S�uchaczami owymi byli szef wywiadu wojskowego i jego zast�pca, wezwani do kancelarii Rzeszy na tajn� narad�, kt�rej wynik m�g� zdecydowa� o �yciu i �mierci dziesi�tk�w milion�w ludzi.

Cz�owiek o niesamowitych oczach i �miej�cych si� ustach m�wi� jednak nie o �mierci, ale o szcz�ciu.

���Szcz�cie narodu niemieckiego, jego przysz�o�� postawione zosta�y na jedn� kart�. Jeszcze dwa tygodnie temu wydawa�o si�, �e nasza pozycja jest niezachwiana, a perspektywy wspania�e. Ale wywo�uj�c awantur� w Jugos�awii, nasi wrogowie sprawili, �e musia�em wstrzyma� przygotowania do �Barbarossy� i spiesznie gasi� po�ar na ty�ach. Ma�oduszni zacz�li szepta�, �e dogodny moment zosta� przegapiony, �e realizacj� planu przyjdzie od�o�y� do nast�pnej wiosny. I c�? � Energicznie chwyci� palcami za czubek ostrego nosa, po czym silnie targn�� sw�j k�uj�cy w�sik. � Udzieli�em �wiatu kolejnej lekcji, zmia�d�y�em armi� jugos�owia�sk� w ci�gu tygodnia! Operacja wojskowa zacz�a si� sz�stego kwietnia, a dzisiaj, dwunastego, mo�na ju� m�wi� o naszym triumfie. � Kr�tka pauza; podbr�dek m�wcy opad� ponuro, na czo�o zsun�� si� d�ugi kosmyk, g�os przygas�. � Niestety, przerzucenie trzydziestu dywizji ze wschodu na zach�d, a potem z zachodu na wsch�d oznacza, �e musimy zmarnowa� sporo bezcennego czasu. Wbrew pierwotnym planom nie b�dziemy mogli uderzy� pi�tnastego maja. Sztab Generalny melduje, �e w �adnym wypadku nie uda si� nam zrobi� tego wcze�niej ni� w drugiej albo nawet trzeciej dekadzie czerwca. Najwa�niejsze pytanie � czy w tak kr�tkim terminie, przed zim�, zdo�amy wykona� wyznaczone zadania, to znaczy zniszczy� g��wne si�y Armii Czerwonej i osi�gn�� lini� Archangielsk � Wo�ga? Liczyli�my na pi�� miesi�cy, a zostaj� tylko cztery. Niekt�rzy m�wi�, �e w�a�nie tego skradzionego miesi�ca zabraknie nam do ostatecznego zwyci�stwa. Mo�e naprawd� lepiej poczeka� do nast�pnego roku?

Podryguj�c� r�k� wykona� niepewny gest, potar� ni� skro�. Jego barki ugi�y si�, jakby pod brzemieniem niesamowitej odpowiedzialno�ci, oczy zamkn�y, jakby pod wp�ywem b�lu.

Nast�pi�a teraz d�uga, mo�e p�minutowa pauza.

Szef wywiadu, cz�owiek jeszcze niestary, ale ca�kiem siwy, ostro�nie zerkn�� na swojego pomocnika. Ten lekko si� zmarszczy�, co oznacza�o: decyzja tak czy owak zosta�a podj�ta, po co wi�c te teatralne efekty?

Kanclerz poderwa� g�ow� do g�ry, a w szeroko otwartych oczach b�yszcza�a nieugi�ta wola.

��Panowie m�drale nie rozumiej� podstawowej rzeczy! � Zaci�ni�t� pi�ci� zdawa� si� co� r�ba�. � Spadaj�ca lawina nie mo�e si� zatrzyma�. Ka�dy, kto pr�buje stan�� jej na drodze � ginie. Do zwyci�stwa prowadzi ruch, ka�dy przystanek jest kl�sk�. Na Jugos�awi� stracimy w sumie ca�y miesi�c. �Barbarossa� staje si� teraz przedsi�wzi�ciem jeszcze bardziej ryzykownym. Ale ja wiem, w jaki spos�b powetujemy sobie strat� czasu. Do tej pory stawiali�my na przewag� wojskow�: ludzk�, techniczn�, strategiczn�. Nie przejmowali�my si� przygotowaniami bolszewik�w do obrony. Przeciwnie, chcieli�my, �eby skupili na granicy mo�liwie jak najwi�cej si� � w�wczas za jednym zamachem zniszczyliby�my ca�� Armi� Czerwon�. Dzi� jednak b�j z dobrze przygotowanym przeciwnikiem by�by zbyt ryzykowny: nie mo�emy wik�a� si� w walki przygraniczne, by potem d�ugo �ciga� os�abionego, ale nie rozbitego nieprzyjaciela. Cios powinien by� nie tylko druzgoc�cy, ale tak�e � wieloznaczna pauza � nieoczekiwany.

Admira� i jego zast�pca, niezale�nie od siebie, wysun�li si� lekko do przodu. Ich twarze pozosta�y nieprzeniknione, ale r�ka genera�a mimowolnie dotkn�a prawego ucha � po dawnej kontuzji niezbyt dobrze na nie s�ysza�.

Dyktator zatrzyma� si� i patrzy� na nich z g�ry.

��Tak, tak, panowie, nie przes�yszeli�cie si�. Cios powinien spa�� na nieprzyjaciela znienacka. W obecnej sytuacji czynnik zaskoczenia zyskuje pierwszorz�dne, a nawet decyduj�ce znaczenie.

Szef wywiadu odkaszln�� i powiedzia� cicho:

��Ale� to jest absolutnie wykluczone, mein F�hrer. Przygotowania do kampanii wschodniej trwaj� ju� kilka miesi�cy. Nad granice Rosji, od Ba�tyku po Morze Czarne, kieruje si� pi�� i p� miliona �o�nierzy, tysi�ce samolot�w i czo�g�w. W historii jeszcze nie by�o ruch�w wojsk na tak� skal�. Nie usi�owali�my nawet ukrywa� naszych przygotowa� przed NKWD. W ka�dym wypadku by�oby to nierealne. O jakim tu zaskoczeniu mo�e by� mowa?

��Nie wiem! � Twarz kanclerza by�a kamienna, skrzy�owane na piersiach r�ce ju� nie dr�a�y. � To pan odpowie mi na to pytanie. W dodatku najp�niej za dwadzie�cia cztery godziny. Abwehra zosta�a utworzona w�a�nie w tym celu, �eby rozwi�zywa� rzekomo nierozwi�zywalne zadania!

��A je�li oka�e si�, �e zadanie nie ma rozwi�zania?

Im g�o�niej i ostrzej m�wi� F�hrer, tym cichszy i �agodniejszy zduszony by� g�os admira�a.

��W�wczas zrezygnuj� z �Barbarossy�� � Po twarzy dyktatora przebieg� skurcz. � Nie postawi� los�w Rzeszy na tak s�ab� kart�.

F�hrer gwa�townie pochyli� si� i po�o�y� admira�owi r�k� na ozdobnym naramienniku.

��Ale pan rozwi��e mi ten problem, jestem przekonany. Dok�adn� dat� ataku wyznacz� dopiero wtedy, gdy zagwarantuje mi pan zaskoczenie. Na rozwini�cie bojowe wojsk potrzeba b�dzie ca�ej dekady. To znaczy, �e data �Z� � to dzie� pa�skiego raportu plus dziesi�� dni� To wszystko, panowie. Id�cie, naradzajcie si�.

Dow�dcy wywiadu niespiesznie wstali. Kanclerz powi�d� spojrzeniem po ich spos�pnia�ych twarzach, wzruszy� ramionami i lekcewa��co dorzuci�:

��Dam panom klucz. Celujcie w Azjat�, reszta si� nie liczy. I jeszcze jedna sprawa. �adnego pruskiego pi�knoduchostwa, dopuszczam wszystkie �rodki, absolutnie wszystkie. Interesuje mnie tylko efekt. A zatem � za dwadzie�cia cztery godziny przynosz� mi panowie rozwi�zanie. Albo poszukaj� go inni.

Po czym wielki dyktator pochyli� si� nad papierami, daj�c do zrozumienia, �e narada sko�czona.

Wczoraj wszystko zacz�o si� dok�adnie tak samo. Jegor sprawdzi� w gazecie, gdzie co jest. Znalaz� informacj�, �e w podmoskiewskim klubie �Kolejarz� odb�dzie si� wyk�ad z cyklu �Mi�o�� i przyja�� w epoce socjalistycznej�, a po nim � ta�ce.

Przyby� do punktu docelowego, przeprowadzi� wizj� lokaln� i zaczai� si� pod p�otem.

Niedaleko, obok latarni, drepta�o w miejscu stosowne towarzystwo: trzech rechocz�cych �ulik�w w butach i waciakach.

Kiedy czeka�, troch� zmarz�. Wiosna w tym roku by�a wyj�tkowo p�na i ch�odna. Dziewi�tnastego kwietnia, a jeszcze �nieg nie ca�kiem znikn��, w nocy temperatura spada�a poni�ej zera, na ka�u�ach pob�yskiwa� l�d.

Sta�, chucha� w d�onie, przys�uchiwa� si� rechotowi i ordynarnym przekle�stwom. Tubylcy rozmawiali te� na odpowiednim poziomie. Jeden z nich, przez pozosta�ych zwany Riuch�, chwali� si�, �e ka�d� sztuk� poderwie raz-dwa. Jeszcze si�, m�wi�, nie zdarzy�o, �eby po ta�cach nie by�o balet�w. Takie podej�cie zadowala�o Jegora.

Gdzie� niedaleko bito w dzwony � brzmia�y nie g�o�no, ale �wi�tecznie, uroczy�cie. Dorin przypomnia� sobie, �e dzisiaj chyba Wielkanoc. Zacofane obywatelki w starszym wieku zapalaj� w cerkwiach �wiece, �wi�c� baby.

Nagle widzi: nadchodzi dziewczyna, sama samiute�ka, i to wcale nie z klubu, ale z przeciwnej strony. W r�ce ma bia�y w�ze�ek.

Riucha z kole�kami wzi�li si� pod boki, i � do niej, z trzech stron.

��Patrz, Wowka, jaka lalunia.

��Seniorita, zapraszam do tanga.

��Kotku, r�ce mi zmarz�y, pozwolisz, �e ogrzej� u ciebie pod bluzk�?

No i tak dalej w ten dese�.

Dziewczyna w prawo, w lewo, do ty�u � nie ma gdzie uskoczy�; obst�pili j� ze wszystkich stron. Ale nic � nie b�aga, nie krzyczy.

��Oczka, co za ocz�ta, jak ci to b�yska � powiedzia� Riucha. � Ch�opaki, zabuja�em si�, trzymajcie mnie, bo padn�!

Naprawd� uda�, �e pada, zawis� w ramionach dziewczyny. Musia�a go uderzy�, bo nagle si� rozdar�:

��Co, bi� si�, larwo, chcesz? Zaraz mi tu zaj�czysz! � Pchn�� dziewczyn� w pier�, tak �e wpad�a w zasp�, a sam zwali� si� na ni� z g�ry.

Tutaj sko�czy�a si� ods�ona pierwsza i zacz�a druga: ci sami i Zorro.

Zostawcie t� obywatelk� w spokoju! � zawo�a�, podbiegaj�c, Jegor.

Cisn�� w zasp� jednego, drugim waln�� o p�ot, a wtedy obaj okazali si� nie w ciemi� bici. Ledwie si� podnie�li, wyrwali przed siebie, ani si� nie obejrzeli. Tylko z Riuch� trzeba si� by�o troch� pom�czy�.

Ten pu�ci� dziewczyn�, zerwa� si� i usi�owa� wykona� popisowy numer z bandyckiego repertuaru: �du�ski poca�unek�, czyli trzy szybkie ciosy niemal r�wnocze�nie: praw� pi�ci� w nos, lewym �okciem w splot s�oneczny, a kolanem � w pachwin�. Ten chamski zestaw udaje si� tylko z zaskoczenia, ale je�li przeciwnik got�w jest do walki, nic z tego nie wyjdzie.

Kiedy Riucha dosta� w dzi�b, zgi�� si� wp�, a potem nagle wyszarpn�� zza cholewy fink�.

Machn�� ni� przed nosem. Raz, drugi. I warkn��:

��Koniec, gnoju. Ju� po tobie.

Jegor nie akceptowa� zabaw z ostrymi narz�dziami, surowo wi�c ukara� naruszaj�cego porz�dek publiczny. Z boksu przeszed� na samoobron�, wykr�ci� Riusze r�k�, i to tak, �e ko�� chrupn�a. Niech pami�ta, sukinsyn.

Tamten zawy� i usiad� w �niegu, chwytaj�c si� za z�amane przedrami�.

Teraz najlepsza pora, �eby popisa� si� galanteri�.

Jegor nachyli� si� nad dziewczyn�.

��Nic si� pani nie sta�o? Nie potrzeba pomocy lekarskiej? (W takich chwilach zawsze zwraca� si� per �pani�).

Chuligani oczywi�cie nie zd��yli nic jej zrobi�, wi�c �adna pomoc nie by�a potrzebna. Po prostu musia� si� dziewczynie przyjrze�. Mo�e to brzydula? Wtedy nale�a�oby zmieni� miejsce dyslokacji i spr�bowa� szcz�cia jeszcze raz, ta�ce wci�� trwa�y. Pierwsze wra�enie by�o nast�puj�ce: mo�e nie pi�kno��, ale i nie koczkodan. Twarzyczka w�ska. Szerokie usta, w k�ciku znami�. A oczy naprawd� olbrzymie, b�yszcz�ce � Riucha mia� racj�.

��Jestem panu bardzo zobowi�zana, wszystko w porz�dku, tylko si� przestraszy�am. Ale temu cz�owiekowi pomoc lekarska jest niezb�dna. � Dziewczyna wskaza�a na chuligana. � Z�ama� mu pan r�k�.

Wsta�a, otrz�sn�a �nieg z palta i przerzuci�a d�uga�ny warkocz przez rami�.

�Inteligencja� � oceni� j� w my�lach Jegor, bo normalne dziewczyny takim tonem nie m�wi� i nie u�ywaj� wyra�e� w rodzaju �bardzo zobowi�zana�. Od razu mia� ochot� si� zmy�, po co traci� czas na takie ��-��.

Ale wtedy dziewczyna go zdumia�a. Ostro�nie od�o�y�a sw�j w�ze�ek, podnios�a z ziemi wyrwan� z p�otu sztachet� i podesz�a do j�cz�cego Riuchy. Ten wci�gn�� g�ow� w ramiona, zas�oni� si� zdrow� r�k�, ale dziewczyna go nie uderzy�a. Prze�ama�a sztachet� o kolano i powiedzia�a:

��Niech pan da r�k�. Unieruchomimy j� prowizorycznie. Przy�o�y�a obie po��wki do waciaka, obwi�za�a swoim we�nianym szalikiem. I skarci�a chuligana:

��Prosz� tu nie j�cze�, sam pan jest sobie winien.

Pod latarni� by�o jasno, wi�c Jegor dostrzeg�, �e cer� mia�a bia��, bielusie�k� jak mleko. D�ugie g�ste rz�sy. Palce silne, z kr�tko obci�tymi paznokciami, bez manikiuru i lakieru. A ubrana dziwnie, nie jak dzisiejsze dziewczyny: D�ugie palto z szalowym ko�nierzem, jaka� staromodna czapeczka.

Na razie nie zdecydowa�, czy ma odej��, czy zosta�. Trzeba troch� lepiej jej si� przyjrze�.

��Teraz niech pan idzie do punktu opatrunkowego � nakaza�a zadziwiaj�ca dziewczyna. � Powinien by� czynny ca�� dob�.

Riucha poci�gn�� nosem, st�kn��, wsta�.

��Powiedzia�by� chocia� �dzi�kuj� � upomnia� go Dorin surowo.

�ulik odszed� na bezpieczn� odleg�o��, po czym splun��.

��Panience dzi�ki, jasna sprawa. A ty, gnido, jeszcze kos� w w�trob� zarobisz.

I pobieg� przed siebie, trzymaj�c si� za z�aman� r�k�.

Zacz�a si� ods�ona trzecia: Zorro i ocalona dama.

Odprowadzaj�c wzrokiem pokonanego wroga, Jegor czu�, �e dziewczyna na niego patrzy, nie spuszcza ze� oka. To akurat by�a zrozumia�e.

��Jest pani lekark�? � Odwr�ci� si� do niej. � Czy studentk� medycyny?

��Jestem salow�.

Nawet nie piel�gniark�? � zdziwi� si� � Dlaczego pani nie sko�czy kursu?

Dziewczyna nie odpowiedzia�a, zamiast tego spyta�a nagle:

��Dlaczego z�ama� mu pan r�k�? Gdyby to jeszcze by�o podczas walki, ale dobrze widzia�am: z�ama� mu j� pan specjalnie, kiedy ju� kapitulowa�.

C� to za s�owo � �kapitulowa��? Jak Francja w Compiegne.

���eby wiedzia�, gadzina, co to znaczy zamierza� si� na ludzi no�em � wyja�ni� Jegor.

��Co, taki okrutnik z pana?

W jej g�osie zabrzmia� strach, twarz jej si� wyd�u�y�a.

��B�dzie mia� nauczk�. Przyzwyczai� si� u�ywa� przemocy. Niech pochodzi miesi�c czy dwa w gipsie i zastanowi si� nad sob�. A gdybym by� okrutny, tobym go razem z t� fink� stawi� na posterunek i dosta�by dwa lata. Na mur-beton.

Podni�s� n�, obr�ci� go w r�kach � szmelc, amatorska robota. Od�ama� r�koje�� i cisn�� j� w krzaki.

��Jak to dobrze, �e nie jest pan okrutnikiem. To by wszystko zepsu�o.

U�miechn�a si�, i to tak promiennie, ze szczerym zachwytem, �e od razu by�o wida� � Jegor strasznie jej si� spodoba�.

Wtedy si� zdecydowa�: dobra, bierzemy j� na muszk�. Oczywi�cie, �adna z niej Celikowska, ale fajnie si� u�miecha.

��Na imi� mi Jegor. A pani?

��Nadie�da.

Zaproponowa�, �e j� odprowadzi. Ani troch� si� nie zdziwi�a, jakby to si� samo przez si� rozumia�o. Wzi�a go pod r�k�. Macha�a swoim w�ze�kiem i co chwila spogl�da�a w g�r�, na Jegora.

��Co tu pani ma?

��Pasch�. I bab� wielkanocn�. �wi�cone. By�am w wieszniackiej cerkwi.

��To dla babci? Choruje, co?

��Dlaczego dla babci? � zdziwi�a si� Nadia. � Nie mam babci, mieszkam z tatusiem.

��C� to, komsomo�ka, i do cerkwi chodzi?

��Nie jestem komsomo�k�. A pan jest komsomolcem?

��Nie. � Jegor wynio�le wzruszy� ramionami. Ju� p� roku, jak zosta� kandydatem na cz�onka partii, ale z dziewcz�tami o tak powa�nych sprawach wo�a� nie rozmawia�.

Znowu si� u�miechn�a i tak na niego popatrzy�a, podni�s�szy chud� twarzyczk�, �e Jegorowi nie pozosta�o nic innego jak schyli� si� i poca�owa� j� w mi�kkie, dziwnie gor�ce usta. Nadie�da si� nie opiera�a, sama go obj�a i te� zacz�a po�piesznie ca�owa� � w czo�o, w policzki i w podbr�dek. Jegora takie natarcie lekko speszy�o. A ona jeszcze przy tym szepta�a: �Dok�adnie taki, no, po prostu dok�adnie taki�.

��To znaczy jaki? � spyta�, z trudem �api�c oddech.

��Taki, jakiego sobie wyobra�a�am. � I znowu nadstawi�a usta. A po minucie czy raczej po pi�ciu minutach powiedzia�a: � Chod�my do mnie. Bo ju� d�u�ej nie mog�.

Macie �inteligencj�!

Sam ju� d�u�ej nie m�g�, ca�y dygota�.

��Daleko to?

��Nie, tutaj zaraz, w Pluszczewie.

Chwyci�a go za r�k� i pobiegli � bia�� za�nie�on� dr�k�, po chrz�szcz�cych ka�u�ach. Kawa�ki lodu lecia�y spod n�g, b�yska�y w s�abym �wietle elektrycznym.

Zatrzymali si� przed zielonym parkanem, g�adko oheblowanym i bardzo wysokim. Weszli przez furtk�.

W g��bi ciemnia� dom � z tarasem, z rze�bionymi obramieniami okien, z wie�yczk�. Zwyczajna dacza, jakich pod Moskw� bez liku, ale Jegorowi wyda�a si� jakim� domkiem z bajki.

��A co z tatusiem? � szepn�� Jegor, patrz�c na nieo�wietlone okna. � �pi?

��Nie ma go, jest na dy�urze.

��A s�siedzi?

��S�siad�w te� nie ma. Mieszkamy tu sami. Tacie jeszcze podczas wojny domowej zabrali mieszkanie, a dacz� zostawili. Bo jest lekarzem.

��Aha, teraz jasne.

��Tata ma z�ote r�ce, wszystko tutaj sam urz�dzi� � i wodoci�g, i kanalizacj�, i ogr�d za�o�y�. Tylko telefonu nie mamy, bo to przecie� nie Moskwa, tylko obw�d. Napijemy si� herbaty?

Herbaty si� nie napili. Od razu tam, na ganku zacz�li si� ca�owa�. Potem poprowadzi�a go w�skimi schodami na mansard�, tam by� jaki� pok�j, jakie� drewniane ��ko; zdaje si� te�, �e ksi�yc �wieci� przez okienko, ale Jegor nie rozgl�da� si�, nie by�o na to czasu.

Nadie�da okaza�a si� dziewczyn� nami�tn�, czu��, delikatn�. Mo�na powiedzie�, �e Dorin mia� szcz�cie. Nigdy jeszcze nie czu� si� taki wyt�skniony, taki kochany. No i w og�le: fajnie by�o. Inne dziewczyny nie umywa�y si� do Nadie�dy.

Potem, po wszystkim, te� by�o cudownie. Jegor le�a� na plecach, pali� papierosa, dziewczyna przebiera�a mu palcami we w�osach, ociera�a si� policzkiem o jego rami�.

Kiedy wysz�a, Jegor us�ysza� szum lej�cej si� wody. Dobrze, �e mieszkanie z wygodami. I pokoik klasa. Czy�ciutki, fotografie na �cianach, szafa z ksi��kami.

Papieros zgas�, wi�c Jegor potar� zapa�k�, ale pude�ko upad�o pod ko�dr�. Musia� za�wieci� lamp�. A gdy podni�s� ko�dr� � os�upia�.

To ci dopiero! A rzuca�a mu si� na szyj� jak taka, co to z niejednego pieca chleb jad�a.

��C� to, jestem twoim pierwszym? � spyta�, kiedy Nadia wr�ci�a.

��I ostatnim.

��Co?

��Jeszcze w dzieci�stwie przyrzek�am sobie: b�d� mia�a tylko jednego m�czyzn�, takiego, jakiego pragn�. Odwa�nego, przystojnego, a co najwa�niejsze � szlachetnego. Pokocham go na ca�e �ycie i zawsze b�d� mu wierna. Gdybym za� takiego nie spotka�a, to lepiej niech nie b�dzie �adnego. Ale kiedy zobaczy�am ciebie, od razu wiedzia�am � to ten.

Jegor poczu� si� nieswojo. Po pierwsze, jak to? Ot tak, zobaczy�a i od razu wiedzia�a? Stukni�ta czy co? A poza tym on sam nic podobnego jeszcze nie postanowi�.

Chcia� od razu si� ubra� i bra� nogi za pas � �e niby pora na mnie, mam piln� spraw�, i w ten dese�. Ale spojrza� jej w oczy i � zmieni� zamiar.

��A sk�d wiesz? Mo�e nie jestem taki, jakiego pragniesz?

Nadie�da spojrza�a pob�a�liwie i poci�gn�a go za kosmyk.

��Wiem i ju�. Jeste� odwa�ny i szlachetny, uratowa�e� mnie. Tamtych by�o trzech, jeden z no�em, a ty si� nie ba�e� i pokona�e� wszystkich. A poza tym jeste� przystojny. I oczy masz takie jak trzeba. Mo�esz mi wierzy�.

Dorin zmiesza� si�. Nagle zrobi�o mu si� wstyd.

��E tam � wymamrota�. � Trzech, te� mi co�. Przecie� jestem sportowcem.

��No i jeszcze do tego sportowiec.

Kr�tko m�wi�c, Jegor nie tylko nie poszed�, ale zosta� na ca�� noc. I dobrze zrobi�, �e zosta�. A mo�e i niedobrze. Zale�y, jak na to spojrze�.

Potem rozmawiali o r�nych rzeczach � o czym tylko si� zgada�o. Potem znowu si� kochali, nawet jeszcze lepiej ni� za pierwszym razem. Po prostu zdumiewaj�ce, taka kulturalna dziewczyna z tej Nadie�dy, a nie mia�a w sobie ani odrobiny pretensjonalno�ci.

