyszepta� Lewar.
Pater wpatrywa� si� bezmy�lnie w ekran monitora. Obok klawiatury sta�a wyszczerbiona fili�anka z rozpuszczaln� kaw�, kt�ra dawno ju� wystyg�a.
��Napoj�w nie wolno stawia� przy klawiaturze.
��G�os nale�a� do starszej kobiety, kt�rej fryzura skojarzy�a si� Paterowi ze stylem prezenterek telewizyjnych z lat siedemdziesi�tych. Styl �w zdawa� si� nie�miertelny, o czym nadkomisarz przekona� si� w pokoju sto dwa w �Edenie", gdy Marian Ho�y pokazywa� zdj�cia z Mi�dzyzdroj�w. Uwag� Patera przyku� nie m�ody gwiazdor seriali, zwany �polskim
Bradem Pittem", tylko leciwe fanki w tle, ka�da z ondulacj� w kolorze platyny. Albo klony Krystyny Loski, albo nawiedzone moherowe berety, fanki ksi�dza z Torunia. Albo takie jak Joanna Radziewicz. M�ode, �adne i, oczywi�cie, niedost�pne ju� dla Patera. Przemkn�o mu przez g�ow�, �e nienawidzi kobiet. Odwr�ci� g�ow� i spojrza� przekrwionymi oczami na t�, kt�ra raczy�a go poucza�, po czym bez s�owa przysun�� fili�ank� jeszcze bli�ej do klawiatury. W jego spojrzeniu musia�o by� co�, co sprawi�o, �e kobieta oddali�a si� na bezpieczn� odleg�o�� i czujnie obserwowa�a go z dystansu.
Nie tak dawno jedno z pomieszcze� Domu Kultury przemianowano na kawiarenk� internetow�. Wstawiono zawieszaj�cy si� komputer i podawano jak�� lur� do picia. Poza tym bez zmian. K�ka zainteresowa� dla emerytek, pr�by ch�ru, a w weekendy i wtorki wieczorki taneczne dla samotnych. Pater zn�w pomy�la� o �Edenie" � spokoju, luksusie i czaj�cej si� gdzie� przemocy, kt�ra eksplodowa�a dwa tygodnie temu. Nie wiadomo kt�ry ju� raz spojrza� na wy�wietlacz w telefonie. Nie by�o �adnych wiadomo�ci. Niebieska ikonka w prawym g�rnym rogu komputera zacz�a si� kr�ci�, by�a szansa, �e internet zacznie zaraz wy�wietla� kolejne strony.
Najgorsze by�o czekanie. Ca�� noc Pater nie zmru�y� oka. Rozstali si� po p�nocy. Musieli pozby� si� ubra�, w kt�rych wybrali si�, jak to okre�li� Kulesza, na go�cinne wyst�py w �Edenie".
��Tylko niech pan nie chowa tego do szafy � powiedzia� Wieloch, gdy si� rozstawali, i za�mia� ze swa jego w�tpliwego �artu.
P�niej, gdy Pater kr��y� od kuchni do pokoju, potykaj�c si� o ksi��ki, pomy�la�, �e to, co powiedzia� Wieloch na odchodnym, nie by�o jedynie g�upawym �artem. U�wiadomi� sobie, �e nie wie, jak si� zachowa�. Pocz�tkowo chcia� pojecha� do jakiego� klubu i wmiesza� si� w t�um korzystaj�cych z urok�w kolejnej gor�cej letniej nocy. Pomys� wyda� mu si� jednak absurdalny. Przypomnia� sobie, co m�wiono w komendzie. �Pater � antypater". Antypatyczny samotnik, unikaj�cy kontaktu z lud�mi, odrzucaj�cy zaproszenia na imieniny i urodziny wyprawiane przez koleg�w z pracy. I nagle, pytany o to, co robi� wieczorem, mi�dzy dwudziest� drug� a p�noc�, odpowiada, �e bawi� si� w klubie? To tak jakby od razu wyda� na siebie wyrok.
Mo�e by�a gdzie� ustawka? Poker by�by dobrym rozwi�zaniem. M�g�by zapewni� alibi i rozlu�ni� nerwy napi�te do granic wytrzyma�o�ci. Ale o ustawce wiedzia�by wcze�niej. Poza tym nie mia� gwarancji, �e wszyscy gracze potwierdziliby jego wersj� wydarze�. Na wszelki wypadek nad�o�y� drogi i podjecha� pod �Mandaryna". Rzut oka na parking wystarczy�. Nie by�o volkswagena Jezusa z Oliwy ani samochod�w innych pokerzyst�w. Ubranie z �Edenu" cisn�� w dw�ch torbach foliowych ko�o podobnych toreb podrzucanych w pobli�u �mietnik�w. Drzwi mieszkania stara� si� otworzy� jak najciszej. By s�siedzi nie zorientowali si�, kiedy wr�ci�.
W mieszkaniu pomy�la�, �e wy��czy telefon. Nagra na automatyczn� sekretark� wiadomo��, �e prosi o kontakt po zako�czeniu urlopu. Ale tego te� nigdy nie robi�. By�oby to r�wnie niewiarygodne jak noc w klubie. W ko�cu wyj�� wycinek zabrany z pokoju Czeka�skiego. Wpisa� w Google nazwisko Romana Madziara i ju� mia� zatwierdzi� has�o klawiszem �enter", gdy zawaha� si�. Przecie� jego komputer b�dzie jedn� z pierwszych rzeczy, kt�re przeszukaj�. I od razu zorientuj� si�, �e dotar� do informacji, kt�r� m�g� zdoby� tylko nielegalnie. Podczas go�cinnego wyst�pu w �Edenie".
Wtedy przypomnia� sobie po�egnalne zdanie Wielocha. By� w tym g��bszy sens. Pater chcia� zatrze� po sobie �lady tak, jakby to zrobi� przest�pca. I okaza�o si�, �e nie urnie. Od lat �ciga rozmaitych wykoleje�c�w, pomyle�c�w, bydlak�w i zwyrodnialc�w, ale nie potrafi wej�� w ich sk�r�. Ci�gle my�li jak pies go�czy, kt�ry z�apa� trop �ciganej zwierzyny, a nie jak �cigany.
��Pr�buj� zachowywa� si� jak przest�pca. Tymczasem on jest rzeczywi�cie zwierz�ciem, nie kalkuluje, dzia�a instynktownie. Zbrodnia te� jest instynktownym sposobem rozwi�zywania problem�w i radzenia sobie ze �wiatem. Dlatego najcz�ciej na pytanie, kt�re zadaj� wszystkim podejrzanym: �dlaczego", otrzymuj� najcz�ciej t� sam� odpowied�: �nie wiem".
Dopiero po chwili nadkomisarz zorientowa� si�, �e m�wi sam do siebie. I pomy�la�, �e zdarza mu si� to coraz cz�ciej.
Popatrzy� na zdj�cie zamieszczone w pi�mie modelarskim i przypomnia� sobie skrzepy krwi na zmasakrowanej, oskalpowanej g�owie Ryszarda Maziarskiego, kt�ry ostatecznie okaza� si� Romanem Madziarem. Raz jeszcze zawaha� si�, po czym wyszed� z Google. Us�ysza� pisk opon pod falowcem. Kt�ry� z s�siad�w w��czy� stacj� muzyczn� z ob��dn� muzyk� techno. A wi�c jednak. Za chwil� wpadnie kilku osi�k�w w kominiarkach, za nimi triumfuj�cy Paprzycki albo rozw�cieczony Lewar. I ujrzy Wielocha oraz Kulesz� skutych kajdankami, ze spuszczonymi g�owami. Dopiero po kilku sekundach zrozumia�, �e muzyka dobiega z samochodu. Wyjrza� przez okno i zobaczy� trzech nastolatk�w.
��Lacha, wy��cz to, w kurw� jebany � wykrzykni�to z galerii.
Na dole kto� si� za�mia�. Jeden z ch�opak�w uni�s� r�k�. Pater nie mia� w�tpliwo�ci, �e pokazuje mieszka�com falowca �rodkowy palec.
Zasn�� nad ranem. Wcze�niej, w stercie ksi��ek pod �cian�, znalaz�
��Zapomnia�a� jednej ksi��ki � przypomnia� jej w s�dzie tu� przed wej�ciem na sal�.
Pami�ta, �e ze zdumieniem popatrzy�a na niego, a potem na wyci�gni�t� w jej stron� r�k�.
��Ten ch�am zostaw dla siebie � us�ysza�.
Nienawidzi�
Gdy obudzi� si� o dziewi�tej, si�gn�� po telefon. Nie by�o nowych wiadomo�ci. Zrozumia�, �e nalotu ludzi w kominiarkach nie b�dzie.
Na ekranie zn�w co� drgn�o. Has�o �Roman Madziar" wyskoczy�o w wyszukiwarce trzy razy. Za ka�dym na stronach dla modelarzy. Wszystkie dotyczy�y modelu lotniskowca, kt�ry zdoby� nagrody na mi�dzynarodowych festiwalach modelarstwa. Informacje zamieszczono przed rokiem. O samym Madziarze by�o niewiele. Jedynie to, �e kiedy� reprezentowa� Polsk� na mistrzostwach �wiata i Europy w mikromodelarstwie.
Pater zalogowa� si� na forum.
��Czy kto� wie, co si� dzieje z Romanem Madziarem?
Na odpowied� czeka� pi�tna�cie minut.
��Ten od rc?
Pater nie wiedzia�, co odpisa�. Odruchowo chcia� odpowiedzie�: �Nie wiem". Wtedy jednak na pewno ju� nikt si� nie odezwie. Straci� troch� czasu, zanim si� zorientowa�, �e RC to skr�t stosowany do modeli zdalnie sterowanych. Na stronie pojawi� si� kolejny wpis.
��Nie, nie, o ile wiem, kapitan nie zajmowa� si� rc, ale nie wiem co u niego.
��Dlaczego �kapitan"? � Pater znowu zapyta�.
Raz jeszcze wpisa� do wyszukiwarki has�o �Roman Madziar", poprzedzaj�c je skr�tem �kpt.". I w tym momencie komputer w Domu Kultury si� zawiesi�. Pater powiedzia� co� pod nosem i poczu� na sobie spojrzenie �opiekunki", jak w duchu nazwa� kobiet� z archaiczn� trwa��.
Zadzwoni� Kulesza.
��W zasadzie nic pilnego, panie nadkomisarzu. Mam informacje w sprawie tego doktorka�
Nic pilnego. Nie by�o nic pilniejszego od go�cinnych wyst�p�w w �Edenie" i efekt�w nocnego naj�cia. I tak dziwne, �e Kulesza wytrzyma� a� do po�udnia.
��Nie mog� teraz rozmawia�, ale mo�e co� z tego b�dzie � powiedzia� Pater. � No wi�c co z Marci�cem, bo, przypomn� ci, tak si� doktorek nazywa.
��Lepiej. Lekarze ca�y czas zabraniaj� z nim rozmawia�.
��Masz tam kogo�?
��Nie. Ale prosi�em, by informowano mnie o wszystkich, kt�rzy chcieliby go odwiedzi�. No i by� u niego jaki� obcokrajowiec�
��Obcokrajowcy te� maj� nazwiska � zauwa�y� Pater.
��Tak, ale w izbie przyj�� nie potrafili si� z nim dogada�. Wiem, �e ta sprawa pana interesuje, wi�c dzwoni�.
��Gdzie on le�y?
Pater zanotowa� adres szpitala. Us�ysza� odg�os zapalanego silnika.
��Jeste� sam?
Chwila wahania po drugiej stronie.
��Nie, jestem tu z koleg�.
��To pozdr�w go. I dzi�ki. Dzi�ki za wszystko � doda�.
��Nie musi by� pan a� tak serdeczny, panie nadkomisarzu. � W tle rozleg� si� �miech Wielocha, a potem zaleg�a cisza.
A wi�c uda�o si� � pomy�la� Pater. Kajdanki z r�owym futerkiem zrobi�y swoje. Lewar w stroju Adama, przykuty do ��ka, te�. Zrobili pewnie wiele, by unikn�� kompromitacji. Ci idioci wszystko musz� spapra�. Pater u�miechn�� si� sam do siebie.
��A tak przy okazji tego, kt�ry wszystko spaprze, trzeba b�dzie co� jeszcze sprawdzi� � Pater wycedzi� przez z�by. � Ale to potem.
Ponownie zalogowa� si� na forum modelarzy. Nie rozczarowa� si� tym razem. Przeczyta� wpis:
��Kapitan, bo kiedy� podczas festiwalu w �odzi powiedzia�, �e jest kapitanem w wojsku, w takich s�u�bach, o kt�rych si� g�o�no nie m�wi, ale to pewnie taki bajer.
Wreszcie mam co� � Pater by� pewien, �e przestaje szuka� po omacku. Jeden element uk�adanki wskoczy� na swoje miejsce. Je�li to, czego dowiedzia� si� o Madziarze, kapitanie Madziarze � poprawi� si� w my�lach � jest prawd�. Pora na element drugi. Na Czeka�skiego. Cz�owieka, kt�ry przyci�ga �mier�. Najpierw Madziarowi �ci�gn�li sk�r�, teraz niewiele brakowa�o, a rozpruto by skandynawist�, kt�ry o Czeka�skim wiedzia� wi�cej, ni� powiedzia�.
Zap�aci� za kaw� i internet. Opiekunka nie odezwa�a si� s�owem. Gdy wyszed�, siad�a do komputera i zacz�a sprawdza� histori� stron odwiedzanych tego dnia w sieci.
Nie rozstawa� si� ze swoim podniszczonym notesem � �r�d�em wszelkiej wiedzy � i pewnie ta skrupulatno�� sprawi�a, �e stal si� skrzynk� kontaktow� mi�o�nik�w hazardu. Filon s�yn�� nie tylko z notesu z adresami, ale tak�e z �elaznego u�cisku r�ki. Pater wielokrotnie widzia� ju� grymas b�lu na twarzach tych, kt�rzy nieopatrznie wsun�li d�o� w mia�d��ce kleszcze rekwizytora. Pater wys�a� esemesa, a po dw�ch minutach otrzyma� odpowied�. �Posucha do niedzieli. Wtedy Mandaryn. �ciskam. F." Nadkomisarz wybra� kolejny numer z listy. I tym razem odpowied� przysz�a szybko. Odpowied�, kt�ra go usatysfakcjonowa�a.
Kilka godzin p�niej, gdy siedzia� w samochodzie, nie my�la� ju� o pokerze. Na siedzeniu pasa�era le�a�y notatki, kt�re Kulesza sporz�dzi� dziecinnym charakterem pisma, korzystaj�c z wiedzy wielbiciela whisky, Mirasa P�ciaka z ABW. Pater postanowi� kupi� od razu dwie butelki. B�dzie potrzebowa� dodatkowych wiadomo�ci o specjali�cie od modelarstwa oraz o ekspercie w sprawach ran symbolicznych i neopoga�stwa. A wiadomo�ci zawsze kosztuj�. Wieloletnie do�wiadczenie podpowiada�o Paterowi, �e lepiej wyp�aci� si� flaszk� ognistej wody ni� mie� d�ug wdzi�czno�ci, kt�ry nie wiadomo kiedy i w jakiej postaci przyjdzie odda�.
Gdy sta� na �wiat�ach, przypomnia� mu si�
Pater skr�ci� w prawo. Tu do gry wkracza kapitan modelarz. Dla otoczenia bezradny inwalida. Oficer wywiadu wojskowego, a mo�e kontrwywiadu. St�d ju� blisko do ABW. Dlaczego ukrywa przed Czeka�skim swoj� to�samo��? Dlaczego ten nazywa go �ciekawym przeciwnikiem"? A p�niej, na dwa tygodnie przed �mierci�, Czeka�ski z jakimi� obcokrajowcami jedzie do Odense. Je�li tam w og�le pojecha�. Pater nie mia� mo�liwo�ci, by to sprawdzi�. Wiedzia� ju�, �e z ka�dym pytaniem zn�w wok� �Edenu" g�stnieje mg�a, kt�r�, wydawa�o mu si� rano, prawie rozproszy�.
W odleg�o�ci kilkunastu metr�w za Paterem zatrzyma� si� ford mondeo. Gdy Pater gwa�townie zmienia� pas ruchu, jego kierowca wykona� ten sam manewr, tylko znacznie p�ynniej, w spos�b �wiadcz�cy o du�ym do�wiadczeniu w podobnych sytuacjach. Teraz patrzy�, jak nadkomisarz wchodzi do lokalnego baru. Drzwi otworzy�y si� ponownie i Pater z butelk� wody mineralnej dosiad� si� do m�czyzny czekaj�cego w ogr�dku pod parasolem.
Marcin Ryba trzyma� w ogromnej d�oni piwo. Paterowi przypomnia� si� rekwizytor Filon. Wydawa�o si� mu, �e szk�o za chwil� trza�nie, a z�ocisty nap�j rozpry�nie si� na wszystkie strony.
��Nie dziwi si� pan, �e zgodzi�em si� spotka�? Po tym wszystkim, co ostatnio mi pan tu zrobi� z tym swoim osi�kiem?
Pater w pierwszej chwili nie pozna� piel�gniarza z �Edenu". Dlatego wszed� do �rodka. Ryba ogolony, trze�wy i w czystej koszuli. Jakby prosto z wybiegu dla modeli. Zaraz kumple si� zlec� i zaczn� robi� pami�tkowe zdj�cia.
��A nie przestraszy� si� pan, �e b�d� z tym, jak to pan powiedzia�, moim osi�kiem? � rzek� Pater spokojnie, po czym niespodziewanie warkn��: � A co tobie si� wydaje? �e �ask� mi robisz? Je�li atmosfera pubu ju� ci nie odpowiada, mo�emy porozmawia� u nas. Jak przesiedzisz czterdzie�ci osiem godzin, b�dziesz bardziej rozmowny�
��Nie ma pan prawa � Ryba zdenerwowa� si�.
��Teraz � Pater zn�w �ciszy� g�os � ja stanowi� prawo dla ciebie. No to jak wolisz?
Mi�nie piel�gniarza zadrga�y. Teraz to by si� za�apa� na Mistera Universum. W ka�dym razie dobrze, �e Wielocha tu nie ma � pomy�la� Pater.
��Nie boj� si� skurwego syna. Ale na wszelki wypadek dopiero drugie pij�. � Pokaza� szklank� zaci�ni�t� w d�oni. Rzeczywi�cie, Marcin Ryba w niczym nie przypomina� dzi� zataczaj�cego si� menela sprzed trzech dni.
Pater wr�ci� my�l� do esemesa sprzed kilku godzin. �Dla ciebie nie ruszy�bym dupy. Zrobi� to dla pani Adeli. A. o 4-tej". Wcze�niej zostawi� piel�gniarzowi wiadomo�� na sekretarce.
��To pogadajmy o tym, co sta�o si� w grudniu 2005 roku. � Wydaje mi si�, �e to dla pana wa�ne i trudne, cho� nie wiem dlaczego. � Po pr�bie si� Pater zmieni� spos�b, w jaki zwraca� si� do Ryby.
��Dlaczego? Dlatego. � Ryba odstawi� szklank�, wsta� i podci�gn�� T-shirt. Kilka nachodz�cych na siebie bia�ych bruzd na brzuchu kontrastowa�o z opalenizn� Ryby. Paterowi zrobi�o si� niedobrze.
��Nie bardzo rozumiem.
��Taka pami�tka. Pami�tasz lany poniedzia�ek jedena�cie lat temu?
Pater milcza�. Postanowi� zignorowa� nawet to, �e Ryba zacz�� m�wi� do niego per ty.
��Ulica Wojska Polskiego, Wrzeszcz. A teraz?
Przypomnia� sobie. Wybuch gazu o sz�stej nad ranem w 1995 roku. Niemal r�wno jedena�cie lat temu. Prawdziwa jatka. Dwadzie�cia dwie ofiary. Pami�ta�, �e dzie� po wybuchu dokonano kontrolowanej eksplozji. Gruzy z g�rnych kondygnacji, wbrew zapewnieniom ekspert�w, jeszcze bardziej przysypa�y piwnice. Potem m�wiono, �e pod tymi gruzami uratowa� si� tylko kot jednej z mieszkaj�cych w bloku kobiet. -
��Pan tam wtedy by�. � Pater bardziej stwierdzi�, ni� zapyta�.
��Nie da si� zaprzeczy�. Mam raz jeszcze pokaza�? Opiekowa�em si� wtedy starsz� kobiet� na w�zku � ci�gn�� Ryba. � Nie mia�em szansy jej uratowa�. Po prostu nie mia�em szansy � g�os mu si� za�ama�.
��Wierz� panu. Prosz� mnie dobrze zrozumie� � m�wi� szeptem Pater. � Doskonale wiem, co to znaczy znale�� si� w sytuacji, w kt�rej nie ma szansy.
��Wr��my jednak do pani Adeli. Mam tu fragment pa�skiego zeznania. � Pater si�gn�� po zapiski Kuleszy.
��Przes�uchiwa� pana policjant z w�sami, tak? Ryba kiwn�� g�ow�.
��Zacytuj�: �Dziwi�o mnie, czego stara szuka�a na schodach. Nie wstawa�a z w�zka, no to jak mia�a zjecha� po schodach". A mnie dziwi przede wszystkim ta niezgodno�� stylu. Tam �stara", a przy mnie �pani" i �zy w oczach. To jak to jest?
Zanim Ryba odpowiedzia�, klepn�� go po plecach m�czyzna w siatkowym bia�ym podkoszulku.
��Cze��, pirania. Masz �wi�to jakie� czy co? Mo�e od dzi� b�d� m�wi� do ciebie Apollo.
��To ja wtedy do ciebie �ty stary pedrylu". Obaj roze�miali si�.
��O czym tak szepczecie? � Wzrok �starego pedryla" i Patera spotka� si� po raz pierwszy.
��O stylu.
���e co?!
��O stylu. Pan � ci�gn�� Pater � nie pasuje do naszego stylu. � Widz�c zdumiony wzrok m�czyzny, powt�rzy�: � Nie pasuje pan stylistycznie do naszego stolika.
��Pojeba�o was?! � M�czyzna nie dawa� za wygran�. � Co ty, pirania, zn�w sprowadzasz tych, co wcieraj� w dzi�s�a?
I tym razem czego� si� dowiedzia�em � pomy�la� Pater.
��Wi�c co jest? � powt�rzy�. � Raz �stara", raz �pani"? Schizofrenik z ciebie, czy co?
��Ten z w�sami wyprowadzi� mnie wtedy z r�wnowagi � sapa� Ryba. � Postawisz mi browar?
Gdy piel�gniarz zobaczy� kolejn� pe�n� szklank�, wyra�nie si� uspokoi�.
��Dobra. Po kolei. Ten z w�sami powiedzia�, �e to wszystko moja wina. No i pu�ci�y mi nerwy Nie zaprzeczam, tak wtedy o niej powiedzia�em.
��To jak znalaz�a si� na schodach?
��Tego nie rozumiem. Bo by�o tak. Mieli�my zjecha� do restauracji. Pani Adela chcia�a popatrze� na innych pensjonariuszy, lubi�a towarzystwo, tylko patrzenie jej zosta�o. Rozumie pan, co to jest ca�kowity parali�?
��M�wi�a?
��Powiedzia�em: ca�kowity parali�. Sprawne tylko dwa palce prawej r�ki, kt�re umo�liwia�y obs�ug� pilota.
��Jakiego pilota?
��W�zek inwalidzki Netti Shark. Widzia� pan? Kosztuje tyle, �e mo�na kupi� niez�y u�ywany samoch�d. Na pod�okietniku w�zka zainstalowany jest pilot. Pilotem w��cza si� i wy��cza nap�d.
��Okej. No i?
��No i ten w�zek to taki fajny szajs, kt�ry pozwa�a od��czy� wspomaganie elektryczne. I zim� od��czy�em je. Zreszt� stan zdrowia pani Adeli w ostatnich miesi�cach przed �mierci� gwa�townie si� pogorszy��
��Sk�d pan to wie? Przecie� nie m�wi�a. Nie mog�a�
��Mo�esz my�le�, co chcesz � Ryba dumnie wypi�� pier� � ale jestem fachowcem. Znam si� na tym. Ona� wi�d�a.
��Jak warzywo � powiedzia� cicho Pater.
��To ty powiedzia�e�.
��Co z tym nap�dem? � Pater poczu� nagle, �e jest zm�czony rozmow�.
��Na sezon zimowy od��czy�em wspomaganie elektryczne. Ale zainstalowa�em hamulce przy k�kach. I gdy zostawi�em pani� Adel�, hamulce by�y zaci�gni�te. Zawsze zaci�ga�em. Przysi�gam� Taki odruch. Zreszt� i bez tego trzeba by w jej stanie nadludzkiej si�y, by dojecha� do schod�w. To po prostu niemo�liwe.
��A dlaczego zostawi�e� j� na podje�dzie?
��Musia�em za potrzeb�. Ludzka rzecz, nie? A potem � Ryba poci�gn�� pot�ny �yk piwa � ten tw�j kumpel z w�sami zarzuci� mi, �e nie dope�ni�em obowi�zk�w. �e spartoli�em spraw�.
��A nie by�o tak?
��Jest jeszcze co�. � Ryba zignorowa� zaczepk� Patera. � Zawsze, bez wzgl�du na protesty, przypinam pensjonariuszy pasami. To jak to si� sta�o, �e pasy by�y rozpi�te?
��Mo�e si� rozpi�y podczas upadku ze schod�w?
��W w�zku za pi�tna�cie tysi�cy? � Sanitariusz popatrzy� na Patera, jakby ujrza� cz�owieka nie z tego �wiata.
Pater wsta�. Przechyli� si� przez st�.
��M�wi�em, �e teraz ja stanowi� dla ciebie prawo. A oto pierwszy paragraf. Codziennie punktualnie o pi�tnastej b�dziesz do mnie dzwoni�. B�dziesz informowa� mnie, co si� dzieje w �Edenie". Miej oczy i uszy szeroko otwarte. Co� us�yszysz, co� zobaczysz, chc� o tym wiedzie�. Rozumiesz?
��A jak nie?
��To wtedy paragraf drugi. S�ysza�em � Pater rozejrza� si� � �e kto� tu w �Alladynie" rozprowadza prochy. Ciekawe kto? Trzeba si� b�dzie temu przyjrze�
Ryba drgn��.
��Nic o tym nie wiem. Ale dobra, dla �wi�tego spokoju b�d� dzwoni�. Tylko �eby nie pomy�la� pan sobie, �e jestem jakim� kapusiem.
Gdy Pater jecha� do szpitala Akademii Medycznej, ko�ata�o mu w g�owie jedno pytanie: czy Rybie mog�y pu�ci� nerwy w �Edenie"? Czy mog�o si� sta� co� takiego, �e zamiast �pani Adeli" nagle zobaczy� �star�"? Obrzydliwe obumieraj�ce warzywo na w�zku, kt�re nie zas�uguje na to, by �y�? Kilka razy pr�bowa� sprowokowa� sanitariusza, ale tym razem si� nie uda�o. �Tym razem" nie znaczy �zawsze".
