Ta ksi��ka mia�a by� histori� m�odej kobiety, kt�ra ci�ko choruje, ale szcz�liwie wyzdrowieje. Tak si� nie sta�o. Tamara Matzke dowiedzia�a si� o swojej chorobie pod koniec 1999 roku. Mia�a wtedy 31 lat, za sob� kilka lat szcz�liwego ma��e�stwa i pierwsze do�wiadczenia dziennikarskie, przed sob� rozleg�e plany. Mimo cierpie� i uci��liwej terapii d�ugo wierzy�a w zwyci�stwo nad chorob�. Rak okaza� si� silniejszy, Tamara umar�a w grudniu 2000 roku. Ksi��ka zawiera fragmenty pami�tnika Tamary, jej korespondencj� z czas�w choroby z przyjaci�mi i rodzin� oraz wspomnienia m�a. Wszystko to sk�ada si� na obraz godnej podziwu walki i braku rezygnacji wobec nieuchronno�ci �mierci.
� 2002
Tamar� Zwierzy�sk� spotka�em w pa�dzierniku 1992 roku w Lilie, gdzie studiowali�my oboje przez dwa semestry. Mieszkali�my w tym samym akademiku. Bli�ej poznali�my si� w studenckiej grupie teatralnej. Grali�my ma��e�stwo. Par� w �yciu stali�my si� dopiero tydzie� przed naszym wyjazdem z Francji.
To lato sp�dzili�my razem w Polsce. Tamara znalaz�a prac� w Warszawie i zacz�a wieczorowe studia dziennikarstwa. Ja kontynuowa�em nauk� w Berlinie. Roz��ka. T�sknota. Od pocz�tku by�em pewien, �e znalaz�em moj� mi�o��, partnerk� na ca�e �ycie. Gdy tylko mog�em, jecha�em do Warszawy. Zwiedzali�my z Tamar� kraj, ja poznawa�em ludzi, uczy�em si� j�zyka. Wkr�tce rozmawiali�my ju� tylko po polsku.
W roku 1995 Tamara zacz�a prac� w telewizji publicznej. Trafi�a do Ekspresu Reporter�w. Jej reporta�e opowiada�y o bezdomnych, emerytach, m�odzie�y itd. Chcia�a pokazywa� historie o ludziach. Marzy�a o filmie dokumentalnym, o fabule i ��dzkiej szkole filmowej. Po dw�ch latach jednak, zm�czona biurokracj� i uk�adami na Woronicza, odesz�a z telewizji publicznej do nowo otwartej stacji TVN. Cieszy�a si�, �e pracuje w m�odym zespole.
Pobrali�my si� w czerwcu 1998 roku. �lub cywilny w Niemczech, �lub ko�cielny w Zielonej G�rze, weekend po�lubny nad jeziorem. Najpi�kniejsze dni w naszym �yciu.
Jesieni� Tamara zosta�a asystentk� re�ysera w pierwszej polskiej telenoweli dokumentalnej Szpital Dzieci�tka Jezus. Ci�ko pracowa�a ca�y rok. Od rana do wieczora w szpitalu. By�a wsz�dzie: rozmawia�a z chorymi, z lekarzami i piel�gniarkami, szuka�a bohater�w, dokumentowa�a ich historie i pisa�a komentarze do odcink�w. Wieczorem, w domu, nie chcia�a o tym opowiada�. By�a psychicznie i fizycznie wyko�czona. Pragn�a tylko spokoju. Kiedy praca nad serialem zbli�a�a si� do ko�ca, Tamara odetchn�a. Mia�a do�� szpitala, choroby i cierpienia. Pod koniec wrze�nia 1999 roku wyjechali�my na pi�� miesi�cy do Brukseli.
17 grudnia lekarze odkryli u Tamary raka jajnika. Leczenie odbywa�o si� w Belgii. W maju 2000 roku lekarze m�wili o zwyci�stwie nad chorob�. Wtedy Tamara postanowi�a podzieli� si� z innymi swoj� histori�: Zacz�am pisa� ksi��k�. Nie wiem, czy co� z tego wyjdzie, ale ch�ci mam jak najlepsze. Chc� napisa� o mojej chorobie, cierpieniu, o wszystkich upokorzeniach, w og�le o tym, czego doznaj� ludzie chorzy na raka. Mia�a to by� historia m�odej kobiety, kt�ra ci�ko choruje, ale szcz�liwie wraca do zdrowia. Mia�a to by� ksi��ka nadziei. Sta�o si� inaczej. Rak by� silniejszy. Tamara umar�a 2 grudnia 2000 roku w Niemczech.
Zostawi�a pocz�tek i zako�czenie planowanej ksi��ki oraz pami�tnik z czasu choroby. Przeczyta�em go dopiero dzie� przed jej �mierci�. W szpitalu. Wtedy nie mogli�my ju� rozmawia�. P�niej czyta�em pami�tnik wiele razy. Czu�em, �e Tamara napisa�a go nie tylko dla siebie lub dla mnie. Zrozumia�em, �e mo�e by� wa�ny tak�e dla innych. Ale nie od razu my�la�em o publikacji. Pami�tnik wydawa� mi si� zbyt osobisty.
Wszystko zmieni�o si� w styczniu, po lekturze ksi��ki Ruth Picardie Before
To doda�o mi odwagi. Postanowi�em zebra� wszystko, co zostawi�a Tamara. Najpierw przepisa�em z jej pami�tnika jedynie fragmenty zwi�zane z chorob�. Te, gdzie pisze o nas, o naszej mi�o�ci, pomin��em. Szybko jednak zrozumia�em, �e wszystko jest cz�ci� jednej historii. E-maile, listy i fragmenty mojego pami�tnika s� jej uzupe�nieniem.
Nie wiedzia�em tylko, jak opowiedzie� o ostatnich dniach Tamary. Jej pami�tnik urywa si� w po�owie pa�dziernika. Ostatni e-mail wys�a�a w po�owie listopada, prawie dwa tygodnie przed �mierci�. Czy napisa� pos�owie? W ko�cu postanowi�em si�gn�� po m�j pami�tnik. I powoli wszystko u�o�y�o si� w ca�o�� � histori� tego roku.
W czerwcu przyszed� moment, kiedy pokaza�em pierwsz� wersj� tekstu rodzinie Tamary i najbli�szym nam osobom. Wszyscy bardzo prze�yli lektur�. Wspierali projekt ksi��ki.
Mam wra�enie, �e od samego pocz�tku Tamara czuwa�a nad wszystkim, inaczej trudno by�oby mi uwierzy�, �e materia� tak dobrze si� z�o�y� i �e ju� pierwsze wydawnictwo zechcia�o opublikowa� ksi��k�.
Tamara nie napisa�a wprawdzie, co ma si� sta� z jej pami�tnikiem. W jej papierach znalaz�em jedynie brulion listu do Dzia�u Reporta�u �Gazety Wyborczej�: Jestem dziennikark� telewizyjn�. Cho� nigdy nie pisa�am, musia�am podzieli� si� swoj� histori�. Je�li uwa�a Pani to za rzecz nieudan�, prosz� wyrzuci� do �mietnika. Tak b�dzie lepiej dla mnie i dla czytelnik�w. Bardzo serdecznie pozdrawiam.
Ksi��ka, kt�r� zacz�a pisa� Tamara, mia�a da� chorym nadziej�. Ta, kt�r� przygotowa�em, ko�czy si� umieraniem i nie mo�e by� �r�d�em nadziei.
Nie s�dz�, by kto�, kto sam walczy z chorob�, mia� do�� si�y i ch�ci, �eby j� przeczyta�. Ale mo�e by� wa�na dla ludzi, kt�rym rak kogo� zabra�. Kt�rzy sami prze�yli niemoc, walk�, rozpacz i nadziej�. Mo�e by� dla ka�dego lekcj� �ycia.
Tamara wype�ni�a swoj� misj� dokumentalistki do ko�ca. Napisa�a dokument z czasu w�asnej choroby. W pracy zawodowej fascynowa�o j� �ycie innych. Umia�a dotrze� do bohater�w, kt�rych polubi�a i szanowa�a. O serialu Szpital Dzieci�tka Jezus pisa�a: Mam wra�enie, �e historie opowiedziane zaczynaj� �y� w�asnym �yciem, nie nale�� ju� do jednej osoby, staj� si� w�asno�ci� moj�, nasz�. Los sprawi�, �e sta�a si� bohaterk� swojego ostatniego dokumentu. Obserwowa�a siebie w roli, kt�rej nie wybra�a, w historii, na kt�rej przebieg nie mia�a wp�ywu. Jej historia, nasza historia staje si� teraz wasz�.
Tamara chcia�a przez swoj� ksi��k� prze�ama� [�] zak�amanie wok� raka. Napisa�a: Chc� m�wi�, opowiada�, uczy� innych, ze w razie choroby musz� wierzy� i czu� si� silni. Chory mo�e by� silny, kiedy ma dobr� opiek� medyczn�. Tamara wola�a nie my�le� o tym, jak przybiega�oby w jej przypadku leczenie w Polsce. Dzi�ki pracy przy realizacji Szpitala Dzieci�tka Jezus doskonale zna�a polskie realia. W Belgii i w Niemczech zobaczyli�my, jak wa�na jest sprawna s�u�ba zdrowia. W sytuacji, w kt�rej chory i jego rodzina �yj� w sta�ym stresie, rozpaczy i niepewno�ci, dobrze jest wiedzie�, �e zawsze ma si� dost�p do lekarza, �e w szpitalu b�dzie miejsce i �e koszty leczenia pokrywa kasa chorych.
Du�y wp�yw na wyzdrowienie ma tak�e samopoczucie i stan psychiczny chorego, a to w znacznym stopniu zale�y od otoczenia. Rodzina, przyjaciele i znajomi powinni okazywa� mu zrozumienie, nie dopuszcza�, by mia� poczucie winny, ni�szej warto�ci, by czu� si� sam, bo to mo�e by� fatalne. Dobrze jest, gdy chory wie, co si� z nim dzieje, i ma dost�p do informacji. Niewiedza mo�e by� �r�d�em strachu. W Polsce �wiadomo�� spo�eczna i stan wiedzy na temat raka ci�gle s� bardzo niskie. Cho� niemal ka�dy zna kogo�, kto chorowa� na raka, pozostaje on tematem tabu.
W innych krajach, zw�aszcza w Stanach Zjednoczonych, sytuacja uleg�a ju� zmianie. Prze�om nast�pi� po tym, jak Betty Ford i Nancy Reagan publicznie o�wiadczy�y, �e choruj� na raka. Media i spo�ecze�stwo bra�y udzia� w ich walce. W Stanach dzia�aj� dzisiaj pot�ne organizacje pozarz�dowe na rzecz walki z rakiem. Wywalczy�y nawet przeznaczenie cz�ci bud�etu Ministerstwa Obrony na badania raka piersi i jajnika. Na stronach internetowych organizacji na rzecz walki z rakiem jajnika mo�na na przyk�ad znale�� informacje o najnowszych metodach leczenia, adresy lekarzy specjalist�w, lokalnych grup samopomocowych, dzia�aj� specjalne numery telefoniczne. Mam nadziej�, �e ta ksi��ka przyczyni si� do zmiany sytuacji w Polsce. Mo�e z choroby i �mierci Tamary wyniknie co� pozytywnego. Mo�e kobiety, kt�re prze�y�y raka jajnika, zaczn� si� organizowa� i walczy� o popraw� profilaktyki, diagnostyki, leczenia. Szkoda tylko, �e Tamara nie mo�e do nich do��czy�.
Ksi��ka nie powsta�aby bez wsparcia rodziny Tamary i moich rodzic�w. Za zgod� na opublikowanie prywatnej korespondencji dzi�kuj� rodze�stwu Tamary � Ani i Rafa�owi Zwierzy�skim, Asi i Jarkowi B�oniarzom, Kasi i Dominikowi Rudkowskim (Paciorki), Gunnarowi Walzholzowi, Ewie Mroczek, Basi Paw�owskiej, Kasi Kosowskiej, Emeline Carvou, Jagodzie Greli, Dagmarze Koronie. Chc� te� wyrazi� wdzi�czno�� za pomoc w przygotowaniu ksi��ki Andrzejowi, Ma�gorzacie i Wojtkowi Saramonowiczom. Dzi�kuj� wszystkim naszym przyjacio�om za to, �e byli z nami w czasie choroby i �e s� ze mn� po �mierci Tamary.
Sven Matzke
Widz� siebie sprzed roku. Zabiegana dziennikarka, marz�ca o karierze, dobrej pracy, samorealizacji. Biegn� z g�ow� zwieszon� w d�, nic nie istnieje, tylko ja i moje k�opoty. Jaki� cz�owiek krzyczy do s�uchawki, �e nie zrobi�am tego czy tamtego, inny pr�buje zainteresowa� mnie swoj� histori�. Nie mam czasu. Nie mam czasu. Bo�e, kiedy ja odpoczn�?
Pracuj� jako asystent re�ysera przy filmie dokumentalnym opowiadaj�cym o szpitalu. Wiele odcink�w, ci�ka praca, kt�ra si� nigdy nie ko�czy. Przychodz� do domu, siadam, wpatruj� si� w �cian� i rozmy�lam o ludziach, kt�rych spotka�am. Widz� ich twarze, ich �zy i bezg�o�n� pro�b� o pomoc. Jana, kt�remu kwas wypali� oczy. Stefana, kt�remu rak zabra� p� twarzy. Marka, kt�ry przesta� wierzy� w lekarzy. Ma�� Ani�, kt�ra ma raka ko�ci i czeka na amputacj� nogi. Na potrzeby filmu spisuj� ich historie, jedn� po drugiej, s� ich dziesi�tki. Mam wra�enie, �e historie opowiedziane zaczynaj� �y� w�asnym �yciem, nie nale�� ju� do jednej osoby, staj� si� w�asno�ci� moj�, nasz�.
Najtrudniejsze chwile prze�ywam, kiedy kr�cimy odcinek o �mierci. Czuj�, �e dotykamy czego�, czego nie powinni�my dotyka�. W�adys�aw umiera, ma raka prostaty. Miotam si� wok� tego tematu, nie jestem przekonana o s�uszno�ci jego realizacji. Widz� �on� chorego krz�taj�c� si� w jego izolatce, widz�, jak go myje, jak czule z nim rozmawia. Marianna wierzy, �e co� si� jeszcze da zrobi�. Wiem ju�, �e nie b�dzie to jedynie odcinek o �mierci, ale r�wnie� o mi�o�ci. I po raz pierwszy w �yciu d�u�ej my�l� o �mierci. Wcze�niej, jak ka�dy, wola�am nie zastanawia� si� nad nieodwracalno�ci� losu. Ogarnia mnie parali�uj�cy strach przed chorob�, przed b�lem, przed powolnym ko�cem sztucznie podtrzymywanego �ycia. W�adys�aw umiera, a ja budz� si� w nocy z krzykiem.
S� te� odcinki o raku i nadziei. Ma�ej Ani lekarze amputuj� nog�, a ja w domu modl� si� d�ugo, by choroba si� zatrzyma�a. Z rado�ci� patrzymy, jak dziewczynka stawia pierwsze kroki na sztucznej nodze. Robi� tysi�ce notatek, nie mog� uwierzy�, �e Stefan, kt�remu lekarze kilka miesi�cy temu dawali zero szans, �yje, �artuje i pr�buje mnie poderwa�. Raz tylko staj� oko w oko z jego chorob�, doktor J. pokazuje mi twarz Stefana. Widz�c j�, pr�buj� si� dalej u�miecha�, ale nogi uginaj� si� pode mn�. Stefan nie ma po�owy twarzy, nie ma nosa, warg, oka. Pod banda�em ukrywa wielk� dziur�, przez kt�r� mo�na zobaczy� ko�� podstawy czaszki. Po tym wszystkim wychodz� ze szpitala, siadam na trawie i beznami�tnie wpatruj� si� przed siebie. Siedz� tak mo�e godzin�, mo�e dwie. Piel�gniarki widz� mnie ze swojej dy�urki i jedna z nich przynosi mi szklank� wody. Jest lepiej. Wracam do domu i pr�buj� nie my�le�.
Ostatnie miesi�ce naszej produkcji po�wi�camy historiom ludzi chorych na raka. Teraz, przegl�daj�c moje papiery z tamtego okresu, widz�, jak ma�o wiedzia�am o tej chorobie. Chaotyczne notatki, co� tam o mo�liwo�ciach terapii, jaka� chemioterapia, radioterapia, nieznane s�owa, terminy. Jedyn� rzecz�, jaka zapada mi w pami��, jest chustka ma�ej Ani, pod kt�r� chowa swoj� �ys� g�ow�. Przypomn� sobie o tym kilka miesi�cy p�niej, kiedy chustka stanie si� integraln� cz�ci� mojego �ycia.
Okazuje si�, �e jest mo�liwo�� wyjazdu na pi�� miesi�cy do Brukseli. Sven dosta� sta� w Parlamencie Europejskim, a ja potrzebuj� odpoczynku i jad� z nim. A wi�c wreszcie koniec ze szpitalem, cierpieniem, rakiem� W euforii przygotowuj� si� do wyjazdu, ostatnie sprawy, bilety. I wtedy w�a�nie pojawia si� pierwszy b�l, kiedy zm�czona padam na brudne siedzenie w autobusie. Nat�ok my�li w mojej g�owie. Bol� mnie jajniki, a wi�c jutro do ginekologa, to nie mo�e by� nic powa�nego, bo niedawno robi�am badania. Cicho j�cz� w pustym autobusie, tak chcia�abym ju� by� w domu. Nazajutrz id� do ginekologa, m�wi� o b�lu, dopytuj� si�. �Boli, bo tak ju� jest na tym �wiecie � s�ysz� w odpowiedzi. � Niedawno pani robi�a badania, jajniki troch� powi�kszone, ale wszystko poza tym w porz�dku�. Uspokojona wracam do domu, pakuj� ostatnie rzeczy i rankiem wyruszam do Belgii.
Odkrywam nowy kraj, nowe miasto. Nigdy bym nie pomy�la�a, �e zwi��� swoje losy z Belgi�. Traktowa�am j� zazwyczaj jako kraj tranzytowy wiod�cy do Francji.
B�l ci�g�y i niewyobra�alny. Zapadam si� w czelu�� czego� nieznanego. Intuicja, kt�r� niekt�rzy nazywaj� kobiec�, podpowiada mi, �e moje �ycie si� zmieni. My�l ta zbli�a si� do mnie jak paj�k, kt�ry ju� zarzuci� swoje sieci. Jestem wi�c ofiar� czego� nieznanego, choroby, kt�rej nazwy jeszcze nie znam. A ona przyczai�a si� we mnie i czeka na odpowiedni� chwil�. Zaatakuje znienacka, kiedy pouk�adam w stosik wszystkie ziemskie sprawy, zamkn� na klucz problemy i zaczn� my�le� o przysz�o�ci.
Dr�cz� mnie sny szare, pe�ne niepokoju, uciekaj�cych szczur�w, za kt�rymi chcia�abym pobiec, ale nie mog�. W g�owie kot�uj� si� pytania. Co to wszystko oznacza? Przecie� zarz�dzi�am, �e ma by� lepiej, �e ma by� kolorowo i szcz�liwie. I z
B�l coraz wi�kszy, powoli nabiera rozp�du. Moje cia�o przestaje si� broni�. Dzie� po dniu, godzina po godzinie poddaj� si� chorobie, kt�ra postawi�a sobie za cel niepodzielne panowanie.
Ponowny atak porywa mnie jak malute�k� �upink� orzecha. Jest jeden z tych pi�knych, s�onecznych dni, kt�rych tu tak niewiele. Zabieram ze sob� przewodnik po Brukseli, chcia�abym jeszcze odkry� par� zak�tk�w przed naszym wyjazdem w lutym. Wcze�niej b�d� �wi�ta w Zielonej G�rze u rodzic�w, wi�c tak naprawd� czasu pozostaje niewiele. Id� sobie w ten s�oneczny dzie� i nagle powala mnie okropny b�l, opieram si� o mur kamienicy, rozpaczliwie my�l�, gdzie jest najbli�szy przystanek autobusowy. Nie mam przy sobie tabletek przeciwb�lowych. Wpadam do stacji metra, ale myl� mi si� strony i jad� w t� niew�a�ciw�. B�l staje si� coraz wi�kszy. Musz� jeszcze przejecha� kilka przystank�w autobusem. Siadam na chodniku i obejmuj� g�ow� r�koma. Kiedy docieram do domu, jest ju� najwy�szy moment. D�ugo wymiotuj� prosto do wanny, potem zwijam si� w k��bek na pod�odze. Le�� tak, �kaj�c w samotno�ci.
Jeszcze nic nie rozumiem. Jakie� badania, ma�a operacja, kt�ra ma mnie uwolni� od b�lu. Wytrzymam, powtarzam bez�adnie, wytrzymam, a potem tylko ta przysz�o��, kt�r� sama sobie obmy�li�am. Tam na g�rze Kto� chce inaczej, inne ma wobec mnie plany.
W �yciorysie w rubryce 1999-2000 wpisz� ��ycie nieudane�. �Bardzo prosz� o wzi�cie pod uwag� mojej kandydatury��
Natr�tne brz�czenie telefonu. To nie mo�e by� d�wi�k zapowiadaj�cy dobre wiadomo�ci.
Doktor D.: �Mam niedobre wiadomo�ci. Jest pani sama? Prosz� jak najszybciej wskakiwa� w taks�wk� i przyje�d�a� do szpitala. Ma pani raka. Przykro mi�.
Cisza. Przede mn� czelu��, �adnego �wiat�a. Za oknem deszcz p�acze nade mn�. A mo�e nad ca�ym �wiatem? A we mnie cisza. W ko�cu wiem, w ko�cu rozumiem. Fala spokoju po raz pierwszy od wielu dni. Niewyobra�alne, a jednak. Spok�j bierze si� ze zrozumienia. Starannie zamykam drzwi na klucz, id� w deszcz, taks�wkarz �artuje ze �wiata. On nie wie.
Anestezjolo�ka pochyla si� nade mn� p�acz�c�:
G�adzi po g�owie: �Wszystko b�dzie dobrze, teraz wszystko jest czarne, ale jutro b�dzie bia�e. Zobaczy pani�. Anestezjolo�ka-filozof. Jak dobry Anio� Str� b�dzie czuwa� przy mnie jutro i przez nast�pne tygodnie. Kiedy si� budz�, tysi�ce rurek ��czy mnie z maszynami, kt�re przycupn�y przy moim ��ku. Piel�gniarki, cicho szeleszcz�c fartuchami, przep�ywaj� obok mnie. Czasami otwieram oczy, czuj� czyj� ruch, ale nie widz� nikogo. Anio� Str�? �mier�? U�miecham si� do tego kogo� czy czego�.
We �nie latam w przestworzach. Podobno sny nie s� kolorowe, a ten jest b��kitny. Jak niebo, jak morze w bezchmurny dzie�. Jest mi dobrze. W dole szara ziemia, a na niej jeden obok drugiego �pi� ludzie. Nie nale�� do tego �wiata. Ale i do b��kitu nie nale��.
�wiat szpitalny jest jak zamkni�ty kr�g. Rytm tabletek, kropl�wek, �rodk�w znieczulaj�cych, wypr�nie� wyznacza dzie�. B�l jest gdzie� pomi�dzy, u�mierzany z konsekwentn� skrupulatno�ci�. M�j szloch w poduszk� jest odnotowywany w szpitalnych ksi�gach. Nie minie godzina, jak mnie zapytaj�: �Dlaczego pani p�acze?� Jak gdyby nie by�o oficjalnego przyzwolenia na ten p�acz, na ten szloch nad sam� sob�. Czuj� wsp�czucie docieraj�ce do mnie ze wszystkich k�t�w. To najgorsze. Jestem trybikiem w machinie szpitalnej. Obr�ci�, prze�o�y�, obmy�, nakarmi�. Przychodz� ludzie, co� m�wi�, odchodz�. �Udekorujemy ci sal� � m�wi dziewczyna z grupy wspomagaj�cej ludzi chorych na raka. Jak� sal�? Po co?
Najprzyjemniejsze s� sny.
Powoli id� ulic�. Noga za nog�. Nigdzie si� ju� nie spiesz�, wolno stawiam kroki, ods�ania si� przede mn� �wiat, kt�rego wcze�niej nie zna�am. Ludzie patrz� na mnie, jakbym przyby�a z innej planety. Najwyra�niej nie pasuje im taki kto�, kto nie popycha, nie szturmuje, nie gna. Wolno, wolniutko, nie wiedzia�am, �e umiem i�� w ten spos�b. Czuj� si� samotna w p�dz�cym t�umie, ale i szcz�liwa. A wi�c �yj�, czuj�, widz� ludzi, s�o�ce. Nigdy nie pomy�la�abym wcze�niej, �e stawianie pierwszych krok�w po d�ugiej chorobie mo�e by� tak trudne i tak ekscytuj�ce zarazem. �miej� si� do s�o�ca, �Witaj� � m�wi�. Jaka� pani ogl�da si� za mn�. A wi�c tak, ludzie, zwariowa�am!
Kiedy� wyobra�a�am sobie chorob� jako co� przera�liwie smutnego, co�, co wyklucza cz�owieka spo�r�d �yj�cych. Teraz wiem, �e to rado�� z ka�dej chwili, �e to wewn�trzny spok�j, pocz�tek nowego �ycia. O ile dane mi b�dzie �y�.
Robi� postanowienia na nowy rok: trzyma� si� dzielnie, walczy� z chorob�, stawia� czo�o g�upim pytaniom. Z tym ostatnim nie ma tutaj k�opotu.
Wiem, �e gorzej by�oby w Polsce: Pani Zosiu, s�ysza�a pani, �e ta Matzke ma raka? Taka m�oda, pani kochana. Co si� na tym �wiecie porobi�o? Mnie to pani Kowalska powiedzia�a, a Kowalskiej Nowakowa. Pani kochana� Spojrzenia znacz�ce, pe�ne lito�ci, a mnie a� parzy chustka na g�owie i jedyna my�l: ucieka� jak najdalej. W Brukseli mam spok�j, nikogo nie dziwi moja chustka, nikt nie zadaje niepotrzebnych pyta�, znajomi przy powitaniu m�wi�:
�Jak si� masz, Tam?� W tym pytaniu zawarta jest ca�a ich troska, a dla mnie furtka, bo mog� im powiedzie�: W porz�dku, dzi�kuj�, ale mog� te� opowiedzie� histori� mojego �ycia. Lubi� t� delikatno��. Lubi� to, �e mam wyb�r.
Zawsze bardzo lubi�am maj. Nie wiem dlaczego. Mo�e ze wzgl�du na nazw�, kr�tk�, pe�n� optymizmu, zieleni i s�o�ca? Maj to czas bia�ych sukienek komunijnych, konwalii, wypraw na zielon� trawk�, Dla mnie by� to zawsze miesi�c nadziei.
Ostatnia chemioterapia. Jaki� dziwny p�yn wp�ywa do mojej �y�y, a ja wiem, �e jestem ju� blisko ko�ca, wi�c zasypiaj�c u�miecham si� do okna, za kt�rym �yje �wiat. Wyniki mam bardzo dobre, wszystko wskazuje na to, �e choroba si� wycofa�a.
Doktor B. ta�czy jak op�tany na szpitalnym korytarzu: C�est la yictoire, Tamara! C�est la uictoire! A wi�c zwyci�stwo. Ci�gle nie mog� uwierzy�. �Wszystko dlatego, �e by�a� taka silna i tak optymistycznie nastawiona� � m�wi B., a ja czuj�, �e �zy p�yn� mi po twarzy. Sk�d si� tam wzi�y? Dwumetrowy lekarz przyciska mnie do siebie, ca�uje w oba policzki.
Koniec
Przeczyta�am fragment ksi��ki Lance�a Armstronga, kolarza, kt�ry zwalczy� raka i w spektakularny spos�b w 1999 roku wygra� Tour de France:
Na pocz�tku 2000 roku mam 31 lat. Ten pami�tnik b�dzie mo�e wspomnieniem po mnie, a mo�e przeczytamy go kiedy� ze Svenem i pop�aczemy sobie troch� nad naszym szcz�ciem, a mo�e nieszcz�ciem. Sama nie wiem. Nie boj� si� �mierci, widzia�am j� w snach, raz w nocy siedz�c� na fotelu. A mo�e by�y to tylko ubrania? Nagle za oknem wysz�o s�o�ce, jakby chcia�o powiedzie�: hej, g�owa do g�ry, czemu piszesz tak smutno?
Brukselska pogoda. Chmury, deszcz. Dzisiaj s�o�ce ockn�o ludzi z marazmu, zacz�li patrze� na siebie nawzajem, na otoczenie. Sz�am ulicami i by�am szcz�liwa, �e jest ziemia, s� ludzie i pi�kne brukselskie domy. Nawet zapomnia�am o tym, �e id� do szpitala na pobranie krwi. Znowu szpital�
Ju� nawet nie wiem, jak to bola�o. Czasami troch�, czasami bardzo. Przy siadaniu bardzo. Kiedy si� zacz�o, te� nie wiem. Rok, dwa, trzy lata temu? RAK rozwija si� powoli, cho� konsekwentnie, i nie boli. A mnie bola�o. Zwyk�a, rutynowa wizyta u ginekologa. Nic nie widzi, jakie� zaczerwienienie. Potem pojecha�am do Brukseli, do Svena. Pi�� miesi�cy w tym deszczu � co ja tu b�d� robi�a, my�la�am. Pojechali�my do Kyera do Anglii, tam pierwsze b�le, okres, b�l. Potem dziesi�� dni okresu bez przerwy, w pewien czwartek b�le nie do wytrzymania. Wymiotuj�. Wybra�am si� wtedy na zwiedzanie Brukseli, gdzie z�apa�o mnie w po�owie drogi, ledwie wr�ci�am do domu. Dlaczego zwymiotowa�am z b�lu?
Zacz�am szuka� lekarza ginekologa. Dobrego. Mo�e kto� w parlamencie wie co� na ten temat. Jest � doktor Deleuse, nie musz� d�ugo czeka� na wizyt�. Ginekolog zobaczy�a nagromadzon� krew. �To chyba by�o poronienie. Niech pani nie b�dzie smutna, bo znaczy to tylko, �e mo�e pani zaj�� w ci���. A to co� bardzo wa�nego. Niech pani wr�ci za miesi�c i po nast�pnej miesi�czce zaczniemy si� leczy�.
Boli coraz bardziej, teraz to ju� nie tylko okresy, ale ca�y czas. Pr�buj� nie my�le� o b�lu, czekam do nast�pnego okresu, kt�ry trwa znowu bardzo d�ugo. Svenek m�wi: �Zam�w lekarza�. Ja zwlekam, kto� odpowiada: U doktor Deleuse nie ma miejsc przed styczniem. Dzwoni� bezpo�rednio do niej. Zgoda, 10 grudnia wieczorem. Dziesi�� dni czekania.
prosz� Svena, �eby poszed� ze mn� do doktor Deleuse. Przeczucie? Doktor Deleuse nie waha si� tym razem � to torbiel ponad pi�ciocentymetrowa. Trzeba do szpitala, trzeba wyci��. Operacja, trzy dziury w brzuchu, zobacz�, co jest grane. W przysz�ym tygodniu czy po �wi�tach? Najszybciej.
l�duj� w szpitalu, maltretuj� mnie r�nymi badaniami: prze�wietlenie p�uc, pobranie krwi, wk�adaj� mnie do jakiej� maszyny, prze�wietlaj� z g�ry na d�, przeczyszczaj�ca mikstura. Piel�gniarka goli mnie �ylet�. Czuj� si� jak przedmiot. Rano zabieraj�, usypiaj�, budz� si� ju� w pokoju przy Svenku. Macek jest przy mnie, pociesza. Noc bardzo bolesna � piel�gniarka wygl�da jak kapo z O�wi�cimia. Doktor Deleuse m�wi: �Posy�am wycinki do analiz�. Puszczam t� uwag� mimo uszu. Teraz jak najszybszej do domu, a potem na �wi�ta do Polski.
Wychodz� obola�a w pi�tek, 17 grudnia.
W domu, wreszcie. Svenek wybiera si� po zakupy. Kochany Svenek, malutki. Chce jak najlepiej. Moja druga po�owa pomara�czy. Dzwoni telefon. Doktor Deleuse: �Mam niedobre nowiny. Przysz�y analizy. Ma pani raka. Jutro druga operacja. Prosz� zaraz jecha� do szpitala. Zarezerwowa�am ��ko�. W mojej g�owie pustka. P�acz�. Rozpaczam.
Dzwonimy do rodzic�w. Szok. Co robi�? Nie ma czasu na pytania, telefon ze szpitala: �Kiedy pani przyje�d�a?� Nie zastanawiamy si�, chyba trzeba pozwoli� na t� drug� operacj�. Kto wie� teraz mam w�tpliwo�ci, brak czasu, szybko, szybko. Mo�e tam ju� co� poruszyli, wi�c czas nagli.
Id� jak w narkotycznym widzie, nie wiem, co si� ze mn� dzieje. Szpital. Czyszczenie jelit. Telefon od doktora Karamana: zrobimy to i to, techniczny, precyzyjny j�zyk. �Ma pani jakie� pytania?� Tysi�ce, jak d�ugo b�dzie mnie bola�o serce po utracie macierzy�stwa? Jak b�dzie wygl�da�o moje �ycie po operacji? Co b�d� mog�a zaoferowa� Svenkowi? On te� traci wszystko, nasza rodzina, przecie� mieli�my mie� czworo dzieci w okularach! Rozpacz, rozpacz, rozpacz. Daj� mi tabletk� na sen. �pi� mocno.
Rano Svenek jest ju� obok mnie, gdy si� budz�. Myj� mnie, ubieraj� w bia�y fartuch z guzikiem na karku. Wk�adaj� mi bia�e po�czochy, kt�re maj� chroni� przed �ylakami. Wygl�dam co najmniej dziwnie. Sanitariusz zabiera mnie do windy. P�acz�. Rozpaczam. Anestezjolo�ka w masce. G�adzi moj� g�ow�. Szlocham: �Tak bardzo chcia�am mie� dzieci, tak bardzo chcia�am mie� dzieci�� Anestezjolo�ka: �Ciii, ju� dobrze, wyzdrowiejesz�� Zasypiam.
Tamara ma raka.
Dowiadujemy si� o tym 17 grudnia. P�aczemy razem. Jedna chwila i wszystko run�o. Jeste�my w pu�apce. �Mam raka! Dlaczego ja? Boj� si�. Nie b�d� mia�a dzieci!� �To teraz niewa�ne. Tylko twoje zdrowie si� liczy. Zawsze mo�emy adoptowa� dzieci�. �Chc� mie� w�asne! Czw�rk� w okularach. To kara za moje grzechy. B�g mnie do�wiadcza�.
