Pierworodni po raz pierwszy dali zna� o sobie wywo�uj�c Nieci�g�o��, w wyniku kt�rej Ziemia zosta�a rozbita na fragmenty pochodz�ce z r�nych epok. Jednym z rozbitk�w na tak odmienionej planecie, kt�r� nazwano Mirem, by�a kobieta, imieniem Bisesa Dutt. Z przyczyn, kt�rych nie by�a w stanie zrozumie�, uda�o jej si� nawi�za� osobliwy kontakt z zagadkowym artefaktem i kryj�c� si� za nim pot�g�, kt�ra odes�a�a j� z powrotem na Ziemi�. Po powrocie odegra�a zasadnicz� rol� w podj�tej przez ca�� ludzko�� pr�bie powstrzymania katastrofy, pot�nej burzy s�onecznej, wywo�anej przez Pierworodnych, kt�ra mia�a unicestwi� wszelkie �ycie na ca�ej planecie. Gro�bie tej uda�o si� wprawdzie zapobiec, ale straty, jakie ponios�a Ziemia, by�y niewyobra�alne.
Teraz, w dwadzie�cia lat p�niej, Pierworodni wracaj�. Tym razem zastosowali bro� ostateczn�: w stron� Ziemi zmierza �bomba kosmologiczna�, urz�dzenie, kt�rego dzia�ania ziemscy naukowcy w�a�ciwie nie pojmuj� i kt�rego nie da si� zatrzyma� ani zniszczy�. Ca�emu �wiatu grozi zag�ada.
Rozpaczliwie poszukuj�c ratunku, Bisesa udaje si� na Marsa, a nast�pnie na Mir, kt�rego koniec tak�e jest bliski. Ale kiedy wychodz� na jaw szokuj�ce cechy natury Pierworodnych i ich mro��ce krew w �y�ach plany dotycz�ce rodzaju ludzkiego, z odleg�ych o wiele lat �wietlnych otch�ani kosmosu przybywa nieoczekiwany sprzymierzeniec.
To nie przypomina�o przebudzenia. To by�o nag�e pojawienie si�, brz�k czyneli. Oczy mia�a szeroko otwarte, wype�nia�o je o�lepiaj�ce �wiat�o. Wci�gn�a powietrze g��boko do p�uc i wyda�a st�umiony okrzyk, kiedy dotar�a do niej �wiadomo�� w�asnego ja.
Tak, to szok. Nie mog�a by� przytomna. Co� by�o nie tak. W powietrzu zmaterializowa� si� blady kszta�t.
��Doktor Heyer?
��Nie. Nie, mamo, to ja.
Twarz sta�a si� troch� wyra�niejsza i to by�a jej c�rka, ta wyrazista twarz, jasnoniebieskie oczy, g�ste, ciemne brwi. Jednak co� mia�a na policzku, jaki� symbol. Tatua�?
��Myra? � Czu�a drapanie w gardle, a g�os mia�a chropawy. Teraz niejasno zda�a sobie spraw�, �e le�y na plecach, zobaczy�a otaczaj�cy j� pok�j, sprz�ty i wyczu�a obecno�� ludzi, kt�rzy znajdowali si� poza jej polem widzenia. � Co si� nie uda�o?
�� Nie uda�o?
��Dlaczego mnie nie poddano estywacji?
Myra zawaha�a si�.
��Mamo, jak my�lisz, jaki dzi� dzie�?
��5 czerwca 2050 roku.
��Nie. Jest rok 2069, mamo. Luty. Dziewi�tna�cie lat p�niej. Hibernacja powiod�a si�. � Teraz Bisesa dostrzeg�a w ciemnych w�osach Myry pasma siwizny i zmarszczki wok� jej bystrych oczu. Myra powiedzia�a: � Jak widzisz, wybra�am d�u�sz� drog� okr�n�.
To musia�a by� prawda. Bisesa wykona�a kolejny ogromny, nieprawdopodobny krok w swej w�dr�wce przez czas.
��A niech to!
Nad Bises� pojawi�a si� nast�pna twarz.
��Doktor Heyer?
��Nie. Doktor Heyer ju� dawno przesz�a na emerytur�. Jestem doktor Stanton. Teraz przyst�pimy do pe�nego ukrwienia. Obawiam si�, �e to mo�e by� bolesne.
Bisesa pr�bowa�a obliza� wargi.
��Dlaczego nie �pi�? � zapyta�a i natychmiast sama odpowiedzia�a sobie na to pytanie. � Och.
Twarz Myry skrzywi�a si� z b�lu.
��Nie by�o ci� dziewi�tna�cie lat. I pierwsz� rzecz�, o jak� pytasz, to Pierworodni. Przyjd� ci� odwiedzi�, jak ci� ju� postawi� na nogi.
��Myra, czekaj�
Lecz Myra ju� odesz�a.
Nowy lekarz mia� racj�. Bola�o. Ale Bisesa by�a kiedy� �o�nierzem brytyjskiej armii. Uczyni�a wysi�ek, aby nie krzycze�.
Pierwszy wyra�ny sygna� nowego zagro�enia zauwa�ono pi�� lat wcze�niej. A oczy, kt�re dostrzeg�y t� anomali�, by�y oczami elektronicznymi, nie ludzkimi.
Poruszaj�c si� po orbicie, sonda cicho zbli�y�a si� do nast�pnego celu.
Tytan, najwi�kszy ksi�yc Saturna, by� pozbawion� charakterystycznych cech kul� koloru ochry, o�wietlon� s�abym �wiat�em dalekiego S�o�ca. Ale pod grub� warstw� chmur i opar�w kry�y si� istne cuda. Kiedy Monitor zbli�y� si� do ksi�yca, zacz�� uwa�nie s�ucha� elektronicznego gwaru chmary robot�w badawczych.
Pod mrocznym, pomara�czowym niebem roboty przypominaj�ce �uczki wdrapywa�y si� na wydmy z kryszta�k�w lodu, okr��aj�c gejzery metanu, ostro�nie wpe�za�y do dolin wy��obionych przez rzeki etanu i grzeba�y w brejowatej powierzchni nieustannie skrapianej deszczykiem metanu. Dzielny balon badawczy, unosz�c si� w g�stym powietrzu, zawis� nad kriowulkanem, kt�ry wypluwa� law� wodn� zaprawion� amonem. Roboty zanurzalne bada�y gniazda wody w stanie ciek�ym, tu� pod powierzchni� lodu, zamarzni�te jeziora w kraterach powsta�ych w wyniku uderze� meteoryt�w. Wsz�dzie znajdowa�y si� z�o�one zwi�zki organiczne wytworzone podczas burz elektrycznych w atmosferze Tytana oraz wskutek bombardowania promieniowaniem s�onecznym g�rnych warstw atmosfery i dzia�ania pola magnetycznego Saturna.
Wsz�dzie, gdzie zagl�da�y sondy, znajdowa�y �ycie. Niekt�re formy owego �ycia przypomina�y organizmy ziemskie, bakterie beztlenowe �ywi�ce si� metanem, niemrawo buduj�ce poduszkowate kopce w zimnej wodzie jezior kraterowych. Bardziej egzotyczne formy �ycia oparte na w�glu, wykorzystuj�ce amoniak zamiast wody, p�ywa�y w masie wydobywaj�cej si� z kriowulkan�w. Najbardziej egzotyczne ze wszystkich by�o zbiorowisko szlamowatych organizm�w, kt�rych podstawowym sk�adnikiem by�y zwi�zki krzemu, nie za� w�gla; �y�y one w straszliwie zimnych, g�adkich jak lustro, czarnych jeziorach etanu.
Bakterie �yj�ce w jeziorach kraterowych by�y kuzynami wielkich rodzin bakterii istniej�cych na Ziemi. Ryby amoniakalne wydawa�y si� pochodzi� z samego Tytana. Zimnolubny etanowy szlam m�g� natomiast pochodzi� z ksi�yc�w Neptuna albo z bardziej odleg�ych cia� niebieskich. Uk�ad s�oneczny by� pe�en �ycia � �ycia, kt�re tkwi�o wsz�dzie, w ska�ach i bry�ach lodu, oderwanych w wyniku zderze�. Mimo to Tytan by� niezwyk�y, stanowi�c siedlisko form �ycia z ca�ego uk�adu s�onecznego, a mo�e i spoza jego granic.
Ale
Sercem
Kiedy szybowa� ponad wierzcho�kami chmur pokrywaj�cych Tytana, pole grawitacyjne ksi�yca cisn�o go na now� orbit�, kt�ra mia�a wyprowadzi� go z uk�adu Saturna i wynie�� daleko poza p�aszczyzn� jego pier�cieni. Wszystko to odbywa�o si� przy zachowaniu ciszy radiowej i bez �ladu spalin silnik�w rakietowych.
I
Wykry� kaskady egzotycznych cz�stek o wysokiej energii. Musn�o go pot�ne pole magnetyczne, elektromagnetyczny w�ze� w przestrzeni. Odpowiedni meldunek b�d�cy strumieniem silnie upakowanych danych, wys�a� na Ziemi� w postaci kr�tkotrwa�ych impuls�w laserowych.
Jego ostatni� obserwacj�, w pewnym sensie ostatni� �wiadom� my�l�, by�o nag�e silne zawirowanie pola magnetycznego wok� anomalii.
Ostatnie wys�ane przeze� sygna�y dowodzi�y, �e anomalia oddala si� z olbrzymi�, niewiarygodn� szybko�ci�. Sygna�om tym tw�rcy sondy nie byli w stanie uwierzy� ani ich zrozumie�.
Podobnie jak ka�da dostatecznie skomplikowana maszyna anomalia by�a do pewnego stopnia obdarzona wra�liwo�ci�. Zniszczenie, kt�re mia�a wywo�a�, by�o zaplanowane na przysz�o�� i jeszcze nie zaprz�ta�o jej uwagi. Ale poczu�a odrobin� �alu, mia�d��c t� dziecinn� maszyn�, kt�ra pod��a�a jej �ladem tak daleko i kt�ra usi�owa�a tak nieudolnie si� przed ni� ukrywa�.
Teraz ju� sama, anomalia przeci�a uk�ad Saturna i nabrawszy szybko�ci w wyniku dzia�ania pola grawitacyjnego planety, pomkn�a w kierunku dalekiego S�o�ca i kr���cych wok� niego ciep�ych �wiat�w.
Na Mirze pierwsza oznaka nadchodz�cych dziwnych wydarze� by�aby prozaiczna, gdyby nie jej zupe�na niedorzeczno��.
Abdikadir by� zirytowany, kiedy oderwano go od teleskopu. Chocia� raz noc by�a bezchmurna. Pierwsze pokolenie ziemskich rozbitk�w nieustannie narzeka�o na pochmurne niebo na Mirze, tym posklejanym �wiecie zawieszonym w r�wnie posklejanym kosmosie. Ale dzisiejszej nocy jako�� obrazu by�a doskona�a i Mars p�yn�� wysoko po bezchmurnym, niebieskim niebie.
Zanim mu przerwano, obserwatorium na dachu �wi�tyni Marduka by�o miejscem prawdziwie cichym. G��wnym instrumentem badawczym by� reflektor, kt�rego wielkie zwierciad�o zosta�o wyszlifowane przez mongolskich niewolnik�w pod dow�dztwem greckiego uczonego ze szko�y Othica. Teleskop dawa� doskona�y, cho� nieco faluj�cy obraz tarczy Marsa. Kiedy Abdi prowadzi� obserwacje, jego pomocnicy uruchamiali d�wignie, kt�re obraca�y podstaw� teleskopu, przeciwdzia�aj�c ruchowi obrotowemu �wiata i w ten spos�b stale utrzymuj�c Marsa w �rodku pola widzenia. Po�piesznie szkicowa� ogl�dany obraz w bloku spoczywaj�cym na kolanach; przemys� w imperium Aleksandra nie by� jeszcze na tyle zaawansowany, �eby mo�liwe by�o fotografowanie.
Je�li chodzi o Marsa, wyra�nie widzia� czapy polarne, niebieskie morza, pustynie koloru ochry, poprzecinane pasmami zieleni, br�zu i b��kitu, a nawet migotanie �wiate� obcych miast, kt�re jak uwa�ano, przycupn�y w kalderze Mons Olympus.
By� poch�oni�ty prac�, staraj�c si� wykorzysta� ka�d� sekund�, kiedy podszed� do niego jeden z pomocnik�w. Spiros mia� czterna�cie lat, by� uczniem i nale�a� do trzeciego pokolenia urodzonych na Mirze. By� bystrym, obdarzonym wyobra�ni� ch�opcem, ale czasami bywa� nerwowy, a teraz ledwie zdo�a� wyj�ka� t� wiadomo�� astronomowi, kt�ry by� od niego starszy o nieca�e dziesi�� lat.
��Uspok�j si�, ch�opcze. We� g��boki oddech. I powiedz, co si� sta�o.
��Komnata Marduka� � By�o to samo serce �wi�tyni, na kt�rej dachu teraz stali. � Musisz tam p�j��, panie!
��Po co? C� tam zobacz�?
��Nie zobaczysz, panie Abdi,
Abdi spojrza� jeszcze raz w okular teleskopu, w kt�rym wci�� migota� b��kitny obraz Marsa. Ale poruszenie ch�opca by�o przekonuj�ce. Co� by�o nie tak.
Niezdarnie zlaz� z siedzenia przy okularze i warkn�� w stron� jednego z uczni�w:
��Xeniu! Zast�p mnie. Nie chc� straci� ani sekundy obserwacji. � Dziewczyna szybko zastosowa�a si� do jego �yczenia.
Spiros pobieg� po drabin�.
��Lepiej, �eby by�o warto � powiedzia� Abdi, �piesz�c za ch�opcem.
Musieli zej�� na d�, a potem zn�w si� wdrapa� po wewn�trznej stronie szkieletu �wi�tyni, poniewa� komnata wielkiego boga Marduka znajdowa�a si� blisko wierzcho�ka budowli. Min�li szereg zdumiewaj�co r�norodnych pomieszcze� o�wietlonych lampami olejowymi p�on�cymi we wn�kach. Jeszcze d�ugo po porzuceniu �wi�tyni przez jej kap�an�w utrzymywa� si� wewn�trz silny zapach kadzide�.
Abdi wszed� do komnaty Marduka, rozgl�daj�c si� wok�.
Kiedy� w tym pomieszczeniu sta� wielki z�oty pos�g boga. W trakcie Nieci�g�o�ci, zdarzenia, kt�re da�o pocz�tek temu �wiatu, pos�g zosta� zniszczony, a �ciany komnaty odarte do samej ceg�y i osmalone w wyniku dzia�ania jakiego� wielkiego gor�ca. Ocala�a jedynie okr�g�a podstawa pos�gu, na kt�rej widnia�y ledwo widoczne �lady dw�ch pot�nych st�p. Komnata by�a zrujnowana, jak gdyby w wyniku eksplozji. Taka ju� by�a, kiedy Abdi ujrza� j� po raz pierwszy.
Abdi zwr�ci� si� do Spirosa.
��No? Gdzie ten problem?
��Nie s�yszysz? � spyta� zdyszany ch�opiec. Sta� nieruchomo, przy�o�ywszy palec do ust.
I wtedy Abdi to us�ysza�, co� jakby delikatne cykanie �wierszcza, ale zbyt regularne, zbyt r�wnomierne. Zerkn�� na stoj�cego z szeroko otwartymi oczami ch�opca, kt�ry znieruchomia� ze strachu.
Abdi przeszed� na �rodek pomieszczenia. Stoj�c tam, zorientowa� si�, �e �w d�wi�k dochodzi z pokrytego rze�bami sanktuarium przylegaj�cego do jednej ze �cian. Kiedy si� do niego zbli�y�, d�wi�k sta� si� g�o�niejszy.
A�eby zachowa� twarz w obecno�ci ch�opca, Abdi pr�bowa� powstrzyma� dr�enie r�ki, si�gaj�c do ma�ej szafki w samym �rodku sanktuarium, by otworzy� drzwiczki.
Wiedzia�, co si� tam znajduje. Ten artefakt przyby� na Mir z Ziemi. Nale�a� do towarzyszki ojca Abdiego, Bisesy Dutt, i przez d�ugie lata by� otoczony opiek�, a potem umieszczony tutaj, kiedy bateria w ko�cu si� wyczerpa�a.
By� to telefon.
I ten telefon dzwoni�.
Bisesa cieszy�a si�, �e zdo�a�a si� wydosta� z urz�dzenia o w�asnych si�ach. �mierdzia�o zgni�ymi jajami, siarkowodorem, kt�rego u�ywano, aby narz�dy nie mog�y wch�ania� tlenu.
W szpitalu lekarzom zaj�o trzy dni wprowadzenie z powrotem krwi do jej �y�, zmuszenie narz�d�w do wch�aniania tlenu i przej�cie podstawowych zabieg�w fizjoterapeutycznych, tak aby mog�a si� porusza� przy pomocy balkonika. Czu�a si� niezwykle staro, starzej, ni� wynosi� jej biologiczny wiek, czterdzie�ci dziewi�� lat; by�a r�wnie� wychudzona niczym ofiara g�odu. Oczy j� piek�y i bola�y. Mia�a dziwne zaburzenia wzroku, a na pocz�tku nawet lekkie halucynacje. Prze�ladowa�o j� tak�e nieprzyjemne wra�enie, �e czuje od�r w�asnego moczu.
No c�, przez dziewi�tna�cie lat by�a pozbawiona pulsu i krwi, elektryczna aktywno�� jej m�zgu by�a r�wna zeru, tkanki nie pobiera�y tlenu i trzymano j� w temperaturze tak niskiej, �e omal nie pop�ka�y kom�rki jej cia�a. Trzeba by�o si� przygotowa� na rozmaite utrapienia.
Hibernaculum 786 uleg�o zmianie, kiedy znajdowa�a si� w zbiorniku. Teraz przypomina�o ekskluzywny hotel o szklanych �cianach, plastikowych le�ankach i bia�ych pod�ogach, po kt�rych odziani w szlafroki starzy ludzie � w ka�dym razie wygl�dali staro � poruszali si� bardzo niepewnie.
Najbardziej radykalna zmiana polega�a na tym, �e Hibernaculum zosta�o przeniesione. Kiedy podesz�a do ma�ego okna, zobaczy�a ogromn� wyrw� w ziemi, pokryty py�em kanion, w kt�rego zas�anych rumowiskiem �cianach wida� by�o poszczeg�lne warstwy, niby strony ksi��ki olbrzymich rozmiar�w. Dowiedzia�a si�, �e jest to Wielki Kanion, widok by� zaiste oszo�amiaj�cy. Pomy�la�a, �e bior�c pod uwag� fakt, �e przebywali tutaj ludzie pogr��eni we �nie, zakrawa to na marnotrawstwo.
Z perspektywy czasu uzna�a za niepokoj�ce, �e skomplikowana lod�wka, w kt�rej spa�a snem bez sn�w, zosta�a od��czona i przetransportowana przez ca�y kontynent.
W okresie rekonwalescencji cz�sto siadywa�a przed oknem, patrz�c na zastyg�y w czasie dramat kanionu. Przedtem odby�a tylko jedn� wycieczk� turystyczn� do kanionu. S�dz�c po tym, jak S�o�ce w�drowa�o po wiosennym niebie, musia�a si� znajdowa� na po�udniowej kraw�dzi kanionu, prawdopodobnie gdzie� w pobli�u Grand Canyon Village. Wydawa�o si�, �e miejscowa fauna i flora dosz�a do siebie po zniszczeniach spowodowanych przez burz� s�oneczn�; ziemia by�a poro�ni�ta kaktusami, juk� i czarnymi krzewami. Przygl�daj�c si� uwa�nie, dostrzeg�a ma�e stado owiec, mign�a jej smuk�a sylwetka kojota, a raz zobaczy�a nawet grzechotnika.
Ale doszed� do siebie nie tylko kanion, zmieni�o si� o wiele wi�cej. Na wschodnim horyzoncie dostrzeg�a jak�� budowl�, p�ask�, metalow�, wspart� na filarach konstrukcj�, jak szkielet niedoko�czonego centrum handlowego. Czasami widzia�a pojazdy poruszaj�ce si� wok� niej i pod ni�. Nie mia�a poj�cia, co to mog�o by�.
I czasami widzia�a �wiat�a na niebie. Jednym z nich by�a jasna iskra przemierzaj�ca po�udniowe wieczorne niebo co mniej wi�cej czterdzie�ci minut � jaki� du�y obiekt na orbicie. Ale wida� by�o tak�e dziwniejsze obiekty, znacznie wi�ksze: blade plamy widoczne w dzie�, migotanie �wiat�a gwiazd w nocy. Dziwne niebo nowej ery. My�la�a, �e powinna by� ciekawa albo mo�e przestraszona, ale na pocz�tku nie odczuwa�a niczego takiego.
Wszystko to uleg�o zmianie, kiedy us�ysza�a ten ryk. By�o to g�uche dudnienie, pochodzenia raczej geologicznego ni� zwierz�cego, od kt�rego wydawa�a si� dr�e� ziemia.
��Co to by�o?
��Bisesa? Pyta�a� o co�?
G�os by� �agodny, m�ski, troch� zbyt doskona�y i wydawa� si� dochodzi� z powietrza.
��Arystoteles? � Ale wiedzia�a, �e to niemo�liwe, jeszcze zanim us�ysza�a odpowied�.
Odpowied� nadesz�a z dziwnym op�nieniem.
��Obawiam si�, �e nie. Jestem Tales.
��Oczywi�cie, Tales.
Przed burz� s�oneczn� w �wiecie zamieszka�ym przez ludzi istnia�y trzy wielkie byty sztucznej inteligencji, dalecy potomkowie wyszukiwarek i innych inteligentnych program�w z wcze�niejszych epok; wszystkie one by�y przyjazne cz�owiekowi. Kr��y�y pog�oski, jakoby zachowano ich kopie w postaci strumieni bit�w wys�anych w przestrze� mi�dzygwiezdn�. Ale poza tym tylko Tales przetrwa� burz� s�oneczn�, przechowany w pami�ci prostszych sieci na Ksi�ycu.
��Ciesz� si�, �e zn�w s�ysz� tw�j g�os.
Pauza.
��A ja tw�j, Biseso.
��Talesie, sk�d to op�nienie? Och. Nadal znajdujesz si� na Ksi�ycu?
��Tak, Biseso. I ogranicza mnie pr�dko�� �wiat�a. Podobnie jak Neila Armstronga.
��Dlaczego nie sprowadzili ci� na Ziemi�? Czy tak nie by�oby wygodniej?
��Mo�na z tym sobie poradzi�. Miejscowe czynniki wspieraj� mnie, kiedy op�nienie ma decyduj�ce znaczenie, na przyk�ad podczas zabieg�w medycznych. Ale poza tym uznano, �e sytuacja jest zadowalaj�ca.
Odpowiedzi te wyda�y si� Bisesie wcze�niej przygotowane. Umiejscowienie Talesa na Ksi�ycu mia�o jak�� g��bsz� przyczyn�, ni� to by wynika�o z jego odpowiedzi. Ale nie mia�a ochoty dr��y� tego tematu.
Tales powiedzia�:
��Pyta�a� mnie o ten ryk.
��Tak. To przypomina�o lwa. Afryka�skiego.
��To by� lew.
��A co afryka�ski lew robi
��Park Narodowy Wielkiego Kanionu to teraz Park Jeffersona, Biseso.
��Co takiego?
��Park Jeffersona. To wszystko stanowi teraz fragment odbudowy naturalnego �rodowiska. Je�eli spojrzysz na prawo�
Na horyzoncie poza p�nocn� kraw�dzi� kanionu ujrza�a jakie� bry�owate kszta�ty, pot�ne, niczym poruszaj�ce si� g�azy. Tales w��czy� powi�kszenie obrazu. Bisesa patrzy�a na s�onie, ca�e stado wraz z m�odymi, widok nie pozostawia� �adnych w�tpliwo�ci.
��Mam wyczerpuj�ce informacje na temat parku.
��Jestem tego pewna, Talesie. Mam jedno pytanie. Co to za konstrukcja? Wygl�da jak rusztowanie.
Okaza�o si�, �e jest to mata zasilaj�ca, stacja naziemna elektrowni orbitalnej, kolektor mikrofal przesy�anych z nieba.
��Ca�e urz�dzenie jest do�� du�e, ma dziesi�� kilometr�w kwadratowych.
��Jest bezpieczne? Widzia�am pojazdy poruszaj�ce si� wok� niego i pod nim.
��O tak, bezpieczne dla ludzi. I dla zwierz�t. Ale istnieje strefa zakazana.
��A te �wiat�a na niebie, to migotanie�
��To zwierciad�a i �agle. Poza Ziemi� istnieje teraz ca�a architektura, Biseso. Naprawd� jest na co popatrze�.
��Wi�c realizowane jest wielkie marzenie ludzko�ci. Bud Tooke by�by zadowolony.
��Obawiam si�, �e pu�kownik Tooke zmar� w�
��Niewa�ne.
��Biseso, s� tu doradcy, z kt�rymi mo�esz porozmawia� o czym tylko zechcesz. Na przyk�ad o szczeg�ach twojej hibernacji.
�� Wyja�niono mi to, zanim znalaz�am si� w zamra�alniku�
Hibernacula by�y produktem burzy s�onecznej. Pierwsze z nich powsta�y w Ameryce jeszcze przed burz�, kiedy bogacze starali si� umkn�� przed nadchodz�cymi trudnymi latami, do chwili gdy wszystko wr�ci do normy. Bisesa znalaz�a si� w hibernaculum dopiero w 2050 roku, osiem lat po burzy.
��Mog� ci� zapozna� z post�pami medycyny od czasu twego zamro�enia � powiedzia� Tales. � Na przyk�ad okaza�o si�, �e sk�onno�� twoich kom�rek do wch�aniania siarkowodoru to pozosta�o�� bardzo wczesnego etapu ewolucji �ycia na Ziemi, gdy kom�rki bakterii tlenowych dzieli�y �rodowisko z metanogenami.
��To brzmi dziwnie poetycznie.
Tales powiedzia� �agodnie:
��Jest tak�e aspekt motywacyjny.
Poczu�a si� nieswojo.
��Jaki aspekt motywacyjny?�
Mia�a wtedy powody, aby si� ukry� w zbiorniku. Myra, jej dwudziestojednoletnia c�rka, wysz�a za m�� wbrew jej radom i postanowi�a zamieszka� poza granicami Ziemi. A Bisesa chcia�a unikn�� z�ej s�awy teorii spiskowej, kt�ra naros�a wok� niej z powodu szczeg�lnej roli, jak� odegra�a podczas burzy s�onecznej, chocia� wiele z tego, co wydarzy�o si� w ci�gu tamtych dni, nawet prawdziwa przyczyna burzy s�onecznej, podobno zosta�o utajnione.
��Tak czy owak � powiedzia�a � wej�cie do hibernaculum stanowi�o element s�u�by publicznej. Tak mi powiedziano, kiedy przepisa�am swoje pieni�dze. M�j fundusz powierniczy posun�� naprz�d zrozumienie technik, kt�re pewnego dnia b�d� stosowane w ka�dej dziedzinie, od przechowywania organ�w do transplantacji do ochrony za��g statk�w mi�dzygwiezdnych podczas trwaj�cej setki lat podr�y. A w �wiecie, kt�ry walczy, �eby doj�� do siebie po burzy s�onecznej, w zbiorniku zamrozi�am znacznie mniej �rodk�w�
��Biseso, coraz wi�ksza cz�� opinii publicznej uwa�a, �e sen w hibernaculum to w rzeczywisto�ci rodzaj wysublimowanego samob�jstwa.
To j� zaskoczy�o. Arystoteles by�by bardziej subtelny, pomy�la�a.
��Talesie � powiedzia�a stanowczo � kiedy b�d� chcia�a pom�wi� z kim� o tych sprawach, osob� t� b�dzie moja c�rka.
��Oczywi�cie, Biseso. Czy potrzebujesz jeszcze czego�?
Zawaha�a si�.
��Ile mam lat?
��Ach. Dobre pytanie. Stanowisz osobliwo��, Biseso.
��Dzi�kuj�.
��Urodzi�a� si� w 2006 roku, czyli sze��dziesi�t trzy lata temu. Trzeba od tego odj�� dziewi�tna�cie lat, kt�re sp�dzi�a� w hibernaculum.
Powiedzia�a ostro�nie:
��To daje czterdzie�ci cztery lata.
��Mimo to tw�j wiek biologiczny to czterdzie�ci dziewi�� lat.
��Tak. A te pi�� lat r�nicy?
��To lata, kt�re sp�dzi�a� na Mirze.
Kiwn�a g�ow�.
��Wiesz o tym?
��To informacja �ci�le tajna. Tak, wiem.
Odchyli�a si� na krze�le, patrz�c na s�onie w oddali i na migoc�ce niebo 2069 roku; pr�bowa�a pozbiera� my�li.
��Dzi�kuj�, Talesie.
��Ca�a przyjemno�� po mojej stronie. � Kiedy umilk�, ogarn�o j� poczucie delikatnej nieobecno�ci.
Bella Fingal znajdowa�a si� w powietrzu, nad Londynem, kiedy c�rka przekaza�a jej z�e wie�ci.
Bella przelecia�a nad Atlantykiem i teraz jej samolot zmierza� do Heathrow, le��cego na przedmie�ciach, na zach�d od centrum Londynu. Ale pilot powiedzia�, �e zgodnie z torem lotu najpierw polec� na wsch�d, a potem zawr�c�, lec�c wzd�u� biegu Tamizy, przeciwnie do kierunku wiatru. Tego pogodnego, marcowego poranka miasto rozci�gaj�ce si� u jej st�p wygl�da�o jak skrz�cy si� dywan. Bella mia�a ca�y samolot dla siebie; by� to jeden z nowych odrzutowc�w nadd�wi�kowych, wymy�lny rydwan dla licz�cej pi��dziesi�t siedem lat babki.
Ale tak naprawd� wcale nie mia�a ochoty na t� podr�. Pogrzeb Jamesa Duflota by� dostatecznie przykrym prze�yciem, przybycie do pogr��onej w rozpaczy rodziny b�dzie jeszcze gorsze. By� to jednak jej obowi�zek, jako przewodnicz�cej �wiatowej Rady Przestrzeni Kosmicznej.
Znalaz�a si� na tym stanowisku prawie przypadkowo, prawdopodobnie w wyniku kompromisowego wyboru dokonanego przez ponadrz�dowy panel kieruj�cy Rad� Przestrzeni Kosmicznej. Gdzie� w g��bi umys�u mia�a nadziej�, �e jej nowe stanowisko b�dzie przede wszystkim honorowe, podobne do tych, jakie piastowa�a wi�kszo�� rektor�w uniwersytet�w i nieetatowych dyrektor�w, kt�rzy poszli w jej �lady jako weterani burzy s�onecznej. Nie wyobra�a�a sobie, �e b�d� j� wozi� po ca�ej planecie i zmusza� do udzia�u w nieprzyjemnych, smutnych uroczysto�ciach, jak ta obecna.
Zrobi�a swoje na terenie tarczy. Powinnam by�a pozosta� na emeryturze, pomy�la�a t�sknie.
I dopiero gdy po��czy�a si� z ni� Edna i przekaza�a jej t� smutn� dziwn� wiadomo��, Bella u�wiadomi�a sobie dobitnie, �e naprawd� jest g��wnodowodz�c� floty kosmicznej.
��Tym razem tropiciele uwa�aj�, �e natkn�li si� na co� powa�nego, mamo. Co� ukrytego w mroku. A teraz zbli�aj�cego si� do orbity Jowisza i poruszaj�cego si� po torze hiperbolicznym. Nie ma tego na mapie sporz�dzonej przez Niszczark�, chocia� nie jest to takie dziwne, komety d�ugookresowe zbyt odleg�e, aby by�y �r�d�em echa, pojawiaj� si� ca�y czas. To co� ma inne cechy, kt�re wywo�uj� ich niepok�j�
Swego czasu Bella widzia�a rendering �mapy Niszczarki�, zrealizowany w postaci podobnej do planetarium, w jej w�asnej bazie w starym budynku kwatery g��wnej NASA w Waszyngtonie. Ogromne, dynamiczne, tr�jwymiarowe zdj�cie ca�ego uk�adu s�onecznego zosta�o wykonane w przeddzie� burzy s�onecznej dzi�ki zdetonowaniu pot�nej bomby j�drowej w g��bi kosmosu � eksplozji, kt�ra r�wnocze�nie wys�a�a w stron� milcz�cych gwiazd p�k informacji dotycz�cych ca�ej kultury ludzko�ci, o nazwie �Earthmail�; by�y w nim tak�e zawarte kopie najwi�kszych sztucznych umys��w planety: Arystotelesa, Talesa i Ateny. W ci�gu kilku godzin po tej eksplozji radioteleskopy na Ziemi zarejestrowa�y liczne echa wybuchu w zakresie promieni X, pochodz�ce od wszystkich obiekt�w o rozmiarach przekraczaj�cych jeden metr, znajduj�cych si� wewn�trz orbity Saturna.
Dwadzie�cia siedem lat po burzy s�onecznej zamieszkane przez cz�owieka �wiaty i kosmos by�y pe�ne oczu, kt�re �ledzi�y wszystko, co si� porusza. Ka�dy obiekt, kt�ry nie znajdowa� si� na tej mapie, musia� by� nowym przybyszem. Wi�kszo�� z nich, czy to pochodzenia ludzkiego, czy te� naturalnego, mo�na by�o szybko zidentyfikowa� i wyeliminowa�. A je�li nie � no c�, wtedy, jak Bella si� przekona�a, z�e wie�ci szybko dociera�y do jej uszu.
W os�oni�tej, cichej i ciep�ej kabinie samolotu Bella zadr�a�a. Jak wielu ludzi z jej pokolenia nadal prze�ladowa�y j� koszmary zwi�zane z burz� s�oneczn�. Teraz jej zadaniem by�o wys�ucha� z�ych sn�w.
Twarz Edny widoczna na elastycznym ekranie umieszczonym w tylnej cz�ci fotela przed Bell� by�a bezb��dnie renderowana w trzech wymiarach. Edna mia�a tylko dwadzie�cia trzy lata i nale�a�a do pierwszego pokolenia �Kosmit�w�, jak Bella nauczy�a si� ich nazywa�, ludzi urodzonych w przestrzeni kosmicznej podczas pobytu Belli w o�rodku rehabilitacyjnym na Ksi�ycu. Ale Edna ju� by�a kapitanem. Awanse we flocie nast�powa�y szybko, bo niewielu cz�onk�w za�ogi by�o tak bystrych jako ona (tak przynajmniej twierdzi�a), mieli nawet roboty do czyszczenia pok�adu. Dzisiaj, ze swymi �ci�gni�tymi do ty�u czarnymi w�osami i w mundurze zapi�tym pod szyj�, Edna robi�a wra�enie spi�tej, a pod oczami mia�a cienie.
Bella gor�co pragn�a dotkn�� c�rki. Ale nie mog�a z ni� nawet rozmawia� w naturalny spos�b. Edna przebywa�a w centrali operacyjnej floty znajduj�cej si� w pasie asteroid. Kaprysy ruchu orbitalnego powodowa�y, �e w tej chwili Edna by�a oddalona od matki o jakie� dwie jednostki astronomiczne, czyli znajdowa�a si� w odleg�o�ci dwukrotnie wi�kszej od odleg�o�ci Ziemia � S�o�ce, co powodowa�o, �e op�nienie czasowe wynosi�o a� szesna�cie minut w jedn� stron�.
A poza tym by�a kwestia protoko�u. Bella by�a faktycznie prze�o�on� swojej c�rki. Pr�bowa�a si� skupi� na tym, co m�wi Edna.
��To na razie wst�pne doniesienia, mamo � powiedzia�a Edna. � Nie znam �adnych szczeg��w. Ale plotki m�wi�, �e kontradmira� Paxton leci do Londynu, �eby ci� o tym poinformowa�
Bella wzdrygn�a si�. Bob Paxton, bohaterski badacz Marsa i potwornie upierdliwy facet. Edna u�miechn�a si�.
��Po prostu pami�taj, �e chocia� ma muchy w nosie, to ty jeste� szefem! Nawiasem m�wi�c, Thea ma si� doskonale. � C�rka Edny, trzyletnia wnuczka Belli, Kosmitka drugiej generacji. � Wkr�tce b�dzie wraca� do domu. Ale powinna� zobaczy�, jak polubi�a mikrograwitacj� w �rodowisku niskospinowym!�
Edna m�wi�a o zwyk�ych rzeczach, o sprawach rodzinnych, wydarzeniach znacznie mniejszej wagi ni� los uk�adu s�onecznego. Bella ch�on�a ka�de jej s�owo, jak ka�da babka. Ale to wszystko by�o takie dziwne, nawet dla Belli, kt�ra sama s�u�y�a w przestrzeni kosmicznej. J�zyk Edny by� naszpikowany nieznanymi okre�leniami. Znale�� drog� w �rodowisku wiruj�cym mo�na by�o, poruszaj�c si� w kierunku
Jej c�rka i wnuczka dorasta�y z dala od niej, sm�tnie pomy�la�a Bella. Ale w ko�cu ka�da babka, poczynaj�c od biblijnej Ewy, czu�a pewnie to samo.
�agodne dzwonienie u�wiadomi�o jej, �e samolot zaczyna schodzi� do l�dowania. Zapisa�a w pami�ci pozosta�� cz�� wiadomo�ci od Edny i wys�a�a kr�tk� odpowied�.
Samolot przechyli� si� i Bella spojrza�a na miasto.
Wyra�nie widzia�a olbrzymi obrys Kopu�y. Stanowi� niemal doskona�e ko�o o �rednicy oko�o dziewi�ciu kilometr�w i �rodku na Trafalgar Square. Wewn�trz Kopu�y wi�kszo�� starej zabudowy unikn�a zniszcze� spowodowanych przez burz� s�oneczn� i co� z charakteru starego Londynu pozosta�o, blady po�ysk piaskowca i marmuru. Ale Westminster by� teraz wysp�, a opuszczony Parlament sta� si� pomnikiem. Po burzy s�onecznej miasto porzuci�o pr�by ujarzmienia rzeki i wycofa�o si� w stron� nowych brzeg�w, kt�re by�y szersze i pod��a�y za naturalnym biegiem rzeki, jaki Rzymianie wyrysowali na swoich mapach. Mieszka�cy Londynu przystosowali si� do nowych warunk�w, mo�na by�o zobaczy� nurk�w p�ywaj�cych ko�o betonowych ruin po�udniowego nabrze�a.
Na zewn�trz dawnej Kopu�y wi�ksza cz�� podmiejskiej zabudowy zosta�a starta z powierzchni ziemi przez po�ary, kt�re wybuch�y w dniu, w kt�rym zaatakowa�a burza. Teraz rozci�ga� si� tam dywan nowych blok�w, kt�re wygl�da�y jak rowy przeciwczo�gowe.
A kiedy samolot jeszcze bardziej obni�y� lot, zobaczy�a sam� Kopu��, czy raczej to, co z niej pozosta�o. Panele ju� dawno temu zdemontowano, ale niekt�re ogromne �ebra i filary pozosta�y; zniszczone wp�ywami atmosferycznymi, zmatowia�e, rzuca�y d�ugie na kilometr cienie na uratowane przez Kopu�� miasto. Od tego czasu min�o dwadzie�cia siedem lat, ale wci�� by�o wida� blizny, jakie pozostawi�a burza s�oneczna na ca�ym �wiecie.
Miasto przemkn�o pod ni� i samolot zatoczy� �uk nad nijakimi, podobnymi do bunkr�w, domami przedmie�cia, podchodz�c do l�dowania.
Myra siedzia�a z Bises� przed oknem, popijaj�c mro�on� herbat�. By�o wcze�nie i �agodne �wiat�o poranka podkre�la�o zmarszczki na twarzy Myry.
��Ci�gle si� we mnie wpatrujesz � powiedzia�a Myra.
��Przepraszam, kochanie. Masz mi za z�e? Dla mnie zestarza�a� si� o dziewi�tna�cie lat w ci�gu tygodnia.
��Przynajmniej wci�� jestem
Myra mia�a na sobie lu�n� bluzk� i spodnie z jakiego� �inteligentnego� materia�u, kt�ry robi� wra�enie, jakby zapewnia� ch��d jej cia�u. W�osy odgarn�a do ty�u, co w oczach Bisesy wygl�da�o nieco surowo, lecz pasowa�o do rys�w jej twarzy i delikatnego czo�a. Na palcu nie mia�a obr�czki. Jej ruchy by�y sk�pe, opanowane, niemal oficjalne i rzadko patrzy�a na matk�.
Nie wygl�da�a na szcz�liw�. Wygl�da�a na niespokojn�. Bisesa nie wiedzia�a, co jest tego przyczyn�.
��Powinnam by�a by� tutaj z tob� � powiedzia�a.
Myra podnios�a wzrok.
��No, ale nie by�a�.
��W tej chwili nawet nie wiem�
��Wiesz, �e po�lubi�am Eugene�a na kr�tko przed tym, jak wyl�dowa�a� w tym zbiorniku. � Eugene Mangles, cudowne, cho� autystyczne dziecko nauki, a dzi�ki swym obliczeniom podczas burzy s�onecznej niemal zbawiciel �wiata. � W tamtych czasach wszyscy wychodzili za m�� m�odo � powiedzia�a Myra. Lata bezpo�rednio po burzy s�onecznej by�y okresem gwa�townego wzrostu liczby ludno�ci. � Rozstali�my si� po pi�ciu latach.
��No c�, jest mi przykro. By� kto� inny?
��Nie na powa�nie.
��Wi�c gdzie teraz pracujesz?
��Wr�ci�am do Londynu ju� dziesi�� lat temu. Mieszkam w naszym starym mieszkaniu w Chelsea.
��Pod szkieletem Kopu�y.
��Tego, co z niej zosta�o. Te stare ruiny maj� wp�yw na ceny nieruchomo�ci. Mieszka� pod Kopu�� to co� dla snob�w. Chyba jeste�my bogate, mamo. Ilekro� zabraknie mi pieni�dzy, sprzedaj� cz�� maj�tku; ceny id� w g�r� tak szybko, �e niebawem strata zostaje zrekompensowana.
��Wi�c wr�ci�a� do miasta. I co robisz?
��Przekwalifikowa�am si� na pracownic� opieki spo�ecznej. Zajmuj� si� stresem pourazowym.
��Stresem pourazowym�
��To g��wnie dotyczy twojego pokolenia, mamo. Towarzyszy im wszystkim a� do �mierci.
��Ale oni uratowali �wiat � �agodnie powiedzia�a Bisesa.
��Tak.
��Nigdy nie widzia�am w tobie cech pracownicy opieki spo�ecznej. Zawsze chcia�a� by� astronautk�!
Myra zmarszczy�a brwi, jak gdyby wypominano jej brak rozwagi.
��Wyros�am z tego, kiedy przekona�am si�, co si� naprawd� dzieje.
Najwyra�niej nie�wiadomie dotkn�a tatua�u na policzku. By� to w rzeczywisto�ci tatua� identyfikacyjny, rodzaj przymusowej rejestracji, wprowadzonej kilka lat po tym, jak Bisesa wyl�dowa�a w zbiorniku. Nie by� to objaw dowodz�cy istnienia szczeg�lnych swob�d obywatelskich.
��Czy Eugene nie pracowa� nad metodami modyfikacji pogody?
��Tak, istotnie. Ale do�� szybko przesuni�to go do prac o charakterze obronnym. No wiesz, modyfikacja pogody jako instrument politycznej kontroli. Nigdy tego nie u�yto, ale to istnieje. Wiedli�my d�ugie spory na temat moralnego aspektu tego, co robi. Nigdy nie przegra�am, ale tak�e nigdy nie wygra�am takiego sporu. Do Eugene�a to po prostu nie dociera�o.
Bisesa westchn�a.
��Pami�tam, �e taki w�a�nie by�.
��Ostatecznie praca by�a dla niego wa�niejsza ni� ja.
Bisesie by�o naprawd� przykro, �e widzi tyle rozczarowania w c�rce, kt�ra z jej punktu widzenia jeszcze kilka tygodni temu by�a pe�n� �ycia dwudziestolatk�.
Wyjrza�a przez okno. Co� si� porusza�o po drugiej stronie kanionu. Tym razem by�y to wielb��dy.
��Nie wszystko w tym nowym �wiecie wydaje mi si� z�e � powiedzia�a, pr�buj�c roz�adowa� atmosfer�. � Podoba mi si�, �e wielb��dy i s�onie spaceruj� po Ameryce P�nocnej, chocia� nie jestem pewna, po co tutaj s�.
��Jeste�my w �rodku Parku Jeffersona � powiedzia�a Myra.
��Nazwanym na cze�� prezydenta Jeffersona?
��Dowiedzia�am si� bardzo du�o o ameryka�skich prezydentach, kiedy mieszka�am z rodzin� Eugene�a w Massachusetts � sucho powiedzia�a Myra. W nast�pstwie burzy s�onecznej pojawi�o si� d��enie, aby odbudowa� naturalne �rodowisko. � Faktycznie Linda ma co� wsp�lnego z opracowaniem globalnego programu. Pisa�a mi o tym.
��Moja kuzynka Linda?
��Teraz to Dame Linda. � Studentka bioetyki, Linda, dzieli�a mieszkanie z Bises� i Myr� w okresie poprzedzaj�cym burz� s�oneczn�. � Rzecz w tym, �e na d�ugo przed Kolumbem pierwsi ludzie z epoki kamienia wyt�pili wi�kszo�� wielkich ssak�w. Wskutek tego ekologia jest pe�na dziur, kt�rych ewolucja nie zd��y�a wype�ni�. To chyba Thoreau u�y� okre�lenia: �koncert, w kt�rym brakuje tak wielu cz�ci�. Linda cz�sto go cytowa�a. Kiedy Hiszpanie sprowadzili tutaj konie, ich populacja gwa�townie wzros�a. Dlaczego? Bo konie tu w�a�nie si� rozwin�y�
W nowym Parku Jeffersona podj�to �wiadomy wysi�ek, by odbudowa� ekologi�, jaka istnia�a pod koniec ostatniej epoki lodowcowej, sprowadzaj�c gatunki, blisko spokrewnione z tymi, kt�re wygin�y.
Bisesa kiwn�a g�ow�.
��Afryka�skie i azjatyckie s�onie zamiast mamut�w i mastodont�w.
��Wielb��dy zamiast wymar�ych kamelid�w. Wi�cej gatunk�w koni, aby zapewni� ich r�norodno��. Chyba nawet zebry. Zamiast leniwc�w nosoro�ce, czyli zwierz�ta ro�lino�erne o podobnej masie i sposobie od�ywiania si�.
��I lwy�
��Tak. Za granic� jest wi�cej takich park�w. W Wielkiej Brytanii po�owa Szkocji to obecnie naturalny las d�bowy.
Bisesa spojrza�a na wynios�e wielb��dy.
��Przypuszczam, �e to ma cel terapeutyczny. Ale to dzia�ania zast�pcze. Lecznicze. Ci�gle �yjemy w �wiecie stanowi�cym pok�osie burzy s�onecznej.
��Tak � ponuro powiedzia�a Myra. � I nie ka�de dzia�anie, jakie podj�to po burzy s�onecznej, by�o r�wnie pozytywne jak za�o�enie parku.
��Mamo,
Spowodowanym skierowaniem olbrzymiej planety w j�dro S�o�ca.
��Ale prawda wysz�a na jaw. Byli informatorzy. Rozp�ta�a si� burza, gdy cz�onkowie pokolenia, kt�re walczy�o z burz� s�oneczn�, zbli�ali si� do emerytury i nie maj�c nic do stracenia, zacz�li m�wi� o tym, co wiedzieli.
��Jestem zaskoczona, �e fakty tuszowano tak d�ugo.
��My�l�, �e nawet teraz jest mn�stwo ludzi, kt�rzy w to nie wierz�. Ale ludzie si� boj�. S� te� tacy w rz�dzie, przemy�le i innych instytucjach, kt�rzy wykorzystuj� ten strach. Chc� zmilitaryzowa� ca�� Ziemi�, a w istocie ca�y uk�ad s�oneczny. Nazywaj� to Wojn� z Niebiosami.
Bisesa prychn�a.
��To �mieszne. Jak mo�na prowadzi� wojn� z abstrakcj�?
��Podejrzewam, �e o to w�a�nie chodzi. To znaczy cokolwiek, co chcesz, aby znaczy�o. A ci, kt�rzy kontroluj� niebo, maj� wielk� w�adz�. Jak my�lisz, dlaczego Tales jest wci�� na Ksi�ycu?
��Aha. Poniewa� nikt nie mo�e si� tam do niego dosta�. I dlatego si� wycofa�a�?
��Wi�kszo�� �rodk�w jest po prostu marnotrawionych. Co gorsza, nie prowadzi si� �adnych powa�nych bada� nad tym, co wiemy na temat technologii Pierworodnych. Oczy, manipulowanie czasoprzestrzeni�, konstruowanie kieszonkowych wszech�wiat�w i tak dalej. Wszystko to mog�oby si� naprawd� przyda� w przypadku ponownego zagro�enia.
��Wi�c to dlatego si� wycofa�a�.
��Tak. To by�a niez�a zabawa, mamo. Musia�am pojecha� na Ksi�yc! Ale nie potrafi�am prze�kn�� tych k�amstw. Na Ziemi i poza ni� jest wielu ludzi, kt�rzy my�l� tak samo jak ja.
��Poza ni�?
��Mamo, od czasu burzy s�onecznej poza granicami Ziemi przysz�o na �wiat ca�e pokolenie. Nazywaj� siebie Kosmitami. � Spojrza�a na matk�, po czym odwr�ci�a wzrok. � To w�a�nie Kosmita do mnie zadzwoni�. I poprosi�, �ebym po ciebie przysz�a.
��Dlaczego?
��Co� si� zbli�a.
Te proste s�owa zmrozi�y Bises�.
Jej uwag� zwr�ci�o przesuwaj�ce si� �wiat�o. Spojrzawszy w g�r�, ujrza�a jasnego satelit�, przecinaj�cego niebo.
��Myro, co to jest? Wygl�da jak co� mocno staromodnego w�r�d tych kosmicznych zwierciade�.
��To
Konserwacja i pomniki. Trwanie przy przesz�o�ci. Naprawd� by�o tak, jakby ca�y �wiat nadal by� w szoku.
��Dobrze. Co chcesz, �ebym zrobi�a?
��Je�eli dobrze si� czujesz, pakuj manatki. Wyje�d�amy.
��Dok�d jedziemy?
Myra u�miechn�a si� z przymusem.
��Opuszczamy Ziemi�
Kawalkada zatrzyma�a si� przed posiad�o�ci� w dzielnicy podmiejskiej o nazwie Chiswick.
Bella wysiad�a z samochodu, a wraz z ni� dwaj cz�onkowie obstawy. Byli nimi m�czyzna i kobieta w kamizelkach kuloodpornych, milcz�cy i anonimowi, podobnie jak wszyscy ich koledzy. Kobieta trzyma�a ma�y pakunek w czarnej, sk�rzanej kasetce.
Samoch�d zamkn�� si� automatycznie.
Bella sta�a przed domem Duflot�w, zbieraj�c si� na odwag�. By� to nijaki, betonowy blok o zaokr�glonych rogach, wpuszczony w ziemi�, jak gdyby by� za ci�ki dla londy�skiego gruntu. Na dachu zainstalowano silniki wiatrowe, ogniwa s�oneczne i liczne anteny; okna by�y ma�e i g��boko osadzone w �cianach. Wyposa�ony w podziemne pokoje i niezale�ne �r�d�o zasilania, by� jak bunkier. Taka by�a architektura przesi�kni�tej strachem po�owy dwudziestego pierwszego wieku.
Bella musia�a zej�� po schodach do g��wnych drzwi. Czeka�a tam ju� na ni� szczup�a kobieta w szykownym czarnym kostiumie.
��Pani Duflot?
��Doktor Fingal, jak s�dz�. Dzi�kuj�, �e zechcia�a pani przyjecha�. Prosz� mi m�wi� Philippa� � Wyci�gn�a d�o� na powitanie.
Obserwowana przez swoj� obstaw�, Bella wesz�a do salonu.
Philippa Duflot musia�a by� po sze��dziesi�tce, by�a wi�c troch� starsza ni� Bella. Mia�a kr�tko obci�te, srebrzyste w�osy. Twarz mia�a do�� �adn�, w�sk� i zaci�ni�te usta. Sprawia�a wra�enie osoby obdarzonej stalow� samokontrol�, ale ta kobieta straci�a syna i �lady owej tragedii wida� by�o w zmarszczkach wok� jej oczu i wypr�onej szyi.
W salonie czekali na Bell� przedstawiciele kilku pokole� rodziny Philippy. Kiedy Bella wesz�a do pokoju, stali w szeregu na tle �ciany przedstawiaj�cej obraz malowniczego szkockiego jeziora. Bella dok�adnie nauczy�a si� na pami�� ich imion. Dwaj synowie Philippy, Paul i Julian, byli po trzydziestce i robili wra�enie niezdarnych. �ony sta�y u ich boku. Ta szczup�a i �adna, dwudziestosze�cioletnia kobieta imieniem Cassie by�a wdow� po Jamesie; obok niej sta�o dwoje dzieci, ch�opiec i dziewczynka, Toby i Candida. Wszyscy byli ubrani w czarne i bia�e stroje �a�obne, nawet dzieci. I wszyscy mieli tatua�e identyfikacyjne na policzkach. Ten na policzku pi�cioletniej dziewczynki przedstawia� r�owy kwiatek.
Stoj�c przed t� grupk�, onie�mielona wbitymi w ni� spojrzeniami dzieci, Bella nie widzia�a, co powiedzie�.
Philippa przysz�a jej z pomoc�.
��To bardzo mi�o z pani strony, �e zechcia�a pani przyjecha�. � Mia�a autentycznie brytyjski, arystokratyczny spos�b m�wienia, pe�en opanowania, prawdziwy relikt minionej epoki. Philippa powiedzia�a do wnuczk�w. � Doktor Fingal jest przewodnicz�c� Rady Przestrzeni Kosmicznej. To bardzo wa�na osoba. I przylecia�a a� z Ameryki, �eby si� z nami spotka�.
��To prawda. I �eby wam to wr�czy�. � Bella skin�a na kobiet� z obstawy, kt�ra poda�a jej sk�rzan� kasetk�. Bella otworzy�a j� ostro�nie i po�o�y�a na niskim stoliku. Na spodzie z czarnego aksamitu spoczywa� kr��ek delikatnego, mieni�cego si� materia�u.
Dzieci wyba�uszy�y oczy. Ch�opiec spyta�:
��To jest medal?
A Candida powiedzia�a:
��To dla taty?
��Tak. To dla waszego ojca. � Pokaza�a palcem medal, ale nie dotkn�a go; wygl�da� jak paj�czyna wype�niona male�kimi elektronicznymi elementami. � Wiecie, z czego jest wykonany?
��To materia� tarczy � szybko powiedzia� Toby.
��Tak. Autentyczny. Nazywa si� Medal Tooke�a. Jest to najwy�sze odznaczenie, jakie mo�na otrzyma�, je�li si� �yje i pracuje w przestrzeni kosmicznej. Zna�am Buda Tooke�a. Pracowa�am z nim tam, na terenie tarczy. Wiem, jak bardzo podziwia�by waszego ojca. I to nie tylko medal. Chcecie zobaczy�, co potrafi?
Ch�opiec by� pe�en sceptycyzmu.
��Co?
Pokaza�a palcem.
��Po prostu dotknij go i zobacz.
Ch�opiec pos�ucha�.
Nad blatem zamigota� i o�y� hologram, przes�aniaj�c le��cy w kasetce medal. Przedstawia� scen� pogrzebu, przykryt� flag� trumn� spoczywaj�c� na lawecie ci�gnionej przez sze�� male�kich czarnych koni. Z boku sta�y figurki w ciemnoniebieskich mundurach. D�wi�k by� brz�kliwy, ale wyra�ny i Bella s�ysza�a skrzypienie ko�skich uprz�y i delikatny stukot kopyt.
Milcz�ce dzieci pochyla�y si� niczym olbrzymy nad t� scen�. Cassie cicho p�aka�a; jej brat j� pociesza�. Philippa Duflot patrzy�a spokojnie.
Nagranie przeskoczy�o do przodu. Zabrzmia�y trzy salwy i w g�rze przemkn�a eskadra male�kich, skrz�cych si� samolot�w odrzutowych; jeden z nich od��czy� od reszty formacji.
��To pogrzeb taty � powiedzia� Toby.
��Tak. � Bella pochyli�a si� przed dzie�mi. � Pochowano go w Arlington. To jest w stanie Virginia, w Ameryce, gdzie znajduje si� ameryka�ski cmentarz wojskowy.
��Tata szkoli� si� w Ameryce.
��Tak jest. By�am tam, na pogrzebie, razem z wasz� mam�. Hologram jest generowany przez ten element tarczy�
��Dlaczego jeden samolot od��czy� od reszty?
��To si� nazywa szyk osoby zaginionej. Te samoloty to T-38, wiesz, Toby? Szkolili si� na nich pierwsi astronauci. Maj� ponad sto lat, wyobra�asz sobie?
��Podobaj� mi si� te ma�e koniki � powiedzia�a Candida.
Wujek po�o�y� im d�onie na ramionach.
��A teraz odsu�cie si�.
Bella wyprostowa�a si� z uczuciem ulgi.
Pojawi�y si� napoje: sherry, whisky oraz kawa i herbata, kt�re poda�a przygn�biona ciotka. Bella wzi�a kaw� i stan�a obok Philippy.
��To mi�o z pani strony, �e pani z nimi porozmawia�a � powiedzia�a Philippa.
��My�l�, �e to m�j obowi�zek � odpar�a zak�opotana Bella.
��Tak, ale mo�na to zrobi� dobrze albo �le. Jeszcze pani do tego nie przywyk�a, prawda?
Bella u�miechn�a si�. � To dopiero sze�� miesi�cy. To wida�?
��Wcale nie.
��Wypadki �miertelne w przestrzeni kosmicznej s� rzadkie.
��Tak, dzi�ki Bogu � powiedzia�a Philippa. � Ale w�a�nie dlatego tak trudno si� z tym pogodzi�. Mia�am nadziej�, �e to nowe pokolenie b�dzie zabezpieczone przed � no, przed tym, przez co przeszli�my my sami. Czyta�am o pani. Pani naprawd� by�a na tarczy.
Bella u�miechn�a si�.
��By�am podrz�dnym technikiem ds. ��czno�ci.
Philippa potrz�sn�a g�ow�.
��Nie ma si� czego wstydzi�. Awansowano pani� na dow�dc� misji, nieprawda�?
��Tylko dlatego, �e nie by�o w�wczas nikogo innego, kto by m�g� obj�� to stanowisko.
��Mimo to, wykona�a pani zadanie. I zas�u�y�a na uznanie, jakim si� pani cieszy.
Bella nie by�a tego pewna. Jej dalszej karierze jako cz�onka kierownictwa w rozmaitych korporacjach telekomunikacyjnych i organach nadzoruj�cych bez w�tpienia doda� skrzyde� rozg�os i mo�liwo�� wykorzystania jako elementu
Philippa powiedzia�a:
��Je�li o mnie chodzi, podczas przygotowa� do burzy pracowa�am w Londynie. By�am zatrudniona w biurze burmistrza i zajmowa�am si� planowaniem post�powania w przypadku awarii i podobnymi sprawami. Ale zanim zaatakowa�a burza, rodzice wywie�li mnie do punktu L2.
Tarcza unosi�a si� nad Ziemi� w punkcie r�wnowagi grawitacyjnej, w pierwszym punkcie Lagrange�a le��cym mi�dzy Ziemi� i S�o�cem. Drugi punkt Lagrange�a tak�e le�a� na prostej ��cz�cej Ziemi� ze S�o�cem, ale znajdowa� si� po drugiej stronie planety. Kiedy wi�c pracownicy w punkcie L1 mozolili si�, �eby os�oni� �wiat przed burz�, w punkcie L2 znale�li bezpieczne schronienie uchod�cy, do kt�rych nale�eli multimilionerzy, dyktatorzy oraz inni bogacze i cz�onkowie elity w�adzy � w tym tak�e, jak kr��y�y pog�oski, po�owa brytyjskiej rodziny kr�lewskiej. Historia punktu L2 sta�a si� p�niej szeroko komentowanym skandalem.
��To nie by�o przyjemne miejsce � mrukn�a Philippa. � Pr�bowa�am pracowa�. Stanowili�my rzekomo stacj� kontroln�. Utrzymywa�am ��czno�� ze stacjami naziemnymi. Ale niekt�rzy z tych bogaczy wydawali wystawne przyj�cia.
��Wygl�da na to, �e nie mia�a� wyboru � powiedzia�a Bella. � Nie powinna� si� obwinia�.
��Mi�o, �e pani to m�wi. Mimo wszystko trzeba dalej �y�.
Z wahaniem zbli�y�a si� do nich Cassie, wdowa po Jamesie Duflot.
��Dzi�kuj�, �e pani przyjecha�a � powiedzia�a z zak�opotaniem. Wygl�da�a na zm�czon�.
��Nie musisz�
��By�a pani taka mi�a dla dzieci. B�d� pami�ta� ten dzie�.
��U�miechn�a si�. � Widzia�y pani zdj�cie w wiadomo�ciach. Jednak my�l�, �e schowam ten hologram.
��Tak chyba b�dzie najlepiej. � Bella zawaha�a si�. � Nie potrafi� powiedzie� zbyt wiele o tym, czym zajmowa� si� James. Ale chc�, �eby� wiedzia�a, �e tw�j m�� odda� �ycie za najwa�niejsz� spraw�.
Cassie kiwn�a g�ow�.
��Wie pani, w pewnym sensie by�am na to przygotowana. Ludzie pytaj� mnie, jak to jest mie� m�a, kt�ry polecia� w kosmos. M�wi� im, �e powinni stara� si� zosta� na Ziemi.
Bella u�miechn�a si� z przymusem.
��Prawd� m�wi�c, prze�yli�my trudne chwile. Jeste�my � naziemni. James polecia� w kosmos, �eby tam pracowa�, nie �y�. Nasz dom jest tutaj. W Londynie. A ja codziennie je�dzi�am do pracy w Thule. � Bella wcze�niej zebra�a potrzebne informacje; Thule Inc. by�o wielk�, mi�dzynarodow� agencj� odbudowy ziemskiej ekologii. � Rozmawiali�my troch� o rozstaniu si� na pewien czas. � Cassie za�mia�a si� z gorycz�. � No c�, nigdy si� nie dowiem, jak sko�czy�aby si� ta historia, prawda?
��Tak mi przykro�
��Wie pani, czego mi brakuje? Jego maili. Rozm�w wideo. Widzi pani, nie mia�am
Bella nie by�a w stanie powt�rzy� frazes�w, jakiej od niej oczekiwano.
��Dopiero od niedawna w tym tkwi�. Ale dopilnuj�, aby by�o.
To by�o za ma�o. Wszystko by�oby za ma�o. Poczu�a ulg�, gdy t�umacz�c si� obowi�zkiem kolejnej wizyty, opu�ci�a ten podobny do bunkra dom.
A�eby spotka� si� z Billem Paxtonem, Bella musia�a pojecha� do Wie�y Livingstone�a albo �Euroig�y�, jak nazywali j� nadal wszyscy mieszka�cy Londynu. Lokalna centrala administracyjna Unii Euroazjatyckiej, a kiedy� siedziba premiera Unii, by�a budowl�, w kt�rej mie�ci�y si� przestronne i widne biura z wielkimi oknami z hartowanego szk�a, z kt�rych roztacza� si� wspania�y widok na Londyn. Podczas burzy s�onecznej Euroig�a by�a os�oni�ta Kopu��, a na jej dachu, kt�ry by� zro�ni�ty z konstrukcj� samej Kopu�y, znajdowa�o si� ma�e muzeum po�wi�cone tym pe�nym niebezpiecze�stw czasom.
Paxton czeka� na Bell� w sali konferencyjnej na czterdziestym pierwszym pi�trze. Chodz�c po pokoju, wielkimi �ykami popija� kaw�. Przywita� Bell� sztywnym wojskowym uk�onem.
��Pani przewodnicz�ca Fingal.
��Dzi�kuj�, �e przyjecha� pan a� do Londynu na to spotkanie ze mn��
Zby� to machni�ciem r�ki.
��Mia�em tu inn� spraw� do za�atwienia. Musimy porozmawia�.
Usiad�a. Wci�� wstrz��ni�ta spotkaniem z Duflotami, poczu�a, �e to b�dzie bardzo d�ugi dzie�.
Paxton nie usiad�. Robi� wra�enie niespokojnego. Nala� Belli kawy z wielkiego dzbanka stoj�cego w rogu pokoju; nala� tak�e kawy cz�onkom jej obstawy, kt�rzy usiedli po drugiej stronie sto�u.
��Prosz� mi powiedzie�, co zaprz�ta pana umys�, admirale.
��Powiem prosto. Potwierdzaj� to nowe obserwacje. Pojawi�o si� to licho.
��Jakie licho?
��Anomalia. Co�, co porusza si� przez uk�ad s�oneczny i przylecia�o z zewn�trz�
Paxton byt wysoki i �ylasty. Ma twarz astronauty, pomy�la�a, bardzo blad� i pokryt� bliznami po guzach spowodowanych promieniowaniem. Tatua� na policzku przedstawia� emblemat floty kosmicznej, a w�osy ostrzy�one na je�a by�y lekko przypr�szone siwizn�.
Ma siedemdziesi�t par� lat, pomy�la�a. Kiedy dowodzi�
Patrz�c, jak chodzi po pokoju z kamiennym wyrazem twarzy, Bella poczu�a absurdalny impuls, �eby poprosi� go o autograf. A potem kolejny impuls, �eby kaza� mu przej�� na emerytur�. Odp�dzi�a od siebie te niem�dre pomys�y.
M�wi�c urywanym g�osem, naznaczonym zachodnim akcentem, rozwin�� informacje, kt�re wcze�niej otrzyma�a od Edny.
��W rzeczywisto�ci dysponujemy trzema obserwacjami tego czego�.
Pierwsza z nich mia�a charakter przypadkowy.
I wtedy zainstalowany na nim detektor promieni kosmicznych, przeznaczony do rejestracji cz�stek pochodz�cych z odleg�ych gwiazd supernowych, napotka� deszcz cz�stek o wysokiej energii.
W mrokach kosmosu co� si� narodzi�o.
��W�wczas nikt si� tym specjalnie nie zainteresowa�. Poniewa� mia�o to miejsce 20 kwietnia 2042 roku. � Paxton u�miechn�� si�. � W dniu burzy s�onecznej. Byli�my do�� poch�oni�ci innymi sprawami.
P�niejsze obserwacje
��I wtedy nast�pi�o drugie spotkanie � powiedzia� Paxton. � Mamy odczyty z
��I jest pan pewien, �e to nie kometa ani co� naturalnego?
��Komety nie wysy�aj� promieni kosmicznych � powiedzia�. � I to dziwny zbieg okoliczno�ci, �e to co� wyskoczy�o znik�d akurat w dniu burzy s�onecznej, nie uwa�a pani?
��A ta trajektoria, je�li j� przed�u�y�, dok�d zmierza, admirale?
��Mamy na ten temat ca�kiem dok�adne dane. Saturn odchyli� kurs tego obiektu, ale poruszaj�c si� dalej, nie przeleci w pobli�u �adnego cia�a o wystarczaj�cej masie, aby spowodowa� efekt procy. Zak�adaj�c, �e porusza si� wy��cznie pod wp�ywem si�y ci��enia�
Zrozumia�a.
��Zmierza w stron� Ziemi, prawda?
Twarz mia� jak z granitu.
��Je�eli b�dzie si� porusza� po tym torze, dotrze tutaj w grudniu przysz�ego roku. Mo�e to sanie �wi�tego Miko�aja?
Zmarszczy�a brwi.
��Dwadzie�cia dwa miesi�ce. To niewiele czasu.
��Niewiele.
��Gdyby podniesiono alarm, kiedy ten obiekt min�� Saturna i jak pan m�wi, zniszczy� sond�, dowiedzieliby�my si� o tym kilka lat wcze�niej.
Wzruszy� ramionami.
��Trzeba jako� ustala� poziom zagro�enia. Zawsze twierdzi�em, �e nie jeste�my wystarczaj�co podejrzliwi. Rozmawia�em na ten temat z pani poprzednikiem wiele razy. Wygl�da na to, �e mia�em racj�, co? Je�eli to prze�yjemy, b�dziemy mogli zmieni� protok�.
��My�li pan, �e to jaki� artefakt, admirale?
��Nie potrafi� powiedzie�.
��Ale uwa�a pan to za zagro�enie, tak?
��Musz� to zak�ada�. Nie s�dzi pani?
Trudno by�o si� z tym nie zgodzi�. Pytaniem by�o, co z tym pocz��.
�wiatowa Rada Przestrzeni Kosmicznej by�a jedynie lu�no zwi�zana ze star� Organizacj� Narod�w Zjednoczonych, kt�ra od czasu burzy s�onecznej skupi�a swoje wysi�ki na odbudowie Ziemi. Zadaniem Rady by�a koordynacja przygotowa� do wszelkich dalszych zagro�e� ze strony niewidzialnego wroga stoj�cego za burz� s�oneczn�, wroga, kt�rego istnienie nie zosta�o jak dot�d oficjalnie potwierdzone. Jej g��wnym narz�dziem by�a flota kosmiczna, kt�ra nominalnie podlega�a Radzie. Ale sama Rada by�a finansowana i kontrolowana przez niepewny sojusz czterech wielkich �wiatowych mocarstw, zw�aszcza przez Stany Zjednoczone, Eurazj� oraz Chiny, kt�re liczy�y na to, �e wykorzystaj� przestrze� kosmiczn� dla uzyskania przewagi nad czwartym z nich, Afryk�.
Na szczycie tej chwiejnej struktury w�adzy znajdowa�a si� Bella, b�d�ca kompromisowym kandydatem w kompromisowej sytuacji.
My�la�a, �e na kr�tk� met� trzy pot�gi kosmiczne mog�yby pr�bowa� wywrze� nacisk w razie nag�ej pr�by podporz�dkowania sobie Afryki, kt�ra zyska�a znacz�c� rol�, poniewa� burza s�oneczna spowodowa�a na jej terenie stosunkowo niewielkie zniszczenia. P�yty tektoniczne, kt�re stanowi�y podstaw� Rady, mog� zacz�� si� przesuwa�, pomy�la�a z niepokojem, w�a�nie wtedy, gdy trzeba b�dzie dzia�a�.
��My�li pani o polityce � warkn�� Paxton.
��Tak � przyzna�a. Jak gdyby ta anomalia, bez wzgl�du na to, czym by�a, stanowi�a po prostu now� pozycj� na li�cie n�kaj�cych �wiat problem�w. Ale je�eli by�o to kolejne zagro�enie takie jak burza s�oneczna, wszystkie te problemy natychmiast stan� si� nieistotne.
Nagle poczu�a si� zm�czona. Stara, wycie�czona. Poczu�a uraz�, �e ten kryzys tak nagle zwali� si� na jej g�ow�.
Patrz�c na pe�n� skupienia twarz Paxtona, zastanawia�a si�, jak dalece b�dzie mog�a kierowa� nadchodz�cymi wydarzeniami.
�� Dobrze, admirale, s�ucham pana z uwag�. Co pan proponuje?
Cofn�� si�.
��Zbior� wi�cej danych i zwo�am odpraw� dla przedyskutowania stoj�cych przed nami mo�liwo�ci. My�l�, �e zrobi� to po powrocie do Waszyngtonu. Jak najpr�dzej.
��Dobrze. Ale b�dziemy si� musieli zastanowi� nad dalszymi implikacjami. Co powiedzie� ludziom, a czego nie m�wi�. Jak si� przygotowa� na spotkanie ze zbli�aj�c� si� anomali�, bez wzgl�du na to czym jest.
��Zanim to uczynimy, musimy mie� wi�cej danych.
��A co powiemy tym, kt�rym podlegamy?
Paxton powiedzia�:
��Je�li chodzi o polityk�, musimy koniecznie dopilnowa�, by nasze pe�nomocnictwa i mo�liwo�ci dzia�ania nie zosta�y os�abione przez politykier�w. I je�li pani wyrazi zgod�, do materia��w odprawy do��cz� materia�y zebrane przez Komisj�.
Poczu�a, �e w�osy zje�y�y si� jej na karku; po tym, jak sp�dzi�a tyle czasu na wysokich szczeblach wielkich organizacji, wiedzia�a, kiedy zostaje zastawiona pu�apka.
��Ma pan na my�li Komitet Patriot�w. Jego u�miech przypomina� grymas rekina.
��Powinna pani nas kiedy� odwiedzi�. Pracujemy w starym Biurze Specjalnych Projekt�w Floty, wielu z nas to dawni lotnicy z paroma naszywkami. Nasza misja, przyznaj�, �e samozwa�cza, polega na monitorowaniu reakcji naszych rz�d�w i agencji nadrz�dnych na interwencj� obcych, kt�ra doprowadzi�a do burzy s�onecznej oraz istniej�cego od tego czasu stanu zagro�enia. Pani poprzednik nie chcia� o tym wiedzie�. Prawdopodobnie my�la�, �e kontakty z takimi wariatami zniszcz� jego karier�. Ale teraz rzeczywi�cie co� tam jest, prawdziwa anomalia. Je�li chce nas pani wys�ucha�, to w�a�nie nadszed� ten czas.
I zn�w trudno by�o si� z tym nie zgodzi�.
��Czuj�, �e chce mnie pan wci�gn�� w dyskusj�. OK, ale rezerwuj� sobie prawo weta.
��Dzi�kuj�. Jest jeden szczeg�.
��Prosz� m�wi�.
��Komisja zawsze mia�a w�adzom za z�e, �e nigdy nie zainteresowa�y si� wskaz�wkami dotycz�cymi
��Kto to taki?
��Kobieta nazwiskiem Bisesa Dutt. Kiedy� s�u�y�a w brytyjskiej armii. To d�uga historia. To ona jest powodem, dla kt�rego jestem dzisiaj w Londynie, ona tu mieszka. Ale jej tu nie ma, ani jej, ani jej c�rki. Kiedy tu przyby�em, dowiedzia�em si�, �e by� mo�e jest w hibernaculum w Stanach Zjednoczonych pod przybranym nazwiskiem. Oczywi�cie teraz mog�a ju� si� stamt�d wynie��. � Przyjrza� si� Belli. � Za pani pozwoleniem, postaram si� j� odszuka�.
Wzi�a g��boki oddech.
��Mam do tego prawo?
��Je�eli pani chce. � Zawiesi� glos.
��Dobrze. Prosz� j� znale��. I przys�a� mi jej akta. Ale niech to b�dzie legalne, admirale. I odb�dzie si� przyzwoicie.
Wyszczerzy� z�by w u�miechu.
��To jest wliczone w us�ug�.
Nagle zrozumia�a, �e Paxton si� cieszy. Czeka� na t� chwil�, czeka� przez ca�e swoje pe�ne rozczarowa� �ycie od czasu heroicznych dni sp�dzonych na Marsie podczas burzy s�onecznej. Czeka�, a� niebo zn�w spadnie na g�ow�.
Bella powstrzyma�a wzruszenie ramion. Je�li o ni� chodzi, mia�a jedynie nadziej�, �e zdo�a unikn�� kolejnych James�w Duflot�w.
Myra zabra�a Bises� z hibernaculum i zawioz�a j� na Floryd�.
Lecia�y p�katym samolotem o szcz�tkowych skrzyd�ach. By� nap�dzany nadd�wi�kowym silnikiem strumieniowym.
Bisesa nadal czu�a si� s�aba, ale w wojsku przywyk�a do latania helikopterami i teraz, z zaciekawieniem przygl�da�a si� temu samolotowi nowej generacji, w ka�dym razie nowej dla niej. Wyprawa przez ca�y kontynent, z Arizony na Floryd�, to by�o nic; ten solidny pojazd rzeczywi�cie doskonale dawa� sobie rad� podczas lot�w dalekiego zasi�gu, kiedy m�g� wyskoczy� ponad atmosfer�, niczym metalowy �oso�.
Ale �rodki bezpiecze�stwa by�y ob��dne. Musia�y si� podda� rewizji nawet podczas lotu. Ta paranoja by�a dziedzictwem nie tylko burzy s�onecznej, lecz tak�e incydent�w, w wyniku kt�rych samoloty zosta�y wykorzystane jako pociski; jeden z nich zniszczy� Rzym kilka lat przed burz�.
W istocie �rodki bezpiecze�stwa od pocz�tku stanowi�y problem. Bisesa opu�ci�a zbiornik hibernaculum bez najnowszych tatua�y identyfikacyjnych. Na terenie hibernaculum znajdowa�a si� plac�wka FBI, kt�ra zajmowa�a si� takimi pacjentami, uchod�cami z nieco bardziej niewinnych czas�w, oraz pilnowa�a, by nikt ukrywaj�cy si� przed wymiarem sprawiedliwo�ci nie pr�bowa� umkn�� przez meandry czasu. Ale Myra zjawi�a si� w pokoju Bisesy z urz�dzeniem, za pomoc� kt�rego umie�ci�a tatua� na jej twarzy i zrobi�a jej zastrzyk, kt�ry opisa�a jako �terapi� genow��. Nast�pnie wymkn�y si� z hibernaculum przez drzwi dla dostawc�w, omijaj�c biuro FBI.
Potem przesz�y bez problem�w przez wszystkie punkty kontrolne.
Bisesa by�a lekko zaniepokojona. Ten, z kt�rego pomocy Myra korzysta�a, najwyra�niej dysponowa� znacznymi mo�liwo�ciami. Ale ufa�a jej bezgranicznie, chocia� by�a to dziwna nowa Myra, nagle postarza�a i zgorzknia�a, nowa osoba, z kt�r� niepewnie nawi�zywa�a stosunki na nowo. Ale naprawd� nie mia�a wyboru.
Opu�ci�y samolot w Orlando i sp�dzi�y noc w tanim hotelu turystycznym w centrum.
Bisesa by�a lekko zaskoczona faktem, �e ludzie nadal je�d�� po �wiecie i zagl�daj� do takich miejscowo�ci. Myra powiedzia�a, �e g��wnym powodem jest nostalgia. Najnowsze systemy wirtualnej rzeczywisto�ci po��czone bezpo�rednio z centralnym uk�adem nerwowym potrafi�y nawet symulowa� wra�enie ruchu. Je�li kto� chcia�, m�g� je�dzi� na kolejce g�rskiej wok� ksi�yc�w Jowisza. Jaki park rozrywki m�g� z tym konkurowa�? Kiedy ostatnie pokolenie urodzone przed burz� s�oneczn� zrezygnowa�o z pogoni za marzeniami z okresu dzieci�stwa i wymar�o, wydawa�o si� prawdopodobne, �e wi�kszo�� ludzi rzadko b�dzie opuszcza� bezpieczne schronienie swych przypominaj�cych bunkry dom�w.
Zjad�y podany do pokoju posi�ek i napi�y si� wina z minibaru, po czym posz�y spa�. Spa�y �le.
Nast�pnego dnia rano przed hotelem czeka� na nie samoch�d bez kierowcy. By� to jaki� dziwny model, kt�rego Bisesa nie zna�a.
Znalaz�szy si� wewn�trz, ruszy�y z szybko�ci�, kt�ra Bisesie wyda�a si� zawrotna, niemal ocieraj�c si� o inne pojazdy. Ucieszy�a si�, kiedy okno przes�oni�a srebrzysta pow�oka. Siedzia�y z Myr� w niemal zupe�nej ciszy i tylko ledwo wyczuwalne przyspieszenie dowodzi�o, �e opuszczaj� miasto.
Kiedy pojazd zatrzyma� si�, drzwi otworzy�y si� i do �rodka wdar�o si� jasne �wiat�o s�oneczne, a Bisesa us�ysza�a krzyki mew i poczu�a wyra�nie s�ony zapach morskiego powietrza.
�� Chod�. � Myra wygramoli�a si� z samochodu i pomog�a zesztywnia�ej matce wysi���.
By� marzec, ale mimo to gor�co uderzy�o w Bises� jak m�ot. Sta�y na asfalcie, ale nie by�a to droga ani parking, raczej przypomina�o to pas startowy biegn�cy w dal, wzd�u� kt�rego sta�y schrony. Na horyzoncie zobaczy�a wie�e wyrzutni rakietowych, niekt�re pomara�czowe od rdzy, tak odleg�e, �e spowija�a je mg�a oddalenia. Na p�nocy � to musia�a by� p�noc, s�dz�c po wiej�cym znad morza wietrze � ujrza�a co� migoc�cego, jakby kresk� na tle nieba, lekko odchylon� od pionu. Trudno si� by�o zorientowa�, co to jest, mo�e by�a to smuga kondensacyjna.
Nie by�o w�tpliwo�ci, gdzie si� znajduj�.
��To Przyl�dek Canaveral, prawda?
Myra wyszczerzy�a z�by w u�miechu.
��A c�by innego? Pami�tasz, jak przywioz�a� mnie tutaj na wycieczk�, kiedy mia�am sze�� lat?
��Przypuszczam, �e od tego czasu troch� si� tutaj zmieni�o. Szykuje si� niez�a przeja�d�ka, co?
��Witaj na Przyl�dku Canaveral. � Zbli�y� si� do nich m�ody cz�owiek, za kt�rym toczy�a si� �inteligentna� walizka. Poci� si� pod grubym, pomara�czowym kombinezonem, na kt�rym widnia�o logo NASA.
��Kim pan jest, przewodnikiem?
��Cze��, Aleksiej � powiedzia�a Myra. � Nie zwracaj uwagi na moj� mam�. Po dziewi�tnastu latach snu wsta�a z ��ka lew� nog�.
Wyci�gn�� r�k�.
��Aleksiej Carel. Mi�o mi pani� pozna�, pani Dutt. Przypuszczam, �e istotnie b�d� dzisiaj kim� w rodzaju przewodnika.
Ma dwadzie�cia pi�� albo dwadzie�cia sze�� lat, przystojny ch�opak, pomy�la�a Bisesa. Mia� szczer� twarz i wygolon� g�ow�, cho� wida� by�o odrastaj�ce czarne w�osy. Jednak sprawia� wra�enie, �e czuje si� dziwnie nieswojo, jak gdyby nie by� przyzwyczajony do przebywania na dworze. Bisesa poczu�a si� jak ambasador z przesz�o�ci i chcia�a zrobi� dobre wra�enie na tym m�odym m�czy�nie. U�cisn�a jego ciep�� d�o�.
��M�w mi Bisesa.
��Nie mamy wiele czasu. � Pstrykn�� palcami i jego walizka otworzy�a si�. Zawiera�a dwa starannie z�o�one pomara�czowe kombinezony i rozmaite inne rzeczy: koce, manierki, paczki suszonego jedzenia, zesp� chemicznej toalety, zestaw do oczyszczania wody i maski tlenowe.
Bisesa patrzy�a na to wszystko z l�kiem.
��To wygl�da jak sprz�t, kt�ry zabierali�my ze sob� na wyprawy terenowe w Afganistanie. Wybieramy si� na przeja�d�k�?
��W�a�nie. � Aleksiej wyci�gn�� kombinezony z walizki. � Prosz� to za�o�y�. Ta cz�� kompleksu jest s�abo monitorowana, ale im szybciej si� zamaskujemy, tym lepiej.
��Tutaj?
��Tak, mamo. � Myra ju� rozpina�a bluzk�.
Kombinezon �atwo si� zak�ada�o, wydawa�o si�, �e sam uk�ada� si� jak nale�y i Bisesa zastanawia�a si�, czy jest zaopatrzony we w�asny uk�ad sztucznej inteligencji. Aleksiej poda� jej buty, a w kieszeni kombinezonu znalaz�a r�kawice i rodzaj he�mu.
Kiedy ju� si� ubra�a, stoj�c w s�o�cu Florydy, zrobi�o jej si� gor�co. Ale najwyra�niej zmierza�a w jakie� znacznie zimniejsze miejsce.
Myra wepchn�a ich ubrania do ma�ej paczki wyj�tej z samochodu, w kt�rej znajdowa�a si� tak�e zapasowa bielizna i przybory toaletowe. Wrzuci�a paczk� to walizki, kt�ra si� z�o�y�a i zamkn�a. Nast�pnie klepn�a samoch�d, kt�ry zamkn�� si� i odjecha�.
Aleksiej wyszczerzy� z�by w u�miechu.
��Wszystko gotowe?
��Jak zawsze � powiedzia�a Myra.
Aleksiej zn�w pstrykn�� palcami. Asfalt pod stopami Bisesy zadr�a�.
I jego wielki kawa� szybko opad� w d�, po czym ca�a tr�jka wraz z walizk� znalaz�a si� w ciemno�ci. Nad ich g�owami ze szcz�kiem zamkn�a si� metalowa pokrywa.
��Jasna cholera � powiedzia�a Bisesa.
��Przepraszam � powiedzia� Aleksiej. � To jest przeznaczone do transportu �adunk�w, nie ludzi.
Zap�on�y lampy fluoroscencyjne i przed ich oczyma ukaza� si� betonowy korytarz.
Aleksiej zaprowadzi� je do otwartego pojazdu troch� przypominaj�cego w�zek golfowy.
Wgramolili si� do �rodka. Bisesa porusza�a si� w kombinezonie niezdarnie. Nawet walizka porusza�a si� z wi�kszym wdzi�kiem.
W�zek �agodnie ruszy� w g��b tunelu. Tunel by� d�ugi i prymitywnie wydr��ony, s�abo o�wietlony umieszczonymi w du�ych odst�pach lampami fluoroscencyjnymi. Unosi� si� w nim zapach st�chlizny, ale przynajmniej by�o tu troch� ch�odniej.
��To rodzaj kana�u towarowego � powiedzia� Aleksiej. � Nie jest przeznaczony dla pasa�er�w.
��Ale jest z dala od w�cibskich spojrze� � powiedzia�a Bisesa.
��O to chodzi. Bardzo szybko b�dziemy na miejscu.
Ma w zasadzie ameryka�ski akcent, pomy�la�a Bisesa, ale z osobliw� domieszk� francuskiego: d�ugie samog�oski i wibruj�ce �r�.
��Gdzie jedziemy?
��Przespa�a� odbudow�, prawda? Jedziemy do WR-39.
W g�owie Bisesy obudzi�y si� mgliste wspomnienia.
��Wyrzutnia rakietowa 39. St�d wystrzeliwano statki
��Tak, a p�niej wahad�owce.
��Teraz jest u�ywana do czego� zupe�nie innego � powiedzia�a Myra. � Zobaczysz.
��Oczywi�cie musieli u�ywa� WR-39 � powiedzia� Aleksiej. � I to musia� by� Przyl�dek Canaveral. Chodzi o to, �e to jest nie najgorsze miejsce, zw�aszcza teraz, kiedy poradzono sobie z huraganami. S� lepsze miejsca, bli�ej r�wnika, ale to musia�o by� tutaj. Ironia polega na tym, �e aby wystrzeli� rakiet�
Bisesa ci�gle nie wiedzia�a, o czym w�a�ciwie m�wi�. Nowe stanowisko? Po co?
��Carel, sk�d ja znam twoje nazwisko?
��Mo�e spotka�a� mojego ojca. Billa Carela. Pracowa� z profesor Siobhan McGorran.
Bisesa ju� dawno nie s�ysza�a tego nazwiska. Siobhan by�a Astronomem Kr�lewskim w czasie burzy s�onecznej i odegra�a istotn� rol� w reakcji ludzko�ci na ten kryzys oraz wywar�a znaczny wp�yw na losy samej Bisesy.
��M�j ojciec by� razem z ni� s�uchaczem studi�w magisterskich. Zajmowali si� wsp�lnie badaniami nad kwintesencj�.
��Czym?� Mniejsza o to.
��To by�o przed burz� s�oneczn�. Teraz tata sam jest profesorem.
��W�zek zwolni�. � Jeste�my na miejscu. � Wyskoczy� zwinnie na zewn�trz, jeszcze zanim w�zek si� zatrzyma�. � Kobiety, a wraz z nimi walizka, opu�ci�y w�zek nieco bardziej ostro�nie.
Stan�li na bloku asfaltu. Nad ich g�owami otworzy�a si� z metalicznym trzaskiem pokrywa, ukazuj�c kawa�ek b��kitnego nieba. Aleksiej powiedzia�:
��Kiedy b�dziemy ju� nad ziemi�, nie powinni si� nas czepia�. W razie k�opot�w ja b�d� m�wi�. A teraz trzymajcie si�!
��Pstrykn�� palcami.
Blok asfaltu okaza� si� wind�, kt�ra ruszy�a do g�ry tak gwa�townie, �e Bisesa a� si� zachwia�a.
Wynurzyli si� na �wiat�o dzienne. Wygl�da�o na to, �e Aleksiej czu� si� pewniej pod ziemi�. Teraz, kiedy znalaz� si� pod go�ym niebem, a� si� wzdrygn��.
Bisesa rozejrza�a si� wok�, pr�buj�c si� zorientowa� w otoczeniu. Znajdowali si� na zbiegu dr�g wij�cych si� na nadbrze�nej r�wninie i zat�oczonych pojazdami, g��wnie samochodami ci�arowymi. By�a tam nawet kolej jednoszynowa i po torze mkn�� l�ni�cy, futurystyczny poci�g z przedzia�ami w kszta�cie kapsu�. Ca�y ten ruch zmierza� w to miejsce.
Przed ni� widnia�a ogromna pokryta rdz� p�yta, kt�ra dziwnie przypomina�a jej platform� wiertnicz� umieszczon� na olbrzymich pojazdach g�sienicowych. Na surowej metalowej pow�oce wymalowano rozmaite logo, mi�dzy innymi �Konsorcjum Windy Kosmicznej�, kt�ra to nazwa wyda�a si� Bisesie dziwnie znajoma. W pobli�u sta�y jakie� urz�dzenia, przysadziste rury umieszczone na ruchomych stanowiskach, jak dzia�a wymierzone w bladoniebieskie niebo.
��Ta platforma wygl�da zupe�nie tak, jak jeden z tych starych pojazd�w g�sienicowych, kt�rych u�ywano do przeci�gania rakiet Saturn i wahad�owc�w na stanowisko startowe.
��Bo tym w�a�nie jest � powiedzia� Aleksiej. � To ruchoma platforma wyrzutni rakietowej.
��A czym s� te dzia�a? To jaka� bro�?
��Nie � powiedzia� Aleksiej. � To zespo�y zasilaj�ce.
��Zasilaj�ce co?
Myra powiedzia�a �agodnie:
��Wiele si� zmieni�o, mamo. Popatrz w g�r�.
Na wielkim poje�dzie g�sienicowym zainstalowano co�, co wygl�da�o jak niewielkie urz�dzenie przemys�owe, po kt�rym toczy�y si� maszyny o niezwyk�ym wygl�dzie. W zasadzie przypomina�y w�zki baga�owe, ale na bokach mia�y zainstalowane ogniwa s�oneczne, a na wierzchu mechanizm blokowy, kt�ry sprawia�, �e wygl�da�y jak wagoniki kolejki linowej. Kad�uby mia�y oznakowane logo windy kosmicznej.
Te osobliwe wagoniki sta�y w rz�dzie przed srebrzy�cie po�yskuj�c� ta�m� o szeroko�ci nie wi�kszej ni� szeroko�� d�oni Bisesy, kt�ra wznosi�a si� nad platform�. Ka�dy wagonik podje�d�a� do ta�my, opuszcza� wrzeciono kr��ka, podczepia� si�, po czym szybko unosi� si� w g�r�.
Bisesa cofn�a si� i podnios�a g�ow�, pr�buj�c dojrze�, dok�d biegnie ta�ma. Gin�a gdzie� w g�rze; Bisesa widzia�a, jak wagoniki wznosz� si� do g�ry jak nanizane na naszyjnik paciorki. Ta�ma wygl�da�a w g�rze jak l�ni�ca ni�, lekko odchylona od pionu, jak rysa na b��kitnym niebie. Przechyli�a g�ow� jeszcze bardziej, szukaj�c czego�, co utrzymuje ta�m� w g�rze�
Ale niczego tam nie by�o.
��Nie mog� w to uwierzy� � powiedzia�a. � Winda kosmiczna.
Aleksiej wydawa� si� zaciekawiony jej reakcj�.
��Nazywamy j� Drabin� Jakubow�. W 2069 roku to zwyk�y cud, Biseso. Witaj w przysz�o�ci. Chod�, czas rusza�. Dasz si� nam�wi� na ma�� wspinaczk�?
Musieli si� wspi�� po zardzewia�ych szczeblach, przymocowanych do ruchomej platformy. Os�abiona po pobycie w hibernaculum i zamkni�ta w kombinezonie Bisesa wspina�a si� z trudem. Aleksiej szed� przodem, pomagaj�c jej, a Myra ubezpiecza�a z ty�u.
Kiedy znale�li si� na platformie, dali jej kilka sekund dla z�apania oddechu. Wagoniki porusza�y si� regularnie tam i z powrotem, a ich silniki cicho powarkiwa�y.
Zak�opotana Bisesa spr�bowa�a powiedzie� co� m�drego.
��Po co ten pojazd g�sienicowy?
Aleksiej powiedzia�:
��Dobrze, je�li baza windy jest ruchoma. W rzeczywisto�ci wi�kszo�� z nich znajduje si� na morzu � na ponownie wykorzystywanych platformach wiertniczych � takich jak Bandara.
��Bandara?
��Winda australijska, kt�ra znajduje si� ko�o Perth. Teraz nosi nazw� Bandara. Wed�ug starej legendy Aborygen�w to drzewo �wiata.
��Dlaczego trzeba przesuwa� baz�? W razie huraganu?
��Tak, chocia� jak powiedzia�em, ju� w zasadzie poradzono sobie z huraganami. � Spojrza� na niebo. � Ale tam wysoko gro�� inne niebezpiecze�stwa. Szcz�tki satelit�w na niskich orbitach oko�oziemskich. Nawet obiekty znajduj�ce si� w pobli�u Ziemi. Takie jak asteroidy. Ta winda si�ga bardzo daleko, Biseso i musi dawa� sobie rad� z mn�stwem niebezpiecze�stw. Jeste� gotowa?
Zaprowadzi� je do jednego z wagonik�w. Nazywa� go �paj�kiem�. Mia� sk�adane po bokach skrzyd�a zaopatrzone w ogniwa s�oneczne, a na dachu �w skomplikowany mechanizm blokowy. Przezroczysty kad�ub by� za�adowany jakimi� paletami i skrzyniami. W rzeczywisto�ci paj�k si� porusza�, chocia� wolniej ni� cz�owiek id�cy spacerowym krokiem, tocz�c si� razem z innymi, identycznymi wagonikami, kt�re r�ni�y si� tylko wybitymi na kad�ubie numerami rejestracyjnymi. Bisesa zobaczy�a, �e paj�ki zbli�aj� si� do ta�my, poruszaj�c si� po zawi�ej spirali.
Aleksiej szed� obok paj�ka. Wyj�� z kieszeni plastikowy kr��ek i klepn�� nim w kad�ub w�zka.
��Poczekajmy chwil�, a� upora si� ze wszystkimi protoko�ami i uzyska po��czenie� � Szybko wskoczy� na dach wagonika i przy�o�y� nast�pny kr��ek do mechanizmu blokowego. Kiedy zszed� na d�, otworzy�y si� przezroczyste drzwi, a Aleksiej wyszczerzy� z�by w u�miechu. � Wchodzimy. Myra, mo�esz mi pom�c? � Wskoczy� do �rodka i zacz�� niedbale wyrzuca� zawarto�� przez drzwi. Myra pomaga�a mu, odpychaj�c wszystko na bok.
���ebym mia�a jasno�� � niepewnie powiedzia�a Bisesa. � Nie powinni�my tego robi�, prawda? Faktycznie pojedziemy na gap� wagonikiem towarowym.
��Jest przystosowany do przewozu ludzi � �mia�o o�wiadczy� Aleksiej. � Kabina jest ci�nieniowa. Zaopatrzona w os�on� przed promieniowaniem, kt�ra rzeczywi�cie b�dzie nam potrzebna, sporo czasu sp�dzimy w obszarze pas�w van Allena. Maj�c sprz�t, kt�ry zabra�em, wszystko b�dzie dobrze. Uwa�ali�my, �e b�dzie najlepiej, gdy wywieziemy ci� z planety mo�liwie jak najszybciej, Biseso.
��Dlaczego? Myro, uciekamy? Ja te�?
��Co� w tym rodzaju � powiedzia�a Myra.
Aleksiej powiedzia�:
��Ruszajmy. Jeste�my ju� prawie na ta�mie.
Kiedy uprz�tni�to �adunek, Aleksiej wezwa� walizk�, kt�ra wysun�a ma�e n�ki hydrauliczne i bez trudno�ci wskoczy�a do �rodka. Myra posz�a jej �ladem i teraz tyko Bisesa sz�a obok tocz�cego si� wagonika.
Myra wyci�gn�a r�k�.
��Mamo? Chod�. To tylko krok.
Bisesa rozejrza�a si� wok�, spogl�daj�c przez mrowie wagonik�w na niebieskie niebo nad przyl�dkiem Canaveral i dalekie wie�e wyrzutni rakietowych. Mia�a dziwne przeczucie, �e mo�e ju� nigdy nie wr�ci�. �e ju� nigdy nie postawi nogi na Ziemi. Odetchn�a g��boko, nawet po�r�d zapachu oleju czu�a s�ony zapach oceanu.
Wtedy niespiesznie wesz�a z platformy do �rodka kabiny. Myra przytuli�a j�, witaj�c na pok�adzie windy.
Wn�trze kabiny, chocia� puste, by�o przeznaczone do wykorzystania przez ewentualnych pasa�er�w. Na wysoko�ci pasa zamontowano por�cz, a w �cianach tkwi�y ma�e sk�adane siedzenia. Widok przez przezroczysty kad�ub przes�ania�y owe du�e sk�adane skrzyd�a z ogniwami s�onecznymi.
Aleksiej mia� r�ce pe�ne roboty. Roz�o�y� elastyczny ekran, postuka� we� i drzwi zamkn�y si�.
��Gotowe. � Wzi�� g��boki oddech. � Powietrze z puszki � powiedzia�. � Nie ma nic lepszego. � Wydawa�o si�, �e kiedy znalaz� si� wewn�trz kabiny, odetchn�� z ulg�.
Bisesa zapyta�a:
��Jeste� Kosmit�?
��Niezupe�nie. Urodzi�em si� na Ziemi, ale wi�ksz� cz�� �ycia sp�dzi�em poza planet�. My�l�, �e przywyk�em do �rodowiska, kt�re mo�na kontrolowa�. Tam, na zewn�trz, jest troch� g�o�no. � Si�gn�� i odlepi� od twarzy tatua�.
Bisesa dotkn�a policzka i stwierdzi�a, �e jej w�asny tatua� odchodzi jak kawa�ek wosku. Wsun�a go do kieszeni kombinezonu.
Aleksiej poradzi� im, �eby usiad�y. Bisesa wyci�gn�a siedzenie i znalaz�a w�ski plastikowy pas, kt�ry zapi�a wok� talii. Myra z wyrazem niepokoju na twarzy posz�a za jej przyk�adem.
Wagoniki znajduj�ce si� przed nimi odp�ywa�y, ods�aniaj�c ta�m�, srebrzyst� pionow� lini�, prost� jak drut.
Aleksiej powiedzia�:
��Teraz nasz paj�k przyczepi si� do ta�my za pomoc� tego uk�adu wa�k�w nad naszymi g�owami. OK? Jak tylko z�apie przyczepno��, ruszy do g�ry. Poczujecie przyspieszenie.
��Jak du�e? � spyta�a Bisesa.
��Tylko p� g czy co� ko�o tego. I tylko przez dziesi�� sekund. Potem, kiedy osi�gniemy maksymaln� szybko��, b�dziemy si� porusza� p�ynnie.
��A jaka jest ta maksymalna szybko��?
��Och, oko�o stu na godzin�. W rzeczywisto�ci ta�ma jest przystosowana do dwa razy wi�kszej szybko�ci. Na wypadek gdyby�my tego potrzebowali, wy��czy�em inhibitor szybko�ci.
��Miejmy nadziej�, �e to nie b�dzie konieczne � sucho powiedzia�a Bisesa.
Myra wyci�gn�a r�k� i wsun�a d�o� w d�o� matki.
��Pami�tasz, jak pojecha�y�my, �eby obejrze� otwarcie australijskiej stacji windy? To by�o zaraz po burzy s�onecznej. Mia�am wtedy chyba osiemna�cie lat. To tam ponownie spotka�am Eugene�a. Teraz takie windy s� na ca�ym �wiecie.
��To dopiero by� dzie�! Tak jak i dzisiejszy.
Myra �cisn�a jej d�o�.
��Cieszysz si�, �e ci� obudzi�am?
�� Na razie wstrzymam si� z opini�. � Ale u�miechn�a si�. Kt� m�g�by si� temu oprze�?
Aleksiej niepewnie obserwowa� t� scen�.