Zasn�li nied�ugo przed �witem. Mo�e zreszt� tylko on spa�, ona nie.

W ka�dym razie, kiedy otworzy� oczy, Nadie�dy obok niego nie by�o. Przez okno zagl�da�o niebieskie niebo, jasne s�o�ce, z dachu kapa�o. Pewnie wiosna si� wreszcie opami�ta�a i nabra�a rozumu.

Na dole kto� stuka� �y�eczk� o szklank�, a g��boki m�ski g�os m�wi� co�, ale s��w nie by�o s�ycha�.

Dorin w mig oceni� sytuacj�.

Tatu� wr�ci�. Niespodziewanie, bo inaczej Nadie�da by go obudzi�a. Teraz przeprowadza dzia�ania os�onowe, a on jako przyzwoity go�� powinien zwia� po cichu, �eby nie narobi� dziewczynie wstydu.

To jednak okaza�o si� nie takie proste. Ubranie by�o porozrzucane po ca�ym domu, w korytarzu i na schodach. Na przyk�ad swoj� podbit� psim futrem kurtk� Dorin zobaczy� na najni�szym stopniu schod�w. Tam r�wnie� le�a� drugi but z kaloszem.

A stamt�d by� zaledwie jeden krok do kuchni, gdzie stacjonowa� domniemany przeciwnik, Jegor porusza� si� wi�c bezg�o�nie, tak jak go uczono go na kursie w SSP.

���Nadiusza, pos�uchaj no tych ich wiadomo�ci kulturalnych�

Jegor pierwszy raz uczestniczy� w prawdziwej obserwacji operacyjnej, kt�ra przebiega�a dziwnie, wcale nie tak, jak ich uczono w SSP.

Najpierw po prostu szli ulic� ze starszym majorem, potem �cie�k� przez pole, po udeptanym �niegu. Nie maskowali si�, nie chowali, nie mieli kontaktu wzrokowego z obiektem.

Niemc�w prowadzi� kto� inny, kogo Dorin nawet nie widzia�; tylko punktowe sygna�y �wietlne b�yska�y w ciemno�ci. Te kr�tkie b�yski wskazywa�y drog� id�cej tr�jce (Jegor, Pa�dziernicyn i G�owaczow), a z ty�u bezszelestnie prze�lizgiwa�y si� cienie w brudnoszarych p�aszczach maskuj�cych � grupa Porucznika.

Za polami zacz�� si� las, dosy� g�sty. Przeszli co najmniej pi�� kilometr�w. Nad g�ow� widnia� pas nieba � p�yn�� tam ksi�yc, mruga�y gwiazdy. Zerwa� si� zimny wiatr.

��Ju� rozumiem, towarzyszu naczelniku. Id� na przesiek� � powiedzia� G�owaczow. � Wyr�bano j� pod lini� elektryczn�. To dobre miejsce na zrzut, daj� s�owo, od razu je zaznaczy�em na mapie. Przecinka jest szeroka, na siedemdziesi�t metr�w, po brzegach zagajnik �wierkowy, jak si� zapali ogniska, to b�dzie je wida� tylko z g�ry, a najwa�niejsze, �e dochodzi do jeziora. L�d jeszcze mocny, w zasadzie utrzyma nawet samolot, jak nie jest du�y.

��Aha, uwa�aj, akurat ci wyl�duje! � Pa�dziernicyn zadar� g�ow�. � Herr Hauptmann ma pecha. Noc jest ksi�ycowa. Za to pilot b�dzie zadowolony. I skoczkowi �atwiej, je�li, oczywi�cie, zrzuc� cz�owieka.

�wiate�ko z przodu mign�o dwa razy, potem jeszcze dwa.

��Zatrzymali si�. No, uwaga, teraz ostro�nie.

Starszy major wyrzuci� papierosa, pochyli� si� i ruszy� naprz�d mi�kko, p�ynnie, tak �e nawet �nieg nie skrzypia�.

Jegor i lejtnant wzi�li przyk�ad z szefa, z ty�u bezszelestnymi skokami dogoni� ich Porucznik.

Las z przodu poja�nia�. Za �wierkami ods�oni�a si� bezle�na przestrze�, kt�ra z prawej strony rozszerza�a si� i zlewa�a z niebem � to oczywi�cie musia�o by� jezioro.

Od �niegu wyra�nie odcina�y si� trzy postacie. S�ycha� by�o ich ciche g�osy; brz�kn�a te� pokrywka termosu, potem b�ysn�a zapa�ka.

��Dlaczego nie uk�adaj� chrustu? � wyszepta� G�owaczow. � Gdzie ogniska?

��Na ziemi� � rozkaza� Pa�dziernicyn. � Wyobra�cie sobie, �e le�ymy w Gagrze na pla�y. Dorin, ty po mojej prawej, G�owaczow po lewej, Podjab�o�ski, ty z ty�u.

Ach, to tak si� nazywa� Porucznik.

��Nie Podjab�o�ski, tylko Podjab�onkin � poprawi� tamten obra�ony. � Ile razy mam powtarza�, towarzyszu starszy majorze?

��Przepraszam � mrukn�� Pa�dziernicyn.

�o�nierze z grupy po�cigowej zalegli o dziesi�� krok�w za nimi g�stym �a�cuchem. Cisza, �adnych rozm�w � zlali si� ze �niegiem, i jakby ich nie by�o.

Le�eli tak z p� godziny. Od ziemi ci�gn�o ch�odem, nawet przez waciak i ciep�� koszul�.

Nagle Porucznik szepn��:

��Leci!

Po kilku sekundach Jegor te� us�ysza� r�wny, powoli zbli�aj�cy si� huk, a jeszcze p� minuty p�niej powiedzia� z przekonaniem:

��Douglas, DC-3. Transportowo-pasa�erski, dwusilnikowy. My te� je produkujemy na licencji. U nas si� nazywa PS-84. Leci mniej wi�cej na wysoko�ci trzech tysi�cy metr�w. Pr�dko�� podr�na troch� powy�ej dwustu.

Porucznik spojrza� na niego z szacunkiem.

��Dobrze mie� przy sobie fachowca � pochwali� Pa�dziernicyn. � Patrzcie ich, konspirator�w, nawet o mark� samolotu si� zatroszczyli. Zwykle do zrzut�w u�ywaj� junkers�w. W Abwehrze-2, w bazie grupy �T�, maj� zagraniczne samoloty wszystkich marek, ale wysy�aj� je tylko w szczeg�lnych wypadkach. To znaczy, �e przesy�ka jest rzeczywi�cie wyj�tkowo cenna.

Niemcy na przecince zacz�li si� krz�ta�, stan�li w szeregu, w odst�pach trzydziestometrowych. Pa�dziernicyn zauwa�y�:

��Ju� wiem, dlaczego nie pal� ognisk. B�d� dawali sygna�y reflektorami. To prostsze i nie zostawia �lad�w.

Istotnie: nad g�owami agent�w zacz�y b�yska� trzy jasne plamy; to pojawia�y si�, to znika�y. G�owaczow zapyta� szeptem:

��Ju�, towarzyszu naczelniku?

��Jeszcze nie. Niech najpierw zrzuc� �adunek. Jak si� co� pilotowi nie spodoba, to odleci, i w ten spos�b zepsujemy ca�� spraw�. � Starszy major zwr�ci� si� do Porucznika: � Po trzech ludzi na ka�dego. Dw�ch zdejmuje, trzeci zabiera reflektor i trzyma, mrugaj�c. Tylko ich nie wystraszcie.

��Bez obawy � odrzek� tamten spokojnie � Teraz patrz� w g�r�, s�uch odbiera prac� silnika, a nie to, co si� dzieje w okolicy.

Podjab�onkin odpe�zn�� w ciemno��, a starszy major wyci�gn�� zza kurtki jak�� niezwyk�� lornet� i popatrzy� w niebo.

��To do nocnego widzenia, tak? � szepn�� Jegor.

��Tak, w dodatku z dalmierzem� Wszystko si� zgadza, wysoko�� trzy sto. Zuch z ciebie, towarzyszu pilocie� Zatacza drugi kr�g� Zwolni�� Teraz zrzuci� Jest! Spadochron si� otworzy�� To cz�owiek! Dorin, jak d�ugo b�dzie opada�?

��Z trzech tysi�cy? Gdyby nie wiatr, to dziesi�� minut. A przy wietrze� � oceni� pr�dko�� -�jakie� pi�� metr�w na sekund�, plus minus. Przy wietrze trzyna�cie.

Starszy major odrzuci� lornet� na bok, odwr�ci� si�, energicznie machn�� r�k�.

Z lasku wychyn�y szare, ledwie dostrzegalne cienie � to ruszy�a grupa po�cigowa.

Pa�dziernicyn po�piesznie wyja�ni�, nie odrywaj�c oczu od przecinki:

��Je�li jest skoczek, to potrzebujemy has�a. Mamy trzyna�cie minut, �eby je zdoby� Dobrze ich zdj�li, czy�ciutko!

Trzy punkty �wietlne na polanie zachwia�y si� ledwie dostrzegalnie i znowu ustawi�y w lini� prost�, zamigota�y w spos�b skoordynowany.

��Naprz�d!

Starszy major tak wyrwa� do przodu, �e od razu zostawi� za sob� Jegora, a ju� miejscowy czekista bieg� daleko za nimi.

Ka�dego z Niemc�w trzyma�o dw�ch so�dat�w; tamci nie mogli si� ruszy�; r�ce mieli wykr�cone do ty�u. S�ycha� by�o j�ki, st�umione st�kanie.

��Kontroluj czas � rzuci� Pa�dziernicyn i wskaza� palcem tyczkowatego hauptmanna. � Hej, tam! Has�o dla spadochroniarza!

��Jestem niemiecki dyplomata � wycharcza� zgi�ty w siedmioro Reschke. � Czeci sekretarz ambasady. Ja sz�dam konsul. Jaki spadochroniarz? My z czyjaci�lmi na ryby�

��Has�o! � przerwa� starszy major. � Inaczej was zastrzel�.

��Nie o�mieli si� pan!

��Poszli ludzie na ryby, wpadli pod l�d. Zdarza si�. Dalej, do wody z nim. G�ow�!

Do brzegu by�o dziesi�� metr�w. Przy samym brzegu l�d odtaja�, mi�dzy bia�� warstw� i szarym piaskiem czernia�o pasmo wody.

Hauptmanna powlekli do jeziora, wsun�li g�ow� pod kraw�d� tafli. Na pomoc podbieg�o jeszcze trzech wojak�w, zwalili si� Niemcowi na nogi. Reschke miota� si�, pluska�a woda.

��Tych dw�ch przyprowadzi� bli�ej, niech si� przyjrz�! � krzykn�� Pa�dziernicyn, nie odwracaj�c g�owy. � Dorin, czas!

Jegor spojrza� na zegarek. R�ka mu si� trz�s�a, g�os zadr�a� zdradziecko:

��P�torej minuty!

Obejrzeli si� na Niemc�w. Wyraz twarzy mieli jednakowy: mieszanina niedowierzania i przera�enia. Jeden z �o�nierzy trzymaj�cych reflektor zachwia� si�.

��Trzymaj, twoja ma�! � warkn�� porucznik. � Masz s�abe nerwy, to id� do baletu!

Przed oczami Jegor mia� �wiec�cy cyferblat. Wskaz�wka sekundowa powoli przesuwa�a si� od kreski do kreski.

��Wyj�� go, towarzyszu naczelniku? � spyta� G�owaczow, przest�puj�cy z nogi na nog� na samym brzegu. � Mo�e teraz powie?

��Ja ci wyjm�! Dorin, czas!

��Trzy minuty!

Hauptmann ju� si� nie rzuca�, le�a�, dziwacznie rozkraczony.

��Zostawi� go � zadecydowa� Pa�dziernicyn.

�o�nierze wstali, rozcieraj�c zmarzni�te r�ce. Nieruchome cia�o le�a�o, zanurzone w wodzie do pasa. Jegor prze�kn�� �lin�. Fryca pewnie mo�na by jeszcze ocuci�. Czy�by starszy major nie kaza� go wyci�gn��?

��Teraz tego, Launitza!

Nosaty Niemiec zapiszcza�, a Jegor przypomnia� sobie, jak Pa�dziernicyn m�wi�: �Ma dobr� twarz. S�abego cz�owieka. Z tym w�a�nie popracujemy�.

��Has�o!

Twarz von Launitza skaka�a, usta dr�a�y. Zaraz, zaraz p�knie! Ale nie, milcza�.

��Cztery minuty trzydzie�ci sekund � zameldowa� Jegor. Nagle okularnik (jak mu tam by�o, Stahlberg) zawo�a�:

��Ja! Ja podam has�o! Ale pod warunkiem, �e jego te�� � I wskaza� g�ow� na von Launitza. � Pod l�d. Sami rozumiecie�

��Rozumiem � przytakn�� Pa�dziernicyn.

Podszed�, przysun�� si� blisko do Stahlberga i spyta� szeptem:

��No?

Tamten ledwo dos�yszalnie wyrzuci� z siebie:

��VZ.

��Jasne. � Starszy major w skupieniu patrzy� okularnikowi w oczy. Potem da� rozkaz: � Tego te� pod l�d.

�o�nierze powlekli na brzeg dramatycznie opieraj�cego si� Stahlberga, wsun�li go g�ow� do wody, i koszmarna scena si� powt�rzy�a. Dorin nie wytrzyma�.

��Dlaczego?

��Popatrz lepiej na nosacza � p�g�osem odpar� Pa�dziernicyn. Von Launitzowi nogi najwyra�niej odm�wi�y pos�usze�stwa.

Wisia� �o�nierzom na r�kach, mruga� rozpaczliwie; usta mu drga�y.

��Czas?

��Osiem minut czterdzie�ci.

Stahlberg le�a� dok�adnie w takiej pozycji jak Reschke, ale zanurzony po barki. Drgawki ju� si� sko�czy�y.

Has�o? � spokojnie zwr�ci� si� Pa�dziernicyn do ostatniego z Niemc�w.

Tamten zmru�y� oczy, ale ju� si� nie opiera�.

��Powiem, powiem! Li� Linda!

��Czego nale�a�o dowie��. � Starszy major spojrza� na Jegora znacz�co. � A tamten � �VZ�� Tak, mamy has�o. Gdzie nasz anio�ek?

Porucznik, jak si� okaza�o, zd��y� podnie�� lornetk� i patrzy� przez ni�, nie trac�c obiektu z pola widzenia.

��Chytry sukinsyn, towarzyszu naczelniku. Manewruje linkami, �eby wyl�dowa� na lodzie. Chce widzie� wszystko dooko�a. G�wniana sprawa, nie da rady podej�� grup�. Jakie rozkazy?

��Jak to, nie boi si�, �e l�d si� za�amie? � zdziwi� si� G�owaczow, chocia� sam dopiero co zapewnia�, �e na jeziorze nawet samolot wyl�duje.

S�dz�c po kraw�dzi, lodowa tafla mia�a jakie� siedemdziesi�t do osiemdziesi�ciu centymetr�w. Chodzi�, a nawet podskakiwa� mo�na by�o do woli, ale je�li z rozmachu r�bnie o ni� spadochroniarz�

��Co to takiego, to czarne? � spyta� Porucznik, patrz�c przez lornet� na jezioro. � O, tam, czy przypadkiem nie wyspa?

��Tak jest! � potwierdzi� G�owaczow. � Wysepka. Ma�a, trzydzie�ci metr�w �rednicy. Tam chce wyl�dowa�. Zobaczy� j� z g�ry. Mistrz spadochroniarski, patrzcie no.

Jegor rzuci� lekcewa��co:

��E, to nic szczeg�lnego. Ja bym te� wyl�dowa�. Przy wietrze pi�� na sekund� to �atwe. Gdyby wyspa mia�a dziesi�� metr�w, to oczywi�cie�

��Dobra � przerwa� dyskusj� Pa�dziernicyn, kt�ry ju� naturalnie podj�� decyzj�. � Dorin, idziesz ze mn�. Reszta zostaje na brzegu. Czeka� na m�j sygna�� Albo na wystrza�y. Tego zakneblowa�. Na wszelki wypadek.

Razem przeskoczyli przez pas wody na l�d i ruszyli szybkim krokiem. Pod nogami chlupa�o, chocia� by�o minus dwa stopnie. Jeszcze par� ciep�ych dni, a pokrywa westchnie i pop�ka.

Skoczka by�o wida� ju� nieuzbrojonym okiem. Po srebrzystym niebie �lizga� si� bia�y sto�ek, kieruj�c si� na ciemn� plam� wysepki. Pewnie wyl�duje wcze�niej, ni� tam dobrniemy, oceni� Jegor. Do pokonania mieli trzysta metr�w.

��Linda, Linda, meein Schaaatz� - za�piewa� Pa�dziernicyn na melodi� ��wieci miesi�c, �wieci jasny�.

Jegor nie ba� si� wcale. Inaczej ni� kilka minut wcze�niej, na brzegu, kiedy topili szpieg�w.

��Towarzyszu starszy majorze, a jak si� domy�lili�cie, �e Stahlberg poda� z�e has�o?

��Pami�tam jego dossier. To stary wyga. �elazny krzy� za Hiszpani�. Taki si� �atwo nie z�amie. Poza tym trzeba zna� literatur�. Czyta�e� ballad� Wrzosowy mi�d? Jak Szkoci chcieli wydrze� ojcu i synowi sekret warzenia miodu? Stary im m�wi: powiem, ale wstyd mi przed synem, musicie go zabi�. A tamci, g�upcy, pos�uchali.

W og�le to w ci�gu bez ma�a tygodnia znajomo�ci Jegor zd��y� ju� przywykn�� do osobliwego zachowania si� towarzysza starszego majora. Niezwyk�y by� to cz�owiek i zachowywa� si� tak�e niezwykle.

Ma przyk�ad po operacji na jeziorze �wi�te, kiedy wracali do Moskwy, nagle ni st�d, ni zow�d przem�wi� j�zykiem ruskich bylin: � No, dzielny junaku, pro� o nagrod� za wiern� s�u�b�.

Czym�e ci� obdarowa� za to, �e� z�ot� rybk� z�owi�? Z�otem-srebrem, wioszczyn� w�asn�, czyli te� szub� sobolow�? Pro�, o co tylko chcesz.

Prawd� m�wi�c, Jegor by� przygotowany na taki obr�t sprawy. Widzia�, �e naczelnik po operacji uwie�czonej sukcesem jest w znakomitym humorze, i zawczasu obmy�li� �yczenie.

��Towarzyszu starszy majorze bezpiecze�stwa, we�cie mnie do tej grupy specjalnej, co? Sami m�wicie, �e wojna za pasem, a ja tu si� mordobiciem zabawiam. Nie po�a�ujecie, s�owo daj�.

��Nie � powiedzia� Pa�dziernicyn, ucinaj�c spraw� i sprawiaj�c, �e Jegor zmarkotnia�. � Nie, towarzyszu m�odszy lejtnancie bezpiecze�stwa. To, o co prosicie, nie jest nagrod�. To rozkaz dow�dztwa, kt�rego si� nie dyskutuje, tylko przyjmuje do wykonania. W sk�ad grupy �Plan� zostaniesz w��czony od jutra, chcesz czy nie chcesz. A za dzisiejsz� operacj� przedstawi� ci� do awansu poza kolejno�ci�, zas�u�y�e�.

��Dzi�ki! � Dorin a� podskoczy� na wy�cie�anym siedzeniu limuzyny. � Znaczy si�, nie za nagrod�, ale za to, �e mnie bierzecie do siebie. To jest, za nagrod�, oczywi�cie, te� dzi�kuj� � poprawi� si�. � Ku chwale ojczyzny!

Pa�dziernicyn skin�� g�ow�, nie odrywaj�c oczu od ciemnej szosy. Auto prowadzi� sam, kierowca drzema� z ty�u.

��No w�a�nie, ku chwale. A dzi�kowa� nie ma za co. Bior� ci� z nast�puj�cych przyczyn. Po pierwsze, dlatego �e � og�lnie rzecz bior�c � dzielnie si� spisa�e�. Po drugie, bo narobi�e� tak�e szk�d: tak spra�e� radiot�, �e nie mo�na pokaza� go Wasserowi w podobnym stanie. No, powiedzmy, �e siniaki zejd� po kilku dniach, ale co ze z�aman� szcz�k�? Po trzecie, znasz si� na obs�udze radia. Po czwarte, wywierasz zbawienny wp�yw na aresztowanego � przy tobie robi si� potulny jak baranek. No wi�c daj� ci odpowiedzialne zadanie. Zostajesz przydzielony do Karpenki. Szczeg�y p�niej. A z boksem oczywi�cie koniec. Ma�o, �e ci skrzywili nos, to jeszcze pr�dzej czy p�niej uszkodz� m�zg. A ja nie potrzebuj� pracownik�w bez m�zgu.

Ot, i po fina�ach mistrzostw, pomy�la� Jegor, ale bez specjalnego �alu.

��Towarzyszu starszy majorze�

��Wiesz co � przerwa� mu Pa�dziernicyn. � M�w do mnie �szefie�, dawniej tak by�o przyj�te zwraca� si� do prze�o�onego. Kr�tkie i wygodne. W grupie wszyscy tak do mnie m�wi�. Teraz przecie� jeste� jednym z naszych.

W ten spos�b m�odszy lejtnant Dorin, mo�na powiedzie�, wyszed� na prost�, zaj�� si� prawdziw� robot�, wielk�, wa�n� spraw�. Niech tam wojak Paw��w bierze sobie tytu� walkowerem, ma�a strata.

Zacz�o si� nowe �ycie, ca�kiem niepodobne do poprzedniego. S�u�ba pod dow�dztwem Pa�dziernicyna to by�a sama rado�� � spokojna, weso�a, i za diab�a si� cz�owiek niczego nie boi pr�cz tej jednej rzeczy � �e zawiedzie szefa.

Taki w�a�nie powinien by� prze�o�ony. Prawdziwy bolszewik, profesjonalista wysokiej klasy i, co bardzo wa�ne, dobry cz�owiek. To samo m�wi� idiota Juszka (kt�ry w rzeczywisto�ci nazywa� si� Wa�ka Lach�w), chocia� nie nale�a� do grupy, tylko by� czasowo odkomenderowany: �Fajnie si� pracuje z waszym Pa�dziernicynem. Robot� zawali ci� po uszy, obija� si� nie pozwoli, ale nie ��da rzeczy niemo�liwych. A co najwa�niejsze, wiadomo, �e nie zdradzi swoich ludzi. Je�li spartolisz robot�, to ci g�ow� urwie, ale przed naczalstwem wszystko we�mie na siebie. Fajny ch�op, w porz�dku. U nas, w Organach, z�ych ludzi masz do licha i troch�, c�, taka s�u�ba, a ten jest dobry�.

Akurat tego, czy Pa�dziernicyn jest dobrym cz�owiekiem, Jegor nie by� pewien, zw�aszcza po pewnej pami�tnej rozmowie.

To by�o pierwszego dnia, u szefa w gabinecie. Kiedy tamten wyja�nia�, jak nale�y pracowa� z radiotelegrafist� i dlaczego jest tak wa�ne, �eby nie straci� �lad�w prowadz�cych do agenta zwanego �Wasser�, Dorin zapyta�: a co b�dzie, je�li ucapimy tego Wassera, a ten si� zaprze i nie b�dzie m�wi�? Przecie� najwyra�niej to stary wyga, szpieg ekstra klasa.

��Jak mu przysma�ymy jaja, to zacznie gada� � u�miechn�� si� starszy major � a nawet za�piewa pi�knym falsetem. W pierwszej chwili Jegor pomy�la�, �e si� przes�ysza�.

��Czego� wytrzeszczy� ga�y? � Szef spojrza� na niego nie�yczliwie. � �rodki przymusu fizycznego nie zosta�y nigdy zniesione. Jest to oczywi�cie wstr�tne, ale na obecnym etapie nie mo�na si� bez nich obej��. Stwierdzono to w tajnej uchwale KC 10 -01. � Starszy major cytowa� z pami�ci: � �Metody przymusu fizycznego winny by� nadal traktowane jako uzasadnione i w drodze wyj�tku stosowane wobec jawnych i zatwardzia�ych wrog�w ludu�. Komitet Centralny Wszechzwi�zkowej Partii Komunistycznej (bolszewik�w) tak postanowi�, zrozumiano? Maj�c na uwadze szczeg�lne nasilenie walki o istnienie naszego robotniczo � ch�opskiego pa�stwa. Jak aresztujemy Wassera, to nie b�dziemy wzywali adwokata.

Szef chcia� kontynuowa� instrukta� post�powania z Wasserem, ale kiedy spojrza� na twarz m�odszego lejtnanta, postanowi� rozwin�� przykry temat, tak �eby nie pozostawia� niedom�wie�.

��Zapami�taj sobie, Dorin: metody przymusu fizycznego to ca�a nauka, oparta g��wnie na psychologii. Nasi oprawcy z wydzia�u �ledczego nie posiedli jej, wiem to z w�asnego do�wiadczenia. Chodzi mianowicie o to, �e dobry psycholog zazwyczaj nie musi si� ucieka� do samego przymusu fizycznego. Wystarczy, tak jak w �redniowieczu, pokaza� przes�uchiwanemu narz�dzia tortur. Trzeba tylko dok�adnie ustali�, czego cz�owiek najbardziej si� boi.