A potem:
�Kiedy robili�my serial, jaki� lekarz powiedzia� mi, �e je�li podczas operacji poruszy si� raka, mo�e to by� gro�ne i nale�y go jak najszybciej wyci��. Mo�e dlatego chc� tak szybko. Mam zaufanie do doktor Deleuse i doktora Karamana. Musimy im wierzy�. Je�eli si� co� nie uda, to chc�, �eby� wiedzia�, �e bardzo ci� kocham. �eby� pami�ta� o wszystkim�.
Teraz Tamara ju� �pi w szpitalu. �pij dobrze, Tamarko. Potrzebujesz jutro du�o si�. Wszystko b�dzie dobrze.
Co za dzie�! Nigdy przedtem nie ba�em si� tak jak podczas operacji Tamary.
Jestem u niej ju� o si�dmej. Czekamy razem. W ko�cu przychodzi sanitariusz i zabiera Tamar� do bloku operacyjnego. Scena jak z serialu Szpital Dzieci�tka Jezus. Musz� prawie biec, tak szybko piel�gniarz pcha ��ko. Czekaj�c na wind�, ca�uj� Tamar� jeszcze raz. Jest winda, wchodz�, drzwi si� zamykaj�.
Zostaj� sam. W pokoju staram si� by� my�lami z Tamar� i wysy�a� jej moj� energi�. Operacja mia�a trwa� dwie i p� godziny. Dawno powinna by� z powrotem. Piel�gniarki nic nie wiedz�. Pojawia si� doktor Deleuse, ju� nie w fartuchu, wygl�da na zm�czon�. �Wszystko si� uda�o. Usun�li�my, co trzeba. Teraz trzeba czeka� na wyniki z laboratorium. Pani Tamara musi zosta� przynajmniej dziesi�� dni w szpitalu. Za godzin� powinna tu by�.
Dzwoni� do naszych rodzic�w. Moi chc� przyjecha�, b�d� za pi�� godzin w Brukseli. Anestezjolo�ka i piel�gniarz przywo�� Tamar�. �pi. Wsz�dzie ma rurki, kilka pod��czonych do brzucha, jedna przez gard�o do �o��dka. Tamara dostaje tlen, ale �yje i oddycha, jestem spokojniejszy. Otwiera oczy.
Przychodzi doktor Karaman. Jak zwykle bez fartucha, z akt�wk� pod pach�. Wed�ug Tamary przypomina raczej przedstawiciela handlowego. �Operacja si� uda�a. Najwa�niejsze, �e zdo�ali�my wyci�� wszystko. Teraz dziesi�� dni rekonwalescencji. Po operacji rozmawia�em z doktorem Bondue. To onkolog, kt�ry b�dzie pani� prowadzi� przez ca�y czas leczenia. Wszystko wskazuje na to, �e dostanie pani pierwsz� chemioterapi� jeszcze przed wyj�ciem ze szpitala. Im szybciej zaczniemy, tym lepiej. Chemioterapia ma zniszczy� kom�rki rakowe, kt�re ewentualnie zosta�y w organizmie, i zapobiec odnowieniu si� raka. Ale ostateczn� decyzj� podejmie onkolog�. Na moje pytanie, co to za rak, s�ysz�: �Taki, jakiego maj� wszyscy. Nic nadzwyczajnego�. Jasne. Tamara ju� wcze�niej twierdzi�a, �e doktor Karaman jest typowym chirurgiem, kt�rego fascynuj� jedynie operacje i w�asna praca. Jest w tym rzeczywi�cie dobry. Jego zdaniem mamy do czynienia z rakiem jajnika. Je�li rak mie�ci si� w jajnikach i w macicy, z regu�y znaczy to, �e wszystko si� zacz�o w jednym jajniku.
Absurd. Dlaczego Tamara? Nie ma przypadk�w raka w jej rodzinie. Nie palimy. Nie jemy mi�sa. Zdrowo si� od�ywiamy. Du�o spacerujemy. Przez ostatnie dwa lata chodzili�my w Warszawie przynajmniej dwa razy w tygodniu na jog�. Tamar� jednak od dawna bola�y jajniki. Co miesi�c bardzo bole�nie prze�ywa�a okres. Ale sk�d ten rak?
Dzieci. Tak bardzo marzyli�my o dzieciach. Tamara chcia�a mie� czworo, Macki w okularach.
Jako� nam si� nie uda�o w Warszawie. Chcieli�my skorzysta� z pobytu w Brukseli i z dobrego ubezpieczenia zdrowotnego, �eby zrobi� dok�adne badania i ewentualnie zacz�� si� leczy�.
Budz� si� w moim pokoju otoczona rurkami, aparatami. B�g wie, czym jeszcze. W moim gardle rurka, nie mog� �yka�, nie mog� m�wi�. Svenek obok mnie. Czeka� podobno bardzo d�ugo na m�j przyjazd z sali operacyjnej. Ca�e wieki, przez ten czas mo�na osiwie�! Ale Svenek dzielny. �Wszystko dobrze � m�wi anestezjolo�ka � operacja si� uda�a�. Migaj� jak w filmie Karaman i Deleuse. Wszystko b�dzie dobrze� Chc�, �eby mi wyci�gn�li rurk� z gard�a. Nie, jutro.
Przyje�d�aj� rodzice Svena, widz� Wernera, kt�ry zblad� na m�j widok. To efekt tych wszystkich rurek. Rozmawiaj�, ja pr�buj� co� powiedzie�, ale z rurk� nie idzie. Nazajutrz Macki przychodz� znowu, jest niedziela, mog� sobie ju� z nimi porozmawia�. Nawet �artuj�. Sven si� cieszy jak dziecko.
Dzie� nadziei. Lepiej, coraz lepiej.
Niesamowite, jak dobrze czuje si� Tamara ju� pierwszego dnia po operacji. Lekarze wpadaj� jeden po drugim. Od doktor Deleuse dowiaduje si�, �e musi zosta� na �wi�ta w szpitalu. Lekarka uwalnia j� od rurki w gardle. Co za ulga. Wreszcie mo�e normalnie oddycha� i rozmawia�. Jak to dobrze, �e moi rodzice s� z nami. W po�udnie Tamara chce troszk� pospa�, my idziemy gdzie� na obiad. Tamara �artuje: �Werner, mo�esz zje�� m�j deser�. Po po�udniu rodzice wracaj� do Niemiec. Dzwoni� rodzice Tamary. Ona rozmawia z mam�. Cieszy si�, �e chc� przyjecha� na �wi�ta do Brukseli. Zwierzcie chc� tu zorganizowa� polskie �wi�ta. Przywioz� barszcz, pierogi itd. Potem Tamara dzwoni do Jagody, aby zapyta�, czy rodzina mo�e si� zatrzyma� u niej.
Zaprasza Jagod� i Przemka na wtorek do szpitala na swoje urodziny. Nie do wiary. Wracaj�c do domu, wpadam do nich, �eby im wszystko opowiedzie�.
Ci�gle daj� mi jakie� tabletki, zastrzyki, wi�c do�� dobrze funkcjonuj�. W poniedzia�ek, wtorek, �rod� odwiedzaj� mnie Jagoda i Przemek. Moje trzydzieste pierwsze urodziny sp�dzam w szpitalu. Od Svenka dostaj� cudn� koszul� nocn� i szlafrok z misiami.
W czwartek 23 grudnia przyje�d�aj� Zwierzcie. Wszyscy ubrani na czarno. Czy to pogrzeb? Zostaj� przez �wi�ta: zwiedzanie, zakupy, odwiedziny w szpitalu. �artuj�, jest fajnie. Ja stawiam pierwsze kroki, myj� si� sama, jestem g�odna. Ci�gle jak w pijanym widzie. Te tabletki?
Zwierzcie wyje�d�aj� we wtorek rano 28 grudnia. Tego samego dnia mam pierwsz� chemioterapi�. Kiedy do moich �y� lej� si� medykamenty, g��wnie �pi�. Wieczorem jestem w z�ym nastroju, daj� mi krew, kt�ra nie chce ju� p�yn�� do mojej �y�y. Boli.
��wychodz� ze szpitala. W domu natychmiast zasypiam. Czuj� si� �le. W nocy jest mi na przemian zimno i gor�co. Mam sny. Jest bardzo niebiesko, latam w przestworzach prowadzona przez jak�� posta�. Zagl�damy do bar�w, pijemy drinki. Przed nami na ziemi le�� pokotem ludzie, �pi�.
Drugi sen: Jestem w jakim� domu, mam opiekowa� si� babci�, kt�ra tak naprawd� nie �yje. Strasznie si� boj�. Jestem sama, cho� czuj� obecno�� jakich� postaci, mo�e duch�w.
Trzeci sen: Okazuje si�, �e musz� mie� trzeci� operacj�, mam jeszcze raz wr�ci� do szpitala. Wracam. Ostatni pacjenci id� do dom�w na �wi�ta czy sylwestra. W szpitalu nie ma nikogo. Jestem sama. Wracam do domu po rzeczy. Sven mi m�wi, �e ju� ma tego do��. Biegn� przez park nad rzek� zap�akana. Ci�gle si� budz� tej nocy.
jest koszmarem. Czuj� si� jak w narkotycznym zwidzie. Nie mog� nic je��, troch� pij�. Nie mog� si� wypr�ni�. Boli mnie brzuch, rana, �o��dek, w�troba, wszystko. Cholera. �pi�, my�l�, czarne my�li, boj� si� �mierci. Przyje�d�a David, potem Stephan z Berlina. Rozmawiamy, patrz� na mnie, jest do�� smutna atmosfera. Jemy kolacj� razem. Jeszcze noc, znowu koszmarna.
Macek wyci�ga mnie na pierwszy spacer. Bo�e, nie mog� i��. Wolno, wolniutko. Robimy zakupy na wiecz�r, trzeba si� przebra� � nie mam do tego g�owy. Potem odpoczywam. Wieczorem Przemek, ch�opak Jagody, zawozi mnie samochodem do niej. Dwana�cie os�b, jak dwunastu aposto��w, zasiada do wsp�lnego sto�u. Jemy. Nawet ja. Ta�czymy, ja te� troch� pr�buj�. Jest mi�o, ludzie nieskomplikowani. Zostajemy do drugiej nad ranem. Wreszcie ludzie wok� mnie, nie szpital, ale �ycie. Jestem szcz�liwa, mimo �e wiem, jak bardzo jestem chora.
Nazajutrz wsp�lne �niadanie, potem kolacja. Ogl�damy wideo z naszego �lubu, potem ta�czymy. Do domu wracamy te� ko�o drugiej. Znowu fantastyczny dzie�. Du�o ludzi wok� mnie, chce mi si� �y�.
W niedziel� 2 stycznia 2000 roku spotykamy si� z Celin� i Martinem. Rozmawiamy o tym i owym, o Brukseli, religii, ma�o o chorobie. Celin� i Martin my�l� o �lubie. Fajnie!
Wigilia w szpitalu. Tamara do ostatniej chwili mia�a nadziej�, �e lekarze wypuszcz� j� na trzy godziny. Najwa�niejszy prezent dostali�my od doktora Bondue, onkologa Tamary. Przed po�udniem przeprowadzano ostanie badania, aby sprawdzi�, czy nie ma przerzut�w. Ko�ci, jelita, w�troba, �o��dek, p�uca � wszystko jest w porz�dku. Doktor Bondue twierdzi, �e chirurdzy wykonali bardzo dobr� robot�.
Mama Tamary jest zdumiona, �e nawet w Wigili� robi� badania. Dziwi si�, kiedy kolejno pojawiaj� si� u Tamary doktor Deleuse, doktor Bondue i urolog. Tamara �artuje, �e jest ju� zm�czona tabunem lekarzy. Zwierzcie nie chc� uwierzy�, �e piel�gniarki co rano zmieniaj� po�ciel i myj� Tamar� od st�p do buzi. �e nie trzeba piel�gniarkom i lekarzom za tak� opiek� dawa� pieni�dzy.
P�niej kolacja wigilijna u Jagody. Tamarze na razie nie wolno je�� takich potraw. Wiecz�r sp�dzamy z ni� w szpitalu. Rodzice przynosz� makowiec dla piel�gniarek. Tamara le�y w pokoju sama, bo du�o pacjent�w wysz�o przed �wi�tami do domu. Rodzinna atmosfera: prezenty, op�atek. Kazik, ojciec Tamary, do��cza do modlitwy pro�b�, �eby�my nast�pn� Wigili� mogli sp�dzi� jak co rok wszyscy razem w Zielonej G�rze.
W czasie �wi�t obserwujemy, jak Tamara powoli odzyskuje si�y. Codziennie przychodzi m�oda i bardzo sympatyczna rehabilitantka. Dziwi si�, �e Tamara tak energicznie podnosi nogi i tak g��boko oddycha brzuchem. To efekt jogi. Zaczynaj� chodzi�, najpierw w pokoju, potem po korytarzu. Tamara ma apetyt i wraca jej poczucie humoru:
�Wiesz, na pewno jeste�my bohaterami wszystkich piel�gniarek na oddziale. Love story. Taka m�oda para. I on, taki czu�y, zawsze jest przy �onie�.
We wtorek Tamara przechodzi pierwsz� chemioterapi�. Substancje maj� zarazem zniszczy� i zapewni� �ycie. Jedna substancja jest tak agresywna, �e trzeba wymieni� dren � roztapia zwyk�y plastyk. Na szcz�cie Tamara dobrze znosi chemi�. Nie ma wymiot�w i innych nieprzyjemnych objaw�w ubocznych, kt�re si� cz�sto zdarzaj� pomimo lek�w zapobiegawczych.
Po dw�ch tygodniach mam Tamar� wreszcie w domu. Jest s�abiutka. Zmiana szpitalnego trybu �ycia by�a zbyt gwa�towna. �roda i czwartek s� ci�kie. B�le i problemy ze spaniem. Wraca temat dzieci. �Nie b�d� mog�a mie� dzieci. Przecie� mia�o by� czworo, rude i w okularach�. M�wi�, �e adoptujemy dzieci i b�dziemy je tak samo kocha� jak w�asne. Ale Tamara nie daje si� przekona�. �My�lisz, �e kobieta po raku dostanie szans� na adopcj�? Jestem sko�czona�. Sam ju� o tym my�la�em, ale w tej chwili Tamara potrzebuje nadziei i perspektyw. �Na pewno b�dzie to mo�liwe, kiedy ca�kiem wyzdrowiejesz. Najpierw musisz przej�� leczenie. Dowiemy si� dok�adnie. Poczekamy kilka miesi�cy�.
Co z sylwestrem? Na pocz�tku grudnia Jagoda i my zaprosili�my po kilka os�b do Brukseli. Nasi przyjaciele wiedzieli, �e Tamara mia�a pierwsz� operacj�, niekt�rzy nawet, �e zaraz potem jeszcze jedn�. Ale nikt opr�cz Jagody i Przemka nie wie o raku. Tamara boi si�, �e zepsuje innym nastr�j.
W sylwestra wychodz� z Tamar� pierwszy raz na ma�y spacer. Wielka rado��. Powr�t do �wiata. Kupujemy jakie� rzeczy, aby si� troszk� przebra� wieczorem. Dla Tamary srebrny spray do w�os�w. Tamara przerabia moje okulary na cyfr� 3000, bo 2000 by�oby ma�o oryginalne. Go�cie ju� s�, przygotowuj� u Jagody wszystko na wiecz�r. Opowiadam Dawidowi i Stephanowi, co si� sta�o. Celin� i Martin dowiaduj� si� dopiero wieczorem od Tamary.
Jest nas dwana�cioro, pi�cioro Polak�w, czworo Niemc�w, dwoje Francuz�w i jedna Szkotka. Tamara dobrze wygl�da. Je, rozmawia, �yje. Kiedy ludzie zaczynaj� ta�czy�, siada wygodnie na ��ku Jagody. St�d obserwuje zabaw�. Kto� zawsze z ni� rozmawia. Potem nie wytrzymuje i tak�e zaczyna ta�czy�. Waham si� pomi�dzy trosk�, czy to nie za du�y wysi�ek, i rado�ci�, �e Tam ta�czy, jest w�r�d ludzi, �yje. Wszyscy czuj�, �e s� �wiadkami ma�ego cudu. W pewnym momencie graj�
Dzisiaj go�cie wyjechali. Jutro wracam do pracy i musimy zorganizowa� sobie przysz�o��. Warszawa czy Bruksela? Trzeba porozmawia� z lud�mi w parlamencie. Co b�dzie z moj� prac� w Warszawie, kt�r� mam zacz�� w marcu? Wszystko przemawia za tym, �eby Tamara sko�czy�a leczenie w Brukseli. Dla niej i dla mnie zaczyna si� nowe �ycie, kt�re wymaga od nas du�o si�. Mam tylko nadziej�, �e b�d� dla Tamary takim wsparciem, jakiego potrzebuje.
Poniedzia�ek, 3 stycznia � zostaj� sama w domu. Czytam. Du�o czytam Agath� Christie. Zab�jstwa, morderstwa, genialnie zbrodnie. Cz�owiek nie mo�e si� oderwa�. To dobre. Wieczorem spacerujemy ze Svenkiem. Wytrzymuj� ju� godzin� w drodze � jestem dumna. �pi� coraz wi�cej, czarne my�li powoli odchodz�, nie widz� ju� �mierci siedz�cej na kanapie. Wtorek, �roda� w szpitalu badania krwi i moczu. Czy chemioterapia jest odpowiednia???
W czwartek jedziemy do Wiedenbr�ck do Ma�k�w. Jest jak zawsze fajnie, dobre jedzenie. Pisz� e-maile, ludzie te� pisz�, wsp�czuj�. Nasz �wiadek Gunnar dzwoni z Bangkoku zdeprymowany. Rozmawiam z nim do�� weso�o, mo�e za weso�o jak na moje po�o�enie. Nie chc� jednak, by ludzie czuli si� przyt�oczeni moim smutkiem. To nie ich sprawa, na pewno maj� wiele w�asnych problem�w. Przychodzi e-mail w sprawie pracy w Komisji Europejskiej, w sekcji S�owacja. Mo�e co� z tego b�dzie, Macek musi p�j�� na rozmow�.
A wi�c Bruksela albo Warszawa? Tutaj chyba nas wi�cej trzyma, moje chemioterapie, ewentualne dalsze leczenie. Co b�dzie za kilka miesi�cy??? W Warszawie zostawili�my du�o rzeczy, ale to mo�na przecie� przywie��. Nie wiem, co radzi� Svenkowi, zobaczymy, co z t� prac� w komisji. Blinz, dyrektor fundacji Eberta, b�dzie czeka� na Svena. Dobry cz�owiek. Jego �ona w zesz�ym roku przesz�a operacj� raka piersi. Wie, co to oznacza dla nas. Wie, bo sam to prze�y�. Pose� Martin Schulz pomo�e Svenowi dosta� jeszcze jeden sta� na pi�� miesi�cy � tym samym Parlament Europejski b�dzie mnie m�g� ubezpieczy�.
Bo�e, jako� to si� wszystko uk�ada. Ci�gle si� boj�, mam czarne my�li, ale przecie� ludzie nam pomog�. I jeste�my razem Svenek i ja. M�j Svenek, taki kochany. KOCHAM CI�!
Jutro mam wizyt� u mojego onkologa, doktora Bondue. Powie mi, czy wszystko gra z krwi�. Boj� si� troch� tej wizyty, mam nadziej�, �e dowiem si� wszystkiego. Chcia�abym wiedzie�, jak naprawd� ze mn� jest. Mam szans� �y� czy nie.
TAMARA MATZKE, �ONA SVENA MATZKE, C�RKA KAZIMIERZA I MARII, SIOSTRA ANI I RAFA�A, SYNOWA LIESEL I WERNERA, PRZYJACIӣKA WIELU OS�B.
Droga Tamaro, drogi Svenie! Od kiedy dowiedzia�em si� dzi� rano, co ty, Tamaro, i co wy obydwoje prze�yli�cie w ostatnich dw�ch tygodniach i jak ci�ka jeszcze droga przed wami, my�li o tobie i o was wypieraj� wszystko inne. Szok ci��y nad wszystkim, o czym my�l�, co czuj� i co robi�. Z pierwszym przera�eniem mieszaj� si� smutek, niepewno�� i nadzieja � zupe�ny chaos uczu�. Po prostu nie mo�na sobie wyobrazi�, przez co ty, Tamaro (a tak�e i ty, Svenie), przeszli�cie w tych ostatnich pe�nych b�lu tygodniach.
�ycz� ci si�y, kt�rej potrzebujesz w czasie chemioterapii w najbli�szym p�roczu � dla was obydwojga b�dzie to niew�tpliwie najtrudniejszy czas, jaki kiedykolwiek prze�ywali�cie. Niech obawa i b�l coraz bardziej ust�puj� nadziei! Si�a twojej ironii, Tamaro, i tw�j trze�wy optymizm, Svenie, nape�niaj� mnie ufno�ci� (tym bardziej �e mimo tego wszystkiego, co przyni�s� koniec roku, na waszej imprezie sylwestrowej znale�li�cie odwag�, by ta�czy�).
To, �e nie mog� by� teraz z wami, jest dla mnie bardzo trudne. Ta sytuacja sprawia, �e jeszcze bardziej w�tpi�, czy moje �ycie, tak odleg�e od domu, ma sens. My�l�, �e najp�niej w marcu przyjad� do Europy, i ciesz� si� bardzo na nasze ponowne spotkanie. Chcia�bym z wami rozmawia�. W e-mailach trudno jest wyrazi� uczucia. Spr�buj� chocia� do was zadzwoni�, dzisiaj lub jutro.
�yczenia noworoczne brzmi� z regu�y pusto. Jednak �ycz� ci, droga Tamaro, szybkiego wyzdrowienia, a wam obydwojgu pe�nego nadziei Nowego Roku, w kt�rym b�dziecie znajdowa� powody do rado�ci. Na teraz �ycz� wam mi�ego weekendu w Wiedenbr�ck i serdecznie
pozdrawiam Wernera und Liesel.
�ciskam was mocno � wasz Gunnar
Drogi Gunnarze,
Dzi�kuj� za twoje pe�ne wsp�czucia s�owa. Ostatnio musia�em wielokrotnie opowiada� o chorobie Tamary. Pocz�tkowo kr�powa�em si� � nie chcia�em przera�a� dobrych przyjaci�. Teraz ju� wiem, �e naprawd� mamy dobrych przyjaci�, kt�rzy w zale�no�ci od usposobienia reagowali r�nie, ale zawsze w�a�ciwie.
Na szcz�cie w Parlamencie Europejskim spotykam si� z du�ym zrozumieniem. Wszyscy m�wi�, �e znajdzie si� jakie� rozwi�zanie, by przed�u�y� moj� praktyk�, a tym samym nasze ubezpieczenie. Wszystko rozstrzygnie si� w najbli�szym tygodniu.
W�a�nie nadszed� e-mail od firmy producenckiej Tamary. Proponuj� jej nast�pn� prac� od lutego. Chodzi tak�e o telenowel� dokumentaln�, kt�ra rozgrywa� si� b�dzie w Centrum Zdrowia Dziecka, gdzie leczy si� r�wnie� dzieci chore na raka. To ironia losu. Tam sp�dzi�a zawodowo ca�y zesz�y rok w szpitalu, gdzie mia�a do czynienia z ci�ko chorymi. Teraz ona jest pacjentk�. Kiedy� powiedzia�a, ze jej rak chyba pochodzi z tamtego okresu. W�wczas nie mog�a zdystansowa� si� od tych spraw, by�a w zbyt bliskim kontakcie z chorymi i ich cierpieniem. Ale teraz pomagaj� jej te do�wiadczenia i przyk�ad ludzi nieuleczalnie chorych, a mimo to pe�nych nadziei i rado�ci �ycia. Masz racj� � to rzeczywi�cie niewiarygodne, �e Tam ta�czy�a podczas sylwestra.
Pozdrawiam � Sven
Hej tam. Tam,
Jeste� bardzo dzielna i jak czyta�am tw�j list, to na przemian �ciska�o mnie w gardle, chcia�o mi si� �mia� albo p�aka�. Czy ju� podj�li�cie decyzj� i zostajecie w Brukseli? Jak d�ugo masz by� poddawana chemioterapii? Czy b�dziesz mog�a mie� dzieci? Mam nadziej�, �e szybko wracasz do si�. Dobrze jest mie� takiego Svena przy sobie. Tak sobie my�l� � jakie to wspania�e by� fazein z kim�, kto ci� kocha, wspiera, rozumie i jest najlepszym przyjacielem. Szcz�ciara z ciebie, co? Ze Svena te�, bo ma ciebie. Brakuje nam tu was.
U�ciski dla was od nas � Asia
Rano zauwa�y�am, �e wypadaj� mi w�osy. Jeden po drugim. Dziwne uczucie. B�d� �ysa? Mam ju� wariant chusteczkowy, ale wola�abym jaki� kapelusik male�ki. Boj� si� tego, koszmar, koszmar. Dzisiaj wizyta u doktora Bondue, mojego onkologa. Mam przygotowan� list� pyta�: Jak wyniki? Dlaczego nie mog� spa�? Dlaczego po pierwszej chemioterapii bola� mnie brzuch, w�troba? Co to za dreszcze w nocy � efekt hormon�w? Co dalej? Co dalej?
B�g mi daje, B�g mi odbiera, �piewa Kayah. Wczoraj znowu wr�ci�y czarne my�li. Nie b�d� nigdy mia�a dzieci. Tak bardzo chcia�am, malutkie w okularach, jak Svenek. P�acz, rozpacz. Co robi�, co robi�?
Wczoraj posz�am na niemiecki, nie mog�am jednak opowiada� o mojej chorobie. Jak to b�dzie, kiedy ju� nie b�d� mia�a w�os�w? Chustka na g�owie, ona ma raka� Bo�e, ci�ko mi na sercu. W Wiedenbr�ck zauwa�a�am pierwsze siwe w�osy na skroniach. Ale bez w�os�w mo�e jeszcze trudniej?
Bo�e, Bo�e�
Wizyta u doktora Bondue za�ama�a mnie kompletnie. Bo�e, co robi�? Badania og�lnie dobre, tylko anemia. Zbada� mnie dok�adnie, popatrzy� na blizn�. W ko�cu zdoby�am si� na pytanie, jakie mam szans�. Na dziesi�� kobiet osiem udaje si� uratowa�. Czy ja b�d� w tych osiemdziesi�ciu procentach, czy mo�e w dwudziestu? Koszmar oczekiwania na werdykt: winna czy niewinna? Rak typu IIIb. S� typy I, II, III, IV. Przy I nie robi si� chemioterapii, przy II jest to ju� nieodzowne, III: dwa jajniki, macica i zacz�� i�� w g�r�. Bondue poda� jak�� nazw� � petit bassin � co to jest? Dziwny w og�le ten facet, roztrzepany, biega, wype�nia karty, odpowiada na pytania jakby z przymusem. Mo�e sam ma ju� dosy� takich przypadk�w, beznadziejnych. Nie jest dobrym psychologiem, troch� jakby si� chcia� pozby� cz�owieka z gabinetu. Zobaczymy� Teraz nic nie mog� zrobi�. Musz� mu wierzy�. M�j los w r�kach jednego cz�owieka.
Noc mia�am w miar� spokojn�, cho� jak zwykle nie mog�am zasn��. Doktor Bondue da� mi jakie� �rodki nasenne, chyba b�d� je bra�a dla spokoju duszy. Najbardziej si� boj� nocy� i tego, co mnie czeka, je�li b�d� przerzuty. Boj� si� b�lu i czekania na �mier�. Samej �mierci nie. Widzia�am j� we �nie. Tylko ten b�l, rezygnacja, Sven przy mnie p�acz�cy. Bo�e, odpu�� mi wszystkie grzechy i pozw�l umrze� spokojnie.
Dzisiaj czuj�, �e �ycie jest we mnie. Dobrze si� czuj�, nic mnie nie boli. Tylko g�owa pracuje na przy�pieszonych obrotach. Co b�dzie, co b�dzie, co b�dzie? Zadzwoni�am do doktor Deleuse � wszystko b�dzie dobrze, powiedzia�a kobieta, kt�ra by� mo�e uratowa�a mi �ycie. W pi�tek spotkamy si� z ni�, dobrze, ciesz� si�, bo j� lubi� i jej wierz�. Czy zapyta� o doktora Bondue?
Musz� by� silna, wyj�� do ludzi, sko�czy� si� sylwester, sko�czy�a si� impreza. Teraz czas dla mnie samej, dla mnie i Svenka. Nie chc� widzie�, jak on cierpi. Za co? Kocham ci�, Svenku, i dzi�kuj�, �e jeste� przy mnie.
Dalej, �ycie czeka�
Jestem prawie �ysa. Gdzieniegdzie w�osy, kt�re najp�niej jutro wypadn�. Musz� wytrzyma� te kilka miesi�cy. Ci�ka psychiczna przeprawa. Jak si� czuje cz�owiek, kt�ry gar�ciami wyci�ga sobie w�osy z g�owy? Mo�e ja ju� te� zwariowa�am? Nie, jeszcze nie.
U doktor Deleuse by�o smutno i weso�o zarazem. Ona jak zwykle precyzyjnie odpowiada�a na moje pytania. Menopauza: sucha sk�ra, ataki gor�ca, wypadanie w�os�w, brak zainteresowania seksualnego� S�ucha�am tego wszystkiego i by�o mi smutno. Nie mog� mie� dzieci, nie b�d� nic czu�a, kiedy b�dziemy si� kocha� ze Svenkiem, mam raka, przechodz� chemioterapi�, mo�e b�d� przerzuty. Chc� wierzy�, �e nie, �e z tego wyjd�. O to modl� si� do Boga. Tak du�o mo�e znie�� cz�owiek? Teraz ju� wiem, �e bardzo du�o. W og�le to dobrze si� czuj�, brzuch przesta� bole� (doktor Deleuse zadowolona), tylko ci�gle nie mog� spa�. Mo�e to efekt tych �rodk�w usypiaj�cych, kt�re mi podawano w szpitalu?
Jutro druga chemioterapia, kt�rej bardzo si� boj�. Jak j� znios�? Czy b�dzie tak ci�ko jak ostatnim razem? Doktor Deleuse powiedzia�a, �e ka�da nast�pna chemio jest l�ejsza, to znaczy nie czuje si� tak bardzo jej efekt�w. Jutro zobaczymy, czy mia�a racj�. Chcia�abym by� w formie, kiedy przyjad� Macki.
Rodzice Svenka przyje�d�aj� na kilka dni, szkoda, �e w tak niedobrym dla mnie okresie. Ale z drugiej strony to mnie mobilizuje do aktywno�ci, tak jak ju� by�o na sylwestra.
Svenek mia� rozmow� w Komisji Europejskiej w sprawie pracy � w czwartek dostanie odpowied�. W parlamencie przed�u�ono mu sta�, wi�c wszystko uk�ada si� dobrze. Teraz tylko ci�gle pytanie: Bruksela czy Warszawa? Warszawa czy Bruksela? Tutaj b�d� mia�a na pewno lepsz� opiek�. Ale co mog� tu robi�, je�li wyjd� z tej choroby? Zobaczymy. Je�eli Macek dostanie t� prac� � pewnie zostaniemy. Je�li nie, to b�dziemy jak zwykle w zawieszeniu. Ale do tego ju� si� przyzwyczaili�my przecie�. Nigdy nic nie wiadomo. Kiedy w ko�cu b�dziemy mie� w�asne ��ko? O w�asnym domu nie wspomn�.
Byli�my w kinie na Buena Vista Social Club Wima Wendersa, cudowny film o ludziach, dla kt�rych muzyka jest najwa�niejsz� rzecz�. Bardzo pi�kny, wzruszaj�cy dokument.
Z Jagod� zrobili�my sobie wieczorny seans wideo � Truman Show Petera Weira po angielsku. Dobrze, �e ju� zna�am tre��.
Niech �yje �ycie!
Jutro nast�pna chemioterapia�
Wtorek. Nast�pna chemioterapia. Jestem pod��czona do r�nych rurek, chemia na n� i na d� nie mo�na wym�wi� skomplikowanych nazw. W nocy spa�am dobrze, efekt tabletki nasennej. Teraz czuj� si� coraz s�absza, coraz s�absza. Mo�e nawet zasypiam.
Doktor Bondue by�, wpad� i wypad�. Mog� jecha� do Polski. To dobrze. Mam wzi�� z sob� raport dla lekarza polskiego. Le�y tutaj na stole. Czy przeczyta�? Bij� si� z my�lami � mo�e mnie zdo�uje? Wiem jednak przecie� wszystko. A mo�e nie wiem?�
Przeczyta�am. Bardzo fachowe nazwy, kt�re nawet je�li co� m�wi�, to nie mnie. Na ko�cu informacja, �e moje organy s� dok�adnie zbadane. Teraz rozumiem. Doktor Deleuse m�wi�a mi, �e pr�bki zosta�y wys�ane do Bostonu na dok�adne przebadanie. Rak nie zosta� sklasyfikowany, nie wiedz�, jaki to typ, wi�c tym bardziej chemioterapia jest vague. Czy to b�dzie strza� w dziesi�tk�? Bo�e, daj mi szans�, prosz�.
Ju� po chemioterapii. Od dziewi�tej do drugiej, nie tak znowu d�ugo. Macu� by� przy mnie rano, potem pojecha� na chwil� do parlamentu i wr�ci�. Kochany m�j, najdro�szy. W domu przespa�am dwie godziny, ale nie wiem, czy to wynik chemio, czy te� mo�e normalne zm�czenie po nieprzespanych nocach. Czuj� si� w miar� dobrze. Po kolacji bola� mnie brzuch, ale teraz wieczorem wszystko wygl�da OK. Mo�e tym razem nie b�dzie tak �le?
Czuj� si� dobrze. Noc przespa�am, budz�c si� co jaki� czas. Dzi� rano posprz�ta�am, bo przyje�d�aj� Macki i trzeba ich jako� przyj��. Czuj� zm�czenie, ale nie jest ono tak przygn�biaj�ce jak ostatnim razem. Jak b�dzie jutro? Ostatnio na efekty chemio czeka�am 48 godzin. Mam nadziej� jednak, �e dobrze si� b�d� czu�a. Mog�abym pogalopowa� z Mackami po mie�cie.
Postanowi�am, �e sprawdz�, jak wygl�dam w peruce. Wcze�niej nie chcia�am o tym s�ysze�, ale teraz widz�, �e trzeba si� b�dzie zastanowi�. W ko�cu to nie takie strasznie, kobiety nosz� peruki z w�asnej woli.
Wszystko wskazuje na to, �e w ten weekend pojad� do Zielonej G�ry. Macu� ma jecha� s�u�bowo do Warszawy.
Dzisiaj rano czuj� si� �rednio. Nie tak jak ostatnim razem, ale nie tak znowu dobrze. Zrobi�am z Mackami dwugodzinn� rund� i by�o przyjemnie. Chocia� si� przesz�am, to ju� co�.
Dzisiaj id� do doktora Bondue. Ciekawe, co powie. Sven dalej nic nie wie o pracy, bo go�cia nie by�o w biurze. A kaza� zadzwoni�!
