Do niedawna popularny w w�skim kr�gu mi�o�nik�w fantastyki, obecnie, dzi�ki filmowi "Nocznoj Dozor� (w Polsce znany jako Stra� Nocna) � najs�ynniejszy i najlepiej sprzedaj�cy si� w Rosji autor Siergiej �ukjanienko prezentuje swoj� now� powie�� "Cziernowik� (Brudnopis).
Tych, kt�rzy spodziewali si�, �e poch�oni�ty prac� nad kolejnym filmem pisarz obni�y loty i nowa, wydana po d�u�szej przerwie ksi��ka oka�e si� � delikatnie m�wi�c � nie tak dobra jak poprzednie, czeka�o przyjemne rozczarowanie � Brudnopis nie odbiega poziomem od innych utwor�w tego pisarza � m�wi�c po prostu, jest r�wnie �wietny. Najwyra�niej skazany na sukces �ukjanienko nie umie pisa� nudnych ksi��ek.
Dwudziestokilkuletni Kiry� Maksymow, manager w firmie komputerowej, w�a�ciciel skromnej kawalerki i psa wraca pewnego dnia do domu i zastaje tam� nieznajom� kobiet�. Przekonany, �e to z�odziejka wzywa milicj�, wo�a s�siad�w na �wiadk�w� ale ca�a sprawa jest znacznie bardziej skomplikowana � okazuje si�, �e Natalia Iwanowa (tak nazywa nieznajoma aferzystka) jest nie tylko zameldowana w tym mieszkaniu � i to od 3 lat! ale ma r�wnie� dokumenty potwierdzaj�ce prawo w�asno�ci. Wi�cej! Mieszkanie Kiry�a wygl�da jak po remoncie � zmieniona glazura, terakota, meble, kolor �cian� Ba! Nawet pies nie poznaje swojego pana! Kiry�owi nie pozostaje nic innego jak wycofa� si� z pola boju i ju� w mieszkaniu rodzic�w (chwilowo przebywaj�cych na wakacjach) zastanowi� nad mo�liwo�ci� odzyskania podst�pnie odebranego lokum.
Nast�pnego dnia zdeterminowany bohater rozpoczyna biurokratyczn� wycieczk� po urz�dach � ma nadziej�, �e znajdzie jaki� dokument potwierdzaj�cy jego prawo do mieszkania. Niestety, czeka go gorzkie rozczarowanie � wsz�dzie, i w administracji, i u notariusza jako w�a�ciciel mieszkania figuruje Natalia Iwanowa. Tkni�ty z�ym przeczuciem Kiry� zaczyna sprawdza� swoje dokumenty w innych miejscach � u operatora telefonu kom�rkowego, w banku, w przychodni� Efekt przerasta jego naj�mielsze oczekiwania � wsz�dzie widnieje nazwisko obywatelki Iwanowej! Wygl�da na to, �e nieznani sprawcy wzi�li si� za spraw� na powa�nie i dla wi�kszej pewno�ci "wykasowali� Kiry�a Maksymowa z biurokratycznej rzeczywisto�ci.
Kompletnie zdezorientowany Kiry� dzwoni do pracy, �eby usprawiedliwi� nieobecno�� � i tutaj r�wnie� czeka go przykra niespodzianka � bezpo�redni zwierzchnicy nie poznaj� go po g�osie, nie kojarz� jego nazwiska i w og�le pierwszy raz s�ysz� o jego istnieniu!
Sytuacja przedstawia si� coraz gorzej i coraz bardziej surrealistycznie. Pozbawiony psa, domu, pracy, telefonu, wszelkich biurokratycznych dowod�w swego istnienia, Kiry� zaczyna traci� r�wnie� przyjaci� i bliskich. Przelotni znajomi w og�le go nie poznaj�, serdeczni przyjaciele z trudem przypominaj� sobie, kim jest, nawet przebywaj�cy na urlopie rodzice maj� problemy z identyfikacj� rozm�wcy.
Wygl�da to tak, jakby z jakich� sobie tylko znanych powod�w sama rzeczywisto�� zacz�a wypiera� Kiry�a Maksymowa i kasowa� jego dane�
Im dalej, tym gorzej � wkr�tce potem rodzice Kiry�a zaczynaj� twierdzi�, �e nie maj� syna o tym imieniu, przyjaciele cierpi� na zanik pami�ci, nawet ludzie, kt�rzy rozmawiali z nim przed pi�cioma minutami nie pami�taj� go, jakby natychmiast usuwano im wspomnienia�
Wkr�tce potem klucz od mieszkania rodzic�w �amie si� Kiry�owi w r�kach, a dow�d osobisty, jedyny dokument potwierdzaj�cy jego to�samo�� rozpada w py�. Jednak te dramatyczne, dezorientuj�ce wydarzenia s� jedynie przygrywk� do prawdziwie niesamowitych przyg�d�
Prze�o�y�a Ewa Sk�rska
Tytu� orygina�u: Чepнoвuк
Copyright � 2005 by Siergiej �ukjanienko
Copyright for the Polish translation
� 2008 by Wydawnictwo MAG
S� takie dni, gdy nic ci si� nie uk�ada. Wstajesz z ��ka i noga zamiast na kape� trafia na grzbiet ukochanego psa, kt�ry ze strachu gryzie ci� w �ydk�; nalewasz kaw�, ale zamiast do fili�anki lejesz prosto na �wie�� koszul�; dochodzisz do metra i stwierdzasz, �e zostawi�e� w domu wszystkie dokumenty i pieni�dze, a po powrocie do domu odkrywasz, �e wcale nie zostawi�e�, tylko zgubi�e�. Razem z kluczami.
Ale czasami wszystko dzieje si� na odwr�t. Wstajesz wypocz�ty, z przyjemnym wspomnieniem o mi�ym �nie. Wczorajszy katar min�� bez �ladu, jajka ugotowa�y si� idealnie, twoja dziewczyna, z kt�r� wczoraj si� pok��ci�e�, sama do ciebie dzwoni i przeprasza, trolejbusy i autobusy podje�d�aj�, gdy tylko zd��ysz podej�� na przystanek, prze�o�ony wzywa ci� do siebie i oznajmia, �e postanowi� da� ci podwy�k� i wyp�aci� premi�.
Takich dni boj� si� najbardziej. Staro�ytni mieli racj� � nie nale�y kusi� losu nadmiernym szcz�ciem. Kr�l Polikrat nie na darmo rzuci� pier�cie� do morza, a gdy morze odrzuci�o jego ofiar�, kr�l powinien by� odci�� sobie palec, mo�e by nie przyr�s�� Je�li nie jeste� w czepku urodzony, je�li nie idziesz przez �ycie lekkim krokiem pr�niaka, strze� si� szcz�liwych dni! �ycie przypomina pasiasty str�j wi�nia � je�li dzisiaj mia�e� pecha, jutro nadejdzie sukces.
Zwykle ta my�l mnie uspokaja. Ale nie dzisiaj.
Sta�em przed drzwiami swojego mieszkania. Drzwi jak drzwi, nic ciekawego. Stalowe, na skutek obecnych kryminalnych czas�w, i tanie, z powodu braku bogatego wujka w Ameryce.
Za to uchylone.
Chyba nie musz� t�umaczy�, co to znaczy.
Jak na razie nie mam jeszcze sklerozy, swoje klucze Anka ze wzgard� cisn�a na pod�og� tydzie� temu � zanim odesz�a. Jest jeszcze zapasowy komplet u rodzic�w, oczywi�cie nie po to, �eby mogli robi� inspekcje, lecz na wypadek, gdybym zgubi� swoje. Problem w tym, �e rodzice od tygodnia s� na urlopie w Turcji i absolutnie nie mogli mnie odwiedzi�.
Sta�em i my�la�em o Keszju. O to, dlaczego m�j skye terier nazywa si� Keszju, nale�a�oby zapyta� pani� hodowc�. Mo�e ona lubi te orzeszki? A mo�e nie wie, co to jest keszju? Ja w ka�dym razie kr�powa�em si� zapyta�.
Co robi z�odziej, gdy zobaczy w mieszkaniu ma�ego, lecz dzielnego teriera? Dobrze b�dzie, je�li tylko kopnie.
Oczywi�cie mia�em w domu pewne cenne rzeczy. Notebook. Wie�a. Telewizor, ca�kiem niez�y, odtwarzacz DVD, zupe�nie nowy. No i ka�dy do�wiadczony z�odziej znajdzie przyklejon� do �plec�w� szafy skrytk� � tysi�c euro w kopercie.
Ale ja my�la�em tylko o Keszju. By� mo�e sta�bym na klatce jeszcze d�u�ej, nie mog�c si� zdecydowa�, czy otworzy� drzwi, czy nie, gdybym nie us�ysza� dobiegaj�cego z mieszkania cichego metalicznego brz�ku.
Z�odziej ci�gle by� w �rodku!
Nie mam postury mo�ojca ani natury bohatera. Ca�a moja znajomo�� sztuk walk ogranicza si� do sze�ciu miesi�cy kursu karate (przed dziesi�cioma laty), a bojowe do�wiadczenie do kilku b�jek w mniej wi�cej tym okresie �ycia. Ale do mieszkania wpad�em z entuzjazmem Bruce�a Lee, kt�remu kto� nadepn�� na ulubione kimono.
Czy mieli�cie kiedy� okazj� czu� si� jak kompletny kretyn?
Sta�em w ciasnym mrocznym przedpokoju swojej kawalerki, kt�ra wygl�da�a� obco. Zamiast przymocowanych do �ciany haczyk�w, na kt�rych samotnie wisia�a nie sprz�tni�ta od wiosny kurtka, ujrza�em rosochaty drewniany wieszak z be�owym p�aszczykiem i parasolem. Na pod�odze le�a� kolorowy dywanik. W kuchni � z tego, co zd��y�em zobaczy� � te� wszystko by�o nie tak. Na przyk�ad, znikn�a lod�wka. Zamiast niej sta�a z rondelkiem w r�ku m�oda nie�adna dziewczyna w podomce. Na m�j widok wrzasn�a i upu�ci�a rondelek.
��Mam ci�, �achudro! � krzykn��em.
Dlaczego �achudro? Sk�d mi si� wzi�o to s��wko? Nie mia�em poj�cia.
��Na co pan sobie pozwala?! � zawo�a�a dziewczyna. � Prosz� st�d wyj��, bo wezw� milicj�!
Wzi�wszy pod uwag�, �e telefon wisia� przy drzwiach, jej obietnica by�a nie tylko bezczelna, ale w dodatku zbyt pochopna. Zajrza�em do pokoju � �adnych pomocnik�w dziewczyny tam nie by�o. By� za to Keszju na kanapie � na nie mojej kanapie! Keszju g�o�no szczeka� � chwa�a Bogu, ca�y i zdrowy!
No nie, wynie�li wszystkie meble? Jak d�ugo nie by�o mnie w domu, pi��, sze�� godzin? A oni nie tylko zd��yli wynie�� moje, ale i przynie�� inne�
��Milicj�? � powt�rzy�em. � O, milicj� to ja wezw�!
Podnios�em s�uchawk� i wykr�ci�em zero-jeden. Dziewczyna przesta�a krzycze�, teraz patrzy�a na mnie w milczeniu. Keszju nie przestawa� szczeka�.
��Stra� po�arna, s�ucham � rozleg�o si� w s�uchawce.
Nacisn��em wide�ki i wykr�ci�em zero-dwa. No co, ka�demu si� mo�e zdarzy�. Nie co dzie� cz�owieka okradaj�, w dodatku tak wymy�lnie.
��Milicja? Zosta�em okradziony � powiedzia�em szybko. � Prosz� przyjecha� jak najszybciej. Studienyj projezd�
��Co pan, chory? � zapyta�a dziewczyna. Chyba ju� si� uspokoi�a. � A mo�e pijany?
��Pijany, na�pany, upalony � potwierdzi�em z�o�liwie, odk�adaj�c s�uchawk�. � Jasna sprawa.
��Kiry�? � us�ysza�em za plecami.
Odwr�ci�em si� i z rado�ci� spostrzeg�em na schodach s�siadk�. K��tliwa kobieta o imieniu Galina kocha�a plotki i nienawidzi�a s�siad�w. Ale teraz w przedsmaku nowego tematu do rozm�w jej twarz wyra�a�a autentyczn� ciekawo�� i sympati�.
��No, niech pani tylko popatrzy, Galino, co si� wyprawia! � powiedzia�em. � Przychodz� do domu, a tu z�odziejka!
Na twarzy s�siadki pojawi� si� zachwyt po��czony z lekkim niepokojem.
��To mo�e by milicj� wezwa�, Kiry�uszka, co?
��Ju� wezwa�em � uspokoi�em j�. � B�dzie pani �wiadkiem?
S�siadka skin�a g�ow� i uda�a, �e robi zamach w stron� dziewczyny.
��Uch ty, �achudro jedna! W zesz�ym roku mi taka portmonetk� z torby ukrad�a na targu!
��Ludzie, czy wy�cie powariowali? � powiedzia�a spokojnie dziewczyna. Wyj�a paczk� papieros�w, zapali�a. W pokoju nadal szczeka� dzielny Keszju. � Keszju, cicho b�d�! � zawo�a�a dziewczyna i pies natychmiast zamilk�.
Os�upia�em. S�siadka popatrzy�a czujnie na dziewczyn�. Nienawidzi�a mojego psa, podobnie jak ka�dej �ywej istoty w tym domu, ale�
��To twoja dziewczyna?
��Co takiego? Ta? � A� si� zakrztusi�em ura�ony. Wiedzia�em, �e w oczach s�siadki ka�dy m�ody m�czyzna to samiec, a ju� kawaler to mieszanka Casanovy z Kaligul�. Ale �eby podejrzewa� mnie, �e przyprowadzi�em do domu t� bezbarwn� istot� z rudymi w�oskami i piegowat� g�b�? � Pierwszy raz j� na oczy widz�!
��To ja pana widz� po raz pierwszy � wtr�ci�a nie wiadomo po co dziewczyna. � Nie wiem, co chce pan osi�gn��, ale lepiej niech si� pan wynosi z mojego mieszkania.
��Kiry� tu czwarty rok mieszka. � S�siadka od razu stan�a w mojej obronie. W tej chwili by�em got�w powiedzie�, �e stara plotkarka jest godna najwy�szego szacunku. � Rodzic�w ma bogatych, to i kupili synkowi mieszkanie, wyremontowali, urz�dzili. Inni przez ca�e �ycie cudze k�ty wycieraj�, a tu taki m�ody i ju� ma mieszkanie.
Nie, chyba jednak po�pieszy�em si� z tym chwaleniem s�siadki. Co j� to obchodzi, kto mi kupi� mieszkanie? Sama dosta�a od pa�stwa trzypokojowe, za nie wiadomo jakie zas�ugi na niwie rob�t.
��Powariowali � skomentowa�a dziewczyna. � Albo jedna szajka.
Galina klasn�a w r�ce w niemym oburzeniu i zacz�a dzwoni� do s�siednich drzwi. Ja i dziewczyna mierzyli�my si� z�ym i podejrzliwym wzrokiem. Ani ona, ani ja nie ruszali�my si� z miejsca, dziewczyna pali�a ju� drugiego papierosa, a ja obraca�em na palcu k�ko z kluczami.
��Mamy nie ma � poinformowa�a Galin� c�rka s�siad�w zza uchylonych drzwi. � A tata �pi po pracy.
��Obud� tat�, tu s�siada okradaj�! � zadysponowa�a Galina.
Dziewczyna wyjrza�a, pisn�a �dzie� dobry� i schowa�a si� w mieszkaniu, nie zapominaj�c zamkn�� drzwi. Galina od razu skomentowa�a:
��Ju� my znamy t� prac� Uchla� si� jak �winia, to teraz �pi.
Drzwi znowu si� otworzy�y. Wyszed� s�siad � w bokserkach, podkoszulce i boso. Ma pod czterdziestk�, ale wielki z niego ch�op i chyba w tej chwili mia� wielk� ochot� komu� przy�o�y�.
��Dzie� dobry, Piotrze Aleksiejewiczu! � wypali�a s�siadka. � Widzia� pan, co tu si� wyrabia?! Okradaj� naszego ch�opca w bia�y dzie�!
��Ju� wiecz�r � burkn�� Piotr, odsuwaj�c s�siadk�. Podszed�, zajrza� mi przez rami� i zapyta�: � Potrzebna pomoc?
��Zaraz przyjedzie milicja.
S�siad skin�� g�ow� i powiedzia� ze smutkiem:
��Szkoda, �e to kobita. Ch�opu by�my zaraz w mord� dali, napocz�tek.
Dziewczyna zblad�a.
��A mo�e by jednak da�? � zastanawia� si� Piotr.
Ale wtedy zahucza�a winda is�siad zamilk�. Kilka sekund p�niej na pi�trze pojawi�o si� trzech milicjant�w. Dw�ch mia�o automaty, ale widocznie doszli do wniosku, �e na razie nie ma do kogo strzela�, i zastygli niczym warta honorowa. Trzeci, widocznie najstarszy stopniem, zwr�ci� si� do mnie:
��Kto wzywa� milicj�?
��Ja.
��To pa�skie mieszkanie? � spyta�, wskazuj�c g�ow� drzwi.
��Tak.
Dziewczyna w �rodku za�mia�a si� histerycznie.
��Jego, jego � potwierdzi�a Galina. � Jeste�my s�siadami. I �wiadkami!
��Starszy sier�ant Dawydow. Poprosz� dokumenty � poleci�, nie pr�buj�c na razie wej�� do mieszkania. � Od wszystkich!
S�siedzi pobiegli do swoich mieszka�. Nawet ospa�y Piotr Aleksiejewicz przy�pieszy� kroku. Wyj��em dow�d i poda�em milicjantowi, wyja�niaj�c urywanie:
��Wracam z pracy, drzwi otwarte� Ba�em si� o psa, przecie� takie bydlaki mog�yby go zabi�
��Psa nale�y trzyma� takiego, �eby przest�pca moczy� si� w spodnie
Wyszli s�siedzi z dowodami.
��B�dziecie pa�stwo �wiadkami � powiadomi� ich Dawydow. � Wchodzimy do mieszkania?
��Wchodzimy � powiedzia�em ze z�o�liw� rado�ci�. � Wyobra�a pan sobie, wynie�li moje meble i przynie�li swoje.
��Bezprawne zaj�cie mieszkania � wtr�ci� milicjant z automatem.
��Wnioski pozostaw s�dziom � przerwa� mu starszy sier�ant.
Weszli�my do mieszkania. Keszju zn�w zacz�� ujada�. Dawydow popatrzy� na niego i pokr�ci� g�ow�. A potem powiedzia� uprzejmym tonem:
��Pani dokumenty.
��S� w torebce, na wieszaku. � Dziewczyna skin�a g�ow�.
��Prosz� wyj��.
Dziewczyna wyj�a dokumenty. Teraz patrzy�a na mnie jako� dziwnie.
Starszy sier�ant ogl�da� jej dow�d dobr� minut�. Potem podszed� do okna i kolejn� minut� ogl�da� go przy s�abym �wietle ko�cz�cego si� dnia. W ko�cu gwizdn�� przeci�gle i popatrzy� na mnie z zagadkowym u�miechem.
��Tak, trzecia ulica Budowniczych, obywatelu Maksimow.
Dziewczyna nazywa�a si� Natalia Iwanowa. Lat dwadzie�cia jeden, pi�� lat m�odsza ode mnie. Zameldowana w moim mieszkaniu.
Teraz siedzieli�my w kuchni przy stole � ja, Natalia i starszy sier�ant.
Przez chwil� Dawydow ogl�da� dow�d, potem zapyta�:
��I naprawd� si� nie znacie?
Nawet nie odpowiedzia�em. Dziewczyna te� nie.
��Kto tu mieszka? � zapyta� sier�ant s�siad�w.
��On! � zawo�a�a Galina. � On tu mieszka. Od trzech lat!
Jednak jest w niej co� ludzkiego.
��Kiry� tu mieszka � potwierdzi� Piotr Aleksiejewicz. � Mo�e pan nie w�tpi�. A t� pierwszy raz widz�.
Sier�ant popatrzy� na Natali� i zapyta� z wyrzutem:
��I po co wam to, obywatelko? Fa�szerstwo dokument�w, kradzie��
��Wnioski niech pan zostawi s�dziom � odci�a si� dziewczyna. � Ja tu mieszkam! Trzy lata temu kupi�am mieszkanie. A tych � nieokre�lony ruch g�owy mo�e w moj� stron�, a mo�e w stron� s�siad�w � pierwszy raz na oczy widz�! To przecie� jedna szajka! Jak mo�e pan tego nie rozumie�?!
S�ucha�em jej i patrzy�em na kafelki. Zwyk�y pasek glazury nad kuchenk� i zlewem. Moja glazura by�a �adna, bordowa, w zasadzie droga, ale kupiona za bezcen jako �ko�c�wka�. Nobo ile tam by�o tej glazury, dwa metry?
Natalia mia�a inn� glazur�. Banaln�, b��kitn�.
W ci�gu jednego dnia mo�na wynie�� z mieszkania wszystkie meble i skoro ju� si� na to posz�o, to nawet naklei� nowe tapety. Ale sku� star� glazur� i po�o�y� now�? I to tak dok�adnie?
A mo�e jednak mo�na?
Popatrzy�em na pod�og�. Linoleum. Nie to,
��To pana mieszkanie? � zapyta� mnie jeszcze raz Dawydow. � Mieszka pan tu?
��Nie wiem�
��Jak to pan nie wie? � Sier�ant si� stropi�. � Przecie��
��Mieszkam. To moi s�siedzi. � Skin��em na �wiadk�w. � Ale� tu si� wszystko zmieni�o. Meble s� inne. Linoleum na pod�odze� ja mia�em ja�niejsze i takie mi�kkie, na podk�adce.
Natalia prychn�a.
��I glazura na �cianach inna � doko�czy�em, czuj�c, �e moje szanse na otrzymanie wsparcia milicji spadaj�.
��Glazura? � zainteresowa� si� sier�ant. � Glazura jest inna?
Podszed� do �ciany. Poskroba� paznokciem fug� i zwr�ci� si� do jednego z milicjant�w:
��Pracowa�e� na budowie, prawda? Mo�na w ci�gu jednego dnia zmieni� glazur� na �cianie?
Milicjant si� zawaha�.
��Teoretycznie wszystko mo�na. Dobry klej, szybko schn�ca fuga� ale w praktyce nie.
��Chod�my do �azienki � zdecydowa� Dawydow.
W �azience suszy�a si� bielizna. Damska. Natalia po�piesznie zdejmowa�a ze sznurk�w majteczki i staniki.
��To pa�ska �azienka? � spyta� Dawydow. � Pana glazura?
Ale si� czepi� tej glazury. Chocia� z drugiej strony rozumia�em, do czego zmierza. Co innego zmieni� dwa metry glazury w kuchni, a co innego zrobi� ca�kowity remont w �azience.
��Niby moja � odpar�em sm�tnie. � Taka, jaka by�a, nie zmienia�em.
��Jakie� cechy szczeg�lne? Obita wanna, p�kni�ta p�ytka?
Uczciwie pr�bowa�em co� sobie przypomnie�. Tak bardzo chcia�em znale�� w tym mieszkaniu co� swojego.
��Na kranie by�a rysa, kupi�em wybrakowany � przyzna�em si�. � Ale ten jest inny, stary.
��Jak to stary?! � oburzy�a si� Natalia. � Nie zmienia�am kranu, jest taki, jaki by�!
Pisn�� radiotelefon sier�anta. Milicjant burkn�� co� do mikrofonu i w zadumie pomaca� kran.
��Taak� Kto ma dokumenty na to mieszkanie?
��Ja! � zawo�a�a Natalia. � Zaraz�
Pobieg�a do pokoju.
��Ja te� mia�em � powiedzia�em beznadziejnym tonem. � W biurku. Tylko �e nie ma go w pokoju, ju� zagl�da�em. To znaczy, biurka nie ma.
��Takie dokumenty nale�y trzyma� w sejfie w banku � powiedzia� powa�nie sier�ant.
Wtedy nie wytrzyma�em i wybuchn��em:
��Co ty pleciesz, str�u porz�dku?! Jaki znowu sejf? Co ja jestem, nowy Rosjanin, �eby w banku sejf wynajmowa�? A ty gdzie trzymasz swoje dokumenty?
Nawet si� nie obrazi� i to mnie chyba najbardziej przerazi�o.
��Pod materacem. Niech pan och�onie, Kiryle Dani�owiczu, bo powie pan co� niepotrzebnie i b�dziemy musieli pana zatrzyma�.
Wr�ci�a Natalia z dokumentami � zawiadomienia o czynszu, dowody zap�aty za elektryczno��, umowa kupna mieszkania. Milcza�em. Sier�ant przejrza� dokumenty, odda� i powiedzia�:
��No c�, panie i panowie, nie widz� mo�liwo�ci udzielenia wam pomocy. Pan, Kiryle Dani�owiczu, musi si� zwr�ci� do s�du. Je�li mieszkanie rzeczywi�cie jest pa�skie.
��Jak to �rzeczywi�cie�?! � zawo�a�em.
Dawydow skrzywi� si� i doko�czy�:
��Kopie dokument�w s� u notariusza, w organach rejestracji akt�w sprzeda�y mieszka�, a wreszcie w sp�dzielni. Podmieni� te wszystkie dokumenty� � Zawaha� si�. � Zapewne mo�na, ale to proces tak z�o�ony i drogi, �e gra nie by�aby warta �wieczki. Nikt nie b�dzie robi� czego� takiego dla kawalerki w domu z wielkiej p�yty!
Natalia prychn�a tak triumfuj�co, �e nie by�o w�tpliwo�ci � ona ma pewno��, �e odpowiednie dokumenty tam w�a�nie s� � i w administracji i u notariusza.
��A pani, obywatelko Iwanowa, radzi�bym nawi�za� jako takie stosunki z s�siadami. Czy kto� mo�e potwierdzi�, �e pani tu mieszka? Przyjaci�ki, krewni?
��Krewni mieszkaj� w Pskowie, nie odwiedzali mnie tu � odpar�a Natalia. � Z przyjaci�kami chodz� do parku i do kina, i nie pij� w domu, jak m�czy�ni. A z takimi s�siadami, bez wstydu i sumienia � popatrzy�a gniewnie na �wiadk�w � nie �ycz� sobie nawi�zywa� �adnych stosunk�w.
��Spokojnie, spokojnie. � Dawydow ruchem r�ki powstrzyma� Piotra Aleksiejewicza, kt�ry ju� zrobi� krok w stron� Natalii. � Sytuacja jest skomplikowana, ale prawda zawsze triumfuje. Wyjd�my z mieszkania obywatelki.
Zrozumia�em, �e przegra�em. I nie mog�em nic zrobi� ani powiedzie�. Chocia��
��Keszju ci nie zostawi�, suko! � Z�apa�em kr�c�cego si� u n�g Natalii skye teriera � A�!
Keszju ugryz� mnie w palec, wywin�� si�, upad� na pod�og� i zacz�� szczeka�. Na mnie.
��No, tylko mi psa skrzywd�, bydlaku! � wrzasn�a Natalia. � Keszju, malutki�
��Niech poka�e dokumenty na psa! � zawo�a�em. � To m�j pies!
Keszju siedzia� u Natalii na r�kach i obszczekiwa� mnie oburzony. Palec bola�, ale krew nie lecia�a; Keszju nie ugryz� bardzo mocno.
��Chod�my, Kiry�. � Dawydow poklepa� mnie po ramieniu. � Chod�my. Pies najwyra�niej si� z panem nie zgadza.
��Zaraz poka�� dokumenty! � krzycza�a za mn� Natalia. � A to dra�! To po to �e� wszystko wymy�li�, tak? �eby mi psa odebra�?
Gdy wyszli�my na klatk� � Dawydow troch� mnie popycha�, a troch� wypycha� � drzwi zatrzasn�y si� za nami z hukiem. Szcz�kn�y zamki, brz�kn�� �a�cuch.
��A to ci chryja � powiedzia� wstrz��ni�ty sier�ant.
Popatrzy�em na s�siad�w. Galina, w ko�cu przypomnia�em sobie jej imi� odojcowskie, Romanowna, parzy�a na mnie z autentycznym zachwytem. No pewnie! Taki temat do rozm�w!
��B�dzie si� pani u�miecha�, jak kiedy� wr�ci pani z piekarni i zastanie w swoim mieszkaniu obcego faceta � powiedzia�em zgry�liwie.
Oczy Galiny Romanowny si� zaokr�gli�y.
��Ach ty! � wrzasn�a, w panice cofaj�c si� do swojego mieszkania. � W og�le ci� nie znam! I nie mieszka�e� tu nigdy!
Dawydow westchn��.
��I po co to panu? Przed panem d�uga sprawa w s�dzie, po co nastawia� �wiadk�w przeciwko sobie?
��A pan mi wierzy? � zapyta�em.
Nigdy nie lubi�em milicji, zbyt cz�sto spotyka�y mnie k�opoty zamiast pomocy. Ale ten sier�ant mi si� spodoba�. On� jakby to powiedzie� wygl�da� na prawid�owego milicjanta, takiego, jaki powinien by�. Nawet mnie nie urazi�o to, �e spasowa� przed dokumentami Natalii.
��Wierz�. Nie wygl�da na to, �eby pan k�ama�, zreszt�, po co mia�by pan to robi�. I pa�skim s�siadom wierz�. � Dawydow wyj�� paczk� �Jawy�, podsun�� mi, ale odm�wi�em. Sier�ant zapali� i m�wi� dalej: � Gdyby to ode mnie zale�a�o, to jedno s�owo tej w�ciekni�tej baby znaczy�oby wi�cej ni� wszystkie papiery.
��No, skoro ju� ona si� wstawi�a� � burkn�� Piotr Aleksiejewicz. � Nie pocz�stowa�by pan?
Dawydow zerkn�� w paczk�.
��Ostatniego nawet gliniarz nie zabiera� za to mo�e pocz�stowa�. Pal, mam w samochodzie.
Chyba nie chcieli si� rozchodzi� � do tego stopnia zszokowa�o ich to wydarzenie.
��Co ja mam zrobi�? � zapyta�em.
���adnych dokument�w, opr�cz dowodu, pan nie ma?
Pokr�ci�em g�ow�.
��Niech pan idzie do administracji. Niech pan chodzi po wszystkich biurach, w kt�rych mog� by� jakiekolwiek dokumenty potwierdzaj�ce pa�skie prawo do mieszkania. Bez dokument�w cz�owiek jest�
��Nikim � mrukn��em.
��W�a�nie. Nawet gdyby� przyprowadzi� stu �wiadk�w, kt�rzy z tob� w mieszkaniu pili w�dk�, k�adli tapety, robili parapet�wk�, to bez papierka jeste� nikim i nie pomo�e ci �aden s�d. Je�li masz znajomych pismak�w, to si� do nich zwr��. Mo�e co� doradz�, albo napisz� artyku�.
��To tylko kiedy� artyku�y mia�y jakie� znaczenie � burkn�� Piotr Aleksiejewicz. � A teraz to tylko si� podetrze�.
��Z psem dziwnie wysz�o � zauwa�y� Dawydow. � Wszystko dopuszczam � i �e dokumenty podmienili i �e tapety po�o�yli i �e glazur� skuli. Ale �eby pies swojego pana nie pozna�? Doros�ego pan bra�?
��Dwumiesi�cznego szczeniaka.
��Nic nie rozumiem. � Dawydow pokr�ci� g�ow�. � To znaczy, �e to inny pies.
��M�j! Co, ja swojego psa nie poznam? To tylko dla obcego one wszystkie s� takie same.
Radiotelefon Dawydowa zn�w zapiszcza�.
��Powodzenia � burkn�� sucho sier�ant, jakby doszed� do wniosku, �e za bardzo si� spoufali�. Nacisn�� guzik windy. � Prawda zawsze wyjdzie na jaw.
��Do zobaczenia � powiedzia� bez sensu gliniarz, kt�ry kiedy� pracowa� na budowie.
Weszli do windy, zaczepiaj�c si� lufami automat�w i zupe�nie tego nie zauwa�aj�c. Tak w�a�nie dochodzi do nieszcz�liwych wypadk�w.
��Kiry�, mo�e wejdziesz, wypijesz setk�? � zapyta� Piotr Aleksiejewicz. � Wygl�dasz jak trup.
Pokr�ci�em g�ow�.
��Upi� to ja si� dzisiaj na pewno upij�, ale jeszcze nie teraz.
��Masz gdzie przenocowa�?
��Mam� chyba. Je�li u rodzic�w nie s� teraz zameldowani jacy� tad�yccy uchod�cy.
Piotr nawet si� nie u�miechn��.
Ja te� pomy�la�em, �e w moich s�owach nie ma nic �miesznego. U�cisn��em d�o� s�siada i �ci�gn��em wind�.
��Jakby co, to zawsze powiem, �e tu mieszka�e� � powiedzia� jeszcze Piotr. � I c�rka potwierdzi, i �ona�
Zarejestrowa�em to
W mieszkaniu rodzic�w nie by�o ani tad�yckich uchod�c�w, ani bezczelnych brzydkich kobiet. Wyj��em z lod�wki paczk� zamro�onych par�wek i kiedy si� gotowa�y, podla�em kwiaty. Kwiatki mia�y szcz�cie: wprawdzie obieca�em rodzicom, �e b�d� przyje�d�a�, ale ci�gle nie mog�em si� zebra�.
A mo�e to wszystko wina kwiat�w? Przecie� posiadaj� wsp�lny ro�linny rozum, w�adaj� pradawn� magi��
Zachichota�em i poszed�em zje�� par�wki. O dziwo, nastr�j nie siad� mi ostatecznie, przeciwnie, poprawia� si� z ka�d� minut�.
Odebrali mieszkanie? A guzik. Nikt mi go nie odbierze. Znajd� si� papiery, �wiadkowie, odpowiedni ludzie w prokuraturze, �eby �wzi�� spraw� pod kontrol�. W ko�cu m�j ojciec ca�e �ycie pracowa� jako ginekolog, i to ca�kiem niez�y, przesz�o przez niego sporo kobiet-s�dzi�w i �on s�dzi�w. Pomog�. W naszym kraju racj� ma nie ten, kto ma racj�, lecz ten, kto ma wi�cej przyjaci�. A ja i racj� mam, i kontakty si� znajd�.
Za to potem b�dzie co wspomina�!
Uspokajaj�c si� w ten spos�b, wyj��em z lod�wki butelk� w�dki, wypi�em setk� pod par�wki i schowa�em butelk� z powrotem. Nie mia�am zamiaru upija� si� w samotno�ci. Ale za to pogada� przy butelce z m�drym cz�owiek, odpr�y� si� o, to ch�tnie.
Wzi��em telefon i uwali�em si� na kanap�. Do kogo by si� tu wprosi� albo, jeszcze lepiej, kogo zaprosi� do siebie? Kogo� takiego, �eby rozmowa nie zamieni�a si� w pijacki be�kot o niczym.
I wtedy zadzwoni� telefon.
��Halo? � spyta�em czujnie. Nie daj Bo�e rodzice wpadli na pomys�, �eby zadzwoni� do mnie do domu i natkn�li si� na t� �achudr�.
��Kiry�? � rozleg� si� radosny g�os. � Wreszcie ci� znalaz�em! Kom�rka wy��czona, w twoim mieszkania Anka si� drze, �e ty tam nie mieszkasz� Co ty, zwariowa�e�, mieszkanie jej zostawi�e� i odszed�e�?
��Anka? � zapyta�em, wyjmuj�c kom�rk�. Cholera, faktycznie pad�a, a �adowarka zosta�a w mieszkaniu.
��No a kto? Jaka� baba�
Wszystkie kobiety na �wiecie Kotia dzieli� na baby i dam�. Baby to wszystkie osoby p�ci �e�skiej. Dama to ta baba, w kt�rej w danej chwili by� zakochany.
��Kotia, nie ple� � poprosi�em. � Tu si� takie rzeczy dziej�� Potrzebuj� twojej rady.
��A ja twojej! � zawo�a� rado�nie Kotia.
Kotowate by�y mu zupe�nie oboj�tne, ale nie darz�c sympati� swojego zapisanego w metryce imienia �Konstanty� ch�tnie reagowa� na Koti� albo Kotka. Zwykle takie przezwiska przyklejaj� si� do wielkich, niezgrabnych ch�op�w, traktuj�cych je z ironi� � ale Kotia by� wyj�tkiem. Niewysoki, szczup�y i zwinny, nie Quasimodo i nie Apollo, Kotia mia� po prostu urok i wdzi�k. Wielu amant�w, kt�rzy pr�bowali razem z nim poderwa� jakie� dziewczyny, ze zdumieniem spostrzega�o, �e naj�adniejsza niezmiennie wybiera�a Koti�. �Mo�na po prostu Kotek� � m�wi� z u�miechem podczas zawierania znajomo�ci i wcale nie brzmia�o to manierycznie czy fa�szywie.
��Przyje�d�aj � powiedzia�em. � Do rodzic�w. Adres jeszcze pami�tasz?
��Pami�tam. � Kotia skl�s�. � S�uchaj, ja tu mam piln� robot�, musz� artyku� wyko�czy�, to jakie� dwie godziny pracy. Przyjed� ty, co?
��A twoja dama nie b�dzie mia�a nic przeciwko? � zapyta�em.
��Wszystkie baby to suki � powiedzia� z przygn�bieniem Kotia.
Jasne. Kolejna dama przesz�a do kategorii bab, nie zdo�awszy zaobr�czkowa� mojego ruchliwego przyjaciela. A nowa jeszcze si� nie pojawi�a.
��To przyjad� � westchn��em. � Ale �eby� wiedzia�, jak mi si� nie chce odrywa� od kanapy�
��Mam dobry koniaczek � zatrajkota� Kotia. � Wa�ki argument, co?
��Do licha z twoim koniaczkiem� Dobra, zaraz przyjad�. Co zabra�?
��No przecie� na pewno sam najlepiej wiesz � powiedzia� Kotia. � Wszystko, co chcesz, opr�cz bab!