Za Paterem wci�� pod��a� ford mondeo. Telewizyjni eksperci od pi�ki no�nej powiedzieliby, �e nadkomisarz dosta� �plastra".
Tego popo�udnia Pater nie patrzy�, co dzieje si� za nim na drodze.
W�a�ciwie nie wiedzia�, po co tam jedzie. Z Marci�cem i tak nie pogada, zreszt� co napad na skandynawist� ma wsp�lnego z morderstwem w �Edenie"? Pater jednak niejasno czu�, �e mi�dzy specjalist� od sekt a adiunktem na uniwersytecie jest jaki� zwi�zek, jaka� ni�, kt�ra ich ��czy.
��No by� tu jaki� z zagranicy� tak� � piel�gniarka w izbie przyj�� przerzuca�a stos papier�w -�ale kto?
��Kr�ci�a g�ow�. � Zreszt� wtedy mnie nie by�o� Gdyby� by�a, i tak nic z tego by nie wynik�o � pomy�la� Pater i popatrzy� na ziemist� cer� piel�gniarki.
��O, ale niech pan spyta doktora.
Starszy lekarz rozmawia� z jak�� kobiet�. Gdy si� po�egnali, Pater podszed� i pokaza� legitymacj�.
��Chcia�by pan porozmawia� z pacjentem? Nie pan pierwszy, ale to wykluczone.
��Jak pan s�dzi, kiedy najwcze�niej?
��Najwcze�niej jutro. A mo�e nawet pojutrze. Nie�le zosta� poci�ty
��Panie doktorze, czy napastnik, bo najpewniej by� to jeden cz�owiek, zrobi� to, by tak rzec, fachowo?
��Pyta pan, czy ten no�ownik bra� lekcje anatomii?
��Krzaczaste brwi doktora si� unios�y. � Nie s�dz�. Chlasn�� raczej bez zastanowienia. � Lekarz wykona� ruch r�k�, markuj�c ci�cie. � Ja w ka�dym razie nie nazwa�bym tego czyst� robot�.
Gdy ko�czyli rozmow�, Pater przytrzyma� d�o� lekarza.
��Co to znaczy, �e nie ja pierwszy? �e nie ja pierwszy chcia�em z nim rozmawia�?
Brwi unios�y si� ponownie.
��Ta kobieta, widzia� pan. Ta, z kt�r� rozmawia�em, zanim pan podszed�. Te� chcia�a. To, zdaje si�, jaka� rodzina�
Pater nie s�ucha� dalej. Podbieg� do drzwi wyj�ciowych: W oddali majaczy�o kilka sylwetek.
��Marciniec! Przemys�aw Marciniec! � wrzasn��.
Jedna z sylwetek odwr�ci�a si�. Gdy Pater podbieg�, zobaczy� kobiet� z w�osami w kolorze popio�u. Oczy przes�ania�y grube szk�a okular�w. Kobieta lekko si� garbi�a. Wygl�da jak kobra szykuj�ca si� do ataku � pomy�la� Pater i zn�w wyj�� legitymacj�.
��Czy pani jest rodzin� doktora Marci�ca?
��Tak, jestem rodzin� doktora Marci�ca � kobieta odpowiedzia�a beznami�tnie.
��Czy doktor mia� wrog�w? Mo�e kogo� pani podejrzewa? S�ysza�em, �e doktor grywa� i wygrywa� w bryd�a. Mo�e kt�ry� z d�u�nik�w?
��Nikogo nie podejrzewam. Przepraszam, spiesz� si� � wyszepta�a wszystkie s�owa na tej samej nucie.
��A mo�e m�wi co� pani nazwisko Madziar. Albo Czeka�ski?
Wpatrywa�a si� w Patera z wysuni�t� do przodu g�ow�.
��Po co to wszystko? � w ko�cu powiedzia�a. � Naprawd� musz� ju� i��.
Odwr�ci�a si� i wsiad�a do ma�ego fiata.
��Jeszcze si� spotkamy � powiedzia� Pater na tyle g�o�no, by us�ysza�a.
Gdy odje�d�a�a, Pater pomy�la�, �e dziesi�cioletni silnik malucha mia� w sobie wi�cej �ycia ni� jego w�a�cicielka.
Wr�ci� do domu i wzi�� kolejny tego dnia prysznic. Pod falowcem zatrzyma� si� ford mondeo. Jego w�a�ciciel obserwowa� samoch�d Patera jeszcze przez dwie godziny. Potem odjecha�.
W oddziale zak�ad�w bukmacherskich �Profesjona�" k��bi�o si� nadspodziewanie wielu graczy. O tej godzinie albo si� pracuje, albo � zw�aszcza przy takiej pogodzie � le�y na pla�y. Wiele twarzy Pater widzia� po raz pierwszy. Znaczy�o to, �e mundialowa gor�czka dopad�a tych, kt�rzy na co dzie� szerokim �ukiem omijali takie salony jak ten. Nat�ok graczy budzi� irytacj� tylko jednej osoby. Kasjerka musia�a zrezygnowa� z ulubionej czynno�ci, czyli podziwiania swoich tips�w.
��Dzie� dobry, panie nadkomisarzu. � Dziewczyna szybko sortowa�a podane kupony.
��Widz�, �e wszystko ju� o mnie wiecie � cierpko zauwa�y� Pater. � Ciekawe, czy znacie ju� numer mojego ko�nierzyka?
��Czterdzie�ci jeden. � Tipsy przyszpili�y kilka banknot�w. � M�j m�� jest podobnej budowy jak pan. A co do reszty � spojrza�a na kilku graczy zawzi�cie dyskutuj�cych o szansach dru�yny tr�jkolorowych � mamy tu niez�y wywiad. Nie gorszy od waszego.
��Z pewno�ci� � mrukn�� Pater. Nie mia� najmniejszej ochoty na rozmow�.
��Mo�na powiedzie�, �e sta� si� pan wtedy sensacj� tygodnia.
��Wtedy?
��Wtedy gdy zadzwoni� telefon.
Przez chwil� oboje milczeli. Pater us�ysza� szmer wiatraka, kt�rym ch�odzi�a si� kasjerka.
��A pan co? � Wycelowa�a tipsem w stron� dyskutant�w. � Pan nie obstawia Francji? Zizou prze�ywa podobno drug� m�odo��.
��Nie, nie obstawiam. Zizou to emeryt. Pozostali tak�e.
��Czy�by mia� pan co� przeciw emerytom?
Pater zamkn�� oczy. Przypomnia� sobie telefon od Wielocha i jego g�os. �Znowu". Pomy�la� o Madziarze i Czeka�skim. Wtedy, w�a�nie tu, w �Profesjonale", wszystko si� zacz�o.
��Prosz� mi wierzy�, �e mam. I to niema�o.
Wyszed� i pomy�la�, �e musi poszuka� innego punktu przyjmuj�cego zak�ady. Tu ju� nie by� �ekspertem". By� �nadkomisarzem". Utraci� sw�j godny szacunku przydomek, a co gorsza � anonimowo��. Na pierwszym mu nie zale�a�o, drugie � by�o bezcenne, i to nie tylko z powodu jego pracy.
Chwil� p�niej silnik odpali� kierowca forda mondeo.
Pater nienawidzi� stanu hibernacji. Tymczasem �hibernacja", jak nazywa� ten stan Kulesza, po zamieszaniu wywo�anym w �Edenie", kt�re Pater okre�li� w duchu jako �akcj� pluszowych kajdanek", by�a konieczno�ci�. Od dw�ch godzin le�a� w wannie, ale g�owa pracowa�a na pe�nych obrotach. Madziar. �Kapitan". Maziarski. Dlaczego Abwera umie�ci�a w �Edenie" swojego cz�owieka? Dlaczego zmieni�a mu to�samo�� i uczyni�a z niego inwalid�? Czy powierzenie zadania takiemu agentowi by�o sensowne i racjonalne? M�czyzna na w�zku ma ograniczone mo�liwo�ci poruszania si�. Mniej s�yszy i mniej widzi. Musi ci�gle korzysta� z tej cholernej platformy, kt�r� tak szczyci si� Libling. Platforma dla w�zk�w �Cibes", w��cznik alarmowy, przyciski g�ra-d�, telefon. Wszystko na wysoko�ci r�ki siedz�cego klienta. Doskona�e rozwi�zanie. Doskona�e. Pater przypomnia� sobie Liblinga, kt�ry pokazywa� platform� z takim nabo�e�stwem, z jakim przewodnicy staj� w Luwrze przed tajemnicz� Mon� Liz�. Tu mamy tajemnic� Maziarskiego. Inwalida na w�zku mia� chroni� Czeka�skiego czy go zdemaskowa�? A je�li tak, to dlaczego? Jaki zwi�zek z tym wszystkim maj� sekty? Co z tym wszystkim ma wsp�lnego skandynawista Marciniec, kt�ry cudem unikn�� �mierci? My�li Patera zn�w przeskoczy�y jak ig�a na starej, porysowanej p�ycie winylowej. Chyba �e ten w�zek jest wa�ny. Adela Wo�niak, pan Kazimierz, kt�rym opiekuje si� inny emerytowany oficer, Marian Ho�y� A je�li Ho�y, ten wielbiciel serialowych gwiazd, te� jest podstawiony?
Wyszed� z wanny, nawet si� nie wytar�, tylko run�� na ��ko. W portfelu znalaz� kartk� z numerem telefonu ksi�dza Plewniaka. Po �smym wolnym sygnale roz��czy� si�. W��czy� pierwsz� p�yt� Emersona, Lake'a i Palmera. Podszed� do okna. Przed falowcem dzieci nic nie robi�y sobie z upa�u. Nagle zobaczy�, �e kto� patrzy w jego okna. M�czyzna przy fordzie. Gdzie� ju� widzia� ten samoch�d. Nie, niemo�liwe � pomy�la� Pater � zn�w puszczaj� mi nerwy Mam obsesj�. A ten facet patrzy po prostu w jakie� inne okno, z�udzenie optyczne powoduje, �e mam wra�enie, jakby patrzy� prosto na mnie. Zn�w si� po�o�y�. Przy
Obudzi� si� i spojrza� na zegarek. Spa� godzin�. Podszed� do okna. Kierowca forda wci�� tkwi� w tym samym miejscu. Pater szybko si� ubra� i zbiegi po schodach. Na wind�, na og�l zdewastowan� lub popsut�, nie by�o sensu czeka�. Gdy wybieg� z klatki, forda ju� nie by�o. Przy wej�ciu sta�a za to pani Krystyna, niez�omna dozorczyni falowca, nazywana przez mieszka�c�w �Krych� staruch�".
��Pan patrzy � wyci�gni�ta d�o� zako�czona by�a szmat�, z kt�rej skapywa�y ciemne krople. Na zsypie kilka lat temu kto� napisa� �Lechia forever". Teraz pojawi�o si� nowe has�o wykonane bia�� farb�. � Do tej Lechii ju� si� przyzwyczai�am. Ale to? Wstyd komukolwiek pokaza�.
Wok� toreb ze �mieciami pi�trz�cymi si� przy �mietniku kr��y� r�j owad�w. Pater popatrzy� na trzy s�owa. �Alkohol zag�ad� Polak�w".
��I co ja mam teraz z tym zrobi�? I co? Nie podejd� sama, bo brzydz� si� tego fruwaj�cego �cierwa!
Pater milcza�. Zn�w przypomnia� mu si� Libling. Doskona�e rozwi�zanie. Doskona�e.
Sam nie mia� �adnego rozwi�zania sprawy �Edenu". Ani pomys�u, jak pom�c lamentuj�cej dozorczyni.
Doroczny festyn Policja Dzieciom P�kolonijnym odbywa� si� jak zwykle na stadionie �u�lowym MOSiR w pierwsz� sobot� wakacji. Wszystko by�o tak jak zwykle. Zamiast d�ugonogich hostess � co by�o wyra�nym dezyderatem uczestnik�w festynu � przy wej�ciu na stadion stali jak zwykle trzej ob�adowani gad�etami policjanci w letnich mundurach i tylko czekali na chwil� wytchnienia, kiedy b�d� mogli zdj�� czapki i powachlowa� si� nimi. Nie mogli si� jednak tego doczeka�, poniewa� t�um go�ci g�stnia�, a ka�de wchodz�ce dziecko chcia�o otrzyma� czapk� bejsbol�wk� i nalepk� z napisem �Kochaj swoj� policj�".
U st�p jednego z policjant�w le�a� owczarek belgijski, ten sam, kt�ry by� maskotk� festynu rok temu, a chyba te� przed dwoma laty. Pies nie reagowa�, gdy obok przykuca�y dzieci, by zrobi� sobie pami�tkowe zdj�cie. Nie reagowa�y te� meszki, kt�re osiad�y na pysku zwierz�cia. Rok temu Pater dowiedzia� si�, �e owczarek belgijski, nazywany przez treser�w ���tym psem", wykorzystywany jest do tropienia narkotyk�w i materia��w wybuchowych. Gdyby nie nag�a interwencja Abwery w �Edenie", na pewno sprowadzi�by psa tropi�cego. Mo�e w ten spos�b dotar�by do Czeka�skiego, a w�a�ciwie jego cia�a. Je�li profesor nie �yje. Trzeba by�o wtedy dzia�a� szybko. Ale sk�d, do cholery, mia� wiedzie�, �e w spraw� wmiesza si� Paprzycki! My�li Patera kr��y�y wok� budynku dawnego gimnazjum klasycznego. W pierwszej chwili nie zauwa�y�, �e w r�ku trzyma plik ulotek, z kt�rych cz�� namawia�a do czujno�ci w centrach handlowych, inne � do wst�pienia w policyjne szeregi.
Nie tylko dzieci nie dawa�y trzem policjantom wytchnienia, lecz r�wnie� ich opiekunowie, kt�rzy � po okazaniu stosownej legitymacji � zamiast czapek dostawali kupony uprawniaj�ce do zakupu dw�ch piw lub jednego piwa i dw�ch kie�basek �l�skich. Stoj�cy na bramce policjant bez zdziwienia wr�czy� nadkomisarzowi Paterowi kupon na dwa piwa, mimo i� wchodz�cy by� bezdzietnym go�ciem na familijnym festynie. W tym upale nic go nie dziwi�o. Niekt�rzy koledzy przyszli bez dzieci, inni wchodzili na stadion i wychodzili z niego po par� razy, aby wzi�� nowe kupony.
Pater przecisn�� si� na niewielkie trybuny, zaj�te przez rozgor�czkowanych ch�opc�w, kt�rych wrzask ledwo zag�usza� huk dw�ch kr���cych nad stadionem �mig�owc�w typu Sok�. W�a�nie sko�czy�a si� prezentacja umiej�tno�ci policyjnych komandos�w. Zwieszali si� z drabinek i ci�li z karabin�w po murawie boiska. �lepe naboje wznieca�y s�upki dymu na bie�ni, po kt�rej biegali zakosami staty�ci w maskach, kraciastych marynarkach i kaszkietach. Jeden z nich d�wiga� nawet kuriozalny worek, wype�niony pewnie z�odziejskimi �upami. Ich str�j mia� oznacza�, �e s� przest�pcami. Cho� to przebranie by�o jawnym absurdem, co roku � na wyra�ny rozkaz prze�o�onych � wskakiwali w nie funkcjonariusze prewencji i jak co roku z supernowoczesnych soko��w ostrzeliwane by�y �charakterne ch�opaki" z mi�dzywojennej Warszawy albo lwowscy batiarzy, w zale�no�ci od tego, co kto chcia� dostrzec w owych postaciach, wzi�tych �ywcem z planu filmowego.
��Ci pseudobandyci wygl�daj�, jakby grali w
Reakcja s�siada z prawej strony by�a przewidywalna. Wzruszy� ramionami, lecz jego sze�cioletni na oko syn nie pozostawi� trudnej wypowiedzi Patera bez reakcji. Wbrew oczekiwaniom wcale jednak nie zapyta� o bitw� pod Arnhem.
��Tato, co to jest japo�ski samoruchaj? � Ch�opiec poch�ania� truskawkowego loda.
��Ogl�daj pokaz! Zaraz b�dzie tresura ps�w! � warkn�� prawostronny s�siad i spojrza� na Patera z wyra�n� wrogo�ci�, jakby ten by� deprawatorem nieletnich.
Pater parskn�� �miechem, co ostatnio niecz�sto mu si� zdarza�o, i � w odr�nieniu od innych widz�w � nawet nie zerkn�� na uciekaj�cych �bandyt�w" oraz na odlatuj�ce �mig�owce, lecz rozejrza� si� wok� bardzo uwa�nie. Ju� po chwili ujrza� na trybunie za bramk�, w odleg�o�ci oko�o pi��dziesi�ciu metr�w, cel swojego przybycia � cz�owieka, kt�rego tak bardzo chcia� ujrze�, �e prze�ama� alergiczny wstr�t do rozwrzeszczanych dzieci, tandetnej muzyki i smrodu grillowych brykiet�w. Tego m�czyzny trudno by�o nie zobaczy�. �ysina naczelnika Cichowskiego, wielka i idealnie kulista, �wieci�a jak planetoida odbitymi promieniami s�o�ca. Po chwili jej blask zgas�, poniewa� na g�owie szefa znalaz�a si� kraciasta chustka z czterema w�z�ami, kt�re mia�y j� przytrzymywa�. Obok niego sta� dziewi�cioletni mo�e wnuczek, kt�ry kierowa� plastikowy karabin w stron� uciekaj�cych batiar�w i wydawa� odg�os broni maszynowej.
Pater przedosta� si� na bie�ni� i szed� powoli w stron� naczelnika. Na p�ycie boiska rozmieszczano trapezoidalne stojaki, na kt�re mia�y si� za chwil� wspina� policyjne psy, oraz parawany, przez kt�re mia�y przeskakiwa�. Szed� powoli w piek�cym s�o�cu jak Gary Cooper w filmie
Na p�yt� boiska wbieg�o kilku ludzi w grubych kombinezonach, podobnych do ubra� bartnik�w. To oni mieli by� celem psich atak�w. Z dwu stron ruszyli treserzy z owczarkami niemieckimi. Na �rodku boiska znalaz�a si� atrakcyjna kobieta w bluzie policyjnego munduru i w najkr�tszej dozwolonej przez regulamin sp�dnicy. Jej palce z jaskrawoczerwonymi paznokciami obejmowa�y mikrofon bezprzewodowy, co nasun�o Paterowi nieprzyzwoite my�li o sprawach, kt�rych prawie nie pami�ta� i nie chcia� pami�ta�. Rzeczniczka prasowa policji Basia Ward�ga, ulubienica Cichowskiego, od niedawna szcz�liwa m�atka. Pater zgrabnie przeskoczy� niewysoki p�otek oddzielaj�cy bie�ni� od trybuny. Wspinaj�c si� na trybun�, na kt�rej siedzia� Cichowski z wnuczkiem, mia� wci�� przed oczami zgrabne nogi Basi w czarnych rajstopach. Nie zdj�a ich mimo upa�u, pomy�la�, zawsze elegancka, zawsze gotowa. Kurwa, suka, m�wi� zapity Ryba, kiwaj�c �bem nad sto�em zalanym piwem.
��Ty nie w Poznaniu albo w Przemy�lu z ukochan�? S�owik wam, a nie skowronek �piewa? � Mimo ironicznego tonu ma�e, bladoniebieskie oczy Cichowskiego, gin�ce w fa�dach sk�ry, by�y m�tne od z�o�ci i upa�u. � Przesta�, Oliwier � powiedzia� ze z�o�ci� do wnuczka, kt�ry wci�� wydawa� odg�osy strzelania, lecz tym razem celowa� wprost w czo�o Patera.
��Nie mog�em przepu�ci� festynu familijnego � u�miechn�� si� Pater i pog�aska� wnuczka po g�owie.
Oliwier mia� ciemn� karnacj� i by� r�wnie przystojny jak dziadek. Ma�a czerwona planetoida obok du�ej. Pater przez chwil� zastanawia� si�, jak wygl�da c�rka Cichowskiego, matka Oliwiera.
��Przyjecha�em wczoraj do Gda�ska. � Pater poczu�, �e karnety na piwo w tylnej kieszeni spodni s� wilgotne. � By�em na wakacjach zgodnie z pa�skim zaleceniem. Wczoraj wr�ci�em, a tu pech� Popsu� mi si� samoch�d. Pompa wodna. Na cz�� oryginaln�, japo�sk�, nie sta� mnie. Cz�owiek z warsztatu wys�a� zapotrzebowanie do kilku hurtowni. To potrwa kilka dni, mo�e tydzie�
��My�lisz, �e masz do czynienia z jeleniem? � Cichowski wysun�� szcz�k�, upodabniaj�c si� do Jacka Gmocha. � My�lisz, �e jestem starym durniem, co? Wiem, �e nigdzie nie by�e�! Nie dzwoni�e� do mnie, jak ci kaza�em!
��Nie mog�em si� opami�ta�, wie pan, jak to w mi�osnym szale � szepn�� Pater tak cicho, �eby Oliwier nie dos�ysza� tej kwestii. � Tak jest zawsze, kiedy cz�owiekiem targaj� sprzeczne uczucia� Kocham i nienawidz�
Cichowski nie odezwa� si� ani s�owem. Wida� by�o, �e ogromnie interesuj� go zadziwiaj�ce wyczyny ps�w, kt�re komentowa�a Basia Ward�ga. Rzeczniczka prasowa komendy porusza�a si� z gracj� po boisku, wskazuj�c raz tego, raz innego psa. Tropikalny upa� wcale jej nie przeszkadza�, a bluza, rajstopy i sp�dnica zdawa�y si� pe�ni� funkcj� termoizolator�w
��Uwaga, prosz� pa�stwa, w�a�nie atakuje Rambo � m�wi�a cienkim, s�odkim g�osem, kt�ry niespecjalnie podkre�la� groz� sytuacji. � Chwyta uciekaj�cego za r�k� i powala na ziemi�!
��Ty mi tu nie cytuj Katullusa � powiedzia� Cichowski do Patera, wskazuj�c na ogromnego owczarka, kt�ry szarpa� grubym r�kawem kombinezonu. � Tak z tob� b�dzie jak z tym manekinem, je�li k�amiesz i dalej b�dziesz wsadza� nos!�
��Dziadku, to nie manekin! � wrzasn�� g�o�no Oliwier. � To �ywy cz�owiek, bandyta!
��Cicho, Oli, nie zwracaj uwagi dziadkowi! � Naczelnik upomnia� wnuczka i zn�w zwr�ci� si� do podw�adnego: � Jeszcze raz powtarzam, Pater�
��Dziadku, dziadku � wykrzykiwa� ch�opiec � ten Rambo ma jasne �apy jak nasz Tyson!
��Wasz pies wabi si� Tyson? Musi by� bardzo gro�ny! � powiedzia� Pater, kt�remu bardzo by�o na r�k� wtr�canie si� Oliwiera do rozmowy.
��Tak, ale dziadek na niego wo�a� � powiedzia� ch�opiec i natychmiast zamilk� pod wp�ywem mocnego szarpni�cia umi�nionej r�ki dziadka.
Cichowski zdj�� chustk� z w�ze�kami i otar� ni� twarz. Z rozpi�tej prawie do pasa koszuli wychodzi�y mu siwe klaki. Kr�tkie spodenki wisia�y na krzywych, bladych nogach. Podni�s� do g�ry wnuczka i uca�owa� go w czo�o.
��Masz tutaj, synku powiedzia� czule do ma�ego � pi�� z�otych i kup sobie paczk� chips�w u tego pana tam na dole. � Wskaza� palcem pracownika firmy cateringowej, kt�ry w przebraniu Neptuna chodzi� pomi�dzy trybunami i sprzedawa� s�odycze oraz sok w ma�ych kartonikach z rurkami. � Ale zaraz wracaj i patrz ca�y czas, czy widzisz dziadka�
Ma�y zainkasowa� monet� i pobieg� do Neptuna, nie przestaj�c doko�a strzela� do wyimaginowanych wrog�w.
��A teraz jeszcze raz, Pater. � W bladoniebieskich oczach Cichowskiego ju� nie by�o wyrozumia�o�ci dla wnuczka. � Prosto i bez sentencji. Nie wpierdalaj si� w nie swoje sprawy! Jak si� wpierdolisz, to ci� nie wyci�gn�, rozumiesz? Za kr�tki jestem� Spadaj na urlop! Nie chc� ci� widzie�! I jeszcze co�� Twoje stare sprawy z Paprzyckim nie maj� nic do rzeczy� Nie on prowadzi�
��Dziadku, dziadku! � Ma�a czerwona planetoida pojawi�a si� na orbicie du�ej. � Tam s� tylko cebulowe, a ja�
��Kto w ABW prowadzi �ledztwo w sprawie Maziarskiego? Nie Paprzycki? � zapyta� Pater, przerywaj�c Oliwierowi.
��A ja lubi� tylko� � przekrzykiwa� go wnuczek naczelnika.
��Nie Paprzycki? � powt�rzy� Pater.
��A ja lubi� tylko paprykowe! Cicho! � wrzasn�� Oliwier i wycelowa� w Patera plastikowy karabin.
��Nie on, do kurwy n�dzy! � Cichowski nie wytrzyma� i przekl��, nie zwa�aj�c na obecno�� wnuczka. � Nie on!
��No to kto?
��Dziadku, paprykowe ma tamten dinozaur. � Oliwier wskaza� kuriozalnego stwora, kt�ry m�g� by� r�wnie dobrze mamutem albo �yraf�.
��Madziar! � wrzasn�� Cichowski. � Nie Paprzycki, ale Madziar!
��Roman Madziar? � zapyta� cicho Pater.
��No sk�d! � mrukn�� naczelnik, szukaj�c pi�cioz�ot�wki w przepastnych kieszeniach spodni. � No przecie� ju� ci da�em � krzykn�� do wnuczka � gdzie masz te pi�� z�otych?!
��Mam � odpar� Oliwier.
��Nie Roman? � Nadkomisarz nie ust�powa�. � No to kto?
��Jego syn Jacek � odpowiedzia� Cichowski.
��Jacek Madziar? Jest taki w ABW?
To pytanie zawis�o w powietrzu. Piek�ce s�o�ce zabiera�o powoli barw� zielonej murawie boiska, psy le�a�y z wywieszonymi j�zorami i ci�ko dysza�y, na twarzy pani Basi Ward�gi wykwit�y pierwsze skutki �aru. Pater chcia� si� po�egna� z szefem. By� pewien, �e nie odpowie on na jego �do widzenia". Wsta� i potkn�� si� o Oliwiera, kt�ry w�a�nie przybieg� z tub� paprykowych chips�w. Machn�� r�k� dla z�apania r�wnowagi i klepn�� kogo� w mokre czo�o.
��O przepraszam � powiedzia� do rozz�oszczonego buldoga, kt�rego kiedy� widzia� w sto��wce.