��A sk�d to mo�na wiedzie�? � spyta� Dorin, zach�cony informacj�, �e mo�na poprzesta� na samej psychologii.

��To nie jest kwadratura ko�a. M�czy�ni dziel� si� na dwie kategorie: oczy i jaja. Prawdziwego ch�opa biciem po mordzie czy szpilkami pod paznokcie si� nie z�amie. M�j g�upi �ledczy sobie o mnie pi�ci porozbija�, palec sobie przyci�� c��kami, nowe portki zapa�ka� krwi�, a nic nie osi�gn��, bo by� g�upi jak cep. Ale gdyby mi si� lepiej przyjrza�, przewertowa� akta, posta�, ile czasu trac� na baby � od razu by powiedzia�: �Pa�dziernicyn, ty wrogu ludu, jak nie podpiszesz, �e si� przyzna � jesz do winy � to ci jaja wyrw�. A ja w jednej chwili bym podpisa�, �e jestem frankistowskim szpiegiem i tajnym agentem o�rodka monarchistycznego. � Pa�dziernicyn roze�mia� si�, patrz�c na zmartwia�� twarz m�odszego lejtnanta. � No, a druga kategoria to ci, co si� boj� o�lepn��. Taki, jak mu zagrozisz, �e go pozbawisz wzroku, za�amie si� od razu.

Jegor zerkn�� na karafk�, bo od tej rozmowy zasch�o mu w gardle. Ale wody sobie nie nala�, ba� si� wyj�� na s�abeusza.

��Z kobietami te� nietrudna sprawa. Je�li widzisz, �e dba o siebie: fryzura, manikiur, kolczyki itede, to mo�esz uwa�a�, �e sprawa za�atwiona. Zagro�, �e jej wyrwiesz nozdrza albo odetniesz g�rn� warg�. Poka� zdj�cia, �eby zobaczy�a, jak wygl�daj� kobiety, kt�rym to zrobiono.

��Ale przecie� to �wi�stwo! � wyrwa�o si� Dorinowi. � Pod�o��! A jednak nie wytrzyma�, zb�a�ni� si� przed szefem.

��Przecie� ju� ci m�wi�em: dobre jest to, co s�u�y sprawie. A pod�e � to wszystko, co jej szkodzi. A o jakiej sprawie mowa, sam dobrze wiesz. W naszej pracy to jest jedyne �r�d�o ocen moralnych. W dodatku, powtarzam � ton starszego majora z�agodnia� � przy prawid�owej diagnozie psychologicznej nie trzeba ucieka� si� do takich metod. Je�li facet si� nie przestraszy� �oczu-jaj�, a baba obci�tego nosa, nie ma co traci� czasu i si� na tortury. Znaczy, �e to potencjalni samob�jcy albo, co gorsza, masochi�ci � ludzie, kt�rzy od b�lu i ran tylko staj� si� silniejsi duchem. O �wi�tych m�czennikach was teraz w szkole nie ucz�; szkoda, bo od razu by� zrozumia�, o co mi chodzi.

��I co wtedy trzeba robi�?

��Je�li jest dost�p do krewnych albo bliskiej osoby, mo�na spr�bowa� nacisku psychologicznego. Ale z naszym klientem Wasserem ten wariant jest ma�o prawdopodobny. To z pewno�ci� Niemiec i wszyscy jego bliscy mieszkaj� w Vaterlandzie. Nie szkodzi, co� si� wymy�li. Trzeba go tylko z�apa�.

Pa�dziernicyn nadal nie m�g� si� uspokoi� � czy to rozj�trzy� go temat, czy te� wyraz twarzy Dorina.

��Po okropno�ciach wojny imperialistycznej, a jeszcze bardziej � domowej, nie ma miejsca na �adne skrupu�y � powiedzia� z przekonaniem. � Jakimi bestiami byli biali, co wyrabiali nasi, tego ci nie poka�� na filmie Czapajew. �yjemy w okrutnych czasach � I je�li chcemy prze�y� i zwyci�y�, te� powinni�my by� okrutni� No dobra, dosy� o tym. Kontynuujemy prac�.

Taki wyk�ad starszy major zrobi� Jegorowi od razu pierwszego dnia. No wi�c po tym wszystkim powstaje pytanie: Jaki w�a�ciwie jest � dobry czy z�y?

My�la� o tym Dorin, my�la� i doszed� do nast�puj�cego wniosku. Szef jest dobry dla swoich towarzyszy, dla wrog�w to bestia. I tak by� powinno. Dobro� nie jest powszechnie uznawan� warto�ci�. Jak wszystko na tym �wiecie, ma charakter klasowy, polityczny. Co z�e dla wroga, to dobre dla nas. I na odwr�t. C� mo�e by� prostszego?

A zreszt� w owych dniach m�odszy lejtnant nie mia� zbyt du�o czasu, �eby go marnowa� na abstrakcyjne rozwa�ania.

P� minuty p�niej Jegor �mign�� jak strza�a z bramy na Ku�niecki Most, po czym skr�ci� w prawo. Do Pietrowki dobieg� w dwie minuty. Rzuci� okiem na szereg budek telefonicznych blisko centralnego sklepu Narkomwewhandlu � Sielencow dzwoni� w�a�nie stamt�d. Gdzie jest teraz? Czy chowa si� w t�umie, czy te� �pieszy na miejsce spotkania?

Ruszy� w g�r�, w stron� Chat-u. Nikt z przechodni�w nie zwraca� uwagi na biegn�cego ch�opaka w welwetowej kurtce, ze sportow� torb� na ramieniu. Albo to ma�o ludzi si� �pieszy? W Moskwie �ycie jest szybkie, tutaj wszyscy dok�d� si� �piesz�, dok�d� sp�niaj�.

Po dw�ch kolejnych minutach Jegor by� ju� na Gorkiego i zwolni� biegu. Nie nale�a�o zjawia� si� na miejscu za wcze�nie. Przecie� tamten m�wi�: nie na z�amanie karku, truchtem.

Przed przej�ciem dla pieszych mimo wszystko musia� si� zatrzyma� � �wieci�o si� czerwone �wiat�o, a na skrzy�owaniu sta� milicjant. Trzeba poczeka�, bo si� przyczepi. A je�li szpieg akurat teraz Jegora obserwuje, mo�e mu si� to wyda� podejrzane.

W tym momencie Dorin� nie, nie zobaczy�, ale wyczu� jakim� bocznym widzeniem czy te� powierzchni� sk�ry, �e kto� na niego patrzy.

Odwr�ci� si�.

Przed witryn� fryzjera kr�ci� si� jaki� facet w wysokich butach, zakurzonej marynarce, pomi�tej cyklist�wce, i nie spuszcza� wzroku z Jegora.

Spotkali si� wzrokiem, a tamten si� nie speszy�, tylko mrugn�� porozumiewawczo i przywo�a� Jegora palcem.

A to co znowu?

Jegor spojrza� kr�tko na �wiat�a (ci�gle jeszcze by�y czerwone) i podszed� do moczymordy.

��Czego?

��Na po��wk� b�dziesz mia�? � wychrypia� tamten i pstrykn�� palcami w szyj�.

Tfu!

M�odszy lejtnant ju� mia� odej��, tym bardziej �e zapali�o si� zielone, ale pijaczyna go powstrzyma�:

��Stiopa, no co� ty? To przecie� ja, wujek Kola. Od razu ci� pozna�em. Wykapany tatko. Pomy�la�em, �e przechwyc� ci� po drodze. We�miemy �wiartk� czy�ciochy, wypijemy za now� znajomo��. � Po czym gestem g�owy pokaza� sklep �Wina-Napoje�, s�siaduj�cy z fryzjerem.

To ma by� Wasser?

Nie wierz�c w�asnym oczom, Jegor szed� w milczeniu za nieznajomym.

Tamten sprytnie wkr�ci� si� w t�um, po czym wynurzy� si� przy samej ladzie i wda� w pysk�wk� z kolejk�:

��Niby komu w ryja? Bohaterowi znad Cha�chyn-go�? Nieu�wiadomieni jeste�cie, obywatelu. Spotka�em towarzysza broni, razem �e�my w czo�gu si� palili! � Szybko z�apa� butelk� w�dki.

��Idziemy, znam tu takie miejsce.

Poprowadzi� Jegora przez bram� na podw�rze, gdzie pod ceglanym murem le�a�y puste skrzynki.

Usiad� na jednej, a po s�siedniej klepn�� d�oni�: siadaj tu.

��To pan jest Wasser?! � spyta� Dorin szeptem.

Nieznajomy si� u�miechn��.

��Patrzcie, czego to mu si� zachciewa. Nie dla psa kie�basa. Jestem ��cznikiem.

Chrypka przesz�a mu jak r�k� odj��, g�os zrobi� si� zwyczajny, trze�wy. Teraz nie by�o w�tpliwo�ci � dzwoni� ten w�a�nie cz�owiek, on jest Sielencowem. Dw�jka, towarzyszu m�odszy lejtnancie, za brak zmys�u obserwacyjnego.

��Przyni�s� pan radiostacj�? � spyta� Sielencow, a Jegor zarobi� jeszcze jedn� dw�jk�, za b��dny wniosek: pytanie zosta�o zadane po niemiecku, i s�dz�c po wymowie, j�zyk ten dla ��cznika by� ojczysty. Masz ci Rosjanina�

��Tak � odpowiedzia� Dorin, r�wnie� przechodz�c na niemiecki (chcecie sprawdzi�, prosz� bardzo). � Radiostacja jest w teczce. I zapasowe akumulatory. Ale seans lepiej robi� z mojego mieszkania. Tam na strychu �atwo zamontowa� anten�

��O tym potem � uci�� Sielencow, obserwuj�c Jegora spokojnymi lekko zmru�onymi oczami. � Co, jest pan Bawarczykiem? Jego ton by� niedba�y, ale Jegor w duchu si� naje�y�.

��Nie, Ukrai�cem. Bawarczykiem by� m�j nauczyciel niemieckiego w Quenzgut, porucznik Siegler. Od niego przej��em bawarski akcent. A pan sk�d jest? � uda� prostoduszno��, �e niby jak on si� pyta, to i ja zapytam; o co chodzi, po prostu sobie gaw�dzimy.

Ale ��cznik tylko si� u�miechn��.

��Dobrego mia� pan nauczyciela� � I wieloznacznie pokr�ci� g�ow�.

A to niby w jakim sensie? Czy to po prostu taki styl: zbija� z panta�yku? Co do Sieglera, wszystko w porz�dku, w szkole Abwehry jest taki wyk�adowca, w�a�nie Bawarczyk.

Rozmow� po niemiecku musieli przerwa�, bo przycz�apa�a jaka� babina z podart� ceratow� torb�, w kt�rej pobrz�kiwa�o szk�o. Usiad�a w oddali, czekaj�c na butelk�.

��Nie �pieszcie si�, synkowie, odpoczywajcie, ja poczekam � powiedzia�a.

�Sielencow� zeskroba� lak, wyci�gn�� r�k� z �wiartk�.

��No to dalej. Ty pierwszy.

Jegor poci�gn�� �yk, skrzywi� si�. Kole�ka od butelki podsuwa� mu zgnieciony serek, ca�y oblepiony okruchami tytoniu. Wypada�o zagry�� kawa�kiem.

��Dzi�ki, wi�cej nie b�d� pi�.

��No, jak chcesz.

Cudaczny ��cznik odchyli� g�ow� i wydudla� ca�� w�dk� a� do dna. Serka nie jad�, tylko pow�cha� i wyrzuci�. Pust� butelk� postawi� na asfalcie.

��Bierzcie, babciu, mo�e si� wzbogacicie.

Potem wsta�, torb� z radiostacj� przewiesi� przez rami�.

��Na razie, Stiopa. Zadzwoni�.

��Ale jak�e to? � Dorin poderwa� si� za nim w panice. � Mam instrukcj�

��Ihr Auftrag war es, den Befehlen der Person mit dem Kennwort bedingungslos zu folgen *- rzek� szorstko �Sie�encow� i g�o�no doda�: � No, bywaj zdr�w.

Zamaszystym krokiem przeszed� przez cienist�, �ukowat� bram� na zalan� s�o�cem ulic� Gorkiego i w mig zagubi� si� w t�umie.

Dorin by� w rozterce.

Co robi�? Nasi spodziewaj� si� go na Hercena. Tymczasem on przechwyci� mnie tutaj. A co, je�li tylko radiostacja by�a mu potrzebna? Przepadnie i ty�e� go widzia�, szukaj wiatru w polu.

Podj�� decyzj� i rzuci� si� biegiem za tamtym.

Ale naprzeciwko z cienia wychyn�a znajoma posta�.

��Dok�d? Wraca�! Bez ciebie sobie poradz�. Pa�dziernicyn! W d�ugim palcie, pod kt�rym b�yszcz� chromowe buty, na g�owie kaszkiet.

��Ten �achudra to Wasser? � spyta� starszy major.

��Nie, ��cznik.

��Tak w�a�nie my�la�em. Te� zreszt� nie�le. Obstawa czuwa, tak �e nie b�j si�, tw�j kumpel od kieliszka nie umknie. � Szef obj�� Jegora za rami� � Pan pozwoli, sir, mamy w�asny transport.

Przy chodniku sta� mikrobus GAZ-55, wszystkie miejsca by�y zaj�te przez m�czyzn w cywilu � opr�cz jednego siedzenia, na kt�rym skrzynka ze s�uchawkami b�yszcza�a czarnym lakierem.

Skrzynka zatrzeszcza�a, zaskrzypia�a, i cieniutki g�os pisn�� ze s�uchawek:

��Wsiad� do trolejbusu linii jeden. Jedzie w stron� stacji metra �Bia�oruska�.

��No to i my jedziemy � rzek� Pa�dziernicyn, siadaj�c obok skrzynki i zak�adaj�c nauszniki.

Jegorowi dosta�o si� miejsce obok kierowcy.

��A gdzie trolejbus? � spyta� Dorin, nie�wiadom, �e m�wi szeptem.

��Prowadzi go drugi samoch�d.

��Obserwacja w parach? Aha.

Za jego plecami rozleg�o si� parskni�cie.

��Prowadzimy twojego kumpla w dwadzie�cia samochod�w, z czego osiem jest zradiofonizowanych. � wyja�ni� Pa�dziernicyn. � Przecie� ci m�wi�em: obstawa czuwa.

Na �wiat�ach trzeba si� by�o zatrzyma�. Do taks�wki podbieg� jaki� m�czyzna, pr�buj�c otworzy� drzwi.

��Nie ma miejsc, towarzyszu � odpowiedzia� kierowca.

��Jak to nie ma? A tam, pod oknem? � Facet pokaza� siedzenie, gdzie sta�a radiostacja. � Niech towarzysz w czapce zdejmie stamt�d walizk�.

��Tam nie mo�na siedzie�, oparcie zepsute.

��To nic, jako� sobie poradz�.

��M�wi�em: nie wolno! � warkn�� szofer.

Przy delikatesach numer jeden, dawnym sklepie Jelisiejewa, starszy major powiedzia� do mikrofonu:

��Korniejew, zjed� na praw�, teraz my.

Taks�wka przy�pieszy�a i po chwili dop�dzi�a trolejbus, zat�oczony do niemo�liwo�ci.

��Dorin, schyl si� � rozkaza� szef. � Jest na tylnym pomo�cie. Mo�e si� obejrze�.

Jegor spe�zn�� na pod�og�, wskutek czego tymczasowo utraci� mo�no�� obserwacji obiektu. Post�p techniczny przyszed� mu jednak z pomoc�: Pa�dziernicyn wymienia� informacje z innymi samochodami, r�ne g�osy (wszystkie co do jednego piskliwe i trzeszcz�ce) meldowa�y o sytuacji, tak �e m�odszy lejtnant, rzec mo�na, by� na bie��co z wydarzeniami.

Nagle ze s�uchawki dolecia�o:

��Pa�dziernicyn, co u ciebie?

A kt� to �mia� zwraca� si� na �ty� do starszego majora?

��W porz�dku, towarzyszu Narkomie, prowadzimy go � odpowiedzia� szef, a Dorin wstrzyma� oddech.

To dopiero! Sam Narkom �ledzi przebieg operacji.

��Je�eli potrzebne b�d� dodatkowe �rodki, powiedz. Wyda�em rozporz�dzenie�

��Uwaga! � krzykn�� do mikrofonu Pa�dziernicyn, przerywaj�c Narkomowi. � Wyskoczy� z trolejbusu! Biegnie na drug� stron� ulicy, do pomnika Puszkina. Wskoczy� do tramwaju A, numer wagonu 12-42. Jedzie w stron� Bramy Nikickiej. Sawczenko, wyprzedzaj, ja si� wycofuj�! Wybaczcie, towarzyszu Narkomie.

��Dobra, dobra, pracujcie.

Teraz mo�na by�o znowu normalnie usi���. Mikrobus jecha� bulwarem Twerskim, w odleg�o�ci kilku samochod�w od tramwaju linii A.

��Szefie, czemu zabra� radiostacj�? � Dorin odwr�ci� si� do ty�u. Rozpiera�o go radosne uczucie: wszystko pod kontrol�, operacja przebiega pomy�lnie, a jest w tym te� jego, Dorina, zas�uga.

��Nie wiem. Mo�e wyda�e� mu si� podejrzany � odpowiedzia� Pa�dziernicyn i od razu zepsu� Jegorowi nastr�j.

��A najpewniej Szwaby chcia�y sprawdzi�, czy kto� nie majstrowa� przy radiostacji � ci�gn�� starszy major. � Dobrze, �e nie da�em jej do zbadania Sliwowkerowi z technicznego. Bo ju� tak si� naprasza�, tak strasznie chcia� obejrze� t� niemieck� nowink�

Nieznany Jegorowi Sawczenko, kt�ry prowadzi� tramwaj A, zameldowa�, �e obiekt wyskoczy� w biegu i przebieg� na drug� stron� bulwaru.

Tam ju� go wzi�� pod kuratel� jaki� Szarafutdinow, jad�cy, jak si� zorientowa� Jegor, trzytonow� ci�ar�wk�.

��cznik wykona� podobny manewr jeszcze dwa razy, ale nie zdo�a� uwolni� si� od obserwacji, tak g�st� mia� obstaw�.

��Co� zanadto kluczy � powiedzia� zafrasowany Pa�dziernicyn. � Czy�by zauwa�y�? To ma�o prawdopodobne. Mo�e ma takiego nosa?

Na placu Zubowskim Sielencow kolejny raz zmieni� �rodek transportu: przesiad� si� z autobusu na tramwaj numer trzydzie�ci cztery, jad�cy w stron� cmentarza Nowodziewiczego.

W tym czasie obiekt by� znowu prowadzony przez samoch�d Pa�dziernicyna, tylko kierowca zmieni� numer trasy na szybie i numer na zderzaku.

��Ja zostaj�, towarzyszu starszy majorze? � spyta� kierowca. � Mamy drugi mikrobus, si�demk�, on tutaj te� zakr�ca.

��Nie, Lalin. Ty si� lepiej wycofaj. Strze�onego, sam wiesz� Korniejew! � To ju� do mikrofonu. � Wyprzedzaj go!

Za nieca�� minut� Korniejew jad�cy emk� zameldowa�:

��Wysiad�. Idzie przez Dziewicze Pole. Powoli. Ogl�da si�.

��No, chyba jeste�my na miejscu � orzek� Pa�dziernicyn z zadowoleniem. � Na pewno ma z kim� tutaj spotkanie. Do wszystkich dow�dc�w grup! Otoczy� skwer, tylko po cichu. Wysiadam.

Wyskoczy� na chodnik, przeci�gn�� si� z rozkosz�.

��Dalej, ch�opaki. Tylko nie kup�.

Agenci jeden za drugim przeskakiwali przez �eliwne ogrodzenie i znikali w jeszcze bezlistnych, ale g�stych krzakach.

��A my, Jegor, p�jdziemy sobie kulturalnie, �cie�k�. Jak przyzwoici ludzie, spacerowym krokiem.

Nie zd��yli przej�� tym �przyzwoitym� krokiem nawet dwudziestu metr�w, jak z krzak�w wynurzy� si� Lalin.

��Towarzyszu starszy majorze!

��No, gdzie on?

��W chatce na kurzej n�ce � zameldowa� tamten. Pa�dziernicyn zachmurzy� si�.

��Co to za g�upie �arty?

��Tam jest placyk zabaw dla dzieci, towarzyszu naczelniku. Piaskownica, zje�d�alnia. No i chatka� chyba tej� Baby-Jagi. Wlaz� tam i nie wychodzi.

��Dobra, chod�my, zobaczymy, co to znowu za pomys�y�

Kwadrans p�niej na skwerze nie by�o ju� nikogo. Autobus z zamalowanymi szybami wywi�z� zabitych, autobus z czerwonym krzy�em � rannych. Zdj�to tak�e kordon.

Czekoladowy gaz-73 Pa�dziernicyna, rycz�c silnikiem o mocy osiemdziesi�ciu pi�ciu koni mechanicznych, pop�dzi� w stron� centrum ulic� Metrobudowy, obok stacji �Pa�ac Rad�. Za wysokim parkanem ha�asowa�y koparki, robiono tam wykop pod najwi�kszy gmach w historii ludzko�ci. Za kilka lat b�dzie g�rowa� nad Moskw�, zas�aniaj�c p� miasta cieniem kamiennego Lenina. Jegor zadar� g�ow�, staraj�c si� wyobrazi� sobie budynek wysoko�ci czterystu dwudziestu metr�w.

��No to ju� prawie jeste�my � powiedzia� szef. � Tam mieszkam, na wyspie.

No jasne, gdzie mia�by mieszka� taki cz�owiek, je�li nie w Domu Komitetu Centralnego nr 1. Jegor nigdy nie by� w s�awnym �domu nad rzek� Moskw��, tylko w kinie �Przodownik� obok, ale wiedzia�, �e tu mieszkaj� cz�onkowie rz�du, wy�sze dow�dztwo, polarnicy, wybitni pisarze, kr�tko m�wi�c, najlepsi ludzie radzieccy.

Samoch�d wjecha� na zamkni�te podw�rze; czyste, zupe�nie jak nie w Moskwie, r�wniutko obsadzone krzewami. Klatka schodowa by�a przestronna, przy stoliku z lamp� siedzia�a wartowniczka w mundurze, a w windzie, jak si� okaza�o, by�o lustro i dywanik. To ci szyk!

Po mieszkaniu starszego majora Jegor spodziewa� si� wi�c cud�w, ale si� pomyli�. By�o oczywi�cie samodzielne, ale do tego ca�y luksus si� ogranicza�.

Jeden jedyny pok�j, wychodz�cy oknem na Kana� Odp�ywowy. A umeblowanie: �elazne ��ko, szafa na ubrania i go�y st� z wiede�skim krzes�em. Co jeszcze? Ano, kuchnia. Od razu wida� by�o, �e rzadko si� tu zagl�da, a kuchenki w og�le nie u�ywano. Na p�ce sta� kubek i par� miseczek. Wi�cej nic.

Za to �azienka by�a bardzo �adna: bia�e kafelki, gor�ca woda. Jegor ogoli� si� � pierwsza klasa. Szef mieszka� wprawdzie po sparta�sku, ale wyra�nie dba� o sw�j wygl�d: solingenowskie �yletki, specjalna pianka do golenia, nawet jaki� krem. Dorin spr�bowa�, posmarowa� si� i twarz od razu zrobi�a si� j�drna, pulchna, naprawd� jak ciastko z kremem.

��Kurtk� i koszul� rzu� pod wann� � poleci� Pa�dziernicyn. � Przyjdzie pomoc domowa, to wypierze. Wybierz sobie co� z szafy, przecie� jeste�my jednego wzrostu. We�, co chcesz, byle nie garnitur w pr��ki. P�niej mi oddasz.

W szafie opr�cz frencz�w i bluz wojskowych wisia�y a� dwa garnitury (jeden czarny w bia�y pr��ek, drugi popielaty, ten, w kt�rym szef by� w �Moskwie�), poza tym marynarki, spodnie, koszule. Starszy major najwyra�niej lubi� si� dobrze ubra�.

Jegor kr�powa� si� wzi�� szary garnitur. Wybra� tweedow� marynark� i ukrai�sk� koszul� z wyszywanym ko�nierzem. Wszystko pasowa�o, Pa�dziernicyn w ka�dym razie pochwali�.

���Ten Grandisson by� wielkim frantem, sier�antem gwardii i birbantem� � zacytowa� z pe�nymi ustami. � Masz, jedz.

��Dzi�ki. � Dorin wzi�� z talerzyka kawa�ek grubo pokrajanej kie�basy. � Kiedy w szkole brali�my Eugeniusza Oniegina, nie rozumia�em tego: Grandisson by� sier�antem, czyli mia� najni�sz� w carskich czasach rang�, a hula� z obszarniczkami, i jeszcze wielki z niego frant. Naprawd� mog�o tak by�?

