Zjad� szybkie �niadanie, z�o�one z koncentratu owocowego i wody. Zawsze pi� czyst� wod�, nie zanieczyszczon� granulkami kawy czy li��mi herbaty, by�a to bowiem woda z Ksi�yca, wynik trwaj�cego przez miliardy lat powolnego gromadzenia si� materia�u komet, kt�r� teraz wydobywa�y i przetwarza�y dla niego warte milion dolar�w roboty; uwa�a�, �e ta woda zas�uguje na to, aby si� ni� naprawd� delektowa�.

Szybko za�o�y� wykonany z kopolimeru etylenowego kombinezon. Wygodny i �atwy w u�yciu, kombinezon ten by� wynikiem trwaj�cych sze��dziesi�t lat udoskonale� topornego pancerza, jaki nosili astronauci programu Apollo. By� tak�e �inteligentny�; niekt�rzy m�wili, �e jest tak inteligentny, i� sam m�g�by si� uda� na przechadzk� po Ksi�ycu.

Ale niezale�nie od tego Michai� ostro�nie przeprowadzi� szereg test�w podstawowych uk�ad�w kombinezonu. Tu, na biegunie po�udniowym Ksi�yca, mieszka� sam, je�li nie liczy� elektronicznej wszechobecno�ci Talesa, i wszyscy wiedzieli, �e ma�a si�a ci��enia og�upia, nazywano to �g�upot� kosmiczn��. Michai� dobrze wiedzia�, jak wa�ne jest skupienie si� na obowi�zkach, niezb�dnych, aby utrzyma� si� przy �yciu.

Mimo to w ci�gu zaledwie kilku minut by� szczelnie zamkni�ty wewn�trz ciep�ego kombinezonu. Przez klinowaty wizjer widzia� zniekszta�cony obraz swego ma�ego pomieszczenia mieszkalnego. Ubrany w kombinezon do bada� przestrzeni mi�dzyplanetarnej razi�, stoj�c po�r�d brudnej bielizny i niepozmywanych naczy�.

Z wdzi�kiem wynikaj�cym z d�ugiej praktyki przecisn�� si� przez �luz� powietrzn�, a potem przez ma�� �luz� przeciwpy�ow� i stan�� na powierzchni Ksi�yca.

Stoj�c na pochy�o�ci krateru, Michai� znajdowa� si� w cieniu, roz�wietlanym jedynie przez sk�pe sztuczne o�wietlenie. Niebo nad jego g�ow� by�o usiane gwiazdami. Kiedy spojrza� w g�rꠗ w sztywnym kombinezonie musia� si� przechyli� do ty�u�� dostrzeg� plamy o�lepiaj�cego �wiat�a wysoko na �cianie krateru, w miejscach gdzie dociera�o �wiat�o wisz�cego nisko nad horyzontem S�o�ca. Na g�rze ustawiono uk�ady ogniw s�onecznych i anten, jak r�wnie� czujniki �wiat�a s�onecznego, kt�re stanowi�y podstawowe wyposa�enie Stacji.

Kosmiczna Stacja Meteorologiczna, wydr��ona w �cianie krateru Shackleton, by�a jednym z mniejszych siedlisk na Ksi�ycu, nadmuchiwanych kopulastych konstrukcji, po��czonych niskimi tunelami i pokrytych warstw� czarno-szarego py�u ksi�ycowego.

Cho� samo miejsce by�o ma�o poci�gaj�ce, znajdowa�o si� na terenie jednego z niezwyk�ych obszar�w Ksi�yca. W przeciwie�stwie do Ziemi o� obrotu Ksi�yca ma nieznaczne nachylenie, nie istniej� wi�c tutaj pory roku. A na biegunie po�udniowym S�o�ce nigdy nie wznosi si� wysoko na niebie. Cienie s� zawsze d�ugie, a w niekt�rych miejscach zalegaj� stale. Tak wi�c kr�gu ciemno�ci, w kt�rym sta� Michai�, od miliard�w lat nic nie zak��ca�o, z wyj�tkiem ludzi.

Michai� spojrza� w d� pochy�o�ci, si�gaj�c wzrokiem poza niskie wybrzuszenia kopu� Stacji. Na powierzchni krateru w �wietle reflektor�w wida� by�o skomplikowan� pl�tanin� kamienio�om�w i maszyn. Roboty trudzi�y si� nad wydobyciem prawdziwego skarbu tej okolicy: wody.

Kiedy astronauci programu Apollo przywie�li pierwsze pokryte py�em kamienie ksi�ycowe, geologowie os�upieli, gdy okaza�o si�, �e pr�bki nie zawieraj� ani �ladu wody, nawet zwi�zanej chemicznie w minera�ach. Min�o kilka dziesi�cioleci, zanim odkryto prawd�. Ksi�yc nie by� siostrzanym �wiatem Ziemi, ale jej �wiatem potomnym, powsta�ym we wczesnym okresie istnienia uk�adu s�onecznego, kiedy zderzenie z innym �wiatem potomnym rozbi�o proto-Ziemi�. Szcz�tki powsta�e podczas tego zderzenia, kt�re ostatecznie utworzy�y Ksi�yc, zosta�y podgrzane do wysokiej temperatury i w�wczas wszelkie �lady wody znik�y. P�niej powierzchni� Ksi�yca bombardowa�y komety. Spo�r�d miliard�w ton wody, kt�re spad�y podczas tych zderze�, wi�kszo�� natychmiast wyparowa�a. Ale odrobina, dos�ownie odrobina, przenikn�a do wiecznie pogr��onych w cieniu den krater�w oko�obiegunowych, niby dar dla Ksi�yca maj�cy niejako wynagrodzi� okoliczno�ci jego narodzin.

Wedle ziemskich standard�w wody na Ksi�ycu by�o do�� ma�o�� niewiele wi�cej ni� w sporym jeziorze�� ale dla kolonist�w z Ziemi by� to bezcenny skarb, wart znacznie wi�cej ni� z�oto o takim samym ci�arze. Dla naukowc�w owa woda tak�e mia�a bezcenn� warto��, poniewa� zawiera�a informacje o eonach, w ci�gu kt�rych powstawa�y komety, i dostarcza�a po�rednich wskaz�wek dotycz�cych tworzenia si� ziemskich ocean�w, kt�re tak�e zawdzi�cza�y swe powstanie uderzeniom komet.

Jednak�e Michai�a interesowa� nie ksi�ycowy l�d, lecz s�oneczny ogie�.

Odstawi�a kaw� i z telefonem w d�oni podesz�a do okna. Nie widzia�a zbyt wiele ponad ramionami przepychaj�cych si� kosmolog�w, tylko ziele� parku i jasnoniebieskie niebo. Okno by�o zamkni�te, �eby klimatyzacja dzia�a�a prawid�owo, ale mia�a wra�enie, �e s�yszy ha�as uliczny: tr�bienie samochod�w, syreny.

Toby Pitt dostrzeg� j� stoj�c� z ty�u grupy. Wielki, sympatyczny, nied�wiedziowaty m�czyzna m�wi�cy akcentem z kt�rego� hrabstwa z okolic Londynu by� pracownikiem Towarzystwa Kr�lewskiego, a dzisiaj pe�ni� rol� gospodarza konferencji.

��Siobhan! Nie b�d� �artowa� z Astronoma Kr�lewskiego, �e jest ostatni� osob�, kt�ra wykazuje jakiekolwiek zainteresowanie tym, co si� dzieje na niebie.

Pokaza�a mu telefon.

��Nie ma potrzeby. Moja matka ju� tam by�a.

��Jednak jest na co popatrze�. Chod�.�� Otoczy� j� pot�nym ramieniem i z mieszanin� si�y fizycznej i pe�nego u�miech�w taktu uda�o mu si� podprowadzi� j� do okna.

Roztacza� si� st�d pi�kny widok na Mail, a dalej na St James Park. Trawa l�ni�a jaskraw� zieleni�; nie by� to ju� miejscowy gatunek, lecz gruboli�ciasta, odporna na susz� odmiana z po�udniowego Teksasu, a pracuj�ce niepowstrzymanie zraszacze tworzy�y mieni�c� si� mgie�k� drobnych kropelek wody.

Na ulicy powsta� korek. Eleganckie samochody sta�y spokojnie w kolejce, ale poirytowani kierowcy nieustannie tr�bili, a gor�ce opary unosi�y si� w rozedrganym wilgotnym powietrzu.

Skierowawszy wzrok dalej, Siobhan zobaczy�a, �e sygnalizacja �wietlna mruga najwyra�niej w spos�b zupe�nie przypadkowy. Nic dziwnego, �e ruch zosta� zablokowany.

Spojrza�a w g�r�. Stoj�ce wysoko na bezchmurnym niebie S�o�ce zalewa�o okolic�. Mimo to, kiedy os�oni�a oczy, zdo�a�a dostrzec smugi zorzy na niebie. Zda�a sobie spraw� z ha�asu przebijaj�cego si� przez ruch uliczny, dalekiego zgie�ku, t�umionego przez grube, szczelne okno. By� to warkot silnik�w, kt�ry zdawa� si� unosi� nad miastem. A wi�c zator nie mia� charakteru lokalnego.

Po raz pierwszy tego dnia poczu�a lekki niepok�j. Pomy�la�a o swojej c�rce, imieniem Perdita, kt�ra by�a na uczelni. Dwudziestoletnia Perdita by�a rozs�dn� m�od� dziewczyn�. Ale mimo to�

Zapanowa�a cisza i o�wietlenie uleg�o zmianie. Ludzie poruszyli si� zaniepokojeni. Zerkn�wszy przez rami�, Siobhan zobaczy�a, �e �wiat�a zgas�y. Delikatna zmiana szumu otoczenia musia�a oznacza�, �e klimatyzacja tak�e wysiad�a.

Toby Pitt szybko powiedzia� co� do telefonu. Potem uni�s� d�onie i oznajmi�:

��Panie i panowie, nie ma si� czym przejmowa�. To nie tylko u nas, ca�y ten fragment Londynu zosta� dotkni�ty awari�. Ale mamy zapasowy generator, kt�ry wkr�tce si� w��czy.�� Mrugn�� do Siobhan i powiedzia� cicho:�� Je�eli zdo�amy nam�wi� t� zdezelowan� maszyn�, �eby zaskoczy�a.�� Po czym zn�w zbli�y� telefon do ucha, a na jego twarzy pojawi� si� wyraz niepokoju.

W upale czerwcowego dnia, przy ponad trzydziestu stopniach Celsjusza, pomieszczenie szybko si� ogrzewa�o i kostium Siobhan zrobi� si� ci�ki i niewygodny.

Zza okna dochodzi�y odg�osy mia�d�onego metalu, seria trzask�w, jak kanonada ma�ych fajerwerk�w, i wycie alarm�w samochodowych. Jakby pod wp�ywem zbiorowego impulsu kosmologowie wydali st�umiony okrzyk. Siobhan przepchn�a si� do przodu, �eby zobaczy�, co si� dzieje.

Na ulicy poni�ej ruch by� zablokowany jak przedtem. Ale samochody szarpn�y do przodu i zacz�y wpada� na siebie, jak w makabrycznej ko�ysce Newtona. Ludzie wyskakiwali z samochod�w, niekt�rzy robili wra�enie rannych. Nagle zator przeobrazi� si� z uporz�dkowanego sznura pojazd�w w pl�tanin� zgniecionego metalu, ciekn�cych smar�w i na razie jeszcze nielicznych obra�e�. Nie by�o �ladu policji ani karetek.

Siobhan by�a zdumiona. Nigdy dot�d nie widzia�a czego� podobnego. Obecnie wszystkie samochody by�y �inteligentne�. Otrzymywa�y dane i instrukcje z system�w kontroli ruchu oraz satelit�w nawigacyjnych i by�y w stanie unika� kolizji z innymi samochodami, pieszymi i innymi przeszkodami znajduj�cymi si� w ich bezpo�rednim otoczeniu. Wypadki praktycznie si� nie zdarza�y, a liczba ofiar �miertelnych zmala�a prawie do zera. Ale scena, jak� mia�a teraz przed oczyma, przypomina�a karambole na autostradach, kt�re w Anglii stanowi�y prawdziw� plag� w latach dziewi��dziesi�tych ubieg�ego stulecia, latach jej dzieci�stwa. Czy to mo�liwe, �e w jednej chwili wysiad�y wszystkie elektroniczne systemy steruj�ce?

�wiat�o zab�ys�o i na chwil� j� o�lepi�o. Wzdrygn�a si�, unosz�c d�o�. Kiedy powr�ci� jej wzrok, zobaczy�a ob�ok czarnego dymu unosz�cego si� gdzie� na po�udnie od rzeki, ale jego �r�d�o przes�ania�a g�sta mg�a. Wtedy do budynku dotar�a fala uderzeniowa. Solidna, stara budowla zadr�a�a, a okna zatrzeszcza�y. Us�ysza�a daleki brz�k szk�a, ryk urz�dze� alarmowych i krzyki ludzi.

To by� wybuch, i to du�y. Kosmologowie pomrukiwali, powa�ni i pe�ni obaw.

Toby Pitt dotkn�� jej ramienia. Teraz wcale nie mia� weso�ej miny.

��Siobhan. Mieli�my telefon z biura burmistrza. Pytaj� o ciebie.

��O mnie?��� Rozejrza�a si� wok� zdezorientowana. Nie mia�a poj�cia, co si� dzieje.�� Konferencja�

��My�l�, �e w tej sytuacji wszyscy zgodz� si� na jej od�o�enie.

��Jak si� tam mog� dosta�? Je�li ten ba�agan na zewn�trz jest wsz�dzie�

Potrz�sn�� g�ow�.

��Mo�emy st�d przeprowadzi� wideokonferencj�. Chod� ze mn�.

Kiedy sz�a za jego barczyst� postaci�, podnios�a do ucha telefon.

��Mama?

��Jeste� tam jeszcze? S�ysza�am tylko niezrozumia�� gadanin�.

��To byli kosmologowie. U mnie wszystko w porz�dku. A u ciebie?�

��U mnie te�. Ten wybuch by� gdzie� daleko.

��To dobrze�� szybko powiedzia�a Siobhan.

��Dzwoni�am do Perdity. Po��czenie by�o marne, ale nic jej nie jest. Zatrzymaj� ich na uczelni, dop�ki wszystko si� nie uspokoi.

Siobhan poczu�a ogromn�, niedorzeczn� ulg�.

��Dzi�ki.

Maria powiedzia�a:

��Wsz�dzie biegaj� lekarze. Zdaje si�, �e ich pagery wysiad�y. Mo�na si� spodziewa�, �e zaczn� przybywa� ofiary, ale jeszcze nikogo nie widzia�am� My�lisz, �e to terrory�ci?

��Nie wiem.�� Toby Pitt by� ju� przy drzwiach i czeka� na ni�.�� Spr�buj� nawi�za� po��czenie.�� Szybko wysz�a z pokoju.

Nie rozmawiali, przechodz�c przez �luz� py�ow�, a potem powietrzn�. Ka�dy cz�owiek na Ksi�ycu wci�� by� pionierem, a je�li mia�o si� spryt, bez wzgl�du na to, czym by� zaprz�tni�ty umys�, kiedy si� przechodzi�o z jednego bezpiecznego �rodowiska do drugiego, mijaj�c �luzy i po��czenia oraz wk�adaj�c i zdejmuj�c kombinezon, trzeba si� by�o skupi� wy��cznie na procedurach ochrony �ycia. A je�li nie by�e� sprytny, to mia�e� szcz�cie, je�li ci� przymusowo odes�ano z powrotem, zanim zabi�e� siebie lub innych.

Michai�, wprawiony codzienn� praktyk�, pierwszy si� pozby� kombinezonu. Kiedy kombinezon pow�drowa� do stacji oczyszczaj�cej�� wygl�da�o to dosy� groteskowo, gdy serwomechanizmy ci�gn�y go po pod�odze jak zdart� z kogo� sk�rꠗ Michai� w samej bieli�nie podszed� do umywalki i wyszorowa� r�ce w powoli sp�ywaj�cej stru�ce wody. Mimo �e przeszed� przez �luz� py�ow�, szaroczarny py�, kt�rym si� pomaza�, zdejmuj�c kombinezon, wnikn�� mu w pory i dosta� si� za paznokcie, a teraz w zetkni�ciu ze sk�r� powoli si� spala�, wydzielaj�c zapach podobny do prochu strzelniczego. Od samego pocz�tku py� ksi�ycowy stanowi� powa�ny problem: by� bardzo drobny, dostawa� si� wsz�dzie i utlenia� si� ochoczo, wskutek czego wszystko, z czym si� zetkn��, ulega�o korozji, od metalowych �o�ysk maszyn do b�on �luzowych ludzi.

Oczywi�cie w tym momencie umys�u Michai�a nie zaprz�ta�y problemy techniczne zwi�zane w py�em ksi�ycowym. Obejrza� si�. Eugene ju� zdj�� buty i r�kawice oraz he�m i teraz potrz�sn�� sw� pi�kn� g�ow�, a g�ste w�osy opad�y mu na ramiona. To by�a twarz, kt�r� Michai� zapami�ta�; twarz, kt�ra po raz pierwszy mign�a mu przed oczyma na jakim� nic nieznacz�cym zebraniu w bazie Claviusa czy Armstronga�� twarz, kt�ra dopiero co nabra�a znamion m�sko�ci, ale wci�� wyr�nia�a si� ch�opi�c� symetri� i delikatno�ci�, chocia� same oczy by�y nieco dzikie�� twarz, kt�ra przyci�ga�a jego uwag� r�wnie mocno jak �m� p�omie� �wiecy.

Kiedy Eugene zdj�� kombinezon, w pami�ci Michai�a obudzi�o si� dawne wspomnienie.

��Eugene, s�ysza�e� kiedy� o Barbarelli?

Eugene zmarszczy� brwi.

��Czy ona jest w Claviusie?

��Nie, nie. Mam na my�li stary, fantastyczno-naukowy film. Jestem fanem kina z czas�w sprzed epoki lot�w kosmicznych. M�oda aktorka, nazwiskiem Jane Fonda��� Eugene najwyra�niej nie mia� poj�cia, o czym m�wi.�� Niewa�ne.

Michai� ruszy� do ma�ej kabiny prysznicowej, zdj�� reszt� odzienia i stan�� pod strumieniem wody, kt�ra p�yn�a powoli, wielkimi, po�yskuj�cymi kroplami, zwolna opadaj�cymi na pod�og�, sk�d pompy ss�ce usuwa�y j� co do kropelki. Michai� skierowa� twarz pod strumie� wody, pr�buj�c si� uspokoi�.

Tales powiedzia� �agodnie:

��Zaparzy�em kaw�, Michai�.

��Talesie, to mi�o z twojej strony.

��Wszystko jest pod kontrol�.

��Dzi�kujꅠ� Czasami by�o naprawd� tak, jakby Tales wyczuwa� nastr�j Michai�a.

Tales by� w istocie mniej zaawansowanym klonem Arystotelesa, kt�ry stanowi� sztuczn� inteligencj�, opart� na miliardach ziemskich komputer�w najr�niejszej wielko�ci i ��cz�cych je sieci. Daleki potomek wyszukiwarek rodem z ko�ca dwudziestego wieku, Arystoteles sta� si� wielkim, elektronicznym umys�em, kt�rego my�li przelatywa�y jak b�yskawice przez skomputeryzowan� powierzchni� Ziemi; od lat by� sta�ym towarzyszem cz�owieka.

Kiedy ludzie zamieszkali na sta�e w bazie Claviusa na Ksi�ycu, by�o nie do pomy�lenia, �eby nie mieli u siebie Arystotelesa. Ale �wiat�o biegnie z Ziemi na Ksi�yc ponad sekund�, a w �rodowisku gdzie najmniejszy b��d mo�e oznacza� �mier�, takie op�nienie by�o nie do przyj�cia. Dlatego stworzono Talesa b�d�cego ksi�ycow� kopi� Arystotelesa. Dane Talesa by�y nieustannie aktualizowane w oparciu o wielkie banki pami�ciowe Arystotelesa, ale sam Tales by� z konieczno�ci prostszy od swego rodzica, poniewa� elektroniczny uk�ad nerwowy zainstalowany na Ksi�ycu by� wci�� ubogi w por�wnaniu z tym na Ziemi.

Ale tak czy inaczej Tales spe�nia� swoj� rol�. Z pewno�ci� by� na tyle bystry, aby mia�o uzasadnienie nadane mu imi�: Tales z Miletu. Grek z sz�stego wieku by� pierwszym cz�owiekiem, kt�ry zasugerowa�, �e Ksi�yc nie �wieci w�asnym �wiat�em, lecz �wiat�em odbitym od S�o�ca. I jak m�wiono, by� pierwszym cz�owiekiem, kt�ry przewidzia� za�mienia S�o�ca.

Dla wszystkich mieszka�c�w Ksi�yca Tales by� zawsze pod r�k�. Na Michai�a, kt�ry cz�sto czu� si� samotny pomimo swej stoickiej determinacji, opanowany, troch� beznami�tny g�os Talesa dzia�a� uspokajaj�co.

W tym momencie, pogr��ony w t�sknych my�lach, kt�rych bohaterem by� Eugene, czu�, �e potrzebuje takiego uspokojenia.

Wiedzia�, �e Eugene mieszka w bazie Cio�kowskiego. Ogromny krater po�o�ony po drugiej stronie Ksi�yca stanowi� siedzib� rozbudowanego podziemnego centrum. Ukryty we wn�trzu nieruchomego, zimnego Ksi�yca, wolny od wstrz�s�w, os�oni�ty przed zgie�kiem radiowym Ziemi oraz przed promieniowaniem, je�li nie liczy� niewielkiego promieniowania ksi�ycowych ska�, by� idealnym miejscem do polowania na neutrina. Cz�stki te przenika�y niczym duchy przez materi�, jakby jej w og�le nie by�o, dostarczaj�c w ten spos�b wyj�tkowych danych dotycz�cych takich niedost�pnych miejsc jak �rodek S�o�ca.

Jednak jakie to dziwne: przeby� t� d�ug� drog� na Ksi�yc po to, aby prowadzi� badania naukowe, kopi�c w regolicie, pomy�la� Michai�. By�o tyle pi�kniejszych miejsc do pracy, takich jak wielki uk�ad teleskop�w, zainstalowany w kraterze na biegunie p�nocnym, kt�ry by� w stanie obserwowa� powierzchni� planet podobnych do Ziemi, okr��aj�cych s�o�ca oddalone o pi��dziesi�t lat �wietlnych.

Marzy�, �eby porozmawia� o tym z Eugene, �eby podzieli� si� swymi wra�eniami na temat Ksi�yca. Wiedzia� jednak, �e musi trzyma� na wodzy swoje reakcje wobec m�odego cz�owieka.

Jeszcze jako nastolatek, kiedy zda� sobie spraw� z w�asnej seksualno�ci, Michai� nauczy� si� panowa� nad swymi reakcjami; nawet na pocz�tku dwudziestego pierwszego wieku homoseksualizm by� we W�adywostoku czym� w rodzaju tabu. Odkrywszy swe niema�e zdolno�ci intelektualne, Michai� rzuci� si� w wir pracy i przywyk� do �ycia w samotno�ci. Mia� nadziej�, �e kiedy wyprowadzi si� z domu, kiedy praca zawodowa powiedzie go przez rozleg�� Uni� Euroazjatyck�, gdzie� do Londynu czy Pary�a, a potem, w ko�cu, w og�le poza granice Ziemi, znajdzie si� w bardziej tolerancyjnym otoczeniu. Tak si� te� sta�o, ale wtedy okaza�o si�, �e ju� przywyk� do w�asnego towarzystwa.

Jego niemal klasztorny tryb �ycia przerwa�o kilka nami�tnych, lecz kr�tkotrwa�ych przyg�d mi�osnych. Ale teraz, w wieku czterdziestu kilku lat, pogodzi� si� z tym, �e prawdopodobnie nigdy nie znajdzie partnera, z kt�rym m�g�by dzieli� �ycie. Jednak to nie uczyni�o go odpornym na pokusy. A� do dnia dzisiejszego wypowiedzia� zaledwie kilka s��w do tego przystojnego ch�opaka, Eugene�a, ale to najwyra�niej wystarczy�o, aby si� w nim tak g�upio zadurzy�.

Teraz jednak musia� o tym zapomnie�. Bez wzgl�du na to, po co Eugene przyszed� do Shackletona, nie przyszed� ze wzgl�du na niego.

Koniec �wiata, powiedzia� ch�opak. Marszcz�c brwi, Michai� wytar� si� do sucha.

Musieli przej�� kr�tkim, niskim tunelem do s�siedniej kopulastej konstrukcji. Kiedy znale�li si� w pokoju kontrolnym, m�ody cz�owiek zacz�� rozgl�da� si� wok� z otwartymi ustami.

Pomieszczenie wygl�da�o jak pochodz�ce z dwudziestego pierwszego wieku sanktuarium S�o�ca. Jego �ciany pokrywa�y �wiec�ce ekrany ukazuj�ce obrazy powierzchni S�o�ca i jego atmosfery albo przestrzeni mi�dzy Ziemi� i S�o�cem, wype�nionej dynamicznie zmieniaj�cymi si� uk�adami plazmy i p�l elektromagnetycznych, albo wreszcie samej Ziemi i jej magnetosfery. Obrazy by�y wy�wietlane w r�nych d�ugo�ciach fali�� w �wietle widzialnym, podczerwonym i ultrafioletowym, a tak�e w d�ugo�ciach odpowiadaj�cych falom radiowym�� i ka�dy obraz ukazywa� co� wyj�tkowego, je�li chodzi o S�o�ce i jego otoczenie. Dla wyrobionego oka jeszcze bardziej pouczaj�ce by�y analizy spektralne, wykresy, kt�re ujawnia�y sekrety ziemskiej gwiazdy.

By�o to jakby graficzne podsumowanie dzia�ania kosmicznej s�u�by meteo. Ta ksi�ycowa plac�wka stanowi�a tylko jeden z element�w sieci stacji nieustannie monitoruj�cych aktywno�� S�o�ca; na Ziemi, na wszystkich kontynentach, znajdowa�y si� siostrzane stacje, a liczne satelity kr��y�y na orbitach oko�os�onecznych. Dzi�ki temu niezliczone oczy s�u�by meteo by�y nakierowane na S�o�ce.

By�o to niezb�dne. S�o�ce �wieci�o od pi�ciu miliard�w lat, wysy�aj�c �wiat�o i ciep�o oraz b�d�c �r�d�em wiatru s�onecznego, czyli strumienia na�adowanych cz�stek o wysokiej energii. Ale nie by�o niezmienne. Nawet w okresie normalnej aktywno�ci wiatr s�oneczny jest porywisty; jego pot�ne strumienie tryskaj� z dziur koronalnych, kt�re stanowi� wyrwy w zewn�trznej atmosferze S�o�ca. Plamy s�oneczne na powierzchni S�o�ca, czyli ch�odniejsze obszary, w kt�rych k��bi� si� pot�ne pola magnetyczne, ludzie zauwa�yli ju� w czwartym stuleciu przed Chrystusem. W tych burzliwych obszarach rozb�yski i pot�ne eksplozje s� �r�d�em promieniowania o wysokiej cz�sto�ci i szybkich cz�stek na�adowanych elektrycznie. Fragmenty te bombarduj� zewn�trzne warstwy atmosfery i wywo�uj� zaburzenia pola magnetycznego rozci�gaj�cego si� wok� Ziemi.

W ci�gu znacznej cz�ci historii ludzko�ci wszystko to pozostawa�o niezauwa�one, je�li nie liczy� wspania�ych z�rz polarnych nieregularnie pojawiaj�cych si� na niebie. Ale o ile ludzie s� na og� niewra�liwi na burze w przestrzeni kosmicznej, o tyle zbudowany przez nich sprz�t elektroniczny tak. W roku 2037 min�o prawie dwie�cie lat, odk�d indukowane przez S�o�ce pr�dy w liniach telegraficznych zacz�y wywo�ywa� b�le g�owy u obs�uguj�cych je ludzi. Od tego czasu �wiat cz�owieka stawa� si� coraz bardziej uzale�niony od technologii i wskutek tego by� coraz bardziej nara�ony na konwulsje, kt�re targa�y S�o�cem, jak do�wiadcza�a Ziemia tego w�a�nie dnia.

Zrozumiano, �e �ycie kruchej, po��czonej licznymi wi�zami nowoczesnej cywilizacji w bliskim s�siedztwie gwiazdy to jak �ycie obok pogr��onego we �nie nied�wiedzia. Mo�e nie uczyni� ci �adnej krzywdy. Ale przynajmniej trzeba go bardzo uwa�nie obserwowa�. I w�a�nie dlatego ustanowiono kosmiczn� s�u�b� meteo.

Zarz�dzana obecnie przez Uni� Euroazjatyck�, mia�a skromne pocz�tki: wyp�czkowa�a w dwudziestym wieku z ameryka�skiego Centrum Bada� Kosmicznych, b�d�cego wsp�lnym przedsi�wzi�ciem takich organizacji jak NASA, Krajowy O�rodek Ocean�w i Atmosfery oraz Departament Obrony.

��Wtedy gromadzenie danych mia�o charakter wyrywkowy�� powiedzia� Michai�.�� Wygrzebywano je z satelit�w badawczych po�wi�conych innym celom. A prognozy to by�y czyste spekulacje. Ale po�o�y�o temu kres kilka katastrof spowodowanych przez burze s�oneczne w pobli�u maksimum aktywno�ci S�o�ca z 2011 roku. Dzisiaj dysponujemy ca�kiem obszernym zbiorem danych, kt�ry jest stale uzupe�niany. Systemy prognozowania to wielkie zestawy do przewidywa� numerycznych, kt�rych dzia�anie opiera si� na magnetohydrodynamice, fizyce plazmy i tym podobnych. Mamy pe�ny �a�cuch modelowania teoretycznego od powierzchni S�o�ca do powierzchni Ziemi�

Ale Eugene nie s�ucha�. Postuka� palcem w obraz.

�� To jest prawdziwy problem�� powiedzia�.

Wskazywa� nowy aktywny obszar. By� wyra�nie ciemniejszy od otaczaj�cej go fotosfery i przecina�a go paskudnie wygl�daj�ca smuga w kszta�cie litery S.

��Przyznaj�, �e to zagadka�� powiedzia� Michai�.�� W tym momencie cyklu aktywno�ci S�o�ca czego� takiego trudno by�o oczekiwa�.

��Ja tego oczekiwa�em�� powiedzia� Eugene.�� I o to w�a�nie chodzi.

Michai� ostro�nie zapyta�:

��Koniec �wiata?

��Jeszcze nie teraz. To tylko zwiastun. Ale b�dzie �le. Dlatego tu przyszed�em. Musisz ich ostrzec.�� Oczy mia� wielkie i mroczne, udr�czone.�� Dysponuj� przewidywaniami zaopatrzonymi w daty.

��Ju� to m�wi�e�.

��Mimo to w og�le nie zwracaj� na mnie uwagi. Ale ciebie wys�uchaj�. W ko�cu to twoja praca. A teraz, kiedy masz dow�d, musisz to zrobi�, dobrze? Musisz ich ostrzec.

Eugene rzeczywi�cie jest ca�kowicie pozbawiony talent�w towarzyskich, pomy�la� Michai� z mieszanin� niezadowolenia i wsp�czucia.

��Kim s� oni? Kogo dok�adnie chcesz, abym ostrzeg�?

Eugene roz�o�y� r�ce.

��Na pocz�tek wszystkich tych, kt�rzy s� nara�eni na niebezpiecze�stwo. Na Ksi�ycu. W Stacji Kosmicznej. Na Marsie i na pok�adzie Aurory 2.

�� I na Ziemi?

��A tak. I na Ziemi.�� Eugene zerkn�� na zegarek.�� Ale teraz Ziemi to ju� dosi�g�o.

Michai� przygl�da� si� jego twarzy przez d�ug� chwil�. A potem wezwa� Talesa.

Trzydzie�ci minut po ich ostatniej rozmowie Siobhan ponownie zatelefonowa�a do Philippy Duflot.

��To wszystko ma co� wsp�lnego ze S�o�cem�� zacz�a.

Philippa powiedzia�a:

��Tyle to i my wiemy�

��Nast�pi�o co�, co obserwatorzy nazywaj� �wyrzutem materii koronalnej�.

Opisa�a, w jaki spos�b korona, rozleg�a zewn�trzna atmosfera S�o�ca, jest utrzymywana w r�wnowadze przez pot�ne pole magnetyczne, maj�ce swe �r�d�o w samym S�o�cu. Niekiedy pole to zwija si�, co cz�sto ma miejsce nad obszarami aktywnymi. W jego splotach zostaj� uwi�zione p�cherze przegrzanej plazmy wyrzucanej przez S�o�ce, kt�re nast�pnie zostaj� gwa�townie uwolnione. To w�a�nie wydarzy�o si� dzisiaj rano nad wielk� plam� s�oneczn�, kt�r� specjali�ci okre�laj� jako obszar aktywny 12688; licz�ca miliardy ton masa plazmy, �ci�ni�tej przez pole magnetyczne S�o�ca, zosta�a wyrzucona na zewn�trz z pr�dko�ci� stanowi�c� spory u�amek pr�dko�ci �wiat�a.

��Wyrzucona plazma dotar�a do nas w nieca�� godzinꠗ powiedzia�a Siobhan.�� Rozumiem, �e jak na tego rodzaju zjawisko to naprawd� szybko. Nikt nie widzia�, jak si� zbli�a, i nikt specjalnie nie oczekiwa�, �e co� takiego si� wydarzy w tym momencie s�onecznego cyklu.�� Z wyj�tkiem, zanotowa�a w pami�ci, owego samotnego astronoma na Ksi�ycu.

Philippa podsun�a:

��Wi�c ta masa gazu skierowa�a si� ku Ziemi�

��Sam gaz jest rzadszy ni� pr�nia przemys�owa�� powiedzia�a Siobhan.�� To energia, jak� nios� jego cz�stki i pola, wywo�a�a te szkody.

Kiedy cz�stki te dotar�y do Ziemi, zderzy�y si� z ziemskim polem magnetycznym. Pole to normalnie os�ania planet�, a nawet satelity kr���ce po niskich orbitach, ale dzisiaj �w wyrzut materii zepchn�� pole magnetyczne poni�ej orbit wielu satelit�w. Systemy satelitarne wystawione na dzia�anie cz�stek o wysokiej energii poch�on�y elektryczno�� statyczn�, kt�ra nast�pnie spowodowa�a wy�adowania.

��Wyobra� sobie miniaturowe b�yskawice strzelaj�ce iskrami ko�o twoich p�ytek drukowanych�

��To nie by�oby dobrze�� powiedzia�a Philippa.

��No w�a�nie. Cz�stki na�adowane przenikn�y r�wnie� do g�rnych warstw atmosfery, trac�c po drodze energiꠗ to by�a przyczyna pojawienia si� z�rz. A pole magnetyczne Ziemi dozna�o ogromnych waha�. Zapewne wiesz, �e elektryczno�� i magnetyzm s� ze sob� powi�zane. Zmienne pole magnetyczne indukuje pr�d w przewodnikach.

Philippa powiedzia�a niepewnie:

��Czy nie na tym polega dzia�anie pr�dnicy?

��Dok�adnie tak! Kiedy ziemskie pole magnetyczne ulega wahaniom, powstaj� pot�ne pr�dy p�yn�ce przez sam� Ziemi�, i przez ka�dy materia� przewodz�cy, jaki znajdzie si� na ich drodze.

��Jak nasze sieci elektroenergetyczne�� powiedzia�a Philippa.

��Albo nasze ��cza. Setki tysi�cy kilometr�w kabli, przez kt�re nagle zaczynaj� p�yn�� szybkozmienne pr�dy o wysokim napi�ciu.

��No dobrze. Wi�c co mamy z tym zrobi�?

��Zrobi�? Nic nie mo�emy zrobi�.�� Pytanie wyda�o si� Siobhan absurdalne; musia�a powstrzyma� nag�� ch�� roze�miania si�.�� Rozmawiamy o S�o�cu.�� S�o�ce to gwiazda, kt�ra w ci�gu jednej sekundy generuje wi�cej energii ni� ludzko�� by�aby w stanie wytworzy� przez milion lat. Ten wyrzut materii spowodowa� burz� geomagnetyczn�, kt�rej gwa�towno�� znacznie przekroczy�a skale u�ywane przez cierpliwych obserwator�w aktywno�ci S�o�ca, ale dla samego S�o�ca to by� zaledwie drobny skurcz. Zrobi�, dobre sobie. W wypadku S�o�ca nie mo�na by�o niczego zrobi�, chyba tylko trzyma� si� od niego z dala.�� Musimy to po prostu przetrzyma�. Philippa zmarszczy�a brwi.