Buldog nie odpowiedzia� i w�o�y� na g�ow� czapk� z odpowiednio z�o�onej gazety By� to wczorajszy �Przegl�d Sportowy" z informacj� na pierwszej stronie o pora�ce Argentyny z Niemcami w �wier�finale. Wyst�p zako�czy� Pan Yapa, a na p�ycie boiska pojawi�a si� Majka Je�owska i rozpocz�a koncert piosenk�
��Co ci tak weso�o? Ten si� �mieje, kto si� �mieje ostatni. Kto to powiedzia�? � zapyta� naczelnik, chrupi�c chipsa ku niezadowoleniu Oliwiera.
��Nie wiem. � Pater wci�� krztusi� si� ze �miechu. � Przypomnia�o mi si� pewne przej�zyczenie. Dzisiaj pewien ch�opiec, tutaj na festynie, powiedzia� �samoruchaj" zamiast �samuraj"!
��Ruchaj! � krzykn�� Oliwier. � Ruchaj, do nogi! Tak wo�a dziadek na naszego Tysona!
Oliwier poch�ania� paprykowe chipsy i by� bardzo zadowolony, �e rozbawi� obu m�czyzn. Cichowski i Pater wyli ze �miechu ku lekkiemu zniecierpliwieniu buldoga, kt�ry nie dos�ysza� zapowiedzi kolejnej piosenki Majki Je�owskiej.
Nadkomisarz oddali� si� wolnym krokiem. Jak Gary Cooper, kt�ry w�a�nie rozprawi� si� z rewolwerowcami. O ile pami�ta�, szef rewolwerowc�w nazywa� si� Miller. Nagle pomy�la� o czym� innym. Roman Madziar i Jacek Madziar. Ojciec i syn. Tak. Naprawd� czu�, �e tym razem wygra�.
Gdy Pater odszed�, nikt ju� nie przeszkadza� buldogowi w napoleo�skiej czapce z gazety kontemplowa� w spokoju popis�w Majki Je�owskiej, kt�ra harcowa�a po p�ycie boiska w sp�dnicy w kszta�cie bombki. Wci�� si� �miej�c z przezwiska, jakim swojego psa obdarzy� naczelnik, ruszy� w stron� drzew, spod kt�rych bucha� g�sty dym z ruszt�w i zapach sma�onych kie�basek. Nie przepada� za grillowymi piknikami, za sympatycznie u�miechni�tymi grubasami w fartuchach i zawadiacko przekrzywionych czapkach, za tekturowymi lub � gorzej! � plastikowymi tackami, z kt�rych wszystko zsuwa�o si� na ziemi�, oraz za mi�sem z rusztu, bo po jego zjedzeniu zawsze odnosi� wra�enie, �e ma usta pe�ne przypraw. Jednak dwa kupony w kieszeni, uprawniaj�ce do zakupu piwa i kie�basek, doskwiera�y mu jak kamyk w bucie i postanowi� si� ich pozby�. W�a�nie g��d chwyci� go tak wielki, �e tym �atwiej got�w by� zaryzykowa� uporczywy posmak przypraw i niemi�osiern� zgag�, jaka zawsze po nich pozostawa�a.
W namiotach, w kt�rych ustawione by�y nalewaki do piwa i ruszty do opiekania mi�sa, t�oczy�o si� sporo m�czyzn, wi�kszo�� z nich by�a w podkoszulkach bez r�kaw�w, kr�tkich spodenkach i plastikowych klapkach. Niekt�rzy mieli na szyi z�ote �a�cuszki, a na palcu sygnety. Jak rodzimi mafiosi z film�w Patryka Vegi. Jeden z nich, uderzaj�co podobny do Kmieciaka z
��Nie mog� da� panu czterech kie�basek na dwa kupony � odpowiedzia� spocony kuchmistrz i machn�� r�k�, jakby odp�dza� nie os�, lecz natr�tnego klienta. � Na jeden kupon podajemy piwo, a na drugi piwo lub kie�baski. Chyba �e chce pan dwa piwa, na ka�dy kupon. To jest mo�liwe.
��Czyli piwo jest obowi�zkowe? � zapyta� roze�lony Pater. � Bijecie si� o z�ot� patelni�? A gdybym by� alkoholikiem? Przez pana wr�ci�bym do na�ogu!
��Nie wygl�da pan na alkoholika � nie ust�powa� kucharz i doda� pojednawczo: � Nie ja ustala�em zasady dzisiejszego pikniku. No co panu szkodzi? Niech pan sobie strzeli jedno piwko albo odda jakiemu� koledze� Co za problem?
Ludzie za Paterem zaczynali go pop�dza�. Niecierpliwili si� g�o�no i wulgarnie. Kmieciak siedz�cy przy du�ej �awie pokazywa� palcem Patera. Jego koledzy wybuchn�li �miechem. Pod dachem namiotu powietrze sta�o nieruchomo. O brezentowy sufit obija� si� szersze�. Paterowi wydawa�o si�, �e owad bzyczy pod jego czaszk�. Przypomnia� mu si� tekst piosenki Kazika, kt�r� �piewa� wraz z Violett� Villas
��A mog� wzi�� inny nap�j zamiast piwa? � zapyta� cicho i przestraszy� si� w�asnych my�li. Mia� ochot� przycisn�� do rozpalonego rusztu pulchny policzek kucharza.
��Tak, ale za nap�j musi pan zap�aci� tak jak ten pan � kucharz wskaza� Kmieciaka, kt�ry poci�ga� z plastikowego kubka co� czerwonego, co wygl�da�o jak p�yn do p�ukania ust, a by�o pewnie gorza�� dolan� do soku z aronii.
��No co jest! � wrzasn�� Kmieciak ze swojego miejsca, jakby chcia� podjudzi� ludzi stoj�cych za Paterem. � Kupujesz pan czy nie? Tu nie Wersal! Tu nie ma wyboru! Piwo w �ap�, kie�basa w ryj, kupon na st� i won! Nast�pny!
Pater przesta� dyskutowa� i odebra� od kucharza to, co mu si� nale�a�o. Stan�� bezradnie, z wyginaj�c� si� tack� w jednej r�ce, z plastikowym pojemnikiem z piwem, kt�rego piana kurczy�a si� w oczach � w drugiej. Pod drzewami i przy d�ugich �awach stali lub siedzieli m�czy�ni, kt�rych wi�kszo�� Pater zna� z widzenia. Niekt�rzy mu si� odk�aniali, inni udawali, �e go nie poznaj�. Nie by�o w�r�d nich ani Kuleszy, ani Wielocha, ani Chrzana, czyli nikogo, z kim rozmowa sprawi�aby mu niewielki b�l. Zawibrowa�a kom�rka przy pasku. Nikt nie dzwoni�. To pulsowa�a przypominajka. Ma co� do zrobienia w to upalne po�udnie. Nie m�g� wyj�� telefonu i spojrze� na ekranik, bo obie r�ce mia� zaj�te. Telefon piszcza�
��Patrzcie no! � krzykn�� Kmieciak. � Przypomina ci, �e masz randk�, co, Antypater?
D�wi�ki stawa�y si� coraz wy�sze i intensywniejsze. Pater rozejrza� si� i postawi� jedzenie i piwo na ziemi. Troch� piany osiad�o na nogawce jasnych spodni. Nacisn�� telefon i odczyta�: �O 15:00 masz spotkanie w Edenie z dr. Boruckim". Si�gn�� po jedzenie i ujrza� ma�ego psa, kt�ry po�yka� ostatni kawa�ek jego przypieczonej kie�basy. Kmieciak za�miewa� si� do �ez. Koledzy usi�owali go uspokoi�. Wszyscy wiedzieli, �e trzy lata temu od Patera odesz�a �ona. Nadkomisarz poczu� piek�c� potrzeb� zni�enia si� do poziomu Kmieciaka. Stan�� na szeroko rozstawionych nogach i krzykn��:
��Hej, Kmieciak, a ty pami�tasz o swojej randce? Dzisiaj wieczorem z w�asn� prawic�!
Kmieciak patrzy� t�po w Patera. Nie zrozumia� s�owa �prawica". Wszyscy umilkli. S�ycha� by�o jedynie trzaskanie kie�basy na ruszcie. Wtedy Pater przytkn�� r�k� do spodni i wykona� gest masturbacji. Kmieciak zerwa� si� z �awy, lecz koledzy go przytrzymali. Wyci�ga� szyj�, jakby chcia� ugry�� Patera, i sycza� z w�ciek�o�ci. Wygl�da� jak w��. Jak kobra. I wtedy Pater poczu�, �e ca�a jego furia ulatnia si� jak pot wysuszony morsk� bryz�. By� niemal wdzi�czny Kmieciakowi za wywo�an� scysj�, a zw�aszcza za upodobnienie si� � w imaginacji Patera � do atakuj�cej kobry. To by�a kolejna przypominajka. M�wi�a mu, �e powinien spotka� si� z kobiet�, kt�ra wyda�a mu si� skrzy�owaniem kobry z harpi�. Musia� co� wyja�ni� w rozmowie z Marciniec. Pog�aska� psa, kt�ry si� oblizywa� po kie�basce �l�skiej, odwr�ci� si� plecami do Kmieciaka i ruszy� ku wyj�ciu. Wyobrazi� sobie mi�dzy �opatkami dwa pal�ce punkty � lasery nienawi�ci, bij�ce z oczu przyrodniego brata Paprzyckiego.
Pater siedzia� w swojej toyocie na parkingu pod falowcem i czeka� na esemesa od Kuleszy. Gdyby kto� go zapyta�, dlaczego siedzi w aucie pod pal�cymi promieniami s�o�ca i ca�ym cia�em wch�ania �ar blachy, zamiast przebywa� w swoim mieszkaniu, nie wiedzia�by, co odrzec. Oczywi�cie zgodzi�by si� z argumentacj�, �e jego cierpi�tnictwo jest zupe�nie irracjonalne, poniewa� esemesa mo�na odebra� wsz�dzie, zar�wno w bardzo rozpalonym samochodzie, jak i w nieco mniej rozpalonym mieszkaniu. Broni�by si� jednak, �e zmiana otoczenia przyczynia si� do zgubienia my�li, kt�ra zaczyna �wita�, a cho� jest jeszcze w mgle niepami�ci, ju� nabiera zarys�w oczywistego i pewnego kszta�tu. Od rana dzi� goni� za my�lami i szuka� r�nych uzasadnie� swych przeczu�. Parkuj�c pod blokiem, usi�owa� zrozumie�, dlaczego powinien si� spotka� z siostr� doktora Marci�ca. Czym zaintrygowa�a go ta kobieta, kt�ra mia�a w sobie jak�� gotowo�� do ataku, a po chwili wygl�da�a, jakby usz�o z niej �ycie i ca�� swoj� z�owrog� energi� wy�adowa�a w jednym nienawistnym spojrzeniu? Kiedy otworzy� drzwi auta i postawi� nog� na roztopionym asfalcie, ju� wiedzia�, �e zbli�a si� do niego odpowied� na to pytanie r�wnie szybko, jak dotar� zawiesisty smr�d z przepe�nionych kontener�w, kt�re dozorczyni z twarz� przewi�zan� chustk� toczy�a po chodniku. Pater nie wysiad� zatem z samochodu, lecz pozwoli� swoim my�lom ��czy� si� i kojarzy�. Po chwili otrzyma� odpowied� na swoje pytanie.
��A mo�e m�wi co� pani nazwisko Madziar. Albo Czeka�ski?
Wpatrywa�a si� w Patera z wysuni�t� do przodu g�ow�.
��Po co to wszystko? � w ko�cu powiedzia�a. � Naprawd� musz� ju� i��.
Jej s�owa �po co to wszystko" nie zosta�y wypowiedziane z intonacj� pytaj�c�. By�a w nich wyra�nie s�yszalna nuta rezygnacji i rozdra�nienia. �To wszystko" odnosi�o si� niew�tpliwie do nazwisk, kt�re rzuci�. Nie odpowiedzia�a �nie znam tych ludzi", a ka�da inna odpowied� oznacza�a �znam to nazwisko" lub �znam oba nazwiska". Jego kom�rka odezwa�a si� gitarowym riffem ze s�ynnego
Pater wstawi� nog� do auta i przekr�ci� kluczyk w stacyjce. Toyota zaprotestowa�a g�o�nym rz�eniem. Jej w�a�ciciel usi�owa� zapali� silnik, kt�ry ani na chwil� nie przesta� pracowa�.
Beata Marciniec mieszka�a na dziesi�tym pi�trze w bloku przy ulicy Gospody. W okresie boomu mieszkania pod tym adresem by�y zachwalane przez wszystkie agencje jako �apartamenty z widokiem na morze". Gdyby jednak dzisiaj zjawi� si� u Beaty Marciniec kupiec, skuszony t� zalet�, prze�y�by du�e rozczarowanie. Widok na morze by� przy�miony i zamazany. Znad parku ko�o hotelu �Marina" bucha� czarny dym. Na pla�y p�on�y nielegalne wysypiska �mieci. Stra� miejska nie nad��a�a z interwencjami. Wstr�tna wo� dociera�a do mieszkania, kt�rego wszystkie okna by�y otwarte. Beata Marciniec najwyra�niej uzna�a, �e lepsze jest powietrze z g�st� domieszk� spalenizny ni� jego brak.
Jedyny pok�j, po��czony z kuchni�, urz�dzony by� nader skromnie. Sfatygowana wersalka sta�a obok rozk�adanego sto�u, przykrytego obrusem poplamionym kaw�. Telewizor, wie�a stereo oraz metalowa p�ka z Ikei dope�nia�y obrazu mieszkania, kt�re by�o jednocze�nie zaniedbane i nieumeblowane. Puste przestrzenie wiele m�wi� o w�a�cicielu, je�li do tej pustki dojdzie okre�lona wo�. Pater bezb��dnie wyczu� w tym mieszkaniu wo� chemikali�w i zastarza�y oraz ca�kiem �wie�y smr�d niezliczonych papieros�w. Marciniec jest lekomank� lub narkomank�, pomy�la�. Okna pozbawione firanek i zas�on to mo�e efekt d�ugoletniego pobytu w�a�cicielki za granic�, a mo�e demonstracja przeciw drobnomieszcza�skiej pruderii, zgodnie z kt�r� czego nie wida�, tego nie ma. P�yty z muzyk� powa�n�. Nazwiska Izabeli Filipiak, Olgi Tokarczuk, Agnieszki Graff i Kingi Dunin na grzbietach ksi��ek. Nieznany Paterowi biuletyn z napisem �O�ka". Ca�a p�ka wype�niona powie�ciami Paula Coelho po polsku i po szwedzku, kojarz�cych si� nadkomisarzowi z infantyln� ezoteryk� i tanim mistycyzmem.
��Zaraz do pana przyjd� � powiedzia�a z wyra�n� niech�ci�. Jakby chcia�a, �eby natr�t opu�ci� mieszkanie i �eby by�o po sprawie. Gdy wysz�a, Pater zacz�� kartkowa� biuletyn. Poczu� w ustach kwas. To by�a niech�� do Beaty Marciniec. Harpia, kobra, feministka i narkomanka w g�stym zapachu nirwany. Nie mog�o by� lepiej.
Kobieta siedzia�a na wersalce z podwini�tymi bosymi nogami. Mimo upa�u mia�a na sobie ciep�y ciemnoszary dres. Trzyma�a w d�oni papierosa i bezwiednie wykrusza�a z niego tyto�. Patrzy�a na Patera jak na jaki� egzotyczny, obrzydliwy okaz. Gdy wykruszy�a ju� po�ow�, oderwa�a pust� bibu�k�. Drug� po�ow� papierosa zapali�a. Pater zauwa�y�, �e jej palce s� ��te od nikotyny.
��Wpu�ci�am tutaj pana, cho� nie musia�am. � Dmuchn�a dymem w stron� Patera i zwil�y�a usta j�zykiem, kt�ry wyda� si� nadkomisarzowi rozdwojony. � Wy�wiadczy�am panu przys�ug�. Niech mi si� pan odwzajemni�
��W jaki spos�b? � przerwa� jej szybko.
��Niech pan zadaje kr�tkie pytania, tak jak to ostatnie, a potem si� st�d wynosi! � powiedzia�a z moc�.
Pater zn�w, jak przed szpitalem, odni�s� wra�enie, �e arogancja Beaty Marciniec jest tylko mask�. Kry�a si� za ni� kobieta bez energii, bez �ycia, wewn�trznie pusta. Tak s�dzi�, cho� tej wiwisekcji towarzyszy� odruch ironicznego sceptycyzmu. Wiedzia� doskonale, �e jego przeczucia, zw�aszcza o charakterze psychologicznym, by�y r�wnie pewne jak to, i� dzisiejszy �wier�fina� Anglia-Portugalia sko�czy si� w regulaminowym czasie gry
��Nie jest to takie proste � u�miechn�� si�, chc�c wzbudzi� w sobie odrobin� sympatii do tej kobiety
��Pomin�a pani stadium po�rednie. Musi pani jeszcze odpowiedzie� na moje pytania.
��Niczego nie musz�. � Prychn�a tak energicznie, �e drobinki �liny osiad�y na jej grubych okularach.
��Pa�skie pytania mog� zawisn�� w powietrzu, kiedy wska�� panu drzwi.
���adnie powiedziane. � Pater usiad� na krze�le, kt�re zachybota�o si� pod jego ci�arem. � I prawdziwe. Ma pani racj�. Musz� si� �pieszy�, bo mo�e si� pani rozz�o�ci�. Musz� by� delikatny i ostro�ny, bo jeszcze gotowa mnie pani pok�sa�. Pytanie pierwsze�
��Spierdalaj st�d, cipo! � krzykn�a Beata Marciniec.
Beznadziejne to wszystko, pomy�la�, ci�kie i �mierdz�ce jak dym od �mieci. Wsta� i powoli wyszed� z mieszkania. Na klatce schodowej jego ruchy sta�y si� szybsze. Zbieg� schodami z dziesi�tego pi�tra i usiad� spocony na �awce pod blokiem. Gdyby pali�, to teraz za pierwszym poci�gni�ciem spopieli�by pewnie po��wk� papierosa. Nie po to jednak, aby uspokoi� nerwy, lecz by uporz�dkowa� my�li o Beacie Marciniec. Uczyni� to i bez nikotyny.
Najpierw ta obelga, pomy�la�, �cipa" w odniesieniu do m�czyzny. Albo jest reakcj� automatyczn�, albo s�owo zosta�o u�yte z premedytacj�, by mnie najdotkliwiej zrani�. W pierwszym wypadku mo�e to �wiadczy� o przebywaniu Beaty Marciniec prawie wy��cznie w towarzystwie kobiet, i to kobiet nieprzebieraj�cych w s�owach, w kt�rym okre�lenie �cipa" jest wyrazem u�ywanym pospolicie. W drugim wypadku mo�e �wiadczy� o nienawi�ci do m�czyzn i o rozpaczliwej pr�bie zadania mi �miertelnego ciosu. Zreszt� pr�bie nieudanej, bo sam o sobie cz�sto my�l� w kategorii �facet bez jaj" i cios Marciniec trafi� w pancerz, kt�ry zbudowa�em sobie dawno. Obie mo�liwo�ci zreszt� nie stoj� w sprzeczno�ci. Pozostaje teraz przyj�� hipotez� wyja�niaj�c�, dlaczego kobieta na pytanie o Czeka�skiego i Madziara odpowiedzia�a pod szpitalem: �Po co to wszystko?" To pytanie r�wnie dobrze mog�o znaczy�: �Zostaw t� spraw�!" lub �Nie mieszaj si� w nie swoje sprawy!" Sprawy nie moje, czyli sprawy pomi�dzy Marci�cem, Marci�c�wn� a Czeka�skim, bo Madziara �mia�o mo�na usun�� poza nawias rozwa�a�.
Pater u�miechn�� si�, nadaj�c feministce tradycyjn�, przestarza�� form� nazwiska, na kt�rej wypalone by�o pi�tno p�ciowo�ci, m�skiej hegemonii i tradycyjnego podzia�u r�l spo�ecznych. Jakie mog�y by� sprawy pomi�dzy tymi trzema osobami? Oboje rodze�stwa by�o absolwentami skandynawistyki. Czeka�ski tam wyk�ada�, by� promotorem Marci�c�wny i pewnie nauczycielem akademickim Marci�ca. Nienawi�� Przemys�awa by�a jasna, kiedy ten m�wi� o dobrodziejstwach aborcji w odniesieniu do takich kanalii jak Czeka�ski. Wspomnia� te� o ofiarach profesora, jakie ten wybiera� sobie spo�r�d student�w. Czy�by ofiar� by� on sam? To niemo�liwe, Pater uderzy� si� w czo�o otwart� d�oni� i zatka� nos przed smrodem palonych �mieci, kt�ry wpe�z� teraz mi�dzy bloki i by� zwielokrotniany bryz� znad morza. Doktor Przemys�aw Marciniec, pewny siebie macho pachn�cy �Gucci Rush", seksualne zwierz� o urodzie
Smr�d palonych na pla�y plastikowych work�w sta� si� nie do zniesienia. Nie wiedzie� czemu pomy�la� o dozorczyni boj�cej si� �mietnikowych owad�w, o Jadwidze Duraj i jej dziwnej pro�bie, zwi�zanej z nielegalnym wysypiskiem �mieci niedaleko �Edenu". Niby co mia�by zrobi�, �eby pom�c? Mo�e sam je wywie��? Niemoc Jadwigi Duraj i �Krychy staruchy" oraz bezradno�� Beaty Marciniec w �wiecie m�czyzn, kt�rzy budz� nienawi��, gdy s� bezwzgl�dni. Albo lito��, gdy s� za s�abi. Tak jak Pater.
Dwie m�ode kobiety wyci�gn�y z piaskownicy przegrzane dzieci i zanios�y je � mimo g�o�nych protest�w � do w�zk�w. Szybko odjecha�y w stron� swoich domostw, g�o�no klekoc�c ko�ami. Pater wsta� i wszed� z powrotem do bramy, w kt�rej mieszka�a Marci�c�wna. Zdecydowa�. Musi j� zaskoczy�. Odebra� jej oddech i uczyni� sobie powoln�. Jeden sprawny cios. Nie po to, aby powali� na ziemi�, lecz po to, by zyska� jej przychylno��. To przecie� nie cios, to jego przeciwie�stwo. Pog�aska�, przytuli�, wzi�� w ramiona. Okaza� wsp�czucie ofierze. Ale szorstko, po m�sku, nie jak �cipa".
Wjecha� wind� i zadzwoni�. Beata Marciniec otworzy�a drzwi. To plus. Nie spojrza�a przez wizjer i nie krzykn�a �spierdalaj, cipo", lecz niejako zaprosi�a go do �rodka. A teraz to wykorzysta�. Umiej�tnie i celnie uderzy�. Z empati� i bez cynizmu.
��Chc� zniszczy� Czeka�skiego � rzek� bardzo wolno � cho� mo�e ju� nie jest to potrzebne. Mo�e ta kanalia ju� nie �yje. A je�li si� oka�e, �e zabi� go tw�j brat� � Pater nie m�g� p�niej uwierzy�, �e w�a�nie to powiedzia�. � Powtarzam, je�li go zabi� tw�j brat, zatuszuj� spraw� Nikt si� niczego nie dowie. Ale musz� zna� ca�� prawd�.
Czuj�c do siebie wstr�t za obietnic�, kt�rej nigdy nie dotrzyma, wbi� wzrok w ziemi�. Wpatrywa� si� w jej zielone trampki na bosych stopach. Przyszed�em w z�ym momencie � pomy�la� � ubra�a si� ju� do wyj�cia. St�d te buty, st�d torba u boku. Na jeden z trampk�w upad�a kropla. Pater, my�l�c, �e to pot z jej czo�a, podni�s� wzrok i si�gn�� do kieszeni po chustk�. Myli� si�. Na zielonej tkaninie trampka rozprys�a si� �za Beaty.
Profesor Czeka�ski u�miechn�� si� do studentki. By�a taka, jakie lubi� najbardziej. Inteligentna i pewna siebie, a jednocze�nie wra�liwa i pe�na zapa�u do po�wi�ce�. Urodzona wolontariuszka. Na zaj�ciach z historii kultury staronordyckiej stawia�a trudne pytania, kt�re wyra�nie zdradza�y jej krytyczne i wnikliwe oczytanie w zadawanych przez niego tekstach. Nie rejestrowa�a wiedzy, lecz j� wykorzystywa�a do szukania sprzeczno�ci. Wyra�nie si� odcina�a od reszty studentek skandynawistyki, kt�re � jak s�dzi� � najcz�ciej oczekiwa�y od tego kierunku studi�w, �e ofiaruje im schludnego szwedzkiego m�a z volvo i z domkiem na przedmie�ciach Sztokholmu. Ona oczekiwa�a, �e kolejny tekst podrzuci jej kolejn� spraw� do rozstrzygni�cia, kt�r� b�dzie mog�a zapisa� w zeszycie z adnotacj� �DO ROZWI�ZANIA W PRZYSZ�O�CI". Zbiera�a antynomie, jak inni zbieraj� motyle. Troch� go irytowa� ten jej p�d do destrukcji i do analizy, on wola� misterne i wielopi�trowe syntezy. Mimo tych r�nic profesor widzia� wyra�ne podobie�stwo do siebie sprzed czterdziestu lat, kiedy to nie przepu�ci� �adnego wydrukowanego zdania bez pe�nego i czasami bolesnego zrozumienia. Jak silny jest jej entuzjazm? Do jakich po�wi�ce� jest gotowa w imi� nauki? Czy zdaje sobie spraw�, �e jej analityczna pasja doprowadzi j� do matecznika przyczynkarstwa, gdzie mo�e liczy� na przychylno�� kilku os�b na �wiecie i na ironiczne u�miechy pozosta�ych? U�miechn�� si� jeszcze raz do studentki.
��Wie pani, jak� mam pozycj� w �wiecie naukowym? � zapyta�, przecieraj�c okulary.
��Jest pan profesor jednym z najcz�ciej cytowanych antropolog�w � odpowiedzia�a powoli.
Dobrze, pomy�la�, bardzo dobrze. Nie poddaje si�. Nie pada do st�p. Nie m�wi, �e jestem najwybitniejszym wsp�czesnym antropologiem. Kryterium ilo�ciowe. Liczba cytacji jako dow�d przenikliwo�ci i wielko�ci uczonego. A teraz wp�dzimy t� m�dr� pann� w chaos, w pomieszanie. Zrobimy to bardzo ch�odno i oficjalnie.
��Nie jest to najszcz�liwsza odpowied�, pani Marciniec � powiedzia�. � Wystarczy, �ebym napisa� niewyobra�alne g�upstwo, a wszyscy b�d� mnie cytowa� S�dzi pani, �e napisa�em wiele niewiarygodnych bzdur?