I tak si� sta�o, �e pozbawiony mieszkania pojecha�em pi� z przyjacielem. Typowy rosyjski wariant rozwoju wydarze�, nie nale�a�o si� spodziewa� niczego innego.
Kotia mieszka� w sporym dwupokojowym mieszkaniu w starym stalinowskim domu, w p�nocno-zachodniej cz�ci miasta. Czasem w jego mieszkaniu panowa�a wzorowa czysto��, ale teraz, pod nieobecno�� damy do domu stopniowo zakrada� si� charakterystyczny dla gospodarza bajzel. S�dz�c po kurzu na parapecie i nieumytej kuchence, z kolejn� swoj� pasj� Kotia rozsta� si� co najmniej tydzie� temu.
Gdy przyszed�em, oderwa� si� od komputera, postawi� na stole butelk� koniaku � porz�dnego pi�cioletniego �Araratu� � i zadowolony zatar� r�ce.
��No, teraz to ju� p�jdzie jak z p�atka. Bez setki nie mog� napisa� opowiadania, a w samotno�ci nie pij�.
To by� jego standardowy tekst. Bez setki nie prze�y�by odej�cia kolejnej damy, nie doko�czy� opowiadania, nie da�by m�drej rady. A w samotno�ci faktycznie nigdy nie pi�.
Rozlali�my koniak do kieliszk�w. Kotia popatrzy� na mnie pytaj�co. W mojej g�owie wirowa�y dziesi�tki pyta�, ale zada�em najbardziej idiotyczne:
��Kotia, co to jest �achudra?
��To w�a�nie jest to, o co chcia�e� mnie zapyta�? � Kotia poprawi� okulary. Ma umiarkowan� kr�tkowzroczno��, ale kto� mu powiedzia�, �e w okularach mu do twarzy. Prawd� m�wi�c, tak w�a�nie by�o, a poza tym, w okularach Kotia wygl�da� na inteligentnego europejskiego ch�opca, pracuj�cego �w sferze kultury�, czyli na samego siebie. � �achudra, m�j naiwny przyjacielu, to prostytutka najni�szych lot�w. Dworcowa, tir�wka�
��Tir�wka?
��No, ta, co z kierowcami tir�w� � Kotia si� skrzywi�. � I powiem ci szczerze, �e w ka�dej babie siedzi taka w�a�nie �achudra.
��O, za to pi� nie b�d� � uprzedzi�em.
��W taki razie wypijmy po prostu za baby.
Wypili�my.
��Je�li z rozpaczy postanowi�e� zam�wi� prostytutk� � zacz��Kotia.
��Nie. A ty o co chcia�e� mnie zapyta�?
��S�uchaj, tw�j ojczulek to przecie� ginekolog?
��Owszem, no i co?
��Jakie mog� by� choroby weneryczne? Egzotyczne?
��A co, masz problem z postawieniem diagnozy? � nie wytrzyma�em. � AIDS, syfilis�
��Ograne � westchn�� Kotia. � Pisz� dla jednej gazetki list, niby tak� spowied� faceta, kt�ry prowadzi� bujne �ycie seksualne i w efekcie ucierpia�. No przecie� nie zarazi� si� syfilisem! I nie AIDS� Ograne i nudne.
��Wstaw co� z w�asnego do�wiadczenia � poradzi�em z�o�liwie. � Nie wiem, stary. W domu m�g�bym zajrze� do jakiej� ksi��ki, ale z pami�ci� Nie jestem lekarzem.
Kotia zarabia� na �ycie w do�� oryginalny spos�b � pisa� opowiadania dla prasy brukowej. Rzekomo dokumentalne. R�ne wyznania matek, kt�re zgrzeszy�y z synami, rozterki gej�w zakochanych w facetach o orientacji hetero, zapiski zoofil�w, kt�rzy zapa�ali mi�o�ci� do je�ozwierzy, wyznania nastolatek, kt�re uwi�d� s�siad czy nauczyciel. Ca�e to g�wno pisa� kilometrami, kiedy rzuca�a go kolejna kobieta. A gdy �ycie p�ciowe Kotii si� stabilizowa�o, przerzuca� si� na sensacj� o lataj�cych talerzach, duchach i zjawach, �yciu osobistym s�awnych ludzi, maso�skich spiskach, �ydowskich intrygach i komunistycznych tajemnicach. W zasadzie by�o mu wszystko jedno, o czym pisze, mia� tylko dwie grupy tematyczne: o seksie i nie o seksie.
��No dobra. � Kotia si� skrzywi�. � Niech b�dzie AIDS. W ko�cu�
Podszed�em do komputera, zerkn��em na ekran i pokr�ci�em g�ow�.
��Kotia, czy ty chocia� rozumiesz, co piszesz?
��A co? � spyta� czujnie.
��Co to za zdanie? �Mia�a zaledwie szesna�cie lat, ale by�a rozwini�ta jak siedemnastolatka�.
��Co ci si� nie podoba? � Kotia si� nad��.
��Chcesz powiedzie�, �e jeste� w stanie odr�ni� szesnastolatk� od siedemnastolatki? Po stopniu rozwoju fizycznego?
Kotia mrukn�� co� niezrozumia�ego i w ko�cu powiedzia�:
��To zamie� �siedemnastolatka� na �dwudziestolatka�.
��Sam sobie zamie�. � Wr�ci�em do sto�u. � Jak d�ugo mo�na pisa� te bzdury? Napisz wreszcie jak�� powie�� erotyczn�, du��, powa�n�. To przynajmniej b�dzie literatura. Mo�e Nobla dostaniesz albo Bukera?
Kotia spu�ci� wzrok i ze zdumieniem zrozumia�em, �e trafi�em w dziesi�tk�. Chyba ju� co� takiego pisze� albo ma zamiar.
W zasadzie wystarczy�oby, �eby Kotia opisa� swoje �ycie � wysz�oby interesuj�ce czytad�o o moralno�ci moskiewskiej bohemy i okolicach. Ale tego ju� mu nie m�wi�em � zdaje si�, �e limit przyjacielskich z�o�liwo�ci wyczerpa�em.
��Mam powa�ny problem, Kotia � powiedzia�em i sam si� zdziwi�em, jak prawdziwie to zabrzmia�o. � Zupe�nie wariacka historia�
S�owa p�yn�y same z siebie. Podczas mojej opowie�ci prawie dopili�my koniak, Kotia kilka razy zdejmowa� i przeciera� okulary, w ko�cu od�o�y� je na telewizor. Kilka razy zadawa� pytania, a raz nie wytrzyma� i zapyta�: �Nie bujasz?�.
Gdy sko�czy�em, dochodzi�a dwunasta.
��Ale� wdepn�� � oznajmi� tonem lekarza og�aszaj�cego wst�pn�, acz nieprzyjemn� dla pacjenta diagnoz�. � I �adnych papier�w?
���adnych.
��A nie zgubi�e� czasem dowodu� no, dokument�w? Mo�e potajemnie sprzedali twoje mieszkanie i zameldowali t� �ajz�.
��Kotia! Ona twierdzi, �e mieszka tam od trzech lat! I dokumenty to potwierdzaj�!
Kotia skin�� g�ow�.
��Na pierwszy rzut oka zwyk�e mieszkaniowe oszustwo. Ale� �eby w ci�gu jednego dnia zmieni� tapety, glazur� i� co tam jeszcze?
��Linoleum.
��W�a�nie. A tak�e kran, potem wynie�� meble, wstawi� nowe. I jeszcze sprawi�, by wygl�da�o na zamieszkane, rozrzuci� kapcie, porozwiesza� staniki. Kiry�, jedyna rozs�dna wersja to taka, �e k�amiesz.
��Dzi�kuj�.
��Poczekaj. M�wi�, �e to rozs�dna wersja. A teraz inne. Pierwsza: zwariowa�e�. Albo jeste� w alkoholowym ci�gu. Mieszkanie sprzeda�e� tydzie� temu, jak ci� Anka rzuci�a, i zupe�nie o tym zapomnia�e�.
��A tak�e sfa�szowa�em dokumenty, �eby mieszkanie wygl�da�o na sprzedane trzy lata temu.
��Poczekaj, na pocz�tek upewnijmy si�, �e jeszcze wczoraj wszystko by�o w porz�dku. By� kto� u ciebie?
��Nie. � Pokr�ci�em g�ow�. � Chocia� nie, zaczekaj, by�! Igorek wieczorem podskoczy�, chcia� film po�yczy�.
��Jaki?
��Nie pornola � burkn��em z�o�liwie. � Japo�ski, animowany.
��A co to za Igorek.
��Nie pami�tam nazwiska, Igorek to Igorek. Bystry taki ch�opaczek, pracowa� w naszej firmie, a potem przeszed� do konkurencji. E, znasz go! Sk�ada� ci komputer!
��A, ten, co ci�gle przed wojem ucieka? � Kotia si� u�miechn��. � Pami�tam. Masz jego numer?
��Telefon mi pad�.
��Ale masz noki�, nie? We� moj� �adowark�, one s� standardowe. Potem ci wystawi� rachunek za pr�d. � Zachichota�.
Wyj��em telefon, pod��czy�em � faktycznie, du�a wygoda, �e w r�nych modelach jest to samo wej�cie � i zacz��em szuka� w �kontaktach�.
��O, mam. No i co?
��Wybierz.
Kotia zabra� mi telefon, niebezpiecznie odchyli� si� na taborecie, sprytnie opar� o �cian� i dziarsko zawo�a�:
��Igorek! Siemasz, tu Kotia. No, ten, kt�remu rok temu komputer sk�ada�e�. Przyjaciel Kiry�a.
Mrugn�� do mnie. Zacz��em otwiera� butelk�, kt�r� przynios�em.
��No wiem, wiem, �e p�no, przepraszam. Ale mamy wa�n� i piln� spraw�. By�e� wczoraj u Kiry�a? Jaka znowu �S�u�ba dostawy Kiki�? Nie, nie interesuj� si�. Mam inne pytanie: Kiry� ci�gle mieszka w Miedwiedkowie? Tak? Kawalerk� ma, nie? Aha. A mieszkanie wygl�da�o normalnie, nie by�o �lad�w rozgardiaszu, remontu, przeprowadzki? Tak, strasznie mi potrzebne. Aha. A ma psa? Fajnego, m�wisz? A przypadkiem nie ugryz� wczoraj Kiry�a? Nie, prawie trze�wy. Pos�uchaj, powiedz swojej babie, �e jak m�czy�ni rozmawiaj�, to nie nale�y przeszkadza�. Nawet, je�li czeka na ciebie w ��ku� �e co?
Kotia odda� mi telefon i pokr�ci� g�ow�.
��Uczysz, cz�owieku, t� m�odzie�, uczysz, o�wiecasz seksualnie� A oni swoich bab wychowa� nie potrafi�! Tak. Ale jak rozumiem, masz �wiadka. Jeszcze wczoraj tam mieszka�e�, a tw�j pies uwa�a� ci� za swojego pana, a nie za obcego kmiota.
��Kotia, ja ci mog� znale�� jeszcze z dziesi�ciu �wiadk�w, i co z tego? Romka Litwinow trzy dni temu zajrza�, piwo pili�my, on w og�le cz�sto bywa; jeszcze kto�� Zrozum, nie oszala�em! W moim mieszkaniu mieszka obca kobieta i wszystko wskazuje na to, �e mieszka tam od dawna!
��M�wisz, �e nie�adna? � rzuci� niedbale Kotia.
��Na dam� nie wygl�da na pewno.
��Czego si� nie robi dla przyjaciela � stwierdzi� Kotia. � Gdzie pracuje?
��Gliniarzowi m�wi�a, �e handluje butami na bazarku Czerkizowskim.
��O Jezu� � westchn�� Kotia. � Co za koszmar. Dawno ju� nie uwodzi�em sprzedawczy�. Ale nowe buty by mi si� przyda�y.
��Ale kombinujesz � powiedzia�em. � Tylko co mi to pomo�e?
��Przynajmniej dowiemy si�, co to za jedna.
Nie w�tpi�em, �e Kotia jest w stanie poderwa� wyblak�� Natali� Iwanow�. I nie czu�em �adnej lito�ci do tej aferzystki. Ale to mi nie wystarcza�o.
��Dobra, dzi�ki. Ale co ja jeszcze mog� zrobi�? Porad�! Mo�e zwr�ci� si� do prasy?
Kotia prychn�� wzgardliwie, o prasie mia� bardzo niskie mniemanie.
��Jutro rano nie idziesz do pracy. Dzwonisz do szefa, usprawiedliwiasz si�. I zasuwasz po trasie administracja-notariusz.
��No i co?
��Idziesz wsz�dzie tam, gdzie mog� by� dokumenty �wiadcz�ce o twoim prawie do by�ego mieszkania.
��Jak jeszcze raz powiesz �by�ego�, to dostaniesz � powiedzia�em ponuro.
��Wybacz. Do przysz�ego. � Kotia zwinnie uchyli� si� od mojego zamarkowanego ciosu. � No dobrze, tera�niejszego, tera�niejszego. Jednym s�owem, zagl�dasz wsz�dzie, nie zapominaj�c o operatorze telefonicznym.
��O, w�a�nie! � o�ywi�em si�.
��A potem, gdy si� oka�e, �e nigdzie nie ma twoich dokument�w�
��Dlaczego nigdzie? � Natychmiast przetrze�wia�em.
��Kiry�� S�dz�c z rozmachu afery, wzi�li si�
��Dzi�ki, mam fors�. Na karcie mam prawie tysi�c, a rodzice� Generalnie wiem, gdzie trzymaj� pieni�dze.
��Dobrze. Prawnik udzieli ci m�drych porad, a ja spr�buj� zawrze� znajomo�� z t� ba� � Kotia przem�g� si� i doko�czy�: � Z dam�. Nie s�dz�, �eby si� spodziewali takiego ruchu.
��Oni?
��A co, ta kobieta przypomina Sziw�? Jedn� par� r�k k�ad�a glazur�, drug� tapety, trzeci� linoleum? No, naprawd� musz� pozna� t� spryciar�. W�a�nie, a propos remontu! P�jdziesz do jakiej� firmy budowlanej, takiej powa�nej i b�dziesz udawa� bogatego �wira. Dr�cz ich pytaniami, czy mo�na w ci�gu o�miu godzin zrobi� remont w kawalerce � wylicz im to, co zmienili u ciebie w mieszkaniu. Powiedz, �e chcesz zrobi� niespodziank� �onie. Chocia� nie, nie masz obr�czki� przyjaci�ce. Albo wymy�l co� innego. Ale przyjaci�ka b�dzie najbardziej prawdopodobna. To bardzo wa�ne, co oni powiedz�.
Kotia si� o�ywi�. Najwyra�niej ekscytowa�a go sytuacja, w kt�rej si� znalaz�em. I tak to w�a�nie zawsze jest � twoje problemy staj� si� rozrywk� nawet dla najlepszych przyjaci�.
��W zesz�ym roku wymienia�em sedes � zacz�� Kotia. � Stary rozbi�em� przez g�upot� I znalaz�em takiego porz�dnego majstra, niepij�cego, w podesz�ym wieku� No bo wiesz, jak to jest z sanitariatami?
Na wszelki wypadek skin��em g�ow�.
��Tu trzeba mie� do�wiadczenie! Do�wiadczenie jest najwa�niejsze � oznajmi� Kotia. � No i ten stary do�wiadczony majster ca�y dzie� instalowa� sedes, od �smej rano do dziesi�tej wiecz�r. Ja si� um�czy�em i on cierpia�. Bo dobrzy majstrowie maj� taki przes�d: dop�ki nie sko�czysz instalowa� sedesu, nie wolno wej�� do toalety. Ale potem �obla� go to ju� ich �wi�te prawo i obowi�zek. Czterna�cie godzin na jeden sedes! A u ciebie ca�y remont zrobili w osiem!
Z szafki w kuchni Kotia wyj�� papierosy i popielniczk�. Skin��em g�ow�, chocia� pali�em tak samo rzadko jak on. Zapa�ek Kotia nie znalaz�, przypalili�my od kuchenki z zapalaczem.
��A jak ci si� uda�o rozwali� sedes? � zapyta�em.
��No, przecie� ci m�wi�, �e z g�upoty. Wiesz, s� takie chi�skie petardy, takie ma�e jak zapa�ki. Pocierasz, rzucasz, a ona wybucha. Przed Nowym Rokiem dzieciaki si� takimi bawi�.
��No i?
��W lecie chodzili�my si� z przyjaci�mi k�pa�. Mia�em akurat pude�ko takich petard i razem zacz�li�my wrzuca� do wody. Petardy nie gas�y i wybucha�y w wodzie. Super wygl�da�o, strasznie �miesznie. A potem przyjecha�em do domu i chcia�em pokaza� jednej damie� �e te petardy pal� si� w wodzie. No przecie� nie b�d� nalewa� wody do wanny! Wrzuci�em jedn� do sedesu� dobrze chocia�, �e drzwi przymkn��em. Huk, �omot � i ca�y sedes na kawa�ki� tylko rura stercza�a i ostre kraw�dzie.
��Uderzenie hydrodynamiczne � oznajmi�em. � Wybuch w ciek�ym �rodowisku, w zamkni�tej przestrzeni. Trzeba by�o my�le�!
Kotia si� nie spiera�. Westchn��, zaci�gn�� si� papierosem i powiedzia�:
��Wiesz co� Najbardziej niepokoi mnie tw�j pies. Naprawd�.
��Gliniarz m�wi� to samo.
��I mia� racj�. �ciany mo�na przemalowa�. Ludzie mog� sk�ama�. Pies nie zdradzi nigdy. � Przez chwil� pali� w milczeniu, a potem z przyjemno�ci� powt�rzy�: � Ludzie mog� oszuka�. Pies nie zdradzi nigdy. Trzeba b�dzie wstawi� do opowiadania o zoofilu�
��Ty draniu � mrukn��em. � Jak nic zostaniesz pisarzem! Z ludzkiego nieszcz�cia b�dziesz opowiadanie robi�!
��Nie z ludzkiego nieszcz�cia, tylko z w�asnego dobrego sformu�owania � poprawi� Kotia. � No, to by by�o wszystko. B�d� jeszcze my�la�, ale na razie nic wi�cej nie mog� ci doradzi�. Powiedz lepiej, co tam z Ank�?
��A nic. Marzy jej si� stabilizacja, pewno��, jednym s�owem obr�czka na palcu.
��A co, masz co� przeciwko temu? Najwy�szy czas, �eby si� ustatkowa�! �wier� wieku prze�y�e� i ci�gle pracujesz jako menad�er w firmie handlowej, sprzedajesz cz�ci zamienne do komp�w. To ma by� praca? To tak, jakby� powiedzia�: �Moja praca w OTK � nadmuchuj� prezerwatywy�! Potrzebna ci dobra praca, wierna �ona, ma�e dziecko�
Wytrzeszczy�em oczy.
���artuje, �artuj� � wymrucza� Kotia. � Nie ja ci� b�d� uczy�. Ale mimo wszystko szkoda, �e rozsta�e� si� z Ank�, podoba�a mi si�.
Chyba m�wi� powa�nie. Zastanowi�em si� i nala�em koniaku do kieliszk�w.
��Mnie te� szkoda, Kotia. Ale tak wysz�o.
��W razie czego Anka b�dzie �wiadkiem?
��B�dzie � powiedzia�em z przekonaniem. � W�a�ciwie to nawet si� nie pok��cili�my, rozstali�my si� jak kulturalni ludzie.
��Jak si� rozstaj� kulturalni ludzie, to dopiero wtedy zaczyna si� masakra. �aden hydraulik by czego� takiego nie wymy�li�!
��Ale� si� czepi� tych hydraulik�w � mrukn��em. � Lepiej nalej.
Posiedzieli�my jeszcze dwie godziny. Do trzeciej butelki, chwa�a Bogu, nie dosz�o, ale i tak pod koniec drugiej by�o nam ju� bardzo weso�o. Ca�� t� histori� z moim mieszkaniem zacz�li�my traktowa� jak przygod�. Kotia opowiedzia� mi przypadek swojego dalekiego krewnego, kt�ry na drodze chytrych zamian, rozwod�w i po��cze� zamieni� dwa mieszkania jednopokojowe na przeciwleg�ych kra�cach miasta na jedno czteropokojowe prawie w centrum. Ta historia z niewiadomego powodu wyda�a nam si� strasznie �mieszna, rechotali�my na ca�y g�os. I nawet kiedy Kotia oznajmi�, �e w efekcie nadmiernego napi�cia krewny dosta� zawa�u, zostawi�a go �ona i teraz jak g�upi siedzi sam w wielkim mieszkaniu, chory i nikomu niepotrzebny, wcale nas to nie zmartwi�o.
Kotia zauwa�y�, �e najwa�niejsza rzecz w �yciu ka�dego cz�owieka to spe�ni� swoje przeznaczenie, o czym pisa� wielki my�liciel Coelho. Widocznie przeznaczenie krewnego polega�o na dokonaniu tej Wielkiej Zamiany. W por�wnaniu z tym spe�nionym przeznaczeniem utrata zdrowia i �ony to ju� drobiazgi.
Potem Kotia po�cieli� mi na kanapie i wr�ci� do swojego niedoko�czonego opowiadania. A ja przy�o�y�em g�ow� do poduszki, powiedzia�em, �e na pewno nie zasn�, i natychmiast usn��em ws�uchany w miarowy stuk klawiszy.
Wsta�em rano zaskakuj�co rze�ki i wyspany. Przypomnia� mi si� stary dowcip o tym, �e jak masz dwadzie�cia lat i ca�� noc pijesz, to rano wstajesz wypocz�ty i radosny. Jak masz trzydzie�ci lat i ca�� noc pijesz, to rano wstajesz i czujesz, �e ca�� noc pi�e�, a w wieku lat czterdziestu ca�� noc spokojnie �pisz, a rano czujesz si� tak, jakby� ca�� noc pi�. Poniewa� by�em mi�dzy dwudziestk� a trzydziestk�, to zdarza�o mi si� raz tak, raz tak.
Tam razem si� uda�o.
Kotia jeszcze spa�. Wzi��em prysznic, wyczy�ci�em z�by palcem wymazanym past�, pogrzeba�em w lod�wce i zrobi�em sobie dwie kanapki z kie�bas�. Nie mia�em zamiaru czeka�, a� pracownik umys�owy wolnego zawodu si� obudzi; chcia�em szuka� i znajdywa�, walczy� i zdobywa�. Zajrza�em do sypialni.
Kotia spa� na szerokim ��ku przyci�ni�ty sieroco do �ciany. Potrz�sn��em go za rami�.
��Wstawajcie, hrabio!
Kotia zamrucza� co�, otworzy� oczy i popatrzy� na mnie zdumiony.
��Id� szuka� prawdy. Do administracji, notariuszy i innych adwokat�w. Zamknij za mn� drzwi.
��A� Kiria� � Kotia potar� nos. � Ale�my wczoraj dali w palnik�
��Jedziesz na Czerkizowski?
���eby dam� obejrze�? Pami�tam, pami�tam. � Kotia st�kn�� iusiad� na ��ku. � Dobra, jed�� Zaraz wstan�
��Sko�czy�e� opowiadanie?
��A jak�e� �Dziewczyna i jej pies�. � Kotia wsta� i poszed� za mn� do przedpokoju. � Wspania�a historia wysz�a, rozdzieraj�ca� W dzieci�stwie dziewczynk� uwi�d� rodzony wujek, potem zgwa�cili wszyscy koledzy z klasy po kolei, potem pracowa�a w burdelu na Malcie, a potem wr�ci�a do Rosji i zaj�a si� hodowl� malta�skich owczark�w. I wtedy w�a�nie znalaz�a swoj� mi�o��.
��G�upku! � nie wytrzyma�em. � Nie ma na �wiecie malta�skich owczark�w! S� malta�skie bolo�czyki!
��Ty musisz to wiedzie�, bo jeste� znawc� ps�w. � Kotia si� wcale nie speszy�. � A przeci�tnemu czytelnikowi wszystko jedno, czy to malta�ski bolo�czyk, czy yorkshire terier. Za to jakie wysz�o fina�owe zdanie: �Ludzie mog� sk�ama�. Pies nie zdradzi nigdy!�.
��No, no. Bukera masz w kieszeni � powiedzia�em, wychodz�c. Przypomnia�em sobie Keszju i zepsu� mi si� humor.
Nast�pne cztery godziny sp�dzi�em �w trasie�. Z�apa�em �okazj� z kierowc�-Kaukazem, jak to teraz zwykle bywa w Moskwie. Kierowca by� sympatyczny, rydwan mia� ca�kiem niez�y i od razu dogadali�my si� co do czasu i ceny, i zacz�li�my je�dzi� po mie�cie. Administracja, notariusz� Wszystkie te miejsca, dok�d si� cz�owiek nie pcha, je�li nie musi. Ale dzi� mia�em szcz�cie, niemal wsz�dzie wchodzi�em bez kolejki, niemal wszyscy biurokraci wczuwali si� w moj� sytuacj�.
Kotia mia� racj�.
Wszystkie dokumenty na mieszkanie by�y wypisane na Natali� Stiepanown� Iwanow�.
Nie urz�dza�em skandal�w, nie robi�em awantur. Na Natali�, to na Natali�. Po co nastawia� przeciwko sobie drobnych urz�dnik�w? Przede wszystkim trzeba uzyska� pe�ny obraz sytuacji.
Ostatnim punktem by�a Ostankinowska telekomunikacja. Telefon r�wnie� nale�a� do obywatelki Iwanowej.
I wtedy przysz�a mi do g�owy nieprzyjemna my�l. Poprosi�em kierowc�, �eby zatrzyma� si� przy biurze MTS na Prospekcie Mira, podszed�em do okienka kasy i poda�em sw�j numer telefonu.
��Nazwisko � rzuci�a dziewczyna.
��Maksimow.
��Nie zgadza si� � odpar�a ch�odno. � Prosz� powt�rzy� numer.
��Nazwisko: Iwanowa � zasugerowa�em. � Na �mier� zapomnia�em, przecie� umowa jest na �on�.
��Ile chce pan wp�aci�?
��Sto rubli � powiedzia�em ponuro.
Wychodzi�o na to, �e pozbawili mnie nawet kom�rki. Mo�na by pomy�le�: �adna strata, w ka�dym kiosku mo�na kupi� zestaw �Bi+� albo �Jeans�, albo zawrze� now� umow�. Ile mia�em na rachunku? Z pi��set rubli, nie wi�cej.
Przerazi�o mnie co� innego. Przewidzieli wszystko! Nie przegapili nawet takiego drobiazgu jak umowa na telefon kom�rkowy!
Czy naprawd� nie przegapili absolutnie niczego?
��Pojed�my do przychodni � poleci�em kierowcy. � To tu� obok.
To by�a zwyk�a stara przychodnia, wiecznie w remoncie, z wielkimi kolejkami kaszl�cej m�odzie�y i wzdychaj�cych staruszek. M�odzie� przychodzi�a po zwolnienia, staruszki � dla towarzystwa. �eby si� tutaj leczy�, trzeba by�o mie� ko�skie zdrowie. Ja by�em tu zarejestrowany wy��cznie w celu rzadkich zwolnie� �z powodu grypy�.
Mojej chudej karty nie by�o. By�a za to karta obywatelki Iwanowej � gruba, podniszczona, widocznie Natalia lubi�a si� leczy�.
Wyszed�em z przychodni i stan��em, patrz�c na czekaj�cego cierpliwie kierowc�. Dok�d mo�e p�j�� bezdomny? Zreszt� nie by�o a� tak �le. Mog� p�j�� do rodzic�w, mog� do przyjaci�, mog� do pracy.
��Czwarta godzina dobiega ko�ca � uprzedzi� mnie kierowca.
��Dalej p�jd� piechot� � powiedzia�em. � To niedaleko.
Zap�aci�em osiemset rubli � ca�kiem przyzwoita suma, jak na moskiewskie ceny.
��Ech, podrzuc� ci� � powiedzia� kierowca. � Co tam.
Zapewne gdybym opowiedzia� mu swoj� histori�, on by mnie zrozumia�. Kierowca by� Mingrelem, kt�ry uciek� z Abchazji w czasie wojny. On te� mia� gdzie� tam dom, kt�ry teraz do niego nie nale�a�. I nawet nie m�g� go zobaczy� � �w Abchazji od razu by mnie zabili�.
A ja mog�em popatrze� na sw�j by�y dom.
��Dzi�kuj� � powiedzia�em. � Przejd� si�. Mieszkam niedaleko st�d.
Kierowca pojecha�, a ja poszed�em w stron� bloku. Po drodze kupi�em paczk� papieros�w � nerwy dawa�y o sobie zna�. Do licha ze zdrowiem, gdy �ycie si� wali!
Przez jaki� czas w��czy�em si� wok� domu, pali�em i ogl�da�em zas�onki. Obce zas�onki. Ja nie wiesza�em zas�on, wola�em �aluzje.
Potem wszed�em do klatki, wjecha�em na swoje pi�tro, posta�em przed drzwiami. Cisza. Keszju pewnie wyleguje si� na kanapie�
Wyj��em p�k kluczy i otworzy�em pierwszy zamek.
Ale drugiego ju� nie zdo�a�em. Przyjrza�em si� i zobaczy�em, �e zamek wygl�da na nowy.
��Co tu si� dzieje? � us�ysza�em za plecami.
Odwr�ci�em si� � po schodach wchodzi� s�siad.
��Piotrze Aleksiejewiczu, to przecie� ja, Kiry�! � zawo�a�em.
��Aa. � Skin�� g�ow� i zatrzyma� si� przed swoimi drzwiami. � Zmieni�a zamek, rano. Sama zmieni�a, zr�czna dama.
S�owo �dama� od razu przypomnia�o mi Koti�.
��Co tu jest grane? � zapyta�em. � Zabrali mi mieszkanie. Wyobra�a pan sobie, wszystkie dokumenty s� wystawione na ni�! Wsz�dzie!
Piotr pokiwa� g�ow�. Wyj�� klucze, zacz�� otwiera� swoje drzwi i powiedzia�:
��Szczerze m�wi�c, s�siedzie, ja tych twoich dokument�w nigdy nie widzia�em.
To by�o jak cios w plecy! Nawet nie wiedzia�em co odpowiedzie�. A tu szcz�kn�y drugie drzwi i z mieszkania wysun�a si� Galina.
��A co to za jeden tu �azi? � zapyta�a Piotra Aleksiejewicza, kompletnie mnie ignoruj�c.
��To przecie� Kiry�, s�siad� by�y� � burkn�� Piotr.
��Jaki znowu Kiry�? Jaki s�siad? Tu Natalia Iwanowa mieszka! � powiedzia�a ze z�o�ci� Galina.
��Ty stara cholero� � nie wytrzyma�em. � Sumienia nie masz, o Bogu cz�ciej my�l, bo wkr�tce przed nim staniesz!
��Zaraz po milicj� zadzwoni�! � zawo�a�a Galina, wskoczy�a do swojego mieszkania i teraz ju� szala�a za drzwiami.
��Milicja to ci teraz niepotrzebna � powiedzia� Piotr, wchodz�c do swojego mieszkania. � Napijesz si�?
Zacz��em w milczeniu schodzi� po schodach. Nie by�em w stanie czeka� na wind�, we krwi buzowa�a adrenalina.
Dok�d teraz? Biuro budowlane� i kynolog. Zaczniemy od kynologa.
Wyj��em telefon i odszuka�em numer hodowcy, do kt�rej nie dzwoni�em ju� dwa lata. Odebra�a po d�u�szej chwili, zdaje si�, �e oderwa�em j� od zaj��, zreszt�, do hodowc�w rasowych ps�w ludzie dzwoni� bez przerwy.
��Polina Jewgienijewna? � zapyta�em sztucznie o�ywionym g�osem. � M�wi Kiry� Maksimow, pami�ta mnie pani? Kupowa�em od pani Keszju.
��Keszju� Keszju� � mamrota�a Polina Jewgienijewna. Jak wszyscy hodowcy, lepiej pami�ta�a psy ni� ich w�a�cicieli. � Pami�tam, wspania�y pies� Chce go pan po��czy� z jak�� suk�? A mo�e zachorowa�?
��Ale� nie, wszystko w porz�dku � sk�ama�em. � Chcia�bym si� z pani� skonsultowa�, je�li mo�na. M�j przyjaciel ma problem z psem.
��Tylko kr�tko � ustawi�a mnie od razu Polina Jewgienijewna. Rzecz jasna, udzielanie konsultacji przyjacio�om by�ych klient�w nie nale�a�o do jej obowi�zk�w.
��On te� ma skye teriera, takiego fajnego m�odego psiaka � powiedzia�em. � Rzecz w tym, �e pies nagle przesta� uznawa� swojego pana. Absolutnie przypadkow� dziewczyn� traktuje jak swoj� pani�, a na mojego przyjaciela warczy, szczeka, got�w ugry��. Jak co� takiego mog�o si� sta�?
��Zupe�nie przesta� go uznawa�? � zapyta�a Polina.
��Zupe�nie! Patrzy jak na obcego! A dziewczyny s�ucha jak z�oto!
��Nie kara� pan psa? � spyta�a Polina Jewgienijewna, daj�c mi do zrozumienia, �e nie kupi�a mojej �a�osnej bajeczki o przyjacielu.
��Ale� nie, co te� pani � wymrucza�em.
��Nie kastrowa� go pan, prawda? Mo�e dziewczyna ma teraz� no, trudne dni� � Polina Jewgienijewna si� zawaha�a. � A pies jest m�ody, aktywny, to si� do niej �asi. Ale �e przesta� uwa�a� pana za swojego pana�
��Mojego przyjaciela!
��Dobrze, dobrze, pa�skiego przyjaciela. No wi�c prosz� przekaza� swojemu przyjacielowi, �e skye to bardzo wra�liwa, inteligentna rasa. W odpowiedzi na brutalne traktowanie pies m�g� si� obrazi�, nawet na swojego pana. Teraz nale�y traktowa� go z wi�ksz� serdeczno�ci�, mo�e nawet przeprosi�. One wszystko rozumiej�, zupe�nie jak ludzie! Nie uwierzy pan, mia�am taki przypadek�
��Czyli co� takiego jest mo�liwe? � przerwa�em Polinie Jewgienijewnie.
��Osobi�cie nigdy si� z tym nie zetkn�am � odpar�a sucho � ale wszystko kiedy� zdarza si� po raz pierwszy. Dobro� i troska, niech pan zapami�ta! Dobroci� i trosk� mo�na od psa uzyska� wszystko, dobroci�, a nie si�� czy w�adczym tonem! Psy s� jak ludzie, tylko jeszcze lepsze. W odr�nieniu od ludzi one nie zdradzaj�!
��Dzi�kuj� bardzo � mrukn��em. � Przeka�� przyjacielowi.
��No w�a�nie. I prosz� przekaza� �onie serdeczne pozdrowienia. Ma na imi� Natasza, prawda?
Zrobi�o mi si� zimno. Odnios�em wra�enie, �e s�ysz� w s�uchawce szelest papier�w.
��Myli si� pani, nie jestem �onaty.
��No jak to nie jest pan �onaty?! Przecie� mam tu wszystko zapisane: Keszju von Archibald, samiec, w�a�cicielka: Natalia Iwanowa�
��Tak, tak, ma pani racj�. Przepraszam, �e pani� niepokoi�em. Do widzenia.
Nie przegapili niczego. Podmienili dokumenty nawet w mieszkaniu hodowcy!
I po co? �eby zdoby� kawalerk� w domu z wielkiej p�yty?
Bzdura, nonsens!
Usiad�em na �awce. Wyj��em jeszcze jednego papierosa. Popatrzy�em na trzymany w r�ku telefon. Cudzy telefon, cudze mieszkanie, cudzy pies. A je�li to wszystko to dopiero pocz�tek? Czego jeszcze mog� mnie pozbawi�?
Rodziny. Przyjaci�. Pracy.
Wybra�em numer dzia�u sprzeda�y w swojej firmie. Zaj�te. Normalka, dzwoni� r�ne �osie, szukaj� jak najta�szej debe�ciarkiej karty graficznej. Dobra, numer szefa.
��S�ucham.
��Walentynie Romanowiczu, dzie� dobry!
��Dobry.
��M�wi Kiry� Maksimow, menad�er do spraw sprzeda�y detalicznej.
��Z jakiej firmy?
Omal nie upu�ci�em telefonu.
��Z waszej! Z �Bit i bajt�!
Przerwa. Szepty, zas�anianie mikrofonu r�k�. Szef nie ma poj�cia o technice i nigdy nie m�g� nauczy� si� korzysta� z przycisku wy��czania mikrofonu. Mia�em wra�enie, �e s�ysz�: �Pracuje u nas Kiry� Maksimow? W detalicznej?�. A potem szef tym samym uprzejmym tonem zapyta�:
��Tak?
��Nie mog� przyj�� dzisiaj do pracy, Walentynie Romanowiczu. Zasz�y takie okoliczno�ci�
Znowu przerwa i szept zza d�oni.
��Ee� Kiry� Maksimow?
��Tak jest � powiedzia�em tonem skaza�ca.
��M�wi pan, �e gdzie pan pracuje?
��W dziale sprzeda�y detalicznej. Menad�er do spraw sprzeda�y. Niech pan zapyta Andrieja Isaakowicza!
��Andrieju Isaakowiczu � zapyta� szef specjalnie g�o�no � czy pracuje u nas Kiry� Maksimow?
��Nie � us�ysza�em g�os starszego menad�era do spraw detalicznych. � Walentynie Romanowiczu, przecie� ci�gle panu t�umacz�, �e brakuje nam jednego cz�owieka! Trzy osoby nie radz� sobie przy naszych obrotach, to po prostu niemo�liwe!
��Ee� Kiryle Maksimowiczu� � powiedzia� szef.
��Maksimow!
��Oczywi�cie. Niezupe�nie zrozumia�em sens pa�skiego �artu, ale je�li chce pan pracowa� w naszej firmie i ma pan do�wiadczenie�
��Mam. Trzy lata pracy.
��Gdzie?