U doktora Bondue dobra wiadomo�� � w testach krwi jest wska�nik, kt�ry pokazuje, czy w organizmie cz�owieka s� kom�rki rakowe. 35 to jeszcze stan normalny, po przekroczeniu tej liczby zaczyna si� choroba. 14 grudnia przed operacj� mia�am oko�o 200, przed pierwsz� chemioterapi� 133, po niej 21! A wi�c rado��, wszystko idzie dobrze, chemio jest w�a�ciwa. Bo�e, spraw, �eby tak by�o. Jest nadzieja na wyzdrowienie. Oczywi�cie choroba mo�e wr�ci�, ale wierz�, �e nie. Doktor te� by� zadowolony, nawet powiedzia�, �e wszystko b�dzie dobrze, co mu si� wcze�niej nie zdarzy�o. Wracali�my ze Svenkiem do domu szcz�liwi z tej dobrej nowiny. Wreszcie jakie� �wiate�ko w tunelu, nie tylko smutki i wypadanie w�os�w. A wypadaj�. Jestem ju� prawie �ysa. Taki ROBAK. Ale co tam, niech wypadn�, byle potem by�o wszystko dobrze.
Dzisiaj czu�am si� jeszcze zm�czona, ale wieczorem zacz�y wraca� si�y. Poszli�my z Mackami i z Jagod� na koncert muzyki fado, portugalskiej piosenkarki Misii. By�o fajnie, nastrojowo, smutne pie�ni, ale jako� pe�ne dumy i pokory zarazem.
Jutro jedziemy do Wiedenbriick, a w niedziel� dalej do Polski � ja do rodzic�w, a Svenek do Warszawy.
Znalaz�em informacje na temat raka jajnika w Internecie. Rak zaczyna si� od jednej kom�rki, kt�ra z r�nych przyczyn nabywa zdolno�� do niekontrolowanego rozwoju i nie�miertelno��. Kom�rka nowotworowa nie atakuje wprost kom�rki zdrowej, ale rozrasta si�, zabieraj�c jej po�ywienie i przestrze�.
Rak jajnika jest uleczalny pod warunkiem, �e zostanie wcze�nie wykryty. W Stanach Zjednoczonych choruje na niego co pi��dziesi�ta si�dma kobieta. Niestety tylko w 25 procentach przypadk�w wykrywa si� go we wczesnym stadium. Wi�kszo�� to stadium zaawansowane, w tej grupie tylko 25 procent chorych prze�ywa nast�pnych pi�� lat. Na raka jajnika w Niemczech umiera co roku ponad sze�� tysi�cy kobiet, w Polsce oko�o dw�ch tysi�cy. Choruj� przede wszystkim kobiety powy�ej pi��dziesi�tki. U Tamary ginekolodzy podejrzewali najpierw co� zupe�nie innego, bo kobiety w tym wieku mog� mie� r�ne problemy z jajnikami. Przypominam sobie, �e ju� wiosn�, kiedy chodzili�my na jog�, Tamara skar�y�a si�, �e przy skr�tach czasami bol� j� jajniki. Rak podobno mo�e si� rozwija� miesi�cami, nawet kilka lat. Mo�e doktor Deleuse podejrzewa�aby co� niedobrego, gdyby Tamara by�a jej pacjentk� od d�u�szego czasu. Z dzisiejszej perspektywy symptomy si� zgadzaj�: d�ugie okresy, b�le brzucha, zm�czenie, zawroty g�owy itd.
Niestety rak jajnika jest trudny do wykrycia. Nawet U S G i tomograf komputerowy nie zawsze pomagaj�. U Tamary by�o wida� tylko bardzo regularn� torbiel. Nic nie wskazywa�o na raka. Dopiero w czasie pierwszej operacji chirurdzy zacz�li mie� podejrzenia, a p�niej analizy laboratoryjne potwierdzi�y obecno�� kom�rek rakowych. W wi�kszo�ci przypadk�w raka jajnika wykrywa si� w zaawansowanym stadium. Typ III lub IV. Co nie rokuje wielkich szans. Istotne dla leczenia jest, czy chirurgom uda si� usun�� raka z marginesem. Na szcz�cie u Tamary, dzi�ki doktor Deleuse i doktorowi Karamanowi, wszystko zosta�o usuni�te. P�niej trzeba wybra� odpowiedni� chemioterapi�, aby zniszczy� kom�rki rakowe pozosta�e w organizmie i zapobiec nawrotowi. Wyb�r zale�y od typu raka. Lekarze pr�buj� ustali�, w kt�rym miejscu si� wszystko zacz�o, gdzie po raz pierwszy pojawi�y si� kom�rki rakowe. Najlepiej wiedzie� jak najwi�cej o wrogu.
U Tamary rak niestety nie zosta� sklasyfikowany. Ale najwa�niejsze, �e chemioterapia dzia�a. Wszystko wygl�da jak najlepiej. Wska�nik jest niski. Tamara znosi chemioterapi� bez wi�kszych skutk�w ubocznych. Generalnie jest w dobrej formie. Na razie nie chce wiedzie� wi�cej o chorobie. W Niemczech i w Belgii szuka�a tylko ksi��ek o ludziach, kt�rzy prze�yli raka.
26 stycznia 2000
Jestem w Zielonej G�rze. Dzwoni� ludzie, trzeba im jeszcze raz o tym wszystkim opowiada�, jeszcze raz przez to przej��. Spotka�am si� z Dagmar�, kiedy si� dowiedzia�a, pop�aka�a si�. Rozmawia�am przez telefon z A�k� i z Agat�. Du�o siedz� w domu, bo jestem przezi�biona, a za oknem pogoda ohydna. Katuj� wi�c telewizj� i mam ju� jej poma�u dosy�.
W nocy nie �pi� dobrze, co chwil� si� budz�, d�ugo po zgaszeniu �wiat�a nie mog� zasn��. Ostatnio przy�ni� mi si� paj�k. My�la�am, �e to oznacza �mier�, i pop�aka�am si� rano przy �niadaniu. Potem kupi�am sennik, a tam stoi, �e to fortuna, pieni�dze. Jestem przewra�liwiona, to oczywiste, co� boli mnie w prawym boku i zaraz my�l�, �e to przerzut. Jak tu sobie wyrobi� pozytywne my�lenie? To znaczy by� siln�, robi� co�, zajmowa� si� czym� pasjonuj�cym. Wszyscy m�wi�, �e jestem silna, a ja my�l�, �e jestem s�aba, i boj� si� ka�dej chwili � i tego, co b�dzie, i tego, co mnie czeka. Najgorzej, gdy b�dzie bola�o, ale przecie� s� tabletki przeciwb�lowe.
Nie powinnam si� martwi�, tylko my�le� o pozytywnych rzeczach. Wyjd� z choroby, u�o�ymy sobie z Ma�kiem �ycie, adoptujemy dzieci, b�dziemy wspania�� rodzin�. Albo mnie nie b�dzie. I oto pozytywne my�lenie.
Macu� jest w Warszawie, za�atwia r�ne rzeczy, musimy co� zrobi� z mieszkaniem. Chcia�abym, �eby wszystko si� wyja�ni�o, chcia�abym wiedzie�, na czym stoimy.
Inny sen:
Wchodz� do sklepu, Rafa� jest sprzedawc� jakich� rzeczy o niedobrej s�awie, zwi�zanej z Diab�em. Martwi� si� o Rafa�a, siedz�, ale widz�, �e on nie ma z tym nic wsp�lnego. Wstaj�c, zostawiam po sobie czerwon� plam� krwi na krze�le, na kt�rym siedzia�am.
29 stycznia 2000
Kocham!
Jeste�my znowu w Niemczech u Ma�k�w. Mia�am zadzwoni� jeszcze do ciebie, Asiu, ale ostatnie dni w Zielonej byty dosy� kr�tkie, musia�am za�atwi� wiele spraw. Pi�� dni tylko, ale zobaczy�am rodzink� i by�o naprawd� weso�o. Wszyscy bardzo si� mn� opiekowali, nawet Rafa�, m�j trzynastoletni brat, wychodz�c kt�rego� dnia do szko�y zapyta�, czy mo�e wola�abym, �eby ze mn� zosta�. Jest bardzo dojrza�y jak na sw�j wiek.
Wszystko wskazuje, �e zostaniemy w Brukseli. Szkoda tylko, �e was tam nie ma. Ale mo�e jak Ba�ka podro�nie, to nas odwiedzicie. Ca�uj� ca�� tr�jk� i do zobaczenia, bo prawdopodobnie jeszcze w lutym przyjedziemy do Warszawy zlikwidowa� mieszkanie.
Tam
Tam,
�a�ujemy ogromnie, �e zostajecie na dalekim zachodzie � ale w dzisiejszych czasach podr�y kosmicznych nie przeszkodzi to nam w kontaktach, no i jest tez Internet.
List, kt�ry dosta�am od ciebie ju� dawno, sprawi�, �e przeczyta�am Jednoroczn� wdow� Iwinga. Dawno mi si� tak dobrze niczego nie czyta�o, wi�c prosz� ci� o wi�cej recenzji. Kiedy� jeszcze na studiach odkry�am, �e niekt�re ksi��ki przeszkadzaj� v pomocz� do zdrowia � zachorowa�am na jak�� g�upi� gryp� i wzi�am si� do Dostojewskiego � najpierw Idiota, potem Bracia Karamazow � no i kurde, nie mog�am wyzdrowie�, bo ogarnia�a mnie taka deprecha jesienna. To ty rosyjskich wielkich pisarzy lepiej nie czytaj.
A co teraz czytasz? jest pewnie u ciebie siostra, wi�c du�o czasu sp�dzacie razem. Dbaj o siebie i uwa�aj na g�upie zarazki. Nied�ugo przyjdzie wiosna i �wiat b�dzie wygl�da� inaczej.
Ca�uj� was bardzo mocno � Asia
Dzisiaj czwarta chemioterapia. Co trzy tygodnie chodzimy rano do tak zwanej kliniki dziennej. Jest to osobny oddzia� szpitala, gdzie odbywaj� si� ambulatoryjne chemioterapie. Na szcz�cie nie ma tu wsp�lnej sali, gdzie podczas zabiegu wszyscy razem siedz� na fotelach, tylko dziesi�� pokoik�w. Ka�dy mo�e robi�, co chce: czyta�, ogl�da� telewizj� albo spa�. Zawsze te same piel�gniarki. Panuje przyjemna atmosfera. Tamara boi si� tylko momentu, kiedy piel�gniarka szuka dobrej �y�y � ma bardzo s�abe �y�y i niekt�re ju� si� nie nadaj�. Boli. Pojawia si� doktor Bondue, kt�ry zbada Tamar� i powie, czy wszystko w porz�dku. Potem jad� do parlamentu. Ko�o drugiej Tamara ju� jest w domu. Tydzie� po chemioterapii musi i�� na pobranie krwi. Dwa dni p�niej czekamy na doktora Bondue, kt�ry w swoim gabinecie podaje nam wysoko�� wska�nika. Na razie wszystko jest w porz�dku.
W zesz�ym tygodniu pojechali�my autobusem do Polski, aby zlikwidowa� warszawskie mieszkanie. Los zdecydowa�, �e zostaniemy na jaki� czas w Brukseli. Powoli nasze �ycie wraca do wzgl�dnej normalno�ci. Tamara jest bardzo aktywna. By�a u nas przez dwa tygodnie Ania, moja najbardziej ulubiona i jedyna szwagierka. Razem chodzi�y po sklepach, zwiedza�y Bruksel�, pojecha�y do Louvain, Gandawy i Brugii. Wieczorem Ani� bola�y nogi. Tamara nic.
W nowym mieszkaniu jest miejsce dla go�ci. W niedziel� przyje�d�a na par� dni Dagmara, nied�ugo odwiedz� nas nast�pni. To dobrze, �e Tamara ma towarzystwo. Na razie nie chce poznawa� nowych ludzi. Nie czuje si� dobrze w chustce, pod kt�r� kryje �ys� g�ow�. Na szcz�cie takie chustki sta�y si� akurat modne. Inne kobiety maj� jednak brwi i rz�sy.
Jak zawsze chodzimy du�o do kina. Ale trzeba by� ostro�nym. Dawniej nie zwraca�em uwagi na to, jak cz�sto pojawia si� w filmach motyw raka. Siedzimy sobie i nagle po godzinie kto� z bohater�w choruje na raka. Proponuj�, �eby�my wyszli. Nie, Tamara chce zosta�. Trzymam j� za r�k� i jako� udaje nam si� przetrwa�.
16 marca 2000
Cze��, B�oniarki,
Osiedli�my na stale w Brukseli. Ulica Baboszewska nie istnieje, zwin�li�my majdan. Wynaj�li�my tu mieszkanko, na poddaszu, cudownie, okna wychodz�ce na niebo. Naprawd� pi�kny nasz domek.
Wszyscy wpadaj� w zachwyt, �e tyle tu �wiat�a, tyle okien i taki pi�kny widok, i w og�le i w szczeg�le. Ja tez bardzo lubi� to miejsce. Dobrze si� czuj� na moich metra�ach, gdzie pod�oga z belek, bielute�kie �ciany, widok na dachy innych dom�w, kt�re lez� na wzg�rzu. Wi�c wygl�da to jak obraz zawieszony na �cianie. Nie to co nasza poprzednia kom�rka, we dwoje �ci�ni�ci jak �ledzie.
Wyniki mam dobre. We wtorek nast�pna chemia. Nieeeee chc�! Ale musz�, nie ma wyj�cia. Wyprawiam Svenkowi-m�ykowi urodziny wielkie w pi�tek. Szkoda, �e was nie b�dzie.
Ca�uj� g��wki trzy � Tam
17marca 2000
Cze��, Svenki Benki,
A ja dla odmiany siedz� w domu i mam robi� podatki, ale nie chce mi si� jak cholerka. C�ru� �pi na razie, ale ostatnio w ci�gu dnia to ona nie bardzo ch�tna, �eby spa� d�u�ej ni� p�l godziny. Tam, gdzie� ty si� znowu przezi�bi�a? Uwa�aj, dziecko, na siebie. Ja ju� mam serdecznie dosy� zimy, bo znowu zima u nas. �nieg sypie, ale jest chlapa i wietrznie, i zimno, i brrrr.
No to bardzo si� cieszymy, ze macie takie cudowne mieszkanko, i strasznie chcieliby�my je zobaczy� na w�asne oczy. Mo�e ju� nied�ugo, jak znowu zat�sknicie za go��mi. I jak Bacha nie b�dzie ju� tak krzycze� przypi�ta do fotelika w samochodzie, tylko grzecznie spa�. P�ki co trzeba dziecku wyrobi� paszport. Niech ma tez co� z tego �ycia, nie?
Oby tak dalej i �eby wyniki by�y jeszcze lepsze!!! Te� �a�ujemy, �e nie b�dzie nas z wami, smutno tu czasem bez was w tej Warszawce sm�tnej. �ycz� wam super imprezy. Tamarko, kiedy do nas przyjedziesz?
Ca�ujemy was � B�onki
Bardzo d�ugo nie pisa�am. Nie dlatego, �e moje cierpienie jest mniejsze. Mo�e nie by�o czasu. Mo�e nie chcia�am. Lepiej pisa�, kiedy naprawd� ma si� na to ch��.
Przeczyta�am ksi��k� Hanny Krall o �ydach. Du�o refleksji o �mierci. Lubi� j�zyk Hanny Krall, jej styl. Kr�tki, zasadniczy. Jest tam taki wiersz poety holenderskiego, a mo�e piosenkarza:
Kiedy umr�, przyjd�cie wszyscy. Trzymajcie si� dzielnie albo pop�aczcie sobie, Wszystko b�dzie dozwolone tego dnia. No dobrze, niechaj b�dzie t�oczno i gwarnie, Tego dnia sam zadbam o cisz�.
Ivo de Vijs
Ci�gle s�yszymy, �e wszystko b�dzie dobrze. I na razie wszystko jest dobrze: wska�nik i badania. Ulga jest tym wi�ksza, �e w ostatnich tygodniach by�em bardzo niespokojny. Tamara �le znios�a pi�t� chemi�. Regularnie czuje b�l brzucha. Wszystko to spowodowa�o u niej kryzysowy nastr�j. Zmartwienie, s�abo�� fizyczna, strach, w�ciek�o��. Marzenie o �yciu bez szpitala i bez lekarzy.
W ostatnich dniach ja tak�e czuj� zm�czenie. W dniu moich urodzin kole�anka z pracy powiedzia�a: �Nie wida�, �e masz urodziny. Wcale si� nie cieszysz�. Mam tylko jedno �yczenie: zdrowie dla Tamary.
Tamara pojecha�a dzisiaj na tydzie� do Francji, gdzie moi rodzice sp�dzaj� urlop. Mam nadziej�, �e dobrze odpoczywa.
Hej, B�oniarki,
Jestem wi�c we Francji, gdzie ocean, s�o�ce, wiatr, szum drzew. Dzisiaj zrobili�my sobie z Mackami wypraw� na najwi�ksz� wydm� Europy. Trzeba by�o si� wspina�, ale widoki cudowne. By�o naprawd� fajnie, ca�y czas na powietrzu, a wieczorem w restauracji, gdzie po�ar�am garnek ma��y. Na szcz�cie by�y nie�ywe, bo niekt�rzy to jedz� jeszcze �ywe, umoczone w wodzie morskiej. Podobno pycha, ale ja wol� gotowane. Macki katuj� mnie niemieckim, ogl�damy wsp�lnie niemieckie krymina�y, gdzie czterech dziadk�w lata z pistoletami, a bandyci to ros�e blondasy, kt�re nic nie kumaj�. Fajny film jednym s�owem, a ja si� i tak ciesz�, bo zawsze to lekcja niemieckiego. S�ownictwo troch� specyficzne, ale� Na szcz�cie jutro daj� Colombo po niemiecku. Lepsze to ni� dziadki.
Pogoda jest OK. futro ma by� oko�o 20 stopni, a mo�e nawet wi�cej. Zobaczymy. Pojad� gdzie� daleko rowerem, bo tutaj sq fajne drogi rowerowe przez lasy pinii.
Ca�uj� � Tam
(poci�g gdzie� w Niemczech)
Kochana Kasiu!
Nie odzywa�am si� wieki, wiem, wybacz, prosz�, ale naprawd� mia�am pow�d. Ca�y grudzie� przele�a�am w szpitalu, dwa razy mnie operowali. Mam raka� Wiem, �e to niedobre wie�ci, i zawsze zastanawiam si�, czy o tym pisa�. Postanowi�am, �e tak, bo �adna w tym moja wina. Tyle szcz�cia, �e rak zaatakowa� jajniki � wi�c mo�na wyci��. Szcz�cie dla lekarzy � dla mnie nie. Nie b�d� mog�a mie� dzieci, je�li oczywi�cie z tego wyjd�. Uda�o mi si�, �e w tym czasie by�am w Brukseli, mia�am pe�ne ubezpieczenia i trafi�am na �wietn� lekark�. Teraz to wszystko trwa jeszcze jak straszny sen � chemioterapia za chemioterapia, bolesne zabiegi, w maju jeszcze jedna operacja.
Ci�gle my�l�, �e to niemo�liwe, bym mia�a umrze�. Trwamy ze Svenkiem przy tej my�li jak szaleni. Nie mo�e by� inaczej! Pr�buj� �y� normalnie, cho� czarne my�li nawiedzaj� mnie wieczorami, gdy nie mog� zasn��.
W Brukseli, jak wiesz, mieli�my zosta� do lutego! Moja choroba i to wszystko, co si� zdarzy�o, zadecydowa�o o tym, �e zostajemy w Belgii na d�u�ej, ja musz� mie� dobr� opiek�, a wiesz, jak jest w dobie reformy s�u�by zdrowia w Polsce. Zlikwidowali�my mieszkanie na Baboszewskiej, wynaj�li�my wspaniale poddasze w Brukseli i powoli wracamy do �ycia.
Sven szuka pracy, ma ju� na oku prac� jako asystent pos�anki w Parlamencie Europejskim, Ja na razie nie mog� nic robi�, cho� tak naprawd� jestem w do�� dobrej formie. Czasami ludzie my�l�, �e le�� w ��ku i nic nie mog� robi�, ale tak nie jest. �yj� jak przedtem, z kr�tkimi przerwami na chemioterapi�, po kt�rej kilka dni jestem zm�czona. Zosta�y mi jeszcze dwie chemioterapie i potem zaczn� szuka� jakiego� zaj�cia, cho� pewnie nie b�d� mog�a pracowa� w szalonym tempie dziennikarskim. Mam ju� propozycj� wsp�pracy od l programu TVP (jaka� emisja o Unii Europejskiej). Na razie jednak trzeba czeka� i �y�, jakby tej choroby w og�le nie by�o.
W Brukseli podoba nam si� bardzo. Takie fajne, niezbyt du�e, mi�dzynarodowe miasto. Istna wie�a Babel. Warszawy tak naprawd� nie lubili�my, wi�c nie by�o czego �a�owa�. Troch� szkoda przyjaci� � ale oni zawsze mog� nas na zgnitym zachodzie odwiedzi�.
Ja ci�gle ucz� si� j�zyk�w: niemiecki, angielski, chcemy z Ma�kiem zapisa� si� na hiszpa�ski. Pr�buj� pisa� artyku�y do gazet, ale jeszcze nie mam �mia�o�ci ich wys�a�. Wiesz, �e nigdy nie pisa�am.
I tak powoli toczy si� nasze �ycie. Mam nadziej�, wierz�, �e wszystko b�dzie dobrze.
Pisz� ten list na tak marnych kartkach, ale zapomnia�am zabra� innych, a chcia�am do ciebie napisa�.
Kasiu, odezwij si�, prosz�! � Tam
Cze��, Tam,
Nie bardzo wiem, co si� w takich sytuacjach pisze. Chcia�abym wiedzie�, �e si� nic nie sta�o, �e to tylko mi si� �ni�o, a jutro mo�e napiszesz i b�dzie wszystko OK.
Nie chc� w to niedobre uwierzy� i mo�e taka niewiara sama sprawi, �e wszystko przejdzie dok�d�, nie odezwawszy si� wcale. W marcu w prawej piersi mia�am guza, p�tora centymetra. Okaza�o si� NIC gro�nego, trzeba obserwowa�, ale nic to nic. Nie chc� o tym pami�ta�.
Troch� by�o mi smutno, �e milcza�a�. Teraz mi g�upio, ze mog�am tak pomy�le�. Poprzeszkadza�am twoim znajomym na Baboszewskiej, ale nic nie wiedzieli. Nic dziwnego. Czy to, �e czu�a� si� tak d�ugo �le jeszcze w Polsce, to by� znak, �e si� ju� co� dzieje? Mam tw�j slajd z parku.
Fotografuj� �luby, chodz� codziennie do pracy jak robotnik pierwszej zmiany, je�d�� na dzia�k�, gdzie zapominam o ca�ym �wiecie, czasem robi� jakie� zdj�cia �adnym, kapry�nym pannom w studiu kumpla lub w�a�nie dojrzewaj�cym bzom na moim polu.
Kiedy b�dzie ta nast�pna operacja, czy to ostatnia zaplanowana? Czy jest to konieczne, czy zbawienne?
Je�li by�aby� jeszcze w Brukseli do wrze�nia, to chcia�abym was zobaczy�, nawet bardzo, tylko czy macie takie dalekosi�ne plany?
Bardzo mocno pozdrawiam. Buziaki � Kasia
Kasiu droga,
Dzi�ki za emali�. W Brukseli nie jeste�my jeszcze pod��czeni, Sven wysy�a wszystko z pracy. Mam nadziej�, �e ju� nied�ugo si� to zmieni. Teraz jeste�my przez weekend w Niemczech.
Ja czuj� si� bardzo dobrze. W czwartek 25 maja mam operacj�, ma ona pokaza�, czy wszystko gra w moim brzuchu. Wejd�, pobior� pr�bki, co� tam pogmeraj�, pod pe�n� narkoz� oczywi�cie, i zobaczymy. Bardzo si� tego wszystkiego boj�. Wol� chyba �y� w nie�wiadomo�ci ni� z za�o�eniem, �e za kilka miesi�cy umr�.
Jestem po sz�stej chemioterapii, je�li wszystko b�dzie dobrze, czeka mnie pi�� tygodni na�wietla� i w lipcu koniec. Je�eli b�dzie dobrze� M�j lekarz-oszo�om jest bardzo dobrej my�li, ju� przesta� mie� grobow� min� i m�wi�, �e osiem na dziesi�� kobiet prze�ywa takie rzeczy. A mo�e ja b�d� dziewi�t�. Matko, jak si� boj�, pr�buj� nie my�le�, funkcjonuj� normalnie, chodz� na kursy j�zykowe, podr�uj� wi�cej ni� dawniej.
Tak naprawd� zacz�o mnie bole� we wrze�niu �99, trwa�o to kilka dni, posz�am do lekarki, a ona powiedzia�a, �e ma bole�, bo tak jestem zbudowana. Wol� nie my�le�, co by by�o, gdybym nie wyjecha�a do BXL, gdzie Sven za�atwi� mi pe�ne ubezpieczenie. Wol� nie my�le� o tym, jak przebiega leczenie w Polsce! Tutaj nie by�o chwili wahania: ma pani raka, szybko operacja. Jeszcze dobrze nie zd��y�am si� zorientowa�, co si� dzieje, a ju� by�am po pierwszej chemioterapii. Pe�na kontrola, pe�na opieka.
Bole� bardzo zacz�o w listopadzie, wtedy prawdopodobnie rak rozwija� si� od ponad roku. A ja robi�am cytologi� i r�ne inne i nic nie wskaza�o! Raka jajnika wyka�e tylko pobrana pr�bka, a do tego trzeba otworzy� brzuch.
W lipcu chc� jecha� do Dublina na intensywny kurs angielskiego. W sierpniu planujemy dwa tygodnie wakacji, a potem jeste�my. W czerwcu ca�y miesi�c siedz� murem w BXL ze wzgl�du na te na�wietlania. Wi�c mo�e czerwiec, a mo�e wrzesie�? Przyjed�, bardzo, bardzo zapraszamy! Mamy du�e mieszkanie, dobr� kanap�, lubimy go�ci.
Baboszewska nie istnieje. Zabrali�my wszystkie rzeczy i oddali�my klucze.
Trzymaj kciuki za mnie 25 maja � Tamara
Dalej nie mam w�os�w, cho� dzisiaj wydaje mi si�, �e zaczynaj� rosn��. Jestem miesi�c po sz�stej chemioterapii. Jutro si�dma. Normalnie mia�am chemioterapi� co trzy tygodnie, wi�c w�osy nie nad��a�y odrasta�. Tym razem min�y cztery tygodnie. I w�osy, kt�re mo�e w tym momencie si� obudzi�y, wypadn�. Og�lnie czuj� si� bardzo dobrze: by�am we Francji ze starymi Mackami, potem w Polsce u A�ki i w domu na �wi�ta, potem kilka dni w Berlinie z Ma�kiem. By�o cudownie, pi�kna pogoda, Berlin i my.
25 maja, za dwadzie�cia dni, przejd� operacj�, kt�ra sprawdzi, czy wszystko dobrze. Lekarze pobior� pr�bki i powiedz�, czy rak si� rozwija, czy nie. Bardzo si� tego boj�, nie chcia�abym si� dowiedzie�, �e umr�. Chyba lepiej �y� w nie�wiadomo�ci. Lepiej nie wiedzie�, ni� dr�czy� si� pytaniem: ile mi jeszcze zosta�o?
Teraz najbardziej m�czy mnie brak w�os�w. Ci�gle tylko chustka na g�owie, a tu mamy 25 stopni. �ar z nieba si� leje na przemian z burzami. Bruksela si� zazieleni�a.
Cze��, Svenki,
Nie wiem, czemu moim ulubionym motywem w tematach list�w jest meteorologia. Niedawno domaga�am si� wiosny, a zamiast wiosny mamy upa�y, s�o�ce grzeje w grube karczycha, a trawa schnie. Ale lepsze to ni� zima i deszcz, i wiatr. Odpisuj� p�no, bo dopiero niedawno wr�ci�am ze �wi�t, a potem by�o du�o porz�dk�w (i dalej jest). Oczywi�cie bardzo si� ucieszy�am, widz�c twoj� kurtk� w szafie, Tamarko, tylko �e u nas p�ki co na takie kurtki za gor�co. A skoro u was ledwie 20 stopni, to pewnie by ci si� tam ona przyda�a w BXL, Mo�e co� wymy�limy i uda siej� poda� twoim rodzicom.
Spaghetti z pietruszk� i czosnkiem jeszcze nie zrobione � mo�e w tym tygodniu si� uda, ale jak jest tak gor�co, to mi si� nie chce gotowa�. W ka�dym razie, Svenku, twoja �ona nie tylko u nas odpocz�a i kupi�a stolik i dwie pary spodni, ale r�wnie� troch� nam pogotowa�a (pyszne rzeczy) i pota�czy�a naszej Ba�ce r�ne szalone ta�ce, i wiele innych rzeczy robi�a, o kt�rych nie b�d� ci tu wypisywa�, bo nie starczy�oby miejsca. Zapraszamy ponownie koniecznie i tym razem was oboje. Nasz wyjazd w g�ry by� wspania�y � zamiast dusi� si� w parnym mie�cie, chodzili�my sobie po g�rach. Ba�ka by�a zachwycona w�dr�wkami ca�odziennymi i jest to co�, co tygrysy lubi� najbardziej: mama i tata przez ca�y dzie� i tyle ciekawych rzeczy dooko�a, i innych dzieci cala masa � Basia reaguje bardzo �ywo na inne dzieci. Bardzo udany wyjazd.
Troch� mi si� ju� wszystko pl�cze � za du�o s�o�ca dzisiaj i za ma�o snu. Mam nadziej�, �e wy �picie dobrze. Cieszymy si�, �e wyniki, Tamarko, masz dobre i oby tak dalej. Svenku, powodzenia na rozmowach z paniami pos�ankami. Trzymamy kciuki.
Ca�ujemy was mocno � Bloniarki
Jestem prawie tydzie� po si�dmej chemioterapii. A w�osy rosn�. Oczywi�cie mo�na przypu�ci�, �e wypadn� najdalej za tydzie�. M�j cudowny meszek na g�owie! Ale c�, za miesi�c b�dzie znowu w takim stanie jak teraz. A mo�e nie wypadn�? Kto wie? Chcia�abym ju� wygl�da� jak cz�owiek. Napisa�am testament na ko�cu zeszytu. Na wszelki wypadek. Najgorsze, co mo�e by�, to trumna, w kt�rej gnijesz, tocz� ci� robaki� Lepiej kremacja, wtedy naprawd� zostaje tylko dusza i wspomnienie. Cia�a nie ma i nikt go nigdy nie b�dzie odtwarza�, jak to robi� z przodkami nea-jakimi�tam.
Czuj� si� �wietnie, si�y, wiara, �e wszystko b�dzie dobrze. Teraz tylko operacja i na�wietlania. Co powiedz� po operacji? Strach ogromny. Nie chc� dowiedzie� si�, �e umr�! Chc� �y�, chc� �y�, dobry Bo�e, daj mi szans�, daj mi szans�, prosz�!
Je�li wszystko b�dzie dobrze, to do ko�ca czerwca sko�cz� zabiegi. Potem chcia�abym pojecha� do Irlandii na miesi�c na kurs angielskiego. Musz� si� nauczy� angielskiego, bo inaczej nie znajd� tu pracy.
Svenek dosta� prac�! Jako asystent pos�anki SPD Karin Jons, �ony dyrektora fundacji, kt�ry chcia� przyj�� Maca do pracy. Tak si� dziwnie losy plot�!
Widocznie tak mia�o by�, widocznie taki nasz los. Ja chcia�abym ju� zacz�� pracowa�, co� robi�, co� tworzy�. Cholera, kiedy sko�czy si� ta choroba, to wszystko?
Jutro Rafa� ko�czy czterna�cie lat. Du�y brat. Mam nadziej�, �e zawsze b�dzie szcz�liwy. I mam nadziej�, �e przyjad� do mnie z Ank� na kilka dni wakacyjnych. Idzie Svenek�
Basiu droga!
Dzi�kuj� za emalie. Teraz jestem w Parlamencie Europejskim u Svenka i mog� sama kontaktowa� si� ze �wiatem. W Brukseli gor�co, ale na jutro zapowiadaj� och�odzenie.
Jeste�my szcz�liwi ze Svenkiem, bo on dosta� prac� jako asystent niemieckiej pos�anki. Zostaniemy wi�c tutaj na dwa, trzy lata. Wcze�niej wszystko by�o niepewne: wynaj�li�my mieszkanie, kupili�my meble, a pracy nie by�o. Wida� jednak, �e los i dla nas jest �askawy, bo ostatnio nas nie oszcz�dza�. Teraz i ja spokojnie b�d� mog�a si� zastanowi� nad przysz�o�ci�. Mam propozycj� wsp�pracy z l programem TYP.
Prawdopodobnie w lipcu pojad� na miesi�c do Dublina na kurs angielskiego, bo m�j poziom jest taki sobie, a bez dobrej znajomo�ci nie mam co my�le� o szukaniu pracy. Z czterema j�zykami mog� powalczy�. M�� sponsoruje, wi�c w drog�!
Belgia jest naprawd� warta zwiedzania, przyje�d�ajcie. Godzina drogi nad morze, godzina w g�ry (Ardeny), Brugia, Antwerpia, Louuain, Gandawa� Bardzo pi�kne miejsca. Sama by�am zaskoczona, bo wcze�niej traktowa�am Belgi� jako kraj tranzytowy do Francji.
Jak tam, Basiu, twoja praca? Ja t�skni� za planem Szpitala Dzieci�tka Jezus, taka praca zdarza si� pewnie raz w �yciu. Cz�owiek dopiero po jakim� czasie docenia to, co mia�. Tu pewnie b�d� musia�a �zaprzyja�ni� si� z Uni� Europejsk�, kt�ra nigdy a� tak bardzo mnie nie interesowa�a. To nie to samo co historie o ludziach, Od wrze�nia chc� szuka� sta�ej pracy, bo z czego� trzeba �y�. Jako �ona obywatela Unii mam wszelkie pozwolenia i inne tego typu duperele. Mo�e Komisja Europejska, gdzie z�o�y�am podanie o p�atny sta�. Zobaczymy. Chmurzy si�. Wreszcie mo�e spadnie deszcz.
Ca�uj� ci� mocno � Tam
Kochana Tamarko!
Bardzo dzi�kuj� za tw�j post, nie by�am pewna, czy moja odpowiedz dotarta. U mnie wszystko zmienia si� jak w kalejdoskopie. Od kilku dni brak czasu na cokolwiek. Robimy ten film w Centrum Zdrowia Dziecka. Ju� sq zdj�cia dzie� i noc, szale�cza praca i satysfakcja, zreszt� wiesz najlepiej, jak to wygl�da. Sprawdzamy dokumentalista, bo niestety nie ma CIEBIE!!!! Nawet zastanawiali�my si�, czy nie przyjecha�aby� na dwa, trzy miesi�ce do nas. Wpad�am tu na moment, �eby napisa� do ciebie. Za kilka dni odezw� si� znowu.