��To nieca�a prawda. � Za�o�y�a nog� na nog�. � Wszyscy by cytowali pana profesora tylko wtedy, kiedy by�by pan profesor nieznanym nikomu uczonym, kt�rego zaprasza si� na mi�dzynarodowe sympozja i kongresy w charakterze wschodnioeuropejskiej maskotki. Natomiast obecna pozycja pana profesora sprawia, �e ka�de g�upstwo, kt�re pan profesor napisa�by, b�dzie powtarzane na salonach naukowych i uznawane za paradoks r�wny paradoksom Zenona z Elei.
Dobrze odpar�a zarzut. Jest schludnie ubrana. Czarna bluzka i jasnoniebieskie d�insy. Welurowe buty. Brak makija�u i bi�uterii. Bardzo krucha i drobna. Teraz j� przygnie�� i przerazi�.
��Niezale�nie od pani ostro�nych i zawoalowanych pochwa� i krytyk � strzepn�� z bia�ej marynarki okruch tytoniu � znam moj� pozycj� naukow�. Ona mi umo�liwia r�ne wybory. Jako jedyny na wydziale mog� wybra� student�w, kt�rzy b�d� u mnie pisa� prace magisterskie, kt�rzy b�d� uczestniczy� w moich angloj�zycznych seminariach. Mog� je prowadzi� w Oslo, w Wiedniu lub w Leeds. Dziekan blaga mnie, abym prowadzi� je tutaj. A potem si� chwali w prasie, �e prace magisterskie z wydzia�u s� natychmiast mikrofilmowane i przesy�ane do najwi�kszej antropologicznej bazy danych �Orbis populorum". Nie u�ci�la, �e s� to prace tylko moich student�w, kt�rych sam wybieram. No c�, pani Marciniec� � Wsta�, podszed� do drzwi i otworzy� je na o�cie�. � Ko�cz� si� moje konsultacje. Przykro mi poinformowa� pani�, �e nie znalaz�a si� pani w�r�d wybranych.
Nie, ona nie b�dzie p�aka�, ona wstanie w milczeniu i odejdzie. Zamknie za sob� drzwi bez g�o�nego trzaskania. Wtedy on na nowo je otworzy. Ich oczy si� spotkaj�. W jej m�drym, inteligentnym spojrzeniu dostrze�e nadziej�. I wtedy natychmiast j� odbierze. Zgodnie z oczekiwaniami profesora, studentka wsta�a i ruszy�a ku otwartym drzwiom. Kiedy do nich podesz�a, zatrzyma�a si� i zamkn�a je od wewn�trz. Patrzy�a na niego z wrogo�ci�. Teraz zadamy jej pytanie, pomy�la�, tak wieloznaczne jak ludzkie relacje.
��A wi�c jednak? � zapyta� Czeka�ski.
��Co jednak?
Nie takiej odpowiedzi si� spodziewa�.
��Jednak si� na to decydujesz � rzek� nieco poirytowany, s�dz�c, �e us�yszy: �Niby na co?"
��Tak � odpowiedzia�a cicho.
Wtedy profesor Czeka�ski zamkn�� drzwi na klucz i rozpi�� pasek u spodni.
Beata Marciniec le�a�a na sfatygowanej wersalce i rytmicznie oddycha�a. Spa�a tak od dw�ch godzin, a jej drobnym cia�em wstrz�sa� czasami delikatny skurcz. Zasn�a w momencie, kiedy sko�czy�a opowie�� o swoim absurdalnym, sadomasochistycznym zwi�zku z profesorem Czeka�skim. Kiedy opad�a na wersalk� i cicho zachrapa�a, Pater wsta� i chcia� wyj��. Gdyby to zrobi�, musia�by jednak zostawi� mieszkanie otwarte. I wtedy obudzi�o si� w nim jakie� bolesne wsp�czucie. Wyobrazi� sobie przebudzenie tej kobiety. Otwiera oczy i wraca z g��biny wspomnie�. I widzi krzywo u�miechni�tego Patera. Wariant drugi. Otwiera oczy i wraca do rzeczywisto�ci. I widzi spl�drowane mieszkanie. Pater wybra� wariant pierwszy. M�g� j� wprawdzie teraz obudzi� i wyj�� na spotkanie z doktorem Boruckim w �Edenie". I zrobi�by to, gdyby nagle nie roze�mia�a si� przez sen. W �miechu tym by�a rado�� dziecka.
Pater westchn�� i poszed� do kuchni. W pe�nej zaciek�w lod�wce znalaz� karton mleka. W szufladzie by�o kilka niewielkich paczek z proszkiem, kt�ry po zalaniu mlekiem stawa� si� zimn� kaw�. Usiad� na rozko�ysanym krze�le i � popijaj�c kaw� � rozmy�la� nad tym, czego si� dowiedzia�. Przywo�a� jeszcze raz opowie�� Beaty. Us�ysza� siarczysty policzek, jaki wymierzy�a profesorowi w jego gabinecie pod koniec konsultacji, i jego �a�osn� pro�b�: �Uderz mnie jeszcze!" S�ysza� j�ki orgazmu, jakie wydawa� z siebie Czeka�ski, kiedy go raz w tygodniu ok�ada�a pasem w jakim� podmiejskim motelu. Czasem w rytuale tym brali udzia� inni m�czy�ni zapraszani przez profesora. Potem gra�a muzyka, a ch�r akademicki �piewa�
Pater patrzy� na �pi�c� Beat� i nie wiedzia�, co powinien zrobi�, aby przeprosi� za swoje my�li, w kt�rych traktowa� j� jak krzy��wk� harpii z kobr�, kiedy jeszcze nie wiedzia�, co by�o powodem osobliwego wyd�u�enia jej szyi. Pi� kaw�, wdycha� smr�d palonych �mieci, czyta� po raz kolejny esemesa, w kt�rym doktor Borucki rozumia� powody niemo�no�ci przyj�cia na spotkanie i zaprasza� go na rozmow� do �Edenu" po wieczornym �wier�fina�owym meczu Brazylia-Francja. Patrzy� na zegarek i zastanawia� si�, czy w��czenie telewizora, w kt�rym zaraz b�dzie transmisja meczu Anglia-Portugalia, to du�y nietakt wobec kobiety, kt�ra wyzna�a mu przed chwil� tragedi� swojego �ycia. Kiedy tylko si� obudzi, my�la�, przeprosz� j� za wszystko i wyjd�. Obejrz� mecz w najbli�szym pubie.
Mija�y minuty Zbli�a�a si� pi�ta, a Beata Marciniec wci�� spa�a. Dwie po pi�tej otworzy�a oczy i spojrza�a przytomnie na Patera.
��Pan jeszcze tutaj? � zapyta�a.
��Nie chcia�em pani budzi� � odpar�, patrz�c na telewizor. � Tak mocno pani spa�a po swoim wyznaniu. Chcia�em pani��
��Podszed� mnie pan, co? � zapyta�a. � To taki psychologiczny trik? Tak pan zmusza do zezna�? A teraz pan p�jdzie, poprowadzi dalej swoje pierdolone �ledztwo i zacznie pan przes�uchiwa� mojego brata. Ca�ymi dniami i nocami b�dzie pan go dr�czy�, bo jego siostra za�ama�a si� i w chwili s�abo�ci si� wyspowiada�a� A� on si� w ko�cu za�amie i przyzna do wszystkiego. Do tego, co zrobi�, i do tego, czego nie zrobi��
��Nie zrobi� tego. � Pater wci�� patrzy� na telewizor.
��Czego?
��Nie wyjd� od pani.
��Niech si� pan nie boi. Drugi raz si� nie powiesz�. Za bardzo si� boj�, �e zn�w si� nie uda albo �e jaki� g�upi skurwiel mnie odratuje. Telewizor jest popsuty � powiedzia�a ponuro, id�c za jego wzrokiem. � Nie obejrzy pan u mnie plemiennej rozrywki� Nawet nie wiem, czy to pana interesuje�
��I tak zostan�.
��Jak d�ugo?
��Nie wiem.
Milczeli. Siedzieli przy stole. Pater uzna�, �e to, co ma do powiedzenia Beacie Marciniec, jest zbyt skomplikowane. Nie by� w stanie wyduka� przeprosin i dok�adnie scharakteryzowa� swoich mylnych odczu�, fa�szywych psychologicznych trop�w i manowc�w swojej intuicji. Beata powiedzia�a ju� wszystko. Nie mieli o czym rozmawia�. Milczeli zatem. Mija�y minuty W dalekim Dortmundzie wci�� by� bezbramkowy remis.
Pater zszed� po schodach i rozejrza� si� bezradnie. Nie pami�ta�, gdzie przed kilkoma godzinami zaparkowa� toyot�. Mog�y by� dwie przyczyny tej amnezji. Po pierwsze, d�awi�cy, czarny ca�un dymu, kt�ry rozk�ada� si� mi�dzy blokami w smrodzie palonego plastiku i tl�cych si�, mi�kkich kuchennych odpadk�w. Zabiera� on oddech i zaciemnia� my�li. Pater przypomnia� sobie czytan� dawno temu broszur� o alkoholizmie, kt�r� ka�demu z nich wr�czy� kiedy� na odprawie naczelnik Cichowski. W�r�d r�nych odmian choroby jedna by�a niezwyk�a. Dotyka ona ludzi, kt�rzy przez okr�g�y rok wypijaj� po dwa, trzy, najwy�ej cztery piwa dziennie. Gdyby ich nazwa� alkoholikami, zareagowaliby gniewem i oburzeniem. Po roku lub dw�ch nast�puj� u nich jakie� zagadkowe amnezje. Kto� zapomni, gdzie zaparkowa� samoch�d, kto� inny przez minut� b�dzie sobie przypomina� imi� swojego dziecka, a kto� jeszcze inny pewnego poranka stanie bezradnie przed domem w pe�nym rynsztunku do w�dkowania i b�dzie si� d�ugo zastanawia�, po co mu w�dka w biurze, do kt�rego si� w�a�nie udaje. Mo�e dotyczy to r�wnie�, pomy�la�, ludzi, kt�rych p�uca atakowane s� przez jakie� psychotropowe substancje lotne? Mo�e ten smr�d �mieci, spot�gowany dymem, wp�ywa na moj� psychik�? W ko�cu od wielu dni jestem wystawiony na jego dzia�anie!
Drug� przyczyn� chwilowego wy��czenia pami�ci u Patera mog�a by� z�o�liwo�� blokers�w. Jak z�y sen pami�ta� mro�ny zimowy poranek, kiedy Iza dosta�a ataku migreny tak silnego, �e wypowiada�a tylko jedno jedyne s�owo. �Imigran". By�a to nazwa leku przeciwmigrenowego, kt�rego domowy zapas akurat � co za pech! � si� wyczerpa�. Pater zas�oni� wtedy okna, by uchroni� �on� przed ostrym bia�ym �wiat�em poranka, i zbieg� na przyblokowy parking. Wiedzia�, co czyni� w takich wypadkach: wsi��� do samochodu, pojecha� do doktora Kwieci�skiego, z wypisan� przez niego recept� p�dzi� do najbli�szej apteki, aby tam zakupi� jedyny skuteczny lek. Zbiegaj�c po schodach, modli� si�, aby wyczerpany mrozem akumulator odpali�. Wskoczy� do poloneza caro i bez problemu uruchomi� silnik. Przemawiaj�c czule do akumulatora, wrzuci� pierwszy bieg i zwolni� sprz�g�o. Z nieopisanym trudem i zgrzytem polonez potoczy� si� po twardym, skrzypi�cym pod�o�u, po czym po przejechaniu dw�ch metr�w stan�� w ciszy. Pater wyskoczy� i spojrza� na samoch�d. Sta� na felgach. Wszystkie opony by�y przebite. Na masce le�a�a warstwa �niegu cie�sza od tej, kt�ra pokrywa�a dach i tyln� szyb�. Zgarn�� �nieg r�kawem kurtki. �Jeba� psy" � g�osi� napis wyryty w blasze maski. B��d interpunkcyjny, skonstatowa� wtedy Pater z rezygnacj�, brak wykrzyknika.
Teraz rozejrza� si� jeszcze raz i ujrza� swoj� toyot�. �aden dym nie odebra� mu trze�wo�ci umys�u, �aden blokers nie ukrad� ani nie przestawi� auta. Sta�o tam, gdzie je zaparkowa�. Si�gn�� do lewej kieszeni spodni. Nie mia� kluczyk�w Pewnie zostawi� je u Beaty Marciniec. I nagle, w jednej chwili, zrozumia� trzeci mo�liwy pow�d swojego roztargnienia. Frustracja. Ujrza� scen� sprzed kilku minut, ostatni� scen� z ich spotkania. Beata wesz�a do �azienki i zdj�a przez g�ow� bluz� od dresu. Zostawi�a drzwi otwarte. To by�a zach�ta, pomy�la�. Mog�em chocia� spr�bowa�. W szczelinie wype�nionej jarzeniowym �wiat�em mign�o jej zgrabne cia�o. Szczup�e po�ladki, w�skie biodra i niewielkie, zadarte ku g�rze piersi. Nie by�a ju� harpi�, kobr� i feministk� w grubych szk�ach. Nie by�a r�wnie� nieszcz�nic� prosz�c� o lito��. Ulecia� gdzie� s�odki zapach nirwany z ksi��ek Paula Coelho. By�a kobiet� z ca�� swoj� seksualno�ci�. Przez otwarte drzwi zawo�a�a do niego: �Jeszcze jeste�?" Siedzia� wtedy przez chwil� na pag�rkowatej wersalce, wlepiaj�c wzrok w wy��czony telewizor. �okcie przy bokach, kolana razem. Jak zak�opotany ch�opiec, jak prawiczek podczas wizyty w burdelu, jak maturzysta przed cielesnym egzaminem dojrza�o�ci. Nic wtedy nie odpowiedzia� i wyszed�.
Te nieweso�e my�li przerwa�o wibrowanie kom�rki i riff
��Witam � powiedzia� metalicznym g�osem, zobaczywszy nazwisko Wieloch na ekranie � masz co� dla mnie?
��Mam info o Czeka�skim � aspirant m�wi� szybko, aby uprzedzi� gderanie szefa na temat skr�towca �info". � By� bieg�ym w dw�ch sprawach w okr�gowym. Obie prowadzi� Misio.
��Mo�esz ustali�, gdzie jest teraz prokurator Misio?
��Ju� to ustali�em � w g�osie Wielocha pojawi�a si� duma. � Jest w pubie �John Bull". Ogl�da� mecz Anglia-Portugalia, a za chwil� b�dzie ogl�da� Brazylia-Francja. O ile si� wcze�niej nie napompuje i �ona nie b�dzie musia�a po niego przyje�d�a�
��Kto wygra�? Anglicy czy Portugalczycy?
��Portugale. W karnych. Ricardo zn�w broni� fenomenalnie.
Pater chcia� podzi�kowa� Wielochowi i go pochwali�, ale ten ju� si� roz��czy� bez s�owa po�egnania. Bez zb�dnych s��w. Bez szorstkiej tkliwo�ci. Bez niepotrzebnych uprzejmo�ciowych kontredans�w. To dobrze, pomy�la� Pater. Nie wiedzia�bym, jak mu podzi�kowa� za przywr�cenie mnie do znanego, oswojonego �wiata, gdzie nie ma pragnie� i frustracji, s� za to trupy, mordercy oraz samotni policjanci w niemodnych ubraniach. Wieloch nada� rzeczom w�a�ciwe proporcje.
Pater si�gn�� do prawej kieszeni spodni. By�y tam kluczyki od toyoty. Przecie� zawsze nosi� je w prawej.
W pubie �John Bull" na ulicy �wi�tego Ducha mundialowa gor�czka spot�gowa�a zwyk�y letni t�ok. Stali bywalcy byli zdominowani liczebnie przez nosicieli plemiennych barw. Dumni synowie Albionu, rozw�cieczeni dzisiejsz� pora�k� z Portugali�, zamawiali dubeltowe pinty ciemnego piwa, do kt�rych nast�pnie dolewali kieliszki w�dki �Wyborowej". Tak wzmocnione piwo wypijali na wy�cigi, skutkiem czego wrzask narasta�, frustracja opada�a, a libido pozornie pot�nia�o. Odczuwa�y je przede wszystkim kelnerki, kt�rym angielscy kibice podsuwali pod nos kartki z napisem �Zr�b mi loda". Kiedy stawali si� coraz g�o�niejsi i natarczywsi, obs�uga dzwoni�a po stra� miejsk� i wtedy zapadaj spok�j. Anglicy grzecznie przepraszali, p�acili mandaty i przenosili si�
I teraz w �Johnie Bullu", po kilku kolejkach ��odzi podwodnej", jak Anglicy nazywali swoje drinki, nadesz�a chwila, kiedy interweniowa� barman, na kt�rego szyi i twarzy rozlewa� si� tatua� a la Mike Tyson. Z komend� stra�y miejskiej ��czy� si� w�a�nie wtedy, kiedy dwaj pijani m�czy�ni w bia�ych czapkach ozdobionych rogami i lwem Albionu postanowili por�wna� d�ugo�� swojego przyrodzenia.
��Ale byd�o! � mrukn�� prokurator Krzysztof Masio do Jaros�awa Patera i podni�s� do g�ry dwa palce, jakby by� prymusem, kt�ry zg�asza si� na ochotnika do odpowiedzi.
��Zaraz ich nie b�dzie � odpar� Pater, obserwuj�c, jak do lokalu wpada trzech stra�nik�w miejskich.
Barman wskaza� stra�nikom Anglik�w, po czym zaj�� si� zam�wieniem Masia, kt�re symbolizowa� gest zwyci�stwa. Na ladzie, wprost przed nosem prokuratora, pojawi�y si� dwa kieliszki zmro�onej cytrynowej �Finlandii".
��Chlapniesz, Jarek? � zapyta� Masio, podsuwaj�c Paterowi kieliszek.
��Dzi�kuj�, nie. � Pater pokr�ci� g�ow�, patrz�c, jak Anglicy pod eskort� usi�uj� stra�nikom wcisn�� kulki pogniecionych banknot�w i wysy�aj� ca�usy kelnerce. � Nie pij� w�dki w taki upa�, a poza tym musz� jeszcze gdzie� pojecha� po meczu.
Masio pokiwa� g�ow� ze zrozumieniem i wypi� po�ow� kieliszka. Gdyby prokurator od wczesnego dzieci�stwa nie nosi� przydomka Misio, wszyscy nazywaliby go z pewno�ci� �Kalisz". Wykazywa� bowiem uderzaj�ce podobie�stwo do znanego polityka. Mia� r�wnie imponuj�c� sylwetk�, jego twarz by�a r�wnie nabrzmia�a krwi�, nawet w�osy odznacza�y si� podobn� g�sto�ci� i barw�. W odr�nieniu jednak od polityka, nazwanego kiedy� �pornogrubasem", prokurator nie farbowa� w�os�w i pozwala� im na powoln� utrat� naturalnego pigmentu. W swoim ulubionym pubie spowszednia� ju� nieco jako sobowt�r polityka, lecz wci�� budzi� podziw jako degustator trunk�w, kt�remu nadmiar alkoholu nigdy nie odbiera� rozumu ani elokwencji, a co najwy�ej sprawia�, i� wobec dam stawa� si� nieco bardziej
��Wiem, �e nie lubisz rozmawia� przy w�dce z kim�, kto nie pije � powiedzia� Pater, przyj�wszy od barmana ma��, brz�cz�c� lodem szklank� coli. � Ale wiem te�, �e jeste� rzadkim typem cz�owieka, kt�ry w najwi�kszym upojeniu nie zdradzi niczego, czego nie chce.
��Jarek, nie podchod� do mnie jak pies do je�a � westchn�� Masio i poluzowa� krawat. � Nie wal mi komplement�w ani nie bierz mnie na �adne sztuczki. Do rzeczy, ch�opie! Pytaj, o co chcesz, ja powiem, co chc�, a potem pogadamy o tym, co najwa�niejsze� Czyli o typowaniu zwyci�zcy mundialu�
��Pos�uchaj, Krzysztofie. � Pater nigdy nie u�ywa� przydomka Misio. � Niedawno czyta�em, �e w Skandynawii mo�na zaobserwowa� prawdziwy rozkwit muzyki zwanej
���e co? � Prokurator omi�t� spojrzeniem dziewczyn� w tr�jkolorowym stroju, kt�ra wesz�a do lokalu w towarzystwie m�odego Murzyna, ubranego r�wnie� we francuskie barwy.
��Muzyki pe�nej tre�ci satanistycznych � wyja�ni� Pater, przypominaj�c sobie niegdysiejsz� wypowied� Masia, w kt�rej przypisa� on Rolling Stonesom autorstwo piosenki
��Piek�o � wyduka� prokurator, z wyra�nym �alem oderwawszy wzrok od zgrabnej towarzyszki Murzyna.
��Wal, o co chodzi, Jarek. Prosto jak z mostu. Wiesz o tym, �e i tak powiem, co b�d� chcia�.
��Prowadzi�e� dwie sprawy, w kt�rych profesor Jan Czeka�ski by� bieg�ym. � Pater ugryz� si� w j�zyk, aby nie poprawi� frazy �prosto jak z mostu". � Co to by�y za sprawy i jakie ekspertyzy sporz�dzi� Czeka�ski?
��Kancelaria tajna � odpowiedzia� Masio po chwili, kiedy zimny �yk w�dki sp�yn�� powoli do jego trzewi.
��Tam s� akta tych spraw. Wiesz, co to znaczy? To znaczy, �e te sprawy maj� klauzul� ��ci�le tajne". I akurat o nich nie b�d� m�wi�.
��S� one zamkni�te czy nie?
��S� zamkni�te.
��No to musz� by� tak�e w zwyk�ej kancelarii. � Pater odczul ulg�, gdy u�wiadomi� sobie, �e materia�y te s� jednak dost�pne i nie musi Masia o nic b�aga�.
��Ale� oczywi�cie. � Masio zn�w zawiesi� wzrok na dziewczynie towarzysz�cej Murzynowi. � We�miesz te akta do r�ki i co znajdziesz? Jedn� kartk�, na kt�rej b�dzie zapisany numer statystyczny sprawy i odsy�acz do kancelarii tajnej. Du�o sobie poczytasz!
Masio dopi� w�dk� i zapali� papierosa. Wpatrywa� si� w Patera uporczywie i nieco ironicznie. To mog�o oznacza�
��Pos�uchaj, Misiek � powiedzia� Pater z u�miechem, kt�ry mia� by� najszczerszy w jego �yciu. � Co ci szkodzi powiedzie�? Stara sprawa. Zamkni�ta. Pom� mi, a potem pogadamy o futbolu.
��Misiek to m�wi� kurwy do swoich klient�w � odrzek� cicho Masio, wypi� na raz drugi kieliszek w�dki i uni�s� w g�r� dwa palce.
��Przy twoim tempie � zwr�ci� si� do Masia wytatuowany barman, najwyra�niej dobrze znaj�cy sta�ego bywalca powiniene� sklei� sobie palce, a �okie�
oprze� na jakiej� podstawce. By�oby to zam�wienie nieustanne. Permanentne. Jak makija� permanentny. Jak tatua�.
��A ty zamiast klapa� mord� � prokuratorowi najwyra�niej nie podoba� si� familiarny ton barmana � patrz, kiedy ko�cz�, i stawiaj kolejne kielonki. Czyli wykonuj swoj� robot�.
Pater ze wsp�czuciem spojrza� na m�odzie�ca, z kt�rego dobry humor ulecia� bardzo szybko. Masio wpatrywa� si� w wysokie oszronione kieliszki, nape�niane finlandi�, a w pubie robi�o si� coraz t�oczniej. Dominowa�y barwy Francji, cho� tu i �wdzie pojawia�y si� kanarkowe koszulki Brazylii. Pater wsta� z barowego sto�ka. Widzia�, �e pro�ba o wyjawienie szczeg��w obu spraw b�dzie r�wnie skuteczna, jak przekonywanie zgromadzonych w pubie kibic�w, aby zechcieli opu�ci� lokal i sp�dzi� wiecz�r nad brzegiem morza.
��Powiedz mi, Krzysztofie� � Pater wyj�� z kieszeni pi�cioz�otow� monet�. � Kto ma dost�p do tych akt? Tylko tyle, a ja ci powiem, kogo nale�y obstawi� na mistrza.
��To �adna tajemnica. � Masio obraca� kieliszek na kartonowej podstawce. � Prokurator okr�gowy, jego zast�pca i prokurator rejonowy.
��Nale�y postawi� na Portugali� � odpowiedzia� Pater, wr�czy� barmanowi monet� i wyszed� z lokalu.
Spojrza� na zegarek. Po wyj�ciu z klimatyzowanego pubu dosta� si� w mocny �ar zachodz�cego s�o�ca. Upa� opad� na niego jak mokra szmata. By�o p�no. Mog� nie zd��y� na spotkanie z doktorem Boruckim � pomy�la�. Lepiej obejrze� mecz w pubie i wr�ci� do domu. Na wspomnienie pubu zrobi�o mu si� niedobrze. Siedzie� obok spoconego Masia i zadziera� g�ow� w stron� umocowanego pod sufitem telewizora. A obok �liczna dziewczyna ca�uj�ca si� z Murzynem. By�aby w wieku jego c�rki, gdyby kiedykolwiek mia� c�rk�, tak jak inni w jego wieku. Wybra� numer Boruckiego. Doktor, wyra�nie poirytowany, przesun�� termin spotkania na pojutrze i roz��czy� si� bez s�owa po�egnania. Pater sta� przez chwil� na chodniku i my�la� o prokuraturze okr�gowym, o jego zast�pcy i o prokuratorze rejonowym. Nie zna� osobi�cie �adnego z nich. Nie wiedzia�, jak do nich dotrze�. Nigdy �aden z nich nie b�dzie mia� dla niego czasu. Trzeba p�j�� do domu i w��czy� telewizor. Wypi� piwo i zasn�� g�uchym snem. Zapomnie� o tym prywatnym �ledztwie, kt�rego zako�czenia nikt nie pragnie. Chyba nawet on sam.
Pater poczu� �ar bij�cy od jakiego� ludzkiego cia�a. Zdawa�o mu si�, �e to reaktor wyrzuca z siebie ciep�o ka�dym porem sk�ry. Obok niego sta� Masio, pali� papierosa i wpatrywa� si� w Patera d�ugo i uporczywie. Nadkomisarz w�o�y� kom�rk� do kabury przy pasku i spojrza� na Masia pytaj�co.
��Co� ci powiem, stary. � Prokurator zdusi� niedopa�ek czubkiem brudnego, dawno niepastowanego buta. � Nale�y ci si� co� za tw�j portugalski typ. Czeka�ski sporz�dzi� ekspertyzy w dw�ch sprawach, kt�re prowadzi�em. Wiem, �e by� bieg�ym w innych s�dach, poza Gda�skiem. W jednej z moich spraw napisa� charakterystyk� pisma runicznego, w drugiej wypowiada� si� na temat symboliki i kultu drzew. Wi�cej spraw mu nie zleca�em. To tyle.