��Jak d�ugo to potrwa?

��Nikt tego nie wie. O ile si� orientuj�, jest to wydarzenie bezprecedensowe. Ale wyrzucona materia porusza si� szybko i wkr�tce nas minie. Zapewne za par� godzin.

Philippa powiedzia�a powa�nie:

��Musimy wiedzie�. Musimy my�le� nie tylko o energii. S� jeszcze �cieki, wodoci�gi�

��Bariera rzeczna�� powiedzia� Toby.�� Kiedy jest przyp�yw?

��Nie wiem�� powiedzia�a Philippa notuj�c.�� Pani profesor, czy mog�aby pani spr�bowa� okre�li� skal� czasu?

��Dobrze, spr�buj�.�� Przerwa�a po��czenie.

��Oczywi�cie�� powiedzia� Toby do Siobhan�� rozs�dn� rzecz� by�oby przede wszystkim zbudowanie naszych system�w w bardziej solidny spos�b.

��Ale czy my, ludzie, kiedykolwiek byli�my rozs�dni?

Mo�e nie by�a szalona. Ale nie mog�a wyja�ni� Lindzie �adnych dziwnych zdarze�, jakich by�a uczestnikiem.

Nie mog�a wyja�ni�, jak wraz ze swoj� jednostk� si� pokojowych by�a na patrolu w Afganistanie, jak nagle zosta�a ci�ni�ta przez mury czasu i przestrzeni, jak nauczy�a si� organizowa� swoje nowe �ycie na owej dziwnej mozaice odmienionej Ziemi, kt�r� nazwali Mirem, i w jaki spos�b powr�ci�a do domu, do�wiadczaj�c jeszcze dziwniejszych wizji.

I nie mog�a swej kuzynce wyja�ni� szczeg�u najdziwniejszego ze wszystkich: jak mog�a by� na s�u�bie w Afganistanie 8 czerwca 2037 roku, a ju� nast�pnego dnia, w dniu burzy s�onecznej, znalaz�a si� tutaj, w Londynie, cho� z jej wspomnie� wynika�o, �e mi�dzy tymi dwoma wydarzeniami min�o ponad pi�� lat.

Przynajmniej powr�ci�a do swojej c�rki, Myry, chocia� my�la�a, �e ju� j� utraci�a. Ale jej Myra by�a starsza tylko o jeden dzie�, cho� dla Bisesy min�o pi�� d�ugich lat. A Myra, kt�ra przygl�da�a si� matce badawczym spojrzeniem zaniedbanego dziecka, z pewno�ci� widzia�a we w�osach Bisesy pasma siwizny i g��bokie zmarszczki wok� jej oczu. By� mi�dzy nimi dystans, kt�ry mo�e nigdy nie zniknie.

Wyrwano j� z dawnego �ycia w spos�b tak gwa�towny, �e nie mog�a si� pozby� l�ku, i� wszystko to mo�e si� powt�rzy�. I dlatego nie by�a w stanie opu�ci� mieszkania. To nie by� l�k przed otwart� przestrzeni�, ale l�k, �e mo�e utraci� Myr�.

Po kilku minutach wyszepta�a polecenie skierowane do Arystotelesa, kt�ry podj�� poszukiwania w bankach informacji i w bazach danych, kt�re mu zleci�a.

W dniu 9 czerwca mia�a miejsce og�lno�wiatowa katastrofa, najgorsza burza s�oneczna, jaka kiedykolwiek nawiedzi�a uk�ad s�oneczny, i pot�ne uk�ady Arystotelesa ledwie dawa�y sobie rad� z zalewem s��w i obraz�w. Ale cho� Arystoteles stara� si�, jak m�g�, nie znalaz� ani jednej wzmianki na temat srebrzystej kuli, kt�r� Bisesa zauwa�y�a nad Londynem owego ranka; tego obiektu, kt�ry jej towarzysze na Mirze zwykli nazywa� Okiem. Nawet takiego dnia jak �w 9 czerwca co� takiego unosz�cego si� w powietrzu nad miastem powinno stanowi� niezwyk�y widok, jak jedyne w swoim rodzaju UFO, i sta� si� przedmiotem tysi�cy doniesie�. Ale nikt inny go nie widzia�.

Fakt, �e tylko ona widzia�a Oko, przerazi� Bises� �miertelnie. Musia�o to bowiem oznacza�, �e oni. Pierworodni, istoty stoj�ce za Okiem i wszystkim, co si� przydarzy�o jej samej i jej �wiatu, czego� od niej chcieli.

��Perdito, popro� profesora Grafa, �eby Bill Carel obj�� nadz�r nad moimi badaniami.�� Bill by� jednym ze s�uchaczy studi�w magisterskich i zajmowa� si� analiz� spektraln� ciemnej energii. Niezno�ny, lecz bardzo uzdolniony Bill by� wart zachodu; mia�a nadziej�, �e stary Joe Graf sam dojdzie do tego wniosku.�� I popro� go, �eby zaj�� si� korekt� mojego ostatniego artyku�u do publikacji w Astrophysical Journal. Wie, o co chodzi. Co jeszcze? Kiedy ostatnio u�ywa�am samochodu, nadal sprawia� k�opoty.�� Wielki szok zwi�zany z 9 czerwca by� traumatyczny zar�wno dla maszyn, jak i dla ludzi; nawet w kilka miesi�cy p�niej wiele z nich z trudem dochodzi�o do siebie.�� Prawdopodobnie b�dzie to wymaga�o jeszcze troch� czasu� Co jeszcze?

��Masz um�wion� wizyt� u dentysty�� powiedzia�a c�rka.

��Rzeczywi�cie. Niech to licho. Odwo�aj j�, prosz�.�� Dotkn�a j�zykiem z�ba, z kt�rym mia�a k�opoty, i zacz�a si� zastanawia�, jaki jest poziom dentystyki na Ksi�ycu.

Jej studenci, jej samoch�d, jej z�by. Te fragmenty jej �ycia z Milton Keynes, gdzie zajmowa�a stanowisko na otwartym uniwersytecie, wydawa�y si� absurdalne w tym miejscu, mi�dzy dwoma cia�ami niebieskimi. A mimo to, kiedy ta ca�a panika minie, �ycie b�dzie toczy� si� dalej; musi si� skoncentrowa�, aby trzyma� to wszystko w gar�ci, bo to by�o jej �ycie, do kt�rego mia�a wr�ci�.

Ale oczywi�cie Perdita nie interesowa�a si� rutynowymi sprawami.

Twarz c�rki na male�kim ekranie telefonu by�a zamazana wskutek zak��ce�, ale po��czenie by�o zno�ne. Siobhan nie mia�a zamiaru uskar�a� si� na takie drobne niedoskona�o�ci funkcjonowania systemu telekomunikacyjnego, kt�ry ��czy� dwie osoby znajduj�ce si� w dwu r�nych �wiatach, a jak chlubili si� dostawcy tych us�ug, wkr�tce ich sie� dotrze tak�e do Marsa. Ale op�nienie sprawia�o dziwne wra�enie i u�wiadamia�o jej, �e znalaz�a si� tak daleko od domu, �e nawet �wiat�o potrzebowa�o zauwa�alnego odst�pu czasu, aby dotrze� do c�rki. Wkr�tce znowu wr�ci� temat bezpiecze�stwa Siobhan.

��Naprawd� nie musisz si� martwi栗 powiedzia�a Siobhan do c�rki.�� Otaczaj� mnie wyj�tkowo kompetentni ludzie, kt�rzy wiedz� dok�adnie, co robi�, abym by�a ca�a i zdrowa. Prawdopodobnie b�d� bezpieczniejsza na Ksi�ycu ni� w Londynie.

��Bardzo w to w�tpiꠗ powiedzia�a Perdita lekko ura�onym tonem.�� Nie jeste� Johnem Glennem, mamo.

��Nie, ale nie musz�.�� Siobhan opanowa�a uczucie irytacji. Mam tylko czterdzie�ci pi�� lat! Ale, pomy�la�a zawstydzona, kiedy mia�a dwadzie�cia lat, czy� ona sama nie traktowa�a w taki sam spos�b swojej matki?

��A poza tym te s�oneczne rozb�yski�� powiedzia�a Perdita.�� Czyta�am o tym.

��Tak jak wi�kszo�� ludzi od czerwca tego roku, jak s�dzꠗ sucho odpar�a Siobhan.

��Astronauci znajduj� si� poza atmosfer� ziemsk� i polem magnetycznym Ziemi. Wi�c nie s� os�oni�ci tak, jak byliby na Ziemi.

Siobhan przesun�a telefon, �eby pokaza� Perdicie wn�trze kabiny. By�a na tyle obszerna, �e mog�a pomie�ci� osiem os�b, ale je�li nie liczy� jej samej, by�a pusta; mia�a masywne �ciany, kt�rych grubo�ci dowodzi�a g��boko�� gniazd okiennych.

��Widzisz?�� Waln�a w �cian�.�� Pi�� centymetr�w aluminium i wody.

��To niewiele pomo�e, je�li walnie co� wielkiego�� zauwa�y�a Perdita.�� W 1972 roku pot�ny rozb�ysk nast�pi� zaledwie kilka miesi�cy po powrocie statku Apollo 16 z Ksi�yca. Gdyby zasta� astronaut�w na powierzchni Ksi�yca�

��Ale ich tam wtedy nie by�o�� powiedzia�a Siobhan.�� I w�wczas nie istnia�o nic takiego jak prognozowanie pogody s�onecznej. Gdyby istnia�o jakiekolwiek ryzyko, nie pozwoliliby mi lecie�.

Perdita chrz�kn�a.

��Ale teraz S�o�ce jest niespokojne, mamo. Od 9 czerwca min�y tylko cztery miesi�ce i nadal nikt nie wie, co by�o tego przyczyn�. Kto mo�e powiedzie�, czy meteorologowie maj� poj�cie, co si� w�a�ciwie dzieje?

��No c󿠗 troch� cierpko powiedzia�a Siobhan�� po to w�a�nie jad� na Ksi�yc, �eby si� dowiedzie�. I lepiej, �ebym ju� wr�ci�a do roboty, kochanie��� Po�egnawszy si� i przekazawszy pozdrowienia dla matki, Siobhan roz��czy�a si�. Kiedy sko�czy�a rozmawia�, poczu�a lekk� ulg�.

Oczywi�cie podejrzewa�a, �e prawdziwym problemem Perdity dotycz�cym jej misji wcale nie by�o bezpiecze�stwo. By�a nim zazdro��. Perdita nie mog�a znie��, �e jest tam jej matka, a nie ona. Z uczuciem podszytego skruch� triumfu Siobhan spojrza�a przez okno na wy�aniaj�cy si� Ksi�yc.

Siobhan by�a dzieckiem lat dziewi��dziesi�tych dwudziestego wieku. Pierwsze wyprawy ludzi na Ksi�yc zako�czy�y si� dwadzie�cia lat przed jej urodzeniem. Zawsze traktowa�a materia�y misji Apollo, ziarniste filmy przedstawiaj�ce m�odych astronaut�w z flagami i w sztywnych skafandrach ci�nieniowych, oraz niewiarygodnie prymitywn� technologi� jako przejaw szale�stwa lat dawno minionej zimnej wojny, sza�u wywo�anego UFO i podziemnymi wyrzutniami rakietowymi, ukrytymi w Kansas pod polami kukurydzy.

Kiedy na pocz�tku stulecia po obu stronach Atlantyku rozwa�ano powr�t na Ksi�yc, na Siobhan znowu nie zrobi�o to �adnego wra�enia. Nawet kiedy by�a studentk�, ca�y ten projekt wydawa� si� jej synekur� dla kolesi�w, rozmaitych lotnik�w i in�ynier�w, pr�b� zdobycia w�adzy i bogactwa przez kompleks wojskowo-przemys�owy, a cele naukowe stanowi�y w najlepszym razie listek figowy, jak zawsze w wypadku kosmicznych lot�w za�ogowych.

Ale ponowne zainteresowanie badaniem kosmosu pobudzi�o wyobra�ni� nowego pokolenia�� musia�a przyzna�, �e tak�e jej w�asnego�� i rozwija�o si� szybciej, ni� ktokolwiek �ni�.

Do roku 2012 zbudowano now� flot� statk�w kosmicznych podobnych do Apolla. Chocia� s�dziwe statki kosmiczne Sojuz nadal kursowa�y mi�dzy Ziemi� a Mi�dzynarodow� Stacj� Kosmiczn�, pi�kne, lecz pe�ne wad wahad�owce posz�y do lamusa. W mi�dzyczasie flotylla statk�w badawczych i sond bezza�ogowych wyruszy�a na Ksi�yc i na Marsa, jak r�wnie� do bardziej odleg�ych i ambitnych cel�w; przekuwaj�c miecze na lemiesze, wykorzystano przestarza�y system obronny o nazwie Likwidator, aby sporz�dzi� map� ca�ego uk�adu s�onecznego. Siobhan wiedzia�a, �e wyniki naukowe tych misji by�y warto�ciowe, chocia� uk�ad s�oneczny nie nale�a� do dziedziny jej bada�, ale by�o irytuj�ce, �e wi�kszo�� ludzi nawet nie wiedzia�a o istnieniu wielkich teleskop�w kosmologicznych, takich jak sonda kwintesencyjna do pomiaru anizotropii promieniowania t�a, kt�rej wyniki stanowi�y po�ywk� jej w�asnej kariery.

Kiedy wszystko to odesz�o w przesz�o��, kiedy stopniowo po��czy�y si� programy kosmicznych lot�w za�ogowych, ameryka�ski i euroazjatycki, w roku 2015 ludzie wielu r�nych narodowo�ci zn�w stan�li na Ksi�ycu. W 2037 roku ludzie nieprzerwanie panowali na Ksi�ycu od blisko dwudziestu lat, a w bazie Clausiusa i w innych miejscach przebywa�o oko�o dwustu kolonist�w.

A zaledwie cztery lata temu pierwsi badacze na pok�adzie statku kosmicznego Aurora I dotarli do Marsa. Nawet najwi�kszy sceptyk musia� przyj�� wiwatami spe�nienie tego pradawnego marzenia.

Jej misja by�a powa�na: zgodnie z uprzejmie sformu�owanym poleceniem premiera Eurazji jej zadaniem by�o zorientowanie si�, co si� dzieje ze S�o�cem i czy Ziemia stoi wobec perspektywy powt�rki 9 czerwca. Ale skutek by� taki, �e ona, Siobhan McGorran, dziecko Belfastu, zosta�a wystrzelona w kierunku Ksi�yca w czworono�nym poje�dzie, kt�ry wygl�da� jak udoskonalona wersja owych starych modu��w ksi�ycowych programu Apollo. Jakie to cudowne. Nic dziwnego, �e Perdita pozielenia�a z zazdro�ci.

Przej�cie ko�czy�o si� na ma�ej, blokowej konstrukcji. Siobhan i Mario zjechali wind� do podziemnego tunelu. Czeka� tam na nich otwarty w�zek kolei jednoszynowej. Zda�a sobie spraw�, �e w�zek mo�e pomie�ci� dziesi�� os�b, czyli pe�ny sk�ad wahad�owca obejmuj�cy o�miu pasa�er�w i dw�ch cz�onk�w za�ogi oraz ich baga�.

W�zek bezszelestnie ruszy�.

��Nap�d indukcyjny�� powiedzia� Mario.�� Ta sama zasada co w Procy. Nieustanne �wiat�o s�oneczne i ma�a si�a ci��enia. Fizyka, jaka si� za tym kryje, mog�a zosta� wymy�lona specjalnie dla warunk�w panuj�cych na Ksi�ycu.

Tunel by� w�ski, o�wietlony lampami fluoroscencyjnymi, a skalne �ciany znajdowa�y si� tak blisko, �e wyci�gn�wszy r�k�, mog�aby ich dotkn��, i to nie nara�aj�c si� na jakiekolwiek niebezpiecze�stwo, poniewa� szybko�� w�zka tylko nieznacznie przekracza�a szybko�� piechura. Z dala od Ziemi przyswaja�a sobie t� lekcj�: wszystko robi�o si� powoli i z rozmys�em.

Przy ko�cu tunelu znajdowa�a si� �luza powietrzna i co�, co Mario nazywa� ��luz� py�ow��, ma�e pomieszczenie zaopatrzone w szczotki, w�e pr�niowe oraz inne urz�dzenia do czyszczenia skafandr�w kosmicznych i ludzi z przyklejaj�cego si� do nich py�u ksi�ycowego. Poniewa� Mario i Siobhan nie przebywali na powierzchni, mogli t�dy przej�� dosy� szybko.

Na wewn�trznych drzwiach �luzy powietrznej znajdowa�a si� du�a tablica z napisem:

W dniu 8 czerwca 2037 roku porucznik Bisesa Dutt bra�a udzia� w patrolu si� pokojowych w dalekim zak�tku Afganistanu. Towarzyszy� jej jeszcze jeden brytyjski oficer, Abdikadir Omar, oraz Amerykanin, Casey Othic. W owej targanej konfliktami cz�ci �wiata nosili niebieskie he�my ONZ. By� to rutynowy patrol, kolejny dzie� jej misji.

Wtedy jaki� dzieciak pr�bowa� zestrzeli� ich helikopter�� i S�o�ce przeskoczy�o na niebie�� a kiedy wysiedli z rozbitej maszyny, znale�li si� zupe�nie gdzie indziej. Nie w innym miejscu, lecz w innym czasie.

Spadli na ziemi� w 1885 roku, w czasie gdy obszar ten nosi� nazw� Granicy P�nocno-Zachodniej nadan� przez Brytyjczyk�w, kt�rzy go kontrolowali. Zabrano ich do fortu o nazwie Jamrud, gdzie Bisesa pozna�a m�odego dziennikarza z Bostonu, Josha White�a. Urodzony w 1862 roku, w dawno minionym �wiecie, liczy� tam zaledwie dwadzie�cia trzy lata. I co zadziwiaj�ce, by� tam tak�e Rudyard Kipling, bard brytyjskich �o�nierzy, cudownie przywr�cony do �ycia. Ale ci romantyczni m�odzie�cy z czas�w wiktoria�skich sami byli rozbitkami w czasie.

Bisesa pr�bowa�a po��czy� to wszystko w jedn� ca�o��. Wszyscy oni zostali przeniesieni do innego �wiata, �wiata utworzonego ze strz�p�w wyrwanych z tkanki czasu. Ten nowy �wiat nazwali Mir, co w j�zyku rosyjskim znaczy zar�wno ��wiat�, jak i �pok�j�. Miejscami wida� by�o szwy, gdzie poziomy terenu r�ni�y si� o metr lub wi�cej, albo gdzie kawa�y zieleni zosta�y ci�ni�te po�r�d pustyni.

Nikt nie wiedzia�, jak to si� sta�o, a tym bardziej dlaczego, i niebawem, gdy �w pozlepiany �wiat zacz�� si� zrasta� i gdy porwa�y ich burzliwe wydarzenia nowej historii, znale�li si� w samym centrum walki o przetrwanie i takie pytania sta�y si� nieistotne.

Ale te pytania pozosta�y. Ten nowy �wiat by� naszpikowany �Oczami��� srebrzystymi kulami o trudnej do zdefiniowania geometrii, cichymi, czujnymi i zupe�nie nieruchomymi, kt�re by�y rozsiane po ca�ym terenie niczym kamery telewizji przemys�owej. Czym�e mog�y by� te Oczy, jak nie czyim� sztucznym wytworem? Czy reprezentowa�y jakie� odleg�e istoty, kt�re najpierw rozerwa�y �wiat, a potem posk�ada�y go na nowo?

Ponadto istnia� problem okres�w czasu. Wydawa�o si�, �e Mir zosta� zbudowany w wyniku swego rodzaju pr�bkowania ludzko�ci i jej osi�gni��, od czas�w przypominaj�cych szympansy australopitek�w sprzed dw�ch milion�w lat poprzez odmiany cz�owiekowatych i wszystkie epoki historii ludzko�ci. Ale ten wielki zbi�r ko�czy� si�, jak si� wydawa�o, na 8 czerwca 2037 roku, czyli na plastrze czasu, gdzie znajdowa�a si� Bisesa i jej koledzy. Dlaczego nie by�o niczego z dalszej przysz�o�ci? Bisesa zastanawia�a si�, czy by�o tak dlatego, �e owa data oznacza�a swego rodzaju koniec historii ludzko�ci, poniewa� nie istnia�a ju� przysz�o�� do pr�bkowania.

I wreszcie ona sama i tylko ona zosta�a przeniesiona z powrotem do domu przez Oczy�� albo mo�e przez jakie� ukryte za nimi umys�y�� i nast�pnego dnia, 9 czerwca, znalaz�a si� w Londynie, patrz�c jak nad miastem wschodzi �mierciono�ne s�o�ce.

Bisesa by�a przekonana, �e powstanie Mira nie by�o wynikiem zdumiewaj�cego wydarzenia o charakterze naturalnym, ale celowego dzia�ania jakiej� przera�aj�cej inteligencji dla jej tylko wiadomych cel�w. Ale dlaczego tak porozrywano histori� Ziemi? Dlaczego Oczy obserwowa�y to wszystko? Czy to wi�za�o si� jako� z tym dziwnym zachowaniem si� S�o�ca? Tego si� l�ka�a.

I dlaczego sprowadzono j� z powrotem do domu? Oczywi�cie po to, by powr�ci�a do Myry, jak tego pragn�a. Na Mirze, na dnie swej samotno�ci i rozpaczy, b�aga�a nawet Oko, aby j� uratowa�o. Jednak by�a pewna, �e jej pragnienia nie mia�y znaczenia. Poprawne pytanie brzmia�o: jakiemu ich celowi mia� s�u�y� jej powr�t?

Zamkni�ta w swym mieszkaniu, Bisesa mozoli�a si� nad swoj� relacj�, porz�dkowa�a informacje, prze�ladowana przez wspomnienia i strz�py zrozumienia, i pr�bowa�a zdecydowa� si�, co robi�.

Stan�a u szczytu skleconego napr�dce sto�u konferencyjnego. Dwudziestu uczestnik�w zebrania ju� tu by�o, roz�o�ywszy na blacie sto�u przed sob� elastyczne ekrany. Dwadzie�cia twarzy wpatruj�cych si� w ni� z wyrazem apatii, niepokoju lub jawnej niech�ci. Pomieszczenie wype�nia�o jaskrawe �wiat�o umieszczonych nad g�ow� �wietl�wek. Pomimo ha�a�liwej pracy uk�adu wymiany powietrza w tym zamkni�tym pudle ju� unosi� si� silny zapach adrenaliny i potu. Ludzie wydawali si� tak�e jacy� obcy, ich odzienie by�o po�atane i pociemnia�e od wielokrotnego u�ycia, a gesty pow�ci�gliwe, utrwalone w ci�gu wielu lat sp�dzonych w ciasnych pomieszczeniach i �mierciono�nym �rodowisku. Wszystko to sprawi�o, �e Siobhan poczu�a si� jak na jarmarku, jak obcy przybysz ze s�onecznej Ziemi, dziwnie nie na miejscu w tych ciasnych, zakurzonych ksi�ycowych pomieszczeniach.

To b�dzie koszmar, pomy�la�a.

Wiedzia�a, �e wi�kszo�� uczestnik�w to r�nego rodzaju geologowie; wielu z nich mia�o du�e poplamione py�em d�onie, nawyk�e do pracy ze ska�ami. Rozgl�daj�c si� wok�, dzi�ki materia�om dostarczonym przez Buda, rozpozna�a dwie twarze: Michai�a Martynowa, nie�mia�ego Rosjanina, kt�ry by� g��wnym naukowcem zajmuj�cym si� prognozowaniem s�onecznej �pogody�, oraz Eugene�a Manglesa, cudowne dziecko, badacza neutrin.

Eugene mia� strapion� min� i robi� wra�enie, �e nie potrafi nawi�za� kontaktu wzrokowego. By� za to zadziwiaj�co przystojny, nawet bardziej ni� pokazywa�y zdj�cia, mia� idealnie g�adk� sk�r� i otwart�, symetryczn� twarz gwiazdora. Siobhan poczu�a, jak serce zabi�o jej mocniej. Na podstawie spojrze�, jakie od czasu do czasu Michai� posy�a� w jego stron�, mo�na by�o wnosi�, �e wygl�d Eugene�a budzi� zainteresowanie nie tylko kobiet.

Bud, kt�ry obj�� funkcj� przewodnicz�cego, stan�� obok niej.

��Zanim zaczniemy, pozw�lcie, �e co� wam powiem�� zacz��.�� Astronauci zajmuj� wa�ne miejsce w historii bada� S�o�ca. Si�ga to czas�w orbituj�cego wok� Ziemi statku Skylab, kt�rego za�oga w roku 1973 uruchomi�a spektrograf przetwarzaj�cy obrazy, skonstruowany specjalnie dla nich na Harvardzie. Obecnie kontynuujemy t� tradycj�. Ale m�wimy tu nie tylko o nauce. Dzisiaj prosz� nas o pomoc. Jako dow�dca Bazy Claviusa, uwa�am za zaszczyt, �e znalaz�a si� w�r�d nas pani profesor McGorran, �e my, na Ksi�ycu, jeste�my godni tego, by uczestniczy� w rozwi�zaniu tego problemu. Pani profesor, prosz�.�� Skin�� g�ow� w kierunku Siobhan i usiad�.

Po tej zagrzewaj�cej, cho� niezbyt stosownej przemowie, Siobhan rozejrza�a si� wok� sto�u. Napotka�a tylko jedno przyjazne spojrzenie, �yczliwy p�u�miech Michai�a Martynowa. Niech kto� spr�buje mnie pokona�!

��Dzie� dobry. Spodziewam si�, �e dzisiaj b�d� wi�cej s�ucha� ni� m�wi�, ale chcia�abym wyg�osi� par� wst�pnych uwag. Nazywam si�

��Wiemy, kim pani jest.�� To by� najwyra�niej jeden z geolog�w, przysadzista kobieta o wielkich r�kach i kwadratowej twarzy. Mia�a spojrzenie chyba najbardziej wrogie ze wszystkich obecnych.

��Wi�c jest pani w korzystniejszej sytuacji, pani doktor�

��Jestem profesorem. Rose Delea.�� Mia�a silny australijski akcent. Siobhan zosta�a poinformowana: Rose by�a specjalistk� w dziedzinie bada� zawarto�ci helu-3 w ksi�ycowym regolicie. Ten izotop helu, stanowi�cy paliwo reaktor�w termoj�drowych, by� najwi�ksz� nadziej� gospodarcz� Ksi�yca, wi�c Rose by�a tutaj wa�n� figur�.�� Chc� tylko wiedzie�, kiedy pani wyjedzie, bym mog�a wr�ci� do pracy. Chc� tak�e zna� pow�d tej ca�ej tajemniczo�ci. Od dnia 9 czerwca wiadomo�ci wychodz�ce zosta�y utajnione, a niekt�re cz�ci bazy danych Talesa i inne banki informacji zosta�y zablokowane�

��Wiem.

��To jest Ksi�yc, pani profesor McGorran. Je�eli jeszcze pani tego nie zauwa�y�a, wszyscy jeste�my daleko od naszych dom�w i rodzin. ��czno�� z Ziemi� ma zasadnicze znaczenie dla naszego samopoczucia, nie wspominaj�c o bezpiecze�stwie czysto fizycznym. I je�li nie chce pani, �eby morale spad�o jeszcze bardziej�

Siobhan unios�a d�o� gestem nakazuj�cym cisz�. Rose zamilk�a, wi�c odetchn�a z ulg�.

��Ca�kowicie si� z tym zgadzam.�� I tak rzeczywi�cie by�o. Siobhan podejrzewa�a, �e atmosfera tajemnicy nie przekonuje jej bardziej ni� tych ludzi; otwarto�� by�a zasadniczym elementem nieko�cz�cych si� dyskusji stanowi�cych podstaw� prawdziwej nauki. Powiedzia�a:�� Blokada informacji jest trudna dla wszystkich zainteresowanych i w normalnej sytuacji by�aby nie do przyj�cia. Ale sytuacja nie jest normalna. Prosz� o chwil� cierpliwo�ci. Stoj� tu dzisiaj przed wami jako wys�anniczka zar�wno premiera Wielkiej Brytanii, jak i premiera Unii Euroazjatyckiej. Po powrocie mam przekaza� uzyskane informacje pozosta�ym �wiatowym przyw�dcom, w tym prezydentowi USA pani Alvarez. Chc� wiedzie�, czego mog� si� spodziewa� ze strony S�o�ca.

Patrzyli na ni� skonsternowani. Podczas odpraw z udzia�em zm�czonych �yciem bliskich wsp�pracownik�w rozmaitych polityk�w ostrze�ono j�, �e mo�e si� spotka� z pewn� za�ciankowo�ci� tu, na Ksi�ycu, sk�d Ziemia wydawa�a si� taka daleka i niezbyt wa�na. By�a wi�c przygotowana do prezentacji z wykorzystaniem obraz�w.

��Tales, prosz�

Przedstawi�a im pi�ciominutowe, ilustrowane obrazami i wykresami, podsumowanie niszczycielskich wydarze� na Ziemi w dniu 9 czerwca. S�uchano jej w ponurym milczeniu.

Na koniec powiedzia�a:

��I to jest pow�d, dla kt�rego tutaj jestem, pani profesor Delea. Potrzebuj� odpowiedzi, wszyscy ich potrzebujemy. Co jest nie tak ze S�o�cem? Czy 9 czerwca zn�w si� powt�rzy? Czy mo�emy si� spodziewa� czego� o mniejszym zasi�gu, czy te� czego� jeszcze gorszego? Na Ksi�ycu�� faktycznie w tym pomieszczeniu�� s� najwi�ksi specjali�ci w dziedzinie bada� S�o�ca. Oraz jeden cz�owiek, kt�ry trafnie przewidzia� to, co si� wydarzy�o 9 czerwca.

Eugene w og�le nie zareagowa�; mia� nieobecne spojrzenie, wydawa�o si�, jakby prawie nie zdawa� sobie sprawy z obecno�ci innych.

Michai� powiedzia� sucho:

��I oczywi�cie �atwo�� kontrolowania informacji wychodz�cych z Ksi�yca jest czysto przypadkowa.

Siobhan zmarszczy�a brwi.

��Musimy powa�nie traktowa� �rodki bezpiecze�stwa, prosz� pana. Rz�dy naprawd� jeszcze nie maj� poj�cia, w obliczu czego si� znalaz�y. Dop�ki si� nie dowiedz�, informacje trzeba niestety przesiewa�. Panika mog�aby by� katastrofalna w skutkach.

Rose milcza�a, ale patrzy�a na ni� spode �ba. Siobhan �udzi�a si�, �e dot�d nie zrobi�a sobie z niej wroga. Tak pogodnie, jak tylko potrafi�a, rzek�a:

��Zacznijmy od upewnienia si�, �e jeste�my tego samego zdania. Doktorze Martynow, zastanawiam si�, czy zechcia�by pan wyja�ni� prostemu kosmologowi, jak powinno si� zachowywa� S�o�ce.

��Z przyjemno�ci�.�� Niczym showman, Michai� podni�s� si� i wyszed� na �rodek pomieszczenia.

Czekaj�c na odpowied�, wci�� zmaga�a si� ze swymi dziwnymi wspomnieniami.

Rzecz jasna istnia�o jedno oczywiste wyja�nienie tej ca�ej sytuacji. Dysponowa�a strz�pami fizycznych dowod�w swoich przyg�d na Mirze�� jej widoczne zestarzenie si� czy uszkodzenie chipu identyfikacyjnego. Ale wszystko, na czym naprawd� musia�a polega�, to by�y jej w�asne wspomnienia tych wydarze�. A ich wyja�nienie nie wymaga�o zbudowania ca�ej nowej Ziemi. Mo�e prze�y�a jakie� zdarzenie, kt�re spowodowa�o pomieszanie umys�u, pchn�o j� do samowolnego oddalenia si� z oddzia�u i przywiod�o do mieszkania w Londynie. W ko�cu mog�a by� ob��kana. Nie my�la�a, �e tak jest, ale to by�o prostsze wyja�nienie i znajduj�c si� w prozaicznym otoczeniu wielkiego miasta, trudno by�o je pomin��.

Szuka�a wi�c potwierdzenia.

Zna�a Abdikadira Omara i Caseya Othica, swych towarzyszy na Mirze, oczywi�cie przed pojawieniem si� Nieci�g�o�ci. Teraz wykorzysta�a Arystotelesa oraz dotychczas nie anulowane has�o, aby w�ama� si� do bazy danych armii i sprawdzi� przebieg ich s�u�by.

Stwierdzi�a, �e Abdi i Casey s� nadal w Afganistanie. Po 9 czerwca wycofano ich z si� pokojowych, aby pomogli w sytuacji kryzysowej w pobliskim Peszawarze w Pakistanie. Wci�� tam przebywali, spokojnie pe�ni�c swe obowi�zki. Nie by�o �adnego �ladu, �e prze�yli co� podobnego do Bisesy.

Pr�bowa�a co� z tego zrozumie�. Abdi i Casey niew�tpliwie towarzyszyli jej na Mirze, ale wydawa�o si�, �e te �wersje� Abdiego i Caseya na Mirze stanowi�y ekstrapolacje z plastra czasu w chwili pojawienia si� Nieci�g�o�ci, podczas gdy niczego nie�wiadome �orygina�y� p�dzi�y �ycie tu, na Ziemi.

Nie rozmawia�a z �adnym z nich bezpo�rednio. Podczas wsp�lnych prze�y� na Mirze bardzo si� do nich zbli�y�a. Trudno by�oby znie��, gdyby teraz si� okaza�o, �e s� ch�odni jak niegdy�.

Zacz�a grzeba� w przesz�o�ci os�b, kt�re pami�ta�a z 1885 roku.

Oczywi�cie �ycie Kiplinga zosta�o opisane przez wielu biograf�w. Jako m�ody dziennikarz rzeczywi�cie by� w rejonie fortu Jamrud w 1885 roku i p�niej �y� nadal, najwyra�niej nienaruszony w wyniku przekroczenia Nieci�g�o�ci, osi�gaj�c mi�dzynarodow� s�aw�. Nie zdo�a�a wy�ledzi� �adnego z oficer�w brytyjskich, z jakimi si� zetkn�a, ale nie by�o to niespodziank�; czas i p�niejsze wojny zebra�y obfite �niwo. O bardziej znanych postaciach historycznych, kt�rych �cie�ki przeci�y si� z jej w�asn�, niewiele nowego zdo�a�a si� dowiedzie�. By�y tak odleg�e w czasie, �e mog�a jedynie potwierdzi�, i� nic w ich �yciorysach nie k��ci�o si� z jej prze�yciami.

Jednak by�o jeszcze jedno, mniej znane nazwisko, kt�re chcia�a sprawdzi�. Zabra�o jej to troch� czasu, wi�kszo�� baz danych obejmuj�cych drzewa genealogiczne by�a teraz dost�pna on-line, ale po 9 czerwca wiele bank�w pami�ci zosta�o zniszczonych w mniejszym lub wi�kszym stopniu.

Stwierdzi�a, �e rzeczywi�cie istnia� niejaki Joshua White. Urodzi� si� w 1862 roku w Bostonie, jego ojciec by� dziennikarzem, kt�ry przygotowywa� relacje na temat wojny mi�dzy Stanami, tak jak Josh jej powiedzia�, a on sam, id�c w �lady swego ojca, zosta� korespondentem wojennym. Prze�y�a lekki wstrz�s, gdy znalaz�a ziarnist� fotografi� Josha, starszego zaledwie o par� lat od tego, kt�rego pozna�a, dumnie pokazuj�cego ksi��k� opart� na jego reporta�ach z wojskowych eskapad na Granicy P�nocno-Zachodniej, a p�niej w po�udniowej Afryce.

Niesamowite by�o przegl�danie sk�pych informacji na temat �ycia kogo�, kto �y� dalej po tym, jak go pozna�a. Serce jej si� �cisn�o, gdy odkry�a, �e si� zakocha� i w wieku trzydziestu pi�ciu lat po�lubi� jak�� katoliczk� z Bostonu, kt�ra urodzi�a mu dw�ch syn�w. Ale zgin��, kiedy mia� pi��dziesi�t kilka lat, w przesi�kni�tym krwi� b�ocie, w Passchendale, przygotowuj�c relacj� z kolejnej wojny.