��W �Bicie i bajcie�! � krzykn��em i si� roz��czy�em.
Trz�s�em si� jak w gor�czce. To ju� nie �papierki�. To, �e nie pozna� mnie Walentyn Romanowicz, to jeszcze nic takiego, w ko�cu niecz�sto si� widzimy. Ale Andriuszka Liwanow, z kt�rym wypili�my razem tyle spirytusu i przelali�my tyle potu w czasie pracy�
Skoro ju� zdecydowali si� zabra� mi mieszkanie, mogli podmieni� papierki.
Mogli przekupi� albo zastraszy� ludzi � je�li chc� mnie zaszczu�.
Ale sk�d u szefa i Andriuszki takie zdolno�ci aktorskie? Przecie� Andriej w �aden spos�b nie m�g�by wyg�osi� tej pe�nej goryczy przemowy o braku jeszcze jednego menad�era!
R�ce mi si� trz�s�y, i to wcale nie z powodu wczorajszego pija�stwa. Rozejrza�em si�. Moje podw�rko. Moje, rozumiecie? Moje! Te �awki i karuzele na placu zabaw, odmalowane na dzie� miasta, s� moje! Ten dozorca, grabi�cy mokre jesienne li�cie jest m�j! Ten sklepik na rogu, w kt�rym kupuj� chleb, kie�bas� i pielmienie, te� jest m�j! Wszystko wok� jest takie znane i moje, nawet ka�u�a w w�skim przej�ciu mi�dzy blokami jest moja, sto razy przemoczy�em w niej nogi, raz nawet si� po�lizn��em i klapn��em w ni� � wymachuj�c r�kami jak klaun, pr�buj�c utrzyma� r�wnowag� i w efekcie l�duj�c na ty�ku. Anka �mia�a si� wtedy jak wariatka, a ja, patrz�c na ni�, te� zacz��em si� �mia�, siedz�c w ka�u�y. Przechodz�ca obok babcia powiedzia�a wtedy dobitnie, co my�li o dzisiejszej m�odzie�y.
Wybra�em numer Ani.
��Kiry�, nie dzwo� do mnie, dobrze? � us�ysza�em w s�uchawce. � Nie chc� si� z tob� kontaktowa�. Naprawd� nie chc�.
I roz��czy�a si�.
To ju� chyba faktycznie koniec. Ale wcale si� nie zmartwi�em � przeciwnie, ucieszy�em! Anka pozna�a m�j numer telefonu, pami�ta�a mnie!
Co si� dzieje?
Usiad�em wygodnie, skin��em g�ow� dozorcy, kt�ry mnie nie pozna� i nie odpowiedzia� na skinienie, i zacz��em dzwoni� do przyjaci�, znajomych i kontrahent�w � do wszystkich, kt�rych numery telefonu mia�em w kom�rce, poczynaj�c od menad�era Aszimowa, od kt�rego czasem kupowa�em hardware dla firmy, a ko�cz�c na znajomym ojca, stomatologu Jab�o�skim, kt�ry p� roku temu zak�ada� mi kolejn� plomb�.
P� godziny p�niej, z prawie wy�adowan� bateri� telefonu, zako�czy�em obdzwanianie bli�szych i dalszych znajomych.
Uk�ada� si� dziwny obraz. Chocia� nie, dziwny by�by wtedy, gdyby nie by�o w nim �adnych prawid�owo�ci, a prawid�owo�ci jednak by�y.
Przypadkowi znajomi, w rodzaju Jab�o�skiego czy menad�er�w du�ych hurtowni, zapomnieli o mnie zupe�nie. Kumple, z kt�rymi wi�za�y mnie jakie� osobiste wspomnienia, przypominali sobie nie od razu, ale po tekstach w rodzaju: �Aloszka, powali�o ci�? Przecie� w zesz�ym tygodniu siedzieli�my przy piwie w pubie!� zaczynali t�umaczy� si� i przeprasza�, k�ad�c wszystko na karb odm�d�aj�cej pracy albo konsekwencje wczorajszego pija�stwa. Pi�ciu przypomnia�o mnie sobie od razu � Kotia, ale to pewnie dlatego, �e dopiero co si� widzieli�my, trzy dziewczyny, z kt�rymi ��czy�y mnie bardzo serdeczne stosunki, i zupe�nie niespodziewanie ch�opaczek z konkurencyjnej firmy. Z nim kontaktowa�em si� niezbyt cz�sto� ale by�o w nim co� takiego� jakby gejowskiego�
A� st�kn��em. A to dopiero! Historia rodem z opowiada� Kotii! Chyba rzeczywi�cie ch�opak jest gejem, ja mu si� pewnie podobam i dlatego mnie zapami�ta�.
My�l o tym, �e jestem obiektem fantazji seksualnych geja, wstrz�sn�a mn� bardziej ni� skleroza, kt�ra dotkn�a moich znajomych. Wsta�em, poszed�em do sklepiku i kupi�em piwo. Sprzedawczynie mnie nie pozna�y. Wr�ci�em na �awk�, pr�bowa�em si� skupi�. Do licha z ch�opaczkiem, kt�remu wpad�em w oko. Do wieczora nawet on kompletnie o mnie zapomni. Brzyyydal.
Potem pewnie zapomn� o mnie te dziewczyny, z kt�rymi co� mnie ��czy�o.
Co dalej?
Bez mieszkania. Bez pracy. Bez przyjaci�.
Dow�d? Co z tego! Fa�szywy. Kupiony na bazarze.
A rodzice?
Czy nie wezw� milicji, kiedy zobacz� mnie w swoim mieszkaniu?
Wybra�em numer ojca. Ws�ucha�em si� w pstrykanie i trzaski �wiatowego eteru.
��Tak?! � zawo�a� weso�o tata.
��Cze��, m�wi Kiry�.
��Kto, kto?
��Kiry�! Co, rodzonego syna nie poznajesz?!
��S�abo ci� s�ycha�, Kiry�ka � powiedzia� dobrodusznie ojciec. � Nie ��czno�� kom�rkowa, tylko poczta polowa� Co s�ycha�? Pracujesz?
��W pocie czo�a � powiedzia�em, upijaj�c �yk piwa.
��Matka pyta, czy jeste� zdrowy.
��Jak ko�.
��Wszystko w porz�dku? Nic si� nie sta�o?
Kusi�o mnie, �eby wypali�: straci�em prac� i mieszkanie, a przyjaciele o mnie zapomnieli.
��Wszystko cool. Jak tam urlop?
��Dobrze. Turcy nas obskakuj�, trzeba si� mocno trzyma� za kiesze� � odpowiedzia� weso�o ojciec. � Szkoda, �e nie pojecha�e� z nami.
��O, a jak ja �a�uj�! � przyzna�em.
��Tak tylko dzwonisz? St�skni�e� si�?
��Tak.
��Za trzy� za cztery dni wracamy. Matka ci tu prezent�w nakupi�a�
Skin��em g�ow�. Ze dwa T-shirty z napisem �Turcja � kraj weso�ych dziewcz�t�, muszla, rytualnie przywo�ona znad morza, butelka jakiej� any�owej tureckiej nalewki.
��To na razie, Kiry� � powiedzia� ojciec. � Na koncie mam niewiele, a roaming ci�gnie jak dziki.
��Wp�aci� ci? � zapyta�em.
��Daj spok�j, nie trzeba. Na razie!
��Na razie, tato.
Czu�em si� okropnie. Niby mnie poznali i nawet prezenty przywo���
Rzecz w tym, �e nie mia�em �adnej pewno�ci. Skoro wystarczy� jeden dzie�, �eby zapomnieli o mnie przyjaciele, to rodzicom po prostu zajmie to wi�cej czasu. Du�o wi�cej. Mo�e nawet ca�y tydzie�. Ale wcze�niej czy p�niej, tego by�em pewien, zapomn� mnie r�wnie� oni. B�d� ze zdumieniem natrafia� na moje zdj�cia� Zreszt�, sk�d pewno��, �e zdj�cia nie znikn�? A mo�e zamiast nich pojawi� si� jakie� inne?
Co robi�?
��Potrzebuj� specjalisty � wymrucza�em i skin��em g�ow�.
Tak, potrzebuj� specjalisty. Cz�owieka, kt�ry by co� zrozumia� z tego, co si� dzieje. Milicjant? Raczej nie. Adwokat? Nigdy w �yciu. Parapsycholog? Ju� pr�dzej. Dzieje si� co� niesamowitego. Parapsycholog� A mo�e kap�an?
Stropiony dotkn��em krzy�yka, kt�ry wisia� na mojej szyi. Formalnie jestem prawos�awny, ochrzczony nie w dzieci�stwie, lecz w ca�kiem �wiadomym wieku, czyli prawos�awny z wyboru. I do cerkwi chodz� czasami� raz do roku id� do spowiedzi. Mo�e rzeczywi�cie nadesz�a pora zwr�ci� si� do Boga?
Tylko �e z Bogiem to nie jest taka prosta sprawa, nie ma co liczy� na osobist� audiencj�. Trzeba by p�j�� do jego ziemskich przedstawicieli. A co sobie pomy�li rozs�dny kap�an � a przecie� oni s� bardzo rozs�dni � gdy opowiem mu swoj� histori�?
Zgadza si�. Pomy�li: chory cz�owiek. A w ka�dym razie: op�tany. Na pewno zacz��by mnie pociesza�. Radzi�, �ebym si� modli�. Mo�e nawet pomodli�by si� razem ze mn�.
Ale oczywi�cie nikt by mi nie uwierzy�. Najwy�ej niezbyt rozs�dny kap�an, a takiej pomocy mi nie trzeba.
Na wszelki wypadek pomodli�em si�. Poczu�em si� odrobin� lepiej, jak zawsze, gdy cz�owiek pr�buje przerzuci� problem na cudze ramiona, gdy ma wra�enie, �e mu si� udaje.
Mimo wszystko potrzebowa�em prawdziwej rady, i to w tym �yciu.
Znowu wybra�em numer Kotii.
��Tak? � odezwa� si� bohater frontu literackiego.
��Cze��, m�wi Kiry�.
��Ee� Jaki Kiry�?
Aha, czyli zapominano mnie w post�pie geometrycznym.
��Kotia, dzwoni�em do ciebie p� godziny temu. Pami�tasz?
��No� � zacz�� niepewnie Kotia.
��Kiry�. Menad�er z firmy �Bit i bajt�. Znamy si� od pi�ciu lat. By�em u ciebie wczoraj wieczorem, obci�gn�li�my dwie butelki koniaku!
D�uga cisza.
��Kiry�, mo�esz teraz przyjecha�? � spyta� Kotia.
��Tak � odpar�em z ulg�.
��Przyjed�� Tylko szybko. Dzieje si� co� dziwnego.
��A wiesz, �e ja te� to zauwa�y�em? � powiedzia�em z�o�liwie, wstaj�c z �awki.
Mia�em szcz�cie do komunikacji i do Kotii dotar�em czterdzie�ci minut p�niej.
Zadzwoni�em do drzwi. Kiedy Kotia otworzy�, popatrzy� na mnie z nieukrywanym zainteresowaniem.
��Kotia, to ja Kiry� � powiedzia�em. � Pami�tasz? Wczoraj �e�my�
��Pili� � wymrucza� Kotia. � Na razie pami�tam. Wejd�.
A jednak patrzy� na mnie jako� tak dziwnie. Nie jak na obcego, ale jak na bardzo, bardzo dziwnego znajomego.
��Czyli pami�tasz? � u�ci�li�em. � S�uchaj, dzieje si� co� nieprawdopodobnego. Zacz��em dzwoni� do znajomych�
��Chod� do komputera � powiedzia� Kotia. � Przeczytaj, co tu jest napisane.
Podszed�em, na ekranie by� jaki� tekst; zerkn��em pytaj�co na Koti�.
��Czytaj od pocz�tku � powiedzia�, siadaj�c na kanapie.
Przewin��em tekst do pocz�tku i pos�usznie zacz��em czyta�.
ZAJ�CIA INDYWIDUALNE
Siemion Makarowicz, czterdziestoletni nauczyciel wuefu, z uwag� przygl�da� si� rozwini�tym �smoklasistkom �wicz�cym na sali gimnastycznej. W pewnej chwili podesz�a do niego Jula i powiedzia�a:
��Zupe�nie nie wychodzi mi szpagat.
��Czyli na semestr b�dzie tr�jka � oznajmi� Siemion Makarowicz. � Brak ci gi�tko�ci.
Jula, szkolna prymuska, a� zblad�a.
��Tylko nie tr�jka, Siemionie Makarowiczu! Naprawd� nie mo�na z tym nic zrobi�?
��Dlaczego nie? Mo�na. Przyjd� do mnie po zaj�ciach, przeprowadzimy indywidualne zaj�cia rozwijaj�ce gi�tko��
Popatrzy�em na Koti�. Skrzywi� si�.
��Kiedy zadzwoni�e�, robi�em w�a�nie jedn� cha�turk�. Czytaj dalej.
Zajmuj�ca historia czterdziestoletniego nauczyciela urwa�a si� w p� zdania i nie dowiedzia�em si�, jakimi metodami stary erotoman mia� zamiar rozwija� i tak ju� nad wiek rozwini�t� uczennic�. Dalsza cz�� tekstu dotyczy�a bezpo�rednio mnie.
�W�a�nie zadzwoni� do mnie stary przyjaciel Kiry� Maksimow. Dziwna rzecz � nie pozna�em go. A przecie� poprzedniego wieczoru siedzieli�my przy butelce koniaku��.
��Przy dw�ch � sprecyzowa�em.
����Dopiero kiedy zacz�� mi przypomina�, to sobie przypomnia�em. Ale przypomnia�em sobie jako� tak dziwnie. W zasadzie pami�tam ca�y wczorajszy dzie�. Pami�tam, �e pracowa�em, pami�tam, �e z kim� pi�em wieczorem, ale z kim � zupe�nie wylecia�o mi z g�owy, dop�ki nie zadzwoni� Kiry�. Jego twarz te� sobie z trudem przypomnia�em. I w og�le, wszystko, co jest z nim zwi�zane, mi si� miesza. Jedno pami�tam, a drugiego nie�.
��Za du�o �przypomnia�em� � zauwa�y�em. � Co z twoj� stylistyk�, literacie?
��Daj spok�j, nie mia�em g�owy do stylistyki � odci�� si� Kotia. � Czytaj.
Dalej Kotia szczeg�owo opisa� nasz� wczorajsz� rozmow� i moje podsumowanie. Tekst ko�czy� si� zdaniem: �Podejrzewam, �e gdyby Kiry� zadzwoni� p� godziny p�niej, a ja nie zd��y�bym zapisa� tego tekstu, ju� bym go nie pozna��.
Westchn��em i razem z fotelem odwr�ci�em si� do Kotii.
��Dop�ki o tobie my�l� � m�wi� Kotia beznadziejnym tonem � to wszystko jest w porz�dku. Pami�tam i ciebie, i wszystko, co jest z tob� zwi�zane. Ale wystarczy, �e zajm� si� czym� innym� No, na przyk�ad, odszed�em potem od kompa, zrobi�em sobie kaw� i wr�ci�em. Siadam, ju� mam pisa� dalej o nauczycielu wuefu, patrz�, a na ekranie jest jaki� �lewy� tekst. Zacz��em czyta� i znowu sobie przypomnia�em. To tak� jakby we mgle.
��Kotia, co si� dzieje? � zapyta�em.
��A ty wszystko pami�tasz? � zapyta� z nadziej� Kotia.
��Wszystko. To mnie zapominaj�. Rodzice jeszcze pami�taj�, Anka� jeszcze kilka dziewczyn�
��Czyli ludzie, z kt�rymi masz najsilniejszy kontakt emocjonalny � stwierdzi� Kotia.
��W sensie?
��Ci, kt�rzy cz�sto o tobie my�l�. To nie pozwala im zapomnie� w ka�dym razie nie tak szybko. Przecie� ludzie ci�gle co� zapominaj�, to normalne. Je�li jakie� informacje s� zb�dne, je�li z nich nie korzystasz, m�zg usuwa je albo spycha na dno. Mam w komputerze taki system, kt�ry co jaki� czas pyta: �Z tego programu korzysta�e� p� roku temu. Jest ci nadal potrzebny czy mo�na go usun��?�. To normalne zjawisko, tylko w twoim przypadku zachodzi z zastraszaj�c� szybko�ci�. To tak, jakby� mia� skleroz�.
��Dlaczego ja? Ja wszystko pami�tam. To moi przyjaciele maj� skleroz�.
��Tak si� nie dzieje � powiedzia� ponuro Kotia. � S�uchaj, Kiry�, jeste� porz�dny facet i lubi� ci�, ale nie mam zamiaru stale o tobie my�le�. We� to pod uwag�! A je�li nie b�d� my�le�, to zapomn� raz-dwa. I nie pomog� mi �adne notatki.
��Przecie� nie wymagam od ciebie heroicznych czyn�w � mrukn��em. � Chcesz, to skasuj� t� twoj� pisanin� i sobie p�jd�.
Kotia przez jaki� czas si� zastanawia�, chyba tylko po to, �eby mi pogra� na nerwach.
��Nie, poczekaj. To mnie zaciekawi�o. Co dzisiaj robi�e�?
��Obszed�em t�um biurokrat�w � powiedzia�em i zacz��em wymienia� wszystkie miejsca, w kt�rych by�em.
Kotia s�ucha� uwa�nie, kiwa� g�ow�, potem zapyta�:
��Nie my�la�e� o tym, �eby p�j�� do cerkwi?
Wytrzeszczy�em oczy. Kotia nie by� wojuj�cym ateist�, ale w Boga nie wierzy�.
��No co� ty?
��No co? Nie jestem ateist�, tylko agnostykiem. A ka�dy agnostyk teoretycznie dopuszcza istnienie si� wy�szych. Skoro ju� zacz�a si� taka mistyka�
��Nie, nie poszed�em. Tylko tak� sam si� pomodli�em � wyzna�em zawstydzony.
��Powiniene� p�j�� � zdecydowa� Kotia.
��Tak my�lisz?
��Tak my�l�. Innego wyj�cia nie widz�.
Zamilkli�my.
��Kotia, potrzebuj� pomocy � powiedzia�em w ko�cu. � Mo�e to rzeczywi�cie mistyka? Masz jakich� znajomych jasnowidz�w?
��Sk�d mia�bym mie�?
��No, przecie� kiedy nie piszesz o seksie, to piszesz o r�nych tam� I kontaktujesz si�
��Co� ty! Kontaktuj� si� z takimi samymi oszo�omami jak ja! My�lisz, �e chodz� po r�nych szarlatanach, parapsychologach, a potem o nich pisz�? Jeszcze mi powiedz, �e r�n� owczarki i potem to opisuj�. Wszystko wymy�lam, Kiry�! Wszystko to brednie dla czytelnik�w! Nie ma �adnych prawdziwych jasnowidz�w. A przynajmniej ja �adnego nie znam.
��No to faktycznie nie pozosta�o mi nic innego, jak p�j�� do cerkwi.
��Poczekaj. Ju� wiem, do kogo p�jdziemy.
Popatrzy�em na Koti� pytaj�co.
��Do Dymitra Mielnikowa. No i co? Dobrze wymy�li�em?
��A co, znasz go? � zdumia�em si�.
��Oho! I ciebie tkn�a skleroza. � Kotia zachichota�. � Znam! Niezbyt dobrze, ale Mielnikow to cz�owiek towarzyski. Tylko trzeba b�dzie wzi�� butelk� koniaku.
Dmitrij Mielnikow by� cz�owiekiem rzadkiego zawodu � od dwudziestu lat pisa� fantastyk� i najwyra�niej odnosi� na tym polu sukcesy. W ka�dym razie znawca kosmicznych potwor�w i rodzimych wampir�w mieszka� w wie�owcu na Kutuzowskim, w kt�rym by�a czysta klatka schodowa, dziarski dziadek-ochroniarz, s�dz�c z wygl�du i czujnego spojrzenia � by�y wartownik w
Mieszkanie Mielnikow mia� ogromne i pi�knie urz�dzone, a on sam wygl�da� na zadowolonego z �ycia. Zawsze s�dzi�em, �e autor, kt�rego bohaterowie zginaj� z�bami rury, a jednym kopni�ciem przebijaj� betonowe �ciany, jest cherlakiem, ale Mielnikow by� cz�owiekiem w �rednim wieku, �redniego wzrostu, �rednio barczystym, za to z widocznym brzuszkiem.
Koti� jednak przyj�� bardzo serdecznie, a ja zosta�em zaszczycony u�ciskiem d�oni w�adcy dusz nastolatk�w i romantycznych dziewcz�t.
��Prosz�, wejd�cie do gabinetu, ch�opaki � zaproponowa� demokratycznie Mielnikow. � Je�li chcecie, to w��cie kapcie.
Gdzie� w g��bi mieszkania d�wi�cza�y naczynia, marudzi� dzieci�cy g�os, szczeka� pies, ale za masywnymi drzwiami gabinetu od razu zapanowa�a cisza. Mrucza� jaki� szpanerski odtwarzacz, przezroczysty, by�o wida�, jak w �rodku wiruje dysk i mrugaj� diody, zapewne absolutnie zb�dne, umieszczone tam �zupe�nie po nic�.
��A w �rodku neon�wka � wymrucza�em.
Mielnikow popatrzy� na mnie ucieszony.
��O! Jak przyjemnie spotka� oczytanego cz�owieka! Do czego to dosz�o, nikt nie pami�ta klasyki! Zacytowa�em w swojej ksi��ce Strugackich bez cudzys�owu, pope�ni�em, �e si� tak wyra��, literacki komplement, a czytelnicy zacz�lichwali� to zdanie jakomoje.
Nastr�j i tak mia�em pod�y.
��Przynajmniej czytelnicy maj� dobry gust.
Mielnikow zamilk�. Mo�e si� zastanawia�, czy si� obrazi� i wystawi� mnie i Koti� za drzwi. Nie wystawi�. Wymrucza� tylko:
���eby tak do tego gustu jeszcze og�lne wyrobienie� No bo jak mo�na uczepi� si� jednego autora i czyta� tylko jego? Niechby nawet mnie!
Kotia zachichota�. Wyj�� z torby, na kt�r� Mielnikow ju� zd��y� zerkn��, butelk� koniaku.
��Jasne � oznajmi� pisarz. Otworzy� szafk�, w kt�rej, jak si� okaza�o, by� barek, i to nie pusty, wyj�� kieliszki, postawi� na szklanym stoliku obok kanapy. Zastanowi� si� i zapyta�: � Rozumiem, �e przyszli�cie nie tylko po to, �eby si� napi�?
��Bardzo potrzebujemy twojej pomocy � powiedzia� Kotia. � Kiry� znalaz� si� w takiej dziwnej sytuacji�
��Nie jestem wydawc� � odpar� szybko Mielnikow. � Mog� jedynie podpowiedzie�, do kogo uda� si� z powie�ci�.
��Nie, nie, Kiry� nie pisze. � Kotia zamacha� r�kami.
Na twarzy Mielnikowa odmalowa� si� wyraz ulgi.
��W takim razie, jak mog� panu pom�c? � zapyta�. � Jedyne, na czym si� naprawd� znam, to literatura, a konkretnie: fantastyka.
��No wi�c w�a�nie Kiry�owi przydarzy�a si� taka fantastyczna historia � zacz�� Kotia. � Ale co ja� Niech Kiry� sam opowie.
��Wr�ci�em wczoraj do domu po pracy. Mieszkam sam� no, prawie sam, bo mam psa.
Przez pierwsze pi�� minut pisarz wyra�nie si� nudzi�. Potem na jego twarzy pojawi�o si� lekkie zainteresowanie.
Dziwne, opowie�� o dniu obfituj�cym w wydarzenia zaj�a mi zaledwie kwadrans.
��Dobra historia. � Mielnikow dola� sobie koniaku. � Czyli to jest pomys� pa�skiego�
��To si� wydarzy�o naprawd� � oznajmi�em ponuro.
Tak my�la�em, �e fantasta nie b�dzie najlepszym doradc�. Fanta�ci jeszcze mniej wierz� w cuda, ni� prostytutki w mi�o��.
��Dymitrze Siergiejewiczu, to wszystko prawda � potwierdzi� Kotia.
��Niech mi pan poka�e sw�j dow�d � poprosi� Mielnikow.
Wzruszy�em ramionami � co mu dadz� moje dokumenty? � ale mimo to wyj��em i poda�em.
��Niech mi pan powie, Kiryle Dani�owiczu � zacz�� Mielnik�w, ogl�daj�c dow�d � jak uda�o si� panu doprowadzi� dokument do takiego stanu? W pa�skiej sytuacji�
Zabra�em mu dow�d i popatrzy�em na stron� ze zdj�ciem. Dow�d jak dow�d� Tylko� tylko bardzo blade napisy. I zdj�cie jakby wyblak�e. I strony takie po��k�e i kruche.
��Jeszcze wczoraj wygl�da� normalnie � powiedzia�em. � Sp�jrz.
Poda�em dow�d Kotii. Ten z przera�eniem popatrzy� na wyblak�e linijki.
��Ciekawe � powiedzia� Mielnikow z nieukrywan� przyjemno�ci�. � Dajcie mi go.
Jeszcze raz uwa�nie przejrza� dow�d. Przekartkowa�. Prychn��.
��Co� jeszcze? � zapyta�em.
��Wie pan, Kiryle, �e nie jest pan nigdzie zameldowany?
Kartka z meldunkiem faktycznie by�a pusta. Ogl�da�em j� pod jasnym �wiat�em lampy, przy oknie, pod k�tem i pod �wiat�o, i nie znalaz�em �adnych �lad�w stempla.
��W Moskwie cz�owiekowi ci�ko bez meldunku. � Kotia westchn��. � Mo�e powiniene� postara� si� o tymczasowy? �artuje, �artuj�, uspok�j si�.
Ja nie mia�em ochoty na �arty. Schowa�em dow�d do kieszeni i popatrzy�em na Mielnikowa.
��A wi�c nale�y przyj��, �e pa�ska opowie�� jest prawdziwa? � zapyta� pisarz.
Skin��em g�ow�.
��I chce pan mojej rady jako cz�owieka wymy�laj�cego r�ne nieprawdopodobne historie?
Znowu skin��em g�ow�.
Mielnikow odchyli� si� na oparcie fotela, wspar� �okcie na sk�rzanej poduszce. W zadumie obr�ci� w r�ku kieliszek z koniakiem.
��Gdybym by� bra�mi Strugackimi � zacz�� � to wymy�li�bym� wymy�li�bym, �e jest pan cz�owiekiem niepotrzebnym, nikczemnym� Przepraszam pana bardzo, ja tylko tak dla przyk�adu.
��To nic, niech pan m�wi dalej � poprosi�em.
��I oto samo �ycie, sama rzeczywisto�� zacz�a pana usuwa� ze �wiata. Stopniowo zacieraj� si� pa�skie �lady: najpierw dokumenty, potem wspomnienia przypadkowych znajomych, potem wspomnienia przyjaci� i krewnych. A sko�czy�oby si� to� � Zawaha� si�, a potem skin�� g�ow�. � Sko�czy�oby si� tym, �e sta�by si� pan zapomnianym przez wszystkich widmem. Mniej wi�cej.
��Dzi�kuj� � powiedzia�em, czuj�c dziwn� sucho�� w ustach. � A jakie� inne warianty?
��Oczywi�cie! � zawo�a� rado�nie Mielnikow. � Gdybym by� G�obaczowem, wymy�li�bym, �e Ziemi� atakuj� kosmici. W ten w�a�nie sprytny spos�b przygotowuj� sobie plac�wk�: usuwaj� cz�owieka z �ycia, usuwaj� pami�� o nim, zamieniaj� papierki i pa�skie miejsce zajmuje agent wrogiej cywilizacji. Wszystko sko�czy�oby si� tym, �e my, Ziemianie, zacz�liby�my z nimi walczy�, wdarliby�my si� na ich planet� i dali im �upnia.
Ta wersja brzmia�a bardziej optymistycznie, ale nie bardzo wierzy�em we w�asne mo�liwo�ci zastraszenia kosmicznych naje�d�c�w.
��Gdybym nazywa� si� Zarow � kontynuowa� Mielnikow � to by�by pan ma�ym ch�opcem albo naiwnym m�odzie�cem i w ten spos�b obca cywilizacja testowa�aby pa�sk� odporno��. Ta cywilizacja nie by�aby tak wredna jak u G�obaczowa, ale r�wnie ma�o sympatyczna. Zm�nia�by pan, zahartowa� si� w walce, da� wszystkim �upnia i przy okazji zyska� wszechpot�g�, ale zrezygnowa� z niej z niewiadomych powod�w.
��No, tu ju� m�j wiek mnie ogranicza � powiedzia�em. � A dalej?
��Gdybym nazywa� si� Welesow � rzek� w zadumie Mielnik�w � to w ten spos�b przygotowa�by si� pan do przej�cia do innego �wiata: z kt�rego przyby� pan w niemowl�ctwie. By�by to �wiat pe�en r�nych bog�w, potwor�w i mag�w. Pan by�by pewnie bogiem albo bohaterem i�
��Da�bym wszystkim �upnia � domy�li�em si�. � I zaj�� nale�ne mi miejsce.
��Tak jest. Ale potem doszed�by pan do wniosku, �e istniej� jeszcze wi�ksi bogowie, i zacz��by pan z nimi walczy�.
��A jakie� inne wyj�cie? � zapyta� Kotia. Zdaje si�, �e lubi� fantastyk�, dlatego u�miecha� si� zadowolony, patrz�c na Mielnikowa.
��Gdybym nazywa� si� Ochotnikow, niczego bym nie wyja�nia�. � Mielnikow u�miechn�� si� z�o�liwie. � Obrywa�by pan od wszystkich, kt�rzy tylko mieliby ochot� panu przy�o�y�. D�ugo by pan cierpia�, a� w ko�cu zrozumia�by, �e trzeba zacz�� �ycie od czystej karty. Zacz��by pan od pocz�tku zdobywa� wszystko w �yciu, na nowo zdobywa�by pan mi�o�� kobiety, kt�ra o panu zapomnia�a.
��Nie bardzo mi si� to podoba � przyzna�em.
Kotia zachichota�.
��Gdybym nazywa� si� Czudow � Mielnikow zmru�y� oczy � to by�by pan macho. Inteligentem o wnikliwej znajomo�ci otoczenia i z manierami sier�anta. Z�a dziewczyna wyla�aby na pana zawarto�� nocnika, gliniarze d�ugo biliby pana pa�kami, ale pa�ska si�a ducha przezwyci�y�aby wszystko.
Kotia parskn�� �miechem.
��Gdybym by� ma��e�stwem Inoczenko� � Mielnikow zastanawia� si� chwil� -�to podobne rzeczy dzia�yby si� z lud�mi regularnie, wszyscy by na nie czekali i przygotowywali si� do nich. Ale najprawdopodobniej wtedy by�by pan dziewczynk� albo m�od� dziewczyn�. Wszystko sko�czy�oby si� smutno, ale optymistycznie.
Kotia r�a� na ca�y g�os. Mimo woli u�miechn��em si�.
��Gdybym by� m�odym i ambitnym autorem Wasi� Pupkinem, to pobawi�bym si� z religi� � kontynuowa� Mielnikow. � Na przyk�ad, uczyni�bym z pana wsp�czesnego Hioba, kt�rego B�g do�wiadcza, zasypuj�c go nieszcz�ciami. B�d�c na pana miejscu, spodziewa�bym si� jeszcze problem�w ze zdrowiem, milicj� i �wiatem przest�pczym.
��To r�wnie� mi si� nie podoba.
��Gdybym nazywa� si� Dromow, to epidemia usuwania ludzi z rzeczywisto�ci rozpocz�aby si� nagle i na ca�ym �wiecie. Pan pracowa�by w s�u�bach specjalnych i bada� t� spraw�, dop�ki z panem nie zacz�oby si� dzia� to samo. Jakie� wyja�nienia jednak bym przedstawi�, ale niezbyt przekonuj�ce, bo nie o wyja�nienia tu chodzi.
��A gdyby si� pan nazywa� Mielnikow? � nie wytrzyma�em.
Mielnikow westchn��.
��Gdybym nazywa� si� Mielnikow� a w�a�nie tak si� nazywam� To �mia�o m�g�bym napisa� ka�d� z tych powie�ci. Niech pan zrozumie, ja teraz fantazjuj�, przedstawiam r�ne warianty� dla �artu przeprowadzam paralele.
��Ale prosz� mi jednak powiedzie�, co pa�skim zdaniem jest najbardziej prawdopodobne?
��Ale� nic! � Mielnikow jednym haustem wypi� koniak. � Nie wierz� w �adnych kosmit�w, bog�w i bohater�w, w tajemnicze prawa wszech�wiata, w cierpienie i ca�� reszt�. Welesow, Dromow, Inoczenko � oni te� w to nie wierz�! Wszyscy pisarze fanta�ci to ludzie trze�wo my�l�cy, kt�rzy po prostu daj� ludziom rozrywk�. I jeszcze odrobin� ekstrapoluj� rzeczywiste problemy na fantastyczne sytuacje, �eby ciekawiej si� czyta�o. Wszystkie warianty s� mo�liwe i wszystkie s� nierealne.
��Ale ze mn� naprawd� co� si� dzieje � powiedzia�em. � Rozumiem, �e nie chce mi pan uwierzy�. Nie mo�e pan. �e uwa�a pan to za �art� bredzenie cz�owieka chorego. Ale niech pan za�o�y, cho� na chwil�, �e naprawd� tak w�a�nie jest! Co ja mamrobi�?
Mielnikow zastanowi� si�.
��No, na pocz�tek� I�� na milicj� ju� za p�no, aresztuj� pana na wszelki wypadek, i to wszystko. Niech si� pan trzyma tych, kt�rzy pana pami�taj�. Bliskich ludzi � zerkn�� na Koti� � rodzic�w, przyjaci�ek. Niech pan nie pozwoli im zapomnie�. Niech pan gra na czas, mo�e jeszcze wszystko si� zmieni. Co jeszcze�? Niech pan spr�buje znale�� jakie� swoje dokumenty, metryk� urodzin� Informacje w zupe�nie przypadkowych instytucjach. Nie gra� pan w jakim� filmie? Nie wyst�powa� w telewizji? Domowe wideo, zdj�cia. Niech pan idzie do lekarza, za�o�y tam sobie kart�. Prywatne kliniki nie b�d� prosi� o dow�d. Niech pan idzie do cerkwi! Pomodli si�!
��Chyba ju� tylko to ostatnie mi zosta�o � mrukn��em. � Modli� si�.
��Kiry� � zacz�� Mielnikow � jestem got�w panu uwierzy�. I powiem szczerze, �e robi mi si� zimno na my�l, �e pan nie �artuje. Przecie� je�li co� takiego sta�o si� z panem, to mo�e si� przydarzy� r�wnie� mnie. Ale ja nie znam odpowiedzi. Nie jestem wyroczni�! Jestem jedynie pisarzem fantast�. Mog� co� poradzi�, mog� si� z panem napi�, i to wszystko!
��Przepraszamy, �e tak wtargn�li�my � powiedzia� Kotia, kt�ry chyba wyczu�, �e audiencja sko�czona.
Mielnikow wsta�, rozla� do kieliszk�w reszt� koniaku i zapyta�:
��Strzemiennego?
Wypi�em bez przyjemno�ci. Dziwna rzecz � cho� nie spodziewa�em si� �adnych cud�w, to zrobi�o mi si� przykro.
��Informujcie mnie na bie��co � powiedzia� Mielnikow. � A ja, je�li co� wymy�l�, to zadzwoni� ee� do Kotii.
��Mam kom�rk� � odezwa�em si�, nie wiem po co. � Niech pan zapisze�
��Tak, tak, oczywi�cie. � Mielnikow zakrz�tn�� si�, wzi�� ze sto�u kawa�ek papieru i nabazgra� na nim m�j numer. Pewnie za p� godziny ten strz�p wyl�duje w koszu na �mieci.
Po�egnali�my si�. By� mo�e w innych okoliczno�ciach Mielnik�w okaza�by si� interesuj�cym rozm�wc� i siedzieliby�my u niego nie godzin�, tylko ca�y wiecz�r. To by�a nasza, moja i Kotii, wina � przyszli�my do cz�owieka, kt�ry dawno temu przesta� wierzy� w cuda, i ��damy, �eby teraz w te cuda uwierzy�.
Wielokrotnie powtarzaj�c, �e b�dziemy si� nawzajem informowa�, podreptali�my chwil� przy drzwiach, a potem Mielnik�w jako� tak zwinnie i niepostrze�enie otworzy� zamki i nie pozosta�o nam nic innego jak wyj�� na schody. Z g��bi mieszkania pachnia�o �wie�o usma�onymi kotletami i pisarz wyra�nie si� niecierpliwi�.
��Jeszcze zadzwonimy � rzuci� Kotia w szczelin� zamykaj�cych si� drzwi. Us�ysza� w odpowiedzi nieokre�lone �mhm� i popatrzy� na mnie przepraszaj�co.
Wzruszy�em ramionami.
��Tak w og�le to ca�kiem w porz�dku go�� � wymamrota� Kotia. � I bardzo towarzyski. My�la�em, �e d�u�ej posiedzimy.
��Prostytutki wierz� w mi�o�� � powiedzia�em.
��S�ucham? � Kotia wcisn�� guzik, przywo�uj�c wind�. � Jakie prostytutki? To znaczy, nie mam nic przeciwko�
��Pisarze fanta�ci wierz� w cuda jeszcze mniej, ni� prostytutki w mi�o��, tak sobie pomy�la�em, gdy szli�my do Mielnikowa. Ale prostytutki wierz� w mi�o��. Po cichutku, nic nikomu nie m�wi�c, ale wierz�. Marz�, �e jest co� jeszcze opr�cz spoconych grubas�w, kt�rzy chc� seksu za pieni�dze. Marz� i boj� si� uwierzy� w te marzenia. Podobnie tw�j Mielnikow. Tak naprawd� on chce, �eby to wszystko istnia�o � cuda, kosmici, �wiaty r�wnoleg�e. �eby to by� nie tylko papierek od cukierka, lecz sam cukierek, kolorowa landrynka w pude�eczku. I jednocze�nie boi si� w to uwierzy�! Znacznie �atwiej jest my�le�, �e jestem aferzyst� albo �wirem. Chlapnie sobie kieliszeczek pod kotlety, podrapie si� po karku i p�jdzie pisa� o krwawych kosmitach.