��Nie zleca�e�? Czemu?
��Wnioskowa�em o wy��czenie go jako bieg�ego z moich spraw. � Masio opar� si� o parapet du�ego okna lokalu. � Wiesz co, Jarek? Ten Czeka�ski to chory na alzheimera, pojebany sekciarz. A poza tym jego ekspertyzy by�y do kitu. Opowiem ci o ostatniej sprawie.
S�dzia spojrza�a z niech�ci� na Czeka�skiego. Poruszy�a g�ow�, a jej wylakierowane jasne w�osy ani na milimetr nie zmieni�y u�o�enia.
��Czy profesor m�g�by ju� zmierza� do konkluzji? � zapyta�a, z trudem hamuj�c irytacj�.
Wszyscy na sali rozpraw wyra�nie si� o�ywili, a szczeg�lnie dwaj m�odzie�cy z ufarbowanymi na czarno w�osami, kt�rych odgradza�a od reszty sali barierka �awy oskar�onych. Spojrzeli podmalowanymi oczami na Czeka�skiego. Jeden z nich za�o�y� d�ugi kosmyk za ucho, ostentacyjnie objawiaj�c czarne spiczaste paznokcie. Byli znu�eni. Wiedzieli, �e teraz zostan� zdruzgotani i nic ich nie uratuje.
��Oczywi�cie, wysoki s�dzie � powiedzia� Czeka�ski � ju� zmierzam do konkluzji. Drewno osikowe ma symbolik� wyra�n� i do�� jednoznaczn�. Wi��e si� z wampiryzmem i satanizmem. Zaostrzonym osikowym ko�kiem unieszkodliwiano wampira. Uwa�am, �e skrzy�owane osikowe kijki znalezione na miejscu zbrodni maj� dwojakie znaczenie symboliczne. Po pierwsze, sugeruj� profanacj� krzy�a, czyli kieruj� nasz� uwag� ku ideologii satanistycznej, po drugie � s� wyra�n� piecz�ci� mordercy, jego zdecydowan� i jednoznaczn� identyfikacj�. Te dwa kijki, zlekcewa�one pierwotnie przez policj�, s� oczywistym dla specjalisty przes�aniem. S� przyznaniem si� do winy. M�wi� one kr�tko i dobitnie: to my, satani�ci, pope�nili�my t� zbrodni�.
To oni, satani�ci � Czeka�ski podni�s� g�os i skierowa� zakrzywiony palec w stron� czarnow�osych m�odzie�c�w � zamordowali t� niewinn� m�od� dziewczyn�.
��Prosz� nie wyr�cza� s�du w ferowaniu wyroku. � S�dzia nie�yczliwie spojrza�a na bieg�ego. � Ci panowie nie zostali jeszcze uznani za winnych. Dzi�kuj� ju� profesorowi.
Czeka�ski uk�oni� si� i uda� na swoje miejsce. Prokurator Krzysztof Masio pochyli� si� ku niemu.
��Jest pan pewien, panie profesorze � zion�� mi�towym oddechem � �e te kijki by�y z osiki? Widzia� pan kiedy� osik�?
��O co panu chodzi? A czy to wa�ne, z czego by�y? � Czeka�ski u�miechn�� si� szeroko. � Wa�ne jest jedno. �eby posadzi� tych skurwysyn�w Tak czy nie, panie prokuratorze?
Du�a twarz Masia zastyg�a w przera�eniu. Wypowied� profesora by�a na tyle g�o�na, �e s�yszeli j� wszyscy, w��cznie z s�dzi�, kt�ra siedzia�a w milczeniu w swym lakierowanym blond he�mie. W oczach oskar�onych satanist�w ju� nie by�o znu�enia. Zab�ys�a w nich nadzieja.
Ciep�o wci�� emanowa�o z rozgrzanego alkoholem cia�a Masia. Pater odsun�� si� z widoczn� niech�ci�. Blisko�� prokuratora by�a dla niego czym� nieub�aganie i wstr�tnie intymnym.
��Rozumiesz, Jarek � powiedzia� Masio � ten skurwysyn Czeka�ski przez swoje k�apanie mord� na ca�y regulator zniszczy� moj� spraw�. S�dzia zakwestionowa�a jego ekspertyz�, a mnie zarzuci�a wywieranie wp�ywu na bieg�ego. A ci satani�ci zostali uniewinnieni! Rozumiesz? Ewidentni mordercy! Wszystko si� opiera�o na jego ekspertyzie o jebanej osice. Mam w dupie takie ekspertyzy. Czeka�ski ju� nie jest u mnie ekspertem. I w Tr�jmie�cie te� chyba nie ma nikogo, kto by chcia� z nim wsp�pracowa�. Mnie nie warto si� nara�a�.
��Dzi�ki, Krzysztofie. Ju� i tak mi nic wi�cej nie powiesz, prawda?
��Prawda. � Prokurator otar� pot z czo�a.
��No to id�. Cze��! Dzi�ki raz jeszcze. Obejrz� mecz w domu.
Masio zast�pi� mu drog�. Paterowi zrobi�o si� s�abo na my�l, �e musi teraz przemierzy� kilka ulic, aby dotrze� do samochodu. W olfaktorycznej wyobra�ni czu� ju� wo� rozgrzanego pojazdu � co� pomi�dzy smrodem spalonej gumy i zakurzonej nory. Z wyra�n� ulg� przyj�� zatem zachowanie prokuratora, kt�re cho� na chwil� oddala�o go od momentu wej�cia do rozpalonej toyoty.
��Jarek, co� za co�. � Masio odruchowo uni�s� dwa palce, cho� w polu jego widzenia nie by�o barmana, kt�ry by mu podsun�� kolejne dwie w�dki. � Ja ci co� powiedzia�em, to i ty mi co� powiedz. Powiedzia�e�, �e nale�y postawi� na Portugali�. Mnie nie interesuje, na co nale�y postawi�. Mnie interesuje, na kogo ty postawi�e�. Powiedz mi, Jarek, kogo obstawi�e�?
��Portugali� � odpowiedzia� Pater i u�cisn�� r�k� Masia.
��Chcesz mnie zby� cienkim bajerem. � Prokurator wyrwa� z jego u�cisku mokr�, mi�kk� d�o�. � Jeste� taki, kurwa, cwany? Wiesz, jak ci� nazywaj�, Pater? Wiesz?
Pater szed� noga za nog�. Nie wiedzia�, jak go nazywaj�. I prawd� m�wi�c, nie chcia� wiedzie�. Teraz interesowa�o go tylko jedno: jak dotrze� do ludzi, kt�rzy maj� wst�p do kancelarii tajnej.
�Mo�e pan porozmawia� z Marci�cem. Najlepiej ko�o 12.00". Wiadomo�� nadesz�a esemesem od Kuleszy. Dziesi�� minut przed po�udniem Pater znalaz� si� w niedu�ym pokoju, w kt�rym sta�o jedno ��ko. Przemys�aw Marciniec w niczym nie przypomina� uwodzicielskiego wyk�adowcy. Ciemna karnacja skandynawisty sta�a si� bladosina. Zupe�nie, jakby go kto� posypa� talkiem � pomy�la� Pater. Kilka przewod�w ��czy�o cia�o chorego z aparatur� otaczaj�c� ��ko. Wenflonem t�oczone by�y �rodki przeciwb�lowe, jedna z rurek wystawa�a z nozdrzy. Wydawa�o si�, �e Marciniec �pi. Jednak gdy Pater podszed� bli�ej, szpara w zmru�onych oczach rozszerzy�a si�.
��Poznaje mnie pan? Widzieli�my si�
��Pami�tam � wyszepta� Marciniec.
��Podejrzewa pan, kto m�g� to panu zrobi�?
Kr�tkie, proste pytania � napomina� si� Pater. �adnych zda� wielokrotnie z�o�onych i kombinacji. Marciniec milcza�. Ponownie przymkn�� oczy.
��Nie b�d� pana m�czy�. Musz� zada� jeszcze jedno pytanie � Pater m�wi� wolno i wyra�nie. � Rozmawia�em d�ugo z pa�sk� siostr��
Marciniec trwa� bez ruchu.
��Czy ma pan co� wsp�lnego z zagini�ciem Czeka�skiego?
Pater us�ysza� szmer elektrokardiografu. Pochyli� si� nad Marci�cem.
��Czy zabi� pan profesora Czeka�skiego?
Skandynawista spa�. Pater odczeka� chwil� i ruszy� do drzwi. Gdy dotkn�� klamki daj�cej przyjemny ch��d, poczu�, �e ma spocone d�onie. Us�ysza� chrz�kni�cie.
��Co� panu opowiem � szept Marci�ca by� ledwo s�yszalny. Pater usiad� na ��ku. � Kilka lat temu spotka�em go na konferencji w Wiedniu. Okaza�o si� okaza�o si�, �e mieszkamy w tym samym hotelu. Drugiego dnia wraca�em do pokoju� Zobaczy�em, �e stoi na tarasie, do kt�rego wszyscy mieli dost�p� Opr�cz nas� opr�cz nas nie by�o nikogo� Nie widzia�, �e stoj� za nim� Nie s�ysza� mnie� Wystarczy�o kilka sekund� Po prostu nieszcz�liwy wypadek podczas konferencji�
��Dlaczego go pan wtedy nie zabi�?
Marciniec zn�w zamkn�� oczy i m�wi� dalej.
��Pomy�la�em sobie, �e to �adna zemsta. Nawet by nie zrozumia�, co si� dzieje� A po sekundzie le�a�by na bruku z rozpry�ni�tym m�zgiem� kt�rym tak si� szczyci�. Nie� jego musia�o spotka� co� straszniejszego� Jaka� kara bo�a� Aby kona� w cierpieniach. Jak ten francuski profesor, co uwielbia� sadyzm i �a�cuchy, a w ko�cu zmar� na AIDS. Wie pan, o kim m�wi�?
��Nie.
Marciniec milcza�. Pater zrozumia�, �e to koniec rozmowy. Gdy sta� w drzwiach, zn�w us�ysza� chrz�kni�cie.
��Wie pan, co on tam robi�? Tam� na tym balkonie�
Pater zastyg� bez ruchu.
��Karmi� go��bie� Skurwysyn karmi� go��bie�
��Zupe�nie jak Bohumil Hrabal.
��Tak� zupe�nie jak Hrabal.
W samochodzie pomy�la�, �e Marciniec jednak nie odpowiedzia� na jego pytania. Przed oczyma stan�� mu obraz jakiego� secesyjnego hotelu z prze�omu XIX i XX wieku. Potem wyobrazi� sobie m�zg rozbryzguj�cy si� na kamiennej kostce. M�zg, kt�rym Czeka�ski tak si� szczyci�. Przypomnia� sobie oskalpowane zw�oki Maziarskiego. Skalp. Mo�e to jaki� znak? Przestroga, by nie kombinowa� i nie wierzy� za bardzo swojemu rozumowi?
Ruszy� gwa�townie sprzed Akademii Medycznej i spojrza� w tylne lusterko. Pusto. Nikt za nim nie jecha�. �aden ford za nim nie jecha�. Nerwy Mam zszarpane nerwy � pomy�la�.
Po raz pierwszy od wielu dni wiadomo�ci w TVN-ie brzmia�y optymistycznie. Podobno rz�d porozumia� si� ze strajkuj�cymi, a do om�wienia pozosta�y tylko �techniczne szczeg�y". Tak przynajmniej zapewnia� jeden z polityk�w, nieodmiennie kojarz�cy si� Paterowi z Dannym DeVito. W dzisiejszym �wiecie ka�dy mo�e by� politykiem � my�la� tak zawsze, gdy przypomina�a mu si� my�l o karierze, jak� m�g�by zrobi� w dyplomacji.
Druga wiadomo�� by�a jeszcze lepsza. Zbli�a�o si� za�amanie pogody, co dobitnie ukazywa�y zdj�cia satelitarne i strza�ki front�w atmosferycznych przemieszczaj�cych si� nad Europ�. Prezenterka m�wi�a ciep�ym g�osem, jakby chcia�a pocieszy� tych, co rozpocz�li lipcowe urlopy.
Pater w zmian� pogody nie wierzy�, nie odczuwa� �upania w skroniach ani skok�w ci�nienia. Postanowi� obejrze� jeszcze prognoz� pogody w programie pierwszym. Mo�e przy okazji � my�la� � zobacz� tego prezentera, kt�rego zdj�cie pokazywa� mi Marian Ho�y. �On z przepowiadania pogody uczyni� prawdziwy teatr" � z przej�ciem opowiada� emerytowany wojak. Najpewniej w dzisiejszych czasach ka�dy mo�e by� aktorem.
Rok po odej�ciu Izy z�apa� si� na tym, �e regularnie ogl�da nie tylko wiadomo�ci sportowe, ale i pogod�. Jakby wzros�o jej znaczenie. Zapami�ta�, co powiedzia�a kiedy� w telewizji jaka� kobieta. Starzy ludzie ogl�daj� prognoz� pogody, bo to teatr �ycia, w dodatku codziennie z nowym spektaklem. Mo�e m�j wiek biologiczny � pomy�la� wtedy Pater � nie ma znaczenia. Psychicznie upodabniam si� pewnie do skamieliny. Nic dziwnego, �e ludzie odwracaj� si� ode mnie. Za dwadzie�cia lat pozostanie mi przytu�ek dla samotnych i pogoda w telewizji, na znak, �e jeszcze �yj�.
Do prognozy zosta�o dziesi�� minut, gdy zadzwoni� telefon.
��Mamy go! krzycza� Kulesza.
��Czeka�skiego?
��Nie, tego, co chcia� zabi� Marci�ca.
��Znamy go?
��Kartoteka nie jest tak gruba jak powie�ci tego� no� wszystko jedno zreszt� � Kulesza j�ka� si� coraz bardziej.
��Dostojewskiego � podpowiedzia� Pater.
��Mo�e by� Dostojewski � w glosie Kuleszy s�ycha� by�o ulg�. � Wi�c kartoteka nie jest tak gruba, ale troch� ju� w niej jest.
��Kto to?
��Andrzej Dziurawiec. Dla koleg�w Dziurawy albo Dziura. Byczek z Sopotu.
��Na pewno on?
Kulesza westchn��.
��Na pewno to dostali�my w dup� na mistrzostwach. Ale tak, to on.
��To musz� z nim pogada�. Ale jestem na urlopie. Da si�?
W s�uchawce us�ysza� kolejny �wist Kuleszy.
��Przecie� w�a�nie dzwoni�. Dziura pracuje w barze �Przysta�".
��Modny sezonowy bar na pla�y. Co ty chcesz? Zabawi� si� w
��Chce pan z nim pogada� czy nie? Nasi ch�opcy zrobi�, co trzeba. A my posiedzimy sobie pod parasolem, nie?
Pater milcza�.
��A swoj� drog� to zabawne, co?
��Co takiego?
��Dziurawiec, Marciniec. �e Dziurawiec podziurawi� Marci�ca � Kulesza za�mia� si�.
Tym razem westchn�� Pater.
��Nie pierwszy raz mam wra�enie, �e r�nimy si� poczuciem humoru. Ale przyjed� po mnie. Posiedzimy pod parasolem.
Po drodze Kulesza opowiedzia�, jak znale�li Dziurawca. W telefonie Marci�ca przeczytali esemesy. Numer, z kt�rego je wys�ano, nale�a� do jego studentki.
��M�wi�a, �e mia�a spotka� si� z Marci�cem, ale w ostatniej chwili zmieni�a plany. � Kulesza doje�d�a� w�r�d g�stniej�cej kolumny samochod�w do Alei Wojska Polskiego w Sopocie. � Ale ca�a si� trz�s�a. My�l�: niedobrze, dziecko, oj, niedobrze.
��A dlaczego zmieni�a plany?
��Tego nie umia�a wyt�umaczy�. I trz�s�a si� coraz bardziej. To zapyta�em, czy chce odpowiada� za wsp�udzia� w usi�owaniu zab�jstwa. Wtedy p�k�a. No rusz si�, kurwa!
��Tak jej powiedzia�e�?
��Nie, to do tego z przodu, przed nami. � Kulesza w�ciekle zatr�bi� na kierowc� blokuj�cego ulic�. Pater spojrza� na podw�adnego z niesmakiem.
��Tyle razy prosi�em ci� � Machn�� r�k�. � Dobra, niewa�ne. No i co? Zazdrosny ch�opak?
��Zazdrosny do b�lu.
��Nie rozumiem tylko, jak to si� dzieje, �e studentka wi��e si� z gangsterem. � Pater kr�ci� g�ow�.
Kulesza zahamowa� i patrzy� ze zdumieniem na nadkomisarza.
��Pan naprawd� nie zna �ycia. � Pokr�ci� g�ow�. � Przeciwie�stwa si� przyci�gaj�. Brzydkie lgnie do �adnego, m�dre do g�upiego� A poza tym opowiada� jej, �e go zmieni�a. �e dzi�ki niej wyszed� na prost��
Tym razem kto� zatr�bi� na Kulesz�.
��No to troch� mu ten marsz po prostej spowolnimy � wycedzi� przez z�by Pater.
Przed barem spotkali si� z dwoma policjantami. Tak jak si� spodziewali, pod parasolami by� t�um spragniony kolorowych drink�w, sma�onych ryb i piwa.
Z g�o�nik�w dobiega� jaki� dyskotekowy przeb�j, kt�ry Pater s�ysza� w sezonie letnim od lat.
��To ten. � Jeden zrobi� ruch g�ow� w kierunku umi�nionego, kt�ry zbiera� naczynia ze stolika pod jednym z parasoli. � Zaj�li�my dwa stoliki. Ten � zn�w wskaza� g�ow� � jest dla was, my siedzimy o tam.
��Wchodzicie do �rodka? Tam chyba pewniej.
��Jak stoi za barem, to ja nie wiem, co ma pod lad�. N�, giwer�. A poza tym tam sporo butelek i kieliszk�w, pokaleczy� si� mo�na. Poczekamy, a� wyjdzie.
Nikt nie przewidzia� tego, co nast�pi�o. Ch�opak zgarn�� �mieci spod parasoli i ruszy� w stron� wej�cia do restauracji. Nagle odwr�ci� si� i podszed� do stolika, przy kt�rym usiedli Pater i Kulesza.
��Ma pan mo�e ogie�? � Kulesza uni�s� si� i szpera� po kieszeniach. Gdy zobaczy� zapalniczk�, przytrzyma� obiema r�kami wyci�gni�t� w jego stron� d�o� zwie�czon� grub� bransolet�. � Poza tym ciekawi mnie � patrzy� ch�opakowi w oczy � czy masz ze sob� ten n�. Ten co ostatnio.
Potem zdarzy�o si� co�, na co Pater patrzy�, jakby ogl�da� powt�rk� strzelanej bramki. Ch�opak wyszarpn�� d�o� i uni�s� j� w kierunku barowego parasola z napisem ��ywiec". Wyj�� bolec podtrzymuj�cy �ebra, a parasol opl�t� Kulesz� niczym gigantyczny owad ofiar�. Byczek staranowa� s�siedni stolik. Rozleg� si� d�wi�k t�uczonego szk�a, piski i przekle�stwa. Wtedy na ch�opaka run�o czterech m�czyzn, kt�rzy pojawili si� nie wiadomo sk�d.
Dziesi�� minut p�niej Kulesza wci�� ci�ko oddycha�.
��B�dziesz odpowiada�, Dziura, za usi�owanie zab�jstwa i jednego mo�esz by� pewien� � Dziurawiec patrzy� z pogard� na ni�szego o g�ow�, dysz�cego policjanta. � Mo�esz by� pewien � ci�gn�� Kulesza � �e zamiast piasku na pla�y b�dziesz mia� d�ugi poca�unek z prycz�, a zamiast jodu nawdychasz si� smrodu celi.
��Nie chcia�em go zabi�, chcia�em nastraszy�. To mia� by� �art.
���art?
��Tak.
��No to, Dziura, jeszcze jedno ci powiem. R�nimy si�. A wiesz czym? � Kulesza wycelowa� palec w ch�opaka. � Poczuciem humoru, �Dziura". Poczuciem humoru.
Doktor Borucki by� �wawym sze��dziesi�ciolatkiem o rumianej twarzy. Ka�dy, kto si� z nim spotyka�, mia� nieprzeparte wra�enie, �e zosta� teleportowany z czas�w sarmackich. To nie bra�o si� ani z w�s�w, bo tych Borucki nie mia�, ani ze s��w typu �waszmo��" czy �asan", bo takich nigdy nie u�ywa�. Bra�o si� to z niezwyk�ej witalno�ci i demonstracyjnego wr�cz zdrowia doktora. Jego czerwona twarz tryska�a humorem, a pod bia�ym kitlem pr�y�y si� stalowe mi�nie. W rzeczywisto�ci jego twarz kipia�a od nadci�nienia, barwa cery by�a efektem zami�owania do koniaku, a pod fartuchem odk�ada� si� spory �mi�sie� dyrektorski", kt�ry by� doskonale widoczny w�a�nie teraz, kiedy w swoim gabinecie doktor siedzia� w sk�rzanym fotelu, a jego brzuch, opi�ty koszul� z kr�tkim r�kawem, wylewa� si� prawie z pogniecionych lnianych spodni. Ka�dy rozm�wca Boruckiego stwierdzi�by, �e doktor jest na�ogowym palaczem, nawet gdyby teraz nie pali� jednego goldena za drugim. O na�ogu �wiadczy� gruby, zdarty od nikotyny g�os. Pater mia� dzi� w�tpliw� przyjemno�� bardzo bliskiego zapoznania si� z nikotynizmem Boruckiego. W gabinecie wisia�y smugi dymu. Najwyra�niej dla lekarza nie istnia�o poj�cie szkodliwo�ci biernego palenia.
��Dzisiaj wieczorem pan doktor te� ma dy�ur? Tak jak przedwczoraj? � zapyta� Pater, oganiaj�c si� od dymu.
��Faktycznie, dy�ur nocny mia�em chyba przedwczoraj � odpowiedzia� wolno Borucki, zamy�laj�c si� na chwil�, jakby przypomnienie sobie tamtego dnia by�o dla niego wielkim wysi�kiem. � A dzisiaj� No c� Dzi� nocuje w �Edenie" ca�y personel. Wszyscy dostaj� kociokwiku, bo jutro przybywaj� touroperatorzy�
��Kto taki? � Pater z trudem si� powstrzyma� przed wyg�oszeniem filipiki przeciwko zalewowi zapo�ycze� z angielskiego.
��Touroperatorzy. S� to ludzie po�rednicz�cy w organizowaniu wypoczynku. Zarabiaj� na prowizji od biur podr�y. Dyrektor Libling wpad� na genialny pomys� � w g�osie Boruckiego zabrzmia�a ironia � �eby zatrudni� ich jako po�rednik�w nap�dzaj�cych nam starc�w. Ci touroperatorzy przyje�d�aj� jutro. Czeka ich godne przyj�cie. Najpierw prezentacja w sali multimedialnej, potem zwiedzanie ca�ej naszej umieralni, a potem grill i ochlaj w ogrodzie. Wszyscy od rana dezodorantuj� budynek, aby, bro� Bo�e, nie doszed� do nozdrzy touroperator�w smr�d �mieci z wysypiska. By�a nawet stra� po�arna i zlikwidowa�a dwa gniazda os. Jutro wszystko b�dzie tipes-topes.
Doktor Borucki by� prawdziwym b�ogos�awie�stwem dla przes�uchuj�cego. Poproszony jedynie o zdefiniowanie nieznanego Paterowi terminu, zdradzi� negatywne nastawienie do Liblinga i do plac�wki, o kt�rej m�wi� bez �ladu �politycznej poprawno�ci". Irytuj�ca wyda�a si� nadkomisarzowi ob�uda Boruckiego. W ko�cu nikt go nie trzyma pod karabinem w tej umieralni, pomy�la�. Zarabia spore pieni�dze i bawi si� w kontestatora. Ma za co si� buntowa�. Postanowi� nie porusza� tego w�tku. Nierozs�dne by�oby zniech�canie tak wa�nego, gadatliwego �wiadka.
��A ludzie z ABW nie wystrasz� tych po�rednik�w? � zapyta�, staraj�c si� nada� g�osowi ton szczerej i bezinteresownej ciekawo�ci.
��Ju� ich nie ma � u�miechn�� si� lekarz. � Zwin�li si� po tym blama�u z kajdankami.
��Sk�d pan wie, panie doktorze, o sprawie z kajdankami?
��Ojciec dyrektor! � Borucki roze�mia� si� g�o�no, jakby por�wnanie Liblinga do katolickiego magnata medialnego by�o �wietnym dowcipem; Pater nie wyprowadza� go z b��du i rycza� z r�wnym zapa�em. � Ojciec dyrektor nie nale�y do ludzi dyskretnych. Roztr�bi� doko�a o seksualnych upodobaniach tajnego agenta. ABW podwin�o ogon i czmychn�o, a
Borucki w�o�y� r�k� za koszul� rozpi�t� prawie do pasa i podrapa� si� po siwej szczecinie pokrywaj�cej pier�. Prys�o gdzie� wra�enie sarmacko�ci, jakie na pocz�tku mia� Pater. Nadkomisarz widzia� teraz przed sob� starego niechluja, kt�ry pewnie wieczorami ogl�da filmy porno, rankami w�chem sprawdza czysto�� zu�ytej bielizny, w pracy podszczypuje piel�gniarki i pewnie czu� mu z ust. Ka�dej kobiecie � niezale�nie od wieku � proponuje natychmiast przej�cie na ty. Stary brudas szeroko zarzuca sieci, kieruj�c si� pewnie dewiz� by�ego prezydenta: �Rzucaj w�d�, a ryby b�d�". Pater otrz�sn�� si� z tych my�li. Wiedzia�, �e nie ukry�by lekcewa�enia, a nawet pogardy dla rozm�wcy, gdyby pozwoli�, by zaw�adn�o nim przekonanie o jego niechlujstwie i smrodliwo�ci.
��Panie doktorze, w �Edenie" zosta� zamordowany Ryszard Maziarski, a zagin�� profesor Jan Czeka�ski. � zacz�� Pater. � Si�� rzeczy Czeka�ski pojawia si� jako g��wny podejrzany. Co mo�e mi pan doktor o nim powiedzie�?
��A ja my�la�em, �e pogadamy o dziewczynach.
��Borucki zn�w klasn�� d�oni� o pier�. � A nie o staruchach. To dopiero by�by temat.
��Zw�aszcza gdy m�wi o tym specjalista � Pater u�miechn�� si� przymilnie, cho� d�awi�a go irytacja.
��Taki jak pan doktor�
��Wie pan co, komisarzu? � Lekarz u�miechn�� si�, najwyra�niej zadowolony z komplementu, i wyci�gn�� d�o� do Patera. � Do�� tych tytu��w. Upro��my spraw� Jestem Heniek, a ty?