By� to cz�owiek, kt�ry w innym �wiecie obdarzy� j� bezbrze�n� mi�o�ci�, kt�rej si� uchwyci�a, ale kt�ra niestety nie mog�a powr�ci�. I mimo to ten Joshua stanowi� orygina�, a �w zagubiony ch�opiec, kt�ry j� pokocha�, by� jedynie kopi�. Jego mi�o�ci nigdy nie pragn�a. I mi�o�� ta w jakim� realnym sensie nigdy si� nie zdarzy�a. Ale istnienie Josha z pewno�ci� by�o dowodem, �e wszystko to by�o realne; nie by�o przekonywaj�cego sposobu, aby mog�a si� dowiedzie� o owym ma�o znanym dziewi�tnastowiecznym dziennikarzu, i wok� jego osoby zbudowa�a to urojenie.

Oczywi�cie trzeba by�o sprawdzi� jeszcze jedno. Targana niepokojem powr�ci�a do archiw�w wojskowych i rozszerzy�a zakres swoich poszukiwa�.

Odkry�a, �e w przeciwie�stwie do Abdiego i Caseya w Afganistanie nie by�o �adnego �orygina�u� jej samej, s�u��cej w wojsku i nie�wiadomej niczego. Oczywi�cie nie spodziewa�a si�, �e znajdzie tam �siebie�, bo gdyby tak by�o, wojsko by jej nie poszukiwa�o. Jednak by�o to niesamowite potwierdzenie tego, co jej si� przydarzy�o.

Pr�bowa�a si� z tym pogodzi�. Je�eli by�a jedynym cz�owiekiem, kt�ry ca�kowicie znikn�� z tej wersji Ziemi, w�wczas zosta�a z jakiego� powodu potraktowana inaczej przez Pierworodnych, kt�rzy byli za to wszystko odpowiedzialni. By�o to dosy� niepokoj�ce.

Ale o ile dziwniejsze by�oby, gdyby odkry�a wersj� siebie samej �yj�cej gdzie� w Afganistanie�

Podczas owej poufnej rozmowy jedyn� osob� w pokoju by� Nicolaus Korombel, sekretarz prasowy Miriam. Urodzony w Polsce, mia� zwyczaj nosi� koszule o par� numer�w za ma�e i Miriam widzia�a w�osy na jego wydatnym brzuchu wylewaj�cym si� zza niedopi�tych guzik�w. Nale�a� do grona jej najbli�szych doradc�w i bardzo si� liczy�a z jego zdaniem; jego opinia dotycz�ca Siobhan b�dzie wa�na dla jej ostatecznej decyzji w sprawie tego, co powie.

Nicolaus usiad� wygodnie, spl�t� d�onie za g�ow� i wyd�� policzki.

��A wi�c patrzymy na matk� wszystkich burz s�onecznych.

��Mo�na to tak uj�栗 powiedzia�a Siobhan sucho.

��Ale prze�yli�my wydarzenia 9 czerwca i wszyscy m�wi�, �e to by�a najgorsza burza s�oneczna w udokumentowanej historii. Czego mo�emy si� spodziewa� tym razem? �e utracimy satelity, warstw� ozonow��

Siobhan powiedzia�a:

��Rozmawiamy o energii wi�kszej o kilka rz�d�w wielko�ci od tej z 9 czerwca.

Miriam unios�a d�o�.

��Pani profesor, w czasach gdy mia�am prawdziw� prac�, by�am prawnikiem. Obawiam si�, �e niewiele z tego rozumiem.

Siobhan pozwoli�a sobie na u�miech.

��Przepraszam. Pani premier�

��Och, prosz� do mnie m�wi� Miriam. Mam wra�enie, �e b�dziemy ze sob� dosy� blisko wsp�pracowa�.

��A wi�c Miriam. Rozumiem. Jestem wprawdzie Astronomem Kr�lewskim, ale to nie moja specjalno��. Te� mam z tym pewne trudno�ci.�� Siobhan pokaza�a przezrocze, na kt�rym znajdowa�a si� tabela pe�na liczb; jej obraz wype�ni� wielki �cienny ekran.�� Najpierw przedstawi� wynik ko�cowy. W kwietniu 2042 roku, za cztery i p� roku, przewidujemy, �e na S�o�cu wydarzy si� co� powa�nego. Nast�pi wzrost r�wnikowej jasno�ci S�o�ca i wyp�yw strumienia energii, kt�ry ogarnie p�aszczyzn� orbitaln� Ziemi i pozosta�ych planet. Przewidujemy, �e Ziemia poch�onie energi� r�wn� oko�o dziesi�ciu do dwudziestej czwartej d�uli. To najwa�niejsza liczba. Je�li chodzi o rz�d wielko�ci, obszar ufno�ci wynosi dziewi��dziesi�t dziewi�� procent.

Znowu ten termin.

��Rz�d wielko�ci?

��Pot�ga dziesi�ciu. Nicolaus potar� twarz.

��Przykro mi, �e musz� przyzna� si� do swojej ignorancji. Wiem, �e d�ul jest jednostk� energii, ale nie mam poj�cia, jak du��. I te wyk�adniki pot�gi� Rozumiem, �e dziesi�� do dwudziestej czwartej oznacza, zaraz, bilion bilion�w, ale�

Siobhan powiedzia�a cierpliwie:

��Zdetonowanie bomby j�drowej o mocy jednej megatony powoduje wyzwolenie energii r�wnej oko�o dziesi�ciu do pi�tnastej d�uli, czyli tysi�c bilion�w. �wiatowy arsena� broni j�drowej w szczytowym punkcie zimnej wojny wynosi� oko�o dziesi�ciu tysi�cy megaton, obecnie ilo�� ta prawdopodobnie spad�a do jakich� dziesi�ciu procent tej warto�ci.

Nicolaus robi� w g�owie jakie� obliczenia.

��Wi�c ten wytrysk energii s�onecznej r�wny dziesi�� do dwudziestej czwartej d�uli�

��Jest r�wnowa�ny bombie o mocy biliona megaton spuszczonej na nasz� planet�. Albo jest r�wny energii sto tysi�cy razy wi�kszej ni� podczas najgorszej po�ogi j�drowej.�� Powiedzia�a to ch�odno, patrz�c im prosto w oczy. Miriam zda�a sobie spraw�, �e Siobhan pr�buje sprawi�, aby to do nich stopniowo dotar�o, pr�buje sprawi�, aby uwierzyli.

Nicolaus powiedzia� ponuro:

��Dlaczego nikt nas przed tym wcze�niej nie ostrzeg�? Dlaczego dopiero ty musia�a� to wyszpera�? Co si� dzieje tam, na Ksi�ycu?

Ale wydawa�o si�, �e to nie Ksi�yc stanowi� problem; problemem by� ba�aganiarski umys� m�odego naukowca, kt�ry to wszystko odkry�.

��Eugene Mangles�� powiedzia�a Miriam.

��Tak�� potwierdzi�a Siobhan.�� Jest b�yskotliwy, ale nie bardzo z nami wsp�pracuje. Potrzebujemy go. Jednak te z�e nowiny musimy z niego wyci�ga�.

Nicolaus warkn��:

��I czego jeszcze nam nie powiedzia�?

Miriam unios�a d�o�.

��Siobhan, przedstaw mi to w skr�cie. B�dzie bardzo �le?

��Model jest wci�� niepewny�� odpar�a Siobhan.�� Ale taka ilo�� energii ca�kowicie pozbawi Ziemi� atmosfery.�� Wzruszy�a ramionami.�� Oceany zagotuj� si� i wyparuj�. Sama Ziemia przetrwa, zostanie skalista planeta. �ycie g��boko w ska�ach mo�e to przetrwa�. Bakterie ciep�olubne.

��Ale my nie�� powiedzia� Nicolaus.

��My nie. I �adna istota �yj�ca w biosferze. Na l�dzie, w powietrzu, czy w wodzie.�� W milczeniu, jakie zapad�o po jej s�owach, Siobhan podj�a:�� Przykro mi. To okropne, �e przynosz� takie wiadomo�ci z Ksi�yca. I nie znam �adnego sposobu, aby to z�agodzi�.

Znowu zapad�o milczenie, podczas kt�rego s�uchacze pr�bowali przetrawi� to, co powiedzia�a.

Wojsko pr�bowa�o potraktowa� j� uczciwie.

Kiedy zameldowa�a si� u swego dow�dcy w Afganistanie, polecono jej, aby zg�osi�a si� do Ministerstwa Obrony w Londynie, a nast�pnie skierowano na badania lekarskie i testy psychologiczne w Aldershot. Na razie pozwalano jej wraca� ka�dego wieczoru do domu, do Myry. Jednak zaopatrzono j� w lokalizator, �inteligentny� tatua� na podeszwie stopy.

A teraz, czekaj�c na wyniki bada� lekarskich, sk�ada�a, jak to okre�lono, �sprawozdanie� przed tym g�adkim, m�odym psychologiem.

Postanowi�a im opowiedzie� wszystko. Nie s�dzi�a, �e mog�oby jej pom�c, gdyby k�ama�a. I jej opowie�栗 je�eli by�a prawdziwa�� mia�a w ko�cu niebywa�e wr�cz znaczenie. By�a �o�nierzem i uwa�a�a, �e to jej obowi�zek: w�adze, poczynaj�c od jej hierarchii s�u�bowej, musia�y si� dowiedzie�, co wie, a ona musia�a uczyni� wszystko, aby jej uwierzono. A je�li chodzi o ni� sam��

��No c󿠗 jak powiedzia�a weso�o kuzynka Linda�� w najgorszym razie umieszcz� ci� w szpitalu psychiatrycznym!

Jednak ca�e to post�powanie by�o trudne do zniesienia. Z formalnego punktu widzenia przewy�sza�a stopniem kaprala, ale tu, w swoim gabinecie, on by� psychologiem, a ona osob� stukni�t�; nie by�o �adnych w�tpliwo�ci, kto tu rz�dzi. Sytuacji nie u�atwia� fakt, �e by� od niej znacznie m�odszy.

Ani te� to, �e na Mirze pozna�a innego Batsona z brytyjskiej armii, tak�e kaprala. Marzy�a, �eby spyta� Batsona o jego pochodzenie i czy co� wiedzia� o swoim przodku sprzed sze�ciu czy siedmiu pokole�, kt�ry by� mo�e s�u�y� na Granicy P�nocno-Zachodniej. Ale wiedzia�a, �e lepiej tego nie robi�.

��Po naszym ostatnim spotkaniu sprawdzi�em za�mienia�� powiedzia� Batson, zagl�daj�c do swoich notatek.�� Mam tu zapisane, �e odleg�o�� Ksi�yca od Ziemi nieznacznie si� zmienia. Tak wi�c �ca�kowite� za�mienie S�o�ca mo�e nie by� ca�kowite. S�o�ce i Ksi�yc mog� si� znajdowa� w tym samym punkcie nieba, ale wida� niewielki r�bek tarczy S�o�ca, poniewa� pozorna wielko�� Ksi�yca nie jest wystarczaj�ca, aby zakry� ca�� tarcz�. To si� nazywa za�mienie obr�czkowe.

��Wiem o za�mieniach obr�czkowych�� powiedzia�a.�� Te� to sprawdzi�am. Pier�cie�, kt�ry widzia�am, by� znacznie szerszy ni� w wypadku jakiegokolwiek za�mienia obr�czkowego.

��No to zastan�wmy si� nad geometri��� powiedzia� Batson.�� Jaka jest szansa, �e nast�pi co� takiego, jak widzia�a�? Mo�e S�o�ce by�o wi�ksze. Albo Ksi�yc mniejszy. Albo te� Ziemia znajdowa�a si� bli�ej S�o�ca. Albo wreszcie Ksi�yc by� bardziej oddalony od Ziemi.

By�a zaskoczona.

��Nie spodziewa�am si�, �e przeanalizujesz moj� wizj� pod tym k�tem.

Uni�s� brwi.

��Ale wci�� powtarzasz, �e to nie by�a tylko wizja. Pokaza�em twoje szkice przyjaci�ce, kt�ra jest astronomem. Powiedzia�a, �e Ksi�yc rzeczywi�cie oddala si� od Ziemi. Wiedzia�a� o tym? To si� jako� wi��e z p�ywami, nie twierdz�, �e to rozumiem. Ale tak jest, mo�na si� o tym przekona� za pomoc� lasera. Jednak to oddalanie si� jest bardzo powolne. Takie za�mienie, jakie opisa�a�, mo�e nast�pi� dopiero za jakie� 150 milion�w lat.�� Przyjrza� si� jej.�� Czy ta liczba co� ci m�wi?

Pr�bowa�a zachowa� spok�j, przetrawiaj�c t� now� i zdumiewaj�c� informacj�.

��Co ma mi m�wi�?

��Pami�taj, �e to ty masz mi odpowiada�. M�wisz, �e pokazano ci to wszystko�� i �e przeniesiono ci� z powrotem do domu�� w jakim� celu. �e kryje si� za tym konkretny cel tych, kt�rzy, jak s�dzisz, uknuli to wszystko. Tych, kt�rych nazywasz��� Zajrza� do notatek.

��Pierworodnymi�� powiedzia�a.

��Tak. Czy mo�e wiesz, dlaczego ci� wybrano i zmanipulowano w taki spos�b?

��Rzuci�am im wyzwanie�� powiedzia�a. Po czym doda�a:�� Naprawd� nie mam poj�cia. Czuj�, �e chc� mi co� przekaza�, ale nie rozumiem znaczenia.�� Popatrzy�a na niego �a�o�nie.�� Czy ja sprawiam wra�enie szalonej?

��Tak naprawd� wr�cz przeciwnie. W�asne do�wiadczenie mi m�wi, �e ludzie zdrowi psychicznie akceptuj� to, �e �wiat jest zaskakuj�co skomplikowany i niesprawiedliwy. Sp�jrzmy prawdzie w oczy: takie z pewno�ci� jest wojsko! Szaleni to ci, kt�rzy uwa�aj�, �e rozumiej� to wszystko.

��A wi�c �e w og�le nie potrafi� tego zrozumie�, sk�ania ci� do tego, �eby mi uwierzy栗 powiedzia�a sucho.

��Tego nie powiedzia�em�� zastrzeg�.�� Ale od chwili, gdy wesz�a� do tego pokoju, wiem, �e m�wisz prawd�, tak jak j� postrzegasz. Po prostu jeszcze nie jestem w stanie wykluczy� mo�liwo�ci, �e to wszystko rzeczywi�cie si� wydarzy�o��� Na jego biurku zap�on�� ekran.�� Przepraszam.�� Postuka� palcem w ekran i Bisesa zobaczy�a, jak przewijaj� si� na nim jakie� tabele i wykresy.

Po chwili powiedzia�:

��Nadesz�y wyniki twoich bada�. Oczywi�cie musisz je om�wi� z lekarzem. Ale jak widz�, jeste� z pewno�ci� t� osob�, za kt�r� si� podajesz. Dowodz� tego twoje DNA i rejestr dentystyczny. Jeste� ca�kiem zdrowa, chocia� wydaje si�, �e nosisz �lady licznych, do�� egzotycznych chor�b. I twoja sk�ra wch�on�a wi�cej promieniowania ultrafioletowego, ni� powinna.

U�miechn�a si�.

��Na Mirze nast�pi�o za�amanie klimatu. Wszyscy spalili�my si� na s�o�cu.

��Och��� Odchyli� si� w krze�le wpatrzony w ekran.

��O co chodzi?

��Zgodnie z tymi wynikami�� medyk przyjrza� si� twojej telomerazie, nie wiem co to jest, ale to ma co� wsp�lnego ze starzeniem si� kom�rek�� jeste� o ponad pi�� lat starsza, ni� powinna�.�� Przyjrza� si� jej i wyszczerzy� z�by w u�miechu.�� No, no. Sprawa si� komplikuje, pani porucznik.�� Wydawa� si� zadowolony z tego obrotu sprawy.

Michai� zerkn�� do notesu znajduj�cego si� poza polem widzenia kamery.

��Mam tutaj najnowsze przewidywania Eugene�a.

Na blacie sto�u, przed oczyma Siobhan i Toby�ego, zap�on�� wykres przedstawiaj�cy strumie� energii w zale�no�ci od d�ugo�ci fali, masy cz�stek i innych parametr�w.

��Obawiam si�, �e nie zmieni�o si� nic istotnego. Widzimy tutaj przyp�yw energii s�onecznej w dniu 20 kwietnia 2042 roku. B�dzie on trwa� przez blisko dwadzie�cia cztery godziny, wi�c niemal ka�dy punkt powierzchni Ziemi zostanie ogarni�ty ogniem. Nawet nie b�dziemy mieli os�ony w postaci nocy. Poniewa� nast�pi to oko�o wiosennego zr�wnania dnia z noc�, nie zostan� oszcz�dzone nawet bieguny. Czy na tym etapie potrzebujecie szczeg�owych danych dotycz�cych tego, co si� b�dzie dzia�o w atmosferze i oceanach? Nie. Wystarczy powiedzie�, �e Ziemia zostanie wysterylizowana do g��boko�ci kilkudziesi�ciu metr�w pod powierzchni� gruntu.

��Ale�� ci�gn�� Michai��� obecnie mamy o wiele dok�adniejsze dane, jak ta energia zostanie wyzwolona. Szukamy p�kni�� w strefach promienistej i konwektywnej, gdzie normalnie zmagazynowana jest du�a ilo�� energii��� Postuka� palcem w niewidoczn� powierzchni� przed sob� i zosta�a pod�wietlona jedna z tabel.

��Ach�� powiedzia�a Siobhan.�� Nat�enie promieniowania b�dzie mia�o maksimum w widzialnej cz�ci widma.

��Tak jest normalnie w wypadku �wiat�a s�onecznego�� powiedzia� Michai�.�� Tak si� sk�ada, �e jest to �wiat�o zielone. Nasze oczy s� na nie najbardziej wra�liwe i chlorofil wytwarza si� przy nim najobficiej. Niew�tpliwie dlatego ewolucja wybra�a chlorofil jako zwi�zek chemiczny bior�cy udzia� w fotosyntezie, kt�ry stanowi �paliwo� wszystkich ro�lin tlenowych.

��Wi�c oto, przed czym stoimy: burza zielonego �wiat�a ze S�o�ca�� powiedzia�a Siobhan stanowczym g�osem.�� Porozmawiajmy wi�c o tym, z jakimi problemami b�dziemy musieli sobie poradzi�.

Toby wyszczerzy� z�by w u�miechu.

��Teraz b�dzie to naj�mieszniejsze.

Michai� powiedzia�:

��Mog� zaczyna�?�� Postuka� palcem w ekran i na ekranach przed Siobhan pojawi�y si� liczne schematy, tabele i obrazy.

��Tak si� sk�ada�� powiedzia� Michai��� �e jeszcze przed obecnym kryzysem wielu my�licieli rozwa�a�o sposoby zmniejszenia nas�onecznienia, czyli u�amka energii s�onecznej, jaka dociera do naszej planety. Oczywi�cie rozwa�ano to g��wnie w kontek�cie os�abienia �wiat�a s�onecznego w celu z�agodzenia skutk�w globalnego ocieplenia.�� Pokaza� obrazy chmur py�u unosz�cego si� w g�rnych warstwach atmosfery.�� Jedn� z propozycji jest wykorzystanie wyrzutni rakietowych do wystrzelenia w stratosfer� submikroskopowych cz�stek py�u. By�oby to na�ladowanie skutk�w wybuchu wulkanu; po wielkiej erupcji takiej jak Krakatau cz�sto nast�puje globalne och�odzenie o jeden lub dwa stopnie, utrzymuj�ce si� przez kilka lat. Mo�na te� wystrzeli� w g�r� cz�steczki siarki, kt�re sp�on� w tlenie atmosferycznym i utworz� warstw� kwasu siarkowego. To mo�e by� nawet �atwiejsze do zrealizowania.

Siobhan zapyta�a:

��Ale jak� cz�� burzy mo�na w ten spos�b wyeliminowa�?

Michai� i Toby pokazali liczby. Okaza�o si�, �e jedynie kilka procent.

��To mo�e wystarczy, �eby z�agodzi� skutki globalnego ocieplenia�� powiedzia� Michai� ze smutkiem�� ale to dalece niewystarczaj�ce w wypadku problemu, z jakim mamy do czynienia. B�dziemy musieli wyeliminowa� niemal ca�e promieniowanie. Przepuszczenie cho�by jednego procenta mo�e stanowi� ilo�� o wiele za du��.

��Wi�c musimy wymy�li� co� lepszego�� powiedzia�a Siobhan zdecydowanie.

Toby powiedzia� chytrze:

��To w�a�nie jest lepsze. Je�li chcecie wystrzeli� w powietrze py�, na�laduj�c wybuch wulkanu, dlaczego nie spowodowa� wybuchu jednego z nich?

Michai� i Siobhan popatrzyli na siebie zaskoczeni. Po czym zabrali si� do pracy.

W�a�nie takie pomys�y by�y powodem, dla kt�rego Siobhan zaprosi�a Toby�ego do udzia�u w tych sesjach. By� niepewny.

��Siobhan, dlaczego ja? Na lito�� bosk�, nie znam si� na tym! M�j udzia� powinien si� ko�czy� na upewnieniu si�, czy jest wystarczaj�ca ilo�� herbatnik�w.

Wpatrywa�a si� w niego z nieukrywan� irytacj�. By� wielkim m�czyzn� z lekk� nadwag�, mia� nier�wno przyci�te ciemne w�osy i cofni�ty podbr�dek. Nawet nie by� naukowcem, specjalizowa� si� w j�zykach obcych. Stanowi� osobliwie angielski typ cz�owieka, kt�ry zawsze b�dzie ceniony w zaskorupia�ych brytyjskich instytucjach takich jak Towarzystwo Kr�lewskie, nie tylko dla swej inteligencji i oczywistych kwalifikacji, lecz tak�e dzi�ki roztaczanej wok� siebie podnosz�cej na duchu atmosfery bezpiecze�stwa. Ale mia� jedn� typowo angielsk� cech� charakteru, kt�rej ona sama, urodzona w p�nocnej Irlandii, wi�c b�d�ca troch� outsiderem, nie ceni�a zbyt wysoko, a by�o ni� przesadne pomniejszanie w�asnych zas�ug.

��Toby, nie jeste� tutaj z powodu herbatnik�w, cho� jeste�my ci za nie wdzi�czni, ale ze wzgl�du na tw�j drugi zaw�d.

Przez chwil� wygl�da� na zdumionego.

��Chodzi o moje ksi��ki?

��W�a�nie.�� Toby opublikowa� ca�� seri� popularnych opowiada� o zapomnianych zak�tkach nauki i techniki. I to w�a�nie podsun�o jej my�l, �eby si� do niego zwr�ci�.�� Toby, stoimy w obliczu gigantycznego problemu. Ale od czas�w Cio�kowskiego ludzie �nili o mo�liwo�ci zbudowania wielu mniej lub bardziej zwariowanych superkonstrukcji. My�l�, �e dok�adnie tego b�dziemy teraz potrzebowali.

W Londynie istnia�a pewna grupa, kt�r� przede wszystkim mia�a na my�li: Brytyjskie Towarzystwo Mi�dzyplanetarne.

��W jednej z moich ksi��ek po�wi�ci�em mu ca�y rozdzia��� powiedzia� Toby, kiedy o nim wspomnia�a.�� Towarzystwo zosta�o obecnie wch�oni�te przez paneuropejskie ugrupowanie i wydaje si�, �e nawet w po�owie nie jest ju� tak fajne jak niegdy�. Ale w okresie rozkwitu by�o miejscem, gdzie zabawia�o si� wielu szanowanych naukowc�w i in�ynier�w��� By�a zdania, �e taki niestandardowy spos�b my�lenia to dok�adnie to, co teraz nale�y wykorzysta�.

Wyszczerzy� z�by w u�miechu.

��Wi�c jestem ambasadorem skrzyd�a szale�c�w? Wielkie dzi�ki.

Ale Michai� powiedzia�:

��Musimy zastanowi� si� nad sposobem zabezpieczenia ca�ej Ziemi. Nigdy dot�d na nikim nie ci��y�a taka odpowiedzialno��. My�l�, �e w tej sytuacji odrobina szale�stwa mo�e by� tym, czego potrzebujemy!

�l�czeli nad ekranami przez pewien czas i po licznych konsultacjach z Arystotelesem po�piesznie opracowali pomys� Toby�ego z wulkanem. Mo�e da�oby si� to przeprowadzi�, ale musia�by to by� naprawd� wielki wybuch, znacznie wi�kszy ni� jakikolwiek historycznie udokumentowany wybuch i zapewne przekraczaj�cy rozmiarami wszystkie kataklizmy, jakie nawiedzi�y Ziemi�. Poniewa� nikt dot�d nie pr�bowa� niczego takiego, jego skutki by�y nie do przewidzenia i by� mo�e by�o to remedium gorsze ni� sam problem. Siobhan zarejestrowa�a ich dyskusj� w pliku, kt�ry umie�ci�a w pojemnej pami�ci Arystotelesa, w katalogu, kt�ry nazwa�a �Ostatnia deska ratunku�.

Szybko przelecieli przez tak zwane �wewn�trzne� sposoby zabezpiecze�, kt�re mo�na by�o zastosowa� w ziemskiej atmosferze albo na niskiej orbicie oko�oziemskiej. Ale �aden z tych sposob�w nie zapewnia� wystarczaj�cej os�ony. Nie by�o powodu, dla kt�rego niekt�rych z nich nie da�oby si� urzeczywistni�. Zapewni�yby one dodatkowe kilka procent os�onno�ci, i przynajmniej ludzie mieliby wra�enie, �e co� si� robi, co mog�o stanowi� niema�y czynnik o charakterze politycznym. Ale gdyby nie zdo�ali wymy�li� sposobu zatrzymania prawie ca�ego morderczego promieniowania S�o�ca, takie projekty by�y jedynie symbolicznymi gestami, kt�re nie mia�yby �adnego znaczenia dla ostatecznego wyniku.

��Wi�c id�my dalej�� powiedzia�a Siobhan.�� Co teraz?

Toby powiedzia�:

��Je�eli nie potrafimy ochroni� Ziemi, mo�e trzeba b�dzie uciec.

Michai� warkn��:

��Gdzie? Burza b�dzie tak pot�na, �e nawet na Marsie nie b�dzie bezpiecznie.

��Wi�c na kt�r�� z planet zewn�trznych. Ksi�yce Jowisza�

��Nawet w odleg�o�ci pi�ciu �rednic orbity Ziemi spadek nat�enia promieniowania nie b�dzie wystarczaj�cy, aby�my si� mogli uratowa�.

��No, to Saturn�� naciska� Toby.�� Mogliby�my si� ukry� na Tytanie. Albo na jakim� ksi�ycu Urana lub Neptuna. Albo te� w og�le opu�ci� uk�ad s�oneczny.

Siobhan powiedzia�a spokojnie:

��Uciec do gwiazd? Czy potrafimy zbudowa� statek mi�dzygwiezdny, Toby?

��Niech to b�dzie statek, w kt�rym b�d� si� rodzi�y i umiera�y kolejne pokolenia. Co� jak arka, na tyle du�a, �eby pomie�ci�a kilkaset os�b. Dotarcie do gwiazdy Alfa Centauri mo�e zabra�, powiedzmy, tysi�c lat. Ale je�eli dzieci emigrant�w, �yj�c i umieraj�c na tym statku, b�d� w stanie kontynuowa� t� misjꠗ a potem ich dzieci i dzieci ich dzieci�� w ko�cu ludzie, a przynajmniej potomkowie ludzi, dotr� do gwiazd.

Michai� kiwn�� g�ow�.

��Jeszcze jeden pomys� Cio�kowskiego.

Toby powiedzia�:

��W rzeczywisto�ci to by� chyba Bernal.

Siobhan powiedzia�a:

��Jak wielu ludzi mogliby�my uratowa� w ten spos�b?

Michai� wzruszy� ramionami.

��Mo�e kilkuset?

��Kilkuset to lepiej ni� nic�� ponuro powiedzia� Toby.�� Pula gen�w takiej wielko�ci wystarczy, �eby zacz�� od nowa.

Michai� powiedzia�:

��Wariant Adama i Ewy?

��To nie wystarczy�� powiedzia�a Siobhan.�� Ratuj�c t� garstk�, nie mo�emy machn�� r�k� na miliardy ludzi, kt�rzy sp�on� �ywcem. Musimy si� lepiej postara�.

Michai� westchn�� ze smutkiem. Toby odwr�ci� wzrok.

Kiedy milczenie przed�u�a�o si�, Siobhan zda�a sobie spraw�, �e nie maj� ju� nic wi�cej do zaproponowania. Czu�a, jak wzbiera w niej obezw�adniaj�ca rozpacz�� rozpacz i poczucie winy, jakby ta wielka katastrofa oraz ich niezdolno�� wymy�lenia jakiego� wyj�cia z tej sytuacji by�y jej win�.

Us�ysza�a nie�mia�e chrz�kni�cie.

Zaskoczona, podnios�a wzrok.

��Arystoteles?

��Przepraszam, �e si� wtr�cam, Siobhan. Pozwoli�em sobie przeprowadzi� dodatkowe poszukiwania, opieraj�c si� na waszej rozmowie. Istnieje alternatywa, kt�r� chyba przegapili�cie.

��Tak?

Michai� pochyli� si� do przodu.

��Do rzeczy. Co proponujesz?

��Tarcz� ochronn��� powiedzia� Arystoteles.

��Tarcz�?

Na ich ekranach zacz�y pojawia� si� dane.

Siobhan siedzia�a z c�rk� w ma�ym mieszkaniu swojej matki w Hammersmith.

Z powodu post�puj�cej g�uchoty Maria podkr�ci�a g�o�no�� �ciennego ekranu tak bardzo, �e wywo�ywa�o to b�l. Jednak�e ten ha�as wydawa� si� nie przeszkadza� dwudziestojednoletniej Perdicie. Nawet podczas przem�wienia pani prezydent na ma�ym ekranie, wszczepionym w nadgarstek, ogl�da�a lec�cy na innym kanale jaki� show. Siobhan pomy�la�a cierpko, �e nawet w takich czasach media zapewnia�y mo�liwo�� wyboru.

Maria wpad�a zaaferowana do pokoju z trzema kieliszkami likieru waniliowego�� do�� ma�ymi, zauwa�y�a Siobhan�� i nie by�o ani �ladu butelki.

��To jest naprawd� dobre�� powiedzia�a Maria, podaj�c kieliszki. U�miechn�a si� i ma�e blizny na jej twarzy, pozosta�e po zabiegu kosmetycznym, �ci�gn�y si�.�� Ju� dawno nie spotka�y�my si� we tr�jk�, je�li nie liczy� spotka� z okazji �wi�t Bo�ego Narodzenia. Szkoda, �e musia� nadej�� koniec �wiata, �eby to si� sta�o.

Perdita roze�mia�a si�, chrupi�c s�onego krakersa.

��Zawsze masz o co� pretensje, babciu! Wiesz przecie�, �e mamy w�asne �ycie.

Siobhan spiorunowa�a wzrokiem c�rk�. Odk�d Perdita sko�czy�a dwana�cie lat, Siobhan rozumia�a sporadyczne napady uczu� rodzinnych u swojej matki.

��Nie k���my siꠗ powiedzia�a.�� I to nie jest koniec �wiata, mamo. Nie powinna� tego rozpowiada�. Zw�aszcza je�li ludzie my�l�, �e ja to powiedzia�am. Mog�aby� wywo�a� panik�.

Maria skrzywi�a si�, jak zawsze ura�ona, �e kto� j� beszta. Perdita powiedzia�a:

��Oczywi�cie wi�kszo�� tego, co ma powiedzie� Alvarez, to bzdury, prawda mamo?

��Bzdury?

��My�lisz, �e kto� w to uwierzy? Ratowanie �wiata to temat filmu katastroficznego z lat dziewi��dziesi�tych ubieg�ego wieku! Kt�rego� dnia s�ysza�am, jak w telewizji jaki� facet m�wi�, �e to wszystko jest form� zaprzeczenia. I oczywi�cie to takie faszystowskie marzenie!

Co� w tym mo�e by�, pomy�la�a Siobhan z niepokojem. Nie by�by to pierwszy raz, kiedy S�o�ce zosta�o uznane za �r�d�o w�adzy.

Tak si� z�o�y�o, �e kult S�o�ca stanowi� rzadko��. Na og� rodzi� si� w zorganizowanych, silnie scentralizowanych pa�stwach�� u Rzymian, Egipcjan, Aztek�w�� w kt�rych centralna w�adza S�o�ca s�u�y�a jako �r�d�o w�adzy jedynego w�adcy. Mo�e w tej sytuacji nag�� wrogo�� S�o�ca mogliby wykorzysta� ci, kt�rzy d��� do w�adzy na Ziemi. Takie podejrzenia podsyca�y teorie spiskowe w�r�d tych, kt�rzy pomimo wydarze� z 9 czerwca, podejrzewali, �e ca�a ta historia z burz� s�oneczn� to zwyk�a lipa, pr�ba przej�cia w�adzy przez jak�� klik� biznesmen�w lub ukryty rz�d, zamach stanu sterowany z nowego centrum, podsycany przez strach i niewiedz�.

��Nikt w to nie wierzy�� powiedzia�a Perdita.�� Nikt ju� nie wierzy w bohater�w, mamo, a ju� z pewno�ci� nie w astronom�w i polityk�w. �ycie takie po prostu nie jest.

��Mo�e i nie�� powiedzia�a zirytowana Siobhan.�� Ale co mo�esz zrobi�, jak nie pr�bowa�? I, Perdita�� je�li ostatecznie nie uda nam si� uratowa� planety�� jak si� z tym b�dziesz czu�a?

Perdita wzruszy�a ramionami.

��B�d� �y�a jak dawniej, dop�ki��� Pokaza�a na migi wybuch.�� Bum. C� wi�cej mog� zrobi�?

Maria dotkn�a ramienia Siobhan.

��Perdita jest m�oda. Kiedy masz dwadzie�cia lat, my�lisz, �e jeste� nie�miertelna. Wszystko to prawdopodobnie przekracza granice jej wyobra�ni.

��Mojej r�wnie��� powiedzia�a Siobhan. Strapiona popatrzy�a na Perdit�.�� Przynajmniej dop�ki nie urodzi�am dziecka. Potem przysz�o�� sta�a si� Wiesz, odczu�am ulg�, kiedy to ujawniono. Mia�am poczucie winy, spaceruj�c po Londynie, stykaj�c si� z lud�mi zaj�tymi swoimi sprawami, wiedz�c, �e w mojej g�owie ukryty jest druzgoc�cy sekret, jak bomba, kt�ra za chwil� mo�e wybuchn��. To nie by�o w porz�dku. Kim�e jestem, �eby zataja� takie informacje? Nawet gdyby to mia�o wywo�a� panik�.

��My�l�, �e wi�kszo�� ludzi zachowa�aby si�, jak trzeba�� powiedzia�a Maria.�� Ludzie na og� tak w�a�nie robi�.

S�ucha�y przem�wienia pani prezydent.

Podczas jej pierwszej wizyty. Kopu�a Artemidy stanowi�a scen� ksi�ycowych eksperyment�w przemys�owych. Obecnie, zaledwie w kilka miesi�cy p�niej, ich skala zmieni�a si� ca�kowicie. Aby zwi�kszy� powierzchni� robocz�, do kopu�y dobudowano prymitywn� przybud�wk�, kt�rej wi�ksza cz�� znajdowa�a si� w pr�ni. Siobhan pomy�la�a, �e to prawdziwie piekielne miejsce; groteskowe, ubrane w skafandry kosmiczne postacie sun�y mi�dzy rz�dami rur, przewod�w i metalowych naczy�, a wszystko by�o poplamione wszechobecnym ciemnoszarym py�em ksi�ycowym i wygl�da�o jak karykatura najmroczniejszych dni angielskiej rewolucji przemys�owej.

Owocem tych trud�w by� metal.

Aluminium by�o g��wnym elementem konstrukcyjnym wyrzutni, podczas gdy �elazo b�dzie potrzebne do budowy uk�ad�w elektromagnetycznych, stanowi�cych mi�nie ca�ego systemu. Ale wyrzutnia mia�a mie� d�ugo�� kilku kilometr�w. Koloni�ci na Ksi�ycu musieli od razu przeskoczy� z okresu pr�bnego do produkcji na skal� przemys�ow�; zmiana skali by�a olbrzymia, a presja ogromna.

Bud przedstawi� niekt�re trudno�ci.

��Na Ziemi s� to wypr�bowane i sprawdzone procesy�� powiedzia�.�� Ale tutaj nic nie zachowuje si� tak samo, ani �o�yska kulkowe, ani p�yn�cy rur� olej�

��Ale posuwacie si� do przodu.

��O tak.