��Za Katarzyny ranga gwardyjska liczy�a si� wy�ej ni� w zwyk�ym wojsku, i to o dwa stopnie; s�u�ba w gwardii oznacza�a wi�kszy presti�, tak jak u nas w Organach. Ty jeste� m�odszym lejtnantem, a nosisz na wy�ogach trzy b�czki. Tak �e nie martw si� o Grandissona, mia� absolutne prawo bajerowa� panny szlachcianki. Tak jak ty w czasie wolnym od s�u�by. Ja ci�, Jegor, obserwowa�em. Widzia�em, jak usychasz z t�sknoty za t� swoj� sanitariuszk�. Ale nie da�e� si�, my�la�e� o sprawie, a nie o amorach. Tak trzeba. W �yciu s� rzeczy wa�ne i mniej wa�ne. Jak je zamienisz miejscami, b�dzie �le� No dobra, przesta� si� krygowa� przed lustrem, przystojniejszy ju� nie b�dziesz. Le� na randk�. A ja do wieczora ode�pi� zaleg�o�ci.

Jegor, o�mielony pochwa��, poprosi�:

��Szefie, skoro b�dziecie spali, to mo�e daliby�cie mi samoch�d? Bo ja musz� do Pluszczewa. Metro, kolejka � szkoda na to czasu. Co?

Wyobrazi� sobie, jak p�dzi po Moskwie gazem-73, jak zaje�d�a przed dom za zielonym parkanem. No i �atwiej si� b�dzie usprawiedliwi�: skoro powierzaj� cz�owiekowi taki pojazd, to wida� musi zajmowa� si� sprawami wagi pa�stwowej.

��A guzik � uci�� Pa�dziernicyn. � W sprawach prywatnych u�ywaj prywatnych �rodk�w transportu. Sam tak robi� i tobie te� radz�. P�ki nie zarobi�e� na prywatny � korzystaj z publicznego.

Jegor ju� po�a�owa�, �e poprosi�, bo starszy major bardzo si� rozz�o�ci�.

��Co to za nowa moda! Dawniej najwy�sze uposa�enie w aparacie wynosi�o dwa siedemset rocznie, �y�o si� skromnie. A teraz ledwie kto� zosta� naczelnikiem � od razu chcia�by i towary z rozdzielnika, i nie wiadomo jakie pobory, i mieszkanie o podwy�szonym standardzie. Mnie przydzielili dacz�: ca�oroczna, pi�trowa, kryszta�y, bilard, gara�, w�asny kort tenisowy, psia jego ma�. Popatrzy�em na to wszystko, splun��em

1 odjecha�em. Noga moja tam nie postanie. Wiesz, co ci powiem, Dorin: pokonamy faszyst�w, imperialistom te� damy rad�, o to mo�esz by� spokojny. Je�li nasz radziecki ustr�j od czego� si� zawali, to od tych wielkopa�skich zachcianek ludzi z aparatu� No dobra, dobra, co� si� tak nad��? Nadepn��e� mi na odcisk, to dlatego. Dosy�, le� ju�.

Jegor spos�pnia� nie z obawy o przysz�o�� ustroju, ale o to, jak zostanie przyj�ty przez Nadi�. Teraz, kiedy do spotkania z dziewczyn� pozosta�a mniej wi�cej godzina, nagle poczu� wielki ci�ar na duszy.

Kiedy zje�d�a� wind� i szed� przez elegancki dziedziniec, nie my�la� o niebezpiecznym szpiegu Wasserze i o bliskiej ju� wojnie, ale po raz pierwszy od tygodnia o zwyczajnych, ludzkich sprawach. I wygl�da�o na to, �e zachowa� si� wobec Nadi jak ostatni �ajdak. Przez tyle dni �adnej wie�ci.

A co z niej za dziewczyna! Jedyna w ca�ym ZSRR, drugiej takiej nie ma. Zaufa�a mu, otworzy�a przed nim dusz�. Cia�o zreszt� tak�e. A on co? Je�li spojrze� na to jej oczami � zdradzi� j�, zha�bi�. Ostatni podlec, z jej punktu widzenia.

Na swoje usprawiedliwienie ma Dorin, oczywi�cie, nie byle co: sprawy wagi pa�stwowej. To jednak z punktu widzenia pa�stwa. A co� Jegorowi podpowiada�o, �e Nadia nie patrzy na mi�o�� z tej perspektywy.

Ko�o �Przodownika� sta�y rz�dem taks�wki. Nie dali�cie s�u�bowego samochodu, towarzyszu starszy majorze, to trudno, obejdzie si�. We�miemy prywatny �rodek komunikacji.

Jegor min�� niepoka�ne emki i podszed� do zisa, kt�ry dumnie trzyma� si� nieco na uboczu.

��Wolny?

Kierowca obrzuci� Dorina sceptycznym spojrzeniem i poinformowa�:

��Je�li si� nie orientujecie, obywatelu, mam auto klasy luks�, a to oznacza podw�jn� taryf�. Drogo wam wypadnie: pi�� za samo trza�ni�cie drzwiami, ka�dy kilometr � rubel dwadzie�cia, pi�� minut czekania � rubel.

Jeszcze tydzie� temu m�odszego lejtnanta przerazi�by taki szacunek wst�pny, ale wynagrodzenie w grupie �Plan�, ze wszystkimi dodatkami specjalnymi, wynosi�o ho, ho � tysi�c dwie�cie rubli. Pobory wyp�acono Dorinowi od razu pierwszego dnia, dosta� te� zwrot koszt�w przeprowadzki i do tej pory nie wyda� ani kopiejki z tej fantastycznej sumy, nie by�o okazji.

��Twoja rzecz to wykonywa� plan finansowy, a nie dawa� rady � przywo�a� Jegor do porz�dku bezczelnego kierowc� i opad� na pachn�ce now� sk�r� siedzenie. � Za miasto, do Pluszczewa. Dalej, bez gadania, gaz do dechy.

��Jasne � kiwn�� g�ow� szofer, ani troch� nie ura�ony. � Dowioz� w p� godziny. Pasuje?

Przemkn�li przez Ma�y Kamienny Most i ledwie si� rozp�dzili, a ju� ujrzeli przed sob� niebieski ty� pi�trowego trolejbusu; takiego ani z lewej nie spos�b wyprzedzi�, ani z prawej. Wlekli si� za nim a� do Sadowego Kolca. Szofer kl��:

��Niechby wreszcie wycofali te garbate cholery, bo tak ju� nam dopiek�y, jak nie wiem. M�wi�, �e sam W�dz kaza� je wycofa�. Raz zobaczy� takiego ze swojego Lincolna i zaniepokoi� si�, czy aby si� taki nie przewr�ci na zakr�cie, nie przygniecie pasa�er�w. Troszczy si� o prostego cz�owieka. Nie s�yszeli�cie o tym?

��Nie, nie s�ysza�em.

Jegor poci�gn�� nosem i przestraszy� si�. Oj, spoci� si� pod pachami. Trzeba by�o wzi�� prysznic, a nie tylko si� goli�.

��Zatrzymaj no si�! � Wskaza� budynek Wzorcowego Domu Towarowego przy placu Dobrynina. � Nie b�j si�, nie uciekn�. Pami�tam: rubel za pi�� minut.

W dziale perfumeryjnym �Przemt�uszczu� poprosi� o flakonik �Chypre�u�, a potem przyszed� mu do g�owy dobry pomys�: kupi dla Nadi prezent.

��Kt�re perfumy s� najlepsze?

���Czerwona Moskwa� � odpar� sprzedawca. Kiedy� nazywa�y si� �Ulubiony zapach carycy�, wypu�ci�a je firma �Auguste Michel� na trzechsetlecie dynastii Romanow�w. Znali si� wtedy na pi�knych zapachach.

Jegor wzi�� monarchistyczne perfumy; nie zapomnia� i o tatusiu Wikientiju Kiri��owiczu � kupi� mu najdro�sz� maszynk� do golenia �Budionnowsk��. W dziale cukierniczym dosta� tort biszkoptowo-kremowy �Zorza Wschodu�.

Zanim wsiad� z powrotem do zisa, obficie spryska� si� �Chypre�em�.

��Nie�le zaje�d�a � pochwali� szofer, wci�gaj�c nosem zapach � Na randk�? Rozumiem. A bukiecik? Nic? Jak b�dziemy mijali Rynek Rogo�ski, to warto si� zatrzyma� po tulipany, przywie�li z Krymu.

��Kwiaty to drobnomieszcza�ski prze�ytek � odpali� Jegor. N�ka�a go przykra my�l: �eby mu przypadkiem tej �Zorzy� nie cisn�li w pysk.

��Pewnie, �e prze�ytek, ale kobiety maj� do nich s�abo��. Raz mi si� przydarzy�o, �e by�em na urlopie w Gagrze i pozna�em pewn� obywatelk�, by�a technikiem dentystycznym�

I tak gl�dzi�, a� wjechali na szos� riaza�sk�, gdzie rozp�dzili si� do osiemdziesi�ciu na godzin�. Za obwodnic� kolejow� sko�czy�a si� Moskwa, a zacz�y drewniane domki z ogr�dkami; na nie ca�kiem jeszcze zielonej ��ce mign�o stado kr�w.

Im bli�ej Pluszczewa, tym bardziej Jegor si� denerwowa�. Kiedy za� w oddali zobaczy� znajomy parkan, by� w takim nastroju, �e mia� ochot� bodaj zawr�ci�.

��Ulica Karola Liebknechta osiemna�cie. Jeste�my na miejscu. � Szofer popatrzy� na pasa�era, kt�ry jakby przyr�s� do siedzenia. � Czterdzie�ci dwa ruble czterdzie�ci. Co, nie ten dom?

��Ten, ten� Taksiarz-psycholog zagwizda�.

��Aha. B�d� o�wiadczyny, ale jak to m�wi�, bez gwarancji. Wiesz co, narzeczony? Poczekam tu na ciebie z kwadransik. Na wszelki wypadek. Bezp�atnie. Dadz� kosza, to zawioz� ci� z powrotem do Moskwy? Klapuje?

��Klapuje.

Jegor wr�czy� taksiarzowi r�owy banknot i trzy czerwonce, trzy pi�tki z lotnikiem. U�cisn�li sobie r�ce.

��No, powodzenia.

Nie spos�b ju� by�o d�u�ej zwleka�.

Dorin nabra� powietrza w p�uca, wzi�� tort w lew� r�k�, prezenty przycisn�� do piersi podbr�dkiem i zadzwoni�. Nad dzwonkiem widnia�a tabliczka: �Dr W. K. Sorin�.

Czeka� na odg�os krok�w z tamtej strony parkanu i zgadywa�, czyje b�d� � Nadi czy jej ojca.

Ale furtka otworzy�a si� sama, nikogo za ni� nie by�o. Elektryczno��, domy�li� si� Jegor. Nadia m�wi�a, �e tatu� ma z�ote r�ce.

Po chwili na ganku pojawi� si� Wikientij Kiri��owicz we w�asnej osobie. Ze zdziwieniem patrzy� na kawalera c�rki.

��Pan do kogo, m�ody cz�owieku?

Zapomnia� czy jak? Niemo�liwe.

��To ja, Jegor. Dzie� dobry. Nadia jest w domu? Doktor poprawi� okulary i zszed� dwa stopnie ni�ej.

��To pan? Trudno pana pozna�. Zdawa�o mi si�, �e pan jest blondynem. A co si� sta�o z pa�skimi uszami?

Dopiero teraz Dorin przypomnia� sobie, �e jest ucharakteryzowany na Stepana Karpenk�: ciemny je�yk, odstaj�ce uszy.

��To tylko tak� � wymamrota� � Do przedstawienia� amatorskiego.

��Ach, do przedstawienia si� pan szykowa� � powt�rzy� Wikientij Kiri��owicz tonem, kt�ry nie wr�y� nic dobrego. � To znaczy, �e jest pan aktorem. I zapomnia� pan o ca�ym �wiecie, dusz� i cia�em oddany Melpomenie. C� to pan wyrabia z Nadie�d�, panie artysto?

��Dzwoni�em do szpitala, prosi�em, �eby przekazali; musia�em nagle wyjecha� w delegacj�. Co, nie powt�rzyli jej?

��Nie. To gdzie pan w ko�cu by�? Na delegacji czy szykowa� si� pan do przedstawienia?

Dorin tylko westchn��.

��A� A gdzie Nadia?

��Nadi nie ma.

Masz ci los!

��Jest w szpitalu? � spyta� si� Jegor, ucieszony, �e taks�wkarz jeszcze czeka.

��Nie.

��A gdzie?

Tatu� nic nie powiedzia�, patrz�c na nieszcz�liw� twarz absztyfikanta.

��No, dobrze � zgodzi� si� w ko�cu. � Niech pan wejdzie. Nadie�da nied�ugo przyjdzie.

Usiedli na oszklonej werandzie. Doktor zerkn�� na tort i paczuszki, skrzywi� si�. Jegor obla� si� rumie�cem.

��Jest z�a na mnie? � nie wytrzyma�.

��Sam niech j� pan zapyta.

��To gdzie ona jest?

��W cerkwi.

Wtedy nachmurzy� si� Dorin. Obaj teraz patrzyli na siebie z niech�ci�.

��Pan j� nauczy� chodzi� do cerkwi?

��Ja.

��Niby uczony cz�owiek, a w Bozi� pan wierzy.

��Nie, nie wierz� � odrzek� doktor spokojnie, jak gdyby nie zauwa�y� zjadliwo�ci w g�osie Jegora. � Za moich czas�w to by�o niemodne. My, studenci medycyny, dzielili�my si� na ateist�w i agnostyk�w, z wyra�n� przewag� tych pierwszych. Ale teraz czasy s� inne. Lepiej dzieci wychowywa� w wierze. Potrzebne jest, wie pan, jakie� oparcie duchowe.

Jegor nie wiedzia�, kto to s� ci �agnostycy�, i tego o �oparciu duchowym� te� za bardzo nie zrozumia�, ale sens by� jasny � Wikientij Kiri��owicz mia� epoki radzieckiej po dziurki w nosie.

��Pewnie, �e wy, szlachta, za cara mieli�cie lepsze �ycie � powiedzia� Dorin, zdenerwowany i przez to troch� z�y. � Czyste, dostatnie, kulturalne, tyle �e na koszt ludu pracuj�cego.

Spodziewa� si�, �e doktora zirytuj� te s�owa, ale Wikientij Kiri��owicz u�miechn�� si� pob�a�liwie.

��W�r�d warstw uprzywilejowanych byli te� i paso�yci, ale niewielu. Do pa�skiej wiadomo�ci, m�ody cz�owieku: w siedemnastym wieku przyt�aczaj�ca wi�kszo�� szlachty uzyska�a nobilitacj� dzi�ki wykszta�ceniu i zas�ugom. A na przyk�ad m�j ojciec urodzi� si� jako ch�op pa�szczy�niany. Uciu�a� na nauk�, ca�e �ycie pracowa� i zdoby� tytu� profesora zwyczajnego. Zgodnie z tabel� rang to by�a czwarta kategoria, daj�ca prawa dziedziczenia szlachectwa. Ka�dy, kto chcia� si� uczy� i nie ba� si� pracy, m�g� doj�� do tego samego.

Czuj�c, �e zaczyna si� z�o�ci� nie na �arty, Jegor postanowi� wzi�� byka za rogi.

��To znaczy, �e uwa�a pan samodzier�awie za lepsze od socjalizmu?

Nie znalaz�by si� w ca�ym Zwi�zku Radzieckim cz�owiek, kt�rego by to pytanie nie przerazi�o. Ale Wikientij Kiri��owicz chuchn�� na okulary, przetar� chustk� szk�a i jak gdyby nigdy nic odpowiedzia�:

��Dla takiego kraju jak Rosja lepiej by�oby, gdyby monarchia potrwa�a jeszcze z pi��dziesi�t lat albo nawet sto. Teraz oczywi�cie te� panuje samodzier�awie, tylko ca�kiem innego rodzaju. Tamten absolutyzm by� naturalny, to znaczy, jak powiedzia�aby Nadie�da, pochodzi� od Boga. A dzisiejsze samodzier�awie zosta�o narzucone si��, a wi�c pochodzi od diab�a.

Kiedy ca�kiem powa�nie zacz�� m�wi� o Bogu i diable, Jegor od razu przesta� si� z�o�ci�. Czego tu wymaga� od starego cz�owieka, kt�remu ju� si� w g�owie pokr�ci�o? A poza tym prawdziwa kontra przecie� nie agitowa�aby jawnie przeciwko w�adzy radzieckiej. Najgorszy wr�g to taki, kt�ry krzyczy, �e jest za socjalizmem i w og�le naprz�d, m�odzie�y �wiata, a po cichutku sypie piasek w tryby.

Nawet spodoba� si� Jegorowi doktor za t� swoj� szczero��. W ko�cu, co tu gada�, to ojciec Nadi.

��Niech pan tylko b�dzie ostro�niejszy z takimi wypowiedziami. Bo g�upich nie siej�, jak si� kt�ry zechce wykaza�, mo�e by� gorzej.

Wikientij Kiri��owicz zapyta�:

��To znaczy, �e pan sam do tych g�upich nie nale�y? To si� chwali. Wie pan, Gieorgij, od czasu kiedy zmar�a moja Anna, jako� zupe�nie przesta�em si� ba�. W razie czego Nadie�da ma swojego Boga, ten sieroty nie zostawi w biedzie. Mam zwyczaj m�wi�, co my�l�, i nic, jako� do tej pory mi si� upiek�o. Co prawda, nie jest to wielkie bohaterstwo. � Za�mia� si� kr�tko i sucho. � Prosz� mi wybaczy� nieskromno��, ale jestem najlepszym w Rosji specjalist� od korekcji starczych wad wzroku.

��Czego? � nie zrozumia� Jegor.

��No, jaskra, katarakta, silna nadwzroczno��. Kuruj� najwy�ej postawionych pacjent�w. Jego Wysoko�� Przewodnicz�cego Rady Najwy�szej, Ja�nie O�wieconego Przewodnicz�cego Wszechzwi�zkowej Rady Zwi�zk�w Zawodowych et caetera, et caetera. W latach dwudziestych za �agitacj� antyradzieck�� dosy� cz�sto mnie zamykano; nie na d�ugo, do pierwszego telefonu z g�ry. Za to w trzydziestych moje akcje wzros�y, pracownicy aparatu starzej� si�, robi� si� dalekowzroczni. Tylko patrze�, jak zostan� Bohaterem Pracy Socjalistycznej.

I znowu zatrz�s� swoj� kozi� br�dk�, �miej�c si� z w�asnego dowcipu.

Na ulicy zatr�bi� klakson. To pewnie min�o pi�tna�cie minut, ze wszystkimi niemi�ymi przerwami. Szofer uzna�, �e o�wiadczyny zosta�y przyj�te, i pogratulowa�.

Tylko na razie nie by�o czego. Powoli jako� tam nawi�zywa� si� kontakt z doktorem, kt�ry na Dorina nie patrzy� ju� takim z�ym okiem. Ale to nie tatulek b�dzie decydowa�. Pytanie, jak si� zachowa Nadie�da.

Kiedy Jegor us�ysza� skrzypienie furtki, wtuli� g�ow� w ramiona i zmru�y� oczy. Niby to czeka� na t� chwil�, ale mimo wszystko go zaskoczy�a.

Wzi�� si� w gar��, wsta� powoli, odwr�ci� si� i� serce mu a� podskoczy�o z rado�ci.

Dr�k� do domu, niezr�cznie rozpostar�szy r�ce, bieg�a Nadia. Na g�owie mia�a bia�� chustk�, twarz uszcz�liwion�, oczy jej promienia�y.

A Jegor oczywi�cie jednym skokiem �mign�� z ganku i rzuci� si� jej na spotkanie.

Zderzyli si� tak, �e obojgu zapar�o dech.

��Ja� Ja� ty, przecie� ja� � be�kota� co� bez sensu i nie wiadomo czemu poci�gn�� nosem. � Ty my�lisz� Pewnie, to znaczy ca�kiem�

Nadia te� wygadywa�a jakie� bzdury.

��Dzi�ki, mate�ko, �yjesz, wiedzia�am, mate�ko, dzi�ki!

Nawet si� nie poca�owali, po prostu u�cisn�li; Nadia nawet mocniej ni� Jegor.

Przypomnia� sobie o ojcu, odwr�ci� si�, ale na werandzie nikogo nie by�o. Mimo wszystko inteligencja te� ma swoje plusy, we�my chocia�by takt.

��Ostrzygli ci w�osy. By�e� chory. Po wszystkich szpitalach� ale nie znalaz�am � chaotycznie, cho� ju� bardziej zrozumiale zacz�a opowiada� Nadie�da. � Przecie� nie znam twojego nazwiska. Tylko imi� � Gieorgij. Ale co tam: szuka�am i szuka�am. Tata ma wsz�dzie znajomych. Tylko �e ci� nie by�o w �adnym szpitalu.

��W kostnicach te� szuka�a�? � wzdrygn�� si�, kiedy sobie wyobrazi�, co musia�a prze�y� przez te dni.

��Dlaczego w kostnicach? Wiedzia�am, �e �yjesz. Gdyby� umar�, czu�abym. A dzisiaj posz�am do cerkwi, pomodli�am si� do Matki Boskiej, i odnalaz�e� si�.

��Nie by�em chory. To po prostu praca, dzie� i noc. W �aden spos�b nie mog�em ci� zawiadomi�, s�owo daj�!

��Nie by�e� chory? Bogu dzi�ki, bo ju� wyobra�a�am sobie same straszne rzeczy. Potr�ci� ci� samoch�d i le�ysz nieprzytomny. Albo krupowe zapalenie p�uc. W obwodzie moskiewskim odnotowano przypadki tyfusu brzusznego. A praca to nic, normalna sprawa. Wiem, �e nie mog�e� mnie powiadomi�. Gdyby� mia� najmniejsz� mo�liwo��, na pewno by� to zrobi�. Przecie� wiedzia�e�, jak si� denerwuj�.

Nagle m�odszemu lejtnantowi Dorinowi przydarzy�o si� co� wstydliwego: w oczach pojawi�y si� �zy. Drugiej takiej dziewczyny w ca�ym ZSRR (a tym bardziej w innych krajach) nie ma i by� nie mo�e.

Na tak� ufno�� mo�na by�o odpowiedzie� tylko identyczn� ufno�ci�. Jegor wyprostowa� si�. Ju� nawet otworzy� usta, �eby powiedzie�: �Nadie�do, jestem pracownikiem Organ�w i wykonuj� zadanie specjalne wagi pa�stwowej�, ale przypomnia� sobie o Wikientiju Kiri��owiczu. Co do Nadi nie mo�na by�o mie� w�tpliwo�ci. Kto potrafi tak kocha� i tak wierzy�, jest cz�owiekiem pewnym. Ale z kim spotyka si� jej ojciec i z kim obgaduje w�adz� radzieck�, tego nie wiadomo. Chocia� je�li doktorowi powierza si� opiek� nad oczami najbli�szych wsp�pracownik�w Wodza, z pewno�ci� koledzy z Pi�tego Wydzia�u maj� go na oku. Lepiej trzyma� j�zyk za z�bami.

A Nadie�da jego w�tpliwo�ci wyja�ni�a na w�asny spos�b. U�miechn�a si� rado�nie i szepn�a:

��Co tak zaniem�wi�e�? Wiesz, ja tak�e si� za tob� st�skni�am. Chod�my.

Zabra�a go na g�r�, na facjatk�, i tam, pod uko�nym dachem, zapomnia� o bo�ym �wiecie, a kiedy znowu sobie o nim przypomnia�, okaza�o si�, �e ju� jest prawie wiecz�r: s�o�ce zd��y�o stoczy� si� na wierzcho�ki drzew, kt�rych wyd�u�one cienie pojawi�y si� na podw�rzu.

��Jestem strasznie g�odna. Chod�my, napijemy si� herbaty � zarz�dzi�a Nadie�da.

Ubrali si�, zeszli na d�, gdzie siedzia� z wieczorn� gazet� Wikientij Kiri��owicz. Twarz mia� zasmucon�. Nadia obj�a go i poca�owa�a.

��Tato, jestem taka szcz�liwa.

��Widz� � powiedzia� nieweso�o, nie podnosz�c g�owy.

Jegor te� na niego nie patrzy�, czu� si� niezr�cznie.

Tylko Nadie�da by�a weso�a i swobodna. �piewa�a i brz�kaj�c widelcami, nakrywa�a do sto�u.

��Zaraz usma�� jajecznic� i zrobi� grzanki z serem. O, jeszcze mamy tort. Biszkoptowy z kremem? To �wietnie! A to co? � Wzi�a w r�ce zgrabn� paczuszk�.

��To dla ciebie. Perfumy. Przedrewolucyjne, �Ulubiony zapach carycy�. � Jegor zerkn�� okiem na Wikientija Kiri��owicza, ale ten nie da� si� udobrucha� i tylko westchn��.

Nie u�miecha�o si� Jegorowi siedzie� z nim tu ca�y wiecz�r, nawet przy jajecznicy.