��Ale� pojecha�! � zachwyci� si� Kotia i zab�bni� palcami w przycisk windy. � To o prostytutkach � super!
��Wstaw do opowiadania � poradzi�em. � Chod�my po schodach, winda nie dzia�a.
��Jak to nie dzia�a? Przecie� lina si� rusza.
Machn��em r�k� i ruszy�em w d� po schodach.
��Z dwunastego na piechot�? � oburzy� si� Kotia. � No dobra, zobaczymy, kto b�dzie pierwszy!
Doszed�em do si�dmego, gdy widna pojecha�a w g�r�. Potem druga. Przy�pieszy�em kroku, ale na czwartym wyprzedzi�a mnie zje�d�aj�ca winda.
Jednak lenistwo bardziej si� op�aca.
Przeskakuj�c po dwa stopnie, wyskoczy�em na sam d�. Kotia ju� otwiera� drzwi wyj�ciowe.
��Poczekaj! � zawo�a�em. � Gdzie� si� tak rozp�dzi�?
Kotia zastyg� w drzwiach i zerkn�� na czytaj�cego gazet� stra�nika. Zrobi�em jeszcze kilka krok�w i zatrzyma�em si�. Kotia popatrzy� na mnie pustym, obcym spojrzeniem.
��Kotia? � zapyta�em.
Kotia odkaszln��.
��Tak?
��Co� ty, nie poznajesz mnie?
��Ee� � wymrucza� Kotia i zn�w popatrzy� na stra�nika.
Stra�nik zapyta� podejrzliwie:
��Jakie� problemy, panowie?
��Nie, �adnych � odpowiedzia�em, mijaj�c Koti� i wychodz�c na dw�r. � Wszystko w porz�dku.
��Od kogo wyszli�cie?! � krzykn�� za mn� stra�nik.
Nie odpowiedzia�em. Sta�em i czeka�em, a� Kotia wyjdzie z klatki. Nie spanikowa�, ale sta� si� czujny.
��Kotia? � Po chwili powt�rzy�em: � Kotia?
��Naprawd�, nie mog� sobie przypomnie� � odpowiedzia� szczerze Kotia, lekko si� rozlu�niaj�c. � Jest pan� znajomym Mielnikowa?
��Tak � odpar�em. � Znajomym. Nie pami�tasz?
Kotia pokr�ci� g�ow�.
��Co� si� sta�o?
��Wyszed�e�� Wyszed� pan od Mielnikowa? � wykrztusi�em.
Kotia skin�� g�ow�.
��Jest w domu?
��Tak, oczywi�cie. � Kotia drepta� w miejscu. � Wi�c idzie pan do Mielnikowa? Przepraszam, twarz jakby znajoma, ale nie mog� sobie przypomnie�.
��Wszystko w porz�dku � powiedzia�em. � Taki mam wygl�d, ci�ko zapami�ta�.
��To ja ju� p�jd�. � Kotia zrobi� krok, zerkn�� na mnie, chyba chcia� co� powiedzie�, ale pokr�ci� g�ow� i poszed�.
Wyj��em papierosy, zapali�em. Dym by� s�odki i gorzki zarazem. Za szklanym okienkiem w drzwiach mign�a mi twarz stra�nika � dzielny dziadek by� czujny. �eby tylko nie wezwa� milicji.
Znowu wsun��em r�k� do kieszeni, wyj��em dow�d i otworzy�em: kruche strony rozpad�y mi si� w r�kach. Zdj�cie odskoczy�o z pstrykni�ciem i upad�o na asfalt. Podnios�em je � na szarym kwadraciku nie da�o si� ju� dojrze� twarzy.
Zimno� Jesie� A zima ma by� mro�na�
��A wi�c tak� � mrukn��em, jakbym komu� grozi�, albo tworzy� jaki� plan. � A wi�c tak? A wi�c tak!
Po pierwsze, cud�w nie ma. Po drugie, mog� by� wyj�tki, ale wy��cznie dla z�ych cud�w. A skoro nasta� czas z�ych cud�w, to pozostawanie dobrym nie ma sensu.
Okna mojego mieszkania by�y ciemne. Nie przypuszcza�em jednak, �eby Natalia Iwanowa k�ad�a si� spa� o �smej wieczorem.
Wjecha�em na swoje pi�te pi�tro, zadzwoni�em do drzwi. Keszju szczekn�� i ucich�, a ja posta�em kilka minut, wzruszy�em ramionami i wsiad�em do windy. Je�li kto� obserwowa� mnie przez wizjer, to teraz ten kto� podrepcze sobie szuraj�cym starczym krokiem z powrotem do telewizora, rejestruj�c w pami�ci, �e do s�siadki przychodzi� kawaler. Nie w�tpi�em, �e Galina Romanowna kompletnie o mnie zapomnia�a. Swoj� drog� to ciekawe, jak tym przyg�uchym staruszkom, wpatrzonym w nieko�cz�ce si� opery mydlane, udaje si� us�ysze�, co si� dzieje. przy drzwiach s�siad�w? Przecie� w�asne drzwi wyciszaj� derm�! A potem wysiaduj� w przychodniach i skar�� si� lekarzom na problemy ze s�uchem!
W windzie nacisn��em przycisk �smego pi�tra. Nie chcia�em czeka� na Natali� na pi�tym obok zsypu, to by�oby niebezpieczne, mog� si� za�o�y�, �e zaraz kto� wyszed�by wynie�� �mieci albo zapali�. Ale ostatnie pi�tro by�o idealne � w jednym mieszkaniu mieszka� stary dziadek, kt�ry nigdy sam nie wychodzi�, a dwa nast�pne wynajmowa�y wieloosobowe rodziny wschodnich gastarbeiter�w, kt�rzy nigdy w �yciu nie zadzwoniliby na milicj�. Kiedy� dra�nili mnie owi cisi ludzie ze Wschodu, mo�e Tad�ycy, a mo�e Uzbecy, mieszkaj�cy po dziesi�� os�b w jednym mieszkaniu. Przemykali do siebie b�yskawicznie i niezauwa�alnie, uciekaj�c niczym karaluchy przed �wiat�em. Niby nic do nich nie mia�em� Zwyk�y bytowy szowinizm.
Teraz cieszy�em si�, �e to oni tam mieszkaj�. Siedzia�em na ostatnim pi�trze przy zsypie, pali�em, patrzy�em przez okno w d�, na wej�cie do klatki. �ciemnia�o si�, ale nad wej�ciem by�a jasna �ar�wka, zd��� zobaczy� Natali� zawczasu.
Kilku Tad�yk�w wjecha�o na g�r� i zanurkowa�o do swoich mieszka�, udaj�c, �e mnie nie widz�. Powoli wyka�cza�em paczk� papieros�w.
Zacz�� pada� drobny, cichy deszcz; lubi� go jesieni�, przypomina, �e lato ju� si� sko�czy�o. I wtedy, niemal od razu, przed wej�ciem do klatki mign�� kolorowy parasol.
Mo�e widzia�em go wczoraj w swoim mieszkaniu, w�r�d innych cudzych rzeczy, a mo�e nie widzia�em, w ka�dym razie od razu wyczu�em, �e to Natalia.
Zrobi�o mi si� zimno, nogi zdr�twia�y. Z trudem uda�o mi si� doj�� do windy i nacisn�� przycisk. Na dole trzasn�y drzwi, winda jecha�a ju� na ostatnie pi�tro. Wsiad�em, ale nie naciska�em przycisku parteru.
Zrobi�a to za mnie Natalia � winda pos�usznie zjecha�a na d�.
Ci�ko sta� si� bandyt�, gdy ma si� za sob� �wier� wieku uczciwego, porz�dnego �ycia.
Poza tym nie mia�em najmniejszej ochoty trafi� do wi�zienia za bandytyzm.
Z wewn�trznej kieszeni kurtki wyj��em n�, kupiony dwie godziny temu w metrze. Tania chi�ska podr�bka znanej marki, ale najwa�niejsze, �e wygl�da� przera�aj�co � w�skie d�ugie ostrze z drapie�nymi z�bami i zbroczem. Gdyby sprzedawano wiarygodne atrapy pistolet�w, kupi�bym tak�.
Naprawd� bardzo nie chcia�em wyl�dowa� w wi�zieniu.
Drzwi otworzy�y si� z sykiem i brzydka Natalia wesz�a do windy. A w�a�ciwie zrobi�a krok do przodu, zobaczy�a mnie, zachwia�a si�, wytrzeszczy�a oczy i pr�bowa�a si� wycofa�.
Chwyci�em j� za rami� i wci�gn��em do �rodka. Przystawi�em jej n� do gard�a � ten ruch wypad� tak naturalnie, jakbym ca�e �ycie napada� w windach samotne dziewczyny w charakterze psychopaty-gwa�ciciela.
��B�d� krzycze� � powiedzia�a Natalia, patrz�c na n�.
��To dlaczego tego nie robisz? � spyta�em.
Z�o�ony parasol wbija� mi si� w nog�, Natalia uparcie go nie odsuwa�a. W drugiej r�ce mia�a torb� z zakupami.
��Prosz� mnie pu�ci�, ja pana nie znam! � powiedzia�a g�o�no. � Prosz� mnie pu�ci�!
Nacisn��em guzik pi�tego pi�tra.
��K�amiesz. Pami�tasz mnie. A to znaczy�
Przebieg�a wzrokiem po mojej twarzy. Obliza�a wargi i ostro�nie pokr�ci�a g�ow�.
��Pan zwariowa�. Zgnije pan w wi�zieniu. Wie pan, co si� robi w obozie z gwa�cicielami?
��Natalio, jest pani zbyt spokojna � powiedzia�em i wtedy u�wiadomi�em sobie, �e trafi�em w sedno. Jest zbyt spokojna jak na kobiet�, kt�r� zaatakowa� z no�em� niewa�ne kto, psychopata czy oszukany frajer.
��Nie jest pan morderc�. Nic mi pan nie zrobi.
��Sprawdzimy? Pozbawili�cie mnie wszystkiego. Mieszkania, pracy, dokument�w. Nie mam nic do stracenia!
���ycie � odpowiedzia�a kr�tko.
��To nie jest takie wa�ne. � Uj��em n� tak, �eby ostrze wbija�o si� w szyj� w okolicy arterii. � Je�li tylko pi�niesz, pchn�.
Winda si� zatrzyma�a, drzwi si� otworzy�y.
��Proponuj� zachowywa� si� tak, jakby�my byli dobrymi przyjaci�mi � powiedzia�em, obejmuj�c Natali�. � Spokojnie otworzysz drzwi i wejdziemy do mieszkania. Umowa stoi?
Je�li wszystko dobrze przewidzia�em, je�li Natalia nie zacznie si� wyrywa� i krzycze�, to wszystko powinno p�j�� dobrze. Przez wizjer nie da si� dojrze� no�a. Dziewczyna idzie z ch�opakiem, obejmuj� si�, nie mog� si� doczeka�, kiedy wskocz� do ��ka, co w tym dziwnego? A w�a�nie taki obrazek chce zobaczy� stara s�siadka.
Natalia si� nie wyrywa�a.
Szcz�kn�y zamki, weszli�my do mieszkania. Zamykaj�c nog� drzwi, pomaca�em r�k� �cian� w poszukiwaniu w��cznika. Prostok�t kuchennego okna s�czy� umieraj�cy zmierzch. W pokoju niespokojnie szczekn�� Keszju. By�o zimno. Czy naprawd� do tej pory nie zacz�li grza�?
��W��cznik jest ni�ej � powiedzia�a pogardliwie Natalia. � Na wysoko�ci opuszczonej r�ki.
��No tak, jak mog�em zapomnie� � wymrucza�em. Zap�on�o �wiat�o. Zajrza�em do pokoju � pies le�a� na kanapie, nikogo wi�cej nie by�o.
��Co dalej? � zapyta�a Natalia. Lekko przechyli�a g�ow�, odsuwaj�c si� od ostrza no�a. � Od razu mnie zabijesz czy najpierw b�dziesz torturowa�?
Keszju zeskoczy� z kanapy. Pobieg� do przedpokoju. Zamacha� ogonem i zastyg� na granicy mi�dzy ucieczk� i ujadaniem.
��Jeste� zbyt spokojna � powt�rzy�em jak zakl�cie. To by�o jedyne, co mog�em przedstawi� w charakterze dowodu, stoj�c w tym obcym mieszkaniu. � Natalio, nie mog� ci niczego udowodni�, ale jestem pewien, �e siedzisz w tym po uszy.
Dziewczyna prychn�a.
��I co, b�dziemy tak sta�?
��Do kuchni � poleci�em.
Poszli�my do kuchni. Opu�ci�em rolety. Keszju pobieg� za nami, nadal czujny, ale cichy.
��Siadaj. � Pchn��em Natali� na taboret i wyj��em z kieszeni ta�m� klej�c�.
��Naogl�da�e� si� film�w sensacyjnych � powiedzia�a pogardliwie Natalia.
Nie stawia�a oporu, nawet sama poda�a mi r�ce � zwi�za�em je ta�m�. Potem przymocowa�em j� do sto�ka. Panowa�a straszna, martwa cisza, na ulicy nie by�o s�ucha� szumu przeje�d�aj�cych samochod�w, okrzyk�w podpitych przechodni�w, czy cho�by trza�ni�cia drzwi klatki schodowej.
��Uspokoi�e� si�? � zapyta�a zimno Natalia, gdy od�o�y�em rolk� ta�my i usiad�em na drugim sto�ku. � No to wyja�nij teraz, czego chcesz? �eby przepisa� na ciebie mieszkanie? Ci�ko b�dzie.
Nie s�ucha�em jej, przygl�da�em si� kuchni. Siedem metr�w kwadratowych. Pok�j dwana�cie i jeszcze dziesi�� na �azienk�, toalet� i przedpok�j. �aden pa�ac. Gdyby w�o�y� w to du�o si� i �rodk�w, to ca�e mieszkanie mo�na przerobi� nie do poznania w ci�gu kilku godzin.
Przerobi� tak, ale nie zrobi� na nowo.
Cud�w nie ma.
Musz� znale�� �lady swojego mieszkania w tym obcym domu.
Od czego zacz��?
Glazura.
Podwa�y�em no�em p�ytk� � zgadza si�, glazura, a nie naklejona na wierzch kolorowa folia. Potar�em fug� � sucha. Mo�e stara. A mo�e szybkoschn�ca.
Natalia si� za�mia�a.
��Zaklei� ci usta? � zapyta�em.
��D�ub sobie, d�ub � powiedzia�a dobrotliwie. � Potem zmusz� ci� do zrobienia remontu.
Tapety. Tu� przy pod�odze, w niewidocznym miejscu, naci��em kawa�eczek i oderwa�em. Pod spodem by�a �ciana, �adnych �lad�w poprzedniej tapety. Zerwali? Mo�liwe.
��Jeste� g�upi � oznajmi�a Natalia.
Usiad�em na pod�odze, rozci��em linoleum � na krzy� � brutalnie, na �rodku kuchni. Podszed� Keszju, obw�cha� dziur� w pod�odze � starego linoleum tam nie by�o � warkn�� na mnie i si� wycofa�.
��No, zastan�w si�. Je�li dokumenty rzeczywi�cie zosta�y zamienione w jaki� magiczny spos�b, je�li przyjaciele o tobie zapomnieli, to co m�g�by� tu znale��? � Natalia zachichota�a. � �lady remontu?
Wyci�gn��em r�k� do Keszju, pies si� jednak uchyli�.
��Nie wiem. Ale o przyjacio�ach nic ci nie m�wi�em.
Natalia zamilk�a.
Popatrzy�em jej w oczy i pokr�ci�em g�ow�.
��Niepotrzebnie to powiedzia�a�. Teraz mam granitow� pewno��, �e jeste� w to zamieszana. Tylko nie wiem jak.
��Co dalej? � Jej g�os by� nadal absolutnie spokojny. � B�dziesz mnie torturowa�? Zabijesz? To nie tajga, kochany. Dla wszystkich jeste� �wirem, bez dokument�w, bez przesz�o�ci. Wpad�e� do obcego mieszkania, zabi�e� gospodyni�. Kar� �mierci u nas znie�li, czy co?
��Zdaje si�, �e znie�li.
��Pi�tna�cie lat w obozie to r�wnie� nic przyjemnego. No? � Natalia u�miechn�a si� zwyci�sko. � Uwolnij mnie, Kiry�. Usi�dziemy jak ludzie, zaparzymy herbat�, porozmawiamy.
Mia�em ogromn� ochot� j� uderzy�. I prosz� mi nie m�wi�, �e nie wolno bi� kobiet! Takie trzeba!
Tylko �e to nie mia�oby sensu. Natalia nie wpadnie w histeri� i nie przyzna si� do swoich podst�pnych plan�w.
M�g�bym jej splun�� w twarz. I wyj��, niech si� sama uwalnia, niech przegryza ta�m�, niech wtedy chichocze do woli.
Mog� te� spr�bowa� porozmawia�.
Wsta�em i podszed�em do niej. Natalia wyci�gn�a z u�miechem r�ce, a ja przysun��em do nich n�, �eby przeci�� ta�m�.
��Ciel� � powiedzia�a Natalia. I nagle zacz�a przera�liwie wrzeszcze�: � Ratunku! Na pomoc! Morduj�! Mordu�
Nie zd��y�em nic zrobi�! Ani opu�ci� r�ki z no�em, ani zas�oni� jej ust � ci�gle krzycz�c, Natalia wsta�a z przyklejonym do po�ladk�w taboretem i skoczy�a do przodu. Prosto na n�.
I ostrze idiotycznego chi�skiego no�a wesz�o pod jej lew� pier�. Na moj� r�k� pop�yn�a krew. Dziewczyna przesta�a krzycze�, jakby si� zakrztusi�a w�asnym g�osem. Podnios�a g�ow� i szepn�a:
��A co wymy�lisz teraz, Kiriusza?
Odsun��em si�, odruchowo wyci�gaj�c n� z rany. Natalia, skulona, upad�a na pod�og�. Spod niej p�yn�a krew, zbieraj�c si� w rozci�tym linoleum. Keszju zawarcza�, przywar� do pod�ogi izacz�� si� czo�ga� do Natalii.
Nigdy w �yciu tak si� nie ba�em.
Zawsze uwa�a�em, �e �omdla�e r�ce�, �zimny pot�, �uginaj�ce si� nogi� to wymys� powie�ciopisarzy. Na mnie stresuj�ca sytuacja dzia�a�a dok�adnie na odwr�t, pobudza�a mnie do dzia�ania. Ojciec zawsze m�wi�, �e to adrenalina, reakcja organizmu na stres.
A teraz w�a�nie ugi�y si� pode mn� nogi � nie upad�em tylko dlatego, �e opar�em si� o futryn�. Nogi dr�a�y, by�em mokry od potu. N� trzyma�em w wyci�gni�tej r�ce, palce zacisn�y si� kurczowo na r�koje�ci, nie mog�em ich rozchyli�.
Chocia�, po co mia�bym wyrzuca� n�? �eby milicja mia�a uciech�? Ju� lepiej si� zar�n��. Niech sobie potem gliny tworz� wersj� o nieszcz�liwej mi�o�ci. Jednym kind�a�em zabi� ich oboje�
Kto� zadzwoni� do drzwi.
Jaasne�
��S�siadko! � us�ysza�em g�os Piotra Aleksiejewicza. � Hej, wszystko w porz�dku? Natasza!
Gdy Natalia upad�a, mign�a mi nadzieja, �e razem z jej �mierci� rozwieje si� ten mira�. Przypomn� sobie o mnie s�siedzi, przyjaciele, wsp�pracownicy.
Niestety, nie zadzia�a�o.
Nadal by�em cz�owiekiem bez przesz�o�ci, za to z no�em w r�ku i trupem u st�p. I nikt mi nie uwierzy, �e Natalia sama wbi�a si� na n�.
Do drzwi kto� si� dobija�.
Keszju zawy�, le��c przy ciele Natalii. Zawy� przejmuj�co � nie przypuszcza�em, �e mo�e tak wy�, nawet op�akuj�c swoj� pani�.
Cholera, jak� pani�?! Aferzystk�, samob�jczyni�!
Keszju zawy� szczeg�lnie �a�o�nie i zrobi�em ruch w jego stron�, �eby go wzi�� na r�ce i uspokoi� (wszyscy hodowcy m�wi�, �eby tego nie robi�, ale czy s�yszeli�cie kiedy� taki psi p�acz?). Keszju od razu si� wyszczerzy�.
Nawet pies mi nie wierzy.
I nikt mi nie uwierzy.
Wsadz� mnie. I dobrze, nie trzeba by�o przy�azi� z no�em do cudzego mieszkania!
��Milicja ju� jedzie! � rozleg� si� za drzwiami piskliwy g�os s�siadki. � Zaraz tu b�d�!
W jej g�osie by�a ��dza krwi, niekoniecznie mojej, czyjejkolwiek, byle tylko by�a krew, byle by�o o czym plotkowa� z przyjaci�kami przez telefon. Spojrza�em na n�. A mo�e by tak wyj�� i zabi� t� star� choler�? Zrobi� na koniec dobry uczynek dla ludzko�ci? Czy zadr�y mi r�ka?
Chyba jednak tak. Nie zabij� jej. Natalii te� nie zrobi�bym krzywdy, mia�a racj�.
Jak d�ugo nasza milicja jedzie na wezwanie?
Co za r�nica. Przez okno nie uciekn�, pi�te pi�tro. Przy drzwiach stoi Piotr Aleksiejewicz, ch�op, mimo pija�stwa i chamstwa, ca�kiem porz�dny. Da mi w mord� i padn� na plecy.
��Ju� po mnie, Keszju � powiedzia�em. � Nawet ty mnie zdradzi�e�!
Keszju zawarcza�.
Z jego punktu widzenia on nikogo nie zdradza�, przeciwnie, broni� swojej pani jak umia�.
Omin��em psa i poszed�em do pokoju. Wyjrza�em przez okno � skoro �wiat zwariowa�, to mo�e za oknem pojawi�a si� drabinka przeciwpo�arowa?
Nie pojawi�a si�. Za to na podw�rko nie�piesznie wje�d�a� samoch�d milicyjny. Syrena by�a wy��czona, ale niebieski kogut miga�.
Ju� po wszystkim. Milicja zawsze sp�nia si� na miejsce prawdziwych przest�pstw, ale w moim przypadku�
Kto� zadzwoni� do drzwi. Nacisn�� dzwonek i nie puszcza�. Przypomnia�em sobie nasz� szczeni�c� zabaw� z kolegami � biegali�my po klatce i dzwonili�my do cudzych drzwi. Najwy�szym osi�gni�ciem by�o dzwoni� d�ugo, ale jednak zd��y� uciec, gdy drzwi si� otworz�. A� w ko�cu natkn�li�my si� na faceta w typie Piotra Aleksiejewicza, kt�ry po mieszkaniu chodzi� bardzo cicho, po schodach biega� bardzo szybko, a przylanie pasem rozrabiaj�cemu p�takowi uwa�a� za najlepsz� metod� wychowawcz�.
Podszed�em do drzwi. Zaczepi�em ramieniem o �cian�, popatrzy�em na �ciskany w r�ku n�. Rzuci�em go na pod�og�. Jaki sens ma �cieranie odcisk�w palc�w, skoro jest tyle innych dowod�w?
Dzwonek dzwoni� bez przerwy i teraz rzecz� najwa�niejsz� wydawa�o mi si� przerwanie tego dzwonienia.
Jak we �nie, przekr�ci�em zamek i otworzy�em drzwi.
Piotr Aleksiejewicz i Galina Romanowna stali w progu i patrzyli na mnie os�upiali. Chyba nie spodziewali si�, �e drzwi si� otworz�. Mo�e nawet m�g�bym teraz przemkn�� obok nich, pobiec na d� prosto w r�ce milicji.
Piotr Aleksiejewicz nadal trzyma� palec na dzwonku.
��Aaa! � wrzasn�a s�siadka, patrz�c na moje r�ce. � Krew, krew! Morderca! � zawo�a�a i, czego si� zupe�nie nie spodziewa�em, przewr�ci�a oczami i straci�a przytomno��.
Za to Piotr Aleksiejewicz zareagowa� zgodnie z moimi oczekiwaniami. W stron� mojej twarzy pomkn�a wielka pi��, �wiat zawirowa� i upad�em obok s�siadki.
Ale nawet wtedy, gdy ju� le�a�em na pod�odze, s�siad dzwoni� dalej. A mo�e to mnie dzwoni�o w uszach? Potrz�sn��em g�ow�, pr�buj�c doj�� do siebie. Przed moimi oczami pojawi�y si� dwie pary sznurowanych bucior�w, ca�a reszta �wiata rozp�ywa�a si�, wirowa�a. Zza uporczywego dzwonienia dobieg� czyj� surowy g�os:
��Niech pan przestanie dzwoni�! Co to za samowola, co za r�koczyny, co?�
Przeszli przeze mnie, zajrzeli do mieszkania i ten sam g�os, teraz ju� zmieniony, doda�:
��Od tego w kraju jest milicja�
Buty wr�ci�y i jeden z nich z rozmachu kopn�� mnie w �ebra. Z niespodziewan� ulg� zamkn�am oczy i straci�em przytomno��.
W ma�ej zakratowanej �klatce� milicyjnego UAZ-a �mierdzia�o chlorem. Ostry zapach kojarzy� si� ze star� kamienic�, szpitalem i tymi miejscami, w kt�rych trzeba zabi� zapach nieczysto�ci i zmniejszy� ilo�� mikrob�w.
Dochodz�c do siebie, stwierdzi�em, �e le�� na metalowej pod�odze, zwini�ty w �chi�skie osiem�. R�ce mia�em skute za plecami.
Ku mojemu zdumieniu samoch�d sta�. Niejasno pami�ta�em, jak ci�gn�li mnie po schodach, jak za�o�yli kajdanki i wrzucili do klatki. Widocznie chcieli zawie�� mnie na komend� czy gdzie tam si� wozi morderc�w z�apanych na gor�cym uczynku.
Ale samoch�d nadal sta� � i tego by�em pewien � obok mojego domu. Mojego by�ego domu.
Wsta�em z trudem i wyjrza�em przez zakratowane okienko w drzwiach. Szyby za krat� nie by�o, powietrze wolno�ci pachnia�o �wie�o�ci� � po deszczu. W �wietle latarni po�yskiwa�y ma�e ka�u�e.
Tak, zgadza si�. �azik sta� przed klatk�, obok niego milicyjna wo�ga. Zbieraj� dowody, a mnie na chwil� zostawili w spokoju?
Co� tu by�o nie tak. Powinni mnie albo zawie�� na komend�, albo przes�ucha� nad �wie�ym trupem. Po co p�rodki?
Z bloku wysz�o dw�ch m�czyzn: jeden to chyba by� zwyk�y �kraw�nik�, pewnie ten, co mnie kopa�. A drugi � go�� po cywilnemu. �ledczy, zerwany z ��ka?
���Normalna rzecz � us�ysza�em. � Handlarka z rynku przyprowadzi�a sobie ch�opa�
��To si� jeszcze oka�e � powiedzia� ponuro cywil. � Dobrze, sier�ancie, dzi�kuj�. Mo�ecie jecha�. A w�a�nie! Kogo tam macie? Wskaza� g�ow� �azik.
��Tam? � Milicjant chyba si� zastanowi�. � Jakiego� pijaka.
��Gdzie go zatrzymali�cie?
��Przed metrem � powiedzia� bez przekonania gliniarz. � Dawno� To na pewno nie wasz klient.
Cywil wr�ci� do bloku, a �kraw�nik� podszed� do �azika. Przysiad�em na pod�odze. Serce zacz�o mi bi� mocniej. Czy�by�? Ale nie, to niemo�liwe!
Gdzie� obok pstrykn�a zapalniczka, zapachnia�o papierosowym dymem. Potem trzasn�y drzwi samochodu i kto� powiedzia�:
��No co tam? Zdrzemn��em si�
��N� znale�li, zdj�li odciski palc�w. Psiaka wzi�� s�siad. Zapalisz?
��Daj.
Zn�w pstrykni�cie zapalniczki. Zapach dymu sta� si� mocniejszy. Nie wytrzyma�em i poprosi�em:
��Dacie papierosa?
Przez chwil� nikt nie reagowa� na moje s�owa, w ko�cu sier�ant zwr�ci� si� do swojego kolegi:
��S�uchaj, sk�d �e�my go zgarn�li? Wszystko mi z g�owy wylecia�o.
��Spod metra chyba � odpowiedzia� po chwili zastanowienia kierowca. � A mo�e z podw�rka, z placu zabaw?
��Chyba trzeba go by�o pouczy� � m�wi� dalej sier�ant. � Ech, do licha z t� robot�.
Drzwi otworzy�y si� z hukiem i dwaj milicjanci popatrzyli na mnie nieprzyja�nie, ale bez nienawi�ci.
��Daliby�cie zapali� � powt�rzy�em.
��Wyspa�e� si�? � zapyta� sier�ant.
Skin��em pokornie g�ow�.
��Masz, pal.
Wsun�li mi w z�by pomi�te malboro, przypalili. Zaci�gn��em si� chciwie i, upijaj�c si� nikotyn� i w�asn� bezczelno�ci�, zapyta�em:
��D�ugo b�dziemy tak je�dzi�? Jeszcze troch� i mnie na wytrze�wia�k� nie przyjm�.
��A co, tak ci pilno?
��Wcale mi nie pilno � odpar�em. � �ona mnie zabije. I tak b�dzie awantura, zazdrosna strasznie, a jak jeszcze trafi� na wytrze�wia�k�
��Odwr�� si� � poleci� sier�ant, zadeptuj�c niedopa�ek.
Odwr�ci�em si�. Dostan� pa�k� po �bie czy�
Zdj�li mi kajdanki.
��Id� do domu, pijaczyno � powiedzia� bez z�o�ci sier�ant. � Dziewczyn� tu zar�n�li� nie mamy do ciebie g�owy. Jednemu nieszcz�cie, drugiemu fart.
Wyskoczy�em z samochodu. Zacz��em rozciera� zdr�twia�e r�ce; zauwa�y�em plam� krwi na r�kawie i schowa�em d�onie do kieszeni.
��Wielkie dzi�ki � powiedzia�em. � Ju� nigdy wi�cej tak si� nie nawal�.
��No, no � mrukn�� sceptycznie sier�ant. Mimo wszystko w jego spojrzeniu by�a nieufno��. Co� go niepokoi�o� odrobin�, ale jednak. � Pami�tasz, gdzie�my ci� zgarn�li?
��Przy metrze, na podw�rku � powiedzia�em i zacz��em przest�powa� z nogi na nog�, jak cz�owiek, kt�ry marzy tylko o tym, �eby si� odla�. Zreszt� nie musia�em za bardzo udawa�.
��Sam trafisz?
��Jeste�my w Miedwiedkowie? � Zacz��em si� rozgl�da�. � A, no faktycznie! Dzi�kuj�!
��Czekaj no, czy� ty czasem tam nie nabrudzi�? � zaniepokoi� si� kierowca. Obejrza� czujnie klatk� i z�agodnia�. � Dobra, le� do tej swojej zazdro�nicy.
Gdy odchodzi�em, milicjanci patrzyli na mnie zupe�nie oboj�tnie. Po co si� mieli szarpa� z jakim� moczymord� i wie�� go na wytrze�wia�k�, skoro ju� sam doszed� do siebie.
Kurcz�, wi�c wychodzi na to, �e jestem nikim?
�e ju� zupe�nie mnie nie ma?
Mog� zabi�, a godzin� p�niej� (zaraz, zaraz, a zegarek jest? Jest i to nawet ca�y!), a dwie godziny p�niej gliniarze, kt�rzy mnie zatrzymaj�, nie b�d� pami�ta�, gdzie i kiedy mnie zatrzymali.
Nogi same wynios�y mnie na podw�rko. Stan��em w rogu, rozpi��em rozporek. Co si� teraz przejmowa� po tym wszystkim.
Sta�em si� idealnym przest�pc�. Mog� kra��, napada�, zabija�. Nie zapami�taj� mnie �adni �wiadkowie. Je�li nie zabij� mnie podczas zatrzymania, to wypuszcz�.
�ebra jednak bola�y. Z�ama� pewnie nie ma, ale p�kni�cia czy st�uczenia s� na pewno.
W kieszeniach mia�em pieni�dze i klucze od mieszkania rodzic�w, na r�ku zegarek, na pasku kom�rk�. Wszystko w porz�dku. Wp� do pierwszej w nocy. Jeszcze zd��� dojecha� do rodzic�w metrem. Umyj� si�, zjem co� i zastanowi� si�, co dalej.
Nie chc� by� przest�pc�. Nawet idealnym.
Tylko co mog� zrobi�? Natalia nie �yje i nic mnie ju� nie wi��e z przesz�o�ci�.
Jedynie klucze od mieszkania rodzic�w.
Wychodz�c z podw�rka na ulic�, obraca�em klucze w r�ku. A gdy metalowy klucz z�ama� si� w moich palcach, nawet si� nie zdziwi�em.
Niczego innego nie nale�a�o si� spodziewa�.
Supermarkety wymy�lono dla rodzin wielodzietnych.
Ca�odobowe supermarkety � dla mizantrop�w.
Normalny cz�owiek nie p�jdzie w �rodku nocy po zakupy do ogromnego multipleksu; butelk� w�dki w �rodku imprezy pro�ciej kupi� w sklepiku przy stacji metra. Robienie ca�otygodniowych zakup�w o drugiej w nocy to co� dla ludzi marz�cych o tym, �eby zamieszka� na bezludnej wyspie.
Sta�em przed lod�wkami w dziale nabia�owym i patrzy�em na nieko�cz�ce si� rz�dy jogurt�w. Nie by�em g�odny, nie m�wi�c ju� o tym, �e nie mia�em dok�d zanie�� zakup�w. Ale musia�em znale�� si� w �rodku cywilizacji, w jej najbardziej wulgarnym, konsumpcyjnym przejawie. �arcie, alkohol, elektronika, tanie szmatki. Dyskretna muzyka z niewidocznych g�o�nik�w. Nieliczni klienci snuj�cy si� po sklepie.
M�ody ch�opak wk�ada do w�zka kolejne kartony mleka i opakowania jajek. Kto to? Zwariowany mi�o�nik omlet�w? Menad�er restauracji �Mliko-jajki�? Wynalazca nowej diety-cud?
A ten skromnie ubrany m�czyzna, w skupieniu ogl�daj�cy czasopisma o luksusowych domach? Ekscentryczny milioner, szukaj�cy willi na Rubl�wce? Biedny architekt, kt�ry �ledzi nowe trendy? Masochista, pragn�cy zobaczy�, jak mieszkaj� mo�ni tego �wiata?
Za to z par�, kt�ra wzi�a dwie butelki szampana, pude�ko czekoladek, a przy kasie paczk� prezerwatyw, wszystko jest jasne. Tylko papier toaletowy, le��cy w koszyku obok szampana, wygl�da �miesznie i nie na miejscu.
Ja przede wszystkim wzi��em �adowark� do telefonu � ciekawe po co, skoro nie mam do niej gniazdka. W�o�y�em do w�zka butelk� taniego dagesta�skiego koniaku, zastanowi�em si� i dorzuci�em tabliczk� czekolady i butelk� wody mineralnej. W�a�ciwie m�g�bym sp�dzi� w tym markecie ca�� noc, ochrona pewnie nie zwr�ci�aby na mnie uwagi. Przed ma�� kawiarenk� jest toaleta, ju� w niej by�em, d�ugo zmywaj�c z r�k �lady krwi. Ale jaki sens tu tkwi�? Ju� lepiej usi��� na �awce przed marketem i wyda� walk� wszystkim problemom w tradycyjny rosyjski spos�b.
Nie mam dok�d p�j��. Nie mam dok�d zadzwoni�. Nawet rodzice� Jestem pewien, �e nie maj� ju� syna o imieniu Kiry�.
Powoli ruszy�em do kasy. Karta kredytowa jest, ale bez dowodu mi si� nie przyda. Za to got�wka nie mia�a zamiaru rozpada� si� w proch. Jakie to przykre, wbrew wszystkim przys�owiom pieni�dze okaza�y si� pewniejsze od ludzi.
W�a�nie liczy�em banknoty, gdy zadzwoni� m�j telefon.
Teraz, gdy kom�rki dzwoni� Beethovenem czy piosenkami grupy Umaturman, najbardziej oryginalny dzwonek to zwyk�e �drry�-drry�; takie, jak w starych telefonach, gdy nie by�o jeszcze �adnych mikrouk�ad�w, tylko w czaszeczki dzwonka wali� ma�y m�oteczek.
Wyj��em kom�rk� i popatrzy�em na napis �numer zastrze�ony�.
Taki napis jeszcze o niczym nie �wiadczy. Wcale nie musi dzwoni� do ciebie prezydent czy inna szycha, kt�rej numeru nie powinni zna� zwykli �miertelnicy. To mo�e by� ka�dy, kto nie chce, �eby wy�wietla� si� jego numer.
��Halo? � powiedzia�em.
��Kiry�.
Nie pytanie, lecz stwierdzenie. Mocny m�ski g�os, do�� w�adczyi raczej serdeczny.
��Tak.
��Zapami�taj drog�. Metro Aleksiejewska. Od razu od metra w lewo. W d� po schodach. Idziesz �cie�k� mi�dzy domami�
��Kto m�wi?! � zawo�a�em. � Czego pan chce?
��Zapami�taj drog�.
��Nie mam zamiaru nigdzie�
��Jak sobie �yczysz.
Niewidoczny rozm�wca umilk�.
��Halo? � zapyta�em ostro�nie.