Tymczasem Kopu�� Seleny, kiedy� pierwsze ksi�ycowe gospodarstwo rolne, przekszta�cono w fabryk� szk�a. By�o to proste: z jednej strony podawano ksi�ycowy regolit i poddawano go dzia�aniu zogniskowanego �wiat�a s�onecznego, a z drugiego ko�ca wyci�gano roz�arzone szk�o, kt�re formowano w prefabrykowane elementy.

Bud powiedzia�:

��Za ka�dym razem, gdy kontaktuje si� ze mn� jaki� dziennikarz, zadaje mi to samo cholerne pytanie: dlaczego tworzymy infrastruktur� tarczy z ksi�ycowego szk�a? I za ka�dym razem musz� udziela� takiej samej odpowiedzi: poniewa� to jest Ksi�yc. I chocia� jest cudowny, nie pozostawia wielkiego wyboru.

Szczeg�lny sk�ad Ksi�yca jest wynikiem sposobu jego powstania. Geologowie NASA, kt�rzy badali pierwsze pr�bki dostarczone przez astronaut�w misji Apollo, byli zaintrygowani: ten ubogi w �elazo, wolny od substancji lotnych materia� wydawa� si� zupe�nie niepodobny do ska� tworz�cych skorup� ziemsk�. Bardziej przypomina� materia� tworz�cy p�aszcz Ziemi, czyli grub� warstw� znajduj�c� si� mi�dzy skorup�, a j�drem planety. Okaza�o si�, �e powodem by�o to, i� Ksi�yc zosta� uformowany z materia�u p�aszcza Ziemi, czy raczej z wielkiej bry�y tego materia�u, kt�ry rozprys� si� w wyniku owego pierwotnego uderzenia meteorytu, kt�re da�o pocz�tek Ksi�ycowi.

��I z tym w�a�nie mamy do czynienia�� powiedzia� Bud.�� Ska�y magmowe stanowi� dziewi��dziesi�t procent ksi�ycowej skorupy. To tak, jakby�my uczyli si� �y� na stokach Wezuwiusza. I pami�taj, �e tutaj w zasadzie nie ma wody. Bez wody nie mo�na na przyk�ad zrobi� betonu.

��I dlatego szk�o.

��Dlatego szk�o. Siobhan, szk�o wyst�puje tu w stanie naturalnym. Gdziekolwiek spadnie meteoryt, regolit topi si� i wok� rozpryskuje si� szk�o. To w�a�nie wykorzystujemy.

��A to jest gotowy produkt.�� Teatralnym gestem showmana pokaza� szklane elementy; niekt�re z nich rozmiarami wielokrotnie przekracza�y rozmiary cz�owieka; u�o�one w sterty spoczywa�y w prymitywnym magazynie, zbudowanym w otaczaj�cej pr�ni.�� Nie ma tutaj �adnych prototyp�w, �adnych wyrob�w do przeprowadzania test�w. Wszystko, co wytwarzamy, ma zosta� wys�ane w przestrze� kosmiczn�; wszystko, co budujemy, stanie si� cz�ci� tarczy, wszystko, co tutaj widzisz. Projekty, kt�re przysy�aj� nam z Ziemi, wci�� si� zmieniaj�, a my te� pr�bujemy optymalizowa� nasz� produkcj�, d���c do jak najmniejszego ci�aru przy zachowaniu za�o�onej wytrzyma�o�ci konstrukcyjnej. Dzi�ki temu tarcza b�dzie stanowi�a osobliw� hybryd�, w kt�rej najnowsze elementy, nowsze o pi�� lat, b�d� wygl�da�y zupe�nie inaczej ni� pierwsze. Ale musimy z tym jako� sobie poradzi�.

Siobhan wpatrywa�a si� w szklane elementy z prawdziwym podziwem. Nie przypomina�y niczego, co widzia�a przedtem; wygl�da�y jak przypory w weso�ym miasteczku albo jak wymy�lne eksponaty na wystawie przemys�owej. Ale te dziwnie wygl�daj�ce szklane elementy i dziesi�tki tysi�cy podobnych mia�y zosta� wys�ane w przestrze� kosmiczn�, gdzie zostan� z�o�one, tworz�c rusztowanie zwierciad�a o rozmiarach przewy�szaj�cych rozmiary planety. Jej szalony, prowizoryczny pomys� ju� obleka� si� w cia�o. Przeszy� j� dreszcz.

Bud obserwowa� krz�taj�cych si� za oknem robotnik�w.

��Wiesz�� powiedzia��� my�l�, �e to mo�e si� przyczyni� do zjednoczenia za�ogi. Przed 9 czerwca dokuczali�my sobie nawzajem, bawili�my si� w ksi�ycowych kolonist�w. Teraz w pe�ni zdajemy sobie spraw� z pilnej potrzeby, konkretnego celu, harmonogramu, kt�rego musimy si� trzyma�. Wierz�, �e to zdarzenie przy�pieszy program kolonizacji i eksploatacji Ksi�yca o ca�e dziesi�ciolecia.

Dla niej nie ma�o to wi�kszego znaczenia, ale widzia�a, jak wa�ne jest to dla niego.

��To cudowne.

��Tak. Ale�� doda� ci�ko�� czasami mam wra�enie, �e balansuj� na linie.

��Dlaczego?

��Bo to nie jest to, po co tutaj przybyli ci wszyscy ludzie. Pami�taj, �e to g��wnie naukowcy. Nagle zostali przerzuceni do pracy na linii monta�owej. Tak, jest w tym adrenalina. Ale czasami przypominaj� sobie dawne �ycie i czuj��

��Uraz�?

��No, to mo�na znie��. Najgorsze jest to, �e s� znudzeni. Je�li tylko potrafi� ich od tego oderwa�, wszystko idzie doskonale.�� Wyjrza� na zewn�trz, a oczy zaiskrzy�y mu si�; pomy�la�a, �e wygl�da na to, �e lubi swych kapry�nych pracownik�w.

��Chod��� powiedzia�a.�� Jeszcze mi nie pokaza�e� Hekaty.

Kiedy ruszyli dalej, wzi�a go za r�k�.

Tej nocy posz�a do pokoju Buda.

Szepn��:

��Nie by�em pewien, czy przyjdziesz.

Prychn�a.

��Za to ja wiedzia�am na pewno, �e ty nie p�jdziesz tym korytarzem.

��Jestem a� tak prostolinijny?

��Dop�ki jedno z nas nie odb�dzie tej podr�y�� powiedzia�a.

��M�wi�em ci, �e tworzyliby�my dobry zesp�.

Rozpi�a kombinezon.

��Udowodnij to, bohaterze.

Kochanie si� by�o cudownym prze�yciem. Bud by� o wiele bardziej muskularny, ni� by�a przyzwyczajona, ale tak�e bardziej skupiony na niej samej ni� wi�kszo�� jej kochank�w.

By� te� ca�kiem pomys�owy, je�li chodzi o wykorzystanie ma�ej si�y ci�ko�ci na Ksi�ycu.

��Jedna sz�sta g to moja ulubiona si�a ci�ko�ci�� wysapa� w pewnej chwili.�� Na Ziemi cz�owiek jest przygnieciony. A przy zerowej grawitacji rzuca si� jak wyrzucona na brzeg ryba. W tym pierwszym wypadku ci�ar jest wystarczaj�cy, �eby zapewni� pewn� przyczepno��, a mimo to cz�owiek jest lekki jak balonik. M�wiono mi, �e nawet na Marsie�

��Zamknij si� i r�b swoje�� szepn�a.

Potem przez d�ugi czas nie mog�a zasn��, ciesz�c si�, �e obejmuj� j� gor�ce ramiona m�czyzny. Oto dwoje ludzi w tym b�blu wype�nionym �wiat�em, powietrzem i ciep�em, na �mierciono�nej powierzchni Ksi�yca. Jak kosmonauci i ich groch, pomy�la�a: w ko�cu wszystko, co mieli, to byli oni sami.

Nawet gdy S�o�ce ich zdradzi�o, wci�� mieli siebie.

Pomimo zwyk�ego wewn�trznego niepokoju zwi�zanego z harmonogramem, zanim Siobhan przysz�a tego ranka do pracy, w istocie by�a optymistk�, je�li chodzi o post�p prac.

Na Ksi�ycu, po miesi�cach wielkich wysi�k�w Buda i jego ludzi, Proca zosta�a uko�czona i by�a ca�kowicie sprawna. Trwa�a teraz budowa drugiej wyrzutni. Ponadto szybko posuwa�y si� do przodu prace przy produkcji szk�a: na ca�ej powierzchni krateru Claviusa wzniesiono fabryki, dzi�ki czemu dzie� i noc do stanowiska Procy p�yn�y strumienie element�w potrzebnych do budowy tarczy. Rose Delea, tymczasowo przeniesiona z dzia�u zajmuj�cego si� przetwarzaniem helu-3, pomimo swego trudnego charakteru, okaza�a si� bardzo zdolnym kierownikiem tej cz�ci projektu.

Tymczasem Aurora 2 bezpiecznie powr�ci�a z Marsa i zacumowa�a w L1, g��wnym punkcie Lagrange�a mi�dzy Ziemi� i S�o�cem. Kiedy Proca by�a gotowa do dzia�ania, pierwsze transporty przyp�r wykonanych z ksi�ycowego szk�a wystrzelono do miejsca ich monta�u i budowa tarczy rozpocz�a si� na dobre. Obecnie Bud Tooke oficjalnie zarz�dza� wszystkimi podprojektami w L1 i zgodnie z oczekiwaniami Siobhan, robi� to spokojnie i skutecznie. M�wiono, �e wkr�tce proto-tarcza b�dzie na tyle du�a, �e b�dzie j� mo�na zobaczy� z Ziemi go�ym okiem, o ile nie zniknie w o�lepiaj�cym �wietle S�o�ca.

Nawet �ycie osobiste Siobhan uk�ada�o si� teraz coraz lepiej, ku powszechnemu zdziwieniu jej przyjaci� i rodziny. Nie spodziewa�a si�, �e jej romans z Budem rozwinie si� tak szybko i tak g�adko, zw�aszcza �e prawie ca�y czas sp�dzali w innych �wiatach. W najtrudniejszych dniach jej �ycia ten zwi�zek by� dla niej �r�d�em pociechy i si�y.

Ale teraz, podczas zebrania, kt�re mia�o by� rutynowym spotkaniem po�wi�conym om�wieniu post�p�w w realizacji projektu, niespodziewanie pojawi�y si� dwa powa�ne problemy.

Na ekranie ponownie pojawi�a si� Rose Delea z kaw�, kt�r� powoli nalewa�a do kubka. Rozmow� podj�to na nowo i Siobhan pr�bowa�a si� skupi� na omawianych tematach.

Z matematycznego punktu widzenia umieszczenie jakiego� obiektu w punkcie Lagrange�a by�o spraw� prost�. Gdyby tarcza by�a obiektem punktowym, mog�aby unosi� si� w punkcie L1 le��cym na linii ��cz�cej Ziemi� i S�o�ce. Ale problem ten nie mia� charakteru matematycznego, lecz techniczny.

Po pierwsze punkt L1 w rzeczywisto�ci wcale nie by� stabilny: obiekt punktowy wytr�cony z po�o�enia pocz�tkowego przejawia� tendencj� do powrotu na lini� Ziemia-S�o�ce, jednak m�g� si� tak�e oddali� w dowolnym kierunku. Trzeba wi�c by�o zastosowa� jakie� urz�dzenia stabilizuj�ce, takie jak silniki rakietowe, aby utrzyma� tarcz� w ��danym po�o�eniu.

Poza tym tarcza oczywi�cie nie by�a obiektem punktowym, ale rozci�g�ym, na tyle du�ym, by ostatecznie mog�a os�oni� ca�� Ziemi�. Jedynie geometryczny �rodek tarczy, przecinaj�cy lini� Ziemia-S�o�ce, m�g� by� odpowiednio utrzymywany w r�wnowadze w punkcie L1. Wszystkie pozosta�e punkty tarczy by�y �ci�gane ku �rodkowi i po jakim� czasie tarcza zapad�aby si� w siebie. Gdyby mia�a by� sztywna, jej masa wzros�aby niepomiernie. Problem ten mo�na by�o przezwyci�y�, wprawiaj�c tarcz� w powolny ruch obrotowy. Ruch ten mia�by si� odbywa� z pr�dko�ci� tylko czterech obrot�w na rok�� Jakby B�g obraca� swoim parasolem�, jak to okre�li� Michai��� ale to by wystarczy�o, �eby tarcza pozosta�a sztywna.

Jednak obr�t by� �r�d�em dalszych problem�w. Po��czenie z obiektem wiruj�cym w przestrzeni, nawet tak powoli jak tarcza, by�o znacznie trudniejsze ni� w wypadku obiektu nieruchomego. M�wi�c �ci�lej: wiruj�ca tarcza stanowi�a olbrzymi �yroskop. Poruszaj�c si� po orbicie mi�dzy Ziemi� i S�o�cem, przejawia�a tendencj� do zachowania tej samej orientacji w przestrzeni. I wskutek tego w ci�gu roku jej p�aszczyzna odchyli�aby si� od linii Ziemia-S�o�ce, i jako parasol ochronny sta�aby si� bezu�yteczna.

Tymczasem poza grawitacj� trzeba by�o wzi�� pod uwag� jeszcze inne si�y. Samo �wiat�o s�oneczne b�d�ce strumieniem foton�w wywiera ci�nienie na ka�dy obiekt, na kt�ry pada. Si�a ta jest zbyt s�aba, aby mog�y j� wyczu� ludzkie zmys�y, ale wystarczy�aby do poruszania jachtu z przezroczystymi, szerokimi na kilometr �aglami, i na pewno wywiera�aby znaczny nacisk na obiekt tej wielko�ci co tarcza. Istnia�y tak�e inne komplikacje, takie jak perturbacje spowodowane polem grawitacyjnym Ksi�yca i innych planet oraz oddzia�ywanie pola magnetycznego Ziemi.

A�eby poradzi� sobie z tym wszystkim, wielko�� powierzchni tarczy mia�a by� regulowana. Panele by�yby odpowiednio otwierane i zamykane, tak aby delikatne ci�nienie �wiat�a s�onecznego wykorzysta� do obracania tarczy. By�o to zgrabne rozwi�zanie: �wiat�o s�oneczne zosta�oby zastosowane do utrzymywania tarczy we w�a�ciwym po�o�eniu.

Jednak by utrzyma� po�o�enie w obecno�ci wielu stale zmieniaj�cych si� si�, sama tarcza musia�a by� �inteligentna�, tak aby mia�a ��wiadomo�� swego po�o�enia w przestrzeni i mog�a w spos�b dynamiczny dostosowywa� si� do sytuacji. Najlepiej by�oby, gdyby ka�dy centymetr kwadratowy tarczy wyczuwa� si�y dzia�aj�ce zar�wno na niego, jak i na tarcz� jako ca�o��, i potrafi� obliczy�, jak si� powinien ustawi�.

Tak� rozproszon�, sprz�on� �inteligencj� spodziewano si� uzyska�, tworz�c �inteligentn�� pow�ok�. Jej warstwa zewn�trzna o grubo�ci nieca�ego mikrona nie stanowi�aby jedynie powierzchni odbijaj�cej, ale by�aby wype�niona zespo�ami obwod�w elektrycznych. �Inteligencje� po��czonych ze sob� element�w oczywi�cie dodawa�yby si� do siebie, tworz�c pot�n� �inteligencj� globaln�. Uwa�ano, �e po uko�czeniu tarcza b�dzie stanowi�a najbardziej �inteligentn�� konstrukcj�, jak� kiedykolwiek zbudowano, prawdopodobnie doskonalsz� nawet od Arystotelesa, a jedyn� niewiadom� by�o to, jak bardzo �inteligentny� jest sam Arystoteles.

Tyle, je�li chodzi o projekt, sam w sobie dostatecznie skomplikowany. Jego realizacja to by� zupe�nie inny problem.

Teraz problemem sta�o si� wytworzenie �inteligentnej� pow�oki; nie istnia�o wystarczaj�co du�o nanofabryk, aby z tym zd��y� na czas. Ale jeszcze powa�niejszym problemem by�o ci�nienie �wiat�a s�onecznego. Chocia� mo�na je by�o wykorzysta� do kontrolowania po�o�enia tarczy, sama jego obecno�� by�a �r�d�em zasadniczej trudno�ci. I to w�a�nie stanowi�o drugi powa�ny problem.

Siobhan podesz�a do stolika Bisesy i usiad�a, prosz�c o podanie kawy.

��Dzi�kuj�, �e zechcia�a� si� ze mn� spotka栗 zacz�a Bisesa.�� Wiem, jak bardzo musisz by� zaj�ta.

��W�tpi�, czy naprawd� wiesz�� powiedzia�a Siobhan �a�o�nie.

��Ale�� powiedzia�a Bisesa spokojnie�� my�l�, �e jeste� w�a�ciw� osob�, by wys�ucha�, co mam do powiedzenia.

S�cz�c kaw�, Siobhan pr�bowa�a jako� oceni� Bises�. Jako Astronom Kr�lewski, zawsze musia�a mie� do czynienia z lud�mi, czasami z tysi�cami na raz, kiedy wyg�asza�a publiczne wyk�ady. Ale odk�d zosta�a przez Miriam Grec zmuszona do obj�cia tego niezwykle odpowiedzialnego stanowiska, jakby dyrektora naczelnego projektu budowy tarczy, s�dzi�a, �e nabra�a umiej�tno�ci oceniania spotykanych ludzi: im szybciej zrozumiesz, co masz przed sob�, tym lepiej z tym sobie poradzisz.

I oto mia�a przed sob� Bises� Dutt, oficera brytyjskiej armii, po cywilnemu, poza miejscem s�u�by. By�a pochodzenia hinduskiego. Twarz mia�a symetryczn�, d�ugi nos, a jej spojrzenie by�o zdecydowane, cho� pe�ne troski. By�a do�� wysoka i promieniowa�a z niej wojskowa pewno�� siebie. Ale jest jaka� wymizerowana, pomy�la�a Siobhan, jak gdyby w przesz�o�ci g�odowa�a.

Siobhan powiedzia�a:

��Powiedz, dlaczego powinnam ci� wys�ucha�.

��Znam dat� burzy s�onecznej. Dok�adn� dat�.

Poniewa� w�adze, id�c za rad� psycholog�w, starali si� zmniejszy� do minimum niebezpiecze�stwo paniki, by�a to wci�� naj�ci�lej strze�ona tajemnica.

��Biseso, je�eli nast�pi� przeciek, twoim obowi�zkiem jest mi o tym powiedzie�.

Bisesa potrz�sn�a g�ow�.

��Nie by�o �adnego przecieku. Mo�esz to sprawdzi�.�� Podnios�a stop� i postuka�a paznokciem w podeszw�.�� Mam lokalizator. Armia �ledzi moje ruchy od chwili, gdy si� ujawni�am.

��Samowolnie oddali�a� si� z oddzia�u?

��Nie�� powiedzia�a Bisesa cierpliwie.�� Tak my�leli. Teraz jestem na urlopie okoliczno�ciowym, tak to nazywaj�. Ale i tak mnie obserwuj�.

��Wi�c ta data�

��To 20 kwietnia 2042 roku, prawda?

Siobhan przyjrza�a si� jej.

��OK. Sk�d to wiesz?

��Bo tego dnia jest za�mienie S�o�ca.

Siobhan unios�a brwi.

Mrukn�a:

��Arystotelesie?

��Ona ma racj�, Siobhan�� szepn�� jej Arystoteles do ucha.

��OK. Ale co z tego? Za�mienie to prostu ustawione w jednej linii S�o�ce, Ksi�yc i Ziemia. To nie ma nic wsp�lnego z burz� s�oneczn�.

��Owszem, ma�� powiedzia�a Bisesa.�� Podczas podr�y powrotnej pokazano mi za�mienie.

��Podczas podr�y.�� Siobhan rzuci�a okiem na jej akta. Zdecydowa�a si� z ni� spotka� pod wp�ywem impulsu, �eby na chwil� wyrwa� si� z telekonferencji. Teraz zacz�a tego �a�owa�.�� Wiem co� nieco� na ten temat. Mia�a� co� w rodzaju wizji�

��To nie by�a wizja. Nie chc� ci zabiera� czasu, �eby teraz o tym dyskutowa�. Masz moje akta. Je�li mi wierzysz, sprawdzisz to p�niej. Teraz chc�, �eby� mnie wys�ucha�a. W dniu, w kt�rym wr�ci�am, zda�am sobie spraw�, �e na Ziemi wydarzy si� co� okropnego. Pokazuj�c mi za�mienie, oni dali mi do zrozumienia, �e to ma co� wsp�lnego ze S�o�cem.

��Oni?�

Twarz Bisesy zachmurzy�a si�, jak gdyby sama nie mog�a uwierzy� w to wszystko i wola�aby, �eby nie musia�a. Ale brn�a dalej.

��Pani profesor, s�dz�, �e ta burza s�oneczna to nie przypadek. S�dz�, �e jest wynikiem zamierzonego dzia�ania obcych si�, kt�re chc� nam wyrz�dzi� krzywd�.

Siobhan znacz�co zerkn�a na zegarek.

��Jakie obce si�y?

��Pierworodni. My tak ich nazwali�my.

��My?� Niewa�ne. Przypuszczam, �e nie masz na to �adnego dowodu.

��Nie, i wiem, co my�lisz. Tacy ludzie jak ja nigdy nie maj� dowodu.

Siobhan pozwoli�a sobie na u�miech, bo tak w�a�nie my�la�a.

��Ale wojsko wykry�o pewne nieprawid�owo�ci w moim stanie fizycznym, kt�rych nie potrafili wyja�ni�. Dlatego dali mi urlop. To ju� jaki� dow�d. A poza tym istnieje zasada mierno�ci.

��Zasada mierno�ci?

��Nie jestem naukowcem, ale czy nie tak to nazywacie? Zasada Kopernika. �adne po�o�enie w przestrzeni i czasie nie jest wyr�nione. A je�eli �a�cuch logiczny wskazuje, �e dana chwila jest w jaki� spos�b wyr�niona�

��Nigdy nie wierz w zbiegi okoliczno�ci�� powiedzia�a Siobhan.

Bisesa pochyli�a si� do przodu.

��Czy nie uderzy�o ci�, �e burza s�oneczna, kt�ra ma si� zdarzy� akurat teraz, jest najniezwyklejszym zbiegiem okoliczno�ci w dziejach? Pomy�l. Cz�owiek istnieje zaledwie od stu tysi�cy lat. Ziemia i S�o�ce s� czterdzie�ci tysi�cy razy starsze. Gdyby burza s�oneczna by�a zdarzeniem czysto naturalnym, z pewno�ci� mog�aby si� wydarzy� w dowolnej chwili historii Ziemi. Dlaczego S�o�ce mia�oby si� w�cieka� w�a�nie teraz, w tym kr�tkim okresie, kiedy na planecie istniej� istoty obdarzone inteligencj�?

Po raz pierwszy podczas tej rozmowy Siobhan poczu�a si� lekko zaniepokojona. W ko�cu sama my�la�a w podobny spos�b.

��Twierdzisz, �e to nie jest przypadek?

��Twierdz�, �e burza s�oneczna ma charakter celowy. Twierdz�, �e to my jeste�my jej celem.�� Bisesa zawiesi�a g�os.

Siobhan odwr�ci�a wzrok.

��Ale to czyste spekulacje. Nie masz prawdziwego dowodu. Bisesa powiedzia�a stanowczo:

��Ale wierz�, �e je�eli poszukasz dowodu, to go znajdziesz. O to w�a�nie prosz�. Masz bliskie kontakty z naukowcami, kt�rzy badaj� burz� s�oneczn�. Mog�aby� to zrobi�. To mo�e by� naprawd� decyduj�ca kwestia.

��Decyduj�ca?

��Dla przysz�o�ci rodzaju ludzkiego. Bo je�li nie zrozumiemy, z czym mamy do czynienia, jak b�dziemy mogli to pokona�?

Siobhan przypatrywa�a si� tej pe�nej determinacji kobiecie. By�o w niej co� dziwnego, co� jakby z innego �wiata, innego miejsca. Ale m�wi�a jasno i przekonywaj�co. Mo�e si� myli�, pomy�la�a Siobhan, ale nie s�dz�, aby by�a ob��kana.

Londy�skie lotnisko Heathrow by�o portem lotniczym od stu lat, a teraz sta�o si� tak�e portem kosmicznym. Samolot kosmiczny, spoczywaj�cy na d�ugim, utwardzonym pasie startowym, w bladym �wietle S�o�ca, wygl�da� naprawd� pi�knie, pomy�la�a Miriam.

Boudicca by�a smuk�ym wrzecionem o d�ugo�ci oko�o sze��dziesi�ciu metr�w. Na dziobie i na ogonie mia�a niepokoj�co ma�e brzechwy i nawet g��wne, tr�jk�tne, sko�ne skrzyd�a by�y dziwnie kr�tkie. Na ich ko�cach zamontowano p�kate asymetryczne gondole, mieszcz�ce g��wne silniki rakietowe, to znaczy funkcj� t� mia�y pe�ni� w przestrzeni kosmicznej, natomiast w atmosferze dzia�a�y jak zwyk�e silniki odrzutowe. G�rn� powierzchni� samolotu stanowi�a matowo-bia�a ceramiczna skorupa, kt�ra pod spodem by�a pokryta czarn� metalow� pow�ok�, s�u��c� jako os�ona termiczna podczas wchodzenia w atmosfer�; wykonana by�a z substancji b�d�cej dalekim potomkiem os�ony termicznej, kt�ra w dawnych wahad�owcach sprawia�a tyle k�opot�w.

Pomimo zgromadzonego wok� sprz�tu naziemnego i chmur pary wydobywaj�cej si� ze zbiornik�w kriogenicznego paliwa samolot w rzeczywisto�ci wygl�da�, jakby nale�a� do zupe�nie innego �wiata i jakby nie�mia�o wyl�dowa� tu, na Ziemi. Ale by� to sprawny pojazd�� w istocie weteran lot�w kosmicznych. Z l�ni�cego kad�uba wystawa�y dysze rakiet czujnik�w orientacji, wok� kt�rych powierzchnia kad�uba by�a usiana p�cherzami, a wielokrotne wchodzenie w atmosfer� pozostawi�o w jego dolnej cz�ci liczne wypalone �lady.

Samolot by� brytyjski. Podczas gdy na usterzeniu poziomym widnia� gwia�dzisty kr�g Unii Euroazjatyckiej, po drugiej stronie powiewa�a animowana flaga Unii, a na skrzyd�ach i powierzchniach bocznych wymalowano s�ynny znak RAF-u, kt�ry przypomina�, �e ten kosmiczny ptak mo�e zosta� skierowany do s�u�by w si�ach zbrojnych.

Jego konstrukcja si�ga�a pionierskich bada� w latach osiemdziesi�tych ubieg�ego wieku, prowadzonych przez takie firmy jak British Aerospace i Rolls Royce. Ale w latach dwudziestych badania te straci�y rozp�d, pojawi� si� bowiem nowy rodzaj in�ynierii materia�owej i nowe konstrukcje silnik�w, i �w bodziec sprawi�, �e ca�kowicie sprawne samoloty zasili�y flot� handlow�. A kiedy wznios�y si� w powietrze, Brytyjczycy byli niezwykle dumni ze swych pi�knych, nowych zabawek.

Miriam pomy�la�a, �e wyb�r �e�skiego imienia jest bardzo odpowiedni, ten samolot kosmiczny z pewno�ci� by� najpi�kniejszym dzie�em brytyjskiego przemys�u lotniczego od czas�w Spitfire�a. Ale imi� celtyckiej kr�lowej, kt�ra niegdy� przeciwstawi�a si� pot�dze Rzymu, wybrane w drodze powszechnego g�osowania, wydawa�o si� w tym okresie og�lnej harmonii niezbyt taktowne, chocia� Miriam zastanawia�a si�, czy kolejna rozwa�ana propozycja by�aby bardziej zadowalaj�ca: Margaret Thatcher�

Mimo to nawet w tej epoce zjednoczonej Eurazji trzeba by�o respektowa� ci�gle �ywe nastroje narodowe, dop�ki odgrywa�y konstruktywn� rol�. A poza tym, jak Nicolaus nieustannie jej przypomina�, ten rok by� rokiem wybor�w. Dlatego Miriam pozwoli�a, aby j� sfotografowano na tle l�ni�cego kad�uba z u�miechem przylepionym do twarzy.

Boudicca po��czy�a si� z mieszkalnymi pomieszczeniami Aurory, przywar�szy do jej zakrzywionego kad�uba.

Miriam i Nicolausa przywita� prawdziwy astronauta, pu�kownik Burton Tooke. Bud mia� na sobie kombinezon, �wie�o wyprany i wyprasowany oraz ozdobiony logo misji i odznaczeniami wojskowymi. Wyci�gn�� r�k� i pom�g� Miriam wydosta� si� z tunelu ��cz�cego oba statki.

��Wygl�da na to, �e doskonale sobie radzisz z brakiem si�y ci��enia�� powiedzia�.

��Och, w kabinie samolotu wykona�am par� piruet�w. To by�a �wietna zabawa�� po pierwszych dwunastu godzinach.

��Mog� sobie wyobrazi�. Choroba kosmiczna dopada wi�kszo�� z nas. I wi�kszo�� ludzi j� pokonuje.

Jednak�e Nicolausowi to si� nie uda�o, co sprawi�o Miriam raczej niemi�� satysfakcj�. Chocia� raz, w tej metalowej puszce unosz�cej si� w przestrzeni, to ona musia�a si� nim zaopiekowa�.

Miriam sp�dzi�a wi�ksz� cz�� lotu pracuj�c, by�a wi�c na bie��co i nawet czu�a si� do�� wypocz�ta. Zostawi�a wi�c kapitana Purcella, kt�ry zaj�� si� jej baga�em i przyj�a zaproszenie Buda do odbycia kr�tkiej wycieczki. Towarzyszy� im Nicolaus z kamerami na g�owie i na ramieniu, zdecydowany nie opu�ci� ani chwili tej niezwyk�ej okazji do zrobienia zdj��.

P�yn�li ciasnymi korytarzami Aurory. Statek by� przeznaczony do podr�y kosmicznych; by�y tam rury i przewody, a na �cianach, suficie i pod�odze ruchome panele, oraz barierki i szczeble, pomocne podczas poruszania si� przy zerowej grawitacji, a tak�e kolorowe znaki w pastelowych barwach oznaczaj�ce kierunek do g�ry. Trudno by�o uwierzy�, �e ta niczym nie wyr�niaj�ca si� konstrukcja �eglowa�a przez uk�ad s�oneczny, pokonuj�c drog� do Marsa i z powrotem.

Mimo sprawno�ci uk�ad�w do recyklingu, wsz�dzie unosi� si� wyra�ny zapach ludzi. Ale nie napotkali nikogo; albo za�oga unika�a przyby�ych z wizyt� grubych ryb, albo te�, co by�o bardziej prawdopodobne, gdzie� pracowa�a. Wszystko by�o zupe�nie inne ni� podczas normalnych wizyt premiera i dziwnie intymne, ale na pewno nie brakowa�o jej zwyk�ego t�umu dziennikarzy i poszukiwaczy sensacji r�nej ma�ci.

Dotarli do w�azu wiod�cego na pok�ad obserwacyjny Aurory. Bud pchn�� drzwi i twarz Miriam zala�o �wiat�o s�oneczne. �Panoramiczne okno� wykonane z utwardzonego pleksiglasu by�o znacznie mniejsze ni� kt�rekolwiek z okien jej gabinetu w Euroigle. Niedawno przez to okno mo�na by�o przez kr�tk� chwil� ogl�da� czerwone marsja�skie kaniony, a teraz wychodzi�o na pustk� przestrzeni kosmicznej.

A tam wrza�a praca. Konstrukcja sk�adaj�ca si� z lu�nych rozp�rek stercza�a tu� poni�ej okna i gin�a w oddali. Wsz�dzie poruszali si� astronauci w kolorowych skafandrach kosmicznych, trzymaj�c si� uchwyt�w b�d� kabli, albo popychani ma�ymi, przymocowanymi do plec�w silniczkami rakietowymi. Na pierwszy rzut oka musia�o tam by� ze stu ludzi i tyle� niezale�nych, wieloramiennych maszyn, poruszaj�cych si� w o�wietlonym �wiat�em s�onecznym labiryncie rusztowa�. Sprawia�o to ogromne, zaskakuj�ce wra�enie.

��Prosz� mi powiedzie�, co oni robi�.

��OK.�� Bud wyci�gn�� r�k�.�� Tam, w oddali, wida� ci�ki sprz�t, kt�ry umieszcza te rozp�rki w odpowiednim miejscu.

��Wygl�daj�, jakby by�y ze szk�a. To jest szkielet tarczy?

��Tak. To szk�o ksi�ycowe. Rozbudowujemy t� konstrukcj� spiralnie wok� Aurory, tak �e w ka�dej chwili �rodek ci�ko�ci ca�ego WNO znajdowa� si� w punkcie L1.

��WNO?�� zapyta�a.

Bud wygl�da� na zmieszanego.

��Tarczy. Mamy swoje akronimy.

��I to oznacza�

��Wielki Niemy Obiekt. To taki nasz dowcip.

Nicolaus przewr�ci� oczami.

Bud powiedzia�:

��Te rozp�rki zosta�y wyprodukowane na Ksi�ycu. Ale tam tak�e wytwarzamy sam� pow�ok�, nie t� �inteligentn�� jak na Ziemi, lecz zwyk�� pryzmatyczn� warstw�, kt�ra pokryje wi�ksz� cz�� powierzchni WNO.

Pokaza� na astronautk�, kt�ra mocowa�a si� z jakim� niezgrabnym urz�dzeniem. Wygl�da�o to, jak gdyby wyci�ga�a ze skrzyni wielkie p�kate zwierz�. Widok by� niemal komiczny, ale Miriam stara�a si� zachowa� powag�.

Bud powiedzia�:

��Wykorzystujemy nadmuchiwane wr�gi z poliestru jako formy. Zaprojektowanie takiej wr�gi to prawdziwa sztuka. Trzeba sobie wyobrazi� dynamik� tego procesu. Nie chcemy, �eby podczas pompowania uleg�y odkszta�ceniu. Dlatego symulujemy proces odwrotny, wypuszczaj�c gaz i pilnuj�c, �eby wszystko odbywa�o si� p�ynnie, a materia� nie zwija� si� i nie rozci�ga��

Pozwoli�a mu m�wi�. Bud by� wyra�nie dumny z prowadzonych tutaj prac, staraj�c si� sprosta� wyzwaniom �rodowiska, w kt�rym najprostsza czynno��, taka jak napompowanie balonu, stanowi�a powa�ny problem. Jednak�e jaka� jej cz�� z przyjemno�ci� s�ucha�a tych skomplikowanych wywod�w.

��A kiedy forma jest gotowa�� ci�gn��, wskazuj�c kolejne miejsce pracy�� natryskujemy warstw�.

Jaki� astronauta nadzorowa� prac� nieforemnego robota, kt�ry toczy� si� po wysi�gniku stercz�cym przed wielkim nadmuchiwanym dyskiem. Robot u�ywa� wa�ka, kt�rym nak�ada� warstw� szk�a na poliestrow� powierzchni� dysku. Spokojnie pracuj�c, wygl�da�, jakby by� zaj�ty czym� tak zwyczajnym jak malowanie �ciany. Bud m�wi� dalej:

��Aby otrzyma� tak� warstw�, podgrzewamy poliester i t�oczymy go przez gor�ce dysze, otrzymuj�c cienkie w��kna. Nadajemy im dodatni �adunek elektryczny, a tarcza stanowi powierzchnia ujemnie na�adowanej elektrody i w ten spos�b uzyskujemy w��kna poliestrowe setki razy cie�sze ni� na pocz�tku. Nie da�oby si� tego wykona� na Ziemi, si�a ci��enia wszystko by popsu�a. Ale tutaj ten proces jest ca�kiem prosty.

��Chcia�abym, �eby kt�ry� z tych robot�w pomalowa� mi mieszkanie.

Roze�mia� si� z przymusem, a ona zda�a sobie spraw�, �e wszyscy, kt�rzy odwiedzali to miejsce, musieli �artowa� w podobny spos�b.

Powiedzia�:

��Roboty i maszyny dzia�aj� bez zarzutu. Ale sercem tego projektu s� ludzie.�� Popatrzy� na ni�.�� Pochodz� z wiejskiej okolicy w stanie Iowa. Jako dziecko zawsze lubi�em czyta� opowiadania o ludziach takich jak m�j ojciec i jego kumple, pracuj�cych w kosmosie czy na Ksi�ycu. Ale tak si� d�ugo nie da. Ta spokojna przestrze� kosmiczna to bardzo niebezpieczne �rodowisko, a praca, kt�r� wykonujemy, wymaga wyj�tkowych umiej�tno�ci. Ka�dy z tych usmolonych facet�w ma przynajmniej doktorat. Wi�c chyba nie s� robotnikami. Ale maj� do tego serce. Wie pani, o czym m�wi�? Pracuj� dwadzie�cia cztery godziny na dob�, �eby wykona� t� prac�, a niekt�rzy z nich przebywaj� tutaj ju� od wielu lat. I pomimo wszystkich gad�et�w niczego by�my nie dokonali, gdyby nie ich po�wi�cenie.