Bardzo, bardzo ci� ca�uj�.
Trzymajcie si�, kochani! � Basia
Jestem w szpitalu. Mia�am mie� operacj� 25 maja, ale dzisiaj niespodziewanie zadzwoni� doktor Karaman: �Wola�bym, �eby pani przyjecha�a ju� dzisiaj i operacja jutro�. Nazywa si� LAPAROSCOPIE, robi� trzy dziury, wpuszczaj� jak�� ciecz, powietrze, i patrz� przez kamer�, czy wszystko gra w brzuchu. Zabra�am rzeczy i przybieg�am tu szybko. Teraz jest ju� dziesi�ta wiecz�r, zaraz wezm� tabletk� na spanie i obudz� si� jutro na chwil�, by znowu zosta� u�piona na t� laparoskopi�.
Boj� si� bardzo. Svenek te� prze�ywa moj� operacj�. Dzisiaj p�aka�. Misiaczek m�j malutki. Po co p�aka�, tak ju� jest i wiemy od grudnia, �e musz� przej�� przez t� swoj� drog� krzy�ow�. Samej chcia�o mi si� p�aka�, boj� si� tego wszystkiego, co b�dzie. Czy b�dzie bola�o, czy oka�e si�, �e jestem zdrowa? Same pytania. Bo�e, miej mnie w swojej opiece. Pozw�l mi wr�ci� do zdrowia. Pozw�l mi �y�!
Takie dziwne zdarzenie ostatnio w Niemczech. Prosi�am Boga, �eby da� mi jaki� znak, czy b�d� �y�a, czy b�d� zdrowa. Potem zapomnia�am o tym. Na ulicy kichn�am sobie i nagle podszed� jaki� nieznajomy i powiedzia�: Gesundheit, co znaczy na zdrowie. Czyli mo�e zdrowie? Bo�e, Bo�e, pozw�l mi wyzdrowie�! Taka to dziwna historia, wierz�, �e B�g ma mnie w swojej opiece i �e nie zapomni o mnie.
Gdyby jednak co� mi si� sta�o, wiedz, Svenku, �e bardzo ci� kocham, jeste� najwi�kszym skarbem, jaki mam, moim przyjacielem, mi�o�ci�, wszystkim. Nie chcia�am ci tego m�wi� dzisiaj, bo zabrzmia�oby smutno, a ty i tak by�e� przygn�biony.
Zacz�am pisa� ksi��k�. Nie wiem, czy co� z tego wyjdzie, ale ch�ci mam jak najlepsze. Chc� napisa� o mojej chorobie, cierpieniu, o wszystkich upokorzeniach, w og�le o tym, czego doznaj� ludzie chorzy na raka. Nie ma takiej ksi��ki w Polsce, bo przecie� o chorobach si� nie m�wi. Chc� prze�ama� to zak�amanie wok� raka. Chc� m�wi�, opowiada�, uczy� innych, �e w razie choroby musz� wierzy� i czu� si� silni.
Ja jestem silna. Przynajmniej tak� chc� by�. Czasami nie starcza mi si�, ale to chyba normalne w mojej sytuacji.
Czyta�am teraz Pami�tnik Anny Frank, m�odej �yd�wki ukrywaj�cej si� wraz z rodzin� przez dwa lata w tajemnym mieszkaniu. Dorastaj�ca dziewczyna pozbawiona �wiata. Kto� doni�s�, �e tam ukrywaj� si� �ydzi, i ca�� rodzin� wywieziono do oboz�w zag�ady, gdzie ich zagazowano albo umarli z g�odu. Dwa lata ukrywania si� na pr�no. Dwa d�ugie lata �ycia poza �wiatem. Anna Frank mog�a zosta� wielk� pisark�. Niemcy jej nie pozwolili.
Zbli�a si� godzina, kiedy powinnam p�j�� spa�. Bior� tabletk� i aaaa� Daj mi, Bo�e, si�y na jutro!
Wszystko b�dzie dobrze � oto nasza mantra. Jutro ma�a operacja kontrolna, kt�rej wynik b�dzie dla nas tak wa�ny. Nast�pny krok ku wyzdrowieniu? Wierz�, �e tak b�dzie. W�osy zaczynaj� odrasta�. Tamara wygl�da na zdrow�, my�li o przysz�o�ci.
Pierwsza rozmowa w polskim domu dziecka da�a nam now� nadziej�. Kiedy� staniemy si� rodzin�.
W�asne lub adoptowane dzieci � czy to naprawd� takie wa�ne? Najwa�niejsze, �e rodzice si� kochaj� i �e kochaj� dziecko. Przyj�to nas bardzo ciep�o. Mieli ju� pary z Niemiec, ale nigdy polsko-niemieckiej, jak my: �Pan m�wi po polsku? I p�niej chcecie pa�stwo ewentualnie znowu mieszka� w Polsce?� Dziesi�tki pyta�. Wype�nienie wst�pnej ankiety. Wreszcie s�yszymy: �Uwa�am, �e pa�stwo si� bardzo dobrze nadaj� na rodzic�w. Jedyn� przeszkod� jest zbyt kr�tki sta� ma��e�ski. Do adopcji mog�oby doj�� najwcze�niej za dwa lata. Ale proponuj�, �eby�cie pa�stwo ju� w tym roku zako�czyli ca�� procedur� formaln��. Wyszli�my stamt�d szcz�liwi. Tamara zaczyna ju� zbiera� niezb�dne papiery.
Robimy plany na przysz�o��. Na razie moja praca w parlamencie daje nam potrzebn� stabilizacj�. Za jaki� czas zobaczymy dalej: Albo zapu�cimy korzenie w Brukseli, albo wr�cimy do Polski, albo b�dziemy mieszka� w Berlinie, mie�cie, kt�re Tamara uwielbia, po�o�onym mi�dzy jej rodzin� i moj�. Ale teraz czeka Tamar� operacja, p�niej radioterapia.
Tak bardzo kocham moj� Tamark�. Podziwiam j�. Tak dzielnie si� trzyma, pe�na optymizmu. Mam nadziej�, �e wspieram j� tak, jak tego potrzebuje. Nie wiem, czy zawsze jestem wyrozumia�y. Staram si� koi� jej troski, umacnia� ufno��, podnosi� j� na duchu.
Najtrudniejsze do�wiadczenia w �yciu i w mi�o�ci. Usi�uj� budowa� normalno��. Niestety w tygodniu Tamara zostaje w domu sama. Ale umie organizowa� sw�j czas. Teraz postanowi�a napisa� ksi��k� o walce z rakiem. S�dz�, �e b�dzie to dobr� terapi�: analiza tego czasu, stworzenie pewnego dystansu. Ta ksi��ka mog�aby uczyni� wiele dobrego i zmieni� stosunek do tej choroby.
Wszystko b�dzie dobrze!
Jestem po operacji. Wczoraj spa�am mocno prawie przez ca�y dzie�. By�am zm�czona, no i ta narkoza. Przyszed� doktor Karaman, nic nie widzia� w moim brzuchu, ale oczywi�cie czekamy jeszcze na badania. B�d� gotowe na pocz�tku przysz�ego tygodnia. Wszystko wygl�da jednak dobrze, bo nawet doktor Karaman, ten technik, mia� zadowolon� min�. Zobaczymy, mam nadziej�, wierz�, �e wyniki b�d� dobre� Daj Bo�e! Modl� si� mocno, mocno, wierz�, Bo�e, �e mi pomo�esz!
Dzisiaj boli mnie wszystko, pocz�wszy od ramion, poprzez �ebra do brzucha. To dlatego, �e oni wpuszczaj� tam do �rodka powietrze, kt�re wype�nia ci� jak ba�k�, puchniesz, a oni patrz�, czy nie ma �adnych istotnych zmian. Ale potem oczywi�cie, kiedy spuszczaj� powietrze, zaczyna bole�. Przecierpi�, ten b�l utrzyma si� jeszcze tylko jutro. W przysz�ym tygodniu musz� i�� na zdj�cie szw�w do doktor Deleuse. By�a tu u mnie zreszt� dzisiaj.
Nie mog� je�� �adnego szpitalnego paskudztwa. Koszmarne to jedzenie tutaj! Svenek kupi� mi par� owoc�w, wi�c mia�am co je��.
Kurcz�, mog�am ju� dzisiaj wyj��, ale nagle dosta�am jakiej� dziwnej gor�czki � 37,8 � i doktor Karaman mnie zatrzyma�. Godzin� p�niej mia�am tylko 36,6 i szlag mnie trafia�, bo mog�abym by� ju� w domku. A tak musz� tu czeka� do jutra!
Dzisiaj dzie� wyj�cia. Mam tak� nadziej�, bo temperatura spad�a.
Powita�o mnie dzisiaj rankiem s�oneczko, takie niepewne, spoza chmur. Widz� dachy dom�w w Brukseli. Widz� pracuj�cych dw�ch ludzi, pewnie zn�w tworz� jakie� bardzo fajne mieszkanie. Czekam na siostr�, kt�ra od��czy mnie od kropl�wki. B�d� wi�c mia�a obie r�ce wolne, p�jd� si� umy�, powoli zaczn� si� pakowa�. Po drugiej powinnam ju� by� w domu. Mam tylko nadziej�, �e ta temperatura to �adna infekcja.
Babcia obok zostaje sama. Prze�y�a ju� na s�siednim ��ku dwana�cie pacjentek. Jak d�ugo le�y? Dwa miesi�ce, co� w tym stylu. Wygl�da tak, jakby nie chcia�o jej si� �y�, le�y, patrz�c w jaki� punkt na �cianie. Czasami odrywa si� od niego, by poprosi� o zamkni�cie drzwi, zasuni�cie zas�ony. Tak naprawd� o�ywia si� dopiero po przyj�ciu rodziny. My�l�, �e na staro�� powinno si� by� z rodzin�, mieszka� z ni�, odwiedza� si� wzajemnie. Te mieszkaj�ce osobno starsze osoby to co� strasznego, kiedy� pod jednym dachem �y�o wiele pokole� i tak by�o dobrze. Teraz porz�dek zosta� zaburzony.
Nie opowiedzia�am jeszcze o nieprzyjemnym zdarzeniu w Niemczech. Pojechali�my do Wiedenbruck na bierzmowanie kuzynki Svenka, Jany. Uroczysto�� by�a fajna, potem w domu pocz�stunek i nagle podchodzi do mnie jaki� dziadek (czatowa� pod drzwiami toalety) � ojciec taty Jany � i pyta, co tam u nas, ale wida� ju�, �e inne rzeczy go interesuj�. Pyta mnie o moj� chorob�, ja nie rozumiem, a jak zrozumia�am, o co mu chodzi, zrobi�o mi si� bardzo przykro. A wi�c ciotka Svena opowiedzia�a wszystkim wszystko o mnie. Rozumia�abym, gdyby to pytanie zada� mi cz�owiek z rodziny, kt�rego znam, ale jaki� dziad? W dodatku mia�am wra�enie, �e wszyscy dooko�a patrz� na moj� chusteczk�, na mnie, jak to wszystko znosz�. Ciotka roznios�a moj� histori�; plotkarstwo, obrzydliwa rzecz. D�ugo pr�bowa�am si� po tym otrz�sn��. Takie chamstwo, obra�ono mnie!
Poniedzia�ek. W pi�tek by�am w domu, troch� obola�a, ale szcz�liwa, �e jestem w naszym mieszkanku ze Svenkiem. Taki szpital to koszmar, duchota, biegaj�ce siostry, nie ma chwili spokoju.
Weekend by� spokojny, spacery, zakupy, kino. Z brzuchem prawie �adnych k�opot�w. Troch� jestem s�aba, ale to normalne. Czekam na wyniki, wiadomo ju�, �e cz�� jest dobra. Ale czy wszystkie? Bo�e, pozw�l mi �y�!
W �rod� id� do doktora Bondue, potem do doktor Deleuse, kt�ra �ci�gnie mi szwy i powie� Tak si� boj�. Co zrobi�, co zrobimy, je�li wyniki nie s� dobre? Nie chc� o tym my�le�!
W tym tygodniu Svenek jedzie z pos�ami do Pragi! Fajnie! Ca�e trzy dni b�d� sama, wi�c po�wi�c� si� ksi��ce, angielskiemu etc. Pochodz� po sklepach za lamp�. Byle wyniki by�y dobre!
W BXL zimno bardzo. W maju 13 stopni! My�la�am, �e jak si� wyrw� z Warszawy, to b�dzie mi cieplej.
Czekam na wyniki�
Ewo kochana!
D�ugo si� nie odzywa�am, ale ci�gle kto� nas odwiedza, drzwi si� nie zamykaj�. Teraz jest u mnie m�j czternastoletni brat i chodzimy ogl�da� belgijskich �skejtowc�w� (tych, co je�d�� na deskorolkach). A ja wieczorami padam na twarz, wi�c nie chce mi si� ju� pisa� emalii.
Czuj� si� dobrze, przechodz� w�a�nie radioterapi�, na�wietlania s� codziennie. Mam nadziej�, �e sko�cz� wszystko do polowy lipca. Na pocz�tku sierpnia jedziemy z Macem na dwa tygodnie na wakacje, m�j kurs angielskiego prze�o�y�am na wrzesie�.
Pr�buj� si� dosta� na p�atny sta� do Komisji Europejskiej, ale trzeba mie� plecy, ciocie Klocie i ca�� rodzin� zatrudnion� w strukturach europejskich. A w dodatku Polacy i reszta t�umu maj� najmniej szans. Taka jest prawda o Unii Europejskiej, teoretycznie tak nas bardzo chc�, a w praktyce maj� nas w g��bokim powa�aniu. Z 600 miejsc dla sta�yst�w komisja przewiduje 10 dla Polak�w. Ch�tnych jest oko�o 4000.
Zdawa�am egzamin pa�stwowy z niemieckiego, czekam w�a�nie na wyniki. By� trudny, trwa� ca�y dzie�, cztery etapy, koszmar jaki�. Je�li nie zdam, to chyba wi�cej do niego nie przyst�pi�.
Pozdr�w swoj� mam�. Podzi�kuj za dobre serce.
Ca�uj� i czekam na wiadomo�ci, z kt�rych zawsze bardzo si� ciesz� � Tam
Paciorki kochane!
Drzwi si� nie zamykaj�. By� m�j brat, potem przyjecha�a kole�anka na kilka dni, dzisiaj pojecha�a, a jutro przyje�d�a moja siostra. Zaczynam �a�owa�, �e nie mamy osobnego pokoju dla go�ci. Ale c�, przecie� to wakacje i ludzie chc� zwiedzi� kawa�ek �wiata.
Ja dosta�am si� do Komisji Europejskiej na sta�, zaczynam w pa�dzierniku. Bardzo si� ciesz�, b�d� mia�a jeszcze pi�� miesi�cy na rozmy�lania o przysz�o�ci. Oczywi�cie to jeszcze jedno do�wiadczenie typu �sta� w telewizji�: poznam fajnych ludzi, b�d� imprezy (ju� je zapowiadaj� w informacjach, kt�re dosta�am), wsp�lne wyjazdy (obiecuj� darmowe wycieczki) i tego typu rzeczy. Wszystko to na koszt podatnika europejskiego. Wiem, �e sta� b�d� mia�a w dyrekcji Presse et Communication, co dok�adnie b�d� robi�, dowiem si� na pocz�tku pa�dziernika.
Ci�gle jeszcze nie zako�czy� si� m�j kontakt ze szpitalem. Musz� wr�ci� do niego na dwa dni w po�owie sierpnia. Teraz jedziemy z Ma�kiem na dwa tygodnie do Francji � tydzie� w Bretanii u przyjaci� i tydzie� w Alpach ko�o Briancon ze starymi Mackami. Pod koniec sierpnia odwiedz� rodzic�w, bo ju� si� tego domagaj�. Na wrzesie� jad� do Irlandii na intensywny kurs angielskiego. Teraz ju� naprawd� musz� szkoli� m�j angielski. Wielki egzamin z niemieckiego w Instytucie Goethego zda�am!
Czuj� si� dobrze, cho� mam dosy� tych na�wietla�. Jestem po nich zm�czona i bol� mnie r�ne, r�niste jelita. Okaza�o si� (szlag jasny by trafi�), ze ko�cz� na�wietlania 28 lipca. Jeszcze dwa tygodnie! Chyba nie wytrzymam. Sven m�wi, �e nie mam innego wyj�cia, jak przetrwa�.
Sven zaczai now� prac�. Ma biuro z widokiem na Brukselk�. Wida�, �e bardzo si� cieszy. Pan asystent! A ja b�d� mia�a stal� przepustk� do parlamentu. B�d� chodzi�a na obiady do kantyny.
I tyle nowego u nas. Ca�ujemy mocno. Wiecie, ze jeste�cie u nas mile widziani! Jakby�cie zmienili plany dotycz�ce Chorwacji� Belgia te� jest super, tylko troch� cz�ciej pada.
Tam
Cze��, Bloniarki trzy,
Dzisiaj my�la�am o WAS! Szli�my z Ma�kiem cudown� dro�ynk� wij�c� si� w skalach nad oceanem i zobaczy�am par� z noside�kiem i dzieciaczkiem w �rodku. Podoba�oby si� wam tutaj. Bretania jest cudowna, przypomina troch� Irlandi�, wybrze�a s� malownicze, domy z kamieni, s�o�ce, chmury p�dz�ce po niebie, deszczyk, nale�niki, muzyka celtycka. Zwiedzamy, co si� da, i odpoczywamy. Polecam wam Bretani� na wakacje � to jedno z moich ulubionych miejsc na ziemi. Za dwa dni jedziemy w Alpy. Tam czekaj� na nas Macki i oczywi�cie restauranty.
Ca�uj� mocno � Tam
Tam jest ju� bardzo opalona. Chodzi i chodzi wzd�u� oceanu. Pewnego dnia kupimy tutaj domek.
AllesGute � Sven
W pi�tek ostatnia radioterapia. Kiedy w sobot� poci�g odjecha� z Brukseli w kierunku Pary�a, byli�my szcz�liwi. Wakacje, �adnego szpitala, �adnych lekarzy. Nasza ulubiona Bretania.
Go�cimy u rodziny Emeline w cudownym starym domu na wsi. Kilka razy by�em u nich, raz z Tamar�. Region nazywa si� Finistere, koniec �wiata. Tamara od razu zakocha�a si� w Bretanii. Krajobrazy, morze, muzyka, kultura. Najbardziej zafascynowa�y j� ta�ce i festyny, kt�re tu nazywaj� si� festnoz. Co sobota jaka� wioska organizuje festnoz, zesp� gra muzyk� breto�sk� i wszyscy ta�cz�, ludzie w wieku od o�miu do siedemdziesi�ciu lat. Kiedy zaczyna si� muzyka, wszyscy bior� si� za r�ce i tworz� jeden wielki w��. S� r�ne kroki. Ten, kto ich nie umie, musi si� stara� na�ladowa� s�siad�w. Tamarze posz�o to �atwo, ta�czy�a kiedy� w zespole. By�a tym wszystkim tak zachwycona, �e nawet chcia�a stworzy� w Warszawie k�ko ta�ca breto�skiego. Do tego nie dosz�o, ale kiedy� na imprezie u niej na Baboszewskiej w��czy�a breto�sk� muzyk� i uczy�a wszystkich tamtejszych ta�c�w.
Wi�c i tym razem Tamara chcia�a zaliczy� przynajmniej jeden festnoz. W sobot� jednak by�a zbyt zm�czona podr� i radioterapi�. Wygl�da na to, �e nic nie wyjdzie z festynu. Dzi� ju� czwartek. Nast�pne s� w sobot�, kiedy my b�dziemy ju� w Alpach. Za to codziennie je�dzimy na wycieczk�, mimo �e Tamar� od czasu do czasu bol� jelita. Ale kiedy ruszamy w drog�, szybko zapomina o tym i zachwyca si� Bretani�. Dzisiaj chodzili�my godzinami dr�k� nad oceanem. Cudowne widoki, b��kitne morze, fale.
Wieczorem s�uchamy muzyki celtyckiej, kt�r� ca�a rodzina uwielbia. Brat Emeline jest profesjonalnym muzykiem. Gra na flecie i co weekend gdzie� koncertuje. Dzi� wieczorem poznali�my p�yt� Misie znad rzeki Scorff. Tradycyjna muzyka i bardzo �mieszne teksty dla dzieci. Tamara od razu wpad�a w zachwyt. �mieje si� z piosenek, jak La poule et la moule (kura i ma��) albo Trois ours bulle, o trzech misiach gol�cych si� w rzece. Naszym faworytem jest jednak ko�ysanka Trzy misie posz�y spa�. Za�piewali�my j� wszyscy razem kilka razy. Od dawna Tamara nie by�a tak radosna i szcz�liwa. Wi�c i ja by�em szcz�liwy.
Zwierzo�ki kochane!
Jeste�my ju� w Alpach. Uroczo tu niezwykle, widoki, ze tylko robi� zdj�cia. Pogoda jest fantastyczna, opali�am si� ju� bardzo. Tydzie� sp�dzili�my w Bretanii i chyba z wszystkich g�r wol� morze. Jest niezwyk�e, zmienia barwy, mieni si�, jest spokojne, a za chwil� wzburzone. A pod g�r� zawsze trzeba najpierw podej��.
Ca�uj� was mocno � Tam Tam ma chyba kompleks harcerski � Sven
Dwa tygodnie wakacji ju� prawie za nami. Wszystko by�oby cudowne, gdyby nie te okresy b�lu brzucha. W nocy przed naszym wyjazdem w Alpy Tamara mia�a straszny atak b�lu. Tak si� przestraszy�em, �e zaproponowa�em powr�t do Brukseli. W ko�cu jednak pojechali�my w Alpy, gdzie czekali moi rodzice. Tak bardzo zas�u�yli�my na te wakacje. I b�l mia� si� przecie� sko�czy�. Na razie poprawy nie wida�, wr�cz przeciwnie. Bez przerwy jakie� tabletki przeciwb�lowe. Z wyj�tkiem trzech ma�ych wycieczek � �atwy szlak, dwie godziny z piknikiem � Tamara le�y i odpoczywa. Du�o �pi, kiedy b�l jej pozwoli. Cz�sto jest taka zm�czona, �e nawet nie chce jej si� czyta�, co si� rzadko zdarza. Dzisiaj w ko�cu zadzwonili�my do radiologa. �Dalej boli? Przyla� mi. Mieli�my przypadki, �e po radioterapii b�l utrzymywa� si� przez dwa tygodnie. Nale�y czeka�, pr�bowa� inne tabletki. Po powrocie dok�adnie pani� zbadamy�. W Briancon znalaz�em przypadkiem ksi��k� Lance�a Armstronga. Chc� j� przeczyta�.
Tak trudno jest patrze�, jak Tamara cierpi. Wystarczy, ju� za du�o cierpia�a. Mo�e trzeba by�o pojecha� gdzie indziej, nie w Alpy. Ale kto m�g� przewidzie�, �e b�l b�dzie narasta�. Sam czuj� si� bardzo zm�czony. Tyle razy dziennie: b�l, b�l, b�l. Pytania: Sk�d ten b�l? Jakie bra� tabletki? Ju� wolno nast�pn�? Bezsilno��, b�l rz�dzi. Prosz� o to, aby ten b�l wreszcie usta�. Wystarczy. Tyle zm�czenia z powodu na�wietla�. Czy to jest cena za to, �e Tamara tak dobrze znosi�a chemioterapie?
Martwi� si�. Moi rodzice te�. Czy szlak nie jest zbyt trudny? Tamara chce korzysta� z wakacji, ale nie ma si�. Zdarzaj� si� momenty, kiedy zapominamy o wszystkim. Kiedy Tamara od�ywa, kiedy zbiera jagody w lesie, patrzy na fruwaj�cego motylka albo obserwuje, jak mr�wki d�wigaj� okruchy bagietki. �ycie jest pi�kne.
Wieczorem w�a�ciciele kempingu zorganizowali wsp�ln� kolacj�. Obok nas siedzia�a �mieszna angielska para. S� ju� na emeryturze. Mieszkaj� w Hiszpanii, gdzie kiedy� prowadzili w�asny pensjonat. W lecie podr�uj� przyczep� kempingow� po Europie. Na miejscu poruszaj� si� w�asnym skuterem. M�wi� w kilku j�zykach, opowiadaj� �mieszne anegdoty i wygl�daj� szcz�liwie. Fajna para. Robi� na nas du�e wra�enie. Tamara: �My te� b�dziemy kiedy� tak podr�owa�.
Na razie marzymy o w�asnym domku na wsi. Mo�e w Bretanii. Albo gdzie� w Polsce, pod warunkiem, �e tam wr�cimy. Tamara ju� pr�bowa�a zainteresowa� moich rodzic�w pomys�em wsp�lnego domu na Kaszubach. Ona marzy o �yciu na wsi, blisko natury. Chcia�aby odnowi� jaki� stary domek. Mie� ogr�d. Zwierz�ta. Miejsce spotka� dla rodziny.
Powr�t z wakacji. Przeczytali�my oboje ksi��k� Armstronga. Mia� du�o szcz�cia, �e wyszed� z choroby. Lekarze dopiero p�niej przyznali si�, �e na pocz�tku dawali mu jedynie 3 procent szans na prze�ycie. Bardzo cierpia� w czasie chemioterapii. Po leczeniu przez d�ugi czas nie m�g� doj�� do siebie i wr�ci� do �ycia. Jak to dobrze, �e Tamara dosta�a si� na ten sta� w Komisji Europejskiej.
Dzisiaj znowu szpital. Doktor Bondue jest na wakacjach. Jeszcze jedno na�wietlanie. Po raz ostatni. Ale tym razem przez ca�� dob�. Lekarze zbadali Tamar�. M�wi�, �e nic z�ego nie wymacali, �e b�l minie za kilka dni. Nie nale�y si� martwi�, poniewa� wska�nik przez ca�y czas jest dobry.
Cierpienie, b�l, mi�o��, szcz�cie. Wszystko zmienia si� z godziny na godzin�. Trzymaj si�, Tamarko. Jeszcze tylko do jutra.
Wyniki w maju by�y bardzo dobre. Co za ulga! My�la�am: a wi�c to wszystko prawie za mn�. Teraz tylko zdrowienie, zdrowienie, zdrowienie. W czerwcu rozpocz�am radioterapi�. Od pocz�tku czu�am, �e to nie jest to, co tygrysy lubi� najbardziej. Czu�am si� gorzej, coraz gorzej. Zm�czona, w depresji. Dobrze, �e przyjecha� Rafa�, potem Wanda, potem moja Ania. Jako� znosi�am to wszystko, wychodzi�am, stara�am si� by� aktywna. Na pocz�tku lipca zacz�� mnie bole� lewy bok, chyba jelito grube. Powoli, ale systematycznie. Bra�am coraz to nowe tabletki przeciwb�lowe. Teraz my�l�, �e jestem jedn� wielk� tabletk�, chemia w pe�nym sk�adzie. B�l nie przechodzi�.
Pojechali�my na wakacje do Bretanii, a potem w Alpy. By�oby czadowo, gdyby nie b�l i tabletki, jedna za drug�, noc i dzie�. Po przyje�dzie mia�am jeszcze caesium � wk�adaj� na 24 godziny taki metalowy przyrz�d i na�wietlaj�. Maszyna wygl�da jak odkurzacz. W dodatku zamykaj� ci� w pokoju, kiedy kto� wchodzi, na�wietlanie si� wy��cza, wi�c najlepiej, je�li nikt nie przychodzi.
My�la�am, �e oszalej�. Samotno��, odkurzacz, le�ysz na plecach i nie mo�esz si� ruszy�. O tym, �e �mam przej�� to na�wietlenie, dowiedzia�am si� tu� przed wakacjami. Nagle spad�o to na mnie jak grom z nieba. My�la�am: wakacje to b�dzie czas narodzin, odpoczn�, zapomn� przynajmniej w pewnym sensie. A tu cyk, �Przyjdzie pani jeszcze na dwa dni do szpitala�� Prze�y�am ten okropny czas, nie wiem, ile przyby�o mi z tego powodu zmarszczek.
Teraz od kilku dni jestem w domu. Bardzo s�aba, no i ten bok boli ogromnie. Nie wiem, co robi�. Czasami szalej� i a� �al mi Macka, kt�ry si� przejmuje i cierpi ze mn�. Tak go kocham!
Za tydzie� w niedziel� powinnam by� w Irlandii. B�d� mieszka�a u rodzic�w Macartana. Mam nadziej�, �e do tego czasu b�l przejdzie, bo je�li nie, to nie wiem, czy pojad�. A tak si� bardzo cieszy�am na ten wyjazd! Zobaczymy.
Bo�e, miej mnie w swojej opiece!
Miej w opiece Macka kochanego!
Ania pojecha�a na tydzie� do Pary�a i pozna�a jakiego� Amerykanina, kt�ry w�a�nie siedzi w Zielonej i opycha si� pierogami. Zobaczymy, co z tego b�dzie. Fajna wakacyjna mi�o��!
Gdzie jeste�cie, B�oniarki? Pewnie jeszcze na wakacjach. My ju� wr�cili�my, by�o naprawd� fajnie, najpierw w Bretanii, a potem w Alpach. Niestety przez ten ca�y czas bola�o mnie, uwaga� jelito grube i my�la�am, �e dostan� szalu. Podobno to wynik na�wietla�, ale ci�gle mnie boli i powoli zaczynam traci� cierpliwo��. Po wakacjach musia�am p�j�� jeszcze na dwa dni do szpitala (dla odmiany), gdzie na�wietlano mnie przez 24 godziny. I to podobno ma by� koniec ko�c�w. Troch� kiepsko si� teraz czuj�, mam dosy� tej choroby, cierpie�, nieprzespanych nocy i w og�le. Lekarze m�wi�, �e mam uzbroi� si� w cierpliwo�� i pozwoli� organizmowi nabra� rozp�du. �atwo m�wi�. Kiedy powiedzia�am im, ze mnie boli, odpowiedzi� by�o: �To nie s� symptomy choroby. Pani jest zdrowa�.
Moja siostra nie dosta�a si� na iberystyk�, ale pojecha�a na tydzie� do Pary�a i pozna�a jakiego� Amerykanina. Stefan (tak go nazywa moja mama i nie chce s�ysze�, �e inaczej si� wymawia to imi�) siedzi w Zielonej, opycha si� pierogami ruskimi (o co Mac jest zazdrosny) i szalej� z Frank�. Jednego dnia mia�am telefon od mamy, taty i Ani. Kazik szlifuje sw�j angielski i to dobrze, bo jak ostatnio zadzwoni� do starych Ma�k�w, w Nowy Rok �yczy� im Merry Christmas. Zwierzcie wi�c maj� swojego Amerykanina, ca�a ulica Strumykowa jest wstrz��ni�ta, mama pasie ewentualnego zi�cia, brat szlifuje angielski, Kazik nie wie, co o tym wszystkim my�le�, wi�c kupuje �arcie w zastraszaj�cej ilo�ci, a Stefan-odkurzacz (okre�lenie mojej mamy) wszystko poch�ania. Teraz dopiero wyda�o mi si� to logiczne: Kazik my�li, �e si� ch�opak przeje albo zatruje i fiu�
Gdzie te lata? Matko, dopiero teraz zda�am sobie spraw�, jaka jestem stara i �e m�j ostatni flirt wakacyjny mia� miejsce ze czterna�cie lat temu.
Napiszcie, co u was. f a postaram si� pisa� regularnie z Dublina i donosi� wam o moich sukcesach j�zykowych. A wi�c take care � Tam
A w Brukselce cudowna pogoda, nie za ciep�o, nie za zimno. W pi�tek ma by� nawet 27 stopni.
Jak tam metropolia Brunszwik i najfajniejsza kura domowa �wiata? Proponuj� otworzy� sto��wk� dla kumpli Przemuchy i zarabia� ci�kie marasy.
Ca�uj� mocno, napisz� z Dublina � Tam
Jag�dko!
Dzisiaj zrobi�am wszystkie badania w sprawie b�lu cholernego jelita grubego (wziernikowanie) i� wszystko w najlepszym porz�dku. Szlag mnie trafia, bo boli strasznie i powoli trac� nadziej�, ze przestanie. Jestem jedn� wielk� tabletk� przeciwb�low�! My�la�am, �e wszystko idzie dobrze, a tu nagle taki klops. Pewnie mnie za bardzo pona�wietlali, takie mam przeczucie, ale wiadomo, nikt tego wprost nie powie.
W niedziel� lec� do Irlandii. Ciesz� si� bardzo i mam nadziej�, ze do tego czasu przestanie bole�. Rodzice mojego kolegi b�d� czeka� na lotnisku w Dublinie, znak rozpoznawczy: tato b�dzie trzyma� rakiet� tenisow�. Mam nadziej�, �e w tym samym czasie nie b�dzie tam trzydziestoosobowej reprezentacji tenisa ziemnego. Teraz moim g��wnym zaj�ciem jest wybieranie przewodnik�w i prezent�w dla rodziny.
Hej hej, kochani,
Dzi�kujemy za kartk� z Bretanii � ju� si� zakocha�am w tym krajobrazie i za rok tam jedziemy!
Tamarko � to straszne, �e ci� boli, n� si� w kieszeni otwiera, jak si� s�yszy, �e ten wasz radiolog to olewa. Mo�e powinni�cie wybra� si� do innego lekarza albo je�li oni nie chc� pom�c, to do jakiego� czarodzieja � niekonwencjonalne metody mog� zdzia�a� cuda. My�limy o tobie bardzo ciep�o. Jedziesz w ko�cu szlifowa� angielski i musisz mie� du�o sil, by zrozumie� irlandzki akcent. Bardzo bym chcia�a, �eby ten b�l sobie poszed� i �eby� w ko�cu poczu�a si� zdrowa.
Du�e buziaki i trzymajcie si� ciep�o � B�onki
Pi�tek. W ko�cu lekarze zdecydowali si� na zrobienie zwyk�ego badania komputerowego i specjalnego, na bazie cukru, kt�ry gromadzi si� w organizmie w pobli�u szybko rozdzielaj�cych si� kom�rek rakowych. Szpital ma ten aparat dopiero od miesi�ca. Badanie polega na tym, �e pacjentowi podaje si� w kropl�wce cukier i musi le�e� nieruchomo przez godzin�. Potem tomograf komputerowy robi zdj�cia, kt�re pokazuj�, czy wyst�pi�o zag�szczenie cukru. Je�eli tak, du�o przemawia za istnieniem nowotworu. Prawdopodobie�stwo wynik�w: 90 procent. Ze wzgl�du na bardzo wysokie koszty badania te wykonuje si� tylko w szczeg�lnych przypadkach, na przyk�ad gdy chodzi o mo�liwo�ci nawrotu. U Tamary chc� ostatecznie wykluczy�, �e ten dziwny b�l jest zwi�zany z rakiem.