��Jaros�aw � Pater u�cisn�� d�o� lekarza.
Kiedy podawa� mu r�k�, zbli�y� si� do niego i z odruchem niech�ci pogratulowa� sobie trafno�ci przewidywa� co do czysto�ci lekarza, stanu jego jamy ustnej i obyczaj�w. Nie znosi� przechodzenia na ty z osobami, kt�re znal s�abo albo wcale. Najbardziej go rozw�ciecza�o �tykanie" bezceremonialne i bezwst�pne, bez �adnej wyra�nej propozycji w tej kwestii. Por�wnywa� je nawet do gwa�tu, cho� przejawia� niekiedy sporo konformizmu. Odwiecznym policyjnym obyczajem m�wi� swoim podw�adnym po imieniu, ale wcze�niej ka�demu z nich
��Fajne tu mamy dziewczyny, co, Jarek? � Borucki zapali� nowego papierosa.
��Porozmawiamy o tym za chwil�, dobrze, Henryku? � Pater powiedzia� to bardzo szybko. � Ale na razie o Czeka�skim?
��No dobrze� Skoro ju� koniecznie musimy� � Borucki wsta� i poprawi� pasek od spodni. � M�w do mnie �Heniek", nie �Henryk". Nie lubi� oficjalnej formy mojego imienia.
��No to powiedz mi, Heniu� � Pater unikn�� sztucznej, jego zdaniem, formy �He�ku" � co� o Czeka�skim. A w�a�ciwie nie co�, ale wszystko.
��Mia� pocz�tki choroby Alzheimera, by�o to jego najwi�ksze przekle�stwo � Borucki m�wi� wolno, starannie dobieraj�c s�owa. � A wiesz dlaczego? Bo go pozbawia�a w�adzy. Nad sob�, nad lud�mi, a przede wszystkim nad w�asn� pami�ci�. Nie m�g� tego znie��. To powodowa�o najwi�ksz� frustracj�.
��Sk�d tak dobrze o tym wiesz? � zapyta� zdumiony Pater. � Czeka�ski ci si� zwierza�?
��Tak � odpar� powa�nie Borucki i zaraz si� poprawi�: � No niezupe�nie� On si� zwierza� bezwiednie. Zdradza�o go zachowanie�
��Jakie zachowanie? � Pater, cho� bardzo zaciekawiony, odnotowa� w pami�ci przej�cie Boruckiego ze stylu rubasznego i potocznego na pi�kny i literacki.
��Wiesz, co to s� kartki przypominajki? � zapyta� lekarz. � W jego pokoju nie by�o miejsca bez przyklejonej takiej kartki. Przylepia� je nawet do wewn�trznej kieszeni marynarki. Jak �ci�gi w szkole. Opr�cz tego robi� tradycyjne notatki. Kiedy� pod nieobecno�� Czeka�skiego czyta�em te kartki. Wiem, to nieuczciwe. G�upia ciekawo��. Na prawie wszystkich by�y jakie� nazwiska z adnotacjami i zwroty, kt�rych mia� u�y� w ekspertyzach s�dowych. Wiesz co? Zaryzykuj� stwierdzenie, �e Czeka�ski panicznie ba� si� utraty pami�ci, bo nie chcia� straci� w�adzy, jak� dawa�a mu pozycja bieg�ego s�dowego. Czeka�ski zasta� mnie podczas czytania swoich notatek. Wpad� we w�ciek�o��. Nigdy nie widzia�em tak rozz�oszczonego cz�owieka. Omal nie wylecia�em wtedy z pracy. Libling go jako� udobrucha�, a mnie pozbawi� na miesi�c premii. Wiesz, co kiedy� podpatrzy�em? Profesor wyrzuca� na �mietnik te zapisane kartki. Sam, osobi�cie. Nie chcia� si� przed nikim zdradza� ze swoj� s�abo�ci�. Nawet przed sprz�taczk�. S�dz�, �e dlatego by� w tym domu starc�w. Tutaj, nawet gdyby okaza� jak�� s�abo��, zrobi� co� g�upiego czy kompromituj�cego, i tak by mu to usz�o na sucho. Za to dobrze p�aci�. A w �yciu na zewn�trz utrata samokontroli mog�aby go drogo kosztowa�. Mog�oby nie starczy� na to pieni�dzy.
Zapad�a cisza. Borucki podci�gn�� nogawk� spodni i podrapa� si� po �ydce. Patera zdumia�a precyzyjna wypowied� lekarza i jego swoista metamorfoza. W jednej chwili zamieni� si� w subtelnego psychologa.
Co jest poz� i mask� Boruckiego? Jak� rol� on gra? Rubasznego i nieokrzesanego gaw�dziarza czy Dostojewskiego z �Edenu"? Czy ten ordynarny, prostacki gest podrapania si� po �ydce zapowiada powr�t do poprzedniej roli? Nic w Domu Seniora �Eden" nie jest takie, jakie by� powinno. Zamordowany inwalida wcale nie jest inwalid�, lekarz Borucki jest cz�owiekiem o dw�ch twarzach. Jeszcze si� oka�e � nie daj Bo�e! � �e piel�gniarka Joanna Radziewicz jest transwestyt�.
��Jednego nie rozumiem w twojej wnikliwej wypowiedzi � powiedzia� Pater po chwili. � Powiedzia�e�, �e Czeka�ski ba� si� utraty samokontroli. U�y�e� nawet przys��wka �panicznie". Z czego to wywnioskowa�e�?
��Pos�uchaj, Jarecki. � Dostojewski najwyra�niej zamienia� si� teraz w Zag�ob�. � Czyta�em zapiski Czeka�skiego kilka razy. Ten facet wci�� pisa� to samo. Jednego dnia wywala� na �mietnik kartk�, a nast�pnego pisa� to, co by�o na tej wywalonej. To nie jest rozs�dne. To �wiadczy o jakich� emocjach. Jedn� z nich jest strach przed zdemaskowaniem albo kompromitacj�, co nie? I tak to sobie wymy�li�em.
��Przecie� gdyby ba� si� kompromitacji, niszczy�by te wszystkie kartki skuteczniej. M�g�by je pali�, a nie zanosi� na �mietnik. Teraz �mietniki nie s� bezpiecznymi miejscami dla zachowania tajemnicy. � Pater przypomnia� sobie histori� pewnego
��Domy�lam si�, czemu ich nie pali�. � Borucki odczytywa� esemesa, kt�ry w�a�nie przyszed� z delikatnym brz�kiem. � Czeka�ski nienawidzi� dymu tytoniowego. Ode mnie odsuwa� si� zawsze na spor� odleg�o��. Dar� si�, �e kiedy wyje�d�a na d�u�ej, sprz�taczki pal� papierosy w jego pokoju. Kaza� na w�asny koszt zamontowa� w pokoju i w �azience cholernie czu�e czujniki dymu. Nie m�g� wi�c pali� notatek u siebie. Ale nie ka� mi, Jaro, t�umaczy� si� za tego starego kutasa! Masz jeszcze jakie� pytania? Bo wzywa mnie
��Czy m�g�by� mi powiedzie�, co Czeka�ski zapisywa� na tych kartkach? To bardzo wa�ne.
��Nie powt�rz� dos�ownie. Ale by�y tam jakie� durne historyjki, kt�rymi straszy si� dzieci� Jakby gro�by� A opr�cz tego nazwiska i charakterystyki r�nych nieznanych mi ludzi� Oraz takie zgrabne sformu�owania� I wymy�lne s�owa, kt�rych chyba u�ywa� w swoich ekspertyzach� Na przyk�ad cz�sto pisa� �idiosynkrazja"� Wymy�lne s�owo, ba� si�, �e go zapomni�
��Pami�tasz cho� jedn� z tych historyjek?
���adnej. � Borucki pochyli� si� i omi�t� Patera smrodliwym oddechem. � Wiem tylko, �e by�y jakie� g�upie� Gdybym by� dzieckiem, to raczej bym si� z nich �mia�, ni� ich ba��
��M�wisz, �e te kartki s� na wysypisku �mieci?� � Pater odsun�� si� na spor� odleg�o�� i doda� bardzo g�o�no: � Materia�y Czeka�skiego na �mietniku! Mo�e jest w nich co� ciekawego?! Jutro przeszukamy wysypisko!
��Czemu si� tak drzesz, Jarecki? � Borucki a� podskoczy�.
Pater nie odpowiedzia�, lecz rzuci� si� ku drzwiom. Otworzy� je gwa�townie i us�ysza� oddalaj�ce si� kroki. Dobieg� do bocznej klatki schodowej. Na parterze zauwa�y� id�c� szybkim krokiem star� kobiet�. �wiat�o �ar�wek zaiskrzy�o na jej krwistoczerwonych paznokciach. Jadwiga Duraj chodzi�a bardzo �wawo, jak na sw�j wiek. Pater by� zdezorientowany. By� pewien, �e kroki oddali�y si� w innym kierunku ni� ten, w kt�rym zmierza�a pani Duraj.
��Patrz, jak stara zasuwa. � Lekarz stan�� obok Patera i opar� si� na por�czy. Towarzyszy� mu zapach dezodorantu do wn�trz marki �Brise", kt�rym pewnie wypachni� sw�j gabinet. � I jest bardzo, bardzo ciekawska, cho� jedn� nog� nad grobem�
Pater mia� do�� Boruckiego. Zrozumia� to w chwili, kiedy u�wiadomi� sobie jego dalsz� bezu�yteczno�� w �ledztwie. Ju� nic wi�cej z niego nie wyci�gnie. Uradowa� si�. Nie b�dzie ju� musia� znosi� jego smrodliwej nikotynowej obecno�ci. Schizofrenicznego rozdwojenia na Dostojewskiego i Zag�ob�. Hipokryzji, z kt�r� k�sa� r�k� wyp�acaj�c� mu hojne pensje. G�upich uwag o starych, samotnych ludziach, kt�rym odbiera� godno�� swym ozorem. A nade wszystko nie b�dzie musia� znosi� potwork�w j�zykowych. �Touroperator�w".
��Dzi�kuj� panu doktorowi za pomoc � powiedzia� Pater, k�aniaj�c si� z daleka; dotyk jego ciep�ej d�oni by�by dla policjanta nie do zniesienia.
��Chyba przeszli�my wcze�niej na ty? � U�miech zastyg� na twarzy Boruckiego.
��Nie przypominam sobie � odrzek� Pater dobitnie i poszed� szybko korytarzem.
Czu� na plecach wzrok Boruckiego. Zniech�canie ludzi to moja specjalno��, pomy�la�. Szybko porzuci� jednak t� refleksj�. Nic go teraz nie mog�o rozprasza�. Pater, nienawidz�cy smrodu, sta� przed najci�sz� pr�b� w policyjnej karierze. Najbli�sze kilka godzin mia� sp�dzi� na wysypisku �mieci.
T-shirt Patera nadawa� si� do wy��cia. Tu� po p�nocy zacz�o pada�. Pierwsze od wielu dni krople deszczu nie przynosi�y ulgi, podobnie jak silne podmuchy wiatru. Pater sta� w�r�d drzew od godziny. Po rozmowie z Boruckim wsiad� do toyoty i odjecha� w stron� Gda�ska. Po czterech kilometrach, gdy upewni� si�, �e nikt za nim nie jedzie, zawr�ci�. To szale�stwo � pomy�la�. � Czyste szale�stwo. �ami� wszelkie procedury. A zw�aszcza procedur� naj�wi�tsz�. T�, kt�ra dotyczy w�asnego bezpiecze�stwa. Wiedzia�, �e nie powinien i�� sam. Powinien zadzwoni� przynajmniej po Wielocha. Wyj�� telefon i rozmy�li� si�. Zrobi� to sam. Po swojemu. Zw�aszcza �e nie ma �adnej pewno�ci, czy przeczucia nie s� mylne.
Znalaz� przecink� w lesie i spojrza� na licznik. Siedem kilometr�w. By� kilometr od �Edenu". Klucz�c, min�� g��wn� bram�. Od bocznego wjazdu odchodzi�a �cie�ka w g��b lasu. T� drog� powinien doj�� do wysypiska. Z samochodu zabra� latark�. Noc� w lesie wszystko przybiera monstrualne rozmiary. Wydawa�o mu si�, �e chrz�st suchych jak wi�r ga��zi s�ycha� w promieniu wielu kilometr�w. Liczy� kroki. Zrobi� ich kilkaset, pomagaj�c sobie �wiat�em latarki. Od czasu do czasu si� zatrzymywa�, by nas�uchiwa�, czy kto� idzie. Wreszcie wiedzia�, �e jest na w�a�ciwej drodze. Smr�d gnij�cych resztek, wo� ple�ni i butwiej�cych papier�w pot�gowa�y si� z ka�dym metrem. Dotar� do niewielkiej polany, na kt�rej wznosi�a si� g�ra odpadk�w. Cz�� popakowano w worki foliowe, inne wala�y si� luzem. W pierwszej chwili pomy�la� co� g�upiego. Przecie� trzeba zada� sobie sporo trudu, by zrobi� w takim miejscu zwa�k�. Trzeba kolosalnej odwagi i znajomo�ci miejsca, by dojecha� na polank� samochodem, a �mia�k�w na motorach, objuczonych wypchanymi workami, nie m�g� sobie wyobrazi�. Po�wieci� latark�. Wysypisko przypomina�o sto�ek o �rednicy o�miu-dziesi�ciu metr�w i wznosi�o si� na wysoko�� pierwszego pi�tra. Je�li dobrze widzia�, na samej g�rze le�a� eternit zerwany z dachu. Mieszka�cy Wybrze�a wykorzystywali upa�y na remont dom�w, a firmy dekarskie rozwi�zywa�y spraw� rakotw�rczych odpadk�w po swojemu. Pater znalaz� dogodny punkt obserwacyjny i czeka�. Gdy zacz�o wia�, poczu� md�o�ci. Wysypisko nie jest dobrym inhalatorem � pomy�la�. Nagle zamar�. Co� ruszy�o w jego stron� i osiad�o na koszulce. By� to papier wymazany jakim� smarem. Po�wieci� latark� i zobaczy�, �e w smarze zanurzony jest jaki� owad. Z obrzydzeniem odrzuci� papier i na pr�no zacz�� szuka� chusteczki. W kieszeni mia� wprawdzie plik kartek, ale nie chcia� ich u�y�. Gdy deszcz przybra� na sile, raz jeszcze podszed� do wysypiska. Znalaz� tektur� i przykry� ni� g�ow�. Zobaczy� drewnian� nog� od sto�u i podni�s� j�. Nie wzi�� pistoletu. Jak zwykle, kurwa, nie wzi��em pistoletu. A tyle razy sobie obiecywa�em. Czasy si� zmieni�y i na Wybrze�u nie by�o ju� miejsca dla kopii porucznika Columbo. W barze �Przysta�" Kulesza wiele ryzykowa�. Teraz on sam ryzykowa� jeszcze bardziej.
Nagle wyda�o mu si�, �e s�yszy jaki� nowy d�wi�k, kt�ry nie by� ani szumem drzew, ani odg�osem kropel deszczu spadaj�cych na �ci�k�. Nie myli� si�. Na �cie�ce, tej samej, kt�r� tu przyszed�, zobaczy� blady snop �wiat�a latarki. By�o coraz mocniejsze. Po chwili ujrza� kogo� w sztormiaku. Posta� z nasuni�tym kapturem zbli�y�a si� do wysypiska. Pater s�ysza� szelest przerzucanych odpadk�w, z pocz�tku rytmiczny i systematyczny, a p�niej 'coraz bardziej gwa�towny.
Us�ysza� ryk. Nie, to nie by� ryk. Cz�owiek w sztormiaku rzyga�. Pater wyszed� zza drzew i skierowa� latark� w stron� kaptura. W prawej d�oni trzyma� nog� od sto�u.
��Dobry wiecz�r � powiedzia�. � Wybra� si� pan na spacer, panie Marianie? W tak� pogod�?
Marian Ho�y otar� wymiociny z k�cik�w ust.
��Przecie� m�wi�em, �e cierpi� na bezsenno�� � wycharcza�.
��Wysypisko �mieci to nie jest miejsce do spacer�w. Nawet dla ludzi cierpi�cych na bezsenno��. A zw�aszcza takich, kt�rzy maj� k�opoty z �o��dkiem. O, niech pan zobaczy� � Pater skierowa� latark� na sztormiak w okolicy brzucha. � To najlepszy dow�d.
Ho�y spojrza� w d�. W tym samym momencie poczu�, jak kawa� drewna wbija mu si� w mostek, a czyje� r�ce przeszukuj� kieszenie. Ho�y upad� na kolana i zn�w zacz�� wymiotowa�.
��Przepraszam. Musia�em sprawdzi�, czy mo�emy spokojnie porozmawia�. � Pater sta� dwa kroki od pu�kownika. � Jako emerytowany oficer ma pan pewnie pozwolenie na bro�. I pewnie w ukryciu trzyma pan co� w swoim pokoju, co?
Ho�y j�kn��.
��Pogadajmy, panie pu�kowniku. Mo�e tego szuka pan tu, w �rodku nocy, gdy wszyscy �pi�?
Pater wyj�� z tylnej kieszeni kilka kartek. Wiatr zafalowa� nimi jak skrzyd�ami rozbudzonego nocnego ptaka, szykuj�cego si� do lotu.
��Domy�la si� pan, co to jest. To zapiski Czeka�skiego. Ba� si� pan, �e tu b�dzie co� o panu. Je�li to sprawi panu satysfakcj�, powiem, �e te przypuszczenia s� s�uszne. Odczeka� pan w �Edenie", a� wszyscy p�jd� spa�, i postanowi� odnale�� te notatki. Mia�em wra�enie, �e kto� pods�uchuje moj� rozmow� z doktorem Boruckim. Dlatego powiedzia�em bardzo g�o�no, �e dopiero jutro p�jd� przeszuka� wysypisko. Mia�em nadziej�, �e pods�uchuj�cy dzisiaj tu trafi, �eby ubiec policj�. Na korytarzu widzia�em pani� Jadwig�. Ale to nie ona sta�a pod drzwiami. To pan pods�uchiwa�. Tylko �e � Pater zn�w zamacha� kartkami � te notatki mam ja. I prosz� mi wierzy�: to, co Czeka�ski pisze o panu, to b�dzie mocny argument dla s�du.
Ho�y ci�ko dysza�. W�osy na czole sklei�y si�. Sp�ywa�a po nich stru�ka deszczu. Pu�kownik odwr�ci� si� w stron� wysypiska. Znalaz� wyszczerbion� pil�niow� p�yt� i usiad� na niej.
��To by� naprawd� straszny cz�owiek � powiedzia�, nie podnosz�c g�owy.
��Wiem, droga Adelo, co sobie teraz my�lisz. Oble�ny starzec szepcz�cy ci co� do ucha. K�saj�cy s�owami. Jak wielki paj�k z kosmatymi odn�ami i wielkimi oczami wpatruj�cymi si� w ciebie. Kochasz te zwierz�ta, prawda? Daj zna�, �e kochasz�
Drobne cia�o zatrz�s�o si�. Zdawa�o si�, �e jeszcze chwila, a w�zek Adeli Wo�niak, wprawiony w drgania, zacznie jak oszala�y wibrowa� po pokoju.
��Ciii� Uspok�j si�, bo jeszcze kto� us�yszy. Albo one us�ysz�. Dostan� si� do twojego ��ka. Dlaczego p�aczesz, Adelo? Przecie� chc� tylko pom�c�
Czeka�skim wstrz�sa� bezg�o�ny �miech. Nagle podszed� do w�zka i obr�ci� go gwa�townie na �rodku pokoju.
��Zaraz� o czym to ja m�wi�em. Aaa� kosmaty paj�k� Te� jestem jak paj�k. Rozpinam wok� ciebie sie�. Oplatam ci� nici�. Tylko �e to jest ni� strachu i wyobra�e�. Nie ma ju� paj�k�w. Wszystkie mieszkaj� w tobie� W twoim ciele. Twoje �y�y i aorty s� �cie�kami ich spacer�w. Pami�tasz, pokazywa�em ci ostatnio atlas. Musia�em si� sporo natrudzi�, bo zamyka�a� oczy. Musia�em ci� uderzy�. Uwierz, nie sprawia mi to �adnej przyjemno�ci. Pokazywa�em ci co� strasznego. Du�y, czarny paj�k zamieszkuj�cy ciemne piwnice. Perfekcyjnie przystosowany do �ycia w �rodowisku, w kt�rym przysz�o mu istnie�. A my? A czy my jeste�my przystosowani? � Czeka�ski zachowywa� si�, jakby by� w sali wyk�adowej. � Czy ty, Adelo, jeste� przystosowana? Nie jeste�. I dlatego skaza�a� si� na po�arcie. Ten paj�k� � Czeka�ski pr�bowa� sobie co� przypomnie�. � Jak on si� Cholera� � zdenerwowany kopn�� w opon� w�zka. � Ale na pewno pami�tasz�
W�zek z cia�em znowu zadrga�.
��Powoli, naprawd�. Po-wo-li. Wi�c Spinoza� Aha, nie wiesz pewnie, kto to by�� Wi�c Spinoza, wielki filozof, hodowa� olbrzymiego paj�ka. Najbardziej podziwia� te potwory za konsekwencj� i systematyczno��, z jak� zabiera�y si� do ofiar. Determinizm. Bezwzgl�dny determinizm. To by�o bliskie jego koncepcji postrzegania �wiata i, musz� powiedzie�, j� sam te� to najbardziej ceni� w paj�kach. T� zdecydowan� powolno�� i nieuchronno�� ko�ca� Chirurgiczna precyzja. Jak wiesz, i chirurgia, i precyzja s� mi bardzo bliskie� Bardzo�
Czeka�ski podszed� do okna. Odwr�ci� si� w stron� Adeli Wo�niak i wyci�gn�� r�k�.
Zrobi� trzy kroki w kierunku w�zka. Zaci�ni�t� d�o� trzyma� blisko twarzy szarpi�cej si� kobiety.
��W przypadku arachnofobii, a tak nazywa si� twoja choroba, stosuje si� terapi� implozywn�. Szok, po kt�rym wszystko ust�puje. Po�o�� ci go teraz na twarz. Zobaczymy, jak si� spiszesz� Masz!
Otworzy� d�o�. By�a pusta. Adela Wo�niak wi�a si� na w�zku. Czeka�ski za�mia� si�, g�o�niej tym razem.
��Teraz �artowa�em� Ale, uwierz mi, �arty si� sko�cz�. �arty si� wkr�tce sko�cz�. Z paj�kami nie ma �art�w Dobrych sn�w, Adelo� Kosmatych sn�w�
Za�mia� si� i zamkn�� za sob� drzwi.
��Sk�d pan si� domy�li�, �e to ja? � Marian Ho�y wci�� wpatrywa� si� w puszk� po paprykarzu wymyt� przez deszcz.
��Bezsenno��. Dzisiaj pan powiedzia�, �e cierpi na bezsenno��. Wiem, co to znaczy� Sam co� takiego mia�em kilka lat temu� Nie wiadomo, co ze sob� zrobi�. Chodzi si� z k�ta w k�t, od �azienki do lod�wki� Pan ma w �Edenie" wi�cej przestrzeni. Podobno �ciany maj� uszy, a pan lubi pods�uchiwa�, prawda? Znaj�c pa�skie zainteresowania, spodziewam si�, �e chcia� pan us�ysze� co� innego, ale pewnego wieczoru natkn�� si� pan na scen� z udzia�em Czeka�skiego i pani Adeli. Tak by�o?
Ho�y przytakn��.
��Zrobi� pan Czeka�skiemu awantur�. To wtedy nazwa� pana �sflacza�ym trepem", prawda?
��Powiedzia�em o tym Liblingowi. O tym, �e Czeka�ski dr�czy pani� Adel�. Ale nie da� wiary. A pani Adela� c� sam pan wie� Nie mog�a nic powiedzie� A ten idiota Libling w k�ko swoje: �e Czeka�ski to s�awa, presti�owy klient, vip i takie tam duperele. Tyle �e problem niespodziewanie si� rozwi�za��
��Gdy pani Adela spad�a ze schod�w, tak? Ho�y potwierdzi�.
��A potem zn�w si� zacz�o. Tym razem z panem Kaziem?
��Jadwiga Duraj� Kojarzy pan? � niespodziewanie powiedzia� Ho�y. � Ta� ta Marilyn Monroe dla ubogich� Raz si� starucha przyda�a. � Paterowi wydawa�o si�, �e pu�kownik si� u�miechn��.
��Powiedzia�a panu, �e w �Edenie" co� straszy po nocach?
��Sk�d pan wie?
��Ja wiem naprawd� wszystko. � Pater stara� si�, by zabrzmia�o to przekonuj�co.
��Oczywi�cie, nic nie straszy�o. Za to Czeka�ski � Ho�y zacisn�� pi�ci � zn�ca� si� nad Kaziem. Ten sam przypadek � paralityk, na w�zku, bezbronny� A Kazio straci� ch�� do �ycia. Wol� walki� Musia�em co� zrobi�
��Wi�c wysy�a� pan esemesy z pogr�kami? Czeka�ski w pierwszej chwili si� przestraszy�. Powiadomi� nas, �e kto� grozi mu �mierci�. Ale z �Edenu" nie wyjecha�. No i zn�w zaj�� si� Kaziem.
��Musia�em to zrobi�. � Ho�y si� podni�s�. � Ten sadysta jebany by go wyko�czy�. A Kazio� nawet Jadwiga� to moja jedyna rodzina. Nie moja c�rka i nie ci z seriali� � Ho�y wyprostowa� si� i patrzy� Paterowi w oczy. � Wiedzia�em, �e Czeka�ski wieczorami spaceruje. Ostatnio p�niej ni� zwykle. Najpierw partyjka z tym nowym, Maziarskim, potem spacer. Nie wiedzia�em, �e chodzi tu wyrzuca� te notatki.
��W nocy z siedemnastego na osiemnastego czerwca poszed� pan za nim�
��I powiedzia�em mu, �eby si� st�d zabiera�. Uraczy� mnie opowie�ci�. Twierdzi�, �e potrafi odnale�� ran� w cz�owieku warzywie� Pozornie nieobecnym, wegetuj�cym� W ka�dym� �mia� si�, �e to on zabi� pani� Adel�, ale to przecie� nieprawda. � Ho�y spojrza� na Patera, szukaj�c potwierdzenia. � Zrozumia�em, �e on zniszczy Kazia. Bo Kazio wszystko rozumie i jest ca�kiem bezbronny. Czeka�ski zajmowa� si� jakimi� symbolami� Ranami symbolicznymi� Sam potrafi� je r�wnie� zadawa� Wystarczy, �e znalaz� czyj� s�aby punkt, jak�� fobi� Tak jak w wypadku pani Adeli� Musia�em chroni� Kazia� � Ho�y m�wi� coraz mniej sk�adnie.
��Co si� potem sta�o?