��Zapami�taj drog�. Metro Aleksiejewska�
Podda�em si�.
��Niech pan po prostu poda adres!
��Zapami�taj drog�.
Nie wiem, czym sko�czy�aby si� ta rozmowa, gdybym sta� w hali. Mo�e bym si� zapar�, odm�wi� jechania nie wiadomo dok�d. Ale ja szed�em, pchaj�c w�zek i zorientowa�em si�, �e mijam kasjerk�. Dziewczyna patrzy�a oboj�tnie, jakby przeze mnie.
Zrobi�em jeszcze krok, wsuwaj�c w�zek przez bramk� sygnalizacji. Rozleg� si� brz�czyk alarmu, dziewczyna drgn�a i jej spojrzenie skoncentrowa�o si� na mnie.
��Niech pani nie �pi � powiedzia�em, cofaj�c w�zek i wyk�adaj�c na ta�m� zakupy. I doda�em ju� do s�uchawki: � Niech pan chwil� zaczeka. W��cz� dyktafon.
Okazj� uda�o mi si� z�apa� dopiero po d�u�szym czasie. Albo nikt nie chcia� bra� pasa�era w �rodku nocy w zimnym deszczu, albo ludzie przestali mnie zauwa�a�. Wnioskuj�c z zachowania kasjerki z marketu, raczej to drugie.
W ko�cu zatrzyma�o si� stare �iguli (kierowca by� dla odmiany Rosjaninem). Pomy�la�em, �e w tym wypadku ch�� zarobku przezwyci�y�a mistyk�.
Za ostatnie sto pi��dziesi�t rubli dojecha�em do Aleksiejewskiej. Przeszed�em Prospekt Mira � nawet o drugiej w nocy by�o tu sporo ludzi, sta�y jaskrawo ubrane, mocno wymalowane kobiety, �pieszyli do dom�w pasa�erowie ostatnich poci�g�w. Podszed�em do metra, wej�cie na stacj� ju� nie dzia�a�o, ale ludzie jeszcze wychodzili.
�W d� po schodach i mi�dzy domami�. Im dalej od metra, tym okolica stawa�a si� bardziej bezludna. Nawet latem niewiele os�b spaceruje o drugiej w nocy, a co dopiero m�wi� o zimnej, d�d�ystej, jesiennej nocy!
Szed�em, od czasu do czasu wyjmuj�c telefon i s�uchaj�c nagrania na dyktafonie. Nigdy nie uwa�a�em si� za mistrza orientacji w mie�cie, ale otrzyma�em wyj�tkowo dok�adne informacje. �Po lewej budynek milicji, mijamy, skr�camy��. Co za szalony dzie�!
Rano jeszcze wierzy�em, �e to zwyczajne nieprzyjemno�ci. Pod wiecz�r sta�o si� jasne, �e sytuacji nie da si� wyt�umaczy� banalnym bandytyzmem.
Potem domniemana aferzystka pope�ni�a samob�jstwo. P�niej bili mnie s�usznie wzburzeni obywatele i str�e porz�dku � a nast�pnie mnie wypu�cili. Na koniec zadzwoni� do mnie nie wiadomo kto i poszed�em w noc, nie wiadomo dok�d. Czy nie jestem idiot�?
Kolejna porcja punkt�w orientacyjnych doprowadzi�a mnie do d�ugiego stalinowskiego domu. Je�li wszystko dobrze zrozumia�em, to za nim powinna by� jaka� stacyjka dogorywaj�cej linii kolejowej. Ostatni punkt orientacyjny.
Dziwne, ale teraz w og�le si� nie ba�em. Bi�, ju� mnie dzisiaj bili, a zabi�, po tym co si� sta�o, to ju� by by�a g�upota. Rzecz jasna, osobi�cie bardzo siebie lubi�, ale doskonale rozumiem, �e moje �ycie i m�j �maj�tek� nie s� warte takiego zachodu. To wszystko zacz�o mnie ciekawi�.
Poza tym dra�ni� mnie deszcz, znacznie teraz zimniejszy, kt�ry zaatakowa� z now� si��.
Gdy min��em dom i wyszed�em na stacj�, buty mia�em przemoczone, kurtk� mokr� i ci�k�, a d�insy przywar�y do n�g niczym zimne kompresy.
No, jest tu co� ciekawego? Nie ma. To nawet nie stacja, tylko peron. Male�ka budka kasy zamkni�ta, nad drzwiami m�y �ar�wka. Dwa pawiloniki sklep�w jasno o�wietlone, na jednym dumny napis �Ca�odobowy�, ale drzwi r�wnie� zamkni�te, przez szyb� wida� tabliczk� z napisem: �Przerwa 15 minut�.
Ostatni raz w��czy�em dyktafon, przycisn��em kom�rk� do ucha.
�Sta� twarz� do sklepu. Skr�� w prawo. Przejd� trzydzie�ci krok�w� � oznajmi� uprzejmy g�os.
Stan��em, skr�ci�em i przeszed�em � przez pas lasku ci�gn�cego si� wzd�u� nasypu kolejowego. Do podeszew klei�a si� rozmi�k�a glina, z nagich ga��zi spada�y kaskady deszczowych kropli. Z ciemno�ci wychyn�a przysadzista ceglana wie�a. Wzd�u� tor�w stoi sporo takich starych wie� wodoci�gowych. Pewnie stawiali je za czas�w parowoz�w, �eby nape�nia� wod� ogromne kot�y.
Ale ta wie�a by�a stosunkowo nowa, bia�ymi ceg�ami wy�o�ono rok: �1978�. Parowoz�w ju� w tym czasie nie by�o. Chocia� przyjaciel opowiada� mi, �e do dzi� stoj� zakonserwowane w parowozowniach � w razie wojny czy innego kataklizmu nie ma pewniejszego �rodka komunikacji.
��Hop, hop! � zawo�a�em. � Kto mnie wo�a�?
Cisza. Z nieba leci zimny deszcz, porz�dni obywatele �pi� w swoich ��kach, w kuchniach pij� alkoholicy i inteligenci, a w piwnicach i na strychach bezdomni przytulili si� do swoich ps�w.
Wszyscy ludzie zachowuj� si� normalnie, tylko ja �a�� w mokrych spodniach i szukam przyg�d.
Nikt nie odpowiedzia�. Nikt nie mia� zamiaru wyja�nia� mi, co si� w�a�ciwie dzieje. Ani przy�o�y� mi pa�k�.
Podszed�em do wie�y. W �cianie z czerwonej ceg�y umieszczono niewielkie �elazne drzwi. To w takich wie�ach s� drzwi? Nigdy si� nie przygl�da�em. W dodatku nie ma �adnej k��dki, zwyczajne drzwi z metalow� klamk�. Przez chwil� patrzy�em na nie, wyobra�aj�c sobie, jak naciskam klamk�, otwieram i widz�
Co?
Cokolwiek!
Czego to nie umieszczali za takimi drzwiami koledzy pisarza Mielnikowa! Rajski ogr�d. �wiaty, gdzie dm� w rogi bojowe muskularni bohaterowie, op�dzaj�cy si� mieczami przed straszliwymi stworami. Prowincjonalne miasteczko, okupowane przez oboj�tnych kosmit�w. Wej�cie do tajnego laboratorium s�u�b specjalnych. Pradawna Ru� w r�nym stopniu sielanki, w zale�no�ci od tego, czy autor zna histori�. Niemal s�ysza�em dziarski g�os Mielnikowa: �Gdybym nazywa� si� Ch�opow, trafi�by pan do katakumb��.
W moich butach zachlupota�a woda. Po�o�y�em d�o� na klamce.
I znieruchomia�em.
Co czuje cz�owiek, ujmuj�c metalow� klamk� drzwi opuszczonego budynku w zimnym jesiennym deszczu?
W�a�nie. Wilgotn� rdz�, zimny metal i og�lny dyskomfort. Ja r�wnie� to poczu�em.
A jednocze�nie�
Jednocze�nie poczu�em si� tak, jakbym wszed� zmarzni�ty do domu, przebra� si� w wygodne ubranie � znoszon� koszul� i �niewyj�ciowe� spodnie, w kt�rych jest wygodnie i komfortowo, nala� sobie du�y kubek gor�cej herbaty i otworzy� now� ksi��k� ulubionego pisarza. Potem przeczyta� kilka stron i z przyjemno�ci� popatrzy�, jak du�o ksi��ki jeszcze mi zosta�o.
Ciep�o, spok�j i przedsmak czego� przyjemnego.
Oderwa�em r�k� od klamki. Palce mia�em pokryte mokr� rdz�.
Wra�enie ciep�a pozosta�o.
Przedsmak �wi�ta r�wnie�.
Poci�gn��em drzwi � otworzy�y si� lekko, jakby kto� niedawno nasmarowa� zawiasy. Wszed�em w ciemno�� i si� zawaha�em.
W �rodku nikogo nie by�o. Wiedzia�em to tak dok�adnie, jakbym starannie obejrza� ca�e pomieszczenie.
Zupe�nie odruchowo, jakbym wszed� do w�asnego domu, pomaca�em �cian� lew� r�k�, znalaz�em w��cznik i nacisn��em go. Zapali�o si� �wiat�o.
Du�e pi�ciok�tne pomieszczenie. Jak si� okaza�o, drzwi znajdowa�y si� na ka�dej �cianie. Bardzo czysto. �adnych �lad�w nocleg�w bezdomnych czy imprez ma�olat�w. Ceglane, nieotynkowane �ciany, r�wna betonowa pod�oga. Z niskiego sufitu zwisa�o na kablach kilka �ar�wek bez aba�ur�w. Po�rodku znajdowa�a si� metalowa drabina, wiod�ca do w�azu w suficie.
Wyra�nie nie by�o to pomieszczenie mieszkalne, przypomina�o raczej hangar albo gara�, na pewno nie wie�� wodoci�gow�.
Nic z tego nie rozumia�em!
Zamkn��em za sob� drzwi. Znalaz�em i zasun��em zasuw�. Przeszed�em wzd�u� �cian, dotykaj�c pozosta�ych drzwi, wszystkie by�y zamkni�te na zasuw� od �rodka i najwidoczniej r�wnie� z zewn�trz.
Gdy ma si� dziesi�� lat, takie pomieszczenia budz� zachwyt. Dzieci uwielbiaj� bawi� si� na budowach � ku przera�eniu rodzic�w i niezadowoleniu robotnik�w. Doros�y cz�owiek nie widzi w takich miejscach nic ciekawego.
Ale wra�enie przytulno�ci, jakiej� prawid�owo�ci tego miejsca nie mija�o. Przy�apa�em si� na tym, �e z gospodarskim niezadowoleniem patrz� na �lady b�ota, jakie zostawi�em na pod�odze.
Dobra, obejrzyjmy sobie pierwsze pi�tro.
Wdrapa�em si� po drabinie � podeszwy �lizga�y si� na niewygodnych, zespawanych z rurek szczeblach. Nie ko�czy�a si� na pi�trze, ale w�az na drugie nie chcia� si� otworzy�. Pierwsze pi�tro stanowi�o mniejsz� kopi� parteru � tyle �e zamiast drzwi w �cianach by�y okna, zamkni�te �elaznymi okiennicami. Gdy znalaz�em w��cznik i zapali�em �wiat�o, odkry�em, �e s� tu r�wnie� meble � dwa krzes�a, st�, drewniana prycza z materacem, poduszk� i ko�dr�, ale bez pow�oczek. Wszystko czyste i nowe, jakby prosto ze sklepu. Meble bardzo proste, jakby zrobione cha�upniczo, g�adko oheblowane deski, mocno wkr�cone wkr�ty. Niezbyt �adne, za to mocne i trwa�e.
��Czego wy od mnie chcecie? � spyta�em g�o�no.
Je�li nawet kto� mnie obserwowa�, to najwyra�niej nie mia� zamiaru odpowiada�.
Obok w��cznika by�o gniazdko, pod��czy�em telefon do �adowarki, ustawi�em budzik na �sm� rano. Torb� z zakupami z supermarketu rzuci�em na st�. Zszed�em na d�, wy��czy�em �wiat�o, wszed�em na pi�tro, i tu r�wnie� zgasi�em �wiat�o. Zdumiewaj�co szybko znalaz�em ��ko w kompletnych ciemno�ciach, z rozkosz� zdj��em mokre buty, rozebra�em si�, rozwiesi�em przemoczone ubranie na krzes�ach i si� po�o�y�em.
Wszystko zacznie si� rano. Nie wiem co dok�adnie, ale noc mam do swojej dyspozycji.
Przez jaki� czas le�a�em, s�uchaj�c deszczu za oknem. A potem, o niczym nie my�l�c, zasn��em. Je�li co� mi si� �ni�o, to nie zapami�ta�em.
Rano obudzi� mnie nie budzik, lecz stukanie, kt�re wdar�o si� w m�j sen. Przez kilka b�ogich sekund nie pami�ta�em, gdzie jestem i co si� ze mn� sta�o. A potem przypomnia�em sobie od razu wszystko. Szczekaj�cy Keszju, gadatliwy Mielnikow, rozpadaj�cy si� dow�d, krew na moich r�kach, g�os w telefonie�
Otworzy�em oczy i usiad�em na ��ku. Okaza�o si�, �e okiennice w jednym z okien by�y niedok�adnie zamkni�te i do pokoju wpada�o s�abe �wiat�o poranka. Niespodziewanie jasne� jak zim�. Przeszed� mnie dreszcz, by�o ch�odno, podszed�em do okna. Wieczorem nie pr�bowa�em otwiera� okiennic, teraz okaza�o si�, �e to niespodziewanie �atwe. Najpierw otworzy�em okna, potem podnios�em zasuw� z b�yszcz�cych, jakby polakierowanych okiennic i otworzy�em je na o�cie�.
Do pokoju wpad�o �wie�e, ch�odne powietrze i �wiat�o � du�o bia�ego �wita�a. Okno wychodzi�o nie na tory, lecz na jaki� zau�ek, zabudowany starymi domami bez okien. Ca�y �wiat by� przypr�szony czystym �niegiem, delikatnie r�owym w promieniach wschodz�cego s�o�ca i jeszcze niezadeptanym. Cie� wie�y pada� na �nieg i podnosi� si� na �cian� s�siedniego budynku. Budynki przypomina�y dziewi�tnastowieczn� fabryk�, jeszcze nie przerobion� przez przedsi�biorczych ludzi na dyskotek� czy klub nocny.
Przez kilka chwil z przyjemno�ci� wdycha�em powietrze, mru��c oczy przed jasnym �wiat�em. Sk�d si� tu wzi�a ta fabryczna okolica? W Zamoskworieczje pe�no takich budynk�w, w okolicy Izmaj�owskiego te� ich nie brakuje. Ale nigdy nie przypuszcza�em, �e co� takiego jest mi�dzy Ry�sk� i Aleksiejewsk�, w pobli�u Prospektu Mira.
Zamkn��em okno � zrobi�o si� zimno � zacz��em si� ubiera�. D�insy wysch�y, koszula te�, ale buty by�y wilgotne. Tak, w tym roku wcze�nie przysz�a zima. A ja nie mam nic ciep�ego.
Z do�u dobieg�o pukanie. Drgn��em, przypominaj�c sobie, co mnie obudzi�o. Kto stuka do moich drzwi? Na pewno nie listonosz.
Sko�czy�em si� ubiera�, wsun��em telefon do kieszeni i zbieg�em na d� po kr�conych schodach.
Prawie zbieg�em. Zatrzyma�em si� na ostatnim stopniu i chwyci�em za drewnian� por�cz. Poczu�em, �e dr��, ale ch�odne powietrze nie mia�o tu nic do rzeczy.
Jakie, do licha, kr�cone schody?!
Wczoraj wieczorem by�a to zwyk�a metalowa drabina, w rodzaju po�arowej, niewygodna jak diabli.
A teraz to s� spiralne schody. Drewniana por�cz, stopnie i s�up. Bardzo rozs�dnie zrobione � stopnie chropowate, �eby si� nie po�lizn��, por�cz na odpowiedniej wysoko�ci, sama podsuwa si� pod r�k�.
Przypomnia�em sobie, jak szuka�em �lad�w remontu w swoim by�ym mieszkaniu. Naiwny! Tu w czasie jednej nocy zamieniono ca�e schody!
I nie tylko schody! Wczoraj wieczorem pod�oga na parterze by�a betonowa, dzi� jest drewniana. Szerokie deski, nie lakierowane, lecz jakby nas�czone ciemnym olejem. Bardzo szlachetnie to wygl�da, nie ma co.
Lampy na suficie os�ania�y teraz metalowe aba�ury. Troch� przypomina�y latarnie, ale generalnie wygl�da�y ca�kiem nie�le.
Mo�na powiedzie�, �e moje warunki mieszkaniowe � po drastycznym upadku � ulega�y b�yskawicznej poprawie. Przedwczoraj by�em posiadaczem ma�ego jednopokojowego mieszkania, wczorajszy wiecz�r powita�em jako bezdomny, a noc sp�dzi�em w opuszczonej wie�y obok tor�w. A teraz mia�em pi�trowy apartament, do�� luksusowo wyposa�ony.
Stukanie si� powt�rzy�o i teraz mia�em ju� pewno��, �e kto� puka do drzwi, i to wcale nie do tych, przez kt�re tu wczoraj wszed�em.
Stan��em przed drzwiami i si� zawaha�am, a potem zdecydowanie odsun��em zasuw� i otworzy�em.
Tak, to na pewno nie by�y �moje� drzwi: ta strona wie�y wychodzi�a na widoczny z okna za�nie�ony fabryczny zau�ek. Na �niegu przest�powa� z nogi na nog� m�czyzna w �rednim wieku, w szarym sukiennym p�aszczu z wielk� miedzian� blach� na piersi, w wysokich butach, futrzanej fura�erce i z du�� torb� na ramieniu. Na m�j widok zniecierpliwienie znikn�o z jego twarzy, zast�pione przez uprzejme zainteresowanie.
��O matko moja� � powiedzia�em.
��S�ucham? � zapyta� m�czyzna. Stropiony, obejrza� si� i nic nie rozumiej�c, wzruszy� ramionami. � Wasza mateczka?
��Nie� nic. Ee�?
��Dzie� dobry! Pi�kny dzi� mamy dzie�, nieprawda�? Poczta. � M�czyzna poklepa� torb� i popatrzy� na mnie z pewn� podejrzliwo�ci�.
��Tak, oczywi�cie� Dzie� dobry. Domy�li�em si�.
��Poczta � powt�rzy� m�czyzna. � Dwie paczki i list. Paczki by�y prostok�tne i ci�kie, a list w zwyk�ej bia�ej kopercie, tylko bez znaczk�w, nadawcy i adresata.
��Dzi�kuj� � powiedzia�em, bior�c paczki i list.
Listonosz uni�s� grzecznie fura�erk�. Nie mam poj�cia jakim cudem, ale ten gest wypad� bardzo naturalnie. � Jestem� wam� co� winien?
��Nie, nie, wszystko op�acone � odpar� uprzejmie listonosz. � Wszystkiego dobrego.
Odwr�ci� si� i poszed�, okr��aj�c wie��. Odczeka�em kilka sekund i pos�uszny nag�emu impulsowi pobieg�em za nim.
Nie by�o �adnych stalinowskich dom�w, nie by�o nasypu kolejowego, nie by�o jezdni.
By�y za to fabryczne budynki, w�ska, za�nie�ona ulica mi�dzy nimi i czekaj�ca na listonosza kareta. To znaczy, nie kareta oczywi�cie, ale sk�d mia�bym wiedzie�, jak nazywa si� dwuko�owy odkryty pow�z, zaprz�ony w konia? Szaraban? Tarantajka? Tilbury?
Listonosz nie�piesznie wsiad� do powozu. A ja obszed�em dooko�a moj� wie��, zupe�nie nieprzypominaj�c� wodoci�gowej, wygl�daj�c� raczej jak jeden z fabrycznych budynk�w.
Tak jak si� spodziewa�em, do wie�y prowadzi�y tylko jedne drzwi, a na pierwszym pi�trze znajdowa�o si� tylko jedno okno. Wie�� zbudowano na planie pi�ciok�ta, mia�a oko�o pi�tnastu metr�w wysoko�ci i nieco zw�a�a si� ku g�rze.
Wr�ci�em i wszed�em do �rodka. Zamkn��em. Paczki i list rzuci�em na pod�og� i pobieg�em do drugich drzwi � od wewn�trz nadal by�o ich pi�cioro.
Zamkni�te, zamkni�te�
Trzecie drzwi pos�usznie si� otworzy�y.
Pada� deszcz. Nad Moskw� wisia� szary ranek. W nozdrza uderzy� mnie zapach spalin, mazutu, jakiego� �wi�stwa. W dali dudni� odje�d�aj�cy poci�g podmiejski. Wyszed�em, wpakowa�em si� w ka�u��, z but�w opad�y, po czym stopnia�y p�atki �niegu. Odwr�ci�em si�.
Ceglana wie�a. Zwyk�a stara wie�a wodoci�gowa. Jedne jedyne drzwi, jedno okno, zamkni�te zardzewia�ymi okiennicami.
Od strony sklepu dobiega�a mnie na�kana przekle�stwami rozmowa: �A ona� spod p�otu� uchla� si� jak �winia, m�wi� Wszystkie wy, baby��. Nies�usznie oskar�onemu piskliwie odpowiada� przepity, ale na pewno kobiecy g�os.
Dzie� dobry, ukochane miasto.
Cofn��em si�, zatrzasn��em drzwi, zasun��em zasuw�.
Ech, pisarzu Mielnikow� I czemu� mi nie uwierzy��
Podnios�em z pod�ogi list i paczk�, wszed�em na pi�tro. Otworzy�em okno wychodz�ce na Moskw�. Odsun��em si� troch� i przez kilka minut patrzy�em na zdumiewaj�cy obraz: deszczowy szary ranek w jednym oknie, jasny zimowy �wit w drugim.
A potem usiad�em przy stole i otworzy�em kopert�.
Ze �rodka wypad�a w�ska ��ta kartka, przypominaj�ca wezwanie albo telegram: podobny gatunek papieru, ta sama oboj�tna maszynowa czcionka, opuszczone sp�jniki.
�Kiry�a Maksimowa. Gratulujemy przybycia. Prosimy zadomowi�. Przyst�pcie pracy odpowiednim czasie. Komisja przyb�dzie pojutrze. Wszelkiej pomy�lno�ci�.
To �wszelkiej pomy�lno�ci� mnie dobi�o. Zgniot�em kartk�, rzuci�em na pod�og�. Znowu spojrza�em w okna. Deszcz w jednym, �nieg w drugim. Dwa �wiaty i dwa zamkni�te okna. Pr�bowa�em zdj�� zasuwk� z jednego z nich, ale nie zdo�a�em.
Wr�ci�em do sto�u, rozdar�em jedn� z paczek i wyj��em ci�ki tom w br�zowej sk�rzanej ok�adce � prawdziwa sk�ra, pi�knie pachn�ca nowo�ci�. Przypomnia�em sobie, �e w Azji zapach sk�ry jest uwa�any za jeden z ohydniejszych� Ciekawe, z czego by�aby ta ok�adka, gdybym by� Chi�czykiem albo Korea�czykiem?
Ostro�nie otworzy�em ksi��k�. �adnej karty tytu�owej. Pi�kny bia�y papier, wyra�ny druk. Na pierwszej stronie nag��wek i spis tre�ci:
Moskwa
Towary, kt�re mo�na wywozi� � str. 3
Towary, kt�rych nie wolno wywozi� � str. 114
Towary, kt�re mo�na wwozi� � str. 116
Towary, kt�rych nie wolno wwozi� � str. 407
Otworzy�em na stronie 114. Lista by�a raczej kr�tka.
Niewolnicy (osoby b�d�ce w�asno�ci� bli�niego swego, znajduj�ce si� w pe�nej w�adzy jego).
Bro� masowego ra�enia (bro� przeznaczona do zadawania masowych strat).
Otworzy�em ksi��k� bli�ej pocz�tku i dowiedzia�em si�, �e c�o za jeden kilogram pieprzu (czarnego, bia�ego, zielonego) wynosi trzy tysi�ce osiemna�cie rubli sze�� kopiejek. Za to za r�kawiczki p�aci�o si� jedynie siedem rubli za par�. Pergamin � dziewi��dziesi�t sze�� rubli trzy kopiejki za metr kwadratowy; pawie pi�ra � dwa ruble siedemna�cie kopiejek za dziesi�� centymetr�w.
��Wierieszczagin, zejd� z barkasu * � wymrucza�em, szukaj�c strony czterysta siedem.
Pr�cz niewolnik�w i broni masowego ra�enia, do Moskwy nie wolno by�o wwozi� ro�lin i nasion zdolnych do kie�kowania, narkotyk�w, a tak�e �adnych zwierz�t, za wyj�tkiem endemicznych. Przez kilka sekund zastanawia�em si�, czy wielb��dy, bia�e nied�wiedzie i delfiny s� endemiczne dla Moskwy. Przecie� by�y w ogrodzie zoologicznym.
Wyobrazi�em sobie, jak po za�nie�onym zau�ku ci�ko cz�api� w stron� wie�y za�adowane tobo�ami marihuany bia�e misie z poganiaczami niewolnikami, uzbrojonymi w przeno�ne pociski j�drowe. A ja dumnie staj� przed drzwiami i wymachuj�c ksi�g�, nie zezwalam na wej�cie �karawany� do Moskwy.
Wizja by�a tak realistyczna, �e a� podszed�em do okna, za kt�rym drzema�y za�nie�one budynki fabryki, i czujnie zlustrowa�em bezludn� ulic�.
Co to jest? Dziura w przestrzeni? S�dz�c po architekturze i powozie listonosza, raczej w czasie.
Albo w czasie i przestrzeni.
A mo�e to wej�cie do �wiata r�wnoleg�ego, wiecznej rado�ci fantast�w? Idzie sobie cz�owiek, otwiera drzwi w �cianie�
Tfu!
Rozerwa�em drug� paczk�. Dok�adnie taka sama ksi��ka, te� w sk�rzanej ok�adce, tylko czarnej. I te same cztery rozdzia�y.
Ale w nag��wku zamiast �Moskwy� widnia� tajemniczy �Kimgim�.
By�o w tym s�owie co� z nazw syberyjskich, jakie� azjatyckie nutki. Jednego by�em pewien: nigdy przedtem nie s�ysza�em o takim mie�cie.
Mo�e to przej�cie mi�dzy �wiatami?
Ale co ja mam z tym wsp�lnego? Dlaczego najpierw zapomnieli o mnie przyjaciele, a potem przestali mnie zauwa�a� nawet milicjanci? Sk�d wzi�a si� Natasza Iwanowa i dlaczego, do diab�a, pope�ni�a samob�jstwo? Kto do mnie zadzwoni� i przyprowadzi� do tej wie�y, ju� teraz patrz�cej dwiema stronami na dwa r�ne �wiaty? A najwyra�niej mia�y si� tu otworzy� kolejne drzwi� Kto napisa� list i zbiory praw celnych?
Nie, to niew�a�ciwe pytania. Niewa�ne. Przede wszystkim powinienem zainteresowa� si� nie przyczynami tego, co si� dzieje, lecz w�asnymi dzia�aniami.
Mam na sobie mokre ubranie, w dodatku zbyt cienkie jak na t� por� roku. Do jedzenia mam czekolad� i wod� mineraln�. Ani grosza got�wki, a na pobory celne na razie nie ma co liczy�.
Zreszt�, nie ma tego z�ego� Skoro nie zauwa�aj� mnie kasjerki, skoro milicja wypuszcza mnie zaraz po zatrzymaniu na miejscu przest�pstwa�
U�miechn��em si� z�o�liwie i od�o�y�em prawa celne Kimgim.
Ju� w dzieci�stwie, po obejrzeniu pierwszego filmu sensacyjnego i przeczytaniu pierwszego krymina�u doszed�em do wniosku, �e okradanie ludzi jest z�em, ale grabienie bank�w czy korporacji to dobry uczynek. Nie wiem, sk�d mi si� wzi�a ta dziwna moralno��, ale co� w niej jest. P�niej w ksi��kach niejednokrotnie spotyka�em si� z podobn� moralno�ci�. No bo, czy� nie jest tak, �e z�odzieja, kt�ry ukrad� komu� portfel, ludzie mogliby zabi� na miejscu, za to zr�cznego oszusta, kt�ry ukrad� pa�stwu okr�g�y miliard, cierpliwie toleruj� i nawet s� gotowi si� nim zachwyca�?
Tak czy inaczej, postanowi�em okra�� najbli�szy du�y sklep. Znalaz�em taki dziesi�� minut drogi od tor�w.
Przede wszystkim musia�em zrobi� zapasy jedzenia. Przeszed�em si� po hali i za�adowa�em pe�en w�zek: konserwy, kie�basa, sucharki, woda mineralna, soki i dwie butelki koniaku, tym razem drogiego, ormia�skiego. Na oko zawarto�� w�zka mog�a opiewa� na jakie� dwa, trzy tysi�ce. Personel sklepu nie powinien mie� przeze mnie wi�kszych nieprzyjemno�ci.
U�miechaj�c si� czaruj�co do kasjerki, przejecha�em w�zkiem obok kasy. Bramek sygnalizacyjnych tu nie by�o, to nie market, wi�c brz�czyk mnie nie zdradzi�
��Prosz� pana! � zawo�a�a kasjerka, zdenerwowana i zaskoczona jednocze�nie.
Odczeka�em sekund� i odwr�ci�em si�.
��Tak?
Kasjerka, wymalowana m�oda dziewczyna, popatrzy�a na mnie oburzona.
��A kto b�dzie p�aci�?
Poczu�em ostrzegawcze uk�ucie w piersi, alejeszcze si�stawia�em:
��O co pani chodzi?
��Wo�oodiaa! � zawo�a�a kasjerka.
Ochroniarz zjawi� si� od razu.
��Nie chce p�aci�!
W jej oczach nie by�o nawet �ladu mgie�ki zapomnienia, przeciwnie, m�g�bym przysi�c, �e dziewczyna zapami�ta mnie na mur i wieczorem na pewno opowie rodzinie o bezczelnym z�odzieju.
��Jak to nie chc�? � wycofa�em si� szybko. � Po prostu chcia�em najpierw zapakowa� zakupy.
G�upszego wyja�nienia ju� nie mog�em wymy�li�!
��A nabi� na kas�? � zapyta�a dziewczyna, wymachuj�c czytnikiem jak futurystycznym blasterem. � Przecie� musz� nabi� towar na kas�!
��O, przepraszam, zamy�li�em si�. � Z krzywym u�miechem zacz��em wyk�ada� zakupy na ta�m� transportera.
Ochroniarz popatrzy� na mnie w zadumie i powstrzyma� kasjerk�, kt�ra ju� przysun�a do czytnika pierwsz� puszk�.
��Czekaj, Ta�ka� Pieni�dze pan ma, m�ody cz�owieku?
Pieni�dzy nie mia�em. Niedbale wyci�gn��em kart�.
��Przyjmujecie karty?
��Przyjmujemy. � Kasjerka zerkn�a na kart� i u�miechn�a si�z�o�liwie. � Ale tej nie przyjm�.
��Dlaczego?
��Bo nie jest pa�ska.
��Ojej � powiedzia�em, nawet nie patrz�c na kart�. � IwanowaNatalia? To karta �ony, mamy w jednym banku�
��Cudzej nie przyjm� � powt�rzy�a kasjerka.
Ochroniarz u�miechn�� si� zjadliwie.
��Tam stoi bankomat. Dzi� rano wk�adali pieni�dze, mo�esz wyp�aci�, ile ci potrzeba.
Pod jego czujnym spojrzeniem skierowa�em si� do bankomatu.
Co zrobi ochroniarz, je�li teraz rzuc� si� do ucieczki? Chyba nie b�dzie mnie goni�. I pewnie nie powiadomi milicji. Nie wyrz�dzi�em szkody sklepowi, a �e mam cudz� kart�, to ju� nie jego problem.
Stan��em plecami do ochroniarza, wsun��em kart� do szczeliny bankomatu. Na karcie rzeczywi�cie widnia�o Iwanowa Natalia. Powinienem by� si� domy�li�, �e karta si� tak zmieni.
Ale czy zmieni� si� r�wnie� kod?
Czy bank zd��y� zablokowa� kart� nieboszczki?
Powoli wybra�em na pulpicie 7739. Potwierdzi�em.
Na ekranie wy�wietli�o si� zapytanie o sum�.
Z ulg� wystuka�em pi�� tysi�cy, ale zmieni�em zdanie i wybra�em dziewi�� siedemset � prawie wszystko, co by�o na karcie.
Bankomat oboj�tnie zaszele�ci� banknotami, wydaj�c mi nowiutkie pi��setki i lekko pomi�te setki.
Wr�ci�em do kasy, demonstracyjnie trzymaj�c pieni�dze w r�ku. Ochroniarz odszed� na bok, wyra�nie rozczarowany. Kasjerka spakowa�a w milczeniu zakupy, zap�aci�em i minut� p�niej wyszed�em ze sklepu. Odwr�ci�em si�. Kasjerka i ochroniarz patrzyli na mnie i co� m�wili.
Cholera.
Co si� sta�o z moj� wczorajsz� niewidzialno�ci�? Przecie� by�em widz�cym w kraju �lepc�w! Cz�owiekiem w czapce-niewidce, kt�ry bez problemu m�g�by chodzi� nago i boso!
A teraz�
Obudzi�a si� we mnie nie�mia�a nadzieja. Usiad�em na �awce naprzeciwko sklepu, postawi�em torby z zakupami obok, wyj��em telefon.
Do przyjaci� czy do rodzic�w?
Do rodzic�w.
Sygna�. Drugi. Trzeci.
��Tak! � us�ysza�em w s�uchawce weso�y g�os ojca. � S�ucham!
Prze�kn��em narastaj�c� w gardle gul� i powiedzia�em:
��To ja, Kiry�.
��O, cze��, cze��! � odezwa� si� ojciec i zanim zd��y�em si� ucieszy�, doda�: � Kiry� Andriejewicz?
��Nie! Kiry� Dani�owicz!
��E� przepraszam?
��Jestem twoim synem! � krzykn��em do s�uchawki.
Przez kilka sekund panowa�a cisza. Potem ojciec jako� takniepewnie powiedzia�:
��G�upi dowcip�
��Jestem twoim synem � powt�rzy�em.
��Ile pan ma lat? � spyta� ojciec, zni�aj�c g�os.
Stropi�em si�, ale odpowiedzia�em:
��Dwadzie�cia sze��.
Czy mi si� wydawa�o, czy w g�osie ojca us�ysza�em ulg�?
��Nie nale�y tak �artowa�, m�ody cz�owieku! G�upie i nie�mieszne!
W s�uchawce us�ysza�em kr�tkie sygna�y przerwanego po��czenia. Odruchowo wybra�em numer jeszcze raz, ale ojciec chyba zd��y� wy��czy� telefon.
Co si� dzieje? Wi�c nic nie wr�ci�o? A czemu ojciec pyta� mnie o wiek?
Zastanowi�em si� i u�miechn��em krzywo. Noo, tato! Ale� zasun��! Wychodzi na to, �e mog� mie� brata, starszego albo m�odszego.
Zreszt�, jakie to ma znaczenie, skoro ja sam nie istniej�?
Drzwi sklepu otworzy�y si�, wyszed� ochroniarz, �eby zapali�. Zobaczy� mnie, w jego wzroku zap�on�a podejrzliwo��.
O nie, kolejne spotkanie z milicj� nie jest mi potrzebne. Tym razem ju� mnie nie puszcz�.
Wzi��em torby i poszed�em w stron� swojej wie�y. Wcale bym si� nie zdziwi�, gdyby znikn�a albo przemieni�a si� w zwyk�� wie�� wodoci�gow�. Ale wie�a sta�a na swoim miejscu, drzwi si� otworzy�y, w �rodku te� nic si� nie zmieni�o. Schody, meble na pi�trze. Woda mineralna i koniak nadal sta�y na stole. Wy�o�y�em zakupy i po�a�owa�em, �e nie kupi�em jednorazowych naczy� i sztu�c�w. Kie�bas� musia�em gry��. Zreszt�, brak sztu�c�w i talerzy nie przeszkodzi� mi w zjedzeniu �niadania sk�adaj�cego si� z kie�basy z sucharkami, wody mineralnej i koniaku. Potem stan��em przy
�nieg, budynki z czerwonej ceg�y. S�o�ce stoi wysoko, ale przysz�y chmury. Pewnie zn�w zacznie sypa�.
Zdaje si�, �e powinienem wej�� do tego �wiata. Poszuka� odpowiedzi na pytania. Ale najpierw musz� zdoby� ciep�e ubrania. Z moimi zasobami chyba b�d� musia� zajrze� do jakiego� ciucholandu.
Poranny dobry nastr�j rozwia� si� jak dym.
To nie w porz�dku! Skoro ju� istniej� inne �wiaty, to powinny tam by� potwory i ksi�niczki! Te pierwsze nale�y zabi�, te drugie uratowa�. A tutaj co? �lepy zau�ek i opuszczone budynki!
Przez jaki� czas patrzy�em ponuro w okno, a potem powiedzia�em na g�os:
��Nie ma co tu siedzie�. Wszystkie odpowiedzi, a tak�e potwory i ksi�niczki s� gdzie� tam.
W moim g�osie nie by�o przekonania, ale i tak wsta�em i poszed�em w Moskw�.
Uda�o mi si� jednak obej�� bez wizyty w ciucholandzie. Przypomnia�em sobie o sklepie w rejonie WDNCh, gdzie sprzedawano skonfiskowane ubrania, b�d�ce podr�bkami znanych marek, ko�c�wki modnych kolekcji i inne towary o podejrzanie niskich cenach. Tam uda�o mi si� kupi� ciep�� kurtk�, podszyt� przez pracowitych Chi�czyk�w, we�niany beret nieznanego pochodzenia (napis �Designe of Italia� jedynie pog��bi� moje w�tpliwo�ci) i zimowe buty, kt�re mia�y jedn� niezaprzeczaln� zalet� � by�y suche.