Po badaniach idziemy do kawiarni. Musimy czeka�. Doktor Bondue dostanie wyniki dopiero po sz�stej. Jest gor�co, siedzimy na zewn�trz. Oboje mamy dobre przeczucie. Wska�nik by� przecie� ca�y czas normalny, a te badania dadz� nam pewno��, �e to nic powa�nego. Za dwa dni odlot do Dublina, Tamara musi jeszcze odebra� zam�wiony przewodnik.
Ju� wchodz�c do gabinetu, widzimy zmartwion� min� doktora Bondue. Na zdj�ciach wida� guza ko�o lewej nerki, ma pi�� centymetr�w, trzeba go wyci��. Dopiero po analizie mo�na b�dzie stwierdzi�, czy jest to nowotw�r. Ale rozumiemy, �e du�o za tym przemawia. Szok. Nie mo�emy uwierzy�. Czujemy �al do lekarzy. Doktor Bondue wyra�nie chce nam pom�c. Zapewnia, �e nie stracono czasu, co nas naprawd� denerwuje. �Ale musimy dzia�a� szybko, �eby guz nie przybli�y� si� jeszcze bardziej do lewej nerki. Prosz� przyj�� w poniedzia�ek do szpitala. S�dz�, �e operacja odb�dzie si� we wtorek. Decyzja nale�y do chirurg�w�. Doktor Bondue dzwoni na kom�rk� doktora Karamana. �apie go w Turcji. Jest na urlopie. �Wr�cisz w niedziel�. To dobrze. Mam tu pani� Matzke. Pami�tasz, �e wszystko posz�o tak dobrze. A dzisiaj badania pokaza�y, �e ma guza ko�o lewej nerki� Dobrze. Ca�� dokumentacj� dostaniesz w poniedzia�ek. Znajd� ci jeszcze chirurga urologa. Trzymaj si�.
Do domu idziemy piechot�. W szoku. Jak to mo�liwe? Wszystko jako� wr�ci�o do normy, plany:
Irlandia, Komisja Europejska. I teraz szpital, operacja, znowu walka. To nie mo�e by� prawda. Kto jest autorem tego kiepskiego scenariusza? Dzwonimy do rodzic�w.
Weekend jako� min��. Wci�� jeste�my w szoku. Nieprzytomni. Smutni. Przera�eni. Ka�de pr�buje si� trzyma�. Czasami strach bierze g�r�. Kiedy Tamara rozmawia przez telefon z Asi�, nagle wybucha p�aczem. Wczoraj mia�a lecie� do Irlandii.
Do tej pory nie wiadomo, czy guz jest z�o�liwy. Doktor Karaman stwierdzi� dzi�, �e cz�� kom�rek jest martwa. Nie mo�na wykluczy�, �e zosta�a zniszczona przez chemi�. Tamar� czeka pi�ta narkoza w ci�gu o�miu miesi�cy. Opr�cz tego mia�a siedem chemioterapii, radioterapia, lekarstwa. Czy ma do�� si� na tak� powa�n� operacj�?
Tamarko moja, dlaczego ty, dlaczego po raz drugi, dlaczego musisz tyle cierpie�? Oby wszystko jutro si� uda�o i oby� szybko wr�ci�a do zdrowia.
Operacja trwa�a trzy i p� godziny. Znowu wsz�dzie dreny, r�ne maszyny. Tym razem Tamara jest na oddziale intensywnej terapii, pod sta�� kontrol�. Urolog chirurg wyt�umaczy� mi, �e operacja by�a dosy� skomplikowana: �Z czysto chirurgicznego punktu widzenia by�oby lepiej, gdyby�my mogli od razu wyci�� lew� nerk�. Ale zostawili�my j�, bo w razie dalszych chemioterapii b�dzie �onie bardzo potrzebna. Trzeba czeka� na wyniki�. Zrobi�o mi si� s�abo: Tamara mog�aby ju� nie mie� jednej nerki. Potem doktor Karaman wyja�ni� nam, �e nie chodzi o przerzut. �Wygl�da na to, �e ten sam typ raka si� odnowi�, tylko poszed� troch� ku g�rze. Chyba lubi te okolice i jest mu tam dobrze�.
Tamara ju� umie z nami �artowa� i pilnuje mamy, kt�ra przyjecha�a z Zielonej, �eby nie wychodzi�a zbyt cz�sto na papierosa. Wspaniale, �e mama jest z nami. �pij dobrze, Tamarko.
Tamara ma raka. Przysz�y wyniki. Tym wi�ksza szkoda, �e chirurgom nie uda�o si� wszystkiego usun��. Lewa nerka jest zagro�ona. Dlatego doktor Bondue chce jak najszybszej atakowa�. Ju� w poniedzia�ek Tamara ma by� poddana nowej chemioterapii. Nieca�y tydzie� po operacji. Wczoraj doktor powiedzia�, �e Tamara dostanie jeszcze raz tak� sam� chemioterapi� jak poprzednio. Trzy substancje. Jedn� z nich jest taksol, ekstrakt palmy z Hawaj�w. Przed po�udniem zadzwoni�em do onkologa w Aachen. Przedstawi�em mu kr�tko sytuacj�. Doktor Weinberg podzieli� opini� doktora Bondue. Po po�udniu jednak dowiedzia�em si�, �e doktor Bondue zmieni� zdanie. Twierdzi, �e trzeba spr�bowa� inn� substancj�, bardziej agresywn�. Ju� zam�wi� j� na poniedzia�ek. Nie podobaj� mi si� takie nag�e zmiany. Ale nie mamy wyboru. Czas leci i Tamara wyjdzie dopiero za tydzie�.
Tamara powoli odzyskuje si�y. Znowu �wiczy z rehabilitantk�. Ci�gle t� sam�. Wida�, �e si� przejmuje chorob� Tamary. Mama Tamary towarzyszy jej przez dzie�. Ja przychodz� po pracy. Po dziewi�tej wracamy piechot� do domu. Obecno�� mamy nam bardzo pomaga. Tamara zawsze chcia�a, �eby mama przyjecha�a na tydzie� do Brukseli � planowa�a, �e b�d� obie chodzi� po sklepach, zwiedza� miasto, �e zaprosi j� do dobrej restauracji. To ju� drugi pobyt mamy w Brukseli. I tym razem sp�dza go w szpitalu.
Jestem pod��czona do kropl�wki w szpitalu, kt�ry ju� tak dobrze znam. Ten b�l to nie by�o nic innego, jak rak, kt�ry umie�ci� si� tu� ko�o lewej nerki. Pierwsze badania nic nie wykaza�y, dopiero tomografia: szary zarys guza zmierzaj�cego do nerki. Czasu nie by�o wiele: w pi�tek lekarz powiedzia�, w poniedzia�ek do szpitala, we wtorek operacja. Otworzyli mi ca�y brzuch, wyj�li guza, zeszyli.
Nie by�o nawet czasu my�le� o Irlandii, marzeniach, przepadaj�cym bilecie i w og�le. Nie wiem, czy b�d� mog�a zrobi� ten sta� w komisji. Czy wytrzymam po chemio 8 godzin w pracy. A jednocze�nie chc� to zrobi� wbrew wszystkiemu i wszystkim. �eby udowodni� temu rakowi, �e nie ma miejsca dla niego w moim ciele. Codziennie to powtarzam: odejd�, chorobo, odejd�, raku, to ju� koniec, chc� normalnie �y�. I ca�y czas my�la�am, �e tak b�dzie, a tu b�l, kt�rego lekarze od razu nie sklasyfikowali. Nie wiem, czy to ich wina. We wtorek jedziemy z Ma�kiem do Aachen na konsultacj� z niemieckim lekarzem.
Macu� jest ca�y czas przy mnie, oddany ca�� dusz�, ca�ym cia�em. Uwa�ny na ka�de moje s�owo, na ka�dy gest. Ten m�j m��! Ten m�j ukochany, najdro�szy m��! Wczoraj na kr�tko przytulili�my si� do siebie na szpitalnym ��ku. Poczu�am jego ciep�o i moj� nieograniczon� mi�o�� do niego, potrzeb� bycia tak �pupa przy pupie�. Zasn�� w jego obj�ciach. Tak lubi� Ma�kowy zapach.
Przyjecha�a mama, jeszcze przed operacj�, kt�r� mia�am 28 sierpnia. Jest jeszcze jeden-dwa dni tutaj, potem pojedzie. Kochany skrzat � nagotowa� za dziesi�ciu. Go��bki, pierogi, zupy r�ne.
Zaczyna dzia�a� taki �rodek usypiaj�cy, �ebym �atwiej znosi�a chemio. Wida� to po pi�mie.
Czy jestem za�amana? Dzisiaj zacz�� si� zbyt pi�kny dzie�, by tak� by�. Wczoraj niedziela by�a gorsza, cisza, ka�dy z rodzin�, a ja w szpitalu. Grali�my z Ma�kiem i mam� w karty.
Bo�e, wiem, �e Ty wypuszczasz te radosne promienie s�o�ca, miej mnie w swojej opiece.
Aniele Str�u m�j, ty zawsze przy mnie st�j, rano, wiecz�r, we dnie, w nocy, b�d� mi zawsze ku pomocy.
Widzia�am Anio�a Str�a tu� ko�o mnie dzisiaj rano. Kobieta, kt�ra przysz�a na jak�� operacj� (jednodniow�). Taki spok�j i czar od niej bi�. Ca�y czas si� u�miecha�a.
B�d�cie ze mn� wszystkie moce tego �wiata, a rak niech odejdzie daleko ode mnie!!!
Jestem po chemio. Innej ni� tamta sprzed p� roku. Bardzo du�o wymiotowa�am, wczoraj ca�y dzie� i poprzedni� noc. Dzisiaj czuj� si� ju� w miar� dobrze, cho� jestem s�aba. Nic nie jad�am wczoraj.
Postanowi�am �y� z dnia na dzie�. Ka�dy dzie� osobno, nie my�le� o przysz�o�ci. Dzisiaj jest cudownie, mo�e mog�oby by� czasami lepiej, ale wida� takie �ycie. Ja chcia�abym tylko, i o to prosz� Boga, �y�, �y�, �y�.
Bruksela zalana deszczem. Powinnam by� w Dublinie, robi� drugi tydzie� kursu angielskiego. Niestety, nawet nie wiadomo, czy b�d� mog�a zacz�� sta� w komisji. Mam nie my�le� o przysz�o�ci!
7 wrze�nia 2000
Drogi Svenie,
jest nam bardzo przykro z powodu listu, kt�ry otrzymali�my. Niestety nie przynosi dobrych wiadomo�ci, a takich oczekiwali�my. Wasz pobyt w Bretanii da� nam nadziej� na popraw� sytuacji i s�dzili�my, ze najtrudniejsze ju� za wami. U�miechni�ta twarz Tamary i jej entuzjazm dla najprostszych codziennych spraw, a szczeg�lnie ch�� prowadzenia normalnego �ycia, pomimo ca�ego cierpienia, strachu i niepewno�ci, jakiego do�wiadczyli�cie przez t� chorob�, wywarty na nas wra�enie i da�y nam lekcj� pokory i odwagi. Bardzo trudno znale�� w�a�ciwe s�owa otuchy, ale wiedzcie, �e Denise, Malo, Philippe i ja my�limy o was. Trzymajcie si� � to �atwiej powiedzie� ni� zrobi�, ale wierz� w wasz optymizm, kt�ry pomo�e wam wygra� walk� o �ycie! Czekamy na wie�ci,
�ciskam was i do zobaczenia � Emeline
Pojechali�my dzisiaj na konsultacj� u doktora Weinberga do Aachen. Jest to jeden z trzech onkolog�w, kt�rzy maj� tam gabinet. Pacjenci przychodz� tu na konsultacj�, na badania i nawet na chemioterapi�. Tamarze podoba�a si� przyjemna atmosfera, wcale nieprzypominaj�ca szpitala.
Doktor Weinberg budzi nasze zaufanie. Uwa�nie s�ucha, pyta, ogl�da ca�� dokumentacj� (rentgnogramy, raporty, wyniki analiz). Niestety wyklucza mo�liwo�� dalszego leczenia u niego: �Jeden z trzech sk�adnik�w nowej chemioterapii jest bardzo szkodliwy dla nerek. Nie pozwala to na przeprowadzenie nast�pnego zabiegu ambulatoryjnie, bo p�niej musi pani by� przez dwa dni pod sta�� opiek� lekarsk�. Dziwi minie, �e pani lekarz w Brukseli nic pa�stwu o tym nie powiedzia�. Powinien si� teraz sumiennie pani� opiekowa�.
Ostatnie s�owa powt�rzy� jeszcze raz, zobaczywszy katastrofalne wyniki analizy krwi. Okaza�o si�, �e nowa chemia zniszczy�a prawie wszystkie bia�e krwinki. U zdrowego cz�owieka ich poziom wynosi mi�dzy 4000 i 10 000. Tamara ma zaledwie 300. Doktor Weinberg nam wyja�nia: �Oznacza to, �e organizm jest teraz bezbronny w przypadku jakiejkolwiek infekcji. Musi pani bardzo uwa�a�. Przepisuje Tamarze zastrzyki zawieraj�ce substancj�, kt�ra sztucznie produkuje bia�e krwinki. P�niej w aptece dowiemy si�, �e jedno opakowanie zawieraj�ce pi�� zastrzyk�w kosztuje r�wnowarto�� tysi�ca z�otych. Kasa chorych to pokrywa.
Doktor Weinberg poleca nam szpital w Eschweiler, 15 kilometr�w od Aachen. Sam skontaktuje si� z oddzia�em onkologicznym. Je�eli tamtejsi lekarze podziel� jego opini�, zarezerwuje ��ko dla Tamary na nast�pn� chemioterapi�.
Wracamy poci�giem do Brukseli. Przestraszeni s�owami onkologa, czym grozi ka�da infekcja, robimy wszystko, �eby Tamara nie siedzia�a w przeci�gu. A wi�c czeka j� niemiecki szpital. Nie mamy wyboru. Dwa tygodnie po operacji Tamara jest dalej taka s�abiutka, �e wyprawa autobusem, poci�giem i taks�wk� kompletnie j� wyka�cza. W styczniu o wiele szybciej odzyska�a si�y.
Cze��, Misiaczki moje!!!
U mnie wszystko w porz�dku.
Tamarko! Mam nadziej�, �e si� lepiej czujesz. Ca�y czas jestem my�lami z tob�. Wiesz, ze bardzo chcia�abym do ciebie przyjecha�. Nie m�wi�am ci wcze�niej, bo jako� nie mia�am okazji i w og�le by�o mi strasznie g�upio, ale tak naprawd� ze wzgl�du na te moje niedosz�e studia w Warszawie prze�o�y�am obron� pracy dyplomowej. No i jest wrzesie� i 29 musz� si� broni�. Przepraszam, �e nie powiedzia�am ci tego wcze�niej. Co prawda moja praca jest w zaawansowanym stadium, ale jeszcze troszk� mi zosta�o. No w�a�nie. Nie gniewaj si� na mnie, tylko spr�buj zrozumie�. Jak b�dziesz tylko chcia�a, to napisz do mnie, b�d� czeka�.
Siostra i szwagierka A�
Aniu!
Wysy�am ci te kilka zdj��, kt�re zrobi�am podczas twojego pobytu w lipcu. Niekt�re mi si� podobaj�.
By�am na ciebie z�a, �e nie chcesz mi pom�c, przyje�d�aj�c tutaj. Dlaczego nie m�wi�a� mi od razu, �e si� jeszcze nie obroni�a� i �e musisz si� przygotowa� do obrony pod koniec wrze�nia? Co to za wstyd? fa Czeka�am z obron� dwa lata!
Szkoda, �e nie jeste� teraz tutaj ze mn�. Jest mi ci�ko, du�o p�acz�. Szkoda mi Svenka, kt�ry na to wszystko patrzy. Siedz� ca�ymi dniami sama w domu, pr�buj� czyta�, ale jako� nie wychodzi. Du�o my�l�. Je�li to wszystko prze�yj�, b�d� wdzi�czna Bogu do �mierci. Boj� si� cierpienia w chorobie, tego boj� si� najbardziej, samej �mierci ju� si� nie boj�, bo wiem, �e b�dzie ewentualnym wybawieniem. Mam nadziej�, �e lekarze mi pomog�.
Uca�uj wszystkich � Tam
Cze��, Mace-Pankrace!
Jeste�my z Przemuch� do gruntu oburzeni tym, co wam si� przytrafi�o. Miejmy nadziej�, ze losowi w ko�cu znudzi si� stroi� sobie podobne �arty i znowu si� do was u�miechnie zamiast parszywie wykrzywia�. Tamarko � w �adnym wypadku nie rezygnuj ze sta�u!!! Problemy kwestii moralnej w�� sobie w tym wypadku do kieszeni, je�li trzeba, za�atw sobie to lewe za�wiadczenie, w ko�cu cho� tyle ci si� nale�y za ten ca�y b�l i �zy.
Cieszymy si�, �e ju� wr�cili�my, bo cho� Tajlandia to faktycznie cudowny kraj, to wysiada w por�wnaniu z �najfajniejszym miastem Niemiec�. Przede wszystkim panuje tu zno�na temperatura, mo�na sobie zje�� ociekaj�cego t�uszczem wursta, popi� to wszystko piwem i ju� jest gitara. Po prostu wsz�dzie dobrze, ale w domku najlepiej. W Bangkoku opr�cz Pa�acu Kr�lewskiego najbardziej podoba� nam si� wasz przyjaciel i �wiadek Gunnar, kt�ry jest uroczym, serdecznym cz�owiekiem, i ciesz� si� bardzo, �e mogli�my go troszk� bli�ej pozna�.
Ko�cz� powoli te przedweekendowe wypo�my. Mam nadziej�, �e wr�ci wam wkr�tce wrodzona pogoda ducha i spojrzenie troch� z ukosa. Korzystajcie z �adnej weekendowej pogody, trzymajcie si� mocno oboje i nie dawajcie tym g�upkowatym wyskokom losu. Du�o o was my�limy i trzymamy kciuki.
Papaski i buziaki � Jag�d
Ten weekend sp�dzili�my z moj� mam�, kt�ra tym razem przyjecha�a sama. Przywioz�a Tamarze katalogi z perukami i trzy peruki do przymierzenia. Okaza�o si�, �e znajomi rodzic�w prowadz� sklep fryzjerski z perukami. Tamara nie chce po raz drugi chodzi� w chustce. Wyg�upiali�my si�. Ka�de przymierza�o peruki. Naj�mieszniej wygl�daj� w�o�one ty� na prz�d. S� �wietnie zrobione: prawdziwe, modnie obci�te w�osy, bardzo lekkie. Tamara wybra�a sobie fryzur� i kolor w�os�w. Niebagateln� cen� pokrywa niemiecka kasa chorych. I s�usznie. Tak! wa�ny jest komfort psychiczny kobiety. W sobot� l zostali�my w domu, bo Tamara czu�a si� kiepsko. Dzisiaj jednak si� zmobilizowa�a i zaskoczy�a nas swoj� nag�� form�. Co rok w naszej dzielnicy odbywa si� targ. Ludzie wystawiaj� na chodnikach rzeczy do sprzedania. Mieszka�cy maj� pierwsze�stwo do miejsca przed w�asnym domem. Tamara uwielbia takie targi. Chodzili�my tak ze trzy godziny. Mo�na by�o zje�� pyszne rzeczy. Kuchnia ca�ego �wiata. Tamara bardzo chcia�a kupi� trzy obrazy przedstawiaj�ce postaci w ludowych strojach. Kiedy si� dowiedzia�a, �e ju� je sprzedano jakiemu� Japo�czykowi, by�a roz�alona: �Jak pani mog�a to sprzeda� Japo�czykowi?� Za to kupili�my star� drewnian� skrzyni�. Tamara by�a bardzo zadowolona z tego dnia. Za rok my te� wystawimy stare rzeczy przed naszym domem.
Tamara
Tyle czasu min�o. Sp�dzi�am go g��wnie w domu, le��c, po�amana jak cholera. Wymioty, b�le r�ne, za�amanie psychiczne. Skrzat wyjecha� 7 wrze�nia, dzie� po tym, jak wr�ci�am ze szpitala. Od tego czasu siedz� sama w domu. Na weekend przyjecha�y Macki, na drugi sama Liesel, bo Werner pojecha� na targi zegark�w. Teraz te� przyje�d�aj�. Albo my do nich. Jeszcze nie wiadomo.
Svenek pracuje, a ja le�� ca�ymi dniami i my�l� o �mierci, o tym, co mnie czeka, jak d�ugo si� b�d� m�czy�.
Zdecydowali�my si� robi� chemioterapi� i w og�le wszystko w Niemczech, ko�o Aachen. Tam musz� pojecha� na kilka dni w przysz�ym tygodniu. Znowu szpital! Ale wiadomo: oni chc� mnie zbada�, porobi� r�ne badania i zobaczy�, co si� da zrobi�. Musz� tam jecha�, nie mam wyj�cia, cho� naprawd� bardzo si� boj�. Boj� si� szpitala, tabunu piel�gniarek, lekarzy, zastrzyk�w i nast�pnej chemioterapii, kt�ra mo�e powali� nawet s�onia.
Widocznie takie jest moje przeznaczenie. Tak ma by� i koniec. Dobry Bo�e, gdybym tylko wiedzia�a, czy umr�, by�abym wtedy spokojniejsza. Ale kto, co wie o �mierci? Kiedy przyjdzie, mo�e zaraz, a mo�e po d�ugiej chorobie. Wiem, �e nie mog� tego wiedzie�. A tak bardzo bym chcia�a.
Dzwoni� ludzie, pytaj�, wsp�czuj�. Kiedy� bardzo nie lubi�am tego wsp�czucia, a teraz jest mi wszystko jedno. Tak, jestem ci�ko chora i wszystko wskazuje na to, �e nie prze�yj�. By� mo�e zosta�o mi niewiele czasu�
Jestem spokojna, cho� wydaje mi si�, �e mam depresj�. Trudno si� dziwi�. W po�udnie id� sama na pizz� do Pizzy Hut, a potem do kina. RAKU, ODEJD��!
Kochana,
Niestety nie jest dobrze. We wrze�niu mia�am pojecha� na miesi�c do Irlandii. Na trzy dni przed wyjazdem okaza�o si�, �e pi�ciocentymetrowy guz tkwi tu� pod lew� nerk�. Ju� wcze�niej mnie bola�o, ale lekarze twierdzili, �e to efekt na�wietla�. Trzy tygodnie temu przesz�am kolejn� operacj�, pokroili mnie, wyci�gn�li, co si� da, ale nie mogli wszystkiego (tzw. margines pewno�ci), bo musieliby wyci�gn�� lew� nerk�. Jestem ju� po pierwszej chemioterapii. To by�o straszne, bardzo silna dawka, wymiotowa�am, ci�gle nie czuj� si� dobrze.
Postanowili�my ze Svenkiem, �e od tej pory b�d� si� leczy�a w Niemczech. Tu� ko�o Aachen jest do�� dobra klinika onkologii. W przysz�ym tygodniu jad� tam na pierwsze badania i kolejn� chemioterapi�. Zostan� kilka dni � szpitale staj� si� moim drugim domem. Przez dziesi�� dni by�a u mnie moja mama, kt�ra zawzi�cie robi�a mi pierogi i inne cuda.
W�osy mi odros�y, a teraz znowu wypadn�.
Psychicznie jest tak sobie. Najgorsze, �e nie mog� jeszcze du�o chodzi� i ca�e dni sp�dzam sama w domu. Oczywi�cie czytam, pisz�, robi�, co si� da, by zapomnie� i nie zwariowa�, ale nie jest to to samo co kontakt z lud�mi i jakie� zaj�cie, cho�by kursy j�zykowe. W pa�dzierniku powinnam zacz�� sta� w Komisji Europejskiej. Nie wiem, czy podo�am, i pewnie nic z tego nie wyjdzie, chyba �e zdarzy si� cud.
A wi�c zaczynam wszystko raz jeszcze i wiem, ze je�li zdarzy si� trzeci raz, ju� go nie prze�yj�, jest mi ci�ko i smutno, �e musz� wam o tym wszystkim pisa�. Mo�e kiedy� b�d� donosi�a tylko o pi�knej pogodzie i moim �wietnym samopoczuciu? Sama w to chyba nie wierz�.
Svenek prze�ywa to wszystko bardzo. Siedzi w pracy, a my�li o mnie, co robi�, czy mnie boli, czy wymiotuj�. Te� jest mu ci�ko. Ci�gle powtarza, �e to wszystko prze�yjemy i b�dzie dobrze. Dobrze, �e go mam.
Ca�uj� mocno � Tam
Cze��, kochanie!
Tak mi strasznie smutno, jest wiecz�r, w�a�nie sprawdzi�am poczt� i dosta�am tw�j list. Jestem rozbita, ale czuj�, �e musz� ci szybko odpisa�. To jest jednak bardzo trudne. Tak� mia�am wielk� nadziej�, �e ju� wszystko b�dzie dobrze. Martwi�am si�, gdy m�wi�a� ostatnio, �e tak ci� bardzo boli.
Nie mog� jeszcze uwierzy� w to, �e ta pieprzona choroba nie chce ci da� spokoju. Chc�, �eby� wiedzia�a, �e my�l� o tobie bardzo mocno i wierz� z ca�ej si�y w to, �e przyjdzie czas, gdy b�dziemy wymienia� emalie z opisami pogody i beztroskimi, niewa�nymi plotkami.
Bardzo si� ciesz�, ze w tych najtrudniejszych chwilach Svenek tak bardzo staje na wysoko�ci zadania i nie zawodzi. Bardzo go pozdrawiam.
Tamarko, trzymaj si�, jak potrafisz najdzielniej. Jestem z tob� ca�y czas. Je�li masz si�� i ochot�, to pisz do mnie, je�li nie, odezwij si� co jaki� czas.
Ca�uj� bardzo mocno � Dagmara
Dzie� dobry wam,
W�a�nie wr�ci�am z Turcji i �a�owa�am, �e wasz adres zosta� gdzie� w komputerze, a nie u mnie w notesie. My�la�am o tobie, ze je�li wyjedziesz i zajmiesz si� angielskim i nowymi lud�mi, to b�dzie du�o, a tu takie informacje. Fatalnie.
Tam, jak trafili�cie na to, �e niemiecka klinika jest lepsza? Czy nie lepiej zosta� w kr�gu lekarzy, kt�rzy ju� znaj� ci� od �rodka? Zreszt� sama nie wiem, co mo�na straci�, a w kim jest jeszcze nadzieja.
Tam, jak d�ugo trwa chemioterapia, czy na �wi�ta ju� b�dzie po wszystkim? Staram si� wyobrazi� sobie, jak ci�ko jest walczy� z w�asn� bezsilno�ci� fizyczn�, ale chyba powinna� mie� wiar� i moc, bo to chyba cos innego ni� si�a � przede wszystkim dla Svena, rodziny, starych znajomych.
A mo�e zdarzy si� cud. Przecie� nie mo�na w to nie wierzy�. Nie, nie pisz mi o pogodzie. To chyba ostatnia rzecz, kt�ra mog�aby mnie zainteresowa�. Pisz tak, jak chcesz. Te� si� ciesz�, �e Sven jest przy tobie. Wcale nie jest fajnie, �e jeste�cie tak daleko, tym bardziej �e nie mo�esz skorzysta� ze wszystkiego, co dalby ci ten pobyt tam.
B�d� si� modli�a o lepsze jutro.
Pozdrawiam mocno � Kasia
Dzisiaj wizyta u doktora Bondue. M�wili�my mu ju�, �e przenosimy si� do Niemiec, i przyj�� to ca�kiem spokojnie. Nie wiem, czy dobrze robimy, ale na pewno finansowo b�dzie nam �atwiej, zw�aszcza �e mamy ju� niemieckie ubezpieczenie � pokazujesz kart� i cyk. Doktor Bondue b�dzie si� dalej opiekowa� mn� w Brukseli.
Dzisiaj znowu wymiotowa�am. Dziwne to jest. Co jaki� czas wymioty wracaj�. Mo�e m�j �o��dek ma do�� chemii i r�nych tam specyfik�w? Oby tak by�o, a nie by� to na przyk�ad rak.
Teraz my�l� o �mierci wi�cej ni� kiedykolwiek. Czuj�, �e jest blisko mnie, ale jeszcze nie atakuje. Najgorsza jest niepewno��: co ze mn� b�dzie. Ale mo�e lepiej niepewno�� ni� wyrok: niestety nic ju� dla pani zrobi� nie mo�emy.
A za oknem cudowna pogoda, �wieci s�o�ce, na niebie �adnej chmurki. Jak w lecie, a przecie� jest wrzesie�. W Irlandii te� musia�o by� cudownie. Mia�am tam je�dzi� na rowerze z fruwaj�cym szalikiem wok� szyi�
Bo�e, zmi�uj si� nade mn�.
Dla Svenka!
Znajdziesz mnie w szeptach traw kochany
Us�yszysz w locie �my
B�d� gdzie piach i py�
B�d� gdziekolwiek by� by�
B�d� w spojrzeniu kocich oczu
B�d� w milczeniu drzew
Jestem w mijaniu dni
Jestem twym cieniem gdy �pisz
Tak jakbym wci�� �y�a
A ty jakby� m�g� jeszcze raz dotkn�� moich ust
Ksi�yc to niemy m�j pos�aniec
Noc to cie� moich r�k
Wiatr niespokojny duch
Pami�ta dzi� ka�de z mych s��w�
Tak jakbym wci�� �y�a
A ty jakby� m�g� jeszcze raz dotkn�� moich ust
Wczoraj moi rodzice przywie�li peruk�, kt�r� Tamara wybra�a sobie tydzie� temu z katalogu. Jest bardzo zadowolona. Na pewno nikt poza naszymi znajomymi nie zauwa�y, �e to peruka. Nawet ma baleja�. Tamara bardzo dobrze w niej wygl�da. Od razu chcia�a wyj�� tak na ulic�. W mie�cie kupili�my telewizor z magnetowidem. Dzisiaj pojechali�my na spacer do lasu. �adna pogoda, Tamara w dobrej formie. Wieczorem ogl�dali�my film z naszego �lubu.
Hej, Svenki,
Za oknem ju� jesie�, ale na razie nie jest taka z�a � �liczne kolory drzew, du�o s�o�ca i kasztan�w. Wczoraj mieli�my niedziel� wycieczkow�, bo pojechali�my sobie cala rodzin� do Lasu Kabackiego na rowerach (Ba�ka to uwielbia, siedzi sobie w foteliku, �piewa i podziwia �wiat, a jak si� zm�czy, to wali g�ow� w ty�ek ojca albo patrzy w d�, jak kr�ci si� ko�o) i troch� si� te� pobyczyli�my na ��czce. Trzeba by�o si� mocno stara�, �eby w pogodn� niedziel� znale�� �cie�k� bez tabun�w szalonych rowerowicz�w albo snuj�cych si� sm�tnie zakochanych � ale jako� si� to nam uda�o.
Wsz�dzie dooko�a rosn� nowe osiedla i domki jak grzyby po deszczu � nied�ugo zrobi si� tu bardzo t�oczno. Wtedy kupimy sobie jaki� domek w lesie. Za tydzie� do pracy, najpierw si� cieszy�am, ale teraz troch� mi si� nie chce (rozleniwi�am si�) i �al mi te� Ba�ki. Ona teraz jest coraz fajniejsza, ju� taki z ni� jest kontakt super. Ale potrafi te� wystawia� pazury i k�y � dos�ownie i w przeno�ni � bo nie tylko chce udowodni�, �e ona w tym domu rz�dzi, ale cz�sto u�ywa do tego metod takich jak drapanie i gryzienie. Znale�li�my te� opiekunk�. Nie jest to m�j idea�, ale my�l�, �e z ni� Bacha b�dzie bezpieczna. Zobaczymy w trakcie, czy b�dzie z niej dobra niania.
Tamarko, ty te� do pracy od pa�dziernika? Chyba lepie] mie� takie zaj�cie ni� siedzie� samej w domu. Dobrze jest zaj�� g�ow� innymi my�lami. Czarne my�li nale�y wygoni� i p�ki siedzisz w domu, to czytaj weso�e ksi��ki (Agatha Christie in English), a w pracy to ju� nie b�dziesz musia�a si� specjalnie stara�, �eby my�le� o czym� innym. Jeste� bardzo dzielna i na pewno ukr�cisz tej pod�ej chorobie �eb. Szkoda, �e jeste�cie tak daleko.
Ca�uj� was mocno od nas trojga i czekam na odpowiedz � Asia
Tamara
Jestem w klinice w Eschweiler ko�o Aachen. Teraz to b�dzie m�j drugi dom. Zbadali mnie troch�, teraz maj� si� naradzi�, co ze mn� dalej robi�, jak� chemioterapi� zastosowa�. Potem wydadz� wyrok. Jestem bardzo s�aba, prawdopodobnie to z powodu anemii. Jestem chuda jak szczypior, 49 kilo. Czuj� si� fatalnie, zar�wno psychicznie, jak i fizycznie. Psychika: mam wra�enie, �e oszalej�, �e nie mam wp�ywu na to, co si� ze mn� dzieje. Bo�e, czy b�d� �y�a? Czy b�d� �y�a? Czy b�d� �y�a?
Wszystko wskazuje na to, �e nie. Je�li tak szybko by�y przerzuty, to znaczy, �e rak bimba sobie na wszelkie chemie i radioterapie. Albo mo�e z�� chemioterapi� zastosowano? Mo�e ta teraz b�dzie bardziej efektywna?
Svenek by� tu ze mn� rano. Przyjechali�my wczoraj wieczorem i nocowali�my u Markusa i Beat�. Teraz Mac musi wraca� do Brukseli, g�osowanie, pos�anka czeka na niego. Zostaj� sama, otoczona Niemcami. Mam nadziej�, �e wszystko zrozumiem i �e wszystko b�dzie dobrze.
Mam ci�gle niedobre my�li i czuj� si� naprawd� fatalnie. R�ne b�le, nerki, nogi. Co jeszcze, co jeszcze? Boj� si� tej chemioterapii. Je�li teraz ju� tak si� �le czuj�? Co b�dzie ze mn�, Bo�e?
Dzisiaj w nocy niewiele spa�am. Nie mog�am. Jakie� koszmary. Niemiecka klinika pe�na Polak�w: polskie siostry, polscy pacjenci, lekarzy nie widzia�am w tym �nie. Ale poza tym tylko czuwanie, czuwanie bez ko�ca. G�owa pracuje na pe�nych obrotach.
Boli mnie g�owa, tak jak od wielu dni. Co z t� g�ow�? My�li: rak, przerzuty. A mo�e to tylko zm�czenie z niewyspania.
Bo�e, co ze mn� b�dzie?
Bo�e, co ze mn� b�dzie?
Tak si� �le czuj�. Tak si� �le czuj�.
Ale ostatnio dobrze si� czu�am i co z tego? Nic nie pomog�o.
Tak si� �le czuj�.
Mo�e p�jd� si� po�o�y� do pokoju, ale wtedy ta Polka z pochodzenia, notabene z Zielonej G�ry, zagada mnie na �mier�. Ju� nas ze Svenkiem zagada�a. Potem Macek musia� biec na poci�g. Jutro do mnie przyjedzie, malutki.