��Nadiu, mam wolne a� do p�nego wieczora. Mo�e gdzie� pojedziemy? Na przyk�ad do restauracji? � I z�owi� spojrzenie doktora, rzucone znad gazety, raczej zach�caj�ce.

��Nie, nie do restauracji, lepiej na koncert. Tato, pozw�l. Zabra�a ojcu �Wieczorn� Moskw�. Razem z Jegorem pochylili si� nad rubryk� �Na afiszach�. Lok Nadi �askota� skro� Jegora.

��Patrz, Nadia, w cyrku jest przedstawienie �Weso�y parostatek�, to wed�ug filmu �Wo�ga, Wo�ga�! Ch�opaki od nas byli, m�wi� �e atrakcja na skal� �wiatow�. Prawdziwy lew je�dzi na motocyklu!

��Oj! � j�kn�a Nadie�da. � Dzisiaj w konserwatorium graj� czwart� symfoni� Taniejewa, to taka rzadko��!

A Dorinowi by�o wszystko jedno, gdzie p�jdzie, byleby razem z ni�. Mo�e by� nawet symfonia.

��W porz�dku. Jedziemy do konserwatorium.

��Nie zd��ymy. Koncert zaczyna si� o dziewi�tej, a teraz jest ju� wp� do.

Wzruszy� ramionami.

��We�miemy taks�wk� przy stacji. Zd��ymy akurat na czas.

��To przecie� drogo!

��E, g�upstwo.

Wikientij Kiri��owicz kiwn�� g�ow�.

��To si� nazywa po naszemu, po huzarsku. Umiej� si� jeszcze ludzie zaleca�.

��Nie, to si� i tak nie uda. � Nadia westchn�a. � Jeste� naiwny, Gieorgij. Nie dostaniemy bilet�w, nawet na miejsca stoj�ce.

��A po co nam stoj�ce? � u�miechn�� si� Dorin, s�ysz�c o tej �naiwno�ci�. � Usi�dziemy najlepiej jak mo�na, na miejscach z dyrektorskiej puli.

Popatrzy�a na niego z radosnym zachwytem, jak dziecko na sztukmistrza. Tatulek te� si� zdziwi�:

��Kim�e ty jeste�, pi�kny m�odzie�cze? Czarodziejem? Chwila na, jak by to powiedzie�, oficjaln� prezentacj�, by�a chyba najlepsza z mo�liwych. Mimo wszystko trzeba powiedzie�, gdzie si� pracuje, bo nie wiadomo na jak d�ugo przyjdzie znowu znikn��. A tak wypadnie i efektownie, i kulturalnie. Niech si� tatu� ze swoj� inteligencko�ci� i w�asn� dacz� tak nie puszy. Jegor Dorin te� sroce spod ogona nie wypad�.

��Prosz�. � Wyj�� z kieszeni czerwon� ksi��eczk�, legitymacj� pracownika grupy specjalnej. � Z tym dokumentem mo�na wchodzi�, gdzie si� chce, do ka�dej plac�wki kulturalno-o�wiatowej, i siada� na dowolnym miejscu.

Pierwsze, co zauwa�y� Jegor, kiedy wypowiedzia� te s�owa � to cierpi�tniczy grymas na twarzy Wikientija Kiri��owicza. Dlaczego?

Nadia si�gn�a po legitymacj�.

��Oj, a co to? Abonament?

Mimo woli si� u�miechn��.

��Raczej karta my�liwska. Uprawnienie do polowania na wilki, kt�re ostrz� sobie z�by na ojczyzn�. � Po czym ju� powa�nie wyja�ni�: � Nadie�ko, jestem pracownikiem Organ�w. Nie mog� ci m�wi� wszystkiego, nie mam prawa, ale to praca odpowiedzialna, tajna. Mo�e w przysz�o�ci b�d� musia� znikn�� bez uprzedzenia. Tak trzeba. Nie martw si� o mnie, ja si� wilk�w nie boj�. To raczej�

To �raczej one powinny si� mnie ba� chcia� zako�czy� z �obuzerskim u�miechem i potrz�sn�� czubem na g�owie. Ale m�odszy lejtnant zapomnia�, �e ju� nie ma czuba, a dziarskiego u�miechu te� jako� nie uda�o si� przywo�a� � z tak dziwnym wyrazem twarzy patrzy�a na niego Nadie�da.

��Jeste� czekist�? � wyszepta�a. � Nie, nie, nie! To niemo�liwe!

��Czemu� si� tak sp�oszy�a? � Jegor zmiesza� si�.

��Nosisz czapk� z niebieskim denkiem? Stukasz nocami do mieszka�? Prowadzisz przes�uchania?

W jej oczach pojawi�o si� przera�enie.

��No fakt, czapk� nawet mam, tylko nie wk�ada�em jej od stu lat. � Pr�bowa� jeszcze obr�ci� wszystko w �art. � Areszty, przes�uchania, to wszystko raczej NKWD, a ja s�u�� w NKGB�

��To jedno i to samo. Tato! � Nadia odwr�ci�a si� w stron� ojca, g�os jej dr�a�. � Co ja narobi�am! Tato!

Rzuci�a si� doktorowi na pier� i gorzko zap�aka�a. Wikientij Kiri��owicz niezdarnie g�aska� j� po g�owie; nie patrzy� na Jegora.

��Przecie� jeste�cie radzieckimi lud�mi! A nie jakimi� wrogami! Dlaczego wy mnie tak�? � Wstrz��ni�temu Jegorowi zabrak�o s��w. � Idziemy pod kule, ryzykujemy �ycie! �eby was broni�! A wy� �eby�cie chocia� wiedzieli, �e wkr�tce� Nadiu! Przecie� ja ci� kocham!

Wtedy si� odwr�ci�a. Oczy mia�a mokre, ale wzrok nieugi�ty, nie by�o w nim rozpaczy.

��Odejd�. Na zawsze.

W dodatku machn�a na niego r�k�, jak gdyby odgania�a jak�� nocn� mar�.

Ten gest by� najbardziej obel�ywy.

Dorin zerwa� si� zza sto�u. Chcia� rzuci� na ostatek jak�� gorzk� uwag� i odej�� z godno�ci�, ale nie znalaz� s��w. Powiedzia� tylko:

��Ech, ty�

I zbieg� z ganku jak pocisk.

Czu� si� tak, jakby pier� mia�a mu si� za chwil� rozerwa�, nie m�g� z�apa� tchu.

Potkn�� si� na r�wnej drodze; nie pami�ta�, jak wyszed� na ulic�.

G�o�nik na s�upie obwieszcza� rado�nie:

��W zwi�zku z uchwa�� Sownarkomu ZSRR i KC WKP(b) z dwudziestego trzeciego lutego �O �rodkach s�u��cych zwi�kszeniu obszaru zasiew�w i wydajno�ci plon�w kok-sagyzu� wiele ko�choz�w po raz pierwszy zwr�ci�o uwag� na w�skie gard�a w produkcji tej po�ytecznej ro�liny�

Trz�s�cymi si� r�kami Dorin zapali� kazbeka i zacz�� drepta� w miejscu � ze zdenerwowania nie m�g� si� zorientowa�, kt�r�dy trzeba i�� na stacj�. Aha, w lewo.

Za co? Za co go wyp�dzi�a? Przecie� nic nie wie, nic nie rozumie! Chcia� wyja�ni�, omal nie wypapla� tajemnicy pa�stwowej, a ona go nawet nie s�ucha�a! Machn�a r�k� jak na psa!

Rzuci� si� do furtki, nacisn�� na guzik dzwonka: raz, drugi, trzeci.

Radio przesz�o z tonu dziarskiego na lekko zatroskany; zacz�y si� wiadomo�ci ze �wiata:

��Na froncie greckim angielskie wojska imperialistyczne nadal si� wycofuj�, ponosz�c ci�kie straty� Wielu cz�onk�w parlamentu brytyjskiego domaga si� przeprowadzenia w najbli�szym czasie otwartej debaty na temat sytuacji wojennej. Wed�ug doniesie� korespondenta United Press, w Londynie kr��� pog�oski o maj�cych wkr�tce nast�pi� zmianach w sk�adzie rady ministr�w�

W ko�cu kto� otworzy�.

W furtce sta� Wikientij Kiri��owicz.

��To na nic, m�ody cz�owieku. Nadie�da do pana nie wyjdzie.

Twarz doktora nie wyra�a�a ani wrogo�ci, ani nawet niech�ci, tylko smutek i chyba wsp�czucie. To sprawi�o, �e Jegor od razu przygas� i oburzenie znikn�o.

��P�acze? � zapyta� cicho.

��Gorzej. Milczy.

��Wikientiju Kiri��owiczu, niech chocia� pan jej wyt�umaczy. Przecie� nie jestem jakim� gestapowcem, broni� ojczyzny! Dlaczego ona mnie tak potraktowa�a? Jak zad�umionego!

��Gdyby by� pan chory na d�um�, toby pana leczy�a� � Doktor zdj�� okulary, ucisn�� nasad� nosa. � Prosz� pos�ucha�, m�ody cz�owieku, jest w panu co� sympatycznego� W ka�dym razie nie przypomina pan innych. Przynajmniej na razie. Dam panu rad�: niech pan idzie i �yje swoim �yciem, a o Nadie�dzie zapomni. Wda�a si� w nieboszczk� matk�, wszystko jest dla niej albo czarne, albo bia�e, nie rozr�nia odcieni szaro�ci. Naprawd�, prosz� odej��. Tak b�dzie lepiej dla pana.

Po tych s�owach, kt�rych sens Jegor nie bardzo zrozumia�, Wikientij Kiri��owicz zatrzasn�� furtk�.

Po informacjach ze �wiata g�o�nik powinien by� znowu powesele� � na koniec audycji zazwyczaj nadawano wiadomo�ci kulturalne. Ale spiker nagle zrobi� pauz�, po czym przem�wi� surowo, ze smutkiem w g�osie, tak jakby umar� kt�ry� z cz�onk�w rz�du albo rozbi� si� samolot.

��Dzisiaj o godzinie czternastej pi��dziesi�t na mo�cie Krymskim dosz�o do tragicznego w skutkach wypadku. Trzytonowa ci�ar�wka �Mosobwbudtrestu� nie zd��y�a wyhamowa� i zderzy�a si� z pi�trowym trolejbusem trasy B, kt�ry spad� z mostu do wody. Z rzeki Moskwy nurkowie wydobyli cia�a osiemdziesi�ciu trzech os�b, kt�re przewiezione zosta�y do kostnicy szpitala miejskiego numer jeden. O nazwiska ofiar mo�na si� dowiadywa� pod numerem WI 96 54.

Jak nieszcz�cie, to nieszcz�cie, pomy�la� Jegor. Co tam jego cierpienia mi�osne w por�wnaniu z tak� katastrof�? Osiemdziesi�t trzy osoby! Zat�oczony do ostatka trolejbus, wszyscy jad� w swoich sprawach, nikt nie wybiera si� na tamten �wiat. A tutaj zderzenie, trzask, krzyki. Plusk, chciwe bulgotanie wody rzecznej� Straszne.

Najpierw oczywi�cie Jegorowi przypomnia�a si� opowie�� taks�wkarza � o pi�trowych trolejbusach. W�dz to przewidzia�, jakby w wod� patrzy�, przy czym w najbardziej dos�ownym sensie.

Ale w nast�pnej sekundzie m�odszy lejtnant zdr�twia�. Narkom wspomnia� szefowi o wypadku drogowym i kaza� mu s�ucha� wiadomo�ci o godzinie dziewi�tej!

�Stuk, stuk, stuk�, zacz�y Jegorowi gwa�townie szcz�ka� z�by.

Kazbek wypad� mu z r�ki, po ziemi rozsypa�y si� drobne iskierki.

Ale zabawa b�dzie niew�ska!�

Najstarszy wtedy powiedzia� �Rozkaz!�

Trudna decyzja zosta�a podj�ta, Jegor nabra� przeto ochoty, �eby Wasser wr�ci�a jak najszybciej. Ale czeka� musia� d�ugo.

Od le�enia na plecach z wyci�gni�tymi r�kami i nogami zdr�twia�o ca�e cia�o. Jako� tam jednak Jegor przewr�ci� si� na bok. R�ce przy tym mia� wykr�cone, tak �e pr�dko musia� zmieni� pozycj�.

Najbardziej doskwiera�a Dorinowi my�l, �e szef i ch�opaki teraz go szukaj� i odchodz� od zmys��w. My�l�, �e zosta� porwany, �e wsadzono go do samochodu albo do baga�nika i wywieziono nie wiadomo dok�d. Mo�e go torturuj� albo ju� zamordowali. I nikt nie ma poj�cia, �e on znajduje si� ledwie dziesi�� minut drogi od g��wnego gmachu! Z w�ciek�o�ci Jegor a� zazgrzyta� z�bami.

Spokojnie, spokojnie, odpr� si�, tak przekonywa� sam siebie, t�umi�c szalony poryw, �eby si� wyrywa�, skr�ca�, bi�, szarpa�, krzycze� � byleby tylko uwolni� si� z wi�z�w. Nie uwolni si� tak czy siak, najwy�ej jeszcze bardziej zedrze sobie sk�r�

Jako� opanowa� atak histerii, spr�bowa� zasn�� i nawet usn��, ale zdaje si�, nie na d�ugo. Po pierwsze, wyspa� si� ju� poprzedniej nocy, a po drugie, pozycja by�a zbyt nienaturalna.

Wasser, wychodz�c, zgasi�a �wiat�o, w pokoju by�o ciemno. Przywyk� ju� do mroku i rozpoznawa� kontury sto�u, oparcia ��ka, ale nic wi�cej. Nie wiedzia�, kt�ra jest teraz godzina. Dorin wygi�� si� i spojrza� na nadgarstek � zegarek mia� dobry, ze �wiec�cymi wskaz�wkami, niegdy� w�asno�� Stepana Karpenki. Pi�� po dziewi�tej, wskaz�wka sekundowa nieruchoma. Stoi. To znaczy od nakr�cenia min�o ju� trzydzie�ci sze�� godzin. Jegor nakr�ca� go wczoraj rano, jest wi�c ju� co najmniej wiecz�r siedemnastego maja�

Nic dziwnego, �e mimo wszystkich wstrz�s�w i przej��, Dorin skr�ca� si� z g�odu. Ostatni raz jad� przed seansem w kinie �Metropol�, czyli przesz�o dob� temu. Nadgryziona bu�ka si� nie liczy.

Le�a�a gdzie� tam, na stole. Podni�s� g�ow� i dojrza� ja�niejsz� plam�. Ale co z tego? Nie szkodzi, powiedzia� sobie. Cz�owiek mo�e dwa tygodnie wytrzyma� bez jedzenia. Je�li tej pod�ej Wasser radiotelegrafista jest naprawd� potrzebny, to baba da mu je��, nie ma w�tpliwo�ci.

Ale wkr�tce m�ki g�odu zesz�y na drugi plan wobec potrzeby o wiele wi�kszej.

Dorin potrzebowa� na stron�, i to z ka�d� chwil� bardziej. Przecie� w portki si� nie zleje � radziecki czekista nigdy si� tak nie poni�y. Lepiej zdechn�� ni� tej abwehrowskiej suczce da� tak� satysfakcj�!

I od razu przypomnia� sobie histori� jeszcze z Saratowa, gdzie chodzi� do szko�y. Kolega z jego klasy mia� psa, owczarka imieniem Indus. M�dry, wy�wiczony nie gorzej ni� pies s�awnego Karacupy, stra�nika granicy ZSRR. Kiedy� Witia (bo tak si� ch�opiec nazywa�) i jego rodzice zatruli si� grzybami, wszystkich wi�c zabrano do szpitala. Pies zosta� sam w domu. Wytrzyma� dzie�, dwa, a na trzeci zdech�, bo p�k� mu p�cherz moczowy.

Lejtnanta Dorina z pewno�ci� czeka�o co� takiego. Trzeba by�o znowu wyt�y� wol�. Jegor ugryz� si� w j�zyk. Bole�nie, a� poczu� s�ony smak w ustach. Ale pomog�o.

Potem zacz�� liczy�. Policzy do tysi�ca i przewraca si� na prawy bok. Jeszcze raz do tysi�ca � i na lewy. Trzeci raz � i na plecy. Potem znowu. I znowu. I znowu.

To ci�g�e liczenie wprawi�o go w stan odr�twienia. Sen czy nie sen, omam czy nie omam, do�� �e w ciemno�ci co� si� poruszy�o, a z mroku wylaz�o jakie� licho. A mo�e mu si� wyda�o, �e na stole siedzi cz�owiek i cienko, przeci�gle wyje; to znowu zaskrzypi� drzwi i za�wieci si� w nich para zielonych oczu.

Jegor podrywa� si�, po twarzy �cieka� mu lepki, wstr�tny pot.

Diabli wiedz�, jak d�ugo to wszystko trwa�o, ale na pewno d�ugo. Bardzo d�ugo.

Kiedy drzwi zazgrzyta�y i otworzy�y si�, Jegor spojrza� na nie bez przekonania � my�la�, �e znowu co� mu si� zwiduje. Niezbyt si� zainteresowa�, kiedy pojawi�a si� w nich sylwetka. Ale �wie�e powietrze w pokoju, kt�re poczu�, nie mog�o mu si� przy�ni�. Dorin chciwie wci�gn�� je nosem i dopiero teraz poczu�, jak bardzo cierpia� wskutek duchoty.

Pstrykn�� wy��cznik, a lejtnanta o�lepi�o jaskrawe �wiat�o elektryczne.

Na pod�odze zastuka�y obcasy i zatrzyma�y si� przy ��ku.

To by�a ona. W kokieteryjnym kapelusiku, w jasnym nieprzemakalnym p�aszczu, mokrym od deszczu. Twarz wynios�a, w�adcza.

Wnosz�c z tego, �e przestrze� w otwartych drzwiach za jej plecami nie czernia�a, tylko szarza�a, by� dzie�.

��Do ubikacji � zachrypia� Jegor, kt�ry straci� zupe�nie g�os od krzyku.

W milczeniu zalepi�a mu usta plastrem.

Dlaczego, po co? Demonstruje, �e mimo wszystko nie wierzy ani jednemu jego s�owu?

A Dorin przygotowa� sobie ca�� przemow�: o swojej wierno�ci dla wielkich Niemiec, o gotowo�ci odpowiedzenia na ka�de pytanie, przej�cia ka�dego egzaminu.

Wszystko na darmo. Wcale nie mia�a zamiaru go s�ucha�. Dla niej Karpenko by� untermenschem, podcz�owiekiem.

Wi�c bez s�owa, Wasser zacz�a co� majstrowa� przy pasie kr�puj�cym lewy nadgarstek Dorina i wsadzi�a sztyft w drug� dziurk�. Teraz Jegor m�g� odsun�� r�k� od pr�t�w o dwadzie�cia centymetr�w. To samo zrobi�a z lew� r�k�. Potem skr�powa�a oba nadgarstki razem, i dopiero wtedy od��czy�a oba pasy od wezg�owia.

Lejtnant j�kn�� i usiad� na ��ku. Bola�y go straszliwie ramiona, �okcie, przeguby, a jednak trzymanie r�k przed sob� by�o prawdziw� rozkosz�. Kiedy rozprostowywa� stawy, Wasser skr�powa�a mu nogi, odpinaj�c zarazem pasy od pr�t�w ��ka.

Dorin usiad� na ��ku, potem wsta�. �ypn�� okiem na kobiet�, my�l�c, �e mo�na jej nie�le przy�o�y� jej nawet zwi�zanymi pi�ciami. Ale Wasser by�a nadal czujna: ca�y czas trzyma�a si� z ty�u i troch� z boku.

Pchn�a go lekko w plecy. Jegor zrozumia� � w stron� dziury w pod�odze.

I�� m�g� tylko drobnymi kroczkami. Rozpi�� rozporek, zabecza�: �Beee beee beee beee�, co znaczy: �Mog�aby� si� chocia� odwr�ci�.

Wasser zrozumia�a, ale nie zrobi�a tego, tylko lekko si� skrzywi�a.

Jegor poczerwienia� od tego poni�enia i zamecza� najwyra�niej, jak m�g�: �Muma�, co znaczy�o �suka�.�

��Dalej, dalej � powiedzia�a. � Dla mnie istnieje tylko jeden m�czyzna. A ty jeste� �mieciem.

Jaki m�czyzna? Pewnie ten ich F�hrer, pomy�la� Jegor.

��Umyj r�ce. � Popchn�a go do umywalki, kiedy sko�czy�. A to gnida niemiecka! Jeszcze b�dzie go uczy� kultury!

Jegor doskaka� do umywalki (uzna�, �e dalsze dreptanie by�oby zbyt haniebne). Nie tylko umy� r�ce, ale wsun�� g�ow� pod strumie� wody. Potem si� napi�. Zwyk�a woda z wodoci�gu, c� to za szcz�cie, jak si� okazuje.

��Jedz. � Wasser popchn�a go do sto�u.

Opr�cz nadgryzionej bu�ki z przedwczoraj nic tam nie by�o do jedzenia.

Mo�e og�osi� g�od�wk� protestacyjn�, zawaha� si� Dorin, kt�ry po straszliwym poni�eniu jeszcze nie przyszed� do siebie. Nie, Karpenko nie og�osi�by g�od�wki.

��Jedno s�owo, a zn�w ci� zaklej�. Zostaniesz g�odny � uprzedzi�a go Wasser, zanim oderwa�a plaster.

Bardzo stara� si� nie je�� chciwie, ale mimo to od razu spa�aszowa� czerstw� bu�k�.

��Je�eli dobrze przeprowadzisz seans, dostaniesz drug�, �wie��.

Wyj�a z torby jeszcze jedn� bu�k� i podetkn�a mu j� pod nos � masz, pow�chaj. Jegorowi zakr�ci�o si� w g�owie od zapachu ciep�ego pieczywa.

��B�dziesz pracowa�?

Kiwn�� g�ow�.

Wtedy strz�sn�a okruchy ze sto�u i podsun�a mu radiostacj�. Sama w�o�y�a Jegorowi nauszniki, ca�y czas trzymaj�c si� z ty�u.

Odbiornik te� w��czy�a sama.

Po minucie w telefonie zapiszcza�y sygna�y wywo�awcze niemieckiej centrali:

��7373, 7373, 7373. Jegor kiwn�� g�ow�: s�.

��Odpowiedz.

��0009, 0009, 0009 � wystuka� Dorin sygna�y Karpenki.

A Wasser ju� podsuwa�a mu papier, �eby zanotowa� szyfrogram z centrali.

Kiedy Jegor pisa� o��wkiem kolumny siedmiocyfrowych liczb, w my�lach je powtarza� i stara� si� zapami�ta�. Sam przez ca�y czas �ledzi� k�tem oka: a mo�e babsko straci czujno��, pochyli si� nad sto�em, �eby lepiej widzie�, jak on pisze. Wetkn�� cholerze o��wek w oko, tak g��boko, jak si� da. I t�uc j�, p�ki nie wyjdzie z szoku. Nie na �mier�, oczywi�cie, ale do utraty przytomno�ci.

Kiedy seans si� sko�czy�, Wasser zabra�a papier i da�a Jegorowi bu�k�. Ledwie wsun�� do ust ostatni k�s, znowu je zaklei�a. Szturcha�cami pogna�a go w stron� ��ka, kaza�a si� po�o�y�.

Przywi�za�a mu r�ce, potem nogi.

Zdj�a plaster.

Zgasi�a �wiat�o.

Wysz�a.

Jegor znowu zosta� sam w ciemno�ciach, na wiele godzin.

Po czym wszystko odby�o si� w zasadzie jak zazwyczaj.

Zaklei�a mu usta, sczepi�a r�ce i nogi, odpi�a od ��ka. Co prawda, Jegor mia� wra�enie, �e jest dzisiaj szczeg�lnie ostro�na, ale mo�liwe, �e mu si� tylko zdawa�o.

Posadzi�a go przy stole.

A wtedy zacz�y si� niespodzianki.

��Nadawaj. Pilnie. Jedzenie potem � powiedzia�a Wasser i po�o�y�a przed nim kartk�.

Przysun�a radiostacj�.

�adnego jedzenia nie ma, to wiedzia� na pewno!

Szyfrogram by� niezwyk�y, sk�ada� si� z czterocyfrowych liczb. A na ko�cu tylko dwie cyfry: 22.

Dorin wypracowa� sobie w�asny system zapami�tywania tekst�w � nie s�uchowy, tylko wzrokowy. Wymy�li� dla ka�dej cyfry odr�bny kolor: jedynka � czerwony, dw�jka � bia�y, tr�jka � niebieski, czw�rka � zielony, pi�tka � ��ty, sz�stka � pomara�czowy, si�demka � czarny, �semka � br�zowy, dziewi�tka � fioletowy, zero � khaki. Zapami�tywa� zestawy w taki spos�b, �e szyfrogram zostawa� w pami�ci jako zbi�r kolorowych chor�giewek. Zamknie cz�owiek oczy � i widzi je przed sob�.