Zreszt�, by� mo�e komu� spodoba�by si� ich niesamowity jasnozielony kolor.
Z zakupami w wielkiej torbie, za kt�r� przedsi�biorczy handlarze nie omieszkali zedrze� ze mnie pi�ciu rubli, wyszed�em ze sklepu i wtedy zadzwoni� m�j telefon.
��Tak?
��Kiry�? � us�ysza�em w s�uchawce.
Zrobi�o mi si� ciep�o na duszy.
��Tak! Kotia, cze��!
��Hmm� � Kotia wyra�nie si� nie spodziewa�, �e zostanie rozpoznany. � Jak masz na nazwisko?
��Maksimow.
��Aha. S�uchaj, dwa dni temu �e�my�
��Pili koniak � doko�czy�em ze zm�czeniem w g�osie. � Wszystko jasne. Nic nie pami�tasz, ale znowu znalaz�e� swoj� notatk�? Jak tam stary lowelas wuefista? Nauczy� swoj� �smoklasistk� robi� szpagat? I zerknij na parapet, pewnie stoj� tam dwie puste butelki po koniaku. Jedna z nich to �Ararat�.
��Wi�c to wszystko na serio? � zapyta� Kotia beznadziejnym tonem.
��A co� ty my�la�?
���e hakerzy sobie wyg�upy robi�, w�amali si� do kompa i to napisali.
No nie, trzeba by� Koti�, �eby wierzy� w takie rzeczy!
��Pos�uchaj. Nic ci nie b�d� udowadnia� � powiedzia�em spokojnie. � Wczoraj byli�my razem u twojego znajomego fantasty. A potem o mnie zapomnia�e�, w ci�gu dziesi�ciu sekund.
��A gdzie jeste� teraz? � zapyta� Kotia po chwili milczenia.
Sta�em si� czujny.
��Po co ci to?
��No jako� mi tak� niezr�cznie. Dziwne to wszystko. Mo�e przyjedziesz?
��I co? � zapyta�em niemal weso�o. � Przyjad�, b�d� ci d�ugo udowadnia�, �e si� znamy, potem wypijemy dwie butelki. Nad ranem wytrze�wiejesz i znowu mi nie uwierzysz. Wiesz co� ju� lepiej ty przyjed�.
��Dok�d?
��Stacja Moskwa-trzy. To w mie�cie, niedaleko metra Aleksiejewska.
��Przyjad�. Sprawdz� na mapie � powiedzia� Kotia zdecydowanym tonem. � B�d� za godzin� nie, za p�torej. Kupi� co�?
��Nie, dzi�ki. B�d� na ciebie czeka� na stacji, przed sklepem ca�odobowym. Jak co� b�dziemy chcieli, to tam kupimy. Tylko we� pod uwag�, �e trzeci dzie� z rz�du to ju� ci�g.
��A jak ja ci� poznam? � zapyta� bezradnie Kotia.
��Ja ci� poznam.
Schowa�em telefon i pomy�la�em, �e ja i Kotia powinni�my byli zrobi� sobie razem zdj�cie zaraz pierwszego wieczoru, gdy to wszystko dopiero si� zacz�o. Mieliby�my dow�d naszej znajomo�ci.
Najwa�niejsza zasada: je�li ju� zrozumia�e�, �e zrobi�e� g�upot�, to nie ma co rwa� w�os�w z g�owy, wystarczy nie pope�nia� wi�cej tego samego b��du. Dlatego w sklepiku przy metrze kupi�em jednorazowy �pla�owy� aparat fotograficzny, z powodu nadchodz�cej zimy przeceniony na dwie�cie rubli. Szkoda mi by�o pieni�dzy na powa�niejszy sprz�t, zw�aszcza �e nie spodziewa�em si� �adnych �wp�yw�w�.
Poza tym kupi�em ma�y szwajcarski scyzoryk. Najbardziej podoba�o mi si� w nim to, �e mia� ma�e ostrze i �adnego korkoci�gu.
Nie spodziewa�em si� zasadzki, ale na wszelki wypadek stan��em opodal sklepiku, w po�owie drogi do wie�y. Kupi�em butelk� piwa i spokojnie je teraz pi�em, spaceruj�c po dr�ce. Czeka sobie cz�owiek na poci�g, pije piwo, co w tym nadzwyczajnego?
Kotia nie zawi�d�, przyjecha� punktualnie. Wysiad� z taks�wki, wojowniczo poprawi� okulary i zacz�� si� rozgl�da�. Przez kilka minut bada�em okolic�, ale �adnej �grupy przej�cia� nie zauwa�y�em. Zreszt�, komu ja jestem potrzebny.
��Kotia! � zawo�a�em do swojego by�ego przyjaciela i podszed�em bli�ej.
Kotia podskoczy� w miejscu i popatrzy� na mnie z tak intensywnym pragnieniem rozpoznania mnie, �e zrobi�o mi si� nieswojo.
��To ja � oznajmi�em, wrzucaj�c pust� butelk� do kosza. � Kiry� Maksimow. Tw�j stary� ee� kumpel.
��Nie pozna�em � powiedzia� ze smutkiem Kotia. Wyj�� z kieszeni pomi�te kartki, wydrukowane na drukarce. Uwa�nie przebieg� wzrokiem, westchn�� i poda� mi. � Wszystko si� zgadza. B�dziemy na �ty�?
Jak si� okaza�o, Kotia nie ograniczy� si� do jednej notatki. Wczoraj, gdy wybierali�my si� do Mielnikowa, wystuka� jeszcze kilka linijek:
Za chwil� p�jdziemy w go�ci do Mielnikowa. To fantasta, mo�e co� doradzi? Na wszelki wypadek, gdybym znowu zapomnia�: m�j nieszcz�sny przyjaciel nazywa si� Kiry� Maksim�w. Ma dwadzie�cia sze�� lat. Pracuje jako menad�er w jakiej� firmie komputerowej. Wzrost: wy�szy ni� �redni, budowa cia�a: normalna, widoczny niewielki brzuszek�
��Co? Jaki brzuszek? � oburzy�em si�. � Mam zupe�nie normaln� wag�!
��Wag� masz normaln�, ale prac� siedz�c� � sparowa� Kotia.
���
��Jak si� ciebie s�ucha, to mo�na by pomy�le�, �e obros�em t�uszczem � powiedzia�em ponuro. � Wa�� osiemdziesi�t kilo, to normalna waga przy moim wzro�cie.
���
��Kotia, nie pracowa�e� czasem w milicji? � zapyta�em zjadliwie. � Nie tworzy�e� portret�w pami�ciowych?
Kotia si� u�miechn��.
���
Potem by�o czyste p� strony i kilka linijek z opowiadania, w kt�rym Kotia umie�ci� notatk� dla samego siebie.
��
Popatrzy�em na Koti� i pokr�ci�em palcem przy skroni.
��Jakie hetery?
��Starogreckie! � Kotia zabra� mi kartki. � Tak� mam prac�.
��Znam twoj� prac�.
��Co si� wczoraj sta�o u Mielnikowa? � zapyta� Kotia.
��A co, dzwoni�e� do niego? � zainteresowa�em si�. � A co ty pami�tasz?
��Dzwoni�em � rzek� Kotia z godno�ci�. � On uwa�a, �e przyszed�em do niego sam i rozmawiali�my o literaturze. Ja te� to pami�tam. To wszystko.
��A jak ci� zatrzyma�em przy wyj�ciu z klatki?
Kotia pokr�ci� g�ow�.
��Chod�, usi�dziemy, zapowiada si� d�uga rozmowa.
Kupili�my dwie butelki piwa. Kotia prychn��, gdy, o nic go nie pytaj�c, kupi�em mu jego ulubiony obo�o�, sobie tuborg i zacz��em opowiada�. Niczego nie ukrywa�em. Opowiedzia�em o tym, jak kupi�em n�, jak zaczai�em si� na Natali� Iwanow� i jak ona si� na ten n� nadzia�a.
��Jeste� pewien, �e to nie ty pchn��e� j� tym no�em? � nie wytrzyma� Kotia.
��Jestem. Sta�em z no�em w r�ku, chcia�em rozci�� ta�m�
��Nie da si� tak skoczy� na n�, �eby si� zabi�! � powiedzia� podejrzliwie Kotia.
��A co, pr�bowa�e�?
Kotia nie odpowiedzia�.
Gdy doszed�em do milicjant�w, kt�rzy mnie wypu�cili, Kotia si� zdenerwowa�.
��S�uchaj, Kiry�, to ju� jest absolutnie niemo�liwe.
��Ale tak w�a�nie by�o.
��Mo�e by�o, a mo�e nie. � Kotia si� zamy�li�. � M�wisz, �e ci� bili?
��My�la�em, �e mi po�amali �ebra. Kilka razy tak kopn�li�
��A s�siad da� ci pi�ci� w oko?
��No tak�
��A przegl�da�e� si� dzisiaj w lustrze?
��A co?
Kotia si� u�miechn��.
��A nic. I w�a�nie o to chodzi. Twarz masz �wie�� i zadowolon�, jakby� sp�dzi� tydzie� na wczasach. A �ebra nie bol�?
Zastanowi�em si�. Rozpi��em kurtk�, podnios�em sweter.
���adnych �lad�w � skonstatowa� Kotia. � Wybacz, ale tak si� nie dzieje. Gdyby ci� skopali, to chocia� siniaki powinny zosta�!
Trudno by�o odm�wi� mu racji.
��S�uchaj dalej � westchn��em. � To jeszcze nie koniec.
��Po gliniarzach, kt�rzy ci� pu�cili, nic dziwniejszego nie mog�o si� ju� zdarzy� � oznajmi� sceptycznie Kotia.
Dziesi�� minut p�niej sko�czy�em opowie�� o wie�y i z�o�liwie spyta�em:
��I co? Dziwniejsze od glin?
��Gdzie jest ta wie�a?
��Tam. � Pokaza�em.
Kotia zdj�� i przetar� okulary.
��Przecie� to stara wie�a wodoci�gowa.
��Oczywi�cie. Z pozoru.
��I mo�esz mnie tam zaprowadzi�?
��Mog�.
��To chod�my. � Kotia wsta�. � Cho� osobi�cie jestem pewien, �e albo nie otworz� si� drzwi, albo w �rodku nie b�dzie niczego dziwnego.
Szczerze m�wi�c, te� si� tego ba�em. Sk�d mia�em wiedzie�, czy mog� tam kogo� wprowadzi�? Mo�e przej�cie mi�dzy �wiatami dzia�a tylko dla mnie? To by nawet by�o logiczne.
Ale drzwi si� otworzy�y i w �rodku wszystko by�o dok�adnie tak, jak zapami�ta�em. Kr�cone schody prowadz�ce na pi�tro, pi�cioro drzwi.
��Ob��d � stwierdzi� Kotia, rozgl�daj�c si�. � Widzisz to samo, co ja? Porz�dnie zrobiony remont, kr�cone schody na g�r�
��Tak.
��Poka� mi te drzwi! � poleci� Kotia. � Te do Ky�gymu!
��Kimgimu � poprawi�em.
Podszed�em do drzwi i zrozumia�em, �e tutaj te� wszystko jest w porz�dku. Metalowa klamka by�a lodowata.
Pada� �nieg. Niebo zasnu�y chmury i na nasze g�owy opada�y leciutkie bia�e p�atki. W nielicznych oknach fabryk (zreszt�, sk�d w�a�ciwie my�l, �e to fabryki?) nie pali�y si� �wiat�a, nie dobiega�y �adne odg�osy. �lady powozu pocztowego dawno zasypa� �nieg.
��O, stamt�d przyjecha� listonosz � pokaza�em. � W tilbury.
��Ciekawe� � rzek� Kotia, zerkaj�c na mnie. � Tilbury, m�wisz?
Wzruszy�em ramionami. Zdj��em z aparatu foliowe opakowanie i zrobi�em kilka zdj��. Ma�y flesz usi�owa� pod�wietli� okolic�; zreszt�, na filmie �czterysta�, zdj�cia powinny wyj��.
��To mi wygl�da na �wiat r�wnoleg�y � zawyrokowa� Kotia. � Co? Bardziej zacofany ni� nasz, prawda?
��Chyba tak.
��Wracajmy � Kotia spowa�nia�.
��I co, teraz mi wierzysz? � spyta�em, zasuwaj�c zasuw�.
��Wierz�, wierz�. � Kotia obmacywa� pozosta�e drzwi. � Wszystkie zamkni�te. A niech to! Ale numer.
Chodzi� po pokoju, przyciska� ucho do drzwi, opukiwa� je, niemal obw�chiwa�. Potem zacz�� bada� drewnian� pod�og�.
��W ci�gu nocy tak si� zmieni�a � powiedzia�em z tak� dum�, jakbym to ja sam, osobi�cie, w ci�gu jednej nocy po�o�y� trzydzie�ci metr�w kwadratowych desek.
��Modrzew � oznajmi� Kotia. � Ale lakierem nie pachnie, a polakierowane ju� po po�o�eniu!
��To samo by�o w moim mieszkaniu � potwierdzi�em. � Wszystko zmienione i �adnych �lad�w remontu.
��Zmieni�a si� rzeczywisto�� � oznajmi� Kotia. � I wszystko zmieni�o si� razem z rzeczywisto�ci�. Tylko ty pozosta�e� niezmieniony!
��P�jdziemy na g�r�? � zaproponowa�em go�cinnie. � Tam jest jeszcze weselej.
��Albo przeciwnie � rozmy�la� na g�os Kotia, id�c za mn�. � Rzeczywisto�� si� nie zmieni�a, tylko ty si� zmieni�e�. Dlatego odbierasz zwyczajne rzeczy jako niesamowite.
��Chcesz da� mi delikatnie do zrozumienia, �e zwariowa�em? � spyta�em. � A co, nie wiedzia�e�, �e w ka�dej opuszczonej wie�y wodoci�gowej robi� taki wystr�j?
Kotia tylko westchn��.
Na pi�trze r�wnie� wszystko dok�adnie zbada�. Wygl�da� przez okna, lustrowa� meble. Parz�c palce, wykr�ci� jedn� �ar�wk� i d�ugo j� ogl�da�. Potem rzuci� si� na przyniesione ksi��ki, zacz�� je z zainteresowaniem studiowa�.
Nie przeszkadza�em mu, spokojnie nala�em do kubeczk�w kupiony wczoraj koniak, pokroi�em ser i kie�bas�. Zrobi�o mi si� l�ej na duszy. Wprawdzie przyjaciel mnie zapomnia�, ale nasze stosunki nie uleg�y zmianie; pewnie dlatego, �e ja wiedzia�em, jak z nim rozmawia�, jakie s�owa dobiera�, jak si� zachowywa�.
��Co� tu nie pasuje. � Kotia od�o�y� ksi��ki i popatrzy� na mnie w zadumie. Bez szczeg�lnego entuzjazmu wzi�� koniak i mrukn��: � Wy��cznie dla odpr�enia.
��Co nie pasuje? � spyta�em, gdy wypili�my.
��Wszystko nie pasuje. No popatrz, co my tu mamy? Jeste� zwyk�ym moskiewskim ch�opakiem. Zajmujesz si� jakimi� bzdetami, mieszkasz w kawalerce, kt�r� kupili ci rodzice, nie masz �ony ani dzieci. Szczeg�lnych talent�w nie zauwa�ono. Zgadza si�?
��Zgadza.
��W twoim mieszkaniu pojawi�a si� obca baba, wszystkie twoje dokumenty znikn�y, zapomnieli ci� przyjaciele i rodzina. Podejrzewasz, �e to sprawa jakich� bandyt�w i pr�bujesz przes�ucha� �ajdaczk�, kt�ra odebra�a ci lokum. �ajdaczka niespodziewanie pope�nia samob�jstwo. Zostajesz aresztowany, ale zapominalstwo post�puje i gliny puszczaj� ci� wolno.
��Faktycznie, bez sensu � przyzna�em.
��Nie! � Kotia uni�s� r�k�. � Nie masz racji. To akurat uk�ada si� w logiczny ci�g. Jaka� si�a usuwa ci� z rzeczywisto�ci. Co to za si�a � kosmici, masoni czy Pan B�g � to na razie niewa�ne. Potem kto� do ciebie dzwoni i doprowadza do opuszczonej wie�y. W �rodku jest mieszkanie, kt�re przez jedn� noc samo podnosi sw�j standard. Poza tym, w wie�y jest pi�cioro drzwi, a jedne z nich � na razie tylko jedne � prowadz� do obcego �wiata. Pr�cz tego, kto� ci niedwuznacznie sugeruje, �e masz pe�ni� funkcj� celnika. Rozumiesz, co tu nie pasuje?
��Nie, nie rozumiem! Przecie� ca�y czas dzia�a ta sama �jaka� si�a�!
Kotia westchn�� i nala� jeszcze po jednym.
��T�poto� We� dowolnego� no dobrze, nie dowolnego, �onaci faceci maj� swoje racje� We� jakiego� kawalera, wszystko jedno, czy to dozorca, student, czy pracownik wielkiej firmy, i zaproponuj mu now� prac�: stanowisko celnika mi�dzy dwoma �wiatami.
��Brzmi interesuj�co � przyzna�em.
��Ja bym si� zgodzi�. � Okulary Kotii b�ysn�y od gwa�townego ruchu g�owy, ale wygl�da�o to tak, jakby zap�on�y mu oczy. � Ka�dy by si� zgodzi�! Ty te�!
��No wiesz� � Popatrzy�em w okno. Nad tajemniczym miastem Kimgimem pada� �nieg. Tam ju� zapad� zmrok. Tam by�o cicho, czysto i tajemniczo. A w drugim, moskiewskim oknie m�y� deszcz. Ziemia rozmi�k�a, ulic� przejecha�a, pluj�c czarnym dymem, wielka ci�ar�wka. Niespodziewanie powiedzia�em: � Tak, zgodzi�bym si�.
��No widzisz. � Kotia pokiwa� g�ow�. � A teraz pomy�l, po co te komplikacje? Mieszkanie, dokumenty, skleroza przyjaci�, stukni�ta samob�jczyni? Dlaczego nie przyszli i po prostu nie zaproponowali ci tej pracy? To mnie w�a�nie dziwi, Kiry�.
��Pr�bujesz zrozumie� logik� � Zd�awi�em s�owo �kosmit�w� i doko�czy�em: � Nie wiadomo kogo. A mo�e oni wcale nie maj� logiki?
��Logika jest zawsze! � powiedzia� surowo Kotia. � A je�li jej nie ma, to znaczy, �e nie rozumiemy tego, co si� dzieje. I to mnie niepokoi. Poza tym�
Wzi�� jedn� ksi��k�, otworzy� na pocz�tku, przesun�� palcem po stronie i zapyta�:
��Co to jest asafetyda?
��Wschodnia przyprawa � odpar�em, nie podejrzewaj�c podst�pu. � Wchodzi w sk�ad curry.
��Wierz� � przyzna� Kotia i otworzy� ksi��k� w innym miejscu. � A co to jest� e� �akard?
��Tkanina. Bawe�niana.
��A czym si� r�ni od zwyk�ej tkaniny?
��No� Jest taka� bia�a albo be�owa, a na niej taki jednobarwnywz�r. Pastuszkowie, baranki, drzewka�
Zamilk�em.
��Dotar�o? � spyta� Kotia. � Kiedy wspomnia�e� o tilbury, od razu zacz��em co� podejrzewa�. A mo�e pracowa�e� jako kucharz w kombinacie tkackim?
Pokr�ci�em g�ow�.
Najbardziej przykre by�o to, �e zupe�nie nie czu�em w sobie �adnej nowej wiedzy! Jakie przyprawy? Znam dwie: pieprz i s�l! A tkaniny? Naturalne albo sztuczne. Sztucznych lepiej nie nosi�, zw�aszcza skarpetek.
Ale gdy Kotia zada� mi pytanie, odpowied� wyskoczy�a sama. Oczyma wyobra�ni zobaczy�em asafetyd� (nawet poczu�em jej ostry, czosnkowy zapach) i wielki kupon �akardu z pastoralnymi scenkami.
��Widocznie ta wiedza nale�y ci si� razem ze stanowiskiem � zastanawia� si� na g�os Kotia. � Gdyby� mia� inny zaw�d� Och!
Nerwy mia�em w strz�pach, ale stukanie do drzwi wcale mnie nie przestraszy�o � po prostu wsta�em i ruszy�em na d�. Za to Kotia strasznie si� zdenerwowa�.
��Zaczekaj! Wyjrzyj chocia� przez wizjer! � zawo�a� Kotia, biegn�c za mn�.
��Jaki wizjer?
��To niedopatrzenie, powinien by� wizjer! � Kotia najwyra�niej spanikowa�. � Do kt�rych drzwi stukaj�? Do kt�rych?
��Do naszych! Moskiewskich!
��Spytaj: �kto tam?�.
Ale ja nie pyta�em. Po prostu otworzy�em.
Nieco z boku, zjechawszy z jezdni na rozmi�k�e pobocze, zaparkowano du�e granatowe audi allroad. A tu� przed drzwiami sta�y trzy osoby: m�czyzna pod pi��dziesi�tk� ubrany w drogie, nieco staromodne palto z kaszmiru i tak b�yszcz�ce buty, jakby go tu przynie�li z samochodu. Od razu wida�, �e to �cz�owiek na stanowisku�. Obok sta�a dziewczyna, mniej wi�cej dwudziestoletnia, w futerku z norek, modnie ubrana, �adna, ale z tak pogardliwym wyrazem twarzy, jakby kazano jej grzeba� w �mietniku. Za nimi majaczy� pot�ny ch�op z ponur� twarz�. Brakowa�o mu tyko plakatu: �Jestem wypasionym ochroniarzem�. Ku mojemu zdumieniu, ochroniarz patrzy� na mnie nie ze zwyk�� zawodow� podejrzliwo�ci�, lecz z przestrachem, a jednocze�nie wyzywaj�co. Zupe�nie, jakbym niedawno bezkarnie strzeli� go w twarz, a potem poklepa� po ramieniu i powiedzia� z aprobat�: �Dobry ch�opiec!�.
Zdumiewaj�ce uczucie � mie� �wiadomo��, �e kto� si� ciebie boi.
��Dobry wiecz�r � rzek� m�czyzna w�adczym g�osem. Sta�em si� czujny, przypomnia�em sobie g�os w telefonie� Nie, chyba jednak nie on. Jedyn� wsp�ln� cech� tych g�os�w by�a pewno�� siebie. � Mo�emy wej��?
��Prosz�. � Odsun��em si�, robi�c przej�cie.
M�czyzna i dziewczyna weszli. Ochroniarz zosta� na zewn�trz.
��Tak jak si� umawiali�my, Witia � rzuci� mu m�czyzna i zamkn�� drzwi.
Zapad�a niezr�czna cisza. Dziewczyna strzepywa�a z futerka krople wody. Chyba nie by�a przyzwyczajona do wysokich obcas�w, bo sta�a jako� tak niepewnie, niestabilnie. M�czyzna rozejrza� si�, u�miechn�� do mnie, skin�� g�ow� zastyg�emu na schodach Kotii. Kotia szybko zdj�� i �cisn�� w r�ku okulary.
��Pa�stwo do mnie? � zapyta�em.
Brwi m�czyzny unios�y si�.
��Nie. Chcieliby�my przej��.
��Do Kimgimu? � spyta� Kotia g�osem ochryp�ym ze zdenerwowania.
��A co, pojawi�y si� inne mo�liwo�ci? � zainteresowa� si� m�czyzna.
��Nie � odpar�em.
��W takim razie do Kimgimu.
��Trzeba by�o jecha� na Siemionowsk� � powiedzia�a p�g�osem dziewczyna.
��I sp�dzi� godzin� w korkach? Tak b�dzie szybciej � uci�� m�czyzna. � Mo�emy przej��? Nie mamy ze sob� �adnych towar�w.
Powinienem by� poprosi� o wyja�nienia. Nie, nie prosi� � ��da�. Ale co� mnie powstrzyma�o. Mo�e wra�enie, �e ��da� wyja�nie� od tego cz�owieka to tak, jakby pyta�, ile cylindr�w ma silnik jego samochodu. On nie wie, on u�ywa.
A mo�e powstrzyma�o mnie spojrzenie dziewczyny, rozdra�nione i prosz�ce jednocze�nie. Jakby strasznie si� ba�a niepotrzebnej zw�oki i dlatego si� z�o�ci�a. I na mnie, i na m�czyzn�.
��Przez te drzwi. � Skin��em g�ow�.
Przeszli, zostawiaj�c brudne �lady na pod�odze. Przechodz�c obok schod�w, dziewczyna przytrzyma�a si� r�k� por�czy, jakby straci�a r�wnowag�. M�czyzna odsun�� zasuw�, pu�ci� dziewczyn� przodem i grzecznie skin�� mi na po�egnanie.
Podszed�em, �eby zamkn�� drzwi, i stwierdzi�em, �e nieopodal wie�y na t� par� czeka pow�z. Czteroko�owy, z odchylanym dachem.
��Ale dama! � powiedzia� z zachwytem Kotia. � No? Co powiesz?
��A tam � burkn��em, zamykaj�c drzwi.
��Co �a tam�? M�wi�, �e facet ma �liczn� dziewczyn�!
��Mo�e to c�rka?
��Ha! � Kotia a� klasn�� w r�ce oburzony. � Z takim ty�eczkiem? Ech, niekt�rzy to maj� �ycie� No, czemu� ich o nic nie zapyta�?
��Nie s�dz�, �eby oni to wszystko urz�dzili � mrukn��em.
Co� mnie niepokoi�o. Taak� weszli� dziewczyna zachwia�a si� i z�apa�a za por�cz, na chwil� zwolni�a kroku�
��Ale co� by pewnie powiedzieli! Kim s�, sk�d wiedz� o wie�y, dok�d si� wybieraj�. Za�apa�e�, �e w Moskwie to nie jest jedyna wie�a? Jeszcze gdzie� na Siemionowskiej! Co� ty tam zobaczy�, Kiry�?
Podszed�em do schod�w, pochyli�em si� i podnios�em z pod�ogi kawa�eczek papieru. Rozwin��em go.
��List? � o�ywi� si� Kotia i przechyli� przez por�cz. � Sk�d?
��Dziewczyna upu�ci�a � wyja�ni�em. � Kiedy przechodzi�a obok schod�w.
Wzrok Kotii przebieg� po papierze. Po kilku sekundach powiedzia� cicho:
��O cholera� i co zrobimy?
Czy kto� prosi� was kiedy� o pomoc?
Za�o�� si�, �e tak. �Po�ycz tysi�c na tydzie�, co?�. �No, w ko�cu kupi�em ten rega�! Przychod�, b�dziemy wnosi� na trzecie pi�tro bez windy!�. �Masz samoch�d na chodzie? Te�ciowa przylatuje o trzeciej w nocy z Antalii��.
Pewnie, �e czasem to m�cz�ce i k�opotliwe. Ale z drugiej strony rozumiesz, �e dzisiaj prosz� ciebie, a jutro b�dziesz prosi� ty.
A czy kiedy� kazali wam pomaga�?
Na pewno. �Przyjecha�a ci�ar�wka z towarem, pomo�esz ch�opakom nosi�. �St�jcie, obywatelu, b�dziecie �wiadkiem!�. �W sobot� wieczorem wszyscy idziemy na mityng przeciwko terroryzmowi!�.
Na tym w�a�nie polega r�nica. I tak poszed�bym roz�adowa� t� ci�ar�wk� � od towaru zale�y moja pensja. I by�bym got�w za�wiadczy�, �e ponury typ z rozbieganymi oczkami ma w kieszeni ukradzion� przed chwil� damsk� portmonetk�. A ju� terroryst�w nie lubi� bardziej ni� karaluch�w i �gdyby to ode mnie zale�a�o��.
Rzecz w tym, �e pro�ba-rozkaz nie pozostawia wyboru. Gdy ka�� ci zrobi� co�, co i tak zgodzi�by� si� zrobi�, podkre�laj�, kto tu jest szefem, a kto g�upkiem. Chocia�� m�dry zwierzchnik w takich wypadkach nie wydawa�by polece�, lecz zostawi� podw�adnemu iluzj� samodzielnej decyzji.
List podrzucony przez dziewczyn� z �takim ty�eczkiem� brzmia� jak rozkaz. Starannym okr�g�ym pismem cz�owieka, kt�ry nie przywyk� du�o pisa� odr�cznie, na kartce wyrwanej z notesu napisano:
Za godzin� ruszajcie za mn�.
Znajdziecie bia�� r��.
Cz�owiek odpowie na wszystkie pytania.
Popatrzy�em na zegarek, rejestruj�c, kt�ra jest teraz godzina.
��Co zrobimy? � powt�rzy� Kotia. � Poszukamy faceta z bia�� r�?
��A mo�e to kobieta? � spyta�em z czystej przekory.
��Przecie� tu jest wyra�nie napisane: �cz�owiek� � oburzy� si� szczerze Kotia. � W domy�le: m�czyzna. Kiry�, wed�ug mnie to wszystko pachnie kontraband�!
��Czego? Bia�ych r�? � Postuka�em si� w g�ow�.
��A bo ja wiem� A ty nawet tych� porz�dnie nie sprawdzi�e�!
��Nie mieli nic zabronionego, byli absolutnie czy�ci.
��Sk�d wiesz? � zdumia� si� Kotia. I od razu wykrzykn�� triumfalnie: � O! Ju� rozumiem! Po prostu wiesz! Jak z t� przypraw�?
Skin��em g�ow�.
��Chod�my na g�r�.
��Powiniene� kupi� czajnik elektryczny � oznajmi� Kotia, wchodz�c za mn�. � Albo kuchenk�. Jak d�ugo wytrzymasz bez gor�cego jedzenia?
��I jeszcze firanki i pelargonie. Nie mam zamiaru si� tu zadomawia�!
��Ha! � prychn�� Kotia. � Widzicie go, nie ma zamiaru. S�uchaj, a gdzie masz�
��W Moskwie, za wie��.
Kotia stan�� jak wmurowany.
��No co� ty? Powa�nie?
��Za �du�� potrzeb�� mo�esz skoczy� na stacj�.
��Tak by� nie mo�e � powiedzia� surowo Kotia. � Za pozwoleniem, przecie� to pomieszczenie dopasowuje si� do twojego gustu! To znaczy, do twoich potrzeb!
��A widzia�e� tu gdzie� toalet�?
Kotia zastanawia� si� chwil�, po czym ruszy� po schodach na drugie pi�tro.
��Zamkni�te � powiedzia�em oboj�tnie.
Kotia pchn�� w�az zamykaj�cy przej�cie na g�r�, kt�ry zdumiewaj�co lekko odchyli� si� na zawiasach.
��Zamkni�te, powiadasz?! � zawo�a� weso�o. � Aha. A �wiat�o tu jest?
�wiat�o by�o. W��cznik znalaz�em ja, tak jako� sam wszed� mi pod r�k�.
Drugie pi�tro wie�y by�o podzielone na dwie cz�ci. Ma�y okr�g�y placyk wok� schod�w, dwoje drzwi. Jedne prowadzi�y do �azienki � gigantyczna wanna, umywalka, sedes. Na wieszakach wisia�y czyste r�czniki i kolorowy szlafrok mojego rozmiaru. Okien nie by�o.
��Poczekaj chwil�, dobra? � Kotia bezceremonialnie zamkn�� mi drzwi przed nosem.
Zajrza�em do drugiej p�okr�g�ej cz�ci pokoju.
Tak jak nale�a�o si� spodziewa� � kuchnia. Kuchenka elektryczna, szafki, st�, cztery krzes�a. W szafkach naczynia, talerze, sztu�ce, rondelki, patelnie. Niez�y wyb�r. Odkry�em nawet du�y mosi�ny saganek na pilaw. W kuchni by�o niewielkie okno, wychodz�ce dok�adnie na tory.
��Wiesz, co jest ciekawe? � powiedzia� Kotia, wchodz�c do kuchni. � Na r�cznikach nie ma �adnych metek. �adnych znak�w producenta na umywalce. W mydelniczce le�y myd�o, po prostu myd�o � �adnej nazwy, �adnych rysunk�w czy symboli. W butelce stoi szampon, bezbarwny i bezzapachowy. Ale si� mydli!
��Czyli hipoalergiczny � odpar�em. � Wiesz co, Kotia? Wezm� prysznic. Wiesz, kiedy si� ostatnio my�em? Wczoraj rano u ciebie w domu.
��A co z t��? � Kot�a wyra�nie si� stropi�. � Z t� pro�b� o pomoc?
��Pro�b�? Moim zdaniem to rozkaz. A ja nie lubi� rozkaz�w.
��Przecie� i tak chcieli�my tam i��! � wykrzykn�� Kotia.
��I szuka� cz�owieka z bia�� r�? Jako� nie mam ochoty. To jaka� pu�apka. Lepiej si� wyk�pi�.
Na twarz Kotii pojawi�o si� najpierw stropienie, potem uraza, wreszcie wrogo��.
��Dama prosi�a� � powiedzia� z naciskiem. � No, zastan�w si�. Id� si� wyk�p, a ja przenios� do kuchni twoje �arcie.
Kiedy zamyka�em drzwi, us�ysza�am jeszcze: �Dama prosi, a on dw�ch dni bez prysznica nie mo�e wytrzyma慔.
W nosie mam jego burczenie. Gor�ca woda, mocny strumie�, szampon nieznanego pochodzenia � umy�em si� z prawdziw� rozkosz�. Ubieraj�c si�, po�a�owa�em, �e nie zatroszczy�em si� o czyst� bielizn�, ale i tak by�o mi dobrze.
Gdy wszed�em do kuchni, Kotia sta� przy oknie. Na kuchence wrza�a woda w aluminiowym czajniku. Na m�j widok Kotia demonstracyjnie popatrzy� na zegarek i westchn��.
��Jak sobie wyobra�asz szukanie cz�owieka z bia�� r� w obcym �wiecie? � zapyta�em, siadaj�c przy stole. Musz� przyzna�, �e mimo bajzlu we w�asnym domu w go�ciach Koti� ogarnia�o niezwyk�e zami�owanie do porz�dku: rzeczywi�cie przeni�s� do kuchni wszystkie zakupy i starannie roz�o�y� w szafkach.
��Odnosz� wra�enie, �e mo�liwo�� zbadania obcego �wiata otrzyma� niew�a�ciwy cz�owiek! � oznajmi� z gorycz� Kotia.
��Przecie� jeszcze nie ma si�dmej � odpar�em. � Zosta�o nam dwadzie�cia minut�
��To co, p�jdziesz? � o�ywi� si� Kotia. � I po co mi m�cisz w g�owie?! A w�a�nie, tu jest to samo! �adnych znak�w producenta, ani na naczyniach, ani na kuchence. Tak sobie my�l�, �e to wszystko stworzy�y mechanizmy wie�y, jako idealne odbicie konkretnych rzeczy. Swego rodzaju platonowskie idealne przedmioty.
��Jakie mechanizmy? � zapyta�em, nalewaj�c wrz�tku do szklanki i wrzucaj�c torebk� herbaty ekspresowej. � Jakie idealne przedmioty? Ten krzywy czajnik mia�by by� idealnym czajnikiem?
��Od razu wida�, �e nie interesujesz si� filozofi�. � Kotia te� zrobi� sobie herbat�. � Przy okazji, bia�a r�a to pradawny symbol filozoficzno-magiczny. Zreszt� podobnie jak wie�a! Od czas�w wie�y Babel�
��Kotia � westchn��em. � To nie jest symbol. Siedzimy w niej. I herbaty te� nie pijemy z symboli.
��Ca�y �wiat sk�ada si� z symboli, a nasze �ycie tym bardziej! � wykrzykn�� gor�co Kotia. � Mi�o�� m�czyzny i kobiety r�wnie� jest g��boko symboliczna. My�l�, kiedy ta dama zostawi�a nam list�
��Kotia! � wykrzykn��em. Wreszcie mnie ol�ni�o. � Dama?
Kotia uciek� oczami w bok, ale twardo powt�rzy�:
��Dama!
Po raz pierwszy widzia�em, jak to jest, kiedy m�j przyjaciel si� zakochuje. Wi�c to tak! Przelotne spojrzenie, pi�kna figura � i Kotia ugotowany! A przecie� nawet nie zd��y� obejrze� porz�dnie jej twarzy!
Dziewczyna faktycznie �adna, ale�
��Kiry�, je�li nie masz nic przeciwko temu, to poszed�bym z tob� � powiedzia� twardo Kotia.
��Zmarzniesz. Tam �nieg wali, a ty masz pantofle na cienkiej podeszwie i kurtk� z rybiego futerka.
��O, ona tylko wydaje si� cienka, a tak naprawd� jest bardzo ciep�a.
Wzruszy�em ramionami.
��Ale� prosz� ci� bardzo. Co ja jestem, twoja matka, �eby ci szalik na szyi wi�za�? Jeste� du�ym ch�opcem, sam si� b�dziesz leczy� z zapalenia p�uc.
��P�jd� z tob� � powiedzia� z uporem Kotia.
W zau�ku by�o ciemno. Taka zimowa ciemno��, gdy nie wida� nieba, ale rodz�cy si� w nim bia�y �nieg niczym siatka wsp�rz�dnych kre�li powietrze, a od ziemi p�ynie s�abe bia�e �wiat�o. Z trudem da�o si� dojrze� zarysy �cian i ciemny kontur wie�y. Nie wiedzie� czemu, na wie�y �nieg nie osiada�.
��Jeden ma�y krok otwiera ca�y wielki �wiat � oznajmi� nagle Kotia.
��Co? � Wzdrygn��em si�. � Ze co?
��No� po raz pierwszy stan�li�my na ziemi innego �wiata, trzeba co� powiedzie�. � Pod moim spojrzeniem Kotia zacz�� si� waha�. � Co� m�drego.
��Po raz pierwszy? Ludzie tu �a�� bez przerwy, tam i z powrotem! Przecie� ju� tu wchodzili�my godzin� temu, kiedy ogl�dali�my wie��.
��Tamto si� nie liczy. Idziemy?