Bo�e, daj mi si�y.
Bo�e, daj mi si�y.
Bo�e, daj mi si�y.
Czy ju� wydano na mnie wyrok? Czy mam szans�, jedn�, dwie, trzy na sto? Bo�e, nie chc� o tym my�le�.
Oczy same si� zamykaj�, zasypiam� Musz� przecie� jeszcze doj�� do pokoju i tam si� po�o�y�. Chyba �e zasn� tutaj.
Naprzeciw mnie siedzi para. Ona p�acze. On prawie si� nie odzywa. Wpatrzony w jeden punkt i mocno przestraszony.
w poci�gu Eschweiler, nast�pna stacja naszej podr�y. Bruksela, potem doktor Weinberg w Aachen i teraz oddzia� onkologiczny w Eschweiler. Szpital miejski z bardzo dobr� reputacj�, wsp�pracuje z klinik� uniwersyteck� w Aachen. Oddzia� onkologiczny jest w osobnym domku, dwa pi�tra, dwadzie�cia pokoj�w, dw�jki i jedynki. Niestety jest tyle ludzi, �e po�o�ono Tamar� jako trzeci� osob� na dw�jce. Sen Tamary si� sprawdzi�: S�siadka w pokoju pochodzi z Zielonej G�ry. Kobieta, kt�ra obs�ugiwa�a tomograf, by�a Polk�. Nawet sprz�taczka jest z Polski.
Tamara jest w bardzo niedobrym stanie. Bol� j� noga, g�owa, brzuch i plecy. �le sypia. Dr�cz� j� koszmary. Widzi wszystko w czarnych kolorach. Boj� si�. Gdzie si�a, wiara, nadzieja? Min�� prawie miesi�c od operacji. Dlaczego nie wraca do formy? Dzisiaj m�wi�a: �Mo�e lepiej, �ebym umar�a. Svenku, ja umieram. Ja tu ju� zostan�.
Co odpowiedzie�? Przecie� wszystko mia�o by� inaczej, tak pi�knie. Przez okno poci�gu widz� z�ot� jesie�. W Polsce w tym czasie zawsze chodzili�my na spacer do lasu, zbierali�my kasztany. Pstryk, i wszystko b�dzie NORMALNIE. Nie, nic ju� nie b�dzie jak przedtem. Ale MUSI by� dobrze!
A ja musz� wr�ci� do Brukseli, zostawi� Tamar� sam�. Czeka mnie jeszcze wieczorem g�osowanie nad bud�etem, kt�re mo�e potrwa� nawet do p�nocy. Wielka banalna polityka. Moje miejsce powinno by� przy Tamarze. Praca. Tamara czasami si� martwi: �Przecie� to twoja pierwsza powa�na praca. Nie chc�, �eby twoja pos�anka narzeka�a�. Moja praca daje nam stabilno�� finansow� i ubezpieczenie zdrowotne.
W domu pod ko�dr� znalaz�em kartk�:
Eschweiler Powoli wariuj�. �zy same cisn� si� do oczu, jestem ci�gle obola�a, a w dodatku noc by�a taka sobie. Oddzia� onkologiczny, czeg� si� spodziewa�? Ludzie wymiotuj�, �a�� ca�� noc, kobieta � Polka, nie-Polka � narobi�a tyle ha�asu w nocy. Ju� my�la�am, �e jej co� powiem. Dzisiaj rano obudzili nas o 7.00, niemo�liwe�
Eschweiler Wychodz�. Jestem po chemioterapii. Wie�ci s� z�e, guz trzy-, czterocentymetrowy tkwi pod lew� nerk�. Wska�nik jest bardzo wysoki: 247. Znaczy to, �e chemia nie pomaga. Kiedy i w og�le czy kiedykolwiek dostan� jeszcze dobre wie�ci? Cios za ciosem. P�acz, b�l, rozpacz, wymioty, s�abo��. Klinika jest podobno bardzo dobra, tylko te warunki: trzy osoby w pokoju. Musz� walczy�, musz�, nie mam innej mo�liwo�ci. Z dnia na dzie� mam coraz mniej szans, Bo�e. Pogodzi�am si� ju� z chorob�, tyle cierpienia, tyle cierpienia. Obym tylko z tego wysz�a�
Zaraz przyjdzie Svenek, potem przyjad� Macki i zawioz� nas do Brukseli. Te� maj� z nami!
Prosz� Matk� Bosk� o zdrowie, bardzo prosz�. Modl� si� du�o. Mo�e zdarzy si� cud?
Tamara lubi doktora Thomall�, m�odego ordynatora oddzia�u. Zawsze ma czas, �eby wys�ucha� jej pyta�, i wszystko spokojnie wyja�nia. Wczoraj, kiedy Tamara go zapyta�a, jakie ma szans�, odpowiedzia�: �Pani dok�adnie wie, �e sytuacja jest bardzo powa�na. Przy takiej historii choroby nie ma regu�, ka�dy przypadek jest indywidualny. Musimy znale�� chemi�, kt�ra pani pomo�e. Mog� tylko powiedzie�, �e mieli�my podobne przypadki i uda�o si�. Ale nie mog� pani obieca� nic poza tym, �e b�dziemy pr�bowa� i zrobimy wszystko, co w naszej mocy�. Kiedy doktor Thomalla m�wi� do nas opanowanym, spokojnym g�osem, Tamara zauwa�y�a w jego oczach �zy. P�niej powiedzia�a: �Ceni� lekarzy, kt�rzy nie przestali by� lud�mi�.
Na oddziale Tamara spotyka chorych na raka w swoim i nawet w m�odszym wieku, co si� w Brukseli nie zdarzy�o. Wczoraj rano dwie dotychczasowe s�siadki wysz�y ze szpitala. Od piel�gniarek dowiedzieli�my si�, �e nied�ugo maj� przyj�� nast�pne. W pewnym momencie jaka� m�oda dziewczyna otwiera drzwi. Ale nie wchodzi, tylko patrzy przez chwil�, i ju� jej nie ma. Pomy�leli�my, �e kogo� szuka. Po p�godzinie wraca. Tym razem wchodzi razem z kobiet�, kt�ra niesie torb�. Przedstawia si� nam. Ma na imi� Petra, a ta starsza to jej mama. Petra wygl�da na osiemna�cie, dwadzie�cia lat. Uk�adaj� rzeczy w szafie, znowu wychodz�. Po godzinie s� z powrotem, Petra si� k�adzie. Jej mama si� �egna i idzie do domu.
Po kr�tkim czasie Petra zwraca si� do Tamary. Przeprasza za swoje wcze�niejsze zachowanie. Nie rozumiemy, o co chodzi. Okazuje si�, �e mocno si� przestraszy�a, kiedy otworzy�a drzwi i zobaczy�a �ys� g�ow� Tamary. Zamiast wej��, szybko zamkn�a drzwi. Teraz jest jej przykro. Tamara i Petra za czynaj� rozmawia�. Od kilku tygodni Petr� bol� jelita. Lekarz rodzinny skierowa� j� na badania.
Wczoraj dowiedzia�a si�, �e ma jakiego� guza. Po weekendzie maj� go usun��. Jeszcze nie wiadomo, czy jest z�o�liwy, czy nie. Ale oczywi�cie to, �e po�o�ono j� od razu na tym oddziale, nie jest dobrym znakiem. Trudno si� dziwi� reakcji Petry.
Po po�udniu dziewczyna jest �wiadkiem naszej rozmowy z doktorem Thomall�. Dowiaduje si� o ci�kiej sytuacji. Widzi nasz� rozpacz i p�acz. Kiedy doktor Thomall� wychodzi, nagle rzuca na ��ko Tamary swego ma�ego misia. �Dla eiebie! Mo�e ci pomo�e�.
P�niej przychodzi lekarz, aby za�o�y� Petrze rurk� kropl�wki w prze�yku. Przed operacj� ma by� sztucznie od�ywiana, �eby oszcz�dza� jelita. Ja wychodz�, Tamara zostaje. Po pi�ciu minutach ona wychodzi tak�e i wybucha p�aczem. Nie mo�e patrze� na cierpienie i �zy Petry.
Dzisiaj rano �yczy�y sobie wszystkiego dobrego. Nie powiedzia�y do widzenia, lecz trzymaj si�.
Jestem z powrotem w domu. Znowu kilka dni walki z b�lem, niemo�no�ci� poruszania si�, wymiotami, nocnymi koszmarami. Jestem bardzo zm�czona. Z domu nie wychodz� prawie w og�le. Czasami ze Svenkiem po kolejne kasety wideo, ma�a tura, i to wszystko. Moje mi�nie powoli znikaj�, nie mam si�y �wiczy� jogi, mo�e te� brak mi woli. Nie wiem. Chyba tak: brak mi woli, jestem s�aba, podda�am si� chorobie. Czy to w twoim stylu, reporterko? Taka jestem zm�czona, obola�a i od paru dni pozbawiona nadziei. My�la�am, �e wszystko mi wyci�li, �e ta chemioterapia, cho� tak trudna, b�dzie zbawieniem. A tu rak si� rozwija w najlepsze. Wska�nik 247, wi�kszy ni� przed operacj� w grudniu. Rak dr��y m�j brzuch, zastanawiam si�, gdzie ju� doszed�. Do �o��dka? Do w�troby? A mo�e do p�uc? Albo do ko�ci? Wszystko to sprawia, �e powoli wariuj�. Powoli, sukcesywnie, wariuj�. I umiera ka�dego dnia jedna cz�steczka mnie. Musz� si� z tym pogodzi�, mo�e nie z umieraniem, ale choroba. Jak walczy�? Co ta walka przyniesie? Nigdy nie by�am typem walcz�cej, dzielnej kobiety. Fajnie jest by� dzieln�, je�li wszystko idzie dobrze. Przysz�o�� si� w tym momencie nie liczy. To czarna dziura, nic tam nie ma. Nie ma plan�w. Dok�d na �wi�ta? A co b�dzie ze mn� w �wi�ta? Mo�e ju� nie b�d� wiedzia�a, �e to �wi�ta i �e rok mojej choroby mija. My�la�am, �e w grudniu �wi�towa� b�dziemy z Ma�kiem moje ozdrowienie�
Bo�e, pozw�l mi us�ysze� cho� jedn� dobr� wiadomo��. Tak dawno jej nie mia�am.
Dzie� przed wyborami prezydenckimi w Polsce. Jutro id� g�osowa� do polskiego konsulatu w Brukseli. W og�le cyrk ca�y z tymi wyborami, Kwa�niewski kpi z Papie�a, Marian � fundamentalista, inni zupe�ny koszmar. Zag�osuj�, bo to m�j obowi�zek. Na Kwasa, bo kto inny si� tu w og�le liczy? Dzwoni�am do domu: mama � Olechowski, Ania � Kwas, Rafa� (teoretycznie) � Olechowski, Kazik � Kalinowski. Jaki� odpa� z tym Kalinowskim.
Czuj� si� ci�gle podle. Boli mnie lewa noga, nie wiem, czy to efekt operacji, nacisku guza, czy jeszcze ca�kiem innej cholery. Wczoraj znowu do�ek psychiczny, wszystko widz� w czarnych barwach, umr�, nic si� nie da zrobi� itd., itd. Pewnie tak b�dzie, ale musz� si� trzyma�, nie pozostaje mi nic innego. O Bo�e, nie mog� ju� pisa� o umieraniu. Tyle ju� tu o tym nabazgra�am. Powtarza�abym si� tylko.
Najgorzej mnie boli to, �e nie mam formy. Wcze�niej to by�a moja duma, by�am tam, siam, zrobi�am to i owo. A teraz jestem psem kanapowym. Od blisko dw�ch miesi�cy le�� na tej kanapie i zdycham. Nic mi si� nie chce, nie mam motywacji,
My�l�, �e B�g ukara� mnie za wcze�niejsz� pych�, za to, �e my�la�am �to tak �atwo przechodzi�. Rak dr��y i zabija. I robi to w najbardziej wyrafinowany spos�b. G�owa pracuje, a reszta stopniowo nie. Podobnie jest ze stwardnieniem rozsianym. Kyer � nasz kolega Anglik � to ju� wegetacja. By�am tam u niego i tak si� ba�am konfrontacji z chorob�. Nie lubi�am na ni� patrzy�, a teraz ja sama�
Modl� si� do Matki Boskiej.
Modl� si� o cud.
Sny:
1. Mama wychodzi za m��. I Agata. Jest mowa o sukni �lubnej. Chc� j� zobaczy�.
2. Jestem ze Svenkiem nad jakim� jeziorem. Postanawiam uciec. S� wujkowie � bli�niacy Jasia. I jest Raif, kt�ry idzie �owi� ryby. Ja te� udaj�, �e id� �owi�, ale id� w drug� stron�. Potem Svenek wpada w jaki� ogromny d�, my�l�, �e nie �yje, a on ma tylko st�uczone jedno szk�o okular�w.
[Jest to ostatni zapis w pami�tniku Tamary].
Tamarko,
No i macie Kwacha, grubego, aroganckiego, chamowatego i komunistycznego.
Przepraszam, �e jak ostatnio dzwoni�a�, to by�o troch� zamieszania. Teraz jest spok�j, bo p�ki co, moja pierworodna �pi. Biedna jest, bo wychodz� jej wszystkie z�by naraz i ma katar i nianiowstr�t, ale mam nadziej�, �e jej przejdzie. Pracuj� od tygodnia. Milo jest oderwa� si� troch� od tematu DZIECI, a jeszcze milej po paru godzinach do tego tematu wr�ci�. Mam nadziej�, �e zdo�am znowu wzi�� si� do francuskiego. B�dziemy si� wymienia� z moj� s�siadk�, wi�c taki sam uk�ad jak my w zesz�ym roku. Co z tego wyjdzie, nie wiem, bo ona te� ma ma�e dziecko, ale jestem pe�na ch�ci.
Pomy�l sobie, Tamarko, ile masz w sobie talent�w i ile niezrealizowanych pomys��w, i ile rzeczy na ciebie czeka, i �e kochasz �ycie tak bardzo i ono ciebie te� kocha, i nie daj si�. My�l� o tobie du�o � wracaj do si� i do ZDROWIA.
Ca�uj� � Asia
W tym tygodniu Tamara przez cztery dni je�dzi�a z moj� mam� do Eschweiler na chemioterapi�. P�torej godziny w jedn� stron�. Chemioterapia trwa tylko godzin�. Dzisiaj ostatni dzie� i Anka, kt�ra znowu jest u nas, zabra�a si� z nimi. Tomograf komputerowy pokaza�, �e sytuacja si� ani nie poprawi�a, ani nie pogorszy�a. Guz jest dalej tej samej wielko�ci. Po szpitalu Tamara mia�a jeszcze po raz pierwszy wizyt� u lekarza rodzinnego, �eby dosta� skierowanie do onkologa na nowy kwarta�. Dok�adnie zbada� Tamar�. Powiedzia�a mu o problemach z nerkami. Od jakiego� czasu ma trudno�ci z oddawaniem moczu. Kt�rej� niedzieli przez ca�y dzie� nie mog�a p�j�� do toalety. Lekarz si� zaniepokoi�, na USG zobaczy� mas� p�ynu w lewej nerce. W ko�cu poprosi� Tamar�, �eby wr�ci�a raz jeszcze do szpitala i posz�a do urologa. Nerka tak �le funkcjonuje, �e trzeba to koniecznie sprawdzi�. Istnieje niebezpiecze�stwo, �e przestanie pracowa�. Wszystkich oczywi�cie przestraszy�y s�owa lekarza. Na szcz�cie urolog stwierdzi�, �e sytuacja na razie nie jest tak dramatyczna. Trzeba j� jednak stale kontrolowa�.
Zobaczymy, czy Tamara lepiej zniesie t� now� chemioterapi�. Mam nadziej�, �e nie b�dzie tak samo os�abiona jak po poprzedniej i �e wyniki krwi nie b�d� tak fatalnie. Ale to si� dopiero oka�e za siedem dni, kiedy substancje wykonaj� ju� swoj� robot� i zniszcz� wszystko, co dobre i z�e. Ostatni raz wyniki by�y tak katastrofalne, �e doktor Bondue zaaplikowa� Tamarze przetoczenie litra krwi. Wys�a� j� na ten sam oddzia�, gdzie kiedy� mia�a chemioterapie. Piel�gniarki cieszy�y si� na jej widok. W pierwszym momencie nie podejrzewa�y nic z�ego. Nie wiedzia�y o nawrocie i my�la�y, �e chodzi jedynie o jak�� anemi�. Jedna piel�gniarka chcia�a pocieszy� Tamar�: �Jaka �adna fryzura. Ale szybko odros�y pani w�osy�. Kiedy Tamara jej powiedzia�a, �e to peruka, piel�gniarka nie potrafi�a ukry� konsternacji. Wiedzia�a, co si� sta�o.
Hej, Svenki,
Czemu si� nie odzywacie? U nas powoli lato si� ko�czy, ju� robi si� zimno i czapkowo-szalikowo-r�kawiczkowo. Ale jeszcze weekend w g�rach mieli�my bardzo letni. W g�rach do�� pusto, pi�kne kolory, halny chwilami bardzo mocny, cicho i bezchmurnie. Bardzo nam si� ten wyjazd uda�. By�o du�o �miechu i wyg�up�w, troch� wra�e� na trudniejszych odcinkach. No i co tu ukrywa�, ja, wyrodna matka, troszk� jednak odetchn�am od Ba�ki. Nie by�o jej �le u dziadk�w, poczyni�a znaczne post�py w nauce chodzenia, wi�c ju� nie pami�ta, �e na czworakach te� mo�na. Niesamowite, jak ona si� teraz zmienia. Tydzie� temu zakocha�a si� w misiu, kt�rego dosta�a od was jeszcze przed waszym wyjazdem. Zawsze mia�a go w ��eczku ale nie zwraca�a na niego specjalnie uwagi. Pewnego dnia po po�udniowej drzemce kaza�a go wyj�� z ��eczka i teraz wsz�dzie go ze sob� nosi, przytula si� do niego i ca�uje, a czasem tarmosi za ucho albo gryzie w nos. Jak budzi si� w nocy i Jarek przynosi j� do nas do ��ka, to ka�e misia te� zabra�. Czasami do misia do��cza inny pluszak i dzi� Ba�ka �pi z dwoma misiami.
Napiszcie, prosz�, chocia� par� s��w � Asia
B�oniarki!
Nie uwierzycie, ale mam w domu Intern�! i mog� do woli wysy�a� wiadomo�ci. Ale co najfajniejsze, to mog� siedzie� w Internecie 24 na dob�, s�ucha� polskiego radia, ogl�da� wiadomo�ci, czyta� gazety i w og�le� Mamy sta�e ��cze i wszystko dzia�a zadziwiaj�co szybko, bo przez kabl�wk�. Cudny jest ten �wiat.
Ci�gle jest u mnie moja siostra, f a czuj� si� tak sobie. Boli mnie tu i �wdzie. Boli to chyba s�abe s�owo, czasami my�l�, �e zwariuj�. Podobno guz naciska na nerwy. Znowu podobno�
Dzisiaj przyjecha�y stare Macki, wi�c jeste�my w pi�tk�. futro mo�e zrobimy ma�y wypad nad morze albo do Brugii. Je�li pan B�l pozwoli oczywi�cie.
Pogoda w Brukselce jak w Brukselce � pada. Ale do wczoraj by�o naprawd� fajnie. W po�owie listopada pojawi si� na trzy dni moja przyjaci�ka Kasia Paciorek, sprawa postanowiona, bo zakupi�a bilety lotnicze. Dominik-m�� zezwoli�, b�dzie m�g� w spokoju pojecha� na ryby, bo to jego nowe hobby. Kacha jest w ci��y.
Czy wy jedziecie na t� pielgrzymk� autokarem? Mam nadziej�, ze nie, bo to lekki koszmar dla dziecka. Ale i tak fajnie, la bella Italia, pewnie jest tam jeszcze ca�kiem ciep�o. Jaki jest program, zwiedzicie cosik? Czekam na emalie nowointernetowe. Oczywi�cie teraz b�d� pisa�a cz�ciej. Tak �e b�dziecie mieli ju� do�� moich emalii.
Ca�uj� mocno! � Tam
Cze��!
Co tam s�ycha� w wielkim �wiecie? W domu wszystko OK! W Zielonej zima ju� przysz�a i jest strasznie zimno. Chyba nawet kupi� sobie ciep�a kurtk�. Wczoraj mia�em disco w budzie ale nie poszed�em bo moja klasa narozrabia�a i dyr niepozwoli� nam wej��. Ko�cz� bo id� zje�� �niadanie!
ps. sorka za ortografi�. Napiszcie!
Ale czadowe kolory i w og�le. Podobaj� mi si� cze i nara. Wszyscy si� �miali przy �niadaniu. Co tam jecie w Zielonej? My croissants i tosty. Pogoda jest pod psem i pada. Mieli�my dzisiaj jecha� do Brugii i dupa z tego. Chyba �e stwierdzimy, �e nie jeste�my z cukru. Anka chce pisa�. � Tam
Male�ki, nie martw si� tym, ze pogoda jest straszna. Musimy si� do tego ju� przyzwyczai�. Zobaczymy si� na weekend. B�d� wraca�a poci�giem do Berlina.
Do zobaczyska. Nar � An
Dzisiaj pojechali�my wszyscy na wycieczk� do Brugii. Tamara bardzo si� cieszy�a, �e wreszcie widzia�a co� innego ni� nasze mieszkanie, szpital i Bruksel�. Na szcz�cie o tej porze nie ma tabun�w turyst�w. Podziwiali�my po raz kolejny architektur�, kana�y i atmosfer� Brugii, miasta, kt�re jest muzeum swojej dawnej �wietno�ci. Ku naszemu zdziwieniu Tamara wytrzyma�a trzy godziny. Na nasze pytania s�yszeli�my zawsze t� sam� odpowied�: �Jeszcze wytrzymam. Mo�emy i�� dalej. Odpoczywa� mog� przecie� p�niej w domu. Trzeba korzysta�. Ca�a Tamara. Je�li czego� chce, nie ma przeszk�d. Ale kiedy usiedli�my w kawiarni, szybko oczy jej si� zamkn�y ze zm�czenia. Bardzo udany wypad i nawet nie by�o deszczu.
Wreszcie b�dzie mniej ciszy w eterze (I hope).
U nas ci�gle z�ota jesie� ca�kiem czasami letnia, kolejny weekend ze s�o�cem, cudnymi kolorami i do tego bardzo ciep�y, nie chc� wcale zimy. Ale jest to nieuniknione (jej nadej�cie, znaczy si�).
Pierwszy miesi�c w pracy ju� prawie mija, ale za bardzo to ja si� nie napracowa�am. Za tydzie� jedziemy na pielgrzymk� do Rzymu z Ba�k�. Najpierw si� cieszy�am, �e jedziemy ca�� rodzin�, a teraz si� zastanawiam, jak to b�dzie. Co prawda to tylko cztery dni, ale program napi�ty� A dzi� po jednej mszy ju� mia�am dosy�. Ci�gle trzeba za ni� chodzi�, bo drepta co prawda dopiero od dw�ch tygodni, ale ju� wsz�dzie wlezie, i to potrafi naprawd� szybko zasuwa�. A poza tym bardzo g�o�no si� domaga tego, czego w�a�nie chce, oraz jeszcze g�o�niej wyra�a swoje niezadowolenie. Uparta bestia� Ale bardzo s�odka.
Teraz jest dziesi�ta, ale tak naprawd� to jedenasta, i troszk� bierze mnie na spanie (zmiana czasu).
Dobra, spadam � i czekam na szybk� odpowiedz � tylko si� nie uzale�nij od tego Internetu, dziecko drogie. Ca�uj� � Asia
Cze��, Jag�d!
W ko�cu cud si� sta� i mam Internet w domu. Przyszed� jaki� cudotw�rca i zainstalowa� nam te wszystkie dobra. Siedzimy teraz z Frani�-Ani� non stop w Internecie, bo ��cze mamy stale i p�acimy miesi�czny abonament. Czytam sobie �Polityk�, s�ucham Tr�jki, naprawd� mo�na si� uzale�ni�, bo po dw�ch godzinach my�l�, �e min�o p� godziny.
W Brukseli dzisiaj pogoda jest do bani, b�dzina i pada na przemian, a do tego wieje koszmarny wiatr, futro Wszystkich �wi�tych, a Macek pracuje. Jego umowa o prac� jest podpisana w Bremie, kt�ra le�y w landzie protestanckim i dlatego nie ma takiego �wi�ta. Troch� kiepsko, dobrze chocia�, �e �wi�tuj� Bo�e Narodzenie. My z Ani� wybieramy si� na cmentarz zobaczy� rze�by Rodina i poszuka� nastroju z Polski. Chocia� nie s�dz�, �e tutaj to takie wa�ne �wi�to. Ludzie s� przede wszystkim egoistami.
Ja czuj� si� tak sobie, w przysz�ym tygodniu znowu cztery dni chemioterapii. Musz� doje�d�a� codziennie do Aachen, ale na szcz�cie przyje�d�a Liesel, moja te�ciowa, i b�dzie mnie wozi� jako ten szofer samochodem (ostatnim razem te� przyjecha�a). Takich mam te�ci�w! Nie wiem, co by�my bez nich zrobili. S� cudowni, wyrozumiali, pe�ni po�wi�cenia, przyje�d�aj� na ka�de zawo�anie. Moja rodzina te� staje na wysoko�ci zadania.
Tak naprawd� to chcia�abym, �eby mnie wszyscy zostawili w spokoju. Mam do�� tych chemioterapii!
Ania wyje�d�a w sobot�. W po�owie listopada wpadnie do mnie moja przyjaci�ka z Warszawy. A tak poza tym nie wiem, co b�d� robi�a. Beznadzieja jedna, tam sta�, a ja w domu.
A co u ciebie, jak Przemyk � tak Svenek gdzie� napisa�, bo �przecie� Przemys�aw�.
Ca�uj� mocno. Lec� do supermarketu po zakupy, bo jutro dzie� wolny i pojutrze chyba te� � Tam
Paciorki kochane!
Jest l listopada, �wi�to Zmar�ych. Siedzimy z Frania w domu, bo Mac w pracy, a pogoda taka, �e lepiej nie m�wi� � leje jak z cebra. Od kilku dni mam w domu Internet, a wi�c serfuj� sobie bez ogranicze�.
Frania w sobot� jedzie do Polski i b�dzie mi smutno, bo naprawd� bardzo mi tu pomaga�a. W przysz�ym tygodniu mama Svena znowu b�dzie mnie codziennie wozi�a do Aachen na chemioterapi�. Troch� mam ju� tego wszystkiego dosy�. Jako� brakuje mi wiary, �e b�dzie lepiej. Guz naciska na jakie� sploty nerwowe i dlatego bardzo mnie boli, czasami godzinami wij� si� z b�lu i nie pomaga �adna tabletka.
Ciesz� si� ju� na przyjazd Ka�ki, mam nadziej� tylko, �e b�d� w formie i nie przestrasz� jej swoim og�lnym stanem. Spr�buj� wzi�� si� jako� w gar��. Sven b�dzie na lotnisku,
Ca�uj� was mocno i czekam na wiadomo�ci � Tam
Witaj, Sven!
Pisz� do ciebie, bo chcia�abym si� dowiedzie�, co z Tamark�. Zamartwiam si�, ale nie umiem zadzwoni� do jej mamy. Wola�abym si� dowiedzie� od ciebie. Napisz mi, czy mog� do niej pisa�, czy mo�e listy j� denerwuj� i nie chce ich dostawa�, a mo�e jest zupe�nie odwrotnie i w�a�nie powinnam pisa�. Sama nie wiem. Pom� mi, je�li mo�esz. W niedziel� wyje�d�am na dziesi�� dni do Francji, postaraj si� do tego czasu mi odpisa�. Wy�lij r�wnie� wasz adres brukselski, bo mi si� zapodzia�. Czekam z niecierpliwo�ci� na tw�j e-mail.
Jestem z tob�. �ciskam � Dag
Dago kochana!
��Dostali�my od ciebie emali�. Dlaczego mia�abym by� niezadowolona z tego, �e piszesz? Przepraszam, �e d�ugo si� nie odzywa�am, ale by�am w szpitalu, potem przyjecha�a do mnie Ania na trzy tygodnie i tak czas jako� zlecia�.
Ci�gle czuj� si� tak sobie. Wiesz, �e mia�am operacj�, ale wiadomo�ci dalej nie s� dobre. W ty m samym miejscu wyr�s� mi nowy guz. Lekarze nie chc� trzeciej operacji, poddaj� mnie chemioterapii i w ten spos�b pr�buj� zmniejszy� ilo�� z�ych kom�rek. Nie wiem, jaka jest moja przysz�o��, nic nie wiem. Czuj� si� ju� tym wszystkim bardzo zm�czona i tak naprawd� jest mi ju� wszystko jedno. Co ma by�, to b�dzie. Przenios�am si� na leczenie do kliniki niemieckiej, bo po pierwsze w Niemczech mamy ubezpieczenie, a po drugie nie mam ju� zaufania do lekarzy w Brukseli. Troch� k�opotliwe s� dojazdy. P�torej godziny, wi�c bardziej op�aca si� robi� drog� w t� i z powrotem ni� na przyk�ad zostawa� w Aachen w hotelu na noc. Jako� sobie radzimy. Mam now� chemioterapi�, co trzy tygodnie cztery dni.
By�am bardzo za�amana tym wszystkim. Teraz psychicznie jest ju� lepiej, fizycznie troch� mniej. Guz naciska na jaki� splot nerwowy i bardzo mnie boli. Bez tabletek przeciwb�lowych ju� nie mog� si� obej��.
No i takie to wiadomo�ci. Przykro mi, �e niezbyt dobre. W dodatku pogoda w Brukseli jest okropna, od tygodnia pada prawie non stop. W sobot� Ania wraca do Zielonej i wiem ju�, �e b�dzie mi bardzo smutno. Znowu b�d� sama w domu, bo wychodzi� za bardzo nie mog� ze wzgl�du na b�l. Ale mam Internet i telewizj�, wi�c jako� przetrwam.
A co u ciebie?
Ca�uje mocno � Tam
Cze�� i czo�em.
Ciesz� si�, Asiu, �e francuski wystartowa� pe�n� par�. Jak przyjedziesz do nas, to si� b�dziesz mog�a pochwali�.
Teraz to m�j angielski le�y od�ogiem. Tylko niemiecki szlifuj�, bo moi te�ciowie s� u nas w prawie ka�dy weekend. A tak w og�le to nie mam si�y na nic, troch� to taka wegetacja, lekarze m�wi� jednak, �e mam odpoczywa� jak najwi�cej. Wi�c odpoczywam i nie wyobra�am sobie, �e mog�abym robi� co� innego. Jednego dnia jestem po�amana, innego jest w miar� dobrze.
A tu rano by�o sionce i b��kitne niebo, teraz nadci�gaj� czarne chmury. Ania � sprz�taczka i szop pracz (bo sprz�ta i pierze bez ko�ca, a w dodatku uwielbia to robi�, prasowa� tez�) � w�a�nie pucuje �azienk�. Mog� teraz je�� w domu z pod�ogi, tak wszystko l�ni. Poprasowa�a Svenowi wszystkie koszule, co mnie si� jeszcze nie zdarzy�o, posprz�ta�a na wszystkich p�kach w kuchni� Kupili�my jej za to wszystko bilet na koncert i idzie dzisiaj sama, boja nie widz� siebie po�ama�ca ta�cz�cego na koncercie. Frania jedzie jutro do domu. Co ja bez niej b�d� robi�a? Kto mi przyniesie �niadanie do ��ka i b�dzie pilnowa�, �ebym wzi�a tabletki? Oj, co� czuj�, �e b�dzie ci�ko.
No to na tyle dzisiaj. Czy to ju� w ten weekend lecicie do Rzymu?
Ca�uj� mocno � Tam
Szkoda, �e Frania jedzie � fajnie mie� tak� siostr�, Musi to by� wkurzaj�ce � tak by� zale�nym od innych, bo jaki� guz-cham �upie ci� w kr�gos�up. Powiedz mu, niech spada.
Do Rzymu jedziemy jutro � w�a�nie jeste�my w trakcie pakowania, a w�a�ciwie na pocz�tku. Ju� mi si� �mia� chce, jak sobie my�l�: w�zek, nosid�o, Ba�ka i wszystkie baga�e, a jedziemy na pi�� dni. Staro�� nie rado��. Francuski nie wystartowa� ca�� par�, tylko takim ma�ym strumyczkiem, ale te� si� ciesz�, �e chocia� tyle. Tylko brakuje mi mojej nauczycielki Tamtamki. Id� do waliz. Trzymaj si� ciep�o i nie daj si� chemii i du�o, du�o odpoczywaj.
Ca�uski � B�onki
Yo siostrzyczka!!!
W domu wszystko gra nawet ja na gitarze. Nie odzywa�em si� bo mia�em problemy z komputerem ale wczoraj go naprawi�em i teraz pisz�. Ania dojecha�a ca�a i zdrowa z bardzo fajnym prezentem dla mnie. Teraz wszyscy �pi� ale zaraz wstan� bo ju� 9.00. Dzisiaj niedziela wi�c chyba pojad� z mam� na gie�d� popatrze� za kurtk� na zim�. Ko�ca zimy niewida�. Wczoraj musia�em i�� do budy mimo to ze by�a sobota.
Braciszek
No cze��, braciszku,
To dobrze, �e w domu wszystko gra. My tu grzecznie jemy sobie �niadanko, znowu s� Macki, ale nie ma Frani i dlatego mi smutno. Fajnie mi by�o z ni�. Z kim b�d� teraz ogl�da� komedie romantyczne? Kto mi posprz�ta vi domu? Ja tak �adnie nie potrafi�.
Ty malutki, czy ty wiesz, �e �nie� z czasownikami pisze si� osobno?!!! Np.: nie odzywa�em si� i nie wida�. Taka ju� jest zasada i ka�dy m�otek, nawet ja, musia� si� kiedy� tego nauczy�. To by�a moja pierwsza rada ortograficzna, po niej b�d� ci� m�czy� nast�pnymi.
Macki id� na spacer, a ja obejrz� sobie Ally McBeal czy jak si� ona tam nazywa. Nie mog� chodzi�, bo bol� mnie plery i w og�le.
Pozdrawiam te� Frani�-Ani�. Uca�uj wszystkich ode mnie.
Pa pa � Tam
Cze�� wszystkim z Lesbroussartstreet,
To ja, siostra i szwagierka wasza. Dojecha�am szcz�liwie do domku i ju� za wami t�skni�. By�o mi naprawd� bardzo dobrze u was, w waszym zacisznym domku. Teraz jestem tu, musz� za�atwi� kilka wa�nych spraw, ale zamierzam przyjecha� jeszcze przed Bo�ym Narodzeniem. Mo�e si� uda. W domu cicho, spok�j, skrzat popala jednego za drugim, Rafa�owi pofarbowalam w�osy na jasny blond. Zim� czuje si� przy ka�dym wdechu, to straszne, ale nied�ugo spadnie ju� �nieg. B�d� pisa�a ka�dego wieczora, i mam te� nadziej� dostawa� wiadomo�ci na moje konto.