Dzisiaj pracowa� kluczem wolniej ni� zazwyczaj. Po pierwsze, zwleka�. Po drugie, obserwowa�.

Wasser jak zwykle sta�a po lewej i z ty�u, ale Jegorowi mimo wszystko uda�o si� na ni� zerkn�� i zauwa�y� co� takiego, �e serce zacz�o mu si� t�uc w piersiach jeszcze szybciej.

Kiedy ju� nada� szyfrogram i otrzyma� z centrali potwierdzenie ��cznie z sygna�em o ko�cu seansu, jeszcze przez jaki� czas stuka� na �lepo kropki i kreski. Prawy nadgarstek z przyzwyczajenia le�a� na lewym, inaczej nie da�oby rady u�y� sczepionych r�k.

Dalszy rozw�j wydarze� nie budzi� w�tpliwo�ci. Kiedy tylko zabeczy, �e seans sko�czony, baba wpakuje mu kul� w �eb. Wasser nie potrzebuje ju� radiotelegrafisty, co do tego nie ma w�tpliwo�ci.

�Do startu, gotowy, wal!� � wyda� sobie w my�lach komend� Dorin.

Zerwa� si� na r�wne nogi i waln�� z�o�onymi pi�ciami tam, gdzie powinna znajdowa� si� skro� agentki: najpierw zada� cios, a spojrza� dopiero potem, w nast�pnym u�amku sekundy. Lepiej by�o �le trafi�, ni� pozwoli� jej odskoczy� w bok.

Dobrego rozmachu nie wzi��, w dodatku os�ab�, siedz�c d�ugo w tym wi�zieniu, ale mimo wszystko przy�o�y� jej mocno i z hukiem. Wasser odlecia�a na bok, stukn�a potylic� o �cian�, a nawet osun�a si� na pod�og�.

Rado�� i z�o�� � to uczucia, kt�rych do�wiadczy� Dorin w tej chwili. No, rado�� to jasne, a z�y by� na siebie, �e nie da� fangi tej paskudzie wcze�niej, kiedy mia� wi�cej si�.

Rozpaczliwym skokiem lejtnant Dorin skoczy� naprz�d, �eby ostatecznie wyko�czy� na wp� og�uszonego wroga, ale Wasser sama rzuci�a si� mu naprzeciw i obr�ciwszy si� bokiem, kopn�a Dorina w pachwin�. Kiedy zgi�� si� z b�lu, do�o�y�a mu kantem d�oni w szyj�, w czwarty kr�g. Jegor r�bn�� nosem o pod�og� i na par� sekund straci� przytomno��.

Przywr�ci� mu j� b�l policzka, rozharatanego o gw�d� wystaj�cy z linoleum. To Wasser wlok�a go za pasek kr�puj�cy nogi. Dorin spr�bowa� si� skurczy�, �eby dosi�gn�� j� palcami, ale dosta� kopniaka w szcz�k�; gwiazdy nie gwiazdy, ale jakie� ogniki w oczach zobaczy�.

Zdaje si�, �e Wasser zamierza�a wci�gn�� swoj� ofiar� na ��ko. Zasz�a Jegora od ty�u, chwyci�a zbuntowanego je�ca pod pachy � Chcia� dosi�gn�� jej twarzy, gard�a � czegokolwiek.

Bez skutku.

Odskoczy�a, wycelowa�a w niego pistolet:

��Na ��ko!

Na wp� odklejony plaster dynda� w k�ciku ust, tak �e Jegor mia� mo�no�� odpowiedzie�:

��A g�wno! Strzelaj!

Oczy jej na moment si� zw�zi�y, tak �e Jegor by� przekonany, �e zaraz gruchnie strza�. Ale kobieta nie strzeli�a. Rozmasowa�a szcz�k�, na kt�rej r�owia� �lad od uderzenia, ze z�o�ci� wyszczerzy�a z�by i schowa�a bro�.

��Domy�li�e� si�, gnojku � wycedzi�a. � Ale �le na tym wyjdziesz. Chcia�am zrobi� to szybko: ciach i po krzyku. A za to � znowu dotkn�a puchn�cego siniaka � usma�� ci� jak kurczaka.

Kiedy si� nachyli�a, Jegor spr�bowa� j� uderzy� w splot s�oneczny, ale jego si�y by�y ju� na wyczerpaniu, tak �e cios mu nie wyszed�.

Wasser z�apa�a go za r�ce, chwyci�a za pas i szarpni�ciem doci�gn�a Jegora do nogi ��ka. Przywi�za�a go do �elaznego s�upka, zapinaj�c pas na ostatni� dziurk�. Potem wzi�a pas kr�puj�cy nogi je�ca i przymocowa�a do przeciwleg�ej nogi ��ka. Teraz Jegor by� absolutnie bezradny.

W milczeniu patrzy�, jak wysoka, kanciasta posta� kobieca miota si� po pokoju. Wyj�a z torby butl� z ��tym p�ynem. Jegor us�ysza� cmokni�cie gumowego korka i poczu� ostry zapach. Wasser zrobi Feuer, przemkn�o Jegorowi przez g�ow�. Mia� dziwne wra�enie, �e nie jest uczestnikiem wydarzenia, lecz jego obserwatorem.

Wasser wyla�a naft� na pod�og� i wyrzuci�a butelk�. Ta uderzy�a o �cian�, ale si� nie rozbi�a, tylko potoczy�a w k�t. Jegor z zainteresowaniem obserwowa� dudni�cy i pob�yskuj�cy Przedmiot.

Znowu popatrzy� na Wasser; akurat �eby zobaczy�, jak ta zaPala zapa�k�.

P�omyczek zakre�li� �uk, dotkn�� rozlanej na pod�odze ka�u�y, kt�ra wybuch�a radosnym niebiesko��tym p�omieniem.

��Tak czy siak zdechniesz, zarazo. I wasze hitlerowskie dra�stwo! � krzykn�� Jegor za wybiegaj�c� kobiet�.

Zgrzyt �elaza, obr�t klucza.

Dorin zosta� sam w pomieszczeniu, gdzie z ka�d� sekund� robi�o si� coraz ja�niej i gor�cej. Z do�u zacz�y wali� k��by gryz�cego czarnego dymu. To zapali�o si� linoleum.

Nie zd��� sp�on�� �ywcem, pr�dzej si� udusz�, pomy�la� Jegor. Nawet teraz trudno by�o oddycha�.

Rozerwa� pas�w nie da si�, tego ju� pr�bowa�, a by� wtedy o wiele silniejszy ni� teraz. Przegry��?

Tak jak si� da�o, naci�gn�� pas kr�puj�cy nogi. Dosi�gn�� z�bami sk�rzanej wst�gi. Mocna, zaraza! Gdyby j� gry�� przez godzin�, dwie, mo�e by si� uda�o. Ale mia� tylko jedn�, najwy�ej dwie minuty.

P�on�cy strumyk pe�zn�� powoli w jego stron�. Jegor musia� �apa� ustami powietrze. Nied�ugo w og�le zabraknie tlenu.

Trzeba oderwa� nog� ��ka od pod�ogi!

Szarpn�� raz, drugi, ale �ruby ani drgn�y. Dorin zarycza� ze z�o�ci, z�apa� nog� ��ka r�kami i zatrz�s�, ile mia� si�y.

Poddaje si�? Czy mu si� tylko wyda�o?

G��wka jednej ze �rub na milimetr wylaz�a z pod�ogi, a wtedy Jegor wpad� w sza�. Nie zwa�aj�c, �e wali g�ow� o �elastwo, nie czuj�c b�lu w ramieniu, zapar� si� o pod�og�, a plecami popchn�� ��ko.

Chrz�st, trzask. Jest! Noga oderwa�a si� od pod�ogi.

Kiedy Jegor uwolni� r�ce, nadal sczepione jedna z drug�, m�g� rozpi�� pas na nogach.

W oczach wszystko p�ywa�o, po twarzy �cieka� mu pot, p�uca zdawa�y si� wch�ania� �ar.

Podni�s� si� i skoczy� pr�dko ku drzwiom.

I dopiero wtedy zrozumia�, �e wszystko na darmo.

Drzwi przecie� s� zamkni�te, i nie mo�na ich wywa�y�: po pierwsze, bo �elazne, a po drugie otwieraj� si� do wewn�trz, zgodnie z pa�stwowymi normami.

Z rozpaczy zacz�� szarpa� klamk�.

Zgi�� si� w przyst�pie strasznego kaszlu. Oczy mu �zawi�y, trudno by�o cokolwiek dojrze� przez drgaj�c� przes�on�. A jednak k�tem oka zdo�a� w k�cie, po drugiej stronie p�on�cej ka�u�y, dostrzec czarn� dziur�, t� w�a�nie, kt�rej u�ywa� do za�atwiania si�. Teraz nie by�o czego si� brzydzi�. Z rozp�du przeskoczy� przez p�omie� i wsun�� g�ow� w otw�r. Wiadomo: jak przelezie g�owa, to i cia�o si� prze�li�nie.

G�owa wesz�a, ale barki utkn�y. Na swoje nieszcz�cie wyhodowa� niez�� muskulatur�. Gdyby nie d�uga g�od�wka, kt�ra t�giego ch�opa zmieni�a w �achudr�, w �yciu by si� nie przecisn��. Ale kiedy p�omie� dotkn�� jego kostki, Jegor zawy� z b�lu i tak si� szarpn��, �e run�� w d�, razem z jakimi� p�on�cymi paprochami.

Nie by�a to na szcz�cie du�a odleg�o��, mo�e p�tora metra, wi�c nie z�ama� karku. Wpad� akurat w �mierdz�c� ka�u��, ale co tam, trudno si� brzydzi� � musia� ugasi� p�on�c� nogawk�.

Jako� zdusi� p�omie�, tarzaj�c si� po ceglanej pod�odze. I dopiero wtedy si� rozejrza�.

Jedna piwnica nad drug� � w starych moskiewskich domach to si� cz�sto zdarza, bo od niepami�tnych czas�w wznoszono budowle na dawnych fundamentach. Widocznie i ten dom by� tak stawiany � na starodawnej podstawie.

W piwnicy nie by�o zupe�nie ciemno, bo o�wietla� j� blask bij�cy ze zbawczego otworu o nier�wnych brzegach. Jegor przyjrza� si� rupieciom, po�amanym krzes�om, szmatom. Pod sufitem czernia�y przewody kanalizacyjne.

W�wczas z p�omiennej dziury zacz�� si� wylewa� z�oty strumie�, zapalaj�c jakie� �miecie, a w piwnicy zrobi�o si� ja�niej.

Kiedy Jegor zobaczy�, jak �atwo zapali�a si� kupa �miecia, a za ni� druga, zrozumia�, �e za wcze�nie si� jeszcze cieszy�. Doskonale mo�na sp�on�� i tutaj, w dolnej piwnicy.

Odskoczy� od p�omieni.

Gdzie� tu musz� by� drzwi.

S�!

Drewniane, z rozeschni�tych desek.

Na zewn�trz pewnie wisi na nich k��dka, ale to ju� g�upstwo.

Dorin rozp�dzi� si�, uderzy� ramieniem i razem z wywa�onymi drzwiami run�� na zakurzon� pod�og� pod schodami. Schody by�y te same, po kt�rych Wasser kiedy�, dawno temu, wprowadzi�a go do tej ciemnicy. O p� pi�tra wy�ej wida� by�o znajome �elazne drzwi. Przebiegaj�c obok nich, Dorin musn�� je r�k� i krzykn��, bo oparzy� si� o rozpalony metal.

Wej�cie do domu ju� nie by�o zabite deskami. Agentce wida� nie chcia�o si� tego robi�. Wiedzia�a, �e wkr�tce i tak dom sp�onie jak zapa�ka.

Tutaj, ze schod�w nie by�o wida� po�aru, ale czu�o si� jego blisko��.

Budynek jak gdyby drga�, bucha� gor�cem, wydawa� jakie� westchnienia.

Jegor wy�lizgn�� si� za drzwi i omal nie zach�ysn�� si� �wie�ym powietrzem nocy. Nogi si� pod nim ugi�y, odm�wi�y pos�usze�stwa.

Noc ju� si� prawie ko�czy�a, niebo nasyca�o si� szarymi odcieniami �witu.

Je�li teraz jest czerwiec, to musi by� czwarta. Donn pomy�la�: ale je�li lipiec, to chyba wp� do pi�tej, pi�ta.

W g��bi domu co� hukn�o, ze �cian posypa� si� tynk, wi�c lejtnant odpe�zn�� dalej od niebezpiecznego miejsca.

Przy niskiej szopce Dorin postanowi� odpocz��. Tylko chwil�.

Usiad�, ci�ko opar� si� o �cian� plecami i zacz�� g�o�no dysze�.

Dobrze to wymy�li�. Mo�na powiedzie�, �e kolejny raz mia� szcz�cie. Zanim sko�czy�a si� owa �chwila�, w oknach na parterze zacz�� skaka� p�omie�, o�wietlaj�c ca�e podw�rze. I wtedy m�g� zobaczy�, �e w cieniu domu stoj�cego naprzeciwko ukrywa si� wysoka kobieta. Patrzy�a na po�ar, nie odrywaj�c od niego oczu. R�ce trzyma�a w kieszeniach.

Jegor wcisn�� si� w �ciank� szopy.

To ci przekl�ta Niemra! Chce si� na w�asne oczy przekona�, �e radiotelegrafista sp�on�� razem z ca�ym domem.

Gdyby wyszed� z bramy wyprostowany, a nie wype�z� na czworakach, zauwa�y�aby go z pewno�ci�. I kropn�a, co do tego nie ma w�tpliwo�ci.

Kiedy min�o przera�enie, Dorin powiedzia� sobie: bardzo dobrze, nieoceniona Frau Wasser, zgubi pani� skrupulatno�� � Niech no tylko uwolni� r�ce.

Zacz�� maca� po ziemi, znalaz� po��wk� ceg�y z ostrym kantem. Zacisn�� j� mi�dzy kolanami, i zacz�� trze� o kraw�d� pasem, kt�ry ci�gle jeszcze kr�powa� jego nadgarstki. Trze i kr�ci g�ow�, patrz�c to na prawo, na sylwetk� w bramie, to na lewo, na p�on�cy dom.

Pali�y si� tam juz oba pi�tra i parter. Pusta, wysuszona przez hulaj�ce przeci�gi budowla zaj�a si� ogniem b�yskawicznie, ochoczo. Wybite okna g�o�no strzela�y ramami, z dachu spada�y kawa�ki blachy.

Okoliczni mieszka�cy, s�ysz�c ha�asy, poma�u zaczynali si� budzi�.

Ju� rozdar�a si� jaka� baba, zahucza�y m�skie g�osy.

Na podw�rze wybiegli na wp� odziani, rozmem�ani ludzie.

Gdzie� w oddali zawy�a syrena stra�acka i ju� nie umilk�a.

Teraz Jegor patrzy� tylko na Wasser. Nie mo�na by�o przegapi� momentu, kiedy odejdzie.

Cofn�a si� i ukry�a w g�stym cieniu, kiedy drzwi p�on�cego domu wypad�y z zawias�w, wywa�one przez ognisty s�up. Z bramy ju� nikt nie m�g�by wyj�� � po prostu wewn�trz hula�y teraz p�omienie.

Dorin cisn�� ceg�� i pobieg�, �eby nie zgubi� Wasser. Nie sko�czy� roboty z pasem, musia� si� szarpa� w biegu; mo�e zdo�a tak uwolni� r�ce?

O jest, go��beczka! Szybko idzie t� ulic�.

By�o ju� ca�kiem jasno, wi�c Jegor si� uspokoi�: teraz nie ucieknie.

�eby si� tylko nie obejrza�a.

Na wszelki wypadek zacz�� si� porusza� zygzakami. Pozwala� jej si� oddali�, a potem przebiega� od drzewa do ganku, od ganku do hydrantu.

Wasser dosz�a do rogu i skr�ci�a na bulwar.

A tam pusto, nie ma �ywej duszy, a widoczno�� dobra. Dlatego Jegor nie chcia� za bardzo si� wysuwa�. Pozosta� na ko�cu bocznej ulicy. Patrzy�, jak Wasser idzie na plac Trubny, i �eby nie traci� czasu, szybko tar� pasek o naro�nik domu. Chyba Meduzo ju� zosta�o.

A � dalej, my�la� sobie lejtnant, zrobi� tak. Pobiegn� teraz w d� na plac. Zobacz�, gdzie skr�ci Wasser. I zadzwoni� z automatu do szefa.

Cholera, ale� mu dokuczy� ten przekl�ty pas!

Dorin zapar� si� �okciami o �cian�, napar� sk�rzanym, w�skim ju� paskiem na kraw�d� muru, zebra� wszystkie si�y st�kn�� i gwa�townie nacisn��.

Ale wysz�o ca�kiem inaczej.

Czy to pas trzyma� si� na ostatniej nitce, czy te� si� Jegorowi zosta�o wi�cej ni� potrzeba, bo sk�ra nagle p�k�a, a lejtnant z rozp�du hukn�� czo�em o naro�nik domu.

Przed oczami najpierw b�ysn�o mu jasne �wiat�o, a potem od razu zgas�o, i zrobi�o si� ca�kiem ciemno.

Pietrakowicz mieszka�a w mieszkaniu resortowym, przeznaczonym dla dw�ch niezam�nych pracownic. S�siadka, m�odszy lejtnant bezpiecze�stwa, by�a nieobecna ju� trzeci miesi�c. Przebywa�a na delegacji, a jej pok�j zamkni�to na k��dk�.

Dom by� pi�ciopi�trowy, zbudowany niedawno. Bez windy, ale z gazem i nawet �azienk�. Sk�d te� w Komsomole bior� si� takie paskudy, my�la� Jegor o zdrajczyni. Powierzaj� takiej odpowiedzialn� robot�, powierzchni� mieszkaniow� przydzielaj�, �e prosz� siada�, a ta sprzeda�a ojczyzn�.

Kiedy specjali�ci przeprowadzili rewizj� (do s�siadki na wszelki wypadek te� weszli, z k��dk� sobie poradzili), Jegor ogl�da� zdj�cia na p�ce z ksi��kami.

To jej rodzice: ojciec w�saty, o wygl�dzie poczciwego robociarza, matka w chustce, siostra � uczennica szko�y przyzak�adowej, ma�y braciszek. A to ona sama w dziesi�tej klasie � urodziwa mo�odycia, z warkoczem przerzuconym przez rami�. Tu ju� z kolegami z pracy: w�osy kr�tko ostrzy�one, zimne oczy i znajomy wyraz okrucie�stwa wok� ust.

Szefowie nie dostrzegli skazy w tej sier�ant bezpiecze�stwa. I z ca�� pewno�ci� za to odpowiedz�. Sk�d bierze si� w cz�owieku zgnilizna moralna? Mo�e przychodzi na �wiat okre�lony procent takich potwor�w, i nic si� na to nie da poradzi�? Gdyby tak nauczono si� rozpoznawa� ich jeszcze w dzieci�stwie, zanim zd��� narobi� szkody spo�ecze�stwu! Akademik �ysenko odkry�, �e je�li ziarno we wczesnym stadium rozwoju podda si� jarowizacji (jaki� tam proces agrotechniczny), to mo�e ono ca�kowicie zmieni� swoje cechy zewn�trzne. No wi�c na pewno mo�na te� wynale�� jak�� jarowizacj� dla potwor�w moralnych.

��Na bok � powiedzia� do Dorina skupiony cz�owiek w marynarce i bia�ej p��ciennej czapce. Odsun�� lejtnanta od p�ki, po czym zacz�� szybko przegl�da� ksi��k� za ksi��k�, obmacuj�c i nawet przek�uwaj�c grzbiety.

Jegor podszed� do biurka, gdzie siedzia�a Pietrakowicz.

Radiostacj�, kt�r� sk�ada� Dorin, odda�a sama � po prostu wyj�a spod ��ka torb� na zakupy, a w niej nadajnik. Jak na schowek, niezbyt pomys�owe.

Z szyframi te� jako� marudzi�a. Powiedzia�a:

��S� u mnie w notesie, takim granatowym. Gdzie go schowa�am? Chwileczk�, zaraz sobie przypomn�.

No i ju� tak dziesi�� minut sobie przypomina�a. Pa�dziernicyn patrzy� na ni� w milczeniu i zaczyna� si� chmurzy�.

��Na pewno w p�aszczu! � Aresztowana poderwa�a si�. Wyprowadzili j� na korytarz, pozwolili pogrzeba� w kieszeniach p�aszcza, oczywi�cie pod nadzorem.

��Nie ma� � roz�o�y�a r�ce � Dziwne. Zaraz. Chwileczk� W�wczas do drzwi kto� zadzwoni� � dwa razy kr�tko, raz d�ugo.

��Kto to? � spyta� starszy major pe�nym napi�cia szeptem, a jego oczy zw�zi�y si�.

Pietrakowicz te� przesz�a na szept:

��Oj, to Szurka. Siostrzeniec. Zawsze tak dzwoni. Obieca�am mu pompk� do roweru.

Nie wygl�da�o na to, �eby dzwonek j� zaalarmowa�.

��Pompk�? O drugiej po po�udniu? � Pa�dziernicyn chwyci� kobiet� dwoma palcami za gard�o. � Nie denerwuj mnie, Iraida.

��Nas zawsze zwalniaj� w po�udnie � zdo�a�a wykrztusi�. � A o sz�stej z powrotem na s�u�b�. I potem do p�na.

Szef rozlu�ni� palce. Istotnie, liczne kom�rki, id�c za przyk�adem naczalstwa, przesz�y na podw�jny harmonogram pracy: obecno�� rano i wieczorem, w ci�gu dnia przerwa.

��Nie b�jcie si� towarzyszu, to znaczy obywatelu naczelniku. B�d� uczciwie wsp�pracowa�. Chc� odkupi� win� � zapewni�a Pietrakowicz, rozcieraj�c szyj�.

Zdechniesz, zanim odkupisz, krzywo u�miechn�� si� Jegor, kiedy sobie przypomnia� butelk� z naft�. Ale oczywi�cie nie powiedzia� tego g�o�no.

Rozleg� si� kolejny, tym razem niecierpliwy dzwonek.

Szef kiwn�� g�ow�.

��No, wierz� ci, Iraidko. A zatem podchodzisz do drzwi, oddajesz pompk� Ale tak w og�le� Gdzie ona jest?

��Tu, na p�ce z kaloszami.

��Oddajesz pompk� i m�wisz: �K�pi� si�, Szurka. Bierz i zmykaj�. Rami� wysu� przez szpar� w drzwiach, nagie.

Pietrakowicz ochoczo kiwn�a g�ow�. �ci�gn�a bluz�.

��Buty! � pokaza� Pa�dziernicyn. Zrzuci�a i buty.

Jegor, nie czekaj�c na komend�, przekrad� si� do przedpokoju i stan�� przy drzwiach, tak �eby nie by� widocznym, kiedy si� otworz�.

G�o�no klapi�c stopami po linoleum, aresztowana skierowa�a si� do drzwi. G�ow� napr�dce owin�a r�cznikiem.

��Szurka, czego si� tak rozdzwoni�e�? � zawo�a�a. � K�pi� si�!

Jegor czeka�, �e otworzy drzwi i wysunie si�, ale zamiast tego Pietrakowicz przekr�ci�a klucz w zamku, wyj�a go i odrzuci�a na bok, a sama jak nie krzyknie:

��Uciekaj, kochany! Uciekaj! Tu jest ko�

W odpowiedzi drzwi hukn�y, a� posypa�y si� z nich drzazgi. Na obiciu z dermy pojawi�y si� brzydkie dziurki; g�sto jedna przy drugiej.

Pach-pach-pach-pach-pach-pach!

Kobiet� rzuci�o o �cian�, na wieszak. Z g�ry posypa�y si� ubrania, kapelusiki, r�kawiczki.

��Jegor! � rozpaczliwie krzykn�� szef z kuchni. � Nie zgub go!

Dorin szarpn�� drzwi, ale zamek trzyma� mocno, a pe�za� po pod�odze w poszukiwaniu klucza nie by�o czasu � ze schod�w dobieg� tupot n�g uciekaj�cego.

Wtedy Jegor chwyci� klamk� obur�cz, szarpn��, ile mia� si�y � i drzwi wylecia�y bez wielkiego oporu razem z po�ow� futryny.

Kiedy lejtnant wyjrza� na podest, nikogo ju� tam nie by�o. Jednym skokiem pokona� ca�y bieg schod�w, z rozp�du mocno uderzy� ramieniem i piersi� o �cian�, ale nie zatrzyma� si� ani na sekund�.

Dok�adnie w ten spos�b przeby� nast�pny bieg; na ni�szym pi�trze podest by� szerszy, wi�c Dorin jakim� cudem utrzyma� si� na nogach. Odwr�ci� si� i zobaczy� plecy zbiegaj�cego po stopniach m�czyzny.

To by�y plecy wojskowego � mundur barwy ochronnej, z koalicyjk�.

Jegor da� susa trzeci raz, teraz ju� na barki biegn�cego.