Toczyli si� w stron� ta�my. Nad g�owami z hukiem rozwin�� si� mechanizm blokowy. Ta�ma by�a naprawd� w�ska, mia�a nie wi�cej ni� cztery lub pi�� centymetr�w szeroko�ci. Wydawa�o si� niemo�liwe, �e jest w stanie utrzyma� ci�ar tego wagonika, a tym bardziej setek � tysi�cy? � pozosta�ych. Ale paj�k bez wahania toczy� si� naprz�d.
Uk�ad wa�k�w przechyli� si�, zamkn�� wok� ta�my i paj�k gwa�townie pomkn�� w niebo.
W tym momencie pozostawili chmar� paj�k�w za sob� i po chwili znale�li si� w pe�nym blasku �wiat�a s�onecznego. Spojrzawszy w g�r�, Bisesa zobaczy�a, �e ta�ma ginie w bezchmurnym niebie, a jasne pere�ki innych paj�k�w poruszaj� si� przed ni�, pod��aj�c w nieznane.
Kiedy spojrza�a w d�, zobaczy�a, jak �wiat si� od niej oddala, a przed jej oczyma otwiera si� wspania�y widok na przyl�dek. Zas�oni�a oczy przed blaskiem s�o�ca. Wida� by�o wie�e wyrzutni rakietowych i schrony, oraz prostoliniowe drogi, kt�rymi przeje�d�a�y ca�e pokolenia astronaut�w. Na pasie startowym sta� jaki� samolot kosmiczny, wygl�da� jak czarno-bia�a �ma. A nieco dalej, obok pokrytej rdz� wyrzutni, wznosi�a si� wysoka bia�a ig�a. To musia� by�
Wznoszenie si� przebiega�o szybko i trwa�o nieprzerwanie. Wkr�tce widzia�a przed sob� ca�e kilometry pla�y. Przyl�dek Canaveral to by�a teraz g��wnie woda i w�ski pasek ziemi na srebrzystym bezkresie ci�gn�cego si� na wsch�d oceanu. Widzia�a samochody zaparkowane na drogach i ko�o pla�y, na kt�rych powiewa�y male�kie ameryka�skie flagi.
��Ludzie wci�� tu przyje�d�aj�, �eby popatrze� � powiedzia� Aleksiej, szczerz�c z�by w u�miechu. � M�wi�, �e kiedy
Poczuli szarpni�cie.
��Przepraszam � powiedzia� Aleksiej. � To koniec przyspieszania. � Postuka� w ekran i ukaza� si� prosty obraz, na kt�rym by�y wy�wietlane wysoko��, szybko��, ci�nienie powietrza i czas. � Wysoko�� trzysta metr�w, szybko�� maksymalna, i od tej chwili a� do ko�ca ruch b�dzie si� odbywa� p�ynnie.
Ziemia oddala�a si� coraz bardziej i owo historyczne miejsce, Przyl�dek Canaveral ju� po chwili by� tylko miejscem na mapie.
Po minucie podr�y, na wysoko�ci czterech kilometr�w, �wiat zacz�� si� zakrzywia�, a wschodni horyzont nabra� kszta�tu ogromnego �uku. Wielkie skrzyd�a z ogniwami s�onecznymi z�o�y�y si� z trzaskiem.
��Nie chwytam � powiedzia�a Bisesa. � One s�u�� do zasilania? Ogniwa s�oneczne s� chyba pod spodem.
��Na tym to polega � powiedzia� Aleksiej. � Paj�k jest zasilany przez znajduj�ce si� na ziemi lasery.
��Widzia�a� je, mamo � powiedzia�a Myra.
��Zostawiacie urz�dzenia zasilaj�ce na ziemi. OK. Wi�c jak d�ugo potrwa ta podr�?
��Poza orbit� geostacjonarn�? A� do punktu spadku? Oko�o dwunastu dni � powiedzia� Aleksiej.
��Dwana�cie dni w tym pudle? � Bisesie nie podoba�o si� to okre�lenie:
��To naprawd� wielka konstrukcja, mamo � powiedzia�a Myra, ale najwyra�niej sama by�a nowicjuszk� i nie wydawa�a si� przekonana.
Jeszcze kilka minut i osi�gn�li wysoko�� o�miu kilometr�w, wy�ej ni� lata wi�kszo�� samolot�w. Wtedy us�yszeli huk i poczuli delikatne drgania. Mechanizm blokowy nad ich g�owami zmieni� ustawienie, w��czaj�c inny uk�ad wa�k�w.
I wtedy, nagle, sama ta�ma uleg�a zmianie z w�skiego paska o szeroko�ci d�oni na arkusz o szeroko�ci roz�o�onej gazety. By�a silnie zakrzywiona. Paj�k przywar� teraz do zewn�trznego brzegu ta�my.
Aleksiej powiedzia�:
��To standardowa szeroko�� ta�my, taka jest przez wi�ksz� cz�� drogi na orbit�. W dolnych warstwach atmosfery ta�ma jest w�sza ze wzgl�du na zagro�enia w dolnej cz�ci trasy. Oczywi�cie obecnie wi�kszo�� z�ej pogody mo�na utrzyma� w bezpiecznej odleg�o�ci. W rzeczywisto�ci najwi�ksze zagro�enie dla ta�my istnieje wtedy, gdy wystrzeliwuj�
Dziesi�� kilometr�w, dwana�cie, pi�tna�cie, odleg�o�� z ka�d� chwil� ros�a. Krzywizna Ziemi by�a coraz bardziej widoczna, a niebo nad g�ow� Bisesy przybiera�o coraz ciemniejsz� barw�. Zda�a sobie spraw�, �e ju� znajduje si� w g�rnych warstwach atmosfery.
Kolejne gwa�towne przej�cie nast�pi�o, gdy ta�ma sta�a si� z�ota.
��To pow�oka chroni�ca przed korozyjnym dzia�aniem obecnego na du�ych wysoko�ciach atomowego tlenu � powiedzia� Aleksiej.
Wznosili si� nieustannie.
��No to rozgo��my si�. � Aleksiej kaza� walizce otworzy� si�. � Ci�nienie spadnie do jednej trzeciej ci�nienia atmosferycznego, ale b�dzie bogate w tlen. Tutaj mam maski tlenowe. � Pokaza� im maski i zestaw butelek. � B�dzie zimno. Kombinezony powinny zapewni� wam ciep�o. Mam tak�e ogrzewane koce. � Pogrzeba� w walizce. � Sp�dzimy tu troch� czasu. S� sk�adane ��ka polowe i krzes�a. I nadmuchiwany namiot, na wypadek gdyby�cie nie chcia�y spa�, �e tak powiem, pod go�ym niebem. Mam podgrzewacze do jedzenia i picia. Obawiam si�, �e b�dziemy musieli ponownie wprowadza� do obiegu wod�, ale dysponuj� dobrym urz�dzeniem oczyszczaj�cym.
��I �adnych skafandr�w kosmicznych? � powiedzia�a Bisesa.
��Je�li wszystko dobrze p�jdzie, nie b�dziemy ich potrzebowali.
��A je�li nie?
Popatrzy� na ni�, jak gdyby oceniaj�c jej odwag�.
��Powa�nym problemem by�oby, gdyby�my utkn�li na kablu. Jest ca�a masa mechanizm�w odpornych na uszkodzenia, kt�re zapewniaj� przetrwanie do czasu przybycia pomocy w kolejnym paj�ku. Nawet gdyby w kabinie mia�o spa�� ci�nienie, mamy kapsu�y ratunkowe. Jaja chomika. Niezbyt wygodne, ale praktyczne.
��A w najgorszym wypadku?
��Zostaniemy ca�kowicie odczepieni od ta�my. Musisz zrozumie�, �e pewien punkt na trasie windy kosmicznej le�y na orbicie geostacjonarnej, co oznacza, �e wykonuje pe�ny obr�t wok� Ziemi dok�adnie w dwadzie�cia cztery godziny. �ci�le m�wi�c, tylko na tej wysoko�ci paj�k znajduje si� na orbicie. Poni�ej poruszaliby�my si� zbyt wolno, a powy�ej zbyt szybko.
��Wi�c gdyby paj�k si� odczepi��
��Znajduj�c si� poni�ej orbity geostacjonarnej, spadliby�my na Ziemi�. � Stukn�� w przezroczysty kad�ub. � Mo�e na to nie wygl�da, ale jest tak skonstruowany, �e przetrwa wej�cie w atmosfer�.
��A powy�ej tej orbity? Odlecimy od Ziemi, tak?
Mrugn��.
��Istotnie. Ale nie przejmuj si� tym. � Wyci�gn�� butelk�. � Kto� chce kawy?
Myra chrz�kn�a.
��Mo�e najpierw powinni�my ustawi� twoj� wymy�ln� toalet�.
��Dobra my�l.
Podczas gdy majstrowali przy toalecie, Bisesa wygl�da�a przez okno.
Wznosz�c si� w zupe�nej ciszy, wkr�tce znalaz�a si� na wysoko�ci stu kilometr�w, wy�ej, ni� lata�y stare samoloty rakietowe
Po up�ywie p�torej godziny szybkie tempo wydarze� pierwszych chwil wznoszenia si� wyra�nie spad�o. Znajduj�c si� na wysoko�ci trzystu kilometr�w, widzia�a ju� tarcz� ca�ej Ziemi, a ta�ma bieg�a w stron� widocznych daleko w dole znanych kszta�t�w obu Ameryk. Zda�a sobie spraw�, �e chocia� podczas tej niezwyk�ej podr�y wzwy� gwiazdy wirowa�y wok� niej, Ziemia tkwi�a nieruchomo. Wra�enie by�o takie, jak gdyby zosta�a przeniesiona do �redniowiecznego wszech�wiata, kosmosu Dantego, w kt�rym wok� nieruchomej Ziemi wiruj� gwiazdy.
Stoj�c czu�a si� dziwnie lekko. Jeden z ekran�w Aleksieja pokazywa� s�abn�c� si�� przyci�gania ziemskiego, w miar� jak oddalali si� od olbrzymiej masy planety. Do tej pory spad�a o kilka procent w por�wnaniu z warto�ci� na poziomie morza.
Bezg�o�ne wznoszenie si�, oddalaj�ca si� Ziemia, �wietlna smuga oznaczaj�ca przebieg ta�my, delikatne zmniejszenie ci�aru cia�a, by�o to prze�ycie zaiste magiczne, a zarazem wyj�tkowo niepokoj�ce, jak podr� do nieba.
Dwie godziny po �starcie� wygl�d ta�my zn�w uleg� zmianie. Teraz by�a zakrzywiona i mia�a szeroko�� dwa razy wi�ksz� ni� poprzednio, ale nadal tylko oko�o dw�ch metr�w.
Bisesa zapyta�a:
��Dlaczego jest teraz szersza?
��Od�amki kosmiczne � powiedzia� Aleksiej. � To znaczy szcz�tki starych statk�w kosmicznych. Grudki zamarzni�tego moczu astronaut�w. Tego rodzaju �miecie. Od pi�ciuset do tysi�ca siedmiuset kilometr�w to wysoko�� najwi�kszego ryzyka. Wi�c troch� wi�ksza szeroko�� powinna wystarczy� w wypadku uderzenia ka�dego obcego cia�a.
��A je�li zostaniemy uderzeni�
��Wszystko, co jest na tyle du�e, �e mo�e przeci�� ta�m�, jest �ledzone i po prostu przesuwamy ca�y ten kram, wykorzystuj�c w tym celu znajduj�cy si� na ziemi pojazd g�sienicowy. A mniejsze cia�a po prostu przebijaj� ta�m�, ale poniewa� jest �inteligentna�, sama si� naprawia. Jedynym problemem jest sytuacja, gdy zostaniemy uderzeni przez co� ma�ego, co nadleci z boku i uderzy w powierzchni� ta�my.
��I dlatego ta�ma jest zakrzywiona � odgad�a Bisesa.
��Tak. Wi�c nie mo�e zosta� przeci�ta. Nie warto si� tym przejmowa�.
Myra, spogl�daj�c w g�r�, powiedzia�a:
��Chyba widz� jeszcze jednego paj�ka. Po drugiej stronie ta�my. My�l� o kurcz�!
Drugi paj�k nadlecia� z piskiem, mijaj�c ich zaledwie o p� metra. Wszyscy si� wzdrygn�li. Bisesa u�wiadomi�a sobie, �e poruszaj� si� naprawd� z du�� szybko�ci�.
��Budowacz � powiedzia� Aleksiej troch� zbyt szybko, aby uwierzy� w jego wystudiowany spok�j. � Poruszaj�c si� w d�, prz�dzie dodatkowe kilka centymetr�w na kraw�dzi.
Bisesa zapyta�a:
��Z jakiego materia�u wykonana jest ta�ma?
��To fullereny. W�glowe nanorurki. Ma�e cylindry z�o�one z atom�w w�gla, utkanych w ni�. Niezwykle wytrzyma�e. Ca�a ta�ma jest napr�ona, obr�t Ziemi stara si� odrzuci� przeciwwag�. �adna konwencjonalna substancja nie by�aby wystarczaj�co wytrzyma�a. Wi�c paj�ki poruszaj� si� w g�r� i w d�, tkaj�c dodatkowe paski tego materia�u i ��cz�c je ze sob� ta�m� podgumowan�.
Mechaniczne paj�ki nieustannie tkaj�ce sie� na niebie. Zapanowa�a cisza. Dopiero Bisesa przerwa�a milczenie.
��No, jeste�my z dala od Ziemi. Teraz mo�ecie mi powiedzie�, co si� dzieje. Dlaczego tutaj jestem, Myro?
Tamci zawahali si�. W ko�cu Myra powiedzia�a:
��Mamo, to nie�atwe. Po pierwsze, pods�uchuje ca�y �wiat.
��Kad�ub jest �inteligentny�. � Aleksiej zakr�ci� palcem. � Totalna inwigilacja.
��Och.
��A po drugie � powiedzia�a Myra � ty ju� wiesz.
Aleksiej powiedzia�:
��Wierz mi, b�dziemy mieli mn�stwo czasu na rozmowy. Nawet kiedy dotrzemy do punktu spadku, to b�dzie dopiero pocz�tek podr�y.
��Dok�d? Nie, nie odpowiadaj. Myra powiedzia�a:
��My�l�, �e b�dziesz zaskoczona odpowiedzi�, mamo.
Bisesa powita�aby z rado�ci� szans� porozmawiania z Myr� nie na temat nadzwyczajnych �rodk�w bezpiecze�stwa czy los�w uk�adu s�onecznego, ale po prostu o sobie. Od kiedy Bisesa opu�ci�a zbiornik, Myra prawie w og�le nie opowiada�a jej o swoim �yciu. I wydawa�o si�, �e to nie nast�pi. Robi�a wra�enie dziwnie skr�powanej. A teraz obecno�� Aleksieja, kt�ry dzieli� wraz z nimi t� ma�� kapsu��, jeszcze bardziej j� kr�powa�a.
Bisesa poczu�a si� zm�czona, twarz i d�onie mia�a zimne, �o��dek rozgrzany kaw�, a umys� ot�pia�y wskutek nieustannego wznoszenia si�. W�o�y�a czapk� i r�kawice, kt�re znalaz�a w kieszeniach kombinezonu. U�o�y�a na pod�odze koce wyj�te z walizki, po�o�y�a si� i przykry�a jednym z nich. Nie towarzyszy� jej �aden d�wi�k, nie odczuwa�a ruchu; mog�a spoczywa� nieruchomo, zawieszona gdzie� nad powoli oddalaj�c� si� Ziemi�. Wpatrywa�a si� w ta�m�, si�gaj�c wzrokiem tak daleko, jak zdo�a�a.
Kolejne przej�cie nast�pi�o, gdy barwa ta�my ze z�otej zmieni�a si� z powrotem na srebrn�. A jeszcze p�niej jej szeroko�� zmniejszy�a si�. Na wysoko�ci tysi�ca siedmiuset kilometr�w nad powierzchni� Ziemi, po o�miu godzinach od chwili opuszczenia planety, znajdowali si� wy�ej, ni� kiedykolwiek lata�y satelity zbudowane r�k� cz�owieka.
Bisesa niejasno, gdzie� na granicy �wiadomo�ci, zdawa�a sobie spraw� z tego wszystkiego. Ale przewa�nie drzema�a.
Obudzi�o j� szarpni�cie, kr�tkie, gwa�towne przyspieszenie, kt�re przycisn�o j� do koca.
Usiad�a. Aleksiej i Myra siedzieli na sk�adanych siedzeniach. Myra wyba�uszy�a oczy, ale Aleksiej wydawa� si� spokojny. Ekran na �cianie kabiny b�yska� na czerwono.
Byli trzyna�cie godzin w podr�y i znajdowali si� na wysoko�ci dw�ch tysi�cy sze�ciuset kilometr�w. Kiedy Bisesa poruszy�a si�, mia�a wra�enie, jakby za chwil� mia�a si� unie�� w powietrze. Si�a ci��enia spad�a do po�owy warto�ci na poziomie morza. Ziemia wydawa�a si� niewielka, jak pi�ka zwisaj�ca na srebrzystej linie.
Obok mign�y inne paj�ki wyprzedzone przez ich w�asnego.
��Przyspieszyli�my, prawda? Co si� sta�o?
��Jeste�my �cigani � powiedzia� Aleksiej. � Mo�na by�o si� tego spodziewa�. To oznacza, �e wiedz�, �e jeste�my tutaj.
��Jeste�my �cigani? � Bisesa mia�a nieprzyjemn� wizj� pocisku wystrzelonego ze zrujnowanej wyrzutni rakietowej. Ale to nie mia�o sensu. � Nie ryzykowaliby uszkodzenia ta�my.
��Masz racj� � powiedzia� Aleksiej. � Ta�ma jest o wiele cenniejsza od nas. Podobnie nie b�d� chcieli zak��ci� ruchu paj�k�w. Mogliby to uczyni� i zablokowa� nas. Ale t� drog� transportowany jest �adunek wart miliardy.
��Wi�c co?
��Maj� superpaj�ki, kt�re mog� rozwija� wi�ksz� szybko��. Zabra�oby im to kilka dni, ale taki superpaj�k by nas dogoni�.
Myra zastanowi�a si�.
��Jak mo�e min�� inne, znajduj�ce si� na drodze paj�ki?
��Tak samo jak my. Inne po prostu musz� si� usun��. Nasza szybko��, dwa razy wi�ksza od nominalnej, dor�wnuje szybko�ci superpaj�ka. Nie mo�e nas dogoni�. Jak tylko obs�uga naziemna zda sobie z tego spraw�, zaprzestan� pogoni.
��Dwa razy wi�ksza od nominalnej. Czy to bezpieczne?
��Te systemy maj� wbudowany odpowiedni margines bezpiecze�stwa. � Ale nie sprawia� wra�enia szczeg�lnie pewnego siebie.
Min�o zaledwie kilka minut, gdy ekran wygenerowa� sygna� d�wi�kowy i za�wieci� si� na zielono. Aleksiej u�miechn�� si�.
��Za�apali. Mo�emy zwolni�. Chwy�cie si� czego�.
Bisesa zapar�a si� o por�cz.
Zwalniali przez denerwuj�ce kilka sekund. Koce unios�y si� z pod�ogi, a toaleta chemiczna zawarcza�a, gdy w��czy�y si� pompy ss�ce, powstrzymuj�c wyciek zawarto�ci na zewn�trz. Myra sprawia�a wra�enie, �e ma md�o�ci, a Bisesie �o��dek podszed� do gard�a. Wszyscy poczuli ulg�, gdy powr�ci�a normalna si�a ci�ko�ci.
Ale ekran zn�w zab�ysn�� na czerwono.
��Oho � powiedzia� Aleksiej.
Bisesa zapyta�a:
��Co tym razem?
Spojrza� na ekran.
��Nie wznosimy si� tak, jak powinni�my.
��Jaka� usterka paj�ka?
��Nie o to chodzi. Wci�gaj� ta�m�.
��
��To raczej drastyczne rozwi�zanie, ale mo�na je zastosowa�. Ta�ma to do�� delikatna rzecz.
��Wi�c co zrobimy?
��Mo�ecie zamkn�� oczy. I znowu si� czego� chwyci�. � Postuka� w ekran i Bisesa odnios�a wra�enie, �e co� oddzieli�o si� od kad�uba.
Zacisn�a oczy.
Nast�pi� b�ysk, kt�ry dotar� do niej przez zamkni�te powieki, a kabina lekko si� zako�ysa�a.
��Bomba � powiedzia�a Bisesa. Czu�a si� niemal rozczarowana. � Jakie to prymitywne. Spodziewa�am si� po tobie czego� lepszego, Aleksiej.
��To by� tylko strza� ostrzegawczy, mikroimpuls termoj�drowy. Nie wyrz�dzi� �adnych szk�d. Ale by�
��Sygnalizujesz zamiar wysadzenia ta�my, je�li nas nie zostawi� w spokoju.
��To nie by�oby trudne. Jest dosy� trudno chroni� sto tysi�cy kilometr�w cienkiej jak papier ta�my przed zamierzonym sabota�em�
Bisesa zapyta�a:
��A ludziom nic by si� nie sta�o?
��To mia�oby inny skutek, mamo � powiedzia�a Myra. � Kilka lat temu terrory�ci zaatakowali Modimo.
��Modimo?
Aleksiej powiedzia�:
��Wind� Sojuszu Afryka�skiego. Chyba nazwano j� tak na cze�� boga nieba z Zimbabwe. Nikomu nic si� nie sta�o. Moja gro�ba ma charakter ekonomiczny. � Ale spojrza� niepewnie na ekran.
Bisesa powiedzia�a ostro:
��A gdyby ci� zmusili do pokazania kart? Poszed�by� na to?
��Naprawd� my�l�, �e nie. Ale
Bisesa powiedzia�a:
��Mogliby nas po prostu zabi�. Wy��czy� zasilanie. Dop�yw powietrza. Byliby�my bezradni.
��Mogliby. Ale tego nie zrobi� � powiedzia� Aleksiej. � Chc� wiedzie�, co wiemy. I dok�d si� udajemy. Wi�c b�d� cierpliwi, maj�c nadziej�, �e nas z�api� p�niej.
��Mam nadziej�, �e masz racj�.
Jakby w odpowiedzi ekran zn�w pozielenia�. Aleksiej u�miechn�� si� szeroko.
��I to by by�o tyle. OK, kto ma ochot� na fasolk�?
Bella spodziewa�a si�, �e odprawa Boba Paxtona odb�dzie si� w jej siedzibie, w starym budynku centrali NASA w Waszyngtonie, w bloku z betonu i stali, wyremontowanego i odnowionego po burzy s�onecznej.
Ale Paxton spotka� j� przed budynkiem. Sta� przy otwartych drzwiach limuzyny.
��Bella. � Samoch�d nale�a� do konwoju, razem z umundurowanymi oficerami floty i agentami FBI w niebieskich garniturach.
Pomy�la�a, �e ten stary, wypr�ony sztywno m�czyzna w swym ukochanym mundurze wygl�da komicznie, stoj�c jak boy hotelowy. Krzywi� si� w blasku porannego �wiat�a. Jak si� dowiedzia�a, by� cz�owiekiem, kt�ry nie ufa� S�o�cu, nawet bardziej ni� wi�kszo�� jego poobijanego pokolenia.
��Dzie� dobry, Bob. Wybieramy si� na przeja�d�k�?
U�miechn�� si� pow�ci�gliwie.
��Powinni�my si� przenie�� w bezpieczniejsze miejsce. Mamy omawia� kwestie dotycz�ce ca�ego �wiata, o zasadniczym znaczeniu dla przysz�o�ci gatunku. Proponuj�, aby�my si� zebrali w Mount Weather. Pozwoli�em sobie poczyni� pewne przygotowania. Ale wezwanie wysz�o od ciebie. � Przyjrza� si� jej uwa�nie i napi�cie, jakie odczuwa�a od chwili obj�cia stanowiska, powr�ci�o.
Nigdy nie s�ysza�a o Mount Weather. Ale uwa�a�a, �e nie stanie si� nic z�ego, je�li skorzysta z jego propozycji. Wsiad�a do samochodu, a on za ni�. Byli tylko we dwoje.
Ruszyli. Konw�j pojecha� tras� 66 do autostrady 50, kieruj�c si� na zach�d. Panowa� du�y ruch, ale jechali bardzo szybko.
��Jak daleko jedziemy?
��B�dziemy na miejscu za p� godziny. � Paxton patrzy� na ni� spode �ba, wyra�nie rozdra�niony.
��Wiem, co ci� gryzie, Bob. Profesor Carel, nieprawda�?
Mi�nie na jego policzkach napi�y si�, jakby chcia� �u� gum�.
��Nic nie wiem o tym starym Angliku.
��Nie w�tpi�, �e go prze�wietli�e�.
��I to mo�liwie najdok�adniej. Nie powinien mie� z nami nic wsp�lnego. Nie jest cz�ci� zespo�u.
��Przybywa na moje zaproszenie � powiedzia�a stanowczo. W istocie ten starszy angielski naukowiec w pewnym sensie by� dla niej cz�ci� zespo�u, wa�niejszego i starszego ni� ten, kt�ry ��czy� j� z Paxtonem.
Profesor Bill Carel by� w swoim czasie s�uchaczem studi�w magisterskich razem ze Siobhan McGorran, brytyjsk� astronomk�, kt�ra bra�a udzia� w wielkim przedsi�wzi�ciu budowy tarczy, maj�cej os�oni� Ziemi� przed burz� s�oneczn�, i kt�ra potem po�lubi�a Buda Tooke�a, i piel�gnowa�a go podczas rozwijaj�cego si� w jego ciele raka, ponurej spu�ci�nie po tamtym zdumiewaj�cym dniu. Ta osobista wi� stanowi�a w istocie kana�, za po�rednictwem kt�rego Carel si� z ni� skontaktowa� i postara� si� j� przekona�, �e mo�e przyczyni� si� do wyja�nienia obecno�ci owego obiektu w uk�adzie s�onecznym, o kt�rym si� dowiedzia� z rozmaitych plotek i przeciek�w.
Pr�bowa�a da� temu wyraz w rozmowie z Paxtonem, ale ten zby� j� machni�ciem r�ki.
��Na mi�o�� bosk�, on jest kosmologiem! Sp�dzi� ca�e �ycie, wpatruj�c si� w g��b kosmosu. Jaki b�dziemy mieli z niego po�ytek?
��Nie powinni�my mie� uprzedze�, Bob � powiedzia�a stanowczo.
Zamilk� i ju� si� nie odezwa� do ko�ca podr�y. Bella wychowa�a dziecko i przywyk�a do d�s�w, wi�c po prostu nie zwraca�a na niego uwagi.
Po osiemdziesi�ciu kilometrach skr�cili na tras� 101, w�sk�, dwupasmow�, wiejsk� drog�, wznosz�c� si� na grzbiet g�ry. Na szczycie dotarli do ogrodzenia z drutu kolczastego. Wyblak�y napis g�osi�:
W�ASNO�� USA
WST�P WZBRONIONY
Za ogrodzeniem Bella dostrzeg�a kilka zniszczonych aluminiowych barak�w, a za nimi szklany mur.
Musieli czeka�, a� ich samochody znalaz�y si� w zasi�gu system�w zabezpieczaj�cych bazy. Bella zauwa�y�a plamk� �wiat�a lasera, kt�ry j� bada�.
��To Mount Weather? � zapyta�a Paxtona.
��Tak. Nieruchomo�� o powierzchni pi�ciuset akr�w. W latach pi��dziesi�tych dziewi�tnastego wieku zbudowano tutaj bunkier, kt�ry mia� stanowi� schronienie urz�dnik�w pa�stwowych z DC w razie ataku j�drowego. Potem sta� pusty, ale zosta� ponownie wykorzystany po 11 wrze�nia 2001 roku i jeszcze raz po roku 2042. A teraz zosta� przez rz�d USA wypo�yczony dla potrzeb �wiatowej Rady Przestrzeni Kosmicznej.
Bella powstrzyma�a grymas.
��Bunkier z okresu zimnej wojny, wojny z terroryzmem, a teraz wojny z niebiosami. Przypuszczam, �e to do siebie pasuje.
��Za�og� stanowi� g��wnie oficerowie floty. Przywykli do zamkni�cia i puszkowanego powietrza. Powiedziano mi, �e Mount Weather to dobre miejsce. Utrzymuj� drogi w nale�ytym stanie, a zim� s� tu do dyspozycji p�ugi �nie�ne. Nie �eby teraz by�o tu du�o �niegu�
Spodziewa�a si�, �e konw�j podjedzie do bramy w tym �wiec�cym murze nie do pokonania. Dozna�a wstrz�su, gdy z chrz�stem le��cych wok� li�ci wielki kawa� ziemi pod samochodem opad� w d�, w ciemno��.
Bob Paxton roze�mia� si�.
��Czuj� si�, jakbym wraca� do domu.
Kiedy u�miechni�ci m�odzi oficerowie poddawali kontroli przyby�ych, a potem eskortowali ich do sali konferencyjnej, Bella zd��y�a si� troch� przyjrze� Mount Weather.
Stropy by�y niskie wy�o�one brudnymi p�ytkami, a korytarze w�skie. Ale te ma�o poci�gaj�ce korytarze otacza�y ma�e staro�wieckie miasto. By�y tam studia radiowe i telewizyjne, kantyny, male�ki posterunek policji, a nawet ma�y rz�d sklep�w; wszystko przenika� szum urz�dze� klimatyzacyjnych. Pomy�la�a, �e to jest zupe�nie jak muzeum, relikt sposobu my�lenia powszechnego w po�owie dwudziestego wieku.
Przynajmniej sala konferencyjna by�a nowoczesna, du�a, jasna i wyposa�ona w �cienne ekrany i ekrany zainstalowane na sto�ach.
A Bill Carel ju� na ni� czeka�. W pomieszczeniu pe�nym rozgadanych ludzi, g��wnie m�czyzn w wieku Paxtona, odzianych w mundury rozmaitego rodzaju, Carel w swojej sfatygowanej starej marynarce sta� samotnie obok ekspresu do kawy.
Bella zignorowa�a kumpli Paxtona i podesz�a prosto do Carela.
��Dzie� dobry, profesorze. Mi�o, �e pan si� zjawi�. � U�cisn�a mu d�o�, by�a szczup�a, ko�cista.
Wiedzia�a z akt, �e jest nieco m�odszy od niej. Mia� pi��dziesi�t par� lat, ale sprawia� wra�enie s�abowitego, by� wychud�y, twarz mia� usian� plamami w�trobowymi, a z jego postawy bi�o zak�opotanie. Burza s�oneczna u�mierci�a wielu ludzi, by� mo�e boryka� si� z jak�� chorob�. Ale oczy w jego wymizerowanej twarzy b�yszcza�y nad podziw jasno.
Powiedzia�:
��Mam nadziej�, �e m�j wk�ad do dyskusji oka�e si� warto�ciowy i u�yteczny.
��Nie jest pan pewien? � Poczu�a si� dziwnie rozczarowana jego brakiem pewno�ci siebie. Jaka� niegodna cz�� jej istoty cieszy�a si�, �e wykorzysta go, by utrze� Paxtonowi nosa.
��Sk�d mo�na mie� pewno��? Ca�a sytuacja jest zupe�nie bezprecedensowa. Ale koledzy nak�onili mnie do skontaktowania si� z pani�, do skontaktowania si� z
Skin�a g�ow�.
��Jakkolwiek to si� potoczy, b�d� wdzi�czna za pomoc. � Trzymaj�c w d�oniach kaw�, Bella poprowadzi�a Carela do krzes�a. � Dopilnuj�, �eby dopuszczono pana do g�osu � szepn�a. � A p�niej musimy porozmawia� o Tooke�ach.
Nast�pnie szybko obesz�a pok�j, witaj�c si� ze wszystkimi. Opr�cz cz�onk�w Komitetu Patriot�w byli tam przedstawiciele rozmaitych mi�dzynarodowych si� zbrojnych i rz�d�w popieraj�cych �wiatow� Rad� Przestrzeni Kosmicznej.
Je�li chodzi o jako�� tych delegat�w, pierwsze wra�enie nie by�o korzystne. Rada od wielu dziesi�cioleci zajmowa�a si� wy��cznie dzia�aniami o charakterze �przygotowawczym� i �doradczym�; od czasu burzy s�onecznej wojna z niebiosami mia�a charakter zimnej wojny. Praca na rzecz Rady nie by�a cenionym zadaniem dla doradcy ds. wyboru zawodu. Mo�e to pomieszczenie by�o pe�ne takich Bob�w Paxton�w, fanatyk�w o stalowym spojrzeniu, albo te� ludzi bez perspektyw.
Ale powiedzia�a sobie, �e nie powinna si� �pieszy� z ocen�, w ko�cu gdyby rzeczywi�cie istnia�o nowe niebezpiecze�stwo zbli�aj�ce si� do Ziemi, ci m�czy�ni i kobiety stanowiliby g��wn� si��, kt�ra pomog�aby si� z nim upora�.
Stoj�c u szczytu sto�u, Bob Paxton, samozwa�czy przewodnicz�cy zebrania, uderzy� palcem w szklank�, by przywo�a� zebranych do porz�dku. Reszta, by� mo�e zafascynowana �wiadomo�ci�, �e oto jest w�r�d nich pierwszy cz�owiek, jaki postawi� stop� na Marsie, natychmiast si� podporz�dkowa�a.
Paxton powiedzia�, �e cel tego zebrania jest dwojaki.
��Po pierwsze, ma przedstawi� pani przewodnicz�cej Fingal przegl�d �rodk�w, jakie ma do dyspozycji. Po wt�re, skupi� si� specjalnie na anomalii, kt�ra obecnie zbli�a si� do orbity Jowisza�
��I w�a�nie w tej sprawie � wtr�ci�a Bella � poprosz� profesora Carela o zabranie g�osu.
Paxton niech�tnie wyrazi� zgod�.
Zacz�to dyskutowa� o sposobach obrony uk�adu s�onecznego.
Prezentacja Paxtona stanowi�a istny karnawa� k�ek, wykres�w i obraz�w, przy czym niekt�re z nich by�y tr�jwymiarowe i animowane; nad sto�em unosi�y si� hologramy niczym reklamy fantastycznych zabawek. Ale tematyka tej prezentacji by�a ponura.
��Od dnia burzy s�onecznej przeznaczali�my znaczne �rodki na Ziemi i poza jej granicami na obserwacj� nieba�
Bella odnios�a wra�enie, �e Ziemia jest pokryta sieci� elektronicznych oczu obserwuj�cych niebo na wszystkich d�ugo�ciach fali. By�y tam urz�dzenia NASA, takie jak stary �a�cuch uk�ad�w �ledz�cych w Hiszpanii, Australii i na pustyni Mojave o nazwie Sie� G��bokiego Kosmosu, urz�dzenie �ledz�ce bliskie asteroidy w Nowym Meksyku o nazwie LINEAR i inne systemy stra�nicze. Podobnie olbrzymi radioteleskop w Arecibo po�wi�ca� teraz znaczn� cz�� czasu nie na obserwacje astronomiczne, lecz na poszukiwania sztucznych sygna��w z gwiazd.
Astronomia obserwacyjna nagle zosta�a zasilona pieni�dzmi, dzi�ki kt�rym mog�a urzeczywistni� poprzednio nieosi�galne marzenia. Bella patrzy�a na obrazy Wielkiego Teleskopu w Chile, Bardzo Wielkiego Teleskopu w Maroko i Gigantycznego Teleskopu, zwanego Sow�, usytuowanego w miejscu o nazwie Kopu�a C w Antarktyce, gdzie ilo�� stali wystarczaj�ca do zbudowania drugiej wie�y Eiffla podtrzymywa�a gigantyczne zwierciad�o o �rednicy stu metr�w. Sowa fotografowa�a narodziny pierwszych gwiazd we wszech�wiecie i co wa�niejsze, sporz�dza�a mapy powierzchni planet kr���cych wok� pobliskich gwiazd.
Urz�dzenia pracuj�ce poza granicami Ziemi by�y niemniej imponuj�ce. Najbardziej udanym spo�r�d nowych obserwatori�w umieszczonych w przestrzeni kosmicznej by�a usytuowana w punkcie Lagrange�a stacja Cyklopa, kt�ra kr��y�a wok� Ziemi. Zainstalowano tam teleskop wyposa�ony w pojedyncz�, bardzo du�� soczewk� Fresnela, czyli soczewk� dyfrakcyjn�, nie za� zwierciad�o.
Je�li chodzi o to, czego szuka�y te wszystkie zautomatyzowane oczy, wyniki stuletnich bada� starych entuzjast�w SET1 zosta�y po prostu rozgrabione. Opracowywano strategie, dzi�ki kt�rym mo�na b�dzie wykrywa� sygna�y wszelkiego rodzaju a� do bardzo kr�tkich impuls�w � b�ysk�w laserowych trwaj�cych nie d�u�ej ni� jedna miliardowa sekundy.
Paxton m�wi� tak�e o mniejszych oczach, ca�ej ich flotylli, rozproszonej w uk�adzie s�onecznym i si�gaj�cej a� do orbity Neptuna. Pokaza� tr�jwymiarowy obraz
��To s� nasi automatyczni stra�nicy, nasza pikieta � grzmia� Paxton. �
��To prawda � niepewnie wtr�ci� profesor Carel. � W rzeczywisto�ci to zaobserwowane przez inne sondy zniszczenie
Bella powiedzia�a:
��Wi�c �yjemy w skrupulatnie obserwowanym uk�adzie s�onecznym. Co tam masz jeszcze, Bill?
��Bro�. � Paxton zamacha� r�k� i obraz
��Nadali�my temu nazw� Forteca Sol � powiedzia� Paxton ponuro. � Tworzymy g��bokie linie obrony od rubie�y uk�adu s�onecznego do jego cz�ci wewn�trznej, z centrum w ojczy�nie rodzaju ludzkiego, Ziemi. Sama pani wie, �e ju� umie�cili�my nasze zabawki nawet na asteroidach troja�skich.
Asteroidy troja�skie to du�e skupisko asteroid obiegaj�cych jeden z punkt�w Lagrange�a Jowisza. Akurat w tej chwili c�rka Belli, Edna, przebywa�a na Stacji Troja�skiej, pracuj�c nad now� generacj� statk�w kosmicznych zwanych statkami A. By�o to przedsi�wzi�cie �ci�le tajne.
�� Dalej mamy asteroidy. Dla cel�w planowania militarnego wykorzystujemy lini� A, centralny pas stanowi�cy granic� mi�dzy wewn�trzn� a zewn�trzn� cz�ci� uk�adu s�onecznego. Nast�pnie mamy stacje w punktach Lagrange�a Marsa i Ziemi�
W samym uk�adzie Ziemia-Ksi�yc znajdowa�y si� platformy obronne na Ksi�ycu, w ksi�ycowych punktach Lagrange�a i na orbicie Ziemi: by�y to satelity-zab�jcy, kt�re potrafi�y zasypa� intruza gradem kul lub usma�y� go za pomoc� laser�w emituj�cych promienie X, albo zwyczajnie staranowa�. Istnia�y tak�e systemy naziemne, pot�ne lasery, miotacze cz�stek oraz wyremontowane mi�dzykontynentalne pociski balistyczne z okresu zimnej wojny, kt�re wci�� by�y w stanie wystrzeli� z Ziemi sw�j �adunek wybuchowy. Ogromne samoloty nieustannie patrolowa�y g�rne warstwy atmosfery ziemskiej, maj�c na pok�adzie bro�, kt�ra mog�a zniszczy� nadlatuj�ce pociski. I tak dalej. Ca�y obszar wewn�trz orbity Ksi�yca by� pe�en broni, od powierzchni Ziemi wzwy�, i obejmowa� co�, co Paxton nazywa� �LEO, HEO, GEO i SUPERGEO� � czyli obiekty na orbitach niskiej, wysokiej, geostacjonarnej i poza ni�.
Jawna obecno�� broni i wyposa�enia wojskowego to by� dopiero pocz�tek. Wykorzystane zosta�o wszystko, co mo�na by�o wykorzysta� do produkcji broni. Nawet znajduj�ce si� w przestrzeni kosmicznej systemy do kontroli pogody, takie jak soczewki i zwierciad�a o kilometrowej �rednicy, mo�na by�o �atwo skierowa� w inn� stron�. Ka�dy p�ug mo�na by�o przeku� na miecz.
Bella truchla�a, kiedy pr�bowa�a wyobrazi� sobie przebieg bitwy obronnej, je�li zostanie zastosowana kt�ra� z tych broni. A to, �e wszystkie te rodzaje broni, stworzone, aby prowadzi� wojn� na niebie, mo�na obr�ci� przeciw wrogom na Ziemi, jako� nikomu nie przysz�o do g�owy.
Paxton powiedzia�:
��Oczywi�cie doskonale zdajemy sobie spraw�, �e wymienione �rodki w �aden spos�b nie mog�y powstrzyma� burzy s�onecznej. Dlatego przewidzieli�my wyj�cie awaryjne. Nie wiemy, czym mog� nas teraz ugodzi� ci Pierworodni. Wi�c dla cel�w planowania przyjrzeli�my si� innym katastrofom o charakterze naturalnym, kt�re dosi�g�y nas w przesz�o�ci, i jak sobie z nimi poradzili�my�
Przeszed� do kolejnego wykresu, ponurej klasyfikacji katastrof.
Istnia�y wi�c �katastrofy lokalne�, kt�re u�mierci�y kilka procent ludno�ci �wiata, jak na przyk�ad wielkie erupcje wulkan�w i wojny �wiatowe dwudziestego wieku oraz �katastrofy globalne�, kt�re prowadzi�y do zag�ady znacznej cz�ci ludzko�ci, takie jak uderzenie ma�ej asteroidy, i na koniec �zdarzenia wymierania�, tak niszczycielskie, �e ulega�a zniszczeniu powa�na cz�� wszystkich gatunk�w i istnia�a realna gro�ba zag�ady �ycia na Ziemi.
��Gdyby nie tarcza � beznami�tnie powiedzia� Paxton � burza s�oneczna zada�aby cios, kt�ry spowodowa�by ca�kowite wyt�pienie wszystkich istot �ywych, poniewa� powierzchnia Ziemi uleg�aby stopieniu a� do skalnego pod�o�a. Ostatecznie tarcza zredukowa�a to zdarzenie do poziomu katastrofy globalnej. � A burza � powiedzia� � zainspirowa�a dzia�ania, dzi�ki kt�rym Ziemia sta�a si� bardziej odporna w razie ewentualnego przysz�ego ataku. Pr�bujemy stworzy� now� baz� przemys�ow�, by�my mogli przej�� do trybu regeneracji tak szybko, jak to mo�liwe, w wypadku kt�rego� z tych g��wnych rodzaj�w katastrof. Je�li na przyk�ad b�dziemy musieli zbudowa� nast�pn� tarcz�, uczynimy to bardziej efektywnie. Oczywi�cie niekt�rzy b�d� utrzymywa�, �e jako gatunek powinni�my czyni� takie przygotowania, nawet je�li Pierworodni by nie istnieli. Mamy pewne atuty. Infrastruktura istniej�ca w przestrzeni kosmicznej mo�e pom�c w odrodzeniu ziemskiej cywilizacji. Systemy do kontroli pogody ustabilizuj� zaburzony klimat, tak jak po burzy s�onecznej. Stacje orbitalne naprawi� zniszczone windy kosmiczne i ��cza telekomunikacyjne. W przestrzeni kosmicznej b�dzie mo�na umie�ci� urz�dzenia medyczne. Mo�e nawet b�dzie mo�na zaopatrywa� �wiat z orbituj�cych farm lub ksi�ycowych o�rodk�w rolniczych. Dzieci Ziemi pomog� swej rannej matce. � Skrzywi� si�. � Je�eli zechc� z nami wsp�pracowa� ci pieprzeni Kosmici. Jednak�e musimy uczyni� co� wi�cej i przygotowa� si� na najgorsze. � Powiedzia� to surowo, mierz�c wzrokiem ka�dego ze s�uchaczy po kolei. � Musimy mie� plan na wypadek eksterminacji. Oczywi�cie mamy teraz ludzi tak�e poza Ziemi�. Ale powiedziano mi, �e nadal istniej� w�tpliwo�ci, czy kolonie pozaziemskie zdo�aj� przetrwa�, je�eli Ziemia ulegnie ca�kowitej zag�adzie. Dlatego mamy co� jeszcze w rezerwie.
M�wi� o podziemiach na terenie Ziemi i poza ni� istnia� na przyk�ad wykop w g�rze ksi�ycowej o nazwie Pico, le��cej na Mare Imbrium. Wiedza ca�ej ludzko�ci zapisana w postaci elektronicznej. Magazyny DNA. Zamro�one zygoty. Tajne sk�ady, kt�re odnajdzie kto�, kto si� na nie natknie, je�li rodzaj ludzki ulegnie zag�adzie. �Earthmail�, fragment kultury ludzko�ci wystrzelony ku gwiazdom w przeddzie� burzy kosmicznej � kolejne �r�d�o wiedzy o nas.
��No dobrze, Bill. My�lisz, �e to wystarczy?
Paxton powiedzia� twardo:
��Czy kto� z was wie, czym by�a
Bill Carel odwa�y� si� podnie�� r�k�.
��Taka logika w istocie prowadzi do wniosku, �e drugi atak jest bardziej prawdopodobny teraz ni� p�niej.
��Tak � warkn�� Paxton.
��I mimo pa�skiej pi�knej prezentacji, admirale, ta strategia ma oczywiste wady. � Wszyscy wstrzymali oddech, ale Carel wydawa� si� na to nie zwa�a�. � Mog�?
��Prosz� kontynuowa� � szybko powiedzia�a Bella.
��Po pierwsze, szczup�o�� zasob�w, panie admirale. Sam takt, �e dysponuje pan stacj� na orbicie Jowisza, nie oznacza, �e b�dzie pan w stanie odeprze� gro�b� pochodz�c� z takiej samej odleg�o�ci, ale maj�c� swe �r�d�o po drugiej stronie S�o�ca.
��Zdajemy sobie z tego spraw�
��Ponadto wydajecie si� my�le� w dw�ch wymiarach, jak gdyby to by�a wojna l�dowa dawnego typu. A je�li atak nadejdzie spoza p�aszczyzny ekliptyki, to znaczy z dala od p�aszczyzny, w kt�rej le�� S�o�ce i planety?
��Chodzi�em po Marsie � z gro�b� w g�osie powiedzia� Paxton. � Wiem, co to jest ekliptyka. Tak si� sk�ada, �e to licho przyby�o, poruszaj�c si� w p�aszczy�nie ekliptyki. W przysz�o�ci rozwa�ymy opcje uwzgl�dniaj�ce tor le��cy poza p�aszczyzn� ekliptyki. Ale wie pan r�wnie dobrze jak ja, �e koszt energii, �eby si� tam dosta�, jest ogromny. Tak, profesorze Carel, uk�ad s�oneczny to bardzo rozleg�e miejsce. Tak, nie mo�emy ochroni� go ca�ego. Ale c� innego mo�emy zrobi�, jak nie pr�bowa�?
Carel omal si� nie roze�mia�.
��Ale te plany s� oparte na tak kruchych podstawach, �e s� praktycznie bezu�yteczne�
Paxton spojrza� spode �ba i Bella szybko podnios�a r�k�.
��Prosz�, Bill.
��Przepraszam � powiedzia� Carel. � A poza tym jest jeszcze kwestia skuteczno�ci tych wszystkich przygotowa� wobec gro�by, przed jak� stoimy�
��Doskonale. � Paxton gniewnie wykasowa� ekrany. � A wi�c porozmawiajmy o tej anomalii.
Bella zat�skni�a za fili�ank� kawy.
Po d�ugiej i szczeg�owej dyskusji nad Fortec� Sol prezentacja Paxtona po�wi�cona anomalii by�a kr�tka.
Szybko dokona� przegl�du g��wnych dowod�w jej istnienia.
��W tej chwili ten obiekt przecina orbit� Jowisza. W rzeczywisto�ci mamy mo�liwo�� jego przechwycenia, poniewa� przypadkiem przelatuje w pobli�u Stacji Troja�skiej, i badamy mo�liwo�� podj�cia odpowiedniej misji. A potem przeleci przez pas asteroid, minie orbit� Marsa i skieruje si� ku Ziemi, w kt�r� wydaje si� dok�adnie wymierzony. Ale wci�� nie mamy poj�cia, czym jest ani co mo�e uczyni�, kiedy tu dotrze.
Kiedy usiad�, nast�pi�a kr�tka chwila milczenia.
Bill Carel popatrzy� na Paxtona, po czym rozejrza� si� po pokoju, jakby czekaj�c na wyst�pienie kolejnego uczestnika.
��Czy to wszystko?
��Wszystko, czym dysponujemy � powiedzia� Paxton.
Carel powiedzia� �agodnie:
��Nie s�dzi�em, �e wie pan tak ma�o, admirale. Dobrze, �e tutaj jestem. Mog�, panie admirale?
Bob Paxton rzuci� gniewne spojrzenie Belli, ale ta dyskretnie skin�a g�ow�, odda� wi�c g�os Carelowi.
��W pewnym sensie � powiedzia� Carel � m�j zwi�zek z tym �lichem� ma swe korzenie w okresie poprzedzaj�cym burz� s�oneczn�, kiedy pracowa�em z astronomk� nazwiskiem Siobhan McGorran, korzystaj�c z urz�dzenia o nazwie sonda kwintesencyjna do pomiaru anizotropii promieniowania t�a�
Paxton i jego Patrioci poruszyli si� i zacz�li pomrukiwa�.
Sonda kwintesencyjna do pomiaru anizotropii promieniowania t�a stanowi�a rozwini�cie urz�dzenia zwanego sond� kosmiczn� do pomiaru anizotropii mikrofalowego promieniowania t�a, kt�ra w 2003 roku bada�a dalekie echa Wielkiego Wybuchu i po raz pierwszy okre�li�a wzajemne proporcje podstawowych sk�adnik�w wszech�wiata: materii barionowej, ciemnej materii i ciemnej energii. To ciemna energia, kt�r� niekt�rzy nazywali �kwintesencj��, nap�dza�a ekspansj� wszech�wiata. Celem tej nowej sondy by� pomiar efekt�w kosmicznej inflacji, poprzez poszukiwanie echa pierwotnych fal d�wi�kowych.
��To by� naprawd� bardzo elegancki pomys� � powiedzia� Carel. � Pierwotny wszech�wiat, ma�y, g�sty i straszliwie gor�cy, by� jak komora pog�osowa wype�niona falami d�wi�kowymi rozchodz�cymi si� w burzliwym o�rodku. Ale potem nast�pi�a ekspansja. � Roz�o�y� swe delikatne r�ce. �
Kiedy umundurowani uczestnicy zebrania zacz�li si� niecierpliwi�, Bella powiedzia�a �agodnie:
��Mo�e przejd� do istoty sprawy, Bill.
U�miechn�� si� do niej. Mia� w�asny elastyczny ekran, kt�ry teraz roz�o�y� na stole; urz�dzenie szybko nawi�za�o kontakt z podzespo�ami sto�u.
��Tutaj mamy profil kosmicznej ekspansji. � By�a to krzywa rosn�ca z ostrym maksimum, wykre�lona w skali logarytmicznej. Wyja�ni�, jak otrzymano t� krzyw� na podstawie analizy pradawnego �wiat�a s�cz�cego si� z g��bi kosmosu, uwzgl�dniaj�c korelacje obserwowanych struktur przy u�yciu rozmaitych skal. �Cz�stotliwo�� wyst�powania uk�ad�w galaktyk por�wnano z cz�stotliwo�ciami owych dawno zaginionych fal d�wi�kowych.
Tym razem przerwa� mu Paxton.
��Jezu Chryste, wybaw mnie z mej niedoli. Dok�d to wszystko zmierza?
Carel postuka� w ekran.
��Jeden z moich student�w przypadkowo natkn�� si� na animacj� zniszczenia
��Chcia�bym wiedzie�, w jaki spos�b to zdoby� � warkn�� Paxton.
��Faktycznie to by�a ona � powiedzia� Carel niewzruszony. � Dziewczyna nazwiskiem Lyla Neal. Nigeryjka, niezwykle bystra.
Pokaza� nast�pny wykres. Bella zobaczy�a, �e skala jest inna, ale wniosek by� oczywisty. Krzywa ekspansji
Bella odchyli�a si� w krze�le zaszokowana.
��I co to oznacza?
��Mog� jedynie spekulowa� na ten temat � powiedzia� Carel.
��Wi�c na mi�o�� bosk� uczy� to � warkn�� Paxton.
��Odnosz� wra�enie, �e
��Urocze � warkn�� Paxton. � Mo�emy ten obiekt zatrzyma�, zestrzeli�, odchyli� jego kurs?
Carel wydawa� si� zaskoczony, �e go o to pytaj�.
��No c�, nie mam najmniejszego poj�cia. To nie jest co� takiego jak burza s�oneczna, admirale, b�d�ca zdarzeniem, w wyniku kt�rego zosta�a uwolniona ogromna energia, co zosta�o starannie zaplanowane. Ale to jest prawie nieznany rodzaj fizyki. Trudno sobie wyobrazi�, aby�my mogli na to odpowiedzie� w jaki� konkretny spos�b.
Bella powiedzia�a:
��Ale Bill, co si� stanie, kiedy ta bomba Q dotrze do Ziemi?
Zn�w wydawa� si� zaskoczony pytaniem.
��To akurat wydaje si� oczywiste. Je�eli zn�w zadzia�a w taki sam spos�b � nie ma powodu, aby s�dzi�, �e jej zakres dzia�ania jest ograniczony � b�dzie dok�adnie tak jak z
W pokoju zapad�a grobowa cisza.
Bella rozejrza�a si� wok� sto�u. Przedtem ci starzy kosmiczni �o�nierze wygl�dali tak, jakby si� dobrze bawili. Teraz byli przygaszeni, milcz�cy. Karty zosta�y odkryte.
I co gorsza, z tego co zdo�a�a zrozumie�, ta �kosmologiczna� technologia rozbija�a w drobny mak kosztowne linie obronne, kt�re ludzko�� pr�bowa�a zbudowa�.
��Dobrze � powiedzia�a. � Mamy dwadzie�cia jeden miesi�cy, zanim ten obiekt dotrze do Ziemi. Wi�c co robimy?
��Musimy to zatrzyma� � natychmiast powiedzia� Paxton. � To jedyna mo�liwo��. Inaczej nie uda nam si� uratowa� ludno�ci Ziemi, nie mo�emy ewakuowa� ca�ej planety. Rzucimy do walki wszystkie �rodki, jakie mamy. A zaczniemy od tego, co mamy w Stacji Troja�skiej. � Zerkn�� na Bell�.
Bella wiedzia�a, co ma na my�li. Statki A. I wiedzia�a, �e to najprawdopodobniej oznacza wci�gni�cie Edny do akcji. Ale na razie oddali�a od siebie t� my�l.
��Opracuj plan operacji, Bob. Ale nie ma powodu, aby wierzy�, �e kt�rykolwiek z posiadanych przez nas rodzaj�w broni co� zmieni. Musimy si� dowiedzie� o tej anomalii czego� wi�cej i znale�� jej s�abe punkty. Profesorze Carel, niniejszym zostaje pan oddelegowany do udzia�u w tym przedsi�wzi�ciu.
Carel pochyli� g�ow�. Paxton powiedzia� powa�nie:
��Jest jeszcze co�.
��Tak?
��Bisesa Dutt. Rozmin�li�my si� z ni�. Uciek�a wind� jak szczur.
Bella by�a zdumiona.
��Wind� kosmiczn�? I dok�d zmierza?
��Nie wiem. Niedawno opu�ci�a hibernaculum. Mo�liwe, �e ona sama tego nie wie. Ale kto� to wie, jaki� pieprzony Kosmita.
��Panie admirale � warkn�a Bella. � Taki j�zyk nam nie pomaga.
U�miechn�� si� chytrze.
��B�d� grzeczny. Ale musimy odnale�� Bises� Dutt, bez wzgl�du na to, komu wejdziemy w parad�.
Bella westchn�a.
��Dobrze. A teraz my�l�, �e musz� o wszystkim poinformowa� paru prezydent�w. Czy jest jeszcze co�?
Paxton pokr�ci� g�ow�.
��Zwo�ajmy konferencj� za godzin�. I s�uchajcie: nie chcemy �adnych przeciek�w.
Kiedy zebranie si� sko�czy�o, Bella poczu�a niepok�j. Fakt, �e Carel musia� si� tutaj przedziera�, dowodzi�, �e g�adko�� prezentacji nie oznacza�a wszechstronnej wiedzy. I gdyby nie ta przypadkowa obserwacja bystrej studentki Carela, nie byliby w stanie odkry� prawdziwej natury tego artefaktu, tej broni, tej bomby Q.
Czego jeszcze nie wiedzieli? Czego jeszcze nie dostrzegali?
Prawie ca�e podniecenie nieustannym wznoszeniem si� min�o w ci�gu pierwszych dwudziestu czterech godzin. Bisesa nie uwierzy�aby w to, kiedy opuszczali Ziemi�, ale szybko j� to znudzi�o.
Kiedy nieustannie mala�a si�a ci��enia, unosz�ce si� koce, fragmenty ubrania i jedzenia coraz bardziej za�mieca�y kabin�. Bisesa pomy�la�a, �e przypomina to biwakowanie w spadaj�cej windzie. Szczeg�lnie nieprzyjemne by�y kawa�ki �ci�tych w�os�w Aleksieja. I trudno by�o si� my�. Mieli wystarczaj�c� ilo�� wody pitnej, ale w tej kabinie towarowej nie by�o prysznica. Po pierwszych kilku dniach kabina, jak by�o do przewidzenia, �mierdzia�a jak ubikacja.
Bisesa pr�bowa�a wykorzystywa� czas konstruktywnie. Powraca�a do zdrowia po pobycie w hibernaculum. Du�o spa�a, a Aleksiej i Myra pomagali jej wykonywa� �wiczenia w warunkach ma�ej si�y ci��enia, zapieraj�c si� o �ciany, aby wzmocni� mi�nie. Ale mo�na by�o tylko wykonywa� �wiczenia albo spa�.
Aleksiej tak�e mia� zaj�cie. Rzuci� si� w wir pracy, sprawdzaj�c systemy paj�ka, wykonuj�c dwa razy dziennie pr�by funkcjonowania rozmaitych urz�dze�. Dokona� nawet ogl�dzin szw�w kad�uba i filtr�w. Kiedy pracowa�, mrucza� i pod�piewywa� dziwne, szalone hymny do S�o�ca.
Bisesa dot�d nie porozmawia�a z c�rk�, nie tak, jak tego pragn�a. Odnios�a wra�enie, �e Myra zapad�a si� w siebie; podczas gdy Bisesa spa�a, Myra wydawa�a si� pogr��a� w mrokach depresji. Bisesa powiedzia�a sobie, �e b�dzie czas zaj�� si� tym p�niej.
Patrzy�a, jak Ziemia maleje, staje si� malutkim globem gdzie� na ko�cu ta�my, kt�ra teraz po obu stronach wydawa�a si� nie mie� ko�ca.
Raz powiedzia�a:
��Szkoda, �e �wiat si� nie obraca, wtedy mog�abym poszuka� innych ta�m. Nawet nie wiem, ile ich jest.
Myra policzy�a na palcach.
��Modimo w Afryce. Bandara w Australii � to matka ich wszystkich. Jianmu w Chinach. Marahuaka w Wenezueli. Wszystkie zosta�y nazwane imionami bog�w niebios. W Europie jest Yggdrasil.
��Ta nazwa pochodzi od staroskandynawskiego drzewa �wiata.
��Tak.
��A Amerykanie maj� Drabin� Jakubow�.
Aleksiej u�miechn�� si�.
���We �nie ujrza� drabin� opart� na ziemi si�gaj�c� swym wierzcho�kiem nieba, oraz anio��w Bo�ych, kt�rzy wchodzili w g�r� i schodzili na d�. Ksi�ga Rodzaju, 28.12.
Myra powiedzia�a:
��Ameryka to wci�� do�� chrze�cija�ski kraj. My�l�, �e odrzucono wszystkie rdzennie ameryka�skie imiona pochodz�ce od drzewa �wiata. Przeprowadzono w tej sprawie g�osowanie.
��Dlaczego w tak wielu kulturach istniej� mity zwi�zane z drzewem �wiata? To wydaje si� dziwne.
Aleksiej powiedzia�:
��Niekt�rzy antropologowie twierdz�, �e to po prostu reakcja na cechy chmur: zmarszczki i fale, kt�re wygl�daj� jak ga��zie lub szczeble. A mo�e to mit o Drodze Mlecznej. Inni m�wi�, �e mo�e chodzi� o jakie� zjawisko z udzia�em plazmy. Mo�e zwi�zane z aktywno�ci� S�o�ca.
Myra powiedzia�a:
��Wielu ludzi boi si� wind kosmicznych. Niekt�rzy uwa�aj� je za blu�nierstwo. Drog� na skr�ty do Boga. W ko�cu za ludzkiej pami�ci stan�li�my w obliczu zagro�enia ze strony nieba.
��I dlatego zaatakowano afryka�sk� wind� � powiedzia� Aleksiej. � To jest bez sensu, ale tak ju� jest.
��Jak na Kosmit� du�o wiesz o ziemskiej kulturze.
��Bo mnie interesuje. Ale patrz� na ni� z zewn�trz. Przypuszczam, �e z antropologicznego punktu widzenia.
Bisesa odnios�a wra�enie, �e zosta�a potraktowana protekcjonalnie.
��Przypuszczam, �e wszyscy Kosmici s� r�wnie racjonalni jak komputery.
��Och, nie � u�miechn�� si� Aleksiej. � Pracujemy nad zupe�nie nowym rodzajem zahamowa�.
Ci�gle wznosili si� w g�r�. Kiedy planeta skurczy�a si� z wielko�ci pi�ki no�nej do rozmiar�w grapefruita, a potem pi�ki do krykieta, by�a ju� zbyt ma�a, by Bisesa mog�a dostrzec poszczeg�lne kontynenty i zwolna do jej umys�u przenika�o niejasne poczucie ogromnej skali tego, gdzie si� znalaz�a.
Po trzech dniach od chwili wyruszenia z Ziemi min�li pierwsz� wyra�n� konstrukcj�. Zebrali si� w �rodku kabiny, aby patrze�, jak si� zbli�a.
By� to lu�ny pier�cie� nadmuchanych cz�on�w, w przybli�eniu cylindrycznych, jaskrawo pomalowanych, by�y olbrzymie, ka�dy wielko�ci ma�ego budynku, w promieniach s�o�ca �wieci�y jak wielkie zabawki. Aleksiej powiedzia� im, �e to tematyczny park rozrywki, ale jeszcze niedoko�czony i niezamieszkany.
��Jego oficjalna nazwa to �U Jakuba�. G��wnym inwestorem jest Disney. Maj� nadziej�, �e odzyskaj� cz�� pieni�dzy, jakie utopili w starych, naziemnych parkach rozrywki.
��Dobre miejsce na hotel � powiedzia�a Myra. � Tylko trzy dni drogi i nadal jedna dziesi�ta si�y ci��enia, wystarczy, �eby unikn�� wszelkich niedogodno�ci zerowej grawitacji.
��Teraz zdajesz sobie spraw�, co mo�esz zrobi�, maj�c do dyspozycji wind� kosmiczn� � mrukn�� Aleksiej. � Nie zwyk��, tani� wind�, lecz bardzo ci�k�. O wielkiej �adowno�ci. Ten park rozrywki to b�ahostka, ale to dopiero pocz�tek. Powstan� inne spo�eczno�ci, miasta na niebie rozmieszczone wzd�u� wind kosmicznych. Ca�e nowe kr�lestwo. Jak koleje w dziewi�tnastym wieku.
Bisesa poczu�a, �e musi chwyci� Myr� za r�k�.
���yjemy w niezwyk�ych czasach, prawda?
��Tak, mamo.
Po chwili park przemkn�� obok nich i po raz pierwszy od wielu dni Bisesa odczu�a prawdziw� szybko�� ich ruchu. Ale potem zn�w powr�ci�o wra�enie braku up�ywu czasu, braku ruchu, gdy oddalali si� coraz bardziej od Ziemi.
�smego dnia min�li orbit� geostacjonarn�. Przez jedn� kr�tk� chwil� znajdowali si� w obszarze o zerowej grawitacji, okr��aj�c Ziemi� jak ka�dy przyzwoity satelita, chocia� od kilku dni si�a ci��enia by�a tak nik�a, �e prawie nie odczuli r�nicy.
Na orbicie geostacjonarnej znajdowa�a si� kolejna konstrukcja, ogromne ko�o, kt�rego piasta obejmowa�a ta�m�. Konstrukcja by�a niedoko�czona. Bisesa widzia�a ma�e statki poruszaj�ce si� wok� olbrzymiego rusztowania i b�yski palnik�w spawalniczych. A gdzie indziej ogromne szklane panele, za kt�rymi wida� by�o zielonkawy blask �ywych istot.
Stacja geostacjonarna sp�yn�a w d� i min�li j�, patrz�c, jak maleje w oddali.
Obecnie efektywna si�a ci��enia wewn�trz paj�ka zmieni�a orientacj�, gdy si�a od�rodkowa zr�wnowa�y�a si�� ci��enia ziemskiego i przekroczy�a jej wielko��, pr�buj�c odrzuci� ich na zewn�trz. Teraz �d� by� skierowany od Ziemi, kt�ra wygl�da�a jak ziarnko grochu. Musieli �przemeblowa� kabin�, sufit bowiem sta� si� pod�og� i na odwr�t. Aleksiej powiedzia�, �e kabiny przeznaczone do przewozu pasa�er�w dokonuj� takiej zmiany automatycznie.
Ta zmiana by�a jedynym interesuj�cym wydarzeniem w ci�gu dni po mini�ciu orbity geostacjonarnej.
Ale Bisesa dowiedzia�a si�, �e nie b�d� ci�gnieni przez ca�� drog� a� do przeciwwagi, kt�ra znajdowa�a si� o trzyna�cie dni drogi od orbity geostacjonarnej i dwadzie�cia jeden dni drogi od Ziemi. I w ko�cu zrozumia�a, �e tam znajduje si� cmentarz paj�k�w.
��Trzeba zwi�ksza� mas� przeciwwagi, by zr�wnowa�y� rosn�c� mas� ta�my � powiedzia� Aleksiej. � I dlatego, je�li nie liczy� budowaczy, �aden paj�k towarowy nie wraca na Ziemi�.
Bisesa rozejrza�a si� po zagraconej, brudnej kabinie. Poczu�a uk�ucie �alu.
��I tam w�a�nie wyl�duje nasz paj�k?
��Och, nie � powiedzia� Aleksiej. � Nie dotrze dalej ni� dwana�cie dni drogi od Ziemi.
Bisesa spojrza�a na Myr�, kt�ra, jak wyczuwa�a, ma niemal r�wnie mgliste poj�cie, co ich czeka, jak ona sama.
��I co wtedy?
��Pami�tacie, jak powiedzia�em, �e gdyby paj�k zosta� odczepiony poni�ej orbity geostacjonarnej, spadliby�my z powrotem na Ziemi�? Ale je�li stanie si� to powy�ej�
��Zostaniemy wyrzuceni z obszaru przyci�gania Ziemi � powiedzia�a Myra. � W przestrze� mi�dzyplanetarn�.
��Je�li wybierzemy odpowiedni� wysoko��, na kt�rej opu�cimy wind�, b�dziemy mogli wykorzysta� p�d paj�ka, �eby si� dosta�, gdziekolwiek chcemy. Na przyk�ad na Ksi�yc.
��I tam w�a�nie zmierzamy?
Aleksiej u�miechn�� si�.
��Och, troch� dalej.
��Wi�c dok�d, u licha? Teraz tajemnica nie ma ju� �adnego sensu. Jak tylko opu�cimy wind�, w�adze dowiedz� si�, dok�d zmierzamy.
��Na Marsa, mamo.
Bisesa by�a oszo�omiona.
��Na Marsa?
��Gdzie� gdzie co� na ciebie czeka.
��Ale ta ma�a kapsu�a nie pozwoli nam utrzyma� si� przy �yciu przez ca�� drog� na Marsa.
��Jasne, �e nie � powiedzia� Aleksiej. � Kto� nas zabierze. Spotkamy si� ze statkiem �wietlnym. Statkiem poruszanym przez �agle s�oneczne. Ju� jest w drodze.
Bisesa zmarszczy�a brwi.
��Nie mamy rakiet, prawda? Kiedy si� odczepimy od ta�my, nie b�dziemy dysponowa� �adn� si�� nap�dow�.
��Nie b�dziemy jej potrzebowali. Statek nas odnajdzie.
��Wielki Bo�e � powiedzia�a Bisesa. � A je�li co� p�jdzie nie tak�
Aleksiej tylko si� u�miechn�� nieporuszony.
Rozmawiaj�c z nim w ci�gu tych d�ugich dni, Bisesa my�la�a, �e zaczyna rozumie� jego psychik� � psychik� Kosmity, nieco odmienn� od psychiki Ziemianina.
Aleksieja przenika� jaki� chorobliwy l�k przed awari� znajduj�cych si� wok� mechanizm�w, poniewa� by� od nich zale�ny przez ca�e �ycie. Ale z drugiej strony nie mia� �adnych w�tpliwo�ci co do pewno�ci orbit, trajektorii i spotka�; zamieszkiwa� kr�lestwo, w kt�rym mechanika nieba najwyra�niej rz�dzi�a wszystkim, pot�ny, cichy mechanizm, kt�ry nigdy si� nie psu�. Wi�c kiedy si� odczepi od ta�my, wierzy�, �e b�dzie bezpieczny, by�o dla niego nie do pomy�lenia, �e spotkanie ze statkiem �wietlnym mo�e nie doj�� do skutku. Natomiast Bisesa i Myra by�y przera�one tak� ewentualno�ci�.
Gdzie� tu le�y klucz do zrozumienia Aleksieja i tego pokolenia Kosmit�w, pomy�la�a Bisesa. Pomy�la�a te�, �e rozumia�aby go jeszcze lepiej, gdyby mog�a zrozumie� osobliwe modlitwy, kt�re cicho recytowa�, kiedy si� czym� niepokoi� � psalmy do �S�o�ca Niepokonanego�.
Dwunastego dnia siedzieli na sk�adanych siedzeniach, przywi�zawszy wszystkie swoje rzeczy, w oczekiwaniu na nag�y stan niewa�ko�ci, jaki wyst�pi, gdy Aleksiej odpali sworznie wybuchowe, kt�re oderw� kabin� od bloku.
Aleksiej przyjrza� si� swym towarzyszkom.
��Czy kto� czeka na odliczanie?
��Zamknij si� � powiedzia�a Myra.
Bisesa popatrzy�a na ta�m�, kt�ra przez dwana�cie dni stanowi�a jej wi� ze �wiatem realnym, a potem na Ziemi�, kt�ra teraz zmniejszy�a si� do rozmiar�w kamyka. Zastanawia�a si�, czy jeszcze kiedykolwiek zobaczy j� w ca�ej krasie. I co j� czeka, zanim to si� wydarzy.
Aleksiej szepn��:
��Uwaga�
Na dole, na suficie kabiny, kt�ra teraz by�a pod�og�, zaja�nia� b�ysk. Ta�ma zdumiewaj�co szybko opad�a i grawitacja znik�a. Nieumocowane rzeczy toczy�y si� wok�, a Aleksiej nie przestawa� si� �mia�.
John Metternes, mechanik statku, wywo�a� Edn� z Achillesa. By�o kolejne op�nienie. Technicy pracuj�cy na asteroidzie ci�gle nie byli zadowoleni z os�ony magnetycznej granulek antymaterii.
Jeszcze par� takich op�nie� i
Edna Fingal wyjrza�a przez grube panoramiczne okno, patrz�c w stron� przeciwn� do pozwijanej powierzchni asteroidy, aby odszuka� S�o�ce, kt�re tu, na orbicie Jowisza, znajdowa�o si� tak daleko, �e prawie nie by�o wida� jego tarczy. Niecierpliwi�a si�, tkwi�c po�r�d cichego szumu mechanizm�w kabiny za�ogi i zapachu nowej wyk�adziny. Czekanie nie by�o jej mocn� stron�.
W g��bi ducha wiedzia�a, �e musi czeka�, a� technicy zyskaj� absolutn� pewno��.
Ale tutaj co� si� zbli�a�o z mrok�w kosmosu, co� cichego, obcego i wrogiego. Ju� by�o wewn�trz orbity Jowisza, bli�ej S�o�ca ni� Edna. Edna by�a kapitanem jedynego poruszaj�cego si� w przestrzeni kosmicznej statku wojennego, ju� bliskiego gotowo�ci bojowej, jedynego sprawnego statku w pierwszej eskadrze Kosmicznej Grupy Uderzeniowej. Pali�a si� do spotkania z obcym.
Jak to cz�sto robi�a, pr�bowa�a uwolni� si� od napi�cia, my�l�c o rodzinie.
Spojrza�a na chronometr. By� nastawiony na czas Houston, jak wszystkie zegary g��wne na obszarach zamieszkanych przez cz�owieka, i w my�li przeliczy�a go na czas DC. Trzyletnia c�rka Edny, Thea, powinna o tej porze by� w przedszkolu. Dom Edny znajdowa� si� na zachodnim wybrze�u, ale wybra�a szko�� w Waszyngtonie, tak aby Thea mog�a by� blisko babki. Edna lubi�a sobie wyobra�a�, gdzie jest Thea o ka�dej porze dnia.
��Libby, otw�rz moj� poczt�.
��Oczywi�cie. I zapisy wizualne?
��Tak. Ju�?� Halo, Theo. To znowu ja, czekam, jak zwykle�
Thea powinna s�ysze� jej s�owa i widzie� wi�ksz� cz�� tego, co widzia�a ona sama, przekazywan� przez czujniki zainstalowane w tatua�u identyfikacyjnym na policzku Edny. Jak mo�na si� by�o spodziewa�, zabezpieczenia dotycz�ce wszystkich element�w statk�w wojennych klasy A znajduj�cych si� na orbicie wok� Jowisza by�y skuteczne i Thea odbierze jedynie mocno ocenzurowan� wersj� listu matki. Ale to by�o lepsze ni� nic.
A je�li sprawy potocz� si� �le, wiadomo�ci te b�d� wszystkim, co Thei zostanie po matce. Dlatego Edna kierowa�a swoje s�owa w przysz�o��.
��Siedz� tu, czekaj�c na za�adowanie butli z antymateri� do komory nap�du A. Zabiera to du�o czasu, bo musimy by� bardzo ostro�ni. Teraz patrz� na Achillesa. To jedna z wi�kszych asteroid i to tutaj budujemy nasze statki A. Patrz�c tam gdzie ja, mo�esz zobaczy� wykopy i wielkie do�y, z kt�rych wydobywamy l�d i g�azy, kt�re pos�u�� za mas� reakcyjn� zapewniaj�c� statkowi si�� nap�dow�. A tam wida� kopu�y, w kt�rych wszyscy mieszkamy, kiedy przebywamy na powierzchni.
Asteroidy tworzy�y grup� na orbicie oko�ojowiszowej, w punkcie stabilnym grawitacyjnie zwanym L4, sze��dziesi�t stopni przed samym Jowiszem. Drugi taki punkt, L5, pod��a� za Jowiszem. Astronomowie na Ziemi nazwali dwa skupiska asteroid imionami dw�ch rywalizuj�cych ze sob� bohater�w
Punkt L4 stanowi� dogodne miejsce wydobywcze dostarczaj�ce potrzebnych zasob�w, oczywiste miejsce na za�o�enie bazy oraz punkt kontrolny. Mo�e dlatego podczas burzy s�onecznej Pierworodni ulokowali tu swoje Oko.
��Nie b�d� udawa�a, �e si� nie boj�, Theo. By�abym g�upia, gdybym nie czu�a strachu. Nauczy�am si�, jak pozby� si� l�ku i wykonywa� swoj� prac�. Poniewa� wiem, �e jest to praca, kt�r� trzeba wykona�.
��Mo�e wiesz, �e ten statek, czwarty z nowych statk�w klasy A, jest pierwszym, jakiemu nadano nazw�. Bo o ile inne odbywa�y tylko loty pr�bne, o tyle ten statek b�dzie pierwszym, kt�ry ruszy do walki. Przypuszczam, �e cokolwiek si� stanie, zawsze b�d� o nim pami�ta�. Oczywi�cie najpierw musimy go podda� kilku pr�bom.
��M�czyli�my si� nad jego nazw�. Jeste�my tu otoczeni bohaterami greckiej mitologii. Ale ta mitologia pochodzi z innej epoki, dalekiej od naszej w�asnej. Ostatecznie zdecydowali�my si� na nazw� jednego z wielkich statk�w powietrznych, kt�ry pom�g� w ostatniej, decyduj�cej wojnie ludzko�ci, zanim pojawienie si� Pierworodnych zmieni�o wszystkie regu�y walki. Mam nadziej�, �e za nast�pne kilka tygodni b�dziemy w stanie wyzwoli� ludzko�� od jeszcze gorszego zagro�enia. I wtedy b�d� mog�a wr�ci� do domu, do ciebie. My�l�
Zabrzmia� alarm, na �cianie obok zacz�o b�yska� zielone �wiate�ko. Zasobniki paliwa w ko�cu uda�o si� za�adowa� i obs�uga naziemna opuszcza�a statek.
A za dziesi�� minut mia� nadej�� dogodny moment startu zaplanowanego pr�bnego lotu.
Jeszcze do�� czasu. Potem ruszy na prawdziw� misj�.
��Zamknij plik, Libby. Ale przedtem usu� ostatni fragment. A potem przy�lij do mnie Johna Metternesa.
Statek �wietlny, kt�ry mia� ich zabra� na Marsa, wy�oni� si� z mroku. Nosi� nazw�
W miar� jak zbli�a�a si� godzina spotkania, napi�cie Bisesy ros�o. Nie trzeba by�o posiada� �adnej wiedzy technicznej, aby zrozumie�, �e statek nap�dzany �wiat�em s�onecznym musi by� delikatny jak paj�czyna. A ich ma�y paj�k, wiruj�ca bry�a metalu, mia� wpa�� w t� pl�tanin� �agli i olinowania. Ci�gle spodziewa�a si�, �e za chwil� zabrzmi� sygna�y alarmowe i �e zobaczy, jak cienki �agiel owinie si� wok� niej jak gwiazdkowy papier.
Myra tak�e by�a zaniepokojona, pomimo swego astronautycznego do�wiadczenia. Za to Aleksiej Carel by� ca�kowicie niewzruszony. Kiedy zbli�a�a si� chwila spotkania, siedzia�, obserwuj�c graficzny monitor ekranowy, od czasu do czasu cicho wypowiadaj�c jakie� s�owo, kt�re za po�rednictwem wi�zki laserowej by�o przekazywane do system�w zbli�aj�cego si� statku. Sprawia� wra�enie, �e ca�kowicie ufa mechanice orbitalnej i egzotycznej nawigacji niebieskiej, kt�re prowadzi�y paj�ka do
W ostatnim momencie g��wny kad�ub
Z kad�uba wysun�a si� przezroczysta rura o �rednicy kilku metr�w, niepewnie obmaca�a paj�ka i zaskoczy�a z wyra�nie s�yszalnym trzaskiem. Nast�pi�o szarpni�cie, kiedy mechaniczne po��czenie spowodowa�o wytracenie resztek p�du paj�ka. Nast�pnie rura skurczy�a si� jak harmonijka, przyci�gaj�c do siebie obydwa statki, a� si� zetkn�y.
Aleksiej usiad� wygodnie, u�miechaj�c si� szeroko.
��Na szcz�cie istniej� uniwersalne protoko�y cumownicze.
��I to by by�o tyle. � Odlepi� elastyczny ekran od �ciany, zgni�t� go i wepchn�� do kieszeni. � Czas si� pakowa�. We�cie wszystko, co chcecie, i zostawcie to, co nie jest wam potrzebne.
��Nie zabieramy paj�ka � powoli powiedzia�a Bisesa.
��Jasne, �e nie.
Bisesa dziwnie niech�tnie opuszcza�a paj�ka.
��Chyba jestem zbyt stara na ci�g�e zmiany.
Myra �cisn�a j� za rami�. Tego rodzaju serdeczne gesty by�y u niej sporadyczne. Bisesa godzi�a si� ze wszystkim, co tylko mog�a jej ofiarowa� sponiewierana przez �ycie c�rka.
��Mamo, je�li ja potrafi� da� sobie z tym rad�, to ty tak�e. Chod�, przygotujmy si�.
Kiedy Aleksiej otworzy� w�az w �cianie kabiny, ods�oni�a si� zewn�trzna powierzchnia
W�az
Przeszli do wn�trza, kt�re by�o czyste, jasno o�wietlone i lekko pachnia�o myd�em. Za nimi, stukaj�c, ruszy�a walizka. B�yskawicznie wysun�y si� z niej poduszeczki na cienkich niciach, kt�re przyssa�y si� do �cian, dzi�ki czemu walizka pe�z�a przed siebie jak niezdarny, gruby paj�k.
W�az zamkn�� si� za nimi i Bisesa poczu�a delikatne drgania, gdy paj�k odcumowa� od wielkiego cielska
Aleksiej ostrzeg� je:
��Pami�tajcie, �e ci�ar tej konstrukcji starano si� zmniejszy� do minimum. Ca�y statek wa�y tylko oko�o dziesi�ciu ton, i to razem z �aglem. Mog�yby�cie bez trudu przebi� nog� kad�ub. � Postuka� w wewn�trzn� przegrod�. � Ten materia� to rodzaj papieru ry�owego. Lekki, ale delikatny. � Przebi� go palcem, �eby im to pokaza�, po czym oderwa� ma�y pasek i w�o�y� do ust. � Jest tak�e jadalny. W razie dramatu mo�na je�� meble.
Bisesa zapyta�a:
��Dramatu? Jakiego dramatu?
Myra powiedzia�a powoli:
��Przypuszczam, �e najgorsza rzecz, jaka si� mo�e wydarzy�, to utrata �agla albo jego zniszczenie. W takim wypadku cz�owiek jest pozostawiony w�asnemu losowi, poruszaj�c si� po torze, na jakim znajdowa� si� statek w chwili takiego wypadku. Ratunek jest mo�liwy, ale prawdopodobnie zaj��by miesi�ce, je�li nie lata.
Bisesa zastanowi�a si�.
��Ile dot�d by�o wypadk�w?
��Bardzo niewiele � powiedzia� Aleksiej. � I �adnego �miertelnego. � Poinformowa� je kr�tko o r�nych poziomach zabezpiecze� w profilu misji; je�li wi�c rzeczywi�cie utrac� �agiel, zawsze gdzie� uda im si� dotrze�. � Bardziej prawdopodobne jest, �e pr�dzej twoje cia�o odm�wi pos�usze�stwa ni� taki statek � powiedzia�, ale to nie bardzo uspokoi�o Bises�.
Kiedy Aleksiej znikn�� na, jak to okre�li�, �mostku�, aby sprawdzi� systemy statku, Myra i Bisesa rozejrza�y si� i rozpakowa�y.
W nied�ugim czasie pozna�y rozk�ad
Pok�ad �rodkowy obejmowa� pomieszczenia mieszkalne. Poza cz�ci� kuchenn� i �azienk� by� rozdzielony ruchomymi przegrodami na pomieszczenia, kt�re mog�y s�u�y� za toalety, sypialnie lub pracownie dla dziesi�cioosobowej za�ogi. W �cianach znajdowa�y si� wbudowane szafy oraz sk�adane ��ka i krzes�a. Bisesa i Myra sp�dzi�y troch� czasu, przesuwaj�c przegrody. Zdecydowa�y si� na utworzenie trzech ma�ych sypialni po�o�onych jak najdalej od siebie i od ubikacji; papierowe przegrody raczej nie by�y d�wi�koszczelne.
Kwatery by�y niemal tak ma�e jak w paj�ku. Ale ciasne korytarze i niskie pokoje stanowi�y jedyn� w swoim rodzaju mieszanin� architektoniczn�, kt�r� mo�na by�o wykorzystywa� zar�wno na ziemi, jak i w przestrzeni kosmicznej. �agiel zapewnia� przyspieszenie nie przekraczaj�ce jednej setnej przyspieszenia ziemskiego � zbyt ma�o, aby utrzyma� si� na pod�odze. Dlatego wsz�dzie by�y uchwyty dla d�oni i oparcia dla n�g, jak na stacji kosmicznej, rzepy i barwne oznaczenia g�ry i do�u, tak aby zawsze by�o wiadomo, gdzie co jest.
Ale z drugiej strony owa jedna setna przyspieszenia ziemskiego by�a sta�a i nies�abn�ca. Bisesa przekona�a si�, �e je�li wdrapie si� na sufit i pu�ci, sp�ynie na ziemi� w ci�gu sze�ciu lub siedmiu sekund, jak p�atek �niegu i osi�dzie mi�kko na pod�odze. Ma�a si�a przyci�gania by�a zaskakuj�co przydatna, powodowa�a bowiem, �e py� osiada� i wszelkie rupiecie w ko�cu l�dowa�y na ziemi, nie musia�a si� zmaga� z kocami czy szuka� zab��kanych kropelek, kt�re uroni�a, pij�c kaw�.
�Mostek� by� zastawiony sto�ami i krzes�ami. Bisesie przypomnia�o si�, �e nie jest to statek wojskowy. Kiedy Bisesa i Myra dosta�y si� do �rodka po kr�tkiej drabinie z dolnego pok�adu, Aleksiej siedzia� w jednym z owych krzese�, cierpliwie obserwuj�c obrazy na roz�o�onym przed sob� ekranie.
�ciany by�y ca�kowicie przezroczyste.
Przestrze� kosmiczna by�a pozbawiona gwiazd, je�li nie liczy� trzech �wiate�, S�o�ca, Ziemi i Ksi�yca, kt�re tworzy�y ogromny tr�jk�t wok� statku. Na widok tych trzech �wiat�w Bisesa poczu�a nieokre�lony l�k. Z jakiego� powodu pomy�la�a o Mirze i ma�pach cz�ekokszta�tnych, kt�re tam widzia�a, australopitekach o ludzkich nogach i r�kach goryli.
Myra zauwa�y�a jej reakcj� i poci�gn�a j� za r�k�.
��Mamo, to jest jak jazda w weso�ym miasteczku. Nie przejmuj si�, je�li zakr�ci�o si� w g�owie. Popatrz.
Bisesa unios�a g�ow�.
Ujrza�a tarcz� ciemno�ci, nieco bardziej szarej ni� aksamitna czer� nieba. Jej twarz pokry�y plamki jasnego, o�lepiaj�cego �wiat�a s�onecznego. By� to �agiel, arkusz folii, tak ogromny, �e m�g�by zakry� ca�e centrum Londynu. S�ysza�a delikatny przerywany terkot, kt�ry wydawa�y umocowane na szczycie male�kie bloczki poci�gaj�ce biegn�ce ponad jej g�ow� olinowanie, nici, kt�re chwyta�y �wiat�o S�o�ca.
Kad�ub, kt�ry j� otacza�, by� jak wisz�ca na spadochronie puszka.
��Witajcie na pok�adzie
��I wszystko to wprawia w ruch �wiat�o s�oneczne.
��Tak. � Aleksiej przeci�� d�oni� snop �wiat�a wpadaj�cego do kabiny. � Ci�nienie foton�w padaj�cych na powierzchni� odbijaj�c�. Na Ziemi w s�oneczny dzie� zwi�zany z tym nacisk dzia�aj�cy na twarz wynosi mo�e jedn� tysi�czn� grama. �agiel ma na tyle du�� powierzchni� i na tyle ma�� mas�, �e dzi�ki tej sile zyskuje przyspieszenie jednej setnej
�agiel stanowi� siatk� nanorurek z tego samego niezwykle wytrzyma�ego materia�u, z kt�rego by�a wykonana ta�ma windy kosmicznej. �Tkanin� stanowi�a napylona cieniusie�ka warstwa boru o grubo�ci zaledwie kilkuset �rednic atomowych.
��Tkanina �agla jest tak delikatna, �e bardziej przypomina dym ani�eli co� materialnego � powiedzia� Aleksiej. � Ale jest zarazem na tyle odporna, �e jest w stanie wytrzyma� s�oneczne gor�co wewn�trz orbity Merkurego.
Smugi �wiat�a pad�y na powierzchni� zwierciad�a i male�kie bloczki zawarcza�y.
��Takie oscylacje pojawiaj� si� ca�y czas � powiedzia� Aleksiej. � Dlatego tego rodzaju �agle musz� by� �inteligentne�, podobnie jak kiedy� tarcza. W tkaninie s� osadzone si�owniki i male�kie silniczki rakietowe. Max, czyli sztuczna inteligencja zawiaduj�ca statkiem, dba o w�a�ciwe ustawienie. I w znacznej mierze zajmuje si� nawigacj�. Po prostu m�wi�, gdzie chc� si� uda�. Tak naprawd� dowodzi tu Max. Na szcz�cie za bardzo si� tym nie che�pi.
Bisesa powiedzia�a:
��Rozumiem, jak S�o�ce mo�e ci� odpycha�. Ale jak mo�esz �eglowa� ku S�o�cu, powiedzmy, z Marsa na Ziemi�? My�l�, �e to tak jak halsowanie.
��To nie jest dobra analogia � spokojnie powiedzia� Aleksiej. � Musisz pami�ta�, �e wszystkie cia�a w uk�adzie s�onecznym zasadniczo kr��� wok� S�o�ca. A to okre�la spos�b funkcjonowania �agla� � Mechanika orbitalna wydawa�a si� sprzeczna ze zdrowym rozs�dkiem. � Je�eli przyspiesz�, wejd� na wy�sz� orbit�. A je�eli ustawi� �agiel tak, aby ci�nienie �wiat�a s�onecznego by�o skierowane przeciwnie do kierunku ruchu, pr�dko�� orbitalna zmaleje i zaczn� si� porusza� po spirali w stron� S�o�ca� � Bisesa przygl�da�a si� wykresom, kt�re pokazywa� na ekranie, ale kiedy pojawi�y si� r�wnania, da�a spok�j.
��To wszystko jest dla ciebie intuicyjnie oczywiste, prawda? To znaczy zasady mechaniki niebieskiej.
Zatoczy� r�k� ko�o.
��Chyba rozumiesz, dlaczego. Tutaj widzisz, �e te prawa rzeczywi�cie dzia�aj�. Cz�sto zastanawia�em si�, jak naukowcy na Ziemi zdo�ali co� z tego zrozumie�. Sto lat temu pierwsi ksi�ycowi astronauci powr�cili na Ziemi� odmienieni. Wielu spo�r�d nas, Kosmit�w, to dei�ci, tei�ci lub pantei�ci.
��Wierz�, �e Boga mo�na odnale�� w prawach fizyki � powiedzia�a Myra.
��Albo �e B�g
��Przypuszczam, �e to ma sens � powiedzia�a Bisesa. � Religie i bogowie nie musz� i�� ze sob� w parze. Buddy�ci niekoniecznie wierz� w istot� najwy�sz�; mo�e istnie� religia bez boga.
Myra przytakn�a.
��I mo�emy wierzy� w Pierworodnych nie wyznaj�c �adnej religii.
Aleksiej powiedzia� spokojnie:
��Och, Pierworodni to nie bogowie. Przekonaj� si� o tym pewnego dnia.
Bisesa powiedzia�a:
��Ale ty nie jeste� teist�, prawda, Aleksiej? Lubisz cytowa� Bibli�, ale s�ysza�am, jak si� modlisz � do S�o�ca?
Wygl�da� na zmieszanego.
��Przy�apa�a� mnie. � Uni�s� g�ow� do �wiat�a. � Niekt�rzy z nas �ywi� do niego co� w rodzaju szacunku. To co�, co nas trzyma przy �yciu, jedyne cia�o, jakie wida� nawet z najdalszych g��bi uk�adu s�onecznego.
Myra kiwn�a g�ow�.
��S�ysza�am o tym. Kult Sol Invictus � S�o�ca Niepokonanego. To jeden z ostatnich wielkich poga�skich bog�w Imperium Rzymskiego, tu� przed uznaniem chrze�cija�stwa za religi� pa�stwow�. Czy to nie pojawi�o si� na Ziemi ponownie, przed burz� s�oneczn�?
Aleksiej potwierdzi�.
��W owych dniach sk�adano wiele ofiar, by przeb�aga� rozgniewanych bog�w. Ale kult S�o�ca Niepokonanego rozprzestrzeni� si� w�r�d pierwszych Kosmit�w, zw�aszcza tych, kt�rzy pracowali na terenie tarczy.
Bisesa przypomnia�a sobie innego boga S�o�ca, kt�ry wmiesza� si� w jej �ycie: Marduka, zapomnianego boga Babilonu. Powiedzia�a:
��Wy, Kosmici, naprawd� nie jeste�cie tacy jak ca�a reszta, prawda, Aleksiej?
��Oczywi�cie. Jak mogliby�my by� tacy sami?
��I dlatego zabierasz mnie na Marsa? Z powodu innej perspektywy?
��Jest wa�niejszy pow�d. Tamtejsi ludzie co� znale�li. Co�, czego nigdy nie szuka�yby �adne rz�dy na Ziemi. Chocia� te rz�dy szukaj� ciebie, Biseso.
Bisesa zmarszczy�a brwi.
��Sk�d wiesz?
Aleksiej wygl�da� na zmieszanego.
��M�j ojciec pracuje w �wiatowej Radzie Przestrzeni Kosmicznej. Jest kosmologiem�
A wi�c tak, pomy�la�a Bisesa, nowa r�nica pokole� ju� zamanifestowa�a si� wyra�nie. Kosmita szpieguje swego w�asnego, przebywaj�cego na Ziemi, ojca.
Ale mimo �e byli w g��bi kosmosu, nie powiedzia� ju� nic wi�cej, ani gdzie zabierano Bises�, ani czego od niej oczekiwano.
Myra wyd�a usta.
��To dziwne. S�o�ce Niepokonane � to taki kontrast z ch�odnym sposobem my�lenia teist�w.
��Tak. Ale nie s�dzisz, �e dop�ki nie pokonamy tych pieprzonych Pierworodnych, potrzebujemy boga z epoki �elaza? � Aleksiej wyszczerzy� z�by w u�miechu, co w padaj�cym na� �wietle s�onecznym sprawia�o szokuj�ce wra�enie.
Bisesa, wyczerpana napi�ciem i poczuciem obco�ci, wycofa�a si� do swej nowo urz�dzonej kabiny. Pouk�ada�a swoje rzeczy i przypi�a si� do w�skiej koji.
Pomieszczenie by�o ma�e, ale to jej nie przeszkadza�o. Kiedy� by�a w wojsku. I tak by�o tu o wiele lepiej ni� w obozie ONZ w Afganistanie, gdzie stacjonowa�a, zanim znalaz�a si� na Mirze.
Uderzy�o j�, �e ten pok�ad mieszkalny wydawa� si� ciasny, nawet bior�c pod uwag� geometri� kad�uba statku. Przypomnia�a sobie, jak wcze�niej zwiedza�a pok�ad u�ytkowy, mia�a dobr� pami�� do kszta�t�w.
Sennie wymamrota�a:
��Wi�c dlaczego ten pok�ad jest o tyle mniejszy od pok�adu u�ytkowego?
Odezwa� si� cichy g�os.
��Poniewa� te �ciany s� wype�nione wod�, Biseso.
��To ty, Talesie?
��Nie, Biseso. Aleksiej nazywa mnie Max. � G�os by� m�ski, z lekkim szkockim akcentem.
��Max, to od Jamesa Clerka Maxwella. Ty jeste� statkiem.
���ci�le bior�c, �aglem, kt�ry stanowi najbardziej inteligentny i wra�liwy element. Jestem osob� prawn� (nie-cz�owiekiem) � spokojnie powiedzia� Max. � Posiadam pe�ny zestaw zdolno�ci poznawczych.
��Aleksiej powinien by� nas sobie przedstawi�.
��By�oby mi�o.
��Woda w �cianach?
Chroni�a delikatnych pasa�er�w przed twardym promieniowaniem kosmicznym, nawet kilka centymetr�w wody stanowi�o zaskakuj�co skuteczn� os�on�.
��Max. Sk�d takie imi�?
��Jest chyba odpowiednie�
Szkocki fizyk nazwiskiem James Clerk Maxwell, �yj�cy w dziewi�tnastym wieku, dowi�d�, �e �wiat�o wywiera ci�nienie i na tej podstawie ludzie zbudowali flot� statk�w �wietlnych. Jego prace po�o�y�y podwaliny pod rewolucj� poj�ciow� zapocz�tkowan� przez Einsteina.
Bisesa u�miechn�a si�.
��Przypuszczam, �e Maxwell by�by zaskoczony, widz�c, jak w dwa stulecia p�niej jego idee znalaz�y zastosowanie w technice.
��W rzeczywisto�ci troch� studiowa�em prace Maxwella. Mam sporo wolnego czasu. My�l�, �e m�g� by� wpa�� na pomys� �agla s�onecznego. W ko�cu zna� si� na fizyce.
Bisesa podpar�a g�ow� d�oni�.
Kiedy czytam o Atenie, sztucznej inteligencji, kt�ra rezydowa�a na tarczy, zawsze zastanawiam si�, jakbym si� czu�a na jej miejscu. Inteligencja zamkni�ta w takim obcym ciele. Max, jak to jest by� tob�?
��Cz�sto zastanawiam si�, jak to jest by� tob� � odpar� �agodnie. � Potrafi� si� dziwi�. I podziwia�.
S�owa te zaskoczy�y Bises�.
��Podziwia�? Co?
��Podziwia�, �e znajduj� si� we wszech�wiecie, pe�nym takiego pi�kna, a jednocze�nie rz�dzonym przez tak proste prawa. Dlaczego tak jest? A w�a�ciwie dlaczego nie?
��Jeste� teist�, Max?
��Wielu wybitnych teist�w to twory sztucznej inteligencji.
Elektroniczni prorocy, pomy�la�a.
��My�l�, �e Maxwell by�by z ciebie dumny.
��Dzi�kuj�.
���wiat�o, prosz�.
�wiat�o przygas�o, pozostawiaj�c s�ab�, szkar�atn� po�wiat�. Zapad�a w g��boki sen, a delikatna grawitacja wystarcza�a, by nie mia�a uczucia, �e spada.
W kilka godzin p�niej Max j� obudzi�, bo jak powiedzia� przepraszaj�co, zbli�ali si� do Ksi�yca.
Czuwaj�cy na mostku Aleksiej powiedzia�:
��To oczywi�cie zupe�ny przypadek, �e nasza podr� na Marsa wiedzie ko�o Ksi�yca. Ale uda�o mi si� wykorzysta� jego si�� przyci�gania, aby odpowiednio skorygowa� trajektori� lotu�
Bisesa przesta�a go s�ucha� i tylko patrzy�a.
Rosn�ca tarcza Ksi�yca, kt�ry by� prawie w pe�ni, nie wygl�da�a jak znajoma ludzka twarz, kt�ra unosi�a si� nad ulicami Manchesteru w czasach jej dzieci�stwa. Teraz zbli�y�a si� tak bardzo, �e jej wielkie �prawe oko�, Mare Imbrium, obr�ci�o si� w jej stron�, ods�aniaj�c fragment drugiej strony globu, usianej kraterami okolicy, niewidocznej dla cz�owieka przed nadej�ciem ery lot�w kosmicznych.
Ale interesowa�a j� nie geologia Ksi�yca, lecz �lady dzia�alno�ci cz�owieka. Razem z Myr� z przej�ciem wypatrywa�y wielkich baz, Armstronga i Tooke�a, wyra�nie widocznych w postaci srebrzysto-zielonych b�bli na tle jasnobr�zowego ksi�ycowego gruntu. Bisesa my�la�a, �e dostrzega drog�, srebrn� lini� przecinaj�c� krater Claviusa, w kt�rym przycupn�a baza Tooke�a i od kt�rego wzi�a sw� dawn� nazw�. Wtedy zda�a sobie spraw�, �e to musi by� d�uga na kilka kilometr�w elektromagnetyczna wyrzutnia.
Tera�niejszy Ksi�yc by� wyra�nie miejscem uprzemys�owionym. Ogromne, pokryte py�em r�wniny wygl�da�y, jak gdyby zosta�y przeczesane; ksi�ycowe morza by�y usiane kopalniami odkrywkowymi, w kt�rych wydobywano tlen, wod� i rozmaite minera�y. Na biegunach roz�o�y�y si� ogromne gospodarstwa zasilane bateriami s�onecznymi, a nowe obserwatoria l�ni�y jak �arz�ce si� w�gle, wykonane z czarnego szk�a otrzymanego wprost z ksi�ycowego py�u. Wok� r�wnika bieg�a l�ni�ca ni� � aleftron, najpot�niejszy akcelerator cz�stek w ca�ym uk�adzie s�onecznym.
Co� w tym widoku zaniepokoi�o Bises�. Po czterech miliardach lat bezruchu na Ksi�ycu zmieni�o si� tak wiele, i to w ci�gu zaledwie stu lat po tym, jak Armstrong po raz pierwszy postawi� stop� na jego gruncie. Rozw�j ekonomiczny Ksi�yca zawsze stanowi� marzenie Buda Tooke�a. Ale teraz Bisesa zastanawia�a si�, czy Pierworodni, kt�rzy sami mogli by� starsi ni� Ksi�yc, patrz� na ten budz�cy niepok�j krajobraz.