Stwierdzi�em, �e nie ma sensu walczy� z romantycznymi porywami Kotii, i ruszy�em przed siebie. Tam, sk�d przyje�d�a� listonosz i dok�d, najprawdopodobniej, odjecha� pow�z z nieznajom� dam� i jej towarzyszem. Przez ostatni� godzin� napada�o sporo �niegu, ale mimo to �lady powozu by�y widoczne, starali�my si� ich trzyma�.
��Ech� � westchn�� Kotia za moimi plecami. � Trzeba by�o zabra� jakie� przyrz�dy. Termometr, barometr� Jaka jest r�nica temperatur mi�dzy naszym �wiatem i tym? Dlaczego nie ma zmiany ci�nienia? Dobrze by by�o wzi�� �nieg do analizy. Sprawdzi�, czy dzia�a tu radio�
��Mam radio w telefonie � pochwali�em si�.
��O!
��Tylko, �eby odbiera�o, trzeba w�o�y� s�uchawki, a s�uchawek nie mam.
��Kom�rka! � zawo�a� Kotia. � Zaraz. � Wyci�gn�� telefon z kieszeni i powiedzia� oburzony: � Cholera� sie� jest niedost�pna.
��Dobra, nie gadajmy tyle na mrozie, bo sobie gard�a przezi�bimy.
My�licie, �e Kotia si� uspokoi�? Gdzie tam! Ca�y czas gada�, omawia� architektur� zabudowa� � chocia� co tu mo�na by�o dojrze� w ciemno�ciach. Wysuwa� i obala� hipotezy o �wiecie Kimgimu � na przyk�ad, �e ten �wiat mo�e by� znacznie bardziej rozwini�ty ni� nasz, a transportu konnego u�ywa si� tu z powod�w ekologicznych i zami�owania do staromodnych przedmiot�w.
S�ucha�em go jednym uchem. Szed�em, depcz�c puszysty �nieg. S� ludzie, kt�rzy w niezrozumia�ych sytuacjach zamykaj� si� w sobie i czekaj� na rozw�j wydarze�. A s� tacy, kt�rzy zaczynaj� papla� jak naj�ci i strzela� fajerwerkami pomys��w. Do tej pory s�dzi�em, �e nale�� do tych drugich, ale przy Kotii, chc�c nie chc�c, sta�em si� milczkiem.
Znacznie bardziej niepokoi�o mnie, co zrobimy, gdy rzeczywi�cie znajdziemy cz�owieka z bia�� r�. Jakie pytania mu zadamy. I jakie odpowiedzi otrzymamy.
Ulica sko�czy�a si� w sam� por�. Kotia, kt�ry szed� za mn�, najpierw przesta� trajkota�, potem zacz�� ci�ko dysze�, potem powiedzia�, �e id� jak czo�g i nie mam lito�ci dla pracownika umys�owego, kt�ry nie przywyk� do przecierania za�nie�onych szlak�w. Zdaje si�, �e got�w by� si� podda� i zawr�ci�. I. wtedy przed nami zamajaczy�o s�abe �wiat�o. Odruchowo przy�pieszyli�my kroku i kilka minut p�niej wyszli�my na otwart� przestrze�. Nawet �nieg jakby mniej pada�.
��Zabij� si� desk�! � zawo�a� Kotia. � Gdzie my jeste�my?
Absolutnie solidaryzowa�em si� z nim w tych odczuciach.
Z jakiego� powodu wydawa�o mi si�, �e zau�ek znajduje si� blisko centrum miasta. �e wystarczy z niego wyj��, a znajdziemy si� w sercu t�tni�cej �yciem metropolii. �e zobaczymy jakie� krzywe uliczki, tul�ce si� do siebie dwu-, trzypi�trowe kamienice, placyki z fontannami, ma�e sklepiki z towarem nieznanego pochodzenia i przeznaczenia � a my znale�li�my si� nad morzem! Wyszli�my na d�ugie, za�nie�one nabrze�e, pod kt�rym na kamienisty brzeg wbiega�y zimne szare fale. Z jednej strony by�o morze a z drugiej monotonne budynki z czerwonej ceg�y, z przysypanymi �niegiem �elaznymi dachami, bez �adnego �wiate�ka w oknach, przerzedzone biegn�cymi od brzegu uliczkami. Padaj�cy �nieg nie pozwala� zobaczy�, jak daleko ci�gn� si� te budynki. Ale na kilometr w obie strony od nas na pewno.
Od strony morza bieg�a do�� wysoka, si�gaj�ca mi do piersi kamienna balustrada, na kt�rej sta�y pyzate s�upy zwie�czone wielkimi mlecznobia�ymi kulami, p�on�cymi s�abym, m��cym �wiat�em. Latarnie by�y rozmieszczone rzadko, ale dzi�ki �niegowi ca�e nabrze�e wygl�da�o na jasno o�wietlone.
��Zdaje si�, �e to nie jest �wiat�o elektryczne � oznajmi� Kotia tonem badacza-odkrywcy. � Popatrz no, a co tam jest?
Podeszli�my do oblodzonej, mokrej od bryzg�w balustrady. W dali, na morzu, rzeczywi�cie powoli sun�y ogniki � ca�y gwiazdozbi�r, p�yn�cy za �nie�n� zas�on�.
��Statek? � zasugerowa�em.
��Aha.
��Przypomina Petersburg � rzek� Kotia. � Nie, nie Petersburg.Jurma��.
��Chcesz przez to powiedzie�
��Nie chc�. � Kotia si� zje�y�. � Jakie� to wszystko obce. Nie boisz si�, Kiry�?
Zastanowi�em si� i pokr�ci�em g�ow�. Nie, nie ba�em si�. By�em zaciekawiony, czujny, ale si� nie ba�em.
��Widzisz �lady powozu? � zapyta�em.
��Widz�.
��To chod�my za nimi. W ko�cu to pow�z, a nie samoch�d, nie mogli daleko pojecha�. A mo�e zmarz�e�?
��Ja? � oburzy� si� Kotia. � Raczej si� spoci�em! Przecie� m�wi�em, �e mam ciep�� kurtk�!
��To chod�my. Nie, zaczekaj!
Przeszed�em si� wzd�u� balustrady, rozgarniaj�c �nieg i pr�buj�c znale�� w nim kamie�, ga��zk� cokolwiek. Nie mia�em ochoty przechodzi� przez balustrad� na brzeg. W ko�cu znalaz�em kamie� wielko�ci pi�ci, otar�em ze �niegu i uroczy�cie ustawi�em na balustradzie.
��Zaznaczasz miejsce? � domy�li� si� Kotia. � S�usznie. Jeszcze by�my zab��dzili.
Szczerze m�wi�c, troch� zazdro�ci�em przyjacielowi. Kotia zachowywa� si� no, prawid�owo. Bada� nowy �wiat. Heroicznie znosi� niewygody wyprawy. Chcia� jak najszybciej zada� wszystkie pytania i otrzyma� wszystkie odpowiedzi. A przecie� wyra�nie si� ba�.
A ja czu�em jak�� niezrozumia�� pewno�� siebie, kt�ra zabija�a ducha przygody. Mo�na powiedzie�, �e Kotia zachowywa� si� jak dziewi�tnastowieczny my�liwy, wyruszaj�cy do Afryki na polowanie na lwy. A ja jak wsp�czesny turysta, jad�cy d�ipem na safari.
A mo�e tak w�a�nie trzeba?
Mo�e nie ma tu �adnych lw�w?
Szli�my nabrze�em. Tutaj wiatr dmucha� �niegiem w stron� morza. Po lewej r�ce ci�gn�y si� domy, po prawej balustrada z latarniami i znikaj�ce w dali �wiat�a statku. Kotia chowa� d�onie pod pachami, ja te� �a�owa�em, �e nie mam r�kawiczek. Znowu zacz�� sypa� �nieg.
A potem zobaczyli�my przez zamie� budynek na brzegu. Tutaj nabrze�e skr�ca�o �ukiem ku morzu i na powsta�ym placyku sta� pi�trowy dom. R�wnie� z ceg�y, ale �ywy � z ciep�ym �wiat�em w zas�oni�tych oknach, z dymkiem z komina, z usuni�tym sprzed wej�cia �niegiem. Tak domy rysuj� dzieci kochane przez rodzic�w. Takie domy mo�na spotka� w zamo�nej Europie.
U nas jako� si� nie przyj�y.
��Ale z nas idioci � powiedzia� nagle Kotia, zatrzymuj�c si�. � O rany, ale z nas idioci!
No prosz�, niby w okularach, ale pierwszy zobaczy� szyld nad szerokimi, dwuskrzyd�owymi drzwiami.
BIA�A RӯA
��I sk�d nam przysz�o do g�owy, �e trzeba szuka� bia�ej r�y? W zimie?! � Kotia prychn�� oburzony. � To pensjonat. Albo restauracja. Restauracja by�aby nawet lepsza. Idziemy?
��Zaczekaj. � Chwyci�em go za rami�. � Zaczekaj!
Kotia zatrzyma� si� pos�usznie.
Obejrza�em budynek. Co mnie zaniepokoi�o? W �rodku powinno by� ciep�o. W �rodku pewnie faktycznie nam czego� nalej�, je�li poprosimy. I odpowiedz� na pytania.
��Ja p�jd� pierwszy � powiedzia�em nieznosz�cym sprzeciwu tonem, patrz�c na Koti�. � Jasne? A ty lepiej tu zaczekaj.
��Niech zgadn� � odezwa� si� Kotia. � Pewnie s�u�y�e� w desancie. Albo mo�e masz czerwony pas w karate?
��Nie.
��W takim razie nie strugaj bohatera!
��Dobra � nie spiera�em si�. � Tylko id� za mn�. Prosz�.
To �prosz� zadzia�a�o. Kotia skin�� g�ow�.
Podszed�em do drzwi. Pi�kne klamki � z br�zu, starodawne, w kszta�cie szponiastych ptasich �ap. Czemu zwlekam, przecie� tu wszystko jest stare?! Czy�bym zacz�� si� jednak ba�?
Po�o�y�em d�o� na zimnym metalu i poci�gn��em drzwi do siebie. Otworzy�y si� lekko, �agodnie.
��Co tam? � zapyta� Kotia zza ramienia.
�Tam� by� niewielki pok�j w rodzaju przedpokoju czy szatni. Wieszaki na �cianach, ale wszystkie puste. Dwoje drzwi. Wielki fotel obity wytartym czerwonym aksamitem. Nikogo nie by�o, i to wyda�o mi si� nieprawid�owe. Ze �cian stercza�o kilka lamp z kolorowymi aba�urami. Zdaje si�, �e to by�y gazowe lampy, bo �wiat�o dr�a�o, jakby ko�ysa� si� p�omie�.
Weszli�my.
��Stylowo � rzek� Kotia. � I pusto. Ale za to ciep�o!
Pchn��em drzwi. Za nimi by�o to, co spodziewa�em si� zobaczy�: wielka sala. Sufit na wysoko�ci czterech, a mo�e nawet pi�ciu metr�w, ze zgaszonym kryszta�owym �yrandolem po�rodku; wsz�dzie solidne, ci�kie meble � fotele, stoliki, szafy, kredensy. �ciany obite be�owymi gobelinami. Wielki kominek, w kt�rym pali� si� ogie�, z marmurow� p�eczk� i ustawionymi na niej cacuszkami ze szk�a i porcelany. Szerokie schody na pierwsze pi�tro. W rogu sali znajdowa� si� masywny bar � �adnych metalowych uchwyt�w na kieliszki, �adnych niklowanych kran�w, wy��cznie matowe, czarne drewno. Za barem, pod �cian� p�ytkie szafki z kolorowymi butelkami, dalej, w g��bi, uchylone drzwi. Na pod�odze le�a� jasnobr�zowy dywanik ze startym rysunkiem rozrzuconych bez�adnie ciemnych plam.
��Jaki dziwny wz�r � powiedzia� Kotia, spogl�daj�c pod nogi. I spojrza� na mnie b�agalnie: � Tak?
��To krew � odpar�em i obejrza�em si�.
W szatni sta� cz�owiek. Widocznie wyszed� drugimi drzwiami, gdy weszli�my w g��b budynku. Zupe�nie nie spodoba�o mi si� jego ubranie � czarny sweter i spodnie, wszystko przylegaj�ce, �liskie nawet z wygl�du, nie ma za co z�apa�. Str�j do walki, a nie do picia drink�w przy kominku. Nie spodoba�a mi si� czarna kominiarka na jego g�owie, z dziurami na oczy. Jego oczy te� mi si� nie spodoba�y � zimne, bezlitosne. I bardzo nie spodoba�a mi si� ci�ka, kr�tka pa�ka w jego r�ku.
Kr�tko m�wi�c, ten cz�owiek nie spodoba� mi si� zupe�nie!
I to, jak ostro�nie podchodzi�, trzymaj�c pa�k� nieco odsuni�t�, nie spodoba�o mi si� r�wnie�.
��Kiry�� niepotrzebnie tu weszli�my � powiedzia� Kotia dr��cym g�osem, zerkaj�c za moje plecy.
Spojrza�em tam, gdzie on � za barem by� jeszcze jeden m�czyzna w czarnym stroju, mo�e schowa� si� pod barem, a mo�e wyszed� z tamtych drzwi. Musz� przyzna�, �e absolutnie nie wygl�da� na serdecznego barmana, kt�ry marzy o tym, �eby poda� nam drinka. Na pocz�tek musia�by od�o�y� pa�k� i n� z szerokim ostrzem w kszta�cie li�cia.
Dw�ch innych w czerni wysz�o z niepozornych drzwi w g��bi sali. Oni r�wnie� mieli pa�ki i no�e.
Nie wygl�da�o na to, �e chc� nas wzi�� �ywcem. Najwyra�niej byli�my dla nich irytuj�c� przeszkod�, kt�r� nale�a�o usun�� w spos�b maksymalnie prosty i pewny.
M�czyzna za barem odsun�� r�k� z no�em.
M�czyzna z szatni przest�pi� pr�g i teraz sta� w odleg�o�ci dw�ch metr�w od nas.
��Kiry�� � zacz�� Kotia.
Nie s�ucha�em go. Cz�owiek uzurpuj�cy sobie miejsce barmana zrobi� szybki wymach r�k�. A ja jednocze�nie wyci�gn��em r�k� w kierunku no�a i uderzy�em Koti� nog� pod kolana � Kotia pad� na pod�og�.
Tak naprawd� zrobienie czego� takiego jest niemo�liwe, no, chyba �e od dziecka pobiera�e� nauki w jakim� tam klasztorze Shaolin. Ale teraz nie zastanawia�em si� nad takimi drobiazgami.
Przechwyci�em n� w locie � nie zatrzyma�em, a jedynie musn��em r�koje��, zmieniaj�c jego trajektori�, i n� wszed� w pier� cz�owieka, kt�ry zamyka� nam drog� ucieczki � wesz�o ca�e szerokie ostrze, z czarnej tkaniny stercza� tylko kr�tki ogonek, nieprzypominaj�cy r�koje�ci. Cz�owiek zacharcza� i pad� na kolana.
Tym razem nie mog�em ju� powiedzie�, �e nie by�o w tym mojej winy.
Cz�owiek, kt�ry rzuci� no�em, przeskoczy� przez bar � bardzo widowiskowo, opieraj�c si� tylko na lewej r�ce, a praw� robi�c zamach pa�k�. Pa�ka lecia�a, celuj�c prosto w moj� g�ow�. Przykucn��em i wycelowa�em otwart� d�oni� w pier� napastnika. Zab�jca jakby si� z�ama� � odrzuci�o go do ty�u, upu�ci� pa�k� i bezradnie zacz�� drapa� pier� r�kami. Uderzy�em znowu, i znowu nie pi�ci�, lecz rozczapierzonymi palcami od do�u w podbr�dek. I nie us�ysza�em, lecz wyczu�em chrz�st kr�g�w szyjnych, gdy jego g�ow� odrzuci�o w ty�.
Ci, kt�rzy jeszcze �yli, zatrzymali si�. Nie okazywali strachu, chocia� ja osobi�cie na widok nieuzbrojonego cz�owieka, kt�ry zabi� dw�ch napastnik�w, jeszcze trzy dni temu narobi�bym w spodnie. Wygl�dali raczej na skonsternowanych.
��Funkcyjni? � zapyta� niespodziewanie jeden z nich.
��Nie. To niemo�liwe � odpar� drugi.
Wygl�dali jak �czarne charaktery� z kresk�wek. Poza tym, jeden trzyma� pa�k� w prawej r�ce, drugi w lewej, przez co sprawiali wra�enie lustrzanego odbicia.
��Kiry�, zabi�e� ich! � zawo�a� nagle Kotia, kt�ry le�a� na plecach i pr�bowa� wsta�. Na jego twarzy by�o jeszcze wi�ksze przera�enie ni� wtedy, gdy zobaczy� ludzi kt�rzy chc� zabi� nas. � Zabi�e� ich!
Ma�kut niespodziewanie kopn�� stoj�ce przed nim krzes�o � z tak� si��, �e mebel polecia� w stron� mojej g�owy. I obaj jednocze�nie rzucili si� do ataku.
Chwyci�em krzes�o w locie, dwiema r�kami za wygi�te, rze�bione n�ki. Jednym szarpni�ciem wyrwa�em te n�ki, odwr�ci�em ostrymi ko�cami do przodu i wbi�em w piersi napastnikom, nim zd��yli opu�ci� pa�ki na moj� g�ow�.
Jak wykaza� ten eksperyment, drewniany ko�ek wbity w pier� jest r�wnie �miertelny dla cz�owieka jak dla wampira.
Ma�kut run�� na Koti�, i m�j przyjaciel, wyj�c, usi�owa� wydosta� si� spod podryguj�cego w agonii cia�a. Odsun�� si� ode mnie, jakby si� ba�, �e zabij� r�wnie� jego.
W�a�ciwie, dlaczego mia�by my�le� inaczej? Przecie� jestem dla niego prawie obcym cz�owiekiem.
��Zabi�e� ich! Zabi�e�! Ty� ty�
��W przeciwnym razie oni zabiliby nas! � wrzasn��em. � Przecie� usi�owali nas zabi�! N� lecia� prosto w twoje gard�o!
Kotia pokiwa� g�ow�, ale bez przekonania. Potem oczy mu si� rozja�ni�y, szalony strach odp�yn��, ale chyba m�g� wr�ci� w ka�dej chwili.
��Kotia, nie jestem psychopat�. Nie jestem morderc�. Oni atakowali, ja si� broni�em.
��Jak ty� Jak ci si� to uda�o?
Kotia zdj�� i zacz�� przeciera� okulary. Mia� teraz, jak si� to cz�sto widzi u okularnik�w, stropiony i bezbronny wyraz twarzy.
Obejrza�em cztery nieruchome cia�a. Jeden napastnik mia� n� w sercu, drugi skr�cony kark, dwaj zostali przebici ko�kami, w tym chyba jeden na wylot. Kurcz�, to z jak� si�� trzeba uderzy�? Z lekkim przera�eniem spojrza�em na w�asne r�ce. Teraz to nawet strach w nosie pod�uba�, jeszcze p� g�owy sobie oderw�.
��Nie wiem jak � odpar�em. � Jako� tak samo przysz�o. Trzeba si� by�o broni�, no to�
��Mia�e� takie oczy� takie zamy�lone, melancholijne� Jakby� recytowa� wiersze.
Niez�e por�wnanie! Kocia faktycznie ma zadatki na pisarza.
��Zrobi�em to, co nale�a�o zrobi�. Ja� nawet si� nie waha�em. Wiedzia�em, �e tak trzeba.
Kotia skin�� g�ow� i za�o�y� okulary na nos. Teraz mia� ju� bardziej sensowne spojrzenie.
��Powiedz, zrozumia�e�, co oni krzyczeli?
��Tak.
��Tak w�a�nie pomy�la�em. � Kotia skin�� g�ow�. � Oni nie m�wili po rosyjsku. Ci�ko nawet powiedzie�, w jakim j�zyku� Co� przyjemnego, jakby francuski� ale ja takiego j�zyka nie znam.
Nawet si� nie zdziwi�em.
��No to co m�wili? � spyta� Kotia, podnosz�c pa�k� i z szacunkiem wa��c j� w r�kach.
��Jeden spyta� drugiego: funkcyjni? A drugi odpowiedzia�, �e to niemo�liwe. Co to takiego funkcyjny?
��Znam tylko funkcj� matematyczn�. � Kotia starannie od�o�y� pa�k� na kruchy stolik, cudem ocala�y w wirze walki. � Ty jeste� specjalist� od rzadkich s��w, ty wiesz lepiej.
��Widocznie funkcyjnych nie przewozi si� przez c�o.
Kotia jeszcze raz zmierzy� mnie wzrokiem i pokr�ci� g�ow�.
��S�uchaj, ty przecie� czu�e�? Wiedzia�e�, �e tu b�dzie pu�apka!
Ci�ko by�o temu zaprzeczy�. Wszed�em za bar, zajrza�em za drzwi. Niewielka kuchnia, wszystko w tym samym stylu: �Mamy tu dziewi�tnasty wiek, nie macie pa�stwo nic przeciwko temu?�. Wzi��em z p�ki butelk� o demonstracyjnie alkoholowym wygl�dzie i zerkn��em na etykietk�. Tak. Napis by� wyra�nie po angielsku.
��Kotia, co tu jest napisane? � Pokaza�em butelk�.
Kotia podszed�, zerkaj�c na cia�a.
��Bo�e, tu s� cztery trupy, a ten teraz b�dzie pi�. Whisky, jednos�odowa, dziewi�tnastoletnia. Czad! Daj no tu.
Upi� wielki �yk prosto z butelki i si� zakrztusi�.
��Czyli co, czyta� umiesz?
��Je�li sobie przypominasz, szyld r�wnie� przeczyta�em. � Kotia wr�czy� mi butelk�. � Napis by� po rosyjsku.
��Czyli co, m�wi� w jednym j�zyku, a pisz� w innym?
Kotia popatrzy� na mnie ironicznie.
��S�dz�, �e ci tutaj� s� tu takimi samymi go��mi jak my. I rozmawiali w swoim j�zyku. A ty, jak si� zdaje, rozumiesz ich j�zyk.
��Funkcyjny? � Wzruszy�em ramionami. � Nie powiedzia�bym, �e rozumiem, ale� Co robisz?
Kotia podchodzi� do ka�dego martwego zab�jcy i dotyka� nadgarstka.
��A mo�e kt�ry� �yje? Pomogliby�my�
��To zab�jcy!
��Ale teraz ju� chyba niegro�ni? � mrukn�� Kotia i roz�o�y� r�ce. � Nie, zabi�e� wszystkich na amen. Kiry�, co� ty narobi�? To przecie� inny �wiat! Rozumiesz? A my zacz�li�my znajomo�� z nim od przest�pstwa. Niepotrzebnie ich zabi�e�.
Podszed� do odleg�ych drzwi i ostro�nie zajrza� do �rodka. Odskoczy� szybko i opar� si� o �cian�. Jego twarz gwa�townie poblad�a.
Wzi��em pa�k� i podbieg�em do niego.
��Lepiej nie patrz � powiedzia� szybko Kotia. � Lepiej nie�
Twarz mia� bia�� jak kreda, na niej kropelki potu. Jedna kropla �miesznie zwisa�a z nosa.
��Niepotrzebnie ich zabi�e� � powt�rzy� Kotia � tak szybko. Trzeba by�o� trzeba by�o ich pom�czy�.
W gruncie rzeczy mog�em ju� nie otwiera� tych drzwi. Wszystko i tak by�o jasne. Ale jednak zajrza�em.
��Bydlaki � wymamrota� Kotia.
��Torturowali ich � stwierdzi�em. � We� si� w gar��. Tutaj w�a�nie trzeba� sprawdzi� puls.
Panuje przekonanie, �e najohydniejszym przest�pstwem na �wiecie jest zab�jstwo dziecka. Zabicie starca r�wnie� wywo�uje pogard� i oburzenie, ale nie budzi ju� takiego przera�enia. Zab�jstwo kobiety te� jest odbierane szalenie nieprzychylnie zar�wno przez m�czyzn (i za co zabija� kobiety?), jak i przez kobiety (wszystkie ch�opy to �winie!).
Ale ju� zab�jstwo m�czyzny, kt�ry wyszed� z wieku szczeni�cego, ale nie wpad� jeszcze w starczy marazm, odbierane jest jak co� naturalnego.
Nie wierzycie?
W takim razie pos�uchajcie takich zda�: �Wyj�� parabellum i strzeli� do dziecka�. �Wyj�� parabellum i wystrzeli� do starca�. �Wyj�� parabellum i strzeli� do kobiety�. �Wyj�� parabellum i strzeli� do m�czyzny�. Czujecie, jak spada poziom ohydy? Ten pierwszy by� pewnie komendantem obozu koncentracyjnego, esesmanem. Drugi � pacyfikatorem, pal�cym ka�dego ranka jedn� wiosk�. Trzeci m�g� by� oficerem Wehrmachtu, kt�ry przy�apa� partyzantk� z kanistrem nafty i zapa�kami obok magazynu amunicji.
A czwarty, cho� r�wnie� strzela� z parabellum, m�g� by� r�wnie dobrze naszym zwiadowc�, kt�ry zabi� jednego z trzech �ajdak�w.
No wi�c ci ludzie w Czarnych strojach najwyra�niej nie przejmowali si� swoj� reputacj�. W niewielkim pomieszczeniu, kt�re nazwa�em palarni�, zobaczy�em trzy nieruchome cia�a � staruszki, m�odej kobiety i nastolatka.
Wszystko ma sw�j czas i miejsce, i na przyk�ad tortury powinny si� odbywa� w katowniach, w ciemnych podziemiach. W�r�d wy�cie�anych foteli i sof (no �eby chocia� by�y sk�rzane, a nie z r�owego jedwabiu!) i stoliczk�w z kryszta�owymi popielniczkami nieruchome skrwawione cia�a wygl�da�y wyj�tkowo strasznie.
I jeszcze ten mdl�cy zapach dobrego tytoniu i �wie�ej krwi.
Pos�uszny instynktowi chronienia najs�abszego, przede wszystkim podszed�em do obna�onego do pasa ch�opca, przywi�zanego do fotela. Wprawdzie ch�opiec m�g� mie� czterna�cie lat, a wi�c wyr�s� ju� z wieku niewinnego dziecka, ale� Przywi�zano go szalenie malowniczo, zupe�nie jak na filmach dla dzieci, gdy t�pi dranie zwi�zuj� dzielnych m�odych bohater�w � trac� na to dziesi�� metr�w grubego sznura, nie maj�c �adnej pewno�ci, �e ofiara si� nie uwolni. Nogi przywi�zane do n�ek fotela, r�ce do pod�okietnik�w, kilka p�tli wok� pasa i jedna na szyi.
I wsz�dzie krew. Na workowatych spodniach z ciemnobr�zowego materia�u, na pryszczatej twarzy. �wie�a krew, ale liczne naci�cia � na twarzy, r�kach, torsie � ju� nie krwawi�y.
Ostro�nie przycisn��em palce do t�tnicy� i wyczu�em s�aby powolny puls.
��On �yje � powiedzia�em ze zdumieniem.
���e co? � Kotia nadal sta� w drzwiach. � Przecie� straci� chyba ca�� krew!
��Ch�opak �yje. � Wsta�em. � Du�o ma�ych ran, ale w sumie nic powa�nego. Rozwi�� go i po�� na kanapie.
Podszed�em do kobiety. Ten sam obrazek � nieg��bokie naci�cia, krwiaki. Straci�a du�o krwi, mia�em wra�enie, �e dywan pod moimi nogami a� chlupie, ale �y�a.
��Co za kretyn zawi�zywa� w�z�y � kl�� Kotia, zdejmuj�c sznur z ch�opaka. � Samo si� rozwi�zuje.
��Byli nie tylko g�upi, ale i cnotliwi � powiedzia�em, wskazuj�c kobiet�. � Nawet nie zdj�li z niej ubrania.
Rzecz jasna w kwestii tortur jestem profanem, ale wydaje mi si�, �e skoro ju� ma si� zamiar kogo� dr�czy� i ci�� no�em, to lepiej najpierw go rozebra�. Po pierwsze, wida� efekty pracy, po drugie, nagi cz�owiek od razu czuje si� wystraszony i poni�ony. A ci tylko z ch�opaka zdj�li koszul�, kobiety ju� nie rozebrali.
U staruszki � mia�a co najmniej sze��dziesi�t lat � te� da�o si� wyczu� puls. Zdaje si�, �e z ca�ej tr�jki ona by�a najbardziej intryguj�ca. Je�li ch�opak by� typowym
Odsun��em si� od fotela.
Staruszk� torturowali najmniej � kilka siniak�w, jakby z rozmachu, ale nieumiej�tnie bili po twarzy, kilka naci�� na szyi � chyba tylko straszyli, przyciskaj�c n� do gard�a. Pi�kna suknia z jedwabiu w kolorze morza nawet nie by�a ubrudzona.
��Dziwne � oznajmi� niespodziewanie Kotia. � Jak w tym dowcipie�
��W kt�rym?
��No, gdy babka wynaj�a narkoman�w do zar�ni�cia �wini, a ci wychodz� z kom�rki i m�wi�: �Zar�n�� nie zar�n�li�my, ale pok�uli�my!�.
��Przynie� tu jakie� cia�o � poprosi�em.
��S�ucham? � Kotia drgn��.
��Przyci�gnij cia�o. Co, taki problem? � zapyta�em. � Nie chc� zostawia� tych tutaj. Albo ja p�jd�, a ty z nimi posiedzisz?
Kotia prze�kn�� �lin�. Popatrzy� na trzy nieruchome cia�a, na wszechobecn� krew� i wyszed� do du�ej sali.
Ko�czy�em rozwi�zywa� staruszk� (znowu te same liczne, ale nieumiej�tne w�z�y), Kotia do�� ra�nie wci�gn�� do palarni trupa za nogi � to chyba by� ten, kt�remu skr�ci�em kark.
��Dzi�kuj� � powiedzia�em.
Zostawi�em nieprzytomn� babk�, pochyli�em si� nad trupem, �ci�gn��em mu z g�owy kominiark�.
Nic szczeg�lnego, je�li nie liczy� faktu, �e by� to zabity przeze mnie cz�owiek. Europejczyk, dwadzie�cia pi��, mo�e trzydzie�ci lat. Twarz toporna, �adnych znak�w szczeg�lnych. Na szyi, w miejscu uderzenia, krwiak. Pulsu rzecz jasna nie by�o. Unios�em mu powieki, zajrza�em w �renice i wsta�em.
��Martwy � oznajmi�em. � A ju� my�la�em, �e tu wszyscy�
Staruszka w fotelu j�kn�a i si� poruszy�a. Odwr�cili�my si� w jej stron� w sam� por�: w�a�nie otworzy�a oczy.
��Jeste�my przyjaci�mi! � powiedzia�em szybko. � Prosz� si� nie niepokoi�.
Staruszka popatrzy�a na mnie, potem na Koti�, potem znowu na mnie. Zatrzyma�a spojrzenie, jakby widzia�a co�, co mnie by�o niedost�pne.
��Sk�d si� tu wzi��e�, mistrzu? � powiedzia�a ochryple. � Ju� my�la�am, �e z nami koniec.
Ci�ko unios�a si� w fotelu i odwr�ci�a.
���yj� � uspokoi�em j�. � S� nieprzytomni, ale �yj�.
Staruszka opad�a na fotel. Skin�a mi g�ow� z wdzi�czno�ci�. A ja nagle zrozumia�em, co jest w niej takiego niezwyk�ego. Zazwyczaj na staro�� ludzie albo si� kurcz�, albo tyj�, a ta babcia, przy wszystkich swoich zmarszczkach, zdo�a�a zachowa� normaln�, niemal sportow� figur�. I jej obecna s�abo�� by�a spowodowana torturami, a nie wiekiem.
��Dzi�kuj�, s�siedzie � powiedzia�a babka i poda�a mi r�k�. Po chwili wahania u�cisn��em jej d�o� � wyra�nie nie spodziewa�a si� poca�unk�w. U�cisk mia�a mocny.
��Nie ma za co � mrukn��em, z trudem powstrzymuj�c si�, �eby nie doda�: �Na moim miejscu ka�dy by tak post�pi���.
��Bia�a � powiedzia�a babka.
��S�ucham?
��Bia�a, R�a Dawidowna. W�a�cicielka hotelu.
Kotia gwizdn�� i zachichota� nerwowo.
��Maksimow, Kiry� Dani�owicz � przedstawi�em si�. � A to Konstanty Czagin� Jakie masz imi� odojcowskie?
��Igoriewicz � odpowiedzia� cierpko. � M�g�by� zapami�ta�.
��Bardzo mi mi�o. � R�a Bia�a skin�a g�owa. Zerkn�a na nieruchome cia�a, ze wsp�czuciem, ale bez cienia w�tpliwo�ci na twarzy pokr�ci�a g�ow�. � G�upcy�
��Kim oni s�? � zapyta�em.
��Nie wiem, Kiryle Dani�owiczu. Nie wiem. Zobaczyli hotel i zdo�ali do niego wej��, czyli nie s� pozbawieni pewnych zdolno�ci. Ale nie nale�� do nas.
Ja i Kotia popatrzyli�my na siebie.
��A czego chcieli?
��Zdaje mi si�, �e sami nie bardzo wiedzieli � prychn�a R�a Dawidowna. � Szukali mojego go�cia, ale teraz nie mam go�ci. Ju� dawno po sezonie, przecie� wida�. Kotia, ch�opcze, przyni�s�by� wody, j�zyk mi przysech� do gard�a. Tylko nie z kranu, w kuchni jest bia�y emaliowany zbiornik z wod� pitn�. Nalej pe�n� karafk�.
Kotia pos�usznie wybieg� z palarni.
��Jaki grzeczny m�ody cz�owiek. � R�a skin�a z aprobat� g�ow�. � Przyjemnie, �e ma pan jeszcze przyjaci� w�r�d ludzi.
��A nie powinienem?
��Czy� nie zapomnieli pana wszyscy
Z sali dobieg� huk przewr�conego krzes�a i krzyk. R�a Dawidowna unios�a si� w fotelu.
��Zabi�e� wszystkich?
��A ilu ich by�o? � spyta�em, ju� wiedz�c, �e odpowied� na pewno nie b�dzie brzmia�a �czterech�.
��Siedmiu? A mo�e sze�ciu? Nie, chyba jednak�
Nie czekaj�c, a� staruszka ustali liczb�, z�apa�em pa�k�, kt�r� tu przynios�em, i skoczy�em do drzwi.
Musieli zej�� z pierwszego pi�tra. Jeden trzyma� Koti� za w�osy, odchylaj�c mu g�ow� i przystawiaj�c n� do gard�a; w r�kach Kotii tkwi� du�y szklany dzban z wod�. Jeszcze dw�ch w czerni, r�wnie� z no�ami w r�kach, ostro�nie skrada�o si� do palarni�
Moje pojawienie si� wyra�nie ich nie ucieszy�o. Wszyscy znieruchomieli.
��Pu��cie go � za��da�em.
Ten, kt�ry trzyma� Koti�, zrobi� jednoznaczny ruch no�em przy gardle je�ca.
��Nie rusz go! � Jeden z czarnych nagle �ci�gn�� kominiark� z g�owy. Ku mojemu zdumieniu okaza�o si�, �e to jest dziewczyna: dwudziestoletnia, kr�tko ostrzy�ona, z lekko sko�nymi oczami i smag�� twarz�. Nie czysta Azjatka, ale ze spor� domieszk� wschodniej krwi. � Kim jeste�?
��Niewa�ne � odpar�em szybko. � Pu��cie mojego przyjaciela!
Dziewczyna si� waha�a. Najwyra�niej nie widzieli i nie s�yszeli niedawnej walki, ale jej rezultaty m�wi�y same za siebie.
��Je�li go wypu�cimy, czy pozwolisz nam odej��?
Kotia patrzy� na mnie b�agalnie. Pracownik brukowc�w mia� dzi� a� nadto przyg�d.
Szczerze m�wi�c, nie w�tpi�em, �e m�g�bym zabi� r�wnie� t� tr�jk�. I by�em prawie pewien, �e Kotii nic si� nie stanie.
�Podnosz� r�k� � tak szybko, �e nie zd��� zareagowa� � rzucam pa�k� i ona leci, niczym pocisk miotaj�cy i wali w g�ow� tego czarnego, kt�ry trzyma Koti�. Ten pada na plecy � martwy albo og�uszony � a ja ju� skacz� do przodu, robi� uniki przed rzuconymi we mnie no�ami � stalowe b�yskawice bezradnie tn� powietrze � i skr�cam kark temu w masce (zn�w ten wilgotny chrz�st), dziewczyn� kopi� w brzuch, potem uderzam w kark; pada nieprzytomna, ale potem jeszcze b�dzie mo�na j� przes�ucha�.
Je�li oczywi�cie ta niezrozumia�a si�a, kt�ra pomaga mi si� rozprawi� z uzbrojonymi wrogami, pozostawi kogokolwiek przy �yciu.
��Pu��cie go i odejd�cie � m�wi�.
��On k�amie � m�wi szybko ten, kt�ry trzyma Koti�. S�dz�c po g�osie, to m�ody ch�opak i teraz na granicy histerii. � Zabije nas! Policyjny funkcyjny nie wypu�ci.
��To celnik, idioto! � krzyczy dziewczyna. � Wychodzimy! Puszczamy twojego przyjaciela i wychodzimy!
Roz�o�y�a d�o�, n� upad� na pod�og�. Po chwili wahania jej kolega r�wnie� pu�ci� n�. Zacz�li si� cofa� w stron� drzwi.
Ch�opak trzymaj�cy Koti� niech�tnie zabra� r�k� z no�em i lekko pchn�� je�ca. Kotia, �miesznie przebieraj�c nogami, podbieg� do mnie, nie wypuszczaj�c z r�k karafki z wod�. Zrobi�em krok do przodu, os�aniaj�c Koti� i poleci�em mu:
��Zanie� wod� R�y Dawidownie.