��Podnios�em kamie� i roztrzaska�em mu g�ow�. �a�uj� tylko, �e umar�, �miej�c si�. A potem zaci�gn��em go tu. � Pu�kownik wskaza� piramid� �mieci. �- Le�y tam w �rodku, przykry�em go eternitem. �eby jeszcze po �mierci dosta� raka! Miejsce �cierwa jest na �mietniku!
��Jakby dobrze posz�o, nikt by go nie znalaz�. Gdy pani Jadwiga wspomnia�a mi o tym wysypisku, przyznaj�, zupe�nie to przeoczy�em. � Pater odrzuci� nog� od sto�u. � Zdaje si�, �e s�ali�cie jakie� monity�
��I to z powodzeniem. Wysypisko mia�o by� zlikwidowane dwudziestego czerwca.
��Tymczasem mia� pan pecha. Strajki si� przed�u�y�y i wszystko stan�o.
Ho�y przytakn��.
��To ja teraz powiem panu, pu�kowniku, po co przyszed� pan tu naprawd�. Wiedzia� pan, �e b�d� szuka� notatek i �e przekopi� t� ca�� g�r� �mieci. Chcia� pan wydoby� Czeka�skiego, ukry� go gdzie indziej, a w sprzyjaj�cym momencie zakopa�.
��G�wno powinno razem z g�wnem le�e�. � Pu�kownik popatrzy� zaczepnie na Patera.
��Powiedzmy, �e si� nawet z panem zgadzam. Ale to tylko pierwszy punkt. Teraz punkt drugi. Dlaczego zabi� pan Maziarskiego? Przyszed� do pana i�
��Jak to zabi�?! � Ho�y krzycza�. � Jak to zabi�?! Przecie� on mia� zawa�! W co, gnoju, chcesz mnie jeszcze wrobi�?! � Pu�kownik potrz�sa� Paterem.
��Przyszed� i wtedy ty�
��Jak to przyszed�?! Przecie� on je�dzi� na w�zku! O co ci, synu, chodzi?! Czeka�skiego zabi�em i zrobi�bym to ponownie, ale Maziarski� � Ho�y nagle si� uspokoi�. � Daj� panu s�owo honorowe oficera Wojska Polskiego� � Zn�w patrzy� Paterowi w oczy -��e z Maziarskim nie mam nic wsp�lnego. Je�li to wszystko jest prawda�
Patrzyli na siebie w milczeniu. W oddali rozleg�y si� pomruki burzy.
��Za chwil� rozpada si� jeszcze mocniej. Chod�my st�d. Musz� co� jeszcze sprawdzi�.
��Prosz�, pan pierwszy.
Dwaj m�czy�ni z latarkami szli le�n� �cie�k�. Wida� by�o, �e ten w sztormiaku si� trz�sie. Pater si�gn�� do kieszeni i wyj�� z niej kartki. By�y niezapisane. Na g�rze widnia�a jedynie reklama jakiego� lekarstwa. Takich kartek doktor Borucki mia� pe�no. Marian Ho�y szed� trzy kroki z przodu i nie m�g� widzie�, jak pa frun�y mi�dzy drzewa.
W lesie porobi�y si� pierwsze ka�u�e. Pater mia� przemoczone buty i wiedzia� trzy rzeczy. Wiedzia�, kto zabi� Czeka�skiego. Wiedzia�, gdzie ma oficerskie s�owo honoru Mariana Ho�ego, chocia� nigdy mu tego nie powie. I wiedzia�, �e Przemys�aw Marciniec nie by�by zachwycony, gdyby dowiedzia� si�, �e Czeka�ski umiera� z u�miechem na twarzy.
Boczna brama luksusowego domu staro�ci by�a tylko przymkni�ta. Pater popatrzy� pytaj�co na pu�kownika.
��Mam swoje klucze. I �yczliwo�� portiera. � Nadkomisarz przypomnia� sobie m�czyzn�, kt�ry prawie umar� ze strachu, sterroryzowany przez trzech zamaskowanych napastnik�w. � Te� nie lubi� Czeka�skiego.
W dy�urce by�o pusto. Monitory pokazywa�y oba wej�cia do �Edenu". Dopiero na ekranie Pater zobaczy� to, co ju� dawno powinien zauwa�y�. Obie bramy zwie�czone by�y promieniami s�o�ca, kt�re znajdowa�o si� w logo o�rodka. Dom zachodz�cego s�o�ca.
��Czy jest pan pewien, �e to konieczne? � zapyta� szeptem Ho�y.
Pater skin�� g�ow�.
��Mo�e poczekajmy do rana.
��Nie mog� czeka� do rana.
Pu�kownik ruszy� w g��b korytarza. Stan�� pod drzwiami i zacz�� nads�uchiwa�.
���pi. Mo�e�
��Wchodzimy.
Dziwny grymas nie schodzi� z twarzy Kazimierza Janiaka nawet wtedy, gdy spa�. Ho�y potrz�sn�� jego ramieniem.
��Kaziu� Kaziu� Obud� si�! To ja, Marian! Kaziu� obud� si�! Jest tu pan nadkomisarz i chce ci� o co� spyta�.
Janiak otworzy� oczy i wpatrywa� si� w stoj�cych nad nim m�czyzn.
��Panie Kazimierzu� � Pater.pochyli� si� nad m�czyzn�. � Nie chc� o nic pyta�. Mam za to dobr� wiadomo��. Znalaz� si� profesor Czeka�ski. Ca�y i zdrowy Jutro wraca do �Edenu". Prosi�, by pana pozdrowi�
G�owa Janiaka zadr�a�a, a w k�ciku ust pojawi�a si� stru�ka �liny.
Pater wyprostowa� si� i popatrzy� na Ho�ego.
��Przepraszam, musia�em wiedzie� na pewno. Teraz ju� wiem.
�lina �cieka�a po brodzie Janiaka. Ho�y wzi�� chusteczk� higieniczn� i wytar� mu usta. Potem wsta�. Pater poczu� wo� psuj�cych si� z�b�w. Pu�kownik zacz�� potrz�sa� ramieniem Janiaka. Jak pacynka. Chwieje si� jak jaka� chora pacynka � pomy�la� Pater, patrz�c na bezw�adne cia�o, rz�dz�ce niegdy� polsk� pi�k� no�n�. Mo�e nie by� tak przystojny i elokwentny jak prezes PZPN zwany Misiem, ale swego czasu w�a�nie tacy ludzie jak on rz�dzili polsk� pi�k�.
��Kaziu, to nieprawda! � gor�czkowo szepta� Ho�y. � On k�amie! Skurwysyn k�amie! On tu nie przyjdzie, zabi�em go, rozumiesz? Zabi�em! Nikt ci ju� nie zrobi krzywdy. Kaziu�
��Pan to robi z mi�o�ci do futbolu, prawda? � zapyta� Pater Ho�ego. Zn�w poczu� zapach fermentuj�cych owoc�w i gnij�cego mi�sa.
��Jest pan zerem.
��Ju� gdzie� to s�ysza�em.
��Ty skurwielu! Wyno� si� st�d albo i ciebie zabij�!
Ho�y chcia� jeszcze co� doda�, ale w pokoju pozostali ju� tylko we dw�ch. On i sparali�owany cz�owiek, kt�remu �lina �cieka�a k�cikami ust.
Znalaz� si� przez chwil� w prawie zupe�nym mroku. Na korytarzu pali�y si� jedynie ma�e czerwone kontrolki, wskazuj�ce wy��czniki g�rnego �wiat�a. Nie pozwala�y one jednak przebi� wzrokiem ciemno�ci. Pater, zastanawiaj�c si� nad wyrazem �wy��cznik", podszed� ostro�nie do jednego z jego desygnat�w i nacisn�� go. Jeszcze w jego g�owie odzywa�y si� pytania � dlaczego �wy��cznik", nie za� �w��cznik", dlaczego �schody", nie za� �wchody"? � kiedy ostra bia�a �una zala�a korytarz i bezlito�nie o�wietli�a twarze stoj�cych wok� postaci. W pierwszej sekundzie wydawa�o mu si�, �e otoczy�y go jakie� demony z sennego koszmaru. Czterej m�czy�ni � dwaj ogoleni na �yso, dwaj bardzo kr�tko ostrzy�eni, wszyscy ubrani na czarno � patrzyli na niego nienawistnym wzrokiem. �wiat�o wydobywa�o z ich twarzy ka�d� zmarszczk�, ka�dy grymas ust, niemal o�wietla�o wyt�on� prac� m�zg�w pod kopu�ami czaszek. Pater s�ysza�, �e w szpitalach cz�sto pojawiaj� si� korowody duch�w. Bardzo chcia�, aby ci ludzie byli zjawami, a nie na przyk�ad funkcjonariuszami ABW.
Kiedy otrzyma� pierwszy cios, zrozumia�, �e jego nadzieja by�a p�onna. Nawet nie spostrzeg� zamachu, �adnego najmniejszego zwiastuna. Jedynie b�l, kt�ry rozla� si� po podbr�dku. Raczej instynktownie wyczu�, ni� zauwa�y� swojego oprawc�. Kiedy na b�yszcz�cej jak lustro posadzce odbiera� drugi cios � w ucho i w szyj� � spojrza� przelotnie na twarz, nad kt�r� wznosi�a si� zaci�ni�ta pi��. By�a to twarz dzika, azjatycka. Dwie kreski �ci�gni�tych i wygi�tych ku g�rze brwi i takie same dwie kreski cienkich w�s�w, kt�re ��czy�y si� pod brod�. Kiedy zapiek�o go ucho i us�ysza� w nim rozko�ysany dzwon, pojawi�o si� w g�owie absurdalne w tych okoliczno�ciach pytanie, jak piel�gnowa� taki wyszukany zarost. Trzeci cios pozbawi mnie przytomno�ci, pomy�la� i zamkn�� oczy, aby nie widzie� nienawistnej twarzy Tatarzyna. Po kilkunastu sekundach otworzy� oczy. Trzeciego ciosu nie by�o, tatarskie oblicze wci�� nad nim wisia�o. Powoli brwi u�o�y�y si� w r�wne kreski, zmru�one oczy przesta�y by� sko�ne, twarz utraci�a azjatycki wyraz. Teraz wyda�a si� ona Paterowi dziwnie sympatyczna i znajoma. B�l, kt�ry pulsowa� od brody do ucha, i dzwon w g�owie nie pozwala�y mu si� skupi� nad identyfikacj� napastnika. Za to pojawi�a si� nag�a potrzeba us�yszenia w�asnego g�osu. G�os jest ratunkiem. Bez g�osu nie ma wo�ania o pomoc. Cios w szyj� zrobi� jednak swoje: Z gard�a policjanta wydoby� si� jedynie charkot.
��Paprzycki i Lewar ostrzegali ci�, gnoju � powiedzia� rzekomy Tatar � �eby� nie wsadza� mordy w nie swoje sprawy. Nie pos�ucha�e�. No to teraz ju� nie b�dzie �adnych ostrze�e�. Teraz b�dzie d� w lesie. Bra� go zewn�trzn� wind�!
��Tak jest � odrzekli prawie r�wnocze�nie dwaj m�czy�ni i chwycili Patera pod pachy.
Nigdy si� nie czu� tak lekki jak teraz. Prawie unosi� si� nad posadzk�. Zgas�o �wiat�o na korytarzu. Poruszali si� szybko i prawie bezszelestnie. Przed nim bieg� dow�dca komanda, obok niego dwaj tragarze, a za sob� s�ysza� oddech czwartego. Weszli wszyscy do windy, kt�ra zako�ysa�a si� od impetu, z jakim go rzucili na pod�og�. Po chwili owia�o go le�ne powietrze. P�dzili przez tylny dziedziniec z niewiarygodn� pr�dko�ci�. Jego sanda�y sun�y noskami po wypiel�gnowanym trawniku. Poczu� wilgo� na twarzy. K�tem oka dojrza� urz�dzenie nawadniaj�ce trawnik. To ono sikn�o na nich krzywym strumieniem wody. Pater wszystko s�ysza� z oddalenia, jakby transportowano go w szklanym kloszu. Zdawa�o mu si�, �e jego ucho rozrasta si� na p� twarzy jak bol�cy siny nowotw�r. Za chwil� zapach rozgrzanych sosen sta� si� intensywniejszy. Po raz trzeci tego dnia Pater mia� gwa�towne spotkanie z pod�o�em. Ziemia a� j�kn�a pod jego ci�arem. Zwin�� si� w k��bek jak dziecko, kt�re pr�buje si� os�oni� przed ciosem pijanego ojca. K�tem oka zobaczy� pi�kny, stylowy budynek �Edenu", o�wietlony punktowo. Dwaj m�czy�ni stali obok Patera, opieraj�c d�onie na kolanach i ci�ko dysz�c. Przekr�ci� g�ow� ku dow�dcy. Jego twarz by�a doskonale widoczna w �wietle latarki, kt�r� trzyma� jeszcze jeden jego cz�owiek, ten zamykaj�cy ich niewielki szybki peleton.
��No wi�c nie podwin�li�my ogona, jak raczy� powiedzie� ten idiota, doktor Borucki.
Pods�uchiwali rozmow�, nagrali j� � pomy�la� Pater.
��Wiesz, co to jest, Pater? � zapyta� dow�dca, pokazawszy mu pistolet z t�umikiem. � Niezarejestrowany nigdzie pistolet. Dziewi�ciostrza�owy Kupi�em go niedawno na bazarze od Ruskich. Mog� ci to przy�o�y� do skroni i wywierci� ma�� dziur� w g�owie, a potem przez t� dziur� wykapie tw�j m�zg� Mog� te� wywierci� ci tym dziur� w kolanie. Paskudnie strzaska� rzepk�. Kiedy co rano b�dziesz wstawa� z ��ka i opiera� sztywn� nog� na pod�odze, przypomnisz sobie t� letni� noc. �e chodzi�e� tam, gdzie nikt ci� nie zaprasza�� Kiedy b�dziesz sta� na jednej nodze, poczujesz, jak dr�y. Wtedy przypomnisz sobie zakaz, kt�rego nie pos�ucha�e��
W jakim ameryka�skim filmie tak m�wili? Odzyskanie g�osu przez Patera by�o bolesne, ka�de s�owo hucza�o w g�owie, ka�da g�oska ci�a i drapa�a po gardle.
��Gdzie si� tego nauczy�e�, panie Gro�ny?
Kiedy to powiedzia�, zrozumia�, �e przesadzi�. U�wiadomi� sobie, �e dra�nienie napastnika jest dobre w powie�ciach Alistaira MacLeana, w rzeczywisto�ci pozaliterackiej za� jest powa�nym b��dem. W ksi��kach starego mistrza ko�czy si� zwykle cudownym ocaleniem, bohater ostatkiem si� zabija swojego kata i ca�y chaos �wiata si� uspokaja, burza cichnie, a czytelnik zasypia. W rzeczywisto�ci oprawca si� poci, denerwuje i jest sk�onny do nerwowych, gwa�townych ruch�w. Tak jak dow�dca, kt�ry z suchym trzaskiem prze�adowa� pistolet i przy�o�y� go do kolana Patera. Latarka o�wietli�a cz�ciowo twarz dow�dcy. Nad jego oczami, na czole, przebiega�a granica pomi�dzy �wiat�em i cieniem. Czarny cie� pokry� �ysin� i stworzy� iluzj� w�os�w. Wtedy Patera przeszed� dreszcz rozpoznania. Widzia� t� twarz. Z w�osami i bez modnego zarostu na brodzie i pod nosem. Popatrzy� na trzy g�owy w kominiarkach.
��Wodzu! � krzykn�� tak g�o�no, jakby chcia� zag�uszy� huk strza�u. � Wiem, kto zabi� i oskalpowa�!
W powie�ciach sensacyjnych napastnik zwykle powstrzymuje si� przed strza�em. Ale �ycie nie jest literatur�.
Jaros�aw Pater zagryza� wargi. Bola�o. Kiepskim pocieszeniem by�o to, �e mog�o jeszcze bardziej bole�, gdyby kula faktycznie zgruchota�a kolano i rzepk�, a nie przesz�a bokiem, wyrwawszy troch� sk�ry i mi�sa. Bola�oby jeszcze bardziej, gdyby nie opatrzono mu rany. Ale i tak strasznie szarpa�o. Dlatego zagryza� wargi. Mia� nadziej�, �e jego rozm�wca nie zna przyczyny gwa�townego zaciskania przez niego szcz�k. M�czyzna siedz�cy w cieniu lampy m�g�by chwil� s�abo�ci wykorzysta�, gdyby chcia� unieszkodliwi� Patera i uciec. Zw�aszcza �e to, co s�ysza� z jego ust, by�o straszne, demaskuj�ce i � co gorsza � do b�lu prawdziwe.
��Nie umiesz dobrze skalpowa� � Pater wolno i z du�ym trudem cedzi� s�owa � no bo gdzie niby mia�e� si� tego nauczy�? Zrobi�e� to nieudolnie i na raty. Co� ci przerwa�o t� czynno��. Zostawi�e� Maziarskiego samego na chwil�. To by� b��d. Wtedy Maziarski wyj�� klej cyjanoakrylowy, kt�ry, jako zapalony modelarz hobbysta, zawsze nosi� przy sobie. Sklei� sobie palce. Powsta� z nich jaki� romb, jakby latawiec. Maziarski adresowa� swoje przes�anie do Czeka�skiego, specjalisty od pisma runicznego. Nie wiedzia� przecie�, �e profesor le�y ju� pod kup� �mieci. Przedwczoraj pod wp�ywem pewnej knajpianej sytuacji zapyta�em sam siebie: mo�e te sklejone palce by�y jakim� znakiem runicznym? Mo�e ten latawiec utworzony z jego palc�w co� znaczy? Wr�ci�em z tej knajpy i zamiast ogl�da� mecz Brazylia-Francja, w��czy�em internet. I wiesz, co znalaz�em na stronach o starogerma�skich runach? M�j latawiec, run� �ingwaz", romb stoj�cy na jednym z wierzcho�k�w. Wiesz, jak� grup� d�wi�k�w symbolizuje runa �ingwaz"? Ju� zaspokajam twoj� ciekawo�� Ta runa jest czytana jako �ing", dok�adnie jak wyg�os twojego nazwiska, Libling� Wiesz, co przed �mierci� powiedzia� Maziarski swoimi sklejonymi palcami? Powiedzia�: �Zabi� mnie Libling"�
��A dlaczego go zabi�em? Prosz� mi poda� motyw, jaki mn� niby kierowa�? � Dyrektor Libling poruszy� si� na sk�rzanym fotelu. Mia� na sobie eleganck� staromodn� bon�urk� z aksamitnymi wy�ogami, zza kt�rych wystawa�a jedwabna pi�ama. Bezsenno�� w najmniejszym stopniu nie odznaczy�a si� na jego g�adko wygolonej wieczorem twarzy.
��Tego nie do ko�ca rozumiem � odpar� Pater, zagryzaj�c wargi.
��A ja nie rozumiem, dlaczego m�wi mi pan na ty. Nie pi�em przecie� z panem bruderszaftu.
��Ma pan racj� � wykrztusi� Pater. � Jednostronny bruderszaft jest aktem jakiego� skrajnego paternalizmu. Chyba �e jest u�wi�cony tradycj�. Jak w policji. Albo w ABW. Przed chwil� si� dowiedzia�em, �e szef gda�skiego ABW inspektor Fa�och m�wi� zawsze przez ty do ka�dego ze swoich podkomendnych. Opowiedzie� panu jedn� tak� rozmow�?
Okna gabinetu inspektora Fa�ocha wychodzi�y na podw�rko. Rzadko kiedy wpada�y przez nie promienie s�o�ca i o�wietla�y ponure wn�trze, po starokawalersku ascetyczne i pedantyczne. Inspektor by�by zreszt� bardzo zak�opotany, gdyby urz�dowa� w jasnym, weso�ym gabinecie. Nie wsp�gra�oby to z jego wyobra�eniami o pracy w tajnej policji, jak uparcie i nieoficjalnie nazywa� ABW. Jego dwupokojowe mieszkanie by�o � podobnie jak gabinet � ciemne, ponure i porz�dnie wypucowane. Poniewa� w mieszkaniu r�wnie� du�o pracowa�, dop�yw s�o�ca do niego reglamentowa�y, a w�a�ciwie uniemo�liwia�y solidne czarne �aluzje. S�o�ce by�o wrogiem Fa�ocha, a wiosny i lata wprost nienawidzi�.
Nic dziwnego, �e by� poirytowany kilkoma jasnymi promykami, kt�re w�a�nie o tej godzinie przedostawa�y si� do jego jaskini. Denerwowa�y go r�wnie� dlatego, �e pada�y na twarz, dzi�ki czemu stawa�a si� doskonale widoczna i trudniej by�o ukry� prawdziwe odczucia. Mia� przed sob� rozm�wc�, kt�remu nie chcia� zdradza� swych prawdziwych emocji, a ten wpatrywa� si� w niego tak uparcie, jakby w�a�nie na to liczy�.
��Naprawd� nie jestem pewien, Junior, czy on da sobie rad� z t� trudn� misj� � powiedzia� ostro�nie Fa�och i zastyg� z kamienn� min�. � Doprawdy czym innym by�o inwigilowanie za komuny �wiadk�w Jehowy, a czym innym jest przenikanie do tych zbrodniczych sekt�
��On wie o sektach wszystko. � Junior zab�bni� palcami o st�. � Interesuje si� nimi niemal tak mocno jak modelarstwem. Jestem pewien, �e szybko uda mu si� ustali� to, co tak bardzo chce pan wiedzie�, panie inspektorze. Dlaczego Czeka�ski pisze na zlecenie prokuratury g�upie ekspertyzy, kt�re staj� si� wa�nymi argumentami obrony r�nych bydlak�w? Albo wyg�asza jakie� durne opinie w s�dzie, kt�re grzebi� szanse oskar�enia? Na skutek tego s� zwalniani i uniewinniani cz�onkowie gro�nych sekt, na przyk�ad ci satani�ci podejrzani o zab�jstwo Marty Koz�owskiej.
��Tak � powiedzia� wolno Fa�och � to rzeczywi�cie wa�ne pytanie, Junior. Czy Czeka�ski pisze to z g�upoty, roztargnienia, z powodu starczej demencji czy z wyrachowania, bo chce ocali� sekciarzy? Tak to pytanie sformu�owa�em, kiedy ci powierza�em t� spraw�. A powierzy�em j� tylko tobie � podni�s� g�os � nie tobie i Romanowi! Poleci�em ci konsultowa� si� z nim, jako wybitnym znawc� sekt, ale nie pozwoli�em ci m�wi� z nim o samej sprawie!
��Panie inspektorze! � W g�osie Madziara zabrzmia�o jakby rozbawienie. Przecie� pan go zna i wie, �e on nie popu�ci, kiedy us�yszy o jakiej� zbrodniczej sekcie� Daj�c mi t� spraw�, wiedzia� pan, �e pana stary kumpel nie da mi �y� i tak d�ugo b�dzie mnie m�czy�, a� wszystko mu opowiem. No i pu�ci�em farb� Ca�a wina spada na mnie. A on chce t� spraw� dalej poprowadzi� sam� Oczywi�cie w �cis�ym kontakcie ze mn�. Jego atutem s� umiej�tno�ci szachowe. Potrafi udawa� i ��todzioba, i Karpowa. By� kiedy� arcymistrzem. Gra w szachy to dobry pretekst, aby si� zaprzyja�ni� z Czeka�skim, kt�ry jest wybitnym szachist�.
��M�wisz, Junior, �e go znam. � Fa�och zamy�li� si� na kilka sekund. � Tak, znam dobrze Romana. I dlatego boj� si� o niego, nie chc� wpierdoli� na min� starego kumpla�
��Prosz� si� o to nie martwi� � przerwa� mu Madziar. � On dzwoni do mnie o sta�ych porach, a wie pan, jaki jest obowi�zkowy Je�li nie zadzwoni, to znaczy, �e nie �yje�
��Popierdoli�o ci�?! � Fa�och wsta� i nie m�g� ukry� gniewu. � No i co b�dzie, je�li w�a�nie nie zadzwoni? Je�li Czeka�ski jest naprawd� zbrodniarzem z sekty i zabije Romana? Co wtedy zrobisz? A mnie wezw� do ministra� M�wisz, �ebym si� nie martwi�, bo on do ciebie codziennie dzwoni. Ale ja w�a�nie martwi� si�, �e nie zadzwoni! A zreszt�, co ty m�wisz?! � wrzasn�� Fa�och. � Jak to dzwoni?! To on ju� tam jest?!
Junior spu�ci� wzrok i milcza�. Fa�och szybko si� opanowa�. Wsta�, odkr�ci� kran w rogu i demonstracyjnie w�o�y� obie d�onie pod strumie� wody. W gabinecie znikn�y promienie s�o�ca. To wcale nie zmartwi�o Fa�ocha.
Jaros�aw Pater zagryza� wargi. M�wi� z coraz wi�kszym trudem.
��I co, jak dalej by�o? � policjant wolno cedzi� s�owa. � Pewnego pi�knego dnia zagin�� Czeka�ski�
��Prosz� wyj�� z mojego gabinetu! � wrzasn�� Libling. � Jak pan �mie zak��ca� spok�j i wysuwa� pod moim adresem jakie� oskar�enia?! Jest pan na terenie prywatnym! Moim terenie! Prosz� go opu�ci�, ale to ju�!
��Dlaczego dopiero teraz mnie pan wyrzuca? � zapyta� Pater. � A nie od razu, kiedy pana obudzi�em w �rodku nocy? Odpowiem na to pytanie. � Poprawi� si� na krze�le. � By� pan po prostu ciekaw, co ja wiem. A teraz obudzi� si� w panu lew, bo zdaje si� panu, �e nic wi�cej nie wiem. A mo�e sta� si� pan lwem, bo czym� pana dotkn��em� Mo�e id� w�a�ciwym tropem? Wyja�nijmy sobie dwie rzeczy. � Pater z charakterystycznym �wistem wci�gn�� przez z�by powietrze, jakby chcia� osuszy� bol�cy z�b. � Po pierwsze, nie prowadz� �adnego oficjalnego �ledztwa w tej sprawie i wyst�puj� przed panem jako osoba prywatna, w dodatku na urlopie. Po drugie, nawet gdybym potajemnie nagrywa� to, co pan mi powie, to mo�e pan za chwil� udawa� pijanego i potem ka�dy pa�ski ewentualny obro�ca b�dzie wnioskowa� o nieuwzgl�dnianie tego nagrania jako dowodu nawet bez bada� fonoskopijnych. I ka�dy s�d przychyli si� do tego wniosku. To co? Porozmawiamy jeszcze chwil� czy chce pan, �ebym to ja dzi� przywita� pa�skich touroperator�w � wypowiedzia� to s�owo z wyra�nym obrzydzeniem � i ju� na wst�pie powiedzia�, �e znale�li si� w Domu Seniora �Inferno"?
��No so jest, kurwa? � zabe�kota� Libling. � Gadasz szy, kurwa, nie gadasz?