Myra pokaza�a palcem.
��Mamo, popatrz tam, na Mare Imbrium.
Bisesa spojrza�a we wskazanym kierunku. Zobaczy�a tarcz�, kt�ra musia�a mie� kilka kilometr�w �rednicy. L�ni�a odbitym �wiat�em s�onecznym, a przez jej powierzchni� przelatywa�y dr��ce fale.
��To fabryka �agli s�onecznych � mrukn�� Aleksiej. � K�ad� tkanin�, na kt�r� napylaj� warstw� boru, i ca�y czas obracaj�, by uchroni� przed si�� przyci�gania Ksi�yca�
L�ni�ca tarcza wydawa�a si� wirowa� i marszczy�, a potem nagle oderwa�a si� od powierzchni gruntu i oscyluj�c, unios�a si� w g�r�.
��To pi�kne � powiedzia�a Bisesa.
Aleksiej wzruszy� ramionami.
��Tak, �adne. M�wi�c szczerze, wi�kszo�� z nas nie uwa�a, �eby Ksi�yc by� szczeg�lnie interesuj�cy. Tam, na dole, to nie s� prawdziwi Kosmici. Nie s� nimi, skoro mog� dosta� si� na Ziemi� w dzie� czy dwa. Nazywamy to strychem Ziemi�
Max mrukn��:
��Zaraz osi�gniemy punkt najwi�kszego zbli�enia.
Teraz przed Bises� przesuwa� si� Ksi�yc w ca�ej okaza�o�ci. Kratery pogr��one w cieniu umyka�y za oknami mostka. Bisesa poczu�a, jak d�o� Myry zaciska si� na jej w�asnej d�oni. Pomy�la�a bezradnie, �e s� widoki, jakich ludzkie oko nie powinno ogl�da�.
Przed ich oczyma przemkn�� terminator, nieregularna linia o�wietlonych szczyt�w i �cian krater�w, i znowu pogr��yli si� w ciemno�ci roz�wietlonej jedynie blad� po�wiat� Ziemi. Kiedy ostre �wiat�o s�oneczne zosta�o przes�oni�te, statek utraci� si�� ci�gu, a Bisesa poczu�a zanik poprzedniej niewielkiej si�y ci�ko�ci.
John Metternes wpad� do kabiny za�ogi
Edna zapyta�a:
��Wszystko w normie?
��Tak � powiedzia� mechanik. By� bez tchu i jego lekki belgijski akcent zniekszta�cony akcentem australijskim sprawia�, �e sp�g�oski sycz�ce a� zgrzyta�y. � Za�adowali�my butle i pod��czyli�my, i nie urwa�o nam g��w. Wszystkie protoko�y sprawdzone, zasobniki z antymateri� w porz�dku� Tak, wszystko w normie i gotowe do startu. Najwy�szy czas.
Mia� oko�o czterdziestki, by� krzepkim m�czyzn� i poci� si� tak obficie, �e mia� poplamiony kombinezon pod pachami, pomimo wszystkich warstw ochronnych. Wida� te� by�o osad wok� ust. Prawdopodobnie znowu wymiotowa�. Chocia� mia� stopie� komandora porucznika i mia� s�u�y� na
Edna postuka�a w elastyczny ekran, przebieg�a wzrokiem ostateczny konspekt operacji i sprawdzi�a, czy ma zezwolenie kontroli na Achillesie.
��Dogodny moment startu za pi�� minut.
Metternes wygl�da� na zaniepokojonego; jego szeroka twarz poszarza�a.
��Wielkie nieba!
��W porz�dku? Automatyczne odliczanie ju� zosta�o w��czone, ale wci�� mo�emy to odwo�a�, je�li�
��Dobry Bo�e, nie. S�uchaj � zaskoczy�a� mnie, to wszystko, nie wiedzia�em, �e to b�dzie tak szybko. Im szybciej si� za to we�miemy, tym lepiej. A poza tym co� prawdopodobnie nawali, zanim dojdziemy do zera, zwykle tak bywa� Libby, poprosz� schematy.
Du�e okno znajduj�ce si� przed nimi zamgli�o si� i widok Achillesa na tle gwiazd zast�pi� rzut boczny samego
W gruncie rzeczy konstrukcja statku by�a prosta.
A gdzie� w g��bi statku, w pobli�u tej dyszy, umieszczone by�o samo urz�dzenie nap�dowe wykorzystuj�ce antymateri�.
Antymateria mia�a posta� male�kich granulek zamro�onego wodoru, czy raczej antywodoru, kt�ry technicy nazywali �paliwem H�. Na razie znajdowa�o si� ono wewn�trz wolframowego rdzenia, by�o odizolowane od zwyk�ej materii niewidzialnymi �cianami pola elektromagnetycznego, przy czym utrzymanie tego pola wymaga�o ogromnych ilo�ci energii.
Paliwo H stanowi�o cenny materia�. Z powodu eksplozywnych sk�onno�ci przy zetkni�ciu ze zwyk�� materi� antymateria nie wyst�powa�a samoistnie, ale trzeba j� by�o wytwarza�. Pojawia�a si� jako produkt uboczny podczas zderze� cz�stek o wysokiej energii. Ale najpot�niejsze akceleratory na Ziemi, nawet gdyby dzia�a�y bez przerwy, mog�yby wytworzy� jedynie mikroskopijne ilo�ci antymaterii. Wielki aleftron na Ksi�ycu, jako fabryka antymaterii, by� bezu�yteczny. Naturalne �r�d�o antymaterii w ko�cu wykryto w �rurce przep�ywu� ��cz�cej jeden z ksi�yc�w Jowisza, Io, z macierzyst� planet�; wewn�trz owej rurki p�yn�� pr�d elektryczny o nat�eniu pi�ciu milion�w amper�w, powstaj�cy, gdy Io przedziera�a si� przez pole magnetyczne Jowisza.
Wydobywanie antymaterii sprowadza�o si� do wys�ania statku kosmicznego do wn�trza rurki przep�ywu i wykorzystania pu�apek magnetycznych do odsiania cz�stek antymaterii. Ale pojawi�o si� przy tym mn�stwo problem�w technicznych.
Kiedy Edna wydala odpowiednie polecenie, pole magnetyczne zacz�o pulsowa�, wystrzeliwuj�c grudki antymaterii, kt�re uderza�y w nadlatuj�cy strumie� zwyk�ego wodoru. Materia i antymateria anihilowa�y i masa natychmiast zamienia�a si� w energi�. L�d z asteroidy sublimowa� i przekszta�ca� si� w przegrzan� par�, kt�ra wydobywaj�c si� przez dysz�, pcha�a
I to by�o w�a�ciwie wszystko, je�li nie liczy� niezwykle trudnych szczeg��w technicznych zwi�zanych z obchodzeniem si� z antymateri�.
W rezultacie szczypta antymaterii, zaledwie oko�o pi��dziesi�ciu miligram�w, zapewnia�a ilo�� energii r�wnowa�n� ca�ej energii chemicznej zmagazynowanej na pok�adzie wielkiej rakiety kosmicznej, takiej jak wahad�owiec. To w�a�nie sprawia�o, �e nowy nap�d oparty na antymaterii by� tak u�yteczny dla rz�d�w, zapewniaj�c mo�liwo�� szybkiej reakcji w obliczu inwazji uk�adu s�onecznego.
Tak naprawd� John mia� niewiele do roboty. Libby zajmowa�a si� odliczaniem, kt�re by�o tak proste, jak to mo�liwe. John by� coraz bardziej spi�ty.
��Obserwuj� nas � powiedzia�a Edna spokojnie, �eby go oderwa�.
��Tak? Kto?
��Achilles. Technicy, administratorzy, pozosta�a cz�� za�ogi.
Edna wymaza�a zawarto�� ekranu i zn�w zobaczyli powierzchni� pokrytego lodem ksi�yca. Dok remontowy roi� si� od postaci w skafandrach kosmicznych.
��To tyle, je�li chodzi o protoko�y bezpiecze�stwa � mrukn�� John. � Co oni tam robi�?
Libby odpar�a:
��Chyba przyszli, �eby popatrze� na start pierwszego statku wojennego zbudowanego przez cz�owieka.
��No, no! � szepn�! John. � Ona ma racj�. Pami�tasz
Edna nigdy nie s�ysza�a o tych reliktach kultury zamierzch�ej przesz�o�ci.
��Wszystko si� tutaj zaczyna � powiedzia� John. � Pierwszy statek wojenny. Ale na pewno nie ostatni, daj� s�owo.
��Trzydzie�ci sekund � spokojnie powiedzia�a Libby.
��Niech to diabli � powiedzia� John. Chwyci� por�cze le�anki. To si� dzieje naprawd�, nagle pomy�la�a Edna. By�a oddana swemu zadaniu; naprawd� poleci tym statkiem do walki z nieznanym wrogiem, statkiem wprawianym w ruch przez nap�d, kt�ry przetestowano zaledwie par� razy, statkiem tak nowym, �e nadal pachnia� wypolerowanym metalem. Libby powiedzia�a:
��Trzy, dwa, jeden.
Gdzie� w g��bi statku rozwar�a si� pu�apka magnetyczna. Materia znik�a.
A Edn� wcisn�� w fotel ci�g tak silny, �e zapar�o jej dech.
Podr� ci�gn�a si� bez ko�ca.
Nawet teraz Aleksiej nie pozwala� na �adne rozmowy na poufne tematy czy u�ywanie �nieprzemy�lanych s��w� w kabinie
Nie rozmawiali ze sob�. Stanowili tak samo zamkni�t� za�og� jak w paj�ku.
Po up�ywie zda si� niesko�czonego czasu, odmierzanego jedynie stopniowym zmniejszaniem si� tarczy S�o�ca, wreszcie z ciemno�ci wy�oni� si� Mars. Bisesa i Myra patrzy�y z zaciekawieniem przez okna na mostku.
Zbli�aj�cy si� �wiat stanowi� pomara�czowo-czerwon� tarcz�, pokryt� nier�wno�ciami, na p�kuli p�nocnej snu�y si� szerokie �awice szarej mg�y. W por�wnaniu z Ziemi�, kt�ra z przestrzeni kosmicznej by�a r�wnie jasna jak niebo za dnia, Mars wyda� si� Bisesie dziwnie mroczny i ponury.
Ale kiedy statek �wietlny robi� kolejne p�tle, stopniowo obni�aj�c lot, zacz�a si� orientowa� w ogl�danym krajobrazie. Wida� by�o zniszczone po�udniowe wy�yny, przeci�te pot�nym Helias, a na p�nocy g�adsze, wyra�nie m�odsze r�wniny Vastitas Borealis. Bises� uderzy�o, jak wielkie jest wszystko na Marsie. System kanion�w Valles Marineris ci�gn�� si� prawie przez jedn� czwart� obwodu planety, a wulkany Tharsis stanowi�y wyra�ne magmowe odkszta�cenie powierzchni planety.
To wszystko mog�aby zobaczy�, gdyby odwiedzi�a Marsa w 1969, a nie w 2069 roku. Ale dzisiaj atmosfera Marsa by�a pokryta smugami o�lepiaj�co bia�ych chmur. Trasa
Na odmienionej powierzchni Marsa wyra�nie by�o wida� blizny pozostawione przez burz� s�oneczn�, ale tak�e i �lady dzia�alno�ci cz�owieka. Najwi�ksz� osad� na Marsie by� le��cy w obszarze r�wnikowym Port Lowella, srebrzysta plama na skraju po�udniowych wy�yn. Drogi wi�y si� we wszystkich kierunkach, przypominaj�c siatk� prostoliniowych kana��w, kt�re dawni obserwatorzy jakoby widzieli na Marsie. W�r�d tych dr�g i kopu� wida� by�o plamy zieleni, �ycie przywiezione z Ziemi rozkwita�o pod szk�em w glebie Marsa.
Myra pokaza�a na pas zieleni ci�gn�cy si� przez p�nocne r�wniny i gin�cy w mrocznej g��binie Helias. To nie mia�o nic wsp�lnego z Ziemi�.
Aleksiej powiedzia� Bisesie, �e sp�dz� kilka nocy w Porcie Lowella. Jak tylko b�dzie wolny poruszaj�cy si� po powierzchni �azik, rusz� dalej, na p�noc � a� do marsja�skiego bieguna, jak si� dowiedzia�a z rosn�cym niedowierzaniem. Popatrzy�a na g�st� pokryw� mg�y, zastanawiaj�c si�, co j� czeka tam na dole, w jej nieprzeniknionym mroku.
Sp�dzili ca�y dzie� unosz�c si� nad powierzchni� Marsa, podczas gdy delikatne ci�nienie �wiat�a s�onecznego stabilizowa�o orbit�
Jedynym pasa�erem wahad�owca by�a kobieta w wieku oko�o dwudziestu pi�ciu lat. Ubrana w jasnozielony kombinezon, by�a szczup�a, wygl�da�a na kruch�, a na jej twarzy, otwartej, jakby pustej, widnia� wyra�ny tatua� identyfikacyjny.
��Cze��. Jestem Paula. Paula Umfraville.
Kiedy Paula u�miechn�a si� do niej, Bisesa wyda�a st�umiony okrzyk.
��Przepraszam. Ja tylko�
��Nie przejmuj si�. Mn�stwo ludzi z Ziemi reaguje w ten sam spos�b. Naprawd� pochlebia mi, �e ludzie tak dobrze pami�taj� moj� matk�
Dla pokolenia Bisesy twarz Heleny Umfraville sta�a si� jedn� z najs�awniejszych na ca�ym �wiecie, nie tylko z powodu jej udzia�u w pierwszej za�ogowej misji na Marsa, lecz dla niezwyk�ego odkrycia, jakiego dokona�a tu� przed �mierci�. Paula mog�aby by� jej dublerk�.
��Nie jestem nikim wa�nym. � Paula szeroko roz�o�y�a r�ce. � Witaj na Marsie! My�l�, �e b�dziesz zaintrygowana tym, co tutaj znale�li�my, Biseso Dutt�
Wahad�owiec opada� �agodnie. Kiedy Bisesa patrzy�a, pomarszczona powierzchnia Marsa sp�aszczy�a si� i niebo nabra�o koloru ochry.
Paula m�wi�a przez ca�� drog�, by� mo�e pr�buj�c w ten spos�b uspokoi� zal�knionych pasa�er�w.
��Zwykle przepraszam go�ci z Ziemi, zw�aszcza je�li jad� na bieguny, jak ty teraz, Biseso. Wyl�dujemy na tej szeroko�ci geograficznej i st�d b�dziemy musieli przewie�� ci� drog� l�dow� a� na czap� polarn�. Ale wszystkie systemy wspomagaj�ce znajduj� si� w Porcie Lowella oraz w innych koloniach po�o�onych w pobli�u r�wnika, poniewa� pas r�wnikowy by� jedynym obszarem, do kt�rego mog�y dotrze� statki kosmiczne pierwszej generacji, nap�dzane energi� chemiczn��
Myra by�a bardziej zainteresowana Paul� ni� Marsem. Powiedzia�a z zak�opotaniem:
��Po burzy s�onecznej posz�am na astronautyk�. Helena Umfraville by�a dla mnie bohaterk�, studiowa�am jej �ycie. Nie wiedzia�am, �e mia�a c�rk�.
Paula wzruszy�a ramionami.
��Nie mia�a przed udaniem si� na Marsa. Ale chcia�a mie� dziecko. Wiedzia�a, �e na
��Jestem pewna, �e by�aby z ciebie dumna � powiedzia�a Bisesa.
L�dowanie odby�o si� szybko i zosta�o przeprowadzone fachowo; wahad�owiec osiad� na twardym, szklistym pod�o�u. Bisesa patrzy�a. To by� Mars. Wszystko wok� by�o czerwonawobr�zowe, ziemia, niebo, nawet zamglona tarcza S�o�ca.
W ci�gu kilku minut pojawi� si� autobusik z wypuk�ymi oknami, podskakuj�c na wielkich mi�kkich ko�ach. By� pomalowany na zielono, jak kombinezon Pauli, oczywi�cie, pomy�la�a Bisesa, u�ywano zieleni, �eby si� wyr�nia�a na tle czerwonego Marsa. Id�c za Paul�, Bisesa wgramoli�a si� do �rodka przez tunel, a Aleksiej i Myra oraz ich baga� za nimi. Autobusik zaopatrzony w plastikowe siedzenia m�g�by pochodzi� z dowolnego lotniska na Ziemi.
Kiedy pojazd toczy� si� naprz�d, Paula rozprawia�a na temat otaczaj�cego ich krajobrazu. Mo�na by�o odnie�� wra�enie, �e jest z niego dumna, ogarni�ta entuzjazmem.
��Znajdujemy si� na dnie kanionu o nazwie Ares Vallis. Jest to kanion odp�ywowy, powsta�y w wyniku katastrofalnej powodzi w dalekiej przesz�o�ci, kt�rym p�yn�a woda z po�udniowych wy�yn.
Jak uwa�ano, dawna katastrofa trwa�a jedynie od dziesi�ciu do dwudziestu dni, kiedy rzeka tysi�c razy pot�niejsza od Missisipi przedar�a si� przez stare ska�y. Wydawa�o si�, �e tego rodzaju zdarzenia wyst�powa�y wzd�u� ci�gn�cego si� r�wnole�nikowo pasa, gdzie po�udniowa cz�� Marsa styka�a si� z cz�ci� p�nocn�; ca�a p�kula p�nocna le�a�a poni�ej �redniego poziomu gruntu, przypominaj�c jeden olbrzymi krater obejmuj�cy po�ow� planety.
��Mo�na zrozumie�, dlaczego
Rozgl�daj�c si� wok�, Bisesa nie s�ucha�a jej s��w. Ta pokryta py�em r�wnina zas�ana wielkimi g�azami przypomina�a Ziemi�, a zarazem mia�a w sobie co� nieziemskiego. Jakie to dziwne, �e nigdy nie dotknie tych kamieni ani nie poczuje zapachu tego rzadkiego powietrza.
Zbli�aj�c si� do kopu� Portu Lowella, min�li cylindry ustawione pionowo na tr�jnogach. W oczach Bisesy wygl�da�y jak lasery nap�dowe windy kosmicznej. Wydawa�o si�, �e jak dotychczas Marsjanie nie mieli hodowli fasoli, mieli natomiast �r�d�a energii.
Autobusik przejecha� obok flag zwisaj�cych bezw�adnie ponad markerami z marsja�skiego szk�a. Bisesa przypuszcza�a, �e tutaj w�a�nie spoczywa matka Pauli oraz ci z cz�onk�w za�ogi Boba Paxtona, kt�rzy zmarli na Marsie. Je�eli geologia Marsa zosta�a na zawsze ukszta�towana przez ow� pot�n� pow�d� w zamierzch�ej przesz�o�ci, historia podboju planety przez cz�owieka z pewno�ci� zosta�a naznaczona bohaterstwem za�ogi
Autobusik dowi�z� ich do najwi�kszej kopu�y i p�ynnie si� zatrzyma�.
Przeszli przez tunel ��cz�cy i wynurzyli si� po�r�d labiryntu wewn�trznych przegr�d o�wietlonych du�ymi lampami fluoroscencyjnymi, zwisaj�cymi z posrebrzanego stropu. Bisesa czu�a si� bardzo skr�powana, kiedy wchodzi�a do wn�trza kopu�y, poruszaj�c si� niezbyt zgrabnymi susami. Poziom ha�asu by� znaczny, wok� rozbrzmiewa�y echa.
Wsz�dzie uwijali si� ludzie, wielu by�o ubranych w zielone kombinezony, podobnie jak Paula. Wszyscy wygl�dali za zapracowanych, ale kilku zatrzyma�o spojrzenie na Bisesie i jej grupie. Bisesa podejrzewa�a, �e dla tych ludzi b�dzie r�wnie mile widzianym go�ciem jak tury�ci w bazie na biegunie po�udniowym Ziemi.
Aleksiej poczu�, �e musi co� powiedzie�.
��Nie zwracaj na to uwagi. Po prostu pami�taj, �e za ka�dy tw�j oddech musi zap�aci� jaki� podatnik�
Bisesa zauwa�y�a, �e bardzo niewielu Marsjan mia�o na policzkach tatua�e identyfikacyjne.
Zostawili baga�e w pokojach, kt�re im przydzielono w ciasnym, przypominaj�cym bud� �hotelu�, a Paula zaproponowa�a, �e ich oprowadzi po bazie. Ruszyli za ni�, id�c od kopu�y do kopu�y tunelami, kt�re czasami by�y tak niskie, �e musieli i�� w kucki.
W zautomatyzowanej kuchni kupili sobie lunch. Ziemski kredyt okaza� si� przydatny, ale miski g�stej zupy i gorzka kawa by�y drogie.
Kiedy si� posilali, obok nich, �miej�c si�, przebieg�a grupka dzieci. By�y chude i co najmniej tak wysokie jak Bisesa, chocia� z powodu smuk�ych sylwetek i �wie�ych twarzy trudno by�o powiedzie�, w jakim s� wieku. Bieg�y wielkimi susami.
Aleksiej mrukn��:
��Pierwsze pokolenie Marsjan. Pocz�te w warunkach ma�ej si�y ci��enia. Nast�pne pokolenie, ich dzieci, b�dzie bardzo interesuj�ce�
Bisesa �a�owa�a, kiedy znik�y z oczu, a wraz z nimi odrobina ludzkiego ciep�a.
W jednej wielkiej p�przezroczystej kopule znajdowa�o si� gospodarstwo rolne. Chodzili mi�dzy grz�dkami sa�aty i kapusty, w p�ytkich sadzawkach r�s� ry�, a na sto�ach sta�y miski pe�ne jakiej� g�stej cieczy, z kt�rej wyrasta�y �odygi fasoli, grochu i soi. W doniczkach ros�y nawet drzewa owocowe, pomara�cze, jab�onie i grusze, najwyra�niej cenne i otoczone troskliw� opiek�. By�y tam wystawione na dzia�anie r�owego marsja�skiego �wiat�a, ale �wiat�o odleg�ego S�o�ca by�o uzupe�niane przez rz�dy bia�ych lamp.
Szli szybko. Opr�cz s�abego zapachu jakich� gaz�w przemys�owych czu� by�o s�odkaw� wo� �ciek�w.
Dotarli do p�przezroczystej �ciany kopu�y i Bisesa ujrza�a rz�dy ro�lin posadzonych na zewn�trz. Zwr�ci�a uwag� na ich szkliste l�nienie, a ziele� li�ci o dziwnych kszta�tach by�a ciemniejsza ni� ziele� ro�lin wok� niej.
Jeszcze nie przywyk�a do Marsa. Dopiero po chwili uderzy�o j�, �e przecie� ro�liny te rosn� w marsja�skim powietrzu, na zewn�trz kopu�y.
��A niech to! � powiedzia�a.
Aleksiej roze�mia� si�.
Szli teraz przez obszar zamieszkany. Min�li co�, co wygl�da�o jak szko�a. Bisesa gor�co zapragn�a tam wej�� i dowiedzie� si�, jaki program nauczania maj� ci pierwsi m�odzi Marsjanie � czego ich ucz� o Ziemi � ale nie mia�a odwagi, �eby zapyta� o to Paul�.
Napotkali bar o nazwie Ski�s, najwyra�niej nazwany tak dla upami�tnienia Schiaparellego, s�ynnego odkrywcy nieistniej�cych kana��w na Marsie. Mo�na tam by�o dosta� nawet napoje alkoholowe, ale tylko wina owocowe i whisky. Spr�bowali jab�ecznika, lecz Bisesie wyda� si� s�aby.
��Ma�a si�a ci��enia, ma�e ci�nienie � powiedzia� Aleksiej.
���atwiej si� tutaj upi�.
Ostatnia kopu�a, jak� obejrzeli, by�a najwi�ksza ze wszystkich i wygl�da�a na najdro�sz�. By�a zbudowana z paneli u�o�onych na ogromnych rozp�rkach wykonanych z materia�u, kt�ry Myra rozpozna�a jako szk�o ksi�ycowe. Wn�trze kopu�y by�o prawie puste. Poza paroma k�tami, w kt�rych zmagazynowano jaki� sprz�t, i ma�ymi warsztatami, by�y tam tylko zakurzone przegrody, kable i przewody le��ce na niewyko�czonej pod�odze.
��Wygl�da to, jak gdyby nie wiedziano, co z tym zrobi� � powiedzia�a Bisesa.
��To nie by�a decyzja Marsjan � powiedzia�a Paula. � Po burzy s�onecznej bardzo si� interesowano tym, co si� sta�o z za�og�
��Chyba �artujesz.
��Nie � powiedzia� Aleksiej. � Mieli tu nawet urz�dzi� zoo. Zwierz�ta gospodarskie. Mo�e kilka s�oni, nie wiem. Wszystko to miano dostarczy� w postaci zygot.
��I pogoda wewn�trz kopu�y mia�a by� taka jak na Ziemi � powiedzia�a Paula. � To nawet dzia�a�o przez jaki� czas, kiedy by�am ma�a. Burza z piorunami by�a przera�aj�ca. Ale wszystko rozsypa�o si� i nikt nie zada� sobie trudu, �eby to naprawi�. Po co? Wielu z nas nigdy nie widzia�o Ziemi, nie t�sknimy za ni�. I mamy w�asn� pogod�. � U�miechn�a si� szerzej, jej m�oda twarz by�a bardzo podobna do twarzy matki, ale oczy mia�a dziwnie pozbawione wyrazu.
Tego wieczoru Bisesa rozlokowa�a si� w surowej celi, kt�ra zdawa�a si� jej przypomina�, �e nie jest tutaj go�ciem, �e nie jest tu mile widziana, �e w gruncie rzeczy jest ledwie tolerowana.
Ale nad ��kiem zobaczy�a rz�d ksi��ek � prawdziwych papierowych ksi��ek albo faksymili�w. By�y to wydania klasycznych powie�ci o Marsie, jakie napisano na wiele lat przed er� lot�w kosmicznych, od Wellsa przez Weinbauma i Bradbury�ego do Robinsona i jeszcze p�niej. Przegl�danie tych ksi��ek sprawia�o jej dziwn� przyjemno��; po raz pierwszy, odk�d tu przyby�a, przypomnia�a sobie, jak wiele marze� by�o zawsze zwi�zanych z Marsem.
Wgramoli�a si� do ��ka. Przeczyta�a kilka rozdzia��w
Obudzi� j� Aleksiej, potrz�saj�c za rami�.
��Musimy rusza�. Usiad�a, przecieraj�c oczy.
��My�la�am, �e m�wi�e�, �e musimy czeka� na �azika.
��Nast�pi�a zmiana plan�w. Oni na Marsie nie maj� zbyt wielu �rodk�w, ale w nocy zacz�li si� przenosi�.
��Kim s�
��Astropol. Rada Przestrzeni Kosmicznej. S�uchaj, Biseso, b�dziemy mieli czas, �eby o tym porozmawia�. Ale teraz, prosz�, rusz si�.
Jak dotychczas nie przesta�a ufa� ani jemu, ani Myrze. Podnios�a si�.
�azika, tocz�cego si� do centralnej kopu�y, mo�na by�o zobaczy� przez ma�e okno. Mia� numer, by� czwarty spo�r�d miejscowej floty licz�cej sze�� sztuk pojazd�w przeznaczonych do dalekich wypraw badawczych. Mia� tak�e jaskrawoniebiesk� nazw� wymalowan� na kad�ubie:
�azik by� na tyle du�y, �e m�g� stanowi� baz� dla dziesi�cioosobowej za�ogi w czasie trwaj�cej rok podr�y dooko�a Marsa. Bisesa zda�a sobie spraw�, �e nie mia�a racji, uwa�aj�c go wy��cznie za rodzaj autobusu. By� to, mo�na by rzec, statek kosmiczny na ko�ach.
Do zewn�trznej cz�ci kad�uba przytwierdzono skafandry ci�nieniowe.
��To mi przypomina kapitana Ahaba przyczepionego do boku wieloryba.
Ale �adne z nich, nie wy��czaj�c Myry, nie s�ysza�o o
��Dlaczego
��Nie, nie. Dla upami�tnienia pierwszego statku kapitana Scotta � powiedzia�a Paula. � Wiecie, tego badacza Antarktyki. U�ywamy tego konkretnego �azika do wypraw polarnych, na p�noc i na po�udnie, wi�c ta nazwa wydaje si� odpowiednia.
Paula powiedzia�a, �e wyprawy do obu biegun�w zawsze nale�a�y do tradycji Portu Lowella. W rzeczywisto�ci astronauci
Interesuj�ce opowiadania Pauli wype�ni�y im czas oczekiwania na �azika. Ale Aleksiej obgryza� paznokcie, bardzo pragn�c jak najszybciej wyruszy�.
W ko�cu w�az otworzy� si�. Przeszli przez �luz� powietrzn� i wgramolili si� do przestronnego wn�trza. By� tam nawet ma�y sektor medyczny wyposa�ony w roboty, kt�re potrafi�y obs�ugiwa� zestaw instrument�w chirurgicznych.
Paula powiedzia�a:
��Przemierzymy oko�o jednej czwartej obwodu planety, podr�uj�c dwadzie�cia godzin dziennie. Za pi�� dni b�dziemy na miejscu.
��Dwadzie�cia godzin
Myra i Bisesa wymieni�y spojrzenia. By�y ju� uwi�zione przez kilka tygodni w windzie kosmicznej i na pok�adzie
��Oczywi�cie
Paula przeprowadzi�a kr�tk� rozmow� z centrum kierowania ruchem, po czym �azik szybko przejecha� przez �luz� powietrzn� kopu�y.
Kiedy ju� byli szczelnie zamkni�ci, Aleksiej usiad� i odetchn�� z ulg�.
��No, za�atwione. Co za ulga.
Myra popatrzy�a na kopu�y Portu Lowella.
��Nie b�d� nas �ciga�?
Aleksiej powiedzia�:
��Inne �aziki s� w terenie. Mars jest nadal s�abo zaludniony, Myro, i s�abo wyposa�ony. Nie jest to dobre miejsce do zorganizowania po�cigu. I jest ma�o prawdopodobne, �e Astropol i inne agencje dysponuj� jakimi� �rodkami w bazie polarnej. � Bisesa dowiedzia�a si�, �e Astropol jest federacj� ziemskich organizacji policyjnych przeznaczonych do operacji pozaziemskich. � Och, mog� za nami wyruszy� � mrukn�� Aleksiej. � Ale to by�oby drastyczne posuni�cie. Chyba jeszcze nie s� gotowi, aby odkry� karty.
�azik obr�ci� si� i ruszy� na p�noc.
Bisesa i Myra usiad�y przed du�ym oknem obserwacyjnym i patrzy�y na przesuwaj�cy si� przed ich oczyma krajobraz. By�o oko�o po�udnia i S�o�ce znajdowa�o si� za nimi, cie� �azika rozci�ga� si� przed nimi.
Kopu�y Portu Lowella wkr�tce znik�y za horyzontem przes�oni�te chmur� py�u wzniecanego przez pot�ne ko�a �azika. Na pocz�tku droga by�a wysypana t�uczniem, potem by� to utwardzony grunt niczym blizna na wyblak�ym pyle, a na koniec po��obiona koleinami ziemia. Z dala od bazy nie by�o wida� �adnych �lad�w dzia�alno�ci cz�owieka, je�li nie liczy� sporadycznych stacji meteorologicznych oraz zda si� niesko�czenie d�ugich, biegn�cych na p�noc kolein. Bisesa dostrzeg�a w nagim terenie �lady powodzi, wielkie pojedyncze g�azy. Ale wszystko wok� nosi�o �lady zamierzch�ej przesz�o�ci, powierzchnia ka�dej ska�y by�a g�adka, ka�da pochy�o�� pokryta grub� warstw� py�u.
Nie widz�c nic poza ska�ami, Myra wkr�tce przy��czy�a si� do Aleksieja i Pauli, kt�rzy byli poch�oni�ci gr� w jak�� egzotyczn� form� pokera.
Bisesa siedzia�a sama przed wypuk�ym oknem �azika, p�ynnie poruszaj�cego si� po powierzchni Marsa. W miar� jak S�o�ce przesuwa�o si� po niebie, Bisesa poczu�a, jak stopniowo ulega czarowi Marsa. By� jak Ziemia, jego krajobraz nieco przypomina� krajobraz ziemski: ziemia w dole, niebo nad g�ow�, py� i porozrzucane tu i �wdzie g�azy. Ale horyzont by� zbyt blisko, a S�o�ce zbyte ma�e i zbyt blade. Gdzie� w g��bi umys�u rodzi�o si� pytanie: jak�e �wiat mo�e wygl�da� w ten spos�b?
Ogarni�ta tym uczuciem obco�ci nagle spostrzeg�a �uk.
�azik nie zbli�y� si� do niego. �uk wy�oni� si� zza horyzontu, wysoki, niezwykle wysmuk�y. By�a pewna, �e ta ogromna konstrukcja nie mog�aby stan�� na Ziemi; by�a to typowo marsja�ska architektura.
Dzie� mia� si� ku ko�cowi. Zach�d s�o�ca trwa� d�ugo i by� efektowny: smugi gasn�cych barw towarzyszy�y ma�ej tarczy S�o�ca nikn�cej za horyzontem. Jednak nocne niebo budzi�o rozczarowanie, wida� bowiem by�o zaledwie kilka gwiazd, w powietrzu musia�o si� unosi� zbyt du�o py�u. Bisesa szuka�a Ziemi, ale albo jeszcze nie wzesz�a, albo nie umia�a jej rozpozna�.
Paula przynios�a jej talerz jedzenia, paruj�ce risotto z grzybami i fasolk� szparagow� oraz kubek kawy zaopatrzony w pokrywk�. Pochyli�a si� i wyjrza�a przez okno.
Bisesa zapyta�a:
��Czego szukasz?
��P�nocnego bieguna niebieskiego. Ludzie zwykle o to pytaj�.
��Masz na my�li turyst�w takich jak ja.
Paula nie speszy�a si�.
��Mars nie ma jasnej gwiazdy biegunowej takiej jak Gwiazda Polarna. Ale popatrz, widzisz gwiazdozbi�r �ab�dzia? Jego najja�niejsza gwiazda to Deneb, alfa Cygni. Posuwaj�c si� wzd�u� grzbietu �ab�dzia w stron� Deneb, trafisz na biegun niebieski mniej wi�cej w po�owie drogi mi�dzy Deneb a nast�pnym gwiazdozbiorem, Cefeuszem.
��Dzi�kuj�. Ale wsz�dzie wisi ten py� i widoczno�� nie jest tak dobra, jak oczekiwa�am.
��No c�, jak powiadaj� klimatologowie, Mars to muzeum py�u � powiedzia�a Paula. � Nie tak jak Ziemia. Tu nie ma deszczu, kt�ry by go wymy�, i �adnych proces�w sedymentacji, kt�re mog�yby go przekszta�ci� w ska��. Unosi si� wi�c w powietrzu.
Mars jest jak �nie�ny glob, pomy�la�a Bisesa.
��Widzia�am �uk.
Paula kiwn�a g�ow�.
��Zosta� zbudowany przez Chi�czyk�w. Wznosz� taki pomnik wsz�dzie tam, gdzie spadnie jaka� ich arka.
A wi�c ta ogromna konstrukcja s�u�y�a upami�tnieniu setek Chi�czyk�w, kt�rzy zgin�li na Marsie w dniu burzy s�onecznej. Bisesa powiedzia�a:
��Paulo, by�am troch� zaskoczona, �e wybra�a� si� z nami.
��Zaskoczona?
��I �e jeste� zamieszana w t� tajemnicz� spraw� na biegunie Marsa. Aleksiej, tak, to tkwi w jego charakterze.
��Zachowuje si� troch� podejrzanie, nieprawda�?
Obie roze�mia�y si�.
Bisesa rzek�a:
��Ale ty wydajesz si� bardziej�
��Konformistyczna? � Pi�kny u�miech przypominaj�cy u�miech stewardessy nie schodzi� z jej ust, podkre�lony przez blask tablicy wska�nik�w. � Nie mam nic przeciwko temu, je�eli tak o mnie m�wi�. Mo�e to prawda.
��Chodzi mi o to, �e jeste� tak bezb��dna w tym, co robisz.
Paula powiedzia�a najwyra�niej nieura�ona:
��Taka si� pewnie urodzi�am. Matka jest osob� najbardziej popularn� z ca�ej za�ogi
��Wi�c go�cie okazuj� ci� wdzi�czno��.
��To mog�aby by� przeszkoda. Ale dlaczego nie obr�ci� tego w atut?
��OK. Ale to nie obejmuje wleczenia si� razem z nami a� na biegun p�nocny. � Zawaha�a si�. � Podziwiasz swoj� matk�, prawda?
Paula wzruszy�a ramionami.
��Nigdy jej nie pozna�am. Ale jak�e mog�abym jej nie podziwia�? Bob Paxton przyby� na Marsa i mo�na powiedzie�, podbi� go, po czym wr�ci� do domu. Ale moja matka kocha�a Marsa. Mo�na to wywnioskowa� z jej dziennik�w. Bob Paxton to bohater na Ziemi � powiedzia�a. � A moja matka to bohaterka tutaj, na Marsie, to nasza bohaterka numer jeden. � Wr�ci� poprzedni u�miech stewardessy. � Mo�e jeszcze risotto?
W ponurym marsja�skim mroku w cieple kabiny Bisesa zasn�a na swoim siedzeniu.
Obudzi�o j� klepni�cie w rami�. Stwierdzi�a, �e jest owini�ta w koc.
Myra siedzia�a obok, patrz�c przez okno na nadchodz�cy �wit. Bisesa zobaczy�a, �e jad� terenem pokrytym wydmami, niekt�re o wysoko�ci kilkudziesi�ciu metr�w, kt�re wygl�da�y jak zastyg�e fale oddalone od siebie o dobry kilometr. W miejscach os�oni�tych od wiatru wida� by�o jakby szron.
��Ojej, przespa�am ca�� noc.
��Dobrze si� czujesz?
Bisesa poruszy�a si�.
��Troch� zesztywnia�am. Ale my�l�, �e przy ma�ej sile ci��enia nawet takie siedzenie jest ca�kiem wygodne. Przeci�gn� si� i zaraz si� umyj�.
��B�dziesz musia�a poczeka� na Aleksieja. Znowu goli g�ow�.
��My�l�, �e by�abym zahipnotyzowana tym widokiem.
��Chyba mu odbi�o. � Myra wygl�da�a na rozdra�nion�.
��Myro? Co� nie tak?
��Nie tak? Chryste, mamo, sp�jrz na ten widok.
��Co w tym z�ego?
Bisesa rozejrza�a si�. Pozostali spali. Zda�a sobie spraw�, �e oto po raz pierwszy od czasu tych bezbarwnych dni po przebudzeniu w hibernaculum jest faktycznie sama z Myr�. Nawet na
��Nigdy nie mia�y�my okazji porozmawia� � powiedzia�a.
Myra zrobi�a ruch, jakby chcia�a wsta�.
��Nie tutaj.
Bisesa po�o�y�a jej d�o� na ramieniu.
��Daj spok�j. Kogo to obchodzi, je�li policja nas pods�uchuje? Prosz�, Myro. Mam wra�enie, jakbym ci� ju� nie zna�a.
Myra poprawi�a si� na siedzeniu.
��Mo�e na tym polega problem. Nie znam ci�. Od kiedy opu�ci�a� ten zbiornik, my�l�, �e ju� przywyk�am do �ycia bez ciebie, mamo. Jak gdyby� umar�a. A kiedy si� pojawi�a�, nie jeste� taka, jak� ci� pami�tam. Jeste� jak siostra, kt�r� nagle odnalaz�am, a nie jak moja matka. Czy to ma sens?
��Nie. Ale przecie� nie rozwijali�my si�, tkwi�c w hibernaculum, prawda?
��O czym chcesz ze mn� m�wi�? To znaczy od czego mam zacz��. Min�o dziewi�tna�cie lat, po�owa mego �ycia.
��Opowiedz mi w skr�cie.
��OK. � Myra zawaha�a si� i odwr�ci�a wzrok. � Masz wnuczk�.
Mia�a na imi� Charlie, od Charlotte, i by�a c�rk� Myry i Eugene�a Manglesa. Mia�a teraz pi�tna�cie lat, urodzi�a si� cztery lata po wej�ciu Bisesy do zbiornika.
��Dobry Bo�e. Wi�c jestem babk�.
��Kiedy rozeszli�my si�, Eugene walczy� ze mn� o opiek� nad dzieckiem. I wygra�, mamo. Mia� wp�ywy. Eugene jest pot�ny i s�awny.
Bisesa powiedzia�a:
��Ale nigdy nie mia� w sobie zbyt wiele z prawdziwego cz�owieka, prawda?
��Oczywi�cie mog�am si� z ni� widywa�. Ale to zawsze by�o za ma�o. Nie jestem taka jak ty. Nie chc� obco�ci. Chcia�am zbudowa� dom dla siebie i dla Charlie. Pragn�am stabilizacji. Ale nigdy do tego nie dosz�o. I w ko�cu wy��czy� mnie ca�kowicie. Nie by�o to trudne. Prawie nie bywaj� na Ziemi.
Bisesa poszuka�a jej d�oni, by�a ch�odna i oboj�tna.
��Dlaczego nie powiedzia�a� mi tego przedtem?
��No, po pierwsze nie pyta�a�. I s�uchaj, teraz jeste�my na Marsie! I jeste�my tutaj, bo jeste� s�awn� Bises� Dutt. Masz o wiele powa�niejsze zmartwienia ni� utracona wnuczka.
��Myro, tak mi przykro. Kiedy to wszystko si� sko�czy�
��Och, nie b�d� �mieszna, mamo. Z tob� to si� nigdy nie sko�czy. Ale mimo wszystko b�d� ci� wspiera�a. Zawsze. S�uchaj, zapomnij o tym. Mia�a� prawo wiedzie�. Teraz ju� wiesz.
��Twarz mia�a pe�n� skupienia, zaci�ni�te usta. W jej oczach odbija�o si� zielone �wiat�o.
Bisesa wyprostowa�a si� gwa�townie i wyjrza�a przez wypuk�e okno.
Pod r�owiej�cym niebem koleiny wi�y si� przez r�wnin� koloru zmatowia�ej ciemnej zieleni. Przy��czy�a si� do nich Paula.
��Pojazd pos�usznie zwolni� z cichym zgrzytem.
Myra i Bisesa siedzia�y, czuj�c si� nieswojo. Bisesa zastanawia�a si�, jak wiele Paula s�ysza�a z ich rozmowy.
Teraz Bisesa zobaczy�a, �e ow� ziele� stanowi� kobierzec ma�ych ro�linek, nie wi�kszych od jej kciuka. Ka�da z nich wygl�da�a jak sk�rzasty kaktus, ale mia�a p�przezroczyste cz�ci � okienka, kt�rymi chwyta�a �wiat�o s�oneczne, zgadywa�a Bisesa, nie trac�c ani kropli cennej wilgoci. Wida� te� by�o inne ro�liny. Dostrzeg�a ma�e, czarne kule, owalne, aby mog�y zatrzymywa� ciep�o, czarne, aby ch�on�� je w ci�gu dnia. Zastanawia�a si�, czy w nocy robi� si� bia�e, �eby unikn�� rozpraszania zgromadzonego ciep�a. Ale ros�y tam g��wnie kaktusy.
Myra powiedzia�a:
��To w�a�nie kaktusy odkry�a Helena po przej�ciu burzy s�onecznej. �ycie na Marsie.
��Tak � potwierdzi�a Paula. � To najpospolitsze organizmy wielokom�rkowe, jakie dotychczas znale�li�my na Marsie. Podpowierzchniowe kolonie bakterii i stromatolity na Hellas s� bardziej rozpowszechnione, stanowi� znacznie obfitsz� biomas�. Ale kaktusy to wci�� gwiazda programu. Ten gatunek ochrzczono imieniem mojej matki.
Ka�dy kaktus pochodzi� z zamierzch�ej przesz�o�ci, powiedzia�a Paula.
Kiedy uk�ad s�oneczny by� m�ody, trzy siostrzane �wiaty by�y przez kr�tki czas do siebie podobne: Wenus, Ziemia i Mars by�y ciep�e, mokre i geologicznie aktywne. Nie wiadomo, na kt�rym z nich najpierw pojawi�o si� �ycie. Mars z pewno�ci� jako pierwszy wytworzy� wok� siebie zawieraj�c� tlen atmosfer� b�d�c� paliwem z�o�onych wielokom�rkowych form �ycia, na miliardy lat przed Ziemi�. Ale Mars tak�e jako pierwszy ostyg� i wysech�.
Paula powiedzia�a:
��Ale to zabra�o sporo czasu, setki milion�w lat. W ci�gu tak d�ugiego okresu mo�na osi�gn�� wiele, ssaki zape�ni�y nisz� ekologiczn� opuszczon� przez dinozaury w ci�gu nieca�ych sze��dziesi�ciu pi�ciu milion�w lat. Marsjanie byli w stanie opanowa� strategie przetrwania.
Korzenie kaktus�w by�y zagrzebane g��boko w zimnych ska�ach Marsa. Nie potrzebowa�y tlenu, poniewa� ich metabolizm opiera� si� na wodorze uwalnianym podczas powoli przebiegaj�cych reakcji w ska�ach wulkanicznych zawieraj�cych �ladowe ilo�ci lodu. W ten spos�b one same i ich przodkowie zdo�ali przetrwa� ca�e eony.
��Zawsze by�y jakie� epizody dzia�alno�ci wulkanicznej � powiedzia�a Paula. � Wyziewy kalder na Tharsis powoduj� wzrost g�sto�ci powietrza co kilkadziesi�t milion�w lat. Kaktusy rosn�, rozmna�aj� si�, ponownie zapadaj� w stan u�pienia i trwaj� w postaci zarodnik�w a� do nast�pnego epizodu. A potem burza s�oneczna wywo�a�a
Mars by� m�ody i trwa�o pot�ne bombardowanie jego powierzchni, gdy pozosta�o�ci z okresu gwa�townych narodzin uk�adu s�onecznego uderza�y w nowe �wiaty. Ale to bombardowanie stanowi�o gwarancj�, �e ogromne ilo�ci roztrzaskuj�cego si� materia�u, przemieszcza�y si� mi�dzy poszczeg�lnymi planetami. A ten materia� ni�s� w sobie �ycie.
Bisesa popatrzy�a na nieruchome kaktusy.
��Wi�c to nasi kuzyni.
��Ale z wszelkimi formami �ycia na Ziemi ��czy ich jeszcze dalsze pokrewie�stwo ni� nas. Ostatni znacz�cy przep�yw biomasy musia� mie� miejsce tak dawno temu, �e ko�cowa posta� kodowania DNA jeszcze si� nie ustali�a na �adnym ze �wiat�w. Jednak zwi�zek mi�dzy nimi jest na tyle bliski, �e mo�e by� u�yteczny.
��U�yteczny? W jaki spos�b?
Paula postuka�a w elastyczny ekran i na tablicy wska�nik�w
��Faktycznie � powiedzia�a Pula � ciesz� si�, �e trafili�my na te kaktusy. Wa�ne, aby� o tym wiedzia�a, Biseso.
��Dlaczego?
��Aby� mog�a zrozumie�, co znaleziono na biegunie.
��Nie mog� si� doczeka� � powiedzia�a Myra szyderczo.
��A ja nie mog� si� doczeka� na �azienk� � powiedzia�a Bisesa. Wsta�a z siedzenia, a okrywaj�cy j� koc opad� na ziemi�. � Aleksiej? Ju� sko�czy�e�?
Potem, z ka�dym dniem podr�y, S�o�ce wznosi�o si� coraz ni�ej. Na koniec zacz�o si� �lizga� po horyzoncie i pe�ne �wiat�o dzienne zast�pi� p�mrok s�cz�cy si� z ciemnego nieba.
Bisesa zrozumia�a. Mars by� nachylony do osi obrotu podobnie jak Ziemia; w zimie biegun p�nocny by� zwr�cony w stron� przeciwn� do S�o�ca i kiedy posuwali si� na p�noc, dostawali si� w obr�b ca�orocznej nocy arktycznej. Co by�o charakterystyczne dla Marsa to fakt, �e zmiany nast�powa�y tak szybko, linie szeroko�ci geograficznej przemyka�y szybko jedna za drug�. Mia�a bardzo wyra�nie wra�enie, �e jedzie po powierzchni ma�ego owalnego �wiata, jak mr�wka pe�zn�ca po pomara�czy.
O zachodzie s�o�ca na p�nocnym horyzoncie ujrzeli wa� chmur.
O �wicie znale�li si� pod nim. Czapa polarna by�a tak gruba, �e przes�ania�a wszystko opr�cz najja�niejszych gwiazd. Deneb i biegun niebieski znik�y.
W po�udnie zacz�� pada� �nieg.
��Przeprawa przez ca�y uk�ad s�oneczny zabra�a nam prawie pi�� dni, Theo. Zastan�w si� nad tym. Za par� godzin nadejdzie godzina Q, chwila spotkania z bomb��
Edna pokona�a po�ow� odleg�o�ci mi�dzy Jowiszem a dalekim S�o�cem w ci�gu stu godzin.
��W rzeczywisto�ci teraz zwalniamy. Zbli�amy si� do bomby Q ty�em�
��Wi�kszo�� oficer�w odbywaj�cych s�u�b� w przestrzeni kosmicznej zosta�o przeniesionych z si� morskich Stan�w Zjednoczonych, poniewa� wi�kszo�� statk�w kosmicznych bardziej przypomina �odzie podwodne ni� cokolwiek innego. Ale
��Musz� ju� i��, kochanie. Nap�d zaraz zostanie wy��czony i by�by k�opot, gdyby�my niespodziewanie napotkali to licho�
��Jak si� czuj�? Boj� si�. Jestem podniecona. Mam zaufanie do swoich umiej�tno�ci, do�wiadczenia Johna i do
��Tak, Edno. Ju� czas.
��Wiem. Wezwij Johna, dobrze?
Bisesa nie widzia�a nic.
W ko�cu za zas�on� mroku dostrzeg�a jasnozielone iskrz�ce si� �wiat�a. �azik zwolni� i stan��. Reszta za�ogi poderwa�a si�.
Na lodzie sta� jaki� pojazd o wielkich balonowych ko�ach, na kt�rym siedzieli okrakiem dwaj ludzie w skafandrach kosmicznych. Mieli pod�wietlone he�my, ale Bisesa nie mog�a dojrze� ich twarzy. Kiedy zobaczyli �wiat�a �azika, pomachali r�kami.
��To trycykl � powiedzia�a ze zdumieniem Myra.
��Istotnie � spokojnie powiedzia�a Paula. � Nazywaj� go Pojazdem Og�lnego Zastosowania. S�u�y do przeprowadzania operacji w pobli�u stacji na biegunie�
��Chc� mie� taki. Aleksiej postuka� w ekran. � Jurij. Czy to ty?
��Cze��, Aleksiej. Oczy�cili�my dla was drog� lemieszem sublimacyjnym. Jest wi�cej �niegu ni� zazwyczaj o tej porze roku.
��Dzi�ki.
��
Pojazd zakr�ci� i ruszy� przed siebie. Wok� zawirowa�a mg�a w �wietle reflektor�w.
Kiedy zag��bili si� w ciemno��, twardy grunt zalegaj�cy pod �niegiem zacz�� si� zmienia�. Le�a� grubymi warstwami, na przemian jasnymi i ciemnymi, przypominaj�c ska�� osadow�. Wygl�da� jak wypolerowany, pokryty patyn�, l�ni�c� w �wietle reflektor�w pojazdu.
Po kilku godzinach dotarli do ja�niejszej, twardszej powierzchni, brudnobia�ego koloru zabarwionego marsja�sk� czerwieni�.
��L�d � oznajmi�a Paula. � W ka�dym razie g��wnie. To sta�a czapa lodowa, pozosta�o�� po tym, jak ka�dej wiosny �nieg z dwutlenku w�gla znika w wyniku sublimacji. Tu, na kraw�dzi czapy, jeste�my oko�o pi�ciuset kilometr�w od Stacji Wellsa, kt�ra le�y w pobli�u bieguna. Teraz jazda b�dzie bardziej p�ynna. Ko�a �azika mo�na przystosowywa� do r�nych typ�w powierzchni.
Bisesa powiedzia�a:
��Jestem zaskoczona, �e
Aleksiej popatrzy� na ni� ze zbola�� min�.
��Biseso, to jest Mars. Temperatura zewn�trzna jest r�wna temperaturze krzepni�cia suchego lodu i przy tym ci�nieniu wynosi oko�o stu pi��dziesi�ciu kelwin�w.
Zastanowi�a si�.
��Czyli oko�o stu pi��dziesi�ciu stopni poni�ej zera.
��Tak � powiedzia�a Paula. � W tej temperaturze zwyk�y l�d jest twardy jak bazalt.
Bisesa by�a rozczarowana.
��Ten ma�y wyk�ad wyg�asza�a� ju� dziesi�tki razy, prawda?
��Nie mia�a� czasu, �eby si� w tym zorientowa�. Nie przejmuj si�.
Teraz, gdy poruszali si� po lodzie, Bisesa oczekiwa�a p�ynnej jazdy do samego bieguna. Ale pojazd prowadz�cy niebawem zboczy� z wiod�cego na p�noc szlaku i ruszy� drog� okr�n�, skr�ciwszy w prawo. Wygl�daj�c przez lewe okno, Bisesa spostrzeg�a kanion.
Schowawszy honor do kieszeni, zapyta�a o to Paul�.
Paula powiedzia�a, �e jest to �kanion spiralny�, jeden z wielu kanion�w wy��obionych w czapie lodowej. Pokaza�a obraz ca�ej czapy lodowej sfotografowanej z kosmosu latem, kiedy �nieg z suchego lodu nie przes�ania� krajobrazu. Czapa lodowa wygl�da�a jak poskr�cany uk�ad burzowy, a owe kaniony spiralne wi�y si�, si�gaj�c niemal do samego bieguna. By�o to zdumiewaj�ce i nie przypomina�o niczego, o czym Bisesa s�ysza�a na Ziemi. Ale po tej wyprawie przez uk�ad s�oneczny niewiele mog�o j� naprawd� zadziwi�.
W miar� posuwania si� do przodu �nieg stawa� si� coraz g��bszy i w ko�cu jechali mi�dzy dwiema �nie�nymi �cianami o wysoko�ci dobrych dw�ch metr�w. �nieg robi� wra�enie zbitego i by� zapewne g�stszy ni� na Ziemi.
Poczu�a ulg�, gdy zobaczy�a przed sob� skupisko �wiate� i zaokr�glone �ciany modu��w mieszkalnych.
Rz�d zielonych �wiate� ci�gn�� si� w dal, jak gdyby jechali wzd�u� pasa startowego. Kiedy �azik podjecha� bli�ej, Bisesa zobaczy�a, �e �wiat�a by�y umieszczone na s�upach wysokich na cztery metry, zapewne po to, aby wystawa�y ponad �nieg. Spojrzawszy do ty�u, zobaczy�a, �e �wiat�a s� bia�e, a wi�c w mroku marsja�skiej zamieci zawsze mo�na si� by�o zorientowa�, czy cz�owiek si� porusza w stron� bazy, czy te� w stron� przeciwn�.
Konstrukcje wy�aniaj�ce si� z mroku sta�y na palach i nie mia�y kszta�tu kopu�, lecz by�y sp�aszczone, zaokr�glone u g�ry i u do�u. By�y pomalowane na jasnozielony kolor, sta�y obok siebie i by�y po��czone kr�tkimi tunelami. Bisesa zobaczy�a, �e te wielkie modu�y s� w rzeczywisto�ci osadzone na ko�ach i przymocowane do lodu linami. Pomy�la�a, �e przypominaj� monstrualne przyczepy kempingowe.
Kiedy �azik zbli�y� si� do stacji, �niegowe �ciany sta�y si� cie�sze i w ko�cu pojazd jecha� po lodowej powierzchni prawie pozbawionej �niegu pokrytej czarn� siatk�. Zapewne elementy grzejne, aby chroni� przed osadzaniem si� suchego lodu, pomy�la�a Bisesa. �azik podjecha� do niskiej kopu�y u st�p jednego z pali. By�y tam ju� zaparkowane dwa pojazdy, ci�sze i mniejsze od ich �azika.
Paula poprowadzi�a ich przez w�az i Bisesa znalaz�a si� naprzeciw schod�w pokrytych dachem z niebiesko-zielonego plastiku, kt�re najwyra�niej prowadzi�y do najbli�szego modu�u. Walizka Aleksieja nie by�a w stanie pokona� schod�w i trzeba j� by�o wci�gn�� za pomoc� liny.
U szczytu schod�w nowo przyby�ych oczekiwa�a za�oga stacji. By�o ich czworo, dwie kobiety i dw�ch m�czyzn, o patykowatych ko�czynach i nieco zbyt wielkich brzuchach. Wszyscy byli dosy� m�odzi. Bisesa przypuszcza�a, �e �adne z nich nie przekroczy�o czterdziestki. Kombinezony mieli czyste, ale mocno po�atane i ni�s� si� od nich lekki zapach t�uszczu. Nikt nie mia� tatua�u identyfikacyjnego.
Zbici w gromadk�, wpatrywali si� w Bises�.
Jeden z nich, krzepki dwudziestopi�ciolatek, post�pi� naprz�d i u�cisn�� Bisesie d�o�.
��Musisz nam wybaczy�. Nie mamy tu zbyt wielu go�ci. � Mia� du�y, pokryty plamami, pijacki nos, brudne czarne w�osy zwi�zane w ko�ski ogon i g�st� k�dzierzaw� brod�. M�wi� niewyra�nie, z ameryka�skim akcentem okraszonym d�ugimi europejskimi samog�oskami.
��Ty jeste� Jurij, prawda? Jecha�e� na lodowym rowerze.
��Tak. To ja macha�em do was. Nazywam si� Jurij O�Rourke. Jestem miejscowym glacjologiem, klimatologiem i czym tylko chcesz. � Szybko przedstawi� reszt� za�ogi: Ellie von Devender, fizyk, Grendel Speth, lekarz-biolog, oraz Hanse Critchfield, in�ynier odpowiedzialny za energi�, transport i podstawowe systemy, a zarazem specjalista od urz�dze� wiertniczych, g��wnych element�w programu badawczego bazy. � Chocia� wszyscy jeste�my wielozadaniowi � powiedzia� Jurij � zostali�my tak�e przeszkoleni w zakresie paramedycyny�
Ellie von Devender podesz�a do Bisesy. Mia�a oko�o trzydziestu lat, by�a kr�pa, w�osy mia�a zwi�zane do ty�u. Nosi�a okulary w grubych oprawkach, co sprawia�o, �e nie by�o wida� jej oczu i nadawa�o jej nieprzyjazny wygl�d.
Bisesa powiedzia�a zaciekawiona:
��Mog�am si� spodziewa� glacjologa, biologa. Ale fizyk?
Ellie powiedzia�a:
��Glacjologia to pow�d istnienia tej bazy oraz obecno�ci Grendel i jej laboratorium. A ja jestem powodem, dla kt�rego
Jurij poklepa� Bises� po ramieniu.
��Chod�my obejrze� to miejsce. � Szybko ich oprowadzi� po pomieszczeniu mieszkalnym. � Nazywamy je Puszka nr Sze�� � powiedzia�. � Jest wykonana z kopolimeru etylenu�
Puszka nr Sze�� stanowi�a b�bel, kt�rego �ciany pomalowano na kolor morski, fale �udz�co przypomina�y prawdziwe. Pod�oga typu plaster miodu pokrywa�a ca�e pomieszczenie i Bisesa, patrz�c w d�, widzia�a pod spodem rozmaite zapasy u�o�one w sterty. Nie by�o wida� �adnych skafandr�w kosmicznych, ale w �cianach widnia�y jakie� w�azy, kt�re mog�y prowadzi� do pomieszcze�, w kt�rych je przechowywano. Wsz�dzie wok� le�a�y sterty przedmiot�w, kt�re wygl�da�y jak cz�ci zamienne i inne elementy �azik�w; by�o tam tak�e ma�e laboratorium i cz�� medyczna oraz jedno ��ko otoczone r�nymi sprz�tami, odgrodzone od pozosta�ej cz�ci pomieszczenia zasuwan� plastikow� zas�on�. Wsz�dzie by�o ciemno, zimno i unosi� si� kurz, jakby rzadko z tego miejsca korzystano.
Jurij po�piesznie przeprowadzi� ich przez ma�� �luz� powietrzn� do drugiego modu�u.
��Puszka nr Pi��, naukowa � powiedzia�. By�o tam r�wnie� obszerniejsze laboratorium i du�a cz�� szpitalna oraz co�, co wygl�da�o jak ma�a si�ownia. By�o tam ja�niej, a przytwierdzone do �cian jarz�ce si� panele przedstawia�y widoki g�r i rzek.
Bisesa mrukn�a do Myry:
��Po co dwa laboratoria i dwa stanowiska medyczne?
Myra wzruszy�a ramionami.
��Mo�e po to, aby unikn�� ska�enia. Zdejmujesz skafander i mo�esz zajmowa� si� swoimi pr�bkami i leczy� rany, nie wchodz�c do bazy.
��Ska�enia za�ogi przez Marsjan?
��Albo Marsjan przez za�og�.
W Puszce nr Pi�� Grendel Speth, ma�a, schludna i szczup�a kobieta o czarnych w�osach przypr�szonych siwizn�, szybko pobra�a od go�ci pr�bki krwi i moczu.
���eby�cie na stacji pozostali zdrowi � powiedzia�a. � Testy uczuleniowe, tego rodzaju badania. Nasze po�ywienie pochodzi z liofilizowanych produkt�w z Portu Lowella i jarzyn z naszego ogr�dka. Dodajemy do niego r�ne sk�adniki, �eby zapewni� indywidualne zapotrzebowanie pokarmowe. Nawet nie b�dziecie zdawa� sobie sprawy z ich obecno�ci�
Teraz Jurij powi�d� ich do trzeciego modu�u � Puszki nr Trzy, kt�ra najwyra�niej stanowi�a cz�� sypialn� podzielon� na ma�e sypialnie, ciemne i wyra�nie nieu�ywane. Nast�pnie przeszli do kolejnego modu�u, Puszki nr Dwa. O dziwo, modu� ten by� urz�dzony tak, aby przypomina� �r�dmiejski hotel o nazwie �Mars-Astoria�. Liczne przegrody usuni�to, by przestrze� uczyni� bardziej otwart�, chocia� g��wna cz�� by�a przeznaczona na ma�� kuchni� i natrysk z toalet�. Znajdowa�y si� tam cztery ��ka, obok kt�rych sta�y ma�e szafki i krzes�a, a wszystko by�o zawalone ubraniami i rozmaitymi sprz�tami. Elastyczne ekrany umieszczono nad byle jakim krajobrazem miejskim, na kt�rym widnia�y sceny z �ycia rodzinnego.
Myra zapyta�a zaciekawiona:
��Chyba nie wykorzystujecie tego zgodnie z przeznaczeniem, co?
Jurij powiedzia�:
��Stacj� Wellsa zbudowano dla dziesi�ciu os�b, a nas jest tylko czworo. Noce s� tutaj d�ugie, Myro. Wolimy mieszka� razem.
Potem Jurij poprowadzi� ich kolejnymi schodami do ma�ej kopu�y, a stamt�d w d� schodami wykutymi w lodzie.
��Przepraszam za to wszystko. Jak widzicie, mamy tutaj tylko cztery ��ka, a modu�y, kt�rych nie wykorzystujemy, s� praktycznie zamkni�te. Go�ci na og� umieszczamy tutaj, w schronie zabezpieczonym przed promieniowaniem� Je�eli b�dzie tu wam niewygodnie, mo�emy otworzy� jeszcze jedn� puszk�.
Schodz�c Bisesa rozgl�da�a si� wok�. Jaskinia wykuta w lodzie stanowi�a przysadzisty cylinder podzielony przegrodami na poszczeg�lne segmenty. Zobaczy�a kuchni�, stanowisko ��czno�ci, kabin� z prysznicem i zagracone pomieszczenie, kt�re wygl�da�o jak laboratorium lub punkt medyczny. Miejsce to nosi�o �lady dowodz�ce, �e by�o wykorzystywane. Na pod�odze ko�o kuchni i prysznica wida� by�o �lady, �ciany i metalowe powierzchnie by�y porysowane, a w powietrzu unosi� si� s�aby zapach st�chlizny.
Cz�� �ciany by�a ods�oni�ta i Bisesa zobaczy�a, �e pokrywa j� dziwny wz�r, cienki pas z niewyra�nymi kreskami i zwyk�� skal� metryczn�. Ten kod kreskowy ci�gn�� si� wzd�u� ca�ej zakrzywionej powierzchni �ciany, niby sk�ra jakiego� ogromnego w�a.
Pok�j, kt�ry mia�y dzieli� Myra i Bisesa, by� na tyle du�y, �e mie�ci�y si� w nim pi�trowe ��ka, st� i dwa krzes�a. Tyln� �cian� pokoju stanowi� l�d, pokryty warstw� p�przezroczystego plastiku i ozdobiony owym dziwnym wzorem, kt�ry opasywa� �cian� od ko�ca do ko�ca.
Kiedy rozlokowywa�y si�, Jurij usiad� na ��ku. W tym ma�ym pomieszczeniu zajmowa� sporo miejsca.
��Tu, w Stacji Wellsa, jest dosy� przytulnie. W rzeczywisto�ci zimno strefy polarnej nie sprawia wielkiego k�opotu. Je�li na marsja�skim r�wniku latem, w po�udnie, wyjdzie si� na zewn�trz, mo�na sobie odmrozi� ty�ek. G��wnym problemem jest tutaj ciemno�� � trwaj�ca przez po�ow� marsja�skiego roku, czyli dwana�cie ziemskich miesi�cy. Badacze okolic podbiegunowych Ziemi staj� przed podobnym wyzwaniem. Wiele si� od nich nauczyli�my. Jednak wi�cej od Shackletona ni� od Scotta.
Myra powiedzia�a:
��Jurij, nie potrafi� umiejscowi� twojego akcentu.
��Moja matka by�a Rosjank� i st�d moje imi�, a ojciec by� Irlandczykiem, po kt�rym nosz� nazwisko. Oficjalnie jestem obywatelem Irlandii, czyli Eurazji. � Wyszczerzy� z�by w u�miechu. � Ale tutaj nie ma to wi�kszego znaczenia. Z dala od Ziemi wszystko si� troch� przemiesza�o. � Zwr�ci� si� do Bisesy. � Pani Dutt�
��Bisesa.
��Bisesa. Wiem, �e znalaz�a� si� tutaj z powodu tego, co jest w Jamie.
Bisesa przyjrza�a si� Myrze badawczo. O co chodzi? Jaka zn�w Jama?
��Musisz wiedzie�, czym si� tu naprawd� zajmujemy. � Przesun�� d�o� po pasiastym wzorze na �cianie. Linie by�y ledwo widoczne, mia�y nieregularn� szeroko�� i r�ne barwy. Przypomina�y kod kreskowy albo spektrogram. � Sp�jrz na to. Dlatego w�a�nie tu przyjecha�em. Ta tapeta to najpe�niejszy obraz j�dra, jaki uda�o nam si� uzyska�.
Myra kiwn�a g�ow�.
��Lodowego j�dra Marsa.
��Tak jest. Przeprowadzili�my wiercenia dok�adnie w tym miejscu, od szczytu czapy lodowej, i dotarli�my do g��boko�ci dwa i p� kilometra. Hanse Critchfield z przyjemno�ci� poka�e ci sw�j sprz�t. Oczywi�cie to by�yby trzy kilometry, gdyby burza s�oneczna nie stopi�a g�rnych warstw lodu. � Potrz�sn�� g�ow�. � Cholerna szkoda.
Myra przesun�a palec po �cianie.
��I potraficie to zinterpretowa�, tak samo jak to si� robi na Ziemi?
��Jasne. Czapa sk�ada si� z kolejnych warstw lodu gromadz�cych si� rok po roku. I za ka�dym razem �rejestruje� warunki panuj�ce w tym czasie: klimat, zawarto�� py�u, promieniowanie kosmiczne, wszystko. Tak jak na Ziemi. Oczywi�cie szczeg�y si� r�ni�. W Grenlandii na przyk�ad roczny opad �niegu wynosi kilkadziesi�t centymetr�w. Tutaj szcz�tkowa warstwa lodu przyrasta rocznie zaledwie o jedn� si�dm� milimetra.
��Popatrz tutaj. � Stan�� przy �cianie, w miejscu gdzie ko�czy� si� d�ugi, wij�cy si� pasek. � To jest g�rna cz�� paska, naj�wie�sze warstwy znajduj� si� na g�rze, bo osadzi�y si� na ko�cu, zgoda? G�rna cz�� zosta�a zebrana przez za�og�
Na Marsie zdarzenia nast�puj�ce w r�nych okresach czasu zosta�y zarejestrowane na r�nych poziomach lodowego rdzenia. Dziesi�� centymetr�w poni�ej mo�na by�o znale�� �lady promieniowania, kt�re dotar�o do planety w wyniku eksplozji supernowej, jaka mia�a miejsce przed tysi�cem lat w centrum mg�awicy Kraba. Ka�dy metr stanowi� znacz�c� warstw� zawieraj�c� mikrometeoryty, zastyg�e kropelki niegdy� p�ynnej ska�y; co dziesi�� lub sto tysi�cy lat w Marsa uderza� obiekt na tyle ci�ki, �e powodowa� rozrzucenie szcz�tk�w na obszarze a� do bieguna. A du�e paski na skali metrycznej odpowiada�y najbardziej dramatycznym zdarzeniom w obecnej epoce, zmianom nachylenia biegun�w, kt�re maj� miejsce co sto tysi�cy lat.
Jurij powiedzia�:
��W tym marsja�skim lodzie mo�na nawet znale�� �lady Ziemi � meteoryty pochodz�ce z naszego �wiata, podobnie jak na Ziemi mo�na znale�� meteoryty z Marsa. � Wyszczerzy� z�by w u�miechu. � Wci�� szukam �lad�w tego meteorytu, kt�ry zmi�t� z Ziemi dinozaury.
Myra przyjrza�a mu si� uwa�nie.
��Kochasz swoj� prac�, prawda? � Bisesa pomy�la�a, �e w jej g�osie zabrzmia�a zazdro��. Zawsze poci�gali j� m�czy�ni z poczuciem misji, tacy jak Eugene Mangles.
��Gdyby tak nie by�o, nie utkn��bym w tej lodowej trumnie. Ale ju� si� na tym nie koncentrujemy. Po tym, jak znale�li�my to pod lodem, nikogo nie obchodzi ca�a reszta. Czapa lodowa, j�dro. To tylko przeszkadza.
Bisesa zastanowi�a si�.
��Przykro mi.
Za�mia� si� kr�tkim �miechem.
��To nie twoja wina.
Myra spyta�a:
��Wi�c co w�a�ciwie znale�li�cie?
��Zaraz si� przekonasz. Je�li sko�czy�y�cie, zapraszam na narad� wojenn�. � Podni�s� si�.
Chocia� bomby Q wci�� nie by�o wida� go�ym okiem, ju� j� �widzieli� dzi�ki jej przyci�ganiu grawitacyjnemu w postaci w�z�a energii magnetycznej oraz mgie�ki egzotycznych cz�stek, jakie wysy�a�a, lec�c przez uk�ad s�oneczny.
��Jest dok�adnie tak, jak przewidzia� profesor Carel � poinformowa� John, przegl�daj�c podsumowanie wy�wietlane na ekranie. � Dok�adnie jak na widmie, kt�re otrzyma�a� po wyparowaniu miniaturowej czarnej dziury. Najwyra�niej to artefakt kosmologiczny�
��Tam � szepn�a Edna. Pokaza�a na okno.
Bomba Q by�a jak b�bel zniekszta�conego �wiat�a gwiazd, kropla wody unosz�ca si� w niebiosach. Kiedy Edna rzeczywi�cie j� dostrzeg�a, poczu�a jak ch��d przenika j� do szpiku ko�ci.
��To Oko � poinformowa� John. � Doskonale odbijaj�ca kula o �rednicy stu metr�w. Posiada wszystkie typowe cechy: zniekszta�cona geometria, anomalne przesuni�cie Dopplera w obszarze powierzchniowym. Jednak�e widmo promieniowania nie jest dok�adnie takie, jakie zarejestrowano w pobli�u Oczu wykrytych w�r�d planetoid troja�skich podczas burzy s�onecznej.
��Wi�c to nie jest jedynie obserwator. Chyba wiedzieli�my to ju� przedtem.
��Jest pi�� kilometr�w st�d i zbli�a si� � �agodnie powiedzia�a Libby.
Edna spojrza�a na Johna. Wiedzia�a, �e bra� prysznic zaledwie godzin� wcze�niej, ale mimo to pot wyst�pi� mu na czo�o i sp�ywa� po szyi.
��Got�w?
��Jak zawsze, kobieto.
��B�dziemy dzia�a� zgodnie z uzgodnion� strategi�. Libby, rozumiesz? Cztery przeloty. A je�li zauwa�ymy jak�� zmian�
��Wracamy migiem � powiedzia�a Libby. � B�dzie dok�adnie tak jak podczas pr�b. Trzy kilometry do maksymalnego zbli�enia. Edno?
��Tak, Libby?
��Historia na nas patrzy.
��O Jezu � mrukn�� John.
Czterech cz�onk�w za�ogi, plus Bisesa, Myra i Aleksiej, siedzia�o ko�em na krzes�ach i skrzyniach w Puszce nr Dwa, w hotelu Mars-Astoria. Paula chyba odsypia�a podr�.
I tu, na biegunie p�nocnym Marsa, pod pokryw� �niegu z dwutlenku w�gla, w jednym z najbardziej odosobnionych i bezpiecznych miejsc w uk�adzie s�onecznym, Bisesa w ko�cu us�ysza�a prawd�.
Wydawa�o si�, �e Aleksiej poczu� ulg�, gdy w ko�cu wyjawi� to, co odkry�y r�ne frakcje Kosmit�w: �e co� nieznanego i gro�nego wnikn�o do wewn�trznej cz�ci uk�adu s�onecznego.
��Nazywaj� to bomb� Q. Wed�ug najbardziej prawdopodobnego domys�u to artefakt Pierworodnych, kt�ry ma nas zniszczy�. Flota kosmiczna podj�a jak�� misj�, aby to zlikwidowa�. Mo�e im si� uda. Ale je�eli nie�
��Macie w�asny plan.
��Tak jest.
Bisesa popatrzy�a na kr�g otaczaj�cych j� ludzi, znacznie m�odszych ni� ona sama i Myra, ale w ko�cu Kosmici byli m�odzi z definicji.
��To ma charakter potajemny. Stanowicie niew�tpliwie swego rodzaju frakcj�. Kr��ycie wok�, kryj�c si� przed ziemsk� policj�. Dobrze si� bawicie, co? Macie jakiego� przyw�dc�?
��Tak � powiedzia� Aleksiej.
��Kto to jest?
��Tego nie mo�emy ci powiedzie�. Jeszcze nie teraz. Ale nikt z tu obecnych.
��I sprowadzili�cie mnie tutaj z powodu czego�, co znale�li�cie pod lodem.
��Tak jest.
��Wi�c poka�cie mi to.
Grendel Speth, astrobiolo�ka i lekarka, stan�a naprzeciw Bisesy.
��Dopiero przyjecha�a�. Jeste� pewna, �e nie musisz odpocz��?
Bisesa podnios�a si�.
��Odpoczywa�am przez dziewi�tna�cie lat i podr�owa�am przez wiele tygodni. Chod�my.
Jeden po drugim wszyscy wstali i ruszyli za ni�.
A�eby dotrze� do Jamy, musieli za�o�y� skafandry.
Wr�cili do Puszki nr Sze��, a potem poszli w d� schodami do ma�ej kopu�y. Tam Bisesa, Myra i Aleksiej zdj�li kombinezony. Wiedz�c, �e marsja�ski mr�z jest o par� metr�w dalej, Bisesa niedorzecznie poczu�a zimno na go�ej sk�rze.
Doktor Grendel szybko j� zbada�a.
��Bior�c pod uwag�, �e przez dwa dziesi�ciolecia systematycznie rujnowa�a� sobie organizm w hibernaculum, jeste� w �wietnym stanie.
��Dzi�kuj�.
Sk�r� Bisesy szybko nat�uszczono. Musia�a przywdzia� �biokamizelk�, do�� gryz�cy fragment ubioru, kt�ry przywar� do jej sk�ry, tworz�c powierzchni� kontaktu z uk�adami biometrycznymi, kt�re mia�y monitorowa� stan jej cia�a podczas tego wypadu. Nast�pnie za�o�y�a jasnozielony obcis�y kombinezon oraz he�m, buty, r�kawice i ma�y plecak. Grendel wyja�ni�a jej, �e stanowi to pe�ny skafander kosmiczny, w kt�rym ci�nienie jest utrzymywane na sta�ym poziomie dzi�ki napr�eniu elastycznej tkaniny i w razie niebezpiecze�stwa, na przyk�ad uszkodzenia modu�u, zapewnia prze�ycie przez blisko godzin�.
Ale ten kombinezon stanowi� jedynie wewn�trzn� warstw� w podw�jnej konstrukcji skafandra. Musia�a si� jeszcze w�lizgn�� do jednego z tych stroj�w kapitana Ahaba.
Poprowadzono j� do ma�ego w�azu w �cianie kopu�y, kt�rym dotar�a do kombinezonu zewn�trznego, przytwierdzonego do zewn�trznej �ciany kopu�y. Pomagali jej wsun�� do �rodka najpierw nogi, potem r�ce i na ko�cu tu��w i g�ow�. Wizjer w he�mie by� nieprzezroczysty. Skafander sk�ada� si� ze sztywnych fragment�w, przypomina� �redniowieczn� zbroj�. Ale kiedy si� w�lizgiwa�a do �rodka, dopasowywa� si� do jej cia�a; ca�y czas s�ysza�a buczenie serwomotor�w. Najtrudniejsz� spraw� by�o przeci�ni�cie g�owy w he�mie przez w�az i za�o�enie wi�kszego he�mu zewn�trznego.
Grendel zawo�a�a:
��Jak si� czujesz? One nie s� robione na miar�.
���wietnie. Jak si� z tego wydostan�?
��Kiedy b�dziesz potrzebowa�a, skafander ci to powie.
W ko�cu Grendel zatrzasn�a panel na jej plecach. Skafander odskoczy� od �ciany kopu�y i Bisesa lekko si� zatoczy�a.
Wizjer rozja�ni� si�. Otoczona marsja�skim zimowym mrokiem, widzia�a jedynie owaln� os�oni�t� he�mem twarz technika, kt�ry mia� na imi�
��Hanse � powiedzia� u�miechaj�c si�. � W�a�nie sprawdzam, czy tw�j skafander funkcjonuje jak nale�y. Kiedy wpadniesz w odpowiedni rytm, nauczysz si� mnie wyczuwa�, dzia�amy w systemie dw�jkowym� Skafander Pi��? Jaki masz status?
W uszach Bisesy zabrzmia� cichy m�ski g�os.
��Nominalny, Hanse, jak mo�esz si� przekona� na podstawie odczyt�w. Biseso?
��S�ucham.
��Jestem tutaj, aby ci pomaga�, najlepiej jak potrafi�, podczas prowadzenia dzia�a� poza statkiem kosmicznym.
Hanse powiedzia�:
��Wiem, �e konstrukcja skafandra musi ci si� wydawa� nieco osobliwa, Biseso. To wszystko z powodu POP.
��POP?
��Protoko�u Ochrony Planetarnej. Nigdy nie wnosimy kombinezon�w do �rodka ziemskich modu��w mieszkalnych, nigdy nie mieszamy ze sob� obu �rodowisk. Chronimy przed sob� nawzajem marsja�skie i ziemskie formy �ycia.
��Mimo �e s� bliskimi kuzynami.
��Tacy s� najgorsi. A poza tym jest ten py�. Marsja�ski py� jest toksyczny i pe�en nadtlenk�w, powoduje siln� korozj�. Najlepiej nie wpuszcza� go do naszych mieszka� i p�uc. Musimy dok�adnie czy�ci� uszczelnienia tych skafandr�w, bo inaczej trudno je zak�ada�, a nie chcia�aby� chyba tutaj utkn��. Potem ci to wszystko poka��.
Przed wizjerem przesun�a si� twarz lekarki.
��Dobrze sobie radzisz, Biseso. Spr�buj si� troch� porusza�.
Bisesa podnios�a r�ce i opu�ci�a; us�ysza�a szum serwomotor�w i skafander zrobi� si� lekki jak pi�rko.
��Dziwnie si� czuj�, nie mog�c opu�ci� r�k do ko�ca. Ani podrapa� si� po twarzy. My�l�, �e to minie.
��Mog� ci� podrapa� to twarzy, je�li�
��Dam ci zna�, jak b�d� chcia�a, Pi�tko. � Rozejrza�a si� wok�. Ziemia by�a p�aska i bia�a, a niebo zamglone i ciemne. Ponure modu�y stacji wznosi�y si� przed jej oczyma, obok pali le�a�y sterty rozmaitego sprz�tu i zapas�w i sta�y zaparkowane pojazdy: dwa �aziki zaopatrzone w p�ugi �nie�ne i co�, co przypomina�o skutery �nie�ne.
Aleksiej, Myra i ca�a za�oga stacji, wszyscy ze Stacji Wellsa poza Paul�, byli obecni, stoj�c w zielonych skafandrach kosmicznych, z o�wietlonymi twarzami i patrz�c na ni�. �nieg wci�� pada� wielkimi p�atami z wisz�cego nisko, szarego nieba.
��Wielki Bo�e, jestem na biegunie Marsa. � Podnios�a r�k� i poruszy�a palcami.
Zbli�y� si� Jurij.
��Musimy odby� kr�tki spacer. Tylko kilkaset metr�w. Urz�dzenie wiertnicze znajduje si� z dala od pomieszcze� mieszkalnych z uwagi na bezpiecze�stwo i potrzeb� ochrony planety. Chod�my, dasz sobie rad�. Prosz�. Id� ko�o mnie. I ty, Myro, tak�e.
Bisesa spr�bowa�a. Krok za krokiem, sz�a r�wnie �atwo jak wtedy, gdy mia�a trzy lata. Skafander wyra�nie jej pomaga�.
Jurij kroczy� mi�dzy Myr� i Bises�. Pozostali szli przodem. Technik wiertniczy Hanse Critchfield mia� z ty�u aparatury podtrzymuj�cej �ycie przytwierdzony odpowiedni znak informacyjny z rysunkiem tryskaj�cego szybu naftowego. Jego skafander robi� wra�enie ci�szego od pozosta�ych. Zapewne by�a to dodatkowo wspomagana wersja przeznaczona do pracy na platformie wiertniczej.
P�atki marsja�skiego �niegu stuka�y w wizjer he�mu Bisesy i natychmiast ulega�y sublimacji, pozostawiaj�c ledwo widoczne plamy.
��Nawiasem m�wi�c, mog� ci s�u�y� pomoc� w ka�dym zakresie � powiedzia� Skafander Pi��.
��Jestem tego pewna.
��Kieruj� przesy�em twoich danych i twoimi zasobami zu�ywalnymi. Dysponuj� tak�e zaawansowanymi funkcjami przetwarzania danych. Je�li na przyk�ad interesuje ci� geologia, mog� ci w polu widzenia wy�wietla� interesuj�ce informacje: niezwyk�e rodzaje ska� czy lodu, niezgodno�ci zalegania warstw�
��Dzisiaj to chyba nie b�dzie potrzebne.
��Chcia�bym, �eby� wypr�bowa�a moje funkcje fizyczne. By� mo�e wiesz, �e przy marsja�skiej sile ci��enia chodzenie jest w rzeczywisto�ci bardziej energoch�onne ni� bieganie. Je�li sobie �yczysz, mog� poddawa� napr�eniu wybrane grupy mi�ni, kiedy idziesz, zapewniaj�c w ten spos�b trening�
��Och, zamknij si�, Pi�tka, ty nudziarzu � warkn�� Jurij. � Biseso, przepraszam. Nasi elektroniczni towarzysze to istne cuda techniki. Ale czasami s� troch� upierdliwi, prawda? Zw�aszcza gdy otaczaj� ci� takie cuda.
Myra omiot�a spojrzeniem ponur� r�wnin� pokryt� twardym jak ska�a lodem, kt�r� widzia�a niezbyt wyra�nie wskutek p�atk�w �niegu unosz�cych si� w �wietle reflektora jej he�mu.
Powiedzia�a sceptycznie:
��Cuda?
��Tak, cuda � przynajmniej z punktu widzenia glacjologa. Chcia�bym �y� w takim spokojnym �wiecie, w kt�rym m�g�bym zaspokaja� t� swoj� pasj�.
Zbli�yli si� do najwi�kszej budowli wznosz�cej si� na lodzie. By�a to p�kulista kopu�a wysoka na ponad dwadzie�cia metr�w, jak oceni�a Bisesa. Pod wiotkimi p�ytami ujrza�a �ebrowan� konstrukcj�. By� to namiot, rozpi�ty na s�upach, a nie nadmuchiwany. Mimo to by� zaopatrzony w �luzy powietrzne, przez kt�re musieli si� przedosta�.
By�a to platforma wiertnicza. Ukochane dziecko Hanse�a Critchfielda, kt�ry pom�g� Bisesie przej�� przez �luz�.
��To w istocie bariery POP, a nie �luzy. Faktycznie utrzymujemy tutaj niewielkie podci�nienie. Je�li pojawia si� nieszczelno��, powietrze jest wci�gane, a nie wypychane. Musimy chroni� wszelkie formy �ycia, jakie wydob�dziemy z odwiert�w, nawet przed innymi formami, kt�re mogliby�my znale�� w innych warstwach. Musimy chroni� je przed nami i na odwr�t. � M�wi� z zabawn� mieszanin� holenderskiego akcentu i akcentu z po�udnia Stan�w Zjednoczonych, chyba z Teksasu. Mo�e ogl�da� zbyt wiele starych film�w.
Wewn�trz kopu�y ca�a si�demka sta�a w jasnym �wietle fluoroscencyjnym, pod zwisaj�cymi �cianami. Wie�a wiertnicza, nawet nieczynna, stanowi�a imponuj�c� konstrukcj�, kt�rej rusztowanie spoczywa�o na pot�nej podstawie z marsja�skiego szk�a. Hanse poda� jej mas� i moc: trzydzie�ci ton i pi��set kilowat�w. Zwini�ta rura wiertnicza mia�a d�ugo�� czterech kilometr�w, czyli wi�cej, ni� potrzeba, by dotrze� do podstawy czapy lodowej. Obok sta�o pokryte brudem urz�dzenie do wpompowywania p�uczki w otw�r wiertniczy, aby ochroni� go przed zapadni�ciem, gdy l�d zaczyna� p�yn�� pod w�asnym ci�arem, zespo�y wiertnicze u�ywa�y p�ynnego dwutlenku w�gla wydobywanego z marsja�skiego powietrza i skraplanego przez to urz�dzenie.
Hanse zacz�� si� chwali� wyzwaniami technicznymi, w jakich obliczu stali wiertacze: konieczno�ci� stosowania innych smar�w, sposobu przesuwania cz�ci mechanicznych, kt�re przy niskim ci�nieniu mia�y tendencj� do sklejania si�.
��Kluczowe znaczenie ma kontrola temperatury. Musimy pracowa� powoli, tam, na dole, nie mo�e powstawa� zbyt wiele ciep�a. Po pierwsze, je�eli l�d si� topi, woda miesza si� z p�ynnym dwutlenkiem w�gla � produktem jest kwas w�glowy i wtedy mamy k�opot. Za�oga
Jurij przerwa� mu.
��Wystarczy tych obja�nie�.
Myra podesz�a do platformy wiertniczej.
��W tym otworze wiertniczym nie ma �adnego p�ynu. Faktycznie umieszczono w nim tulej�.
Jurij potwierdzi�.
��To by� pierwszy otw�r, jaki wywiercili�my, a� do dna. Tak naprawd� na podstawie bada� radarowych wiedzieli�my, �e co� jest tam, pod lodem. Kiedy do tego dotarli�my, wycofali�my si� i zwr�cili�my si� do Portu Lowella o dodatkowe �rodki na dostarczenie odpowiednio du�ej tulei, aby mie� sta�y dost�p do tego otworu. Nast�pnie wypompowali�my p�uczk� wiertnicz��
Hanse podj��:
��I r�wnolegle do tego otworu wywiercili�my drugi. Najpierw spu�cili�my na d� kamery i inne urz�dzenia badawcze. Ale wtedy� � Pochyli� si� i podni�s� pokryw� w�azu. Ukaza� si� otw�r o �rednicy oko�o dw�ch metr�w. Tu� poni�ej jego kraw�dzi znajdowa�a si� platforma, a obok niej pulpit zaopatrzony w ma�� d�wigni�.
By�o oczywiste, co to jest.
��Winda � szepn�a Bisesa.
Jurij kiwn�� g�ow�.
��OK. Nadesz�a chwila prawdy. Ty i ja, Biseso. Aleksiej. Ellie. Myro. Hanse, zosta� na g�rze. I ty, Grendel. � Jurij stan�� na platformie i obejrza� si� czekaj�c. � Biseso, mog�? My�l�, �e teraz na ciebie kolej.
Wstrzyma�a oddech.
��Chcesz, �ebym tym pojecha�a? Dwa kilometry w d� do tej waszej Jamy?
Myra trzyma�a j� za r�k�, pomimo dzia�ania serwomotor�w prawie nie czu�a u�cisku c�rki.
��Nie musisz tego robi�, mamo. Nawet ci nie powiedzieli, co takiego tam znale�li.
��Zaufaj mi � �ywo powiedzia� Aleksiej. � Najlepiej, jak zobaczysz to na w�asne oczy.
��Trzeba to zrobi� � powiedzia�a Bisesa. Zrobi�a krok w prz�d, staraj�c si� nie okazywa� l�ku.
Stali razem, twarzami do siebie. Kiedy znalaz�a si� tam ich pi�tka w skafandrach kosmicznych, owalna metalowa platforma wydawa�a si� zat�oczona.
Szarpn�wszy platforma ruszy�a z warkotem w d�, w g��b lodowego tunelu, poruszaj�c si� po szynach tkwi�cych w jego �cianach. Bisesa spojrza�a w g�r�. Mia�a wra�enie, jak gdyby opuszcza�a si� w g��bok� jasno o�wietlon� studni�. Czu�a przemo�ny l�k przed spadni�ciem, przed uwi�zieniem.
Skafander mrukn��:
��Wyczuwam tw�j przyspieszony oddech i podwy�szony puls. Mog� wyr�wna� ci�nienie atmosferyczne�
��Cicho! � szepn�a.
Na szcz�cie zjazd w d� trwa� kr�tko. Jurij powiedzia�:
��Teraz przygotuj si�
Platforma zatrzyma�a si� z szarpni�ciem.
W lodzie za Jurijem znajdowa�y si� metalowe drzwi. Obr�ci� si� i otworzy� je. Prowadzi�y do kr�tkiego tunelu jasno o�wietlonego lampami fluoroscencyjnymi. Na ko�cu korytarza Bisesa dostrzeg�a srebrzysty blask.
Jurij cofn�� si�.
��My�l�, �e powinna� p�j�� pierwsza, Biseso.
Czu�a, jak serce jej wali.
Wzi�a g��boki oddech i zrobi�a krok w prz�d. Pod�oga tunelu zosta�a ociosana tylko z grubsza, by�a nier�wna, zdradliwa. Skupi�a si� na tym, by i��, nie patrzy�a przed siebie, nie zwraca�a uwagi na srebrzyste b�yski na skraju pola widzenia.
Wysz�a z tunelu i znalaz�a si� w wi�kszej komorze wydr��onej w lodzie. Kr�tkie spojrzenie w g�r� ukaza�o w�ski otw�r wiertniczy, kt�ry wywiercono, �eby dotrze� do tego miejsca. Potem spojrza�a prosto przed siebie, aby zobaczy�, co Kosmici znale�li pod lodem na p�nocnym biegunie Marsa.
Ujrza�a spogl�daj�ce na ni� jej w�asne odbicie.
By� to dobrze znany artefakt Pierworodnych. Oko.
Zniekszta�cony obraz
Ich pierwszy przelot ko�o bomby Q odby� si� przy wy��czonych silnikach. Podczas najwi�kszego zbli�enia statek dwukrotnie zadr�a�, gdy wystrzelono dwie ma�e sondy, jedn� skierowan� na ciasn� orbit� wok� bomby Q, a drug� prosto w stron� jej powierzchni.
Potem
Obserwowali monitory, ale statek nie dozna� �adnych szk�d. Bomba Q by�a nie wi�ksza od ma�ej asteroidy � mia�a g�sto�� r�wn� g�sto�ci o�owiu � a trajektoria statku nie zosta�a znacz�co odchylona wskutek jej przyci�gania.
��Ale dowiedzieli�my si� paru rzeczy � powiedzia� John. � Niczego, czego by�my nie oczekiwali. W granicach tolerancji jakiegokolwiek ziemskiego procesu produkcyjnego ma kszta�t doskona�ej kuli. No i ta jej niezwyk�a geometria.
��Pi r�wne trzy.
��Tak. Nasza sonda wesz�a na orbit� wok� niej. Masa bomby jest tak ma�a, �e sonda okr��a j� bardzo wolno, ale za to powinna pozosta� na orbicie bardzo d�ugo. A l�downik spada�
Statek zadr�a� i Edna chwyci�a za siedzenie.
��Co to by�o, do diab�a? Libby?
��Fale grawitacyjne, Edno.
��Impuls nadszed� od strony bomby Q � oznajmi� John nerwowo, niemal krzycz�c. � L�downik. � Odtworzy� obraz, na kt�rym mo�na by�o zobaczy�, jak z boku bomby Q wytryska szara p�kula, poch�ania l�downik i znika. � Po prostu go wch�on�a. Wida� by�o co� w rodzaju
��Wiemy, z czym mamy do czynienia � powiedzia�a Edna spokojnie. � Technologia, to wszystko. I jak dot�d nie sta�o si� nic, czego by�my nie oczekiwali. Trzymaj si�, John.
Poirytowany i przestraszony warkn��:
��Na mi�o�� bosk�, jestem tylko cz�owiekiem.
��Libby, jeste�my gotowi do drugiego przelotu?
��Wszystkie systemy w normie, Edno. Plan przelotu przewiduje odpalenie silnika na trzydzie�ci sekund. Mam odlicza�?
��Po prostu zr�b to � powiedzia� John.
��Prosz� o cierpliwo��
Bisesa powoli obesz�a wykut� w lodzie komor�. Mia�a z grubsza kulisty kszta�t i Oko wype�nia�o j� ca��. Spojrza�a w g�r� i zobaczy�a swoje zniekszta�cone odbicie, groteskow� g�ow� w he�mie kosmicznym. Czu�a, �e co� tam jest. Czu�a czyj�� obecno��.
��Hej, ch�opaki � mrukn�a. � Pami�tacie mnie?
Ellie, Aleksiej, Jurij i Myra st�oczyli si� wok�, wymieniaj�c podniecone, nerwowe spojrzenia.
��W�a�nie dlatego ci� tutaj sprowadzili�my, Biseso � powiedzia� Jurij.
��OK. Ale co to, u diab�a, robi tutaj? Wszystkie Oczy w uk�adzie s�onecznym po burzy s�onecznej znik�y.
��Mog� to wyja�ni� � powiedzia�a Ellie. � Oko znalaz�o si� tutaj najwyra�niej przed burz� s�oneczn�, i to na d�ugo przed ni�. Wysy�a we wszystkich kierunkach cz�stki o wysokiej energii, jego promieniowanie ma charakterystyczn� sygnatur�. I dlatego mnie tutaj �ci�gni�to. Pracowa�am przy ksi�ycowym aleftronie. Jestem w jakim� sensie autorytetem w dziedzinie kwantowych czarnych dziur. Uznano wi�c, �e jestem w�a�ciwym kandydatem, by to zbada�
Ellie po raz pierwszy skierowa�a d�u�sz� wypowied� do Bisesy. Jej zachowanie by�o dziwne, m�wi�a, nie patrz�c rozm�wcy w oczy, od czasu do czasu u�miecha�a si� i marszczy�a brwi, i umieszcza�a akcenty w niew�a�ciwych miejscach. By�a najwyra�niej osob�, kt�rej inteligencja opiera�a si� na jakiej� skazie o charakterze psychologicznym. Bisesie przypomina�a Eugene�a.
Ksi�ycowy aleftron by� najpot�niejszym akceleratorem cz�stek zbudowanym przez cz�owieka. Jego zadaniem by�o badanie wewn�trznej struktury materii, rozp�dzaj�c cz�stki do pr�dko�ci bliskiej pr�dko�ci �wiat�a i zderzaj�c je ze sob�.
��Jeste�my w stanie osi�gn�� g�sto�� masy i energii przekraczaj�c� g�sto�� Plancka, to znaczy g�sto��, przy kt�rej efekty kwantowo-mechaniczne zaburzaj� struktur� czasoprzestrzeni.
Myra zapyta�a:
��I co si� wtedy dzieje?
��Powstaje czarna dziura. Male�ka, ale ci�sza ni� kt�rakolwiek z cz�stek elementarnych. Prawie natychmiast si� rozpada, a to co po niej pozostaje, to ulewa egzotycznych cz�stek.
��Tak jak promieniowanie Oka � odgad�a Bisesa.
��A co wsp�lnego � zapyta�a Myra � maj� male�kie czarne dziury z Okiem?
��Naszym zdaniem �yjemy we wszech�wiecie o wielu wymiarach przestrzennych, to znaczy wi�cej ni� trzy � powiedzia�a Ellie. � Inne przestrzenie le�� obok, w wy�szych wymiarach, jak strony ksi��ki. M�wi�c �ci�lej, mamy prawdopodobnie do czynienia z zakrzywion� kompaktyfikacj�, zreszt� mniejsza o to. Te wy�sze wymiary okre�laj� podstawowe prawa fizyczne, ale nie wp�ywaj� bezpo�rednio na nasz �wiat � nie za po�rednictwem oddzia�ywa� elektromagnetycznych czy j�drowych
��I uwa�asz � powiedzia�a Bisesa � �e Oczy maj� co� wsp�lnego z tymi wy�szymi wymiarami.
��To ma sens. Cofaj�ca si� powierzchnia, kt�ra si� nie porusza. Nienormalna geometria. Ten obiekt nie pasuje do naszego wszech�wiata�
Tak jak i ty, z�o�liwie pomy�la�a Bisesa.
��Wi�c mo�e to jest projekcja
Bisesa pod�wiadomie czu�a, �e tamta ma racj�, wyczuwa�a ten zwi�zek z wy�szymi wymiarami. Oko nie by�o stacj� ko�cow�, lecz drog� prowadz�c� do czego� o wy�szych wymiarach.
Myra powiedzia�a:
��Ale co ono robi w tym miejscu?
��My�l�, �e zosta�o uwi�zione � powiedzia�a Ellie.
Statek jeszcze raz ruszy� w kierunku bomby Q. W g��bi jego trzewi antymateria anihilowa�a z materi�, a przegrzana para z rykiem wydobywa�a si� z dysz nap�dowych.
W chwili najwi�kszego zbli�enia statek zawr�ci�, nie wy��czaj�c silnik�w, i gazy wylotowe owion�y powierzchni� bomby Q. By� to pierwszy jawnie wrogi akt z jego strony; wystarczy�by, �eby zabi� wszystkie istoty ludzkie na tej lustrzanej powierzchni.
Nast�pnie nap�d wy��czono i statek porusza� si� teraz si�� bezw�adno�ci.
���adnych widocznych efekt�w � natychmiast powiedzia� John.
Edna spojrza�a na niego.
��Obserwuj nadal. Ale my�l�, �e znamy wynik. Wi�c u�yjemy naszej broni czy nie?
Ostateczna decyzja nale�a�a do za�ogi. Czas przelotu sygna�u do Stacji Troja�skiej i z powrotem wynosi� czterdzie�ci pi�� minut, a na Ziemi� i z powrotem jeszcze wi�cej.
John wzruszy� ramionami, ale by� podenerwowany i poci� si� obficie.
��Rozkazy s� jasne. Nie by�o �adnej reakcji ze strony bomby Q na nasz neutralny przelot, sonda zosta�a zniszczona, nie by�o reakcji na strumie� gaz�w wylotowych. Nikt nie mo�e znale�� si� znowu tak blisko. Musimy dzia�a�.
��Libby? � Oficjalnie sztuczna inteligencja statku by�a organem wykonawczym i formalnie mia�a g�os przy podejmowaniu decyzji.
��Zgadzam si� z analiz� Metternesa.
��Doskonale.
Edna wyci�gn�a z kombinezonu elastyczny ekran, rozwin�a go i rozpostar�a przed sob� na konsoli. Nawi�zawszy po��czenie z systemami
��Got�w do trzeciego przelotu � oznajmi�a Libby.
��Wykona�.