Spad� na niego ca�ym ci�arem; uciekinier r�bn�� twarz� o �cian�, a� hukn�o. Lejtnant wykr�ci� mu r�ce, nie czekaj�c, a� tamten oprzytomnieje.

Pistolet wypad� i z brz�kiem obraca� si� na pod�odze z p�ytek. Ale nieznajomy nie pr�bowa� odzyska� broni. Nie wierzga�, nie usi�owa� rozlu�ni� uchwytu Jegora. Zamiast tego szarpn�� g�ow� w d� i wgryz� si� z�bami w ko�nierz.

Trucizna! � przemkn�o Jegorowi przez g�ow�.

Odchyli� praw� r�k� i kr�tko, ale solidnie waln�� w mocny, rudawy kark. Cios obliczony na nokaut, ale bez wstrz�su m�zgu.

M�czyzna opad� czo�em na posadzk� i znieruchomia�.

Z g�ry po schodach zbiega�a reszta. Jegor nie czeka� na nich, tylko pr�dko obmaca� ko�nierz zatrzymanego. Pod wy�ogiem rzeczywi�cie co� by�o, chyba ampu�ka.

��No, Dorin, to nie by� skok, ale lot soko�a � powiedzia� starszy major, przysiadaj�c obok w kucki.

Z mieszka� na r�nych pi�trach wybiegli ludzie. Jak�eby inaczej? � i strzelanina, i krzyki, i �oskot.

��obywatele! Natychmiast powr��cie do swoich mieszka�! � wo�ali cz�onkowie grupy.

A Pa�dziernicyn si� u�miecha�.

��Ano poka�, kogo zadzioba�e�, stalinowski sokole. Ten ju� na pewno b�dzie Wasserem. D�ugo czekali�my na to spotkanie.

Jegor tak�e si� niecierpliwi�. Chwyci� le��ce bez czucia cia�o za ramiona i obr�ci�.

Zobaczy� wyszczerzone usta, zamkni�te oczy. Twarz dosy� m�od�, obsypan� bladymi piegami. A na malinowych naszywkach trzy belki � kapitan bezpiecze�stwa; na piersi b�yszczy �wie�� emali� Order Czerwonego Sztandaru.

Dobrze jeszcze, �e �ajdak Orderu Lenina sobie nie powiesi�, pomy�la� Dorin i spojrza� na Pa�dziernicyna.

Starszy major ju� si� nie u�miecha�. Palce w r�kawiczce nerwowo rozlu�nia�y ko�nierzyk.

Wygl�da�o na to, �e szef zna tego kapitana.

Na razie jednak nic strasznego w Speclaboratorium si� nie dzia�o.

Z Grajworo�skiego by�, jak si� okaza�o, bardzo kulturalny go��, no, istny doktor Ojboli. Aresztowanego nazywa� �pacjentem�, starszego majora �kochaneczkiem�, a Jegora �m�odym cz�owiekiem�.

Wasser by� napi�ty, ale spokojny, kiedy stra�nicy przywi�zywali go do fotela. Nie m�g� ju� rusza� g�ow�, obserwowa� jednak, co robi cz�owiek w bia�ym fartuchu.

Doktor akurat wyj�� ze skrzynki strzykawk�, igie�ka bryzn�a cienk� stru�k� p�ynu. Jegor nic z�owieszczego w tym nie dostrzeg� � oczekiwa� czego� straszniejszego, ale Wasser nagle zarycza�, zazgrzyta� z�bami i szarpn�� si� na fotelu tak w�ciekle, �e p�k� pasek kr�puj�cy je�ca na wysoko�ci piersi.

Ale stra�nicy czuwali. Skoczyli na niego, a zerwany pas zast�pili innym, podw�jnym. Niemiec na wszelkie sposoby przeszkadza� lekarzowi zrobi� zastrzyk � wykr�ca� nadgarstek, szarpa� si�, ale Grajworo�ski zna� si� na rzeczy: �cisn�� gumow� rurk� r�k� �pacjenta� i od razu trafi� w �y��.

Wasser momentalnie si� uspokoi�. Popatrzy� w sufit i bezd�wi�cznie zacz�� rusza� ustami, jak gdyby si� modli� albo co� sobie przepowiada�.

Jegor patrzy� na to szeroko otwartymi oczami. Spodziewa� si�, �e szpieg teraz zakwiczy z niezno�nego b�lu, i wtedy zacznie si� przes�uchanie.

Sta�o si� ca�kiem na odwr�t. Zamiast krzycze�, Wasser nagle zmi�k�, zamkn�� oczy, z ust pociek�a mu �lina.

��Co pan mu wstrzykn��? � spyta� Pa�dziernicyn. � To nie jest podobne do KS, chloro�, jak jej tam?

��Chloraloskopolamina. Je�li chodzi o okre�lony przez pana cel, ten �rodek si� nie nadaje. � Doktor nachyli� si�, uni�s� szpiegowi powiek�. � Trzeba troch� poczeka� Je�li dobrze zrozumia�em, potrzebne s� panu d�ugie i szczere zeznania pacjenta. KS natomiast dzia�a na cz�owieka zbyt silnie. Funkcje kory m�zgowej na tyle s� os�abione, �e zdolny jest odpowiada� wy��cznie �tak� albo �nie�. Dlatego zastosowa�em nasz nowy preparat Cola-S, kt�ry rozwi�zuje problem szczero�ci w spos�b bardziej radykalny.

��Cola Es?

��Tak. To zwi�zek typu fenaminobenzedrynowego. M�wi�c w spos�b uproszczony, jego dzia�anie jest wprost przeciwne do efektu chloraloskopolaminy. Nie os�abiamy, ale na odwr�t, sztuczce pobudzamy kor� m�zgu. W rezultacie pacjent wpada w podniecenie i eufori�, ow�adni�ty zostaje niepowstrzyman� gadatliwo�ci�. W tym stanie jest organicznie niezdolny do k�amstwa, pa�skie zadanie polega na kierowaniu rozmowy w odpowiedni� stron�. I prawid�owym formu�owaniu pyta�. Istnieje jedynie niebezpiecze�stwo, �e pacjent mo�e pana, jak to si� m�wi, zagada�, nazbyt zag��bi� si� w temat. Prosz� na to uwa�a� i w por� mu przerywa�. Widzi pan, seans szczero�ci do tego stopnia wyczerpuje m�zg, �e mo�e trwa� pi�tna�cie, maksimum dwadzie�cia pi�� minut � u najbardziej wytrzyma�ych. Potem pacjent traci �wiadomo�� i nast�pny seans mo�liwy jest nie wcze�niej ni� po up�ywie trzydziestu � trzydziestu sze�ciu godzin.

��Nie szkodzi � powiedzia� z przekonaniem starszy major. � Na pierwsz� rozmow� wystarczy nawet pi�tna�cie minut. Jedno pytanie � jedna odpowied�. Reszta mo�e poczeka�. No jak, chyba ju� mo�na?

Grajworo�ski znowu podni�s� aresztantowi powiek�.

��Teraz ju� tak.

I jak nie chla�nie skutego w policzek! Zaskoczony Dorin a� si� wzdrygn��. Wasser poruszy� si� niespokojnie, zamruga�. Nie mia� teraz b��kitnych oczu, tylko czarne. Jegor nie od razu zrozumia�, �e to �renice tak si� rozszerzy�y.

��No, niech�e pan rozmawia, prosz�. � Doktor dobrodusznie kiwn�� g�ow� starszemu majorowi. � A ja p�jd�, nie b�d� przeszkadza�.

��Nie, lepiej niech pan zostanie!

��Pokornie dzi�kuj�. Mnie, kochaneczku, nadmiar sekret�w nie jest potrzebny, mam dosy� swoich. A pan znakomicie da sobie rad� beze mnie. Jak pacjent zanadto si� zag��bi w temat, prosz� mu wymierzy� policzek, to go powstrzyma. A je�li zajd� jakie� nieprzewidziane okoliczno�ci, prosz� nacisn�� ten guzik. Od razu przyjd�.

Kierownik laboratorium po�piesznie skry� si� za drzwiami. Pa�dziernicyn zawis� nad agentem, uj�� go za ramiona i g�o�no, wyra�nie zapyta�:

��Kiedy � Niemcy � maj� � zaatakowa� � Zwi�zek � Radziecki?

Niemiec wpi� si� z�bami w doln� warg�, jak gdyby chcia� pozbawi� j� mo�liwo�ci ruchu. Usta zadrga�y, zacz�y si� skurcze, wargi si� od�y, po czym samorzutnie buchn�� z nich potok s��w. Widok by� okropny.

��O tym nie mo�na m�wi�. Nie mam prawa. To tajemnica pa�stwowa. Ale powiem panu. Wojna zacznie si� za dziesi�� dni. Rankiem dwudziestego drugiego czerwca. Wyobra�a pan sobie? Za jakie� dziesi�� dni wszystko si� tutaj zmieni! � pobudzony Wasser zachichota�. � U nas na �ubiance wszyscy zaczn� biega� jak oparzone wrz�tkiem karaluchy. W�saty W�dz i mali wodzowie z grubymi ty�kami zaczn� si� chowa� w mysie dziury. Po niebie nad Moskw� zaczn� kr��y� setki junkers�w. Plan ataku opracowali najlepsi stratedzy sztabu generalnego i naczelnego dow�dztwa. Grupa armii �P�noc� uderzy przez kraje nadba�tyckie na Leningrad, grupa armii ��rodek� � na Moskw�. Grupa armii �Po�udnie� � na Kij�w. Prosz� mi rozpi�� pasy, to narysuj�.

��Potem � wyszepta� zaskoczony Pa�dziernicyn. � Nie teraz.

Jegor os�upia�; i po tej strasznej wiadomo�ci, i po tak szybkiej � sekunda przecie� wystarczy�a � odpowiedzi na pytanie, nad kt�rym tyle czasu biedzi�a si� i specgrupa �Plan�, i wszystkie struktury wywiadowcze Zwi�zku Radzieckiego. To ci Speclaboratorium! Brawo, doktorze Grajworo�ski!

��Mia�em racj�! � wymamrota� starszy major. � Ledwie dziesi�� dni. Nie rozumiem Narkoma�

��Co? � spyta� Dorin.

��Pstro. Nie twoja sprawa.

Wasser parskn�� �miechem.

��Zabawne! On panu: �Co�? A pan mu: �Pstro�! Oj, nie mog�

Za�miewa� si� do �ez.

��Dosy�! � Szef wymierzy� mu policzek. � Patrze� na mnie! Kiedy was podrzucili? Jednego nie zrozumiem. Matwieja Kogana zna wielu starych pracownik�w. Niemal od dziecka! Le�awa m�wi�, �e pana, to znaczy Kogana, sam Mien�y�ski przyj�� do Organ�w! Jak zdo�a� pan zosta� Matwiejem Koganem? Niech pan odpowie!

��Oj, to bardzo ciekawa historia. � Wasser ochoczo podj�� temat. � Tylko trzeba j� d�ugo opowiada�. Pierwszy, od tatusia. Wie pan, kim jest m�j ojciec? Nie? Jak�e to? Genera� Josef von Teoffels, zast�pca szefa Abwehry, najlepszy specjalista od spraw Rosji. Dla przyjaci� po prostu � Sepp.

Starszy major wzdrygn�� si�, a to spowodowa�o u komandora podporucznika nowy przyp�yw weso�o�ci.

��Pan zna mojego tatusia! I on pana zna. Jeste�cie starymi przyjaci�mi!

Starszy major opanowa� si� i przerwa� szpiegowi:

��O tatusiu pogadamy innym razem. Niech pan m�wi o penetracji.

��Dobrze, ale bez starego Seppa nic z tego nie b�dzie. Tatu� ca�e �ycie zajmowa� si� Rosj�. I mnie do tego szykowa�, od dziecka. Niani� mia�em Rosjank�, Arin� Siemionown�, prawie tak samo jak Puszkin. Cha, cha, cha! Nauczyciele domowi te� Rosjanie. Oj, �wawy by� ze mnie smarkacz. I �mia�y. Mia�em dwa marzenia. Chcia�em zosta� marynarzem, �eby p�ywa� po wszystkich morzach. I wywiadowc�, �eby walczy� z rosyjskimi bolszewikami. Dzieci s� przecie� g�upie. Uwa�a�em was za okropnych zbrodniarzy. Dopiero potem zrozumia�em, �e wszyscy s� dobrzy, i nasi, i wasi. Ale nasi mimo wszystko lepsi. Dlatego �e maj� zwyczaj co dzie� rano my� przed jedzeniem z�by i r�ce. No i mniej kradn�, to bardzo wa�ne�

Pac! Na policzku Wassera rozkwit�a plama po nowym ciosie.

��O penetracji!

��Tak, tak, prosz� wybaczy�! By�em na pewno najm�odszym szpiegiem w historii wywiadu. Maj�c lat czterna�cie, trafi�em do �dzieci Dzier�y�skiego�, zosta�em bezdomnym. Kochany tatu� nie po�a�owa� swojego dzieci�cia. Wprost z Niemiec, z czy�ciutkiej willi, przewieziono mnie najpierw do Rygi, potem do Leningradu, i ci�ni�to jak szczeniaka na g��bok� wod�: p�y� albo si� utop. Teoffelsowie, wie pan, to rodzina nader specyficzna, z dziwnymi tradycjami pedagogicznymi. O moim przodku, Heinzu von Teoffelsie, kt�ry �y� w czasach Fryderyka Wielkiego, opowiadaj�, �e�

Policzek.

��O penetracji!

��Przepraszam. Tyle mam do powiedzenia. Nie uton��em. Wyp�yn��em. To by�a prawdziwa przygoda, spodoba�a mi si�. Trafi�em najpierw do izby dziecka, potem do komuny �M�ody Leninowiec�. Prze�y�em tak trzy miesi�ce, a potem uciek�em. Bezdomni cz�sto si� urywali, to zwyk�a sprawa. Ale zazwyczaj dawali nog� do Taszkentu, �eby pogrza� si� na s�o�cu i nawpycha� melon�w czy suszonych moreli. A ja zwia�em do skrzynki kontaktowej w Leningradzie, sk�d przerzucono mnie z powrotem do taty. Zadanie wykona�em, haczyk zarzuci�em.

��Jakie zadanie? Jaki haczyk?

��Naszej komunie patronowa� sam najlepszy przyjaciel dzieci, towarzysz Dzier�y�ski. Kiedy za� jego �elazne serce przesta�o bi�, sztafet� przej�� wierny druh i wsp�bojownik Pierwszego Czekisty, towarzysz Mien�y�ski. By� u nas w �M�odym Leninowcu� na koncercie. A ja, taki mi�y piegowaty ch�opaczyna, popisywa�em si� przed honorowym go�ciem. Recytowa�em wiersz Majakowskiego, stepowa�em, gwizda�em artystycznie. Stara�em si�, �eby przewodnicz�cy Czeka-OGPU mnie zapami�ta�. P� roku p�niej napisa�em do niego wzruszaj�cy list. List od wyrostka. Siedzieli nad nim najlepsi specjali�ci naszego wydzia�u rosyjskiego. �Wujaszku Mienrzy�ski pisze do was ja Mocia Kogan ten sam ktury pamientacie wystempowa� pszed wami i wy�cie mi podali renke poklepali po ramiu i dali w prez�cie wietszne piuro a potem powiedzieli rzebym sie dob�e uczy���.

Wasser mrugn�� okiem.

Jegor s�ucha� i zdumiewa� si�. Jak�e chytrzy s� wrogowie ZSRR! Jacy pomys�owi, jak przewiduj�cy! Ile� to trzeba wiedzy, do�wiadczenia, przenikliwo�ci, �eby socjalistyczn� ojczyzn� ustrzec przed czarnymi krukami!

��I co pan my�li? � ci�gn�� opowiadanie zadowolony komandor podporucznik. � Wiaczes�aw Rudolfowicz odpowiedzia� sierocie. Ludzie tego pokroju cz�sto bywaj� sentymentalni. Od czasu do czasu pisa�em do niego znowu, a nasza rezydentura przesy�a�a listy. Towarzyszu Mien�y�ski, zosta�em ch�opcem okr�towym na prawdziwym statku. Potem marynarzem, p�ywam po morzach. Nawiasem m�wi�c, pisa�em prawd� � rzeczywi�cie uko�czy�em szko�� morsk� i odby�em niejeden rejs. A w trzydziestym trzecim ojciec m�wi: ju� czas. Przerzucono mnie ponownie do Zwi�zku Radzieckiego. Zosta�em mechanikiem we flotylli wielorybniczej �Komuna Paryska�, p�ywa�em przez p� roku. Pisz� do kochanego Wiaczes�awa Rudolfowicza: jest tak a tak, mani takie marzenie, �eby ochrania� radzieck� ojczyzn� przed pod�ymi wrogami, prosz� mnie wzi�� na s�u�b� do naszych s�awnych Organ�w. I wzi�li! Jedna notatka od Mien�y�skiego wystarczy�a, �eby pomy�lnie zacz�a si� moja kariera czekisty. Trafi�em do wydzia�u zagranicznego�

��Dosy� o tym! � Szef ockn�� si� i spojrza� na zegarek. Wida� przypomnia� sobie, �e seans jest ograniczony w czasie.

A szkoda, Jegor ch�tnie s�ucha�by dalej. Nie�le jednak pracuje ten niemiecki wywiad, nie mo�na powiedzie�. To dopiero legend� mu opracowali!

��Dosy� historii. Na czym polega pa�skie obecne zadanie? Zwi�zane jest z planem �Barbarossa�?

I znowu Wasser pr�bowa� przygry�� z�bami niepos�uszne wargi.

Nie uda�o si�.

��Tak. Ca�kiem bezpo�rednio. Co wi�cej, wyznaczono mi kluczow� rol� w programie dezinformacji radzieckiego przyw�dztwa.

��Wi�cej szczeg��w! � rozkaza� szef.

��Moje zadanie to przekona� wasz rz�d, �e w tym roku atak nie nast�pi. �e cios zostanie zadany angielskim liniom komunikacyjnym, przez Azj� Mniejsz� i Bliski Wsch�d. To operacja wielostopniowa, albo jak u nas m�wi�, kaskadowa, opracowana przez mojego ojca. Stary Sepp to prawdziwy geniusz wywiadu. W szesnastym roku z rozkazu Ludendorffa�

��Z ch�ci� o tym pos�ucham, ale nie teraz. Nie rozumiem, na co liczyli�cie. Rozwi�zali�my przecie� wasze rebusy, chocia� z op�nieniem. Ju� z�o�y�em raport. Narkom pilnie wylecia� do nadgranicznych okr�g�w. Do dwudziestego drugiego czerwca ca�a nasza obrona osi�gnie gotowo�� bojow�. Nie powiedzia� pan wszystkiego!

��Nie�le wypad�o z tym Hessem, co? � przerwa� mu Wasser, kt�remu milczenie zdawa�o si� sprawia� fizyczny b�l, tak go rozpiera�a gadatliwo��. � To pomys� tatusia. Dwie pieczenie przy jednym ogniu!

��Jakie pieczenie? � zainteresowa� si� starszy major. � Jaki sens mia�a ta akcja, lot Hessa do Anglii?

��Hess obrzyd� wszystkim. Przechwala� si� swoimi bliskimi stosunkami z F�hrerem. Ubrda� sobie, �e jest genialnym strategiem, niemal�e wsp�rz�dc� Rzeszy. Heydrich proponowa�, �eby zlikwidowa� go w katastrofie lotniczej, i F�hrer ju� wyrazi� na to zgod�. Ale znalaz� si� lepszy pomys�. Hess to anglofil; marzy, �eby podzieli� �wiat mi�dzy Wielk� Brytani� i Niemcy. No to niech leci do swoich Anglik�w. Po pierwsze, narobi� im w kurniku niez�ego zamieszania. A po drugie, umocni� moj� pozycj� przed fina�owym ciosem. Przecie� �Lord� zawczasu uprzedza� o demarche Hessa. Nikt nie uwierzy� mojemu �r�d�u, a tu doniesienie okazuje si� prawdziwe. Jego akcje po czym� takim wzlecia�y pod niebiosa. Zapytajcie mnie o �Lorda� � za�mia� si� Niemiec � o t� krynic� bezcennej wiedzy.

��Co z tym �Lordem�? � Pa�dziernicyn poderwa� si�, nie nad��aj�c za zygzakami rewelacji Wassera, z kt�rych jedna by�a bardziej zdumiewaj�ca od drugiej.

��A to, �e nie ma �adnego �Lorda�. To balon, kt�ry�my nadmuchali i podarowali wam. Narkom przes�a� �Lordowi� diamentow� gwiazd� za zerwanie rozm�w Hessa z Anglikami. � Wasser parskn�� �miechem. � Gwiazda jest teraz u tatusia w kolekcji. Nie zapomnieli�cie i o mnie, maluczkim: Order Czerwonego Sztandaru plus awans poza kolejno�ci�. Zrobi�em u was lepsz� karier� ni� w Niemczech: tutaj kapitan bezpiecze�stwa, czyli w wojsku pu�kownik, a tam ledwie kapitan trzeciej rangi. Mo�e lepiej przejd� na wasz� stron�? Znakomity pomys�. Cha, cha, cha!

Szef potrz�sn�� rechocz�cego agenta za ko�nierz.

��W jakim celu po�wi�cili�cie Hessa? Powiedzia� pan, �e to powinno by�o umocni� pa�sk� pozycj� przed fina�owym ciosem. Co to znaczy?

��Musia�em zdoby� pe�ne zaufanie� � g�os komandora podporucznika zadr�a�, jego powieki zacz�y opada� -�absolutne zaufanie� do ca�ej informacji nadchodz�cej od �Lorda�� i najwa�niejsze� gwarancj� bezpo�redniego� doj�cia�

Powieki aresztanta si� zamkn�y. G�os umilk�.

Pa�dziernicyn zakl�� i wymierzy� Wasserowi ca�� seri� d�wi�cznych policzk�w.

��Jaki cios? Jakie doj�cie? Do kogo? Albo do czego? Ale wszystko na pr�no: szpieg straci� przytomno��. Przybieg� doktor, zbada� puls, roz�o�y� r�ce.

��Czego pan chce? I tak wytrzyma� a� dwadzie�cia trzy minuty. Wyj�tkowo silna wola. Mam nadziej�, �e nie stara� si� narzuca� panu temat�w rozmowy?

Pa�dziernicyn nachmurzy� si�.

��Czy�by panu zabrak�o czasu? � zdziwi� si� Grajworo�ski. � M�wi� pan, �e tylko jedno pytanie pana interesuje. Odpowiedzia� na nie?

Twarz starszego majora si� rozja�ni�a.

��Odpowiedzia�. I to jest najwa�niejsze.

��Znakomicie. A reszty dowie si� pan podczas nast�pnego seansu. My�l�, �e do pojutrzejszego ranka pacjent wyjdzie z szoku i mo�na b�dzie przes�uchanie powt�rzy�.

Do g��wnego gmachu wracali piechot�; jak to si� m�wi: zm�czeni, ale zadowoleni. Mieli czas na spacer. Pa�dziernicyn jeszcze raz zadzwoni� do sekretariatu i ju� nie poprosi�, ale za��da�, �eby niezw�ocznie po��czono go z Narkomem, chodzi bowiem o spraw� nadzwyczajnej wagi. Odpowiedziano, �e komisarz generalny wylecia� ze sztabu Okr�gu Nadba�tyckiego do sztabu Zachodniego Okr�gu Wojskowego. B�dzie tam za godzin�. Niech towarzysz starszy major czeka u siebie w gabinecie, zostanie po��czony.

��Szefie, a po co w og�le stosowa� metody fizycznego przymusu, je�li mo�na zrobi� zastrzyk i gotowe? � spyta� Dorin.

��To droga przyjemno��. � Pa�dziernicyn u�miechn�� si� sm�tnie. � Taniej wypada �amanie ko�ci.

Dorina niepokoi�a jeszcze jedna sprawa.

��Czy naszym wystarczy czasu, �eby si� przygotowa�? Przeciwko ca�ym trzem grupom armii!

��Teraz wystarczy. Wystarczy trzy dni, �eby roz�rodkowa� lotnictwo po rezerwowych lotniskach, wyprowadzi� artyleri� na pozycje ogniowe, rozwin�� jednostki pancerne, rozpocz�� prace sapersko-minerskie. Na miejscu naszego sztabu generalnego pomocowa�bym si� ze Szwabami w walkach przygranicznych i krok za krokiem wycofa� na lini� obronn� trzydziestego dziewi�tego roku. Je�li narzuci si� Niemcom wojn� pozycyjn�, to za trzy miesi�ce poprosz� o pok�j. Ech, marnie u nas z dow�dcami. Wszystkich m�drych wystrzelali, zostali sami kawalerzy�ci. Tym by tylko go�� szabl� i: �Hura! Bij psubrat�w!�.

Jegor przypomnia� sobie genera�a Pieti� i opowiedzia� o nim szefowi.