��Szybko odkry� pan, doktorze, �e Maziarski jest pseudoinwalid�.
��A niby jak to odkry�em?
��Jest pan specjalist� od zmiany wygl�du. Zawodowcem. Nie oszuka� pana kto�, kto wygl�d zmienia po amatorsku. Farbuje w�osy i udaje inwalid�. Bezb��dnie pan rozpozna, czy kto� sw�j inwalidzki w�zek obs�uguje od dawna, czy od kilku tygodni, prawda?
��No dobszsze� No i so dalej?
��Maziarski co� wyw�szy�. M�g� by� agentem. Co gorsza, m�g� co� odkry�. Na przyk�ad co� �mierdz�cego w sprawie �mierci Adeli Wo�niak, kt�ra z�ama�a sobie kr�gos�up, zje�d�aj�c w d� po schodach na zaci�gni�tym r�cznym hamulcu. Alkoholizm i przesz�o�� Marcina Ryby te� nie usz�aby uwadze agenta. A najgorsze by�o to, �e Maziarski zaprzyja�ni� si� z Czeka�skim. Z sadyst�, kt�ry lubi� dr�czy� psychicznie ludzi. I ten sadysta znika nagle z twojego, przepraszam, pa�skiego sanatorium. Mo�e kto� go zabi�? Kolejna tajemnicza �mier� w �Edenie", w raju dla senior�w? W pa�skim pachn�cym sosnowym lesie pojawiaj� si� d�ugow�osi, pozbawieni skrupu��w m�odzie�cy z prasy brukowej. Ich kom�rki nieustannie dzwoni�. Zanieczyszczaj� torebkami po hamburgerach pa�skie wy�wirowane �cie�ki. Za drzewami i w krzewach pojawiaj� si� produkty ich niezdrowej przemiany materii. Tego by pan ju� nie zni�s�. Pa�ski Dom Seniora zostaje przechrzczony na �znikaj�cy punkt", a �Rze�nik z Milan�wka" staje si� nagle w tytu�ach brukowc�w �doktorem Inferno" albo �doktorem Potasikiem", jak ten od ��owc�w sk�r". Mam m�wi� dalej czy w ko�cu co� pan powie swym pijackim g�osem?
Twarz Liblinga spurpurowia�a i pokry�a si� sinymi plamami. Paterowi zdawa�o si�, �e puchnie w oczach i staje si� coraz bardziej podobna do �ar�wki. Albo do gruszki s�u��cej do robienia lewatywy.
��Prosz� opu�ci� m�j teren!
Pater mia� wra�enie, �e w procesie artykulacji tego polecenia bra�y udzia� wy��cznie z�by Liblinga. Wsta� i sykn�� z b�lu.
��Tortury � powiedzia� Pater � tak, nie przes�ysza� si� pan. Zeznania wymuszone torturami. Dla s�du nie maj� znaczenia. Ale dla mnie maj�. Bo wie pan co? Bo ja jestem g�upi. I zawsze chc� wiedzie�, kto zabi�. Nic mnie wi�cej nie obchodzi. Zrozum, Libling, ja po prostu nie mog� zasn��, nie dowiedziawszy si�, kto zabi�.
W tym momencie Pater otworzy� drzwi. Do gabinetu dyrektora cicho wesz�o czterech ubranych na czarno, kr�tko ostrzy�onych m�czyzn. Trzech wci�� mia�o na g�owie kominiarki. Dow�dca komanda podbiegi do biurka i szybkim ruchem uderzy� Liblinga w krta�. Cios by� bardzo dok�adnie odmierzony. Dyrektor straci� g�os, nie przytomno��. Po sekundzie znalaz� si� w r�kach trzech ludzi, kt�rzy wynie�li go do �azienki s�siaduj�cej z gabinetem. Pater poku�tyka� za nimi. Libling le�a� w wannie i usi�owa� chwyci� powietrze. Jego zalane krwi� usta porusza�y si� jak otw�r g�bowy ryby. Na wardze p�ki b�bel �liny.
��A teraz ci przestrzel� kolano � powiedzia� dow�dca do Liblinga � je�li mi zaraz wszystkiego nie opowiesz. B�dziesz czu� dr��c� nog� codziennie, przez wiele lat, kiedy b�dziesz wstawa� z ��ka�
��Dobrze � wyszepta� Libling � ju� m�wi� Najbardziej irytowa�o mnie czytanie tych bredni o staroskandynawskich rytua�ach. O skalpowaniu� Jednak musia�em to wiedzie�
Libling � w odr�nieniu od Patera � nie dra�ni� dow�dcy k��liwymi uwagami o tekstach z ameryka�skich film�w. Najwyra�niej wiedzia�, �e �ycie to nie film.
Libling wszed� bez pukania do pokoju pensjonariusza Ryszarda Maziarskiego. Z binokularem w oku siedzia� on na swoim w�zku inwalidzkim przy stole, na kt�rym le�a�y liczne plastikowe i metalowe elementy modelarskie, kt�re po z�o�eniu i sklejeniu mia�y utworzy� jaki� czo�g, pojazd opancerzony czy superpancernik. Dwie pot�ne lampy o�wietla�y to rumowisko cz�ci, z kt�rego mia�o powsta� kolejne dzie�o ludzkiej cierpliwo�ci.
��Co si� sta�o z pa�skimi dobrymi manierami, dyrektorze! � Maziarski przekr�ci� si� z w�zkiem w stron� Liblinga. � Wchodzi pan jak do obory? Bez pukania?
��Wiem, kim pan jest, panie pseudo-Maziarski � warkn�� Libling � i chcia�em panu zakomunikowa�, �e od jutra traci pan miejsce w moim pensjonacie.
Maziarski wsta� z w�zka i zbli�y� si� do Liblinga. Mia� podpuchni�te oczy i �lin� w k�cikach ust. Na ten widok Libling potrz�sn�� g�ow� ze wstr�tem. Maziarski by� od niego znacznie ni�szy.
��I co z tego, �e st�d odejd� � powiedzia� zimnym g�osem Maziarski. � My�lisz, �e zamieciesz wszystko pod dywan? Pomy�l, debilu, czy nie lepiej mie� we mnie sprzymierze�ca zamiast mnie st�d wyrzuca�! Zbierzmy fakty. Kto� zabi� Adel� Wo�niak. Kto� wysy�a pogr�ki zaprzysi�g�emu sekciarzowi i neopoganinowi Czeka�skiemu. Mo�e chc� go zaciuka� jego koledzy z sekty Mo�e komu� podpad�, bo za du�o gada�. On uwielbia gada�. Dzisiaj, w �rodku nocy, Czeka�skiego nie ma. Jego pok�j jest pusty� Sta�o si�? Kto o tym wszystkim wie? Tylko ty i ja! I nikt wi�cej nie musi wiedzie�!
��A pa�scy mocodawcy? � Na twarz Liblinga wyst�pi�y r�owe plamy. � Nic im pan nie powie?
��Jak mi zap�acisz, to nie powiem i wszystko razem zamieciemy pod dywan. Nikt ju� ci� nie nazwie �Rze�nikiem z Milan�wka" ani �doktorem�"
��Tak mnie nazwa�. � W oczach le��cego w wannie Liblinga pojawi�y si� �zy. � Nie mog�em tego znie�� Nikt nie ma prawa nazywa� mnie �doktorem Mengele"�
��M�w dalej � warkn�� dow�dca. � Kiedy on sklei� sobie r�ce?
��Kiedy by� w agonii. � Libling poruszy� si�, jakby chcia� przewr�ci� si� na bok, co natychmiast uniemo�liwi� mu jeden z m�czyzn. � Opad� na w�zek inwalidzki, ostatkiem si� wycisn�� troch� kleju na st�. Nast�pnie wsadzi� do kleju palce i sklei� je. Potem umar�. Oskalpowa�em go ju� po �mierci. Nie zadawa�em mu b�lu.
��Co powiedzia� przed �mierci�? � zapyta� dow�dca, kt�rego twarz i �ysa g�owa przybra�y nagle kolor malinowy. � M�w, kurwa, co powiedzia� przed �mierci�!
���e mam przesrane � wyszepta� przera�ony Libling. � Bo jutro b�dzie u mnie ABW. Rano natychmiast zadzwoni�em na policj�, nie wiedzia�em, czy on blefuje, czy nie. To wszystko. � Nagle Libling podni�s� si� w wannie i rykn��, wskazuj�c drzwi od �azienki. � A teraz wypierdala� st�d wszyscy, bo rano mam touroperator�w!
Dow�dca uczyni� nieznaczny ruch r�k�, kt�ry okaza� si� siarczystym policzkiem. Libling uderzy� potylic� o wann� i krzykn�� z b�lu. Drugi cios zadany przez dow�dc� by� gorszy. Trafi� go w nos, kt�ry w jednej chwili zamieni� si� w spuchni�ty siny organ z dwoma nienaturalnie wielkimi otworami. Krew lala si� wolnym, obfitym strumieniem.
��Zeznania wymuszone torturami s� niewa�ne w s�dzie � zabulgota�o w prze�yku Liblinga.
��Nikt nie b�dzie przekonywa� s�du � powiedzia� dow�dca komanda i uni�s� wysoko d�o�. � A teraz si� przedstawi�. Kapitan ABW Jacek Madziar, dla przyjaci� Junior, syn Romana Madziara, kt�rego zabi�e� pod nazwiskiem �Maziarski".
Madziar wykona� szybki ruch r�k�. Wierzchem d�oni zn�w trafi� w nos Liblinga. Po uderzeniu sta� si� on mi�kki i wkl�s�y. Ko�ci nosa rozdar�y tkanki i wbi�y si� w m�zg dyrektora.
��Co tu jeszcze robisz? � Madziar odwr�ci� si� gwa�townie do Patera. � Czekasz na przeprosiny?
��Tak by by�o w ksi��kach Alistaira MacLeana � odpar� Pater i wyszed� z �azienki. � Ale w �yciu nigdy nie jest tak jak w ksi��ce�
To ostatnie zdanie powiedzia� ju� tylko do siebie samego.
W powietrzu wci�� czu� by�o ozon. Kwadrans wcze�niej Pater us�ysza� ostatnie uderzenie pioruna. �wita�o. S�ycha� by�o �wiergot ptak�w
Jacek Madziar stal z zamkni�tymi oczami i opiera� si� o kolumn� przy drzwiach wej�ciowych do �Edenu". W prawej d�oni nadal trzyma� pistolet. Kostki i paznokcie pokryte by�y zaschni�tymi czerwonymi plamami.
��Nietypowo si� przedstawiasz. Nie spos�b nie zapami�ta�.
Otworzy� oczy i popatrzy� na szpakowatego m�czyzn�.
��On ju� nic nie zapami�ta.
��Co z nim zrobili�cie?
�piew ptak�w sta� si� dono�niejszy.
��Nie �zrobili�cie". Zrobi�em. Wyprosi�em ch�opak�w. Jak z przyj�cia w �Ritzu". Powiedzmy � Madziar otworzy� oczy � �e doktor Libling, dyrektor �Edenu", �Rze�nik z Milan�wka" i Mengele w jednej osobie pope�ni� samob�jstwo. To taka wersja dla moich ch�opak�w. I dla ciebie. Strzeli� z tego � wyci�gn�� pistolet w kierunku Patera. � Sirhan Sirhan, kojarzysz?
��Nie musisz si� powtarza�. Strzeli�e� mi w nog�, nie w ucho.
��Nie powtarzam si�. Sirhan Sirhan. Zab�jca Roberta Kennedy'ego. Tego chocia� kojarzysz?
Kojarzy�.
��Sirhan Sirhan zastrzeli� go z dziewi�ciostrza�owego pistoletu. Dok�adnie takiego samego jak ten. Dziewi�� strza��w. Wiesz, jak d�ugo mo�na umiera�? Uwierz mi, nie zaprezentowa�em ci pe�ni moich umiej�tno�ci.
Pater us�ysza� szum deszcz�wki w rynnie.
��Ali Agca te� strzela� do papie�a z pistoletu dziewi�ciostrza�owego. Mo�na powiedzie� � Madziar popatrzy� na Patera � �e to bro� z�ych ludzi. Jak my�lisz, Pater? Jestem z�ym cz�owiekiem?
Pater milcza�.
��Nie jestem. Dlatego pos�uchaj mnie uwa�nie. � Madziar wycelowa� pistolet w pier� Patera. � Jeste� na urlopie, tak? Ciebie tu nie by�o. Po prostu nie by�o. Rozumiesz?
��Teraz rozumiem. Pozna�em wersj� do mojej wiadomo�ci. I twoich ch�opak�w. A jaka b�dzie oficjalna wersja?
��Doktor Libling znikn��. Nikt nie odnajdzie cia�a. �yjemy w takich czasach, �e za tydzie� nikt si� nie b�dzie tym interesowa�.
Skierowa� si� w stron� bramy. Gdy by� blisko kutego ogrodzenia, us�ysza� kroki. Odwr�ci� si�.
��Powiedz mi jeszcze jedno. Czy z tym �ing"� to prawda?
��Ing. Albo Yngvi. Albo b�g� Tutaj Libling by� bogiem.
��Powiedz, czy to prawda�
��A sk�d mam wiedzie�? � Pater roz�o�y� r�ce i poszed� w stron� samochodu.
Od p� godziny dwie wielkie �mieciarki uprz�ta�y wysypisko. Samochody nie mia�y ani napisu MPO, ani logo �B�ysku" czy innej z konkuruj�cych na rynku firm. Wci�� wa�y�y si� losy porozumienia rz�du z og�lnopolskim komitetem strajkowym, a mimo to ludzie w szarych uniformach z zielonymi pasami szybko likwidowali zwa�k�. Brunatne tego dnia niebo stawa�o si� czarne. Na polanie noc nadci�ga�a jeszcze szybciej.
��Nie dziwi to pana? � Pater patrzy�, jak �mieciarze zbieraj� kawa�ki eternitu. � �mieciarki pracuj�ce o tej godzinie? � Spojrza� na swojego towarzysza. � Cuchn�o wam tam w �Edenie", miesi�cami nie mo�na by�o si� doprosi�, a tu � pstrykn�� palcami � jak za dotkni�ciem czarodziejskiej r�d�ki. Dziwne, co?
�mieciarze podnie�li kilka czarnych zawi�zanych work�w. M�czyzna towarzysz�cy Paterowi zagryz� wargi. Jeszcze moment, a eksploduje z nich krew, pomy�la� Pater. Jakby ma�o by�o krwi do tej pory.
��Du�o tych work�w, prawda? A to przecie� tylko jedno cia�o � powiedzia� Pater.
K�ama�. By� niemal pewien, �e s� tam dwa cia�a. Przypomnia� sobie rozmow� z Madziarem. Wynika�o z niej, �e sprawa jest zako�czona i wieczorem ostatecznie zostanie zamkni�ta na wysypisku.
Czarne worki znikn�y w czelu�ciach �mieciarki. G�wno posz�o do g�wna. Pater spojrza� na swojego towarzysza.
��Widzia� pan dzi� Liblinga?
M�czyzna pokr�ci� g�ow�.
��Ciekawe, co si� z nim sta�o � kontynuowa� Pater. � Mia� um�wione wa�ne spotkania biznesowe. Maziarski, Czeka�ski, teraz Libling. Chyba jakie� fatum zawis�o nad "Edenem".
W stron� m�czyzn pofrun�a kartka. Min�a ju� Patera, gdy ten wykona� parad� bramkarsk�, niczym bramkarz W�och�w Gianluigi Buffon. Kartka z notesu zapisana by�a g�sto drobnymi literami. �Naprawd� ju� d�u�ej nie mog� tego znie��" � przeczyta� Pater.
��Pani Adelo, prosz� sta� spokojnie. Za chwil� wr�c�, pojedziemy na d�, posiedzimy sobie.
Sanitariusz oddali� si�. W telewizorze na dole s�ycha� by�o reklamy, kt�re zag�uszy�y odg�os krok�w.
W�zek ruszy�. Zmierza� jednak nie w stron� platformy dla inwalid�w, ale bocznych schod�w. Odg�os reklam zgin�� w tle i wtedy Adela Wo�niak us�ysza�a g�os.
��Naprawd� ju� d�u�ej nie mog� tego znie��. Nie mog� d�u�ej patrze�, jak si� m�czysz, Adelo. Paj�ki wchodz� we wszystkie szpary twojego cia�a. �askocz� ci� po udach, siedz� w k�cikach twoich oczu. Inne si� w�a�nie zbli�aj�. W�ochate odn�a, tn�ce szcz�ki, pal�cy jad. Mog� skr�ci� twoje cierpienia. Popchn�� ci� lekko w stron� schod�w. Chcesz tego, Adelo?
Us�ysza� szum spuszczanej wody.
��Musimy ko�czy�, Adelo! Chcesz tego czy ma przyj�� do ciebie nasz dobry znajomy,
Staruszka trz�s�a g�ow�.
��Zdaje si�, �e powiedzia�a� �tak".
W�zek spada� ze schod�w, gdy w telewizorze rozbrzmiewa�y d�wi�ki zwiastuj�ce
Odn�a �mieciarek wci�� wykonywa�y swoj� prac�, zgarniaj�c to wszystko, co �yj�cy uznali za niegodne �ycia.
��Lepiej wracajmy. Mam dla pana rad�, pu�kowniku. �Eden" jest sko�czony. Niech pan poszuka innego miejsca. Dla siebie. Dla Kazia�
Pi�� dni p�niej mniej wi�cej o tej samej porze bramkarz Gianluigi Buffon trzyma� w d�oniach Puchar �wiata dla najlepszej dru�yny mistrzostw w Niemczech.
Takiego dnia nie by�o w stuletniej historii toru wy�cig�w konnych w Sopocie. W ci�gu dw�ch dni wystartowa� mia�o sto koni w dziesi�ciu gonitwach. Pe�nej obsady nie mia�y nawet gonitwy na S�u�ewcu, kt�ry dogorywa jako estrada dla jakich� d�ugow�osych szarpidrut�w. Wies�aw Paprzycki wachlowa� si� programem zawod�w. W zasadzie tylko jedno m�ci�o jego dobry humor. Na hipodromie, ze wzgl�du na brak koncesji, nie dzia�a� totek. Organizatorzy poradzili sobie jednak i z tym problemem. Ka�dy z graczy, na specjalnym kuponie do��czonym do programu, m�g� wytypowa� porz�dek w trzeciej gonitwie. Po�ow� kuponu trzeba by�o wrzuci� do urny. Oficer ABW podszed� do skrzynki, gdy us�ysza�:
��To jaki obstawiasz porz�dek? Libling, Ryba? Ryba, Libling? A mo�e uwzgl�dni�e� te� Adel� Wo�niak? R�ka Paprzyckiego zawis�a nad urn�.
��Na pewno nie masz czasu. Chcia�by� obejrze� kolejn� gonitw�. I ja te�, Wiesiu, nie mam czasu. Wi�c do rzeczy. Jestem po d�ugiej przyjacielskiej rozmowie z kapitanem Madziarem. Jej konkluzja powinna by� dla ciebie interesuj�ca.
��Czego chcesz? � G�os Paprzyckiego zosta� zag�uszony przez Andrzeja Szydlika, kt�rego uznawano za najlepszego spikera na torach w Polsce.
��Najpierw ci co� opowiem. Jest koniec 2005 roku. W policji grunt pali ci si� pod nogami. Jeszcze troch�, a zajmie si� tob� gda�skie Biuro Spraw Wewn�trznych. I wtedy przychodzi wybawienie. Zostajesz wezwany do wypadku w �Edenie". Sparali�owana staruszka Adela Wo�niak mia�a wypadek. Nie jeste� g�upi. Szybko orientujesz si�, �e wypadek by�, by tak rzec, problematyczny. M�wisz to dyrektorowi �Edenu" Liblingowi. Ten nie chce mie� k�opot�w, bo ju� je w przesz�o�ci mia�. Proponujesz mu, tak to nazwijmy, polubowne rozwi�zanie. Jest jeszcze sanitariusz Ryba. Dociskasz go. Nie jest to trudne, bo wiesz, �e Ryba mia� ju� k�opoty Pewnie zastanawiasz si�, sk�d o tym wszystkim wiem? Niewa�ne. Wa�ne, �e Madziar te� wie.
Andrzej Szydlik prezentowa� konie, kt�re mia�y wystartowa� w kolejnej gonitwie.
��Mo�e staniemy tam? � Paprzycki wskaza� g�ow� pust� �awk�.
��A tw�j kupon? Czyta�em, �e mo�na wygra� mikrofal�wk�. Albo dmuchany kajak. Podobny do dmuchanej lali. To co, kajak?
Paprzycki przystan��. Mi�nie na jego twarzy zadrga�y.
��Czego chcesz?
��A ty ci�gle to samo. Pewnie w�a�nie to powiedzia� Libling. �Czego pan chce?" Nie, Libling powiedzia�by: �Czego pan oczekuje?" I ty przedstawi�e� mu sw�j cennik. Cena musia�a by� wysoka, bo min�o kilka dni i znalaz�e� si� w Abwerze. Libling ci posmarowa� i ty nast�pnie komu� posmarowa�e� w ABW � ci�gn��
Pater. � �a�cuch ludzkich serc i lepkich palc�w, tak? Tak to dzia�a?
��Wedle mojego cennika masz w mord� � szepn�� Paprzycki.
��Nie s�dz�. Pomy�l, Wiesiu, o kapitanie Madziarze. Mam zeznania Liblinga, kt�re obci��aj� ci� tak jak ci�ary d�wigane przez Agat� Wr�bel. W dodatku zostawi�e� trefn� dokumentacj�. Z�apa�em ci� na spalonym, rozumiesz?
Spiker zaprezentowa� dorobek d�okeja, kt�ry mia� jecha� na ostatnim, dziesi�tym koniu.
��Co proponujesz? � Na w�sach Paprzyckiego osiad�y krople potu.
��Uk�ad. Po pierwsze, od tej chwili, Wiesiu, to ty b�dziesz moim kretem. Chc� wiedzie� wszystko o tym, co mnie interesuje. Po drugie, powiesz mi, kto jest waszym kretem. Nie zaprzeczaj, wci�� macie cz�owieka u nas. To na pocz�tek. Potem pomy�limy, co dalej.
Rozmawiali jeszcze kilka minut.
��Wszystko?
��Nie. � Pater wachlowa� si� programem, kt�ry zabra� swojemu rozm�wcy. � Kajak. Dmuchana lala. Mam pierwsze�stwo. To si� nazywa
Paprzycki czu� si� upokorzony. Nie dlatego, �e Pater domaga� si� prawa pierwszej nocy. Wies�aw Paprzycki nienawidzi�, gdy kto� m�wi do niego �Wiesiu", a Pater, u�ywaj�c zdrobnia�ej formy imienia, przekroczy� tego dnia wszelkie normy.
Starszy aspirant Rafa� Wiechniarek przyzwyczai� si� do s�u�bowego forda. Gdy teraz szed� do prywatnego samochodu, czul, �e co� jest nie w porz�dku. Jego skoda, zwana pieszczotliwie fabisi�, wygl�da�a jako� inaczej. Przeczucie nie zawiod�o aspiranta Wiechniarka. Prz�d fabisi obni�y� si� nieco. Nie mog�o by� inaczej, skoro dwa przednie ko�a by�y przebite.
��Co jest, kurwa! No co to jest! � Wiechniarek podszed� do posterunkowego str�uj�cego na parkingu.
��Nie wiem, naprawd� nie wiem � m�ody ch�opak stara� si� t�umaczy�. � Zosta�em wezwany� � zawaha� si�. � Nie mog� m�wi�, gdzie zosta�em wezwany. By�em tam pierwszy raz w �yciu. � Wypi�� si� dumnie.
��Twoje wspomnienia g�wno mnie obchodz�! � krzycza� Wiechniarek. � Wylatujesz z policji! Od jutra ju� tu nie pracujesz�
��Tam na g�rze � przerwa� posterunkowy � powiedzieli, bym panu to da�. � Wr�ci� do stra�niczej budki i wr�czy� Wiechniarkowi kartk�.
��A to co, kurwa� � G�os starszego aspiranta Rafa�a Wiechniarka zamar�.
Kolorowa kartka by�a ok�adk� p�yty DVD. W�r�d r��w i fiolet�w ma�y czarny zwierzak wdrapywa� si� na kopiec. Tytu� p�yty brzmia�:
Pater wpatrywa� si� w nieprzeniknion� twarz przeciwnika. Jezus z Oliwy zdj�� okulary i wytar� je flanelow� koszul�. Przez moment Pater zobaczy� oczy. �miertelnie zm�czone oczy. Ten cz�owiek wkr�tce umrze � pomy�la�.
��Zauwa�y�em, �e pan kuleje. Sta�o si� co�? � Profesor ods�oni� dam� pik.
��Pr�bowa�em wybiec przed szereg. Tak si� to ko�czy.
Na stole le�a� as, walet, dziesi�tka pik. A tak�e dwie inne karty, kt�re nie interesowa�y Patera.
W powietrzu unosi� si� dym papieros�w mentolowych. Pater w rozpi�tej koszuli wygl�da� jak starzej�ca si� gwiazda rocka.
��Wiem, �e to nie by� �art. Wcale pan nie �artowa�. � Lustrzane okulary Jezusa wr�ci�y na miejsce. � To jak? Mam tego kr�la? Je�li nie mam, przegra�em. A propos kr�la. Co tam z pa�skim profesorem? Tym antropologiem i medykiem w jednym�
G�owa Patera nie radzi�a sobie z prawem ci��enia. Tej nocy wypi� stanowczo za du�o. Zw�aszcza jak na cz�owieka, kt�ry unika mocnych alkoholi.
��Wejherowo� � wyszepta� Pater.
��M�wi pan o profesorze czy o sobie?
��Wejherowo�
Nie odpowiedzia�. Nie czeka�, a� Jezus z Oliwy odkryje ostatni� kart�. Wsta� i r�k� rozp�dza� dym z papieros�w. Jakby odgania� insekty podczas upa��w.
Za pierwszym razem nie trafi� w drzwi.
Zatoczy� si�, obi� o framug� i zakl��.
Dopiero wtedy wyszed�.
Pragniemy podzi�kowa� wszystkim, kt�rzy pomogli nam w pisaniu tej powie�ci. W szczeg�lno�ci dzi�kujemy za konsultacj� i � po wielekro� � bezcenne wskaz�wki komisarzowi Krzysztofowi Tkaczykowi z Komendy Sto�ecznej Policji oraz doktorowi Jakubowi Trnce � medykowi s�dowemu z Zak�adu Medycyny S�dowej Akademii Medycznej we Wroc�awiu. Podzi�kowania nale�� si� r�wnie� Przemys�awowi Szczurkowi za uwa�n� lektur� ca�o�ci oraz mecenasowi Dariuszowi Miko�ajczykowi za inspiruj�c� opowie�� o drodze na Wejherowo.
Marek Krajewski i Mariusz Czubaj
]