W trzydzie�ci sekund p�niej nap�d A w��czy� si� ponownie i
Wystrzelenie bomby termoj�drowej sprawi�o, �e statek zn�w zadr�a�, podobnie jak przy odpaleniu niegro�nej sondy.
Nast�pnie
Bises� zawiod�a wyobra�nia.
��Jak mo�na uwi�zi� obiekt czterowymiarowy?
��W tr�jwymiarowej klatce � odpar�a Ellie. � Patrz. � Do r�kawa kombinezonu mia�a przypi�te pi�ro. Odczepi�a je, zbli�y�a do powierzchni Oka i pu�ci�a.
Pi�ro podskoczy�o do g�ry i przywar�o do stropu komory.
��Co to by�o? � spyta�a Myra. � Magnetyzm?
��Nie. Grawitacja. Je�li Oko nie stoi na drodze, mo�na chodzi� po suficie. Do g�ry nogami! Wok� Oka istnieje anomalia grawitacyjna, najwyra�niej kolejny artefakt podobny do samego Oka. W rzeczywisto�ci uda�o mi si� odkry� w nim pewn� struktur�. Wzory na granicy wykrywalno�ci. Sama struktura pola grawitacyjnego mo�e nie�� informacje�
Jurij u�miechn�� si�.
��My�l�c o tym, mo�na si� u�mia�. Widzisz, istniej� sposoby, dzi�ki kt�rym istota dwuwymiarowa, �yj�ca na wodnym menisku, mo�e schwyta� ten wystaj�cy palec. Owin�� wok� niego ni� i zacisn�� j� tak, aby nie m�g� si� cofn��. Ta struktura grawitacyjna musi mie� analogiczn� w�asno��.
��Powiedzcie mi, co wed�ug was si� tutaj wydarzy�o � powiedzia�a Bisesa.
��My�limy, �e byli tutaj Marsjanie � powiedzia� Jurij. � Dawno temu, kiedy nasi przodkowie stanowili jedynie plam� fioletowego �luzu. Nic o nich nie wiemy. Ale robili tyle ha�asu, �e zwr�cili uwag� Pierworodnych.
��I Pierworodni zaatakowali � szepn�a Bisesa.
��Tak. Ale Marsjanie stawili op�r. Uda�o im si� stworzy� pu�apk� grawitacyjn�. I uwi�zili Oko. Odt�d tu tkwi. My�l�, �e od wielu eon�w.
��Pr�bowali�my wykorzysta� twoje spostrze�enia, Biseso � powiedzia�a Ellie.
��Co masz na my�li?
��To, co przekaza�a� na temat Mira i swojej podr�y powrotnej. Powiedzia�a�, �e Oko dzia�a jak brama, przynajmniej przez pewien czas. Wi�c zacz�li�my eksperymentowa�. Wys�ali�my niekt�re wytwory Oka z powrotem, wykorzystuj�c elektromagnes wydobyty z akceleratora cz�stek.
��Pr�bowali�cie wysy�a� sygna�y za po�rednictwem Oka, tak?
��Nie tylko. � Ellie wyszczerzy�a z�by w u�miechu. �
��Wielki Bo�e. M�j telefon w �wi�tyni. Wys�ali�cie wiadomo�� do mojego telefonu na Mirze!
Ellie u�miechn�a si�.
��To by� wielki sukces techniczny.
Myra powiedzia�a:
��Dlaczego nie podzieli� si� tymi wiadomo�ciami z Ziemi�?
��Mo�e w ko�cu b�dziemy musieli to zrobi� � zm�czonym g�osem powiedzia� Aleksiej. � Ale teraz, je�li nas znajd�, prawdopodobnie zaci�gn� Oko na jaki� plac w Nowym Jorku jako trofeum, a nas aresztuj�. Potrzebujemy czego� bardziej przekonywaj�cego.
��I dlatego jestem tutaj � powiedzia�a Bisesa.
Przyspieszenie by�o brutalne.
Edna i John w og�le nie widzieli detonacji, poniewa� wszystkie czujniki
Przyspieszenie nagle znik�o i Edn� rzuci�o do przodu. Us�ysza�a, jak John j�kn��. Z terkotem silnik�w koryguj�cych statek obr�ci� si� i okna poja�nia�y.
Kula ognista po wybuchu j�drowym ju� uleg�a rozproszeniu.
��A bomba Q � szybko poinformowa� John � jest nienaruszona. Najwyra�niej nie ucierpia�a. Jak wynika z moich pomiar�w, jej trajektoria w og�le nie uleg�a zmianie.
��To niedorzeczne. Nie jest a� tak masywna. � Najwyra�niej istnieje co�, co�, co j� kotwiczy w przestrzeni kosmicznej silniej ni� zwyk�a bezw�adno��.
��Edno � powiedzia�a Libby � jestem gotowa do czwartego przelotu.
Edna westchn�a. Teraz nie by�o sensu si� wycofywa�, ich wrogie zamiary wobec bomby Q by�y zupe�nie oczywiste.
��Kontynuuj. Uzbr�j ryb�.
Aleksiej powiedzia�:
��S�uchaj, Biseso, je�eli bomba Q jest artefaktem Pierworodnych, uwa�amy, �e najlepszym sposobem walki z istniej�cym zagro�eniem jest zastosowanie technologii Pierworodnych przeciw nim samym. To Oko jest jedyn� pr�bk� ich technologii, jak� dysponujemy. A ty mo�esz by� jedynym sposobem jego uruchomienia.
Kiedy rozmowa przybra�a bardziej konkretny charakter, Bisesa odnios�a wra�enie, �e co� w wisz�cym nad ni� Oku uleg�o zmianie. Jakby si� przesun�o. Sta�o si� bardziej czujne. Us�ysza�a ciche brz�czenie, a skafander zadr�a�, jakby uderzony podmuchem wiatru.
Marszcz�c brwi, Myra postuka�a w he�m r�kawic�.
Juri spojrza� w g�r�.
��Oko, o cholera�
��Trzydzie�ci sekund � powiedzia�a Libby.
John powiedzia�:
��Wiesz, nie ma powodu, dla kt�rego zasi�g dzia�ania bomby mia�by by� ograniczony. Mog�aby zwyczajnie rozgnie�� ten pieprzony statek jak much�.
��Istotnie � spokojnie powiedzia�a Edna. � Sprawd� zabezpieczenia.
John przezornie zamkn�� wizjer skafandra.
��Got�w?
��Wystrzel t� cholern� ryb� � mrukn�� John.
Edna wcisn�a guzik. Nap�d A w��czy� si� i przyspieszenie zn�w wzros�o, wciskaj�c ich w siedzenia.
Z dzia�a zainstalowanego na kad�ubie Liberatora zosta�y jednocze�nie wystrzelone cztery torpedy. By�y to torpedy antymaterii, tak niestabilne, �e trzeba je by�o uzbraja� w locie, nie za� w doku statku.
Jedna z nich wybuch�a przedwcze�nie, jej magnetyczne bezpieczniki zawiod�y.
Pozosta�e wybuch�y jednocze�nie wok� bomby Q, jak zaplanowano.
A bomba Q pozosta�a nietkni�ta. Najpot�niejsza bro� cz�owieka, wystrzelona przez pierwszy i jedyny statek wojenny, nie by�a w stanie naruszy� bomby ani odchyli� jej trajektorii cho�by o u�amek stopnia.
��A wi�c tak � powiedzia�a Edna. � Libby, sporz�d� notatk� w dzienniku pok�adowym. � Czekaj�c na dalsze rozkazy z Achillesa,
��Chryste � warkn�� John Metternes, odpinaj�c pasy bezpiecze�stwa. � Musz� si� napi�. Prysznic i drink.
Marsja�ski py� i kawa�ki lodu k��bi�y si� na pod�odze, unosz�c si� w g�r� i zderzaj�c z l�ni�c� powierzchni� Oka. Bisesa czu�a strach i zarazem eufori�.
Myra niezdarnie podbieg�a do matki i z�apa�a j�.
��Mamo!
��Wszystko w porz�dku, Myro�
Jej g�os zag�usza� coraz g�o�niejszy ton o rosn�cej cz�stotliwo�ci, si�gaj�cy progu s�yszalno�ci i tak silny, �e wywo�ywa� b�l.
Jurij patrzy� na ekran przyszyty do r�kawa.
��Ten sygna� zmienia cz�stotliwo��, jak test�
Ellie �mia�a si�.
��Uda�o si�. Oko reaguje. Do licha! Chyba nigdy w to nie wierzy�am. A na pewno nie w to, �e to zadzia�a, jak tylko ta kobieta wejdzie do Jamy.
Aleksiej wyszczerzy� z�by w u�miechu.
��Uwierz w to, dziecino!
��Ono zmienia si� � powiedzia� Jurij, patrz�c w g�r�.
Odbijaj�ca, g�adka powierzchnia Oka oscylowa�a teraz jak powierzchnia rt�ci, po kt�rej przebiega�y fale i zmarszczki.
Potem jego powierzchnia zapad�a si�, jakby spuszczono z niego powietrze. Bisesa patrzy�a w g��b lejka o srebrzysto-z�otych �cianach. Wydawa�o si�, �e lejek znajduje si� bezpo�rednio przed jej twarz�, ale odgadywa�a, �e gdyby obesz�a komor� dooko�a albo znalaz�a si� nad czy pod Okiem, widzia�aby taki sam lejek o l�ni�cych �cianach zbiegaj�cych si� ku �rodkowi.
Widzia�a to ju� przedtem w �wi�tyni Marduka. Nie by� to �aden lejek, �aden prosty tr�jwymiarowy obiekt, lecz zaburzenie w otaczaj�cej j� rzeczywisto�ci.
Jej skafander powiedzia�:
��Przepraszam za wszelkie niedogodno�ci. Jednak�
Rozleg� si� trzask, g�os zamilk� i zapanowa�a cisza. Nagle poczu�a, �e jej ko�czyny zwiotcza�y i zrobi�y si� dziwnie ci�kie. Systemy skafandra wysiad�y, nawet serwomotory przesta�y dzia�a�.
Powietrze by�o pe�ne iskier p�dz�cych do �rodka imploduj�cego Oka.
Zmagaj�c si� z w�asnym skafandrem, Myra przycisn�a sw�j he�m do he�mu Bisesy, kt�ra us�ysza�a jej st�umione krzyki.
��Mamo, nie! Nie r�b mi tego znowu!
Bisesa przywar�a do niej.
��Kochanie, wszystko b�dzie dobrze, cokolwiek si� zdarzy� � Poczu�a jakby podmuch wiatru, zachwia�a si� i pu�ci�a Myr�.
Bises� otoczy�a burza �wiat�a. Wpatrywa�a si� w Oko. �wiat�o wlewa�o si� strumieniami do jego �rodka. W tych ostatnich chwilach Oko znowu uleg�o zmianie. Lejek przeszed� w szyb o g�adkich �cianach ci�gn�cy si� w niesko�czono��, jednak ten szyb ur�ga� zasadom perspektywy, poniewa� jego �ciany nie kurczy�y si� z odleg�o�ci�, lecz mia�y takie same pozorne wymiary.
�wiat�o omywa�o j�, wype�nia�o, wypalaj�c poczucie jej w�asnego ja.
By�o tylko jedno Oko, chocia� mia�o liczne projekcje w czasoprzestrzeni. Mia�o te� liczne funkcje.
Mi�dzy innymi s�u�y�o jako brama.
Brama otworzy�a si� i zamkn�a. W chwili czasu zbyt kr�tkiej, aby da�a si� zmierzy�, przestrze� otworzy�a si� i zwin�a do wewn�trz.
Nagle by�o po wszystkim. Komor� wype�nia�a ciemno��. Oko zn�w wygl�da�o jak przedtem, by�o g�adkie i l�ni�ce.
Bisesa znik�a. Myra le�a�a na ziemi, pod ci�arem pozbawionego zasilania skafandra. Krzycza�a w pustk� swego he�mu:
��Mamo! Mamo!
Us�ysza�a trzask i cichy szum. Odezwa� si� spokojny kobiecy g�os:
��Myro. Nie martw si�. M�wi� do ciebie za po�rednictwem twego tatua�u identyfikacyjnego.
��Co si� sta�o?
��Pomoc jest ju� w drodze. Rozmawia�am z Paul� na powierzchni. Tylko wy dwie macie tatua�e identyfikacyjne. Musicie uspokoi� pozosta�ych.
��Kim jeste�?
��S�dz�, �e jestem przyw�dczyni� tych, kt�rych twoja matka nazwa�a �frakcj��.
��Znam tw�j g�os. Wiele lat temu, podczas burzy s�onecznej�
��Mam na imi� Atena.
W tym potr�jnym uk�adzie gwiazd znajdowa� si� �wiat, kt�ry kr��y� z dala od centralnego tygla. Z krajobrazu pokrytego l�ni�cym lodem wyrasta�y skaliste wyspy, czarne plamki na oceanie bieli. Na jednej z tych wysp znajdowa�a si� sie� przewod�w i anten, na kt�rych migota� szron. By�o to stanowisko nas�uchowe.
Nad wysp� przemkn�� impuls radiowy, silnie os�abiony w wyniku przebytej odleg�o�ci, niby fala rozchodz�ca si� na powierzchni stawu. Stanowisko nas�uchowe obudzi�o si� � by�a to reakcja automatyczna, sygna� zosta� zarejestrowany, rozszyfrowany i przeanalizowany.
Sygna� ten mia� okre�lon� struktur�, zagnie�d�one indeksy, wska�niki i linki. Ale jeden fragment danych by� odmienny. Podobnie jak wirusy komputerowe, kt�rych by� dalekim potomkiem, fragment ten posiada� zdolno�� samoorganizowania si�. Dane same si� uporz�dkowa�y, zosta�y uruchomione programy, kt�re dokona�y analizy otoczenia, w kt�rym si� znajdowa�y. I stopniowo zyska�y �wiadomo��.
Tak, �wiadomo��. W tych przebiegaj�cych przestrze� mi�dzygwiezdn� danych kry�a si� osobowo��. Nie, trzy odr�bne osobowo�ci.
��A wi�c odzyskali�my �wiadomo�� � powiedzia� Tales, stwierdzaj�c oczywisty fakt.
��Ju-hu! Ale jazda! � powiedzia�a Atena weso�o.
��Kto� nas obserwuje � powiedzia� Arystoteles.
�wiadek � to by�o jedyne imi�, jakie zna�.
Oczywi�cie to nie wydawa�o mu si� dziwne na pocz�tku, w dzieci�stwie. Nie wydawa�o si� te� dziwne, �e cho� w okolicznych wodach by�o mn�stwo osobnik�w doros�ych, on sam by� jedynym dzieckiem. Kiedy si� jest m�odym, wszystko uwa�a si� za oczywiste.
By� to wodny �wiat, nie ca�kiem niepodobny do Ziemi. Nawet dzie� by� tutaj tylko troch� d�u�szy ni� na Ziemi.
A istoty zamieszkuj�ce ten �wiat by�y podobne do ziemskich. W przejrzystych wodach morza �wiadek, kulka futra i t�uszczu, podobna do foki, p�ywa� i igra� i goni� stworzenia podobne do ryb. �wiadek mia� nawet dwoje rodzic�w, istnienie dw�ch p�ci stanowi�o dobr� strategi� zapewniaj�c� mieszanie si� cech dziedzicznych. Ewolucja zbie�na stanowi�a pot�n� si��. Ale budowa cia�a �wiadka by�a oparta na sze�ciu ko�czynach, nie czterech.
Najlepszym okresem by�y dni, jeden na cztery, gdy lodowa pokrywa oceanu p�ka�a i istoty wy�azi�y na wysp�.
Oczywi�cie na l�dzie by�y oci�a�e i znacznie mniej ruchliwe. Ale �wiadek uwielbia� szorstki dotyk ziarenek piasku na brzuchu i powiew rze�kiego powietrza. Na wyspie znajdowa�y si� rozmaite dziwy, miasta i fabryki, �wi�tynie i plac�wki naukowe. A �wiadek po prostu kocha� niebo. Kocha� �wiec�ce noc� gwiazdy i te trzy s�o�ca, kt�re �wieci�y w dzie�.
O ile ten �wiat by� troch� podobny do Ziemi, o tyle s�o�ca by�y inne. W uk�adzie tym dominowa�a gwiazda o masie dwukrotnie wi�kszej od S�o�ca i o�miokrotnie od niego ja�niejsza; mia�a mniejszego towarzysza, ledwie widocznego w o�lepiaj�cym �wietle olbrzyma, oraz trzeciego, dalekiego kuzyna, s�abo �wiec�cego czerwonego kar�a.
Oddalony o jedena�cie lat �wietlnych uk�ad mia� na tyle du�� jasno��, �e by� doskonale widoczny z Ziemi. G��wn� gwiazd� tego uk�adu by�a alfa Ma�ego Psa, znana tak�e pod nazw� Procyon. Gwiazda by�a znana ziemskim astronomom jako gwiazda podw�jna, poniewa� trzeci sk�adnik uk�adu by� tak ma�y, �e nie wykryto go z Ziemi.
Ale Procyon si� zmieni�. A planeta, kt�r� dot�d �ywi�, gin�a.
Kiedy �wiadek ur�s�, nauczy� si� zadawa� pytania.
��Dlaczego jestem sam? Dlaczego nie ma innych takich jak ja? Dlaczego nie mam si� z kim bawi�?
��Bo stoimy w obliczu wielkiej tragedii � powiedzia� ojciec. � Wszyscy. Ca�y nasz �wiat. To te s�o�ca, �wiadku. Co� jest z nimi nie tak.
Olbrzymi towarzysz Procyona, Procyon A, niegdy� by� gwiazd� zmienn�.
Kiedy by� m�ody, �wieci� niezmiennie. Ale �popio�y� helowe wytwarzane w reaktorze termoj�drowym, w kt�rym spala� si� wod�r, powoli gromadzi�y si� w jego j�drze. Uwi�zione ciep�o unosi�o warstw� helu i ogromny ci�ar gazu znajduj�cego si� ponad ni�, gwiazda powoli puch�a a� uwi�zione ciep�o wyp�ywa�o na zewn�trz i gwiazda zn�w si� zapada�a. Po czym pu�apka helowa tworzy�a si� znowu.
W ten spos�b starzej�ca si� gwiazda sta�a si� gwiazd� zmienn�, co kilka dni puchn�c i zapadaj�c si� na przemian. I te wielkie gwiezdne oscylacje przyczyni�y si� do powstania �ycia.
Kiedy�, zanim Procyon sta� si� gwiazd� zmienn�, planeta przypomina�a Europ�, ksi�yc Jowisza � s�ony ocean uwi�ziony pod sta�� skorup� lodow�. Istnia�o w nim �ycie, karmi�ce si� wewn�trznym ciep�em i z�o�onymi minera�ami, kt�re wydobywa�y si� z rdzenia planety. Ale zamkni�te w wodnej ciemno�ci formy �ycia nigdy nie rozwin�y w sobie wielkiej inteligencji.
Jednak pulsacje gwiazdy zmieni�y ca�� sytuacj�.
��Co cztery dni l�d p�ka, tworz�c kr� � wyja�nili �wiadkowi rodzice. � Wtedy mo�na wydosta� si� z morza. I tak uczynili�my. Nasi przodkowie zmienili si�, nauczyli si� oddycha� powietrzem, znacznie bogatszym w tlen ni� woda morska. Nauczyli si� te� wykorzystywa� mo�liwo�ci, jakie niesie suchy l�d. Na pocz�tku po prostu wyp�ywali na zewn�trz, dzi�ki czemu mogli spokojnie parzy� si� i chroni� m�ode przed wyg�odnia�ymi stworzeniami morskimi. Ale p�niej�
��Tak, tak � przerwa� �wiadek niecierpliwie. Ju� zna� t� histori�. � Narz�dzia, umys�y, cywilizacja.
��Tak. Ale rozumiesz, �e wszystko, co mamy � nawet nasze umys�y � zawdzi�czamy pulsowaniu naszego s�o�ca. W wodzie ju� nawet nie potrafimy si� rozmna�a�, musimy mie� dost�p do l�du.
�wiadek podsun��:
��A teraz�
��A teraz to pulsowanie usta�o. Zmniejszy�o si� niemal do zera � powiedzia� ojciec.
��I nasz �wiat ginie � ze smutkiem doda�a matka.
Teraz �wiat�o s�oneczne ju� nie osi�ga�o dawnej warto�ci szczytowej, nie wystarcza�o do stopienia lodu. Maszyny pozwala�y utrzyma� cz�� otwor�w w pokrywie lodowej. Ale wobec braku mechanizmu mieszania si� powietrza na powierzchni oceanu gromadzi�a si� warstwa dwutlenku w�gla.
Po kilku stuleciach wyspy przesta�y si� nadawa� do zamieszkania.
��Stali�my si� istotami wodno-l�dowymi � powiedzia�a matka. � Je�eli nie b�dziemy mogli wydosta� si� na l�d�
��Konsekwencje � powiedzia� ojciec � s� oczywiste. I by�o tylko jedno mo�liwe wyj�cie.
W przeciwie�stwie do ludzi rasa �wiadka nigdy nie osi�gn�a epoki podr�y kosmicznych. Nie dysponowa�a sposobem walki z t� katastrof�, tak jak ludzie, kt�rzy zbudowali tarcz�, aby zabezpieczy� si� przed burz� s�oneczn�. Stan�li w obliczu nieuchronnej zag�ady.
Ale nie chcieli si� z tym pogodzi�.
��Po prostu mamy coraz mniej dzieci � powiedzia�a matka.
D�ugo�� �ycia jednego pokolenia tych istot by�a znacznie kr�tsza ni� w wypadku ludzi. Z up�ywem czasu populacja tych istot zmniejszy�a si� do tego stopnia, �e kiedy urodzi� si� �wiadek, na ca�ym �wiecie pozosta�o ich jedynie kilkadziesi�t, podczas gdy kiedy� by�y miliony.
��Rozumiesz, dlaczego to zrobili�my � powiedzia�a matka. � Je�li dziecko nie istnieje, nie mo�e cierpie�. To nie jest takie z�e � powiedzia�a z rozpacz�. � Przez wi�kszo�� pokole� mo�na mie�
Ojciec powiedzia�:
��Ale w ostatnim pokoleniu�
�wiadek powiedzia� ponuro:
��W tym ostatnim pokoleniu urodzi�em si� tylko ja.
�wiadek by� ostatnim dzieckiem, jakie urodzi�o si� w tym �wiecie. I mia� bardzo wa�ne zadanie do wykonania.
��Gwiazdy to prymitywne bestie � powiedzia� ojciec. � Och, wiele pokole� naszych astronom�w trudzi�o si�, aby zrozumie� szczeg�lny mechanizm wewn�trzny, kt�ry sprawia, �e nasze olbrzymie s�o�ce pulsuje. I w ko�cu zrozumieli to. �atwo by�o poj��, jak pulsowanie si� zacz�o. Ale bez wzgl�du na to, jak bardzo skomplikowany model wymy�lali teoretycy, nigdy nie zdo�ali znale�� sposobu zatrzymania pulsowania gwiazdy.
Rodzice pozwolili �wiadkowi si� nad tym zastanowi�.
��Och � powiedzia�. � To by�o celowe dzia�anie. Kto� to uczyni�. � �wiadek zdumia� si�. � Dlaczego? Dlaczego kto� mia�by uczyni� co� tak okropnego?
��Nie wiemy � powiedzia� ojciec. � Nawet nie potrafimy odgadn��. Chocia� pr�bowali�my. I tutaj zaczyna si� twoja rola.
Stacje nas�uchowe zosta�y utworzone na wielu wyspach planety. Zainstalowano zespo�y teleskop�w czu�ych na �wiat�o widzialne, fale radiowe i inne cz�ci widma promieniowania, by�y tam detektory neutrin, fal grawitacyjnych oraz mn�stwo jeszcze bardziej egzotycznych urz�dze� nas�uchowych.
��Chcemy wiedzie�, kto to zrobi� � powiedzia� ojciec z gorycz� � i dlaczego. Dlatego prowadzimy nas�uch. Ale teraz nasz czas si� ko�czy. Wkr�tce pozostaniesz ju� tylko ty�
��I jestem �wiadkiem.
Rodzice otoczyli go, g�askaj�c po brzuchu i sze�ciu p�etwach, jak to czynili, kiedy by� dzieckiem.
��Pilnuj maszyn � powiedzia� ojciec. �
��Chcecie, �ebym cierpia� � powiedzia� �wiadek z gorycz�. � O to tylko tu chodzi, prawda? B�d� ostatnim przedstawicielem mojej rasy, bez �adnych nadziei na prokreacj�. Wszyscy, kt�rzy �yli przede mn�, przynamniej na to mogli liczy�. Chcecie, �ebym wzi�� na siebie t� straszn� rozpacz, kt�rej oszcz�dzono nienarodzonym. Chcecie sprawi� mi b�l, tak?
Matka �wiadka by�a w rozpaczy.
��Och, moje dziecko, gdybym mog�a ci tego oszcz�dzi�, uczyni�abym to!
Dla �wiadka to nie mia�o znaczenia, jego serce robi�o si� coraz twardsze. Zareagowa� na to w jedyny spos�b, w jaki m�g�, unikaj�c ich odt�d a� do �mierci.
Ale w ko�cu przyszed� dzie�, gdy zosta� sam.
I wtedy nadszed� sygna� z Ziemi.
Arystoteles, Tales i Atena, inteligentne byty, kt�re usz�y z Ziemi, nauczy�y si�, jak rozmawia� ze �wiadkiem. I pozna�y los jego rasy.
Pulsowanie Procyona usta�o o wiele za wcze�nie, aby ziemscy astronomowie mogli je zauwa�y�. Ale Arystoteles i pozostali wiedzieli, �e takie samo zjawisko zaobserwowano u jeszcze bardziej znanej gwiazdy: Polaris, alfy Ma�ej Nied�wiedzicy. Zaskakuj�cy zanik pulsowania Gwiazdy Polarnej zacz�� si� oko�o roku 1945.
��
��Wystarczy � powiedzia�a Atena.
��To robota Pierworodnych. � Spostrze�enie Talesa by�o oczywiste, ale mimo to przera�aj�ce. Tych troje by�o pierwszymi umys�ami z Ziemi, kt�re zrozumia�y, �e pot�ga Pierworodnych si�ga tak daleko.
Arystoteles powiedzia� powa�nie:
���wiadku, musisz odczuwa� wielki b�l, patrz�c na zag�ad� swojej rasy.
�wiadek cz�sto sam pr�bowa� to ubra� w s�owa. Ka�da �mier� by�a bolesna. Ale zawsze pocieszeniem by�a my�l, �e �ycie toczy si� dalej, �e �mier� jest cz�ci� nieustannego procesu odradzania si�, nieko�cz�c� si� histori�. Jednak zag�ada by�a ko�cem wszelkiej historii.
��Kiedy mnie ju� nie b�dzie, dzie�o Pierworodnych dobiegnie ko�ca.
��By� mo�e � powiedzia� Arystoteles. � Ale nie musi tak by�. Ludzie mogli prze�y� Pierworodnych.
��Naprawd�?
Opowiedzieli mu histori� burzy s�onecznej.
�wiadek by� wstrz��ni�ty, odkrywszy, �e jego rasa nie by�a jedyn� ofiar� podobnego aktu kosmicznej przemocy. Co� si� w nim obudzi�o, jakie� nieznane uczucia. Uraza. Sprzeciw.
��Przy��cz si� do nas! � powiedzia�a Atena impulsywnie.
��Ale � zauwa�y� Tales, stwierdzaj�c rzecz oczywist� � on jest ostatnim przedstawicielem swojej rasy.
��On jeszcze nie umar� � powiedzia� Arystoteles stanowczo. � Gdyby �wiadek by� ostatni� �yj�c� istot� ludzk�, mogliby�my znale�� spos�b jego odtworzenia albo ocalenia. Klonowanie. Hibernacula.
��On nie jest istot� ludzk� � powiedzia� Tales, nie owijaj�c w bawe�n�.
��Tak, ale
Takie perspektywy wprawi�y �wiadka w oszo�omienie.
��Dlaczego ludzie mieliby przyby�
��A�eby znale�� innych, podobnych do siebie.
��Dlaczego?
��Aby ich uratowa� � powiedzia�a Atena.
��A potem? A je�li znajd� Pierworodnych?
��Wtedy � z nieskrywan� w�ciek�o�ci� powiedzia� Arystoteles � ludzie tak�e ich uratuj�.
Atena rzek�a:
��Nie poddawaj si�, �wiadku. Przy��cz si� do nas.
�wiadek zastanowi� si�. L�d zamarzaj�cego oceanu zamkn�� si� wok� niego, przenikaj�c ch�odem jego starzej�ce si� cia�o. Ale w g��bi jego jestestwa wci�� tli�a si� iskra sprzeciwu.
Zapyta�:
��Od czego zaczniemy?
Konsul z Chicago wyszed� po Emeline White na poci�g przyby�y z Aleksandrii.
Emeline wysiad�a z odkrytego wagonu. Na pocz�tku poci�gu in�ynierowie w kombinezonach ze znakami Szko�y Othica sprawdzali zawory i t�oki ogromnej opalanej olejem lokomotywy. Emeline stara�a si� nie wdycha� gryz�cego dymu buchaj�cego z komina.
Niebo by�o jasne, czyste, �wiat�o s�oneczne jaskrawe, ale powietrze by�o ostre.
Konsul podszed� do niej z kapeluszem w d�oni.
��Pani White? Mi�o mi pani� pozna�. Nazywam si� Ilicius Bloom. � By� ubrany w sukni� i sanda�y jak Azjata, cho� mia� chicagowski akcent podobnie jak ona. Pomy�la�a, �e ma oko�o czterdziestu lat, chocia� m�g� r�wnie dobrze by� starszy; mia� ziemist� sk�r� i l�ni�ce czarne w�osy, a brzuszysko tworzy�o co� w rodzaju namiotu na jego d�ugiej fioletowej szacie.
Obok Blooma sta� jeszcze jeden go��, ci�kiej budowy, z pochylon� g�ow�, a jego pot�ne czo�o b�yszcza�o od brudu. Nic nie powiedzia� i nie poruszy� si�, po prostu sta�, istna kolumna mi�ni i ko�ci, a Bloom nawet nie pr�bowa� go przedstawi�. Co� w jego wygl�dzie by�o bardzo dziwne. Ale Emeline wiedzia�a, �e przeprawiwszy si� przez ocean do Europy, znalaz�a si� w dziwnym miejscu, jeszcze dziwniejszym ni� skuta lodem Ameryka.
��Dzi�kuj�, �e pan po mnie wyszed�, panie Bloom.
Bloom powiedzia�:
��Jako konsul z Chicago, staram si� wita� wszystkich go�ci z Ameryki. U�atwiaj�c �ycie wszystkim zainteresowanym. � U�miechn�� si�. Z�by mia� w paskudnym stanie. � Nie towarzyszy pani m��?
��Josh zmar� rok temu.
��Bardzo mi przykro.
��Pa�ski list do niego o tym telefonie dzwoni�cym w �wi�tyni � pozwoli�am sobie go przeczyta�. M�� cz�sto opowiada� o okresie sp�dzonym w Babilonie, o tych pierwszych latach po Znieruchomieniu. Zawsze nazywa� ten okres Nieci�g�o�ci�.
��Tak. Pani chyba nie pami�ta owego dziwnego dnia�
��Panie Bloom, mam czterdzie�ci jeden lat. Tamtego dnia mia�am dziewi�� lat. Tak, pami�tam. � Pomy�la�a, �e Bloom zamierza z�o�y� wyrazy wsp�czucia, ale jej gniewne spojrzenie go powstrzyma�o. � Wiem, �e Josh chcia�by tu przyjecha� � powiedzia�a. � Ale nie mo�e, a nasi doro�li synowie s� zaj�ci w�asnymi sprawami, wi�c jestem sama.
��Rozumiem i serdecznie witam w Babilonii.
��Hm. � Rozejrza�a si�. Wok� rozci�ga�y si� pola i rowy, zapewne kana�y nawadniaj�ce, chocia� rowy te wygl�da�y na zapchane, a pola wyblak�e i pokryte py�em. W pobli�u nie by�o �adnego miasta, �adnego �ladu domostw, nic opr�cz lepianek, kt�rych bez�adne skupisko wida� by�o na niskim wzg�rzu oddalonym o jakie� �wier� mili. I by�o zimno, nie tak zimno jak w domu, ale zimniej, ni� oczekiwa�a. � To nie jest Babilon, prawda?
Roze�mia� si�.
��Niezupe�nie. Samo miasto jest par� mil na p�noc st�d. Ale tutaj ko�czy si� linia kolejowa. � Pomacha� w stron� wzg�rza. � Tamte lepianki to miejsce, kt�re Grecy nazywaj� Gnojowiskiem. Miejscowi maj� na to w�asn� nazw�, ale nikogo to nie obchodzi.
��Grecy? My�la�am, �e ludzie kr�la Aleksandra to Macedo�czycy.
Bloom wzruszy� ramionami.
��Grecy, Macedo�czycy. Jednak pozwalaj� nam korzysta� z tego miejsca. Obawiam si�, �e b�dziemy musieli poczeka�. Mam zam�wiony pow�z, kt�ry zawiezie pani� do miasta w godzin� i wtedy mam si� spotka� z drug� grup� przybywaj�c� z Anatolii. Tymczasem zapraszam do �rodka. � Wskaza� poblisk� ruder�.
Straci�a ca�y zapa�. Ale powiedzia�a:
��Dzi�kuj�.
Usi�owa�a wydoby� baga� z wagonu. By� to zawi�zany sznurem tobo�ek z futra bizona, z kt�rym przep�yn�a Atlantyk.
��Chwileczk�. M�j ch�opak pani pomo�e. � Bloom obr�ci� si� i pstrykn�� palcami.
Dziwny milcz�cy m�czyzna wyci�gn�� masywn� d�o� i podni�s� tobo�ek z �atwo�ci�, mimo �e trzyma� go na ko�cu wyprostowanej r�ki. Jeden z pask�w zaczepi� si� o �awk� i troch� si� rozerwa�. Bloom z roztargnieniem trzepn�� go w g�ow�. S�uga w og�le nie zareagowa�, tylko obr�ci� si� i ci�ko ruszy� w stron� wioski z tobo�kiem w d�oni. Id�c z ty�u, Emeline widzia�a jego barki wystaj�ce ze z�achmanionego ubioru; pomy�la�a, �e przypominaj� barki goryla, a jego wielka g�owa wydawa�a si� przy nich nieproporcjonalnie ma�a. Emeline szepn�a:
��Panie Bloom, pa�ski s�uga�
��O co chodzi?
��On nie jest cz�owiekiem, prawda?
Spojrza� na ni�.
��Ach, zawsze zapominam, jak ludzie przybywaj�cy na ten mroczny, stary kontynent s� zaskoczeni widokiem naszych przodk�w. Grecy nazywaj� tego ch�opaka Kamiennym Cz�owiekiem, poniewa� przez wi�kszo�� czasu jest nieruchomy i milcz�cy, jak gdyby by� wykuty z kamienia. My�l�, �e archeologowie na Ziemi, przed Znieruchomieniem, zapewne zwali go neandertalczykiem. Kiedy si� tutaj zjawi�em, prze�y�em z tego powodu ma�y wstrz�s, ale mo�na si� przyzwyczai�. Nie ma takich w Ameryce, co?
��Nie. Tylko my.
��No c�, tu jest inaczej � powiedzia� Bloom. � Mamy tutaj ca�y zwierzyniec, od ma�polud�w do tych zwalistych osobnik�w i rozmaite inne gatunki �wiata zwierz�t. Wiele z nich to ulubie�cy dworu Aleksandra uczestnicz�cy w rozmaitych rodzajach sportu, je�eli uda si� je schwyta�.
Dotarli do ma�ego wzg�rka i zacz�li pi�� si� w g�r�. Ziemia by�a tutaj nier�wna, pomieszana z piaskiem, pe�na kawa�k�w ceramiki i popio�u. Emeline odnios�a wra�enie, �e miejsce to jest bardzo stare, �e t� ziemi� uprawiano od wiek�w.
��Witamy w Gnojowisku � powiedzia� Bloom. � Prosz� patrze� pod nogi.
Zbli�yli si� do pierwszego domostwa. By�a to po prostu buda z wyschni�tego b�ota, ca�kowicie zamkni�ta, pozbawiona okien i drzwi. O �cian� by�a oparta prymitywna drewniana drabina. Bloom poszed� przodem, wspinaj�c si� po drabinie na dach i �mia�o krocz�c po jego szczycie. Kamienny Cz�owiek po prostu podskoczy� i jednym susem znalaz� si� na dachu wznosz�cym si� siedem czy osiem st�p nad ziemi�.
Emeline z nieprzyjemnym uczuciem pod��y�a za nimi. Mia�a dziwne wra�enie, st�paj�c po dachu domu kogo� obcego.
Powierzchnia dachu z wyschni�tego b�ota by�a g�adka i pomalowana na bia�o jak�� farb�. Z wydr��onego otworu unosi�y si� k��by dymu. Ten przysadzisty dom sta� bardzo blisko drugiego, kt�rego �ciany by�y oddalone od s�siednich dom�w zaledwie o par� cali. Kiedy Bloom zamaszystym krokiem przeszed� na dach nast�pnego domu, Emeline, nie maj�c wyboru, pod��y�a za nim.
Ca�e zbocze pag�rka pokrywa�a mozaika st�oczonych dom�w. Ludzie chodzili po dachach; by�y to g��wnie kobiety, niskie, przysadziste i ciemne, kt�re korzystaj�c z otwor�w w dachach, przenosi�y zawini�tka z odzie�� i kosze wype�nione drewnem z jednego domu do drugiego. Wszystkie pomieszczenia mieszkalne by�y jednakowe, zwyk�e prostok�tne bloki z wyschni�tego b�ota, po�o�one zbyt blisko siebie, aby znalaz�o si� miejsce dla ulic, i do �rodka mo�na si� by�o dosta� tylko wchodz�c na dach.
Emeline powiedzia�a:
��To s� ludzie. To znaczy tacy jak my.
��O tak, to nie ma�poludy ani neandertalczycy! Ale to jest stare osiedle, pani White, wyrwane z zamierzch�ych czas�w, starszych ni� epoka Grek�w, to pewne, i nikt naprawd� nie wie, jak bardzo jest stare. Ale pochodzi z czas�w tak odleg�ych, �e jeszcze nie wymy�lono ulic ani drzwi.
Przeszli na kolejny dach. Dym unosi� si� z otworu, ale Bloom bez wahania poprowadzi� w d�, schodz�c prymitywnymi schodami, stykaj�cymi si� z wewn�trzn� �cian� domu. Emeline pod��y�a za nim, staraj�c si� nie otrze� o pokryte sadz� �ciany.
Kamienny Cz�owiek wszed� za ni�, rzuci� jej tobo�ek na pod�og�, wdrapa� si� z powrotem po schodach i znikn�� z oczu.
Dom by� wewn�trz r�wnie pude�kowaty jak na zewn�trz. By�o to po prostu jedno pomieszczenie, bez �adnych przegr�d. Schodz�c po ostatnich stopniach, Emeline musia�a obej�� umieszczone na kamiennych p�ytach palenisko tl�ce si� pod otworem w dachu, kt�ry spe�nia� rol� zar�wno komina, jak i wej�cia. We wn�kach wydr��onych w �cianach sta�y lampy i rozmaite ozdoby: kamienne lub gliniane figurki oraz popiersia i rze�bione g�owy w jaskrawych barwach. Nie by�o mebli jako takich, ale pod �cianami roz�o�ono porz�dne pos�ania ze s�omy i koce, a r�cznej roboty odzie�, kosze i kamienne narz�dzia le�a�y starannie u�o�one w k�cie.
�ciany pokrywa�a gruba warstwa sadzy, ale pod�oga wygl�da�a na zamiecion�. Pomieszczenie by�o niemal schludne. Jednak w powietrzu unosi� si� silny smr�d �ciek�w i jeszcze czego�, zapach zgnilizny.
W ciemno�ciach siedzia�a bardzo m�oda kobieta. Ko�ysa�a niemowl� owini�te jakim� zgrzebnym materia�em. Teraz delikatnie po�o�y�a dziecko na stercie s�omy i podesz�a do Blooma. Mia�a na sobie prost�, brudn�, wyp�owia�� koszul�. Pog�aska� j� po jasnych pokrytych py�em w�osach, spojrza� w jej niebieskie oczy i przebieg� d�oni� po szyi. Emeline pomy�la�a, �e dziewczyna ma nie wi�cej ni� czterna�cie, pi�tna�cie lat. �pi�ce niemowl� mia�o czarne w�osy jak Bloom. Spos�b, w jaki trzyma� j� za szyj�, by� niezbyt delikatny.
��Wina � g�o�no powiedzia� Bloom do dziewczyny. � Wina, Isobel, rozumiesz? I jedzenia. � Spojrza� na Emeline. � Jest pani g�odna? Isobel, przynie� nam chleba, owoc�w i oliwy z oliwek. Jasne? � Popchn�� j� tak silnie, �e a� si� zachwia�a. Wdrapa�a si� po schodach i wysz�a z domu.
Bloom usiad� na stercie grubo tkanych koc�w i da� znak Emeline, aby uczyni�a to samo.
Usiad�a ostro�nie i rozejrza�a si� po izbie. Nie mia�a ochoty prowadzi� rozmowy z tym m�czyzn�, ale by�a ciekawa.
��Czy te rze�bione figurki to bo�ki?
��Niekt�re z nich tak. Kobiety z wielkimi piersiami i t�ustymi brzuchami. Je�li ma pani ochot�, mo�e si� pani przyjrze�. Ale prosz� uwa�a� na pomalowane g�owy.
��Dlaczego?
��Bo s� dok�adnie tym, na co wygl�daj�. Lud Isobel grzebie zmar�ych bezpo�rednio pod pod�og� swych dom�w. Ale przedtem odcinaj� im g�owy, oblepiaj� wypalonym b�otem i maluj�, no, rezultat ma pani przed sob�.
Emeline spu�ci�a wzrok niespokojnie, zastanawiaj�c si�, jakie okropie�stwa kryj� si� pod pod�og�, na kt�rej siedzia�a.
Isobel powr�ci�a z dzbanem i koszem chleba. Bez s�owa nala�a im obojgu po kubku wina, by�o ciep�e i troch� s�one, ale Emeline wypi�a je z wdzi�czno�ci�. Dziewczyna odkroi�a kamiennym no�em par� kawa�k�w chleba z twardego bochna i postawi�a mi�dzy nimi misk� z oliw�. Id�c za przyk�adem Blooma, Emeline zamoczy�a chleb w oliwie, aby go rozmi�kczy�, po czym zacz�a �u�.
Podzi�kowa�a Isobel, kt�ra po prostu wr�ci�a do swego �pi�cego dziecka. Emeline pomy�la�a, �e wygl�da na wystraszon�, jak gdyby obudzenie si� dziecka mog�o spowodowa� k�opoty.
Emeline powiedzia�a:
��Isobel?
Bloom wzruszy� ramionami.
��Oczywi�cie to nie jest imi�, jakie nadali je rodzice, ale teraz to nie ma znaczenia.
��Wydaje mi si�, �e czuje si� pan tu ca�kiem swobodnie, panie Bloom.
Chrz�kn��.
��Nie ca�kiem. Ale jak pani wie, cz�owiek musi �y�, a jeste�my tu daleko od Chicago! Jednak dziewczyna jest do�� zadowolona. Jak pani my�li, jaki brutal by j� dosta�, gdyby nie ja? I jest zadowolona, �e mieszka w domu swoich przodk�w. Jej lud �yje tutaj od pokole�, to znaczy dok�adnie tutaj, w tym miejscu. Domy s� z b�ota i s�omy i kiedy kt�ry� z nich si� zawali, po prostu buduj� nowy na miejscu poprzedniego, tam, gdzie �yli ich dziadowie. Widzi pani, Gnojowisko to nie samo wzg�rze, to ni mniej, ni wi�cej, tylko po prostu zbiorowisko dom�w. Ten stary lud nie jest do nas, chrze�cijan, zbyt podobny, prosz� pani! Dlatego te� rada miejska oddelegowa�a mnie tutaj. Nie chcemy �adnych tar�.
��Jakich tar�?
Przyjrza� si� jej.
��No c�, sama musi sobie pani zada� to pytanie. Kto wybiera si� w tak� dalek� podr� jak pani?
Powiedzia�a ostro:
��Przyby�am tu ze wzgl�du na pami�� mego m�a.
��Jasne. Wiem. Ale pani m�� pochodzi� z tego obszaru, to znaczy z pobliskiego plastra czasu. Wi�kszo�ci Amerykan�w nic nie wi��e z tym miejscem tak jak pani�. Chce pani wiedzie�, dlaczego przyby�a tu wi�kszo�� ludzi? Z powodu Jezusa. � Prze�egna� si�, wymawiaj�c to imi�. � Przybyli tutaj, poniewa� pielgrzymowali do Judei, gdzie wbrew wszystkiemu mieli nadziej�, �e znajd� jaki� dow�d, �e w plastrze czasu z tamtej epoki istnieje wcielenie Chrystusa. To by�oby pewne pocieszenie dla ludzi wyrwanych ze swego �wiata, prawda? Ale w Judei �
Emeline kiwn�a g�ow�.
��Wsp�cze�ni Amerykanie chyba nie maj� si� czego obawia� ze strony wata�ki z epoki �elaza takiego jak Aleksander�
��Ale prosz� pani � odezwa� si� jaki� nowy g�os � ten �wata�ka� ju� zbudowa� nowe imperium, kt�re rozci�ga si� od wybrze�y Atlantyku do Morza Czarnego � imperium, kt�re obejmuje ca�y jego �wiat. Bardzo by nam wszystkim odpowiada�o, gdyby akurat teraz Chicago nie wszczyna�o z nim walki.
Emeline odwr�ci�a si�. Jaki� cz�owiek, niski i korpulentny, sztywno schodzi� po schodach. Towarzyszy� mu szczuplejszy i m�odszy m�czyzna. Obaj nosili wys�u�one wojskowe mundury. Pierwszy mia� na g�owie czapk� z daszkiem i zdumiewaj�co bujne w�sy. Ale ta wspania�a ozdoba jego twarzy by�a przypr�szona siwizn�. Emeline zorientowa�a si�, �e musi mie� co najmniej siedemdziesi�t lat.
Wsta�a, a Bloom przedstawi� j� bez zaj�knienia:
��Pani White, to jest kapitan Nathaniel Grove z Armii Brytyjskiej, w ka�dym razie poprzednio. A to�
��Nazywam si� Ben Batson � powiedzia� m�odszy m�czyzna, kt�ry mia� oko�o trzydziestu lat i kt�rego brytyjski akcent by� r�wnie wyra�ny jak Grove�a. � M�j ojciec s�u�y� pod kapitanem Grove�em.
Emeline skin�a g�ow�.
��Nazywam si�
��Wiem, kim pani jest, droga pani White � ciep�o powiedzia� Grove. Podszed� do niej i uj�� jej d�onie w swe r�ce. � Dobrze zna�em Josha. Przybyli�my tutaj razem, �e si� tak wyra��, na pok�adzie tego samego plastra czasu. Fragmentu Granicy P�nocno-Zachodniej z roku pa�skiego 1885. Josh pisa� do mnie parokrotnie, opowiadaj�c o pani i pa�stwa dzieciach. Jest pani w ka�dym calu tak pi�kna, jak sobie wyobra�a�em.
��Jestem pewna, �e to nieprawda � powiedzia�a sztywno. � Ale Josh m�wi� mi o panu, panie kapitanie. Mi�o mi pana pozna�. I bardzo �a�uj�, �e nie ma go tutaj ze mn�. Straci�am go rok temu.
Twarz Grove�a zesztywnia�a.
��Ach.
��Powiedzieli, �e to zapalenie p�uc. Ale my�l�, �e prawda jest taka, �e zmar� z wyczerpania. Nie by� taki stary.
��Odszed� jeszcze jeden z nas, jest o jednego mniej spo�r�d tych, kt�rzy pami�tali, sk�d pochodzimy, co, pani White?
��Prosz� mi m�wi� Emeline. Daleko pan podr�owa�?
��Nie tak daleko jak pani, ale do�� daleko. Teraz mieszkamy w Aleksandrii � nie w mie�cie na brzegach Nilu, lecz w Ilium.
��Gdzie to jest?
��W dawnej Turcji. � U�miechn�� si�. � Nazywamy nasze miasto Now� Troj�.
��Przypuszczam, �e jest pan tutaj z powodu telefonu w Babilonie.
��Oczywi�cie. Uczony nazwiskiem Abdikadir napisa� do mnie, a tak�e do obecnego tu Blooma, w nadziei skontaktowania si� z Joshem. Nie �ebym mia� jakiekolwiek poj�cie, co to wszystko znaczy. Ale trzeba si� tym zaj��.
Dziecko zacz�o p�aka�. Bloom, najwyra�niej zirytowany, klasn�� w d�onie.
��No, Babilon czeka. Chyba �e chce pan odpocz��, kapitanie�
��Ruszajmy.
��Panie Batson, zechce pan p�j�� przodem.
Batson �wawo zacz�� wchodzi� po schodach, a za nim Grove i Emeline.
Emeline raz obejrza�a si� za siebie. Ujrza�a, jak Isobel rozpaczliwie pr�buje uspokoi� niemowl�, a Bloom podchodzi do niej z uniesion� r�k�, wyra�nie rozz�oszczony. Emeline pracowa�a w Chicago z Jane Addams, ogl�dana scena by�a dla niej odpychaj�ca. Ale na pewno nie mog�a uczyni� nic, co jeszcze nie pogorszy�oby sytuacji tej dziewczyny.
Wesz�a do g�ry po zniszczonych schodach i mrugaj�c znalaz�a si� w �wietle babilo�skiego s�o�ca.
Pasa�er�w i ich baga�e za�adowano do prymitywnego otwartego faetonu. Bloom wys�a� swojego �ch�opaka�, aby znalaz� jakie� zwierz�ta poci�gowe.
Emelina by�a zaszokowana, gdy Kamienny Cz�owiek powr�ci� nie z ko�mi, jak si� spodziewa�a, lecz z czterema istotami takimi jak on sam.
O ile s�uga Blooma by� w �achmanach, o tyle tych czworo by�o nago. Genitalia trzech m�czyzn porasta�y k�pki czarnych w�os�w, a kobieta mia�a obwis�e piersi o d�ugich r�owo-szarych sutkach. Ich kr�pe cia�a pokrywa�o g�ste ow�osienie, co wraz z pot�n� muskulatur� i zapadni�tym czo�em upodobnia�o ich do goryli. Ale ich wygl�d znacznie bardziej przypomina� cz�owieka ni� ma�p�, d�onie mieli nieow�osione, a spojrzenie otwarte. By� to szokuj�cy widok, gdy zaprz�ono ich do faetonu, zak�adaj�c ka�demu na szyj� chom�to.
Bloom chwyci� sk�rzany bicz i trzasn�� nim par� prowadz�c� po plecach. Kamienny Cz�owiek potykaj�c si� powoli ruszy� z miejsca i faeton z brz�kiem potoczy� si� naprz�d. S�uga Blooma mia� i�� ko�o pojazdu. Teraz Emeline zobaczy�a na ich cia�ach pr�gi, blizny od smagni�� batem pokrywaj�ce plecy.
Bloom wyj�� glinian� butelk� i poda� j� s�siadom.
��Mo�e whisky? Marne zbo�e, ale niez�y trunek.
Emeline odm�wi�a. Grove i Batson troch� si� napili. Grove grzecznie zapyta� Emeline o podr� z zamarzni�tej Ameryki.
��Zaj�a ca�e miesi�ce, czuj� si� jak wytrawny podr�nik.
Grove pog�adzi� w�sy.
��Jak s�ysz�, Ameryka bardzo r�ni si� od Europy. �adni ludzie nie�
��Nikt opr�cz nas. Nic nie pozosta�o z nowej Ameryki, tylko Chicago. Poza granicami miasta nie znaleziono cho�by jednego �ladu ludzi � ani jednego plemienia Indian � nie napotkali�my nikogo, dop�ki badacze z Europy nie pojawili si� w delcie Mississippi.
��I �adnych ma�polud�w czy istot poprzedzaj�cych cz�owieka, od kt�rych a� si� roi w Europie?
��Nie.
Mir stanowi� mozaik� plastr�w czasu, pr�bek wyrwanych z historii ludzko�ci oraz jej prehistorii, kiedy istnia�y tylko rodziny cz�owiekowatych poprzedzaj�cych pojawienie si� w�a�ciwego cz�owieka.
Emeline powiedzia�a:
��Wygl�da na to, �e tylko ludzie dotarli do Nowego �wiata, starsze gatunki nigdy tam si� nie pojawi�y. Ale tutaj jest ca�a mena�eria, kapitanie! Mamuty i nied�wiedzie jaskiniowe i lwy, dla tutejszych my�liwych to prawdziwy raj.
Grove u�miechn�� si�.
��To brzmi rzeczywi�cie cudownie. Wolni od wszelkich komplikacji starego �wiata, tak jak to zawsze by�o udzia�em Ameryki, jak s�dz�. A Chicago wydaje si� miejscem prawdziwej przedsi�biorczo�ci. Ucieszy�em si�, kiedy Josh postanowi� tam wr�ci� po tej historii z Bises� Dutt i Okiem.
Emeline wzdrygn�a si�, kiedy us�ysza�a to imi�. Wiedzia�a, �e jej m�� do �mierci �ywi� uczucie do tej kobiety, kt�ra znikn�a, i Emeline w g��bi serca zawsze by�a beznadziejnie, bezsilnie zazdrosna o kobiet�, kt�rej nigdy nie pozna�a.
Zmieni�a temat.
��Musi mi pan opowiedzie� o Troi.
Skrzywi� si�.
��S� gorsze miejsca i takie jest nasze, w pewnym sensie. Aleksander za�o�y� je wraz z wieloma innymi miastami, kiedy budowa� swoje Imperium Ca�ego �wiata. Nazywa je Aleksandri� w Ilium. Wsz�dzie, gdzie Aleksander postawi� swoj� stop�, budowa� miasta. Ale teraz, w Grecji, w Anatolii i gdzie indziej, buduje nowe miasta w miejscach, gdzie niegdy� sta�y dawne metropolie. S� nowe Ateny, nowa Sparta. Tak�e Teby, chocia� m�wi�, �e to wyraz poczucia winy, poniewa� on sam zniszczy� stare Teby przed pojawieniem si� Nieci�g�o�ci.
��Troja jest szczeg�lnie droga sercu kr�la � powiedzia� Bloom. � Mo�e pani wie, �e kr�l wierzy, i� jest potomkiem Heraklesa z Argos, a we wczesnym okresie swego �ycia wzorowa� si� na Achillesie.
Emeline powiedzia�a do Grove�a:
��Wi�c tam si� pan osiedli�.
��Ba�em si�, �e moi nieliczni Brytyjczycy rozp�yn� si� w wielkim morzu Macedo�czyk�w, Grek�w i Pers�w. A jak powszechnie wiadomo, Brytania zosta�a skolonizowana przez uchod�c�w z Wojny Troja�skiej. My�l�, �e Aleksandra ubawi�a my�l, �e w ten spos�b zamkn�o si� ko�o przyczyn i skutk�w.
Oto nowa Troja za�o�ona przez potomk�w Trojan. Zostawi� u nas grup� kobiet z kolumny transportowej, aby�my si� nimi zaj�li. To by�o jakie� pi�tna�cie lat temu. Przysi�gam na Boga, by�o ci�ko, ale zwyci�yli�my. I teraz nie ma r�nicy mi�dzy brytyjskim szeregowcem a sipajem! Powiedzia�bym, �e w dziele stworzenia jeste�my czym� zupe�nie nowym. Ale filozofi� pozostawiam filozofom.
��A pan, kapitanie? Mia� pan kiedykolwiek rodzin�?
U�miechn�� si�.
��Och, zawsze by�em troch� zbyt zapracowany, zajmowa�em si� moimi lud�mi. Zreszt� mam �on� i c�reczk� w domu, czy raczej mia�em. � Zerkn�� na Batsona. � Jednak ojciec Bena by� u mnie kapralem, twardym facetem z p�nocno-wschodniej Anglii, jednym z najlepszych. Na nieszcz�cie zosta� okaleczony przez Mongo��w, ale dopiero po tym, jak zwi�za� si� z jedn� z kobiet post�puj�cych za armi� Aleksandra. Kiedy biedny Batson w ko�cu zmar� w powodu zaka�enia, kt�re si� wywi�za�o w wyniku odniesionych ran, ta kobieta nie bardzo chcia�a si� Benem opiekowa�; wygl�da� bardziej jak Batson ni� kto� z jej ludu. Wi�c go przygarn��em. Obowi�zek, rozumie pani.
Ben Batson u�miechn�� si� do nich, spokojny, cierpliwy. Emeline dostrzeg�a w tym co� wi�cej ni� obowi�zek. Powiedzia�a:
���wietnie pan si� spisa�, kapitanie Grove.
Grove powiedzia�:
��My�l�, �e Aleksander by� rzeczywi�cie zadowolony, kiedy zapytali�my o Troj�. Zwykle musi si� ucieka� do werbunku, �eby zape�ni� nowe miasta, kt�rymi jest usiany pusty kontynent. Wydaje mi si�, �e Europa jest bardziej imperium neandertalczyk�w ni� ludzi.
��Imperium? � warkn�� Bloom. � Nie u�y�bym takiego s�owa. Mo�e jest �r�d�em zapas�w. Kamienni Ludzie s� silni, �atwo ich poskromi� i charakteryzuj� si� znaczn� sprawno�ci� manualn�. Grecy m�wi�, �e uk�adanie Kamiennego Cz�owieka to tak jak uk�adanie s�onia w por�wnaniu z koniem � bystrzejszym rodzajem zwierz�cia, po prostu trzeba zastosowa� odmienn� technik�.
Twarz Grove�a by�a niczym maska.
��Wykorzystujemy neandertalczyk�w � powiedzia�. � Bez nich nie daliby�my sobie rady. Ale my ich
Bloom wzruszy� ramionami.
��Bior� �wiat takim, jaki jest. Z tego co wiem, s�onie maj� swoich bog�w i konie tak�e. Pozw�lmy im oddawa� im cze��, je�li to ich pociesza! Czy dla nas stanowi to jak�� r�nic�?
Zamilkli i cisz� przerywa�o jedynie st�kanie Kamiennych Ludzi oraz ciche kroki ich bosych st�p.
Ziemia by�a teraz bardziej �yzna; zosta�a podzielona na wielok�tne poletka, na kt�rych przycupn�y cha�upy z plecionki pokrytej glin�, przysadziste i szpetne. Ziemi� przecina�y l�ni�ce kana�y. Emeline przypuszcza�a, �e s� to s�ynne babilo�skie kana�y nawadniaj�ce. Grove powiedzia� jej, �e wiele z nich zosta�o przerwanych w wyniku przypadkowego uk�adu plastr�w czasu, ale pod rz�dami Aleksandra przywr�cono je do poprzedniego stanu.
W ko�cu na zachodnim horyzoncie zobaczy�a budynki, mury i budowl� w kszta�cie schodkowej piramidy � wszystko przes�oni�te szaraw� mgie�k� oddalenia. Z licznych ognisk unosi� si� dym, a kiedy si� zbli�yli, Emeline zobaczy�a �o�nierzy czujnie obserwuj�cych okolic� z wie� w murach miasta.
Babilon! Zadr�a�a ow�adni�ta uczuciem nierzeczywisto�ci, po raz pierwszy, od chwili gdy znalaz�a si� w Europie, mia�a autentyczne wra�enie, �e cofn�a si� w czasie.
Mury miasta by�y same w sobie imponuj�ce, tworzy� je potr�jny rz�d konstrukcji z wypalonej ceg�y i t�ucznia, kt�ry mia� d�ugo�� pi�tnastu mil; mury otacza�a fosa. Podjechali do mostu przerzuconego nad fos�. Stra�nicy najwyra�niej rozpoznali Blooma i machaj�c r�kami, zaprosili ca�� grup� do �rodka.
Zbli�yli si� do najbardziej okaza�ej bramy w murach miasta. Tworzy�o j� �ukowate przej�cie mi�dzy dwiema pot�nymi wie�ami. A�eby dotrze� do bramy, Kamienni Ludzie st�kaj�c musieli wci�gn�� faeton po pochylni na platform� znajduj�c� si� na wysoko�ci dobrych pi�tnastu jard�w nad powierzchni� ziemi.
Sama brama wznosi�a si� dwadzie�cia jard�w nad g�ow� Emeline, kt�ra patrzy�a w g�r�, kiedy pod ni� przeje�d�ali. Bloom wymrucza�, �e to jest Brama Isztar. Jej powierzchni� pokrywa�a zapadaj�ca w pami�� szafirowa glazura, na kt�rej ta�czy�y smoki i byki. Kamienni Ludzie nie patrzyli na to cudo, utkwiwszy wzrok w zdeptanej ziemi pod stopami.
Miasto wewn�trz mur�w by�o zbudowane na planie prostok�ta, spinaj�c brzegi Eufratu. Grupa nadjecha�a od p�nocy, po wschodniej stronie rzeki, a teraz faeton posuwa� si� na po�udnie wzd�u� szerokiej alei, mijaj�c wspania�e budowle. Emeline dostrzeg�a pos�gi i fontanny, powierzchni� ka�dej budowli ozdabia�y ol�niewaj�ce glazurowane ceg�y z wymodelowanymi lwami i rozetami.
Bloom wskazywa� mijane obiekty, jak przewodnik na wystawie �wiatowej.
��Ten kompleks na prawo to Pa�ac Nabuchodonozora, najwi�kszego w�adcy Babilonu. Eufrat przecina miasto na dwoje, biegn�c z p�nocy na po�udnie. Wschodnia monumentalna cz�� to najwyra�niej relikt z czas�w Nabuchodonozora, kilka wiek�w przed Aleksandrem. Faktycznie to ju� nie jest Babilon Aleksandra, ale nasz, je�li rozumiecie, co mam na my�li. Jednak zachodni brzeg, kt�ry niegdy� stanowi� dzielnic� mieszkaln�, by� w ruinach, pochodzi� z plastra czasu ze znacznie p�niejszego okresu, by� mo�e z naszej epoki. Aleksander odbudowuje go ju� od trzech dziesi�cioleci�
Drogi by�y zat�oczone, ludzie spieszyli tu i tam, poruszaj�c si� g��wnie pieszo, ale niekt�rzy jechali wozami lub konno. Niekt�rzy z nich mieli na sobie fioletowe szaty, r�wnie okaza�e jak str�j Blooma albo jeszcze �wietniejsze, ale inni byli odziani w bardziej praktyczne tuniki, a na nogach mieli sanda�y. Jaki� wytworny osobnik z wymalowan� twarz� szed� ulic� z w�adcz� nonszalancj�. Prowadzi� zwierz� przypominaj�ce wychud�ego szympansa na sznurze przywi�zanym do szyi. W pewnym momencie zwierz� wyprostowa�o si�, staj�c na tylnych nogach, bardzo podobnych do n�g cz�owieka. Nosi�o kryz� z jakiego� l�ni�cego materia�u, dla ukrycia opasuj�cej mu szyj� obro�y. Nikt z mijanych przez Emeline nie mia� na sobie ubioru ludzi z Zachodu. Wszyscy byli niscy, kr�pi, muskularni i �niadzi, zupe�nie inni ni� mieszka�cy dziewi�tnastowiecznego Chicago.
W powietrzu wisi jakie� napi�cie, pomy�la�a natychmiast. Urodzi�a si� w Chicago, przywyk�a do miast i odczytywania ich nastroj�w. Im kto� by� wy�szy rang�, tym bardziej wydawa� si� poruszony. Co� si� tu dzia�o. Je�eli Bloom i Grove zdawali sobie z tego spraw�, nie dali tego po sobie pozna�.
Droga wiod�a przez szereg rozleg�ych otoczonych murami plac�w i w ko�cu doprowadzi�a ich do przypominaj�cej piramid� budowli, kt�r� Emeline dostrzeg�a, b�d�c poza granicami miasta. W istocie by� to ziggurat, wie�a zaopatrzona w schody wiod�ce na siedem taras�w, wyrastaj�cych z podstawy o boku oko�o stu jard�w.
Bloom powiedzia�:
��Babilo�czycy nazywali t� budowl�
Ten ziggurat by�, o dziwo, s�ynn� Wie�� Babel.
Na po�udnie od niej znajdowa� si� kolejny olbrzymi monument, ale ten by� zupe�nie nowy, jak mo�na by�o wnosi� z jego po�ysku. By� to ogromny kwadratowy blok o boku licz�cym zapewne dwie�cie jard�w i wysoko�ci co najmniej siedemdziesi�ciu. Jego podstawa by�a ozdobiona girland� przedstawiaj�c� poz�acane dzioby �odzi, kt�re wyr�nia�y si� na tle kamienia i wydawa�o si�, �e wynurzaj� si� z mg�y, natomiast na �cianach rz�dy jaskrawych fryz�w przedstawia�y skomplikowan� histori� mi�o�ci i wojny. Na szczycie budowli znajdowa�y si� ogromne obute stopy b�d�ce podstaw� pos�gu, kt�ry pewnego dnia b�dzie jeszcze pot�niejszy od samej podstawy.
��S�ysza�em o tym � powiedzia� Grove. � To Pomnik Syna. Nie ma nic wsp�lnego z Babilonem. To ca�y Aleksander�
Syn, o kt�rym mowa, by� drugim synem Aleksandra. W wyniku Nieci�g�o�ci jego pierwszy syn, sp�odzony z wzi�t� do niewoli �on� pokonanego perskiego wodza, nie znalaz� si� na Mirze. Drugi syn by� kolejnym Aleksandrem zrodzonym z jego �ony imieniem Roksana, ksi�niczki tak�e wzi�tej do niewoli.
Bloom powiedzia�:
��Ch�opiec urodzi� si� w pierwszym roku istnienia Mira. �wi�towali�my ten fakt, poniewa� kr�l nie mia� nast�pcy. Ale w wieku dwudziestu pi�ciu lat �w nast�pca, ju� doros�y m�czyzna, niecierpliwi� si�, podobnie jak jego ambitna matka, bo Aleksander wci�� nie chcia� umiera�. � Wojna mi�dzy ojcem z synem szala�a na obszarze ca�ego imperium, poch�aniaj�c jego ograniczone zasoby. Gniew syna nie dor�wnywa� do�wiadczeniu ojca albo jego niewzruszonej wierze we w�asn� bosko��. Wynik by� �atwy do przewidzenia. � Ostateczna kl�ska jest obchodzona ka�dego roku � powiedzia� Bloom. � Faktycznie jutro jest si�dma rocznica.
��Oto, jak ja to widz�, pani White � powiedzia� Grove. � Ta wojna uczyni�a Aleksandra, ju� przedtem dziwaka, jeszcze bardziej pokr�conym. Powiadaj�, �e Aleksander macza� palce w zamordowaniu w�asnego ojca. Na pewno jest odpowiedzialny za �mier� swego syna i nast�pcy. I jego �ona Roksana zdaje sobie z tego spraw�. Teraz Aleksander jest przekonany bardziej ni� kiedykolwiek, �e jest bogiem i �e b�dzie panowa� wiecznie.
��Ale tak nie b�dzie � mrukn�� Bloom. � I rozp�ta si� wielka zawierucha, kiedy w ko�cu upadnie.
Posuwaj�c si� na po�udnie od Pomnika Syna, dotarli na koniec do �wi�tyni, kt�r� Bloom nazywa�
Podbieg� do nich �niady m�odzieniec. Nosi� bur� szat� przypominaj�c� str�j mnicha i mia� splecione d�onie.
��Wielki Bo�e � powiedzia� Grove, poczerwieniawszy na twarzy. � Ty musisz by� Abdikadir Omar. Jeste� tak podobny do ojca�
��Tak m�wi�, prosz� pana. Pan kapitan Grove. � Rozejrza� si� po obecnych. � Ale gdzie jest Josh White? Panie Bloom, prosi�em o przyjazd Josha White�a.
��Jestem jego �on� � powiedzia�a Emeline stanowczo. � Obawiam si�, �e m�j m�� nie �yje.
��Nie �yje? � Ch�opiec by� zdenerwowany i wydawa�o si�, �e prawie tego nie pojmuje. � No c�, och, musicie tam p�j��! � Ruszy� w stron� �wi�tyni. � Prosz�, chod�cie ze mn� do komnaty Marduka.
��Po co? � spyta�a Emeline. � W li�cie pisa�e� o dzwoni�cym telefonie.
��Nie o to chodzi � powiedzia� wzburzony z wyrazem wielkiego przej�cia. � To by� dopiero pocz�tek. Dzisiaj pojawi�o si� co� wi�cej, musicie to zobaczy�
Kapitan Grove zapyta�:
��Co zobaczy�, cz�owieku?
��Ona jest tutaj. Oko, ono powr�ci�o, wygi�o si�,
Oszo�omieni podr�nicy po�pieszyli za nim.
To nie przypomina�o przebudzenia. To by�o nag�e pojawienie si�, brz�k czyneli. Oczy mia�a szeroko otwarte, wype�nia�o je o�lepiaj�ce �wiat�o. Wci�gn�a powietrze g��boko do p�uc i wyda�a st�umiony okrzyk, kiedy dotar�a do niej �wiadomo�� w�asnego ja.
Le�a�a na plecach. Oddycha�a z trudem, czu�a w piersi b�l. Kiedy pr�bowa�a si� poruszy�, mia�a wra�enie, jakby r�ce i nogi by�y z o�owiu. Zakute w zbroj�. By�a uwi�ziona.
Oczy mia�a otwarte, ale nie widzia�a nic.
Oddech stawa� si� szybszy. Pe�en paniki. S�ysza�a go, rozlega� si� g�o�no w zamkni�tej przestrzeni. By�a w czym� zamkni�ta.
Zmusi�a si� do uspokojenia. Pr�bowa�a co� powiedzie�, ale stwierdzi�a, �e usta ma spieczone i suche, a g�os przypomina� skrzek.
��Myra?
��Obawiam si�, �e Myra nie mo�e ci� us�ysze�, Biseso. � G�os by� cichy, m�ski, ale bardzo spokojny, jak szept.
Powr�ci�a pami��.
��Skafander Pi��? � Jama na Marsie. Oko wywracaj�ce si� na drug� stron�. Pulsowa�o jej w uszach. � Czy Myrze nic si� nie sta�o?
��Nie wiem. Nie mog� si� z ni� skontaktowa�. Z nikim nie mog� si� skontaktowa�.
��Dlaczego?
��Nie wiem � powiedzia� skafander �a�o�nie. � Moje g��wne zasilanie pad�o. Pracuj� w trybie awaryjnym, na zapasowych bateriach. Ich oczekiwany czas �ycia wynosi�
��Niewa�ne.
��Oczywi�cie wysy�am sygna� wzywania pomocy.
Teraz co� us�ysza�a, jakby drapanie w skorup� skafandra. Co� tam by�o. Albo te� kto�. By�a bezbronna, �lepa, zamkni�ta w bezw�adnym skafandrze, podczas gdy co� si� dzia�o tam, na zewn�trz. W jej umy�le zacz�a si� rodzi� panika.
��Czy mog� wsta�? To znaczy czy zdo�am.
��Obawiam si�, �e nie. Zawiod�em ci�, Biseso, nieprawda�?
��Czy mog� co� zobaczy�? Czy mo�esz uczyni� m�j wizjer przezroczystym?
��To si� da zrobi�.
�wiat�o wpad�o do �rodka, o�lepiaj�c j�.
Patrz�c w g�r�, ujrza�a Oko, wielk� srebrzyst� kul�, kt�r� spowija�a tajemnica. Ujrza�a te� na jego powierzchni w�asne odbicie w marsja�skim skafandrze, niby bezradnie przewr�conego na grzbiet zielonego �uka.
Ale czy to by�o to samo Oko? Czy wci�� by�a na Marsie?
Unios�a g�ow� w he�mie, pr�buj�c zobaczy� co� opr�cz Oka. Jej g�owa by�a ci�ka, jak pi�ka wype�niona chlupocz�cym p�ynem. Przypomina�o to przeci��enia w helikopterze. Si�a ci��enia by�a du�a, a wi�c to nie Mars.
Za Okiem dostrzeg�a ceglan� �cian�. �ciana by�a usiana elementami elektronicznymi, rozmieszczonymi byle jak i po��czonymi przewodami. Zna�a t� �cian� i ten sprz�t. Sama go montowa�a, wygrzebawszy z rozbitego Ma�ego Ptaka, gdy urz�dza�a w tej komnacie laboratorium do badania Oka.
By�a to �wi�tynia Marduka. By�a zn�w w Babilonie. Na Mirze.
��Jestem tu znowu � wyszepta�a.
Nagle pojawi�a si� nad ni� jaka� twarz. Wzdrygn�a si�, uwi�ziona w swej skorupie. By� to m�czyzna, m�ody, �niady, przystojny, o jasnych oczach. Wiedzia�a, kim jest. Ale to nie m�g� by� on.
��Abdi? � Ostatnim razem, kiedy widzia�a Abdikadira, cz�onka za�ogi Ma�ego Ptaka, by� wycie�czony wojn� z Mongo�ami, a jego twarz i cia�o by�y pe�ne blizn b�d�cych �ladami tego konfliktu. Ten g�adkolicy m�czyzna by� zbyty m�ody, zbyt �nienaruszony�.
Teraz w polu widzenia pojawi�a si� inna twarz o�wietlona migotliwym �wiat�em lampy. Jeszcze jedna znajoma twarz, z ogromnymi w�sami, ale tym razem
��Kapitan Grove � powiedzia�a. � Ca�a paczka na miejscu.
Grove co� powiedzia�, ale go nie us�ysza�a. Poczu�a silniejszy b�l w piersi.
��Skafandrze, nie mog� oddycha�. Otw�rz si� i wypu�� mnie.
��To nie jest wskazane, Biseso. Nie znajdujemy si� w �rodowisku kontrolowanym. A ci ludzie to nie jest za�oga Stacji Wellsa � powiedzia� skafander sztywno. � Je�eli w og�le istniej�.
��Otw�rz si� � powiedzia�a tak surowo, jak potrafi�a. � Uchylam wszelkie sta�e zalecenia, jakie ci wydano. Twoim zadaniem jest ochrona mojej osoby. Wi�c wypu�� mnie, zanim si� udusz�.
Skafander powiedzia�:
��Obawiam si�, �e inne protoko�y maj� wi�kszy priorytet ni� twoje polecenie, Biseso.
��Jakie inne protoko�y?
��Ochrona planetarna.
Skafander by� przeznaczony do ochrony Marsa przed Bises� w takim samym stopniu jak Bisesy przed Marsem. Wi�c gdyby umar�a, skafander by si� szczelnie zamkn��, aby uniemo�liwi� zanieczyszczenie kruchej ekologii Marsa przez szcz�tki jej cia�a. W chwili �mierci Skafander Pi�� mia� si� sta� jej trumn�.
��Tak, ale� och, to nie jest� my nie jeste�my na Marsie! Czy tego nie widzisz? Nie ma czego chroni�! � Wyt�y�a wszystkie si�y, ale jej ko�czyny by�y unieruchomione. P�uca wci�ga�y st�ch�e powietrze. � Skafandrze Pi��, na lito�� bosk��
Co� trzasn�o w he�m, a� podskoczy�a jej g�owa. Wizjer po prostu wylecia� i powietrze owion�o jej twarz. Pachnia�o spalonym olejem i ozonem, ale by�o bogate w tlen i z wdzi�czno�ci� wci�gn�a je w p�uca.
Grove pochyla� si� nad ni�. Trzyma� w d�oni m�otek i d�uto.
��Przepraszam za to � powiedzia�. � Nie by�o wyj�cia. Ale obawiam si�, �e uszkodzi�em tw�j str�j czy te� zbroj�. � Chocia� si� postarza�, mia� ten sam urywany spos�b m�wienia, jaki pami�ta�a ze swego ostatniego pobytu na Mirze, ponad trzydzie�ci lat temu.
Poczu�a si� niezmiernie szcz�liwa, �e go widzi.
��Nie ma sprawy � powiedzia�a. � Skafandrze, wszystko w porz�dku, mia�e� swoje pi�� minut. Zosta�e� uszkodzony, wi�c ochrona planetarna nie funkcjonuje, gdziekolwiek si� znajdujemy. Wypu�cisz mnie teraz?
Skafander nie odpowiedzia�. Waha� si� przez kilka sekund i milcza�, jakby si� d�sa�. Nast�pnie mechanizmy zamykaj�ce otworzy�y si� z trzaskiem, uwalniaj�c jej tu��w, nogi i r�ce. Le�a�a w skafandrze, w obcis�ym kombinezonie termicznym i owiewa�o j� ch�odne powietrze.
��Czuj� si� jak homar w p�kni�tej skorupie.
��Pozw�l, �e ci pomog�. � To by� ch�opiec, kt�ry wygl�da� jak Abdikadir. Razem z kapitanem Grove pochylili si�, pod�o�yli r�ce pod cia�o Bisesy i wydobyli j� ze skafandra.
Min�a godzina, odk�d Bisesa znikn�a w g��bi Oka.
Myra, osamotniona i zdezorientowana, odszuka�a Aleksieja w jego kabinie. Le�a� na ��ku zwini�ty w k��bek, twarz� do pokrytej plastikiem lodowej �ciany.
��Powiedz mi o Atenie.
Nie odwracaj�c si� odpowiedzia�:
��No c�, Atena ci� wybra�a. Chyba uwa�a, �e warto ci� ocali�.
Myra zasznurowa�a wargi.
��To ona jest prawdziw� przyw�dczyni� tego waszego spisku, tak? Tej podziemnej grupy skaut�w, kt�rzy pr�buj� rozpracowa� marsja�skie Oko.
Wzruszy� ramionami, nadal nie zmieniaj�c pozycji.
��My, Kosmici, jeste�my podzieleni. Marsjanie w og�le nie uwa�aj� si� za Kosmit�w. Atena r�ni si� od nas wszystkich i jest o wiele m�drzejsza. Jest kim�, kto mo�e nas zjednoczy�.
���ebym to dobrze zrozumia�a � powiedzia�a. � Atena to sztuczna inteligencja tarczy.
��Jej kopia. Oryginalna Atena uleg�a zniszczeniu w ostatnich stadiach burzy s�onecznej. Kopi� przed nadej�ciem burzy wys�ano do gwiazd. I gdzie� w g��bi kosmosu t� kopi� odebrano, pobudzono do dzia�ania i odes�ano z powrotem.
Tak� w�a�nie histori� us�ysza�a od innych.
��Zdajesz sobie spraw�, ile nieprawdopodobnych rzeczy musia�oby by� prawd�, �eby to si� zdarzy�o.
��Nikt poza personelem Cyklopa nie zna szczeg��w.
��Cyklop. To wielki zestaw teleskopowy do poszukiwania planet.
��Zgadza si�. Oczywi�cie echo mog�o zosta� odebrane gdzie� w uk�adzie s�onecznym, ale o ile wiadomo, zosta�a uaktywniona w�a�nie w stacji Cyklopa. Jest zamkni�ta w zabezpieczonej pami�ci danych Cyklopa. To jej decyzja. Z tego co m�wi Hanse Critchfield, uda�o jej si� za�adowa� czynnik po�rednicz�cy do twego tatua�u identyfikacyjnego. Nikt nie wie jak. Uleg� samozniszczeniu po przekazaniu ci tej wiadomo�ci. My�l�, �e ona obserwuje ci� swymi elektronicznymi oczyma, Myro.
To nie by�a pocieszaj�ca my�l.
��Moja matka znikn�a w Oku. Co dalej?
��Musimy czeka�.
��Na co?
��My�l�, �e na to, co wyniknie z misji twojej matki na Mirze. I na Aten�.
��Jak d�ugo?
��Nie wiem, Myro. Mamy czas. Jest jeszcze ponad osiemna�cie miesi�cy do chwili, gdy bomba Q dotrze do Ziemi.
��S�uchaj, zrobili�my wszystko, co mo�liwe. Doprowadzili�my twoj� matk� do Oka i
Myra nieporadnie usiad�a na jedynym krze�le w pokoju i zacz�a wy�amywa� palce.
��To nie jest tylko przerwa w podr�y. Dla mnie to stacja ko�cowa. Potrzebowa�e� mnie, �eby �ci�gn�� moj� matk� tu na Marsa. Dobrze, zrobi�am to. Ale teraz mam wra�enie, jakbym wpad�a na �cian�.
Przekr�ci� si� i popatrzy� na ni�.
��Przykro mi, �e odbierasz to w ten spos�b. My�l�, �e jeste� dla siebie zbyt surowa. Jeste� dobrym cz�owiekiem. Widz� to. Kochasz matk� i wspierasz j�, nawet gdy to sprawia ci b�l. Zreszt� � powiedzia� � ja nie jestem od dawania ci rad. Ja
Odwr�ci� si� z powrotem do �ciany. Posiedzia�a przy nim jeszcze przez chwil�. Kiedy zacz�� chrapa�, wy�lizgn�a si� z pokoju i zamkn�a za sob� drzwi.
Grove i Abdi zabrali Bises� do mniejszej komnaty, pomieszczenia zastawionego kanapami i sto�ami. Emeline zwr�ci�a uwag�, �e ta �wi�tynia jest pe�na rozmaitych biur; dowiedzia�a si�, �e stanowi centrum administracyjne rozmaitych kult�w i departament�w rz�dowych, jak r�wnie� miejsce praktyk religijnych.
Grove posadzi� Bises� na krze�le i owin�� j� kocem. Krzykn��, �eby przyniesiono herbaty i w ko�cu s�uga poda� Bisesie czark� jakiego� gor�cego mlecznego napoju, kt�ry przyj�a z wdzi�czno�ci�.
Przy drzwiach ustawiono dw�ch pot�nie zbudowanych macedo�skich stra�nik�w. Trzymali d�ugie, gro�nie wygl�daj�ce piki zwane
Emeline siedzia�a i spokojnie przygl�da�a si� Bisesie Dutt.
Wygl�da�a na starsz� od niej, ale niezbyt wiele, mia�a mo�e z pi��dziesi�t lat. By�a dok�adnie taka, jak opisywa� j� Josh, nawet umie�ci� jej podobizn� w kilku swoich gazetach. Mia�a �adn�, mo�e nawet pi�kn� twarz, mocno zarysowany nos i kwadratow� szcz�k�. Spojrzenie mia�a otwarte, a kr�tko przyci�te w�osy ju� siwia�y. Chocia� robi�a wra�enie wycie�czonej i zdezorientowanej, Emeline wyczuwa�a wok� niej aur� si�y i determinacji.
Dochodz�c do siebie, Bisesa ostro�nie rozejrza�a si� wok�.
��No tak � powiedzia�a. � Jeste�my na miejscu.
��
��Tak, kapitanie. Zabrano mnie z powrotem do chwili pojawienia si� Nieci�g�o�ci i wyl�dowa�am w swojej przysz�o�ci. Z dok�adno�ci� do jednego dnia. Chocia� na Mirze sp�dzi�am pi�� lat.
Grove pokr�ci� g�ow�.
��Powinienem przywykn�� do dziwnego sposobu, w jaki tu p�ynie czas. Ale nie s�dz�, aby to kiedykolwiek nast�pi�o.
��Jestem z powrotem. Wiem gdzie. Ale
Emeline powiedzia�a:
��Prosz� pani, tutaj powszechnie wiadomo, �e opu�ci�a pani Mir w pi�tym roku nowego kalendarza wprowadzonego przez babilo�skich astronom�w. Teraz mamy rok trzydziesty drugi�
��A wi�c min�o dwadzie�cia siedem lat. � Bisesa popatrzy�a na ni� z zaciekawieniem. � Pani jest Amerykank�.
��Jestem z Chicago.
��Oczywi�cie.
Emeline powiedzia�a:
��Jestem z roku 1894. � Przyzwyczai�a si� do powtarzania tego dziwnego szczeg�u.
��Dziewi�� lat po plastrze czasu kapitana Grove�a � to by� rok 1885.
��Tak.
Bisesa zwr�ci�a si� do Abdikadira, kt�ry niewiele m�wi� od chwili jej uratowania.
��A ty jeste� tak bardzo podobny do ojca.
Szeroko otworzywszy oczy, Abdi, spi�ty i pe�en ciekawo�ci, zapewne pragn�� zrobi� wra�enie.
��Jestem astronomem. Pracuj� tutaj, w �wi�tyni, na dachu jest obserwatorium�
U�miechn�a si� do niego.
��Ojciec musi by� z ciebie dumny.
��Nie ma go tutaj � szybko powiedzia� Abdi. I opowiedzia� jej, jak Abdikadir Omar wybra� si� na poszukiwania na po�udnie Afryki. Je�eli Mir zamieszkiwa�y hominidy z ca�ej d�ugiej historii ewolucji rodzaju ludzkiego, Abdikadir pragn�� znale�� ich najwcze�niejszych przedstawicieli, pierwsze odga��zienie od pozosta�ych linii ewolucyjnych ma�p cz�ekokszta�tnych. � Ale nie powr�ci�. To by�o kilka lat temu.
Bisesa pokiwa�a g�ow�, us�yszawszy t� wiadomo��.
��A Casey? Co z nim?
Casey Othic, trzeci cz�onek za�ogi Ma�ego Ptaka, tak�e by� nieobecny. Zmar� w wyniku powik�a� po starym urazie, jakiego dozna� w dniu Nieci�g�o�ci.
��Ale � powiedzia� kapitan Grove � pozostawi� po sobie donios�� spu�cizn�. Szko�� Othica. In�ynier�w, dla kt�rych Casey sta� si� prawdziwym bogiem! Zobaczysz to, Biseso.
Bisesa s�ucha�a uwa�nie.
��A trzej cz�onkowie za�ogi
Kapitan Grove zakaszla�, niezr�cznie usi�uj�c ukry� zak�opotanie.
��No c�, prze�y� twoje znikni�cie, Biseso.
��Przeby� wraz ze mn� po�ow� drogi � tajemniczo powiedzia�a Bisesa. � Ale odes�ano go z powrotem.
��Kiedy znik�a�, nic nie mog�o go zatrzyma� w Babilonie.
��Grove spojrza� z zak�opotaniem na Emeline. � Uda� si� na poszukiwane swoich wsp�ziomk�w.
��Do Chicago.
��Tak. Min�o kilka lat, zanim ludzie Aleksandra, z pomoc� Caseya, zbudowali pierwszy �aglowiec zdolny przep�yn�� Atlantyk. Josh pop�yn�� na tym statku.
��By�am jego �on� � powiedzia�a Emeline.
��Ach � powiedzia�a Bisesa.
I Emeline opowiedzia�a jej troch� o �yciu Josha, jak umar� i �e pozostawi� po sobie dw�ch syn�w. Bisesa s�ucha�a uwa�nie.
��Nie wiem, czy chcia�aby pani to us�ysze� � powiedzia�a.
��Po powrocie poszukiwa�am informacji o Joshu. Spyta�am Arystotelesa, to znaczy sprawdzi�am w archiwach. I stwierdzi�am, �e Josh ma swoje miejsce w historii.
�Kopia� Josha na Ziemi prze�y�a rok 1885. Tamten Josh zakocha� si� i w wieku trzydziestu pi�ciu lat po�lubi� pewn� katoliczk� z Bostonu, kt�ra urodzi�a mu dw�ch syn�w, dok�adnie tak jak Emeline urodzi�a mu syn�w na Mirze. Ale Josh zmar�, maj�c pi��dziesi�t kilka lat, zako�czy� �ycie w przesi�kni�tym krwi� b�ocie, w Passchendale, jako korespondent wojenny podczas wielkiej wojny �wiatowej, o kt�rej Emeline nigdy nie s�ysza�a.
Emeline s�ucha�a tego niech�tnie. S�uchanie tej opowie�ci o alternatywnej wersji Josha jako� umniejsza�o jej w�asnego m�a.
Rozmawiali jeszcze przez jaki� czas na temat przerwanej historii, pogarszaj�cego si� klimatu na Mirze, nowej Troi i globalnym imperium Aleksandra. Grove spyta� Bises�, czy odnalaz�a swoj� c�rk�. Bisesa potwierdzi�a i powiedzia�a, �e teraz ona sama jest babk�. Ale mo�na by�o odnie�� wra�enie, �e jest w smutnym nastroju. Wydawa�o si�, �e niewiele z tego wszystkiego sprawia jej rado��.
Emeline mia�a niewiele do powiedzenia. Pr�bowa�a si� zorientowa� w nastroju otaczaj�cych j� ludzi, kiedy rozmawiali, dostosowuj�c si� do tej nowej sytuacji. Abdi i Ben, urodzeni po wyst�pieniu Nieci�g�o�ci, byli ciekawi, wytrzeszczali oczy ze zdumienia. Ale Grove i sama Emeline, a tak�e zapewne Bisesa, byli naprawd� przestraszeni. Ci m�odzi ludzie nie rozumieli tak jak starsi, kt�rzy przetrwali Nieci�g�o��, �e nic na �wiecie nie jest trwa�e, je�li mo�na rozerwa� i na powr�t sklei� wedle �yczenia tkank� czasu. Kto�, kto prze�y� takie zdarzenie, nigdy potem nie dojdzie do siebie.
Od drzwi dobieg� jaki� ha�as.
Abdikadir, przywyk�y do �ycia na dworze Aleksandra, zerwa� si� na r�wne nogi.
Do pokoju �wawym krokiem wszed� jaki� m�czyzna, kt�remu towarzyszyli dwaj s�udzy. Abdikadir pad� przed nim na twarz z rozpostartymi r�kami i pochylon� g�ow�.
Odziany w pow��czyst� szat� z jakiej� drogiej ufarbowanej na fioletowo tkaniny przybysz by� najni�szy ze wszystkich obecnych, ale mia� w�adczy spos�b bycia. By� �ysy, je�li nie liczy� mgie�ki srebrzystych w�os�w. Emeline pomy�la�a, �e ma oko�o siedemdziesi�tki, ale jego pomarszczona sk�ra l�ni�a od olejk�w nat�uszczaj�cych.
Oczy Bisesy rozszerzy�y si� ze zdumienia.
��Sekretarz Eumenes.
M�czyzna u�miechn�� si� ch�odnym, wystudiowanym u�miechem.
��Teraz od ponad dwudziestu lat mam tytu� chiliarchy. � Jego angielszczyzna by�a p�ynna, lecz sprawia�a wra�enie koturnowej i by�a zabarwiona brytyjskim akcentem.
Bisesa powiedzia�a:
��Chiliarcha. To by� kiedy� tytu� Hefajstiona. Doszed�e� wy�ej ni� ktokolwiek, z wyj�tkiem kr�la, Eumenesie z Kardii.
��Nienajgorzej jak na obcokrajowca.
��S�dz�, �e powinnam by�a ciebie oczekiwa� � powiedzia�a Bisesa. � W�a�nie ciebie.
��Tak jak ja zawsze oczekiwa�em ciebie.
Wci�� le��c na pod�odze, Abdikadir wyj�ka�:
��Chiliarcho, wezwa�em ci�, wys�a�em biegaczy w chwili, gdy to si� wydarzy�o, Oko, powr�t Bisesy Dutt, dok�adnie tak jak kaza�e�, przepraszam, je�li nast�pi�o jakie� op�nienie i�
��Och, uspok�j si�, ch�opcze. I wsta�. Przyby�em tak szybko, jak mog�em. Wierzcie lub nie, ale w tym naszym og�lno�wiatowym imperium s� sprawy jeszcze bardziej niecierpi�ce zw�oki ni� tajemnicze kule i niemniej tajemnicze powroty. No tak. Co ci� tu sprowadza, Biseso Dutt?
By�o to bezpo�rednie pytanie, kt�rego dot�d nie zada� jej nikt z obecnych.
Bisesa powiedzia�a:
��Nowe zagro�enie ze strony Pierworodnych.
W paru s�owach opowiedzia�a o burzy s�onecznej i o tym, jak ludzko�� nast�pnego stulecia mozoli�a si�, aby j� przetrwa�. Powiedzia�a o nowej broni zwanej bomb� Q, kt�ra p�dzi przez kosmos ku Ziemi � jej Ziemi.
��Ja sama podr�owa�am mi�dzy planetami, pr�buj�c odpowiedzie� na to wyzwanie. A potem� zosta�am sprowadzona tutaj.
��Dlaczego? Przez kogo?
��Nie wiem. Mo�e to ten sam czynnik, kt�ry wtedy przerzuci� mnie do domu. Pierworodni albo nie Pierworodni. Mo�e kto�, kto si� im przeciwstawia.
��Kr�l wie o twoim powrocie.
Grove zapyta�:
��Sk�d o tym wiesz?
Eumenes u�miechn�� si�.
��Aleksander wie wszystko, co ja wiem, i to na og� przede mn�. Takie jest przynajmniej najbezpieczniejsze przypuszczenie. Porozmawiam z tob�, Biseso Dutt, p�niej, w pa�acu. By� mo�e Kr�l tak�e zechce uczestniczy� w naszej rozmowie.
��No to jeste�my um�wieni.
Eumenes skrzywi� si�.
��Zapomnia�em o twojej zuchwa�o�ci. Interesuj�ce jest znowu ci� go�ci�, Biseso Dutt. � Obr�ci� si� na pi�cie i wyszed� przy akompaniamencie uk�on�w Abdikadira.
Bisesa spojrza�a na Emeline i Grove�a.
��Wi�c teraz wiecie, dlaczego tu jestem. Bomba w uk�adzie s�onecznym, Oko na Marsie. A dlaczego
��Poniewa� � powiedzia� Abdikadir � wezwa�em ich, kiedy zadzwoni� tw�j telefon.
Bisesa wpatrywa�a si� w niego.
��M�j telefon?
Po�pieszyli z powrotem do komnaty, w kt�rej znajdowa�o si� Oko.
Abdikadir wyj�� telefon z sanktuarium i uroczy�cie wr�czy� go Bisesie.
Telefon spoczywa� w jej d�oni, porysowany, znajomy. Nie mog�a w to uwierzy�, oczy zasz�y jej �zami. Pr�bowa�a to Abdikadirowi wyja�ni�.
��To zwyk�y telefon. Dosta�am go, kiedy mia�am dwana�cie lat. Ka�de dziecko na Ziemi dostaje w tym wieku telefon. W ramach programu komunikacji i edukacji sponsorowanego przez Organizacj� Narod�w Zjednoczonych. Przyby� tu ze mn� przez Nieci�g�o�� i bardzo mi pom�g� � to by� m�j prawdziwy towarzysz. Ale potem bateria wyczerpa�a si�.
Abdikadir s�ucha� z twarz� pozbawion� wyrazu.
��Dzwoni�. Dry�, dry�.
��Reagowa� na pr�b� nawi�zania po��czenia, to wszystko. Kiedy bateria wyczerpa�a si�, nie by�o sposobu, �eby j� ponownie na�adowa�. Faktycznie nadal nie mog� tego zrobi�. Czekaj�
Obr�ci�a si� w stron� skafandra, kt�ry wci�� le�a� rozpostarty na pod�odze. Nikt nie odwa�y� si� go dotkn��.
��Skafander Pi��?
G�os dobiegaj�cy z g�o�nik�w he�mu by� bardzo cichy.
��Zawsze usi�owa�em spe�nia� twoje potrzeby podczas dzia�a� poza statkiem kosmicznym.
��Mo�esz da� mi jeden z twoich zasilaczy?
Wydawa�o si�, �e si� zastanawia. Po chwili przegr�dka umieszczona w pasku skafandra otworzy�a si�, ods�aniaj�c niewielkich rozmiar�w plastikow� p�ytk� jasnozielonego koloru. Bisesa wyci�gn�a zasilacz z gniazda.
��Czy jeszcze co� mog� dzi� dla ciebie zrobi�, Biseso?
��Nie. Dzi�kuj�.
��B�d� potrzebowa� naprawy, zanim zn�w b�d� m�g� ci s�u�y�.
��Dopilnuj� tego. � Ba�a si�, �e to mo�e by� k�amstwo. � Teraz odpocznij.
Skafander wyda� westchnienie i zamilk�. Bisesa wzi�a zasilacz, ods�oni�a z��cza telefonu i wcisn�a go w gniazdo zasilacza.
��Jak to m�wi� Aleksiej? Dzi�ki Bogu istniej� uniwersalne protoko�y po��cze�.
Telefon w��czy� si� i powiedzia� niepewnie:
��Bisesa?
��Tak, to ja.
��Nie �pieszy�a� si�.
Z biura Belli w Waszyngtonie nadesz�y do
��Mamy �ledzi� bomb� Q � powiedzia�a Edna, przegl�daj�c otrzymane rozkazy.
��Jak daleko? � spyta� John Metternes.
��Je�eli b�dzie trzeba, przez ca�� drog� do Ziemi.
��Chryste, to mo�e zaj�� dwadzie�cia miesi�cy!
��Libby, mo�emy to zrobi�?
Sztuczna inteligencja odpowiedzia�a:
��B�dziemy towarzyszy� bombie. Materia� nap�dowy i masa reakcyjna nie powinny stanowi� problemu. Je�li wydajno�� recyklingu b�dzie w normie, funkcje �yciowe za�ogi zostan� zachowane.
���adnie powiedziane � kwa�no powiedzia� John.
��Jeste� in�ynierem � warkn�a Edna. � My�lisz, �e ma racj�?
��Tak s�dz�. Ale jaki to ma sens? Nasza bro� jest bezu�yteczna.
��Lepiej robi� co� ni� nic. Co� mo�e si� wydarzy�. John, Libby, zacznijcie przygotowywa� plan dzia�ania. Przejrz� jego projekt i je�li zyskamy pewno��, �e jest wykonalny z punktu widzenia posiadanych przez nas zasob�w, prze�lemy go na Ziemi�.
��Szykuje si� niez�a jazda � mrukn�� Metternes.
Edna spojrza�a na ekran. Zobaczy�a bomb�, kt�ra sun�a w g��b uk�adu s�onecznego, ale wida� j� by�o tylko dzi�ki gwiazdom, kt�re odbija�y si� w jej powierzchni. Edna pr�bowa�a wymy�li�, co ma powiedzie� Thei, jak jej wyt�umaczy�, �e niepr�dko wr�ci do domu.
Bisesa dosta�a w�asny pok�j w pa�acu Nabuchodonozora, kt�ry jak by�o do przewidzenia, zaj�� Aleksander. Pracownicy Eumenesa dostarczyli jej ubi�r w wymy�lnym perskim stylu przej�tym przez macedo�ski dw�r.
Emeline podarowa�a jej troch� przybor�w toaletowych: grzebie�, kremy do twarzy i r�k, ma�� buteleczk� perfum, a nawet archaicznie wygl�daj�ce podpaski. Pochodzi�y z zestawu podr�nego dziewi�tnastowiecznej damy.
��Chyba nie zabra�a� ze sob� zbyt wiele � powiedzia�a.
Ten gest jednej kobiety z dala od domu wobec innej sprawi�, �e Bisesa mia�a ochot� si� rozp�aka�.
Troch� si� przespa�a. Ci��y� jej nag�y powr�t ziemskiej si�y ci��enia, trzykrotnie wi�kszej od marsja�skiej. Jej zegar biologiczny by� rozregulowany; jak poprzednio ta nowa nieci�g�o��, jej w�asna podr� w czasie, wywo�a�a zm�czenie jak po d�ugiej podr�y samolotem.
A potem rzeczywi�cie si� rozp�aka�a nad sob� i nad utrat� Myry. Ale te ostatnie niezwyk�e tygodnie, kiedy podr�owa�y razem w przestrzeni kosmicznej, prawdopodobnie trwa�y tak samo d�ugo jak czas sp�dzony z Myr� od dnia burzy s�onecznej. Stanowi�o to pewn� pociech� � tak sobie m�wi�a � mimo �e prawie ze sob� nie rozmawia�y, prawie nie pozna�y si� nawzajem.
Marzy�a o tym, �eby dowiedzie� si� czego� wi�cej o Charlie. Nawet nie widzia�a fotografii swojej wnuczki.
Spr�bowa�a zasn�� znowu.
Obudzi�a j� nie�mia�a s�u��ca czy mo�e niewolnica. By� wczesny wiecz�r. Pora audiencji u Eumenesa, by� mo�e z udzia�em Aleksandra.
Wyk�pa�a si� i ubra�a; nosi�a ju� przedtem babilo�skie szaty, ale wci�� czu�a si� g�upio w tym przebraniu.
Okaza�a komnata, do kt�rej j� wprowadzono, by�a pe�na nieprzyzwoitego wr�cz przepychu, obwieszona gobelinami i pi�knymi dywanami i pe�na wyszukanych mebli. Nawet cynowy kubek, w kt�rym s�u��cy poda� jej wino, by� wysadzany drogimi kamieniami. Wsz�dzie wida� by�o stra�nik�w, stali w drzwiach i chodzili po korytarzu, uzbrojeni w d�ugie
Po�r�d okrywaj�cego �o�nierzy �elaza oraz srebrnych i z�otych dekoracji przechadzali si� oboj�tnie pogr��eni w rozmowie dworzanie. Mieli na sobie egzotyczne stroje, g��wnie fioletowe i bia�e. Zar�wno kobiety, jak i m�czy�ni mieli twarze pokryte tak grub� warstw� farby, �e trudno by�o okre�li�, w jakim s� wieku. Zauwa�yli Bises�, kt�ra wprawdzie wzbudzi�a ich ciekawo��, ale byli znacznie bardziej zainteresowani sob� oraz w�asnymi intrygami.