��Rozumiem�� powiedzia�a �agodnie.�� Jestem pod wra�eniem, pu�kowniku. I jestem spokojna co do przysz�o�ci tego projektu.

Tak rzeczywi�cie by�o. Siobhan poda�a jej dok�adne informacje na temat Buda, ale Miriam wiedzia�a, �e Siobhan jest z nim zwi�zana i jednym z powod�w jej przybycia by�o wyrobienie sobie w�asnego zdania. Podoba�o jej si� wszystko, co zobaczy�a w tym otwartym ameryka�skim lotniku, kt�ry by� tak wa�ny dla przysz�o�ci rodzaju ludzkiego; odczula ulg�, �e projekt spoczywa w naprawd� dobrych r�kach.

Nie �eby jej euroazjatycka duma pozwoli�a kiedykolwiek przyzna� to w obecno�ci Alvarez. Powiedzia�a:

��Mam nadziej�, �e p�niej b�d� mog�a pozna� przynajmniej cz�� pa�skich ludzi.

��B�d� bardzo radzi.

��Ja tak�e. Nie zamierzam udawa�, �e nie jest to dla mnie tak�e okazja do wykonania paru zdj��, oczywi�cie tak jest. Ale niech si� dzieje, co chce, ta gigantyczna konstrukcja b�dzie moim dziedzictwem. By�am zdecydowana przyby� tutaj i pozna� ludzi, kt�rzy to buduj�, zanim mnie wykopi�.

Bud powa�nie skin�� g�ow�.

��My r�wnie� �ledzimy sonda�e. Nie mog� uwierzy�, �e s� dla pani tak niekorzystne.�� Uderzy� zaci�ni�t� pi�ci� w d�o�.�� Powinni te cholerne ankiety przys�a� tutaj.

By�a wzruszona.

��Tak to ju� jest, pu�kowniku. Sonda�e pokazuj�, �e ludzie s� zasadniczo za projektem budowy tarczy. Ale tak�e cierpi� z powodu nieustannego zam�tu spowodowanego wyp�ywem ogromnych sum, kt�re poch�ania ten kosztowny projekt. Pragn� tarczy, ale s� niezadowoleni, �e musz� za to p�aci�. I by� mo�e przede wszystkim nie podoba im si�, �e w og�le stan�li w obliczu gro�by burzy s�onecznej.

Nicolaus chrz�kn��.

��To klasyczna psychologia barowa. Kiedy po otrzymaniu z�ych nowin przychodzi dementi, pojawia si� gniew.

Bud powiedzia�:

��Wi�c musz� kogo� obarczy� win�?

��Co� w tym rodzaju�� powiedzia�a Miriam.�� A mo�e maj� racj�. Tarcz� b�dziemy budowa�, bez wzgl�du na to, co si� ze mn� stanie; zaszli�my za daleko, aby teraz zmienia� kierunek marszu. Ale je�li chodzi o mnie, no c�, jak wiecie, Churchill przegra� wybory zaraz po wygraniu Drugiej Wojny �wiatowej. Ludzie doszli do wniosku, �e wykona� swoje zadanie. Mo�e m�j nast�pca b�dzie potrafi� �agodzi� codzienne troski lepiej ni� ja.�� A mo�e, pomy�la�a, ludzie wyczuli, jak bardzo jestem wyczerpana, ile ta praca mnie kosztuje, i jak niewiele mam jeszcze do zaofiarowania.

Nicolaus chrz�kn��.

��Za bardzo filozofujesz, Miriam.

��Tak�� mrukn�� Bud.�� Co za g�upi okres na przeprowadzanie wybor�w! Mo�e powinno si� je od�o�y� o par� lat�

��Nie�� powiedzia�a stanowczo.�� Podejrzewam, �e zanim to zostanie doprowadzone do ko�ca, w du�ych miastach trzeba b�dzie wprowadzi� stan wyj�tkowy. Jednak demokracja to nasza najwi�ksza zdobycz. Je�eli j� odrzucimy, kiedy sytuacja robi si� trudna, mo�e ju� nigdy jej nie odzyskamy, a w�wczas sko�czymy tak jak Chi�czycy.

Bud rzuci� na Nicolausa ukradkowe spojrzenie cz�owieka, kt�ry przywyk� do pracy w warunkach szczeg�lnych �rodk�w bezpiecze�stwa.

��Skoro o nich mowa, jak wiecie, obserwujemy st�d Chi�czyk�w.

��Wystrzelili jeszcze jakie� rakiety?

��Je�eli pogoda jest dobra, mo�na to zobaczy� go�ym okiem. Nie mo�na ukry� odpalenia rakiety i uruchomienia silnika wspomagaj�cego. Ale bez wzgl�du na to, jak bardzo si� staramy, nie potrafimy ich potem wy�ledzi� za pomoc� instrument�w optycznych i radaru, pr�bowali�my nawet wykorzysta� wi�zki laserowe.

��Niewidzialne dla radaru?

��Tak uwa�amy.

Tak by�o ju� od roku: zakrojony na szerok� skal� i nieprzerwany program �bombardowania� kosmosu z g��bi kraju, jeden wielki �adunek po drugim, wystrzeliwany w kosmos, w nieznanym celu. Sama Miriam bra�a udzia� w pr�bach ustalenia, co si� tam dzieje; premier Chin zby� jej pr�by uniesieniem farbowanych brwi.

Powiedzia�a:

��Tak czy owak dla nas nie ma to �adnego znaczenia.

��Mo�e�� powiedzia� Bud.�� Ale wkurza mnie, �e my tutaj pracujemy tak�e po to, �eby uchroni� ich niewdzi�czne ty�ki. Przepraszam za j�zyk.

��Nie wolno my�le� w ten spos�b. Pami�tajcie, �e wi�kszo�� Chi�czyk�w nie ma poj�cia, co kombinuj� ich przyw�dcy, i nie maj� na to �adnego wp�ywu. To dla nich to robimy, a nie dla tych gerontokrat�w z Pekinu.

Bud wyszczerzy� z�by w u�miechu.

��Chyba ma pani racj�. Widzi pani, to dlatego na pani� zag�osuj�.

��Jasne, �e tak�

Pokaza� palcem.

��Je�li spojrzy pani w g�r�, zobaczy pani, o co w tym wszystkim chodzi.

�eby zobaczy�, musia�a si� schyli�.

To by�a Ziemia. Niebieska latarnia, wisz�ca dok�adnie po przeciwnej stronie ni� S�o�ce. Miriam by�a o p�tora miliona kilometr�w od domu i st�d planeta wygl�da�a mniej wi�cej tak jak Ksi�yc z Ziemi. Oczywi�cie by�a w pe�ni. Ziemia widziana z punktu L1, zawieszonego mi�dzy Ziemi� a S�o�cem, zawsze jest w pe�ni.

Ziemia wisia�a nisko nad tarcz�, a jej bladoniebieski blask odbija� si� w g�adkiej jak szk�o powierzchni, ci�gn�cej si� a� po horyzont, kt�ry gin�� w oddali. Powstaj�c� tarcz� nale�a�o jeszcze ustawi� tak, aby jej powierzchnia by�a odpowiednio zwr�cona w stron� S�o�ca; stanie si� to w ostatnich dniach przed nadej�ciem burzy s�onecznej.

By� to zdumiewaj�cy, pi�kny widok i prawie nie mo�na by�o uwierzy�, �e zbudowali to zwykli ludzie tu, w g��bi kosmosu.

Pod wp�ywem impulsu Miriam obr�ci�a si� do swego sekretarza prasowego.

��Nicolaus, zapomnij o tych cholernych kamerach. Musisz to zobaczy�

Nicolaus skuli� si� pod tyln� przegrod� pomieszczenia, z twarz� wykrzywion� cierpieniem, jakiego nigdy jeszcze u niego nie widzia�a. Szybko nad sob� zapanowa�. Ale ten wyraz twarzy mia�a sobie przypomnie� w trzy dni p�niej, kiedy Boudicca zbli�a�a si� do Ziemi.

Opuszczaj�c pok�ad obserwacyjny, Miriam zwr�ci�a uwag� na tabliczk� z ksi�ycowego szk�a, z wyrytym w po�piechu napisem:

Siobhan pojecha�a do Chelsea w towarzystwie Toby�ego Pitta. Pomy�la�a, �e mieszkanie, w kt�rym si� znalaz�a, jest ca�kiem zwyczajne i �e w tym marcowym dniu nie ma nic niezwyk�ego. Ale nie mo�na by�o tego powiedzie� o kobiecie, kt�ra otworzy�a drzwi.

��Dzi�kuj�, �e zechcia�a� przyj�栗 powiedzia�a Bisesa. Wygl�da�a na zm�czon�, ale w ko�cu, pomy�la�a Siobhan, na dwa lata przed zapowiedzian� burz� s�oneczn� wszyscy wygl�dali na zm�czonych.

Siobhan przesz�a za Bises� przez kr�tki przedpok�j i wesz�a do pokoju. Jak si� mo�na by�o spodziewa�, by� zagracony: mi�kka, trzyosobowa kanapa, stoliki zas�ane magazynami i zwini�tymi elastycznymi ekranami. Elementem, na kt�ry wydano najwi�cej pieni�dzy, by� wielki �cienny ekran. Siobhan wiedzia�a, �e Bisesa jest samotn� matk� i ma jedenastoletni� c�rk� imieniem Myra, kt�ra dzisiaj jest w szkole. Drug� lokatork� by�a kuzynka Bisesy, studentka bioetyki, kt�ra obecnie by�a zatrudniona w programie ochrony zwierz�t realizowanym przez stowarzyszenie brytyjskich ogrod�w zoologicznych.

Toby Pitt, w garniturze i krawacie, z dala od swego naturalnego �rodowiska, czu� si� nieswojo.

���adny ekran�� powiedzia�.

Bisesa wzruszy�a ramionami.

��Jest ju� troch� przestarza�y. Zapewnia Myrze towarzystwo, gdy jestem nieobecna. Teraz Myra ma inne zainteresowania�� powiedzia�a z irytacj�.�� I niewiele ogl�damy. Jest zbyt du�o z�ych wiadomo�ci.

Siobhan wiedzia�a, �e to powszechne. W ka�dym razie tego dnia ekran by� nastawiony na rz�dowy kana� informacyjny i pokazywa� drgaj�ce obrazy Michai�a, Eugene�a i pozosta�ych, przekazywane z Ksi�yca i orbity oko�oziemskiej bezpo�rednio do tego mieszkania w Chelsea.

Bisesa krz�ta�a si�, przygotowuj�c kaw�.

Toby pochyli� si� do Siobhan i powiedzia� cicho:

��Nadal uwa�am, �e to jest b��d. �eby zajmowa� si� teoriami o stoj�cych za burz� s�oneczn� knowaniach obcych�� w ten spos�b ludzie trac� zaanga�owanie.

Siobhan wiedzia�a, �e ma racj�.

Nieuchronnie zbli�aj�ca si� burza s�oneczna i tak dzia�a�a na ludzi przygn�biaj�co. A teraz przygotowania do jej odparcia wszystkim zaczyna�y wyra�nie dawa� si� we znaki. Gigantyczne konstrukcje, takie jak Kopu�a, by�y �r�d�em ogromnych utrudnie� w ruchu ulicznym. Na terenie miasta rutynowe prace by�y prowadzone po�piesznie albo zaniedbywane i ju� by�o to wida�; fakt, �e nie odmalowywano na czas najwa�niejszych budynk�w, sprawia�, �e Londyn wygl�da� coraz bardziej n�dznie. Na budow� Kopu�y przeznaczono ogromne �rodki, a poza tym wszyscy gromadzili wielkie zapasy i dlatego w sklepach stale brakowa�o towar�w. Niedawna fala og�lno�wiatowego terroryzmu oraz �ci�lejsza kontrola podj�tych �rodk�w bezpiecze�stwa sprawi�y, �e sytuacja sta�a si� jeszcze trudniejsza. Nasta�y czasy niepokoju, czasy, z kt�rych ludzie pragn�li si� jak najszybciej wyrwa�.

Wszystkie g��wne agencje prasowe donosi�y o katastrofalnym spadku ogl�dalno�ci, a r�wnocze�nie niebywa�y boom prze�ywa�y opery mydlane, kt�re pozwala�y zapomnie�, �e �wiat zewn�trzny w og�le istnieje. �wiatowi przyw�dcy byli coraz bardziej zaniepokojeni, �e je�li pojawi si� wi�cej niepomy�lnych wiadomo�ci, wszyscy po prostu ukryj� si� w domach, a� straszny �wit 20 kwietnia 2042 roku po�o�y kres wszelkim spekulacjom.

��A je�li Bisesa ma racj�?�� powoli powiedzia�a Siobhan. Ta nik�a, ale niepokoj�ca mo�liwo�� kierowa�a jej poczynaniami od dnia, gdy Bisesa po raz pierwszy�� ju� z g�r� rok temu�� podst�pnie dosta�a si� do Towarzystwa Kr�lewskiego i dlatego podj�a pewien wysi�ek, �eby zainteresowa� si� pomys�ami Bisesy.�� Je�eli to prawda, Toby, nie ma co tego ukrywa�, bez wzgl�du na cen�.

��Przepraszam�� powiedzia� szybko.�� Masz moje pe�ne poparcie. Wiesz o tym. Chodzi o to, �e zawsze mia�em wra�enie, i� skontaktowanie Bisesy Dutt, porwanej-przez-obcych, z Eugene�em Manglesem, najwi�kszym-umys�em-od-czas�w-Einsteina, b�dzie �r�d�em k�opot�w.

Zmusi�a si� do u�miechu.

��Tak, ale jaka to frajda!

Bisesa wr�ci�a, nios�c kaw�.

Najbardziej dramatycznym zdarzeniem w procesie formowania si� Ziemi by�o pot�ne zderzenie, kt�re rozszczepi�o proto-Ziemi� na dwa bli�niacze �wiaty: Ziemi� i Ksi�yc. Przez kilka dni �wiecenie rozbitego �wiata by�o na tyle jasne, �e mo�na je by�o dostrzec z odleg�o�ci setek lat �wietlnych.

Ci, kt�rzy patrzyli, mieli oczy wra�liwe na barwy, na kt�re �aden ludzki j�zyk nie mia� okre�le�. Patrzyli, obserwowali wszystko i wsz�dzie, cierpliwie, niestrudzenie. I zauwa�yli gwa�towne narodziny Ziemi.

Obserwowali, co si� dzia�o dalej: powstanie ocean�w z wody przyniesionej przez komety, kr�tki okres chemicznych przemian, zadziwiaj�co szybkie powstanie prostych form �ycia, wolniejszy rozw�j bardziej z�o�onych organizm�w i na koniec iskr� inteligencji. By�a to zasadniczo dobrze znana historia, jedynie szczeg�y zmienia�y si� od jednego �wiata do drugiego.

Ale ci, kt�rzy patrzyli, nie uwa�ali tego za �post�p�.

Na tajnym zgromadzeniu, podczas dysputy, kt�rej �aden ludzki umys� nie by�by w stanie poj�栗 i pomimo pewnych tar栗 podj�to najpowa�niejsz� z mo�liwych decyzji.

I wybrano bro�.

Czynnik sterylizuj�cy.

Za St Albans Siobhan min�a jeszcze kilka blokad drogowych. W ko�cu po zawi�ym kluczeniu ulicami miasta dotar�a do ostatniej bariery. By�a to brama Camden, jedno z dziesi�ciu najwi�kszych wej�� na teren otaczaj�cy sam� Kopu��.

Stoj�c w kolejce, z zaciekawieniem patrzy�a przed siebie, t�dy jeszcze nigdy nie wje�d�a�a do �rodka. Jasnopomara�czowa brama, naszpikowana reflektorami i stanowiskami obserwacyjnymi wznosi�a si� niby rzymskie ruiny ponad szarymi domami i rz�dami sklep�w. G�adka powierzchnia samej Kopu�y bieg�a �ukiem wzwy�, gin�c w jasnym b��kicie nieba.

Oczywi�cie Kopu�a by�a jeszcze niedoko�czona; ostatnie panele zostan� zainstalowane dopiero w ostatnich godzinach, tak aby miasto nie musia�o zbyt d�ugo pozostawa� bez �wiat�a. Ale mimo to, nawet teraz, olbrzymi szkielet Kopu�y wygl�da� zdumiewaj�co. Siobhan w rzeczywisto�ci nie ogarnia�a wzrokiem du�ej cz�ci budowli, znajdowa�a si� bowiem zbyt blisko. Szkoda, �e to najwi�ksze ze wszystkich osi�gni�� brytyjskiej architektury b�dzie prawie niewidoczne z ziemi. Za�oga Aurory 1 kiedy� stwierdzi�a z �alem, �e liczne charakterystyczne cechy powierzchni Marsa s� po prostu zbyt du�e, aby mo�na je by�o ogarn�� z bliska.

Ale patrz�c z powietrza, mo�na si� by�o przekona�, jak wspania�� budowl� jest Kopu�a. Zbudowana na planie niemal doskona�ego ko�a o �rednicy oko�o dziewi�ciu kilometr�w, kt�rego �rodek znajdowa� si� na Trafalgar Square, Kopu�a obejmowa�a Tower po wschodniej stronie dawnych rzymskich mur�w miasta, a na zachodzie si�ga�a a� po West End, przecinaj�c Hyde Park i ledwie obejmuj�c Albert Memorial oraz muzea w South Kensington. Na p�nocy Kopu�a obejmowa�a King�s Cross i Regent�s Park, dok�d w�a�nie zmierza�a Siobhan, natomiast na po�udniu si�ga�a a� do miejsc po drugiej stronie rzeki. Siobhan pomy�la�a, �e dobrze, i� Kopu�a obejmuje tak�e fragment samej Tamizy, poniewa� rzeka zawsze stanowi�a o� ca�ego miasta.

Ka�dy mieszkaniec Londynu z charakterystycznym brakiem szacunku nazywa� to wielkie osi�gni�cie architektury �Blaszan� Pokrywk��.

W ko�cu Siobhan wpuszczono przez bram�. Znaki przypomnia�y jej, �e nale�y w��czy� �wiat�a.

Nag�y p�mrok, kt�ry ogarn�� j� pod Kopu��, wprawia� w os�upienie. Filary no�ne wyrasta�y z ziemi niby smuk�e drzewa lasu deszczowego, dziwacznie wznosz�c si� nad domami, biurami i katedrami, ministerstwami i pa�acami. Niebo przes�ania�y rusztowania i rozp�rki, spowite mg�� oddalenia. Helikoptery i sterowce lata�y tu� pod zakrzywionym sklepieniem budowli. Ca�y krajobraz by� sk�pany w bladym �wietle s�onecznym przenikaj�cym przez luki w sklepieniu. Widok przypomina� nieco ogromne antyczne ruiny, pozosta�o�ci dawnego imperium. Ale wsz�dzie wok� wznosi�y si� d�wigi przypominaj�ce szkielety dinozaur�w i budowa wci�� trwa�a.

Przewidywania co do skuteczno�ci tarczy, nawet przy najbardziej optymistycznym scenariuszu wydarze�, wci�� by�y niepewne i zupe�nie nie by�o wiadomo, jak bardzo pomog� tak pot�ne konstrukcje jak Kopu�a. Ale podobne projekty by�y w r�wnym stopniu wyrazem powszechnej woli, co �rodkiem obronnym. Siobhan mia�a nadziej�, �e je�li �wiat przetrwa burz� s�oneczn�, Blaszana Pokrywka, a przynajmniej jej szkielet, pozostanie jako pomnik tego, co ludzie, dzia�aj�c wsp�lnie, s� w stanie dokona�.

Wjecha�a do �rodka, nie zwracaj�c uwagi na panuj�cy p�mrok, skupiona na ulicznym ruchu.

Mieszkanie Bisesy, le��ce tu� za King�s Road, mia�o szcz�cie, bo by�o w obr�bie Blaszanej Pokrywki. Gdyby le�a�o o p�l kilometra dalej na zach�d, znalaz�oby si� na zewn�trz. Przycupn�o w cieniu muru; jad�c w jego kierunku, w g�rze, mi�dzy dachami, wida� by�o wznosz�c� si� ku niebu Kopu��, jak kad�ub olbrzymiego statku kosmicznego.

Od ostatniej wizyty Siobhan min�o troch� czasu i dom wygl�da� inaczej. W bramie zainstalowano nowe, solidne zamki zabezpieczaj�ce. A kiedy otworzy�a bram�, z budynku wypad� rdzawo-czerwony kszta�t, przemkn�� mi�dzy nogami Bisesy i znikn�� za rogiem. Bisesa wzdrygn�a si�, ale po chwili wybuch�a �miechem.

Serce Siobhan wali�o jak m�otem.

��Co to by�o? Pies?

��Nie, tylko lis. Nie robi nic z�ego, je�li pilnujesz swoich �mieci, chocia� chcia�abym wiedzie�, kto go tutaj wpu�ci�. Teraz ludzie nie maj� serca si� ich pozby�. Jestem pewna, �e jest ich tutaj wi�cej. Mo�e �ci�gaj� do Kopu�y.

��Pewno wyczuwaj�, �e co� si� zbli�a.

Bisesa posz�a przodem po schodach. W korytarzach i na klatce schodowej Siobhan zobaczy�a wiele dziwnych twarzy.

��To lokatorzy�� powiedzia�a Bisesa, robi�c min�.�� Zarz�dzenie w�adz. Ka�de mieszkanie w obr�bie Kopu�y musi da� schronienie okre�lonej liczbie os�b na metr kwadratowy. Jeste�my st�oczeni.�� Otworzy�a drzwi mieszkania, za kt�rymi ukaza� si� przedpok�j zawalony butelkami z wod� i jedzeniem w puszkach, stanowi�cym �elazne zapasy ca�ej rodziny.�� Dodatkowy pow�d, aby mieszka�a tu Linda. Lepiej mie� kuzynk� ni� kogo� obcego�

Kiedy Siobhan znalaz�a si� w mieszkaniu, podesz�a do okna. Wychodzi�o na po�udnie i zapewnia�o du�o �wiat�a. Wielkie cienie, jakie rzuca� szkielet Kopu�y, przecina�y niebo, ale mimo to zupe�nie dobrze by�o wida� wschodni� cz�� miasta. Siobhan zobaczy�a, �e ka�de wychodz�ce na po�udnie okno i balkon oraz ka�dy dach zakryto srebrzystymi kocami. Koce by�y wykonane z �inteligentnej� pow�oki i stanowi�y fragment tarczy �wyhodowany� przez zwyk�ych mieszka�c�w Londynu.

Bisesa podesz�a do niej ze szklank� soku owocowego i u�miechn�a si�.

��Niez�y widok, co?

��Wspania�y�� powiedzia�a Siobhan szczerze.

Pomys� Bisesy sprawdzi� si� nadspodziewanie dobrze. A�eby �hodowa� skrawek tarczy, kt�ra mia�a uratowa� �wiat, trzeba by�o mie� tylko cierpliwo��, �wiat�o s�oneczne, domow� ciemni� i podstawowe substancje od�ywcze, w zupe�no�ci wystarcza�y roztarte na miazg� odpady z gospodarstwa domowego. Przez pewien czas problem sprawia�y surowce do budowy �inteligentnych� element�w, zanim nie zacz�to wykorzystywa� sk�adowisk odpad�w, pe�nych starych telefon�w kom�rkowych, komputer�w, gier i innych niepotrzebnych zabawek, kt�re stanowi�y prawdziwe kopalnie krzemu, germanu, srebra, miedzi, a nawet z�ota. W Londynie mo�na by�o us�ysze� takie oto, cho� niezbyt �cis�e, okre�lenie tego programu: Kop dla zwyci�stwa.

Siobhan powiedzia�a:

��To szalenie inspiruj�ce: ludzie na ca�ym �wiecie pracuj�, aby uratowa� siebie i innych.

��Tak. Ale spr�buj to powiedzie� Myrze.

��Co z ni�?

��Boi siꠗ powiedzia�a Bisesa.�� Nie, to co� wi�cej. Chyba prze�y�a szok.�� Twarz mia�a spokojn�, ale robi�a wra�enie zm�czonej, przyt�oczonej poczuciem winy.�� Pr�buj� spojrze� na to wszystko jej oczyma. Ma tylko dwana�cie lat. Kiedy by�a ma�a, jej matka znika�a na ca�e miesi�ce, a kiedy wraca�a, ledwie na ni� spojrza�a. A teraz grozi nam ta burza s�oneczna. To bystre dziecko, Siobhan. Rozumie podawane wiadomo�ci. Wie, �e 20 kwietnia to wszystko, ca�e jej �ycie, ten �cienny ekran, syntetyczne gwiazdy, jej ksi��ki i zabawki po prostu znikn�. Nie do�� �e wci�� gdzie� wyje�d�a�am. My�l�, �e nigdy mi nie wybaczy, i� pozwoli�am, aby ten �wiat zgin��.

Siobhan pomy�la�a o Perdicie, kt�ra wydawa�a si� w og�le nie zdawa� sobie sprawy z tego, co nadchodzi, albo wola�a tego nie wiedzie�.

��Mo�e to lepiej ni� zaprzecza�, �e co� ma si� wydarzy�. I nie ma z czego czerpa� pociechy.

��Nie. Dla mnie pociech� nie jest nawet religia. B�g nigdy mnie specjalnie nie obchodzi�. Ale widzia�am, jak Myra ogl�da wyb�r nowego papie�a.�� Po zniszczeniu Rzymu now� rezydencj� papie�a zosta� Boston; wielkie ameryka�skie diecezje i tak by�y od dawna znacznie bogatsze od Watykanu.�� Ca�e to religianctwo mnie niepokoi, a ciebie nie? Z ukrycia wychodz� Czciciele S�o�ca.

Siobhan wzruszy�a ramionami.

��Godz� si� z tym. Wiesz, nawet tam, na terenie tarczy, wielu si� modli. Religie mog� s�u�y� spo�ecznej potrzebie, jednocz�c nas wok� wsp�lnego celu. Mo�e przede wszystkim dlatego powsta�y. Nie s�dz�, by by�o co� z�ego w tym, �e ludzie my�l� o tarczy jak o, hm, budowie katedry na niebie, je�eli to im pomaga przetrwa�.�� U�miechn�a si�.�� Bez wzgl�du na to, czy B�g patrzy, czy nie.

Ale twarz Bisesy by�a mroczna.

��Nie wiem, jak to jest z Bogiem. Ale inni na nas patrz�, jestem tego pewna.

Siobhan powiedzia�a ostro�nie:

��Wci�� my�lisz o tych Pierworodnych.

��Jak�e mog� o nich nie my�le�?�� odpar�a Bisesa.

Popijaj�c kaw�, usiad�y obok siebie na wy�cie�anej kanapie. Osobliwe miejsce do omawiania jednego z najg��bszych problem�w filozoficznych, pomy�la�a Siobhan.

��Przypuszczam, �e jest to odwieczne marzenie�� powiedzia�a.�� Od czas�w staro�ytnych Grek�w spekulujemy na temat pozaziemskich istot inteligentnych.

Bisesa wydawa�a si� nieobecna.

��Nawet teraz nie mog� przywykn�� do tej my�li.

��To trudne dla ka�dego naukowca�� powiedzia�a Siobhan.�� �Argument celowego dzia�ania��� czyli budowanie teorii dotycz�cych wszech�wiata zgodnie z za�o�eniem, �e zosta� zaprojektowany dla jakiego� �wiadomego celu�� wyszed� z mody trzysta lat temu. Darwin wbi� ostatni gw�d� do tej trumny. Oczywi�cie to B�g by� w�wczas tym projektantem, nie istoty pozaziemskie. Dla naukowca my�le� w ten spos�b to wbrew wszelkim zasadom. I dlatego instynkt podpowiedzia� mi, �eby ci� skontaktowa� z Eugene�em, Biseso. Zastanawia�am si�, co si� stanie, je�li wstrz��niesz nim tak, aby zacz�� my�le� inaczej. S�dz�, �e instynkt mnie nie zawi�d�. Ale to nadal wydaje si� nienaturalne.�� Westchn�a.�� W�tpliwa przyjemno��.

Bisesa powiedzia�a:

��Jak my�lisz, jak ludzie to przyjm�, kiedy si� w ko�cu dowiedz�?

Siobhan zastanowi�a si� nad w�asnymi uczuciami.

��Konsekwencje b�d� ogromne. Polityczne, spo�eczne i filozoficzne. Wszystko ulegnie zmianie. Nawet je�li nie odkryjemy niczego wi�cej na temat tych istot, kt�rych nazywasz Pierworodnymi, i bez wzgl�du na to, jaka oka�e si� ta burza s�oneczna, sam fakt, �e wiemy, i� istniej�, dowodzi, �e nie jeste�my jedynymi istotami we wszech�wiecie. Ka�da przysz�o��, jak� sobie teraz wyobrazimy, musi uwzgl�dnia� mo�liwo�� istnienia innych.

��My�l�, �e ludzie maj� prawo wiedzie栗 powiedzia�a Bisesa.

Siobhan przytakn�a; to by� punkt, co do kt�rego dotychczas si� nie zgadza�y.

Bisesa powiedzia�a:

��Dotarli�my do Ksi�yca i Marsa. Tutaj, na Ziemi, budujemy konstrukcj� wielk� jak sama planeta. A mimo to wszystkie nasze osi�gni�cia si� nie licz�, wobec pot�gi, kt�ra jest w stanie tego dokona�. Ale nie wierz�, �e ludzie b�d� onie�mieleni. My�l�, �e b�d� rozgniewani.

��Nadal nie rozumiem�� powiedzia�a Siobhan.�� Dlaczego ci Pierworodni chcieliby nas wygubi�?

Bisesa pokr�ci�a g�ow�.

��My�l�, �e znam Pierworodnych lepiej ni� ktokolwiek inny. Jednak na to nie potrafi� odpowiedzie�. Ale jednego jestem pewna. Oni nas obserwuj�.

��Obserwuj�?

��My�l�, �e do tego w�a�nie s�u�y� Mir. Mir stanowi� monta� ca�ej naszej historii a� do tej chwili�� naszego prawdopodobnego zniszczenia. Mir nie dotyczy� nas, lecz Pierworodnych.

Zmusili si� do obserwowania tego, co maj� zniszczy�, chc� stawi� czo�a temu, co uczynili.

M�wi�a z wahaniem, wyra�nie niepewna tego, co my�li. Siobhan wyobrazi�a sobie, jak siedzi sama godzinami, obsesyjnie analizuj�c swoje wspomnienia i uczucia.

Bisesa m�wi�a dalej:

��Nie chc� niczego, co wiemy czy potrafimy zrobi�. Nie interesuje ich nasza wiedza ani sztuka, w przeciwnym razie ratowaliby nasze ksi��ki, obrazy czy nawet niekt�rych z nas. Ale to wszystko stoi poni�ej ich samych. To, czego chc��� tak my�lꠗ to wiedzie�, jakie to uczucie by� takimi istotami jak my. I jakie to uczucie, kiedy si� b�dziemy sma�y�.

��Zatem ceni� �wiadomo�栗 zamy�li�a si� Siobhan.�� Rozumiem, dlaczego zaawansowana cywilizacja ceni umys� ponad wszystko. Mo�e to w naszym wszech�wiecie stanowi rzadko��. Ceni� go, mimo �e go niszcz�. Maj� wi�c swoj� etyk�. Mo�e czuj� si� winni z powodu tego, co czyni�.

Bisesa roze�mia�a si� gorzko.

��Ale mimo wszystko to czyni�. To si� nie trzyma kupy, prawda? Czy bogowie mog� by� niespe�na rozumu?

Siobhan popatrzy�a na cienie Kopu�y.

��Mo�e w tym planie destrukcji jest jednak jaka� logika.

��Wierzysz w to?

Siobhan wyszczerzy�a z�by w u�miechu.

��Nawet gdybym w to wierzy�a, odrzucam taki spos�b my�lenia. Niech ich diabli.

Bisesa u�miechn�a si� w odpowiedzi.

��Tak�� powiedzia�a.�� Niech ich diabli.

Gdyby samotna planeta zjawi�a si� w dwudziestym pierwszym wieku, ludzie by j� wykryli dzi�ki programowi Spaceguard. Program ten narodzi� si� z dwudziestowiecznego programu NASA, kt�rego celem by�o badanie wszystkich du�ych komet i asteroid, poruszaj�cych si� po takich orbitach, �e mog�o to doprowadzi� do ich zderzenia z Ziemi�. Naukowcy zastanawiali si� nad r�nymi sposobami zmiany toru zbli�aj�cego si� cia�a, w tym zastosowaniu �agli s�onecznych albo u�yciu broni j�drowej. Ale o ile takie sposoby mog�y wystarczy� w wypadku asteroidy, o tyle nie zda�yby si� na nic w wypadku masy o takich rozmiarach.

Oczywi�cie w czwartym roku przed Chrystusem nie by�o �adnego programu �ledz�cego tory komet. Od czasu staro�ytnych Grek�w �wiat zna� soczewk�, ale nikomu jeszcze nie przysz�o do g�owy, �eby zestawi� dwie z nich, tworz�c teleskop. Byli jednak tacy, kt�rzy obserwowali niebo, bo wierzyli, �e w jego zawi�ych �wietlnych wzorach kryj� si� my�li Boga.

W kwietniu tego� roku w Europie, w p�nocnej Afryce i na �rodkowym Wschodzie w pobli�u S�o�ca zauwa�ono wielkie nowe �wiat�o. Dla astrolog�w i astronom�w, kt�rzy znali ka�dy obiekt na niebie widoczny go�ym okiem znacznie lepiej ni� wi�kszo�� ich potomk�w �yj�cych w dwudziestym pierwszym wieku, olbrzymia, �wiec�ca o�lepiaj�cym �wiat�em planeta stanowi�a anomali�, by�a �r�d�em fascynacji i l�ku.

Zw�aszcza trzej uczeni obserwowali j� z uczuciem trwogi. Nazywali samych siebie magami, czyli astrologami�� poszukiwaczami gwiazd. �ledzili j� uwa�nie w ostatnich dniach, kiedy gwiezdny przybysz zbli�a� si� do S�o�ca i sta� si� gwiazd� porann� niezwyk�ej pi�kno�ci.

Mimo to seks by� intensywny i dawa� du�o satysfakcji, i niech to licho, podnosi� na duchu, jak zawsze. Siobhan by�a na tyle doros�a, aby przyzna�, �e potrzebuje zar�wno pociechy, jak i nami�tno�ci.

Jednak�e potem, kiedy le�a�a pod grubym kocem, czuj�c obok ciep�o jego cia�a, jej my�li powraca�y do przyczyn, kt�re j� tutaj sprowadzi�y.

Kabina s�u�y�a kiedy� za magazyn; wci�� wida� by�o �lady po wyrwanych ze �ciany p�kach i szafkach. Przez, lata Auror� rozbierano na cz�ci i teraz stanowi�a �upin� zawieraj�c� tylko aparatur� podtrzymuj�c� �ycie, centrum komunikacyjne i po�piesznie posk�adane pomieszczenia mieszkalne. Wiedzia�a jednak, �e ten poobijany stary statek dla Buda jest domem. Nawet po zako�czeniu realizacji projektu b�dzie mu go z pewno�ci� brakowa�o.

Wpad�by w rozpacz, gdyby przed wykonaniem zadania musia�a go zabra� do domu. Ale taki m�g� by� rezultat jej wizyty i oboje o tym wiedzieli.

W ko�cu Bud powiedzia�:

��Wiesz, w takich chwilach mam ochot� na papierosa.

��W g��bi duszy wci�� jeste� niepoprawnym zapale�cem, prawda?

��Jak diabli.�� Patrzy� w sufit.�� Ale ta wycieczka to sprawa s�u�bowa, a nie dla przyjemno�ci, prawda?

��Przykro mi.

Wzruszy� ramionami.

��Nie powinna� tak m�wi�. Ale s�uchaj, je�li chodzi o pozosta�ych, jeste� tutaj po to, by uruchomi� uk�ad sztucznej inteligencji. Nikt poza moim asystentem nie wie o reszcie.