��No w�a�nie. � Pa�dziernicyn pokiwa� g�ow� ponuro. � Jestem przekonany, �e Niemcy specjalnie urz�dzili ten pod�y chwyt z junkersem, �eby pozbawi� dow�dztwa radzieckie si�y powietrzne. Znaj� nasz cudowny zwyczaj � z powodu kilku k�koli z��� ca�� pszenic�. By�o ju� co� takiego w trzydziestym si�dmym, kiedy nam podrzucili fa�szywk� o spisku wojskowych� Przydaliby si� teraz Tuchaczewski i Uborewicz�

Lejtnant potkn�� si� z wra�enia. Rozejrza� si� dooko�a i spyta� szeptem:

��A co, Tuchaczewski nie by� wrogiem ludu?

Starszy major odpowiedzia� spokojnie:

��Wrogowie ludu nie wyst�puj� w przyrodzie. Jak ty to sobie wyobra�asz? �e taki dra� nic tylko zgrzyta z�bami i powtarza: �Och, ludu, jak ja ci� nienawidz�? Nie, Jegorku, ka�dy kocha sw�j lud, nawet trocki�ci i bia�ogwardzi�ci. A �wrogami ludu� nasza w�adza nazywa ludzi, kt�rzy mog� okaza� si� dla niej niebezpieczni. W trzydziestym sz�stym w naszym KC nie�le przestraszyli si� puczu w Japonii. Gdyby mikado nie by� w�wczas twardy, soldateska przej�aby w�adz�. Tak �e nasi uwierzyli w niemieck� dezinformacj� o spisku wojskowych, moment akurat by� bardzo dobry. A podlece i durnie zawsze s� gorliwi. Cesarz japo�ski po puczu powiesi� dziewi�tna�cie os�b dla przyk�adu. Ale my mamy szeroki gest, �otr Je�ow rozwali� od razu dziesi�� tysi�cy najlepszych dow�dc�w. Dla Niemc�w � sama rado��. Nawiasem m�wi�c, ide� �spisku czerwonych marsza�k�w� rozpracowa� �tatu�� naszego Wassera, Sepp von Teoffels. O tym panu opowiem ci innym razem. Zapami�taj moje s�owa: nasze �cie�ki jeszcze nieraz si� przetn�.

Reszt� drogi przeszli w milczeniu, a twarze obaj mieli ju� nie zadowolone, ale zatroskane, chocia� ka�dy my�la� o czym innym.

W cz�ci, gdzie kwaterowa�a specgrupa �Plan�, Jegor zobaczy� swoje zdj�cie na tablicy �Zgin�li, pe�ni�c s�u�b�. Fotografia w czarnej ramce wisia�a naprzeciwko okna i od po�owy maja zd��y�a ju� wyblakn��. To wszystko, co by po mnie zosta�o, pomy�la� Jegor, i ta my�l nie poprawi�a mu nastroju.

Do po��czenia z Narkomem pozostawa�o jeszcze ponad p� godziny, dlatego siedzieli w gabinecie i pili herbat�. Dorin prze�ama� herbatnik i od�o�y� go. Zamiesza� �y�eczk� cukier� i odsun�� szklank�.

��Czemu spu�ci�e� nos na kwint�? � Starszy major spojrza� na niego pytaj�co. � Z tej samej przyczyny co ja?

��A szef z jakiej przyczyny?

��Najpierw ty powiedz, potem ja. Ja pierwszy zapyta�em.

Jegor przez chwil� nic nie m�wi�, szukaj�c odpowiednich s��w. Nie bardzo chcia�y si� znale��.

��My�l� Mamy najlepszy kraj na �wiecie, tak? Najbardziej sprawiedliwe spo�ecze�stwo. S�ysza�em o tym w szkole, na uczelni � wsz�dzie. I ja w to wierz�. Nie ma wyzysku, bur�uj�w ani obszarnik�w, no i takich tam. Ale po co istnieje dobre spo�ecze�stwo? �eby cz�owiek stawa� si� lepszy, tak czy nie? No to wyja�nijcie mi, dlaczego nasi ludzie radzieccy � ci, co chodz� ulicami, je�d�� tramwajami, k��c� si� w kolejkach, s� tacy� niesympatyczni, czy jak to nazwa�. Dlaczego z inteligencj� i wszelkimi pozosta�o�ciami starego re�imu i rozmawia si� przyjemniej, i zachowuj� si� jako� bardziej po ludzku, prawda? M�wili�cie, �e zawsze byli �ajdacy i durnie. Ale jako� z historii nie pami�tam, �eby za cara kiedykolwiek wystrzelano dziesi�� tysi�cy oficer�w, a teraz jeszcze ilu ludzi siedzi w �agrach! Za cara oczywi�cie te� by�a katorga i zes�anie, ale Lenin w Szuszenskoje chadza� na polowania, przyje�d�a�a do niego narzeczona, Nadie�da Konstantinowna. Wed�ug naszych poj�� to po prostu kurort� I jaki z tego wniosek? �e u nas, w Zwi�zku Radzieckim, �ajdacy i durnie maj� wi�cej swobody ni� przed rewolucj�, tak?

To stwierdzenie wynikn�o jako� tak samo z siebie, a� Jegor si� przestraszy�. I umilk�.

Pa�dziernicyn gwizdn��.

��Aha, ty o tym. Tak, bracie, nie ma co m�wi�, parszywe jest to nasze �ycie. Co prawda, zale�y, z czym si� je por�wna i jak je ocenia�. Dawnym uprzywilejowanym, wykszta�conym, kt�rzy s�uchali Mozarta i wcinali marcepany � tym, oczywi�cie, �yje si� gorzej. Tyle �e ich, takich wielce kulturalnych, by�o przed rewolucj� maksimum dziesi�� procent. My, Jegorku, jeste�my materialistami i nie wierzymy w cuda, tylko w prawa nauki, tak? Pami�tasz prawo zachowania masy? Je�li dziesi�ciu procentom odbierze si� bogactwo i podzieli mi�dzy pozosta�e dziewi��dziesi�t procent, to co si� dzieje? Wszyscy si� wzbogac�? Fig� tam. Wszyscy wtedy s� biedni. Za to znikaj� n�dzarze, i to jest g��wna zdobycz naszej rewolucji. Zgoda, �ycie w ciasnych komuna�kach i wystawanie w kolejkach jest poni�aj�ce. Tylko �e bardziej haniebna jest sytuacja, kiedy jedni s�uchaj� Mozarta, a dooko�a wszy, syfilis, g��d i analfabetyzm. W�adza radziecka zreszt� zapewnia wykszta�cenie wszystkim dzieciom, i to nie najgorsze. Pewnie, �e gorsze ni� gimnazjalne, ale ile by�o w Rosji tych gimnazj�w? Kilkaset na ca�y kraj. Poza tym o �miertelno�ci w�r�d dzieci te� nie zapominaj. Kiedy� co drugie dziecko nie do�ywa�o dziesi�tego roku �ycia, a teraz dzieciaki si� leczy i je�li trzeba, wysy�a do sanatorium za pa�stwowe pieni�dze� No, a co do tych rozstrzela� i oboz�w, to tak ci odpowiem: Gdyby carscy ministrowie mieli �eb na karku, toby nie doprowadzili kraju do wojny domowej. Podzieliliby si� bogactwami, a zobaczy�by� � krew na pewno by si� nie pola�a. Kiedy leje si� du�o krwi, jej zapach rozbestwia ludzi, g�upiej� od niego. Rewolucja jest okrutna. Je�li ju� wybuchnie, to trwa nie rok, nie dwa, ale dziesi�ciolecia. A regu�y ma proste, prymitywne � chodzi o to, �eby prze�y�. Liczy si� skuteczno��: to, co s�u�y celowi, jest moralne. Istnieje prawo wielkich liczb: interes miliona ludzi zawsze wa�niejszy jest ni� interes tysi�ca. Ale o tym ju� rozmawiali�my. Pojmujesz t� logik�?

��Pojmuj�. Jeszcze o tym pomy�l� � rzek� Dorin powoli.

��Tak, tak, pomy�l. � Starszy major westchn��. Ty tu snujesz filozoficzne rozwa�ania, mnie natomiast dr�czy co� innego. Taka drobna w�tpliwo��. A co, je�li jednak nie wyci�gn��em z Wassera najwa�niejszego?

��Jak to? Przecie� odpowiedzia�: b�dzie wojna, zacznie si� dwudziestego drugiego.

��Wiem, wiem� � Pa�dziernicyn ze z�o�ci� poruszy� brwiami. � Nie umiem tego wyja�ni�. M�wi� przecie�: nie w�tpliwo��, ale drobna w�tpliwo��. Takie dziwne uczucie, �e mnie okpi�, owin�� wok� palca.

��Nie szkodzi, wypytacie go na nast�pnym seansie. Nie mo�e sk�ama�.

Szef roze�mia� si�.

��Prawda przemawia ustami dzieci�cia. Tak w�a�nie zrobi�. Masz racj�, Jegorku. Najwa�niejsze ju� wiemy, reszta potem� Ale godzina min�a. Zadzwoni� do gabinetu�

Przez telefon powiedziano szefowi co� takiego, co sprawi�o, �e poczerwienia� ze z�o�ci i zakrzycza�:

��M�wili�cie, �e to sprawa nadzwyczajnej wagi?!

Potem spu�ci� z tonu:

��Ach tak? Rozumiem. Tak zrobi�.

Trzasn�� s�uchawk�, a potem zacz�� kl�� d�ugo i wymy�lnie.

��Ju� dzwoni�! Nie chcia� ze mn� rozmawia�. Nie ma czasu. Kaza� z�o�y� raport pisemny i zostawi� mu na biurku. Jak przyleci w nocy, to przeczyta. Szkoda mu by�o pi�ciu minut! Tak jakby kiedy� Pa�dziernicyn zawraca� mu g�ow� g�upstwami�

��Szefie, przecie� Narkom pojecha� osobi�cie rozmawia� z dow�dcami okr�g�w. �eby ich uprzedzi� o ataku � zacz�� pociesza� Jegor naczelnika. � Mo�e nie wie jeszcze o dwudziestym drugim, ale to nic. Jutro rano si� dowie. I skoryguje dyspozycje.

Starszy major za�mia� si�.

��Jeste� dzisiaj dla mnie jak dobra wr�ka. Nie martw si�, Wania, ranek m�drzejszy od wieczora. A wiesz, co w takim razie zrobi�? Nie chce mnie s�ucha�, to niech pos�ucha Wassera.

Po czym zamaszy�cie napisa� na kartce papieru.

Lejtnant Dorin mia� sen. �ni�o mu si�, �e kto� go potrz�sa za rami�, a on budzi si� i widzi nad sob� �elaznego Narkoma. Wielki cz�owiek ma gro�ny wygl�d, niemal boski: oblicze wykrzywione z�o�ci�, oczy miotaj� b�yskawice, a rzadkie w�osy na ciemieniu otacza o�lepiaj�ca aureola.

��Gdzie on jest?! � krzykn�� gromow�adny. � Gdzie jest Pa�dziernicyn? W domu go nie ma, na daczy nie ma, nigdzie nie ma! Odpowiadaj!

Z�apa� �pi�cego Jegora za kark i potrz�sn��. To wystarczy�o, by Dorin zamruga� oczami i zobaczy�, �e to wcale nie sen. Nad kanap� pochyli� si� sam Narkom; twarz mia� nienaturalnie bia��, a w�osy pod�wietlone jaskrawym s�o�cem � za oknami gabinetu ranek by� ju� w pe�ni.

Lejtnant zerwa� si� jak oparzony, staraj�c si� wepchn�� koszul� do bryczes�w.

��Lejt� Do� � wybe�kota�, pami�taj�c, �e przede wszystkim trzeba si� zameldowa� � Dy�u�

��A co ty mnie obchodzisz?! � j�kn�� Narkom i tyle cierpienia by�o w tym j�ku, �e Jegor przestraszy� si� bardziej ni� w pierwszej chwili. � Gadaj, gdzie Pa�dziernicyn!

W ko�cu g�owa Dorina zacz�a pracowa�: Szef przeczyta� notatk�, wys�ucha� nagrania i teraz pilnie chce widzie� starszego majora.

Zaraz, chwileczk�. Narkom dowiedzia�, si�, kiedy Niemcy zaatakuj�. Dlatego chce, �eby mu szef natychmiast poda� szczeg�y. Ale czemu tak krzyczy? Dlaczego mn� potrz�sa?

Wtedy lejtnant pope�ni� straszne przest�pstwo: sk�ama� zast�pcy przewodnicz�cego Sownarkomu, komisarzowi generalnemu bezpiecze�stwa.

��Nie wiem. Towarzysz starszy major wybiera� si� do was, jak tylko wr�cicie z podr�y. Na pewno wkr�tce przyjdzie.

Zerkn�� teraz na zegar na �cianie. Dwunasta. Nie�le sobie pospa�. Co z Pa�dziernicynem, wiadomo: czeka na telefon od Jegora, cieszy si� �yciem, p�ki mo�e.

Oczywi�cie trzeba do niego zadzwoni�. Ale najpierw nie�le by�oby si� dowiedzie�, co tak rozw�cieczy�o Narkoma.

Co tam ja � hetka-p�telka, pomy�la� Dorin, wypr�y� si� na baczno�� i zameldowa�:

��Jestem lejtnant Dorin, uczestnik grupy �Plan�. Wczoraj ca�y dzie� sp�dzi�em z towarzyszem Pa�dziernicynem, bra�em udzia� w operacji zatrzymania agenta Wassera i by�em �wiadkiem jego przes�uchania. Got�w jestem odpowiedzie� na ka�de pytanie, p�ki nie nadejdzie towarzysz starszy major.

Narkom nasadzi� na nos pince-nez, kt�re mu spad�o, i zmru�y� oczy. By�y du�e, �adne, zdecydowanie czarne.

��G�upi jeste�, lejtnancie Dorin � ju� bez gniewu, ale ze smutkiem powiedzia� komisarz generalny. � Tw�j szef sam si� nie znajdzie. Trzeba go odszuka�.

��Wybaczcie, towarzyszu Narkomie, nie zrozumia�em! � hukn�� Jegor jeszcze g�o�niej. G�upi to g�upi, przynajmniej nie b�d� si� czepia�. A poza tym rzeczywi�cie nie zrozumia�. Co znaczy �nie znajdzie si�?

��Pa�dziernicyn uciek�. Naszkodzi�, ile m�g�, i uciek� � cicho powiedzia� Narkom. Niespodziewanie opu�ci� podbr�dek, jakby ten nabra� nagle niesamowitego ci�aru, a w �lad za nim opad�a g�owa Narkoma. � Wszystko zniszczy�, wra�e nasienie�

��Jak to uciek�? Dlaczego? � zawo�a� zdezorientowany Dorin. � Mylicie si�! On nie jest wrogiem!

Narkom popatrzy� na� spode �ba. Twarz mia� wprawdzie �wie�o ogolon�, ale bardzo zm�czon�. Nic dziwnego! W ci�gu jednej doby odwiedzi� cztery okr�gi. I raczej nie sp�dzi� czasu na pogaw�dkach.

��Siadaj, lejtnancie. � Narkom po�o�y� Jegorowi r�k� na ramieniu i nacisn�� je. � Ch�opak z ciebie �mia�y, zdolny, wiem. I uczciwy, to najwa�niejsze. Tylko �e jeszcze nie jeste� prawdziwym czekist�. Prawdziwy czekista powinien wyczuwa� wrog�w jak wilk. Ale czego ja tu ��dam od ciebie, ch�opaczka� Sam te� niez�y jestem� Komisarz generalny!

Machn�� r�k� z rezygnacj� i usiad� na kanapie. Jegora usadzi� obok siebie.

��Pa�dziernicyn pisze w notatce, �e trzymano ci� w piwnicy przez cztery tygodnie. A ty zdo�a�e� si� wyrwa� i spe�ni� obowi�zek. No, zuch z ciebie�

Ach, to o tym wczoraj napisa� szef, pomy�la� Jegor. I nie pokaza� mi. Chcia�, �eby sam Narkom mnie nagrodzi�. Tylko jako� mi tu wcale nie pachnie nagrod�.

��Ciebie o nic nie obwiniam. Szczerze dusz� mi ods�oni�e�. S�k w tym, �e pracowa�e� dla wroga, i tyle�

��Dlaczego?! Prawda, nadawa�em i odbiera�em radiogramy, a jednak w ko�cu z�apali�my Wassera! I z�o�y� zeznania!

Dorin chcia� si� poderwa�, ale tamten go powstrzyma�, nie pozwoli�.

��Nie m�wi� o radiogramach� Eee, nie mam prawa ci wszystkiego wyja�nia�. To tajemnica pa�stwowa, klauzula najwy�szej tajno�ci� Ale ty jeste� cz�owiek pewny, mo�na ci zaufa�. � Narkom machn�� r�k�. � Dobra, s�uchaj. I od razu wyrzu� to z pami�ci. Rozumiesz?

��Tak jest, towarzyszu komisarzu generalny � wyszepta� Jegor, dr�twiej�c w przeczuciu jakiej� niezwyk�e wa�nej, a mo�e nawet przera�aj�cej wie�ci.

Ale to, co us�ysza�, przesz�o jego najgorsze obawy. Narkom patrzy� lejtnantowi w oczy niesko�czenie surowym i zarazem jak gdyby wsp�czuj�cym wzrokiem i m�wi�:

��Sta�e� si� narz�dziem potwornej prowokacji, kt�rej celem jest czo�owe zderzenie Niemiec i Zwi�zku Radzieckiego, wywo�anie wojny.

��Przecie� to ju� zdecydowane! � Dorin znowu poderwa� si� i znowu mocna r�ka zmusi�a go, by pozosta� na miejscu. � Niemcy zaatakuj� dwudziestego drugiego! Czy�by�cie nie przes�uchali ta�my?

��Nic nie jest zdecydowane. � G�os komisarza generalnego zrobi� si� d�wi�czny i twardy jak hartowana stal. � Co wi�cej, W�dz, nasz wielki W�dz, daje stuprocentow� gwarancj�, �e wojny nie b�dzie. Stuprocentow�, jasne?

��Jasne � wymamrota� Jegor, przyt�oczony tym niepodwa�alnym argumentem.

��To s�uchaj dalej. W niemieckim dow�dztwie naczelnym i wywiadzie s� si�y, kt�rym nie odpowiada taki obr�t sprawy. Postanowi�y wi�c sprowokowa� nas do rozwini�cia wojsk. Po to, by F�hrer pomy�la�, �e Zwi�zek Radziecki nie dotrzymuje warunk�w paktu i szykuje wiaro�omne uderzenie na skrzyd�o armii niemieckiej, kiedy tylko ta ruszy na po�udnie. Tw�j Pa�dziernicyn po�kn�� haczyk Abwehry. A mo�e nie tylko po�kn��� Przez ca�� minion� dob� lata�em po przygranicznych okr�gach. Osobi�cie, w cztery oczy rozm�wi�em si� z dow�dcami. Ostro. �eby pod gro�b� rozstrzelania nie robili �adnych przygotowa� ani demonstracji wojskowych. Przeciwnie. Dow�dc�w skierowa� na urlopy, sprz�t odda� do konserwacji. Wracam do Moskwy i widz� na stole tak zwany raport twojego prze�o�onego. A do tego jeszcze ta ta�ma! Teraz musz� si� dowiedzie�, kim jest Pa�dziernicyn: �ajdakiem czy g�upcem.

Jegor wzdrygn�� si�. Bardzo dziwnie brzmia�y te s�owa w ustach Narkoma, w dodatku skierowane pod adresem starszego majora.

��Towarzyszu komisarzu generalny! Ale przecie� Wasser, czyli komandor podporucznik von Teoffels zezna� na przes�uchaniu, �e wojna zacznie si� dwudziestego drugiego! By� pod dzia�aniem fenami� zapomnia�em, ale takiego preparatu, kt�ry nie pozwala k�ama�! Mo�ecie sami przes�ucha� Wassera! On teraz�

��Godzin� temu Herr Korvettenkapitan zosta� odes�any specjalnym rejsem do Berlina � przerwa� mu Narkom. � Musieli�my go uroczy�cie przeprosi�. Rozumiecie?

Nie, Dorin nie rozumia�!

Wypu�cili Wassera i jeszcze go przeprosili? A Pa�dziernicyn to g�upiec albo �ajdak? Lejtnant potrz�sn�� g�ow�. W�wczas Narkom uj�� go za rami�.

��Zrozum, durna pa�o, �e musz� natychmiast porozmawia� z Pa�dziernicynem. Najpewniej nie jest �adnym wrogiem, tylko po prostu si� zagalopowa�. Z zawodowcami tak ju� bywa. Ale pom�wi� z nim musz�. To sprawa �ycia i �mierci. Jego, mojej, twojej � nas wszystkich. Pom� mi. Przecie� wiesz, gdzie on jest. Widz�, �e wiesz.

Jegor wzdrygn�� si�, ale nie zdziwi�. Oczywi�cie, Narkom widzi go na wylot.

��Wiesz, kto rozkaza� mi natychmiast odszuka� i przes�ucha� Pa�dziernicyna? � Komisarz generalny nachyli� si� do ucha Dorina i palcem wskaza� na sufit. � W�dz. Osobi�cie. On, zrozum, ON jest nadzwyczaj zaniepokojony t� spraw�. Jutro TASS wyda o�wiadczenie, �e nie b�dzie �adnej wojny mi�dzy ZSRR a Trzeci� Rzesz�. W istocie s� to te� przeprosiny. Sam W�dz w obliczu ca�ego �wiata przeprasza za amatorszczyzn� jakiego� Pa�dziernicyna!

Okropnie przykro by�o us�ysze� co� takiego. Jegor wcisn�� g�ow� w ramiona, spu�ci� oczy. Ale nic nie m�wi�.

��To dobrze, �e jeste� oddany swojemu prze�o�onemu. � Narkom u�miechn�� si� dobrodusznie i zmierzwi� jasne w�osy lejtnanta � Je�li oka�e si�, �e w dzia�aniach Pa�dziernicyna nie by�o z�ej woli, �e po prostu si� pomyli�, ogranicz� si� do kary regulaminowej. To cenny pracownik, takimi si� nie gardzi. Ale istnieje wierno��, kt�ra jest o wiele wa�niejsza od osobistych wi�zi. To wierno�� ojczy�nie. Partii. Wodzowi. W�dz si� niepokoi, miejsca sobie nie mo�e znale��, a towarzysz Pa�dziernicyn wyleguje si� nie wiadomo gdzie. A mo�e si� nie wyleguje? � Czarne oczy si� zw�zi�y. � Mo�e w�a�nie ucieka, a ty mi tu zgrywasz g�upiego?

��Nie, co te� wy?! On czeka, kiedy go wezw�. Powiedzia�: je�li nie wezw�, to znaczy, �e nie jestem potrzebny. Wczoraj ca�y dzie� czeka� na wasz�

��Gdzie on jest? Dorin, m�j z�oty, powiedz, gdzie? � zapyta� Narkom cicho.

��Na Mieszczanach, zau�ek Bezbo�ny. Dok�adnego adresu nie znam. Tylko numer telefonu: D-65421. Ja zadzwoni�. W ko�cu mia�em zameldowa�, �e wr�cili�cie.

Tym razem Narkom pozwoli� mu wsta� i sam te� wsta�. Ju� nie patrzy� na Dorina, tylko energicznie tar� powieki.

��Nie musisz nigdzie dzwoni�, lejtnancie. Damy tu sobie rad� bez ciebie. A ty dostajesz taki rozkaz. � U�miechn�� si� z roztargnieniem. � Masz dziesi�� dni urlopu dla poratowania zdrowia. Mo�esz jecha� do ka�dego sanatorium, jakie sobie wybierzesz. Id� do dzia�u administracyjno-gospodarczego, powiedz, �e to moje polecenie. Bo wygl�dasz mizernie. A z twoim szefem si� rozlicz�. Powie mi ca�� prawd�, bez Coli-S. Nie musz� sobie �ama� g�owy, do jakiej nale�y kategorii � jaja czy oczy.

Komisarz generalny pokaza� na aba�ur lampy, wyba�uszy� oczy niby to z przestrachu i przy�o�y� palec do ust: c��, pods�uchuj�!

Spodoba� mu si� w�asny �art: zarechota�, zatrz�s�y mu si� policzki i podbr�dek. Nastr�j Narkoma wyra�nie si� poprawi�.

Za to Dorin zmarkotnia�.

I nie odzyska� humoru, nawet kiedy sam szef powiedzia� mu na po�egnanie:

��A ty jeste� sw�j ch�opak, zapami�tam ci�. S�u� uczciwie, daleko zajdziesz.

Wasser do Seppa:

Przej�ciowe trudno�ci z ��czno�ci� zosta�y usuni�te. Nie ma powod�w do niepokoju. Za akcj� �Lord� zosta�em przedstawiony do nagrody i awansu. U�atwi to przygotowanie operacji �Azjata�. Czekam na instrukcje.

Odwiedzaj�cyWej�cieWyj�cie

7-8. Komisarz ludowy spraw zagranicznychambasador Japonii,3.153.32

9. Z-ca Przewodnicz�cegoRady Komisarzy Ludowych ZSRR3.324.20

10. Kapitan bezpiecze�stwa pa�stwowego Kogan3.404.20