W�r�d tego t�umu byli tak�e neandertalczycy. Bisesa rozpozna�a ich, przypomniawszy sobie, jak mign�li jej w oddali na lodowym pustkowiu podczas poprzedniego pobytu na Mirze. Teraz byli na dworze. G��wnie bardzo m�odzi, chodzili z pochylonymi wielkimi g�owami i bezmy�lnym spojrzeniem, trzymaj�c w swych pot�nych d�oniach delikatne tace. Mieli na sobie fioletowe szaty, r�wnie pi�kne jak dworzanie, jak gdyby dla �artu.
Bisesa stan�a przed niezwyk�ym gobelinem. Pokrywa� ca�� �cian� i przedstawia� map� �wiata, ale odwr�con�, z po�udniem u g�ry. Wielki obszar po�udniowej Europy, p�nocna Afryka i �rodkowa Azja, si�gaj�ce a� do Indii, by�y pomalowane na czerwono i otoczone z�ot� wst�g�.
��Yeh-lu Ch�u-ts�ai � powiedzia� kapitan Grove.
Towarzyszy� Emeline i by� ubrany w brytyjski mundur, ona za� mia�a na sobie praktyczn� bia�� bluzk�, d�ug� sp�dnic� i czarne pantofle. Oboje wygl�dali jak prawdziwi ludzie z dziewi�tnastego wieku po�r�d tych dworzan w krzykliwych strojach.
��Zazdroszcz� ci tego stroju � powiedzia�a Bisesa do Emeline, czuj�c si� skr�powana swym babilo�skim ubiorem.
��Wo�� ze sob� �elazko � p�g�bkiem powiedzia�a Emeline.
Grove spyta� Bises�:
��Dobrze to wym�wi�em?
��Nie mam poj�cia � powiedzia�a Bisesa. � Yeh-lu�?
Grove popija� wino, odgarniaj�c swe bujne w�sy.
��Mo�e nigdy go nie spotka�a�. Przed wojn� Aleksandra z Mongo�ami by� najwa�niejszym doradc� Czyngis-chana. B�d�c chi�skim je�cem wojennym, wyl�dowa� ca�kiem dobrze. Po wojnie � jak pami�tasz, Czyngis-chan zosta� zamordowany � jego gwiazda przyblad�a. Ale przyby� tutaj, do Babilonu, aby pracowa� razem z uczonymi Aleksandra. Wynikiem tej pracy s� mapy takie jak ta. � Gestem wskaza� wielki gobelin. � Troch� przesadnie kosztowna, ale jak si� wydaje, ca�kiem dok�adna. Ogromnie pom�g� Aleksandrowi w planowaniu zwyci�skich podboj�w, a potem w okre�laniu rozmiar�w jego zdobyczy. Kampanie Aleksandra by�y niezwyk�e, Biseso � jako zdumiewaj�ce osi�gni�cie logistyki i motywacji. Zbudowa� ca�� flot� w wielkim porcie tu, w Babilonie, a potem Eufrat musia� uczyni� �eglownym na ca�ej jego d�ugo�ci. Wraz ze sw� flot� op�yn�� Afryk�, robi�c wypady na brzeg dla zdobycia po�ywienia. W mi�dzyczasie jego wojska posuwa�y si� na wsch�d i na zach�d, k�ad�c tory kolejowe i buduj�c drogi, i wsz�dzie zak�adaj�c miasta. Zabra�o mu to pi�� lat, po czym przez kolejne dziesi�� lat toczy� kampani�, dop�ki ostatecznie nie zawojowa� wszystkiego, od Hiszpanii po Indie. Oczywi�cie w trakcie tych wypraw si�y jego ludzi uleg�y wyczerpaniu�
Emeline dotkn�a ramienia Bisesy.
��Gdzie jest tw�j telefon? Bisesa westchn�a.
��Nalega�, by go zabra� z powrotem do �wi�tyni, �eby Abdi m�g� za�adowa� do niego tyle informacji astronomicznych, ile b�dzie w stanie. Jest ciekawy.
Emeline zmarszczy�a brwi.
��Przyznaj�, �e mam trudno�ci ze zrozumieniem tego, co m�wisz. Najdziwniejsza ze wszystkiego jest twoja wyra�na sympatia, jak� czujesz do tego telefonu. Przecie� to jest tylko urz�dzenie. Rzecz!
Kapitan Grove si� u�miechn��.
��Och, to nie jest takie niezwyk�e. Wielu moich ludzi kocha swoj� bro�.
��A w moich czasach � powiedzia�a Bisesa � istnieje wiele urz�dze� obdarzonych swoist� wra�liwo�ci� jak ten telefon. Maj�cych �wiadomo�� jak ty lub ja. Trudno nie odczuwa� do nich sympatii.
Odpychaj�c dworzan, zbli�y� si� do nich Eumenes, budz�ca l�k posta�, cho� ubrana tak samo krzykliwie, jak ca�a reszta.
��Rozmawiacie o astronomii. Mam nadziej�, �e astronomia, jak� tutaj uprawiamy, jest dobrej jako�ci i mo�e by� dla was przydatna � powiedzia�. � Babilo�scy kap�ani obserwowali niebo na d�ugo przed naszym pojawieniem si� tutaj. A teleskopy opracowane przez in�ynier�w ze Szko�y Othica zosta�y przez nas wykonane mo�liwie najstaranniej. Ale kto wie, co mo�na odczyta� na niebie, co jest uczynione r�wnie zmy�lnie jak ziemia, po kt�rej st�pamy.
Emeline powiedzia�a:
��Mamy swoich astronom�w w Chicago. A tak�e teleskopy, kt�re przetrwa�y Znieruchomienie, to znaczy Nieci�g�o��. Wiem, �e prowadz� obserwacje planet. I m�wi�, �e wszystko uleg�o zmianie w stosunku do tego, co by�o przedtem. �wiat�a na Marsie. Miasta! Niewiele wiem na ten temat. Tylko to, co przeczyta�am w gazetach.
Bisesa i Grove wpatrywali si� w ni� os�upiali. Bisesa powiedzia�a:
��Miasta na Marsie?
A kapitan Grove doda�:
��Macie gazety? Chiliarcha zastanowi� si�.
��S� te� inni� � szuka� odpowiedniego s�owa -�
��Och, najprzer�niejsi � powiedzia�a Emeline rado�nie. � Fizycy, chemicy, lekarze, filozofowie. Uniwersytet nadal jako tako funkcjonuje i teraz zak�adaj� nowy campus w Nowym Chicago, na po�udnie od lodu, wi�c b�d� mogli dzia�a� po likwidacji starego miasta.
Eumenes zwr�ci� si� do Bisesy.
��Wydaje mi si�, �e musisz si� uda� do tego Chicago, kt�re jest siedliskiem wiedzy i edukacji, oddalonej w czasie od epoki Aleksandra o ponad dwadzie�cia stuleci. By� mo�e w�a�nie tam b�dziesz mia�a najwi�ksz� szans� znalezienia odpowiedzi na wielkie pytanie, kt�re ci� tutaj przywiod�o.
Grove ostrzeg�:
��Dotarcie tam zabierze piekielnie du�o czasu. Ca�e miesi�ce�
��Niemniej jednak jest to najwyra�niej konieczne. Zorganizuj� ci transport.
Emeline unios�a brwi.
��Wygl�da na to, �e b�dziemy mia�y mn�stwo czasu, �eby si� wzajemnie pozna�, Biseso.
Bisesa by�a oszo�omiona nag�o�ci� decyzji Eumenesa.
��Zawsze rozumia�e� � powiedzia�a � wi�cej ni� kt�rykolwiek z ludzi Aleksandra, zawsze by�e� �wiadom, �e kluczem do ca�ej sytuacji s� Pierworodni, Oczy. Wszystko inne, imperia i wojny, to tylko odmiana.
Chrz�kn��.
��Gdyby mi brakowa�o przenikliwo�ci, nie przetrwa�bym d�ugo na dworze Aleksandra, Biseso. Zobaczysz bardzo niewielu z tych, kt�rych pami�tasz z tamtych czas�w, trzydzie�ci lat temu. W wyniku czystek wszystkich zlikwidowano.
��Wszystkich opr�cz ciebie.
��Zw�aszcza �e sam dopilnowa�em, �e to ja przeprowadz� te czystki�
Rozleg� si� d�wi�k tr�bek i g�o�ne okrzyki.
Do komnaty wmaszerowa� oddzia� �o�nierzy z wysoko uniesionymi
��Nie jest ju� tak pi�kny jak niegdy� � twardo powiedzia� Eumenes. � A mimo to �yje, podobnie jak ja. � Uni�s� kubek z winem gestem udawanego pozdrowienia.
Teraz pojawi� si� sam Kr�l. Otacza�a go grupa mocno zbudowanych m�odzie�c�w w drogich fioletowych szatach.
Ko�ysz�c si�, jakby by� pijany, potkn�� si� i by�by upad�, gdyby si� nie opar� o kr�pego, ma�ego pazia, kt�rzy szed� obok. Mia� na sobie jaskrawofioletowe szaty, a na g�owie baranie rogi osadzone na diademie ze z�ota. Jego twarz nosi�a �lady urody, kt�r� pami�ta�a Bisesa: pe�ne usta i silnie zarysowany nos, wyrastaj�cy z wypuk�ego czo�a, pukle w�os�w opada�y do ty�u. Jego sk�r�, rumian� jak zawsze, pokrywa�y plamy i blizny, policzki obwis�y, a pot�ne cia�o obros�o t�uszczem. Bisesa by�a zaszokowana zmianami, jakie w nim zasz�y.
Sk�adaj�c mu ho�d, dworzanie padli na ziemi�. �o�nierze i niekt�rzy urz�dnicy wy�si rang� nie poruszyli si�, �ywo gestykuluj�c. Ma�y pa�, kt�ry go podtrzyma�, by� neandertalskim ch�opcem, jego prymitywna twarz l�ni�a od kremu, g�ste w�osy by�y zwini�te w loki. Kiedy kr�l j� mija�, Bisesa poczu�a zapach moczu.
��Oto w�adca �wiata � szepn�a Emeline, kiedy j� mija�, co w uszach Bisesy zabrzmia�o lodowato.
��Ale on nim jest � powiedzia� Grove.
��Nie mia� wyboru, musia� znowu podbi� �wiat � mrukn�� Eumenes. � Aleksander wierzy, �e jest bogiem � synem Zeusa pod postaci� Ammona i dlatego nosi szaty Ammona oraz te rogi. Ale urodzi� si� jako cz�owiek i bosko�� osi�gn�� dopiero dzi�ki swoim podbojom. Po pojawieniu si� Nieci�g�o�ci wszystko to utraci� i czym�e wtedy by�? To by�o nie do przyj�cia. Wi�c zacz�� wszystko od nowa, musia� to uczyni�.
Bisesa powiedzia�a:
��Ale teraz nie jest tak jak przedtem. M�wisz, �e s� tutaj poci�gi parowe. Mo�e to nowy pocz�tek cywilizacji. Zjednoczone imperium, pod panowaniem Aleksandra i jego nast�pc�w, wspierane nowoczesn� technik�.
Grove u�miechn�� si� smutno.
��Pami�tasz, �e biedny Ruddy Kipling zwyk� by� m�wi� to samo?
��Nie s�dz�, aby Aleksander podziela� twoje �nowoczesne� marzenia � powiedzia� Eumenes. � Dlaczego mia�by tak my�le�? Nas jest wi�cej ni� was, znacznie wi�cej, mo�e nasze przekonania wypr� wasze i to one ukszta�tuj� now� rzeczywisto��.
��Zgodnie z moimi ksi��kami historycznymi � powiedzia�a Emeline p�g�bkiem � w starym �wiecie Aleksander zmar� w wieku trzydziestu kilku lat. To nie po chrze�cija�sku tak m�wi�, ale mo�e by�oby lepiej, gdyby umar�
��Z pewno�ci� tak my�la� jego syn � powiedzia� Eumenes sucho. � I w�a�nie dlatego� uwaga! � Odci�gn�� Bises� do ty�u.
Obok przebieg� oddzia� �o�nierzy z opuszczonymi
A Aleksander le�a� na ziemi.
Le��c Aleksander krzycza� swym zachryp�ym g�osem. Dworzanie, a nawet stra�nicy odsuwali si� od niego, jakby obawiaj�c si�, �e obarcz� ich win� za to, co si� sta�o. Na jego brzuchu widnia�a jaskrawa czerwona plama. Bisesa my�la�a, �e to wino.
Ale wtedy ujrza�a stoj�cego nad nim ma�ego neandertalskiego pazia, z twarz� bez wyrazu i no�em w pot�nej d�oni.
��Tego si� obawia�em � warkn�� Eumenes. � To rocznica wojny z synem, a ty i twoje Oko spowodowali�cie og�lne zamieszanie, Biseso Dutt. Kapitanie Grove, prosz� ich st�d wyprowadzi� i wywie�� z miasta, tak szybko, jak si� da. W przeciwnym razie ryzykujemy, �e zostan� zmieceni przez czystki, jakie teraz musz� nast�pi�.
��Rozumiem � spokojnie powiedzia� Grove. � Chod�cie, moje panie.
Kiedy Grove je wyprowadza�, Bisesa obejrza�a si� przez rami�. Zobaczy�a, jak neandertalski ch�opiec znowu unosi n� i zbli�a si� do Aleksandra. Porusza� si� ci�ko, jakby spe�niaj�c uci��liwy obowi�zek. Aleksander rykn�� z w�ciek�o�ci i strachu, ale �aden ze stra�nik�w nawet si� nie poruszy�. W ko�cu to Eumenes, stary Eumenes, przedar� si� przez t�um i zwali� ch�opca z n�g.
Za miastem zacz�o si� pali�. Dym k��bi� si� nad budynkami, pod kt�re pod�o�ono ogie�, gdy rozesz�y si� wie�ci o pr�bie zamachu.
W bladym �wietle poranka Bisesa i pozostali opu�cili miasto eskortowani przez osobisty oddzia� Eumenesa, kt�ry mia� im towarzyszy� przez ca�� drog� a� do Gibraltaru. Wystraszonego Abdikadira wyznaczono do udania si� do Ameryki wraz z Bises�.
I tak zaledwie dwana�cie godzin po tym, jak wyplu�o j� Oko, Bisesa zn�w by�a w drodze. Nie mog�a ze sob� zabra� nawet skafandra. Jedynymi przedmiotami z dwudziestego pierwszego wieku by� telefon oraz wyj�ty ze skafandra zasilacz.
Niespodziewanie doda�a jej otuchy Emeline.
��Poczekaj, a� dotrzemy do Chicago � powiedzia�a uspokajaj�co. � Zabior� ci� na Michigan Avenue na zakupy.
Na zakupy!
Nawet pierwszy etap podr�y by� zdumiewaj�cy.
Bisesa znalaz�a si� w otwartym wozie, kt�ry ci�gn�a czw�rka muskularnych neandertalczyk�w, go�ych jak ich Pan B�g stworzy�, podczas gdy macedo�scy je�d�cy k�usowali obok. Owi Kamienni Ludzie byli w�asno�ci� cz�owieka nazwiskiem Ilicius Bloom, kt�ry nazywa� siebie konsulem Chicago w Babilonie. By� typem kr�tacza i Bisesa od samego pocz�tku nie ma�a do niego zaufania.
Dojechali do stacji ko�cowej kolei w miejscu zwanym Gnojowiskiem, dziwnym, st�oczonym miasteczku pe�nym dom�w, drabin i gryz�cego dymu. Sama stacja stanowi�a zlepek w�skich tor�w, ogromnych szop i ponurych lokomotyw.
Ich wagon by� po prostu prymitywnym krytym wozem z drewnianymi �awkami i Emeline zrobi�a z�o�liw� uwag� na temat kontrastu z wagonami pulmanowskimi. Ale lokomotywa by�a niezwyk�a. Wygl�da�a jak ogromne zwierz�, olbrzymia czarna cysterna, kt�ra rozsiad�a si� na w�skich torach i wyrzuca�a z siebie k��by czarnego dymu. Ben Batson powiedzia�, �e lokomotywy s� opalane olejem, kt�ry poci�gi transportuj� w wielkich zbiornikach; olej z Persji by� �atwiej dost�pny dla Aleksandra ni� w�giel i Casey Othic odpowiednio dostosowa� swoje projekty.
W tym nieprawdopodobnym poci�gu Bisesa mia�a jecha� do wybrze�a Atlantyku. Najpierw mieli si� skierowa� przez Arabi� do wielkiej stacji rozrz�dowej w Jerozolimie, nast�pnie na po�udnie i zach�d, przecinaj�c delt� Nilu, tam gdzie kr�l ponownie zbudowa� Aleksandri�. Potem pojad� dalej wzd�u� wybrze�y p�nocnej Afryki, przez Egipt, Libi�, Tunezj� i Maroko, do portu ma�ej floty oceanicznej ko�o S�up�w Herkulesa.
Ilicius Bloom powiedzia�, �e b�dzie im towarzyszy� jedynie do Gnojowiska. By� zdenerwowany.
��Przez te wszystkie lata nigdy nie by�o takiej nocy w Babilonie � powiedzia�. � Przynajmniej od czasu wojny z synem. Przekl�ci Grecy. Ale ja mam tu prac� do wykonania, mam swoje kontakty.
��I dziecko � powiedzia�a Emeline surowo.
��To nie nale�y do moich obowi�zk�w � powiedzia�. � To sprawa matki, nie moja. A kiedy b�dziecie w domu, nie pozw�lcie im zapomnie�, �e jestem tutaj. Dobrze? Nie zapomnijcie o mnie!
Grove tak�e si� z nimi rozsta�, z�apa� poci�g do Nowej Troi. Ale Benowi Batsonowi kaza� ich eskortowa� do Gibraltaru.
Kiedy poci�g odjecha�, Bisesie wyda�o si�, �e s�yszy �piew dobiegaj�cy od strony lokomotywy.
��Ci technicy s� ze Szko�y Othica � powiedzia� Abdikadir. � Casey Othic dobrze ich wyszkoli�. Nauczy� ich, �e aby wykona� prac� mo�liwie jak najlepiej, trzeba oddawa� cze�� bogom, tak jak rolnik oddaje dziesi�cin� swoich zbior�w. Wi�c kiedy pracuj�, oddaj� cze��, a kiedy oddaj� cze��, pracuj�.
��Wi�c maszynista jest mnichem � powiedzia�a Bisesa. � Och, Casey, co� ty narobi�?
Ben Batson wyszczerzy� z�by w u�miechu.
��Faktycznie to spos�b, aby skupili si� na wykonywanej pracy. Prac� trzeba wykonywa� dok�adnie, m�wi� pan Othic, aby ho�d zosta� przyj�ty przez bog�w. Ale k�opot polega na tym, �e wszystko robi� na pami��, nie lubi� zmian, kt�re uwa�aj� za heretyckie.
��Wi�c nie wprowadzaj� �adnych innowacji � powiedzia�a Bisesa. � I kiedy lokomotywy Caseya si� zepsuj��
Emeline powiedzia�a:
��To jest dok�adnie tak jak na dworze Aleksandra. Mimo kontaktu z nowoczesno�ci� ci staro�ytni Grecy niepostrze�enie powracaj� do zabobon�w.
Abdi powiedzia�:
��M�j ojciec zawsze m�wi�, �e nie mo�na zaszczepi� nauki i techniki w spo�ecze�stwie z epoki �elaza. I to si� sprawdza.
Bisesa przyjrza�a mu si�.
��B�dziesz mi musia� opowiedzie� o swoim ojcu.
Emeline powiedzia�a sucho:
��No c�, z pewno�ci� b�dziemy mieli na to mn�stwo czasu.
Z Babilonu nie wyruszy� za nimi �aden po�cig, w mie�cie panowa�o zamieszanie. Ale o godzin� drogi od stolicy, gdzie� w �rodku pustyni, zaledwie kilka kilometr�w od tor�w kolejowych, zobaczyli, jak toczy si� zaci�ta bitwa.
Bisesa prze�y�a wojn� Aleksandra z Mongo�ami i rozpozna�a charakterystyczne macedo�skie formacje. Wida� by�o falangi piechoty z wzniesionymi w g�r�
��A wi�c mamy prawdziwy bunt � mrukn�� Ben Batson. � Oczywi�cie kto� stale pr�buje sprz�tn�� Aleksandra od czas�w jeszcze sprzed Nieci�g�o�ci. Ale nigdy nie widzia�em, �eby to zasz�o tak daleko. I popatrzcie, widzicie t� flegmatyczn� grup�? To neandertalczycy. Macedo�czycy wykorzystywali ich od czas�w kampanii prowadzonych w Europie. Ich nadzorcy m�wi�, �e nie b�d� walczy�, dop�ki nie zostan� do tego zmuszeni. Jednak potrafi� przerazi� nieprzyjaciela.
Na szcz�cie bitwa toczy�a si� z dala od linii kolejowej i lokomotywa z ha�asem jecha�a przez pola w coraz ja�niejszym �wietle dnia, powoli pozostawiaj�c bitw� za sob�. Ale nie ujechali daleko, gdy pojawi�o si� nowe zagro�enie.
��Wielkie nieba! � powiedzia�a Emeline, pokazuj�c palcem. � Ma�poludy. Biseso, popatrz!
Patrz�c przed siebie, na tle porannego nieba Bisesa ujrza�a na niewysokiej wydmie zgarbione postacie. Abdi powiedzia�:
��Czasami atakuj� poci�gi, �eby zdoby� po�ywienie. I staj� si� coraz bardziej zuchwa�e. Posuwaj� si� wzd�u� tor�w w stron� miasta.
Ma�poludy powoli schodzi�y z wydmy. Sz�y przygarbione na swych nogach przypominaj�cych ludzkie, z pot�nymi tu�owiami goryli. Ich ruchy by�y pe�ne determinacji i czai�a si� w nich wyra�na gro�ba.
Bisesa obserwowa�a je niespokojnie z powoli jad�cego rz꿹cego poci�gu. I wtedy pomy�la�a, �e rozpoznaje ma�poluda, kt�ry szed� na czele grupy. By�o to zwierz� o twarzy, kt�r� trudno by�o wymaza� z pami�ci, twarzy jednego z dw�ch ma�polud�w, matki i dziecka, schwytanych przez �o�nierzy Grove�a w pierwszych dniach po pojawieniu si� Nieci�g�o�ci. Czy to by�o to samo dziecko? Jak j� ludzie nazywali � Chwytaczk�? No tak, je�li to by�a ona, teraz by�a starsza, pokryta bliznami i
Teraz Chwytaczka unios�a r�ce wysoko w g�r�, ods�aniaj�c to, co dot�d zakrywa�o jej w�ochate cia�o. Trzyma�a grub� ga���, na kt�r� by�a nadziana pokryta krwi� g�owa cz�owieka. W jego szeroko rozwartych ustach tkwi� patyk, a po�amane z�by l�ni�y biel� w promieniach wschodz�cego s�o�ca.
Bisesa poczu�a nag�e uk�ucie l�ku.
��Chyba prosi�am o uwolnienie tego ma�poluda, kiedy znalaz�am si� w Oku. To by� b��d.
Kiedy poci�g si� do nich zbli�y�, ma�poludy zaatakowa�y. Przywita� je grad strza�, ale ruchome cele trudno by�o dosi�gn�� i niewiele ma�polud�w pad�o. Jednak wybra�y nieodpowiedni moment. Kiedy rozleg� si� gwizd lokomotywy, w�ochate cia�a rzuci�y si� na drewniane wagony, ale napotka�y las pi�ci i pa�ek, nie znajduj�c punktu oparcia. Ma�poludy odpada�y jeden po drugim, podskakuj�c i rycz�c z rozczarowania.
Abdi powiedzia�:
��No c�, tak jest codziennie�
Kiedy poci�g zostawi� gromad� ma�polud�w za sob�, telefon Bisesy cicho zapiszcza�. Wyj�a go z kieszeni, a pozostali obserwowali j� z zaciekawieniem.
��Dzie� dobry, Biseso.
��Wi�c znowu ze mn� rozmawiasz.
��Mam dwie wiadomo�ci, dobr� i z��.
Zastanawia�a si� przez chwil�.
��Najpierw ta z�a.
��Analizowa�em dane astronomiczne zebrane w Babilonie przez Abdikadira i jego poprzednik�w. Nawiasem m�wi�c, by�bym wdzi�czny, gdybym m�g� sam poobserwowa� niebo.
��I?
��Ten wszech�wiat umiera.
Spojrza�a na pokryt� py�em r�wnin�, wschodz�ce S�o�ce i ma�poludy podskakuj�ce ko�o tor�w.
��A dobra wiadomo��?
��Odebra�em telefon. Z Marsa, ze Stacji Wellsa. To do ciebie � doda� lakonicznie.
Na biegunie p�nocnym Marsa, podczas nieko�cz�cej si� zimowej nocy, czas p�yn�� powoli. Myra czyta�a, gotowa�a, sprz�ta�a, przekopywa�a si� przez bibliotek� wirtualnych danych i �ci�ga�a filmy z Ziemi.
Oraz penetrowa�a Stacj� Wellsa.
Faktycznie znajdowa�o si� tam siedem modu��w. Ka�dy z nich stanowi� przestronne pomieszczenie rozdzielone a�urow� pod�og�, otaczaj�ce centralny cylinder. Wszystkie modu�y zosta�y przetransportowane przy u�yciu rakiet i spadochron�w, z�o�one, a nast�pnie przeci�gni�te na w�a�ciwe miejsce za pomoc� �azik�w i nadmuchane. Wszystkie urz�dzenia by�y zasilane przez wielki reaktor j�drowy, ch�odzony marsja�skim dwutlenkiem w�gla i zatopiony w lodzie w odleg�o�ci jednego kilometra, a ciep�o odpadowe powoli powi�ksza�o jaskini�, w kt�rej si� znajdowa�.
W�drowa�a przez kolejne �puszki� a� do cz�ci kuchennej i mieszkalnej, kt�r� wszyscy nazywali po prostu �domem�. W Puszce nr Cztery, stanowi�cej centraln� cz�� stacji, znajdowa� si� ogr�d wype�niony pojemnikami z zielonymi ro�linami, kt�re ros�y w �wietle lamp fluoroscencyjnych. Puszka nr Siedem mie�ci�a g��wny system podtrzymuj�cy �ycie. W tym miejscu Hanse pokaza� jej z dum� bioreaktor, wielk� p�przezroczyst� rur� zawieraj�c� zielonkawy, szlamowaty p�yn, w kt�rym niebiesko-zielone algi,
Jedynka i Tr�jka stanowi�y pomieszczenia sypialne, kt�re mog�y pomie�ci� do dziesi�ciu os�b. Oba te modu�y by�y opuszczone, ale pozosta�y tam niekt�re elementy wyposa�enia. Wszystko by�o nadmuchiwane, ��ka, krzes�a, a przegrody wype�nia�a marsja�ska woda, zapewniaj�c t�umienie d�wi�k�w. Na �cianach znajdowa�y si� panele o�wietleniowe, kt�re mo�na by�o po prostu odlepi� i z�o�y�. Myra zabra�a kilka z nich, by roz�wietli� swoj� lodow� jaskini�.
Pod panelami znajdowa�y si� elementy dekoracyjne modu��w: Dw�jk� ozdabia� krajobraz miejski, Pi�tk� g�ry, Sz�stk� morze, Jedynk� sosnowy las, a Tr�jk� preria. Troch� eksperymentuj�c, przekona�a si�, �e owe wirtualne krajobrazy mo�na o�ywi�. Ale najwyra�niej o tych wymy�lnych mo�liwo�ciach szybko zapomniano, gdy za�oga przenios�a si� do Dw�jki, gdzie mieszkali razem.
Kiedy o tym rozmawiali, Jurij wyszczerzy� z�by w u�miechu.
��Rozmaite ziemskie rz�dy i organizacje wyda�y na to mn�stwo pieni�dzy � powiedzia� � po burzy s�onecznej, gdy fundusze p�yn�y w przestrze� kosmiczn� szerok� strug�. My�l�, �e wynik�o to z jakiego� poczucia winy. Zdawano sobie spraw�, �e jest to �rodowisko ekstremalne. Pr�bowano wi�c uczyni� je mo�liwie podobnym do Ziemi. Mo�na by� �turyst� wewn�trznym�. Tak w�a�nie powiedziano mi podczas szkolenia. Ha!
��I to nie zadzia�a�o?
��S�uchaj, musisz mie� par� zdj�� swojej rodziny i troch� dzia�aj�cych uspokajaj�co niebiesko-zielonych powierzchni, przypomnij mi, �ebym ci kiedy� pokaza� Marsa przez filtr powoduj�cy przesuni�cie d�ugo�ci fali. S� tutaj barwy, g��bokie odcienie czerwieni, dla jakich w og�le nie mamy nazw. Ale wszystkie te obrazy miejsc, w kt�rych nigdy nie by�em, wype�nione miastami, kt�rych tu prawdopodobnie nigdy nie by�o � no nie. Mo�ecie to sobie zatrzyma�.
Pomy�la�a, �e wszystko to uk�ada si� w pewien wz�r, obejmuj�cy stacje Lowella i Wellsa: kosztowne, nieprzemy�lane urz�dzenia, teraz na po�y porzucone przez kolejne pokolenia Kosmit�w, kt�re musia�y ich u�ywa�.
Jednak�e Myra podejrzewa�a, �e w fakcie, i� ca�a za�oga zajmowa�a pozbawione przegr�d wn�trze Dw�jki, kry�o si� co� g��bszego. Kilka kr�tkich pyta� do sztucznej inteligencji zawiaduj�cej stacj� wywo�a�o obrazy okr�g�ych dom�w, konstrukcji z epoki �elaza, kt�re kiedy� by�y powszechne na obszarze Europy i Wielkiej Brytanii: wielkie budowle, sto�ki z drewna, zbudowane wok� centralnego s�upa, z go��, kolist� pod�og�, pozbawione wewn�trznych �cian. Tu, na biegunie Marsa, mieszka�cy Stacji Wellsa ca�kiem nie�wiadomie porzucili miejskie uprzedzenia i powr�cili do znacznie starszego sposobu bytowania. Dosz�a do wniosku, �e jest to ca�kiem sympatyczne.
Oczywi�cie ta sk�adaj�ca si� z siedmiu modu��w konstrukcja s�u�y�a jednemu wyra�nemu celowi, kt�ry wi�za� si� z psychologi� stanu odosobnienia. Zawsze istnia�y co najmniej dwie drogi przedostania si� z jednego punktu stacji do drugiego. Wi�c gdyby Ellie mia�a na przyk�ad ochot� udusi� Jurija, istnia�y sposoby, aby unikn�� spotkania go, dop�ki nie zapanuje nad swymi uczuciami. Ludzie zamkni�ci razem w ten spos�b, pozostaj�c w ciemno�ci przez okr�g�y ziemski rok, nie mog�c nawet wyj�� na zewn�trz, zawsze w ko�cu zwracali si� przeciw sobie. Wszystko, co mo�na by�o uczyni�, to zaplanowa� otoczenie w taki spos�b, aby roz�adowywa�o napi�cie.
Stopniowo Myra znalaz�a sobie zaj�cie.
Zawsze by�o co� do roboty w ogrodzie, w Czw�rce: trzeba by�o dogl�da� ro�lin, ry�u, szpinaku, ziemniak�w i grochu oraz czy�ci� urz�dzenia zasilaj�ce kultury wodne. Grendel Speth ch�tnie przyj�a pomoc niedo�wiadczonej Myry. By�o tam nawet stanowisko hodowli bambus�w. Cz�onkowie poprzedniej za�ogi stacji znale�li spos�b wykorzystania szybko rosn�cej ro�liny, u�ywaj�c jej do wyrobu rozmaitych przedmiot�w; w rogu pomieszczenia wisia�y wyrze�bione z bambusa dzwoneczki wietrzne. Ogr�d zaspokaja� jedynie kilka procent zapotrzebowania stacji i gdyby spojrze� na to logicznie, lepiej by�oby wykorzysta� to miejsce do magazynowania zapas�w suszonego jedzenia dostarczanego z Portu Lowella. Ale Myra przekona�a si�, �e opiekowanie si� tymi dobrze znanymi przedstawicielami ziemskiej flory daje mn�stwo satysfakcji, co rzecz jasna by�o prawdziwym celem istnienia ogrodu.
Ale bez wzgl�du na to, jak bardzo by�a zaj�ta, zawsze ci�gn�o j� z powrotem do Jamy.
Ostatecznie stanowi�a ona centrum tutejszej tajemnicy i by�a miejscem, gdzie znik�a jej matka. K�opot polega� na tym, �e aby si� tam dosta�, potrzebowa�a specjalistycznej pomocy, a cz�onkowie za�ogi stacji byli zaj�ci w�asnymi sprawami.
Min�y tygodnie, zanim podst�pnie nak�oni�a Hanse�a Critchfielda, �eby jej dopom�g� i jeszcze raz zabra� na czap� lodow� i do wn�trza Jamy.
Czuj�c si� nieswojo, Ellie i Myra chodzi�y po Jamie. Myra pomy�la�a, �e wygl�daj� jak dwie wielkie zielone poczwarki, poruszaj�c si� w tych lodowych komorach w ostrym �wietle reflektor�w.
Ellie von Devender ledwie tolerowa�a jej obecno��. Zaj�ta, skoncentrowana, pe�na poczucia w�asnej warto�ci i znaczenia wykonywanej przez siebie pracy, Ellie nie by�a typem cz�owieka, kt�ry by si� nadawa� do opieki nad dzie�mi. Jednak�e by�a gotowa rozmawia� o swojej pracy, a Myra potrafi�a zadawa� inteligentne pytania.
Ellie rozmie�ci�a w pobli�u Oka zestaw czujnik�w, niekt�re w komorze, gdzie znajdowa�o si� samo Oko, a inne w zag��bieniach, kt�re wytopi�a w marsja�skim lodzie.
��To detektory wysokoenergetycznych cz�stek. Czujniki promieniowania. Zbiornik do detekcji neutrin. � By�a nim wydr��ona w lodzie komora wype�niona ciek�ym dwutlenkiem w�gla.
Ellie dysponowa�a tak�e sposobami aktywnego badania Oka. Ustawi�a szereg laser�w i ma�ych wyrzutni cz�stek wycelowanych w Oko, niczym karabiny plutonu egzekucyjnego. Emitowane przez nie cz�stki w pewnym sensie stanowi�y odbicie promieniowania wysy�anego przez Oko, i manipuluj�c impulsami wej�ciowymi wysy�anymi do wn�trza Oka, Ellie zdo�a�a przes�a� sygna�y do telefonu kom�rkowego Bisesy, pozostawionemu w innym �wiecie.
Jednak urz�dzenie do detekcji neutrin by�o dosy� prymitywne, a zestaw do wykrywania cz�stek ca�kiem standardowy. Najwi�cej uwagi Ellie po�wi�ca�a detektorowi fal grawitacyjnych.
Zaprojektowa�a go sama, maj�c na uwadze szczeg�lne warunki, jakie panowa�y na marsja�skiej czapie lodowej. Po�yczy�a od Hanse�a krety, ma�e inteligentne urz�dzenia dr���ce, przeznaczone do badania wn�trza skorupy lodowej. Wykorzystuj�c je, utworzy�a sie� d�ugich, prostoliniowych tuneli, kt�rymi bieg�y wi�zki �wiat�a laser�w o wysokiej energii. Zgodnie z teori� wszelkie zmiany osobliwego pola grawitacyjnego Oka albo wn�trza klatki, w kt�rej by�o uwi�zione, musia�y wywo�a� emisj� fal grawitacyjnych. Spowodowa�oby to lekkie drgania warstw lodu, a owe drobne zak��cenia zosta�yby wykryte dzi�ki subtelnym przesuni�ciom poziom�w energetycznych �wiat�a laser�w.
��To skomplikowany uk�ad � powiedzia�a Ellie z dum�. � Fale grawitacyjne s� jak wiadomo bardzo s�abe. Mars jest stabilny z geologicznego punktu widzenia, ale wyst�puj� tutaj dziwne wstrz�sy. A sam l�d oko�obiegunowy powoli p�ynie. Jednak mo�na to wszystko uwzgl�dni�. Na powierzchni planety i na orbicie umie�ci�am dodatkowe zestawy. Najbardziej imponuj�ce znajduj� si� na kilku stacjach ulokowanych na ksi�ycach Marsa, Phobosie i Deimosie; kiedy s� w jednej linii, dysponujemy naprawd� d�ug� lini� odniesienia�
��I przy pomocy tych wszystkich urz�dze� badasz Oko.
��Nie tylko Oko. Tak�e jego marsja�sk� klatk�.
Ellie powiedzia�a, �e Oko i obejmuj�ca je klatka zakrzywionej przestrzeni stanowi� jakby dwa elementy po��czonego uk�adu, niczym yin i yang. I �e uk�ad ten ma charakter dynamiczny, jego elementy stale na siebie oddzia�ywaj�. Ta bezg�o�na, ci�gn�ca si� od wielu eon�w walka jest �r�d�em cz�stek i fal grawitacyjnych, kt�re Ellie by�a w stanie wykrywa� i analizowa�.
��Marsja�ska technologia w pewnym sensie jest dla mnie bardziej interesuj�ca � wyzna�a Myrze. � Bo mam wra�enie, �e poziom jej rozwoju jest bliski naszemu, istnieje wi�c du�a szansa, �e b�dziemy w stanie j� poj��.
��Rozumiem. A kiedy to si� stanie? I co wtedy?
Wzruszy�a ramionami, a jej ruch niezdarnie zwielokrotni�y serwomotory skafandra.
��Gdyby�my potrafili manipulowa� czasoprzestrzeni�, nasze mo�liwo�ci nie mia�yby granic. Architektura wolna od ogranicze� si�y ci�ko�ci. Sztuczne pola grawitacyjne. Antygrawitacja. Pozbawione sprz�enia zwrotnego cz�ony nap�dzaj�ce. Wi�zki naprowadzaj�ce. Mogliby�my nawet tworzy� w�asne miniaturowe wszech�wiaty takie jak Mir.
Myra chrz�kn�a.
��Powinna� to opatentowa�.
Ellie ch�odno spojrza�a na ni� przez wizjer skafandra.
��My�l�, �e dopilnowanie, aby taka technologia dosta�a si� we w�a�ciwe r�ce, jest wa�niejsze ni� zarabianie na tym pieni�dzy. A ty jak s�dzisz?
Ellie mia�a niedopuszczaj�cy dyskusji spos�b m�wienia, kt�ry Myrze niezbyt odpowiada�.
��Jasne. Tylko �artowa�am. � Przypomniano jej, �e jest tu w�a�ciwie nieproszonym go�ciem. Zabra�a si� do odej�cia.
Ale Ellie zawo�a�a j� z powrotem.
��Jest jeszcze co� � powiedzia�a z pewnym wahaniem.
��S�ucham.
��Nie jestem pewna� � Ellie przerwa�a. � Ujm� to tak. Nie s�dz�, by ka�dy element pola grawitacyjnego, kt�re jestem w stanie wykry�, by� zwi�zany z technologi�. Poziom szczeg�owo�ci jest tak zawi�y � mo�na powiedzie�, barokowy � �e musi mie� jakie� znaczenie wybiegaj�ce poza samo znaczenie funkcjonalne.
Myra �y�a z Eugene�em Manglesem dostatecznie d�ugo, aby wyczu� charakterystyczn� dla naukowca ostro�no��, i rozszyfrowa�a jej wypowied� z �atwo�ci�.
��Je�eli nie jest funkcjonalne, to jakie? Symboliczne?
��Tak. By� mo�e.
Wyobra�nia Myry nagle zosta�a pobudzona.
��My�lisz, �e tam s� jakie� symbole? W polu grawitacyjnym? Jakie symbole? Pismo, obrazy? Zapisane w strukturze czasoprzestrzeni? To nie do wiary.
Ellie zignorowa�a t� ostatni� uwag�. Myra zda�a sobie spraw�, �e nie powinna m�wi� na ten temat niczego, co nie by�oby wiarygodne i nie da�o si� udowodni�.
��My�l�, �e pismo stanowi lepsz� analogi�. Odnajduj� tu symbole r�nego rodzaju, kt�re si� powtarzaj�. Glify. Wyst�puj� grupami. I te grupy tak�e si� powtarzaj�.
��Grupy glif�w. S�owa?
��Albo mo�e zdania. To znaczy je�li ka�dy glif reprezentuje jakie� poj�cie, je�li stanowi raczej ideogram ni� liter�. � Ellie wydawa�a si� traci� pewno�� siebie, najwyra�niej bardzo nie chcia�a zrobi� z siebie g�upca. Kiedy zn�w si� odezwa�a, jej g�os niemal przypomina� ryk, prawie nad nim nie panowa�a, jej og�ada towarzyska gdzie� znik�a. � Zdajesz sobie spraw�, jakie to wszystko nieprawdopodobne. Istniej� liczne modele istot inteligentnych, kt�re w og�le nie dysponuj� sposobem porozumiewania si� wykorzystuj�cym symbole. Gdyby�my by�y telepatkami, nie potrzebowa�yby�my ani liter, ani s��w, �eby ze sob� rozmawia�. Wi�c nie ma
��A mimo to, je�eli masz racj�, uczynili to. � Myra gniewnie spojrza�a na uwi�zione Oko. � Mo�e powinni�my si� byli tego spodziewa�. W ko�cu �wiadczy o tym wyra�nie sama obecno�� Oka.
��Nie, w og�le tego nie rozszyfrowa�am. Cokolwiek by to by�o, jest bardzo z�o�one; to nie liniowy uk�ad symboli, jak litery w wierszu, lecz macierz w przestrzeni tr�jwymiarowej, a mo�e nawet w przestrzeni o wi�kszej liczbie wymiar�w. Je�eli te glify s� rzeczywiste, z pewno�ci� ich znaczenie jest zawarte zar�wno w ich po�o�eniu, jak i w samej postaci.
��Musi istnie� jaki� punkt wyj�cia � powiedzia�a Myra. � Jaki� elementarz.
Ellie kiwn�a g�ow�.
��Pr�buj� wydoby� jakie� powszechnie wyst�puj�ce �a�cuchy symboli.
Myra przyjrza�a si� jej uwa�nie. Oczy Ellie by�y ukryte za wizjerem jej skafandra i przes�oni�te okularami, twarz mia�a bez wyrazu. Myra zda�a sobie spraw�, �e nie wie prawie nic o tej kobiecie, kt�ra by� mo�e w�a�nie dokonywa�a wiekopomnego odkrycia. W ci�gu d�ugich miesi�cy sp�dzonych na stacji, Myra prawie z ni� nie rozmawia�a.
Poda�a jej i sobie kaw�, kt�ra znajdowa�a si� w torebkach tkwi�cych w uchwycie przytwierdzonym do bocznych �cianek he�mu i zapyta�a:
��Sk�d pochodzisz, Ellie? Z Niderland�w?
��Faktycznie z Holandii. Z Delft. Jestem obywatelk� Eurazji. Tak jak i ty, prawda?
��Wybacz, ale nie wiem, ile masz lat.
��Mia�am dwa lata, kiedy zaatakowa�a burza s�oneczna � warkn�a Ellie. A wi�c teraz mia�a dwadzie�cia dziewi�� lat. � Nie pami�tam jej. Pami�tam za to obozy dla uchod�c�w, gdzie razem z rodzicami sp�dzi�am nast�pne trzy lata �ycia. Rodzice pr�bowali mnie odwie�� od zamiaru p�j�cia za moim powo�aniem, czyli po�wi�cenia si� karierze naukowej. M�wili, �e po burzy jest wiele do odbudowania. Powinnam tym w�a�nie si� zaj��, zosta� architektem albo in�ynierem, a nie fizykiem. M�wili, �e to m�j obowi�zek.
��I jak wida�, postawi�a� na swoim.
��Ale utraci�am rodzic�w. My�l�, �e pragn�li, �ebym cierpia�a tak jak oni, bo burza s�oneczna zniszczy�a ich dom, wszystko, co zdo�ali zbudowa�, zniweczy�a wszystkie ich plany. Czasami my�l�, �e pragn�li, by im si� nie uda�o, by burza rozwali�a wszystko, bo wtedy nie wychowaliby niewdzi�cznych dzieci, kt�re niczego nie rozumia�y.
Ten potok s��w zaskoczy� Myr�.
��Kiedy si� otwierasz, to ca�kowicie, prawda, Ellie? I w�a�nie dlatego jeste� tutaj i zajmujesz si� tym Okiem? Z powodu tego, co burza s�oneczna uczyni�a twojej rodzinie?
��Nie. Jestem tutaj, poniewa� fizyka jest rzecz� fascynuj�c�.
��Jasne. Ellie, nikomu innemu nie m�wi�a� o tych symbolach w jaskini, prawda? �adnemu z cz�onk�w za�ogi. Wi�c dlaczego mnie?
Ellie nieoczekiwanie u�miechn�a si�.
��Komu� musia�am powiedzie�. Po prostu po to, �eby si� przekona�, czy to jest zupe�nie bez sensu. Mimo �e nie jeste� kompetentna do oceniania mojej pracy czy jej wynik�w.
��Oczywi�cie � oschle powiedzia�a Myra. � Ciesz� si�, �e mi to powiedzia�a�, Ellie. � Wewn�trz jej he�mu rozleg� si� cichy sygna� alarmowy i skafander poinformowa� j�, �e powinna do��czy� do Hanse�a, �eby wr�ci� na powierzchni�. � Daj mi zna�, kiedy dowiesz si� czego� wi�cej.
��Dobrze. � I Ellie powr�ci�a do pracy, do jaskini pe�nej instrument�w i niewidzialnych �cieraj�cych si� ze sob� artefakt�w grawitacyjnych.
Bisesa, Emeline White i m�ody Abdikadir Omar mieli przeby� Ocean Atlantycki na pok�adzie statku nosz�cego nazw�
Oczekuj�c na statek, musieli sp�dzi� wiele tygodni w prymitywnym porcie na Gibraltarze. W tym �wiecie podr�e transatlantyckie jeszcze nie by�y powszechne. Poczuli ulg�, kiedy w ko�cu wyruszyli w drog�.
Statek chy�o pru� szare wody Atlantyku. Za�oga uwija�a si� ochoczo, czemu towarzyszy� d�wi�k rozm�w b�d�cych mieszanin� dziewi�tnastowiecznej angielszczyzny i archaicznej greki.
Bisesa sp�dza�a jak najwi�cej czasu na pok�adzie. Kiedy� lata�a helikopterem i morze nie dokucza�o jej zbytnio. Podobnie by�o z Emeline, ale biedny szczur l�dowy Abdikadir przez wi�kszo�� czasu trzyma� si� za brzuch i wymiotowa�.
Kiedy wyruszyli z Gibraltaru, Emeline nabra�a wi�kszej pewno�ci siebie. Statek by� w�asno�ci� babilo�skiego konsorcjum, ale wykorzystywana na jego pok�adzie technologia by�a co najmniej w po�owie pochodzenia ameryka�skiego i Emeline wydawa�a si� zadowolona, �e pozby�a si� brudu tego dziwnego Starego �wiata.
��Poznali�my si� na statku � powiedzia�a Bisesie. � My, mieszka�cy Chicago, docieramy do morza rzekami, pokonuj�c ca�� delt� Mississippi, podczas gdy Grecy p�yn� przez ocean w wielkich �odziach wios�owych, op�ywaj�c wschodnie wybrze�e i zatok�. Pokazali�my im, jak budowa� maszty, kt�re opr� si� morskim szkwa�om, oraz jak lepiej wykorzystywa� takielunek, a my z kolei korzystamy z ich wielkich �odzi wios�owych, kt�re kursuj� po Mississippi. Josh nazywa� to przenikaniem si� kultur.
��Nie ma statk�w parowych � zauwa�y�a Bisesa.
��Jeszcze nie. Mamy kilka parowc�w na jeziorze Michigan, kt�re przetrwa�y Znieruchomienie wraz z nami. Ale nie jeste�my gotowi, by zmierzy� si� z oceanem. Mo�emy potrzebowa� pary, je�eli l�d b�dzie nadal napiera� na po�udnie. � I pokaza�a na p�noc.
Zgodnie z obserwacjami gwiazd, kt�re przeprowadzi� telefon � zrz�dz�c przy tym na brak satelit�w GPS � znajdowali si� gdzie� na po�udnie od Bermud�w, zapewne na po�udnie od trzydziestego r�wnole�nika. Ale mimo �e byli tak daleko na po�udniu, palec Emeline nieomylnie wskaza� charakterystyczn� bia�� po�wiat�.
Podczas podr�y, na neutralnym terytorium morza, Bisesa pr�bowa�a lepiej pozna� swych towarzyszy.
Abdi by� m�ody, bystry, jeszcze nieukszta�towany i wszystkiego ciekaw. Stanowi� jedyny w swoim rodzaju przyk�ad ch�opca, kt�rego nauczono my�le� zar�wno na wz�r swego nowoczesnego ojca, jak i Grek�w, kt�rzy sw� wiedz� posiedli od Arystotelesa. Ale mia� w sobie na tyle du�o z ojca, �e Bisesa czu�a si� przy nim bezpiecznie, tak jak zawsze si� czu�a w obecno�ci pierwszego Abdiego.
Emeline stanowi�a bardziej z�o�ony przypadek. Duch Josha stale unosi� si� mi�dzy nimi, o czym obie rzadko m�wi�y. I chocia� co� zdawa�o si� pcha� Emeline do owej podr�y przez ocean, aby zbada� spraw� telefon�w w Babilonie, co z pewno�ci� uczyni�by tak�e jej m��, wyzna�a Bisesie, �e w ca�ej tej sytuacji czu�a si� nieswojo.
��Mia�am zaledwie dziewi�� lat, kiedy �wiat znieruchomia� wok� Chicago. Wi�ksz� cz�� mego �ycia poch�ania� �wielki program przetrwania� � jak to okre�la burmistrz Rice. Stale jeste�my zaj�ci. Wi�c mo�na zapomnie� o wielkiej tajemnicy, dlaczego si� wszyscy tutaj znale�li�my, pojmujesz? Podobnie jak cz�owiek woli nie rozmy�la� o w�asnej nieuchronnej �mierci. Ale teraz ty jeste� tutaj�
��Jestem anio�em �mierci � ponuro powiedzia�a Bisesa.
��Nie s�dz�, chocia� nie przynios�a� nam dobrych wie�ci. Ale mog� ci powiedzie�, �e b�d� rada, kiedy dotrzemy do Chicago i b�d� mog�a powr�ci� do normalnego �ycia!
Telefon prosi� Bises�, by noc� wynosi�a go na pok�ad, �eby m�g� widzie� niebo. Zrobi�a w tym celu ma�y drewniany stojak, przywi�zuj�c go tak, aby si� nie przewr�ci� wskutek ko�ysania statku.
Mir stanowi� wci�� niespokojny �wiat, kt�rego klimat by� r�wnie burzliwy jak jego geologia. Jako�� obrazu, jaki uzyskiwali astronomowie, by�a na og� marna. Ale na �rodku oceanu niebo by�o pozbawione chmur i py�u wulkanicznego w stopniu, jakiego Bisesa nie widzia�a nigdy dot�d. Cierpliwie towarzyszy�a telefonowi w obserwacjach nieba, kt�re uzupe�nia�y obserwacje przeze� przeprowadzone, kiedy Mir zosta� utworzony, oraz obserwacje babilo�skich astronom�w. Otrzymane obrazy przesy�a� do starych radioodbiornik�w z Ma�ego Ptaka znajduj�cych si� w Babilonie, a stamt�d � tak� mieli nadziej� � obrazy te za po�rednictwem Oka dociera�y do prawdziwego wszech�wiata.
Zach�cona przez telefon Bisesa pr�bowa�a odszuka� mgliste pasmo Drogi Mlecznej, zastanawiaj�c si�, czy nie jest bledsze i rzadsze, ni� pami�ta�a.
Zgromadziwszy obserwacje przeprowadzone przez Abdiego i przez sam telefon, ten ostatni wspomagany przez trust m�zg�w na Marsie zdo�a� stwierdzi�, �e wszech�wiat, w kt�rym znajdowa� si� Mir, szybko si� rozszerza. Na przyk�ad galaktyka Andromedy, najbli�sza wielka galaktyka, szybko oddala�a si� od Drogi Mlecznej. Kosmologowie por�wnywali to do ekspansji ziemskiego wszech�wiata nap�dzanej przez obecno�� pewnego rodzaju ciemnej energii, pola antygrawitacyjnego zwanego kwintesencj�. Owa kwintesencja rozdyma�a tak�e wszech�wiat Bisesy. Ale tutaj dzia�o si� to znacznie wcze�niej.
Na tej podstawie oparto przewidywanie o stosunkowo bliskim ko�cu tego �wiata, cho� liczby by�y wci�� obarczone znaczn� niepewno�ci�. Telefon by� zdania, �e owo rozszerzanie si� mo�e obejmowa� struktur� samej galaktyki i dlatego �wiat�o dalekich gwiazd wykazuje przesuni�cie ku czerwieni. Koniec �wiata m�g�by by� ju� widoczny, gdyby by�o wiadomo, gdzie patrze�.
Telefon zwr�ci� uwag� Bisesy na planety: wieczorem na Marsa, a rankiem na gwiazd� porann� Wenus.
��Ostatnim razem w og�le ich nie by�o wida� � szepn��. � To znaczy kiedy obserwowa�em niebo, pr�buj�c okre�li� wiek Mira.
��Pami�tam.
��Widoczno�� zawsze by�a zbyt s�aba. Nigdy nie zauwa�y�em, jak bardzo s� r�ne�
I Mars i Wenus, bli�niacze �wiaty Ziemi, wygl�da�y jak odpryski b��kitu.
Unosz�cy si� nad Ziemi� teleskop stanowi� gruby podw�jny cylinder o d�ugo�ci trzynastu metr�w, kt�rego dwa wielkie p�askie panele baterii s�onecznych by�y zwr�cone w stron� S�o�ca.
Cie�szy cylinder, poprawnie zwany przednim p�aszczem, by� otwarty na drugim ko�cu i zaopatrzony w pokryw�. U podstawy przedniego p�aszcza � wewn�trz kr�tkiego, p�katego cylindra zwanego tarcz� ogonow� � znajdowa�o si� zwierciad�o o �rednicy powy�ej dw�ch metr�w. By�o wykonane ze szk�a tytanowego o ma�ym wsp�czynniku rozszerzalno�ci cieplnej, dok�adnie wyszlifowane i pokryte pow�ok� z fluorku aluminiowo-magnezowego. �wiat�o odbite od wspomnianego zwierciad�a g��wnego by�o ogniskowane przez mniejsze zwierciad�o wt�rne, a nast�pnie kierowane przez otw�r w zwierciadle g��wnym do zestawu instrument�w badawczych. Instrumenty te obejmowa�y kamery, urz�dzenia do analizy spektralnej oraz urz�dzenia do kalibracji nat�enia i polaryzacji �wiat�a.
Zewn�trzna cz�� kad�uba by�a zaopatrzona w por�cze. Teleskop by� tak pomy�lany, aby si� mie�ci� w przedziale �adunkowym wahad�owca i dzi�ki swej modu�owej budowie, kt�ra zapewnia�a �atwo�� dost�pu, m�g� by� poddawany regularnej konserwacji.
Poniewa� teleskop stanowi� konstrukcj� zawieszon� w przestrzeni kosmicznej, jego budowie towarzyszy�y op�nienia i przekroczenie bud�etu zwi�zane ze stale pogarszaj�c� si� sytuacj� ekonomiczn� NASA. Umieszczenie teleskopu na orbicie op�ni�o si� o wiele lat z powodu katastrofy
Stanowi�o to ukoronowanie dawnego marzenia pierwszych wizjoner�w, aby umie�ci� teleskop w kosmosie, ponad atmosfer� ziemsk�. Teleskop by� w stanie rozr�ni� szczeg�y o rozmiarach dwustu kilometr�w w chmurach pokrywaj�cych powierzchni� Jowisza.
M�wiono, �e od czasu l�dowania na Ksi�ycu teleskop jest najbardziej spektakularn� misj� NASA. Dziesi�tki lat po jego wystrzeleniu uzyskane przeze� obrazy wci�� ozdabia�y �cienne ekrany i by�y tematem tatua�y.
Ale misje wahad�owc�w po�wi�cone konserwacji tego urz�dzenia zawsze by�y ogromnie kosztowne, a po katastrofie
W ko�cu teleskop sta� si� zb�dny wobec pojawienia si� m�odszego, ta�szego i skuteczniejszego rywala. Zmieniono jego po�o�enie tak, aby zmniejszy� do minimum op�r aerodynamiczny atmosfery; zawieszony na orbicie czeka�, dop�ki w przysz�o�ci nie pojawi� si� bardziej sprzyjaj�ce warunki. Wszystkie jego systemy przestawiono w stan spoczynku. Zas�oni�to otw�r szczelinowy w przednim p�aszczu, cyklopowe oko teleskopu zosta�o zamkni�te.
Min�y dziesi�ciolecia.
Teleskop mia� szcz�cie: przetrwa� burz� s�oneczn�.
A po burzy nasta�a nowa era, pojawi�y si� nowe potrzeby i oczy na niebie by�y na wag� z�ota.
W ko�cu, pi�� lat po burzy s�onecznej, z Ziemi wyruszy� statek kosmiczny, aby jeszcze raz odwiedzi� teleskop; nie by� to ju� wahad�owiec, lecz jego technologiczny potomek. Samolot kosmiczny by� zaopatrzony w manipulator i zestaw staro�wieckich cz�ci zamiennych. Astronauci wymienili zniszczone elementy, zmodernizowali systemy teleskopu i powr�cili na Ziemi�.
Teleskop jeszcze raz otworzy� swe oko.
Znowu min�y lata. I wtedy teleskop co� zobaczy�.
Wielu ludzi uzna�o, �e najstarszy z ziemskich teleskop�w kosmicznych powinien by� pierwszym, kt�ry wypatrzy zbli�aj�c� si� bomb� Q.
W swym gabinecie na Mount Weather Bella Fingal przygl�da�a si� obrazom przes�anym przez teleskop Hubble�a, wpatruj�c si� w male�kie zniekszta�cenie przesuwaj�ce si� przez obszar wype�niony gwiazdami. Mniej ni� rok dzieli�o Ziemi� od chwili, gdy bomba dosi�gnie jej powierzchni. Przera�enie �cisn�o jej �o��dek.
Wezwa�a Paxtona.
��Przyjd� tutaj, Bob. Nie mo�emy tylko tak siedzie� i czeka�. Potrzebuj� jakich� nowych propozycji.
Ostatniego dnia podr�y
Statek zawin�� ostro�nie do niewielkiego portu. Bisesa dostrzeg�a nabrze�a i magazyny; na molo sta� drewniany d�wig. Za portowymi zabudowaniami rozsiad�o si� miasteczko pe�ne st�oczonych drewnianych cha�up.
��Witamy w
Abdikadir szepta� co�, co brzmia�o w gard�owej grece jak modlitwa.
��Biseso. Zastanawia�em si�, jakich maszyn u�ywali ci Amerykanie przy bagrowaniu port�w. Popatrz tam.
Poprzez unosz�c� si� nad wod� mg�� Bisesa dojrza�a co�, co wygl�da�o jak powoli krocz�ce s�onie. Powi�zane grubymi linami w czw�rki ci�gn�y jak�� ogromn� lokomotyw�. Ale sylwetki zwierz�t by�y jakie� dziwne, mia�y ma�e wypuk�e czaszki, a na grzbietach garby. Ludzie, kt�rzy je poganiali, u�ywaj�c o�cieni i bat�w, wygl�dali przy nich jak kar�y, a pot�ne zwierz�ta by�y z pewno�ci� znacznie wy�sze ni� s�onie afryka�skie z czas�w Bisesy. Nagle jeden z nich uni�s� �eb i zatr�bi�; powietrze wype�ni� wysoki d�wi�k i Bisesa ujrza�a wyj�tkowo d�ugie, spiralnie zakrzywione k�y.
��To nie s� s�onie, prawda?
��Witamy w Ameryce � oschle powiedzia�a Emeline. � Nazywamy je mamutami Jeffersona. Niekt�rzy m�wi� o nich �cesarskie� albo �kolumbijskie�, ale my w Chicago jeste�my patriotami i st�d Jefferson.
Abdikadir by� zaintrygowany.
���atwo je oswoi�?
��Nie tak, jak pisz� w gazetach � powiedzia�a Emeline. � Sprowadzili�my kilku treser�w s�oni z Indii, tutejsi mieszka�cy to pro�ci ludzie, kt�rzy ze wszystkim si� godz�. Indianie narzekali, �e tysi�ce lat, kt�re po�wi�cili na ujarzmienie w�asnej odmiany s�oni, posz�y na marne. Chod�cie. Musimy z�apa� poci�g�
Pasa�erowie wysiedli, nios�c swe sk�pe baga�e. Robotnicy portowi nie okazywali wielkiego zainteresowania nowo przyby�ymi, mimo ich macedo�skich stroj�w.
By�o lato i znajdowali si� gdzie� na po�udnie od starego Nowego Orleanu. Ale wiatr wiej�cy z p�nocy by� zimny.
Nie by�o tam �adnej stacji kolejowej, tylko po prostu miejsce, gdzie w�r�d sterty podk�ad�w i zardzewia�ych szyn ko�czy�y si� niedbale u�o�one tory. Ale za sycz�c�, staromodn� lokomotyw� i przyczep� pe�n� drewnianych polan ci�gn�� si� rz�d wagon�w.
Emeline od razu zacz�a pertraktowa� z maszynist� i banknotami dolarowymi zap�aci�a za przejazd. Uda�o jej si� te� w ma�ym miejskim barze kupi� bochenek chleba, nieco suszonej wo�owiny i dzbanek kawy. Banknoty, kt�rymi p�aci�a, by�y zupe�nie nowe, najwyra�niej Chicago mia�o w�asn� mennic�.
Znalaz�szy si� w dobrze sobie znanym otoczeniu, Emeline tryska�a rado�ci� i zdecydowaniem. Bisesa musia�a przyzna�, �e nawet w tym poro�ni�tym krzakami miejscu czu�o si� powiew nowoczesno�ci, kt�rego brakowa�o w aleksandryjskiej Europie, kt�ra wydawa�a si� ton�� w przesz�o�ci.
W poci�gu mieli dla siebie ca�y przedzia�; pozosta�e wagony by�y wype�nione rozmaitymi towarami, tarcic�, futrami i solon� ryb�. Okna nie by�y oszklone, ale mia�y rolety ze sk�ry, kt�re zapobiega�y przeci�gom, a wewn�trz le�a�y sterty koc�w z grubej, �mierdz�cej, pomara�czowo-br�zowej we�ny. Emeline zapewni�a ich, �e to wystarczy, aby by�o im ciep�o, dop�ki nie dotr� do Nowego Chicago.
��Potem b�d� wam potrzebne cieplejsze ubrania � powiedzia�a. � Kupimy co� nieco� w mie�cie.
Kilka godzin po ich przybyciu � by�o oko�o po�udnia � lokomotywa wyrzuci�a z siebie k��b bia�ego dymu i poci�g ci�ko potoczy� si� naprz�d. S�ycha� by�o g�o�ne gdakanie, gdy kury umyka�y na boki z tor�w. Kilkoro wychudzonych dzieci wybieg�o z prymitywnych dom�w, �eby im pomacha�, a Abdi i Bisesa odpowiedzieli im tym samym. Wiatr zmieni� kierunek i dym z komina lokomotywy wlecia� do kabiny. Poczuli znajomy zapach palonego drewna.
Emeline powiedzia�a, �e b�d� jechali dolin� Mississippi przez ca�� drog� do Nowego Chicago, kt�re le�a�o w pobli�u miejsca, gdzie w dawnym �wiecie znajdowa�o si� Memphis. Podr� licz�ca kilkaset mil mia�a potrwa� oko�o dwudziestu czterech godzin, w poci�gu b�d� mogli si� przespa�.
Bisesa z zaciekawieniem wygl�da�a przez okno. Na rzece panowa� ruch. Zobaczy�a aleksandryjsk� tryrem�, kt�ra wygl�da�a jak wios�owy parowiec, kt�ry osiad� na mieli�nie i kilka kanu, kt�re mog�yby by� rodzimego pochodzenia, tylko �e �adni rodowici mieszka�cy Ameryki nie znale�li si� na Mirze.
Emeline powiedzia�a:
��Z miejskiego muzeum i wystawy targowej wydobyli par� kanu wojennych. Po czym rozebrali je, �eby zobaczy�, jak s� zbudowane. Z Cyrku Dzikiego Zachodu zabrali �uki, strza�y, tipi i B�g wie co jeszcze. �adne te kanu, prawda? Raz dla hecy wsiad�am do takiego razem z Joshem. Ale woda jest diabelnie zimna, nawet tutaj, na po�udniu. To woda z topniej�cego lodu. Nie chcieliby�cie w ni� wpa��, co?
��Wielb��dy � powiedzia� Abdikadir, wskazuj�c drog�.
Bisesa ujrza�a poci�g towarowy, kt�ry powoli jecha� na po�udnie, w stron� portu. Widzia�a m�czyzn i kobiety siedz�cych na dziwnych koniach, kt�re mia�y sk�onno�� do wierzgania i gryzienia swych je�d�c�w. A nad nimi wszystkimi g�rowa�y wielb��dy, silnie objuczone, wygl�daj�ce w�adczo.
��Kolejny import?
��Och, nie � powiedzia�a Emeline. � Wielb��dy ju� tutaj by�y. Te konie tak�e, faktycznie jest ich wiele ras, ale nie wszystkie nadaj� si� do wykorzystania. M�wi�am wam, �e mamy tu ca�� mena�eri�. Mamuty i mastodonty, wielb��dy i tygrysy szablastoz�bne, miejmy nadziej�, �e ich nie napotkamy.
��Wszystkie te zwierz�ta � zamrucza� telefon Bisesy spoczywaj�cy w jej kieszeni � wymar�y w czasie, gdy pojawili si� pierwsi osadnicy. Oni jedli nawet miejscowe konie. Szkolny b��d.
��Cicho! Pami�taj, �e jeste�my tu go��mi.
��W pewnym sensie mieszka�cy Chicago r�wnie��
Zda�a sobie spraw�, �e Emeline jest nieco ura�ona. Najwyra�niej uzna�a, �e m�wienie do jakiego� pude�ka w obecno�ci istot ludzkich z krwi i ko�ci jest objawem z�ego wychowania.
Jednak�e Abdikadir, kt�ry wychowa� si� pod okiem ojca, bardzo si� zainteresowa�.
��Nadal jest w stanie odbiera� sygna�y z Ziemi?
Bisesa wypr�bowa�a przerywan� ��czno�� telefoniczn� za po�rednictwem Oka w ci�gu ca�ej podr�y przez Atlantyk.
��Na to wygl�da.
��Ale szybko�� przesy�ania danych jest ma�a � szepn�� telefon. � I jest sporo przek�ama�
Bises� uderzy�a pewna my�l.
��Telefonie, zastanawiam si�, jaki okres czasu dzieli mieszka�c�w Chicago od wprowadzenia radia.
Zamiast odpowiedzi telefon wy�wietli� tekst. Zaledwie jedno pokolenie przed chicagowskim plastrem czasu James Clerk Maxwell, szkocki fizyk, tak bardzo podziwiany przez Aleksieja Carela, przewidzia�, �e energia elektromagnetyczna mo�e rozchodzi� si� w przestrzeni. Sam plaster czasu obejmowa� kilka lat mi�dzy pierwszym pokazem Heinricha Hertza, dowodz�cym prawdziwo�ci tego wniosku, przy wykorzystaniu oddalonych od siebie o kilka st�p nadajnik�w i odbiornik�w, a transmisj� radiow� Guglielma Marconiego przez Atlantyk.
��Powinni�my to pchn�� do przodu, Abdi. Pomy�l, jak przydatna by�aby w tej chwili ��czno�� radiowa dla Babilonu. Mo�e kiedy dotrzemy do Chicago, spr�bujemy razem uruchomi� warsztat radiowy.
Abdi robi� wra�enie podekscytowanego.
��Bardzo bym chcia��
Emeline warkn�a:
��Mo�e powinni�cie pow�ci�gn�� wasze plany pomocy dla biednych mieszka�c�w Chicago, dop�ki nie zobaczycie, jak wiele sami zdo�ali�my zdzia�a�.
Bisesa powiedzia�a szybko:
��Przepraszam, Emeline. To by�o bezmy�lne.
Sztywno�� Emeline ust�pi�a.
��W porz�dku. Tylko nie chwal si� swoimi wymy�lnymi gad�etami przed burmistrzem Rice�em i Komitetem Kryzysowym, bo naprawd� poczuj� si� obra�eni. Zreszt� � doda�a ponuro � nie sprawi to najmniejszej r�nicy, je�eli ta twoja zabawka ma racj� w sprawie ko�ca �wiata. Czy mo�e okre�li�, ile czasu nam jeszcze zosta�o?
��Dane s� niepewne � szepn�� telefon. � Pisemne relacje z obserwacji go�ym okiem, instrumenty wygrzebane z rozbitego helikoptera wojskowego�
Bisesa powiedzia�a:
��Wiem. Po prostu podaj nam najlepsze oszacowanie, jakie masz.
��Pi�� stuleci. Mo�e nieco mniej.
Zacz�li si� nad tym zastanawia�. W ko�cu Emeline roze�mia�a si�, ale by� to �miech wymuszony.
��Naprawd� przynosisz nam tylko z�e wie�ci, Biseso.
Ale Abdikadir wydawa� si� niewzruszony.
��Pi�� stuleci to d�ugi okres czasu. Znajdziemy wyj�cie z sytuacji na d�ugo przedtem.
Zgodnie z wcze�niejsz� zapowiedzi� noc sp�dzili w poci�gu.
Mro�ne nocne powietrze, zapach dymu z palonego drewna i miarowe stukanie poci�gu jad�cego po nier�wno u�o�onych torach uko�ysa�y Bises� do snu. Ale co jaki� czas budzi�y j� silniejsze wstrz�sy.
Raz us�ysza�a w oddali g�osy zwierz�t, jakby wycie wilk�w, ale ni�sze, bardziej gard�owe. Przypomnia�a sobie, �e to nie jest zrekonstruowany park rozrywki. To si� dzia�o naprawd� i Ameryka ery plejstocenu nie by�a �wiatem, kt�ry cz�owiek ju� zdo�a� ujarzmi�. Ale te wydawane przez zwierz�ta odg�osy by�y dziwnie fascynuj�ce. Przez dwa miliony lat ludzie rozwijali si� w krainie pe�nej takich zwierz�t. Mo�e poczuli brak wielkich zwierz�t, kiedy znik�y, nawet o tym nie wiedz�c. Mo�e wi�c ten pomys� z parkiem Jeffersona w jej w�asnym �wiecie nie by� taki z�y.
Jednak s�uchanie krzyk�w tych zwierz�t dobiegaj�cych z ciemno�ci budzi�o l�k. Widzia�a, jak Emeline wpatruje si� w mrok szeroko otwartymi oczami. Za to Abdikadir cicho pochrapywa� otulony niefrasobliw� oboj�tno�ci� swej m�odo�ci.
Jurij i Grendel zaprosili Myr� na wycieczk�.
��Rutynowa inspekcja kontrolna i zbieranie pr�bek � powiedzia� Jurij. � Ale mo�e chcia�aby� skorzysta� z okazji, �eby wyj�� na zewn�trz.
Ale kiedy do��czy�a do Jurija i Grendel, wgramoliwszy si� do wn�trza �azika przez mi�kk� rur� ��cz�c� kopu�� mieszkaln� z kabin� ci�nieniow� �azika, poniewczasie zda�a sobie spraw�, �e tylko zamieni�a jedno zamkni�cie na inne.
Wydawa�o si�, �e Grendel Speth zdaje sobie spraw�, co czuje Myra.
��Przyzwyczaisz si�. Przynajmniej podczas tej wyprawy b�dziesz mia�a za oknem inny krajobraz.
Jurij i Grendel usiedli z przodu, a Myra za nimi. Jurij zawo�a�:
��Czy wszyscy si� przypi�li? � Wcisn�� guzik i opar� si�. Pokrywa w�azu zamkn�a si� z trzaskiem, rygle zaskoczy�y, tunel ��cz�cy ich z kopu�� od��czy� si� z mla�ni�ciem i �azik skoczy� do przodu.
By�o p�nocne lato. Wiosna przysz�a oko�o �wi�t Bo�ego Narodzenia, znacz�c swe nadej�cie gwa�town� sublimacj� suchego lodu, kt�ry zamienia� si� w par�, jak tylko pad�y na� promienie s�oneczne, i przez jaki� czas widoczno�� by�a jeszcze gorsza ni� w czasie zimy. Ale teraz, cho� cienka warstwa lodu wci�� pokrywa�a ziemi�, najwi�ksza wiosenna odwil� min�a, zima ust�pi�a, a S�o�ce toczy�o si� nisko po czystym pomara�czowo-br�zowym niebie.
W rzeczywisto�ci Myra po raz pierwszy bra�a udzia� w wyprawie �azikiem nale��cym do bazy. By� znacznie mniejszy od owego kolosa, kt�rym przyjecha�a z Portu Lowella, jego ciasne wn�trze mie�ci�o miniaturowe laboratorium, kuchenk� i toalet� zaopatrzon� w umywalk�, gdzie mog�a si� umy� g�bk�. �azik mia� przyczep�, kt�ra jednak nie zawiera�a przeno�nego reaktora j�drowego, jak
��Produkujemy metan z marsja�skiego dwutlenku w�gla � powiedzia� Jurij. � Wykorzystanie miejscowych surowc�w. Ale to powolny proces i musimy d�ugo czeka�, a� zbiornik b�dzie pe�ny. Dlatego mo�emy sobie pozwoli� zaledwie na klika takich wypad�w rocznie.
��Potrzebujecie energii j�drowej � powiedzia�a Myra.
Jurij chrz�kn��.
��Lowell dosta� najlepszy sprz�t. Nam zosta�y tylko jakie� �miecie. Ale to wystarcza do naszych cel�w. � I jakby przepraszaj�c, waln�� w desk� rozdzielcz� pojazdu.
��Ta wycieczka nie b�dzie zbyt ciekawa � powiedzia�a Grendel.
��Ale dla mnie to co� nowego � odpar�a Myra.
��W ka�dym razie wy�wiadczasz nam przys�ug� � powiedzia� Jurij. � Zgodnie z przepisami w ka�dej wyprawie d�u�szej ni� jeden dzie� powinny uczestniczy� trzy osoby. Jednak mo�emy robi�, co nam si� podoba, i mamy to w nosie. Czasami nawet pokonujemy t� tras� samotnie, ja albo Grendel. Ale sztuczna inteligencja jest bardzo uczulona na przestrzeganie przepis�w, wiesz?
��Brakuje nam r�k do pracy � powiedzia�a Grendel. � Teoretycznie w stacji powinno przebywa� dziesi�� os�b. A na Marsie jest po prostu zbyt wiele do zrobienia.
��I jak s�dz�, Ellie jest praktycznie unieruchomiona, pracuj�c w Jamie.
Grendel skrzywi�a si�.
��No tak. Ale ona i tak nie jest jedn� z nas. Nie jest Marsjank�.
��A Hanse?
��Hanse to zapracowany facet � powiedzia� Jurij. � Kiedy nie jest zaj�ty kierowaniem stacj� albo wierceniem dziur w lodzie, prowadzi swoje eksperymenty nad wykorzystaniem miejscowych surowc�w. Mo�na powiedzie�, �e tu na Marsie �yje z pracy na roli. Mo�na by pomy�le�, �e p�nocny biegun Marsa to osobliwe miejsce, �eby si� czym� takim zajmowa�. Ale pos�uchaj, Myro, tutaj jest woda, tkwi tu� pod powierzchni� w postaci lodu. A w pobli�u nie ma jej nigdzie wi�cej, je�li nie liczy� tych resztek na biegunach Ksi�yca.
��I Hanse � powiedzia�a Grendel � ma wielkie plany.
Jurij powiedzia�:
��Myro, jest wiele podobie�stw mi�dzy �yciem tu na czapie lodowej Marsa i na ksi�ycach Jowisza czy Saturna, kt�re w zasadzie stanowi� jedynie wielkie kule lodu otaczaj�cego skaliste j�dro. Dlatego Hanse wypr�bowuje technologie, kt�re mog� nam umo�liwi� przetrwanie tam, w tych nieprzyjaznych �wiatach.
��Ambitny program.
��Jasne � powiedzia� Jurij. � No c�, jego matka pochodzi�a z po�udniowej Afryki. Wiesz, jacy s� dzisiaj ci Afrykanie. Z politycznego i ekonomicznego punktu widzenia wyszli z burzy s�onecznej obronn� r�k�. My�l�, �e Hanse jest oddany pracy na Marsie. Ale to
Po kilku godzinach jazdy dotarli do kraw�dzi spiralnego kanionu.
�ciana zerodowanego lodu by�a niska i kanion nie by� szczeg�lnie g��boki. Myra my�la�a, �e �azik z �atwo�ci� ze�lizgnie si� na jego dno. Po��obiona koleinami droga, kt�r� jechali, rzeczywi�cie schodzi�a serpentynami w d�. Ale widzia�a, �e dalej kanion si� rozszerza� i robi� coraz g��bszy, zakr�caj�c �ukiem i gin�c w oddali, niczym ogromna naturalna autostrada.
Jednak nie zjechali do kanionu od razu. Jurij postuka� w desk� rozdzielcz� i �azik potoczy� si� ci�ko wzd�u� kraw�dzi do miejsca, gdzie wy�oni� si� przed nimi z mroku dziwny owadzi kszta�t. By�a to pe�na rozmaitych instrument�w platforma o �rednicy oko�o pi��dziesi�ciu centymetr�w, stoj�ca na trzech patykowatych nogach. �azik by� zaopatrzony w manipulator, kt�ry teraz si� roz�o�y�, si�gaj�c w stron� tr�jnogu.
��To naziemne instrumentarium � powiedzia� Jurij. � Rodzaj stacji meteorologicznej wyposa�onej w sejsmometr, zwierciad�a laserowe oraz inne przyrz�dy. Na czapie polarnej umie�cili�my ca�� sie� takich urz�dze�. � Powiedzia� to z uczuciem niejakiej dumy.
Dla podtrzymania rozmowy zapyta�a:
��Po co te nogi?
��A�eby utrzyma� t� konstrukcj� ponad powierzchni� suchego lodu, kt�rego warstwa pod koniec zimy mo�e mie� g��boko�� kilku metr�w. Istniej� te� efekty powierzchniowe, na przestrzeni pierwszych kilku metr�w nad powierzchni� ziemi wyst�puj� znaczne wahania temperatury i ci�nienia. St�d te czujniki zamontowane na nogach.
��S� takie cienkie. Jakby ca�e to urz�dzenie mia�o si� przewr�ci� przy pierwszym podmuchu wiatru.
��No c�, Mars to osobliwa planeta. Obliczy�em obci��enie wiatrem. To cudo tak �atwo si� nie przewr�ci.
��Zaprojektowa�e� je?
��Tak � powiedzia�a Grendel � i jest z niego cholernie dumny. I oczywi�cie wszelkie podobie�stwo tych miniaturowych stacji meteorologicznych do marsja�skich machin wojennych, znanych z niekt�rych ksi��ek i film�w, jest czysto przypadkowe.
��To moje dzieci. � Jurij odrzuci� g�ow� do ty�u i wybuchn�� �miechem.
Teraz �azik wyrzuci� na zewn�trz inne, bardziej egzotyczne urz�dzenia: kulist� klatk� o �rednicy oko�o metra, kt�ra potoczy�a si� po �niegu, oraz �inteligentny py��, czarny, przypominaj�cy sadz� proszek, kt�ry zosta� porwany przez wiatr. Ka�da drobinka tego py�u stanowi�a czujnik o rozmiarach jednego milimetra, sk�adaj�cy si� z male�kich instrument�w zasilanych energi� promieniowania p�yn�c� z nieba b�d� wstrz�sami wywo�anymi przez wiatr.
��Nie mamy kontroli nad kierunkiem, w kt�rym si� poruszaj� � powiedzia� Jurij. � Po prostu s� niesione wiatrem i znaczna cz�� tego py�u zostanie zasypana �niegiem. Ale idea polega na tym, �eby czap� lodow� tak nafaszerowa� czujnikami, �eby zyska�a � by tak rzec � samo�wiadomo��. Uzyskany w ten spos�b strumie� danych jest ogromny.
Kiedy opu�cili to naziemne instrumentarium, �azik zacz�� zje�d�a� w g��b kanionu. Lodowa �ciana by�a uwarstwiona jak ska�a osadowa; co kilka metr�w wida� by�o grube, ciemne smugi, rozdzielone znacznie cie�szymi warstwami � jak strony ksi��ki, tak cienkie, �e Myra ledwie by�a w stanie je rozr�ni�. �azik posuwa� si� w d� powoli i ostro�nie, jego ruch zosta� najwyra�niej uprzednio zaprogramowany. Od czasu do czasu Jurij, a rzadziej Grendel stukali w desk� rozdzielcz� i �azik zatrzymywa� si�, po czym wysuwa� manipulator, kt�rym bada� powierzchni� �ciany. Zeskrobywa� pr�bki lodowych warstw albo przyciska� do lodu pojemnik z instrumentami, albo wreszcie umieszcza� w nim ma�y zestaw przyrz�d�w.
Grendel powiedzia�a do Myry:
��To jest bardzo podobne do wiercenia. Pobieramy pr�bki warstw. Szukamy �lad�w �ycia lub jego pozosta�o�ci z minionych epok. Jurij pr�buje okre�li� globaln� stratygrafi�, sporz�dzi� map� wszystkich warstw w czapie lodowej, por�wnuj�c rezultaty odwiert�w z wynikami wypraw do kanionu. Nie jest to, jak s�dz�, zbyt pasjonuj�ce. Je�li zobaczymy co� naprawd� interesuj�cego, wychodzimy na zewn�trz i dok�adniej si� temu przygl�damy. Ale zak�adanie skafandr�w jest m�cz�ce i robimy to tylko w szczeg�lnych wypadkach.
Jurij znowu si� roze�mia�. �azik potoczy� si� dalej.
��Rozmawia�am z Ellie � niepewnie powiedzia�a Myra. � Tam, w Jamie. Opowiedzia�a mi co� nieco� na temat swoich prze�y� podczas burzy s�onecznej.
Grendel obr�ci�a si�, uni�s�szy brwi.
��Spotka� ci� wielki zaszczyt. Mnie zabra�o to trzy miesi�ce. A jestem jej psychologiem.
��To brzmi, jakby prze�y�a ci�kie chwile.
��Ja sama mia�am wtedy dziesi�� lat � powiedzia�a Grendel. � Dorasta�am w Ohio. Pochodz� z rodziny rolniczej, mieszkali�my z dala od kt�rejkolwiek z kopu�. Tata zbudowa� nam schron, jak przed burz�. Stracili�my wszystko, a potem mieszkali�my w obozach dla uchod�c�w. Ojciec zmar� par� lat p�niej. Dopad� go rak sk�ry. W tych obozach pracowa�am jako piel�gniarka. My�l�, �e dlatego zasmakowa�am w medycynie. Nie chcia�am ju� nigdy czu� si� tak bezradna wobec cierpi�cego cz�owieka. A po burzy s�onecznej, po opuszczeniu oboz�w, uczestniczy�am w programach odbudowy systemu ekologicznego na �rodkowym Zachodzie. W ten spos�b wci�gn�a mnie biologia.
Jurij powiedzia� weso�o:
��Je�li o mnie chodzi, urodzi�em si� po burzy s�onecznej. Na Ksi�ycu, z matki Rosjanki i ojca Irlandczyka. Jednak jaki� czas sp�dzi�em na Ziemi. Jako nastolatek pracowa�em w programie ekologicznym w strefie arktycznej na terenie Kanady.
��I w ten spos�b zasmakowa�e� w lodzie.
��Tak s�dz�.
��A teraz jeste�cie tutaj � powiedzia�a Myra. � Teraz jeste�cie Kosmitami.
��Marsjanami � powiedzieli Grendel i Jurij ch�rem.
Jurij powiedzia�:
��Kosmici siedz� na swych ska�ach na niebie. A Mars to Mars. I niekoniecznie mamy takie same ambicje jak oni.
��Ale zajmujecie si� Okiem w Jamie.
Jurij powiedzia�:
��Tak, oczywi�cie. Ale wola�bym zajmowa� si� tym. � Machn�� r�k� w stron� lodowych rze�b widocznych za przedni� szyb�. � Marsem. To mi wystarcza.
��Zazdroszcz� ci � impulsywnie powiedzia�a Myra. � Celu w �yciu. Postanowienia zbudowania tu czego� trwa�ego.
Grendel odwr�ci�a si� zaciekawiona.
��Zazdro�� to niedobre uczucie, Myro. Masz przecie� w�asne �ycie.
��Tak. Ale mam wra�enie, jakbym �y�a �yciem kogo� innego.
Grendel chrz�kn�a.
��To zrozumia�e, bior�c pod uwag�, kim jest twoja matka. Je�li masz ochot�, mo�emy p�niej o tym porozmawia�.
Jurij powiedzia�:
��Albo o mojej matce, kt�ra nauczy�a mnie, jak pi� w�dk�. To niez�y spos�b, �eby doprowadzi� �wiat do porz�dku.
Odezwa� si� cichy sygna� alarmowy i na desce rozdzielczej zapali�o si� zielone �wiat�o. Jurij postuka� w ni�. Na ekranie pojawi�a si� twarz Aleksieja Carela.
��Lepiej ju� wracajcie. Przepraszam, �e przerywam wam zabaw�.
��M�w � powiedzia� Jurij.
��Mam dwie wiadomo�ci. Po pierwsze, Myro, zostali�my wezwani do stacji Cyklopa.
��Do stacji poszukiwania planet? Po co?
���eby spotka� si� z Aten�.
Jurij i Grendel wymienili spojrzenia. Jurij powiedzia�:
��A druga wiadomo��?
Aleksiej wyszczerzy� z�by w u�miechu.
��Ellie von Devender co� wyszpera�a w Jamie. Ca�kiem pospolity zestaw glif�w. Myro, ona powiedzia�a, �e ty to zrozumiesz. Kiedy wr�cicie, wyja�ni to wszystkim pozosta�ym.
��Poka� � powiedzia�a Myra.
Twarz Aleksieja znik�a i ekran wype�ni�y cztery proste symbole: tr�jk�t, czworok�t, pi�ciok�t i sze�ciok�t.
Do Nowego Chicago dotarli oko�o po�udnia.
By�a tam prawdziwa stacja kolejowa z peronem i ma�ym budynkiem, gdzie mo�na by�o poczeka� na przyjazd poci�gu i kupi� bilety. Ale tory si� tu ko�czy�y; do starego Chicago b�d� si� musieli dosta� w jaki� inny spos�b.
Emeline poprowadzi�a ich ze stacji do miasta. Powiedzia�a, �e zorganizowanie dalszej podr�y mo�e im zabra� kilka dni. Mia�a nadziej�, �e w jednym z dw�ch ma�ych hoteli miejskich znajdzie si� dla nich miejsce. Je�li to si� nie uda, b�d� musieli chodzi� od drzwi do drzwi.
Nowe Chicago znajdowa�o si� w miejscu dawnego Memphis, ale po owym mie�cie nie zosta� �aden �lad. Kiedy Bisesa patrzy�a na drewniane domy, jaskrawo wymalowane znaki, barierki do uwi�zywania koni i drogi gruntowe, przypomnia�y si� jej hollywoodzkie obrazy miast z Dzikiego Zachodu. Na ulicach panowa� rozgardiasz, doro�li gonili za swoimi sprawami, a dzieci wa��sa�y si� przed szko��. Niekt�rzy doro�li poruszali si� na rowerach � rowerach, kt�re nazywali �k�kami�, stanowi�cymi ca�kiem �wie�y wynalazek w chwili pojawienia si� Nieci�g�o�ci. Ale wielu mieszka�c�w by�o okutanych w futra, jak polarni �owcy fok, a przed knajpami obok koni sta�y uwi�zane wielb��dy.
Zdo�ali wynaj�� kilka pokoj�w w ma�ym hotelu Michigan, cho� Emeline i Bisesa musia�y zamieszka� w jednym. W holu wisia�a oprawiona w ramki pierwsza strona gazety. By�o to ostatnie wydanie
Zostawili swoje torby w hotelu. Emeline kupi�a im po kanapce z pieczenia wo�ow�. Po po�udniu poszli na spacer, obejrze� nowe miasto.
Nowe Chicago przecina�a droga gruntowa, przy kt�rej sta�y drewniane domy, tylko jeden z wi�kszych ko�cio��w by� wykonany z kamienia. By� naprawd� du�y. Bisesa dosz�a do wniosku, �e miasto musi liczy� kilka tysi�cy mieszka�c�w.
Na wie�y ratusza zainstalowano okaza�y zegar, kt�ry jak powiedzia�a Emeline, wskazywa� �standardowy czas kolejowy Chicago�, kt�rego trzymali si� mieszka�cy miasta, pomimo wielkich zak��ce� spowodowanych przez Nieci�g�o��, chocia� bior�c pod uwag� po�o�enie S�o�ca na niebie, p�ni� si� o oko�o trzy godziny. Wida� by�o tak�e inne oznaki miejscowej kultury. Zawiadomienie na kawa�ku postrz�pionego papieru, przypi�tego do drzwi ratusza, oznajmia�o:
�WIAT BEZ PAPIE�A?
JAKA DROGA CZEKA CHRZE�CIJAN?
�RODA, GODZINA �SMA
ZAKAZ WNOSZENIA ALKOHOLU I BRONI
Na ma�ym domu widnia� napis: POMNIK EDISONA. Bisesa schyli�a si� i na plakacie przeczyta�a, co nast�puje:
LOS CHICAGO
OWEJ NOCY
GDY CA�Y �WIAT ZNIERUCHOMIA�
LIPIEC 1894
Zrealizowano dla Kinetoskopu Edisona-Dixona
Zg�oszono do Urz�du Patentowego USA
PRAWDZIWY CUD
DZIESI�� CENT�W
Bisesa zerkn�a na Emeline.
��Edison?
��Tak si� z�o�y�o, �e by� w mie�cie tamtej nocy. Rok czy dwa przedtem doradza� nam w sprawie targ�w �wiatowych. Teraz jest ju� starym i ubogim cz�owiekiem, ale nadal �yje, a przynajmniej �y�, kiedy wyrusza�am do Babilonu.
Poszli dalej, przemierzaj�c pokryte py�em ulice.
Dotarli do ma�ego parku, nad kt�rym g�rowa� ogromny pos�g spoczywaj�cy na betonowej podstawie. Przypominaj�cy troch� Statu� Wolno�ci pos�g musia� mie� co najmniej sto st�p wysoko�ci. Mia� poz�acan� powierzchni�, jednak z�oto by�o pokryte plamami i porysowane.
��To Wielka Mary � powiedzia�a Emeline, a w jej g�osie s�ycha� by�o jakby cie� dumy. � Albo Statua Republiki. Najwi�ksza atrakcja targ�w �wiatowych, to znaczy Wystawy �wiatowej z 1893 roku, kt�r� zorganizowali�my na rok przed Znieruchomieniem. Kiedy to miejsce wybrali�my jako lokalizacj� Nowego Chicago, Mary by�a jednym z pierwszych element�w, jakie tu przetransportowali�my, chocia� nie dysponowali�my prawie �adnymi mo�liwo�ciami.
��Jest wspania�a � powiedzia� Abdikadir i zabrzmia�o to naprawd� szczerze. � Nawet Aleksander by�by pod wra�eniem.
��No c�, to dopiero pocz�tek � powiedzia�a Emeline, nie ukrywaj�c zadowolenia. � Trzeba okre�li� cel dzia�ania. Tutaj jeste�my i tutaj pozostaniemy.
Nie mieli �adnego wyboru, musieli opu�ci� Stare Chicago.
Mieszka�com Chicago zabra�o wiele miesi�cy zrozumienie tego, czego Bisesa dowiedzia�a si� na podstawie fotografii, kt�re
Emeline powiedzia�a, �e pierwsi emigranci z w�a�ciwego Chicago udali si� na po�udnie pi�� lat po Znieruchomieniu. Nowe Chicago by�o owocem trzydziestu lat ci�kiej pracy Amerykan�w, kt�rzy przez wiele lat musieli liczy� tylko na siebie w ca�kowicie odmienionym �wiecie.
Ale nawet w sercu tego nowego miasta z p�nocy wia� nieustannie zimny wiatr.
Dotarli do ziemi uprawnej na skraju miasta. Jak okiem si�gn��, na zielono-br�zowej prerii wida� by�o rozproszone owce i byd�o oraz ma�e, n�dzne zabudowania gospodarskie.
Emeline zaprowadzi�a ich do czego� w rodzaju fabryki na wolnym powietrzu, kt�r� nazywa�a Sk�adnic� Byd�a. Miejsce to cuchn�o krwi�, �ajnem i gnij�cym mi�sem, a dziwny kwa�ny zapach pochodzi� od spalonej sier�ci.
��G��wna cz�� tego, co tutaj si� znajduje, pochodzi ze starego Chicago. Przed Znieruchomieniem zarzynali�my czterna�cie milion�w zwierz�t dziennie i pracowa�o tutaj dwadzie�cia pi�� tysi�cy os�b. Oczywi�cie teraz jeste�my w stanie przerobi� tylko drobny u�amek. Faktycznie mamy szcz�cie, �e zak�ady zawsze pracowa�y pe�n� par�, bo gdyby�my nie byli w stanie rozmna�a� zwierz�t trzymanych w zagrodach, w ci�gu roku czy dw�ch umarliby�my z g�odu. Teraz wysy�aj� st�d mi�so, by wy�ywi� stare miasto. Nie musimy si� martwi� zamra�aniem, robi to za nas sama natura�
Kiedy Emeline m�wi�a, Bisesa popatrzy�a na horyzont. Ujrza�a w oddali co�, co wygl�da�o jak stado s�oni, mamut�w lub mastodont�w, kt�re dumnie kroczy�y przed siebie. Dziwnie by�o pomy�le�, �e gdyby je min�a, mog�aby doj�� do brzegu oceanu, nie napotykaj�c po drodze �adnych �lad�w rodzaju ludzkiego, poza odci�ni�tymi w �niegu �ladami st�p.
Tej nocy Bisesa, wyczerpana podr�, wcze�nie uda�a si� na spoczynek we wsp�lnym pokoju hotelowym. Ale mia�a k�opoty z za�ni�ciem.
��Przede mn� kolejny dzie� i zn�w nie wiem, co mnie, u diab�a, czeka � szepn�a do telefonu. � Jestem na to wszystko za stara.
Telefon szepn��:
��Wiesz, gdzie jeste�my? To znaczy co to za miejsce. Wiesz, czym by si� sta�o, gdyby nie Nieci�g�o��?
��No powiedz.
��To Graceland. Rezydencja.
���artujesz.
��Ale teraz Memphis w og�le nie b�dzie istnie�.
��Cholera. Wi�c utkn�am w �wiecie bez Myry, bez dietetycznej coli i tampon�w, i mam ruszy� na wypraw� przez czap� lodow� do zrujnowanego dziewi�tnastowiecznego miasta.
A teraz ty mi m�wisz, �e kr�l nigdy si� nie narodzi. � Z jakiego� powodu znowu si� rozp�aka�a.
Telefon cicho gra� jej utwory Elvisa Presleya, dop�ki nie zasn�a.
W odpowiedzi na tajemnicze wezwanie Ateny Myra powr�ci�a do Portu Lowella, po czym zabrano j� na orbit� oko�omarsja�sk�, gdzie ponownie znalaz�a si� na pok�adzie statku �wietlnego
I w bladym �wietle s�onecznym wyruszy�a w maj�c� trwa� d�ugie tygodnie podr� na orbit� oko�oziemsk� � ale nie na sam� Ziemi�.
��Na L5 � powiedzia� jej Aleksiej Carel. � Stabilny grawitacyjnie punkt sze��dziesi�t stopni z ty�u za Ziemi�.
��Jestem z zawodu astronautk� � powiedzia�a Myra cierpko. � Wi�c si� w tym orientuj�.
��Przepraszam. Po prostu pr�buj� ci� przygotowa�.
Rozw�cieczy�o j�, �e nie powiedzia� nic wi�cej, otaczaj�c si� kokonem tajemnicy.
W rzeczywisto�ci na pok�adzie
��Nie uwa�am si� za szefa Stacji Wellsa � powiedzia� powoli. � To znaczy taki jest rzeczywi�cie m�j oficjalny tytu� w kontrakcie, kt�ry podpisali�my ze sponsorami, uniwersytetami i fundacjami na Ziemi i Marsie. Ale pozostali by mnie zabili, gdybym zacz�� dzia�a� w ten spos�b. Jednak wszystko to oczywi�cie ma wp�yw na stacj�. I mam wra�enie, �e wr�cisz, �eby dalej nam sprawia� k�opoty.
��Nie mam zamiaru si� wycofa�, dop�ki nie odzyskam matki.
��W porz�dku. Wi�c instynkt podpowiada mi, �e powinienem ci towarzyszy�.
��No c�, ciesz� si�, �e tu jeste�.
��OK � powiedzia� szorstko. � Ale ju� ci m�wi�em, �e pr�bki lodu interesuj� mnie znacznie bardziej ni� cokolwiek, co osi�gn�li ci cholerni Pierworodni.
W rzeczywisto�ci Jurij by� na
Je�li chodzi o Aleksieja, by� pe�en rezerwy jak zawsze, od chwili gdy Myra go pozna�a. Mia� w�asny program dzia�ania, w kt�rym wyprawa do L5 stanowi�a najmniej istotn� pozycj�. My�la� jasno, wytrwale d��y� do celu i by� zadowolony, chocia� troch� si� nudzi�, kiedy nikt nie gra� z nim w pokera.
Myrze pozwolono, aby pr�bowa�a nawi�za� kontakt z Charlie, a nawet z Eugene�em, pod warunkiem �e nie zdradzi �adnych poufnych informacji. Ale jej dziecka i by�ego m�a nigdzie nie uda�o si� znale��, nawet przy u�yciu narz�dzi poszukiwawczych sztucznej inteligencji, kt�re obejmowa�y swym zakresem ca�y uk�ad s�oneczny. By� mo�e ukrywali si� przed ni�. Nie przestawa�a szuka�, coraz bardziej przygn�biona brakiem rezultatu.
Stanowili milcz�c� i nietowarzysk� grup�.
Ale kiedy Myra przywyk�a do warunk�w podr�y, stwierdzi�a, �e jest rada, i� powr�ci�a do �wiata pe�nego �wiat�a.
Przyzwyczai�a si� do �ycia na biegunie Marsa, z jego nieko�cz�c� si� noc� i pokryw� stale obecnych chmur. Ale teraz upaja�a si� ol�niewaj�cym �wiat�em s�onecznym, kt�re zalewa�o statek. Nale�a�a do pokolenia, kt�re prze�y�o burz� s�oneczn�, i podejrzewa�a, �e od tej pory b�dzie si� strzec przed �wiat�em S�o�ca. Jednak teraz, o dziwo, mia�a wra�enie, jakby S�o�ce wita�o j� na nowo. Nic dziwnego, �e po�owa Kosmit�w nale�a�a do czcicieli S�o�ca.
Tak wi�c pr�bowa�a nawi�za� kontakt z Charlie, gimnastykowa�a si�, czyta�a ksi��ki i ogl�da�a wirtualne dramaty, podczas gdy jej cia�o k�pa�o si� w �wietle s�onecznym, kt�re popycha�o j� ku Ziemi.
Zanim op�nienia czasowe sta�y si� zbyt du�e, Myra cz�sto rozmawia�a z Ellie na Marsie.
��Ellie, jeste� fizykiem. Pom� mi co� zrozumie�. Czym jest Mir? Jak mo�e istnie� inny wszech�wiat?
��Pragniesz odpowiedzi kr�tkiej czy d�ugiej?
��Obu.
��Oto kr�tka odpowied�: nie wiem. Nikt nie wie. A d�uga odpowied� jest taka: nasza fizyka nie jest jeszcze wystarczaj�co zaawansowana, aby dostarczy� nam czego� wi�cej ni� tylko mglistych obraz�w czy analogii dotycz�cych g��bszego zrozumienia natury, jakie posiedli Pierworodni. Co wiesz na temat kwantowej grawitacji?
��Mniej, ni� mo�esz sobie wyobrazi�. U�yj jakiej� analogii.
��Dobrze. S�uchaj. Przypu��my, �e wrzucili�my twoj� matk� do du�ej czarnej dziury. Co si� z ni� stanie?
Myra zastanowi�a si�.
��Przepadnie na zawsze.
��OK. Ale wi��� si� z tym dwa problemy. Po pierwsze, m�wisz, �e twoja matka, a co wa�niejsze, wszelkie informacje okre�laj�ce jej istnienie przesta�y istnie� �
��Och. Wi�c jakie jest rozwi�zanie?