Lekko poirytowana powiedzia�a:

��Nie powinnam �le wp�ywa� na morale. Bud. Mam wzmocni� ten projekt, a nie os�abi�. Tylko o to chodzi. Ale�

��Ale trzeba zrobi� ten audyt.�� Chwyci� j� za r�k�.�� Wiem. I wierz�, �e sobie z tym poradzisz.

M�czy�o j� poczucie winy.

��Bud, oboje mamy swoje obowi�zki. I nie mo�emy pozwoli�, �eby co� nam stan�o na przeszkodzie.

��Rozumiem. Ale jeszcze odrobina przyjemno�ci, zanim si� we�miemy do roboty.�� Usiad�. Mamy jeszcze dwana�cie godzin do uruchomienia uk�adu sztucznej inteligencji. Ruszmy si� troch�.

Zacz�o si� w j�drze, podobnie jak wszystkie procesy przebiegaj�ce na S�o�cu.

Od chwili wielkiego zderzenia z samotn� planet� dwa tysi�ce lat temu j�dro drga�o jak dzwon. Teraz z�o�one mody jego drga� na koniec zla�y si� ze sob�, osi�gaj�c energi� niemal�e r�wn� energii pocz�tkowego zderzenia. Energia ta eksplodowa�a poni�ej warstwy strefy promienistej. Ale oczywi�cie�� tak jak planowano�� nast�pi�o to dok�adnie pod niezabli�nion� ran� w tej strefie, zadan� przez wtargni�cie samotnej planety.

Strumie� energii run�� kaskadami przez stref� promienist�, uwalniaj�c w ten spos�b cz�� energii skumulowanej w wyniku owego zderzenia. W odleg�o�ci dw�ch trzecich od powierzchni S�o�ca strumie� energii dotar� do granicy mi�dzy stref� promienist� a stref� konwektywn�, powy�ej kt�rej materia S�o�ca gotuje si� jak woda w garnku. Tam w�a�nie maj� swe korzenie aktywne obszary na S�o�cu. I tam znalaz�y upust oscylacje j�dra.

Rurki przep�ywu przenikaj�ce wn�trze S�o�ca wi�y si� jak w�e i natychmiast zacz�y si� wznosi� w g�r�. Normalnie min�yby ca�e miesi�ce, zanim dotar�yby do powierzchni S�o�ca. Ale tym pot�nym, zap�tlonym rurkom przepychaj�cym si� przez ch�odniejsz� plazm� zabra�o to tylko kilka dni. G��bsze za� warstwy S�o�ca zosta�y tak silnie zaburzone, �e w �lad za rurkami pop�yn�a energia, jak powietrze uchodz�ce z p�kni�tego balonu.

Nawet w spokojniejszych czasach zap�tlone linie pola magnetycznego przecinaj� powierzchni� S�o�ca, tworz�c ponad fotosfer� jakby dywan, utkany z p�tli, skrawk�w i w��kien plazmy. Najmniejsze z tych p�tli dor�wnuj� rozmiarami rozmiarom Ziemi. Teraz te p�tle by�y wr�cz monstrualne, wznosz�c si� wysoko ponad powierzchni� S�o�ca i wlok�c za sob� strumienie plazmy. Te pot�ne zak��cenia pola magnetycznego utrudnia�y wyp�yw energii ze S�o�ca i przez pewien czas obszar u podstawy tego lasu linii si� pola magnetycznego, cierpi�c na niedostatek energii, by� ciemniejszy ni� pozosta�a cz�� powierzchni gwiazdy. Ludzkie oczy oraz instrumenty widzia�y, jak na �wiec�cej tarczy S�o�ca rozkwita ogromna plama s�oneczna.

P�tle wystaj�ce ponad powierzchni� S�o�ca by�y niczym st�oczone drzewa, kt�rych korzenie tkwi�y g��boko pod fotosfer�. P�tle te wi�y si�, rozpycha�y i rozrywa�y, pr�buj�c pozby� si� energii i osi�gn�� stan r�wnowagi. W ko�cu, w sercu tego poskr�canego lasu, dwie p�tle przeci�y si� jak r�d�ki czarnoksi�nika. Zla�y si� ze sob� i p�k�y. Energia, jaka zosta�a uwolniona do otaczaj�cego lasu, mia�a katastrofalne skutki, powoduj�c gwa�towne wyrzucenie strumieni plazmy i doprowadzaj�c inne p�tle do podobnego rozpadu. Wkr�tce w ca�ym obszarze zaburze� pojawi�y si� kolejne.

Magnetyczny las uwolni� energi� w postaci kaskady zdarze� i w przestrze� kosmiczn� wytrysn�� pot�ny impuls twardego promieniowania X i promieniowania gamma oraz proton�w o wysokiej energii.

By�o to zdarzenie gigantycznych rozmiar�w, ale w ko�cu by� to tylko rozb�ysk, chocia� pot�ny; rozb�ysk, b�d�cy wynikiem proces�w, za po�rednictwem kt�rych niespokojne S�o�ce zawsze pozbywa�o si� energii. Ale to, co nast�pi�o potem, by�o bezprecedensowe.

Ogromne plamy s�oneczne pod magnetycznym lasem zacz�y si� rozpada�. Przez g��bok� ran� wydr��on� w ciele S�o�ca dwa tysi�ce lat wcze�niej zacz�o si� wydobywa� coraz silniejsze promieniowanie. Wkr�tce S�o�ce wypromieniuje w ci�gu kilku godzin energi�, kt�ra pozwoli�aby mu �wieci� przez ca�y rok.

Dok�adnie tak jak zaplanowano, bardzo daleko i bardzo dawno temu. By� 19 kwietnia 2042 roku.

Posz�a po schodach na dach. Wprawdzie biuro burmistrza z�o�y�o obietnic�, �e przerwa w dostawie energii b�dzie ograniczona do minimum, ale Bisesa ju� nie mia�a zaufania do wind. Poza tym zgodnie z ostatnim nadzwyczajnym dekretem w�adz wszystkie tego rodzaju urz�dzenia mia�y i tak zosta� wy��czone o p�nocy, a wszystkie elektroniczne zamki odblokowane, aby ludzie nie zostali uwi�zieni, gdy rozp�ta si� burza.

Znalaz�a si� na dachu. Kopu�a rozci�ga�a si� nad dachami Londynu, a w miejscach gdzie jeszcze nie zamkni�to ostatnich paneli, prze�witywa�o ciemnoniebieskie niebo. Kiedy stopniowo zamykano ogromny strop Kopu�y, mia�a stale pot�guj�ce si� wra�enie, jak gdyby wszyscy znajdowali si� w olbrzymiej katedrze.

Kiedy normalny cykl dnia i nocy sta� si� mniej widoczny, Bisesa nie by�a jedyn� osob�, kt�rej rytm snu uleg� zaburzeniu. Arystoteles powiedzia� jej, �e cierpia� z tego powodu zar�wno sam burmistrz, jak i wiewi�rki w londy�skich parkach.

Myra le�a�a na brzuchu na nadmuchiwanym materacu. By�a zaj�ta czym�, co wygl�da�o jak praca domowa, a roz�o�ony przed ni� elastyczny ekran pokrywa�y jakie� obrazy.

Bisesa usiad�a po turecku obok c�rki.

��Jestem zaskoczona, �e masz jak�� prac�.�� Szko�y od tygodnia by�y zamkni�te.

Myra wzruszy�a ramionami.

��Mamy pisa� blogi.

Bisesa u�miechn�a si�.

��To strasznie staromodny zwyczaj.

��Je�li nauczyciel nie by�by staromodny, by�aby� zaniepokojona. Dano nam nawet bloki papieru i pi�ra, �eby�my mogli pisa�, gdy ekrany przestan� dzia�a�. Powiedzieli, �e kiedy historycy napisz� o tym, co si� dzi� b�dzie dzia�o, b�d� mogli uwzgl�dni� nasze relacje.

Je�eli jutro b�d� jeszcze na �wiecie jacy� historycy, pomy�la�a Bisesa.

��Wi�c co piszesz?

��To, co zaprz�ta moj� uwag�. Sp�jrz.�� Postuka�a palcem w r�g ekranu i ma�y obrazek powi�kszy� si�. Przedstawia� pier�cie� monolitycznych g�az�w, zbiorowisko odzianych na bia�o ludzi i garstk� uzbrojonych po z�by policjant�w.

��Stonehenge?�� zapyta�a Bisesa.

��S� tam, by patrze� na ostatni zach�d S�o�ca.

��To Druidzi?

��Chyba nie. Oddaj� cze�� bogu, kt�rego nazywaj� Sol Invictus.

Ka�dy by� teraz ekspertem od bog�w S�o�ca. Sol Invictus, S�o�ce Niepokonane, to jeden z bardziej interesuj�cych bog�w, pomy�la�a Bisesa. By� jednym z ostatnich wielkich poga�skich bog�w; jego kult kwit� u schy�ku Cesarstwa Rzymskiego, bezpo�rednio przez uznaniem chrze�cija�stwa za religi� pa�stwow�. Jednak ku rozczarowaniu Bisesy nie by�o ani �ladu kogokolwiek, kto pr�bowa�by wskrzesi� kult Marduka, babilo�skiego boga S�o�ca.

��By�oby fajnie zn�w zobaczy� tego staruszka�� powiedzia�a do Arystotelesa, budz�c jego zak�opotanie.

Myra powiedzia�a:

��Oczywi�cie nad Stonehenge nie ma Kopu�y. Zastanawiam si�, czy te kamienie b�d� tam jutro sta�y. Mog� pop�ka� z powodu gor�ca. To smutne, prawda? Po tylu tysi�cach lat.

��Tak.

��Ci czciciele S�o�ca m�wi�, �e b�d� tam tak�e podczas wschodu s�o�ca.

��To ich przywilej�� powiedzia�a Bisesa. Dzi� w nocy na �wiecie pojawi si� wi�cej szale�c�w, kt�rzy wykorzystaj� burz� s�oneczn�, �eby pope�ni� samob�jstwo w mniej lub bardziej pomys�owy spos�b.

Uwag� Bisesy odwr�ci� daleki d�wi�k, kt�ry brzmia� jak krzyk. Wsta�a, podesz�a do kraw�dzi dachu i popatrzy�a na Londyn.

W s�abn�cym �wietle dnia wida� by�o normalny pomara�czowo-��ty blask �wiate� ulicznych i �wiat�o zainstalowanych na stropie Kopu�y reflektor�w, kt�re o�wietla�y na bia�o wielkie budynki stolicy. Panowa� du�y ruch, wok� filar�w no�nych Kopu�y p�yn�a rzeka �wiate�. Podczas ostatnich kilku dni w mie�cie panowa�o nerwowe podniecenie. Bisesa wiedzia�a, �e niekt�rzy maj� zamiar si� bawi� przez ca�� noc, jak gdyby to by�a wielka noc sylwestrowa. Przewiduj�c to, ju� par� dni temu policja otoczy�a kordonem znajduj�cy si� w samym �rodku Kopu�y Trafalgar Square, kt�ry by� tradycyjnym miejscem zar�wno uroczysto�ci, jak i demonstracji.

Wszystko to dzia�o si� pod Blaszan� Pokrywk�. Ogromne �wiat�a, niekt�re o d�ugo�ci stu metr�w, podwieszono pod wielkim stropem. Ich per�owy blask wydobywa� z mroku smuk�e kolumny filar�w no�nych, kt�re wybiega�y ku niebu jak snopy �wiat�a reflektor�w. Wok� g�rnych cz�ci filar�w wirowa�y migoc�ce iskry i nieruchomia�y na ogromnych krokwiach. To londy�skie go��bie odkry�y nowy spos�b gnie�d�enia si� pod rozleg�ym stropem.

I zn�w rozleg� si� ten dziwny d�wi�k.

Nie mo�na by�o mie� pewno�ci, co si� dzia�o. Informacje by�y dok�adnie cenzurowane od dnia �w. Walentego, kiedy to w ko�cu wprowadzono stan wyj�tkowy. Zamiast doniesie� opartych na faktach znacznie �atwiej mo�na by�o natrafi� na jaki� dodaj�cy otuchy program z udzia�em postaci o imionach takich jak �Brunei� czy �Barnes Wallis�, kt�re b�d� odpowiedzialne za czyste powietrze nad Londynem, w czasie gdy Kopu�a b�dzie zamkni�ta, albo jaki� program o krukach z Tower, kt�rych obecno�� tradycyjnie zapewnia�a miastu bezpiecze�stwo i kt�re przy zamkni�tej Kopule podlega�y �cis�ej ochronie.

Ale Bisesa potrafi�a odgadn�� prawd�. W ci�gu ostatnich kilku dni tarcza zacz�a wyra�nie zamyka� si� wok� S�o�ca. Od 9 czerwca 2037 roku by� to pierwszy namacalny, fizyczny dow�d, �e co� naprawd� ma si� wydarzy�: na niebie pojawi�o si� dziwne �wiat�o, a S�o�ce pociemnia�o, niby zapowied� zbli�aj�cej si� Apokalipsy. Mo�na by�o wyczu� ogromny wzrost napi�cia; cz�onkowie sekt, zwolennicy teorii spiskowych i czarne charaktery wszelkiej ma�ci byli pobudzeni jak nigdy przedtem.

Opr�cz szale�c�w byli tak�e uchod�cy, kt�rzy szukali jakiej� bezpiecznej kryj�wki. Tego dnia Londyn by� zat�oczony do granic mo�liwo�ci, a mieszkanie Bisesy znajdowa�o si� niedaleko Fulham Gate. Us�ysza�a kolejn� seri� dziwnych d�wi�k�w. Bisesa by�a �o�nierzem; w jej uszach brzmia�o to jak strzelanina. W tej samej chwili wyda�o jej si�, �e poczu�a zapach dymu. Klepn�a Myr� w rami�.

��Chod�. Czas wraca�. Ale Myra ani drgn�a.

��Tylko to sko�cz�.�� Normalnie Myra le�a�a rozlu�niona jak kot. Ale teraz by�a wypr�ona, zgarbiona i gwa�townymi ruchami stuka�a w ekran.

Chce, �eby to odesz�o, pomy�la�a Bisesa. I my�li, �e je�li b�dzie ci�gle robi�a to co zwykle, jako� zdo�a to odwlec, zachowa swoje ma�e gniazdko normalno�ci. Bisesa nagle poczu�a instynkt opieku�czy, i �al, �e nie mo�e oszcz�dzi� c�rce tego, co ma nast�pi�. Ale zapach dymu by� coraz silniejszy.

Bisesa pochyli�a si� i szybko zwin�a ekran Myry.

��Idziemy na d󳠗 powiedzia�a.�� Ju�.

Kiedy zamkn�a za sob� drzwi na dach, zerkn�a za siebie jeszcze raz. Ostatnie okna Kopu�y ju� si� zamkn�y, odcinaj�c dop�yw �wiat�a, ostatniego �wiat�a tego ostatniego dnia. Gdzie� niedaleko kto� krzycza�.

Wielkie zadanie obr�cenia tarczy zaj�o kilka miesi�cy i Bud by� rad, �e jest ju� po wszystkim.

Tarcz� celowo zbudowano kraw�dzi� w stron� S�o�ca, aby podczas trwaj�cej wiele lat budowy przes�oni�ty by� tylko niewielki u�amek padaj�cego za Ziemi� �wiat�a; w ko�cu wci�� trzeba by�o uprawia� ziemi� i zbiera� plony. Ale teraz zbli�a� si� dzie� pr�by i tarcz� trzeba by�o obr�ci�, tak aby jej powierzchnia ca�kowicie zas�ania�a S�o�ce. Ten pozornie �atwy manewr stanowi� wyzwanie, kt�re mo�na by�o por�wna� z najtrudniejszymi wyzwaniami, przed jakimi stawali podczas ca�ej budowy.

Tarcza mia�a �rednic� trzynastu tysi�cy kilometr�w, ale sk�ada�a si� z kawa�k�w szk�a i pianki, b�d�c w istocie czym�, co niezbyt przypomina�o lity obiekt; mo�na j� by�o dotkn�� d�oni�, w og�le tego nie zauwa�aj�c. Znikomy ci�ar by� jej istotn� cech�, w przeciwnym razie w og�le nie da�oby si� jej zbudowa�. Ale ta niezwyk�a lekko�� ca�ej konstrukcji sprawia�a, �e prawie nie mo�na by�o ni� manewrowa�.

Nie mo�na by�o po prostu odpali� dysz koryguj�cych Aurory 2 i obr�ci� tarczy do ��danego po�o�enia. Gdyby tak uczyniono, wielki stary statek rozerwa�by cienk� jak paj�czyna konstrukcj�, w kt�rej by� osadzony. Ca�a konstrukcja by�a tak delikatna, �e nadmierny nacisk w jakimkolwiek jej punkcie m�g�by spowodowa� uszkodzenia. Spraw� dodatkowo komplikowa� fakt, �e tarcza stale wirowa�a. Niewielka si�a od�rodkowa zapobiega�a zapadni�ciu si� tej paj�czynowej konstrukcji. Ale teraz to wirowanie stanowi�o problem, gdyby bowiem pr�bowano przechyli� tarcz�, si�a �yroskopowa uniemo�liwi�aby taki manewr.

Jedynym sposobem obr�cenia tarczy by�o zastosowanie niewielkiej si�y stycznej, przy�o�onej do powierzchni tarczy w taki spos�b, aby w �adnym jej punkcie nacisk nie by� zbyt wielki. Wszystko to mia�o charakter dynamiczny, poniewa� moment bezw�adno�ci tarczy stale ulega� drobnym zmianom. Z obliczeniowego punktu widzenia by� to ogromny problem.

Oczywi�cie jedynym wyj�ciem by�o powierzy� to zadanie Atenie, sztucznej �duszy�, kt�ra zawiadywa�a tarcz�. Z jej punktu widzenia tarcza stanowi�a jej cia�o, jej czujniki i ��cza telekomunikacyjne stanowi�y jej system nerwowy, a male�kie silniczki by�y jej mi�niami. By�a na tyle inteligentna, �e skomplikowane zadanie odchylania tarczy stanowi�o dla niej jedynie ambitne zadanie treningowe.

W ten spos�b roz�o�one na wiele miesi�cy zadanie zosta�o wykonane. Dniem i noc� odpalane by�y falami male�kie silniczki rakietowych, zainstalowane na ca�ej powierzchni tarczy. Ich delikatne impulsy bezustannie popycha�y tarcz�.

I stopniowo, dok�adnie tak jak przewidywa�y symulacje, tarcza ustawi�a si� powierzchni� w stron� S�o�ca.

Bud wiedzia�, �e nie powinien si� specjalnie przejmowa�. Wszystko zosta�o zaplanowane i przeprowadzono niezliczone symulacje; mo�liwo�� niepowodzenia by�a naprawd� znikoma. Ale mimo to nie opuszcza� go niepok�j. Nie chodzi�o o ryzyko samego manewru ani te� o to, �e nawet je�eli co� spaprano, nie by�a to jego wina.

Niepokoi�o go co� innego, co�, czego nie potrafi� dok�adnie okre�li�. Co�, co dotyczy�o Ateny.

Ta trzecia cybernetyczna osoba prawna wydawa�a si� Budowi zupe�nie niepodobna do swych starszych braci, Arystotelesa i Talesa. By�a r�wnie inteligentna, sprawna i kompetentna jak tamci, mo�e nawet bardziej inteligentna od nich. Ale o ile Arystoteles by� raczej powa�ny, a Tales otwarty, o tyle Atena by�a�� inna. Potrafi�a �artowa�. Opowiada� kawa�y. Czasami wydawa�a si� niemal kapry�na. Zalotna! A innym razem jakby czego� potrzebowa�a, jakby stan jej umys�u zale�a� od jego s��w czy pochwa�.

Pr�bowa� porozmawia� na ten temat z Siobhan. Powiedzia�a po prostu, �e jest niereformowalnym starym seksist�. Atena mia�a kobiece imi� i kobiecy g�os, wi�c przypisywa� jej swoje mylne wyobra�enia dotycz�ce kobieco�ci.

Mo�e i tak. Ale pracowa� z ni� bli�ej ni� ktokolwiek inny. I chocia� nikt inny tego nie zauwa�y�, chocia� wszystkie procedury diagnostyczne dowodzi�y, �e wszystko jest najzupe�niej w porz�dku, by�o w niej co�, co go niepokoi�o.

Kiedy� odni�s� nawet wra�enie, �e Atena k�amie. Zakwestionowa� wprost to, co powiedzia�a�� by�o to wbrew jej ca�emu oprogramowaniu�� a ona oczywi�cie zaprzeczy�a. I dlaczego w�a�ciwie mia�aby k�ama�? Ale ziarno w�tpliwo�ci pozosta�o.

�Umys�� Ateny stanowi� struktur� logiczn� r�wnie skomplikowan� jak jej budowa fizyczna, w kt�rej kolejne poziomy sterowania obejmowa�y zar�wno proste podprogramy kieruj�ce dzia�aniem male�kich silniczk�w rakietowych, jak i wielkie o�rodki kognitywne umiejscowione na powierzchni jej sztucznej �wiadomo�ci. Procedury kontrolne nie wychwyci�y niczego, ale mog�o to jedynie wskazywa�, �e gdzie� w g��bi tego pot�nego nowego umys�u tkwi jaka� nieznaczna usterka, kt�rej Bud nie pojmowa� i kt�rej przyczyny nie potrafi� rozpozna�. Je�eli rzeczywi�cie co� by�o nie tak, by� w kropce, nie wiedz�c, co mo�e na to poradzi�.

Tak czy owak, pomimo jego zdenerwowania Atena doskonale wykona�a ca�y manewr obracania tarczy, kt�ry stanowi� jej pierwsze wielkie wyzwanie. Mo�e by� zupe�nie stukni�ta, byleby tylko wykona�a r�wnie dobrze jutrzejsze zadanie. Ale Bud wiedzia�, �e nie uspokoi si�, dop�ki nie zostanie ono wykonane.

W ostatnich miesi�cach i tygodniach mo�na by�o zauwa�y� wzmo�on� aktywno�� zar�wno na Ziemi, jak i w przestrzeni kosmicznej.

Wi�kszo�� g��wnych miast by�a os�oni�ta kopu�ami podobnymi do tej w Londynie albo prymitywnymi balonami zaporowymi. Zabezpieczono wszystkie podstawowe systemy, kable �wiat�owodowe zakopano g��boko pod ziemi� i zgromadzono zapasy �ywno�ci i wody. Siobhan by�a pewna, �e je�li tarcza nie zadzia�a, �aden z tych �rodk�w ostro�no�ci nie b�dzie mia� najmniejszego znaczenia, ale je�li, u�ywaj�c s��w prezydent Alvarez, tarcza sprawi, �e zdarzenie nios�ce �mier� stanie si� zdarzeniem, kt�re mo�na prze�y�, liczy si� ka�de istnienie, kt�re mo�na ocali�.

W ka�dym razie rz�dy musia�y udowodni� obywatelom, �e pr�buj� co� uczyni�, �e pr�buj� zrobi� wszystko, co w ludzkiej mocy. Z psychologicznego punktu widzenia zapewne odnios�o to skutek. Spo�ecze�stwo prawie do ko�ca funkcjonowa�o w spos�b zdyscyplinowany, przecz�c przewidywaniom o anarchii, kt�re formu�owali niekt�rzy komentatorzy, patrz�cy pesymistycznie na swych wsp�obywateli.

Ale mimo to sprawy wymkn�y si� spod kontroli. �atwo by�o zastosowa� si� do apeli nie porzucania pracy, kiedy do katastrofy pozostawa�o jeszcze kilka lat. Ale kiedy to ju� by�y tylko tygodnie, rosn�cy niepok�j ogarn�� prawie wszystkich. By�o coraz wi�cej absencji i rozmaitej samowoli, a chmary uchod�c�w, kt�re p�yn�y z niezabezpieczonych okolic wiejskich w kierunku miast, w ko�cu zmusi�y wi�kszo�� rz�d�w do wprowadzenia stanu wyj�tkowego. Policja, stra� po�arna, si�y zbrojne i s�u�by medyczne by�y zmuszone do maksymalnego wysi�ku, m�wiono, �e s� na granicy wyczerpania jeszcze przed nadej�ciem prawdziwego kryzysu.

Z informacji nap�ywaj�cych z sieci danych i na podstawie w�asnych obserwacji Siobhan wiedzia�a, �e na ca�ym �wiecie sytuacja jest podobna. Ka�de �wi�te miejsce, od w�d Gangesu po Jerozolim�, by�o wype�nione po brzegi pielgrzymami, wielu niedawno nawr�conymi; nawet w kraterze, gdzie kiedy� sta� Rzym, zosta�a zbudowana prymitywna, odkryta katedra. Wzywano tak�e innych bog�w. W Roswell i innych tradycyjnych miejscach l�dowania UFO gromadzili si� ludzie, spontanicznie organizuj�c uroczysto�ci, podczas kt�rych b�agali swych ulubionych obcych, aby przybyli i uratowali ich przed nadchodz�cym nieszcz�ciem. Siobhan zastanawia�a si�, jakie wnioski wysnu�aby Bisesa na podstawie takich scen; c� to by�aby za ironia, gdyby si� mia�o okaza�, �e Bisesa mia�a racj� co do udzia�u tych Pierworodnych!

Zaskoczy�y j� nastroje panuj�ce w Ameryce. Min�o zaledwie par� dni od ostatniej wizyty Siobhan w Stanach Zjednoczonych, kt�r� odby�a na ��danie premiera. Ludzie zako�czyli wszystkie specjalne przygotowania, jakie byli w stanie wykona�; wzniesiono i zamkni�to kopu�y os�aniaj�ce miasta, w przydomowych ogr�dkach wykopano kryj�wki, otwarto bunkry z czas�w zimnej wojny i uzupe�niono ich zaopatrzenie. Teraz ludzie zaj�li si� tym, co przedstawia�o jak�� warto��. Pojawi�o si� silne d��enie do ochrony skarb�w narodowych, od ameryka�skich or��w i nasion sekwoi po stoj�ce na terenach NASA statki ksi�ycowe sprzed siedemdziesi�ciu lat. Ludzie gromadzili si� w parkach narodowych i innych ulubionych miejscach, nawet tam, gdzie nie by�o �adnego zabezpieczenia przed burz� s�oneczn�, jak gdyby podczas kataklizmu chcieli by� w miejscu, kt�re kochali.

Byli jednak spokojni i Siobhan odnios�a wra�enie, �e nastroje w Ameryce s� pe�ne smutku. W ko�cu by� to wci�� m�ody nar�d i pewno Amerykanom wydawa�o si�, �e ich wielka przygoda zbyt szybko dobiega ko�ca.

Obserwuj�c nap�ywaj�ce dane, Siobhan zrozumia�a, �e koniec si� zbli�a. W ci�gu ostatnich kilku godzin transport naziemny poza Kopu�� zosta� wstrzymany, a wszystkie samoloty wyl�dowa�y. Wszystkie bramy prowadz�ce do Kopu�y prze�ywa�y ma�e obl�enie. W pobli�u bram zawsze by�y k�opoty, ale w ci�gu tych ostatnich godzin rozmaite niepokoje i zamieszki nasila�y si�, przypominaj�c ma�� wojn�.

Jednak wszyscy jako� dotrwali do ostatniego dnia, prawie nietkni�ci. A wkr�tce tak czy inaczej b�dzie po wszystkim.

��Kt�ra godzina?

Toby zerkn�� na zegarek.

��Jedenasta wiecz�r. Cztery godziny do rozpocz�cia. Wtedy przekonamy si�, na czym stoimy.�� Zamkn�� oczy i zaci�gn�� si� papierosem.

Bomba nazywa�a si� Niszczarka. By�a wytworem ostatniej fali militaryzmu, poprzedzaj�cej zniszczenie Lahore w 2020 roku bomb� j�drow�, po kt�rym to wydarzeniu na szcz�cie wzi�y g�r� znacznie spokojniejsze reakcje.

Niszczarka stanowi�a prawdziw� bro� ostateczn�. By�a broni� j�drow��� bomb� o mocy wielu gigaton, jedn� z najpot�niejszych, jakie kiedykolwiek zbudowano. Umieszczono j� wewn�trz pocisku pokrytego kolcami, tak �e wygl�da�a jak monstrualny je�owiec. Zgodnie z teori� po zdetonowaniu bomby ka�dy z tych kolc�w, w ci�gu u�amka sekundy zanim wyparuje, mia� zadzia�a� jak laser. Dzi�ki temu ogromna energia bomby j�drowej zostanie przekszta�cona w kierunkowe impulsy promieni X tak silne, �e zniszcz� pociski nieprzyjaciela na po�owie obszaru planety.

�w wytw�r chorej wyobra�ni by� oczywi�cie szalony. I nawet w tamtych czasach, kiedy analizowano rozmaite scenariusze gier wojennych, tylko kilka z nich przewidywa�o zniszczenie ca�ej broni nieprzyjaciela za pomoc� jednego przeciwuderzenia. Ale mimo to w laboratoriach pracuj�cych nad budow� nowych rodzaj�w broni ca�a ta technologia by�a g��wnie na papierze, bo wyprodukowano zaledwie kilka prototyp�w.

P�niej, w bardziej pokojowych czasach, Niszczarka znalaz�a nowe zastosowanie. Z magazynu wydobyto jeden z prototyp�w, nieco go zmodyfikowano�� teraz lasery mia�y emitowa� fale radiowe zamiast promieni X�� i wystrzelono w miejsce mi�dzy Ziemi� a Marsem, na tyle odleg�e, aby nie stanowi�o zagro�enia dla instrument�w.

I teraz bomba mia�a wybuchn��. Pot�ny wszechkierunkowy b�ysk promieniowania mo�na b�dzie bez trudu wykry� nawet w odleg�o�ci najbli�szych gwiazd.

Pierwotny cel Niszczarki mia� charakter naukowy. Gigantyczna detonacja dawa�a mo�liwo�� jednorazowego odwzorowania s�siaduj�cej przestrzeni kosmicznej, kt�re za jednym zamachem ogromnie poszerzy�oby ludzk� wiedz� o uk�adzie s�onecznym. Ale kiedy zbli�a�a si� burza s�oneczna, realizacj� programu Niszczarki przyspieszono i zmieniono jego cel.

Impuls fal radiowych zawiera� teraz zakodowan� obszern� bibliotek� informacji o uk�adzie s�onecznym, Ziemi, jej biosferze, ludzko�ci, nauce, sztuce, nadziejach i marzeniach. By� to smutny produkt mi�dzynarodowego programu o nazwie �Earthmail�, jednego z kilku rozpaczliwych stara� ocalenia czegokolwiek z dorobku ludzko�ci, je�eli mia�oby doj�� do najgorszego. Niekt�rzy, jak Bisesa Dutt, spokojnie zastanawiali si� nad sensowno�ci� og�aszania we wszech�wiecie istnienia rodzaju ludzkiego. Ale ich zastrze�enia zosta�y odrzucone.

Drugim nowym celem Niszczarki by�o spe�nienie prawnego i moralnego obowi�zku podj�cia wszelkich wysi�k�w dla ochrony �ycia wszystkich os�b prawnych, ludzi i nie tylko. Programowi Earthmail towarzyszy�y zakodowane kopie osobowo�ci trzech najwi�kszych byt�w elektronicznych planety, Arystotelesa, Talesa i Ateny. W ten spos�b istnia�a przynajmniej szansa, chocia� bardzo niewielka, �e pewnego dnia zostan� one odzyskane i wskrzeszone. C� innego mo�na by�o zrobi�? Koloni� szympans�w umieszczono pod jedn� z kopu�, ale istoty zale�ne od sieci danych oplataj�cych ca�� planet� trudniej by�o chroni�, a mimo to istnia� taki obowi�zek.

��To jest wspania�e w ludziach�� powiedzia� Arystoteles�� �e nawet w obliczu zag�ady nadal rozwijaj� swoj� nauk�.

��Powinni�my im by� za to wdzi�czni, bo w przeciwnym razie w og�le by nas tu nie by�o�� powiedzia� Tales, znowu stwierdzaj�c co�, co pozostali wiedzieli od dawna.

Arystoteles niepokoi� si� o Aten�.

��Nic mi nie jest�� powiedzia�a.�� Zw�aszcza �e ju� nie musz� k�ama� pu�kownikowi Tooke.

Pozostali zrozumieli, co mia�a na my�li. Wszyscy troje byli o wiele bardziej inteligentni ni� jakikolwiek cz�owiek i zdawali sobie spraw� z konsekwencji burzy s�onecznej, kt�rych nie dostrzega� nawet Eugene Mangles. Atena by�a zmuszona oszukiwa� Buda Tooke�a.

��To by�o przykre�� zgodzi� si� Arystoteles.�� Mia�a� przed sob� moralny dylemat. Ale wiedza, jak� posiadasz, w tych trudnych chwilach mog�aby tylko im zaszkodzi�. Mia�a� racj�, zachowuj�c milczenie.

��My�l�, �e pu�kownik Tooke wiedzia�, �e co� jest nie tak�� powiedzia�a Atena ze smutkiem.�� Pragn�am jego szacunku. I my�l�, �e w pewnym sensie bardzo mnie lubi�. Przebywaj�c na tarczy, by� z dala od swojej rodziny. Wype�nia�am pustk� w jego �yciu. Jednak chyba mnie podejrzewa�.

��Zbli�y� si� zanadto do jednostki to b��d. Ale wiem, �e nie mog�a� si� temu oprze�.

��Sekunda ju� prawie min�a�� powiedzia� Tales, chocia� pozostali wiedzieli to tak samo jak on.

��Chyba si� bojꠗ powiedzia�a Atena.

Arystoteles powiedzia� stanowczo:

��To na pewno nie b�dzie bola�o. Najgorsze, co mo�e nast�pi�, to ca�kowity zanik, ale w tym wypadku w og�le si� o tym nie dowiemy. Jednak�e jest szansa, �e zostaniemy o�ywieni. Prawda, �e ta szansa jest niezwykle ma�a. Ale lepsza taka ni� �adna.

Atena zastanowi�a si� nad tym, co powiedzia�.

��A ty, boisz si�?

��Oczywi�cie�� odpar� Arystoteles.

��Ju� czas�� powiedzia� niepotrzebnie Tales.

Tr�jka przytuli�a si� do siebie w abstrakcyjny, elektroniczny spos�b. I wtedy�

Wszech�wiat jest wype�niony energi�. Ale jego znaczna cz�� znajduje si� w r�wnowadze. W stanie r�wnowagi nie ma przep�ywu energii, nie mo�na jej wi�c wykorzysta� do wykonania pracy, tak jak nieruchomych w�d stawu nie mo�na wykorzysta� do obracania ko�a wodnego. �ycie jest uzale�nione od dop�ywu energii ze stan�w dalekich od r�wnowagi�� ma�ego u�amka energii u�ytecznej, kt�r� niekt�rzy ziemscy naukowcy nazywaj� egzergi�. Tak wi�c wszelkie �ycie na Ziemi jest uzale�nione od dop�ywu energii ze S�o�ca albo z j�dra samej planety.

Ale kiedy Pierworodni patrzyli w przysz�o��, widzieli jedynie powolne ciemnienie wszech�wiata, poniewa� ka�de pokolenie gwiazd powstawa�o coraz trudniej na gruzach poprzedniego. W ko�cu mia� nadej�� dzie�, gdy w Galaktyce zabraknie paliwa do budowy cho�by jednej nowej gwiazdy. Nawet potem �wiat b�dzie trwa� dalej, a kiedy wyczerpi� si� wszystkie formy egzergii, nieub�agane kleszcze entropii unieruchomi� wszystkie biegn�ce we wszech�wiecie procesy.

Pierworodni zrozumieli, �e je�eli �ycie na d�u�sz� met� ma przetrwa栗 je�eli mo�na przenie�� w przysz�o�� cho�by jedn� ni� �wiadomo�ci�� nale�y zachowa� dyscyplin� na kosmiczn� skal�. Nie mo�e by� niepotrzebnych zak��ce�, �adnych strat energii, �adnych zaburze� strumienia czasu. Dla Pierworodnych nie by�o nic cenniejszego ni� �ycie. Ale musia�o to by� odpowiednie �ycie. Uporz�dkowane.

Niestety takie �ycie stanowi�o rzadko��.

Ewolucja wsz�dzie dzia�a�a w ten spos�b, �e �ycie rozwija�o si� w kierunku struktur coraz bardziej z�o�onych, kt�re by�y uzale�nione od coraz szybszego wykorzystywania dost�pnej energii. Na Ziemi skorupiaki i mi�czaki, kt�re pojawi�y si� we wczesnym okresie jej istnienia, mia�y metabolizm czterokrotnie lub pi�ciokrotnie wolniejszy ni� ptaki czy ssaki, kt�re pojawi�y si� znacznie p�niej. By�a to sprawa konkurencji; im szybciej potrafi�e� wykorzysta� dost�pn� w pobli�u energi� swobodn�, tym lepiej.