Do napisania, ca�uj� was mocno i pozdrawiam ca�� Brukselk�. A�
Cze��, Aniu-Franiu!
Jeste�my ju� z Mack� w domu. Wszystko posz�o g�adko, mam silne tabletki przeciwb�lowe na bazie morfiny. Czyli jestem morfinist�. Wczoraj my�la�am, �e si� wyko�cz�. Ca�y dzie� bola� mnie kr�gos�up (ale jak!), potem noga, a w nocy to bola�o mnie wszystko i tylko p�aka�am. Spalam w sumie chyba ze dwie godziny, a dzisiaj spok�j. Lekarz powiedzia�, �e wszystko to jest zwi�zane z naciskiem guza na inne przyrz�dy, m�wi�c j�zykiem Svenka. Zobaczymy teraz, jak to b�dzie z t� morfin�.
Nam te� jest bardzo �al, �e wyjecha�a�, te� nam by�o dobrze. Nawet je�li nie szala�y�my jak w lutym, to i tak by�o fajnie i przede wszystkim odpocz�am, bo ja tak du�o nie my�l�, kiedy kto� jest przy mnie. Jak ci si� ju� znudzi w domu, to przyje�d�aj.
Liesel przywioz�a filmy po niemiecku i katujemy. Czu�a co� pewnie, �e b�dziemy j� katowa� francusk� telewizj�. I si� zabezpieczy�a.
Napisz co�, siostrzyczko, potem otworz� jeszcze komputer i zobacz�, czy nie ma od ciebie emalii.
Ca�uj� mocno � Tam
Cze��!
Co s�ycha�? jest ju� 7.20 wi�c zaraz b�d� wychodzi� do szko�y uczy� si�! Chyba dzisiaj mam zdj�cia w budzie. Jak zwykle na zdj�ciu b�d� mokry bo zawsze w ten dzie� pada deszcz. Nadal jestem blondi wi�c nie wiem, jak to zdj�cie wyjdzie. Dalej bol� ci� plery? Dobra, musz� ko�czy�! Id� je�� �niadanie.
norka
Cze��, siostrzyczko moja!!
Nie mog�am napisa� wczoraj wieczorem, bo tak jako� mi nie wysz�o. Jak pierwsza chemia? Na pewno ju� strasznie to prze�y�a�. No a od tych nowych tabletek czujesz si� lepiej? Mam nadziej�, �e lekarze wiedz�, co robi� podaj�c taki silny lek. A jak ci jest z Mack�? Na pewno fajnie. Filmy po niemiecku i te sprawy. A w domu wiesz, jak to mo�e by�. Kozik ju� odebra� gara� i nawet ju� tam parkuje. Sukces. Mama siedzi w sklepie. Ale my�l�, �e ona jest zm�czona tym wszystkim. Mo�e by j� wys�a� sam� na jak�� wycieczk�? Tamarko, pisz do mnie cz�sto i g�sto. Ja tu ca�y czas o tobie my�l�. Pozdrawiam Svenka i mam�.
Trzymaj si� mocno. Do zobaczenia. Buziaczki � A�
Aniu kochana!
Dzie� drugi by� okropny. Noc przespa�am dobrze, a rano wymioty tak straszne � ju� my�la�am, �e nie wyjedziemy z Brukseli. Ca�y dzie� czuj� si� podle, prawie �e zwymiotowa�am w szpitalu siostrze na nogi. Przyczyna: albo chemioterapia, albo morfina. Po tej ostatniej te� mo�na wymiotowa�. I tak w ko�o Macieju. W takich chwilach to chcia�abym ju� nie �y�.
No i tak min�� dzie�. Jako� smutno, bo tu oczywi�cie dla odmiany pada. Z Liesel jak zwykle spoko. Przej�ta twoje obowi�zki. Myje naczynia, pierze� Ze mnie to ju� �adna gospodyni. Nic nie mog� robi�. A wczoraj czu�am si� tak dobrze! Co b�dzie jutro?
Ca�uj� ci� mocno i sorki za t� smutnaw� emali� � Tam
Siostrzyczko moja!
W og�le bardzo si� ciesz�, �e odpowiadasz na moje e-maile. Ju� nawet rozmawia�am z mam�, �eby nauczy�a si� wysy�a� poczt�, i b�dzie do ciebie pisa�a. Troch� techniki jej nie zaszkodzi. Wiem, �e si� m�czysz tymi wymiotami, ale ostatnio te� nie by�o genialnie. Czy ju� rozmawia�a� z lekarzami, ile jeszcze chemii zosta�o ci do Bo�ego Narodzenia? Fajnie, jakby�my wiedzia�y, wtedy mog�yby�my co� ustali� z moim przyjazdem. A jak tam Svenek? Bardzo dobrze, �e Liesel jest z wami teraz. Ale ju� w przysz�ym tygodniu przyje�d�a Ka�ka. Poszalejecie. Pozdrawiam wszystkich bardzo mocno i do napisania � siostra A�
Drogi Gunnarze,
Co mam powiedzie�? Sytuacja jest straszliwie powa�na. Tamara ci�gle ma w sobie raka � jest poni�ej nerek. Widocznie nowa chemioterapia nie powstrzymuje jego wzrostu. To ju� trzecia kombinacja lek�w. Od poniedzia�ku do dzi� Tamara codziennie je�dzi�a z moj� mam� do Eschweiler.
W ostatnich dw�ch tygodniach Tamara bardzo cierpia�a. Mimo do�� mocnych �rodk�w znieczulaj�cych. Dlatego od poniedzia�ku bierze morfin�. Ale i tak od czasu do czasu pojawiaj� si� b�le. Guz uciska nerwy i mi�nie, tak �e a to lewa noga, a to plecy bol� straszliwie. Tamara nie mo�e ju� prawie sta� ani chodzi�, ani prosto siedzie�. Co to naprawd� znaczy i jak to boli, wie tylko ona. Dzi� organizm by� zupe�nie zdezorientowany. Chemioterapia plus morfina: zawroty g�owy, trzepotanie serca i wiele innych dolegliwo�ci. Tamara powiedzia�a dzisiaj, �e nie chce zasn��, bo si� boi, �e ju� si� nie obudzi. Czasami pragnie, �eby te cierpienia ju� si� sko�czy�y. �y� obok i by� bezsilnym � to takie poni�aj�ce. Ale co mo�na zrobi�? �We� mo�e jeszcze t� pigu�k�. Tamar� opuszczaj� si�y. Musi sta� si� jaki� cud.
Musia�em napisa� ci to, co mia�em na sercu. Odpowied� przy �lij, prosz�, na adres biura.
Moja mama jedzie do domu. Weekend, a p�niej od poniedzia�ku do pi�tku Tamara b�dzie w ci�gu dnia sama. Jak to b�dzie? W pi�tek przyjedzie Kasia z Warszawy na pi�� dni.
Na razie � Sven
Drogi przyjacielu,
Tw�j list bardzo mnie poruszy� i sprawi�, ze znowu odezwa�o si� we mnie uczucie bezradno�ci, bo nie mog� by� przy was. Piszesz o twojej bezradno�ci, kt�r� odczuwasz, towarzysz�c Tamarze w jej cierpieniach i pr�buj�c je zmniejszy�. Ta bezsilno��, kiedy nie mo�na pom�c w chwili najwi�kszego cierpienia, mimo ca�ego zaanga�owania i wsp�czucia, musi by� straszna.
A jednak dla Tamary nie ma lepszego cz�owieka ni� ty, kt�ry m�g�by by� przy niej. Dla m�odego ma��e�stwa jest to mo�e zbyt banalna prawda. Ale z tym ��czy si� co� jeszcze innego. Cz�sto ci ju� m�wi�em, jak bardzo podziwiam twoje zr�wnowa�enie i spok�j, twoj� si�� daj�c� nadziej� i twoj� zdolno�� dodawania odwagi innym. S� to rzeczy, kt�rych Tamara potrzebuje teraz bardziej ni� kiedykolwiek wcze�niej. Tak, jeste� bezradny, nie mo�esz zmniejszy� tych nieludzkich cierpie� fizycznych, czynisz jednak co� nadzwyczajnego, jestem tego zupe�nie pewien, kiedy wspierasz Tamar�. Mam wielk� nadziej�, �e w jaki� spos�b poradzisz sobie z tym ogromnym ci�arem i znajdziesz si�y, kt�rych potrzebujesz, aby by� wsparciem dla Tamary, tycz� ci, by� przynajmniej od czasu do czasu znalaz� mo�liwo�� opowiedzenia o tym wszystkim przyjacielowi, rodzicom czy komu� innemu, by chocia� na chwil� zmniejszy� to nieustanne napi�cie.
Wobec tego wszystkiego problemy, kt�re ci ostatnio opisa�em przez telefon, s� �a�o�nie banalne! My�l� du�o o was i w najbli�szym tygodniu zadzwoni� do Tamary. Na razie � tw�j Gunnar
Cze��, Misie Patysie!
Dlaczego si� w og�le nie odzywacie? Ja tu czekam uparcie na maila. A po was ani s�ychu, ani widu. Mam nadziej�, �e wszystko jest OK. Odezwijcie si�, prosz�. W domu bez zmian. Mama �dom i sklepik. Raf � dom i szk�ka. Tak my�l�, �e chcia�abym przyjecha� przed B.N. Pomy�limy jeszcze o tym. Tam, daj znak, ja tu czekam.
Pozdrawiam wszystkich, do napisania � A�
Siostrzyczko,
Jeste� pewnie jeszcze w Internecie, bo dopiero co patrzy�am i nie by�o wiadomo�ci, a tu za par� chwil mam. Wczoraj ostatnia chemioterapia i troch� wolnego. Wie�ci jak zwykle z�e, podobno guz si� powi�kszy�. Teraz musz� tylko zaplanowa� samob�jstwo.
Jako� mam problemy z oczami, wi�c nie mog� d�ugo pisa� i dlatego nie pisa�am wczoraj. Nie wiem, jakby kto� mi wyla� butelk� mleka na okulary. Ani czyta�, ani ogl�da�, ani nic w og�le. �wiat jest straszny. Siedz� sama. Liesel pojecha�a, Mac w pracy.
Ca�uj� mocno, oczy ju� nie pozwalaj� pisa� � Tam
Cze��, szwagierko,
Tamara jest bardzo zm�czona i dzi� chyba nie b�dzie pisa� emalii. Jak wczorajszy film?
Na razie ograniczamy si� do radia. Wczoraj przez Internet pos�uchali�my listy Tr�jki, dzi� rano jeszcze Markomanii i tr�jkowego koncertu. Oczy Tamary troch� si� poprawi�y, ale dalej s� za kiepskie, aby czyta�. Og�lnie jest bardzo s�aba. Morfina do�� dobrze dzia�a. Tamara dalej czuje b�l, ale ju� nie cierpi. S� za to inne k�opoty. f eden problem znika, i ju� pojawia si� nast�pny.
Jest �adna jesienna pogoda, Tamara chcia�aby p�j�� na spacer. Ale nie jest w formie, ma nawet lekk� temperatur�, 37,5. Trzeba uwa�a�. Nie wiem, jak to b�dzie w tygodniu. Do przylotu Kasi w pi�tek b�dzie przez ca�y dzie� sama. Je�li stan og�lny si� poprawi, chyba mo�e tak by�.
Dzi� wieczorem nasz ulubiony Colombo. Mam nadziej�, �e oczy pozwol� Tamarze to obejrze�.
Pozdrowienia � Sven
Cze��, siostrzyczko!
Co tam s�ycha� w Zielonce, obieca�a� pisa� i co? Ja w ten weekend jedynie le��, �pi�, pij�, chodz� do toalety i potem bior� leki, a potem �pi� Jutro ju� poniedzia�ek, nied�ugo przyjedzie Paciorek i mam nadziej�, �e b�dzie lepiej. Przecie� nie b�dzie mnie podziwia�a jako psa kanapowego w pe�nej krasie.
Nic si� tak�e nie wydarzy�o. Troch� wi�cej wymiotowa�am (przyczyny nieznane), troch� lepiej widz�, co� ju� tam mog� prze�ledzi� w telewizorze. Bez przesady oczywi�cie.
Czy mama wysy�a ju� emalie? Ci�gle czekam na pierwsz� od skrzata! Na razie musicie si� zadowoli� jedn� emali� dziennie ode mnie, bo na wi�cej nie mam si�y.
Ca�uj� was bardzo, napiszcie prosz� � wasza starsza S.
Cze��, Misiaki!!!!
Bardzo si� ucieszy�am z waszego maila. Dzi� niedziela, a ja siedz� w domku. Nie mam ochoty nigdzie wychodzi�, jest strasznie zimno, czu� zim� na kilometr. Potworne.
Tamarka jest s�aba, ale tak by�o zawsze po chemii. Przynajmniej dobrze, �e nie bol� jej plecy i noga. Jak b�d� jakie� wyniki w sprawie tego paskudnego guza, to dajcie znak. Wczoraj by�am w kinie, ale film wcale nie by� ciekawy. Piszcie do mnie cz�sto. A propos, Raf si� burzy, �e nie wysy�acie nic do niego. Napiszcie mu cho� par� s��w. Siostra i szwagierka A�
13 listopada 2000
No dobra, b�d� pisa�a i do jednego, i do drugiego. Ale co mam pisa�, to samo? Przecie� i tak czytacie swoje emalie. Svenek poszed� do pracy, a ja pr�buj� zwlec si� z ��ka i jak wida�, na chwil� mi si� to uda�o. Poza tym jestem poobijana z lekka. Nie wiem, co ja takiego robi�am w nocy?
Wczoraj dzie� zako�czy� si� moim osobistym i ostatecznym za�ni�ciem na kanapie pieskowej. A potem to ju� spalam ca�� noc bez wytchnienia � naprawd� z tym nie ma teraz k�opotu. Co� ostatnio ca�y czas chce mi si� spa�, nie wiem, czy to dobrze, czy �le.
No i gdzie ta mama pisz�ca emalie? Nie mog� si� doczeka�. Ko�cz�, bo teraz b�d� pisa�a kr�cej, ale do obojga � Tam
Czo�em, Misiaczku!
S�ysza�am, �e burzysz si�, bo nie dostajesz emalii. A mo�e ty te� czasami co� naskrobiesz?}a jem sobie �niadanie, o ile te szcz�tki mo�na nazwa� �niadaniem, i my�l�, jak by tu jeszcze pospa�. Pogoda w Brukseli jest koszmarna od ponad dw�ch tygodni. Nawet nie ma do kogo zwr�ci� si� z reklamacj�. W pi�tek przyje�d�a Paciorek, a ja chyba po prostu p�jd� spa� Mo�e jestem jak nied�wied�, kt�ry zasypia na zim�? Nie s�dz�. Napiszcie co�. Ca�uj� mocno � Tam
Czy B�oniarki wr�ci�y ju� z W�os�w, jak m�wi Svenek? Trzeba mu wybaczy�, ci�gle si� jeszcze uczy. Dlaczego nie mamy od was wiadomo�ci, opis�w szale�czych, romantycznych przyg�d, jakie was spotka�y, rajskich past i pizzy, kt�re by�y muzyk� dla waszego podniebienia, zachwyt�w nad fontanna di Trevi i Colosseum w og�le i w szczeg�le. Czekamy wi�c na opisy te wszystkie, ze szczeg�ami, bo innych nie wolno wysy�a�. By�oby to pokalanie la bella Italia.
Ostatni raz by�y�my tam z Paciorkiem i jakimi� naszymi �wczesnymi narzeczonymi. Musieli�my si� zrywa�, bo p�owa fryzura Ka�ki przyci�ga�a t�umy: Che bella ragazza! U I dotykali jej tych w�os�w.
Ja g��wnie �pi� i czekam na przyjazd Paciorka. Nie wiem, jak to b�dzie z tymi wycieczko-spacerami, bo ci�gle jestem bardzo s�aba. By� mo�e uda si� nam wyskoczy� nad morze. Pocieszam si�, �e zosta�o jeszcze kilka dni.
Pa, pa � Tam
Cze��, Tamarko!
Jestem bardzo zakr�cona wyjazdem. Do Avallon w Burgundu jad� na sta�. Wr�c� za tydzie� i wtedy si� rozpisz� do ciebie. Obiecuj�. Nie ma dnia, �ebym o tobie nie my�la�a. Ci�ko mi z tym, ale c� to jest wobec twoich problem�w. My�l� o tobie bardzo intensywnie z nadziej�, ze mo�e to by� wa�ne, nic innego nie mog� zrobi�.
Gdyby� czegokolwiek chcia�a, napisz natychmiast. �ciskam mocno � Dagmara
Kochane Paciorki!
Na Kasi� oczywi�cie Svenek czeka. Pogoda jest taka sobie i ostatnio du�o pada. Trzeba przewidzie� raczej cieple, nieprzemakalne rzeczy, mo�e nawet ju� co� na g�ow�, gdyby uda�o si� nam wyskoczy� nad morze. Nie wiem, jak to b�dzie z tymi wycieczko-spacerami, bo ja ci�gle jestem bardzo s�aba. Pocieszam si�, �e zosta�o jeszcze kilka dni.
Svenek marzy o tym, �e Kasia mu przywiezie muzyk� jak�� polsk� na kompaktach i polskie ksi��ki. Pewnie si� jeszcze w tej sprawie zameldujemy.
Ja te� si� ciesz� na ten przyjazd bardzo mocno.
Ca�uj� � Tam
Cze��, siostrzyczko!
Dalej bol� ci� oczy? Ojca nie ma i zrobi�em sobie irokeza z tej okazji. Ostatnio odkry�em super grup� punkow� o nazwie Green Day. W tygodniu chyba kupi� sobie spray do w�os�w i pomaluj� je na niebiesko. Ojciec, dyr budy i wychowawczyni dostan� zawa�u (ha ha ha ha). Z dwa tygodnie ugania�em si� za kostk� do gitary, a nie pomy�la�em �e ona mo�e by� w sklepie muzycznym (g�upota atakuje!). Wreszcie sobie dzisiaj j� kupi�em za zawrotn� cen� (1,40 z�)! Op�aca�o si� tyle da�, szczeg�lnie �e mam ju� pozdzierane szkliwo na paluchu. Jak si� ju� naucz� gra� to za�o�� zesp�l albo za�o�ymy zesp� rodzinny, co� w rodzaju Kelly Family, tylko �e z inn� muz�. Ja z tob� b�dziemy gra� na gitarach, Sven na basie, tato b�dzie pe�ni� rol� perkusji na kt�rej mama b�dzie gra�a, a Anka wokal. Poroniony pomys� nie?
A teraz z innej beczki. Pisa�a� �e ci�gle jeste� �pi�ca. Ja od trzech dni nie mog� zasn��. Z soboty na niedziel� poszed�em spa� dopiero o 3.30, a do tej pory mog�em robi� wszystko � sprz�ta�, uczy� si�, czyta� i wiele innych rzeczy. Ko�cz� ju�, �eby zbytnio nie m�czy� twoich oczu.
Na razie
PS ten go�� na fotce to wokal zespo�u Green Day.
Cze��, male�ki!!!
Wczoraj nie zd��y�am ju� odpisa�, bo le�a�am na g�rze, kiedy Sven odkry� twoj� emali�. Moje oczy te� le�a�y.
Hej, no ten wokal przecie� nie ma irokeza albo ja ju� nie widz�. Tylko j�zyk ma tak charakterystycznie przystrzy�ony, czy ty te� tak musisz? Pomys� na b�bny wydaje mi si� wspania�y.
U nas w miar� OK. Mo�e z tym snem to si� wymienimy, ja troch� snu, ty troch� bez snu i si� wyr�wna? jest jedenasta, a ja dopiero zwlooook�am si� z najwi�kszym trudem, bo musz� i�� na badanie krwi. Niez�a jestem, zw�aszcza ze spa� posz�am o �smej wiecz�r.
No lec� na te badanka, potem napisz� do Anni-Frannii � Tam
Siostrzyczko!
Ciesz� si�, �e ju� planujemy tw�j nast�pny przyjazd. Oto rozpiska:
17-21 XI-Ka�ka
22-26 XI � sami, przyjazd Ma�k�w, ewentualnie samej Macki
27-30X1-chemio
1-17 XII-wolne
18-21 XII-chemio
22 XII-71 � wolne. Badania krwi w Zielonej. Mo�esz wi�c przyjecha� ju� zaraz po wyje�dzie Ka�ki lub po chemii. Od 18 do 21 grudnia posiedzimy u kogo� w Aachen, a w moje urodziny Svenek si� jako� do nas przy��czy i pojedziemy w kierunku Polski. Wiecz�r mo�emy sp�dzi� z Mackami w jakim� restaurancie, a potem 22 fiuu do Polski. Dobrze to opracowa�am, chyba �e co� zmieni� mi z chemi�, ja p�jd� na �wi�ta do szpitala i w og�le b�dzie kiepsko.
Dzisiaj czuj� si� fatalnie. Mam totalnie niedobre badania. Dlaczego??? futro prawdopodobnie transfuzja. Albo w pi�tek, je�li nie znajd� miejsca jutro. Kurna chata. Nawet nie wiem, czy mi to w jaki� spos�b pomog�o ostatnio. Nie pami�tasz?
Ca�uj�, id� spa� � Tam
Aniu!!!
Dzisiaj przetoczyli mi krew, wi�c znowu sp�dzi�am troch� czasu w szpitalu. Nie mia�am jeszcze czasu przeczyta� tego artyku�u o raku. W�a�nie sobie zrobi�am grzanki, ale co� mi nie wchodz�, rzadko jestem g�odna.
Czy patrzy�a� ju� na moj� rozpisk�? Co o tym wszystkim my�lisz?]a przygotowuj� si� na wielki dzie� � jutro przyjazd Paciorek. Troch� si� boj�, wiesz � ale chuda jeste� albo inne wdzi�czne Kasie�ki zagajki. Ci�gle nie jestem w formie, do ciebie m�wi�am: Aniu, id� sama, i ja si� cieszy�am, bo ty si� cieszy�a� i by�a� jednocze�nie ze mn�. Troch� to skomplikowane, ale tak w�a�nie by�o. Jako� wiedzia�am, �e wr�cisz, poka�esz, co kupi�a�, co widzia�a�, jakich ludzi. Z Ka�k� to mo�e b�dzie wi�kszy wersal, jak ja nie p�jd�, to ona te� nie. A ja bym chcia�a, �eby w�a�nie posz�a i opowiedzia�a mi, co widzia�a, i dla mnie to b�dzie szcz�cie.
Zobaczymy. Czekam na emalie. Rafa� jest �winia, bo do mnie nie napisze. A w Brukseli pogoda do d� S�uchaj, leje bez ustanku, co� okropnego.
Pa, pa � Tamtamek
Misiaczki kochane!!
Ciesz� si�, �e Ka�ka przyjecha�a. Tylko �adnych wielkich wyskok�w. Patrzy�am, Tamarko, na twoj� rozpisk� i zgadzam si� na sobot� 2 grudnia. Mam nadziej�, ze nie b�d� przeszkadza�, �e jeszcze nie macie mnie dosy�.
Trudno, jak ju� si� raz zwali�am i podoba�o mi si�, to ju� pewnie tak zostanie.
Dzi� rozmawia�am ze Svenkiem i m�wi�, ze mia�a� transfuzj�. Je�li sobie dobrze przypominam, to ostatnio do�� dobrze si� czu�a�. Nie pami�tam sobie jakich� strasznych atak�w. Miejmy nadziej�, �e tym razem te� nie b�dzie �le,
Tamarko, bardzo si� ciesz�, �e przyjad�, �e b�d� mog�a pom�c. Pozdrawiam serdecznie Svenka i Kasi�. Rafa�owi przekaza�am, �e jest �winia, i chyba sobie wzi�� to g��boko do serca.
Ca�uj� was wszystkich � A�
Cze��,
Poniewa� nie odpisujecie na e-maile, to mam ochot� osobi�cie sprawdzi�, co si� z wami dzieje. �artuj�, nie b�dzie tak strasznie, ale troch� prawdy w tym jest. Chcia�abym sp�dzi� kilka dni w Brukseli. Nie mogliby�cie si� rozejrze� za jakim� hostelem w okresie sylwestrowym? Poprosz� oczywi�cie o to info, je�li dysponujecie chwil� ku temu. Dzi�ki z g�ry i z do�u.
Pozdrawiam gor�co � Kasia
Cze��, Kasiu,
Naprawd� nie piszemy, bo nie mo�emy. Ja dowiedzia�am si�, �e mam nowego guza, je�d�� do Niemiec itd. Og�lnie nie jest cudownie. Na sylwestra mo�esz zatrzyma� si� u nas. My nie wiemy, co b�dzie, ale chata jest � Tam
Jasne, to by�a najgorsza wersja, o kt�rej nie chcia�am nawet pomy�le�. Zawsze czuj� si� taka bezradna, gdy co� nowego dochodzi. Ju� mia�am nadziej�, �e wrzesie� wszystko za�atwi�. Ale jak s�ysz�, to nie. Czekam na jakie� info po weekendzie, ale tylko je�li to nie b�dzie k�opot dla was. A z Bruksel� to nie my�lcie o tym, macie wa�niejsze sprawy.
Pozdrawiam � Kasia
Cze��, male�stwo!
Dobrze si� bawimy, o ile to mo�liwe oczywi�cie. W sobot� czu�am si� bardzo dobrze, wczoraj okropnie, dzisiaj znowu jest dobrze. Chodzimy sobie z Ka�k� to tu, to tam. Byli�my w sobot� w tym sklepie z ozdobami choinkowymi i kupi�am r�ne takie owoce na nasze drzewko. Jak przyjedziesz, to kupimy choink� i ubierzemy. Ju� nie mog� si� doczeka�.
Wczoraj prawie ca�y dzie� spalam. Wieczorem chcieli�my pojecha� z Ka�k� na stary rynek (Grand� Place). Pojechali�my, a potem by� wielki odwr�t, bo tak mi by�o s�abo i w og�le �le. Dzisiaj by�y�my tam na g�rze ko�o nas, na tej fajnej uliczce ze sklepikami. Ka�ka wraca tam po po�udniu wyda� pieni�dze. Napali�a si� na par� rzeczy. Ja w tym czasie troch� po�pi�!!! Dla odmiany. Ci�gle mam problemy z oczami.
Kocham ci� bardzo, ca�uj� ca�� rodzink� � Tam
Cze��, Misie!!!
Ju� jutro wi�c Kasia jedzie. Szkoda. Ale wkr�tce moja kolej. Tamarko, tak sobie my�la�am, �e jak przyjad� 2 grudnia po chemii, to b�dzie w sam raz. Tylko teraz si� zastanawiam, jak to zrobi�, �eby mamy nie zostawia� samej z ca�ym burdelem przed�wi�tecznym. No ale o tym pogadamy p�niej.
Ju� si� ciesz� na ubieranie nowej choinki. Mo�e zakupi� w Brukselce par� fajnych bombek na nasz�. Tamarko, ja ciebie te� bardzo kocham i masz mi wraca� do zdrowia, bo b�dziemy mia�y do pogadania. Ca�uski i do zobaczenia wkr�tce. Ale si� ciesz�! � A�
Siostrzyczko,
Ka�ka pojecha�a. Mam nadziej� przynajmniej, bo nie mog�am jej odprowadzi� na lotnisko ani nawet na dworzec. Czu�am si� rano fatalnie. Ale przez te kilka dni by�o fajnie, plotki, plotki, o wszystkim i niczym, wiesz przecie�. W pierwszy dzie� to mnie nawet troch� zm�czy�a, ale jako� si� wykaraska�am, powiedzia�am, �e g�owa mnie boli, i posz�am si� po�o�y�. Niestety ca�y czas chcia�o mi si� spa�, wi�c te� nie mog�am do ko�ca korzysta� z tych plotek. Poza tym kupi�a sobie kup� ro�nistych rzeczy, bombki na choink� (ja te� nam kupi�am, wiesz!), buty, krawaty, i inne, kt�rych nie pami�tam.
No i tyle. A wi�c czekam na tw�j przyjazd 2 grudnia, b�d� po chemii. Teraz jad� na tak� stacjonarn� wersj� � kilka dni w szpitalu. Znowu b�d� patrzyli, czy inna chemia nie pomaga. Tylko ja nie wiem, jakie b�d� jej efekty.
No nic, Aniu, ca�uj� mocno i do nast�pnego � Tamtamek
Cze��, Dagmarko!
Dzi�kuj� za emalie. Ja czuj� si� ci�gle tak sobie, wi�c nie mog� pisa� zbyt d�ugo. W�a�nie wyjecha�a ode mnie przyjaci�ka z Warszawy. Sp�dzi�a tu trzy dni i mam wra�enie, �e przestraszy�am j� moim og�lnym stanem. Ci�gle chemioterapie wyka�czaj� mnie i nawet je�li widzia�a� mnie w maju, to teraz to koszmar. Wa�� na przyk�ad 46 kilo.
2 grudnia znowu przyje�d�a do mnie Ania i zostanie a� do �wi�t. Ciesz� si�, bo ona bardzo mi tu pomaga. A �ycie moje to g��wnie Internet, spanie, odpoczywanie mi�dzy jedn� a drug� chemi�.
Ca�uj� mocno � Tam
[Jest to ostatni e-mail Tamary].
22 listopada 2000
Dwa tygodnie temu lekarka w Niemczech m�wi�a nam, �e guz chyba ur�s�. W samochodzie w drodze do Brukseli Tamara si� �ali�a: �Po co pyta�e�? Co to nam daje? Pewno��?� Chyba mia�a racj�. Po tej wiadomo�ci jestem mocno przygn�biony. Panuje we mnie smutek. Chodz� po ulicach i chce mi si� krzycze�. Szukam wentyla dla naszego cierpienia i dla mojej bezsilno�ci. Wbrew wszystkim staram si� by� pozytywnie nastawiony. Ale Tamara i tak wszystko czuje i zauwa�a: �Svenku, kiedy patrz� w twoje oczy, widz�, �e tobie te� brakuje wiary. Przedtem zawsze widzia�am tam ufno�� i nadziej�.
Sk�d bra� ufno�� i wiar�? Strasznie wysoki wska�nik, morfina, mocna anemia. Dzisiaj byli�my u doktora Bondue. Kiedy Tamara si� ubiera�a po badaniu w pokoju obok, da� mi do zrozumienia, �e nie jest dobrze. W notatniku narysowa� cia�o cz�owieka, jak�� strza�k� wskazuj�c� brzuch, pulsuj�ce punkty. Zrozumia�em. Guz ur�s�, mo�na go nawet wyczu� dotykiem. P�niej powiedzia� nam, �e podziela opini� doktora Thomalli; �Nale�y jeszcze raz zmieni� chemioterapi�.
Nigdy nie wiadomo, jak Tamara przyjmie wie�ci od lekarzy. We wrze�niu przed pierwszym pobytem w niemieckim szpitalu najbardziej ba�a si� ewentualnej trzeciej operacji: �Ju� nie chc� �adnej operacji�. Kiedy teraz w rozmowie telefonicznej us�ysza�em od doktora Thomalli, �e wykluczaj� na razie ponown� operacj� i �e trzeba znale�� odpowiedni� chemioterapi�, pomy�la�em, �e to ucieszy Tamar�. Jednak tym razem si� przestraszy�a: �Jeszcze jedna droga zamkni�ta�.
Ta decyzja lekarzy wydaje mi si� jak najbardziej logiczna. Z dzisiejszej perspektywy i po moich lekturach w�tpi� nawet, czy druga operacja mia�a sens. Zabra�a Tamarze tyle si� i po niej ju� nie wr�ci�a do formy. Natomiast w walce z rakiem nic nie da�a. Ju� miesi�c p�niej znowu mierzy� cztery centymetry. Ratunek mo�e przynie�� tylko nowa chemia, kt�ra w ko�cu zabije kom�rki rakowe. Ale na razie guz wzrasta. Nie wiadomo, ile pr�b nam jeszcze zosta�o. Trzy kombinacje r�nych substancji nie skutkowa�y. Najlepiej dzia�a�a pierwsza kombinacja z taksolem, kt�ra zniszczy�a wi�kszo�� kom�rek. Przez p� roku pozosta�e kom�rki rakowe przytai�y si� i przynajmniej nie atakowa�y. Ale te najbardziej agresywne prze�y�y i stawa�y si� coraz bardziej odporne. Po nawrocie lekarze si�gali po inne substancje. Tyle trudu i skutk�w ubocznych, aby po kilku tygodniach us�ysze�, �e ta chemia r�wnie� nie dzia�a. Czyta�em, �e gdzie� naukowcy pracuj� nad wynalezieniem metod, kt�re pozwoli�yby zaraz po operacji sprawdzi�, jak pobrane kom�rki rakowe reaguj� na r�ne substancje. Zamiast pr�bowa� przez miesi�ce substancje na pacjencie, mo�na by od razu wybra� najbardziej efektywn� drog�.
Czytam w Internecie raporty medyczne o substancjach, kt�re doktor Bondue lub doktor Thomala bior� pod uwag�. U pacjentek, kt�re mia�y nawr�t choroby, r�nica mi�dzy jedn� i drug� substancj� polega jedynie na tym, �e jedne �yj� �rednio trzy miesi�ce d�u�ej ni� inne. �wietnie. Wiemy, �e sytuacja jest bardzo powa�na. Ja dzi�ki lekturom i rozmowom z lekarzami, Tamara dzi�ki swojej intuicji. Przecie� zawsze wcze�niej ni� lekarze czu�a i wiedzia�a, co si� dzieje w jej organizmie.
Jutro p�jdziemy do okulisty. Ju� dwa tygodnie min�o i Tamara dalej �le widzi.
Niedziela wiecz�r. Tamara si� ju� po�o�y�a. Przez ca�y dzie� by�a jaka� nieobecna, �pi�ca, mi�dzy �wiatem realnym i tym, kt�rego nie znam. Kiedy �pi, czasem bardzo mocno dr�y jej r�ka.
Tygodnie, dni, godziny pod znakiem cierpienia. Tak du�o si� dzieje i zarazem tak ma�o si� wydarza. Dni s� podobne do siebie, nasze �ycie jednak si� zmienia. �Straci�am kontakt ze �wiatem, �yj� we w�asnym �wiecie. Nie mog� ci tego wyt�umaczy�.
W czwartek okulistka skonstatowa�a, �e wzrok Tamary rzeczywi�cie znacznie si� pogorszy�. Wed�ug niej to si� zdarza po chemioterapii. Czu�em jej konsternacj�. Fatalny stan fizyczny Tamary. Nasza tragedia. Jakie to musi by� przykre dla Tamary. Jak to odczuwa, kiedy nie ma si�y, kiedy ju� nie panuje nad w�asnym cia�em.