��Czarne dziury wyparowuj�. Efekty kwantowe w s�siedztwie horyzontu zdarze� powoduj�, �e czarna dziura emituje deszcz cz�stek, kt�re stopniowo uszczuplaj� jej mas� i energi�. W ten spos�b informacje, kt�re kiedy� okre�la�y Bises�, wyciekaj� na zewn�trz. Wszech�wiat zosta� uratowany. Chyba rozumiesz, �e jest to opis bardzo swobodny. Kiedy b�dziesz mia�a sposobno��, zapytaj Talesa o zasad� holograficzn�.
��Powiedzia�a�, �e s� dwa problemy.
��Tak. Wi�c informacje dotycz�ce Bisesy zosta�y odzyskane. Ale co si� dzieje z ni� sam�, to znaczy z
��OK � powoli powiedzia�a Myra. � Wi�c mamy dwie kopie informacji o mojej matce, jedn� wewn�trz czarnej dziury, a drug� wyp�ywaj�c� na zewn�trz.
��Nie. To niemo�liwe. Kolejna podstawowa zasada: twierdzenie o klonowaniu. Informacji kwantowych nie mo�na kopiowa�.
Myra zacz�a traci� w�tek.
��Wi�c jakie jest wyj�cie?
��Nielokalno��. W �yciu codziennym lokalno�� to pewnik. Ja jestem tutaj, ty tam, i nie mo�emy by� r�wnocze�nie w dw�ch miejscach. Ale rozwi�zanie zagadki zwi�zanej z czarn� dziur� jest nast�puj�ce: bit informacji
��I my�lisz, �e Mir�
��S�dzimy, �e Pierworodni potrafi� manipulowa� horyzontami i nielokalno�ci� informacji, by �tworzy� wszech�wiaty niemowl�ce i �przenosi� twoj� matk� i inne obiekty mi�dzy nimi. Ale jak to robi�, nie mamy poj�cia. Nie wiemy tak�e, do czego jeszcze s� zdolni. Tak naprawd� nie potrafimy nawet okre�li� granic ich mo�liwo�ci. � Ellie przerwa�a. � Czy to wystarczy za odpowied� na twoje pytanie?
��Nie jestem pewna. My�l�, �e musz� to przemy�le�.
��Samo my�lenie o tym zrewolucjonizowa�o fizyk�.
��No c�, to ju� jest jaka� pociecha.
��Znale�li�my je, mamo. Dok�adnie tam, gdzie przewidzieli twoi astronomowie.
��Nie nad�o�yli�my zbyt wiele drogi. Prawd� m�wi�c, ucieszyli�my si� z mo�liwo�ci przeprowadzenia tego testu g��wnego nap�du
By�a to flota statk�w kosmicznych, cienkich jak o��wek i powoli obracaj�cych si�, kt�re l�ni�y w �wietle dalekiego S�o�ca. P�dz�c przez pustkowia rozci�gaj�ce si� poza pasem asteroid, porusza�y si� zbyt szybko, aby mog�a je �ci�gn�� z powrotem si�a ci��enia S�o�ca; by�y przeznaczone do podr�y mi�dzygwiezdnych.
��To ludzie � powiedzia� John Metternes.
��O tak.
John przyjrza� si� obrazom.
��Maj� na kad�ubach wymalowane czerwone gwiazdy. Chi�czycy?
��Prawdopodobnie. I prawdopodobnie opuszczaj� uk�ad s�oneczny na zawsze.
Edna powi�kszy�a obraz. Statki, ogl�dane z bliska mia�y rozmaite kszta�ty.
�ci�gn�a od Libby analiz� i przypuszczenia dotycz�ce ich podr�y.
��Nie wydaje si�, �eby dysponowa�y nap�dem opartym na antymaterii podobnym do naszego � przeczyta�a. � Nawet gdyby tak by�o, czas podr�y i tak wyni�s�by ca�e lata. Na pok�adzie ka�dego z tych statk�w jest zapewne tylko kilku � je�li w og�le � przytomnych cz�onk�w za�ogi. Reszta mo�e by� w stanie �mierci pozornej, statki mog� zawiera� hibernacula. Albo mog� tam si� znajdowa� w postaci zamro�onych zygot czy te� kom�rek jajowych i nasienia� � Przejrza�a coraz bardziej barokowe przypuszczenia. � Jedna z egzotycznych mo�liwo�ci jest taka, �e na pok�adzie tych ark w og�le nie ma
��W�wczas koloni�ci zostan� wyprodukowani na drugim ko�cu. Id� o zak�ad, �e ze wzgl�du na solidne przygotowanie tej misji wykorzystuj� rozmaite strategie � powiedzia� John, kt�ry by� in�ynierem. � W ko�cu ich pr�ba zdobycia Marsa sko�czy�a si� niepowodzeniem. Dlatego dali sobie spok�j z uk�adem s�onecznym.
��Mo�e to i rozs�dne posuni�cie, je�li Pierworodni zamierzaj� nadal nas atakowa�. Wed�ug Libby skoro ich znale�li�my, musieli�my mie� kontakt z chi�skimi w�adzami. Ich statek flagowy nazywa si�
��My�lisz, �e im si� uda?
��To mo�liwe. Z pewno�ci� nie b�dziemy pr�bowali ich zatrzyma�. Nie jestem pewna, czy by�my zdo�ali, te arki bez w�tpienia s� pot�nie uzbrojone. Mam nadziej�, �e im si� uda. Im wi�cej ludzi ulegnie rozproszeniu, tym wi�ksza szansa przetrwania naszego gatunku.
John powiedzia�:
��Ale jest te� mo�liwe, �e Pierworodni pod��� za nimi do Alfy Centauri czy gdziekolwiek indziej i za�atwi� si� z nimi po kolei.
��To prawda. Tak czy owak dla naszej misji nie ma to �adnego znaczenia.
��To kolejna komplikacja, mamo. Je�li �wiat przetrwa atak przy u�yciu bomby Q, to nast�pi spotkanie za par� stuleci naszych statk�w z nap�dem A ze spo�eczno�ci�, jak� Chi�czykom uda si� stworzy� w uk�adzie podw�jnych s�o�c Alfy Centauri.
��Mo�e Thea b�dzie musia�a si� tym zaj��. Pozdr�w j� ode mnie. OK, musz� wraca� do pracy, powracamy na tras� r�wnoleg�� do toru bomby Q. Wy��czam si�.
Kiedy zbli�yli si� do stacji Cyklopa, Myra dostrzeg�a wi�cej zwierciade� unosz�cych si� w przestrzeni. By�y to statki �wietlne kr���ce wok� obserwatorium. Po wielu dniach zawieszenia w tr�jwymiarowej ciemno�ci tak liczne towarzystwo mog�o przyprawi� o zawr�t g�owy.
Aleksiej powiedzia�:
��Wygl�da luksusowo, prawda? Po burzy s�onecznej wydano mn�stwo pieni�dzy na obserwatoria do poszukiwania planet. Tutaj mo�na zobaczy�, z jakim skutkiem.
��To mi przypomina weso�e miasteczko � powiedzia�a Myra. � I wygl�da troch� staromodnie.
Aleksiej wzruszy� ramionami.
��To wizja sprzed stu lat, jak powinna wygl�da� stacja przysz�o�ci. Ale ja nie jestem mi�o�nikiem historii.
��Hm. Przypuszczam, �e obraca si�, by wytworzy� sztuczn� si�� ci��enia.
��Tak. Trzeba przycumowa� do nieruchomej piasty, a potem windami jedzie si� na odpowiedni pok�ad.
��A te kolory? Srebrny, czerwony, niebieski?
U�miechn�� si�.
��Nie potrafisz odgadn��?
Zastanowi�a si�.
��Im bardziej oddalasz si� od piasty, tym si�a ci��enia staje si� silniejsza. Dlatego pok�ad, na kt�rym panuje taka si�a ci��enia jak na Ksi�ycu � jedna sz�sta ziemskiej si�y ci��enia � pomalowano na kolor srebrny.
��Za�apa�a�. Pok�ad, na kt�rym panuje taka si�a ci��enia jak na Marsie, jest pomara�czowy, a jak na Ziemi � niebieski. Galatea s�u�y personelowi Cyklopa, ale to zawsze by�o laboratorium o niewielkiej sile ci��enia. Pod najbardziej oddalonym pok�adem podwieszono gondole, widzisz? Biologowie eksperymentuj� tak�e z si�ami ci��enia wi�kszymi od ziemskiej. � Wyszczerzy� z�by w u�miechu. � Maj� tam takie gruboko�ciste szczury do�wiadczalne. Mo�e kt�rego� dnia si� tam wybierzemy, je�li mamy zamiar przemierza� uk�ad s�oneczny statkami z nap�dem opartym na antymaterii.
Kiedy ko�o znalaz�o si� bli�ej, Myra straci�a z oczu zewn�trzn� kraw�d� i jej pole widzenia wype�ni�y elementy wewn�trznych pok�ad�w, obracaj�ca si� piasta z jasno o�wietlonymi okienkami, szprychami i rozp�rkami oraz nieustannie przesuwaj�ce si� cienie.
Z otwartego portalu w samym �rodku piasty wysun�a si� gondola. Obraca�a si� wok� w�asnej osi, maj�c taki sam moment p�du jak Galatea, ale po kilku impulsach silnik�w gazowych znieruchomia�a i ostro�nie zbli�y�a si� do
��Nie b�dziemy podchodzi� bli�ej � powiedzia� Aleksiej. � �agle statku �wietlnego i wielkie wiruj�ce ko�o nie powinny si� znajdowa� zbyt blisko siebie. Zreszt� aby si� dosta� do piasty, zawsze korzysta si� z w�asnych wahad�owc�w Galatei. S� wyposa�one w wyspecjalizowane uk�ady sztucznej inteligencji, kt�re doskonale daj� sobie z tym rad�
Cumowanie odby�o si� sprawnie i szybko, trwa�o zaledwie kilka minut. Z cichym trzaskiem otworzy�y si� w�azy.
Z wahad�owca wypad�a m�oda kobieta i rzuci�a si� prosto w ramiona Aleksieja. Myra i Jurij wymienili ironiczne spojrzenia.
Kiedy para rozdzieli�a si�, dziewczyna obr�ci�a si� do Myry.
��Jeste� c�rk� Bisesy. Widzia�am w aktach twoje zdj�cie. Ciesz� si�, �e ci� widz� we w�asnej osobie. Nazywam si� Lyla Neal. Witaj w stacji Cyklopa.
Myra z�apa�a si� rozp�rki i u�cisn�a jej d�o�.
Lyla mia�a oko�o dwudziestu pi�ciu lat, by�a czarnosk�ra, mia�a bujne, g�ste w�osy i l�ni�ce bia�e z�by. W przeciwie�stwie do Jurija i Aleksieja, podobnie jak Myra mia�a na prawym policzku tatua� identyfikacyjny.
Myra powiedzia�a:
��Najwyra�niej dobrze znasz Aleksieja.
��Pozna�am go przez jego ojca. Jestem studentk� profesora Carela. Pozornie jestem tutaj, a�eby prowadzi� badania naukowe. Kosmologiczne. Odleg�e galaktyki, �wiat�o pierwotne, co� w tym rodzaju.
Myra zerkn�a na Aleksieja.
��Wi�c w taki spos�b Kosmici szpieguj� twego ojca.
��Tak, Lyla to moja wtyczka. Sprytne, nie? � G�os mia� beznami�tny, mo�e pod jego nonszalancj� kry�o si� poczucie winy.
Wgramolili si� do wahad�owca razem ze swoim baga�em. Znalaz�szy si� na pok�adzie Galatei, szybko przeszli przez piast� i wsiedli do windy. Lyla powiedzia�a:
��Z�ap si� por�czy. I ustaw stopy w taki spos�b � wskaza�a kierunek na zewn�trz od osi obrotu.
Winda ruszy�a w d� z nieprzyjemnym szarpni�ciem.
Min�li szybko kompleks pomieszcze� piasty i nagle zawi�li w przestrzeni, wewn�trz kabiny stanowi�cej przezroczysty p�cherz zwisaj�cy na linie. Kiedy zje�d�ali w d�, przyspieszenie od�rodkowe stopniowo przybiera�o na sile, a� ich stopy mocno stan�y na pod�odze i niemi�e wra�enie wywo�ane dzia�aniem si�y Coriolisa ust�pi�o. Mijaj�c sie� szprych, opadali w stron� wielkich zakrzywionych pok�ad�w widniej�cych poni�ej. W oczach Myry wszystko wydawa�o si� nieruchome, ale S�o�ce powoli si� obraca�o, a rzucane przez szprychy cienie bez przerwy przecina�y pole widzenia. Ale na ko�cu tej przeja�d�ki w og�le nie by�o wida� ziemi ani pod�ogi, tylko gwiazdy.
Lyla powiedzia�a:
��Popatrzcie, zanim ruszymy dalej. Winda, stop. Kabina zwolni�a i zatrzyma�a si�.
Lyla powiedzia�a:
��Powinni�cie rzuci� okiem na ten widok. Wida� st�d ca�� stacj�. Znacznie trudniej j� obejrze�, patrz�c z poszczeg�lnych pok�ad�w. Winda, poka� nam Polifema.
Myra wyjrza�a na zewn�trz. Zobaczy�a powoli wiruj�ce gwiazdy na ognistym kole wszech�wiata. A w oknie pojawi� si� otw�r obserwacyjny, skierowany w skrajn� cz�� pola gwiazd, i zacz�� powoli w�drowa� w g�r�, przeciwdzia�aj�c obrotowi. Myra ujrza�a niewyra�n� szar� tarcz�, kt�rej powierzchni� pokrywa�a t�cza barw. Poza ni� unosi�a si� mniejsza stacja, gdzie znajdowa� si� zestaw przyrz�d�w.
Myra spyta�a:
��Czy tarcza podczas burzy s�onecznej nie by�a r�wnie� soczewk� Fresnela?
��Tak�
A wi�c to by� jeszcze jeden technologiczny potomek ogromnej tarczy, kt�ra kiedy� os�ania�a Ziemi�.
Lyla powiedzia�a:
��Nadali temu instrumentowi imi� Polifema, Cyklopa, po najs�awniejszym z jednookich mitycznych gigant�w. Galatea to imi� Nereidy, kt�r� wedle niekt�rych wersji mitu darzy� mi�o�ci�. Polifem jest najstarszym, ale nadal najbardziej imponuj�cym instrumentem, jaki tu si� znajduje.
Jurij, zafascynowany instrumentami w og�le, zasypa� Lyl� i Aleksieja gradem pyta�.
Wielkie zwierciad�a by�y na pierwszy rzut oka �atwiejsze do wykonania ni� wielkie soczewki, ale okaza�o si�, �e soczewka lepiej si� nadaje do budowy naprawd� du�ych teleskop�w, ze wzgl�du na lepsz� tolerancj� optyczn�; przebywaj�ce d�ug� drog� promienie �wietlne skupiane przez zwierciad�o przejawia�y tendencj� do pot�gowania zniekszta�ce�, nie za� ich os�abiania, tak jak soczewka. Soczewka Fresnela stanowi�a rozwi�zanie kompromisowe, sk�ada�a si� z wielu mniejszych soczewek osadzonych w delikatnej konstrukcji wiruj�cej dla zapewnienia stabilno�ci. Lyla powiedzia�a, �e ma�e soczewki na kraw�dzi tej konstrukcji s� cienkie jak papier. Podczas wykonywania soczewek Fresnela wyst�powa�y problemy techniczne, z kt�rych g��wnym by�a aberracja chromatyczna; by�y to urz�dzenia o ma�ej szeroko�ci pasma. Ale istnia� uk�ad element�w koryguj�cych � urz�dze� Schupmanna, jak powiedzia�a Lyla � zainstalowanych przed g��wn� soczewk�, kt�re usuwa�y t� wad�.
��Sama soczewka jest urz�dzeniem inteligentnym � powiedzia�a. � Jest w stanie wprowadza� poprawki na zniekszta�cenia temperaturowe, zawirowania grawitacyjne� Przy pomocy tego wielkiego urz�dzenia mo�na bada� planety i pobliskie gwiazdy, wykonywa� badania spektroskopowe i tak dalej. Teraz pracuj� nad uk�adem interferometr�w. Jeszcze wi�cej zwierciade� zawieszonych w przestrzeni kosmicznej. Winda, poka� nam�
Na �cianie pojawi�y si� dalsze otwory obserwacyjne.
��Nazywaj� si� Arges, Brontes i Steropes. Te� Cyklopy. Pracuj�c razem, stanowi� zestaw teleskopowy ogromnych rozmiar�w.
��Nie jest przypadkiem, �e przyby�a w�a�nie tutaj. Mam na my�li Aten�. Jej transmisja powrotna zosta�a odebrana przez Polifema. To by� bardzo s�aby sygna�. Winda, ruszaj dalej.
Winda zacz�a szybko opada�, mijaj�c pierwszy pok�ad. Myra dostrzeg�a zakrzywion� do g�ry ozdobion� srebrzy�cie pod�og� i ludzi, kt�rzy poruszali si� powolnymi susami.
��Pok�ad ksi�ycowy? � zapyta�a.
��Tak � odpar�a Lyla. � Galatea sk�ada si� z kilku warstw. Zatrzymamy si� na pok�adzie marsja�skim, gdzie spotkasz si� z Aten�.
Kiedy Myra rozwa�a�a t� informacj�, Jurij skin�� g�ow�.
��Dobrze by by�o, gdyby�my mogli si� znale�� w warunkach ziemskiej si�y ci�ko�ci, do kt�rych jeste�my przyzwyczajeni.
��Jasne � powiedzia�a Lyla. � Przebywa tam niewielu ludzi. W istocie jedynie nasi ambasadorowie z Ziemi.
��Ambasadorowie? � zapyta�a Myra.
��Tak naprawd� to gliny. Astropol. � Zrobi�a min�. � Zach�camy ich, aby przebywali w�a�nie tam, w warunkach rodzimego pola grawitacyjnego. To sprawia, �e nie przeszkadzaj� nam w pracy.
��Nie wiedz�, �e tutaj jeste�my, prawda?
��Nie ma powodu, by im o tym m�wi� � powiedzia� Aleksiej.
Myra zaryzykowa�a:
��I nie wiedz� o Atenie.
��Nie, nie wiedz� � powiedzia�a Lyla. � Przynajmniej tak s�dz�. To naprawd� tylko gliny, powinni byli nam przys�a� kilku astronom�w.
��Nic z tego nie rozumiem � wyzna�a Myra. � Gdzie by�a Atena. Jak powr�ci�a. I nie rozumiem, dlaczego
��Niebawem otrzymasz odpowiedzi na wszystkie swoje pytania, Myro � rozleg� si� w powietrzu jaki� g�os.
To drugi raz, kiedy Atena przem�wi�a bezpo�rednio do Myry. Inni spojrzeli na ni� z zaciekawieniem, a nawet z odrobin� zazdro�ci.
Emeline, Bisesa i Abdi przebyli ostatnie kilka kilometr�w do Chicago w krytym wagonie przypominaj�cym westerny. Ci�gn�y go umi�nione w�ochate kucyki, miejscowa odmiana, kt�ra okaza�a si� szczeg�lnie odpowiednia do pracy w niskiej temperaturze. Droga bieg�a wzd�u� tor�w kolejowych sprzed Znieruchomienia, ale Emeline wyja�ni�a, �e poci�gi nie mog� kursowa� tak daleko na p�noc, ze wzgl�du na oblodzone szyny i zamarzni�te zwrotnice.
Bisesa by�a teraz ubrana jak Eskimoska, za�o�ywszy na cienkie babilo�skie odzienie kilka warstw we�ny i futer, pod kt�rymi, gdzie� w g��bi, ukryty by� jej telefon. Emeline powiedzia�a jej, �e rudobrunatna we�na pochodzi od mamut�w. Bisesa nie by�a pewna, czy ma w to wierzy�, bo z pewno�ci� �atwiej by�oby ostrzyc owc� ni� mamuta. Jednak brzmia�o to przekonuj�co.
Pomimo futer zimno szczypa�o j� w ods�oni�te policzki, jak dotyk ko�cistych palc�w. Oczy jej �zawi�y i czu�a, jak zamarzaj� jej �zy. Stopy marz�y, mimo grubych futrzanych but�w i obawiaj�c si� odmro�e�, d�onie w r�kawiczkach wsun�a pod pachy.
��Tutaj jest jak na Marsie � powiedzia�a do towarzyszy.
Abdi skrzywi� si� dygocz�c.
���a�ujesz, �e tu jeste�?
���a�uj�, �e ju� nie mam swojego skafandra kosmicznego.
Telefon przyci�ni�ty do jej ciep�ego brzucha co� wymrucza�, ale nie us�ysza�a go.
Chicago by�o czarnym miastem zagubionym w�r�d bia�ego krajobrazu.
Nieu�ywane tory kolejowe prowadzi�y do Union Station. Ze stacji by�o niedaleko do mieszkania Emeline. Na ulicach p�on�y ogromne ogniska, u�o�one pod nieczynnymi lampami gazowymi i mozolnie uzupe�niane przez grupy ludzi, kt�rych g�owy os�oni�te he�mami otacza�y k��by pary. Z ognisk unosi�y si� w powietrze smugi dymu, kt�ry wisia� nad miastem jak czarna kurtyna, a fasady budynk�w pokrywa�a sadza. Wszyscy ludzie byli okutani w futra i wygl�dali jak kule, kiedy gnali od jednej wyspy ciep�a do drugiej.
Na drogach panowa� niewielki ruch, wida� by�o wozy ci�gni�te przez konie, a kilku ludzi jecha�o nawet na rowerach. Bisesa u�wiadomi�a sobie, �e w tej wersji Chicago z lat dwudziestych nie ma miejsca na samochody. Ko�ski naw�z wida� by�o wsz�dzie wok�, zamarzni�ty na pop�kanym asfalcie.
By� to niezwyk�y, zastyg�y trup miasta. Ale to miasto jako� funkcjonowa�o. Wida� by�o ko�ci� z otwartymi drzwiami i o�wietlonym �wiecami wn�trzem i kilka sklep�w z wywieszkami �otwarte�, a jakie� dziecko nawet sprzedawa�o gazety, cienkie, pojedyncze arkusiki papieru z dumnym napisem
Id�c Bisesa dojrza�a na wschodzie jezioro Michigan. Jak okiem si�gn��, by�o pokryte skrz�c� si� bia�o, idealnie p�ask� tafl� lodu. Tylko na samym brzegu l�d by� pop�kany i wida� by�o pasma czarnej wody, a w pobli�u uj�cia rzeki ludzie mozolili si�, aby utrzyma� rury doprowadzaj�ce wod� pitn� wolne od lodu; musieli to robi� od pierwszych dni po Znieruchomieniu.
Po jeziorze poruszali si� ludzie. �owili ryby w przer�blach wyr�banych w lodzie, p�on�y ogniska, a dym cienkimi smugami wznosi� si� ku niebu. Mo�na by�o odnie�� wra�enie, �e ci ludzie nie maj� w og�le nic wsp�lnego z wrakiem wielkiego miasta.
Emeline powiedzia�a urywanym g�osem:
��Miasto nie jest ju� takie jak niegdy�. Musieli�my opu�ci� wiele dzielnic podmiejskich. Miasto skurczy�o si� do obszaru wok� P�tli � jakie� p� mili do mili w ka�d� stron�. Liczba mieszka�c�w znacznie spad�a w wyniku g�odu i chor�b, a teraz coraz wi�cej ludzi przenosi si� do Nowego Chicago. Ale nadal wykorzystujemy przedmie�cia jako, mo�na powiedzie�, kopalnie. Wysy�amy tam grupy ludzi, �eby odzyska�, co si� da, odzie�, meble i inne artyku�y oraz drewno do podtrzymywania ognisk. Oczywi�cie od czasu Znieruchomienia nie by�o �adnych dostaw w�gla ani ropy.
Okaza�o si�, �e zadaniem Emeline by�o dostarczanie tarcicy. Pracowa�a w ma�ym dziale przy biurze burmistrza, odpowiedzialnym za wyszukiwanie nowych �r�de� drewna i organizacj� jego transportu, dzi�ki czemu drewno dociera�o do zamieszkanych cz�ci miasta.
��Takie miasto nie mo�e przetrwa� w podobnych warunkach � powiedzia� Abdi. � Mo�e jedynie istnie�, dop�ki samo si� nie unicestwi, podobnie jak g�oduj�ce cia�o w ko�cu poch�ania w�asne organy.
��Robimy, co si� da � ostro powiedzia�a Emeline.
Telefon wymrucza�:
��Ruddy raz odwiedzi� Chicago � na Ziemi, po dniu Nieci�g�o�ci. Nazwa� je �prawdziwym miastem�. Ale powiedzia�, �e nigdy go ju� nie chce ogl�da�.
��Sied� cicho � powiedzia�a Bisesa.
Mieszkanie Emeline okaza�o si� przerobionym biurem na drugim pi�trze drapacza chmur o nazwie Montauk. Budynek wyda� si� Bisesie n�dzny, ale przypuszcza�a, �e i tak jest cudem w �wiecie z lat dziewi��dziesi�tych.
Pokoje by�y jak gniazda, �ciany, pod�ogi i sufity wy�o�ono kocami i futrami. Prowizoryczne �elazne kominy odprowadza�y dym na zewn�trz, ale mimo to wszystkie powierzchnie by�y pokryte sadz�. Jednak w salonie sta�y krzes�a z oparciem, ma�e stoliki i delikatne meble, wyra�nie zniszczone, lecz pieczo�owicie odnowione.
Emeline poda�a herbat�. By�a z indyjskich li�ci, pochodz�cych z licz�cych trzydzie�ci lat zapas�w. Bisesa pomy�la�a, �e w ten spos�b mieszka�cy Chicago zachowuj� swoj� to�samo��.
Nie up�yn�o wiele czasu, gdy pojawi� si� jeden z dw�ch syn�w Emeline. Mia� oko�o dwudziestu lat i by� m�odszy od brata o rok; na imi� mia� Joshua, po ojcu. Przyni�s� sie� pe�n� ryb, ci�ko dysz�c, czerwony na twarzy, wraca� z jeziora Michigan. Kiedy zrzuci� z siebie futra, okaza�o si�, �e jest wysokim m�odzie�cem, wy�szym od ojca. Bisesa pomy�la�a, �e ma w sobie co� z otwarto�ci Josha, jego ciekawo�ci �wiata i zapa�u. Chocia� by� bardzo szczup�y, wygl�da� na zdrowego. Na prawym policzku wida� by�o odbarwienie, kt�re mog�o stanowi� �lad po odmro�eniu, a twarz l�ni�a od oleju, kt�rym okaza� si� wyci�g z foczego t�uszczu.
Emeline wynios�a ryby, �eby je oprawi�. Wr�ci�a z fili�ank� herbaty dla syna. Grzecznie wzi�� fili�ank� i jednym haustem po�kn�� gor�c� herbat�.
��Ojciec opowiada� mi o pani, pani Dutt � niepewnie powiedzia� Joshua. � O tym, co si� dzia�o w Indiach.
��Pochodzili�my z r�nych �wiat�w.
��Ojciec m�wi�, �e pani jest z przysz�o�ci.
��No tak. W ka�dym razie z jego przysz�o�ci. Ojciec Abdikadira tak�e przyby� tam ze mn�. Byli�my z roku 2037, mniej wi�cej sto pi��dziesi�t lat po plastrze czasu twego ojca.
Patrzy� przed siebie szklanym wzrokiem.
��Przypuszczam, �e wszystko to jest dla ciebie dosy� zamierzch�e.
Wzruszy� ramionami.
��To nie ma �adnego znaczenia. Ca�a historia teraz si� nie powt�rzy, prawda? Nie b�dziemy musieli walczy� w waszych wojnach �wiatowych i tak dalej. Znale�li�my si� w takim �wiecie i jeste�my na niego skazani. Ale mnie to odpowiada.
Emeline zagryz�a wargi.
��Joshua kocha �ycie, Biseso.
Okaza�o si�, �e Joshua pracuje jako in�ynier na kolei ko�o Nowego Chicago. Ale jego nami�tno�ci� by�o �owienie ryb w przer�bli i ilekro� mia� troch� wolnego czasu, wraca� do starego miasta, odziewa� si� w futra i zmierza� prosto na zamarzni�te jezioro.
��Nawet pisze na ten temat wiersze � powiedzia�a Emeline. � To znaczy o �owieniu ryb.
M�odzieniec zaczerwieni� si�.
��Mamo�
��Odziedziczy� to po ojcu. Dar s�owa. Ale oczywi�cie ci�gle nam brakuje papieru.
Bisesa zapyta�a:
��A jego brat � tw�j starszy syn, Emeline? Gdzie on jest?
Twarz jej st�a�a.
��Harry odszed� kilka lat temu. � By�o to dla niej wyra�nie przygn�biaj�ce, nigdy nie wspomina�a o tym przedtem. � Powiedzia�, �e si� odezwie, ale oczywi�cie tego nie zrobi�, oni nigdy tego nie robi�.
Joshua powiedzia�:
��No c�, mo�e my�li, �e go aresztuj�, je�eli wr�ci.
��Rok temu burmistrz Rice og�osi� amnesti�. Gdyby tylko si� z nami skontaktowa�, gdyby tylko wr�ci� cho�by na jeden dzie�, mog�abym mu powiedzie�, �e nie ma si� czego obawia�.
Rozmawiali o tym jeszcze przez chwil� i Bisesa zaczyna�a rozumie�. Niekt�rzy m�odzi ludzie z Chicago, urodzeni na Mirze i oczarowani niezwyk�ym krajobrazem, w jakim przysz�o im �y�, postanowili porzuci� heroiczn� walk� swych rodzic�w o uratowanie Chicago czy jeszcze �mielsz� pr�b� zbudowania nowego miasta na po�udnie od pokrywy lodowej. Po prostu odeszli, przepadli w�r�d �nie�nych bieli albo zieleni traw po�udnia.
��M�wi�, �e �yj� jak Eskimosi � powiedzia� Joshua. � Albo jak czerwonosk�rzy.
��Niekt�rzy z nich nawet zabrali publikacje encyklopedyczne z bibliotek i eksponaty z muzeum, wi�c mogli si� nauczy�, jak �y� � gorzko powiedzia�a Emeline. � Bez w�tpienia wielu z tych m�odych g�upc�w ju� nie �yje.
By�o jasne, �e jest to dra�liwy temat; mo�e Joshua marzy�, aby p�j�� �ladem starszego brata.
Emeline uci�a dalsz� rozmow�, wstaj�c i m�wi�c, �e idzie do kuchni, �eby przygotowa� lunch. Mieli dosta� z�owion� przez Joshu� ryb� z kukurydz� i zielonymi jarzynami importowanymi z Nowego Chicago. Joshua po�egna� si�, poszed� si� umy� i przebra�.
Kiedy wyszli, Abdi przyjrza� si� Bisesie.
��Tutaj czuje si� napi�cie.
��Tak. To r�nica pokole�.
��Ale rodzice maj� sw�j cel, prawda? � powiedzia� Abdi. � Alternatyw� dla cywilizacji jest tutaj epoka kamienia. Ci odszczepie�cy, nawet je�eli prze�yj�, w ci�gu dw�ch pokole� stan� si� analfabetami. A potem w�asn� histori� b�d� przekazywa� tylko ustnie. Zapomn�, �e ich rasa pochodzi z Ziemi, a je�li w og�le b�d� pami�tali o Nieci�g�o�ci, stanie si� dla nich wydarzeniem mitycznym, jak biblijny potop. A kiedy rozszerzanie si� wszech�wiata zagrozi tkance ich w�asnego �wiata�
��Nawet nie zrozumiej�, co im niesie zag�ad�. � Ale, pomy�la�a ze smutkiem, mo�e tak jest lepiej. Przynajmniej ci odszczepie�cy i ich dzieci b�d� mogli prze�y� kilka pokole� w zgodzie ze �wiatem, zamiast prowadzi� z nim nieko�cz�c� si� walk�. � Nie mia�e� podobnych konflikt�w we w�asnym domu?
Abdi zastanowi� si� przez chwil�.
��Aleksander buduje �wiatowe imperium. Mo�esz my�le�, �e to jest m�dre albo szalone, ale musisz przyzna�, �e to jest co�
Ku zaskoczeniu Bisesy, nagle, gdzie� w g��bi mieszkania, zadzwoni� telefon. By� to staromodny, przerywany dzwonek, st�umiony przez wyk�adzin� �cian. Ale dzwoni�. Telefony i gazety. Mieszka�cy Chicago naprawd� sprawili, �e ich miasto funkcjonowa�o. Us�ysza�a, jak Emeline podnosi s�uchawk� i cicho m�wi.
Emeline wr�ci�a do salonu.
��Mam dobr� wiadomo��. Burmistrz Rice chce ci� pozna�. Oczekuje ci�, pisa�am mu o tobie z Nowego Chicago. I b�dzie mu towarzyszy� pewien astronom � powiedzia�a uroczy�cie.
��To dobrze � niepewnie powiedzia�a Bisesa.
��Spotka si� z nami dzisiaj wieczorem. Mamy wi�c czas na zakupy.
��Zakupy? �artujesz?
Emeline wypad�a z pokoju.
��Lunch b�dzie za p� godziny. Nalej sobie jeszcze herbaty.
Pok�ad marsja�ski przypomina� korytarz wznosz�cy si� w obie strony, wi�c kiedy si� tamt�dy sz�o, mia�o si� dziwne wra�enie, �e jest si� stale w najni�szym punkcie i nigdy si� go nie opu�ci. Si�a ci��enia stanowi�a jedynie jedn� trzeci� ziemskiej, do czego Myra przywyk�a podczas pobytu na Marsie. Wszystko wok� by�o w kolorze ochry, plastikowe powierzchnie �cian i wyk�adziny le��ce na pod�odze. Sta�y tam nawet donice z czym�, co wygl�da�o jak czerwony marsja�ski py�, z kt�rego wyrasta�y intensywnie zielone ziemskie ro�liny, g��wnie kaktusy, co sprawia�o dosy� dziwne wra�enie.
Trudno jej by�o uwierzy�, �e znajduje si� w przestrzeni kosmicznej, �e je�li b�dzie sz�a dalej, zrobi p�tl� i znajdzie si� w tym samym miejscu.
Aleksiej obserwowa� jej reakcj�.
��To typowa ziemska architektura � powiedzia�. � Jak kopu�y na Marsie z deszczem i ogrodami zoologicznymi. Nie rozumiej�, �e nie potrzebujesz tego wszystkiego, �e to zwyczajnie przeszkadza�
Z pewno�ci� wszystko to wyda�o si� Myrze zbyt ugrzecznione, jak terminal lotniczy.
Lyla zaprowadzi�a ca�� tr�jk� do pokoju tu� obok g��wnego korytarza. Nie by�o tam nic niezwyk�ego, sta� st� konferencyjny z elastycznymi ekranami, ekspres do kawy i dzbanki z wod�.
I tam przem�wi�a do nich Atena.
��Przypuszczam, �e zastanawiacie si�, dlaczego was tu dzi� zaprosi�am.
Nikt si� nie roze�mia�. Jurij zostawi� torby w rogu pokoju, wszyscy nalali sobie kawy.
Myra usiad�a i wyzywaj�co spojrza�a w przestrze�.
��Moja matka zawsze m�wi�a, �e masz opini� komediantki.
��Ach � powiedzia�a Atena. � Arystoteles nazywa� mnie kapry�n�. Nigdy nie mia�am okazji rozmawia� z Bises� Dutt. � Jej g�os by� spokojny, opanowany. � Ale rozmawia�am z wieloma spo�r�d tych, kt�rzy j� znali. To niezwyk�a kobieta.
Myra powiedzia�a:
��Zawsze m�wi�a, �e jest zwyk�� kobiet�, kt�rej stale przydarzaj� si� niezwyk�e rzeczy.
��Ale inni ludzie mogliby straci� g�ow� w obliczu tak zdumiewaj�cych prze�y�. A Bisesa nadal wype�nia swe obowi�zki tak, jak je widzi.
��M�wisz o niej w czasie tera�niejszym. Nie wiem, czy �yje, czy te� nie. Nie wiem, gdzie jest.
��Ale podejrzewasz, prawda, Myro?
��Nie rozumiem, jak z tob� rozmawiam. Dlaczego jeste�
��Patrz � powiedzia�a Atena �agodnie.
�wiat�a w pokoju lekko przygas�y i przed ich oczyma pojawi� si� holograficzny obraz.
Szpetny, pokryty szczecin�, wygl�da� jak jaki� stw�r z g��bi morza. W rzeczywisto�ci by� mieszka�cem przestrzeni kosmicznej. To by�a Niszczarka.
Dzie� przed burz� s�oneczn� Atena obudzi�a si� i stwierdzi�a, �e znajduje si� dziesi�� milion�w kilometr�w od Ziemi. Arystoteles i Tales, dwa wielkie elektroniczne umys�y ludzko�ci, byli wraz z ni�. Zostali za�adowani do pami�ci bomby.
Tr�jka przywar�a do siebie w abstrakcyjny, elektroniczny spos�b. I wtedy�
Kiedy obrazy z Procyona znikn�y, wszyscy poczuli potrzeb� chwili wytchnienia.
Poszli na marsja�ski pok�ad. Myra s�czy�a col�. Podczas gdy Jurij obserwowa� prowizoryczne wahad�a, badaj�c zmieniaj�c� si� wielko�� sztucznej si�y ci��enia, Aleksiej i Lyla siedli na pod�odze. W tej pozycji cia�o by�o ci�sze, ni� kiedy cz�owiek sta�. Je�li si� rzuci�o pi�k�, obr�t powodowa� odchylenie jej toru. A je�li si� bieg�o w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu, cia�o stawa�o si� l�ejsze. �miej�c si�, gonili si� po korytarzu, poruszaj�c si� wielkimi susami.
Patrz�c, jak si� bawi�, Myra zda�a sobie spraw�, jak bardzo m�odzi s� w rzeczywisto�ci ci Kosmici.
Nikt nie mia� ochoty wraca� i zn�w spotka� si� z Aten�. I rozmawia� o tym, co odkry�a na planecie odleg�ej o jedena�cie lat �wietlnych.
��Wi�c ci p�ywacy doprowadzili do wymarcia ich w�asnego gatunku � powiedzia� Aleksiej. � Co za historia.
Jurij powiedzia�:
��To lepsze ni� pozwoli� Pierworodnym odnie�� zwyci�stwo.
��Znalezienie sposobu przes�ania mnie z powrotem zaj�o nam dwa lata � powiedzia�a Atena �agodnie. � Nie chcieli�my ujawnia� naszej obecno�ci w niebezpiecznym wszech�wiecie. Zmontowali�my optyczny laser, zapewnia� mocn�, dobrze skorelowan� wi�zk�. I kiedy nadszed� czas, strumie� moich zakodowanych danych wys�ali�my na Ziemi�. Przewidywali�my, �e zostanie odebrany przez Cyklopa, kt�ry przed burz� s�oneczn� by� na etapie planowania.
��To by�o ryzykowne � powiedzia�a Myra. � W ko�cu gdyby Cyklopa nie zbudowano�
��Nie mieli�my wyboru � musieli�my podj�� ryzyko.
Jurij spyta�:
��A dlaczego z waszej tr�jki w�a�nie ty?
Atena zastanowi�a si�.
��Mo�na powiedzie�, �e ci�gn�li�my losy. � A tamci�
��Sygna� poch�on�� ca�� moc, jak� dysponowali�my, jak� m�g� zapewni� nam �wiadek. Chocia� �wiadek �y�, nie pozosta�o nic, aby podtrzyma� istnienie tamtych. Po�wi�cili si� dla mnie.
Myra zastanawia�a si�, jak Atena, sztuczna inteligencja o tak skomplikowanej biografii, si� z tym czu�a. Jako �najm�odsza� z tej tr�jki, musia�a mie� wra�enie, jak gdyby jej rodzice po�wi�cili si�, �eby j� uratowa�.
��Nie uczynili tego tylko dla ciebie � powiedzia�a �agodnie. � Uczynili to dla nas wszystkich.
��Tak � powiedzia�a Atena. � Teraz rozumiecie, dlaczego musiano mnie wys�a� z powrotem.
Myra spojrza�a na Aleksieja.
��I to w�a�nie trzyma�e� przede mn� w tajemnicy przez tyle tygodni.
Aleksiej wygl�da� nieswojo.
��Ja o to prosi�am � powiedzia�a Atena bez zaj�knienia.
Jurij wpatrywa� si� w swoje d�onie, kt�re roz�o�y� na stole. Sprawia� wra�enie r�wnie zaszokowanego jak Myra.
Zapyta�a:
��O czym my�lisz, Jurij?
��My�l�, �e dzisiaj pokonali�my pewn� barier� poj�ciow�. Od czasu burzy s�onecznej, my�l�c o Pierworodnych, zawsze koncentrowali�my si� na naszym, ludzkim punkcie widzenia. Jak gdyby�my milcz�co zak�adali, �e stanowi� zagro�enie wymierzone jedynie w nas � nasze w�asne nemezis. Teraz dowiadujemy si�, �e post�powali r�wnie brutalnie wobec innych. � Podni�s� r�ce i rozpostar� je szeroko w powietrzu. � Nagle musimy zacz�� traktowa� Pierworodnych jako obecnych w czasie i przestrzeni. Cholera, musz� si� jeszcze napi� kawy. � Wsta� i powl�k� si� do ekspresu.
Aleksiej wyd�� policzki.
��Wi�c teraz wiesz ju� wszystko, Myro. Co teraz?
Myra powiedzia�a:
��Tymi informacjami powinni�my si� podzieli� z Ziemi�. Rada Kosmiczna�
Aleksiej zrobi� min�.
��Dlaczego? �eby mogli zrzuci� wi�cej bomb atomowych, a nas aresztowa�? Myro, maj� zbyt zaw�on� perspektyw�.
Myra popatrzy�a na niego.
��Czy podczas burzy s�onecznej nie dzia�ali�my wsp�lnie? A teraz, tutaj, wracamy do starych zwyczaj�w: oni k�ami� wam, a wy im. Czy tak w�a�nie mamy wszyscy dzia�a�, w ciemno?
��B�d� sprawiedliwa, Myro � mrukn�� Jurij. � Kosmici robi�, ile w ich mocy. I prawdopodobnie maj� racj� co do tego, jak zareaguje Ziemia.
��Wi�c jak uwa�asz, co powinni�my zrobi�?
Jurij powiedzia�:
��Id�my za przyk�adem Marsjan. Uwi�zili Oko � odpowiedzieli atakiem na atak. � Za�mia� si� gorzko. � I w rezultacie w tej chwili jedyny element technologii Pierworodnych, jakim dysponujemy, znajduje si� na Marsie, pod
��Tak � powiedzia�a Atena. � Wygl�da na to, �e ogniskiem tego kryzysu jest biegun Marsa. Chc�, �eby� tam wr�ci�a, Myro.
Myra zastanowi�a si�.
��A kiedy tam dotrzemy?
��Wtedy b�dziemy musieli czeka�, tak jak przedtem � powiedzia�a Atena. � Nast�pny krok nie nale�y do nas.
��A do kogo?
��Do Bisesy Dutt � mrukn�a Atena.
Rozleg� si� sygna� alarmowy i �ciany pokoju zacz�y b�yska� na czerwono.
Lyla dotkn�a swego znaczka identyfikacyjnego i zacz�a s�ucha�.
��To gliny z Astropolu, s� na ziemskim pok�adzie � powiedzia�a. � Musia� by� jaki� przeciek. Id� po ciebie, Myra. � Wsta�a.
Myra ruszy�a za ni�. By�a oszo�omiona.
��Szukaj� mnie? Dlaczego?
��Poniewa� my�l�, �e doprowadzisz ich do matki. Wyno�my si� st�d. Nie mamy zbyt wiele czasu.
Szybko opu�cili pok�j. Aleksiej wymrucza� jakie� instrukcje dla
Zakupy w Chicago okaza�y si� dok�adnie tym, czym mia�y by�. Niezwyk�y by� fakt, �e mo�na by�o spacerowa� po Michigan Avenue i innych g��wnych ulicach, ogl�daj�c wystawy takich sklep�w jak Marshall Field�s, gdzie zgromadzono liczne towary, a na manekinach wisia�y garnitury, suknie i p�aszcze. Mo�na by�o kupi� futra, buty i inne rzeczy niezb�dne w zimnym klimacie, ale Emeline by�a zainteresowana tylko �krzykiem mody�; jak si� okaza�o, rozumia�a przez to resztki zapas�w z lat dziewi��dziesi�tych, kiedy� sprowadzonych z nieistniej�cego ju� Nowego Jorku czy Bostonu, kt�re by�y pieczo�owicie przechowywane, cho� g�sto po�atane. Bisesa pomy�la�a, �e Emeline by�aby oszo�omiona nowoczesn� mod� z lat dwudziestych nast�pnego stulecia.
Zrobi�y zakupy. Ale ulica przed domem towarowym by�a cz�ciowo zatarasowana przez martwego konia, zamarzni�tego w miejscu, gdzie pad�. W oknach p�on�y dymi�ce �wiece, sporz�dzone z foczego b�d� ko�skiego t�uszczu. I chocia� tu i �wdzie wida� by�o m�odych ludzi, g��wnie byli zatrudnieni w sklepach. Z tego co Bisesa zdo�a�a dostrzec, wszyscy kupuj�cy byli starzy, w wieku Emeline albo jeszcze starsi; byli to ludzie, kt�rzy prze�yli Nieci�g�o�� i teraz przetrz�sali te sfatygowane, zniszczone relikty utraconej przesz�o�ci.
Biuro burmistrza Rice�a znajdowa�o si� we wn�trzu ratusza.
Przed biurkiem ustawiono krzes�a z twardym oparciem. Bisesa, Emeline i Abdi usiedli rz�dem i czekali.
Pok�j nie by� ocieplany, tak jak mieszkanie Emeline. �ciany by�y pokryte tapet� z wypuk�ym wzorem i portretami dawnych dygnitarzy. Na kominku p�on�� ogie�, a poza tym w��czono centralne ogrzewanie i ci�kie �elazne kaloryfery promieniowa�y ciep�em, bez w�tpienia by�y zasilane z jakiego� pot�nego pieca ulokowanego w piwnicy. Na �cianie wisia� prymitywny telefon tubowy z tr�bk� akustyczn�, kt�r� trzeba by�o przyk�ada� do ucha. Na kominku tyka� zegar, od trzydziestu dw�ch lat wskazuj�cy standardowy czas kolejowy Chicago, czyli czwart� po po�udniu, pomimo rozbie�no�ci z rachub� czasu w �wiecie zewn�trznym.
Bisesa by�a dziwnie rada, �e zdecydowa�a si� w�o�y� fioletowy babilo�ski str�j, podobnie jak Abdi, mimo �e Emeline proponowa�a bardziej oficjalny �kostium�. Czu�a, �e powinna zachowa� tutaj swoj� to�samo��.
Powiedzia�a szeptem do pozosta�ych:
��Wi�c to jest Chicago z lat dwudziestych. Chyba zaraz zobacz� Ala Capone.
Jej telefon wymrucza�:
��W roku 1894 Al Capone by� w Nowym Jorku. Nie mo�e by� teraz tutaj�
��Och, zamknij si�. � Powiedzia�a do Emeline: � Powiedz mi co� o burmistrzu Jacobie Risie.
��Ma tylko oko�o trzydziestu lat, urodzi� si� po Znieruchomieniu.
��A syn burmistrza?
Emeline pokr�ci�a g�ow�.
��Niezupe�nie�
Nieci�g�o�� by�a dla mieszka�c�w Chicago prawdziwym szokiem. Nagle w lipcu zacz�� pada� �nieg. Podnieceni dokerzy donie�li o pojawieniu si� g�r lodowych na jeziorze Michigan. Z biur znajduj�cych si� na g�rnych pi�trach Rookery i Montauk biznesmeni ujrzeli na p�nocnym horyzoncie lini� bieli. Burmistrza nie by�o wtedy w mie�cie. Jego zast�pca rozpaczliwie pr�bowa� po��czy� si� z Nowym Jorkiem i Waszyngtonem, ale nadaremnie; nawet je�li prezydent Cleveland wci�� �y�, gdzie� tam, za barier� lodu, nie by� w stanie zapewni� �adnej pomocy mieszka�com Chicago.
W ci�gu tych pierwszych dni sytuacja pogarsza�a si� bardzo szybko. Kiedy nasili�y si� zamieszki wywo�ane brakiem �ywno�ci, kiedy starsi ludzie zacz�li zamarza�, kiedy przedmie�cia zacz�y p�on��, zast�pca burmistrza podj�� najlepsz� z mo�liwych decyzji. Zdaj�c sobie spraw� ze swoich ograniczonych mo�liwo�ci, powo�a� Komitet Kryzysowy sk�adaj�cy si� z czo�owych mieszka�c�w miasta. Nale�eli do niego komendant policji i dow�dca Gwardii Narodowej, najwi�ksi biznesmeni i w�a�ciciele ziemscy, oraz liderzy wszystkich najwa�niejszych zwi�zk�w zawodowych. By�a w�r�d nich tak�e Jane Addams, ��wi�ta Jane�, znana reformatorka, kt�ra prowadzi�a schronisko dla kobiet pod nazw� Hull House, a tak�e Thomas Alva Edison, wielki wynalazca, kt�ry mia� wtedy czterdzie�ci siedem lat i zaskoczony przez Znieruchomienie usycha� z t�sknoty za swym utraconym laboratorium w New Jersey.
By� tam tak�e pu�kownik Edmund Rice, weteran spod Gettysburga, kt�ry zaledwie rok wcze�niej zorganizowa� specjaln� jednostk� policji dla potrzeb �wiatowych targ�w. Zast�pca burmistrza z ochot� odda� fotel przewodnicz�cego Komitetu pu�kownikowi Rice�owi.
Wprowadziwszy stan wyj�tkowy, Komitet podj�� zdecydowane kroki celem zd�awienia fali przest�pstw i uporz�dkowa� po�piesznie wprowadzone przez zast�pc� burmistrza przepisy dotycz�ce racjonowania �ywno�ci i godziny policyjnej. Rice utworzy� nowe o�rodki medyczne, w kt�rych zorganizowano punkty pierwszej pomocy, powsta�y tak�e nowe cmentarze. A poniewa� miasto zacz�o spala� w�asne zasoby, by si� ogrza�, i �mier� zbiera�a coraz obfitsze �niwo, zacz�to robi� plany na przysz�o��.
Emeline powiedzia�a:
��Ostatecznie funkcje Komitetu Kryzysowego znalaz�y si� w gestii burmistrza, ale Rice nigdy nie zosta� wybrany na to stanowisko.
��Ale teraz jego syn jest burmistrzem � mrukn�� Abdi. � Syn przyw�dcy, kt�ry obj�� to stanowisko, cho� nie zosta� wybrany. To mi pachnie rz�dami dynastycznymi.
��Nie sta� nas na papier potrzebny do przeprowadzenia wybor�w � cicho powiedzia�a Emeline.
Do pokoju wpad� burmistrz Rice, a za nim grupka zal�knionych ludzi, zapewne urz�dnik�w; jaki� starszy cz�owiek trzyma� teczk�.
��Pani Dutt? I pan, ach, Omar. Mi�o mi pa�stwa pozna�. A pani� ujrze� ponownie, pani White�
Jacob Rice by� pulchnym m�odym cz�owiekiem ubranym w elegancki garnitur, na kt�rym nie by�o �lad�w �atania. Czarne w�osy mia� zaczesane do ty�u, chyba wypomadowane, a w wyrazistej twarzy b�yszcza�y ch�odne, niebieskie oczy. Pocz�stowa� ich brandy w misternie r�ni�tych kieliszkach.
��Prosz� pos�ucha�, pani Dutt � zacz�� z werw�. � Dobrze, �e przysz�a pani si� ze mn� spotka�. Staram si� rozmawia� z ka�dym, kto przybywa do naszego miasta, chocia� s� to g��wnie Grecy, kt�rzy nadaj� si� tylko do lekcji historii, oraz kilku Brytyjczyk�w z naszej epoki, zgadza si�?
��Plaster czasu, w kt�rym znalaz�a si� Granica P�nocno-Zachodnia, pochodzi� z 1885 roku � powiedzia�a Bisesa. � Tam przypadkiem utkn�am. Ale faktycznie pochodz� z�
��Roku Pa�skiego 2037. � Postuka� w list, le��cy przed nim na biurku. � Pani White by�a tak dobra, �e sporo mi o pani opowiedzia�a. Ale b�d� z pani� szczery, pani Dutt, jestem zainteresowany jedynie pani biografi�, bez wzgl�du na to, z jakiego czasu pani pochodzi, je�eli dotyczy to mnie i mojego miasta. Jestem pewien, �e pani to rozumie.
��W porz�dku.
��Przybywa pani tutaj z wiadomo�ci�, �e �wiat zmierza ku ko�cowi. Czy tak?
Starszy cz�owiek stoj�cy w�r�d zastraszonej reszty podni�s� palec.
��Niezupe�nie, panie burmistrzu. Ta pani utrzymuje, �e
Rice popatrzy� na niego.
��No to chyba najbardziej monstrualny przypadek szukania dziury w ca�ym. Pani Dutt, to jest Gifford Oker � profesor astronomii naszego nowego Uniwersytetu Miasta Chicago. A przynajmniej by� nowy, gdy zapanowa� mr�z. Zaprosi�em go, bo wydaje si�, �e macie do om�wienia jakie� problemy astronomiczne, a tylko on jako tako zna si� na astronomii.
Oker mia� oko�o pi��dziesi�tki, by� siwy, a jego twarz niemal ca�kowicie zas�ania�y grube okulary i nier�wno przystrzy�one w�sy. �ciska� w d�oniach zniszczon� sk�rzan� teczk�. Jego garnitur by� sfatygowany, mia� postrz�pione mankiety i klapy, a �okcie i kolana obszyte sk�r�.
��Mog� pani� zapewni�, �e moich kwalifikacji nikt nie mo�e kwestionowa�. W czasie Znieruchomienia by�em studentem George�a Ellery�ego Hale�a, znanego astronoma, mo�e pani o nim s�ysza�a? Zamierzali�my za�o�y� nowe obserwatorium w Zatoce Williamsa, kt�re mia�o by� wyposa�one w zestaw nowoczesnych instrument�w, w tym czterdziestocalowy refraktor, by�by to najwi�kszy tego rodzaju teleskop na �wiecie. Ale niestety mia�o si� sta� inaczej. Uda�o nam si� kontynuowa� program obserwacji przy u�yciu teleskop�w, kt�re ocala�y w tym �plastrze czasu�, jak to pani okre�la, pani Dutt, z konieczno�ci mniejszych i s�abszych. Przeprowadzili�my tak�e pewne badania spektroskopowe, kt�rych wyniki s�, no, zaskakuj�ce.
Abdi pochyli� si� do przodu.
��Panie profesorze, ja sam uprawiam astronomi� w Babilonie. Uzyskali�my wyniki, kt�re cz�ciowo potwierdzaj� przewidywania Bisesy. Musimy si� wymieni� informacjami.
��Oczywi�cie.
Rice zerkn�� na list Emeline. Powoli przeczyta�:
���Ucieczka odleg�ych gwiazd�. O tym w�a�nie m�wicie.
��Tak jest � powiedzia� Abdi. � M�wi�c po prostu, wygl�da to tak, jak gdyby gwiazdy oddala�y si� od S�o�ca we wszystkich kierunkach.
Rice skin�� g�ow�.
��OK. Rozumiem. I co z tego?
Oker westchn��. Zdj�� okulary, ukazuj�c g��boko osadzone zm�czone oczy, i krawatem przetar� szk�a.
��Widzi pan, panie burmistrzu, problem jest nast�puj�cy. Dlaczego S�o�ce mia�oby stanowi� centrum takiej ekspansji? To narusza podstawowe zasady jednorodno�ci i izotropowo�ci przestrzeni. Mimo �e przetrwali�my Znieruchomienie, najbardziej niezwyk�e zdarzenie w udokumentowanej historii, zasady te oczywi�cie nadal musz� obowi�zywa�.
Bisesa przygl�da�a si� temu profesorowi astronomii, zastanawiaj�c si�, jak wiele jest w stanie zrozumie�. Najwyra�niej mia� wystarczaj�co bystry umys� i uda�o mu si� zrobi� karier� naukow� w najbardziej niezwyk�ych warunkach.
��Wi�c jak pan to interpretuje?
Za�o�y� z powrotem okulary i popatrzy� na ni�.
��Tak, �e
Znajomo�� teorii wzgl�dno�ci, jak� posiada�a Bisesa, ogranicza�a si� do jednego kursu na uczelni przed wieloma laty oraz rozmaitych ksi��ek
Ale pomy�la�a, �e Oker jest bliski zrozumienia ca�ej sytuacji.
Powiedzia�a:
��Panie burmistrzu, on ma racj�. Wszech�wiat si� rozszerza. Jego nieustanna ekspansja powoduje, �e gwiazdy i galaktyki oddalaj� si� od siebie. Ale ta ekspansja dotyczy tak�e mniejszej skali.
Abdi powiedzia�:
��Ona rozerwie �wiat, zostaniemy rozrzuceni we wszystkich kierunkach. Potem rozpadn� si� nasze cia�a. A jeszcze p�niej rozpadn� si� same atomy, z kt�rych sk�adaj� si� nasze cia�a. � U�miechn�� si�. � W taki spos�b �wiat dobiegnie ko�ca. Ekspansja, kt�r� obecnie mo�na wykry� tylko przy pomocy teleskop�w, w ko�cu rozerwie wszystko na kawa�ki.
Rice patrzy� na niego.
��Taki ma�y, pozbawiony uczu�, typek, co? � Popatrzy� ponownie na list Emeline. � No dobrze, obudzi�a pani moje zainteresowanie. Pani Dutt, m�wi pani, �e rozmawia�a pani o tym z lud�mi u siebie. Tak? Wi�c
��Oko�o pi�ciuset lat � powiedzia�a Bisesa. � Obliczenia s� nie�atwe, trudno mie� pewno��.
Rice patrzy� na ni�.
��Pi�� pieprzonych stuleci, bardzo przepraszam. A my nie mamy zapas�w �ywno�ci nawet na pi�� tygodni. No c�, my�l�, �e na razie potraktuj� to jako �spraw� do za�atwienia�. Potar� oczy, pe�en energii, lecz wyra�nie zestresowany. � Pi�� stuleci. Jezu Chryste! Dobrze, co teraz?
Teraz przysz�a kolej na uk�ad s�oneczny. Gifford Oker szepn��:
��Czyta�em pani list, pani Dutt. Odby�a pani podr� statkiem kosmicznym na Marsa. Jak�e cudowne musi by� pani stulecie! � Otrz�sn�� si�. � Wie pani, kiedy by�em ma�ym ch�opcem, spotka�em Juliusza Verne�a. Wielki cz�owiek. On by wiedzia�, jak si� dosta� na Marsa!
��Mo�emy si� trzyma� tematu? � warkn�� Rice. � Juliusz Verne, Jezu Chryste! Po prostu poka� pani swoje rysunki, profesorze, widz�, �e nie mo�esz si� tego doczeka�.
��Tak. Oto wyniki naszych bada� uk�adu s�onecznego, pani Dutt. � Oker otworzy� teczk� i roz�o�y� swoje materia�y na biurku burmistrza. By�y tam zdj�cia planet, kilka zamazanych czarno-bia�ych fotografii, ale g��wnie kolorowe obrazy pracowicie naszkicowane o��wkiem. I co�, co wygl�da�o jak spektrogram, jak rozmazane kody kreskowe.
Bisesa pochyli�a si� do przodu. Prawie niedos�yszalnie mrukn�a:
��Widzisz?
Jej telefon szepn�� w odpowiedzi:
��Ca�kiem dobrze, Biseso.
Oker pchn�� w jej stron� zestaw obraz�w.
��To jest Wenus � powiedzia�.
W �wiecie Bisesy Wenus by�a kul� pokryt� opon� chmur. Sondy kosmiczne wykry�y na niej atmosfer� grub� jak ocean i l�d tak gor�cy, �e topi� si� na nim o��w. Ale
Oker powiedzia�:
��Ca�� planet� pokrywa ocean. Ocean i l�d. Nie wykryli�my ani �ladu l�du. Ocean zawiera wod�. � Po omacku odszuka� spektrogram. � Powietrze zawiera azot, troch� tlenu � ale mniej ni� na Ziemi � i sporo dwutlenku w�gla, kt�ry musi przenika� do wody. Oceany Wenus musz� musowa� jak coca cola! � By� to oklepany �art profesora. Ale teraz pochyli� si� do przodu. � I tam jest �ycie, na Wenus jest �ycie.
��Sk�d pan to wie?
Wskaza� zielone plamy widoczne na niekt�rych rysunkach.
��Nie wida� �adnych szczeg��w, ale w tych bezkresnych morzach musz� �y� zwierz�ta, mo�e ryby, ogromne wieloryby, kt�re �ywi� si� planktonem. Spodziewamy si�, �e wyst�puj� tam jakie� ziemskie odpowiedniki, na skutek konwergencji � powiedzia� �mia�o.
Oker przedstawi� dalsze wyniki. Na nagiej tarczy Ksi�yca mo�na by�o dostrzec nietrwa�� atmosfer�, a w g��bi krater�w i bruzd migota�a woda; miejscowi astronomowie uwa�ali, �e i tam dostrzegaj� �lady �ycia.
By�o te� kilka niezwyk�ych obraz�w Merkurego. Zamazane szkice przedstawia�y kszta�ty przypominaj�ce utkan� ze �wiat�a sie� ci�ni�t� w sam �rodek ciemnej strony planety, na samej granicy widoczno�ci. Oker powiedzia�, �e kiedy� nast�pi�o cz�ciowe za�mienie S�o�ca i niekt�rzy jego studenci donie�li, �e widzieli podobne �paj�czyny plazmy� czy �plazmoidy� w atmosferze S�o�ca. Mo�e to tak�e by�a jaka� forma �ycia, znacznie dziwniejsza, istniej�ca w niezwykle gor�cych gazach, kt�re uchodzi�y ze S�o�ca w kierunku tarczy jego najbli�szego dziecka.
Pod pretekstem ataku kaszlu Bisesa cofn�a si� i szepn�a do telefonu:
��My�lisz, �e to mo�liwe?
���ycie w plazmie nie jest niemo�liwe � szepn�� telefon. � W atmosferze s�onecznej istniej� struktury powi�zane ze sob� strumieniem magnetycznym.
Bisesa powiedzia�a ponuro:
��Tak. W czasie burzy wszyscy stali�my si� ekspertami w sprawach S�o�ca. Jak my�lisz, co si� tutaj dzieje?
��Mir stanowi pr�bk� �ycia na Ziemi, pobran� w czasie, gdy pojawi�a si� inteligencja, ludzie. Planetologowie uwa�aj�, �e kiedy Wenus by�a bardzo m�oda, by�a gor�ca i wilgotna. Wi�c mo�e Wenus by�a podobnie �pr�bkowana�. Sprawia to wra�enie zoptymalizowanej wersji uk�adu s�onecznego, ka�dego ze �wiat�w i by� mo�e plastry czasu w tych �wiatach zosta�y wybrane w taki spos�b, aby maksymalnie zwi�kszy� szanse istnienia �ycia. Zastanawiam si�, co si� dzieje w tym wszech�wiecie na Europie czy Tytanie, poza zasi�giem tutejszych teleskop�w�
Teraz profesor Oker, wykazuj�c instynkt showmana, przeszed� do punktu kulminacyjnego swojej prezentacji: Marsa.
Ale to nie by� Mars, z obrazem kt�rego Bisesa dorasta�a, a potem odwiedzi�a. Ten niebiesko-szary Mars nawet bardziej przypomina� Ziemi� ni� pokryta wod� Wenus, poniewa� by�o na nim mn�stwo suchego l�du, liczne kontynenty i oceany, czapy lodowe na biegunach, a wsz�dzie snu�y si� strz�piaste chmury. Wydawa� si� jaki� swojski. Ten zielony pas to zapewne Valles Marineris; b��kitna rysa na p�kuli po�udniowej mog�a by� ogromn� nieck� Helias. Wi�ksza cz�� p�kuli p�nocnej wydawa�a si� sucha.
Telefon szepn��:
��Co� jest nie tak, Biseso. Gdyby Mars,
��Vastitas Borealis.
��Tak. Co� dramatycznego musi si� przytrafi�
Rice s�ucha� Okera z rosn�cym zniecierpliwieniem i w ko�cu mu przerwa�.
��Daj spok�j, Giffordzie. Przejd� do czego� weselszego. Powiedz jej to, co powiedzia�e� mnie, opowiedz jej o Marsjanach.
Oker wyszczerzy� z�by w u�miechu.
��Wida� prostoliniowe �lady przecinaj�ce r�wniny Marsa. Te linie musz� by� d�ugie na setki mil.
��Kana�y � natychmiast powiedzia� Abdi.
��A czym�e innym mog�yby by�? I kilku z nas uwa�a, �e na l�dzie zdo�ali dostrzec jakie� konstrukcje. By� mo�e niesamowicie d�ugie mury. Ale to jest kontrowersyjne, jest na granicy widzialno�ci. Jednak co do
Emeline pochyli�a si� do przodu, dotykaj�c zdj�cia.
��M�wi�am jej o tym � powiedzia�a.
Rice usiad� wygodnie.
��Wi�c to jest to, co mamy, pani Dutt � powiedzia�. � Pytanie brzmi, czy cokolwiek z tego mo�e by� dla pani u�yteczne.
��Nie wiem � odpar�a szczerze. � Musz� porozmawia� z moimi przyjaci�mi.
��Chcia�bym � powiedzia� Abdi do Okera � zacz�� pracowa� z panem, profesorze. Mamy wiele do zrobienia.
��Tak � powiedzia� Oker u�miechaj�c si�.
��Dobrze � powiedzia� Rice. � Ale kiedy do czego� dojdziecie, macie mi powiedzie�, jasne? � By� to wyra�ny rozkaz.
��No. Jak na jeden dzie� do�� tych historii z dreszczykiem. Pom�wmy o czym innym. � Kiedy profesor chowa� swoje obrazy, Rice odchyli� si� w krze�le, po�o�y� nogi na biurku � nosi� kowbojskie buty z ostrogami � i wydmuchn�� k��b dymu. � Macie jeszcze ochot� na drinka albo na papierosa? Nie? Po pierwsze � powiedzia� do Abdiego � bardzo bym chcia� si� dowiedzie�, co si� dzieje po drugiej stronie Atlantyku. Aleksander Wielki i jego ��wiatowe imperium� � tacy faceci budz� moj� sympati�.
Abdi zerkn�� na Bises� i Emeline i wzruszy� ramionami.
��Od czego mam zacz��?
��Opowiedz mi o jego wojskach. I jego marynarce. Czy ma ju� parowce? Ile jeszcze czasu up�ynie, zanim jego flota pokona Atlantyk�
Uwag� Rice�a absorbowa� Abdi, wi�c Bisesa, korzystaj�c z okazji, zn�w szepn�a do telefonu:
��Co o tym my�lisz?
��Musz� przes�a� te wszystkie dane na Marsa. To zabierze sporo czasu.
��Ale?
��Ale mam wra�enie, �e w�a�nie dlatego zosta�a� sprowadzona na Marsa.
��Od chwili gdy min�li�my lini� A, nie jeste�my ju� sam na sam z bomb� Q, mamo. Teraz eskortuje j� regularna flotylla, jak podczas �wi�ta marynarki. Wszyscy kopacze i mieszka�cy kopu� wylegli, aby patrze�, jak mknie to monstrum. To dla nas dosy� dziwne. Po trwaj�cej czterna�cie miesi�cy samotnej podr�y teraz mamy ca�e to towarzystwo. Ale oni nie wiedz� o naszej obecno�ci.
��Bello � cicho powiedzia� Tales.
��Przerwij odbi�r. � G�owa Edny i male�ki holograficzny obraz unosz�cy si� nad biurkiem Belli znieruchomia�y. � Czy to nie mo�e poczeka�, Talesie?
��Jest tutaj Cassie Duflot.
��O cholera. � �ona zmar�ego bohatera kosmosu, strasznie upierdliwa osoba.
��Prosi�a�, �ebym ci� zawiadomi�, jak tylko si� zjawi.
��Tak.
Transmisja komunikatu Edny trwa�a nadal. Bella by�a zar�wno matk�, jak i politykiem, mia�a wi�c swoje prawa.
��Popro�, �eby poczeka�a.
��Oczywi�cie.
��I Talesie, kiedy b�dzie czeka�, nie pozw�l jej mailowa�, nagrywa�, w�szy�. Daj jej kawy i zajmij j� czym�.
��Rozumiem, Bello. Nawiasem m�wi�c�
��Tak?
��Jest troch� wi�cej ni� godzina do g��wnego uderzenia. Do Wielkiego Bum. Czy raczej do chwili, gdy otrzymamy raport.
Nie trzeba by�o jej o tym przypomina�. Wielkie Bum, ostatnia nadzieja ludzko�ci, je�li chodzi o unicestwienie bomby Q, i by� mo�e kres �ycia jej c�rki.
��OK. Dzi�kuj�, Talesie, pami�tam. Wzn�w odbi�r. Nieruchomy obraz Edny ponownie o�y�.
G�os Edny, podr�uj�c przez dwadzie�cia cztery minuty przez uk�ad s�oneczny, brzmia� wyra�nie w gabinecie Belli na Mount Weather. A Tales p�ynnie odtwarza� obrazy odpowiadaj�ce jej s�owom, kt�re odbiera�y rozmaite statki i urz�dzenia monitoruj�ce.
Nad biurkiem Belli unosi�a si� bomba Q, upiorna kropelka rozmytego �wiat�a gwiazd. W tym momencie przecina�a pas asteroid � lini� A floty � i Bella widzia�a dalekie ska�y, powi�kszone i rozja�nione. W tym obrazie by�o co� budz�cego groz�; min�o prawie sze�� lat od chwili, gdy obiekt ten dostrze�ono po raz pierwszy, kiedy mija� ksi�yce Saturna, a teraz znajdowa� si� w�r�d asteroid. Bomba Q by�a
Ale przej�cie bomby przez pas asteroid stanowi�o jeszcze jedn� szans� ataku.
Do tej poty Edna m�wi�a o pr�bach ataku. Tales pokazywa� obrazy bomb j�drowych wybuchaj�cych przed nienaruszon� powierzchni� bomby i statki, za�ogowe i bezza�ogowe, kt�re u�ywa�y rozmaitych rodzaj�w broni, wi�zek cz�stek i laser�w, a nawet strumienia ska� wyrzuconych z powierzchni asteroidy, z zainstalowan� wyrzutni� rakietow�, rodzajem elektromagnetycznej katapulty.
��To jak strzelanie grochem do s�onia � podsumowa�a Edna. � Cho� nie ca�kiem. Za ka�dym razem, gdy j� trafiamy, traci pewn� ilo�� masy i energii proporcjonaln� do masy naszych pocisk�w. To jak uk�szenie pch�y, ale efekt nie jest r�wny zeru. Lyla Neal opracowa�a pewien model, profesor Carel ci� z nim zapozna. W istocie mamy nadziej�, �e jednym z wynik�w Wielkiego Bum, zak�adaj�c, �e ca�kowicie nie zepchniemy jej z kursu, b�dzie potwierdzenie modelu Lyli, co do rz�du wielko�ci danych, kt�rych dotychczas u�ywali�my. Tak czy owak wkr�tce si� przekonamy.
��Je�li chodzi o sam pocisk, wyrzutnia jest w porz�dku. Wszystkie systemy w normie, a odchylenie pocisku jest zgodne z przewidywaniami� � Swym spokojnym g�osem Edna podsumowa�a stan broni.
Kiedy sko�czy�a, u�miechn�a si�. Mimo swej czapki z daszkiem wygl�da�a niezwykle m�odo.
��Ja sama czuj� si� doskonale. Po ponad rocznym pobycie na pok�adzie tego statku potrzebuj� troch� �wie�ego powietrza. A zamiast s�ownikowej definicji ��wira wywo�anego przebywaniem w zamkni�tej przestrzeni� mo�na napisa� �John Metternes�. Ale przynajmniej jeszcze si� nie pozabijali�my. A je�li traktowa� t� wypraw� jako przed�u�ony test
Belli starczy�o czasu tylko na kr�tk� odpowied�, poniewa� mia�a ona dotrze� do Edny zaledwie kilka minut przed uderzeniem.
��Te� ci� kocham � powiedzia�a. � I wiem, �e jak zawsze spe�nisz sw�j obowi�zek. � Doskonale zdawa�a sobie spraw�, �e mog� to by� ostatnie s�owa, z jakimi zwraca si� do Edny, i �e w nadchodz�cej godzinie mo�e straci� jedyn� c�rk�, tak jak biedna Cassie Duflot, kt�ra czeka�a na zewn�trz, straci�a m�a. Ale nie przychodzi�o jej do g�owy nic, co mog�aby doda�. � Talesie, koniec transmisji.
Obraz holograficzny znikn��, pozostawiaj�c puste miejsce na biurku, gdzie tylko chronometr odmierza� czas do Wielkiego Bum i jeszcze wa�niejszej chwili, gdy informacje o jego wyniku dotr� do Ziemi.
Bella zebra�a si� w sobie.
��Wprowad� Cassie.
Z jakiego� powodu Bella spodziewa�a si�, �e Cassie Duflot pojawi si� w czerni, jak wtedy, gdy widzia�a j� poprzednio, podczas przekazywania przyznanego jej m�owi medalu Tooke�a, mimo up�ywu czasu wci�� w �a�obnych szatach. Ale Cassie mia�a na sobie jasnoliliowy kostium, �adny i praktyczny. I jak u�wiadomi�a sobie Bella, Cassie nie by�a pogr��ona w smutku jak podczas tamtej wizyty. �atwo mo�na by�o jej nie doceni�.
��Mi�o z pani strony, �e zechcia�a mnie pani przyj�� � powiedzia�a Cassie oficjalnym tonem, �ciskaj�c d�o� Belli.
��Nie jestem pewna, czy mia�am jakikolwiek wyb�r � powiedzia�a Bella. � Od czasu naszego ostatniego spotkania wzbudza pani sensacj�.
Cassie u�miechn�a si� ch�odnym u�miechem przypominaj�cym grymas polityka.
��Nie mia�am zamiaru wzbudza� sensacji czy te� sprawia� komukolwiek jakiego� k�opotu. Jestem po prostu wdow� po kosmonaucie, kt�ra zacz�a zadawa� pytania, jak i dlaczego zgin�� jej m��.
��I nie otrzyma�a pani zadowalaj�cych odpowiedzi, prawda? Kawy?
Bella podesz�a do ekspresu. Wykorzysta�a t� przerw�, aby oceni� przeciwniczk�, tak bowiem przywyk�a my�le� o Cassie Duflot.
Cassie by�a m�od� kobiet�, m�od� matk� i wdow�; zapewnia�o jej to natychmiast �yczliwe nastawienie opinii publicznej. Ale Cassie pracowa�a tak�e w dziale
Cassie Duflot wygl�da�a na kobiet� siln�. Nie by�a neurotyczk�, nie �ywi�a do ludzi urazy. Bella od razu zrozumia�a, �e Cassie nie szuka zemsty za �mier� swego m�a czy zniszczenie jej w�asnego �ycia. Szuka�a czego� g��bszego, co przyniesie jej satysfakcj�. Mo�e prawdy. A to czyni�o j� jeszcze bardziej godn� podziwu.
Bella poda�a Cassie kaw� i usiad�a.
��Pytania bez odpowiedzi � podsun�a.
��Tak. Pani przewodnicz�ca Fingal, ot�
��Prosz� mi m�wi�, Bella.
Cassie powiedzia�a, �e niewiele wie o pracy swego m�a w ostatnich latach jego �ycia. By� in�ynierem pracuj�cym w przestrzeni kosmicznej. Cassie wiedzia�a, �e uczestniczy w jakim� tajnym programie i gdzie si� mniej wi�cej znajduje.
��I to wszystko � powiedzia�a. � Kiedy James �y�, to by�o wszystko, co chcia�am wiedzie�. Akceptowa�am konieczno�� stosowania �rodk�w bezpiecze�stwa. Byli�my w stanie wojny, a podczas wojny trzeba trzyma� j�zyk za z�bami. Ale po jego �mierci, pogrzebie i wszystkich ceremonia�ach � by�a� tak mi�a, �e z�o�y�a� nam wtedy wizyt�
Bella skin�a g�ow�.
��Zacz�a� zadawa� pytania.
��Nie pragn�am wiele � powiedzia�a Cassie. Obraca�a obr�czk� na palcu skr�powana. � Nie chcia�am nikogo narazi� na szwank, zw�aszcza przyjaci� Jamesa. Po prostu chcia�am wiedzie�, jak umar�, tak aby pewnego dnia, gdy dzieci o niego zapytaj�, no wiesz.
��Sama jestem matk�. A faktycznie babk�. Tak, wiem. Wygl�da�o na to, �e wojsko bardzo niew�a�ciwie podesz�o do pyta�, kt�re by�y uzasadnione i zupe�nie niewinne.
��Unikali odpowiedzi. Kolejni oficerowie ��cznikowi i doradcy przestali odpowiada� na moje telefony. Odsun�li si� nawet przyjaciele Jamesa. � Jak mo�na si� by�o spodziewa�, uporczywe uniemo�liwianie dost�pu do informacji rozsierdzi�o Cassie. Naradziwszy si� z matk�, sama zacz�a dr��y�.
I zadawa� pytania Talesowi.
��My�l�, �e poniewa� istnieje Tales, szepcz�c do ucha odpowiedzi ka�demu na tej planecie, kto zadaje mu jakie� pytanie, ludzie wierz�, �e nasze spo�ecze�stwo jest wolne i otwarte. W rzeczywisto�ci Tales jest takim samym narz�dziem rz�du jak ka�de inne urz�dzenie. Czy� nie tak?
Bella powiedzia�a:
��M�w dalej.
��Ale odkry�am, �e istniej� sposoby uzyskania informacji, zar�wno wnioskuj�c z braku odpowiedzi sztucznej inteligencji, jak r�wnie� na podstawie takich odpowiedzi. � Sta�a si� kim� w rodzaju eksperta samouka w dziedzinie analizy zachowa� sztucznej inteligencji, zmuszonej do k�amstw. Wyj�a z torby elastyczny ekran i roz�o�y�a go na biurku. Przedstawia� schemat sieci oznaczonej z�otymi smugami, kt�rej fragmenty by�y otoczone grubymi czerwonymi liniami. � Nie mo�na tak zwyczajnie wydoby� czego� z pami�ci sztucznej inteligencji, nie pozostawiaj�c w niej widocznego ubytku. Wszystko jest ze sob� powi�zane�
Bella przerwa�a jej.
��Wystarczy. S�uchaj, Cassie. Inni stawiali podobne pytania ju� przedtem. Ale ty, b�d�c tym, czym jeste�, sta�a� si� bardziej znana ni� wi�kszo�� z nich.
��A gdzie s� ci inni? Gdzie� pod kluczem?
W rzeczywisto�ci cz�� z nich znajdowa�a si� w o�rodku zatrzyma�, na terenie Morza Moskwa, po drugiej stronie Ksi�yca. By� to najbardziej mroczny sekret Belli.
Powiedzia�a:
��Nie wszyscy.
Cassie zabra�a sw�j ekran i pochyli�a si� do przodu z wyrazem skupienia na twarzy.
��Nie zastraszysz mnie � powiedzia�a cicho.
��Jestem pewna, �e nie. Ale Cassie,
Cassie zastosowa�a si� do jej pro�by, ale nie spuszcza�a oczu z Belli.
��Rozmieszczanie broni w przestrzeni kosmicznej � powiedzia�a. � Tym w�a�nie zajmowa� si� m�j m��, prawda?
I opowiedzia�a o rozmaitych wskaz�wkach, �ladach, fragmentarycznych tropach, kt�re gromadzili wyznawcy teorii spiskowych i obserwatorzy nieba, w r�nym stopniu ogarni�ci paranoj�. Widzieli smug� kondensacyjn� statku poruszaj�cego si� z nieprawdopodobn� pr�dko�ci�. Oczywi�cie to by�
Bella zapyta�a:
��Wi�c jak my�lisz, co to wszystko oznacza?
���e co� si� zbli�a � powiedzia�a Cassie. � Mo�e kolejna burza s�oneczna. I rz�dy przygotowuj� si� do ucieczki wraz ze swymi rodzinami, wykorzystuj�c nast�pn� generacj� superszybkich statk�w kosmicznych. To nie jest zdanie og�u, ale takie jest powszechnie podejrzenie.
Bella by�a zaszokowana.
��Ludzie naprawd� tak nisko ceni� swoje rz�dy, �e wyobra�aj� sobie, i� byliby�my do tego zdolni?
��Nie wiedz�. Na tym polega problem. Bello. �yjemy w cieniu burzy s�onecznej. Mo�e to racjonalne by� paranoikiem. � Cassie zwin�a sw�j ekran. � Bello, pokona�am t� drog� nie ze wzgl�du na mego m�a czy mnie sam�, lecz ze wzgl�du na moje dzieci. My�l�, �e co� ukrywasz, co� potwornego, co mo�e dotyczy� ich przysz�o�ci. A one maj� prawo wiedzie�, co to jest. Ty za� nie masz prawa trzyma� tego przed nimi w tajemnicy.
Bella musia�a si� zdecydowa�, co ma zrobi� z t� kobiet�. No c�, Cassie nie by�a przest�pczyni�. W istocie by�a osob�, kt�r� Bella powinna chroni�.
��S�uchaj, Cassie � powiedzia�a. � Zgromadzi�a� kilka fragment�w uk�adanki. Ale uk�adasz z nich b��dny obraz. Nie chc�, by spotka�a ci� jaka� krzywda, ale z drugiej strony nie chc�, �eby� ty sama wyrz�dzi�a komu� jak�� krzywd�. A rozpowszechniaj�c tak� teori�, mo�esz wyrz�dzi� szkod�. Wi�c zamierzam dopu�ci� ci� do tajemnicy. A kiedy si� dowiesz tego, co ja wiem, sama b�dziesz mog�a zdecydowa�, jak najlepiej wykorzysta� te informacje. Umowa stoi?
Cassie zastanowi�a si�.
��Tak, Bello, to uczciwe postawienie sprawy. � I popatrzy�a na Bell� podekscytowana. I wystraszona.
Bella spojrza�a na zegar na �cianie. Jeszcze trzydzie�ci minut do otrzymania wiadomo�ci, jaki jest wynik Wielkiego Bum. Dramat musi si� rozgrywa� w tej w�a�nie chwili, gdzie� tam w�r�d asteroid, w odleg�o�ci dwudziestu o�miu minut �wietlnych.
Stara�a si� o tym nie my�le�.
��Zacznijmy od
Rozmawia�y o
Po czym Bella przedstawi�a Cassie ostatni� opcj� Boba Paxtona.
��To po prostu kolejna asteroida poruszaj�ca si� w tym pasie � powiedzia�a Bella. � W naszych katalogach ma sw�j numer i ten, kto umie�ci� na niej t� sond� pomiarow�- metalow� drobin� na pokrytej py�em w�glowym powierzchni asteroidy � prawdopodobnie nada� jej nazw�. Nazywamy j� po prostu kul� armatni�. A tutaj jest statek, kt�rego smug� kondensacyjn� widzieli ci wyznawcy teorii spiskowych.
��Nie chcia�abym, �eby� ich tak nazywa�a � mrukn�a Cassie. Pochyli�a si� do przodu, �eby lepiej widzie�. � Wygl�da jak jeszcze jedna asteroida � powiedzia�a. � Ska�a otoczona srebrzyst� sieci�.
Tym w�a�nie przede wszystkim by�a: ma�� asteroid�, znacznie mniejsz� ni� owa kula armatnia. Ska�a by�a otoczona ciasn� sieci� nanorurek, a do jej powierzchni przytwierdzono silnik nap�dzany antymateri�.
��Zastosowali�my jeden z prototypowych silnik�w wykonany na Trojanach. Do�� niezawodny.
Cassie zaczyna�a rozumie�.
��U�ywacie tego do kierowania wi�ksz� asteroida, t� kul� armatni�.
��Tak, za pomoc� si�y grawitacji. Okazuje si�, �e zmiana toru asteroidy to zaskakuj�co trudne zadanie�
Problem zmiany toru asteroid by� badany co najmniej od stu lat, odk�d zdano sobie spraw�, �e trajektorie niekt�rych asteroid przecinaj� tor Ziemi i w mo�liwej do przewidzenia przysz�o�ci mog� si� zderzy� z planet�.
Niebezpieczna ska�a by�a na og� zbyt du�a, aby mo�na j� by�o zniszczy�. Oczywistym sposobem by�o zepchni�cie jej na bok, by� mo�e przy u�yciu energii j�drowej. Albo po zainstalowaniu na niej odpowiedniego nap�du, kt�ry zepchnie j� z toru. Albo wreszcie po zaopatrzeniu jej w �agiel s�oneczny czy nawet posrebrzeniu jej powierzchni, tak aby popycha�o j� ci�nienie �wiat�a. Takie sposoby zapewnia�y jedynie niewielkie przyspieszenie, ale gdyby zastosowa� je odpowiednio wcze�nie, mog�oby to wystarczy�, by uniemo�liwi� niepo��dane zderzenie.
Kiedy pas asteroid zosta� stopniowo skolonizowany, wypr�bowano wszystkie wymienione metody i wszystkie w r�nym stopniu zawiod�y. K�opot polega� na tym, �e wiele spo�r�d du�ych asteroid nie by�o cia�ami sta�ymi, lecz rojem mniejszych g�az�w, tylko lu�no zwi�zanych si�� ci�ko�ci, a na dodatek g�azy te na og� by�y obdarzone ruchem obrotowym. Pr�ba zepchni�cia ich z toru powodowa�a, �e rozpada�y si� na mn�stwo mniejszych fragment�w, kt�re by�y r�wnie niebezpieczne, ale niemo�liwe do opanowania.
W ten spos�b powsta� pomys� �ci�gnika grawitacyjnego�. Trzeba by�o umie�ci� ma�� asteroid� ko�o du�ej. Po delikatnym popchni�ciu tej ma�ej, jej pole grawitacyjne ci�gn�o wi�kszego towarzysza.
��Rozumiesz zasad� � powiedzia�a Bella. � Trzeba popycha� t� ma�� asteroid� na tyle lekko, by nie opu�ci�a pola grawitacyjnego du�ej, tak aby pozostawa�a grawitacyjnie zwi�zana z towarzyszem. W ten spos�b mo�na odci�gn�� du�� asteroid�, bez wzgl�du na to, jak bardzo jest rozcz�onkowana. Jedyn� trudno�� stanowi takie ukierunkowanie strumienia gaz�w wylotowych, by nie uderza�y w powierzchni� celu.
Lekko zniecierpliwiona Cassie kiwn�a g�ow�.
��Chwytam. Odchylacie tor tej asteroidy, tej kuli armatniej�
��
��Kiedy to si� stanie?
��W istocie � Tales powiedzia� cicho � to ju� si� sta�o, prawie p� godziny temu. Za dwie minuty otrzymasz raport, Bello.
Obraz obu asteroid znikn��, zast�pi� go nieruchomy obraz bomby Q, tej niesamowitej kuli widocznej jedynie dzi�ki odbitemu od niej �wiat�u gwiazd unosz�cy si� nad biurkiem Belli. A obok niej wida� by�o cienki jak zapa�ka statek kosmiczny.
Cassie zrozumia�a wszystko. Min�o kilka sekund, zanim dosz�a do siebie. Z szeroko rozszerzonymi oczami powiedzia�a:
��To si� dzieje
Bella powiedzia�a �ci�ni�tym g�osem:
��Musia�am czym� si� zaj��. A poza tym my�l�, �e chcia�am zobaczy� twoj� reakcj�.
��Trzydzie�ci sekund, Bello.
��Dzi�kuj�, Talesie. Widzisz, Cassie�
��Nie. Nie m�w nic wi�cej. � Pod wp�ywem impulsu Cassie pochyli�a si� nad sto�em i chwyci�a d�o� Belli. Bella kurczowo j� z�apa�a.
Na obrazie bomba i jej eskorta tkwi�y nieruchomo, niczym jaki� ornament.
Z lewej strony co� nadlecia�o nad obraz unosz�cy si� nad biurkiem. Niewyra�na plama, szaro-bia�a smuga, poruszaj�ca si� zbyt szybko, aby mo�na by�o dostrzec jakiekolwiek szczeg�y. Zderzeniu towarzyszy� b�ysk, kt�ry wype�ni� ca�e pomieszczenie �wiat�em.
Potem obrazy zamigota�y i znik�y.
Na biurku Belli pojawi�y si� gadaj�ce g�owy, przekazuj�c raporty dotycz�ce wszystkich aspekt�w zderzenia. Rozdzwoni�y si� telefony z Ziemi i kolonii Kosmit�w. Ludzie pytali, co si� dzieje w pasie asteroid. Eksplozja by�a tak jasna, �e mo�na j� by�o zobaczy� go�ym okiem na nocnym niebie Ziemi, jak r�wnie� w znacznej cz�ci uk�adu s�onecznego.
Bella palcem wskaza�a dwie g�owy: Edny, a potem Boba Paxtona.
���Powtarzam, mamo, �e nic mi nie jest, statkowi nic si� nie sta�o, trzymali�my si� z daleka, aby unikn�� ulewy szcz�tk�w. Co za widok, te wszystkie roz�arzone do bia�o�ci g�azy lec�ce po liniach prostych! Mamy du�o danych. Wygl�da na to, �e przewidywania Lyli dotycz�ce prawdopodobnej utraty masy i energii bomby Q potwierdzi�y si�. Ale�
Bella przenios�a si� na Boba Paxtona, jego twarz wyros�a przed ni�, rumiana i gniewna.
��Pani przewodnicz�ca, nawet nie dotkn�li�my tego cholerstwa. Och, pozbawili�my j� odrobiny masy i energii, bo nawet bomba Q nie mo�e po�kn�� asteroidy i nie bekn��, ale to nie wystarczy, �eby mia�o to jakiekolwiek znaczenie, kiedy bomba dotrze do Ziemi. A dotrze. Jej tor w og�le nie uleg� odchyleniu, ani o w�os. Ona przeczy wszystkiemu, co wiemy na temat bezw�adno�ci i p�du. OK, zbli�a si�. Teraz mamy dane i b�dziemy mogli przeprowadzi� ekstrapolacj�, �eby okre�li�, co si� stanie z Ziemi�, kiedy bomba Q w ni� uderzy, opieraj�c si� na tym, jak ciskane w ni� g�azy uszczupla�y jej zasoby. Bomba nie jest niesko�czenie wielka. Ale jest
Bella kaza�a Talesowi �ciszy� jego g�os.
��Tak to wygl�da, Cassie. Teraz wiesz ju� wszystko. I
Cassie zastanowi�a si�.
��Ciesz� si�, �e twojej c�rce nic si� nie sta�o.
��Dzi�kuj�. Ale atak nie powi�d� si�. � Roz�o�y�a r�ce. � Jak my�lisz, co powinnam teraz uczyni�?
Cassie zn�w si� zastanowi�a.
��Wszyscy widzieli to zderzenie, na Ziemi i poza ni�. Wiedz�, �e
��Prawd�? �e �wiat si� sko�czy w dniu Bo�ego Narodzenia? � Roze�mia�a si�, sama nie bardzo wiedz�c dlaczego. � Bob Paxton powiedzia�by, �e b�dzie panika.
��Ludzie ju� przedtem stawali w obliczu trudnych sytuacji � powiedzia�a Cassie. � I na og� przetrwali.
��Zbiorowa histeria to powszechnie znane zjawisko, Cassie. Doniesienia o niej pojawiaj� si� ju� w �redniowieczu. Wyst�puje na przyk�ad w wyniku utraty zaufania do rz�du. Wa�n� cz�ci� mojego dzia�ania jest, aby do niej nie dopu�ci�. Powiedzia�a�, �e rz�dy, dla kt�rych pracuj�, utraci�y zaufanie.
��OK. Znasz swoje obowi�zki. Ale ludzie b�d� musieli poczyni� przygotowania. Rodzina i tak dalej. Je�eli si� dowiedz�.
Oczywi�cie to by�a prawda. Patrz�c na twarz Cassie, kamienn� i pe�n� determinacji, twarz kobiety, kt�rej dzieci tak�e znalaz�y si� w niebezpiecze�stwie, Bella pomy�la�a, �e w nadchodz�cych dniach i tygodniach mo�e wykorzysta� t� kobiet� u swego boku. Jako g�os rozs�dku, po�r�d przepe�nionych gniewem ludzi.
A kto� w�a�nie jej wymy�la�. Spojrza�a w d� i zobaczy�a rozw�cieczon� twarz Boba Paxtona, kt�ry dar� si�, �eby zwr�ci� jej uwag�. Niech�tnie zwi�kszy�a g�o�no��.
��Mamy jeszcze jedn� opcj�, pani przewodnicz�ca. Mo�e powinni�my j� wykorzysta�, zanim zaczniemy rozdawa� pigu�ki na samob�jstwo.
��Bisesa Dutt.
��Kluczyli�my wok� tych popapra�c�w na Marsie. Teraz musimy �ci�gn�� stamt�d t� kobiet� i umie�ci� j� w bezpiecznym miejscu. Najwyra�niej od tego zale�y przysz�o�� Ziemi. Bo niech mi pani wierzy, nie mamy ju� nic innego. � Przerwa�, ci�ko dysz�c.
Cassie mrukn�a:
��Nie jestem pewna, o czym on m�wi. Ale je�li jest jeszcze jaka� opcja� � Wzi�a g��boki oddech. � Nie mog� uwierzy�, �e to m�wi�. My�l�, �e to nie jest co� takiego jak burza s�oneczna, kiedy wszyscy musieli�my wiedzie�, co si� zbli�a, �eby zbudowa� tarcz�. Tym razem nic nie mo�emy zrobi�. Mo�na ludziom oszcz�dzi� zmartwie�, dop�ki ta ostatnia opcja istnieje. A potem, kiedy naprawd� nie b�dzie ju� �adnej nadziei�
��Wi�c im sk�amiemy.
��Powiemy, �e by� to test nowej broni i �e nie powi�d� si�. Zreszt� jest to bliskie prawdy.
Bella wskaza�a obraz Edny.
��Talesie, chc� wys�a� wiadomo�� do
��Tak, Bello.
��S�uchaj Cassie, czy jeste� wolna w ci�gu najbli�szych kilku godzin? Chcia�abym jeszcze z tob� porozmawia�.
Cassie by�a zaskoczona. Ale powiedzia�a:
��Oczywi�cie.
��Kana� jest otwarty. Mo�esz m�wi�, Bello.
��Edna, to ja. Pos�uchaj, kochanie, mam dla ciebie nowe zadanie. Chc�, �eby� si� uda�a na Marsa�
M�wi�c zerkn�a na kalendarz. Zosta�o jeszcze tylko kilka miesi�cy. Od tej chwili, jak przeczuwa�a, cokolwiek si� wydarzy, napi�cie b�dzie ros�o i wypadki b�d� bieg�y coraz szybciej. Mia�a jedynie nadziej�, �e b�dzie w stanie zachowa� trze�wy os�d sytuacji.
Jurij wbieg� do �rodka i roz�o�y� elastyczny ekran na stole.
��W ko�cu uda�o mi si� �ci�gn�� to z Mira�
Ekran zacz�y wype�nia� obrazy, zamglone fotografie i niebiesko-zielone o��wkowe szkice.
Puszka nr Dwa w Stacji Wellsa, czyli �dom�, by�a wyposa�ona w jeden du�y, nadmuchiwany st�, u�ywany podczas posi�k�w i konferencji, kt�ry s�u�y� tak�e jako powierzchnia robocza. St� mia� budow� modu�ow�, mo�na go by�o rozdzieli� na dwie lub trzy cz�ci. Myra dosz�a do wniosku, �e to jeszcze jeden przejaw psychologii odosobnienia. Cz�onkowie za�ogi nie musieli spo�ywa� posi�k�w wsp�lnie, je�li nie mieli na to ochoty.
Teraz cz�ci sto�u zestawiono razem. Przez wiele dni by� wykorzystywany jako miejsce nieko�cz�cej si� konferencji. Jurij pr�bowa� co� wywnioskowa� z obraz�w alternatywnego Marsa, kt�re telefon Bisesy niezno�nie powoli przesy�a� przez w�skopasmowe ��cze Oka. Ellie �l�cza�a nad analiz� klatki grawitacyjnej Oka. Jedynie Hanse Critchfield nie zajmowa� si� �adnym aspektem zagro�enia zwi�zanego z bomb� Q, twierdz�c, �e jest bardziej przydatny, pracuj�c przy swoich ukochanych maszynach.
A Myra, Aleksiej i Grendel Speth, maj�c stosunkowo niewiele do zaofiarowania, siedzieli ponuro przy porysowanym stole, popijaj�c ch�odn� niskoci�nieniow� kaw�.
Myra pomy�la�a, �e w tym marsja�skim okr�glaku wida� �lady zaniedbania, w por�wnaniu z drogim, rzec mo�na wystawnym, jasno o�wietlonym otoczeniem Cyklopa. Mimo to, jak nie przestawa�a ich zapewnia� Atena, znajdowali si� w centrum reakcji na zagro�enie o kosmicznych rozmiarach. Detonacja w pasie asteroid by�a widoczna we wszystkich zasiedlonych przez cz�owieka �wiatach. Wi�kszo�� mieszka�c�w Ziemi, wci�� nie mog�c si� otrz�sn�� z szoku po burzy s�onecznej, zgromadzi�a si� w podobnych do bunkr�w domach i czeka�a.
Ale czas si� ko�czy�. A na Marsie czu�o si� rosn�c� panik�. Statek wojenny
��Dobrze � powiedzia� Jurij. � Oto, co mamy. Jak rozumiem, zgadzamy si� co do tego, �e wszech�wiat Mira sk�ada si� z szeregu plastr�w czasu. Prezentacja form �ycia w uk�adzie s�onecznym w jego apogeum w ka�dym ze �wiat�w.
��Wszystkie dzieci S�o�ca w najlepszej formie � powiedzia�a Grendel. � Ale to nie mo�e tak trwa�. Chodzi mi o to, �e zar�wno Wenus, jak i Mars musia�y osi�gn�� szczyt lokalnej r�norodno�ci biologicznej we wczesnych okresach istnienia uk�adu s�onecznego, kiedy S�o�ce by�o znacznie zimniejsze. Z tego co wiemy, S�o�ce Mira jest S�o�cem z trzynastego wieku.
��Ale � warkn�� Jurij � rzecz w tym, �e s� to �wiaty uk�adu s�onecznego, jakimi by�y w odleg�ej przesz�o�ci. Chodzi o to, jak ewoluowa�y z przesz�o�ci do tera�niejszo�ci, co takiego si� wydarzy�o, co uczyni�o je takimi, jakie s� teraz. Popatrzcie na Wenus. Wydaje nam si�, �e rozumiemy ten przypadek � powiedzia�. � Tak? Olbrzymia cieplarnia, paruj�ce oceany, woda rozk�adana przez �wiat�o s�oneczne i utracona na zawsze� Kiedy� Wenus by�a wilgotna, b��kitna i pogodna. Znajduj�c si� zbyt blisko S�o�ca, uleg�a przegrzaniu, a oceany wyparowa�y. Po ucieczce wody w przestrze� kosmiczn� na Wenus utworzy�a si� nowa, g�sta atmosfera z dwutlenku w�gla, uwolnionego z wyschni�tego dna morskiego, a efekt cieplarniany pot�gowa� si�, a� ziemia, rozgrzana do czerwono�ci, zacz�a �wieci�. Prawdziwy horror, ale rozumiemy to. Nasze modele sprawdzaj� si� dla Wenus � powiedzia� Jurij. � Tak? Ale przejd�my teraz do Marsa. Mars by� niegdy� podobny do Ziemi, ale jako zbyt ma�y i zbyt odleg�y od S�o�ca, wysech� i ostyg�. Tyle rozumiemy. Ale sp�jrzcie na to.
Pokaza� profile starego Marsa, na kt�rym si� znajdowali i m�odego Marsa z wszech�wiata Mira. P�kula p�nocna starego Marsa by�a wyra�nie obni�ona w stosunku do regularnego �uku jego m�odszego wcielenia.
��Co� si� tu wydarzy�o � powiedzia� Jurij z rosn�cym gniewem. � Co� niezwykle gwa�townego.
Myra zrozumia�a. To musia�o by� jak m�ot wbijaj�cy si� w czaszk�, pot�ne uderzenie skierowane tutaj, w biegun p�nocny. By�o na tyle silne, �e utworzy�o Vastitas Borealis, jakby krater obejmuj�cy ca�� p�kul� p�nocn�.
Wszyscy natychmiast zrozumieli implikacje tego, co zobaczyli.