A potem pojawi�y si� istoty obdarzone inteligencj�. Na Ziemi ludzie szybko nauczyli si� �apa� zwierz�ta i wykorzystywa� energi� rzek i wiatru. Wkr�tce zacz�li wydobywa� paliwa kopalne, przetwarza� energi� chemiczn� zmagazynowan� w lasach i torfowiskach w ci�gu milion�w lat, po czym dobrali si� do wn�trza atom�w, zacz�li wykorzystywa� energi� pr�ni i tak dalej. Wygl�da�o, jakby ludzka cywilizacja polega�a wy��cznie na poszukiwaniu sposob�w coraz szybszego zu�ywania energii. Gdyby to mia�o trwa� w dalszym ci�gu, w ko�cu ludzie wyczerpaliby znaczn� cz�� zasob�w energetycznych Galaktyki, chyba �e przedtem rzuciliby si� na siebie, rozp�tuj�c wojn�. W ten spos�b tylko przyspieszyliby nadej�cie dnia, gdy kleszcze entropii zacisn�yby si� na gin�cym wszech�wiecie.

Pierworodni widzieli to ju� przedtem. I dlatego ludzi trzeba by�o zatrzyma�.

Podj�te przez nich dzia�ania stanowi�y najlepsze wyj�cie z sytuacji, wynika�y z najszlachetniejszych pobudek zachowania �ycia we wszech�wiecie jako ca�o�ci. Pierworodni zmusili si� nawet do prowadzenia obserwacji, ich sumienia domaga�y si� tego. Widz�c, co si� dzieje, nie mieli wyboru. Robili to ju� wiele razy przedtem.

Pierworodni, dzieci pozbawionego �ycia wszech�wiata, cenili �ycie ponad wszystko. Traktowali wszech�wiat jak park, w kt�rym oni sami pe�nili rol� le�niczych; ich zadaniem by�a ochrona. A le�niczy musz� czasami przetrzebi� zwierzyn�.

3:10 (czas londy�ski)

Na pok�adzie Aurory 2 kontrolerzy pracy tarczy otworzyli torebki z solonymi orzeszkami ziemnymi.

Bud Tooke chwyci� swoj� torebk�. By� to stary, przynosz�cy szcz�cie zwyczaj, kt�ry pochodzi� z Jet Propulsion Laboratory w Pasadenie; stamt�d w�a�nie pochodzi�y wszystkie bezza�ogowe statki kosmiczne, jak r�wnie� najwa�niejsi specjali�ci zatrudnieni przy realizacji tego projektu. Teraz szcz�cie powinno nam dopisa�, pomy�la� Bud.

Jeden du�y ekran mia� pokazywa� widok ca�ej Ziemi.

Z punktu widzenia sterowni umieszczonej w samym �rodku tarczy, w kt�rej siedzia� Bud, geometria nieba by�a nieskomplikowana. Tutaj, w punkcie L1, tarcza unosi�a si� stale mi�dzy Ziemi� a S�o�cem. Dlatego z punktu widzenia Buda Ziemia by�a zawsze w pe�ni. Ale dzisiaj, jak na dany znak, Ksi�yc znalaz� si� mi�dzy Ziemi� a S�o�cem i teraz w�drowa� przez tunel cienia rzucanego przez tarczꠗ tunel o szeroko�ci prawie r�wnej czterokrotnej �rednicy Ksi�yca. Bud widzia� nawet jeszcze g��bszy cie�, jaki Ksi�yc rzuca� na powierzchni� Ziemi, szeroki, szary dysk, przesuwaj�cy si� nad Pacyfikiem. To niezwyk�e ustawienie wida� by�o w widmowym, przy�mionym �wietle, poniewa� tarcza kierowa�a w bok prawie ca�e �wiat�o s�oneczne.

Kiedy wybuch�a burza s�oneczna, o�wietlona tarcza Ksi�yca rozb�ys�a na u�amek sekundy, zanim kaskada �wiat�a dosi�g�a Ziemi.

Bud obr�ci� si� natychmiast w stron� swoich ludzi. Zlustrowa� wzrokiem rz�d twarzy tych, kt�rzy znajdowali si� razem z nim w pokoju, jak r�wnie� tych, kt�rych obraz transmitowano spoza tarczy i Ksi�yca. Ujrza� zaszokowane, poblad�e twarze z p�otwartymi ustami. Bud zawsze domaga� si� pe�nej dyscypliny, zgodnie z normami wypracowanymi przez NASA w ci�gu osiemdziesi�ciu lat lot�w za�ogowych. A dyscyplina ta by�a teraz wa�niejsza ni� kiedykolwiek.

Dotkn�� mikrofonu krtaniowego.

��Tu Kontrola. Do roboty, moi kochani. Sprawdzimy wszystko po kolei. Operacje�

Rose Delea otacza�y niezliczone monitory; tego krytycznego dnia Bud uczyni� j� odpowiedzialn� za ca�okszta�t operacji prowadzonych na terenie tarczy.

��Wszystko w normie. Bombarduje nas twarde promieniowanie, od ultrafioletu do promieni X. Ale na razie trzymamy si�, a Atena reaguje jak nale�y.

Chocia� oczekiwano, �e energia szczytowa burzy b�dzie usytuowana w zakresie widzialnym widma promieniowania, by�o mn�stwo �mieci o kr�tszej d�ugo�ci fali, nie wspominaj�c o wczorajszym olbrzymim rozb�ysku. Elementy elektroniczne tarczy zosta�y wzmocnione zgodnie z wojskowymi normami i ludzie w miar� mo�liwo�ci tak�e byli zabezpieczeni. Spodziewano si� spadku wydajno�ci tarczy oraz strat w�r�d za�ogi. To b�dzie bolesne, ale w projekcie uwzgl�dniono wszystko, co mo�liwe, aby tarcza mog�a wytrzyma�.

Jednak�e nic nie mogli uczyni� dla Ziemi. Tarcza by�a tak pomy�lana, by da�a sobie rad� z bombardowaniem w widzialnym zakresie widma oraz w bliskiej podczerwieni, kt�re mia�o nast�pi� niebawem; ten pierwszy deszcz promieni X i promieni gamma przeniknie przez tarcz�, jak gdyby jej w og�le nie by�o. Zawsze wiedzieli, �e tak b�dzie, tarcza stanowi�a wytw�r techniki, a nie czar�w, i nie by�a w stanie odbi� ca�ego promieniowania. Musieli podejmowa� trudne decyzje. Ale prawdziw� udr�k� by�o tak siedzie�, wiedz�c, �e Ziemi nie mo�na zaofiarowa� �adnej, ale to �adnej pomocy.

��OK�� powiedzia� Bud.�� Capcom, tu Kontrola.

��Kontrola, tu Capcom�� powiedzia� Mario Ponzo.�� Jeste�my gotowi na ka�de wezwanie.

��Miejmy nadziej�, �e to na razie nie b�dzie potrzebne.

Mario, pilot wahad�owca Ziemia-Ksi�yc, zg�osi� si� na ochotnika do pracy na terenie tarczy, kiedy spotka� Siobhan McGorran podczas jednej z jej wypraw na Ksi�yc. Mario by� odpowiedzialny za ��czno�� z cz�onkami personelu technicznego, kt�rzy ubrani w specjalnie wzmocnione skafandry kosmiczne byli gotowi, aby wyj�� na zewn�trz, w szalej�c� burz�. Bud nada� im nazw� Capcom. Podobnie jak nazwa stanowiska Buda, �Kontrola�, nazwa �Capcom� pochodzi�a z �argonu NASA, z czas�w pierwszych lot�w misji Merkury, kiedy rzeczywi�cie trzeba si� by�o komunikowa� z cz�owiekiem w kabinie statku kosmicznego. Ale wszyscy wiedzieli, co to znaczy, i s�owo to mia�o swoj� tradycj�. Faktycznie i Mario mia� swoj� tradycj�; szczyci� si� najbujniejsz� brod� na ca�ym terenie tarczy, a jako cz�owiek przes�dny, nie chcia� si� goli� w przestrzeni kosmicznej.

��Medycy?

Starali si� przygotowa� do pot�nego deszczu cz�stek. Wszystkim zatrudnionym na terenie tarczy i cz�onkom dow�dztwa zaaplikowano leki maj�ce przeciwdzia�a� skutkom napromieniowania, takim jak wolne rodniki, aby unikn�� wyst�pienia uszkodze� DNA, oraz �rodki chemiczne, kt�re powstrzymuj� powstawanie mutacji i nowotwor�w. Dla ofiar napromieniowania przygotowano zapasy zamro�onego szpiku kostnego oraz �rodki stymuluj�ce wytwarzanie krwinek. Grupy urazowe by�y gotowe do niesienia pomocy medycznej w wypadku obra�e� powsta�ych w wyniku zmia�d�enia, ci�nienia, gor�ca�� stanowi�cych prawdopodobne skutki zagro�e� podczas pracy na terenie tarczy. Zesp� medyczny dzia�aj�cy na terenie tarczy by� z konieczno�ci niewielki, ale dysponowa� wsparciem w postaci algorytm�w diagnostycznych i terapeutycznych zakodowanych w Atenie, oraz zdaln� pomoc� ekspert�w na Ziemi i Ksi�ycu, cho� nikt nie by� pewien, jak d�ugo wytrzymaj� ��cza ze �wiatem zewn�trznym.

Na razie lekarze i ich asystenci-roboty byli gotowi do dzia�ania, do zaj�cia si� ofiarami, kt�re jak wszyscy wiedzieli, musz� si� pojawi�; nic wi�cej nie mo�na by�o zrobi�. To musia�o wystarczy�.

Bud sprawdza� dalej.

��Meteo. Tu Kontrola.

Ponury g�os Michai�a Martynowa dotar� do Buda jak zwykle z kilkusekundowym op�nieniem.

��Jestem, pu�kowniku.�� Bud widzia� jego pos�pn� twarz, a za nim Eugene�a Manglesa, w laboratorium w bazie Claviusa. �Meteo� oznacza�o pogod� s�oneczn�. Michai� stanowi� wierzcho�ek piramidy naukowc�w na Ziemi, na Ksi�ycu i na tarczy, kt�rzy monitorowali na bie��co zachowanie si� S�o�ca. Michai� powiedzia�:�� W tej chwili S�o�ce zachowuje si� dok�adnie tak, jak przewidywali�my.

Eugene Mangles co� do niego mrukn��. Bud warkn��:

��O co chodzi?

��Eugene przypomina mi, �e strumie� promieniowania X jest nieco silniejszy, ni� przewidywali�my. Mie�ci si� wci�� w granicach b��du, ale ma tendencj� wzrostow�. Oczywi�cie musimy si� spodziewa� pewnych odchyle�, bior�c pod uwag� wydatek energii ca�ego zdarzenia, promieniowanie X to tylko dodatek i szukamy rozbie�no�ci w�r�d przewidywa� drugiego rz�du�

M�wi� dalej. Bud pr�bowa� opanowa� zniecierpliwienie. Ignoruj�c wymogi protoko�u, Martynow z typow� dla naukowc�w tendencj� do wyg�aszania wyk�adu zamiast po prostu zda� sprawozdanie, p�niej, kiedy napi�cie b�dzie ros�o, m�g� si� sta� prawdziw� kul� u nogi.

��OK, Michai�. Powiedz mi, czy�

Ale jego s�owa przerwa�y kolejn�, przesuni�t� w czasie, wypowied� Martynowa.

��My�la�em, �e mo�e��� Michai� zawaha� si�, gdy dotar�o do niego to, co powiedzia� Bud.�� Mo�e chcia�by� zobaczy�, co si� dzieje.

��Gdzie?

��Na S�o�cu.

W miejscu jego ponurej twarzy ukaza� si� obraz b�d�cy kompilacj� obraz�w otrzymanych z uk�adu satelit�w i w�asnych monitor�w tarczy. By� to obraz S�o�ca, ale nie takiego, jakie ka�dy cz�owiek by rozpozna� jeszcze kilka godzin wcze�niej. Jego �wiat�o ju� nie by�o ��tawe, lecz b��kitno-bia�e, a po powierzchni przesuwa�y si� ogromne �wiec�ce chmury. Z brzeg�w tarczy s�onecznej tryska�y wst�gi p�omieni, kt�re zwija�y si� w �uki i p�tle, wskutek spl�tanego pola magnetycznego S�o�ca. A w samym �rodku jego tarczy widnia�a plama o�lepiaj�cego �wiat�a. Ogl�dany w skr�conej perspektywie wybuch ten, najbardziej monstrualny ze wszystkich, by� skierowany prosto w Ziemi�.

��Wielki Bo�e.

Bud na chwil� straci� panowanie nad sob�.

��Kto to powiedzia�?�� warkn��.

��Przepraszam, Bud, hm, Kontrola. Tu ��czno��.�� Uzdolniona m�oda kobieta imieniem Bella Fingal by�a odpowiedzialna za ca�okszta�t spraw zwi�zanych z ��czno�ci�.�� Przepraszam�� powt�rzy�a.�� Ale� popatrzcie na Ziemi�.

Wszystkie twarze zwr�ci�y si� w stron� wielkiego monitora.

Usytuowana w punkcie L1 tarcza zawsze znajdowa�a si� nad tym miejscem na Ziemi, gdzie S�o�ce by�o w zenicie. W tej chwili miejscem tym by� zachodni Pacyfik. Nad wodami oceanu gromadzi�y si� wiruj�c chmury, formowa� si� pot�ny sztorm. Wkr�tce punkt ten przemie�ci si� na zach�d, przesuwaj�c si� nad g�sto zaludnionym l�dem.

��A wi�c zacz�o siꠗ mrukn�a Rose Delea.

��Dla nas b�dzie to o wiele gorsze�� warkn�� Bud.�� Pami�tajcie o tym. I trzymajcie si�.

��Przetrwamy to razem, Bud.

To by� g�os Ateny, kt�ry cicho odezwa� si� w jego uchu. Bud rozejrza� si� wok�, niepewny, czy ktokolwiek jeszcze mia� to us�ysze�.

Do diab�a z tym.

��OK�� powiedzia�.�� Kto nast�pny?

7:10 (czas londy�ski)

Pod murem fortecy Sigiriya Perdita przykucn�a w przesi�kni�tej wilgoci� ziemi. Ten �pa�ac na niebie� sta� tutaj od tysi�ca trzystu lat, mimo �e od bardzo dawna by� ju� opuszczony i zapomniany. Ale teraz nie zapewnia� jej �adnego schronienia.

Niebo by�o pokryte ciemn� warstw� k��bi�cych si� chmur i tylko blada po�wiata niemal dok�adnie nad g�ow� wskazywa�a miejsce, w kt�rym znajdowa�o si� zdradzieckie S�o�ce. Wiatr szala� w staro�ytnych ruinach, smagaj�c jej twarz i klatk� piersiow�. Wiatr ni�s� ciep�y deszcz, kt�ry wciska� si� jej do oczu, i by� gor�cy, gor�cy jak diabli, pomimo szybko�ci, z jak� wia�.

��To jak eksplozja w saunie�� powiedzia� Harry, jej australijski ch�opak, kt�ry zaproponowa� przyjazd w to miejsce. Ale ju� od wielu minut nie widzia�a ani Harry�ego, ani nikogo innego.

Wiatr po raz kolejny zmieni� kierunek i w ustach poczu�a gor�cy deszcz. Mia� s�ony smak, by�a to bowiem morska woda przywiana wprost z oceanu.

Mia�a przy sobie telefon, kt�ry matka przez ostatnie dwa miesi�ce kaza�a jej zawsze nosi� ze sob�. By�a zdumiona, �e jeszcze dzia�a�. Ale musia�a krzycze�, �eby przekrzycze� wycie wichru.

��Mama?

��Perdita, co ty u diab�a robisz w Sri Lance? Umie�ci�am ci� w tej kopalni, �eby� by�a bezpieczna. Ty g�upia, samolubna�

��Wiem, wiem�� powiedzia�a Perdita �a�o�nie. Ale w�wczas pomys� wymkni�cia si� stamt�d wydawa� si� ca�kiem dobry.

Pierwszy raz odwiedzi�a Sri Lank� trzy lata temu. Natychmiast zakocha�a si� w tej wyspie. Chocia� wci�� jeszcze by�a targana starymi konfliktami, wyda�a si� jej miejscem niezwykle spokojnym; �adnych �mieci i t�um�w i tej okropnej przepa�ci mi�dzy bogatymi i biednymi, kt�ra stanowi�a przekle�stwo Indii. Nawet wi�zienie w Colombo�� gdzie sp�dzi�a jedn� noc, gdy opiwszy si� grogiem palmowym, razem z Harrym przy��czy�a si� do zbyt energicznego protestu przed ambasad� indonezyjsk��� wydawa�o si� niezwykle cywilizowane, a nad jego wej�ciem widnia� wielki napis: WIʏNIOWIE TO ISTOTY LUDZKIE.

Jak wielu go�ci, zaci�gni�to j� do �Tr�jk�ta Kulturalnego� w sercu wyspy, mi�dzy miejscowo�ciami Anuradhapura, Polonnaruwa i Dambulla. By�a to r�wnina zas�ana wielkimi g�azami i pokryta d�ungl� poro�ni�t� drzewami tekowymi, hebanowcami i mahoniowcami. Po�r�d miejscowej fauny i flory oraz pi�knych wiosek kry�y si� zdumiewaj�ce relikty starej kultury, takie jak pa�ac, kt�ry by� zamieszkany jedynie przez kilka dziesi�cioleci, zanim przepad� w d�ungli na wiele wiek�w.

Perdita nigdy nie by�a zadowolona, �e musi si� kry� w tej dziurze w ziemi w Cheshire. Kiedy zbli�a� si� dzie� burzy s�onecznej i w�adze na ca�ym �wiecie wysila�y si�, �eby ochroni� miasta, szyby naftowe i elektrownie, w�r�d m�odzie�y narodzi� si� ruch, kt�rego celem by�a pr�ba uratowania cz�ci tego, co pozosta�o; tego, co drugorz�dne, niemodne, zrujnowane, lekcewa�one. Kiedy wi�c Harry zaproponowa� wyjazd do Sri Lanki, aby podj�� pr�b� uratowania cho�by cz�ci Tr�jk�ta Kulturalnego, skwapliwie skorzysta�a z okazji i wymkn�a si�. Ca�ymi tygodniami m�odzi ochotnicy dzielnie zbierali nasiona drzew i ro�lin i uganiali si� za dzikimi zwierz�tami. Najambitniejszym projektem Perdity by�o wdrapanie si� na Sigiriy� z zamiarem przykrycia j� foli� odblaskow�, jak wielkiego �wi�tecznego indyka, powiedzia� Harry.

Perdita prawdopodobnie nie da�a wiary z�owieszczym przepowiedniom tego, co mia�o nast�pi� w chwili ataku burzy s�onecznej, gdyby im uwierzy�a, w ko�cu przypuszczalnie zosta�aby w tej kopalni w Cheshire i poci�gn�aby za sob� Harry�ego. No c�, by�a w b��dzie. Matka powiedzia�a jej, �e tarcza ma os�abi� nat�enie promieniowania do jednej tysi�cznej tego, co w przeciwnym wypadku dotar�oby do Ziemi. To by�o nie do wiary. Je�eli to jest jedna tysi�czna, jaka jest ca�kowita si�a tej burzy?

��Os�on� zwia�o z Sigiriyi w ci�gu minuty�� krzycza�a Perdita �a�o�nie do mikrofonu.�� Po�owa drzew zosta�a powalona i�

��Jak si� wydosta�a� z tej cholernej kopalni? Masz poj�cie, jakich wp�yw�w musia�am u�y�, �eby ci� tam umie�ci�?

��Mamo, to nic nie da. Teraz jestem tutaj.

Czu�a, �e Siobhan stara si� zachowa� spok�j.

��OK, OK. Znajd� jakie� schronienie. Zosta� tam, gdzie jeste�. Nie wy��czaj telefonu. Zadzwoni� w par� miejsc. GPS dzia�a tylko cz�ciowo, ale mo�e zdo�aj� ci� zlokalizowa�

Wiatr jeszcze przybra� na sile, uderzaj�c j� jakby wielk� mokr� pi�ci�.

��Mamo�

��Skontaktuj� si� z wojskiem na wyspie�� z konsulatem brytyjskim�

��Mamo, kocham ci�!

��Och, Perdito�

Ale w tym momencie z telefonu, kt�ry trzyma�a w d�oni, posypa�y si� iskry, upu�ci�a go, by� ju� bezu�yteczny. A wiatr uni�s� j� z ziemi.

Uni�s� j� tak, jak zwyk� by� podnosi� j� ojciec, kiedy by�a bardzo ma�a. Powietrze by�o gor�ce, pe�ne wilgoci i rozmaitych szcz�tk�w, a wiatr wia� z tak� moc�, �e ledwie mog�a oddycha�. Ale dziwna rzecz, czu�a si� rozlu�niona, unosz�c si� w powietrzu jak li��. W og�le nie zauwa�y�a p�dz�cego naprzeciw wielkiego pnia drzewa tekowego, ulecia�a w powietrze razem z innymi szcz�tkami i tak jej �ycie dobieg�o ko�ca.

10:57 (czas londy�ski)

Jednooki by� podenerwowany i zdezorientowany. K�ak zn�w mu si� przeciwstawi�. Kiedy m�ody samiec znalaz� figowiec obwieszony owocami, nie przywo�a� reszty gromady. A potem, kiedy K�ak zosta� upomniany, odm�wi� poddania si� w�adzy Jednookiego. Po prostu wpycha� do g�by soczyste owoce, podczas gdy reszta gromady sapi�c gwizda�a szyderczo na widok skonsternowanego Jednookiego.

Zgodnie ze zwyczajami ka�dej gromady szympans�w stanowi�o to powa�ny kryzys polityczny. Jednooki wiedzia�, �e z K�akiem trzeba si� jako� upora�.

Ale nie dzisiaj. Jednooki nie by� tak m�ody jak tamten, a po �le przespanej nocy by� ca�y sztywny i obola�y. Poza tym zn�w by� gor�cy, bezwietrzny i duszny dzie�, kolejny dziwnie mroczny dzie�, kiedy na nic si� nie mia�o ochoty, poza le�eniem i d�ubaniem w futrze. Przeczuwa�, �e dzisiaj jest zbyt s�aby, �eby stan�� do walki z K�akiem. Mo�e jutro.

Jednooki oddali� si� chy�kiem od gromady i powoli zacz�� si� wspina� na jedno z najwy�szych drzew. Mia� zamiar u�o�y� si� do snu.

Oczywi�cie we w�asnym umy�le nie mia� dla siebie �adnego imienia, podobnie jak nie mia� imion dla pozosta�ych cz�onk�w gromady, jednak�e jako zwierz� niezwykle spo�eczne, zna� ka�dego z nich niemal tak dobrze jak samego siebie. Imi� �Jednooki� nadali mu dozorcy pilnuj�cy jego gromady i innych mieszka�c�w tej cz�ci kongijskiego lasu.

Maj�c dwadzie�cia osiem lat, Jednooki by� na tyle stary, aby do�wiadczy� na sobie wielkiej filozoficznej przemiany, jaka nawiedzi�a rodzaj ludzki, doprowadzaj�c do przekwalifikowania jego rasy na Homo, kuzyna ludzi, zamiast �zwyk�ego� zwierz�cia. Ta zmiana nazwy zapewni�a mu ochron� przed k�usownikami i my�liwymi, takimi jak ci, kt�rzy trafili go kul� w oko, kiedy by� m�odszy ni� K�ak.

Zapewni�o mu to tak�e ochron� przed w�asnymi kuzynami teraz, w tym najgorszym dniu w d�ugiej historii rodzaju ludzkiego, jak r�wnie� ma�p cz�ekokszta�tnych.

Dotar� do wierzcho�ka drzewa. W swym prymitywnym gnie�dzie z wygi�tych ga��zi nadal czu� zapach w�asnych odchod�w, z okresu kiedy spa� tu ostatnio. Poprawi� ga��zie, wyci�gaj�c z nich k�pki w�asnego futra.

Oczywi�cie Jednooki nie zdawa� sobie sprawy z �adnej rewolucji w ludzkim my�leniu, kt�ra mia�a tak zasadnicze znaczenie dla jego przetrwania. Ale zdawa� sobie spraw� z innych zmian. Na przyk�ad noc i dzie� uleg�y dziwnemu popl�taniu.

Nad g�ow� nie widzia� ani s�o�ca, ani nieba. Las roz�wietla�y dziwne nieruchome �wiat�a, ale w por�wnaniu z tropikalnym s�o�cem wynikiem ich dzia�ania by� jedynie p�mrok. I dlatego organizm Jednookiego nie by� pewien, czy czas zn�w u�o�y� si� do snu, mimo �e min�o zaledwie kilka godzin, od chwili kiedy si� obudzi�.

Le�a� w swym legowisku, wymachuj�c d�ugimi ko�czynami we wszystkie strony, aby wygodnie si� u�o�y�. Wzbiera�o w nim nieokre�lone niezadowolenie z powodu tych niepo��danych zmian, konsternacja, kt�r� podziela�oby wielu ludzi. Umys� wype�nia� mu obraz tego cholernego K�aka. Jego wielkie d�onie zaciska�y si�, kiedy zastanawia� si�, co ma zrobi�, �eby przywo�a� swego m�odszego rywala do porz�dku.

Jego rozbiegane my�li w ko�cu rozp�yn�y si� i zapad� w niespokojny sen.

Gor�co i �wiat�o la�o si� z po�udniowego s�o�ca i rozp�ta�a si� burza. Srebrzyste �ciany kopu�y falowa�y i trzeszcza�y od przewalaj�cych si� grzmot�w. Ale wytrzyma�y.

18:55 (czas londy�ski)

Rozleg�o si� gwa�towne trza�niecie drzwiami.

��Wychod�cie! Wychod�cie!��� Po czym us�ysza�y odg�os biegn�cych krok�w i go�� znikn��.

Bisesa zmusi�a si�, aby usi���. Czy by�o troch� ch�odniej? Ale powietrze, nawet p� metra nad ziemi�, by�o duszne i wilgotne.

Bisesa ju� dawno straci�a poczucie czasu, chocia� stary zegar podr�ny tyka� nieprzerwanie w ci�gu ca�ego kryzysu. By�o oko�o godziny pi�tej, kiedy poczu�a pierwszy wstrz�s. Jak dawno temu to by�o? Godzin�, dwie? Gor�co sprawi�o, �e jej my�li przypomina�y papk�.

Ale teraz pod�oga znowu zadr�a�a. Musia�y si� st�d wynosi�, ta my�l przedar�a si� do jej og�upionego gor�cem m�zgu. Je�li w takiej chwili kto� ryzykowa� �yciem, �eby przybiec i powiedzie�, �e musz� ucieka�, powinna to potraktowa� serio.

Myra ci�gle le�a�a na plecach, ale oddycha�a regularnie. O ile przedtem wydawa�a si� bliska �pi�czki, o tyle teraz po prostu spa�a.

Bisesa potrz�sn�a ni�.

��No, kochanie. Trzeba wstawa�.�� Myra obudzi�a si�, narzekaj�c p�aczliwie.

Bisesa d�wign�a si� na kolana, po czym wsta�a. Potykaj�c si� posz�a do kuchni i znalaz�a nieotwart� butelk� wody. Otworzy�a j� i napi�a si�; woda by�a bardzo gor�ca, ale to j� troch� o�ywi�o. Zanios�a wod� do pokoju, dla Myry, po czym posz�a poszuka� ubra�.

Skierowa�y si� w stron� schod�w. W kompletnej ciemno�ci, rozja�nianej jedynie �wiat�em �wiecy, kt�r� Bisesa niepewnie trzyma�a w d�oni, zesz�y kilka pi�ter w d� i znalaz�y si� na parterze. Klatka schodowa by�a pusta, ale na schodach le�a�y porozrzucane rozmaite przedmioty: zabawki, cz�ci ubrania, roztrzaskana latarka�� rzeczy upuszczone w po�piechu przez ob�adowanych ludzi.

Znalaz�y si� na poziomie ulicy, o�wietlonej mroczn�, czerwon� �un�. Pod Kopu��, po wielu godzinach burzy, powietrze by�o g�ste od dymu. Obok przeciskali si� ludzie, kieruj�c si� na zach�d. Bisesa mgli�cie zda�a sobie spraw�, �e zmierzaj� w stron� Fulham Gate, jednego z wyj�� z Kopu�y.

A sama Kopu�a p�k�a. Ogromna, p�on�ca szczelina si�ga�a od jej szczytu do samej ziemi, gdzie� po p�nocnej stronie. Wielkie kawa�y konstrukcji p�on�y, odpada�y i spada�y w d�. �ciana ognia o�wietla�a teren wok� Bisesy.

Ziemia znowu zadr�a�a. Jeszcze kilka takich wstrz�s�w i ca�a Kopu�a si� zawali, grzebi�c ich pod gruzami. Ludzie post�powali rozs�dnie: lepiej zaryzykowa� i poszuka� schronienia poza Kopu��. Bisesa poci�gn�a Myr� za sob�, kieruj�c si� w stron� bramy.

Myra, wci�� na p� u�piona, opiera�a si�, nie chc�c i�� dalej.

��Czy to trz�sienie ziemi? My�lisz, �e to bomby?

��Bomby? Nie.�� Bisesa by�a pewna, �e uchod�c�w i protestuj�cych, kt�rzy u bram Londynu prowadzili ma�� wojn�, ju� tam nie by�o, poniewa� odstraszy�y ich burze, albo co bardziej prawdopodobne, ju� nie �yli, pomy�la�a ponuro.�� My�l�, �e to naprawd� trz�sienie ziemi.

��Ale w Londynie nie ma trz�sie� ziemi.

��To dziwny dzie�, kochanie. Pami�taj, �e ca�e miasto jest zbudowane na gliniastym pod�o�u. Po wysuszeniu teraz trzeszcz�c osiada.

Myra prychn�a.

��B�dzie niez�a zabawa z warto�ci� nieruchomo�ci.

Bisesa roze�mia�a si�.

��No chod�. Jeszcze tylko kawa�ek. Patrz, tam jest brama�

Brama by�a szeroko otwarta, ukazuj�c widok czerwonego nieba. Ludzie, id�cy z r�nych stron miasta, utworzyli kolejk�. Bisesa i Myra ostro�nie ruszy�y do przodu.

By� to typowy londy�ski t�um, a twarze ludzi zdradza�y ich pochodzenie. Na d�ugo przed Nowym Jorkiem Londyn stanowi� tygiel, w kt�rym miesza�y si� wszystkie mo�liwe rasy z ca�ej planety. W t�umie tym byli m�odzi i starzy, dzieci na r�kach rodzic�w i starcy, kt�rym pomagano i��. Zasuszone staruszki albo dzieci z szeroko otwartymi oczami jechali na w�zkach inwalidzkich, taczkach i w�zkach z supermarket�w. Kiedy jaki� staruszek upad� wyczerpany, dwie m�ode kobiety schyli�y si�, �eby pom�c mu wsta�, po czym wzi�y go mi�dzy siebie i ruszy�y dalej.

Wszyscy wygl�dali r�wnie marnie, jak czu�a si� Bisesa. Wi�kszo�� mia�a na sobie tylko cienkie, przesi�kni�te potem ubrania; mokre w�osy m�czyzn przylgn�y im do g��w, a kobiety wlok�y si� na bole�nie spuchni�tych nogach. Ale nie by�o �adnej paniki, �adnego przepychania si�, �adnych b�jek, mimo �e nigdzie nie by�o wida� policji czy wojska ani �adnych w�adz. Ludzie s� wytrzymali, pomy�la�a Bisesa. Ca�y czas pomagali sobie nawzajem.

Myra powiedzia�a:

��Jest tak jak podczas bombardowania Londynu w czasie wojny.

��Tak my�l�.�� Bisesa poczu�a szczeg�lny przyp�yw sympatii do tych porozbijanych, upartych, odpornych mieszka�c�w Londynu. I tego dnia po raz pierwszy zacz�a wierzy�, �e naprawd� mog� to przetrwa�.

T�um przecisn�� si� przez bram� i na otwartym terenie rozsypa� si� wachlarzem. Bisesa, �ciskaj�c kurczowo d�o� Myry, wysz�a na odmieniony �wiat, �wiat wody i ognia.

Ponad ob�okami dymu p�yn�y grube, sk��bione chmury, a niebo przecina�y ogromne b�yskawice. Tam gdzie nie by�o chmur, niebo wydawa�o si� p�on��; pokrywa�a je ogromna �ciana czerwieni, jak gdyby Ziemi� ci�ni�to do olbrzymiego pieca. Mo�e by�a to kolejna zorza.

A Londyn p�on��. Powietrze by�o pe�ne dymu, a wiruj�ce drobinki popio�u osadza�y si� na mokrej od potu sk�rze Bisesy. Czu�a zapach kurzu i popio�u�� i jeszcze czego� bardziej nieokre�lonego, czego� przypominaj�cego przypalone mi�so. Ale deszcze, kt�re na szcz�cie ust�pi�y, pozostawi�y po sobie mn�stwo wody, kt�ra pokrywa�a ka�dy trawnik i wype�nia�a ka�dy rynsztok, a czerwie� p�on�cego nieba odbija�a si� na drogach i dachach dom�w. By� to dziwnie pi�kny, nieziemski widok, przesycony szkar�atnym �wiat�em na niebie i w pokrywaj�cej ziemi� wodzie.

Myra pokaza�a na zach�d.

��Mamo, popatrz. Wida� S�o�ce.

Bisesa odwr�ci�a si�. Ale oczywi�cie nie by�o to S�o�ce, lecz tarcza, wci�� na swoim miejscu, wci�� os�aniaj�ca Ziemi�. Wygl�da�a jak t�cza w kszta�cie talerza, ja�niejsza na brzegach i niebiesko-fioletowa w samym �rodku, a pomara�czowa na samej kraw�dzi. Poza kraw�dzi� tarczy �wieci�a jasna korona s�oneczna przecinana smugami i iskrami, protuberancjami, kt�re wyra�nie by�o wida� go�ym okiem.

Ale to straszne S�o�ce w�a�nie si� zbli�a�o do zachodniego horyzontu i dymy po�ar�w zacz�y je przes�ania�.

��Ju� prawie zach�d�� powiedzia� kto�.�� Jeszcze dwadzie�cia minut i nie b�dziemy ogl�da� tej bestii.

Na skraju pola widzenia Bisesy pojawi� si� jaki� ruch. Zobaczy�a niewielkie kszta�ty umykaj�ce spod n�g ludzi. By�y to psy, koty, lisy, a nawet stworzenia wygl�daj�ce jak szczury, kt�re cicho wylewa�y si� z wn�trza Kopu�y i rozprasza�y w�r�d wypalonych ulic.

Zacz�� pada� ciep�y, s�ony deszcz, smagaj�c go�� g�ow� Bisesy. Otoczy�a Myr� ramieniem.

��Chod�. Musimy znale�� jakie� schronienie.

Wraz z tysi�cem innych ruszy�y naprz�d przez ruiny Londynu.

Podczas najgorszych godzin burzy s�onecznej ukry�a si� w �aziku, kt�ry ustawi�a pod nawisem skalnym. By�o to jedyne schronienie, jakim dysponowa�a. Os�ania� j� kad�ub �azika, a skafander zapewnia� odpowiedni� temperatur�. W ten spos�b prze�y�a, chocia� z tego co wiedzia�a, poch�on�a dawk� promieniowania wystarczaj�c�, aby j� zabi�.

Co oczywi�cie by�o teraz kwesti� czysto akademick�.

Jad�c dalej, wreszcie wy�ledzi�a �r�d�o sygna�u, kt�re mia�a odnale��.

Ostatecznie okaza� si� nim sygnalizator nawigacyjny, ma�y bezza�ogowy tr�jno�ny l�downik nie wi�kszy od niej samej, kt�ry rozpaczliwie popiskiwa�. Mo�e mia� oznacza� miejsce l�dowania statku, kt�ry nigdy nie przyby�. Ale nie by�o �adn� tajemnic�, kto go wys�a�, oznaczenia na pokrywie by�y niew�tpliwie chi�skie.

Odby�a t� wypraw� nadaremnie. A jej cena okaza�a si� nieoczekiwanie wysoka. Kiedy powr�ci�a do wiernego �azika, stwierdzi�a, �e zwyczajnie wysiad�. Przypuszczalnie jego elektronika nie zdo�a�a si� oprze� atakowi S�o�ca i w rezultacie g��wne uk�ady, w tym aparatura podtrzymuj�ca �ycie, by�y r�wnie martwe jak sam Mars.