Ostatnio, kiedy musieli�my czeka� p� godziny przed gabinetem doktora Bondue, Tamara m�wi�a, �e nie wytrzyma, �e nie mo�e tak d�ugo siedzie� na niewygodnych krzes�ach, �e wraca do domu. W ko�cu po�o�y�a mi g�ow� na kolanach. By�o jej zupe�nie oboj�tne, co my�leli lekarze, piel�gniarki i pacjenci. Jak to musi by�, kiedy nagle codziennie wracaj� wymioty. Tamara zupe�nie nie ma apetytu, zmusza si� do kromki chleba. Schody do naszego mieszkania na trzecim pi�trze staj� si� dla niej wielkim wyzwaniem. Czasami �wiczy jog�. M�wi, �e niekt�re pozycje sprawiaj� jej ulg� i b�l w plecach ustaje. Patrz�, jak �wiczy na pod�odze. Taka chuda. Taka s�aba. Taka dzielna.
Wczoraj odebrali�my okulary Tamary. Optyk mie�ci si� w granicach jej mo�liwo�ci: trzysta metr�w od nas. Obs�ugiwa�a nas m�oda, sympatyczna kobieta. Wracaj�c Tamara wyrzuci�a z siebie rozpacz: �Ta kobieta by�a taka szcz�liwa! Taka radosna! Pe�na �ycia! Kiedy ja po raz ostatni by�am szcz�liwa? Tak d�ugo ju� nie mia�am dobrych wie�ci�. W takich momentach czuj� si� bezsilny. Co odpowiedzie�?
Przynajmniej sko�czy� si� ten koszmar z oczami. Tamara mo�e znowu ogl�da� telewizj� i czyta�. Ale na razie tylko �pi. Do Esehweiler chce zabra� drugi dziennik Bridget Jones.
Nadzieja. Modlitwa. Nadzieja.
Niedobry sen? Nie. A jednak nie mog� uwierzy� w to, co wczoraj powiedzia� nam doktor Thomalla. Przyjechali�my rano z moj� mam� do szpitala. Po raz drugi oddzia� onkologiczny. Tamara jest bardzo os�abiona. Nie wierz�, by w takim stanie mogli j� podda� nowej chemioterapii. Czekamy w pokoju na wizyt� doktora Thomalli. Tamara �pi, my czytamy. Kiedy doktor si� zjawia, jeste�my �wiadkami dramatycznej sceny. Lekarz chce si� dowiedzie� od Tamary, jak si� czuje. Pyta, czy dawka morfiny jest wystarczaj�ca, aby j� uwolni� od b�lu, co j� boli itd. Tamara nie umie mu odpowiedzie�. Nie rozumie pyta�. Odpowiedzi nie pasuj� do pyta�. Ja znam wszystkie odpowiedzi, ale doktor Thomalla chce to us�ysze� od niej. Do tej pory Tamara zawsze doskona�e umia�a si� porozumie� po niemiecku z lekarzami. Tym razem myli nawet s�owa jutro i wczoraj.
Rozumiem, co si� dzieje. Tamara z�o�y�a w doktorze Thomalli tak du�o nadziei. Tyle rzeczy chce mu przekaza�, �e teraz wszystko pl�cze si� jej w g�owie. Jedno wielkie wo�anie o pomoc. Do tego jeszcze efekt morfiny i zm�czenia. Lekarz widocznie sam jest przestraszony tym, co widzi. W ko�cu m�wi to, czego si� spodziewali�my: Tamara jest na razie zbyt s�aba na chemioterapi�. Przez dwa dni b�dzie dostawa�a kropl�wk� z substancjami od�ywczymi. Dopiero w �rod� lub w czwartek chemioterapia. Po rozmowie jak zwykle wyprasza nas, bo b�dzie rozmawia� z drug� pacjentk�.
Czekam z mam� na korytarzu. Doktor Thomalla wychodzi i ku naszemu zdziwieniu kieruje si� do nas zamiast do s�siedniego pokoju. Z powa�n� min� zaczyna m�wi� opanowanym g�osem: �Pa�stwo sami widz�, jak bardzo pogorszy� si� stan pani Tamary. Przykro mi, ale musz� powiedzie�, �e nie widz� szans na wyleczenie. My�l o wyzdrowieniu by�aby wielk� iluzj�. Musicie si� pa�stwo z tym pogodzi�.
Pustka w mojej g�owie. �wiat si� zawali�. Po raz trzeci. Pierwszy raz kiedy dowiedzieli�my si� od doktor Deleuse, �e Tamara ma raka. Drugi raz kiedy doktor Bondue powiedzia� nam o nawrocie. R�wnie� i teraz nie chc� przyj�� tego, co s�ysz�. Nie jestem przygotowany na te s�owa. Wiedzia�em, �e jest bardzo �le. Ale zawsze zajmowa�em si� aktualnymi zadaniami. Jak pom�c Tamarze w walce z b�lem, jak sprawia� jej przyjemno��, jak zach�ci� do jedzenia. Po to, �eby czu�a si� lepiej. By�y momenty, kiedy ulega�em zw�tpieniu. Ale zawsze zwyci�a�a nadzieja. Przecie� niezwyk�e wyzdrowienia si� zdarzaj�. Pewnie chcia�em wierzy�. Potrzebna mi by�a nadzieja, abym m�g� wytrwa� w tej walce i wspiera� Tamar�. I teraz ta brutalna pewno��: nie ma nadziei. Tamara umiera. S� rzeczy, kt�re cz�owieka przerastaj�. Czuj� �zy w oczach. Ale musz� doko�czy� rozmow� z doktorem Thomall�. Musz� wiedzie�, co b�dzie: �Ju� �adna chemioterapia? Czy Tamara tu zostanie? Ile mamy jeszcze czasu?�
Nagle widz�, �e Tamara wychodzi ze swego pokoju. Chce zobaczy�, dlaczego po wizycie lekarza nie wracamy do niej. Chce tak�e nabra� wody do butelki. My stoimy na ko�cu korytarzu przy oknie. Czuj� si� jak zdrajca. Tamara patrzy na nas. Tylko przez chwil� obserwuje sytuacj�. Zauwa�a nasze za�enowanie, nasz smutek. Wystarczy. Wszystko rozumie. Nie musi pyta�, o czym m�wimy. Kto inny podszed�by do nas, za��da� wyja�nienia. Istniej� wszelkie powody, aby mog�a si� czu� oszukana. Nie Tamara. Spokojnym krokiem idzie w drugim kierunku po wod�, wraca, patrzy jeszcze raz na nas i znika w pokoju.
Doktor Thomall�: �Chcia�bym zapyta�, czy pana �ona naprawd� chce by� poddana jeszcze jednej agresywnej chemioterapii. B�dzie jej ci�ko. Mo�e ju� ma do�� wymiot�w i anemii. Mo�e chce tylko mie� spok�j. To by�oby ca�kowicie zrozumia�e. Je�eli jednak chce walczy�, zastanowi� si� nad w�a�ciw� substancj�. Mam kilka pomys��w. Mo�e uda nam si� przez jaki� czas powstrzymywa� raka. Jest jeszcze trzecia mo�liwo��: Mo�emy podawa� s�absz� chemi�, tak� bardzo symboliczn�. Nie chcemy, aby pani Tamara my�la�a, �e ju� nic dla niej nie robimy�.
Odpowiadam mu, �e Tamara jest zdecydowana na now� chemioterapi�. Nie chce si� poddawa�. Pytam, co b�dzie. �Nie mo�na przewidzie� dalszego rozwoju. Trudno powiedzie�, ile czasu zosta�o. Kilka tygodni lub miesi�cy. Je�li stan og�lny pani Tamary si� poprawi dzi�ki kropl�wce, b�dzie mia�a za dwa dni chemioterapi� i po weekendzie mo�e wr�ci� do domu. Tam b�dzie jej najlepiej�.
Koniec rozmowy. Zostajemy sami na korytarzu. Jak to dobrze, �e mama jest ze mn�. Chcia�bym si� gdzie� z ni� wyp�aka�. Ale musimy wraca� do Tamary. Czeka na nas. Pr�bujemy si� trzyma� w gar�ci. Pukam do drzwi, wchodzimy. Tamara patrzy na nas badawczo. �O czym doktor Thomall� z wami rozmawia�?� Nie jestem w stanie powiedzie� prawdy. Twierdz�, �e to my chcieli�my z nim porozmawia�. I �e przy okazji zapyta�, czy Tamara na pewno chce mie� now� chemi� i dalej si� m�czy�. �Chc�!
Chc� walczy� do ko�ca!� Przez moment wydaje mi si�, �e nie docieraj� do niej nasze emocje. Nasz smutek. �e jest zbyt zm�czona, aby poj��, co widzia�a na korytarzu. Nagle wstaje z ��ka, podchodzi do mojej mamy, obejmuje j�: �Moja druga mamo, nie b�d� smutna�. Wie. Rozumie. Ale pr�buje nas pocieszy�. Wygl�da na to, �e wci�� jest silniejsza ni� my.
Zostajemy do wieczora. Tamara jest zm�czona. Omawiamy dalsze plany. Ja wr�c�, jak planowali�my, do Brukseli. Mama zostaje do soboty. W pi�tek przyjad� na weekend, w sobot� do��czy do nas Ania, kt�ra b�dzie towarzyszy� Tamarze po weekendzie. P�niej wr�cimy razem do Brukseli.
Dopiero w hotelu mama obejmuje mnie i d�ugo p�aczemy razem.
Dzisiaj rozmawia�em z Tamar� tylko przez telefon. Przez ca�y dzie� ma kropl�wk�. Wieczorem mama opowiada�a mi, jak Tamara j� zaskoczy�a:
�Co za kobieta! Taki numer! Wyobra� sobie. Po po�udniu m�wi mi, �e idzie si� my�. Przez d�u�szy czas nie wraca z �azienki. S�ycha� wod�. Niepokoj� si�. W ko�cu pukam do drzwi. M�wi, �ebym wesz�a.
Nie wierz� w�asnym oczom. Z zadowolon� min� le�y w wannie. Nie do wiary. Prosi mnie, �ebym jej rozmasowa�a bol�ce plecy�. Wczoraj sam pr�bowa�em pocieszy� Tamar� tym, �e ma do dyspozycji wann�, kt�rej nam brakuje w Brukseli. Podobno ju� rano k�pa�a si� bez wiedzy lekarzy. Ca�a moja Tamarka: kiedy czego� chce, nie da si� powstrzyma�. Moja mama: �Wcze�niej Tamara nawet chcia�a p�j�� ze mn� na kaw� i ciasteczko do szpitalnej kantyny. Ju� wk�ada�a szlafrok i nagle powiedzia�a, �e jest zbyt zm�czona. I po�o�y�a si� znowu do ��ka�.
Wieczorem w domu nagle zauwa�am na p�ce pami�tnik Tamary. Otwieram pierwsz� stron�. Na pocz�tku 2000 roku mam 31 lat. Ten pami�tnik b�dzie mo�e wspomnieniem po mnie, a mo�e przeczytamy go kiedy� ze Svenem i pop�aczemy sobie troch� nad naszym szcz�ciem, a mo�e nieszcz�ciem. Sama nie wiem. Rozumiem, �e nie wolno mi go czyta� bez Tamary. Kiedy zamykam notatnik, zauwa�am, �e jeszcze co� jest napisane na ostatniej stronie. Moja wola. Te� nie przeczytam. Ale teraz wiem, �e musz� zabra� pami�tnik do szpitala.
Kolejna hiobowa wie�� i wci�� nadzieja.
Rozmowa telefoniczna z doktorem Thomall� dzi� po po�udniu przynosi nast�pny cios: �Wczoraj mieli�my wra�enie, �e stan pani Tamary si� poprawi�. Czu�a si� lepiej po kropl�wkach. Dzisiaj jednak jej stan si� pogorszy�. Narzeka�a na silne b�le, bardzo cierpia�a. Musieli�my powi�kszy� dawk� morfiny. Ju� nie dostaje tabletek co osiem godzin. Ma kropl�wk�. Pod��czyli�my j� do aparatury, kt�ra stale utrzymuje pewien poziom morfiny. Absolutnym priorytetem jest dla nas walka z b�lem, �eby nie musia�a niepotrzebnie cierpie�. Pani Tamara dzisiaj kilka razy niecierpliwie pyta�a, kiedy b�dzie poddana chemioterapii. Nie chcemy, aby my�la�a, �e ju� nic dla niej nie robimy. Jako lekarz r�wnie� nie mog� si� pogodzi� z tym, �e nie ma ju� szans na wyzdrowienie. Ale dopiero kiedy b�dziemy mieli b�l pod kontrol�, mo�na my�le� o jakiejkolwiek chemii, agresywnej lub symbolicznej. Zobaczymy. Zdarzaj� si� przypadki, kiedy nawet morfina nie jest w stanie u�mierzy� b�lu spowodowanego przez ucisk guza na nerwy. Musz� to panu powiedzie�. Wszystko wskazuje na to, �e ze wzgl�du na silny b�l pana �ona ju� nie b�dzie mog�a opu�ci� szpitala. Nie spos�b zagwarantowa� jej odpowiedniej opieki poza szpitalem. Staramy si� znale�� jedynk� dla pani Tamary, aby rodzina mog�a by� z ni� przez ca�y czas. Dzisiaj zrobili�my USG. Guz, kt�ry trzy tygodnie temu mierzy� ju� dwana�cie centymetr�w, dalej ur�s�. Odpycha lew� nerk� i uciska �o��dek. St�d te wymioty. �o��dek nie ma ju� miejsca, aby przyj�� pokarm. Jelita te� nie do ko�ca pracuj� poprawnie�.
Dwana�cie centymetr�w! Lekarka, kt�ra wtedy bada�a Tamar�, tego nam nie powiedzia�a. Pytam doktora Thomall�, czy istnieje bezpo�rednie zagro�enie �ycia Tamary. Jego zdaniem mo�e nast�pi� niedro�no�� jelita, co spowoduje �mier�. Niedro�no�� jelita? I wtedy ju� nic nie da si� robi�? �Mo�na teoretycznie operowa�. Zrobi� sztuczne jelito. Mo�e chirurdzy by si� zgodzili. Ale gdyby to by�a moja �ona, oszcz�dzi�bym jej tego�.
Sytuacja mnie przerasta: Dwa dni temu Tamara pojecha�a na kolejn� chemioterapi�. Wtedy powiedziano mi, �e ju� nie wyzdrowieje. Ale wr�ci po chemii do Brukseli. Dzi� dowiaduj� si�, �e ju� nigdy nie b�dzie ze mn� w naszym mieszkaniu. Nigdy ju� nie b�dzie le�e� obok mnie w naszym ��ku.
Rodzice Tamary chc� j� zabra� do Polski, do domu. Za p�no. Z daleka trudno sobie wyobrazi�, �e nagle zrobi�o si� a� tak �le. Sami zobacz�, jak przyjad� w sobot�. Ja jutro pojad� do Eschweiler. Gdybym tylko o tym wszystkim wiedzia� wcze�niej. Zosta�bym od razu z Tamar�.
Moja najukocha�sza Tamarko,
Chc� z tob� rozmawia�, ale na razie nie mog�, pisz� wi�c ten list. Siedz� przy twoim ��ku, patrz� na ciebie, trzymam twoj� r�k�. Kiedy rozmawiali�my rano przez telefon, rozumia�a� jeszcze, co do ciebie m�wi� i jako� odpowiada�a� s�abym g�osem na moje pytania. Ale tw�j stan tymczasem si� pogorszy�, ju� nie reagujesz na moje s�owa. Nie wiem, czy to efekt morfiny, czy ten guz zabiera ci tyle energii. Oczy masz zamkni�te. Ci�ko oddychasz. Tw�j brzuch jest mocno spuchni�ty i twardy. Doktor Thomalla m�wi, �e jeste� bardzo daleko. A ja wierz�, �e czujesz moj� obecno�� i rozumiesz, co do ciebie m�wi�.
Jest wiecz�r � moja mama pojecha�a do hotelu, na oddziale spok�j, tylko siostry nocne s� na nogach. Przeczyta�em przy tobie tw�j pami�tnik, histori� twojej walki: cierpienie, nadzieja, rozpacz, wiara. Dlaczego Pan B�g ci nie pom�g�?
Tak bardzo chcia�bym m�c z tob� rozmawia�! Nigdy nie m�wili�my o �mierci, o tym, co b�dzie po niej. Towarzyszy�a nam przez ca�y rok, ale nie podj�li�my tego tematu otwarcie. M�j pose� Martin Schulz powiedzia� mi kiedy�: �B�dzie, co ma by�. Najwa�niejsze, �eby�cie byli ze sob� szczerzy�. Czy byli�my szczery? Trudno powiedzie�. Ka�de pragn�o chroni� ukochan� osob�. Kilka razy chcia�em rozmawia� o �mierci. Nie mia�em odwagi. Jak by� to odebra�a? Absolutnie nie chcia�em, by� odnios�a wra�enie, �e ju� nie wierz� w twoje wyzdrowienie. Po lekturze pami�tnika wiem, jak cz�sto my�la�a� o �mierci. Dopiero teraz wiem, �e nawet si� jej nie boisz. Bywa�o, �e m�wi�a� mi wprost:
�Ja chyba umieram�. Wtedy odpowiada�em, �e musimy wierzy� w wyzdrowienie. �eby cz�owiek pozosta� cz�owiekiem, nie cierpia�, musi mie� nadziej�. Bo bez nadziei nie spos�b �y�.
Mo�e lepiej, �e teraz nie mo�emy rozmawia�. Co powiedzie�? I tak mi�dzy nami wszystko zosta�o powiedziane. Panuje wielka cisza. Gdyby�my mogli rozmawia�, chyba nie by�bym tak opanowany. Jak w og�le mo�na si� po�egna�?
Kocham ci� ponad �ycie. Nie chc� ci� straci�. Nie mog� si� pogodzi� z tym, �e masz odej�� z tego �wiata.
�pij spokojnie, kolorowych sn�w. B�d� spa� obok ciebie.
Moja kochana Tamarko,
Noc by�a niespokojna. Kiedy zaczyna�a� bardzo chrapliwie oddycha�, pomaga�em ci usi���, aby� mog�a odkaszln��. Wtedy na moment otwiera�a� oczy, patrzy�a� zdziwiona, nie widz�c mnie, i �apa�a� moje r�ce. Z godziny na godzin� z wi�kszym trudem oddycha�a�. T�tno bi�o ci bardzo szybko, jakby� biega�a, a ty le�a�a� bez ruchu. Rano doktor Thomalla tylko kr�tko spojrza� na ciebie. Na korytarzu powiedzia� mi: �Ostatnia walka si� zacz�a. Wed�ug mnie pana �ona nie prze�yje nast�pnej nocy. Nie s�dzi�em, �e to nast�pi tak szybko. Damy jej ju� tylko p�yny, �adnych �rodk�w wzmacniaj�cych. Nale�y jej pozwoli� odej��. Przykro mi�.
Przyjecha�a� w poniedzia�ek na kolejn� chemi� i teraz, w pi�tek, jeste� bliska �mierci. Tak trudno mi by�o rozmawia� z twoj� mam�. Do tej pory, nie b�d�c na miejscu, nie mog�a uwierzy�, �e sytuacja jest tak dramatyczna. Przed po�udniem ona i Ania rozmawia�y z tob� przez telefon. Trzyma�em s�uchawk� blisko twojego ucha. S�ysza�em, jak m�wi�y do ciebie. S�ysza�em ich p�acz. One s�ysza�y tylko tw�j ci�ki oddech. Pomy�la�em, �e je�eli nie doczekasz ich przyjazdu, przynajmniej mog� jeszcze raz z tob� rozmawia�, wyrazi� swoj� trosk� i powiedzie� ci, jak bardzo ci� kochaj�� Teraz s� w drodze, b�d� tutaj za dziesi�� godzin.
By� u ciebie znowu ten sympatyczny ksi�dz. Od wczoraj stara� si� znale�� polskiego ksi�dza w Aachen. Bez skutku. Dzisiaj sam udzieli� ci po niemiecku ostatniego namaszczenia. P�akali�my bardzo z moj� mam�. Ksi�dzu te� by�o trudno.
Wychodz�c powiedzia�: �Dobrze, �e na tym oddziale rzadko mamy takich m�odych pacjent�w�. Po prostu cz�owiek, na pewno by� go polubi�a.
Jest wiecz�r. Siedz� z moimi rodzicami przy tobie. Twoja r�ka w mojej. Na szcz�cie oddychasz spokojnie. T�tno ju� nie bije jak szalone. Twarz masz odpr�on�, pogodzon�. Zapyta�em siostr� nocn�, co o tym s�dzi�. Stabilizacja czy nast�pny etap? Odpowiedzia�a, �e trudno przewidzie�, ale chyba nie umrzesz tak szybko.
Cho� nie mo�emy rozmawia�, mam z tob� sta�y kontakt. Przemawiam do ciebie, szepcz�, �piewam nasze piosenki, uspokajam ci�, ca�uj� ci� i g�askam. Przez ca�y czas trzymam twoj� r�k�.
Trudno mi by�o wczoraj czyta� tw�j pami�tnik. Ale dobrze, �e go przeczyta�em w twojej obecno�ci, �e mog� ci jeszcze co� odpowiedzie�. Jestem szcz�liwy, �e si� spotkali�my. Dzi�kuj� za ka�d� chwil� sp�dzon� razem. Jeste� wspania�a. Ju� nied�ugo b�dziesz uwolniona od tej choroby. Nie b�j si�. Wszystko b�dzie dobrze.
Nasza mi�o�� jest wielka, razem j� budowali�my. Po��czyli�my si�: blisko��, zrozumienie, zaufanie.
Mi�o�� szcz�liwa. Tylko dlaczego tak kr�tko? Dlaczego nie dano nam wi�cej czasu? Ty taka m�oda, pe�na plan�w. Macki w okularach. Wszystko mia�o by� pi�knie, wszystko mia�o by� inaczej. Nasi przyjaciele po kolei rodz� dzieci. Gdyby kto� obcy przyszed� do tego pokoju i zobaczy� tw�j spuchni�ty brzuch, m�g�by pomy�le�, �e ty tak�e wkr�tce urodzisz.
Jeste� moim s�o�cem. Moj� drug� po�ow�. Stali�my si� dwiema po��wkami jednej ca�o�ci. Obieca�em ci, �e nie opuszcz� ci� a� do �mierci. Czuj�, �e nie opuszcz� ci� i po twojej �mierci. Zawsze b�dziesz ze mn�, zawsze b�d� ci� nosi� w sercu.
Moja najukocha�sza Tamarko, piszesz, �e nie boisz si� samej �mierci, tylko b�lu i cierpienia. Du�o musia�a� cierpie�. W tym momencie jednak wygl�dasz tak, jakby� ju� nie cierpia�a i nie czu�a b�lu.
Czy mieli�my prawdziw� szans� w tej walce? Nie wiem. Nie powinno tak by�, ale jest.
Je faime beaucoup.
Kocham ci� bardzo.
Ich liebe Dich gam doli.
Tamara nie �yje.
Spryciarka moja. Spokojnie zasn�a� i odesz�a�, kiedy ja spa�em obok ciebie, trzymaj�c ci� za r�k�. Moi rodzice te� troch� drzemali. O p�nocy wszystko wskazywa�o przecie�, �e tw�j stan jest stabilny. Po p�godzinie nagle obudzi� mnie jaki� ruch mojej mamy. Od razu poczu�em, �e co� si� zmieni�o. Panowa�a cisza. Patrzy�em na ciebie, ju� nie oddycha�a�. Wykorzysta�a� moment, kiedy przesta�em z tob� rozmawia� i w pokoju zrobi�o si� cicho.
A �ni� b�dziesz,
�e wcale nie trzeba oddycha�,
�e cisza bez oddechu
to niez�a muzyka,
jeste� ma�y jak iskra
i garniesz do taktu.
Piel�gniarki przynios�y nam �wiec� i krzy�. �wiat�o �wiecy dobrze si� komponuje z panuj�c� tu harmoni�. Tak, harmonia, godno�� i spok�j. Czujemy niezwyk�o�� momentu. Nie ma smutku, nie ma w�r�d nas rozpaczy.
Ciesz� si�, �e jeste� uwolniona z choroby i b�lu. Dzi�kuj� za tw�j testament. B�dziesz ze mn�, czuj� to, Kocham ci�.
Poranek. Czekamy na twoj� rodzin�. Przed pierwsz� wydycha�a� swoje �ycie. Z godziny na godzin� ciep�o znikn�o z twojego cia�a. Na pocz�tku, kiedy poca�owa�em ci� w twarz, wci�� czu�em ciep�o. Teraz twoje usta s� zimne. Wygl�dasz bardzo spokojnie i wydajesz si� zadowolona. Jak we �nie. Zawsze uwielbia�em patrze� na ciebie, kiedy �pisz. Taki spok�j. Nie wiem, czy anio�y �pi�. Je�eli tak, to musz� wygl�da� jak ty we �nie.
Masz tak� szelmowsk� min�. Usta lekko otwarte, wida� troch� z�by. Wygl�da to tak, jakby� si� do nas u�miecha�a. W nocy twoje lewe oko troch� si� otworzy�o. Jakby� mia�a wszystko pod kontrol� i obserwowa�a, co si� dzieje wok�.
Postanowi�em, �e zostawi� ci obr�czk�. Symbol naszego zwi�zku. Powinna by� z tob�. Ja b�d� nosi� t�, kt�r� dosta�em od ciebie.
Czuj� si� samotny. Brak mi ciebie. T�skni� za tob�. Zawsze b�d� ci� kocha�.
Moja najukocha�sza Tamarko,
Nasz ulubiony Turnau �piewa: Lecz pami�taj, naprawd� nie staje si� nic i nie dzieje si� nic a� do ko�ca. Brak mi ciebie bardzo, czuj� si� czasami bardzo samotny. Ale og�lnie si� chyba trzymam. Jestem sam w Brukseli. Twoi bliscy wr�cili do Polski. Przyjechali do Eschweiler przekonani, �e zobacz� ci� �yw�. Prze�yli szok, gdy w szpitalu musia�em im powiedzie�, �e umar�a� w nocy. Kiedy dotarli�my do twojego pokoju, akurat by� tam ksi�dz z moimi rodzicami. P�acz. Rozpacz. Nasze rodziny po��czone przy twoim ��ku. Zostali�my z tob� a� do popo�udnia. W zak�adzie pogrzebowym sta�em przed p�k� i musia�em wybra� urn� na twoje prochy. Tym razem nie mog�em si� ciebie poradzi�. Twoja decyzja by�a jak zawsze stanowcza:
Chcia�abym, by moje cia�o zosta�o skremowane. Taka jest moja wola i nikomu nie wolno postanowi� inaczej.
Zadzwoni� do naszych przyjaci� w Polsce, w Niemczech, w innych krajach. Lista jest d�uga. Na szcz�cie nie ma po�piechu. Pogrzeb odb�dzie si� dopiero przed �wi�tami w Zielonej G�rze. Przed kremacj� w Aachen trzeba za�atwi� formalno�ci i t�umaczenia w Polsce. Znamy to wszystko ze �lubu. Jutro uka�e si� nekrolog w Zielonej. Sama go sformu�owa�a� w twoim pami�tniku pod dat� 5 stycznia. Niesamowity. Wed�ug pami�tnika napisa�a� testament 15 maja. Wtedy wszystko wygl�da�o jak najlepiej. Przeczucie? Intuicja?
Nie wiem, czy chcia�aby�, �ebym dzwoni� do ludzi jako tw�j pos�aniec. Czuj� tak� potrzeb�. Chc� sam zawiadomi� najbli�sze nam osoby. Chc� im opowiedzie� o twoich ostatnich dniach, o twojej spokojnej �mierci. Chyba chc� sam siebie zapewni�, �e mia�a� najlepsz� �mier�, jakiej mo�na �yczy� choremu na raka. Kiedy powtarzam histori� tych ostatnich dni, twoje odej�cie staje si� dla mnie coraz bardziej realne.
Rozmowy pi�kne i takie trudne. �Niestety musz� ci przekaza� straszn� wiadomo��. Tamara nie �yje�. Po drugiej stronie zapada cisza. Niekt�rzy p�acz�, inni nie mog� uwierzy�. Wtedy zaczynam opowiada�. Czuj�, jak te rozmowy mnie uspokajaj�. Dlatego �e inni s� wstrz��ni�ci i smutni, ja musz� panowa� nad sob�.
Nasi przyjaciele s� z nami. My�l� o tobie, o mnie. Najpi�kniejsz� rzecz powiedzia�a mi Ka�ka Paciorek: �Wiesz, nie ka�dy poznaje w swoim �yciu szcz�cie z ukochan� osob�. Kto� mo�e �y� siedemdziesi�t lat i nie mie� tego. Te szcz�liwe lata wam zosta�y dane i b�d� z wami na zawsze. �yli�cie bardzo szcz�liwie i intensywnie�.
Mo�e takie by�o nasze przeznaczenie. Historia mi�o�ci i absurdu. Kr�g si� zamkn��. Dzisiaj nagle zda�em sobie spraw�, �e motyw ��ysa� pojawia� si� ju� na samym pocz�tku. W Lilie grali�my wtedy Madame et Monsieur Smith�w. Sztuka teatru absurdu nazywa�a si� �ysa �piewaczka. Nie do wiary. Widz� obrazy Chagalla, kt�re tu powiesi�a�. Ci�gle powtarza si� motyw fruwaj�cej panny m�odej.
Zastanawiam si�, w jakim stopniu Szpital Dzieci�tka Jezus ci pom�g�. Czy kontakt z chorymi, jak ma�a Ania lub pan Stefan, nauczy� ci�, �e nale�y godnie walczy� z chorob�? Czy tego mo�na si� nauczy�? Do�wiadczona piel�gniarka, z kt�r� pracowa�em jako wolontariusz, powiedzia�a mi kiedy�, �e cz�owiek dopiero umieraj�c pokazuje sw�j prawdziwy charakter. Tw�j pami�tnik, twoja walka z rakiem i godno�� umierania. Sk�d bra�a� tyle si� i tak� wol�? Mo�e praca przy serialu w pewnym sensie rzeczywi�cie przygotowa�a ci� na to, co ci� czeka�o.
Wszyscy pytaj�, jak si� trzymam, oferuj� mi pomoc, zapraszaj�, chc� przyjecha�. Jako� jestem spokojny. Jeszcze w sobot�, kiedy Anka nagle spyta�a mnie wieczorem w hotelu, co zrobi� i czy zostan� w naszym mieszkaniu, nie umia�em odpowiedzie�. Pustka, �zy. Teraz ju� wiem, �e na pewno dalej b�d� tu mieszka�. Tu czuj� twoj� obecno��, tu s� nasze rzeczy i jest mi tutaj dobrze. Wszystko tu nasze, twoje, moje. Potrzebuj� czasu. Na razie nie robi� �adnych plan�w.
Panuje we mnie wielki spok�j. Mo�e to szok, mo�e twoja �mier� jeszcze do mnie nie dotar�a? A mo�e skutek naszego po�egnania? Niesamowitego po�egnania. Nie zamienili�my ani s�owa. Porozumiewali�my si� inaczej. Wydaje mi si�, �e mnie pob�ogos�awi�a�. �e przekaza�a� mi twoj� si�� �ycia.
Jestem szcz�liwy, �e mog�em przeczyta� tw�j pami�tnik przy tobie, trzyma� przez wieczno�� twoj� r�k�, dotkn�� twoich ust, m�wi� do ciebie: �e jest dobrze, �e bardzo ci� kocham, �e dzi�kuj� za ka�d� chwil�. �eby� nie my�la�a: po co ten Svenek ma tyle cierpie�, nie mog� go opu�ci�. Tak spokojnie zasn�a�. Wci�� nie wiem, czy wtedy obudzi�a� mnie ty czy moja mama.
Wszystko sta�o si� tak szybko. Chyba a� do przyjazdu do Eschweiler trzyma�a� si� si�� woli. �y�a� nadziej� i wiar� w lekarzy. W szpitalu sama czu�a�, �e oni ju� nie mog� ci pom�c. Wr�g by� za silny. Wtedy zdecydowa�a�, �e wystarczy. Czeka�a� jeszcze na m�j przyjazd i powoli odchodzi�a�. Przekaza�a� mi, co mia�a� do przekazania, da�a� mi ten czas sp�dzony z tob�, kt�rego potrzebowa�em. Do ostatniej nocy powiedzia�em ci wszystko.
Ten pami�tnik zacz��em w poci�gu mi�dzy Berlinem a Rzepinem, kiedy jecha�em pierwszy raz do ciebie, do Polski. Zaraz po Lilie. Ju� na pierwszych stronach napisa�em, �e znalaz�em moj� dziewczyn�, moj� kobiet�, moj� �on�. Dzi�, siedem lat p�niej, zosta�y mi dwie strony. Mo�e gdybym jeszcze mniej pisa��
Zadzwoni�em wczoraj do doktora Thomalli, aby mu podzi�kowa� za opiek�. Przekaza�em mu, jak bardzo go szanowa�a�. Powiedzia� mi, �e niestety jeszcze nie znaleziono leku na taki agresywny typ raka, jaki mia�a�. Ale dzielnie walczy�a�. I da�a� nam ten rok. Nie�atwy, bolesny, czasem smutny. Ten czas jeszcze bardziej nas po��czy�, je�li to mo�liwe.
Moja najukocha�sza Tamarko, b�dziemy razem, czuwaj nade mn�. Mo�e pojedziesz ze mn� tam, gdzie chcia�a� pojecha�: Irlandia, Ukraina, Syberia, Peru. Naprawd� nie wiem, co b�dzie.
Dzi�kuj� za ten czas, kt�ry mieli�my, za twoj� mi�o��.
Nie my�la�am, �e w wieku 31 lat b�d� pisa�a testament. Jest mi ci�ko, tylko B�g jeden wie, jak bardzo.
Je�li czytasz to, Svenku, to znaczy, �e nie �yj�. Wiesz, �e kocham Ci� ponad �ycie i jeste� najlepsz� cz�ci� mojej kr�tkiej egzystencji. My�la�am, �e do�yjemy razem s�dziwych lat i jako dziadek i babcia b�dziemy chodzi� na poranne seanse do kina. Kurcz�, b�dzie mi tego brakowa�o, tam gdzie b�d�. A mo�e kiedy� si� jeszcze spotkamy, w niebie? w innym �yciu? Chcia�abym, �eby� za�o�y� now� rodzin�, mia� dzieci. B�d� si� z tego cieszy�a. Kocham Ci�, m�j ��wiku.
Chcia�abym, by moje cia�o zosta�o skremowane. Taka jest moja wola i nikomu nie wolno postanowi� inaczej.
Wszystkie moje rzeczy nale�� do Svenka i mo�e z nimi zrobi�, co tylko b�dzie chcia�.
ZWIERZOLE: Kocham was mocno. Trzymajcie si� wszyscy razem i wspominajcie czasem �ys�.
Liesel, Werner: danke sch�n fur alles. Ich liebe Euch beide. Denkt an Svenek, bitte!!!
Tak trudno mi rozstawa� si� z WAMI.
P�acz�.
WASZA TAM