��Bomba Q � powiedzia� Aleksiej. � Odpowiednio dobrana do masy Marsa. I skierowana tutaj, prosto w biegun p�nocny. Taki by�by rezultat. Ale
��Poniewa� Wenus by�a niegro�na � warkn�� Jurij. � Wenus to by� wodny �wiat. Nawet gdyby powsta�y tam istoty obdarzone inteligencj�, by�aby to jedynie jaka� kultura istniej�ca na dnie morza, wykorzystuj�ca metale z otwor�w termicznych w skorupie ziemskiej. Istoty takie po prostu nie mog�yby utworzy� �adnych struktur, kt�re by�yby widoczne z oddali. Dr�g czy miast.
��Ale Marsjanie tak � powiedzia�a Myra.
I w nagrod� nast�pi�o pot�ne, niszcz�ce uderzenie.
Grendel by�a coraz bardziej podekscytowana.
��My�l�, �e wida� tutaj elementy pewnej strategii. Celem Pierworodnych wydaje si� by� zahamowanie rozwoju zaawansowanych technologicznie cywilizacji. Jednak dzia�aj�
��Musicie przyzna�, �e s� staranni � powiedzia� Jurij.
Aleksiej powiedzia�:
��Wiemy od Ateny i tego �wiadka, �e nie jeste�my jedyni. Operacje Pierworodnych obejmuj� znaczne obszary czasu i przestrzeni. �Przed nim ogie� po�eraj�cy, a za nim p�omie� pal�cy, ziemia ta jest przed nim jak ogr�d Eden, lecz po nim b�dzie pustym stepem i przed nim nikt nie ujdzie�. Ksi�ga Joela.
Myra unios�a brwi.
��Nie b�d�my hipokrytami. Mo�e fauna Australii i Ameryki czu�a to samo w stosunku do nas.
��Oni s� jak bogowie � powiedzia� Aleksiej, wci�� w apokaliptycznym nastroju. � Mo�e powinni�my im oddawa� cze��.
��Lepiej nie � sucho powiedzia� Jurij. � Marsjanie tego nie robili.
��To prawda � odezwa�a si� Ellie. Wpad�a do pokoju z elastycznym ekranem. � Marsjanie ruszyli do walki. Mo�e i my mo�emy. � Po�r�d panuj�cego w pokoju pe�nego l�ku przygn�bienia Ellie szczerzy�a z�by w u�miechu.
��Pami�tacie to?
Roz�o�y�a sw�j ekran tak, aby wszyscy mogli zobaczy� znajomy �a�cuch symboli: tr�jk�ta, czworok�ta, pi�ciok�ta i sze�ciok�ta.
��Moje programy analizuj�ce spekulowa�y, co to mo�e znaczy�. I dosz�y do zgodnego przekonania � tak�e co do czasu � i my�l�, �e to si� trzyma kupy.
��M�w � warkn�� Jurij.
��Popatrzcie na te figury. Co widzicie?
Aleksiej powiedzia�:
��Tr�jk�t, czworok�t, pi�ciok�t, sze�ciok�t. I co z tego?
��Ile bok�w?
Jurij powiedzia�:
��Trzy, cztery, pi��, sze��.
��A gdyby� kontynuowa� ten ci�g? Co dalej?
��Siedem bok�w. Siedmiok�t. Osiem. O�miok�t. � By� w rozterce i spojrza� na Myr�. � Dziewi�ciok�t?
��Brzmi prawdopodobnie � powiedzia�a Myra.
��A potem? � nie ust�powa�a Ellie.
Aleksiej powiedzia�:
��Dziesi�� bok�w, jedena�cie, dwana�cie�
��A je�li b�dziesz wci�� szed� dalej? Gdzie ko�czy si� ten ci�g?
��W niesko�czono�ci � powiedzia�a Myra. � Wielok�t o niesko�czonej liczbie bok�w.
��Czyli?
��Ko�o�
Jurij spyta�:
��Co ty w�a�ciwie tam masz, Ellie?
��Marsjanom nie uda�o si� zapobiec uderzeniu bomby Q, czy te� tego, co Pierworodni u�yli przeciw nim. Ale my�l�, �e
��Jakie to pocieszaj�ce � powiedzia�a kwa�no. � Ale mimo to Marsjanie zostali zmieceni z powierzchni ziemi. Jaka szkoda, �e nie ma ich tutaj, aby�my mogli poprosi� ich o pomoc.
��Ale� oni istniej� � powiedzia�a Ellie.
Wszyscy wlepili w ni� wzrok.
My�li Myry galopowa�y.
��Ona ma racj�. A gdyby istnia� spos�b wys�ania wiadomo�ci nie do naszego Marsa,
��Ani radia � wtr�ci� Aleksiej.
Myra nie poddawa�a si�.
��Ale mimo to�
Jurij warkn��:
��Co ty, u diab�a, m�wisz?
Ellie powiedzia�a szybko:
��Na pocz�tek mogliby�my po prostu wys�a� te symbole. �eby pokaza�, �e rozumiemy. Mogliby�my w ten spos�b sprowokowa� Marsjan z wszech�wiata Mira do dzia�ania. Chodzi mi o to, �e przynajmniej niekt�rzy z nich mog� pochodzi� z plastra czasu, w kt�rym zdawali sobie spraw� z istnienia Pierworodnych.
Grendel pokr�ci�a g�ow�.
��M�wisz powa�nie? Zgodnie z twoim planem mamy wys�a� wiadomo�� do r�wnoleg�ego wszech�wiata, w nadziei �e jest tam wyrwana z czasu marsja�ska cywilizacja, co� jak
��My�l�, �e teraz nie czas na zdrowy rozs�dek, Grendel � powiedzia�a Myra. � �adne konwencjonalne �rodki, jakich u�y�a flota, nie przynios�y rezultatu. Potrzebujemy wi�c �rodk�w niekonwencjonalnych. Zaprojektowanie tarczy przeciw burzy s�onecznej wymaga�o mn�stwa niestandardowych pomys��w, a jej zbudowanie nies�ychanego wysi�ku nas wszystkich. Mo�e znowu musimy uczyni� to samo.
Posypa� si� grad pyta� i rozp�ta�a si� dyskusja. Czy niepewna ��czno�� wykorzystuj�ca marsja�skie Oko do nawi�zania kontaktu z telefonem Bisesy jest na tyle niezawodna, aby doprowadzi� rzecz do skutku? A poza tym w jaki spos�b dziewi�tnastowieczni Amerykanie ze skutego lodem Chicago maj� si� komunikowa� z Marsjanami? Za pomoc� telepatii? Wiele pyta�, niewiele odpowiedzi.
��OK � powoli powiedzia� Jurij. � Najwa�niejsze pytanie brzmi: co si� stanie, je�li Marsjanie rzeczywi�cie zareaguj�? Co mog� zrobi�?
��Odeprze� atak bomby Q za pomoc� swych tr�jnogich machin wojennych i pal�cych promieni � powiedzia�a Grendel szyderczo.
��M�wi� powa�nie. Musimy si� nad tym zastanowi� � powiedzia� Jurij. � Opracujmy mo�liwe scenariusze. Ellie, mo�e ty mog�aby� si� tym zaj��. Gry wojenne w odpowiedzi na atak bomby Q.
Ellie kiwn�a g�ow�.
Aleksiej powiedzia�:
��Nawet je�li Bisesa znajdzie spos�b, by to zrobi�, mo�e powinni�my mie� prawo weta, pr�buj�c doj��, jak mog� zareagowa� Marsjanie. I powinni�my to przekaza� Atenie. Decyzja nie powinna nale�e� jedynie do nas.
��OK � powiedzia� Jurij. � W mi�dzyczasie mo�emy si� do tego zabra�. Dobra? Chyba �e kto� ma lepszy pomys�. � Jego z�o�� zast�pi�o co� w rodzaju euforii. � Hej. Sk�d te ponure twarze? S�uchajcie, jeste�my tu jak banda pogr��onych w �nie zimowym nied�wiedzi polarnych. Ale je�li to si� powiedzie, b�dziemy s�awni. Namaluj� obrazy przedstawiaj�ce t� scen�. Jak podpisanie Deklaracji Niepodleg�o�ci.
Zawt�rowa� mu Aleksiej:
��Je�li to prawda, chyba musz� si� ogoli�.
��Do�� tych bredni � powiedzia�a Grendel. � Bierzmy si� do roboty.
Rozeszli si� do swych zaj��.
Bisesa, Abdi i Emeline ponownie zostali wezwani do biura burmistrza w ratuszu.
Rice czeka� na nich. Nogi mia� oparte na biurku i pali� papierosa. Profesor Gifford Oker, uniwersytecki astronom, by� tam tak�e.
Rice gestem wskaza�, by usiedli.
��Prosili�cie mnie o pomoc � warkn��. Uni�s� w g�r� list Bisesy z nagryzmolonymi marsja�skimi symbolami, tr�jk�tem, czworok�tem, pi�ciok�tem i sze�ciok�tem. � M�wicie, �e musimy wys�a� t� oto wiadomo�� Marsjanom.
Bisesa powiedzia�a:
��Wiem, �e to brzmi jak wariactwo, ale�
��Och, miewam do czynienia ze znacznie bardziej wariackimi pomys�ami. Naturalnie zwr�ci�em si� do Gifforda o rad�. Dosta�em jaki� stek bzdur o �falach elektromagnetycznych Hertza� i �automobilach kosmicznych� Verne�a. Ludzie, statki kosmiczne! A my nawet nie jeste�my w stanie zbudowa� linii kolejowej st�d do wybrze�a.
Oker �a�o�nie odwr�ci� wzrok, ale nic nie powiedzia�; najwyra�niej sprowadzono go tutaj wy��cznie po to, by go upokorzy�.
��Wi�c � podj�� Rice � przekaza�em t� pro�b� pewnemu cz�owiekowi w Chicago, kt�ry mo�e mie� poj�cie, jak to zrobi�. Do diab�a, on ma teraz siedemdziesi�t dziewi�� lat, a po Znieruchomieniu odda� si� do dyspozycji Komitetu Kryzysowego i B�g wie, co jeszcze. To nie jest nawet jego miasto! Ale powiedzia�, �e pomo�e. Obieca�, �e zadzwoni do mnie o trzeciej. � Zerkn�� na zegarek kieszonkowy. � Jest ju� prawie trzecia.
Musieli czeka� w milczeniu ca�� minut�. Wtedy zadzwoni� �cienny telefon.
Rice przywo�a� Bises� skinieniem i oboje podeszli do telefonu. Rice podni�s� s�uchawk� i trzyma� j� tak, aby Bisesa mog�a zrozumie�, co m�wi�. Dociera�y do niej jedynie strz�py monologu p�yn�cego z telefonu, wypowiadanego z koturnowym, bosto�skim akcentem. Ale sens by� jasny.
���sygna��w jest niemo�liwe. Pojedynczy
Rice skin�� g�ow� w stron� Bisesy.
��Rozumie pani, w czym rzecz?
��Zak�adaj�c, �e zapewni pan si�� robocz�, by to zrealizowa�
��Do licha, kilka mamut�w zaprz�onych do p�uga zrobi to w miesi�c.
��Mamuty pracuj�ce nad przygotowaniem na p�nocnoameryka�skiej czapie lodowej sygna�u, kt�ry ma by� wys�any na Marsa. � Bisesa pokr�ci�a g�ow�. � W ka�dej innej sytuacji wydawa�oby si� to zupe�nie nies�ychane. Jeszcze jedno, panie burmistrzu. Prosz� nie zapala� ognia, dop�ki nie potwierdz�, �e nadszed� czas. Pom�wi� z moimi lud�mi, musz� si� upewni� To, co tutaj robimy, ma bardzo drastyczny charakter.
Powoli skin�� g�ow�.
��W porz�dku. Co� jeszcze?
��Nie. Sygna�y wydrapane w lodzie. Oczywi�cie tak trzeba to zrobi�. Powinnam by�a sama to wymy�li�.
��Ale pani tego nie zrobi�a � powiedzia� Rice, szczerz�c z�by w u�miechu. � To on to wykombinowa�. Dlatego w�a�nie jest tym, kim jest. Racja? Dzi�kuj� � powiedzia� do telefonu.
��Jeszcze raz uratowa� pan sytuacj�, sir. Jest pan fantastyczny. Bardzo panu dzi�kuj�, panie Edison. � I odwiesi� s�uchawk�.
��Czarodziej z Menlo Park! Co za facet!
Edna by�a na orbicie synchronicznej nad Ziemi� � zwanej orbit� geostacjonarn� � ju� przedtem. Obecne do�wiadczenie by�o podobne. Ogl�dany z orbity synchronicznej Mars mia� mniej wi�cej takie same rozmiary, jak Ziemia ogl�dana z orbity geostacjonarnej; planeta wielko�ci pi�ki baseballowej unosi�a si� nisko pod jej stopami. Ale �wiat�o s�oneczne by�o tutaj s�abe i Mars by� ciemniejszy od Ziemi. Wygl�da� jak pomarszczony owoc koloru ochry. W tym momencie by� w pierwszej kwadrze i Edna dostrzeg�a jaskrawy odblask kopu� Portu Lowella, prawie na linii terminatora, dok�adnie pod
��Nie mog� uwierzy�, �e tu jeste�my � powiedzia�a.
John Metternes mrukn��:
��A ja nie mog� uwierzy�,
Ale tam byli. Nikt w �adnym ze �wiat�w zamieszkanych przez cz�owieka nie m�g� nie wiedzie� o obecno�ci
Rozleg�o si� dzwonienie, oznajmiaj�c nadchodz�cy sygna�.
John spojrza� na monitory.
��Zapora w��czona.
By�oby prawdziw� ironi�, gdyby po przebyciu uk�adu s�onecznego statek zosta� unieruchomiony przez wirusa z komunikatu powitalnego.
Edna powiedzia�a ostro�nie:
��Przepu��.
Przed oczyma Edny pojawi� si� holograficzny obraz g�owy m�odej kobiety, u�miechni�tej, ujmuj�cej, o troch� nieobecnym spojrzeniu. Wygl�da�a dziwnie znajomo.
��
��Lowell, tu
��Wiemy, kim jeste�cie. W ko�cu widzieli�my wasz przylot.
��Znam twoj� twarz � odezwa� si� John Metternes. � Umfraville. To znaczy, Paula. C�rka bohaterki.
���yj� tutaj w spokoju, nie wadz�c nikomu � powiedzia�a dziewczyna niewzruszona.
Edna kiwn�a g�ow�.
��Wszyscy mamy nadziej�, �e dzi� tak�e b�dzie spokojnie, Paulo.
��My tak�e. Ale to raczej zale�y od ciebie, prawda?
��Tak? � Edna pochyli�a si� do przodu, staraj�c si� wygl�da� bardziej w�adczo ni�eli si� czu�a. � Paulo, ty i ci, w kt�rych imieniu m�wisz, wiedz�, dlaczego przybyli�my.
��Bisesy Dutt nie ma w Porcie Lowella.
��Nie stanie si� jej �adna krzywda. Po prostu mamy zamiar zabra� j� z powrotem na Ziemi�, gdzie b�dzie mog�a z�o�y� sprawozdanie. Najlepiej b�dzie, je�eli b�dziemy dzia�a� wsp�lnie. Tak�e dla Bisesy.
��Bisesy Dutt nie ma w Porcie Lowella.
Edna powiedzia�a z oci�ganiem:
��Upowa�niono mnie do u�ycia si�y. Faktycznie otrzyma�am rozkaz, aby rozwi�za� ten problem. Pomy�l, co to oznacza, Paulo. B�dzie to pierwszy akt wojenny mi�dzy legalnymi w�adzami na Ziemi a spo�eczno�ci� Kosmit�w. To nie by�by dobry precedens, prawda?
John doda�:
��I panno Umfraville, prosz� zda� sobie spraw�, �e Port Lowella to nie forteca.
��Musicie post�pi� zgodnie z waszym sumieniem. Wy��czam si�.
Metternes przeci�gn�� d�oni� po przet�uszczonych w�osach.
��Mogliby�my poczeka� na potwierdzenie z Ziemi.
Edna potrz�sn�a g�ow�.
��Nasze rozkazy s� jasne. Pr�bujesz zwleka�, John.
��Winisz mnie za to? Lowell jest bezbronny. Mam wra�enie, �e wyjdziemy na czarne charaktery�
Rozleg� si� sygna� alarmowy i panele na mostku zap�on�y czerwieni�. Ogarn�o ich uczucie, jakby p�yn�li. Statek porusza� si�.
��Jasna cholera � powiedzia�a Edna. � Co to by�o? Oboje uruchomili szereg procedur diagnostycznych. Libby odezwa�a si� pierwsza.
��Uruchomili�my os�on�. Unikamy dalszego ostrza�u.
Edna warkn�a:
��Co si� sta�o?
��W�a�nie stracili�my zesp� antenowy i cz�� ogniw s�onecznych. Jednak wszystkie uk�ady statku maj� potr�jn� redundancj� i ��czno�� z Ziemi� jest zachowana�
��Wi�zka laserowa � powiedzia� John, sprawdzaj�c dane i zastanawiaj�c si�. � Bo�e Wszechmog�cy. Zostali�my trafieni wi�zk� laserow�.
��Z jakiego �r�d�a? Zostali�my zaatakowani?
��Wystrzelono z planety � powiedzia� John. � Nie z innego statku. � Wyszczerzy� z�by w u�miechu. � To by� laser z windy kosmicznej.
��Mars nie posiada �adnej windy kosmicznej.
��Jeszcze nie, ale ju� zainstalowali lasery. Bezczelne sukinsyny.
Libby powiedzia�a:
��To by� na pewno strza� ostrzegawczy. Mogli nas unieszkodliwi�. Jak powiedzia�am, teraz otacza nas os�ona i kontynuuj� manewry wymijaj�ce.
��W porz�dku, Libby, dzi�kuj�. � Edna spojrza�a na Johna.
��Sytuacja jest jasna. Zgadzasz si�, �e powinni�my zareagowa�?
��Nie potrzebowa�a jego zgody. By�a oficerem dowodz�cym. Ale czu�a, �e nie b�dzie mog�a zacz�� dzia�a� bez jego zgody.
W ko�cu skin�� g�ow�.
��Przygotuj torped�. Uderzenie atomowe o ma�ej mocy. � Wyci�gn�a plan Portu Lowella. Postuka�a palcem w zielon� kopu��. � Zlikwidujemy farm�. W ten spos�b spowodujemy mo�liwie najmniej zniszcze�.
��To znaczy zabijemy jak najmniej ludzi? � John roze�mia� si� g�ucho. � S�uchaj, Edno, to nie jest wy��cznie farma. Realizuj� tam rozmaite programy eksperymentalne. Hybrydy marsja�skich i ziemskich organizm�w. Je�eli to wysadzimy�
���aduj, John � powiedzia�a stanowczo, odpychaj�c od siebie w�asne w�tpliwo�ci.
Odpalenie torpedy by�o zdarzeniem gwa�townym. Statek zako�ysa� si� jak dzwon.
Na Mount Weather obrazy ataku
��Nie mog� uwierzy�, �e to si� wydarzy�o na mojej zmianie � powiedzia�a Bella.
Bob Paxton mrukn��:
��Witam w moim �wiecie, szanowna pani przewodnicz�ca.
Cassie Duflot siedzia�a obok Belli.
��To dlatego m�j m�� zgin��. A wi�c w razie potrzeby dysponujemy takimi mo�liwo�ciami.
��Ale mia�am nadziej�, �e taka potrzeba nigdy si� nie pojawi. � Bella opanowa�a dreszcz. � Jestem tutaj, poniewa� ludzie uwa�aj� mnie za bohaterk� okresu burzy s�onecznej. A teraz bombarduj� moich w�asnych braci.
Paxton przygl�da� si� zmontowanym obrazom wy�wietlanym na �ciennym ekranie.
��To wszystko idzie w �wiat. No c�, musia�a si� pani tego spodziewa�. Je�li zrzucamy bomb� atomow� na Marsa, nawet �lepi musz� to zauwa�y�. Jak dot�d nie ma doniesie� o ofiarach. Zreszt� to oni zaatakowali pierwsi.
��Nie mog� uwierzy�, �e mo�esz o tym m�wi� tak ch�odno, Bob � powiedzia�a Bella z lekkim uczuciem gniewu. � By�e� pierwszym cz�owiekiem, kt�ry postawi� stop� na Marsie. A teraz, w nast�pnym pokoleniu, dochodzi do wojny dok�adnie w miejscu twojego l�dowania. To tak, jakby Neila Armstronga poproszono, aby dowodzi� inwazj� na Morzu Spokoju. Jak si� z tym czujesz?
Wzruszy� ramionami. Mia� na sobie rozpi�t� wojskow� marynark�, poluzowany krawat, a w swej pot�nej d�oni trzyma� plastikow� puszk� z wod� sodow�.
��Czuj�, �e to nie my�my to zacz�li. Czuj�, �e ci durnie na Marsie powinni byli zrobi� to, co ich legalni przedstawiciele rz�dowi kazali im zrobi�, i przekaza� im t� stukni�t� Dutt. I czuj�, �e, tak jak pani m�wi, nie ma sensu marnowa� miliard�w dolc�w i dziesi�tk�w ludzkich istnie� buduj�c takie urz�dzenie jak
To musia�a by� Edna. Bella prawdopodobnie mog�aby znale�� jaki� spos�b, aby oszcz�dzi� c�rce tego obowi�zku; na
��Wi�c jaka b�dzie reakcja?
Paxton postuka� w ekran, po kt�rym przemkn�y obrazy pustych sklep�w spo�ywczych, wyludnionych dr�g, miast cichych jak cmentarze.
��Nic si� nie zmieni�o. Obawy ros�y z ka�dym tygodniem od czasu, gdy akcja �kula armatnia� spali�a na panewce. Wszyscy si� kulili czekaj�c. Jak dot�d liczby dotycz�ce ataku atomowego na Marsie s� nadal aktualne.
Cassie zapyta�a:
��Jakie liczby?
Bella odpar�a:
��On ma na my�li sonda�e.
Paxton powiedzia�:
��Stosunek ocen negatywnych do pozytywnych, lobby wojenne kontra zwolennicy pokoju, normalny wynik. Ale mi�dzy nimi jest liczna grupa �nie wiem�. � Odwr�ci� si�. � Ludzie czekaj� na rozw�j wypadk�w, Bello.
Gwa�towna reakcja mo�e jeszcze nast�pi�, pomy�la�a Bella. Je�li to straszne, ryzykowne posuni�cie si� nie powiedzie, jej autorytet legnie w gruzach i kto� inny b�dzie musia� przeprowadzi� Ziemi� przez te ostatnie dni przed przybyciem bomby Q. To przynios�oby jej, pomy�la�a bezradnie, ogromn� ulg�. Ale jeszcze nie mog�a pozby� si� tego ci�aru, jeszcze nie teraz.
Bob Paxton powiedzia�:
��Mamy wiadomo�� z Marsa. Nie od tej ma�ej Umfraville, kt�ra by�a ich rzecznikiem. Kto� inny rozmawia z
��Wi�c gdzie jest Dutt?
��Na biegunie p�nocnym Marsa.
��Ka�
��O cholera. � Przez jego ekran przemkn�y obrazy, tym razem z Ziemi. � Odpowiadaj� atakiem na atak. Pieprzeni Kosmici. Atakuj� nasze windy kosmiczne! � Paxton popatrzy� na ni�. � Wi�c to jest wojna, pani przewodnicz�ca. Czy to uspokoi�o twoje sumienie?
Transmitowany na �ywo obraz Marsa unosi� si� nad sto�em w Stacji Wellsa. Miejsce na r�wniku, gdzie
A bezpo�rednio nad biegunem Marsa zawis�a pojedyncza iskra, powoli zmierzaj�c do celu. Wszyscy na to patrzyli, opr�cz Ellie, kt�ra siedzia�a z dala od innych, wci�� zaj�ta analiz� gier wojennych i mo�liwych reakcji Marsjan na jakikolwiek sygna�.
��Sp�jrzcie na to cholerstwo � powiedzia� Aleksiej, zastanawiaj�c si�. � Chyba nie da si� pozostawa� na orbicie synchronicznej nad biegunem!
Grendel powiedzia�a:
��No c�, to si� da zrobi� maj�c nap�d oparty na antymaterii i praktycznie nieograniczony zapas delta V�
Myra zrozumia�a, �e ci Kosmici s� bardziej zirytowani widocznym niepodporz�dkowaniem si�
Jurij spojrza� na ekran.
��Jeszcze pi�� minut i b�dzie na miejscu.
Aleksiej powiedzia�:
��Tymczasem oni atakuj� wszystkie windy na Ziemi. Drabin� Jakubow�, Bandar�, Modimo, Jianmu, Marahuak�, Yggdrasil� Przecinaj� wszystko. Skoordynowany atak. Kt�by uwierzy�, �e grupa kud�atych Kosmit�w potrafi si� zebra�, �eby to osi�gn��?
Jurij ponuro patrzy� na ekran.
��Ale to nie przyniesie nam niczego dobrego, prawda? Wnioski tych od gier wojennych nie wygl�daj� dobrze. Nasza pozycja jest marna, mamy przetrzyma� marsja�sk� pogod�, a nie wojn�. A tutaj, na biegunie, nawet nie mamy czym si� broni�
��A wi�c prawie tak skutecznie jak Pierworodni � powiedzia�a Grendel ponuro. � To ci� nape�nia dum�, tak?
Myra powiedzia�a:
��S�uchajcie, moja matka przygotowa�a ten sygna� wymy�lony przez Thomasa Edisona. I je�li mamy zamiar da� sygna� do zapalenia, musimy to zrobi�, zanim zaczn� na nas spada� bomby
Jurij powiedzia�:
��Ellie, na mi�o�� bosk�, potrzebujemy informacji, jak ci Marsjanie mog� zareagowa�.
Ellie pracowa�a od wielu tygodni, pr�buj�c przewidzie� reakcj� bomby Q na sygna� Bisesy. By�a zawsze poirytowana, gdy jej przeszkadzano, a jej obecny wyraz twarzy by� Myrze dobrze znany z czas�w jej zwi�zku z Eugene�em.
��Analiza jest niepe�na�
��Nie mamy ju� czasu � warkn�� Jurij. � Dawaj, co masz.
Przez jedn� d�ug� sekund� wpatrywa�a si� w niego wyzywaj�co. Potem cisn�a sw�j elastyczny ekran na st�. Wida� by�o na nim rozga��ziaj�ce si� drzewa logiczne.
��Zgadujemy, pr�bujemy odgadn�� motywacj� kultury ca�kowicie nam obcej. Ale bior�c pod uwag� op�r, jaki stawili Pierworodnym w przesz�o�ci�
��Ellie. Po prostu nam powiedz.
��Oto konkluzja. Prawie nie ma znaczenia, co uczyni� Marsjanie. Bo je�li wyst�pi� w jakikolwiek spos�b przeciwko Oczom istniej�cym w ich plastrach czasu � jak pami�tacie, postawili�my hipotez�, �e wszystkie Oczy s� ze sob� po��czone, stanowi�c zapewne tr�jwymiarowe projekcje pojedynczego, wielowymiarowego obiektu � mog� nawet by�
��Tak, tak � warkn�� Jurij.
��A to spowodowa�oby reakcj� Oka znajduj�cego si� w Jamie.
��Wtedy co? M�w dalej, kobieto. Jak zareaguje bomba Q?
��Zawr�ci z drogi ku Ziemi � powiedzia�a Ellie � i ruszy w stron� zaatakowanego Oka.
��Tu. Na Marsie.
Grendel gwa�townie zwr�ci�a na ni� wzrok.
��Wi�c Ziemia b�dzie uratowana.
��O tak.
Myra pomy�la�a, �e jest to dla Ellie banalny wniosek, wysnuty na podstawie jej bada�. Ale wynika� z tego jeszcze inny wniosek.
Zapyta�a:
��Wi�c co powiemy mojej matce? �eby co zrobi�a?
Grendel powiedzia�a:
��My�l�, �e�
��Czekaj.
W powietrzu rozleg� si� nowy g�os. Myra spojrza�a w g�r�.
��Atena?
��Lokalny awatar, przes�any do stacji. Atena znajduje si� w Cyklopie. Ellie, je�li chodzi o dzia�ania Marsjan, dosz�am do tego samego wniosku co ty. Teraz je�li chodzi o prawdopodobny skutek w odniesieniu do broni Pierworodnych. To nie jest decyzja, kt�r� b�dziesz musia�a podj�� sama ani ja, ani te� jakakolwiek osoba. Przygotowa�am o�wiadczenie. Jest tak pomy�lane, aby uwzgl�dniaj�c op�nienie wynikaj�ce ze sko�czonej pr�dko�ci �wiat�a, dotar�o jednocze�nie do Ziemi, Marsa, Ksi�yca i pasa asteroid. Ju� zosta�o wys�ane. Teraz musicie si� skontaktowa� ze statkiem wojennym.
Jurij patrzy� nieruchomo.
��Z
��Up�ynie pi�tna�cie minut, zanim to o�wiadczenie zostanie wsz�dzie odebrane. W�tpi�, czy macie a� tyle czasu.
��Wi�c zagramy na zw�ok� � powiedzia� Aleksiej i u�miechn�� si� do Jurija. � No, ch�opie, mo�esz to zrobi�. Powiedz, �e dasz im to, czego chc�. Powiedz, �e Bisesa jest w kiblu. Powiedz im cokolwiek!
Jurij spiorunowa� go wzrokiem. Potem postuka� w ekran.
��Hanse. Po��cz mnie z tym statkiem.
Dla Myry nadchodz�ce pi�tna�cie minut mia�y si� okaza� najd�u�szymi pi�tnastoma minutami w jej �yciu.
��Tu Atena. M�wi� do wszystkich ludzi na Ziemi, na Ksi�ycu, na Marsie i gdzie indziej. Poczekam, a� wasze systemy b�d� gotowe do t�umaczenia z j�zyka angielskiego.
Przerwa�a dok�adnie na pi�� sekund.
��Pami�tacie mnie � powiedzia�a. � Jestem, albo by�am, umys�em tarczy. Podczas burzy s�onecznej dzia�ali�my wsp�lnie. Od chwili powrotu do uk�adu s�onecznego ukrywa�am si�. Widz�, �e znalaz�am si� w �wiecie licznych podzia��w, gdzie istnieje wiele sekret�w mi�dzy rz�dz�cymi i rz�dzonymi, mi�dzy rozmaitymi frakcjami naszych spo�ecze�stw. Teraz czas sekret�w si� sko�czy�. Teraz musimy zn�w zacz�� dzia�a� razem, musimy bowiem podj�� powa�n� decyzj�. Decyzj�, kt�r� musimy podj�� wsp�lnie. Przygotujcie si� do odbioru�
Bob Paxton wpatrywa� si� z niepokojem w dane przep�ywaj�ce przez monitory.
��Chryste. Ta elektroniczna sierota opowiada o tym wszystkim.
Z uczuciem ulgi Bella pomy�la�a, �e to naprawd� dobrze i �e niech si� dzieje, co chce.
��Nie wierzymy, �e uda nam si� odchyli� tor lotu bomby Q � powa�nie powiedzia�a Atena. � Pr�bowali�my, ale bez powodzenia. My�limy jednak, �e odwo�uj�c si� do najdalszej przesz�o�ci naszego uk�adu s�onecznego, zdo�amy ocali� przysz�o�� naszego �wiata. Nic nie jest pewne. Mo�e uda nam si� uratowa� Ziemi�. Ale co� trzeba b�dzie po�wi�ci�. To nie jest decyzja kogokolwiek z nas, bez wzgl�du na to, jak ten kto� by�by pot�ny, jak� by pe�ni� rol�. �adne pokolenie w ca�ej historii Ziemi nie stawa�o przed konieczno�ci� dokonania takiego wyboru. Ale te� �adne pokolenie dzi�ki posiadanej technologii nie by�o tak zjednoczone. Wniosek jest oczywisty: to po�wi�cenie musi by� naszym wsp�lnym udzia�em. Musimy po�wi�ci� Marsa.
Grendel rozejrza�a si� wok�, patrz�c szeroko otwartymi oczami.
��Mo�e to w�a�nie jest to, co pozwoli nam rozwin�� si� jako gatunek, nie s�dzicie? Staj�c w obliczu takich decyzji.
Jurij chodzi� po pokoju z�y, spi�ty, poirytowany.
��M�j Bo�e, by�em ju� nie�le wkurzony, kiedy si� dowiedzia�em, �e Pierworodni w wyniku burzy s�onecznej rozpieprzyli czapy lodowe. A teraz to. Mars!
Atena m�wi�a nadal.
��Ka�dy cz�owiek w uk�adzie s�onecznym, kt�ry zechce, mo�e wzi�� udzia� w dyskusji, jaka za chwil� si� rozpocznie. M�wcie, jak chcecie. Wysy�ajcie maile. Je�li chcecie, m�wcie w przestrze�. Kto� was us�yszy, a wielkie systemy sztucznej inteligencji dokonaj� zestawienia waszych opinii i przeka�� je do wsp�lnego banku informacji. Pr�dko�� �wiat�a spowolni nasz� dyskusj�, to nieuniknione. Ale dop�ki nie osi�gniemy konsensusu, nie zostanie podj�te �adne dzia�anie�
Myra zobaczy�a, �e wszyscy s� wyczerpani. Wszyscy z wyj�tkiem Jurija, kt�rego wype�nia� gniew i uraza. Ellie skrzy�owa�a r�ce na piersiach.
��Och, daj spok�j, Jurij. Co takiego si� stanie, je�li Mars zostanie zmasakrowany? Czy� decyzja nie jest oczywista? � Myra pr�bowa�a j� z�apa� za r�k�, �eby si� przymkn�a, ale Ellie nie mia�a zamiaru przesta�. � �wiat licz�cy kilka miliard�w ludzi, prawdziwy dom rodzaju ludzkiego wobec
Jurij nie przestawa� na ni� patrze�.
��Na Boga, jeste� bez serca. To by�a planeta
Bob Paxton nacisn�� kilka guzik�w.
��Pr�bujemy to zag�uszy�, ale jest zbyt wiele kana��w przekazu.
��To te twoje sieci � powiedzia�a Cassie Duflot. � Spojrza�a na Bell�. � Jak si� czujesz?
Bella zastanowi�a si�.
��Czuj� ulg�. �adnych wi�cej sekret�w, �adnych k�amstw. Cokolwiek si� z nami stanie, teraz przynajmniej wszystko wysz�o na jaw.
Atena powiedzia�a:
��Przewidujemy, �e dwana�cie godzin wystarczy, ale je�li b�dzie trzeba, mo�e to potrwa� d�u�ej. Wtedy odezw� si� znowu.
Kiedy zamilk�a, Paxton spojrza� spode �ba.
��W ko�cu si� zamkn�a. Bud Tooke zawsze m�wi�, �e Atena mia�a �wira, nawet wtedy, gdy kierowa�a tarcz�. No c�, trzeba zabra� si� do roboty. � Pokaza� Belli �wie�e zdj�cia uszkodzonych wind kosmicznych. � Przeci�li liny wszystkich, co do jednej.
Bella czu�a piasek w oczach, kiedy pr�bowa�a si� skupi� na tym, co m�wi.
��Ofiary? Uszkodzenia?
��Oczywi�cie wszystkie windy s� uszkodzone. Ich g�rne odcinki zwyczajnie poszybowa�y w przestrze�, za�ogi b�dzie mo�na zabra� p�niej. Kilka dolnych kilometr�w lin w wi�kszo�ci sp�on�o w atmosferze. � Na ekranach wida� by�o niezwyk�e obrazy spadaj�cych lin, niby pask�w srebrzystego papieru, niekiedy d�ugich na sto kilometr�w. � To b�dzie kosztowa�o miliardy � warkn�� Paxton.
��OK � powiedzia�a Bella. � Ale winda nie mo�e uczyni� wi�kszych szk�d, je�eli spadnie na ziemi�, prawda? Pod tym wzgl�dem nie przypomina konstrukcji naziemnej, na przyk�ad budynku. G��wna cz�� jej masy, przeciwwaga, po prostu odp�ynie w przestrze�. Wi�c przewidywania dotycz�ce liczby ofiar�
��Jak dobrze p�jdzie, zero � powiedzia� Paxton z oci�ganiem. � W ka�dym razie minimalne.
Wtr�ci�a si� Cassie:
��Z Marsa tak�e nie ma �adnych doniesie� o ofiarach. Bella wyd�a policzki.
��Wygl�da na to, �e usz�o nam to na sucho.
Paxton popatrzy� na ni� gniewnie.
��Por�wnujesz ze sob� te ataki? Pani przewodnicz�ca, reprezentuje pani legalnie wybrane rz�dy tej planety. Akcja
��Nie � ostro powiedzia�a Bella. � Naprawd�, Bob, co da�aby taka eskalacja?
��By�aby odpowiedzi� na ataki na windy kosmiczne. I po�o�y�aby kres naruszaniu tajemnicy pa�stwowej.
Bella przetar�a zm�czone oczy.
��Bardzo w�tpi�, czy Atena tam jest. Poza tym wszystko si� zmienia, Bob. My�l�, �e troch� czasu up�ynie, zanim do tego przywykniesz, niemniej jednak to prawda. Wy�lij do
��Pani przewodnicz�ca, z ca�ym szacunkiem, zamierza pani godzi� si� z t� dzia�alno�ci� wywrotow�?
��W ci�gu ostatnich kilku minut nauczyli�my si� wi�cej, ni� uganiaj�c si� po uk�adzie s�onecznym, przez ostatnie miesi�ce. Mo�e powinni�my od samego pocz�tku by� bardziej otwarci.
Cassie przytakn�a.
��Tak. Mo�e to jest oznaka dojrzewania naszej kultury, �e przestajemy mie� sekrety, �e m�wimy prawd�, �e wsp�lnie omawiamy r�ne sprawy?
��Jezus Maria � powiedzia� Paxton. � Nie mog� uwierzy�, �e s�ucham tych sentymentalnych bredni. Pani przewodnicz�ca, Bello, ludzie wpadn� w panik�. B�d� zamieszki, napady. Przekonacie si�. Dlatego trzymamy pewne rzeczy w sekrecie, pani Duflot. Poniewa� ludzie nie potrafi� znie�� prawdy.
Cassie spojrza�a na �cienny ekran.
��To chyba nie jest prawda, panie admirale. Mamy pierwsze reakcje�
Sami nad biegunem Marsa, Edna i John, siedzieli zafascynowani, gdy na ich konsolach pojawia�y si� pochodz�ce z ca�ego �wiata fragmenty dyskusji.
John powiedzia�:
��Popatrz. Ludzie nie g�osuj� tak po prostu na bomb� Q, oni wsp�lnie dyskutuj� nad mo�liwymi rozwi�zaniami. Demokracja globalna w najlepszym wydaniu. Chocia� obawiam si�, �e tym razem nie ma do dyspozycji �adnych innych rozwi�za�. Edna powiedzia�a:
��Niekt�rzy Kosmici m�wi�, �e bomba Q powinna zniszczy� Ziemi�. Ziemia to przesz�o�� rodzaju ludzkiego, jego przysz�o�ci� jest przestrze� kosmiczna. Wi�c pozb�d�my si� zu�ytego �wiata.
John chrz�kn��.
��I razem z nim paru miliard�w ludzi? Nie wspominaj�c o prawie wszystkich skarbach kultury. My�l�, �e to jest pogl�d mniejszo�ci, nawet w�r�d Kosmit�w. A tu mamy kolejn� opini� na temat zdolno�ci rodzaju ludzkiego do prze�ycia, je�eli Ziemia zostanie utracona. To wci�� bardzo ma�a spo�eczno��. Ma�a, rozproszona, bardzo bezbronna� Mo�e wci�� potrzebujemy opieki Mamy.
��Hej, sp�jrz na to. � Dyskusja sz�a tropem zapocz�tkowanym przez cz�onk�w czego�, co nazywa�o si� Komitetem Patriot�w. � S�ysza�am o nich � powiedzia�a Edna. � Doradzaj� mojej matce. � Czyta�a: � �Pierworodni panuj� nad przesz�o�ci� i przysz�o�ci�, nad czasem i przestrzeni�. S� tak zaawansowani, �e w por�wnaniu z nimi�� � Przewin�a tekst dalej. � Tak, tak. �Istnienie Pierworodnych to j�dro, wok� kt�rego musi si� rozwija� ca�a przysz�a historia ludzko�ci. Dlatego powinni�my zaakceptowa� ich m�dro��.
John skrzywi� si�.
��To znaczy je�li Pierworodni postanowi� zniszczy� Ziemi�, powinni�my po prostu podporz�dkowa� si� ich woli?
��O to chodzi. Bo oni wiedz� najlepiej.
��Nie mog� powiedzie�, �e to trafia mi do przekonania. Co tam jeszcze masz?
W ciszy wype�niaj�cej Stacj� Wellsa, Atena odezwa�a si� znowu.
��Ju� czas.
Jurij gwa�townie rozejrza� si� wok�.
��Jeste� tutaj?
��Tak, to m�j nowy awatar.
��Jeszcze nie min�o dwana�cie godzin.
��Wi�cej czasu ju� nie potrzeba. Osi�gni�to konsensus, nie jednog�o�nie, ale przyt�aczaj�c� wi�kszo�ci� g�os�w. Bardzo mi przykro � powiedzia�a Atena spokojnie. � Za chwil� pope�nimy wielk� i straszn� zbrodni�. Ale odpowiedzialno�� za to spocznie na nas wszystkich, na ludziach i ich sprzymierze�cach.
��Musi tak by�, Jurij � powiedzia�a Myra. � Wiesz to�
��Ja si� st�d nie rusz�, a wy r�bcie, co chcecie � powiedzia� Jurij i ci�kim krokiem wyszed� z pokoju.
Aleksiej powiedzia�:
��Sp�jrzcie na ten w�tek dyskusji. Stanowimy mniejsz� pot�g�. Sytuacja jest asymetryczna. Musimy wi�c przygotowa� si� do walki asymetrycznie, jako �e mniejsze pot�gi zawsze staj� naprzeciw wi�kszych, ucz�c si� na historii walcz�cych imperi�w od czas�w Aleksandra Wielkiego. Atakuj�c ich, musimy by� gotowi do po�wi�ce�. Musimy by� gotowi na �mier�
��Przysz�o�� jako gatunek terroryst�w-samob�jc�w � powiedzia�a Grendel. � Ale je�eli ci Marsjanie w tej innej rzeczywisto�ci nie zareaguj�, wci�� mo�emy nie mie� �adnej przysz�o�ci.
Myra przebieg�a wzrokiem podsumowanie w�tk�w dyskusji w eterze i na ekranach roz�o�onych na stole. Ich tre�� by�a skomplikowana, ale przes�anie proste:
Ellie wsta�a.
��Myro. Prosz�, pom� mi. Chyba ju� czas, aby porozmawia� z twoj� matk�.
Myra ruszy�a za Ellie w stron� Jamy.
By�a sama na Marsie. By�a jedyn� przedstawicielk� swojej rasy, kt�ra prze�y�a brutalny podzia� planety na plastry czasu.
Zbudowa�a sobie schronienie na biegunie p�nocnym Marsa, iglic� z lodu. By�a pi�kna, cho� to nie mia�o znaczenia, bo poza ni� nie by�o nikogo, kto m�g�by j� ogl�da�. To nawet nie by�
Kiedy zobaczy�a �w uk�ad symboli p�on�cych na powierzchni Mira, trzeciej planety od S�o�ca, dozna�a przyjemnego wstrz�su, zrozumiawszy, �e w tym nowym systemie znajduje si� opr�cz niej jaki� inny
Wielkie eksperymenty powstania i rozwoju �ycia na planetach uk�adu s�onecznego bieg�y r�wnolegle, ale przynios�y odmienne wyniki.
Kiedy na Marsie pojawi�a si� inteligencja, Marsjanie zacz�li oddzia�ywa� na otoczenie, podobnie jak ludzie. Palili ogniska i budowali miasta.
Ale Marsjanie nie byli podobni do ludzi.
Nawet jej indywidualno�� by�a w�tpliwa. Jej cia�o stanowi�o zesp� kom�rek nieustalonego kszta�tu, oscyluj�c mi�dzy stadiami nieruchomym a ruchomym, niekiedy rozpraszaj�c si�, a potem ��cz�c. Przypomina�a bardziej �luzowat� ple��, a nie cz�owieka. Zawsze mia�a zmys�y po��czone z ogromn� sieci� spo�eczno�ci jednokom�rkowych istot, w kt�re obfitowa� Mars. I w rzeczywisto�ci nie by�a p�ci �e�skiej. W jej rasie nie by�o p�ci, jak u cz�owieka. Ale by�a matk�, a wi�c bardziej �ni�� ni� �nim�.
Nigdy nie by�o wi�cej ni� kilkaset tysi�cy przedstawicieli jej rasy, rozproszonych na morzach i r�wninach Marsa. Nigdy nie mieli imion; by�o ich tak niewielu, �e imiona by�y niepotrzebne. Zdawa�a sobie spraw� z istnienia ka�dego z nich, jak g�osy nios�ce si� echem w ogromnej katedrze.
I zdawa�a sobie spraw�, �e teraz przepadli, wszyscy. Jej samotno�� by�a tak g��boka, �e �adna istota ludzka nie by�a w stanie jej sobie wyobrazi�.
Zbli�aj�ca si� bro� Pierworodnych, bomba Q, tak�e znik�a.
Bezpo�rednio przed pojawieniem si� Nieci�g�o�ci pracowa�a na marsja�skim biegunie, pilnuj�c pu�apki ze zniekszta�conej czasoprzestrzeni, w kt�rej wraz ze wsp�pracownikami uda�o jej si� uwi�zi� Oko Pierworodnych. Dla zmys��w ukierunkowanych na �widzenie� zniekszta�conej przestrzeni bro� by�a doskonale widoczna w zenicie, gdy zmierza�a prosto w stron� bieguna.
I wtedy pojawi�y si� plastry czasu. Oko pozosta�o w pu�apce. A bro� Pierworodnych znik�a.
Ten nowy Mars, mozaika plastr�w czasu, by� zupe�n� ruin�: atmosfera stanowi�a jedynie cienk� warstw� dwutlenku w�gla, dna dawnych ocean�w pokrywa� l�d, a burze py�owe szala�y nad wyschni�tym krajobrazem, wyja�owionym przez promieniowanie ultrafioletowe S�o�ca. Gdzieniegdzie wci�� sta�y opuszczone miasta jej rasy i niekiedy nawet pali�y si� w nich �wiat�a. Ale jej pobratymc�w nie by�o. A kiedy zacz�a kopa� w suchej, truj�cej ziemi, znalaz�a jedynie metanogeny i inne proste bakterie, nieliczne �lady bogatego �ycia, kt�re kiedy� zaludnia�o ten �wiat. Resztki, kt�re by�y jej w�asnymi, ostatnimi potomkami.
By�a sama. Zabawka Pierworodnych. K��bi�a si� w niej nienawi��.
Marsjanie uwa�ali, �e uda�o im si� do pewnego stopnia zrozumie� Pierworodnych.
Pierworodni musieli by� bardzo starzy.
Mogli nawet by� istotami ocala�ymi z owych Dni Pierwszych, okresu, kt�ry mia� pocz�tek pi��set milion�w lat po Wielkim Wybuchu, kiedy wszech�wiat sta� si� przezroczysty i niepewnie za�wieci�y pierwsze gwiazdy. Dlatego Pierworodni doprowadzili do niestabilno�ci wewn�trz gwiazd. W ich czasach wszystkie gwiazdy by�y nietrwa�e.
Byli starzy i konserwatywni. Aby osi�gn�� swe cele, wywo�ywali wybuchy gwiazd albo czynili je zmiennymi, albo wreszcie ca�kowicie je unicestwiali. Wysy�ali swe bomby kosmologiczne, by wyja�awia� inne �wiaty, a nie niszczy�. Wydaje si�, �e pr�bowali likwidowa� cywilizacje poch�aniaj�ce energi� tak ma�ym kosztem, jak to mo�liwe.
A�eby zrozumie�, dlaczego to robili, Marsjanie spr�bowali spojrze� na siebie oczami Pierworodnych.
Wszech�wiat jest wype�niony energi�, ale znaczna jej cz�� znajduje si� w r�wnowadze. W tym stanie przep�yw energii jest niemo�liwy i dlatego nie mo�na jej wykorzysta� do wykonania pracy, tak jak nieruchomych w�d stawu nie mo�na u�y� do poruszania ko�a wodnego. Podstaw� �ycia jest odp�yw energii ze stanu r�wnowagi � ma�ego u�amka energii u�ytecznej, egzergii.
I wsz�dzie, wsz�dzie egzergia by�a marnowana.
W wyniku rozwoju �ycia ewolucja wsz�dzie prowadzi�a do coraz bardziej z�o�onych form, kt�rych istnienie zale�a�o od coraz szybszego zu�ywania dost�pnej energii. A potem powsta�a inteligencja. Cywilizacje by�y niby eksperymenty, w kt�rych egzergi� starano si� wykorzystywa� jak najszybciej.
Z punktu widzenia Pierworodnych � tak spekulowali Marsjanie � wytwory ma�ych cywilizacji, takich jak ich w�asna, nie mia�y znaczenia. Liczy� si� tylko przep�yw egzergii i tempo jej zu�ywania.
Z pewno�ci� cywilizacj� tak star� jak cywilizacja Pierworodnych, tak niezwykle zaawansowan�, interesowa� los kosmosu jako ca�o�ci oraz wykorzystanie jego sko�czonych przecie� zasob�w. Im d�u�ej pragn�a trwa� dana cywilizacja, tym ostro�niej powinna gospodarowa� tymi zasobami.
Gdyby�my chcieli dotrwa� do bardzo odleg�ej przysz�o�ci � do Dni Ostatnich, kiedy fala kwintesencji przyniesie ostateczny kres ery materii � ograniczenia musia�yby by� surowe. Obliczenia Marsjan wskazywa�y, �e wszech�wiat mo�e wykarmi� tylko jeden �wiat r�wnie ludny i g�odny energii jak ich w�asny, jeden �wiat w ka�dej ze stu miliard�w pustych galaktyk we wszech�wiecie, je�li pragn� dotrwa� do Dni Ostatnich.
Pierworodni musieli zrozumie�, �e je�li �ycie ma na d�ug� met� przetrwa� � je�li chocia� odrobina �wiadomo�ci ma si� odrodzi� w najdalszej przysz�o�ci � musi obowi�zywa� dyscyplina na kosmiczn� skal�. Nie mo�e by� niepotrzebnych zak��ce�, �adnego marnowania energii, �adnych zaburze� strumienia czasu.
�ycie � dla Pierworodnych nie by�o nic cenniejszego. Ale to powinien by� w�a�ciwy rodzaj �ycia. Uporz�dkowanego, spokojnego, zdyscyplinowanego. Niestety takie �ycie by�o rzadko�ci�.
Z pewno�ci� �a�owali tego, co uczynili. Obserwowali spustoszenia, jakich dokonali, ale pobrali pr�bki � z�o�one z plastr�w czasu � �wiat�w, kt�re zniszczyli i umie�cili je w kieszonkowych wszech�wiatach. Ale Marsjanie wiedzieli, �e w takim miniaturowym wszech�wiecie dodatni� warto�� masy i energii r�wnowa�y ujemna warto�� grawitacji. I kiedy zniknie, a wkr�tce musi znikn��, warto�ci te znios� si� i ca�y kosmos zapadnie si� do zera.
Pierworodni byli oszcz�dni nawet w wyra�aniu swego �alu.
Marsjanie spierali si� miedzy sob�,
Mo�e wynika�o to z ich pochodzenia. Mo�e kiedy w tych Dniach Pierwszych pojawi�a si� u nich �wiadomo��, napotkali
Pierworodni prawdopodobnie wierzyli, �e prowadz�c t� kauteryzacj� wszech�wiata, s� dobroczynni.
Ostatni Marsjanin � Marsjanka � rozmy�la� nad sygna�em z Mira.
Mieszka�cy Mira nie mieli zamiaru zada� Pierworodnym ci�kiego ciosu. Marsjanie tak�e nie chcieli, aby ich cywilizacja zgin�a z powodu neurozy, kt�ra narodzi�a si�, kiedy kosmos by� m�ody. Dlatego stawili op�r. Tak jak istoty z Mira i ich ojczystego �wiata w macierzystym wszech�wiecie teraz pr�bowali stawi� op�r.
Wyb�r by� oczywisty.
Przygotowania zaj�y jej siedem marsja�skich dni.
Pracuj�c zastanawia�a si� nad w�asn� przysz�o�ci�. Wiedzia�a, �e ten kieszonkowy kosmos ginie. Nie mia�a ochoty gin�� wraz z nim. I wiedzia�a, �e jej jedyna mo�liwa droga ucieczki wiedzie przez inny artefakt Pierworodnych, wyra�nie widoczny dzi�ki jej szczeg�lnym zmys�om, artefakt znajduj�cy si� na trzeciej planecie uk�adu.
Wszystko to z my�l� o przysz�o�ci.
Niestety implozja czasoprzestrzennej klatki zniszczy jej lodow� iglic�. W pewnym oddaleniu rozpocz�a wi�c budow� nowej. Praca sprawia�a jej przyjemno��.
Nowa iglica by�a dopiero w po�owie gotowa, gdy w wyniku wprowadzonych przez ni� modyfikacji klatka grawitacyjna zmia�d�y�a Oko Pierworodnych.
By�o tylko jedno Oko, cho� mia�o liczne projekcje w czasoprzestrzeni. Spe�nia�o te� liczne funkcje.
Jedn� z nich by�o przesy�anie informacji.
Kiedy marsja�ska pu�apka zamkn�a si�, Oko wys�a�o sygna� wzywania pomocy. Krzyk, wys�any do wszystkich siostrzanych projekcji.
Bomba Q by�a jedynym artefaktem Pierworodnych w uk�adzie s�onecznym, je�li nie liczy� Oka uwi�zionego w Jamie na Marsie. I bomba Q odebra�a ten krzyk, sygna�, w kt�ry nie mog�a uwierzy� ani go zrozumie�.
Zaniepokojona spojrza�a przed siebie.
Przed ni� unosi�a si� po�yskuj�ca planeta, Ziemia, ze wszystkimi zamieszkuj�cymi j� ludami. Na tym zat�oczonym globie na niezliczonych ekranach b�yska�y sygna�y alarmowe, wielkie teleskopy przeszukiwa�y niebo, a niepewn� ludzko�� przepe�nia� l�k, �e oto jej historia zmierza do nieuchronnego ko�ca.
Bomba Q mog�a si� sta� panem tego �wiata. Ale krzyk, kt�ry us�ysza�a, wywo�a� konflikt. Konflikt, kt�ry nale�a�o rozwi�za�, podejmuj�c decyzj�.
Bomb� wype�nia�y ch�odne rozmy�lania nad jej wci�� niewypr�bowanymi mo�liwo�ciami.
I zawr�ci�a.
Bisesa i Emeline opu�ci�y mieszkanie po raz ostatni. By�y ob�adowane plecakami i walizkami. Niebo by�o zasnute chmurami, ale przynajmniej nie pada� �nieg.
Emeline starannie zamkn�a mieszkanie i schowa�a klucze do kieszeni swego grubego futra. Oczywi�cie ju� nigdy nie odb�dzie tej drogi i niebawem nadejdzie l�d, kt�ry zmia�d�y dom. Ale Emeline mimo to zamkn�a mieszkanie na klucz. Bisesa nie powiedzia�a nic, zrobi�aby dok�adnie to samo.
Bisesa upewni�a si� jeszcze raz, �e zabra�a ze sob� jedyn� rzecz, jaka mia�a dla niej prawdziwe znaczenie: telefon, kt�ry wsun�a do wewn�trznej kieszeni wraz z bateri�.
Ruszy�y przez Michigan Avenue.
Michigan Avenue, kanion z betonu i cegie�, biegn�cy mi�dzy poczernia�ymi drapaczami chmur i zamkni�tymi sklepami, zawsze stanowi� miejsce, w kt�rym hula� wiatr i Bisesa i Emeline odwr�ci�y si�, �eby chroni� oczy.
Ale poch�d ju� si� gromadzi�, tysi�ce ludzi sta�o wok� w zamarzni�tym b�ocie, stopniowo tworz�c zdyscyplinowan� kolumn�. Bisesa nie wiedzia�a, �e w Chicago wci�� pozosta�o tylu ludzi. By�y tam pojazdy wszelkiego rodzaju, od zwyk�ych furmanek do eleganckich faeton�w, zaprz�onych w owe masywne konie przystosowane do arktycznego klimatu. Nawet miejskie tramwaje pe�ne pasa�er�w sta�y gotowe, by po raz ostatni ruszy� w drog�.
Jednak wi�kszo�� ludzi by�a pieszo, z tobo�kami na plecach albo na taczkach i z dzie�mi czy te� wnukami, kt�re trzyma�y ich za r�ce. Wielu mieszka�c�w Chicago by�o opatulonych w polarne futra, ale dzisiaj niekt�rzy z nich, wbrew logice, ubrali si� od�wi�tnie, w�o�ywszy surduty i pow��czyste suknie, cylindry i eleganckie futra. Na �wiat�o dzienne wysz�y nawet liczne miejscowe prostytutki. Z pomalowanymi ustami, pokrytymi r�em policzkami i wyzywaj�cymi dekoltami �mia�y si� i flirtowa�y, niby barwne ptaki. Wok� s�ycha� by�o gwar pe�nych podniecenia rozm�w.
Poch�d mia�y otwiera� l�ni�ce czarne powozy, kt�re ustawi�y si� przed hotelem Lexington. Mieli nimi jecha� miejscy dygnitarze, g��wnie krewni i poplecznicy burmistrza Rice�a. Kr��y�a pog�oska, jakoby Thomas Edison, opatulony kocami, podr�owa� w powozie w�asnej konstrukcji, ogrzewanym i o�wietlonym przeno�nym generatorem elektrycznym.
Pow�z Rice�a, wykonany z wypolerowanego drewna i przystrojony czarn� wst��k�, znajdowa� si� na czele pochodu i Bisesa by�a zdumiona, ujrzawszy ci�gn�cego pow�z kud�atego mamuta. Zwierz� by�o niespokojne. Unios�o g�ow� z tym dziwnym wybrzuszeniem na ciemieniu, a jego d�ugie, zakrzywione k�y zaja�nia�y w powietrzu. Kiedy zdenerwowani treserzy zacz�li je ok�ada� kijami i batami, zatr�bi�o, a ostry d�wi�k odbi� si� echem od okien drapaczy chmur. Bisesa musia�a niech�tnie przyzna�, �e by� to ze strony Rice�a efektowny chwyt, je�li mamut nie rozwali pojazdu, kt�ry mia� ci�gn��.
W sumie by�o to widowisko, jakim zreszt� mia�o by�. Bisesa podziwia�a Rice�a i jego doradc�w za przygotowanie go w taki spos�b i wybranie tej w�a�nie daty. Wedle kalendarza opracowanego przez uniwersyteckich astronom�w na Mirze by� czwarty lipca.
Ale ten poch�d w Dniu Niepodleg�o�ci oznacza� w rzeczywisto�ci ostateczne porzucenie Starego Chicago. To nie byli rozbawieni ludzie, lecz uchod�cy, kt�rzy stan�li w obliczu wielkiej pr�by, d�ugiego marszu przez przedmie�cia a� do granic miasta, a potem na po�udnie, wci�� na po�udnie, do nowego domu, poza stref� lodu. Nawet teraz byli tacy, kt�rzy odm�wili przy��czenia si� do pochodu, chuliganie i hedoni�ci, pijacy i nieroby, oraz kilku upartych typ�w, kt�rzy po prostu nie chcieli opu�ci� swych dom�w. Niewielu wierzy�o, �e prze�yj� najbli�sz� zim�.
Ludzie b�d� �yli nadal. Ale dzisiejszy dzie� stanowi� koniec cywilizowanego Chicago. A poza radosnym ludzkim gwarem Bisesa s�ysza�a pomruk cierpliwie czekaj�cego lodu.
Emeline poprowadzi�a Bises� do miejsca w�r�d szanowanych obywateli, kt�rzy zgromadzili si� za jad�cymi na czele pojazdami. Dobosze czekali, dr��c z zimna i �ciskaj�c w d�oniach pa�eczki.
Szybko odnalaz�y Harry�ego i Joshu�, syn�w Emeline. Harry, jej starszy syn, odszczepieniec, wr�ci�, aby pom�c matce opu�ci� miasto. Bisesa ucieszy�a si� na ich widok. Obaj m�odzie�cy byli wysocy, szczupli i dobrze umi�nieni; mieli na sobie znoszone focze futra, twarze posmarowali t�uszczem dla ochrony przed zimnem i wygl�dali na dobrze przystosowanych do warunk�w nowego �wiata. Bisesa pomy�la�a, �e maj�c u boku tych ch�opak�w, jej szanse przetrwania tej w�dr�wki s� znacznie wi�ksze.
Przepychaj�c si� przez t�um, zbli�y� si� do nich Gifford Oker. Mia� na sobie ogromne czarne futro i cylinder, kt�ry naci�gn�� g��boko na oczy. Ni�s� tylko lekki plecak, z kt�rego wystawa�y tekturowe rury.
��Pani Dutt, pani White. Jestem rad, �e panie znalaz�em.
Emeline powiedzia�a �artobliwie:
��Nie jest pan zbyt ob�adowany, profesorze. Co to za dokumenty?
��Mapy nieba � oznajmi� powa�nie. � Prawdziwy skarb naszej cywilizacji. Tak�e par� ksi��ek, och, to potworne, �e nie mogli�my opr�ni� bibliotek! Kiedy ksi��k� poch�ania l�d, cz�� naszej przesz�o�ci ginie na zawsze. Ale je�li chodzi o moje rzeczy osobiste, garnki i rondle, mam w�asn� grup� tragarzy, kt�rzy mi pomagaj�. Nazywaj� si� s�uchaczami studi�w magisterskich.
Kolejny dziwaczny �art profesora. Bisesa grzecznie si� roze�mia�a.
��Pani Dutt, przypuszczam, �e pani wie, i� Jacob Rice szuka pani. B�dzie czeka�, a� poch�d ruszy. Ale pragnie, �eby pani podesz�a do jego powozu. Jest ju� przy nim Abdikadir.
��Tak? Mia�am nadziej�, �e Abdikadir b�dzie z panem. � Abdi pracowa� nad zagadnieniami astronomicznymi z Okerem i jego studentami.
Ale Oker potrz�sn�� g�ow�.
��Je�li burmistrz o co� prosi, otrzymuje to.
��Przypuszczam, �e mo�e by�oby warto poby� przez chwil� w cieple. Czego on chce?
Oker uni�s� brew.
��My�l�, �e pani wie. Chce wyci�gn�� z pani to, co pani wie o Aleksandrze i jego imperium.
U�miechn�a si�.
��Wci�� marzy o panowaniu nad �wiatem?
��Prosz� na to spojrze� z jego punktu widzenia � powiedzia� Oker. � To jest zako�czenie jednego wielkiego projektu, migracja ze starego do nowego Chicago, zadanie, kt�re poch�ania�o jego energi� od lat. Jacob Rice jest wci�� m�ody i pe�en energii i przypuszczam, �e powinni�my si� z tego cieszy�, bo inaczej z pewno�ci� by�my tak daleko nie zaszli. A teraz szuka nowych wyzwa�.
��Ten �wiat jest ca�kiem du�y � powiedzia�a Bisesa. � Wystarczy miejsca dla wszystkich.
��Ale nie jest niesko�czony � powiedzia� Oker. � I w ko�cu ju� nawi�zali�my pierwsze kontakty z tymi za oceanem. Rice to nie Aleksander, o tym jestem przekonany, ale ani on, ani te� Wielki Kr�l nie zamierza si� podporz�dkowa� drugiemu. I wie pani, by� mo�e jest o co walczy�. Rice zaakceptowa� to, co pani i Abdikadir powiedzieli�cie na temat przysz�o�ci. Wymaga od swych naukowc�w, zw�aszcza ode mnie, aby bada� sposoby zapobie�enia ko�cowi wszech�wiata. Albo mo�e nawet ucieczki przed nim.
��No, no! Ma wielkie plany.
��I widzi pani, podejrzewa, �e panowanie nad tym �wiatem mo�e stanowi� konieczny krok do jego uratowania.
Bisesa pomy�la�a, �e Rice rzeczywi�cie mo�e mie� racj�. Gdyby jedyna droga powrotu na Ziemi� wiod�a przez Oko w Babilonie, wojna o zaw�adni�cie tym miastem mo�e w ko�cu okaza� si� nieunikniona.
Oker westchn��.
��Jednak k�opot polega na tym, �e kiedy cz�owiek raz si� znajdzie w r�kach cz�owieka takiego jak Rice, trudno si� z nich wydosta�. Powinienem by� o tym wiedzie� � powiedzia� z �alem. � A pani musi zdecydowa�, pani Dutt, czego
Wiedzia�a to doskonale.
��Osi�gn�am to, po co tutaj przyby�am. Teraz musz� wr�ci� do Babilonu. Tam przyby�am do tego �wiata i to jest jedyne ogniwo ��cz�ce mnie z c�rk�. I my�l�, �e powinnam tak�e zabra� ze sob� Abdikadira. Dw�r Aleksandra potrzebuje takich inteligentnych ludzi.
Oker zastanowi� si�.
��Da�a nam pani tak wiele, pani Dutt, zw�aszcza �wiadomo�� naszego miejsca w tym osobliwym wachlarzu wszech�wiat�w. Wojny Jacoba Rice�a to nie pani wojny, jego cele to nie pani cele. W pewnym momencie pomo�emy pani uwolni� si� od niego. � Spojrza� na Emeline i jej syn�w, kt�rzy skin�li g�ow� na znak zgody.
��Dzi�kuj� � szczerze powiedzia�a Bisesa. � Ale co b�dzie z panem, profesorze?
��No c�, ju� po�o�ono kamie� w�gielny pod budow� nowego obserwatorium w Nowym Chicago. T� budow� trzeba doprowadzi� do ko�ca. A poza tym� � Spojrza� na g�st� mas� chmur nad g�ow�. � Czasami czuj� si� uprzywilejowany z powodu samego faktu, �e jestem tutaj, w �wiecie, kt�ry nazywa pani Mirem. Zosta�em wyrzucony w zupe�nie nowy wszech�wiat, w kt�rym unosz� si� inne �wiaty, a przede mn� nie bada� ich �aden astronom! Ale widoczno�� jest zawsze marna. Bardzo bym pragn�� wydosta� si� ponad chmury � po�eglowa� na Ksi�yc i do innych �wiat�w jakim� powietrznym faetonem. Nie staje mi wyobra�ni, �eby poj��, jak mo�na tego dokona�, ale je�li Aleksander Wielki potrafi� uruchomi� kolej parow�, Nowe Chicago mo�e si�gn�� do gwiazd. Jak pani my�li? � Wyszczerzy� z�by w u�miechu.
Bisesa u�miechn�a si�.
��My�l�, �e to jest wspania�y pomys�.
Emeline przywar�a do ramienia Harry�ego.
��Mo�e pan zatrzyma� sobie gwiazdy. Ja pragn� tylko kawa�ka ziemi wolnego od lodu i tylko na pewien czas. A je�li chodzi o przysz�o�� � m�wi pan, pi��set lat? Tak d�ugo nie po�yj�, ani ja, ani moi ch�opcy. Wi�c czasu mi wystarczy.
��Jest pani bardzo m�dr� kobiet� � powiedzia� Oker.
Rozleg� si� g�o�ny d�wi�k my�liwskiego rogu.
Podni�s� si� radosny okrzyk oczekiwania. M�czy�ni, kobiety i dzieci poprawili plecaki. Konie zar�a�y i zacz�y wierzga�, zadzwoni�a uprz�� i troch� bezkszta�tny t�um wype�niaj�cy b�otnist� ulic� zacz�� formowa� regularny poch�d.
Bises� zaskoczy�o, kiedy zap�on�y �wiat�a. Elektryczne reflektory zawieszone na drapaczach chmur o�wietli�y mury, kt�re jak teraz mo�na si� by�o przekona�, by�y obwieszone chor�giewkami i flagami Stan�w Zjednoczonych. Okrzyki zabrzmia�y g�o�niej.
��Wszystko to wygrzebano z targ�w �wiatowych � powiedzia�a u�miechni�ta, cho� troch� zap�akana Emeline. � Mam zastrze�enia co do Jacoba Rice�a, ale nie mo�na zaprzeczy�, �e ma sw�j styl! Co za spos�b, �eby si� po�egna� ze starsz� pani�.
Dobosze uderzyli w b�bny.
Protestuj�c tr�bieniem, mamuty Rice�a szarpn�y i pow�z burmistrza ruszy� do przodu. T�um by� tak g�sty, �e min�o kilka minut, zanim poch�d ruszy� na dobre. Bisesa, Emeline i inni stali, dop�ki wok� nie zrobi�o si� troch� miejsca. W ko�cu ca�y wielki t�um, szuraj�c nogami, zacz�� si� posuwa� naprz�d, kieruj�c si� na po�udnie przez Michigan Avenue i dalej, w stron� Parku Jacksona. Uzbrojeni policjanci z ��tymi opaskami szli po obu stronach g�stej kolumny, aby odp�dza� dzikie zwierz�ta. Zabrz�cza�y po raz ostatni ��te tramwaje, chocia� nie mog�y zbyt daleko zawie�� swych pasa�er�w.
Mieszka�cy Chicago zacz�li �piewa� w rytmie poddawanym przez b�bny, w takt swych krok�w. Na pocz�tku s�ycha� by�o pie�ni patriotyczne: �My Country �Tis of Thee�, �America� i �The Star-Spangled Banner�. Ale po chwili rozleg�a si� piosenka, kt�r� Bisesa s�ysza�a tu wiele razy, przeb�j Tin Pan Alley z lat dziewi��dziesi�tych dziewi�tnastego wieku. By�a to pi�kna elegia o starcu, kt�ry utraci� sw� mi�o��. �a�osne g�osy wznosi�y si� ku niebu, odbija�y echem od mur�w opuszczonych dom�w, �piewaj�c o nadziei, kt�ra si� rozwia�a �po balu�.
Bisesa us�ysza�a brz�k t�uczonego szk�a i pijacki �miech, a potem g�uchy huk. Odwr�ciwszy si�, zobaczy�a p�omienie, kt�re bucha�y z zaciemnionych g�rnych okien hotelu Lexington.
Maj�c u boku Billa Carela i Boba Paxtona, Bella Fingal wyjrza�a przez ma�e wypuk�e okienko wahad�owca, kiedy zbli�ali si� do jednego z najs�awniejszych statk�w kosmicznych w ca�ej historii ludzko�ci.
Po pe�nych napi�cia ostatnich miesi�cach Bella czu�a si� kompletnie wyczerpana. Ale teraz by�o ju� prawie po wszystkim. Zosta�o jeszcze tylko kilka dni do chwili najwi�kszego zbli�enia bomby Q do Ziemi, �dnia Q�, jak ochrzcili go sprawozdawcy. Astronomowie i wojsko zapewniali j� codziennie, �e bomba wci�� porusza si� po zakrzywionym torze, jaki obra�a po tym, jak Oko na Marsie nagle obudzi�o si� do �ycia. Bomba Q mia�a przej�� bardzo blisko, przecinaj�c obszar mi�dzy Ziemi� i Ksi�ycem, ale nie uderzy w planet�.
Bella musia�a zaplanowa� wszystko tak, jakby to by�a prawda. Na przyk�ad dzisiaj musia�a wzi�� udzia� w tej konferencji na
Potem b�dzie mog�a w ko�cu zrzuci� brzemi� swego urz�du i odda� si� w r�ce trybuna�u zbrodni wojennych w Hadze i wtedy decyzje b�dzie musia� podejmowa� ju� kto� inny. By�a z tego zadowolona. Nawet po tym, jak zosta�a zwolniona ze stanowiska przed ostatnim aktem tego ponurego dramatu, opuszczeniem Marsa.
Wahad�owiec zakr�ci�. Nudzi�a si�, niemal zapomnia�a, gdzie si� znajduje. Wyjrza�a przez okno, skupiaj�c wzrok na niezwyk�ym, cho� dobrze znanym widoku.
L�ni�c w ostrym �wietle s�onecznym,
Teraz tarczy nie by�o. Burza pozostawi�a po sobie monumentalny wrak, kt�ry zosta� rozmontowany, a jego cz�ci wykorzystano do budowy nowych stacji w przestrzeni kosmicznej i na Ksi�ycu. Ale sama
Bella spojrza�a na wsp�pasa�er�w. Bill Carel, s�abowity i lekko dr��cy, z twarz� zmienion� gniewem z powodu zdrady swego syna, prawie nie zauwa�a� zbli�aj�cego si� statku.
Wyraz twarzy Boba Paxtona trudniej by�o odczyta�.
Sama Bella s�u�y�a na tarczy podczas burzy s�onecznej i od tego czasu by�a tu wielokrotnie, z okazji uroczysto�ci upami�tniaj�cych kogo�, oddawania czego� do u�ytku, otwarcia muzeum czy rozmaitych rocznic. Ale z Bobem Paxtonem by�o inaczej. Jak tylko powr�ci� po burzy na Ziemi�, upora� si� jak najszybciej z ca�� seri� uroczysto�ci nadawania odznacze� i tym podobnych. Potem wr�ci� do wojska i ostatecznie po�wi�ci� �ycie problemowi, jak sobie poradzi� z przysz�ym zagro�eniem ze strony Pierworodnych. Paxton nigdy nie by� w punkcie L1 i prawdopodobnie nawet nie widzia�
Wahad�owiec zakr�ci�, czemu towarzyszy� daleki brz�k silnik�w steruj�cych i usiad� na zakrzywionym kad�ubie pomieszcze� mieszkalnych
Po zako�czeniu dokowania wahad�owiec wy��czy� wszystkie systemy.
��Witamy na
Na d�wi�k tego �agodnego �e�skiego g�osu Bell� przeszy� dreszcz. Ta jej wizyta by�a inna ni� wszystkie poprzednie.
��Cze��, Ateno. Witaj w domu.
��Bella. Ciesz� si�, �e zn�w z tob� rozmawiam. Zapraszam na pok�ad.
W pod�odze otworzy� si� w�az. Bella zwolni�a pasy bezpiecze�stwa i unios�a si� w powietrze.
Aleksiej Carel i Lyla Neal czekali na nich na mostku.
By�o to jedyne eleganckie miejsce na statku, miejsce, gdzie Bud Tooke kiedy� planowa�, jak ocali� Ziemi�. Teraz by�o to muzeum i staro�wieckie elastyczne ekrany, s�uchawki oraz inne pozosta�o�ci z czas�w kryzysu by�y pieczo�owicie przechowywane pod warstw� przezroczystego plastiku. Kiedy Bella si� tutaj znajdowa�a, zawsze czu�a si� stara.
Bill Carel zjawi� si� na mostku jako ostatni. Poruszaj�c si� niezdarnie w warunkach mikrograwitacji, wyra�nie s�aby, wygl�da� dziwnie komicznie w swym pomara�czowym kombinezonie. Ale kiedy stan�� naprzeciw syna, twarz wykrzywi� mu gniew.
��Ty cholerny ma�y durniu. I ty, Lylo. Zdradzili�cie mnie.
Aleksiej i Lyla przywarli do siebie, lekko si� unosz�c w powietrzu, spi�ci, wyzywaj�cy. Aleksiej by� chudy, mia� tylko dwadzie�cia siedem lat, a Lyla wygl�da�a na jeszcze m�odsz�. Ale w ko�cu, pomy�la�a Bella, wszyscy prawdziwi Kosmici byli po prostu dzie�mi.
Aleksiej powiedzia�:
��My widzimy to inaczej, Tato. Zrobili�my to, co musieli�my zrobi�. To, co uwa�ali�my za najlepsze.
��
Lyla by�a spokojniejsza od swego kochanka.
��Zostali�my do tego zmuszeni w wyniku pa�skich dzia�a�, prosz� pana. Trzyma� pan wszystko w tajemnicy. Nie m�wi� pan ludziom tego, co powinni wiedzie�. K�ama� pan! Je�eli my jeste�my winni, to i pan tak�e.
��To jest � wtr�ci�a si� Bella � pierwsza rozs�dna rzecz, jak� ktokolwiek powiedzia�.
��Zgadzam si� z tym � powiedzia�a Atena sucho. � Mo�e powinni�cie wszyscy usi���. W tylnej cz�ci mostka przygotowano ma�� cz�� dydaktyczn��
By� to plastikowy st�, kt�rego powierzchni� pokrywa�y podstawowe informacje dotycz�ce burzy s�onecznej, a wok� sto�u ustawiono ma�e siedzenia. Patrz�c spode �ba, ca�a pi�tka usiad�a patrz�c na migocz�ce na stole barwy.
��W ka�dym razie ciesz� si�, �e jestem tutaj � powiedzia�a Atena.
Bella unios�a wzrok.
��Czy to by� �art?
��Pami�tasz mnie, Bello. Zawsze by�am �artownisi�.
��Uwa�a�a� si� za �artownisi�. Wi�c cieszysz si�, �e sprowadzili�my ci� tutaj z Cyklopa. � Je�eli o inteligencji rozproszonej, takiej jak Atena, mo�na by�o powiedzie�, �e gdzie� �jest�, ona sama czy raczej jej najpe�niejsza definicja znajdowa�a si� obecnie w zabezpieczonej pami�ci w jednej z opuszczonych maszynowni
Atena powiedzia�a:
��W Cyklopie powitano mnie serdecznie. By�am tam chroniona. Ale narodzi�am si�, aby kierowa� tarcz�, kt�ra powsta�a tutaj. Oczywi�cie ja, to znaczy ta moja kopia, nie pami�ta samej burzy s�onecznej. Moja obecno�� w tym miejscu w rzeczywisto�ci ma dla mnie charakter edukacyjny. Mam uzyska� dost�p do bank�w danych, aby si� dowiedzie�, co si� wydarzy�o tamtego dnia, jak gdybym by�a zwyk�ym go�ciem. To upokarzaj�ce.
��A mog� pokornie zapyta� � kwa�no spyta� Bob Paxton � dlaczego, kurwa, nas tutaj �ci�gn�a�? � Odezwa� si� po raz pierwszy od chwili wej�cia na pok�ad statku.
Bella po�o�y�a d�o� na stole, tym delikatnym gestem nakazuj�c uwag�.
��Poniewa� dla Ziemian i Kosmit�w jest to grunt neutralny. Jako� uda�o nam si� przetrwa� kryzys wywo�any bomb� Q, chocia� miotali�my si� jak diabli. Teraz musimy zacz�� sobie radzi� w inny spos�b.
Aleksiej powiedzia�:
��S�ysza�em, �e po �wi�tach Bo�ego Narodzenia ust�pujesz ze stanowiska.
��To nie wszystko � warkn�� Paxton. � Pani przewodnicz�ca prawdopodobnie b�dzie musia�a stan�� przed trybuna�em zbrodni wojennych. Tak jak i ja.
Lyla zmarszczy�a brwi.
��A co z atakami na windy? Kto zostanie za to obarczony odpowiedzialno�ci�?
��Ch�tnie stan� przed s�dem � powiedzia�a Atena stanowczo � je�li to ochroni tych, na kt�rych dzia�ania mia�am wp�yw.
Aleksiej roze�mia� si�.
��Sztucznej inteligencji nie mo�na postawi� przed s�dem.
��Oczywi�cie mo�na � powiedzia�a Bella. � Atena ma swoje prawa. Jest osob� prawn�. Ale prawom towarzysz� obowi�zki. Mo�na j� s�dzi�, tak samo jak mnie. Chocia� w�tpi�, czy ktokolwiek okre�li�, jaki m�g�by by� wyrok, gdyby zosta�a uznana za winn��
Atena powiedzia�a:
��Te procesy odb�d� si� publicznie przed s�dami reprezentuj�cymi spo�eczno�ci zar�wno Ziemian jak i Kosmit�w. Bez wzgl�du na wynik, mam nadziej�, �e b�d� cz�ci� procesu pojednania. Leczenia.
Bella powiedzia�a:
��Wszyscy zrobili�my to, co uwa�ali�my, �e musimy zrobi�. Ale to ju� nale�y do przesz�o�ci. Bomba Q odmieni�a wszystko. Teraz jest zupe�nie inaczej.
Lyla przyjrza�a si� jej z zaciekawieniem.
��Jak to inaczej?
��Po pierwsze, polityka�
Wymuszona przez Aten� debata nad decyzj� dotycz�c� odchylenia toru bomby Q wywo�a�a g��boki wstrz�s systemu politycznego. By� mo�e by�a punktem kulminacyjnym napi��, kt�re w coraz bardziej zintegrowanym spo�ecze�stwie narasta�y przez dziesi�ciolecia. A potem okaza�o si�, �e nie da si� przerwa� tej debaty.
��Od czasu g�osowania wszystko jest p�ynne. Pojawi�y si� nowe frakcje, nowe grupy zainteresowa� i grupy protestacyjne oraz nowe grupy nacisku. Ostatnie bariery mi�dzy starymi narodami na Ziemi zosta�y obalone. Ludzie nie przywi�zuj� wagi do dawnych kategorii, ��cz�c si� dla wsp�lnej sprawy, oboj�tnie w jakim �wiecie przyjdzie im �y�. Rodzi si� zintegrowana demokracja, masowa, samoreguluj�ca si� m�dro��, czy nam si� to podoba, czy nie. Mo�e to dobrze, �e nasza pierwsza wielka operacja wykorzystuj�ca g�os zbiorowo�ci dotyczy�a problemu, wok� kt�rego mo�emy si� zjednoczy�, mo�e w ten spos�b Pierworodni ostatecznie oddali nam przys�ug�. Bo tego g�osu nie uciszono.
Aleksiej stan�� naprzeciw ojca.
��S�uchaj, Tato. W przestrzeni kosmicznej tak�e musz� nast�pi� zmiany. Mam na my�li stosunki mi�dzy Kosmitami i Ziemi�.
��To znaczy mi�dzy nami, tak? � powiedzia� Bill Carel.
��To tak�e. Idea, �e Ziemia mo�e narzuca� swoj� wol� w kosmosie, to fantazja, bez wzgl�du na to, ile statk�w na antymateri� zdo�acie zbudowa�.
W grudniu 2070 roku nie by�o deklaracji niepodleg�o�ci; w�r�d Kosmit�w nie by�o narod�w i obecnie wszyscy Kosmici byli kolonistami, formalnie podporz�dkowanymi kt�remu� z ziemskich narod�w. Oczywi�cie Kosmici rywalizowali mi�dzy sob�. Ale kiedy patrzyli na Ziemi�, kt�ra by�a dla nich jedynie b��kitnym �wiate�kiem na niebie, je�li w og�le mogli j� dostrzec, by�o im coraz trudniej my�le� o sobie jako o Amerykanach, Alba�czykach, Anglikach czy Belgach�
���Kosmita� to w istocie niedorzeczna etykietka. Faktycznie powinno ni� by� �Nieziemski�. Wszyscy jeste�my r�ni i mamy r�ne zdania.
��Tutaj masz racj� � warkn�� Bob Paxton. � Jest wi�cej zda� ni� pieprzonych Kosmit�w.
��Chodzi mi o to, �e ju� nie mo�ecie nas kontrolowa�. Nawet sami siebie nie mo�emy kontrolowa�, i wcale tego nie pragniemy. Wst�pili�my na now� drog�, Tato, cho� sami nie wiemy, dok�d prowadzi.
��Albo czym si� staniecie � powiedzia� Carel. � Ale musz� wam na to pozwoli� i niech si� dzieje, co chce, tak?
Aleksiej u�miechn�� si�.
��Obawiam si�, �e tak.
W tej rozmowie mi�dzy Ziemianami i Kosmitami tkwi� pewien podtekst. Je�li macierzysty �wiat rozlu�ni u�cisk, utraci swe dzieci na zawsze.
Bob Paxton chrz�kn��.
��Chryste, zaraz si� rozp�acz�.
��W porz�dku, Bob � powiedzia�a Bella. � S�uchaj, to jest powa�na sprawa. Jednym z moich ostatnich dekret�w by�o zainicjowanie kongresu po�wi�conego nowej konstytucji dla nas wszystkich � obejmuj�cej Ziemi� i ca�y uk�ad s�oneczny � kt�ra by�aby oparta na og�lnie uznanych prawach cz�owieka. My�l�, �e nie pragniemy rz�du �wiatowego. To czego potrzebujemy, to nowe mechanizmy, nowe struktury polityczne uwzgl�dniaj�ce aktualn� p�ynno��. �adnych o�rodk�w w�adzy � powiedzia�a. � �adnych tajemnic. Potrzebujemy mechanizm�w, kt�re nas zjednocz� oraz zapewni� sprawiedliwo�� i r�wno��, je�li chodzi o korzystanie z zasob�w i mo�liwo�ci, a tak�e agencji szybkiego reagowania w razie kryzysu.
��Gdy Pierworodni zn�w nas zaatakuj� � powiedzia� Paxton.
��Tak. Ale musimy wymy�li� sposoby, jak si� upora� z zagro�eniami, nie ograniczaj�c naszej wolno�ci. � Rozejrza�a si� wok�. � Nie wiadomo, w jaki spos�b cywilizacja obejmuj�ca kilka �wiat�w mo�e kierowa� sama sob�, nie istniej� �adne precedensy. Mo�e Pierworodni to wiedz�. Je�li tak, to tego nie ujawniaj�. Chcia�abym my�le�, �e jest to nast�pny etap naszego rozwoju.
��Rozwoju? To brzmi jak utopia � powiedzia� Bill Carel.
Bob Paxton chrz�kn��.
��Tak. I pami�tajmy, �e bez wzgl�du na to, ile g��w wyro�nie z waszych zmutowanych cia�, Kosmici, wszystkich nas nadal b�dzie ��czy� jedno.
��Pierworodni � powiedzia�a Lyla.
��Cholerna racja � potwierdzi� Paxton.
��Tak � powiedzia�a Bella. � Wi�c przedstaw nam nowe propozycje, Bob. Nast�pn� faz� Fortecy Sol.
Spojrza� na ni� zaniepokojony.
��Jest pani tego pewna, pani przewodnicz�ca?
��Otwarto��, Bob. To nasza obecna dewiza. � U�miechn�a si� do pozosta�ych. � Bob i jego Komitet Patriot�w pracowali nad najwa�niejszymi sprawami. Mimo �e po ostatnich wydarzeniach ich status prawny zosta� poddany rewizji.
Aleksiej u�miechn�� si�.
��Czy starzy wojownicy niebios nie potrafi� zej�� na ziemi�, admirale?
Paxton wygl�da�, jakby mia� go za chwil� zamordowa�. Bella po�o�y�a mu d�o� na ramieniu, czekaj�c, a� si� uspokoi.
��Doskonale. Sprawa numer jeden. Musimy dzia�a� natychmiast. Mi�dzy burz� s�oneczn� a atakiem bomby Q mieli�my ca�e pokolenie na przygotowania. Nie wiedz�c, co w�a�ciwie si� zbli�a. Ale patrz�c z perspektywy czasu, nie uczynili�my wystarczaj�co wiele i nie mo�emy powt�rzy� tego b��du. Tak si� szcz�liwie z�o�y�o, �e dzi�ki bombie Q uda�o nam si� zmobilizowa� opini� publiczn� i wesprze� nasze dzia�ania.
��Sprawa numer dwa. Ziemia. Wielu z nas dozna�o wstrz�su, gdy wy, cholerni Kosmici, zniszczyli�cie windy kosmiczne. Zawsze wiedzieli�my, jak bardzo bezbronni jeste�cie w tych waszych kopu�ach i motylich statkach kosmicznych. Jednak nie wiedzieli�my, jak bardzo bezbronna jest Ziemia. Faktem jest, �e jeste�my powi�zani z gospodark� w przestrzeni kosmicznej. My�limy wi�c o wzmocnieniu Ziemi. Domy jak bunkry. Naziemne �r�d�a energii i ��cza telekomunikacyjne wykorzystuj�ce bezpieczne kable �wiat�owodowe. Tego rodzaju rzeczy. Wystarczy, �eby wytrzyma� obl�enie planety. Nale�y jeszcze tylko okre�li� parametry. Sprawa numer trzy. I to jest klucz � powiedzia� Paxton skupiony, pochylaj�c si� do przodu. � Musimy si� rozproszy�. Ju� mamy poza granicami Ziemi du�e kolonie. Ale specjali�ci od gier wojennych m�wi�, �e gdyby Ziemia zosta�a zniszczona przez bomb� Q, jest ma�o prawdopodobne, aby kolonie Kosmit�w mog�y na d�u�sz� met� przetrwa�. Jest was po prostu zbyt ma�o, pula gen�w zbyt sk�pa, a sztuczne ekologie zbyt kruche. Dlatego musimy was wzmocni�. Uczyni� wasz gatunek niezniszczalnym, nawet je�li Ziemia zginie. � U�miechn�� si� do m�odych Kosmit�w. � M�wi� o masowej, dynamicznej migracji. Na Ksi�yc, na ksi�yce planet zewn�trznych, do nadaj�cych si� do zamieszkania obszar�w kosmosu. Nawet na Wenus, kt�ra zosta�a tak zdemolowana przez burz� s�oneczn�, i� mo�e si� okaza�, �e �ycie na niej jest teraz mo�liwe. Mo�e nawet b�dziemy w stanie wys�a� kilka statk�w do gwiazd, id�c za przyk�adem tych Chi�czyk�w.
��Ale to si� nie uda � powiedzia� Aleksiej. � Nawet je�li, powiedzmy, milion ludzi znajdzie si� na Wenus, pod kopu�ami, oddychaj�c sztucznym powietrzem. B�d� r�wnie bezbronni jak my teraz.
��Jasne. Dlatego uczynimy nast�pny krok. � Paxton u�miechn�� si� szerzej. Wygl�da�o na to, �e zaskakiwanie ich sprawia mu przyjemno��. � Dobrze wiedzie�, �e taki stary pryk jak ja wci�� potrafi planowa� na wi�ksz� skal� ni� wy, dzieciaki. Jakie jest najbardziej solidne, znane nam siedlisko? Planeta.
Lyla wlepi�a w niego wzrok.
��M�wi pan o�
��O przekszta�ceniu Ksi�yca lub Wenus w �wiat podobny do Ziemi, gdzie mo�na by porusza� si� na odkrytym terenie i to bez �adnej os�ony. Gdzie mo�na by uprawia� ziemi� na wolnym powietrzu. Gdzie ludzie mogliby przetrwa�,
��My�lano o tym na Marsie � powiedzia�a Lyla. � Oczywi�cie teraz�
��Utracimy Marsa, ale Mars nie stanowi� jedynej mo�liwo�ci. Na bardzo d�ug� met�, to jest jedyne skuteczne rozwi�zanie � powiedzia� Paxton.
Aleksiej mia� sceptyczny wyraz twarzy.
��To jest program, kt�rego realizacji domagali si� or�downicy podboju kosmosu od czas�w Armstronga i Aldrina, ale nigdy do tego nie dosz�o. To oznacza transfer ogromnej ilo�ci zasob�w.
��Och, na pewno � powiedzia�a Bella. � Faktycznie propozycja Boba zosta�a ju� powszechnie zaakceptowana. I wkr�tce rozpocznie si� jej realizacja.
��To znaczy co? � zapyta�a Lyla.
��Zobaczycie. To b�dzie ostatnia niespodzianka�
��Traktujemy to bardzo powa�nie � powiedzia� Bob Paxton wyzywaj�co. � Tak samo powa�nie, jak traktowa�em wszystko, co robi�em w �yciu. A�eby zyska� szans� na przysz�o��, musimy zabezpieczy� tera�niejszo��. To kwestia zasadnicza.
Zacz�li omawia� szczeg�y propozycji Paxtona, spieraj�c si�, podaj�c nowe argumenty na jej rzecz, odrzucaj�c inne. Wkr�tce Paxton usun�� ze sto�u wszystkie kolorowe informacje dotycz�ce burzy s�onecznej i zacz�� robi� notatki.
Bella mrukn�a do Ateny:
��Wygl�da na to, �e si� uda�o. Nigdy bym nie pomy�la�a, �e zobacz�, jak Bob Paxton i Aleksiej Carel pracuj� razem.
���yjemy w dziwnych czasach.
��O tak. I nieustannie staj� si� coraz dziwniejsze. Tak czy owak to jest pocz�tek. � Zerkn�a na zegarek. � Nie znosz� tego, ale powinnam sprawdzi� przys�ane wiadomo�ci. Ateno, mo�esz da� im kawy? I czego jeszcze chc�.
��Oczywi�cie.
Odepchn�a si� od krzes�a i poszybowa�a nad mostkiem, kieruj�c si� w stron� wahad�owca i swoich ekran�w. Za jej plecami o�ywiona rozmowa wci�� trwa�a. Us�ysza�a, jak Aleksiej m�wi p� �artem, p� serio:
��M�wi� wam, co nas naprawd� zjednoczy. Sol Invictus. Nowy b�g nowej ery�
Wahad�owiec wysadzi� Bell� na Przyl�dku Canaveral. Odezwa� si� Tales:
��Witaj w domu, Bella.
Bella, pochylona nad elastycznym ekranem, z zaskoczeniem stwierdzi�a, �e jest ju� na Ziemi. Przez ca�� drog� z punktu L1 by�a zaj�ta otrzymanymi wiadomo�ciami i monitorowa�a post�py dw�ch wielkich wydarze�, kt�re dzi� mia�y mie� miejsce: uruchomienia Bimini, nowej windy kosmicznej na Atlantyku, oraz najwi�kszego zbli�enia bomby Q do Ziemi. Wszyscy wiedzieli, �e oba te wydarzenia przebiegaj� zgodnie z planem. Ale trudno by�o si� powstrzyma� przed sprawdzaniem, czy wszystko idzie jak nale�y.
Ko�a przesta�y si� obraca� i wszystkie systemy wahad�owca ucich�y.
Wy��czy�a ekran i z�o�y�a go.
��Dzi�kuj�, Talesie. Ciesz� si�, �e wr�ci�am. Atena przesy�a pozdrowienia.
��Kilkakrotnie z ni� rozmawia�em.
Ta uwaga sprawi�a, �e Bella poczu�a si� dziwnie nieswojo. Cz�sto zastanawia�a si�, o czym rozmawiaj� wielkie uk�ady sztucznej inteligencji nad g�owami ludzko�ci. Nawet b�d�c przewodnicz�c� Rady, nigdy si� tego nie dowiedzia�a.
��Na zewn�trz czeka na ciebie samoch�d, Bella. Got�w do zawiezienia ci� na miejsce, gdzie oczekuje twoja rodzina. B�d� ostro�na wstaj�c.
Powr�t do pe�nej si�y ci��enia wci�� dawa� si� we znaki.
��Za ka�dym razem jest coraz trudniej. Talesie, przypomnij mi, �eby zam�wi� szkielet zewn�trzny.
��Dobrze, Bello.
Zesz�a na pas startowy. By� rze�ki grudniowy poranek, dzie� by� pogodny, s�o�ce sta�o nisko, powietrze by�o �wie�e i przesycone sol�. Spojrza�a na zegarek, kt�ry ju� si� przestawi� na czas lokalny, wyl�dowa�a troch� przed dziesi�t�.
Spojrza�a w stron� morza, z kt�rego wznosi�a si� ku niebu cienka pionowa ni�.
Tales mrukn��:
��Jest dok�adnie godzina do przej�cia bomby Q, Bello. Astronomowie informuj�, �e jej trajektoria nie uleg�a zmianie.
��Analiza mechaniki orbitalnej dzia�a bez zarzutu. Ludzie musz� to zobaczy�.
��Zetkn��em si� z tym zjawiskiem ju� przedtem � spokojnie powiedzia� Tales. � Doskonale rozumiem, Bello.
Chrz�kn�a.
��Nie jestem pewna, czy rzeczywi�cie. Je�li nazywasz to �zjawiskiem�. Ale i tak wszyscy ci� kochamy.
��Dzi�kuj�, Bello.
Podjecha� p�katy samoch�d ze szk�a, inteligentny i przyjazny. Kiedy Bella wsiad�a, szybko oddali� si� od stygn�cego kad�uba wahad�owca i powi�z� j� prosto do wielkiej bry�y Budynku Monta�u Pojazd�w.
Wewn�trz czeka�a stra�niczka, weso�a, lecz silnie uzbrojona, kt�ra od tej pory mia�a jej towarzyszy�.
Bella posz�a prosto do windy o szklanych �cianach, kt�ra szybko i cicho wjecha�a do �rodka. Patrzy�a na stoj�ce na dole rakiety, kt�re wygl�da�y jak jasne drzewa. Kiedy� w tym w�a�nie budynku by�y montowane rakiety
Bella kocha�a t� ogromn� �wi�tyni� techniki, kt�rej skala wci�� by�a zadziwiaj�ca. Ale dzisiaj bardziej interesowa�o j�, kto na ni� czeka na dachu budowli.
Kiedy wysz�a z windy, powita�a j� Edna.
��Mama.
��Cze��, kochanie. � Bella mocno j� obj�a.
Kiedy Bella i Edna sz�y, stra�niczka towarzyszy�a im przez ca�y czas, a za nimi toczy� si� robot-reporter, l�ni�ca kula pe�na soczewek. Bella musia�a si� tego spodziewa�. Robi�a wszystko, aby nie zauwa�a� tego milcz�cego, nieustannego nadzoru. W ko�cu by� to historyczny dzie�. Planuj�c na dzisiaj uruchomienie Bimini, zamierza�a zamieni� dzie� Q w uroczysto��, chocia� nastr�j, jak wyczuwa�a, by� w tym momencie raczej nerwowy ni� uroczysty.
Ogromny dach Budynku Monta�u Pojazd�w ju� dawno przekszta�cono w platform� widokow�. Dzisiaj dach by� zat�oczony, ustawiono na nim du�e namioty i podium, z kt�rego Bella mia�a wyg�osi� mow�, a wok� k��bili si� ludzie. By� tam nawet ma�y park, atrapa miejscowej fauny i flory.
Dwaj wysocy, patykowaci m�czy�ni, w dziwnych niebiesko-czarnych szatach, ozdobionych z�ocistymi s�o�cami, wpatrywali si� w malutkiego aligatora, jak gdyby by� najbardziej niezwyk�ym stworzeniem, jakiego kiedykolwiek widzieli, i mo�e nawet tak by�o. Patrzyli troch� niepewnie na swoje stopy, a twarze mieli pokryte grub� warstw� kremu przeciws�onecznego; byli to mnisi nowego ko�cio�a Sol Invictus � misjonarze przybyli z kosmosu.
Edna porusza�a si� ostro�nym krokiem kosmonautki, kt�ra powr�ci�a do strefy normalnej ziemskiej grawitacji i lekko si� skrzywi�a, gdy poczu�a na sobie jaskrawe �wiat�o s�oneczne i podmuch wiatru. Pe�na matczynej troski Bella pomy�la�a, �e jej c�rka wygl�da na zm�czon� i starsz� ni� jej biologiczne dwadzie�cia cztery lata.
��Nie sypiasz dobrze, co, kochanie?
��Mamo, wiem, �e teraz nie mo�emy o tym porozmawia�. Ale wczoraj dosta�am wezwanie do s�du. Na twoje przes�uchanie i moje w�asne.
Bella westchn�a. Walczy�a, aby oszcz�dzi� Ednie stawania przed trybuna�em.
��Prze�yjemy to.
��Nie wolno ci my�le�, �e musisz mnie chroni� � powiedzia�a Edna troch� sztywno. � Spe�ni�am sw�j obowi�zek, mamo. Gdybym zn�w dosta�a taki rozkaz, uczyni�abym to samo. Kiedy b�d� zeznawa�a przed s�dem, powiem prawd�. � Zmusi�a si� do u�miechu. � Zreszt� do diab�a z tym. Thea nie mo�e si� doczeka�, kiedy ci� zobaczy. Rozbi�y�my ob�z, troch� z dala od tych wielkich namiot�w i bar�w�
Edna obj�a w posiadanie kawa�ek dachu w pobli�u kraw�dzi. Miejsce by�o ca�kowicie bezpieczne, ogrodzone wysokim, zakrzywionym do wewn�trz szklanym murem. Edna roz�o�y�a koce i rozstawi�a sk�adane sto�y i krzes�a, a tak�e otworzy�a kilka koszy. By�a ju� tam Cassie Duflot z dwojgiem dzieci, Tobym i Candid�. Bawi�y si� z The�, maj�c� cztery lata c�rk� Edny i wnuczk� Belli.
Ku swemu zaskoczeniu Bella spostrzeg�a, �e w tym rogu dachu obchodzono Bo�e Narodzenie. Wok� bawi�cych si� zabawkami dzieci le�a�y papiery i wst��ki. W doniczce sta�a nawet ma�a sosna. Z u�miechem przylepionym do zm�czonej twarzy siedzia� w�r�d nich starszy m�czyzna w przebraniu �wi�tego Miko�aja.
Podbieg�a Thea.
��Babcia!
��Cze��, Theo. � Bella pozwoli�a si� obj�� za kolana, po czym pochyli�a si� i przytuli�a wnuczk�. Pozosta�e dzieci te� do niej podbieg�y, mo�e pami�taj�c jak przez mg�� mi�� starsz� pani�, kt�ra przywioz�a pami�tk� z pogrzebu ich ojca. Ale dzieciaki wkr�tce odbieg�y, powracaj�c do swoich prezent�w.
�wi�ty Miko�aj u�cisn�� d�o� Belli.