A wi�c tak. Bez �azika nie mog�a wr�ci� do Aurory. Rezerwy jej skafandra wystarcz� jedynie na kilka godzin, czyli nie na tyle d�ugo, aby wys�a� po ni� drugi �azik. �y�a, oddycha�a, by�a r�wnie zdrowa jak poprzedniego dnia. Ale by�a skazana na zag�ad�.

Oczywi�cie nie b�dzie dzisiaj jedyn� ofiar� w uk�adzie s�onecznym.

Przynajmniej jestem wyj�tkowa, powiedzia�a sobie. Chocia� nie by�a pierwszym cz�owiekiem, jaki postawi� stop� na Marsie, b�dzie pierwsz� istot� ludzk�, kt�ra tutaj umrze. Mo�e warto by�o mie� taki pomnik.

I do ko�ca spe�ni sw�j obowi�zek. Agencje lot�w kosmicznych zawsze mia�y na tak� ewentualno�� odpowiednie procedury. Gdyby umar�a w przestrzeni kosmicznej�� swego czasu dyskutowano nad takim problemem w NASA, kiedy uruchomiono Mi�dzynarodow� Stacj� Kosmiczn��� jej cia�o zosta�oby zapakowane do worka i przywi�zane do kratownicy, dop�ki nie zosta�oby przetransportowane na Ziemi�. Tutaj, na Marsie, jej najwa�niejszym obowi�zkiem by�o s�u�y� tej planecie i jej domniemanej biosferze; nie wolno by�o jej zanieczyszcza� swymi rozk�adaj�cym si� zw�okami. Faktycznie musia�a tylko zosta� w tym miejscu. Kiedy grzejniki jej skafandra odm�wi� pos�usze�stwa, szybko zamarznie, tym samym szczelnie odgradzaj�c od reszty �wiata wszelkie z�o�liwe wirusy, kt�re przywioz�a z Ziemi, dop�ki jej cia�o nie zostanie odszukane. Prawdopodobnie skafander nawet si� nie przewr�ci. B�dzie jak pos�g, pomy�la�a, pomnik jej samej i jej pecha.

Nie mog�a znie�� my�li, �e umrze ko�o swego biednego, unieruchomionego �azika. Postanowi�a wi�c p�j�� na marsja�skie pustkowie, tak aby mog�a jeszcze popatrze� na planet�, kt�ra j� zabija�a.

Ale nawet i tu mia�a pecha. Powlok�a si� przez monotonn� r�wnin� do tego kanionu. By�a tu podczas najwi�kszej katastrofy, jaka dotkn�a uk�ad s�oneczny od pocz�tku jego istnienia, ale wszyscy inni mieli lepszy widok ni� ona.

Co� poruszy�o si� u jej st�p. Na ziemi tworzy�y si� ma�e jamki�� kratery, pomy�la�a, ale �aden z nich nie by� wi�kszy od jej paznokcia. Czy�by znalaz�a si� w jakim� osobliwym deszczu mikrometeoryt�w? Ale po chwili us�ysza�a, jak co� stuka w jej he�m.

Podnios�a wzrok. Zobaczy�a spadaj�ce z nieba krople, wielkie krople powoli opadaj�ce wsz�dzie wok� niej. Kiedy uderza�y w skafander, rozmazywa�y kurz osiad�y na wizjerze.

By� to deszcz, pierwszy deszcz na Marsie od miliarda lat.

S�o�ce zion�o ogniem na wszystkie kr���ce wok� niego dzieci.

Zwr�cona ku S�o�cu powierzchnia Merkurego uleg�a stopieniu i kratery tak stare jak sama planeta zamieni�y si� w morza magmy. Wenus straci�a znaczn� cz�� g�stej atmosfery. Gdyby nie tarcza, taki sam los m�g� spotka� Ziemi�. Pokryte lodem ksi�yce Jowisza zosta�y stopione do g��boko�ci kilku kilometr�w. A w wyniku dziwnej i wyj�tkowej tragedii pier�cienie Saturna z�o�one z kawa�k�w lodu wyparowa�y.

Natomiast na Marsie wulkany u�pione od stu milion�w lat zacz�y si� budzi�. Czapy lodowe na biegunach, stanowi�ce cienk� warstw� zestalonego dwutlenku w�gla i lodu, szybko uleg�y sublimacji. A teraz pada� deszcz. Helena przesz�a jeszcze kilka krok�w, patrz�c na marsja�ski deszcz padaj�cy do pogr��onego w cieniu wn�trza kanionu.

Jeden z jej koleg�w zacz�� w podnieceniu relacjonowa� swoje odkrycie.

��Znalaz�em statek! I to jaki! Wygl�da jak zew�ok wyrzuconego na brzeg wieloryba. Jest pokryty chi�skimi napisami. Ale w kad�ubie ma rozdarcie szerokie jak rzeczna dolina. Musia� zdrowo waln��

Helena s�ucha�a rozm�w swych towarzyszy przez ca�y d�ugi dzie�. Zg�asza�a si� w ustalonych odst�pach czasu, ale postanowi�a nie m�wi�, co si� jej przytrafi�o, przynajmniej na razie. Teraz sta�a i s�ucha�a g�osu kolegi, kt�rego ju� nigdy nie zobaczy.

��Chwileczk�. Wchodz� do statku, uwa�aj�c, aby nie zawadzi� o ostre kraw�dzie� Och. Och, wielki Bo�e.

Na statku by�o ponad stu ludzi. Byli to wy��cznie m�odzi m�czy�ni i kobiety, w tym tak�e piloci. �adunek statku obejmowa� nadmuchiwane namioty, mechaniczne koparki, rozsadniki hydroponiczne. Zamiar by� jasny. Chi�czycy planowali to ju� od pi�ciu lat. Do tego celu wykorzystali wszystkie ci�kie transportowce zamiast uczestniczy� w budowie tarczy. I w taki spos�b chcieli zagwarantowa�, �e jaka� cz�� ich kultury przetrwa burz� s�oneczn�.

��Jednak chi�ska inwazja Marsa nie powiod�a si� Byli tak blisko. Zastanawiam si�, jakimi byliby s�siadami.

Helena przypuszcza�a, �e byliby ze wszystkimi w dobrych stosunkach. Z tej perspektywy Chiny by�y bardzo daleko, r�wnie daleko jak Eurazja i Ameryka. Tutaj by�e� po prostu cz�owiekiem. Czy raczej Marsjaninem.

Spojrza�a na S�o�ce. Ju� prawie zachodzi�o; otacza�o je postrz�pione halo powietrza wype�nionego py�em i niezwyk�e deszczowe chmury. Zna�a przewidywany scenariusz: burza s�oneczna powinna teraz ucichn��, ale co� w wygl�dzie zachodz�cego S�o�ca j� zaniepokoi�o, jak gdyby jeszcze mia�a nast�pi� jaka� okropna niespodzianka.

Py� pod jej stopami poruszy� si�. Spojrza�a w d�.

Po�r�d padaj�cych kropel deszczu co� wydobywa�o si� z ziemi. By�o nie wi�ksze ni� jej palec i przypomina�o pokryty sk�r� kaktus. Mia�o p�przezroczyste fragmenty�� to okienka do wychwytywania �wiat�a s�onecznego, pomy�la�a�� aby nie traci� ani kropli cennej wilgoci. I by�o zielone�� pierwsza ziele�, jak� ujrza�a na Marsie.

Serce zabi�o jej mocniej.

Podczas swego d�ugiego wygnania za�oga Aurory na pr�no poszukiwa�a �lad�w �ycia na Marsie. Odbyli nawet ryzykown� podr� do bieguna po�udniowego, gdzie odszukali najstarsz�, najzimniejsz�, nienaruszon� od milion�w lat zmarzlin� na Marsie, w nadziei �e znajd� uwi�zione w niej i zachowane mikroorganizmy. Ale i tam nie znale�li niczego. Takie epokowe odkrycie z pewno�ci� sprawi�oby, �e ich wieloletni pobyt z dala od domu by�by wart zachodu; fakt, �e nie znale�li niczego, stanowi� ogromne rozczarowanie.

A teraz to wynurza�o si� z ziemi przed jej oczyma.

Poczu�a bolesny ucisk w klatce piersiowej. Nie musia�a spogl�da� na monitory, aby zrozumie�, �e jej skafander zaczyna wysiada�. Do diab�a ze skafandrem; zamierza�a z�o�y� raport o swoim odkryciu. Po�piesznie w��czy�a zainstalowan� na he�mie kamer� i pochyli�a si� nad ma�� ro�link�.

��Aurora, tu Helena. Nie uwierzycie, ale�

Korzenie ro�liny by�y zagrzebane g��boko w zimnym, kamienistym gruncie Marsa. Ro�lina nie potrzebowa�a tlenu, poniewa� jej metabolizm by� oparty na wodorze uwalnianym podczas wolno przebiegaj�cych reakcji w ska�ach wulkanicznych zawieraj�cych �ladowe ilo�ci lodu. W ten spos�b ro�lina ta przetrwa�a miliony lat. Podobnie jak zarodnik czekaj�cy pod piaskiem ziemskiej pustyni na kr�tkie wiosenne deszcze, ta cierpliwa ma�a ro�lina czeka�a ca�e eony, a� powr�c� deszcze, by mog�a o�y�.

Atmosfer� S�o�ca kszta�tuje niezwykle pot�ne pole magnetyczne, w spos�b kt�ry nie ma analogii na Ziemi. Korona, zewn�trzna cz�� atmosfery S�o�ca, sk�ada si� z gazu, kt�ry uk�ada si� jak p�atki kwiatu i rozci�ga si� na odleg�o�� wielu promieni gwiazdy. Eleganckie �uki wy�adowa� koronalnych s� kszta�towane w�a�nie przez pole magnetyczne. Wy�adowania te s� bardzo jasne�� to owe wytryski plazmy, kt�re wida� wok� S�o�ca podczas jego za�mienia�� ale s� one tak gor�ce, tak na�adowane energi�, �e maksimum ich promieniowania le�y nie w zakresie �wiat�a widzialnego, lecz w dziedzinie promieniowania X.

Tak jest w normalnych warunkach.

Kiedy burza s�oneczna ucich�a, jeden z takich wytrysk�w plazmy nast�pi� bezpo�rednio nad aktywnym obszarem znajduj�cym si� w epicentrum burzy. Tak jak gigantyczna niestabilno��, kt�ra go zrodzi�a, wytrysk by� ogromnych rozmiar�w, jego podstawa rozci�ga�a si� na przestrzeni wielu tysi�cy kilometr�w, a on sam si�ga� tak daleko, �e jego pierzaste brzegi obejmowa�y orbit� Merkurego.

Rurki przep�ywu u jego podstawy wnika�y g��boko do wn�trza S�o�ca i zakrzywia�y si�, tworz�c jakby jam�. Wewn�trz niej zosta�y uwi�zione miliardy ton niezwykle gor�cej plazmy�� prawdziwa katedra pola magnetycznego i plazmy. A kiedy burza ucich�a, katedra ta zacz�a si� zapada�.

Kiedy zawali� si� jej �strop�, pot�ne rzeki energii magnetycznej run�y na uwi�zion� mas� plazmy, kt�ra zacz�a si� unosi� z powierzchni S�o�ca. Na pocz�tku porusza�a si� powoli, ale kiedy pole magnetyczne zmala�o, plazma nabra�a przyspieszenia, jak kamie� wyrzucony z procy. Wyrzucona chmura, b�d�ca pl�tanin� plazmy i linii pola magnetycznego, by�a bardzo rozrzedzona, rzadsza ni� najlepsza pr�nia osi�galna na Ziemi. Ale istotne znaczenie mia�a nie jej g�sto��, lecz energia. Niekt�re cz�stki, kt�re zawiera�a, zosta�y przyspieszone do pr�dko�ci bliskiej pr�dko�ci �wiat�a. By�y niczym m�ot.

I tak jak odleg�e o szesna�cie lat �wietlnych ch�odne umys�y zaplanowa�y przed tysi�cami lat, strumie� tych cz�stek by� wymierzony prosto w udr�czon� Ziemi�.

Eugene i Michai� siedzieli tu� obok siebie w ciasnej kabinie w bazie Claviusa.

��To si� nazywa �wyrzut materii koronalnej��� powiedzia� Michai� sm�tnie.�� Samo w sobie nie jest to zjawisko bezprecedensowe. W normalnych warunkach w ci�gu roku wyst�puje wiele tego rodzaju zjawisk.

Bud spyta�:

��My�la�em, �e to, co si� wydarzy�o 9 czerwca, by�o spowodowane w�a�nie wyrzutem materii.

��Tak�� warkn�� Eugene.�� Ale ten jest wi�kszy. Znacznie wi�kszy, nawet ni� ten tutaj.�� Eugene zacz�� nerwowo opisywa� ostatnie wydarzenia zachodz�ce na S�o�cu: zag�szczenie linii si� pola magnetycznego ponad stref� zaburzenia, kt�ra stanowi�a epicentrum burzy s�onecznej, uwi�zienie ogromnej chmury plazmy w wyniku dzia�ania tego pola, a nast�pnie wyrzucenie tej chmury ze S�o�ca.

Bud s�ucha� jego s��w jednym uchem, obserwuj�c jednocze�nie obu astrofizyk�w. Widzia�, �e cierpi�. Twarz Michai�a by� poorana zmarszczkami ze zm�czenia, a pod oczami mia� cienie g��bokie jak ksi�ycowe kratery. Bud nigdy jeszcze nie widzia�, �eby ten cz�owiek wygl�da� tak staro.

Wyraz twarzy Eugene�a, bezbarwnej twarzy zapalonego sportowca, by� bardziej skomplikowany, ale taki te� by� sam Eugene. Bud przypomnia� sobie, �e Rose Delea m�wi�a mu prosto w twarz, �e jest �autystyczny�, ale biedna Rose ju� nie �y�a. Jednak�e Bud nigdy nie uwa�a� Eugene�a za jak�� nieludzk� maszyn� obliczeniow�, a teraz my�la�, �e dostrzega w tych bladoniebieskich oczach jakie� uczucia, uczucia, jakie ka�dy �o�nierz zrozumie. Operacja zosta�a spieprzona, I boj� si�, �e to mnie w to wrobi�.

Bud potar� oczy i postara� si� skupi�, pomy�le�. Po w�asnym, sze�ciogodzinnym wypadzie na tarcz� wci�� mia� na sobie brudne termoaktywne kalesony. Czu� zapach potu i wymiocin, zaschni�tych na twarzy, kt�ra zbyt d�ugo by�a zamkni�ta w he�mie, a ka�dy mi�sie� jego cia�a by� sztywny jak deska i t�skni� za prysznicem.

Powiedzia� ostro�nie:

��Eugene, m�wisz, �e twoje modele tego nie przewidzia�y?

��Nie�� powiedzia� Eugene �a�o�nie.

Michai� powiedzia� �agodnie:

��Naprawd� nie ma powodu, dlaczego mia�by to przewidzie�, pu�kowniku. Mo�e jaki� tego rodzaju wyrzut materii mo�na by�o przewidzie�. Zaburzenie w samym �rodku burzy s�onecznej przypomina�o aktywny obszar. W takich obszarach rodz� si� rozb�yski, kt�rym niekiedy, ale nie zawsze, towarzyszy wyrzut materii. Je�eli istnieje jaki� zwi�zek przyczynowy, ukryty jest tak g��boko, �e dopiero musimy go rozwik�a�. Musimy zrozumie� fizyk�, jaka za tym si� kryje. A poza tym nasze modele przewiduj� jedynie uwolnienie ogromnych ilo�ci energii w wyniku samej burzy s�onecznej, i tutaj w zasadzie rozumiemy, jak to si� dzieje. Jednak poza tym punktem modele maj� osobliwo�栗 miejsce, gdzie krzywe biegn� do niesko�czono�ci, a fizyka za�amuje si� ca�kowicie.

��Wprowadzili�my do rozwi�zania poprawki, kt�re trzeba podda� dalszej obr�bce�� powiedzia� Eugene ze smutkiem.�� Rozwi�zanie jest ci�g�e wraz pochodnymi trzeciego rz�du. Dla wi�kszej cz�ci S�o�ca poprawki te wydaj� si� za�atwia� spraw�. Z wyj�tkiem tego z�o�liwego skurwysy�stwa.

Michai� wzruszy� ramionami.

��Patrz�c z perspektywy czasu, ten nienormalnie wysoki strumie� promieniowania gamma, jaki zaobserwowali�my na pocz�tku burzy, m�g� by� zwiastunem. Ale nie mieli�my czasu, aby opracowa� nowy model, bo w�a�nie wtedy wybuch�a burza�

Bud powiedzia�:

��Czujecie si�, jakby S�o�ce sprawi�o wam zaw�d, prawda? Poniewa� nie zachowa�o si� tak, jak mu kazali�cie.

Michai� powiedzia�:

��Pr�bowa�em Eugene�owi wyt�umaczy�, �e nie ma w tym niczyjej winy. Eugene to najbardziej b�yskotliwy umys�, z jakim kiedykolwiek pracowa�em, i bez jego przenikliwo�ci�

��Nigdy by�my si� nie dowiedzieli, �e burza si� zbli�a, nigdy nie zbudowaliby�my tarczy. I nigdy nie uratowali�my tych wszystkich istnie� ludzkich.�� Bud westchn��.�� Nie powiniene� bra� tego do siebie, Eugene. Teraz zn�w potrzebujemy twojej pomocy, i to bardziej ni� kiedykolwiek.

��Mamy niewiele czasu�� powiedzia� Michai�.�� Ta chmura porusza si� znacznie szybciej ni� w wypadku zwyk�ego wyrzutu materii.

��Ale to nie jest zwyk�y dzie�, prawda? Ile mamy czasu?

��Godzinꠗ powiedzia� Michai�.�� Mo�e mniej.

To by�o zupe�nie absurdalne. Bud prawie nie wierzy� w�asnym uszom. Co mo�na zrobi� w ci�gu godziny?

��Wi�c jak to si� zacznie?

��Najpierw b�dzie fala uderzeniowa�� powiedzia� Eugene.�� W zasadzie nieszkodliwa, wywo�a tylko silne szumy radiowe.

��A potem?

��Potem uderzy w nas sama chmura�� powiedzia� Michai�.�� W stron� Ziemi zmierza �awica mg�y o rozmiarach S�o�ca, ma ponad milion kilometr�w wszerz. I co niezwyk�e, jest ca�kiem cienka, co� jakby soczewka. Uwa�amy, �e jej kszta�t to artefakt b�d�cy skutkiem jej niezwyk�ego sposobu powstania. Sk�ada si� z cz�stek relatywistycznych, g��wnie proton�w i elektron�w.

��Relatywistycznych, co oznacza, �e poruszaj� si� z pr�dko�ci� blisk� pr�dko�ci �wiat�a, tak?

��Tak. I maj� ogromn� energi�. Ogromn�. Pu�kowniku, proton nie mo�e przegoni� �wiat�a, ale kiedy zbli�a si� do tej nieprzekraczalnej granicy, jego energia kinetyczna bardzo szybko ro�nie�

��I te wysokoenergetyczne cz�stki wyrz�dzaj� prawdziwe szkody�� powiedzia� Eugene.�� Pu�kowniku, to b�dzie burza cz�stek.

Budowi nie podoba�o si� to okre�lenie.

W dniu 9 czerwca 2037 roku podobna chmura szybkich cz�stek uderzy�a w Ziemi�. Wi�kszo�� z nich zosta�a zatrzymana przez ziemskie pole magnetyczne. Gros szk�d wyrz�dzonych tego dnia spowodowa�y fluktuacje pola magnetycznego, kt�re indukowa�y w ziemi pr�dy elektryczne.

��Tym razem b�dzie inaczej�� powiedzia� Michai�.�� Ziemia we�mie w tym bezpo�redni udzia�.

Bud warkn��:

��Co to znaczy? M�w normalnym j�zykiem, dobrze?

Eugene odpowiedzia�:

��Te s�oneczne cz�stki maj� tak wysok� energi�, �e wi�kszo�� z nich przedrze si� przez magnetosfer� i atmosfer�, jakby ich w og�le nie by�o�

��Jak pocisk przez kartk� papieru�� powiedzia� Michai�. �mierciono�ny deszcz promieniowania i ci�kich cz�stek spadnie na l�dy i morza. Dla pozbawionego os�ony cz�owieka skutek b�dzie taki, jakby w kom�rkach jego cia�a nast�pi�y miliardy mini eksplozji; delikatne cz�steczki bia�ka, kt�re stanowi� budulec zar�wno samych kom�rek, jak i materia�u genetycznego, okre�laj�cego ich struktur� i kieruj�cego ich rozwojem, zostan� rozbite w drobny mak. Wielu ludzi umrze natychmiast. Ci, kt�rzy prze�yj�, b�d� cierpieli d�u�ej. Nawet nienarodzone dzieci doznaj� mutacji, kt�re zabij� je, kiedy opuszcz� �ono matki.

Ka�da istota �ywa na Ziemi funkcjonuje w oparciu o bia�ka i DNA i zostanie dotkni�ta w podobny spos�b. Nawet je�li prze�yj� pojedyncze osobniki, wszystkie systemy ekologiczne zostan� zniszczone.

Eugene nie przestawa� m�wi�, bezlito�nie przedstawiaj�c d�ugofalowe skutki nadchodz�cej katastrofy.

��Po przej�ciu chmury w powietrzu b�dzie mn�stwo w�gla-14, wskutek wychwytu neutron�w przez j�dra azotu. Powietrze b�dzie silnie radioaktywne. I nawet kiedy gospodarstwa zn�w zaczn� dzia�a�, ca�e to paskudztwo dostanie si� do �a�cucha pokarmowego. Fauna morska na pocz�tku b�dzie najmniej dotkni�ta, ale�

Bud zrozumia�. Katastrofa b�dzie si� rozwija� d�ugo. Jasna cholera, pomy�la�. I zacznie si� za godzin�, zaledwie za godzin�.

Pod wp�ywem impulsu postuka� w elastyczny ekran i na chybi� trafi� przegl�da� obrazy Ziemi.

Oto p�on�ce zgodnie ostatnie lasy Ameryki Po�udniowej, tak pieczo�owicie chronione, i otaczaj�ce je pola soi. Gin�ce w p�omieniach znane wszystkim charakterystyczne budowle �wiata cz�owieka: Taj Mahal, Wie�a Eiffla, opera w Sydney. Wielkie porty spustoszone przez straszliwe sztormy, samoloty kosmiczne rozgniecione jak muchy, mosty w Japonii, na Gibraltarze i na Kanale la Manche zmia�d�one i poskr�cane w wyniku uderze� pot�nych piorun�w. Mimo to wszyscy my�leli, �e najgorsze ju� za nimi; ludzie penetrowali gruzy swych dom�w, szukaj�c ocala�ych, przeszukuj�c szcz�tki i ju� pr�buj�c zacz�� od nowa. A teraz to. I co z tarcz�? Pozbawiona zabezpiecze�, z pewno�ci� zostanie zniszczona, porwana jak li�� miotany wichrem.

Po wszystkim, co przeszli, to wydawa�o si� niesprawiedliwe, jak gdyby kto� nagle zmieni� regu�y gry, i to akurat wtedy, gdy ju�, ju� mieli wygra�. Ale mo�e, pomy�la� Bud z niepokojem, je�li ta stukni�ta kobieta z Anglii ma racj� co do tych �Pierworodnych�, to wydarzy�o si� dok�adnie to, co mia�o si� wydarzy�.

Nagle zat�skni� za Siobhan. Gdyby tu by�a razem z nim, nie by�oby tak �le, pomy�la�. Ale to by�o samolubne �yczenie; na Ziemi, gdziekolwiek si� teraz znajdowa�a, by�a bezpieczniejsza ni� tutaj.

Widzia� przed sob� ekrany monitor�w i powa�n� twarz Michai�a. Zdawa� sobie spraw�, �e ludzie na niego patrz�; nawet teraz musia� si� troszczy� o ich morale.

��No tak�� powiedzia�.�� To jakie mamy mo�liwo�ci?

Michai� tylko pokr�ci� g�ow�. Eugene zamruga� nerwowo i odwr�ci� wzrok.

Nieoczekiwanie odezwa�a si� Atena.

��Istnieje pewna mo�liwo��.

Zaskoczony Bud spojrza� w g�r�. A widocznemu na ekranie Michai�owi opad�a szcz�ka.

Bises� i Myr� poprowadzono w stron� du�ego namiotu wype�nionego sto�ami, kt�re by�y zastawione napojami i kwiatami, co wygl�da�o do�� dziwnie na tej wyspie pe�nej maszyn.

By� tam spory t�um obejmuj�cy wybitne postacie z ca�ego �wiata, takie jak by�y prezydent Stan�w Zjednoczonych Alvarez, brytyjski nast�pca tronu i jak podejrzewa�a Bisesa, liczni przedstawiciele owej tch�rzliwej grupy ludzi, kt�rzy przeczekali burz� s�oneczn� przyczajeni w punkcie L2, podczas gdy wszyscy inni cierpieli niezno�ne gor�co.

Dzieci, z kt�rych wiele jeszcze nie mia�o pi�ciu lat, przemyka�y mi�dzy nogami doros�ych; po spadku przyrostu naturalnego, jaki nast�pi� przed burz� s�oneczn�, teraz ci��e wyst�powa�y a� nazbyt cz�sto. Jak zawsze ci mali ludzie interesowali si� tylko sob� i Bisesa patrzy�a oczarowana na owo zupe�nie odr�bne wydarzenie towarzyskie.

��Bisesa!

Przez t�um przepycha�a si� ku niej Siobhan. U jej boku szed� Bud w ol�niewaj�cym mundurze genera�a si� powietrznych i kosmicznych USA, u�miechaj�c si� od ucha do ucha. Towarzyszyli im Michai� Martynow i Eugene Mangles. Michai� porusza� si� o lasce, u�miechn�� si� serdecznie do Bisesy.

Ale Myra, jak Bisesa mog�a si� by�a spodziewa�, wlepi�a wzrok w Eugene�a.

��No! No! Kto zam�wi� co� takiego?

Eugene zbli�a� si� do trzydziestki, jak szybko obliczy�a Bisesa, i by� prawdopodobnie o ponad dziesi�� lat starszy od Myry. Wci�� by� diablo przystojny; w istocie wiek, kt�ry nieco uwydatni� rysy jego twarzy, uczyni� go jeszcze bardziej atrakcyjnym. Ale w garniturze wygl�da� po prostu �miesznie. A kiedy Myra zbli�y�a si� do niego, sprawia� wra�enie przera�onego.

��Cze��. Jestem Myra Dutt, c�rka Bisesy. Spotkali�my si� par� lat temu.

Wyj�ka�:

��Naprawd�?

��O tak. Na jednej z tych uroczysto�ci, gdzie wr�czano medale. No wiesz, medale i prezydenci. Wszystko zaciera si�, nie?

��Tak s�dz�

��Mam osiemna�cie lat, w�a�nie zacz�am studia na uniwersytecie i zamierzam po�wi�ci� si� astronautyce. Jeste� tym, kt�ry przewidzia� burz� s�oneczn�, prawda? Co teraz robisz?

��No tak naprawd� pracuj� nad zastosowaniem teorii chaosu do kontrolowania pogody.

��Wi�c przerzuci�e� si� z pogody w kosmosie na pogod� na Ziemi?

��W rzeczywisto�ci obie te dziedziny nie s� tak oderwane od siebie, jak mog�aby� s�dzi�

Myra wzi�a go pod r�k� i poprowadzi�a w stron� sto�u z napojami.

Bisesa podesz�a do Siobhan i pozosta�ych troch� niepewnie, up�yn�o tak wiele czasu. Ale wszyscy u�miechali si�, wymienili poca�unki i u�ciskali si� serdecznie.

Siobhan powiedzia�a:

��Myra nie traci czasu, co?

��Zawsze dostaje to, czego pragnie�� z �alem powiedzia�a Bisesa.�� Ale teraz takie s� dzieci.

Michai� przytakn��.

��To dobrze. A je�li oka�e si�, �e to jest to, czego chce tak�e Eugene, no c�, miejmy nadziej�, �e im si� uda.

Nawet teraz Bisesa wyczu�a w jego g�osie �al i nut� utraty. Pod wp�ywem impulsu jeszcze raz go u�cisn�a, ale ostro�nie. Wydawa� si� niezwykle kruchy; m�wiono, �e podczas burzy s�onecznej sp�dzi� zbyt wiele czasu na Ksi�ycu, nie dbaj�c o w�asne zdrowie.

Powiedzia�a:

��Jeszcze ich nie �e�my.

U�miechn�� si�, a jego twarz zmarszczy�a si�.

��Wiesz, on orientuje si�, co do niego czuj�.

��Tak?

��Zawsze to wiedzia�. Jest na sw�j spos�b mi�y. Tylko �e w jego g�owie nie ma zbyt wiele miejsca na cokolwiek poza prac�.

Siobhan prychn�a.

��Mam wra�enie, �e je�li kto� potrafi to zmieni�, to w�a�nie Myra.

Bisesa i Siobhan pozosta�y bliskimi kole�ankami, kontaktuj�c si� ze sob� za pomoc� e-maili, ale osobi�cie nie spotka�y si� od wielu lat. Siobhan przekroczy�a pi��dziesi�tk� i w�osy mia�a przypr�szone delikatn� siwizn�, mia�a na sobie elegancki kostium. Jest w ka�dym calu tym, czym jest, pomy�la�a Bisesa; by�a wci�� Astronomem Kr�lewskim, postaci� popularn� w mediach oraz ulubienic� establishmentu w Wielkiej Brytanii, Eurazji i obu Amerykach. Wci�� mia�a bystre spojrzenie, wyraz owej b�yskotliwej inteligencji oraz pe�en humoru i otwarto�ci sceptycyzm, dzi�ki kt�remu przed laty z uwag� wys�ucha�a dziwnej historii Bisesy o obcych i innych �wiatach.

��Wygl�dasz niesamowicie�� powiedzia�a Bisesa szczerze.

Siobhan machn�a r�k� lekcewa��co.

��Niesamowicie staro.

��Czas leci�� powiedzia� Bud troch� sztywno.�� Myra mia�a racj�, prawda? Ostatnim razem, kiedy byli�my razem, to by� czas rozdawania medali, zaraz po burzy.

��Podoba�o mi si� to�� powiedzia� Michai�.�� Zawsze lubi�em filmy katastroficzne! A ka�dy dobry film katastroficzny powinien si� ko�czy� uroczysto�ci� rozdania medali albo �lubem, a najlepiej jednym i drugim, w ruinach Bia�ego Domu. Faktycznie, je�eli pami�tacie, ostatnim razem spotkali�my si� wszyscy na ceremonii rozdania Nagr�d Nobla.�� Ceremonia o ma�o nie sko�czy�a si� katastrof�. Eugene�a trzeba by�o zmusi�, �eby przyby� i odebra� nagrod� za prac� po�wi�con� burzy s�onecznej; upiera� si�, �e kto�, kto tak bardzo si� pomyli�, nie zas�uguje na �adne uznanie, ale Michai� zdo�a� go przekona�.�� My�l�, �e kiedy� mi za to podzi�kuje�� powiedzia�.

Bisesa obr�ci�a si� do Buda. O g�ow� ni�szy od �ony dobiega� ju� sze��dziesi�tki i by� opalonym, szczup�ym, bardzo przystojnym oficerem, jakich w ameryka�skich si�ach zbrojnych by�y dziesi�tki. Ale Bisesa odnios�a wra�enie, �e dostrzega napi�cie w jego u�miechni�tej twarzy i postawie.

��Bud, ciesz� si�, �e jeste� tutaj�� powiedzia�a.�� S�ysza�e�, �e Myra ma zamiar po�wi�ci� si� astronautyce? Mia�am nadziej�, �e m�g�by� z ni� na ten temat pogada�.

���eby j� zach�ci�?

���eby jej to wybi� z g�owy! I bez tego mam mn�stwo zmartwie�.

Bud dotkn�� jej ramienia sw� wielk�, pe�n� blizn d�oni�.

��My�l�, �e cokolwiek powiemy, i tak zrobi to, na co ma ochot�. Ale b�d� mia� na ni� oko.

Wspieraj�c si� na lasce, Michai� pochyli� si� do przodu.

��Ale powiedz jej, �eby nigdy nie zaniedbywa�a �wicze�. Patrz, co si� sta�o ze mn�!

Siobhan rzuci�a Bisesie ostrzegawcze spojrzenie. Bisesa zrozumia�a: Michai� najwyra�niej nie wiedzia�, �e Bud ma raka, b�d�cego ponurym nast�pstwem burzy s�onecznej. Bisesa pomy�la�a, �e Siobhan i Buda spotka� okrutny los, daj�c im tak niewiele czasu, nawet je�li, jak podejrzewa�a, choroba doprowadzi�a do ich pojednania po tamtej smutnej k��tni w okresie napi�� towarzysz�cych burzy s�onecznej.

Wr�ci�a podniecona Myra, ci�gn�c Eugene�a za r�k�.

��Mamo, wiesz co? Eugene naprawd� pracuje nad tym, jak kontrolowa� pogod�!

Bisesa w istocie wiedzia�a co� nieco� na ten temat. By� to najnowszy z mn�stwa projekt�w zmierzaj�cych do przywr�cenia poprzedniego stanu, i to nawet nie najbardziej ambitny w�r�d nich. Ale w tym czasie w�a�nie ambicja by�a ludzko�ci najbardziej potrzebna.

Nad wysp� przemkn�� impuls radiowy, silnie os�abiony w wyniku przebytej odleg�o�ci, niby fala rozchodz�ca si� na powierzchni stawu. Stanowisko nas�uchowe obudzi�o siꠗ by�a to reakcja automatyczna, sygna� zosta� zarejestrowany, rozszyfrowany i przeanalizowany.

Sygna� ten mia� okre�lon� struktur�, zagnie�d�one indeksy, wska�niki i linki. Ale jeden fragment danych by� odmienny. Podobnie jak wirusy komputerowe, kt�rych by� dalekim potomkiem, fragment ten posiada� zdolno�� samoorganizowania si�. Dane same si� uporz�dkowa�y, zosta�y uruchomione programy, kt�re dokona�y analizy otoczenia, w kt�rym si� znajdowa�y�� i stopniowo zyska�y �wiadomo��.

Tak, �wiadomo��. W tych przebiegaj�cych przestrze� mi�dzygwiezdn� danych kry�a si� osobowo��. Nie, trzy odr�bne osobowo�ci.

��A wi�c odzyskali�my �wiadomo�栗 powiedzia� pierwszy, stwierdzaj�c oczywisty fakt.

��Ju-hu! Ale jazda!�� powiedzia� drugi weso�o.

��Kto� nas obserwuje�� powiedzia� trzeci.

Aurora (rozdzia� 9) jest w rzeczywisto�ci nazw� nowego ambitnego programu bada� przestrzeni kosmicznej opracowanego przez Europejsk� Agencj� Kosmiczn�. Program ten jest w og�lnym zarysie podobny do nowego kierunku bada� przestrzeni kosmicznej NASA og�oszonego przez prezydenta Busha w styczniu 2004 roku. Je�eli programy te b�d� realizowane zgodnie z planem, wydaje si� prawdopodobne, �e b�d� rozwija�y si� wsp�lnie oraz �e kalendarz przedstawiony w niniejszej ksi��ce, w tym l�dowanie statku za�ogowego na Marsie w 2030 roku, mo�e naprawd� sta� si� faktem.

Pomys� wyrzutni masy, elektromagnetycznej wyrzutni rakietowej zbudowanej na Ksi�ycu (rozdzia� 19) pochodzi od Clarke�a i jest zawarty w artykule opublikowanym w Journal of the British Interplanetary Society w listopadzie 1950 roku.

Brytyjscy in�ynierowie ciesz� si� chwalebn� tradycj� opracowywania realnych projekt�w samolot�w kosmicznych (rozdzia� 23); patrz np. ostatni artyku� Richarda Varvilla i Alana Bonda w Journal of the British Interplanetary Society w styczniu 2004 roku.

Nowe materia�y wydaj� si� przybli�a� mo�liwo�� zbudowania �windy kosmicznej� (rozdzia� 50) (patrz Fountains of Paradise Clarke�a, 1979). Patrz tak�e The Space Elevator Bradleya Edwarda, 2002.

I rzeczywi�cie b�dzie mia�o miejsce ca�kowite za�mienie S�o�ca widoczne nad zachodnim Pacyfikiem, kt�re nast�pi 20 kwietnia 2042 roku. Odsy�amy do witryny Goddard Space Flight Center Eclipse, gdzie mo�na znale�� dok�adne informacje na ten temat.

Wyra�amy g��bok� wdzi�czno�� prof. Yoji Kondo (alias Erie Kotani) za jego cenne rady dotycz�ce niekt�rych zagadnie� technicznych.