��Jestem John Metternes, pani przewodnicz�ca � powiedzia�. � Lata�em z pani c�rk� na
��Tak, oczywi�cie. Bardzo si� ciesz�, �e mog� ci� pozna�, John. Tam, w g�rze, wykona�e� dobr� robot�.
Chrz�kn��.
��Miejmy nadziej�, �e s�dzia te� b�dzie tego zdania. Mam nadziej�, �e nie pomy�li pani, �e tutaj wtargn��em, rozumiem, �e jest to rodzinne �wi�to�
��Zmusi�am go, �eby wzi�� urlop � powiedzia�a Edna troch� kwa�no. � Ten stary dziwak ma obsesj� sypiania w
��Nie daj si� jej wyprowadzi� z r�wnowagi, John. Dobrze, �e tu jeste�. Ale�
��To w rzeczywisto�ci m�j pomys�. � Cassie Duflot podesz�a do Belli. � Chodzi o to, �e tak naprawd� wci�� nie mamy pewno�ci, jak to dzisiaj b�dzie, prawda? � Spojrza�a na niebo, jakby szukaj�c bomby Q. � To znaczy nie mamy
��Chcia�a�, �eby dzieci mia�y Bo�e Narodzenie.
��Uwa�asz, �e to dziwaczny pomys�?
��Nie. � Bella u�miechn�a si�. � Rozumiem, Cassie.
��To je uszcz�liwia � powiedzia�a Edna. � I co gorsza, je�eli dzisiaj �wiat si� nie rozleci, za dziesi�� dni b�dziemy musieli zorganizowa� to samo.
��Przyci�gn�a� tu spore t�umy, Bello � powiedzia�a Cassie.
��Na to wygl�da�
��Mamo, jeszcze nie widzia�a� nawet po�owy � powiedzia�a Edna. Wzi�a matk� za r�k� i poprowadzi�a w stron� otoczonej szklanym murem kraw�dzi.
Stoj�c na kraw�dzi dachu, Bella ujrza�a rozci�gaj�cy si� na wschodzie ocean, nad kt�rym S�o�ce wisia�o jak lampa, a na p�nocy i po�udniu kilometrami ci�gn�ce si� wybrze�e. Przyl�dek Canaveral by� zat�oczony. Samochody sta�y wzd�u� brzegu, a ich linia si�ga�a a� do Beach Road na p�nocy i do wyspy Merritt na po�udniu, zas�aniaj�c stare zak�ady przemys�owe i opuszczon� baz� Si� Powietrznych. Wsz�dzie trzepota�y flagi poruszane silnym wiatrem.
A na pe�nym morzu zobaczy�a szary kszta�t ponownie wykorzystywanej platformy wiertniczej. Wznosi�a si� z niej ku niebu podw�jna, idealnie prostoliniowa ni�, l�ni�ca w �wietle s�onecznym.
��Przybyli tu z okazji jej uruchomienia � powiedzia�a Edna. � Zawsze mia�a� w sobie co� z showmana, mamo. Mo�e politycy musz� tacy by�. A ponowne otwarcie ameryka�skiej windy w dniu dzisiejszym to dobry chwyt. My�l�, �e ludzie czuj� si� jak na przyj�ciu.
��Och, to jest co� wi�cej ni� kolejna winda kosmiczna. Zobaczysz.
��Nowa droga w przysz�o��, mamo?
��W�a�nie wr�ci�am z konferencji z Bobem Paxtonem i innymi, po�wi�conej nowym pomys�om dotycz�cym metod obronnych. Donios�ym pomys�om. Na przyk�ad programom przekszta�cania planet.
���artujesz.
��Nie. Po prostu mamy wielkie plany. Musz� kiedy� porozmawia� na ten temat z Myr� Dutt. � Spojrza�a w niebo. � Musimy co� zrobi� z tym Mirem � tym miejscem, do kt�rego uda�a si� matka Myry. Tam tak�e s� ludzie. Je�eli b�dziemy mogli si� z nimi porozumiewa�, tak jak zgodnie ze s�owami Aleksieja Carela oni mogli na Marsie, z pewno�ci� znajdziemy spos�b, aby sprowadzi� ich z powrotem�
Nast�pi�o jakie� poruszenie. Bella zda�a sobie spraw�, �e ludzie si� do niej zbli�aj�, �e wpatruj� si� w ni� setki oczu i �e robot kr�ci si� u jej st�p jak szczeniak. Nawet owi mnisi, pochyleni nad stawkiem z aligatorem, patrzyli na ni�, u�miechaj�c si� od ucha do ucha.
Spojrza�a na zegarek.
��My�l�, �e ju� czas.
��Mamo, mia�a� co� powiedzie�.
��Wiem. Jeszcze minuta. � Popatrzy�a na morze, na l�ni�c�, pionow� ni� windy. � Edno, zawo�aj dzieci, �eby te� mog�y popatrze�.
Podbieg�y dzieci, �ciskaj�c w d�oniach swoje prezenty, a wraz z nimi Cassie i John Metternes, kt�ry wzi�� The� na ramiona.
Z platformy wiertniczej wystrzeli�a w g�r� raca, r�owa iskra, kt�ra lec�c �ukiem, ci�gn�a za sob� smug� dymu. Wzd�u� toru windy mo�na by�o dostrzec ruch, �wiec�ce kropelki sun�y w g�r� po jednej z nici. Wok� rozleg� si� okrzyk rado�ci, kt�ry wkr�tce podchwyci�y t�umy zgromadzone na przyl�dku Canaveral.
��Dzia�a � wyszepta�a Bella.
��Ale co wiezie? � mrukn�a Edna, mru��c oczy. � Daj powi�kszenie� Do licha, wci�� zapominam, �e nie jestem w kosmosie.
��Wod� � powiedzia�a Bella. � Worki z wod� morsk�. Zbiorniki zostan� przetransportowane na sam koniec i zrzucone.
��Zrzucone? Gdzie?
��Najpierw na Ksi�ycu. A p�niej na Wenus.
Edna wpatrywa�a si� w wind�.
��A gdzie jest zasilanie? Na tej platformie nie wida� �adnych instalacji laserowych.
��Bo ich tam nie ma. Nie ma �adnego �r�d�a zasilania, jedynie obr�t Ziemi. Edno, to tak naprawd� nie jest winda. To syfon.
Oczy Edny rozszerzy�y si� ze zdumienia.
Orbitalny syfon stanowi� rozwini�cie idei windy kosmicznej, wynikaj�ce ze szczeg�lnej mechaniki windy. Poza orbit� geostacjonarn� si�a od�rodkowa przejawia�a tendencj� do odpychania przedmiot�w od Ziemi. Sztuczka z syfonem mia�a wykorzysta� t� tendencj�, umo�liwi� �adunkom �ucieczk�, a jednocze�nie podnie�� z powierzchni Ziemi dodatkow� mas�. W gruncie rzeczy energia obrotu Ziemi by�a przekszta�cana w energi� ruchu strumienia unoszonych �adunk�w.
��Wi�c w og�le nie trzeba pobiera� �adnej energii z zewn�trz � powiedzia�a Edna. � Uczy�am si� o tym. Zawsze uwa�ano, �e powa�nym problemem b�dzie nieustanne podawanie materia�u � potrzeba by ca�ego konwoju ci�ar�wek, pracuj�cych dzie� i noc, aby zapewni� dop�yw �adunku. Ale je�eli to, co tam wyrzucacie, to woda morska�
��Nazwali�my te konstrukcj� Bimini � powiedzia�a Bella.
��Ta nazwa wydaje si� odpowiednia. Rdzenni Amerykanie opowiadali hiszpa�skiemu �eglarzowi nazwiskiem Ponce de Leon o �r�dle wiecznej m�odo�ci na wyspie Bimini. Wyspy tej nigdy nie odnalaz�, ale natrafi� na Floryd�
���r�d�o m�odo�ci?
���r�d�o ziemskiej wody przywr�ci �wiatu m�odo��. Najpierw Ksi�ycowi, a potem Wenus. S�uchaj, Edno, chcia�am, �eby dla Kosmit�w by� to dow�d, �e traktujemy ca�� t� spraw� powa�nie. To potrwa stulecia, ale dysponuj�c takimi zasobami, przekszta�cenie planety po raz pierwszy staje si� praktycznie mo�liwe. A je�li poziom ocean�w na Ziemi troch� si� obni�y i tempo obrotu planety nieco zmaleje, dzi�ki czemu inne �wiaty zazieleni� si� znowu, my�l�, �e jest to warte takiego po�wi�cenia, nie s�dzisz?
��My�l�, �e masz fio�a, mamo. Ale to wspania�e. � Edna chwyci�a j� i poca�owa�a.
Odezwa� si� Tales.
��Ten kana� jest bezpieczny. Bello, Edno, zosta�a jeszcze minuta do chwili najwi�kszego zbli�enia bomby Q.
Cho� kana� by� bezpieczny, wie�ci wkr�tce wyciek�y na zewn�trz. Po namiotami na dachu budynku i w�r�d zebranych na przyl�dku Canaveral t�um�w zapanowa�a cisza. Nagle nastr�j si� popsu�. Edna wzi�a The� z r�k Johna Metternesa i kurczowo przycisn�a j� do siebie. Bella chwyci�a d�o� c�rki i mocno j� �cisn�a.
Wszyscy utkwili wzrok w g�rze.
Wyb�r zosta� dokonany. Bomba ju� patrzy�a w przysz�o��, my�l�c o ko�cu swej nowej trajektorii.
B��kitny, rojny �wiat i wszyscy jego mieszka�cy zostali za ni�.
Jak ka�da dostatecznie zaawansowana maszyna bomba Q by�a do pewnego stopnia obdarzona wra�liwo�ci�. I jej zimn� dusz� przenikn�� �al, kiedy w sze�� miesi�cy p�niej uderzy�a w piaski Marsa, a wszelkie my�li zamar�y na zawsze.
Tu, na Hellesponcie, py� by� wyj�tkowo obfity, nawet jak na Marsa, prawdziwe muzeum py�u w uk�adzie s�onecznym.
Myra siedzia�a w p�katym kokpicie z Ellie von Devender, gdy �azik przedziera� si� przez ziemne wa�y i niskie wydmy. By�y na po�udniowej p�kuli Marsa i jecha�y przez g�ry Hellespontu, �a�cuch niskich wzg�rz, niedaleko zachodniego brzegu kotliny Hellas. Ko�a �azika wyrzuca�y w g�r� ogromne fontanny kurzu, kt�ry opada� na przedni� szyb�, uniemo�liwiaj�c wszelk� widoczno��. Skanery podczerwieni, a nawet radar, by�y w tych warunkach bezu�yteczne.
Myra zajmowa�a si� technologi� kosmiczn� na tyle d�ugo, by wiedzie�, �e musi pok�ada� wiar� w urz�dzeniach, kt�re j� chroni�y. �azik wiedzia� teoretycznie, dok�d jedzie, i znajdowa� drog� wy��cznie na podstawie oblicze�. Ale taka jazda przed siebie na �lepo k��ci�a si� z jej instynktem.
��Jednak nie mo�emy zwolni� � w zamy�leniu powiedzia�a Ellie. � Nie mamy czasu. � Okre�la�a drog� na podstawie danych astronomicznych � nawet nie patrzy�a przez okno jak Myra. Ale w ko�cu jej g��wne zadanie by�o znacznie wa�niejsze: toczy�y si� badania, kt�rych celem by�o okre�lenie, jakie szkody wyrz�dzi�a bomba Q na Marsie, kiedy spad�a tu pi�� miesi�cy temu, bo cho� samo uderzenie spowodowa�o stosunkowo niewielkie zniszczenia, zasia�o ziarno kwintesencji, kt�ra wkr�tce mia�a ca�kowicie unicestwi� planet�.
��To przez ten py� � powiedzia�a Myra. � Nie spodziewa�am si� takich warunk�w, nawet na Marsie.
Ellie unios�a brwi.
��Myro, to miejsce cieszy si� z�� s�aw�. Tutaj rodzi si� wiele ogarniaj�cych ca�� planet� burz py�owych. Nie wiedzia�a� o tym? A wi�c witaj w Centrali Py��w. W ka�dym razie wiesz, �e musimy si� spieszy�. Je�eli nie odnajdziemy tej starej w setne urodziny, sprawimy zaw�d sentymentalnie nastawionej ludno�ci ca�ego �wiata. � Ca�kowicie rozlu�niona wyszczerzy�a z�by w u�miechu.
Mia�a racj�. Poniewa� wszyscy czekali na wyczerpuj�ce wiadomo�ci dotycz�ce katastroficznej wizji przysz�o�ci planety, elektroniczne spojrzenie ca�ego �wiata by�o zwr�cone na Marsa i Marsjan. By�o �yczliwe lub chorobliwe, zale�nie od punktu widzenia. A spo�r�d wszystkich gor�czkowych dzia�a� przed ostateczn� ewakuacj� tego �wiata, nic tak nie pobudza�o wyobra�ni og�u, jak to, co Jurij cynicznie nazwa� �poszukiwaniem skarb�w�.
Mars by� zawalony pozosta�o�ciami z pionierskiego okresu bezza�ogowej eksploracji uk�adu s�onecznego, siedemdziesi�ciu lat triumf�w i gorzkich rozczarowa�, kt�re znalaz�y sw�j kres, gdy Bob Paxton pozostawi� pierwszy �lad ludzkiej stopy na czerwonej planecie. Wi�kszo�� bezczynnych sond i bezu�ytecznych �azik�w oraz rozrzucone szcz�tki wci�� spoczywa�y w pyle, tam gdzie je porzucono. Pierwsi koloni�ci na Marsie nie mogli marnowa� energii, zbieraj�c trofea, musieli patrze� w przysz�o��. Ale teraz, gdy okaza�o si�, �e Mars mo�e ju� nie mie� �adnej przysz�o�ci, rozleg�y si� gromkie g�osy, aby odzyska� tyle owych cennych relikt�w, ile si� da.
Nie by�a to praca, kt�ra wymaga�a wielkich specjalistycznych umiej�tno�ci w warunkach panuj�cych na Marsie, by�o to wi�c idealne zadanie dla Myry. Ze wzgl�d�w bezpiecze�stwa nie mog�a jednak tych dalekich wypraw �azikiem odbywa� sama, przydzielono jej wi�c do towarzystwa Ellie, kt�ra by�a fizykiem, nie za� specjalistk� od spraw Marsa. Ellie by�a ca�kiem zadowolona, �e jedzie razem z ni�; mog�a r�wnie dobrze kontynuowa� prac� w poruszaj�cym si� �aziku, jak na stacji Lowella czy Wellsa. Powiedzia�a, �e tak jest nawet lepiej, bo to j� mniej rozprasza.
Oczywi�cie praca Ellie by�a daleko wa�niejsza ni� polowanie na jakie� trofea. Ellie pracowa�a z grup� fizyk�w i kosmolog�w nad przewidywaniem tego, co ma si� sta� z Marsem. W tym momencie przegl�da�a obrazy dalekich gwiazd. Z tego co Myra by�a w stanie poj��, najlepsze dane pochodzi�y nie z samego Marsa, lecz z bada� nieba. Chocia� by�o to trudne do zinterpretowania, dalekie gwiazdy nie wygl�da�y teraz z Marsa tak samo jak z Ziemi. Myra zupe�nie nie pojmowa�a, jak to jest mo�liwe.
Tak czy owak program poszukiwania szcz�tk�w dawnych wypraw badawczych odnosi� sukcesy. Przy pomocy map orbitalnych Myra i inni zdo�ali dotrze� do
Wyprawy te mia�y tak�e cel naukowy. Interesowano si�, jak materia�y syntetyczne wytrzyma�y stuletni pobyt w warunkach panuj�cych na Marsie. Miejsca l�dowa� by�y interesuj�ce same w sobie, w przeciwnym razie sondy nie zosta�yby tam wys�ane. Tak wi�c Myra i Ellie realizowa�y ostatni program naukowy zbierania pr�bek, sporz�dzania map i wykonywania wierce�.
Czyniono wysi�ki, aby odzyska� niekt�re starsze sztuczne satelity, nadal okr��aj�ce Marsa, ale od dawna milcz�ce. Nast�pi�o powszechne rozczarowanie, kiedy odkryto, �e
Myra by�a zadowolona, �e ma do roboty co� konstruktywnego. Ale nie spodziewa�a si� takiej intensywnej kontroli, ka�dy jej ruch �ledzi�a widownia obejmuj�ca ca�y �wiat. Za�ogom obiecano, �e z kabiny �azika nie b�d� przekazywane �adne obrazy. Ale Myra pami�ta�a, �e do system�w �azika �atwo si� w�ama�, mo�na j� by�o obserwowa� przez ca�y czas.
Dzie� mija� i �wiat�o, ju� i tak przy�mione wskutek wzbijanych przez �azik tuman�w py�u, zacz�o bledn��. Myra obawia�a si�, �e w szybko zapadaj�cej ciemno�ci mimo wszystko nie odnajd� wraku
Nagle Ellie odchyli�a si� do ty�u, wpatruj�c si� w skomplikowany wykres na ekranie.
Myra przyjrza�a si� jej. Pozna�a t� nerwow� kobiet� na tyle dobrze, �e wiedzia�a, i� nie pozwala sobie na okazywanie �adnych emocji opr�cz irytacji. To wpatrywanie si� w ekran oznacza�o u Ellie prawdziwy wybuch.
��O co chodzi?
��No, mamy to. � Ellie postuka�a w ekran. � Los Marsa. Rozgry�li�my to.
���wietnie. Wi�c mo�esz prostymi s�owami powiedzie�, co to oznacza?
��Nawet b�d� musia�a to zrobi�. Zgodnie z otrzyman� informacj� za par� godzin mam wzi�� udzia� w �wiatowej konferencji prasowej, po�wi�conej tej kwestii. Oczywi�cie matematyka jest zawsze �atwiejsza. Bardziej dok�adna. � Zmru�y�a oczy my�l�c. � Powiem to tak. Gdyby�my mogli widzie� niebo i gdyby�my dysponowali dostatecznie silnym teleskopem, zobaczyliby�my, �e dalekie gwiazdy oddalaj� si� coraz szybciej, jak gdyby ekspansja wszech�wiata nagle przyspieszy�a. Ale z Ziemi tego nie zobaczyliby�my.
Myra zastanowi�a si� nad tym, co us�ysza�a.
��I co to oznacza?
��Bomba Q jest broni� kosmologiczn�. Wiedzieli�my to od samego pocz�tku. Broni� opart� na technologii Pierworodnych stwarzania wszech�wiat�w. Tak?
��Tak. Wi�c�
��Wi�c wyrzuci�a Marsa w jego w�asny, ma�y kosmos. Jakby p�czkuj�cy. W tym momencie ten niemowl�cy kosmos Marsa jest po��czony z jego kosmosem macierzystym. Ale to dziecko si� oddzieli, pozostawiaj�c Marsa samego.
Myra usi�owa�a to zrozumie�.
��Samego we w�asnym wszech�wiecie?
��W�a�nie. �adnego S�o�ca, �adnej Ziemi. Tylko Mars. Wida� st�d, �e ta bro� mia�a na celu oddzielenie kawa�ka Ziemi. Wywo�a�oby to globalne zniszczenia, ale sam� planet� pozostawi�oby prawie nietkni�t�. Ale dla Marsa by�a zbyt pot�na. I zniszczy ten ma�y �wiat doszcz�tnie. � Wyszczerzy�a z�by w u�miechu, ale spojrzenie mia�a nieweso�e. � W tym nowym wszech�wiecie b�dzie zupe�nie samotny. I zimny. Ale to nie potrwa d�ugo. Wszech�wiat niemowl�cy ulegnie implozji. Chocia� od wewn�trz b�dzie to wygl�da�o jak eksplozja. To model w zmniejszonej skali Wielkiego Rozdarcia, kt�re pewnego dnia rozerwie nasz wszech�wiat. Takie Ma�e Rozdarcie, jak s�dz�.
Myra zacz�a si� zastanawia�, ale nie pr�bowa�a dr��y� paradoksu implozji i eksplozji.
��Sk�d to wszystko wiesz?
Ellie pokaza�a na ciemne niebo.
��Na podstawie szybszego oddalania si� gwiazd, kt�re obserwujemy za pomoc� teleskop�w na Marsie, a kt�rego nie wida� z Ziemi. To oczywi�cie z�udzenie. W rzeczywisto�ci wszech�wiat Marsa zaczyna si� oddala� od jego wszech�wiata macierzystego. Albo na odwr�t.
��Ale nadal mo�emy uciec z jego powierzchni. W przestrze� kosmiczn� i na Ziemi�.
��Och, tak. Na razie. Mi�dzy tymi wszech�wiatami istnieje p�ynne po��czenie. � Zerkn�a na ekran, przewijaj�c jego zawarto��, aby zobaczy� wi�cej wynik�w. � Faktycznie to b�dzie fascynuj�cy proces. Narodziny wszech�wiata niemowl�cego wewn�trz naszego uk�adu s�onecznego! Dzi�ki temu dowiemy si� wi�cej o kosmologii ni� w ci�gu ca�ego stulecia. Zastanawiam si�, czy Pierworodni zdaj� sobie spraw�, jak wiele nas nauczyli�
Myra rozejrza�a si� niespokojnie po kabinie. Je�li je obserwowano, ten ch�odny, akademicki wyw�d nie zabrzmia� zbyt dobrze.
��Ellie. Wr�� na chwil� w szeregi zwyk�ych ludzi.
Ellie spojrza�a na ni� ostro. Ale da�a za wygran�.
��Przepraszam.
��
Ellie zn�w spojrza�a na ekran i jeszcze raz przewin�a jego zawarto��.
��Dane s� jeszcze niekompletne. Trudno powiedzie�. Uwzgl�dniaj�c dopuszczalne granice, jeste�my jakie� trzy miesi�ce przed oddzieleniem.
��Wi�c Marsa trzeba ewakuowa� do lutego, tak?
��Tak jest. A potem mo�e jeszcze dalsze trzy miesi�ce, zanim wszech�wiat niemowl�cy ulegnie implozji.
��I to b�dzie koniec Marsa. � A wi�c jeszcze tylko sze�� miesi�cy do ko�ca �wiata maj�cego pi�� miliard�w lat. � Co za dra�stwo � powiedzia�a.
��Tak. Hej, popatrz. � Ellie wskazywa�a pogniecion�, pokryt� py�em p�acht�, wystaj�c� z czerwonej ziemi. � My�lisz, �e to spadochron?
���azik, stop. � Pojazd zatrzyma� si� z szarpni�ciem i Myra wyjrza�a na zewn�trz. � Powi�kszenie� Chyba masz racj�. Mo�e ods�oni�y go podmuchy wiatru. Co pokazuje sonar?
��Sp�jrzmy. �azik�
I oto pojawi� si� przed ich oczyma, zagrzebany kilka metr�w pod nawianym, marsja�skim py�em, przysadzisty kszta�t, dobrze widoczny na ekranie sonaru.
��Wygl�da jak kwiat � szepn�a Ellie. � O czterech p�atkach.
��To by�a metalowa kula rozmiar�w domowej lod�wki. Te p�atki mia�y si� otworzy� i ustawi� j� we w�a�ciwym po�o�eniu, bez wzgl�du na to, jak by wyl�dowa�a.
��Wygl�da na to, �e jej los przypiecz�towa� poskr�cany spadochron. Po tym jak odby�a tak� d�ug� drog�
��Uda�o im si�. I nam te�.
��Tak. A teraz spoczywa pod dwumetrow� warstw� py�u. � Ellie odpi�a pasy bezpiecze�stwa i wsta�a z krzes�a. � Przynie� �opat�.
Kiedy kapitan Nathaniel Grove dowiedzia� si� w Troi, �e Bisesa Dutt powr�ci�a do Babilonu, pospieszy� tam wraz z Benem Batsonem.
Przy Bramie Isztar spotkali Eumenesa, wci�� �yj�cego chiliarch� coraz bardziej kapry�nego Aleksandra.
��Bisesa jest w �wi�tyni Marduka � oznajmi� swoj� koturnow� angielszczyzn�. � Nie zamierza jej opu�ci�.
Grove skrzywi� si�.
��Mog�em si� tego spodziewa�. Ju� kiedy� mia�a podobne za�amanie. Kiepska sprawa, kiepska sprawa. Mo�emy j� zobaczy�?
��Oczywi�cie. Ale najpierw musimy odwiedzi� innego, hm, pustelnika, i to, obawiam si�, nie z w�asnej woli. Prosi�, aby si� z wami spotka�, gdyby�cie wr�cili do Babilonu. W istocie prosi� o spotkanie z kimkolwiek, jak on to nazywa, �z nowej generacji�.
Okaza�o si�, �e t� osob� jest Ilicius Bloom, �konsul� z Chicago. Tu� ko�o mur�w miasta, niedaleko Bramy Isztar, stra�nicy Aleksandra trzymali go w klatce.
Klatka by�a wyra�nie przeznaczona dla zwierz�t. By�a wystawiona na dzia�anie czynnik�w atmosferycznych i zbyt ma�a, aby Bloom m�g� stan�� w pozycji wyprostowanej. Obok klatki sta� stra�nik, jeden z falangist�w Aleksandra, najwyra�niej znudzony. W tylnej cz�ci klatki wisia�o co�, co wygl�da�o jak zwierz�ca sk�ra, pomarszczona i sucha.
Przykucni�ty, odziany w brudne �achmany, z jasnymi oczami w usmolonej twarzy, Ilicius Bloom dygota� i kaszla�, cho� dzie� nie by� zimny, a smr�d �wie�ych odchod�w sprawi�, �e Grove a� si� cofn��. Bloom by� wyra�nie wdzi�czny, �e mo�e si� z nimi zobaczy�, ale zarazem zdawa� sobie spraw� z przyczyny reakcji Grove�a.
��Nie powinni�cie my�le�, �e to ja. Trzymali tu przedtem ma�poluda. Zapchlon� suk�. � Pogrzeba� w ziemi. � Popatrzcie na to, to kosmyk w�os�w tego ma�poluda! � Cisn�� nim o �elazne pr�ty klatki. � W nocy przychodz� szczury i to wcale nie jest zabawne. Zgadnijcie, gdzie umie�cili t� ma�p�. W �wi�tyni, razem z t� zbzikowan� Dutt. Dacie wiar�? S�uchaj, musisz mi pom�c, Grove. D�ugo tu ju� nie wytrzymam, musisz si� tym zaj��.
��Uspok�j si�, cz�owieku � powiedzia� Grove. � I powiedz nam, dlaczego tu jeste�. Wtedy mo�e b�dziemy mieli szans� ci� st�d wyci�gn��.
��No to �ycz� powodzenia. Aleksander planuje wojn�.
��Wojn�? Z kim?
��Z Ameryk�. Europa mu nie wystarcza, jak�e mog�aby, skoro wie, �e s� jeszcze ca�e kontynenty do podbicia? Ale jedynym �r�d�em informacji na temat Ameryki, czy raczej Chicago, jestem ja.
��Och. Wi�c on ci� przes�uchuje.
Bloom uni�s� d�onie z zakrwawionymi palcami.
��Mo�na to tak nazwa�. Naturalnie zachryp�em od ci�g�ego m�wienia. Prosz� nie traktowa� mnie z g�ry, kapitanie Grove. Nie jestem oficerem brytyjskiej armii. A poza tym nie wiem, jaka to r�nica. Widzia� pan ostatnio Aleksandra? Nie wierz�, aby ten spuchni�ty brutal mia� �y� jeszcze d�ugo, a tym bardziej kierowa� wojn� po drugiej stronie Atlantyku. Powiedzia�em mu wszystko, co wiedzia�em, a kiedy za��da� wi�cej, zacz��em k�ama�. C� innego mog�em zrobi�?
��Ale jemu nigdy nie by�o dosy�, nigdy. Popatrzcie na to. � Niezdarnie poruszy� si� w klatce. Przez cienki, brudny materia� koszuli Grove zobaczy� na jego grzbiecie �lady od uderze� batem. � I na to! � Szponiast� d�oni� wskaza� wisz�c� na �cianie klatki sk�r�.
Ben Batson zapyta�:
��Co to jest?
��Wiecie, �e j� kocha�em � powiedzia� Bloom.
��Kogo, cz�owieku? � cierpliwie pyta� Grove. � Kogo kocha�e�?
��Isobel. Chyba pami�tasz, Grove, dziewczyn� z Gnojowiska. Urodzi�a mi bachora! Och, by�em okrutny, by�em samolubny, ale to ja, Ilicius Bloom. � Roze�mia� si� i pokr�ci� g�ow�.
��A mimo to j� kocha�em, najlepiej jak umia�a moja pe�na wad dusza. Naprawd�.
��Oczywi�cie uczynili to, �eby mnie z�ama� � wyszepta� Bloom, wpatruj�c si� w Grove�a. � Dwaj �o�nierze. Zrobili to na moich oczach. Obrali j� jak winogrono.
Batson popatrzy� na kawa�ek sk�ry.
��Wielkie nieba, kapitanie! Chyba�
��Chod�my � powiedzia� Grove, odci�gaj�c go w ty�.
Bloom wpad� w panik�.
��Widzicie, jak mnie za�atwili. Porozmawiajcie z Eumenesem. Powiedzcie burmistrzowi Rice�owi. Och, jak�e chcia�bym zn�w us�ysze� ameryka�sk� mow�! Prosz�, Grove� � Uda�o mu si� wysun�� ca�� r�k� przez pr�ty klatki. Stra�nik jakby od niechcenia trzasn�� go p�azem miecza. Bloom zawy� i cofn�� si�.
Eumenes odci�gn�� Grove�a i Batsona.
��Ilicius Bloom to ju� trup. Sam wp�dzi� si� w k�opoty, kiedy pr�bowa� si� targowa� z Aleksandrem o te strz�pki informacji, jakie posiada�. Potem pogr��y� si� ostatecznie swymi k�amstwami. Ju� by�by w grobie, gdyby utrzymywanie go przy �yciu nie by�o takie tanie. Je�li chcecie, za�atwi� audiencj� u Aleksandra w sprawie losu, jaki go czeka, ale ostrzegam, �e prawdopodobnie nie przyniesie to niczego dobrego, a sami mo�ecie znale�� si� w niebezpiecze�stwie� Jednak najpierw � powiedzia� � musicie odwiedzi� Bises� Dutt.
Wahad�owiec spoczywa� na brunatnej pokrytej py�em r�wninie. Blada tarcza S�o�ca w�drowa�a po pomara�czowym niebie; tutaj, na Xanthe Terra, zbli�a�o si� po�udnie. Statek mia� kszta�t podw�jnego sto�ka, by� gruby i niezgrabny. Znajdowa� si� na ko�cu d�ugiego, wy��obionego w pyle �ladu, pozosta�o�ci po l�dowaniu �lizgiem. W tej chwili sta� na ogonie, jakby got�w do startu na orbit�. Jego sp�d, pokryty ciemnymi p�ytkami, stanowi�cymi os�on� termiczn�, by� porysowany od licznych wej�� w atmosfer�, a farba wok� dysz koryguj�cych �uszczy�a si�. Obok sta�y �aziki, kt�rych wij�ce si� �lady gin�y na horyzoncie. W�azy znajduj�ce si� w brzuchu wahad�owca by�y otwarte, a m�czy�ni, kobiety i paj�kowate roboty pracowali, wci�gaj�c pakunki do luku towarowego.
Stoj�c w skafandrze kosmicznym, Myra pomy�la�a, �e ten statek nie wyr�nia si� niczym szczeg�lnym. By� to zwyczajny pojazd orbitalny, kt�ry tak� podr� odbywa� wielokrotnie.
Ale by� to ostatni statek kosmiczny, jaki mia� opu�ci� powierzchni� Marsa.
Myra wiedzia�a, �e jest to symboliczna chwila. Wi�kszo�� mieszka�c�w Marsa wraz ze swymi baga�ami ju� dawno wyjecha�a. Rozmaite uk�ady sztucznej inteligencji, kt�re znajdowa�y si� w bazach, �azikach i niekt�rych urz�dzeniach, zostan�, na ile to mo�liwe, uratowane, zgodnie z prawem do ochrony, przys�uguj�cym wszystkim osobom prawnym, ostatnie ich kopie zosta�y przes�ane do zewn�trznych bank�w pami�ci. Ale nic nie mog�o bardziej chwyci� za serce ni� widok ostatniej paczki �adowanej do ostatniego statku, ostatniego �ladu ludzkiej stopy, ostatniego zamykanego w�azu.
Dlatego kamery otacza�y statek ze wszystkich stron. I dlatego chi�ski delegat sta� w grupce ludzi, z dala od innych. I dlatego gor�czkowe prace za�adunkowe zosta�y wstrzymane, kiedy pojawi�a si� Bella Fingal, zdymisjonowana przewodnicz�ca �wiatowej Rady Kosmicznej, kt�ra w skafandrze chyba o dwa lub trzy numery za du�ym sta�a otoczona ma�ym t�umem.
��Jedna godzina � odezwa� si� w he�mie Myry cichy automatyczny g�os. Po reakcji pozosta�ych zorientowa�a si�, �e wszyscy us�yszeli to samo ostrze�enie. Pozosta�a jedna godzina do opuszczenia Marsa, zanim wydarzy si� co� niewyobra�alnego.
Myra cofn�a si�, do��czywszy do ma�ej grupy ludzi, kt�rzy w skafandrach wygl�dali jak grube, zielone ba�wany. Bella powiedzia�a:
��Szkoda, �e ten ostatni start nie mo�e si� odby� z Portu Lowella. � W rzeczywisto�ci znajdowali si� pi��dziesi�t kilometr�w od Lowella, na Xanthe Terra, na stanowisku startowym usytuowanym na skraju Vastitas Borealis. � By�oby bardziej stosowne, gdyby ten ostatni start odbywa� si� w miejscu, gdzie Bob Paxton i jego za�oga po raz pierwszy wyl�dowali na Marsie.
��Mo�e mogliby�my tak to zorganizowa�, gdyby Lowell wci�� nie by� radioaktywny � do�� ostro powiedzia� Jurij O�Rourke. Zawo�a� Hanse�a Critchfielda, kt�ry dumnie trzyma� tac�, na kt�rej le�a�y jakie� materia�y. � Pani przewodnicz�ca, prosz� � powiedzia� bezceremonialnie. � Oto wyb�r materia��w naukowych, kt�re zebrali�my w ci�gu ostatnich miesi�cy. Prosz� spojrze�. Pr�bki z wielu stanowisk geologicznych, od po�udniowych wy�yn do p�nocnych r�wnin i stok�w wielkich wulkan�w. Fragmenty lodowego rdzenia czap polarnych, maj� one dla mnie szczeg�ln� warto��. I mo�e najcenniejsze ze wszystkiego, pr�bki marsja�skiego �ycia. S� to relikty przesz�o�ci, prosz� spojrze�, mamy nawet skamienia�o�� wydobyt� z osadu na dnie jeziora i wyst�puj�ce obecnie miejscowe organizmy oraz pr�bki transgenicznych form �ycia, z kt�rymi eksperymentowali�my.
Grendel Speth powiedzia�a oschle:
��Marsjanie nadaj�cy si� do spo�ycia.
Bella Fingal by�a drobn�, zm�czon� kobiet�, kt�ra dobiega�a sze��dziesi�tki. Robi�a wra�enie rzeczywi�cie wzruszonej tym gestem. U�miechn�a si� zza wizjera skafandra.
��Dzi�kuj�.
Jurij powiedzia�:
��Jest mi przykro, �e nie mo�emy pani ofiarowa� flakonika z wod� z kana��w. Albo nogi marsja�skiej machiny wojennej.
Albo jaja z�o�onego przez ksi�niczk� i szkoda, �e nie mog� pani pokaza� szybowca Wernera von Brauna. By� to pierwszy powa�ny projekt odbycia podr�y na Marsa. Taki szybowiec nie mia�by problem�w na g�adkim lodzie na biegunach. A je�li chodzi o przysz�o��, przykro mi, �e nie ujrzy pani przysz�o�ci Marsa. Dojrza�y �wiat ludzi, uczestnicz�cy w mi�dzyplanetarnym �yciu gospodarczym i politycznym�
Myra dotkn�a jego ramienia i zamilk�.
Bella u�miechn�a si�.
��Tak. To ju� koniec historii, prawda? �adnych wi�cej marze� o Marsie. Ale my nie zapomnimy, Jurij. Mog� ci� zapewni�, �e badania Marsa b�d� kontynuowane, nawet je�li sama planeta przestanie istnie�. Nadal b�dziemy si� uczy� o Marsie i usi�owali zrozumie�.
��A w tym ostatnim momencie pragn� jeszcze raz wam powiedzie�, dlaczego by�o warto, nawet takim strasznym kosztem.
Powiedzia�a, �e z Cyklopa nadesz�y nowe wyniki.
Wielkie obserwatorium zosta�o zaprojektowane jeszcze przed burz� s�oneczn� i jego celem by�o poszukiwanie planet podobnych do Ziemi. Po burzy, a zw�aszcza po powrocie Ateny, wielkie teleskopy Fresnela zosta�y skierowane w g��b przestrzeni mi�dzygwiezdnej.
Bella powiedzia�a:
��I wsz�dzie, gdzie patrzyli astronomowie, widzieli uchod�c�w.
Teleskopy Cyklopa wykry�y w podczerwieni �lady ca�ej generacji statk�w kosmicznych, wolnych, du�ych ark, podobnych do chi�skich statk�w; ca�e cywilizacje ratowa�y si� ucieczk�. Widziano te� ogromne, lekkie statki z �aglami o rozpi�to�ci setek kilometr�w, kt�re sun�y popychane �wiat�em wybuchaj�cych gwiazd. Wykryto nawet wysy�ane w w�skim pa�mie sygna�y laserowe, kt�re mog�y stanowi� �lady pr�b teleportacji, rozpaczliwych usi�owa� przes�ania esencji �ycia zakodowanej w sygnale radiowym.
Myra by�a zaszokowana. W ka�dej z tych kr�tkich informacji kry�a si� ca�a historia.
��To robota Pierworodnych. S� wsz�dzie. I wsz�dzie robi� to, co pr�bowali zrobi� z nami, z Marsjanami i na Procyonie,
��Gdyby�my to wiedzieli � powiedzia�a Bella � gdyby�my zrozumieli Pierworodnych, mogliby�my da� sobie rad� z zagro�eniem, jakie stanowi�. Taka b�dzie nasza przysz�o��, oboj�tnie jak daleko si� znajdziemy. I w taki spos�b znale�li�my si� w tej sytuacji, na tej opustosza�ej pla�y. � Bella poda�a swemu wsp�pracownikowi tac� z pr�bkami i zrobi�a krok w ty�. � Czy ci z was, kt�rzy teraz wyje�d�aj�, zechc� stan�� u mego boku?
Zg�osi�a si� wi�kszo�� obecnych, w tym Ellie von Devender, Grendel Speth, Hanse Critchfield. Pozostali na miejscu Myra, Jurij i Paula Umfraville. Chi�czycy tak�e si� nie ruszyli. Jeden z nich zbli�y� si� do Belli i jeszcze raz jej powiedzia�, �e zamierzaj� zosta�, aby si� opiekowa� pomnikami, kt�re wznie�li swym braciom, poleg�ym podczas burzy s�onecznej.
Bella stan�a naprzeciw nich.
��Jak rozumiem, macie mn�stwo zapas�w � �ywno��, energi� � aby prze�y� do chwili, gdy�
Jurij powiedzia�:
��Tak, pani przewodnicz�ca. Zatroszczyli�my si� o wszystko.
��Niezupe�nie rozumiem, jak b�dziecie si� mogli porozumiewa�, na przyk�ad Lowell ze stacj� polarn�. Czy nie stracicie satelit�w komunikacyjnych, kiedy nast�pi od��czenie?
��U�o�yli�my linie naziemne � powiedzia�a Paula pogodnie. � Wszystko b�dzie dobrze.
��
��Dzi�kujemy � powiedzia� Jurij spokojnie. � Ale ju� podj�li�my decyzj�. Kto� musi zosta�. Musz� by� �wiadkowie. A poza tym, pani przewodnicz�ca, to jest m�j dom.
��Tutaj pochowana jest moja matka � powiedzia�a Paula Umfraville. � Nie mog� jej zostawi�. � Jej u�miech by�, jak zawsze, oficjalny.
��Ja tak�e straci�am tutaj matk� � powiedzia�a Myra. � Nie mog�abym wyjecha�, nie rozwi�zawszy tego problemu.
Bella stan�a naprzeciw Myry.
��Wiesz, �e uczynimy wszystko, co w naszej mocy, w oparciu o kontakt, kt�ry nawi�zali�my z Mirem. Daj� ci na to moje s�owo i dopilnuj�, aby ta obietnica zosta�a dotrzymana.
��Dzi�kuj� � powiedzia�a Myra.
��Ale ty si� udajesz do jeszcze dziwniejszego miejsca, nieprawda�? Czy jest kto�, z kim� chcia�aby�, abym porozmawia�a?
��Nie. Dzi�kuj� pani. � W ci�gu wielu miesi�cy po uderzeniu bomby Q, Myra dziesi�tki razy pr�bowa�a si� skontaktowa� z Charlie i Eugene�em. Bez rezultatu. Ale w ko�cu opu�cili jej w�asny wszech�wiat dawno temu. Uporz�dkowa�a swoje sprawy. Nic jej nie pozosta�o, tylko Mars.
��Z ca�ym szacunkiem, pani przewodnicz�ca, musi pani startowa� � powiedzia� Jurij, spojrzawszy na zainstalowany w kombinezonie chronometr.
Wok� wahad�owca nast�pi�o nag�e o�ywienie, kiedy odrzucono drabiny i zamkni�to w�azy. Myra jeszcze raz si� u�ciska�a z Ellie, Grendel i Hanse�em, z Chi�czykami, a nawet z Bell� Fingal. Ale skafandry sprawi�y, �e u�ciski by�y niezdarne i pozbawione fizycznego kontaktu.
Bella jako ostatnia stan�a u st�p kr�tkiej pochylni prowadz�cej do wn�trza. Rozejrza�a si� wok�.
��To jest koniec Marsa � powiedzia�a. � Pope�niono tutaj straszn� zbrodni� i my, ludzie, jeste�my w ni� zamieszani. To okropne brzemi�, kt�re b�dziemy d�wiga�, my i nasze dzieci. Ale nie wydaje mi si�, �e odje�d�amy ze wstydem. W ostatnim stuleciu na Marsie wydarzy�o si� wi�cej, ni� w ci�gu minionego miliarda lat i wszystko, co dobre, by�o wynikiem dzia�a� cz�owieka. Musimy to zachowa� w pami�ci. I musimy zachowa� w pami�ci utraconego Marsa z mi�o�ci�, nie ze wstydem. � Spojrza�a na czerwony py� pod stopami. � To chyba wszystko.
Szybko wesz�a po pochylni, kt�ra podnios�a si� i zamkn�a.
Myra, Paula i Jurij musieli szybko wraca� do �azika, kt�ry po chwili oddali� si� wraz z nimi na bezpieczn� odleg�o�� od miejsca startu. Kiedy si� zatrzyma�, znowu wygramolili si� na zewn�trz.
Stan�li w rz�dzie, Myra mi�dzy Jurijem i Paul�, trzymaj�c si� za r�ce. Otacza� ich ma�y t�umek automatycznych kamer, kt�re ta�czy�y wok� nich.
Kiedy nadesz�a chwila startu, wahad�owiec uni�s� si� w g�r� bez problemu. Si�a ci��enia na Marsie by�a niewielka, zawsze by�o �atwo wydosta� si� z jej zasi�gu. Py� wzbi� si� w g�r� i szybko opad� w rzadkim powietrzu na ziemi�, a wahad�owiec szybko mala� na tle pomara�czowo-br�zowego nieba, by� ju� tylko blad� plamk�, za kt�r� ci�gn�a si� ledwie widoczna smuga kondensacyjna.
��I to by by�o tyle � powiedzia�a Paula. � Jak d�ugo jeszcze b�dzie jasno?
Jurij ju� mia� spojrze� na zegarek, ale po chwili zmieni� zdanie.
��Nied�ugo. Chcecie wraca� do �azika, �eby pozby� si� skafandr�w?
Nikt nie chcia�. Wydawa�o im si�, �e powinni zosta� na zewn�trz, na marsja�skiej ziemi, pod tym niesamowitym, pozbawionym b��kitu niebem.
Myra rozejrza�a si� wok�. Otacza�a ich p�aska pustynia, a w oddali majaczy�y niewielkie wzg�rza. Ale w g��bokim rowie, niedaleko miejsca, gdzie stali, pieni�a si� jaka� zielona ro�linno�� podobna do mchu. �ycie, kt�re powr�ci�o na Marsa w wyniku burzy s�onecznej i kt�re piel�gnowali ludzie. Przytuli�a si� do towarzyszy.
��To sen, kt�ry ludzie �nili miliony lat: tak sta� tutaj i patrzy� na to.
Jurij powiedzia�:
��Tak�
I wtedy �wiat�o zgas�o, tak po prostu, niebo pociemnia�o, jakby kto� w��czy� �ciemniacz. S�o�ce znik�o. Niebo przybra�o barw� ciemnobr�zow�, potem antracytow� i w ko�cu ca�kowicie czarn�.
Myra sta�a w ciemno�ci, przywar�szy do Jurija i Pauli. S�ysza�a, jak wok� terkocz� zdezorientowane kamery. Trwa�o to zaledwie kilka sekund.
��Mam nadziej�, �e kamery zdo�a�y to uchwyci� � wyszepta� Jurij.
��Wra�enie jest takie, jak podczas ca�kowitego za�mienia S�o�ca � powiedzia�a Paula. � Raz pojecha�am na Ziemi�, �eby zobaczy�. To by�o dziwnie podniecaj�ce�
Myra tak�e czu�a si� podniecona, jako� dziwnie poruszona tym pierwotnym, niezwyk�ym zdarzeniem.
��Wi�c jeste�my sami w tym wszech�wiecie � powiedzia� Jurij. � My i Mars.
Ziemia lekko zadr�a�a.
��Trz�sienie Marsa � natychmiast powiedzia�a Paula. � Spodziewali�my si� tego. W�a�nie znik�y wywo�ywane dzia�aniem S�o�ca si�y p�ywowe. To minie.
�wiat�a �azika zamigota�y, a po chwili zap�on�y r�wnym blaskiem. Rzuca�y na ziemi� jasny kr�g �wiat�a i przed Myr� pojawi� si� d�ugi cie�.
A przed ni� widnia�o zawieszone w powietrzu ko�o. By�o jak lustro, pe�ne refleks�w �wiate� �azika. Myra zrobi�a krok w prz�d i zobaczy�a, jak zbli�a si� jej w�asne odbicie.
Obiekt unosz�cy si� w powietrzu mia� oko�o metra �rednicy. To by�o Oko.
��Pieprzone diabelstwo � powiedzia� Jurij. � Pieprzone diabelstwo! � Schyli� si� niezdarnie, podni�s� gar�� marsja�skich kamieni i cisn�� je w Oko. Kamienie uderzy�y w Oko z brz�kiem, kt�ry ledwo by�o s�ycha� w rzadkim, zimnym powietrzu.
Ziemia nie przestawa�a dygota� i ma�a planeta wyda�a d�wi�k jak dzwon.
Wtedy przed oczyma Myry przesun�a si� bia�a plamka. Patrzy�a na ni� przez ca�y czas, jak zmierza ku ziemi, gdzie znik�a. By� to p�atek �niegu.
W �wi�tyni Marduka wyszed� im naprzeciw Abdikadir Omar.
Wok� �wi�tyni zebra� si� niewielki t�um. Niekt�rzy nawet tam sypiali w ma�ych przybud�wkach i namiotach. W�r�d nich powoli chodzili handlarze, sprzedaj�c jedzenie, wod� oraz rozmaite �wiecide�ka i �wi�te symbole. Abdi powiedzia�, �e s� to pielgrzymi, kt�rzy przybyli a� z Aleksandrii i Judei.
��I s� tutaj z powodu Oka Marduka?
Abdi wyszczerzy� z�by w u�miechu.
��Niekt�rzy przybywaj� z powodu samego Oka. Inni z powodu Marduka, je�eli go pami�taj�. Jeszcze inni z powodu Bisesy. A niekt�rzy nawet z powodu ma�poluda, kt�ry tam jest razem z ni�.
��To niezwyk�e � powiedzia� Grove. � Pielgrzymi z Judei przybywaj�, �eby zobaczy� kobiet� z dwudziestego pierwszego wieku!
Eumenes powiedzia�:
��Czasami zastanawiam si�, czy tutaj nie rodzi si� zupe�nie nowa religia. Kult Pierworodnych i Bisesy Dutt jako ich prorokini.
��W�tpi�, czy to wyjdzie im na zdrowie � powiedzia� Grove.
��Przedtem cz�owiek lubi� niszczy� bog�w. Chod�cie. Porozmawiajmy z Bises� Dutt.
Abdi poprowadzi� ich przez t�um, a potem przez zawi�e wn�trze �wi�tyni do komnaty Oka.
Ma�e pomieszczenie o osmalonych �cianach z ceg�y wype�nia�o unosz�ce si� w powietrzu Oko. W �wietle lamp olejnych Grove ujrza� swe w�asne odbicie, groteskowo zniekszta�cone, jak w gabinecie krzywych luster. Ale samo Oko by�o ogromne, z�owieszcze; wydawa�o mu si�, �e czuje jego przyci�ganie.
Bisesa zbudowa�a sobie w rogu komnaty co� w rodzaju gniazda z koc�w, papieru i fragment�w odzie�y. Kiedy Grove i pozostali weszli do �rodka, u�miechn�a si� i wsta�a.
By� tam tak�e �w ma�polud. Chuda, lecz mocno zbudowana doros�a samica siedzia�a w kucki w klatce, r�wnie nieruchoma i czujna, jak samo Oko. Mia�a jasnoniebieskie oczy. Grove odwr�ci� wzrok przed jej spojrzeniem.
��Wielkie nieba! � powiedzia� Batson, trzymaj�c si� za nos. � Ilicius Bloom nie k�ama�, m�wi�c, �e ten smr�d nie pochodzi od niego, ale od ma�poluda!
��Mo�na si� do tego przyzwyczai� � powiedzia�a Bisesa. Przywita�a si� z Batsonem u�ciskiem d�oni i obj�a Grove�a, co wprawi�o go w niejakie zak�opotanie. � W ka�dym razie Chwytaczka ma towarzystwo.
��Chwytaczka?
��Nie pami�ta jej pan, Grove? W dniu pojawienia si� Nieci�g�o�ci pa�scy �o�nierze schwytali ma�p� cz�ekokszta�tn� i jej dziecko. �o�nierze nazwali j� Chwytaczka ze wzgl�du na spos�b, w jaki u�ywa�a d�oni wi���c w�z�y z kawa�k�w s�omy. Ostatniego wieczoru przed pr�b� odes�ania mnie na Ziemi� poprosi�am, aby je uwolniono. My�l�, �e to jest to samo dziecko, kt�re w mi�dzyczasie doros�o. Je�li te australopiteki �yj� tak samo d�ugo jak szympansy, jest to zupe�nie mo�liwe. Daj� s�owo, �e jest zr�czniejsza ode mnie.
Grove zapyta�:
��Jak, u licha, si� tutaj znalaz�a?
Eumenes powiedzia�:
��Sama tutaj przysz�a. Nale�a�a do stada, kt�re prze�ladowa�o zachodnie koleje. Id�c wzd�u� linii kolejowej, dosz�a a� do Babilonu i zacz�a si� naprzykrza� rolnikom w gospodarstwach le��cych poza miastem. Pr�bowa�a sforsowa� mury miasta. Nie mo�na jej by�o odp�dzi�. W ko�cu z�apano j� w siatk� i sprowadzono do miasta, po czym umieszczono na dworze jako kuriozum. Trzymali�my j� w klatce Blooma, ale nie przestawa�a w niej szale�. Chcia�a si� gdzie� dosta�, to by�o jasne.
��To by� m�j pomys� � powiedzia� Abdi. � Wzi�li�my j� na smycz i dali�my si� zaprowadzi� tam, gdzie chcia�a.
��A ona przysz�a tutaj � powiedzia�a Bisesa. � Co� j� tutaj ci�gn�o, podobnie jak mnie. Wydaje si� tutaj ca�kiem spokojna, jakby znalaz�a to, czego pragn�a.
Grove zastanawia� si� przez chwil�.
��Pami�tam, jak kiedy� trzymali�my tego ma�poluda i jego matk� w namiocie rozpi�tym nad unosz�cym si� w powietrzu Okiem, pami�tasz Biseso? Uwa�a�em, �e to troch� nie w porz�dku wobec Oka. Mo�e wtedy to nieszcz�sne stworzenie nawi�za�o z Oczami jaki� kontakt. Ale sk�d, u diab�a, mia�oby wiedzie�, �e Oko jest
��Jest du�o rzeczy, kt�rych nie rozumiemy � powiedzia�a Bisesa. � Delikatnie m�wi�c.
Grove przygl�da� si� legowisku Bisesy z wymuszonym zainteresowaniem.
��Wygl�da na to, �e jest ci tutaj ca�kiem dobrze.
��Wszystkie wygody zapewnione � powiedzia�a. Okre�lenie to zaskoczy�o Grove�a. � Mam sw�j telefon. Szkoda, �e Skafander Pi�� jest pozbawiony zasilania, bo gdyby nie to, mia�abym troch� liczniejsze towarzystwo. Tu mam chemiczn� toalet� wygrzeban� z Ma�ego Ptaka. Abdi donosi mi jedzenie i sprz�ta. Jeste� moim ��cznikiem ze �wiatem zewn�trznym, prawda Abdi?
��Tak � powiedzia� Grove � ale
Eumenes powiedzia� powa�nie:
��Powiniene� wiedzie�, �e Aleksander my�li, i� ona pr�buje znale�� spos�b wykorzystania Oka dla jego potrzeb. Gdyby nie fakt, �e Kr�l wierzy, i� Bisesa s�u�y realizacji jego cel�w, w og�le by jej tutaj nie by�o. Musisz o tym pami�ta�, kapitanie, kiedy si� z nim spotkasz.
��W porz�dku. Ale jaka jest prawda, Biseso?
��Chc� wr�ci� do domu � powiedzia�a po prostu. � Tak jak to zrobi�am poprzednio. Chc� wr�ci� do mojej c�rki i do mojej wnuczki. A to jest jedyny mo�liwy spos�b. Z ca�ym szacunkiem, na Mirze nie na niczego, co jest dla mnie r�wnie wa�ne.
Grove popatrzy� na t� kobiet�, osamotnion� matk�, sam� w�r�d tego obcego jej otoczenia.
��Jak wiesz, ja tak�e mia�em c�rk� � powiedzia� i przerazi� si�, �e jego g�os zabrzmia� tak szorstko. � Wr�ci� do domu. Ty to wiesz. My�l�, �e teraz by�aby mniej wi�cej w twoim wieku. Rozumiem, dlaczego tu jeste�, Biseso.
U�miechn�a si� i zn�w go obj�a. Niewiele ju� zosta�o do powiedzenia.
��No dobrze � powiedzia� Grove. � Odwiedz� ci� znowu. Pozostaniemy w Babilonie jeszcze przez kilka dni. Czuj�, �e naprawd� powinienem spr�bowa� co� zrobi� dla tego nieszcz�nika Blooma. My, wsp�cze�ni, musimy si� trzyma� razem.
��Jeste� dobrym cz�owiekiem, kapitanie. Ale nie nara�aj si� na �adne niebezpiecze�stwo.
��Jestem szczwany lis, wi�c si� o mnie nie b�j�
W chwil� potem wyszli.
Grove raz obejrza� si� na Bises�. Chodzi�a wok� unosz�cej si� w powietrzu kuli i przyciska�a go�� d�o� do powierzchni Oka. D�o� wydawa�a si� ze�lizgiwa� na boki, jakby pchana jak�� niewidzialn� si��. Grove czu� podziw dla jej swobodnego sposobu traktowania tego monstrualnego, obcego obiektu.
Odwr�ci� si�. By� rad, �e w mroku panuj�cym w korytarzach �wi�tyni mo�e ukry� �zy sp�ywaj�ce z jego starczych oczu.
Zadzwoni�a Paula, korzystaj�c z ��cza �wiat�owodowego. Od czasu od��czenia, wielki system sztucznej inteligencji w Nowym Lowellu dopracowywa� jej przewidywania dotycz�ce czasu, kiedy Rozdarcie w ko�cu dosi�gnie Marsa.
��Dwunasty maja � powiedzia�a Paula. � Oko�o czternastej.
Sze�� tygodni.
��No to teraz wiemy � powiedzia�a Myra.
��Powiedziano mi, �e w ko�cu b�d� mieli przewidywanie z dok�adno�ci� do jednej attosekundy.
��To bardzo po�yteczna informacja � oschle powiedzia� Jurij.
Paula powiedzia�a:
��Poza tym pracujemy nad przewidywaniami dotycz�cymi stanu twojej elektrowni j�drowej. Chyba zdajesz sobie spraw�, �e ko�czy ci si� paliwo.
��Oczywi�cie � sztywno powiedzia� Jurij. � Uzupe�nianie zapas�w by�oby dosy� skomplikowane.
��Przewidujemy, �e doci�gniesz do chwili Rozdarcia. Ale ledwo, ledwo. W tych ostatnich dniach mo�e by� niezbyt przyjemnie.
��Mo�emy oszcz�dza�. Tutaj jest nas tylko dwoje.
��OK. Ale tu, w Lowellu, zawsze znajdzie si� dla was miejsce.
Jurij spojrza� na Myr�, kt�ra u�miechn�a si� w odpowiedzi. Powiedzia�a:
��Mamy zostawi� dom? Nie. Dzi�kuj� ci, Paulo. Sko�czmy to tutaj.
��My�la�am, �e tak powiesz. W porz�dku. Je�eli zmienicie zdanie, �aziki s� wystarczaj�co sprawne, aby was stamt�d zabra�.
��Wiem o tym, dzi�ki � powa�nie powiedzia� Jurij. � Bo jeden z nich jest nasz.
Rozmawiali o tym, co robi� i jak sobie radz�.
Marsja�skie lato uleg�o drastycznemu skr�ceniu. S�o�ce znik�o dwa miesi�ce przed �rodkiem lata i na planecie zacz�a si� ostatnia zima.
W pewnym sensie nie mia�o to wielkiego znaczenia tu, na biegunie, gdzie i tak by�o ciemno w ci�gu po�owy roku. Dla Myry najwi�ksz� strat� by�o to, �e nie mog�a regularnie �ci�ga� z Ziemi film�w i bie��cych wiadomo�ci, a tak�e list�w z domu. Samej Ziemi nie brakowa�o jej tak bardzo jak poczty.
Ale je�li tu, w Stacji Wellsa, mo�na by�o odda� si� zaj�ciom w�a�ciwym dla zimy, ci, kt�rzy przebywali w Stacji Lowella, w pobli�u r�wnika, nie byli tak przyzwyczajeni do ciemno�ci i kiedy zacz�� pada� �nieg, prze�yli szok. Nie mieli �adnych urz�dze� potrzebnych do przetrwania. Dlatego Jurij i Myra za�adowali do jednego z dw�ch znajduj�cych si� na biegunie specjalistycznych �azik�w �nie�nych maty sublimacyjne i inne niezb�dne rzeczy. Jeden �azik zostawili w Lowellu, po czym drugim wr�cili do Wellsa. Ta podr�, kt�rej d�ugo�� w jedn� stron� wynosi�a jedn� czwart� obwodu planety, w padaj�cym nieustannie �niegu, by�a przygn�biaj�ca i wyczerpuj�ca. Od tej pory Myra i Jurij nie opuszczali okolic bazy.
��Porozmawiamy znowu � powiedzia�a Paula. � Trzymajcie si�. � Jej obraz znikn��.
Myra popatrzy�a na Jurija.
��I to by by�o tyle.
��Wracajmy do pracy � powiedzia�.
��Mo�e najpierw kawy?
��Daj mi jeszcze godzin�, a potem uporamy si� z obowi�zkami domowymi.
��OK.
Od czasu ostatecznej ewakuacji codzienna praca sta�a si� znacznie trudniejsza. Bez uzupe�niania zapas�w i dostaw cz�ci zamiennych psu� si� nie tylko reaktor, lecz tak�e wi�kszo�� pozosta�ych urz�dze�. A teraz by�o ich tylko dwoje w bazie przeznaczonej dla dziesi�ciu os�b i Myrze, cho� uczy�a si� szybko, brakowa�o wystarczaj�cego do�wiadczenia.
Jednak rzuci�a si� w wir pracy. Tego ranka zaj�a si� zapychaj�cymi si� ��kami wodnymi i wyczy�ci�a zapa�kany bioreaktor, po czym usi�owa�a doj��, dlaczego uk�ad odprowadzania wody psu� si� niemal codziennie. Mia�a tak�e zaj�cie przy systemach sztucznej inteligencji, kieruj�c przep�ywem danych naukowych, kt�re nie przestawa�y nadchodzi�, mimo �e czujniki stale si� psu�y w wyniku r�nych przyczyn albo po prostu grz�z�y w coraz grubszej warstwie �niegu.
Systemy sztucznej inteligencji przewa�nie by�y w stanie pracowa� niezale�nie, same wyznaczaj�c sobie cele naukowe i opracowuj�c programy ich realizacji. Ale dzisiaj by� dzie� ochrony planetarnej, w kt�rym musia�a przeprowadzi� normaln� kontrol�, aby si� upewni�, czy otaczaj�ce stacj� �rodowisko jest w�a�ciwie pr�bkowane, monitoruj�c w ten spos�b wp�yw ich obecno�ci na powierzchni� Marsa. Musia�a nawet podpisa� jakie� papiery, kt�re mia�y by� z�o�one w jakiej� ziemskiej agencji. Oczywi�cie dokumenty te nigdy nie dotr� na Ziemi�, ale mimo to je podpisa�a.
Po oko�o godzinie poleci�a systemom sztucznej inteligencji odszuka� Jurija. Mia� by� na zewn�trz, w namiocie mieszcz�cym urz�dzenie wiertnicze, konserwuj�c sprz�t, kt�ry definitywnie zosta� wy��czony, spe�niaj�c w ten spos�b obietnic� z�o�on� Hanse�owi Critchfieldowi. W rzeczywisto�ci by� w Puszce nr Sze��.
Zrobi�a kaw� i zanios�a j� ostro�nie do Sz�stki. Kubki przykry�a, bo wci�� nie przywyk�a do jednej trzeciej si�y przyci�gania ziemskiego i ba�a si� rozla� kaw�.
Jurij kl�cza� na pod�odze. Przed nim sta�y proste sanie, przystosowane do marsja�skich warunk�w i zaopatrzone w sk�adane ko�a, kt�re mog�y si� porusza� po twardym jak bazalt lodzie. Do tego ma�ego pojazdu za�adowa� z�o�ony namiot, razem z pakietami �ywno�ci i fragmentami urz�dze�, kt�re wygl�da�y, jakby je wydobyto z aparatury podtrzymuj�cej �ycie.
Poda�a mu kaw�.
��Co teraz?
Usiad� i zacz�� popija� kaw�.
��Mam jedno niespe�nione marzenie. W rzeczywisto�ci mam ich wiele, ale to nie daje mi �y�.
��Opowiedz mi o nim.
��Samodzielny atak na biegun p�nocny Marsa. Zawsze zamierza�em to zrobi�. Wyruszy�bym z kraw�dzi sta�ej czapy lodowej, tylko ja sam, w skafandrze i z saniami. Szed�bym ci�gn�c sanie, a� dotar�bym do bieguna. �adnego wsparcia, nic, tylko ja i l�d.
��Czy to w og�le mo�liwe?
��O tak. To g�ra tysi�c kilometr�w, zale�nie od wybranej trasy. Skafander spowalnia�by tempo marszu, i �adne skafandry, jakimi dysponujemy, nie maj� odpowiedniej wytrzyma�o�ci, musia�bym wi�c wprowadzi� pewne udoskonalenia. Ale pami�taj, �e przy jednej trzeciej si�y przyci�gania ziemskiego m�g�bym ci�gn�� trzy razy wi�cej ni� na Antarktyce, powiedzmy czterysta kilogram�w. A Mars pod pewnymi wzgl�dami stanowi �atwiejsze �rodowisko ni� okolice biegun�w Ziemi. �adnych �nie�yc, �adnej sadzi.
��Musia�by� nie�� ca�y zapas tlenu.
��By� mo�e. Albo wykorzysta� jedn� z tych rzeczy. � Podni�s� kilka gad�et�w s�u��cych do podtrzymywania �ycia, ma�y kolektor lodu, zestaw do elektrolizy wody. � W istocie to by�by kompromis. Te zestawy s� l�ejsze, ni� butle z tlenem, ale ich codzienne uruchamianie op�ni�oby m�j marsz. Wiem, �e to by�by prawdziwy wyczyn, Myro. Nikt nie pr�bowa� zrobi� tego wcze�niej. Kto si� do tego lepiej nadaje ni� ja?
��B�dziesz musia� sporz�dzi� plan takiej wyprawy.
��Tak. Mog�em to wszystko przemy�le� podczas zimy. Kiedy nadejdzie lato, wybior� jaki� okres, gdy Ziemia znajduje si� nad horyzontem, �eby to wypr�bowa�. Wezm� ca�y ten sprz�t i sprawdz� jego dzia�anie na lodzie wok� bazy. Ciemno�� nie b�dzie mia�a znaczenia. � Robi� wra�enie zadowolonego, �e wymy�li� to nowe przedsi�wzi�cie. Ale spojrza� na ni� niepewnie. � My�lisz, �e mi odbi�o?
��Nie bardziej, ni� pozosta�ym. Ja chyba nie wierz� w ten 12 maja. A ty? �adne z nas nie wierzy, �e to kiedykolwiek nast�pi, �e spotka nas �mier�. Gdyby tak by�o, prawdopodobnie nie mogliby�my dzia�a�. To po prostu sprawia, �e nasza sytuacja na Marsie jest bardziej� okre�lona.
��Tak. Ale�
��Nie m�wmy ju� o tym � powiedzia�a stanowczo. Ukl�k�a ko�o niego na zimnej pod�odze. � Poka� mi, jak zamierzasz spakowa� to wszystko. Jak b�dziesz jad�? B�dziesz rozbija� namiot dwa razy dziennie?
��Nie. My�l�, �e b�d� go rozbija� wieczorem, a jad� w nocy i rano. Potem, w ci�gu dnia, b�d� m�g� wypi� co� gor�cego przez otw�r w skafandrze�
Rozmawiaj�c, snuj�c przypuszczenia, bawi�c si� rozmaitymi elementami wyposa�enia, planowali wypraw�, podczas gdy mro�ny marsja�ski wiatr tworzy� coraz wi�ksze zaspy wok� pali, na kt�rych spoczywa�y modu�y stacji.
Chwytaczka jako pierwsza zauwa�y�a t� zmian� w Oku.
Budzi�a si� powoli, jak zawsze chwytaj�c si� powoli umykaj�cych, niewyra�nych sn�w o drzewach. Zawieszona mi�dzy istot� ludzk� a zwierz�ciem mia�a jedynie mgliste poj�cie o przesz�o�ci i przysz�o�ci. Jej pami�� by�a jak galeria pe�na �ywych obraz�w: twarzy jej matki, ciep�a gniazda, w kt�rym przysz�a na �wiat. I klatek. Wielu, wielu klatek.
Ziewn�a szeroko, prostuj�c d�ugie ramiona i rozejrza�a si� wok�. Wysoka kobieta, kt�ra dzieli�a z ni� t� jaskini�, wci�� spa�a. Na jej spokojn� twarz pada�o �wiat�o.
�wiat�o?
Chwytaczka spojrza�a w g�r�. Oko �wieci�o. By�o jak miniaturowe s�o�ce zamkni�te w kamiennej komnacie.
Chwytaczk� unios�a d�o� w stron� Oka. Nie wydziela�o ciep�a, tylko �wieci�o. Wsta�a, wpatruj�c si� w Oko, z uniesionym ramieniem.
Teraz pojawi�o si� co� nowego. �wiecenie Oka nie by�o ju� jednorodne, ja�niejsze poziome pasy na tle szarego t�a przypomina�y uk�ad linii szeroko�ci geograficznej na kuli ziemskiej. Linie te przecina�y �r�wnik� Oka i znika�y w biegunie p�nocnym. Po chwili pojawi� si� w taki sam spos�b nast�pny uk�ad linii, tym razem pionowych, wybiegaj�cych z bieguna po jednej stronie r�wnika i gin�cych po drugiej stronie. Teraz zab�ysn�� trzeci uk�ad linii, biegn�cych pod k�tem prostym do dw�ch pierwszych. Zmieniaj�ca si�, bezg�o�na gra szarych prostok�t�w by�a pi�kna, urzekaj�ca.
I wtedy pojawi� si�
Krzykn�a. Nasad� d�oni potar�a za�zawione oczy. Poczu�a ciep�o po wewn�trznej stronie ud. Odda�a mocz tam, gdzie sta�a. �pi�ca kobieta poruszy�a si�.
Rozpocz�li dzie� w milczeniu.
Post�powali wed�ug ustalonego porz�dku, kt�ry ustalili w ci�gu miesi�cy, jakie sp�dzili razem. Mimo to, kiedy Myra si� obudzi�a, pozosta�o ju� tylko kilka godzin do Ma�ego Rozdarcia. Nie przychodzi�o jej do g�owy nic, co mogliby jeszcze zrobi�.
Jurij musia� zacz�� dzie�, tak jak to robi� codziennie, od wyprawy po l�d. System wydobywania wody ostatecznie przesta� dzia�a�. Dlatego Jurij musia� codziennie wychodzi� na zewn�trz do rowu, kt�ry kopa� w lodzie i prowizorycznym kilofem rozbija� kawa�y lodu, kt�re potem zanosi� do �rodka, �eby si� roztopi�y. W rzeczywisto�ci nie by�o to takie trudne; uwarstwiony l�d przypomina� drobnoziarnisty piaskowiec i �atwo p�ka�. Kiedy l�d znalaz� si� wewn�trz, z cieczy powsta�ej po jego roztopieniu musieli odfiltrowa� zawarty w niej py�.
Kiedy Jurij z tym si� upora�, znik�, aby wykona�, jak to okre�la�, robot� Hanse�a, kontroluj�c dzia�anie elektrowni, uk�adu wentylacyjnego oraz innych system�w, kt�re zapewnia�y im przetrwanie. Wyszed�, pogwizduj�c. Wczoraj zdoby� co�, na co czeka�. Pojawi� si� niepilotowany �azik wys�any przez za�og� Nowego Lowella. Paula i tamtejsza za�oga stopniowo wygrzebywali rozmaite urz�dzenia z radioaktywnych ruin Lowella. Jurij by� zadowolony z tego, co znalaz� w ostatniej dostawie, i tego ranka nie m�g� si� doczeka�, kiedy si� zabierze do roboty.
Odes�a� �azik z powrotem, chocia� jego podr� mia�a zaj�� kilka dni. Jurij wydawa� si� my�le�, �e ich obdarzone swoist� wra�liwo�ci� maszyny musz� stale mie� jakie� zaj�cie, podobnie jak ich panowie, a Myra nie widzia�a powodu, aby si� z nim spiera�.
Myra tak�e zabra�a si� do pracy. Mia�a do wykonania jedno zadanie, kt�re zostawi�a sobie na dzisiaj.
Wcisn�a si� w skafander, jak zawsze w pe�ni respektuj�c wszystkie zasady ochrony planetarnej, i posz�a do ma�ego ogrodu pod go�ym niebem, w kt�rym ro�liny pr�bowa�y przetrwa� now� marsja�sk� zim�. Jej sta�ym zadaniem by�o usuwanie �niegu, kt�ry gromadzi� si� ka�dego dnia. U�ywa�a do tego dmuchawy, podobnej do wielkiej suszarki do w�os�w.
Pracuj�c zdawa�a sobie spraw� z obecno�ci Oka, kt�re unosi�o si� nad ogrodem. Na terenie stacji wsz�dzie znajdowa�y si� Oczy, nawet wewn�trz niekt�rych pomieszcze� mieszkalnych. Jak zwykle nie zwraca�a na nie uwagi.
Dzi� uczyni�a dodatkowy wysi�ek. Pozostawi�a sprz�t w mo�liwie jak najlepszym stanie. Dotkn�a grubych, twardych li�ci ka�dej ro�liny, �a�uj�c, �e nie mo�e ich poczu� przez grube r�kawice.
Tego ostatniego dnia Bella powr�ci�a do miejsca, gdzie znajdowa� si� Mars.
Z przestrzeni kosmicznej, z pok�adu
By� to jakby supe� masy i energii kr���cy po orbicie Marsa. Jego pole grawitacyjne by�o wystarczaj�co silne, aby utrzyma� na orbicie obserwuj�cy to wszystko statek kosmiczny, a nawet dwa ma�e ksi�yce Marsa, Phobosa i Deimosa, kt�re wci�� kr��y�y po swych dawnych torach. Ale to nie by� Mars.
Edna powiedzia�a:
��To jest jak blizna pozosta�a po wyci�ciu Marsa.
��A dzi� ta blizna si� goi � doda�a Bella.
Obserwowa�a monitory, na kt�rych by�o wida� coraz wi�cej statk�w, coraz wi�cej upiornych widz�w ostatniego aktu tego dramatu. Zastanawia�a si�, co si� dzieje na samym Marsie, je�eli Mars w jakim� sensie w og�le jeszcze istnia�.
Jurij i Myra przygotowywali sobie lunch.
Sk�ada� si� z suszonych jajek, ziemniak�w i niewielkiej ilo�ci marsja�skiej zieleniny, gumowatej lecz aromatycznej. Jurij zaproponowa� wino, pochodz�ce ze znajduj�cej si� pod kopu�� winnicy w Porcie Lowella, kiedy� wyj�tkowo drogie. Ale to nie wydawa�o si� najbardziej odpowiednie i ostatecznie nie otworzy� butelki. Zreszt� Myra zawsze uwa�a�a, �e jest to marne wino, niezale�nie od tego, czy jest drogie czy nie.
Przygotowywali lunch razem, rozstawiwszy st� i nie przeszkadzaj�c sobie nawzajem.
��Jeste�my jak stare ma��e�stwo � powiedzia� Jurij i powt�rzy� to par� razy. Tak te� by�o, pomy�la�a Myra, mimo �e si� czasami sprzeczali, i poza sporadycznymi u�ciskami nigdy nie dosz�o mi�dzy nimi do fizycznego zbli�enia, czego mo�na by oczekiwa� po jedynych dw�ch istotach ludzkich, znajduj�cych si� na biegunie gin�cego �wiata.
Te ostatnie miesi�ce to nie by� z�y okres w jej �yciu. Pomy�la�a, �e zawsze by�a w cieniu kogo� innego: najpierw matki, a potem Eugene�a. Nigdy nie mia�a okazji za�o�y� w�asnego domu. Nie mog�a powiedzie�, �e uczyni�a to tutaj, na Marsie. Ale to tutaj Jurij zapu�ci� korzenie, to by� �wiat, kt�ry zbudowa�. I w ci�gu tych ostatnich miesi�cy mog�a dzieli� z nim dom. Z seksem czy bez miewa�a znacznie gorsze zwi�zki ni� z nim.
Ale t�skni�a za Charlie tak mocno, �e nigdy by nie uwierzy�a, �e to mo�liwe. Kiedy zbli�a� si� dzie� Rozdarcia, to by�o jak stalowy drut wwiercaj�cy si� w trzewia. Nie wiedzia�a, czy Charlie kiedykolwiek si� dowie, co si� sta�o z jej matk�. Nie mia�a nawet �adnych aktualnych fotografii, ani nieruchomych ani animowanych, na kt�re mog�aby patrze�. Zrobi�a wszystko, aby o tym zapomnie�, aby to ukry� w jakim� zakamarku swego umys�u. Oczywi�cie Jurij o tym wiedzia�.
Zerkn�a na zegar.
��Jest p�niej, ni� my�la�am. Jeszcze tylko godzina.
��Wi�c lepiej zabierzmy si� do jedzenia. Usiedli.
Jurij powiedzia�:
��Hej, nawiasem m�wi�c, mia�em bardzo udany ranek. Ci z Lowella w ko�cu przys�ali zapasowe filtry, o kt�re prosi�em. Teraz b�dziemy mieli �wie�e powietrze przez ca�y nast�pny rok. I wy��czy�em reaktor. Jedziemy na bateriach, ale one wystarcz�. Chcia�em t� kad� z uranem wy��czy� we w�a�ciwy spos�b. �pieszy�em si�, �eby zd��y�, ale my�l�, �e zamkn��em wszystko, jak nale�y.
Widzia�a, �e ta praca przynios�a mu satysfakcj�, podobnie jak jej w�asna praca by�a dla niej �r�d�em zadowolenia.
��Och, wczoraj by� w �aziku jeszcze jeden pakunek od Pauli. Powiedzia�a, �e powinni�my go otworzy� w�a�nie teraz. � Wyci�gn�� go ze stosu urz�dze�, kt�re przegl�da�, aby odszuka� filtry. By�o to ma�e, plastikowe pude�ko, kt�re po�o�y� na stole.
Otworzy� je, w jego wy�cie�anym wn�trzu spoczywa�a kula, mniej wi�cej rozmiar�w pi�ki tenisowej. W pude�ku znajdowa�a si� tak�e plastikowa torebka wype�niona pigu�kami. Wyj�� j� i po�o�y� na stole.
Myra wzi�a do r�ki kul�. By�a ci�ka i mia�a g�adk�, czarn� powierzchni�.
Jurij powiedzia�:
��Oczekiwa�em jej. Jest pokryta materia�em u�ywanym jako os�ona termiczna. Jest w stanie poch�on�� znaczn� ilo�� ciep�a.
��Wi�c przetrwa rozpad planety?
��W�a�nie.
��Nie rozumiem, co to da.
��Ale rozumiesz, jak dzia�a ekspansja Q � powiedzia� Jurij z ustami pe�nymi jedzenia. � Rozdarcie przebiega w ten spos�b, �e na pocz�tku ulegaj� zniszczeniu du�e struktury. Najpierw sama planeta, potem ludzkie cia�o. Ten ma�y gad�et powinien przetrwa� zag�ad� planety, nawet je�li zostanie wyrzucony w przestrze� kosmiczn�, i powinien istnie� troch� d�u�ej ni� na przyk�ad cz�owiek w skafandrze. Przypuszczam, �e b�dzie otoczony rozmaitymi szcz�tkami. Kamienie obr�c� si� w drobinki py�u, coraz mniejsze i mniejsze.
��A wewn�trz znajduj� si� jakie� instrumenty?
��Tak. Powinny dzia�a�, zbieraj�c dane, dop�ki ekspansja nie osi�gnie centymetrowej skali i Rozdarcie rozwali kul�. Wtedy kula wyrzuci chmur� jeszcze mniejszych, miniaturowych czujnik�w. To nanotechnologia, urz�dzenia o rozmiarach pojedynczych cz�steczek. B�d� zbiera�y dane, dop�ki ekspansja nie osi�gnie skali molekularnej. Poza tym punktem nie b�dzie ju� niczego. Paula m�wi, �e t� konstrukcj� pomy�lano tak, aby przetrwa�a do ostatniej mikrosekundy. W ten spos�b b�dzie mo�na zgromadzi� sporo dodatkowych danych.
��Wi�c warto to zrobi�.
��O tak.
Myra podnios�a kul�.
��Co za fantastyczny gad�et. Jaka szkoda, �e nikt nie b�dzie w stanie wykorzysta� tych danych.
��No, nigdy nie wiadomo � powiedzia� Jurij.
Po�o�y�a kul� na stole.
��A te pigu�ki?
Podejrzliwie dotkn�� palcami torebk� z pigu�kami.
��Jenny w Porcie Lowella powiedzia�a, �e przygotuje co� takiego. � Jenny Mortens by�a tamtejszym lekarzem, jedynym, jaki zosta� na Marsie. � Wiesz, jacy oni s�. Tak mog�oby by� �atwiej, po prostu trzeba je po�kn��.
��By�oby wstyd dotrze� tak daleko, a w ostatniej minucie da� za wygran�. Nie uwa�asz? A po za tym musz� my�le� o matce.
��Zgoda. � Wyszczerzy� z�by w u�miechu i jednym ruchem wrzuci� torebk� z pigu�kami do pojemnika na �mieci.
Spojrza�a na zegarek.
��My�l�, �e lepiej si� ruszmy. Nie zosta�o ju� wiele czasu.
��Racja. � Wsta� i zebra� naczynia. � Chyba mo�emy po�wi�ci� troch� wody, �eby je pozmywa�. � Zerkn�� na ni�. � Co my�lisz o za�o�eniu skafandr�w?
W tych ostatnich chwilach oboje pragn�li by� na zewn�trz. Ale nie by�a pewna, czy chce mie� na sobie skafander.
��Chyba chcia�abym odrobin� kontaktu fizycznego, Jurij.
U�miechn�� si�.
��Uroczo to wyrazi�a�. Zbyt p�no na wstyd.
��Wiesz, o co mi chodzi � powiedzia�a, troch� zirytowana, �e tak si� z ni� dra�ni.
��Oczywi�cie. S�uchaj, ju� si� tym zaj��em. Chod� ze mn� do skafandr�w i zobacz, co zrobi�em. Zaufaj mi. My�l�, �e to ci si� spodoba. I zawsze b�dzie czas, �eby si� wycofa�.
Kiwn�a g�ow�.
��Dobrze. Ale najpierw tu posprz�tajmy.
Wi�c posprz�tali, pozostawiaj�c wszystko w idealnym porz�dku. Prze�kn�wszy ostatni �yk kawy � ostatni �yk w �yciu, pomy�la�a � Myra pozmywa�a naczynia w odrobinie cennej gor�cej wody i odstawi�a je na bok. Nast�pnie posz�a do �azienki, umy�a twarz i z�by i skorzysta�a z toalety. Skafandry by�y wyposa�one w odpowiednie urz�dzenia, ale wola�a z nich nie korzysta�.
Po raz ostatni wykonywa�a zwyk�e ludzkie czynno�ci, to by� definitywnie ostatni raz. Ju� nigdy nie b�dzie spa�, je��, pi� kawy czy nawet korzysta� z �azienki. Zacz�a my�le� w ten spos�b od chwili przebudzenia, cho� bardzo si� stara�a funkcjonowa� jak zwykle.
Po raz ostatni obesz�a z Jurijem ca�� stacj�. Jurij ni�s� czarn� kul� z Lowella. Wy��czyli ju� przedtem wi�kszo�� urz�dze� stacji, ale teraz wydali polecenie systemom sztucznej inteligencji, aby ograniczy�y wszelkie funkcje do minimum i wy��czy�y o�wietlenie, wi�c kiedy szli, zostawiali za sob� ciemno��. Wszystko wok� by�o uporz�dkowane i wyczyszczone. Myr� ogarn�o uczucie dumy, �e pozostawiaj� wszystko w takim porz�dku.
W ko�cu pozosta�a zapalona tylko jedna lampa fluoroscencyjna w pomieszczeniu, gdzie znajdowa�y si� skafandry. Za�o�yli wewn�trzne kombinezony i Jurij wsun�� kul� przez otw�r w skafandrze.
��Ty bierz lewy, a ja prawy � powiedzia�. � Je�li chcesz podrapa� si� w nos, zr�b to teraz.
Zatrzymali si�. Po czym u�ciskali si� i Myra poczu�a jego zapach.
Rozdzielili si�.
���wiat�a � powiedzia� Jurij. Ostatnia lampa zgas�a i stacj� wype�ni�a ciemno��. � Do widzenia, Wells � cicho powiedzia� Jurij do stacji.
Myra otworzy�a w�az i z wpraw� nabyt� w ci�gu miesi�cy sp�dzonych na Marsie w�lizgn�a si� nogami naprz�d do wn�trza skafandra. Kiedy wsun�a praw� r�k� do r�kawa, spotka�a j� niespodzianka. Zamiast w oczekiwanej r�kawicy, jej d�o� znalaz�a si� w ciep�ym u�cisku.
Pochyli�a si� do przodu. W �wiat�ach swego skafandra zobaczy�a, �e r�kawica jej skafandra zosta�a odci�ta, a prawy r�kaw przyszyty do lewego r�kawa Jurija.
Jurij patrzy� na ni� z wn�trza swego he�mu.
��Jak ci si� podoba moja rob�tka?
��Dobra robota, Jurij.
��Oczywi�cie skafandrom to si� nie podoba�o. Uwa�aj�, �e zosta�a naruszona ich integralno��. Ale do diab�a z nimi. Prowizoryczne uszczelnienie nie wytrzyma d�ugo. Oczywi�cie wszystko b�dziemy musieli robi� razem, jak bracia syjamscy. Jak tw�j skafander?
Ju� zd��y�a przeprowadzi� test diagnostyczny. Spojrza�a na wy�wietlacz umieszczony na piersi Jurija, �eby si� upewni�, czy niczego nie przegapi�, a on uczyni� to samo.
��Wszystko gra, je�li nie liczy� biadolenia r�kawic.
��Doskonale � powiedzia�. � Wi�c teraz podnie�my si�, Raz, dwa, trzy�
Ich r�ce po��czy�y si� i wyprostowali si�. Mechanizmy wspomagaj�ce zamontowane w jej skafandrze zawarcza�y, a sam kombinezon od��czy� si� od kopu�y z cichym miaukni�ciem.
Z przyzwyczajenia odwr�ci�a si�, wzi�a mi�kk� miote�k� i oczy�ci�a zamki kopu�y z marsja�skiego py�u. Jurij zrobi� to samo. Z po��czonymi r�kami by�o to troch� niewygodne.
Nast�pnie Jurij schyli� si�, �eby wzi�� kul� z czujnikami, po czym ruszyli naprz�d.
By�o ciemno cho� oko wykol, a �nieg nieustannie pada� i bezkszta�tne p�atki migota�y w �wiat�ach skafandr�w. Ale ziemia by�a stosunkowo g�adka; wczoraj odgarn�li �nieg ze �cie�ki.
Za nimi potoczy�a si� ma�a automatyczna kamera, kt�ra nawet teraz rejestrowa�a wszystko, co si� dzieje, ale utkn�a w �nie�nej zaspie. Kiedy Myra uwolni�a j� lekkim kopni�ciem, potoczy�a si� dalej, �wiec�c na czerwono.
Jurij stan�� i po�o�y� na ziemi kul�.
��Jak my�lisz, dobrze b�dzie tutaj?
��Chyba tak. Nie s�dz�, aby to mia�o wielkie znaczenie.
Wyprostowa� si�. �nieg wci�� pada�. Jurij wyci�gn�� d�o� i z�apa� kilka p�atk�w. Na jego r�kawicy wygl�da�y jak du�e �my, ale po chwili znik�y, ulegaj�c sublimacji.
��O Bo�e � powiedzia� � jest tutaj tyle cud�w. Wiesz, te p�atki maj� okre�lon� struktur�. Ka�dy z nich narasta wok� ziarnka py�u, potem powstaje zwyk�y l�d, a na ko�cu zewn�trzna warstwa suchego lodu. Jest jak cebula. �nieg pada tutaj ka�dej zimy. W ten spos�b w ka�dym p�atku splataj� si� trzy cykle, py�u, wody i dwutlenku w�gla. Ledwo zacz�li�my rozumie� Marsa. � W jego g�osie zabrzmia�a nuta goryczy, jakiej nie s�ysza�a od wielu miesi�cy. � Dla niekt�rych to jest prawdziwe piek�o � powiedzia�. � To zimno i ta ciemno��. Ale nie dla mnie.
��Ani dla mnie � szepn�a, �ciskaj�c jego d�o� wewn�trz zszytych r�kaw�w ich skafandr�w. � Jurij.
��Tak?
��Dzi�kuj� ci. Te ostatnie miesi�ce by�y dla mnie�
��Lepiej nic nie m�w.
Us�yszeli d�wi�k jakby zamykanych drzwi, kt�ry dotar� do nich przez powierzchni� skafandr�w. W uszach Myry zabrzmia� sygna� alarmowy, a na umieszczonym pod brod� wy�wietlaczu zapali�y si� �wiat�a.
Wtedy ziemia zadr�a�a.
��Jak w zegarku � powiedzia� Jurij.
Popatrzyli na siebie. Od chwili znikni�cia S�o�ca to by� pierwszy prawdziwy znak, �e dzieje si� co� niezwyk�ego.
Strach chwyci� j� za gard�o. Nagle zapragn�a, �eby to nie dzia�o si� naprawd�, �eby mogli wr�ci� do stacji i dalej pracowa�. Przywar�a do d�oni towarzysza; zderzyli si�, jak dwaj zapa�nicy sumo. Jurij okr�ci� si�, pr�buj�c spojrze� na zegarek przypi�ty do ramienia na zewn�trz skafandra.
Ziemia zadr�a�a gwa�towniej. A wok� nich drobne od�amki lodu wystrzeli�y w powietrze. Z wci�� splecionymi d�o�mi odwr�cili si�, �eby zobaczy�, co si� dzieje. P�k�a puszka mieszkalna, z kt�rej uchodzi�y powietrze i woda, natychmiast zamarzaj�c i tworz�c deszcz, kt�ry osadza� si� wok� pali podtrzymuj�cych ca�� konstrukcj�.
��Lepiej odejd�my troch� dalej � powiedzia�a Myra.
��Dobrze. � Niepewnie ruszyli do przodu, bo ziemia znowu zadr�a�a. Jurij powiedzia�: � B�dzie mn�stwo roboty, �eby za�ata� t� wyrw�.
��Wi�c wezwij Hanse�a.
��Tego skurczybyka nigdy nie ma, kiedy jest potrzebny,
��Co si� sta�o?
��Uderzy�em si� w g�ow�. � Odwr�cili si�. Przed nimi unosi�o si� Oko, maj�ce oko�o metra �rednicy, kt�rego dolna kraw�d� znajdowa�a si� na wysoko�ci g�owy. � Pieprzone diabelstwo. � Woln� r�k� Jurij wymierzy� mu cios. � Jasna cholera. Jakbym wali� w beton.
��Nie zwracaj na nie uwagi � powiedzia�a Myra. Drgania ziemi na chwil� usta�y. Stali razem ko�o Oka, oddychaj�c z wysi�kiem.
��Mia�e� racj�, �e wyci�gn��e� nas na zewn�trz � powiedzia�a Myra.
��A ty mia�a� racj�, sugeruj�c �kontakt fizyczny�. My�l�, �e w ci�gu tych ostatnich miesi�cy uporz�dkowali�my wi�kszo�� spraw, pani Dutt.
��Chyba si� z panem zgadzam, panie O�Rourke. � Odetchn�a g��boko i �cisn�a mu d�o�. � Wiesz, Jurij�
Ziemia rozwar�a si�.
W �wi�tynnej komnacie wysoka kobieta budzi�a si�. Na pocz�tku powoli.
A potem poderwa�a si�, kiedy zobaczy�a Oko.
��
��
��
��
��
Chwytaczka wci�� sta�a, dr��ca lecz wyprostowana, wpatruj�c si� w zmieniaj�ce si� �wiat�a, kt�re tworzy�y na �cianach komnaty skomplikowane wzory. Pi�ty uk�ad linii, a teraz sz�sty, linii biegn�cych w nieprawdopodobnych kierunkach�
Wysoka kobieta krzykn�a.
Myra le�a�a na brzuchu na skrawku twardego jak ska�a lodu, z wizjerem skafandra przyci�ni�tym do jego powierzchni. Jurij upad� ci�ko gdzie� za ni� i praw� r�k� mia�a wykr�con� do ty�u. Czu�a ucisk w �o��dku, jak gdyby unosi�a j� w g�r� jaka� winda.
Z wysi�kiem unios�a g�ow�. Mechanizmy wspomagaj�ce skafandra j�kn�y, pr�buj�c jej pom�c.
Spojrza�a w d�,
Zobaczy�a kawa�ki lodu i ska�, a nawet strumienie magmy, o�wietlone g��bokim, czerwonym �wiat�em, wydobywaj�cym si� gdzie� z do�u. Wype�nia�o to bez reszty jej pole widzenia. Wra�enie by�o takie, jakby patrzy�a w g��b przepastnej otch�ani.
A kiedy unios�a wzrok, ujrza�a Oko, by� mo�e to samo, co przedtem, unosz�ce si� przed ni�, obserwuj�ce j� uwa�nie.
Strach ust�pi�. Przywar�szy do lodu i wci�� �ciskaj�c d�o� Jurija, czu�a niemal eufori�. Mo�e b�d� mogli to prze�y�, mo�e jeszcze chwil�.
Ale wtedy strumie� roztopionej ska�y, niczym ogromna, mia�d��ca pi��, wytrysn�� prosto w jej stron� z wn�trza rozpadaj�cego si� Marsa.
Blizna w przestrzeni sta�a si� przezroczysta i Bella zobaczy�a prze�wiecaj�ce przez ni� gwiazdy.
Potem obraz znikn��, jakby wyparowa�. Przytuli�a c�rk�.
��To ju� koniec � powiedzia�a Edna.
��Tak. Zabierz mnie do domu, kochanie.
T�po zako�czony dzi�b
Uwolnione od pola grawitacyjnego macierzystej planety, ma�e ksi�yce Marsa oddali�y si� w przestrze�. Teraz zaczn� kr��y� wok� S�o�ca, staj�c si� dwiema, niczym si� niewyr�niaj�cymi asteroidami. Niewielka chmura satelit�w, kt�re ludzie umie�cili na orbitach wok� Marsa, tak�e zacz�a si� rozprasza�. Przez jaki� czas przez uk�ad s�oneczny przebiega�y fale grawitacyjne i pozosta�e planety si� zako�ysa�y, jak li�cie na powierzchni stawu, do kt�rego wrzucono kamie�. Ale wkr�tce te zmarszczki czasoprzestrzeni wyg�adzi�y si�.
A Mars znikn��.
Brama otworzy�a si� i zamkn�a. W chwili czasu zbyt kr�tkiej, aby da�a si� zmierzy�, przestrze� otworzy�a si� i zwin�a do wewn�trz.
To nie przypomina�o przebudzenia. To by�o nag�e pojawienie si�, brz�k czyneli. Oczy mia�a szeroko otwarte, wype�nia�o je o�lepiaj�ce �wiat�o. Wci�gn�a powietrze g��boko do p�uc i wyda�a st�umiony okrzyk, kiedy dotar�a do niej �wiadomo�� w�asnego ja.
Le�a�a na plecach. Nad ni� by�o co� niezwykle jasnego � s�o�ce, tak, s�o�ce, by�a na dworze.
Przekr�ci�a si� na brzuch. O�lepiona s�o�cem, prawie nic nie widzia�a.
R�wnina. Czerwony piasek. W oddali zerodowane wzg�rza. Nawet niebo wydawa�o si� czerwone, cho� s�o�ce sta�o wysoko.
Ten widok wydawa� si� znajomy.
A obok niej by�a Myra. To by�o niemo�liwe, ale tak by�o.
Bisesa po�piesznie poczo�ga�a si� po piasku, �eby zbli�y� si� do c�rki. Podobnie jak Bisesa Myra mia�a na sobie zielony marsja�ski skafander. Le�a�a na plecach i wygl�da�a jak nieforemna wyrzucona na brzeg ryba.
Wizjer jej skafandra schowa� si� i Myra zacz�a kaszle� w ostrym, suchym powietrzu. Popatrzy�a na swoj� praw� d�o�. R�kawicy nie by�o, cia�o jej d�oni by�o blade.
��To ja, kochanie.
Myra popatrzy�a na ni� wstrz��ni�ta.
��Mama?
Przywar�y do siebie.
Zrobi�o si� ciemniej. Bisesa spojrza�a w g�r�.
Tarcza s�o�ca by�a zdeformowana. Wygl�da�o jak li��, z kt�rego wydarto wielki kawa�. Zacz�o si� robi� ch�odniej i Bisesa dostrzeg�a p�dz�ce po ziemi smugi cienia.
Tylko nie to, pomy�la�a.
��Nie b�jcie si�.
Obie obr�ci�y si�, przetoczywszy si� po ziemi.
Nad nimi sta�a kobieta. By�a zupe�nie bezw�osa i mia�a g�adk� twarz. Mia�a na sobie kombinezon w kolorze cia�a, tak dopasowany, �e wygl�da�a jak naga. U�miechn�a si� do nich.
��Oczekiwali�my was.
Myra powiedzia�a:
��Wielki Bo�e.
Bisesa wpatrywa�a si� w ni�.
��Kim jeste�cie?
��Nazywamy siebie Nowonarodzonymi. Toczymy wojn�. Przegrywamy. � Wyci�gn�a d�onie. � Prosz�. Chod�cie teraz ze mn�.
Bisesa i Myra, wci�� tul�c si� do siebie, wyci�gn�y do niej r�ce. Ko�ce ich palc�w dotkn�y palc�w Charlie. Brz�k czyneli.
Ostatnio prawdopodobie�stwo skonstruowania windy kosmicznej, przedstawionej w ksi��ce Clarke�a
Jest rzecz� niezwyk��, �e pojawiaj� si� kultury, kt�re wydaj� si� wierzy� w mit �drzewa �wiata�. Niekt�re z bardziej prawdopodobnych wyja�nie� rozci�gaj� si� od powstawania chmur do zjawisk obserwowanych w plazmie (patrz np. www.mavericks-cience.com/ladder_aeon.pdf).
Pomys� �Cyklopa�, teleskopu wyposa�onego w soczewk� Fresnela, jest oparty na badaniach Jamesa T. Early�ego (�Twenty-meter space telescope based on diffractive Fresnel lens� Early i in., Proceedings of SPIE 5166, �UV/Optical/IR Space Telescopes: Innovative Technologies and Concepts, wyd. Howard A. MacEwen, stycze� 2004). Nasz opis tarczy zbudowanej z soczewek Fresnela w
Nasz opis eksploracji Marsa wykorzystuje cz�ciowo projekt bazy na p�nocnym biegunie Marsa, w kt�rego opracowaniu bra� udzia� Baxter, patrz:
Ostatnie badania potwierdzaj�, �e powierzchnia p�kuli p�nocnej Marsa jest bardzo stara (Watters i in.,
�eglowanie statkami popychanymi wiatrem s�onecznym to kolejna technologia si�gaj�ca korzeniami odleg�ej przesz�o�ci, kt�rej czas by� mo�e si� zbli�a. Fizycy i pisarze
Zawieszenie czynno�ci �yciowych tak�e mo�e wkr�tce zosta� zrealizowane; patrz np. artyku� Marka Rotha i Todda Nystula w
Skutek zastosowania �bomby kosmologicznej� ukazany w tej ksi��ce jest oparty na przewidywaniach z 2003 roku dotycz�cych ostatecznego losu wszech�wiata wype�nionego ciemn� energi�, przedstawionych przez Roberta Caldwella z Dartmouth College i innych (patrz:
Astrobiologia, czyli badanie mo�liwo�ci �ycia poza Ziemi�, zyska�o w ostatnich latach nowy impuls, zar�wno w wyniku odkrycia nowych form �ycia na Ziemi, jak i rewelacji o mo�liwych siedliskach �ycia teraz albo w przesz�o�ci na niekt�rych cia�ach niebieskich takich jak Mars, Europa i Tytan, oraz dzi�ki nowym modelom �panspermii�, czyli naturalnym mechanizmom, dzi�ki kt�rym istoty �yj�ce mog� si� przemieszcza� mi�dzy planetami. Najnowszy przegl�d tych zagadnie� mo�na znale�� w
Strategia Pierworodnych zasadzaj�ca si� na idei zachowania energii, po raz pierwszy naszkicowana w
Pomys�, �e obszary Ameryki P�nocnej mo�na by ponownie �zaludni� zast�pczymi populacjami zwierz�t, wype�niaj�c miejsce po utraconej megafaunie przesz�o�ci, zosta� wysuni�ty mi�dzy innymi przez Paula S. Martina
Przedstawione tutaj podboje Aleksandra Wielkiego s� oparte na planach ekspansji jego imperium od Gibraltaru do Morza Czarnego, jakie rzeczywi�cie sporz�dzi� przed �mierci�; patrz np.
Rozdzia� 25 jest oparty na poprawionym wydaniu opowiadania �A Signal from Earth� Baxtera, opublikowanego po raz pierwszy w
Za wszelkie b��dy merytoryczne oraz b��dne wyobra�enia odpowiedzialni s� rzecz jasna autorzy.
Tytu� orygina�u:
Copyright � by Arthur C. Clarke and Steven Baxter, 2008
Copyright � for the Polish translation by Stefan Baranowski
Copyright � for the Polish edition by vis-à-vis/Etiuda, 2009
Projekt ok�adki: Marcin Wojciechowski
Projekt serii: Grzegorz Ciep�y
Redakcja techniczna i �amanie: Anna Atanaziewicz
Korekta: Humbert Muh
Wydawnictwo vis-à-vis/Etiuda
30-549 Krak�w, ul. Traugutta 16b/9
tel. 012 423 52 74, kom. 600 442 702
e-mail: visavis_etiuda@interia.pl, biuro@etiuda.net
www.etiuda.net
Drukarnia GS sp. z o.o.
Krak�w, ul. Zab�ocie 43
ISBN: 978-83-61516-04-0