Nic tak nie chroni przed panik� jak proste czynno�ci � Kotia skin�� g�ow� i pobieg� do palarni.
Ocala�a tr�jka napastnik�w zrejterowa�a. Pierwsza wysz�a dziewczyna, za ni� jej towarzysz, a jako ostatni ten, kt�ry trzyma� Koti�.
I wtedy zrobi�em g�upstwo. Dos�ownie na sekund� odwr�ci�em g�ow�, �eby zobaczy�, co si� dzieje w palarni. Nic szczeg�lnego si� tam nie dzia�o: staruszka sta�a i pi�a chciwie prosto z karafki, Kotia l�kliwie zerka� na drzwi.
A moje lewe rami� przeszy� ostry b�l. Odwr�ci�em si� szybko i zdo�a�em zobaczy� ostatniego napastnika, kt�ry ju� mia� zanurkowa� w drzwi. Z mojego ramienia stercza� ogonek no�a.
Machn��em r�k� i pa�ka pomkn�a w powietrzu, uderzaj�c ch�opaka w kark. Nawet z tej odleg�o�ci zobaczy�em, �e czaszka wgi�a si� od uderzenia jak dojrza�e jab�ko od ciosu pi�ci�. Czarny rozrzuci� r�ce i upad� na drzwi.
Co za kretyn�
Drzwi si� zamkn�y, wypychaj�c cia�o do przedpokoju, stukn�a ci�ka zasuwa. Us�ysza�em g�os R�y:
��Tak b�dzie spokojniej.
Podwa�y�em stercz�cy z ramienia n� i wyci�gn��em go. Z zewn�trz by�o wida� tylko rozci�cie, ale gdzie� pod kurtk� p�yn�a krew, zdumiewaj�co g�sta i gor�ca. Nie czu�em b�lu, tylko pulsowanie, za to dochodz�ce a� do opuszk�w palc�w.
Wpad�em do palarni, rzuci�em zakrwawiony n� na stolik. Usiad�em, zaciskaj�c ran�. Kotia patrzy� na mnie przera�ony.
��Dra�ni�cie � powiedzia�em.
��Ja� ja ci� opatrz� � wymrucza� Kotia. � Kiry�� jak ty si� czujesz? Wygl�dasz jak �mier�.
Zdumiewaj�ce. Zabi�em pi�ciu ludzi i nie czu�em �adnych wyrzut�w sumienia � a przecie� je�li wierzy� pisarzom, powinienem je odczuwa�! Za to wystarczy�a jedna jedyna w�asna, niegro�na rana, �ebym poczu� strach i ch��d w piersi.
��Niech mi pan pozwoli spojrze�, m�ody cz�owieku.
Stanowczym ruchem R�a pomog�a mi zdj�� kurtk� i sweter, rozpi�a koszul�. R�kaw by� ca�y we krwi. Krzywi�c si�, wyj��em r�k�.
��Chwileczk� � powiedzia�a R�a. W jej d�oni pojawi�a si� mokra chusteczka, kt�r� starannie zmy�a krew.
Popatrzy�em na swoje rami� i zobaczy�em szram� pokryt� czerwonym strupem.
��Pierwszy raz? � R�a zajrza�a mi w oczy.
Skin��em g�ow�.
��Przywyknie pan.
Staruszka odwr�ci�a si� i popatrzy�a uwa�nie na le��c� nieruchomo kobiet�.
��K�awdia! K�awa, ocknij si�!
Kobieta otworzy�a oczy i powoli wsta�a. Spojrza�a na R��, potem na nas.
��Widzisz, wszystko w porz�dku � powiedzia�a R�a. � Pomoc przysz�a. Lepiej ci?
��Tak, R�o Dawidowna.
��To dobrze.
Kobieta pochyli�a si� nad ch�opcem, potrz�sn�a go za rami�. Ch�opiec wsta�. K�awdia wzi�a dzban z resztk� wody, upi�a kilka �yk�w, poda�a ch�opcu. Ten zacz�� chciwie pi�; woda p�yn�a po jego twarzy, zmywaj�c krew. W ko�cu ch�opiec odstawi� pustydzban, otar� twarz r�kami.
Blizn na jego ciele ju� nie by�o.
M�odzie�cze pryszcze zosta�y.
��Pietia, przywitaj si� � poleci�a R�a. � I podzi�kuj panu celnikowi. Nie mia� obowi�zku nas ratowa�.
��Piotr � przedstawi� si� pos�usznie ch�opiec. � Dzi�kuj� bardzo.
��Doprowad�cie si� do porz�dku, a potem posprz�tajcie � zadysponowa�a R�a. � Wyczy��cie meble i dywany.
��A co zrobi� z tymi, R�o Dawidowna? � spyta�a kobieta, wskazuj�c cia�o napastnika.
Pomy�la�em, �e dziwnym trafem tego pytania nigdy nie zadaj� sobie bohaterowie ksi��ek fantastycznych. Wielu zabitych wrog�w zostaje na miejscu, a potem gdzie� (gdzie?) znikaj�. No dobrze, za��my, �e na dworze utylizacj� zajmuj� si� ptaki i zwierz�ta. Ale w pomieszczeniach? Cia�a trzeba pochowa�! Mo�liwe, �e przy ka�dej wsi, przez kt�r� przeje�d�aj�, wymachuj�c �elastwem, r�ne �szalone pa�ki�, stworzono specjalne cmentarze dla wrog�w.
��Nad morze � powiedzia�a po zastanowieniu R�a. � Ale nie wrzucajcie od razu do wody, po��cie na brzegu. Mo�e po nich przyjd� i b�d� chcieli pochowa�
K�awdia i Piotr, zerkaj�c na nas z ciekawo�ci�, ale o nic nie pytaj�c, wyszli z palarni.
��Matka i syn � wyja�ni�a R�a. � Naj�am ich trzy lata temu, u nas, w Rosji. Nie ufam miejscowym, wie pan. M�� K�awy to alkoholik, dlatego syn jest nieco� prosty w obej�ciu. W ich �yciu nie czeka�oby ich nic dobrego, s� mi bardzo wdzi�czni. Szkoda, �e to zwykli ludzie i w swoim czasie umr�.
��A my? � zapyta�em.
Podwa�y�em paznokciem br�zowy strup rany i poci�gn��em. Ka�dy, kto robi� co� takiego w dzieci�stwie, wie, �e teraz powinny si� pojawi� czerwone kropelki krwi.
Ale pod strupkiem by�a czysta, g�adka sk�ra.
Zacz��em si� ubiera�.
��A my, jak wyjdzie. D�ugo si� goi�o � zauwa�y�a R�a.- Rozumiem, �e jest pan na stanowisku od niedawna?
��Pierwsz� dob�.
��Oczywi�cie. � R�a skin�a g�ow�. � Zuch z pana, szybko si� pan oswaja.
Zajrza�em do sali. Pietia �ci�ga� cia�a na stert�, zupe�nie bez wysi�ku, jakby pod czarn� tkanin� by�y nadmuchiwane lalki, a nie trupy.
��Ale oni nie wygl�daj� na zwyk�ych ludzi. Rany zagoi�y si� do razu, no i ta si�a�
��To moje terytorium � powiedzia�a R�a Dawidowna, jakby to wszystko wyja�nia�o. � Ja tutaj ustanawiam pewne prawa. Niestety, walka nie jest moj� prerogatyw�.
��R�o Dawidowna! � nie wytrzyma� Kotia. � My naprawd� nic nie rozumiemy! Kim jeste�cie? Co to za �wiat dooko�a?
��Zaraz porozmawiamy � odpar�a R�a. � W tamtej szafce jest koniak i cygara. Chocia� nie, troch� tu brudno. Chod�my! A koniak i cygara prosz� wzi��, tak�
��Nie pal� � mrukn�� Kotia, ale mimo wszystko zajrza� do szafki. Wyj�� drewnian� szkatu�k� z cygarami, p�ask� butelk� koniaku i trzy srebrne kubeczki.
Poszli�my za staruszk� przez sal�, gdzie K�awdia, zaopatrzona w wiadro i stert� szmat, �ciera�a z dywanu ciemne plamy, weszli�my po schodach na pierwsze pi�tro. Z niewielkiego holu bieg�y w dwie strony w�skie korytarzyki; R�a wskaza�a g�ow� kanap� i krzes�a przy oknie.
��Poczekamy tu, a� posprz�taj�. Mo�e jednak cygaro? Jeste�cie pewni, �e nie? A ja, z waszego pozwolenia� Wybaczcie, �e tak wulgarnie.
Odgryz�a koniuszek grubego, br�zowego cygara. Na stoliczku przed kanap� sta�a popielniczka, le�a�o pude�ko zapa�ek. Koniuszek cygara pow�drowa� do popielniczki, R�a zr�cznie przypali�a od d�ugiej zapa�ki.
Kobieta z coron� to dziwny widok, od razu powoduje wzburzenie m�czyzn� Freud pewnie wiedzia�by, jak to zinterpretowa�. Usiad�em obok i si� rozejrza�em. Pokoik przypomina� hol ma�ego hotelu. Na �cianach lampy gazowe, na wprost nas wygas�y kominek z u�o�onymi drwami.
��To hotel � oznajmi�a R�a. � Pensjonat. Zajazd. Mo�ecie nazywa� go, jak chcecie.
Skin��em g�ow�.
��Urodzi�am si� w tysi�c osiemset sze��dziesi�tym si�dmym � oznajmi�a uroczy�cie i popatrzy�a na nas wyzywaj�co. � Nie mam zwyczaju ukrywa� swojego wieku.
��Dobrze si� pani trzyma � skomentowa� Kotia. Nie usiad�, sta� przy oknie. � Prosz� opowiada�. Teraz ju� we wszystko uwierzymy.
Po chwili wahania wzi��em szklan� butelk�. Ormia�ski prazdniczny, s�dz�c po etykietce, jeszcze z czas�w ZSRR. Nala�em trzy kubeczki, chocia� R�a pokr�ci�a g�ow�.
��W m�odo�ci pracowa�am w hotelu � zacz�a opowiada� R�a � najpierw w hotelu ojca, w Samarze� a potem wyjecha�am do Petersburga. Nie spos�b wymieni� wszystkich miejsc, w kt�rych pracowa�am, w ka�dym razie rewolucja zasta�a mnie w �Europejskim�, by�am pomocnikiem dyrektora. Pracowa�am tam nawet wtedy, gdy bolszewicy zamienili go w przytu�ek dla sierot. W czasie NEP-u zn�w zaprowadzono w hotelu porz�dek, a w dwudziestym pi�tym podpad�am pod paragraf.
��Polityka? � spyta�em.
��Nie, kradzie� � odpar�a spokojnie R�a. � C� chcecie, takie by�y czasy. Ka�dy sobie radzi�, jak m�g�. Rozpocz�o si� �ledztwo. W moim wieku na ucieczk� by�o ju� troch� za p�no. Gdybym by�a m�czyzn�, zapewne zastrzeli�abym si�, wtedy to by�o modne, ale nigdy nie lubi�am emancypantek. Le�e� w kostnicy z dziur� w g�owie? O, nie! A �ykanie trucizny jest dobre dla histeryczek. No to czeka�am na naturalny rozw�j wydarze�. A� tu nagle zacz�y si� dzia� takie rzeczy! Przychodz� do pracy i my�l� tylko o jednym: dzisiaj mnie wezm� na przes�uchanie czy jutro? A tu mnie ludzie nie poznaj�! �Gdzie si� pchasz, kobieto?�, wo�aj�. �Nie ma wolnych pokoi!�.
Za�mia�a si� cicho. Skin��em g�ow�.
��Wr�ci�am do domu. M�j �wi�tej pami�ci m�� jako� tak dziwnie na mnie patrzy, ale nic, zjedli�my kolacj�, po�o�yli�my si� spa�. Budzi si� rano i jak nie zacznie wrzeszcze�: �Co� za jedna, dlaczego w moim ��ku?!�. To dopiero g�upek, co? Skoro ju� widzisz w swoim ��ku kobiet�, niechby nawet niem�od�, to sied� cicho i korzystaj z okazji! Hukn�am na niego: �Zwariowa�e�, stary, czy co? Jestem twoj� �on�!�. A on mi na to, �e �on� pochowa� pi�tna�cie lat temu, �e jest uczciwym wdowcem i �adna stara wied�ma nie odbierze mu pokoju. Plun�am mu w g�b� za takie s�owa i wysz�am. Trzy dni po Petersburgu chodzi�am. Spa�am na ulicy, �ebra�am, my�la�am, �e rozum trac�. I nagle podchodzi do mnie listonosz. Na ulicy, wyobra�acie sobie? I wr�cza telegram. A tam adres w Litiejnym zau�ku i propozycja, �eby przyj��. Nie mia�am nic do stracenia, posz�am. Znalaz�am obok kasyna ma�y sklepik, popatrzy�am na witryny i omal si� nie przewr�ci�am! No bo przecie� jakie to by�y czasy! A tam obfito�� wszystkiego� Jesiotr i �oso�, �ywe raki, czarny i czerwony kawior, wina, szampany, szynka, pikle, oliwki, owoce w czekoladzie. W najlepszych latach NEP-u czego� takiego nie by�o! Tylko za cara, a i to nie we wszystkich sklepach. A ludzie przechodz� obok tak, jakby nic nie widzieli! Wej�� wesz�am, ale wtedy ju� nic nie rozumia�am!
Popatrzy�a na mnie i na Koti�, jakby sprawdzaj�c, czy jej wierzymy. Wydmuchn�a dym z cygara i m�wi�a dalej:
��Wyszed� w�a�ciciel, taki kulturalny m�ody cz�owiek, popatrzy� na mnie badawczo i m�wi: �Zaraz pani zemdleje z g�odu��. Nakarmi� mnie, napoi� i m�wi: �Rozumiem, �e znajomi zacz�li pani� zapomina�? Nie poznaj� pani w pracy, nie poznaje rodzina?�. Kiwn�am g�ow�. I wtedy on mi wyja�ni� to, co zaraz opowiem wam.
��Akurat � powiedzia� ponuro Kotia. � Takie cuda si� nie zdarzaj�! Nic nam pani nie powie i niczego nie us�yszmy. Wybuchnie po�ar, albo zacznie si� trz�sienie ziemi.
���I ten sklepikarz powiedzia� mi � ci�gn�a R�a, nie zwa�aj�c na wtr�t Kotii � �e nale�� do wybra�c�w.
Kotia parskn��.
���ycie jest bardzo kr�tkie. Kiedy do�yjecie do sze��dziesi�tki � je�li do�yjecie � to si� sami przekonacie. Jak to m�wi�, wobec �mierci wszyscy ludzie s� r�wni. Ale! � R�a unios�a palec. � To jest los zwyk�ego cz�owieka. A zupe�nie co innego, gdy w swoim zawodzie osi�gn��e� wy�yny mistrzostwa.
��Na przyk�ad w hotelarstwie? � zapyta� ironicznie Kotia.
��Na przyk�ad � przyzna�a R�a. � Albo w stolarstwie. Albo w malarstwie. Albo w sztuce wojennej. I wtedy stajesz si� mistrzem, i wypadasz z �ycia!
Drgn��em.
��Zwyczajni ludzie zapominaj� o nas � powiedzia�a z lekkim �alem R�a. � I rodzina, i przyjaciele. Nasze dokumenty si� rozpadaj�, nasze miejsce w �yciu znika, jakby�my si� nigdy nie urodzili albo umarli dawno temu. Za to stajemy si� mistrzami i mo�emy �y� wiecznie. Czasem w swoim �wiecie, a czasem w innym. Tam gdzie jeste�my bardziej potrzebni.
��Masoni � oznajmi� Kotia. � I �wiaty r�wnoleg�e.
R�a roze�mia�a si� nieg�o�nym, pob�a�liwym �miechem.
��M�ody cz�owieku, niech pan nie wierzy brukowcom i goni�cym za sensacj� pismakom! Co tu maj� do rzeczy masoni? Po prostu ludzie, kt�rzy w swoim zawodzie doszli do prawdziwego mistrzostwa, wchodz� w nowe �ycie i staj� si� mistrzami.
��Czy funkcyjnymi? � zapyta�em.
R�a skin�a g�ow�.
��Tak, niekt�rzy u�ywaj� tego okre�lenia. Ale my, Rosjanie, nie powinni�my kaleczy� j�zyka. Mistrz! Pi�kne, dumne s�owo! Ja jestem mistrzem w hotelarstwie, a pan, jak widz�, jest mistrzem-celnikiem? Jestem pe�na podziwu, �e si�gn�� pan takich wy�yn w tak m�odym wieku.
��Nie jestem celnikiem � zaprotestowa�em.
R�a si� u�miechn�a.
��No przecie� widz�! Widz�, �e jest pan jednym z nas, wybra�c�w!
���y�ki nie ma� � mrukn�� Kotia i usiad� naprzeciwko R�y.
��Jakiej �y�ki?
��Prosz� nie zwraca� uwagi. � W Kotii obudzi�a si� zawodowa ciekawo��. � Wi�c jest pani tutaj ju� osiemdziesi�t lat? Nie starzeje si� pani.
��Jak pan widzi.
��Ale to przecie� nie jest Ziemia?
��To Kimgim. � R�a wym�wi�a t� nazw� dziwnie mi�kko, jakby z ukrai�skim akcentem. � Tutejsze kontynenty r�ni� si� od naszych, ale miasto le�y mniej wi�cej na wysoko�ci Sztokholmu. Zreszt�, nieszczeg�lnie interesuj� si� geografi�.
��A sk�d ma pani ten hotel?
��Ka�dy mistrz, m�odzie�cze, otrzymuje miejsce, w kt�rym mo�e wykaza� sw�j talent. Gdy tutaj przysz�am � przez c�o przy Dworcu Niko�ajewskim � sta�a tu rozwalona szopa. Ale czu�am, �e to moje miejsce. Z ka�d� sp�dzon� tu noc� budynek zmienia� si�, dop�ki nie zacz�� wygl�da� tak, jak chcia�am. � Po chwili wahania doda�a: � Gdybym chcia�a, wyr�s�by tu hotel wi�kszy od �Europejskiego�, ale zawsze podoba�y mi si� ma�e, przytulne hoteliki.
��Zatem nie starzeje si� pani� ma pani mo�liwo�� zajmowania si� ulubion� prac� i prowadzenia takiego hotelu, jaki pani chce. I posiada pani pewne nadludzkie zdolno�ci. Rany szybko si� goj�, zapewne jeszcze co�, tak? � Kotia wylicza�, a R�a kiwa�a g�ow�. � Pani tak jakby nie jest cz�owiekiem?
��Jestem mistrzem.
��I du�o was jest? Mieszkacie w r�nych �wiatach, podr�ujecie mi�dzy nimi� I to przecie� od dawna, od dziesi�tek, setek lat! Dlaczego nikt nic o was nie wie?
��Dlaczego �nikt�? Na przyk�ad pan, Konstanty, jest zwyk�ym cz�owiekiem, ale przyjaciel-mistrz panu zaufa� i teraz pan wie. Z czasem nauczy si� pan zauwa�a� innych mistrz�w, t� zdolno�� mo�na wytrenowa�. K�awa i Pietia od dawna umiej� odr�nia� mistrz�w od zwyk�ych ludzi.
Wida� by�o, �e R�a delektuje si� t� rozmow�. Mo�e niecz�sto mia�a okazj� wtajemnicza� niedo�wiadczonych mistrz�w? I nie wygl�da�o na to, �eby k�ama�a.
Tylko� jaki ze mnie mistrz? Jaki ze mnie celnik? Jakie wy�yny osi�gn��em, �eby tak nagle przemieni� si� w supercz�owieka?
��A kto wami rz�dzi? � nie poddawa� si� Kotia.
��Rz�dzi si� t�umem, m�odzie�cze. � R�a si� u�miechn�a. � A my jeste�my mistrzami. Jeste�my samowystarczalni.
M�g�bym jej przypomnie�, �e p� godziny temu samowystarczalny mistrz hotelowy by� przywi�zany do fotela, ale si� powstrzyma�em.
��Wi�c nie wie pani, kto na was napad�?
��Miejscowi � odpar�a kr�tko R�a. � Widocznie by� w�r�d nich cz�owiek, kt�ry o nas wiedzia�. I oni polowali na�
Nagle zmru�y�a oczy i zgasi�a cygaro w popielniczce. Skrzywi�em si� od ostrego zapachu.
��Kiryle Dani�owiczu, przecie� oni przyszli po pana! Tak, tak, tak, bez w�tpienia! Wiedzieli, �e pan do mnie przyjdzie, i postanowili pana schwyta�! I si� przeliczyli! Powiedzcie mi, m�odzi ludzie, po co w�a�ciwie do mnie przyszli�cie?
��Poproszono nas � powiedzia� beznadziejnym tonem Kotia. � Pewna da� pewna ba� pewna kobieta. Podrzuci�a li�cik, �e musimy znale�� bia�� r�� i �e tam odpowiedz� nam na wszystkie pytania. Najpierw my�leli�my, �e trzeba znale�� kwiat. Potem, �e chodzi o hotel.
��Zwabili was w pu�apk�! Ale si� przeliczyli! � R�a klasn�a w r�ce. Intryga wyra�nie doda�a staruszce wigoru. � Co za pod�o��! Skontaktuj� si� z najbli�szym mistrzem-ochroniarzem. Pewnie nie zna pan jeszcze swoich s�siad�w?
Pokr�ci�em g�ow�. W odr�nieniu od Kotii nie czu�em rozczarowania, ten podrzucony list jako� nie ��czy� mi si� z zasadzk�.
��Powinni�my wraca� � powiedzia�em. � Chyba ju� p�jdziemy.
��No co te� pan?! � R�a Dawidowna pokr�ci�a g�ow�. � W tak� zamie�? I po co? Przenocujecie u mnie, dowiecie si�, co to znaczy go�cinno�� mistrza! K�awa wspaniale gotuje, zobaczycie, jaki z niej kuchmistrz!
��Musimy wr�ci� do wie�y � powt�rzy�em. � Powinna mnie pani zrozumie�. Jak mistrz mistrza.
To podzia�a�o. Staruszka pokiwa�a g�ow�.
��Tak, oczywi�cie. Tak, rozumiem� Wi�c pan te� ma wie��?
��Dlaczego te�?
��Gdyby pan wiedzia�� � powiedzia�a R�a wstaj�c � jak przewidywalna jest m�ska fantazja! Po�owa mistrz�w wybiera sobie wie�e.
Kotia wygl�da� na niezadowolonego, ale si� nie odzywa�. Zeszli�my na d�. Po niedawnym pobojowisku niemal nie zosta�o �ladu. Pietia �ciera� jakie� plamki ze �ciany, jego matka dzwoni�a naczyniami w kuchni.
��Teraz jest zima � powiedzia�a ze smutkiem R�a. � Przyjd�cie do nas latem� Du�o go�ci, weso�y �miech, kwiaty w wazonach. Zapraszam muzyk�w z miasta, gramy na pianinie.
��A czemu teraz nikogo nie ma? � zapyta� Kotia. � Rozumiem, �e zima, ale mimo wszystko� Puste nabrze�e, tylko latarnie si� pal�. Domy pozamykane.
��No� Przecie� nie ma sezonu � powt�rzy�a R�a. Jej spojrzenie sta�o si� �a�osne i stropione. � Tak si� zwykle dzieje zim� w ma�ych nadmorskich hotelach. A mieszka�cy� te� si� porozje�d�ali.
Kotia zerkn�� na mnie i skin�� g�ow�.
��Rzeczywi�cie, czas na nas. Bardzo nam by�o� � Spojrza� na Pieti�, kt�ry melancholijnie macza� szmat� w misce. W�da zabarwi�a si� na czerwono. Kotia prze�kn�� s�owo �mi�o� i doko�czy�: � Pani� pozna�.
I wtedy do drzwi kto� zastuka�. R�a Dawidowna drgn�a. Pietia upu�ci� szmat� i zastyg� z otwartymi ustami, z kuchni wyjrza�a K�awdia.
��Je�li wr�cili� � zacz�a R�a. � Ale przecie� zdo�a nas pan obroni�, Kiryle Dani�owiczu?
Wzruszy�em ramionami. R�a spojrza�a na �yrandol i ten si� za�wieci�. Dumnie unios�a g�ow�, podesz�a do drzwi i otworzy�a je na o�cie�.
W przedpokoju zak��bi�a si� para, nawet zawirowa�y �nie�ynki. Przed drzwiami sta� cz�owiek w szarym p�aszczu z basz�ykiem, w wysokich butach i futrzanej czapie. M�g� mie� czterdzie�ci lat,mo�e troch� wi�cej. Wygl�da� na strwo�onego, ale gdy nas zobaczy� za plecami R�y, na jego twarzy odmalowa�a si� ulga.
��Mistrz? � powiedzia�a ze zdumieniem R�a. � O� dobry wiecz�r.
��Za hotelem jest pi�� trup�w � powiedzia� m�czyzna, nie trac�c czasu na przywitania.
��To straszne, Feliksie! � R�a za�ama�a r�ce. � Jacy� szale�cy zaatakowali hotel! Szukali m�odego mistrza�
��Szukali mnie � uci�� Feliks. � Chod�my, m�ody cz�owieku. Jest pan sam?
��Z przyjacielem.
Feliks si� skrzywi�.
��C�, wezm� was obu. � Odwr�ci� si� do staruszki. � R�o Dawidowna, niech pani b�dzie ostro�niejsza, bardzo pani� prosz�. Sama pani rozumie, jak bardzo b�dzie nam pani brakowa�, je�li zdarzy si� co� nieodwracalnego.
��O, Feliksie�
Nie mia�em ochoty kontynuowa� tej rozmowy i marnowa� czasu. Chwyci�em Koti� za r�kaw i poci�gn��em za sob�. Pietia popatrzy� na nas z nieukrywan� ciekawo�ci�, K�awa szybko si� prze�egna�a, R�a Bia�a odprowadzi�a Feliksa wzrokiem pe�nym uwielbienia.
Wyszli�my w zamie�.
Pow�z sta� tu� przed wej�ciem. Zwyk�y faeton, tylko z podniesionym dachem (znowu sypa�o) i nie na ko�ach, lecz na p�ozach, zaprz�ony w dwa konie. Lejce owini�te na niepozornym s�upku przy wej�ciu do hotelu. Jasna latarnia, przymocowana po prawej stronie powozu pi�knie o�wietla�a le��ce dziesi�� metr�w dalej cia�a, ju� przypr�szone �niegiem.
��Du�o bajek naplot�a wam R�a Dawidowna? � zapyta� Feliks, zamykaj�c za sob� drzwi powozu.
Kotia za�mia� si� nerwowo, a ja powiedzia�em z ulg�:
��Du�o. �e urodzi�a si� w tysi�c osiemset sze��dziesi�tym si�dmym�
��Wiecznie si� odm�adza. � Feliks pokr�ci� g�ow�. � No, jaka to r�nica, pi��dziesi�ty si�dmy, czy sze��dziesi�ty si�dmy? To nie, �eby tylko sk�ama� I pewnie powiedzia�a, �e by�a kierowniczk� hotelu?
��Pomocnikiem kierownika.
��By�a pokoj�wk�. By�a pokoj�wk� i pokoj�wk� zosta�a. Jej hotel to marzenie pokoj�wki � czysto, ciep�o i ani jednego go�cia. � Feliks si� skrzywi�. � Wsiadajcie, ch�opcy. Nie mamy tu nic do roboty.
��Nazwa�a pana mistrzem� � Nie doko�czy�em, ale Feliks zrozumia� moje pytanie.
��Jeszcze jedno k�amstwo. Mistrzowie� to trzeba mie� wyobra�ni� Jeste�my jedynie funkcyjnymi. No, wsi�d�cie wreszcie do sa�, jeszcze zd��ymy si� nagada�!
Pogoda by�a straszliwa. To zamie� ciska�a kr�tkimi �nie�nymi pociskami, to wiatr cich� i z nieba zaczyna�y spada� wielkie bo�onarodzeniowe p�atki �niegu, tylko po to, �eby minut� p�niej zmieni� si� w drobne lodowe kulki, kt�rymi porywisty wiatr ch�osta� drog�. Konie sz�y r�wno, sanie jecha�y ko�ysz�c si� lekko. Tylne siedzenie w saniach przypomina�o w�sk� kanapk� z futrzanym pledem, a nogi przykryli�my czym� w rodzaju baranicy. Nigdy wcze�niej nie je�dzi�em saniami i nie spodziewa�em si� takich wyg�d.
Odjechali�my trzy kilometry od hotelu, a sm�tne ceglane budynki nadal ci�gn�y si� wzd�u� nabrze�a, ulice nadal by�y absolutnie puste � �ywego ducha! �adnie by�my wygl�dali, gdyby�my pr�bowali pokona� ca�� t� drog� na piechot�!
��Nazywam si� Kiry� � przedstawi�em si� poniewczasie. � A m�j przyjaciel to Konstanty. Jeste�my z Moskwy.
��Bardzo mi mi�o � powiedzia� Feliks beznami�tnie.
��Feliksie, dlaczego nikt tu nie mieszka? � zapyta�em, uparcie usi�uj�c podtrzyma� rozmow�.
��To dzielnica fabryczna � odpowiedzia� Feliks. � Strefa przemys�owa. A teraz s� �wi�ta.
��I co, nie ma tu zupe�nie nikogo? � nie ust�powa�em. Feliks �ci�gn�� lejce, zatrzymuj�c konie. Ciekawe doznanie � maj�c do�wiadczenie z samochodami, nauczy�em si�, �e zatrzyma� mo�na si� w ka�dej chwili, a sanie przejecha�y jeszcze jakie� pi��dziesi�t metr�w, zanim ostatecznie stan�y.
��Naprawd� chcesz wiedzie�? � zapyta� Feliks.
Skin��em g�ow�. Twarz Feliksa by� powa�na, nawet ponura. Gdyby powiedzia�, �e miasto okupuj� kosmici, �e zaj�y je wampiry, albo przetrzebi�a d�uma, uwierzy�bym mu.
��Rozejrzyj si�. Jaki idiota spacerowa�by w tak� pogod� po nabrze�u?
Chcia�em co� odpowiedzie�, ale nie znalaz�em s��w.
Feliks si� u�miechn��, ale wtedy od strony morza dobieg� g�o�ny plusk, jakby o brzeg uderzy�a ogromna fala, i ten d�wi�k zmy� u�miech z twarzy Feliksa.
��Jest jeszcze jeden pow�d! � krzykn��, mocno uderzaj�c konie lejcami.
Konie skoczy�y do przodu, tak �e mnie i Koti� odrzuci�o na oparcie kanapy. Przechyli�em si� i zobaczy�em, jak za balustrad�, za rz�dem latarni, na wodzie ko�ysze si� co� okr�g�ego, ciemnego, obsypanego fosforyzuj�cymi b�yskami, jak d�ugie macki wyci�gaj� si� w stron� miasta.
Sanie mkn�y tu� przy �cianie budynk�w fabrycznych, jak najdalej od wody. Cielsko gigantycznej o�miornicy porusza�o si� daleko z ty�u.
��Nie b�jcie si� � powiedzia� Feliks, nie odwracaj�c g�owy. � One boj� si� �wiat�a i nigdy nie wychodz� na drog�.
Musz� przyzna�, �e nie spodziewa�em si� czego� takiego. Ten obcy �wiat by� zbyt podobny do naszego. Tutaj mog�yby �y� tygrysy i nied�wiedzie, ale nie smoki czy gigantyczne o�miornice!
��Dok�d w�a�ciwie jedziemy? � spyta�em.
��Do mnie. Jeste�my prawie na miejscu.
Sanie skr�ci�y w szerok� ulic�, zupe�nie niepodobn� do w�skich zau�k�w rozdzielaj�cych korpusy fabryk. Ulica by�a o�wietlona identycznymi latarniami jak te na nabrze�u.
Na wprost nas co� zahucza�o, za�oskota�o i �wiec�c jasnymi reflektorami, p�dzi�o ku nam. Co� metalowego, na wielkich ko�ach o dwumetrowej �rednicy, pomi�dzy kt�rymi gro�nie wznosi� si� przysadzisty pancerny korpus z kilkoma lufami � albo ckm, albo dzia�ka ma�okalibrowe.
Feliks zjecha� na pobocze i rycz�ca machina przemkn�a obok nas. Ostro zapachnia�o chemi�. Nie by�a to zwyk�a wo� benzyny, lecz co� zupe�nie innego, troch� spirytus, a troch� amoniak.
��Omal nas nie rozjecha� � burkn�� Feliks i odwr�ci� si� do nas. � Co�cie tak przycichli? Czo�gu nie widzieli�cie?
��U nas s� inne czo�gi � powiedzia� cicho Kotia. � Je�d�� za miastem. Powoli. I na g�sienicach.
��U was mo�na te� spacerowa� po nabrze�u. � Feliks si� u�miechn��.
Na brzegu, tam gdzie pomkn�� ko�owy czo�g, rozleg� si� terkot, jakby zacz�a dzia�a� wielka maszyna do szycia.
Im bardziej oddalali�my si� od brzegu, tym bardziej miasto wok� nas o�ywa�o, trac�c sm�tn� geometryczn� monotoni�. Ujrzeli�my pierwsze pi�trowe i dwupi�trowe budynki, jeszcze nie mieszkalne, ale te� ju� nie fabryczne; w niekt�rych oknach pali�o si� �wiat�o. Od drogi, kt�r� jechali�my, odchodzi�y w r�ne strony w�skie uliczki.
�niegu by�o tu mniej, od czasu do czasu sanie przera�liwie zgrzyta�y na kamieniach. Skr�cili�my. Droga bieg�a teraz lekko pod g�r� i zacz�a si� wi�. Wok� nas wznosi�y si� du�e domy otoczone ogrodami. W kt�rym� oknie ujrza�em ludzk� posta� � kobieta nalewa�a herbat� � i zrozumia�em wreszcie, czego tak bardzo mi tu brakowa�o: normalnych ludzi. Szalona babka o nazwisku Bia�a, jej debilna s�u�ba, zab�jcy w czerni, nawet Feliks, kt�ry wyskoczy� jak diabe� z pude�ka, oni wszyscy nie byli lud�mi, lecz aktorami teatru absurdu. Tak samo niesamowitymi, jak potw�r wysuwaj�cy macki na brzeg, czy �piesz�cy mu na spotkanie czo�g, tylko �e w ludzkiej postaci.
A kobieta pij�ca herbat� by�a prawdziwa! Zwyczajna! Najbardziej prawdziwe s� w�a�nie rzeczy zwyk�e i banalne. Nawet ta my�l by�a prawdziwa � dlatego �e tak strasznie banalna.
Mimo p�nej pory, w tej cz�ci miasta na ulicach by�o sporo ludzi. W ogrodzie pi�trowego domku z dziesi�� os�b, doro�li i dzieci, bawi�o si� �nie�kami. Pomachali do nas, obrzucili �niegowymi kulami i rado�nie wykrzykiwali jakie� �yczenia, nie zrozumia�em tylko z jakiej okazji.
��U nas s� teraz �wi�ta � powt�rzy� Feliks.
��Ja te� nie mia�bym nic przeciwko temu, �eby porzuca� si� �nie�kami � powiedzia� ponuro Kotia.
��Zaraz si� rozgrzejecie. Jeste�my na miejscu.
Sanie zatrzyma�y si� przed przysadzistym budynkiem na szczycie wzg�rza. Architektonicznie przypomina� stary rosyjski dworek � pi�trowy centralny budynek i dwa parterowe skrzyd�a. Na placyku przed budynkiem �nieg by� rozje�d�ony i zdeptany, widzia�em liczne �lady k� i p��z. I ci�gle te same latarnie. Jasne �wiat�o w oknach, poruszaj�ce si� cienie za roletami i przyt�umiona muzyka. Albo na nas czekano, albo zauwa�ono zbli�aj�ce si� sanie, w skrzydle domu bowiem otworzy�y si� drzwi i do sa� podbieg� m�ody ch�opak � mia� rozpi�t� koszul�, lekkie pantofle, ale szyj� owini�t� szalikiem.
��Wr�ci�em � oznajmi� Feliks, zeskakuj�c z sa� i rzucaj�c ch�opakowi wodze. � Wszystko w porz�dku?
��Tak! � odpar� ch�opak, zerkaj�c na nas z ciekawo�ci�. � Wyprz�ga�?
��Wyprz�gaj.
Ja i Kotia poszli�my za Feliksem do wej�cia do g��wnego korpusu. Ch�opak zaprowadzi� konie do wielkiej bramy w prawym skrzydle.
��Dlaczego nie macie samochod�w? � nie wytrzyma�em.
��Dlatego �e nie ma tu ropy � odpowiedzia� Feliks.
Pomy�la�em, �e na ka�de pytanie znajdzie tak� idiotycznie prost� odpowied�. Dlaczego nikt nie spaceruje? Bo zimno. Dlaczego nie ma samochod�w? Bo nie ma benzyny.
��Na czym polega sens �ycia? � zapyta�em z�o�liwie.
��Nie drwij � burkn�� Feliks. � Ca�y sens naszego �ycia to solidne wykonywanie swojej funkcji.
��To mi si� nie podoba.
��Przywykniesz.
To by�a restauracja. Nie taka jak w hoteliku, z atmosfer� ma�ego europejskiego klubu. O, nie! To by�a Restauracja przez du�e �R�, w stylu hulaj�cych kupc�w i robotnik�w partyjnych. To by�a knajpa! To by�o co� r�wnie wulgarnego jak restauracja �Praga� na Nowym Arbacie. Takie restauracje istnia�y w Rosji przed rewolucj�, szcz�liwie przetrwa�y NEP (by� mo�e w�a�nie w takich �szumia�a� dziarska babka-z�odziejka R�a Bia�a), przebiedowa�y czasy Stalina i lata wojny, okrzep�y i zm�nia�y w epoce uprawy kukurydzy i bre�niewowskiego zastoju, zmieni�y dziesi�tki w�a�cicieli w czasie pieriestrojki i szcz�liwie wesz�y w trzecie tysi�clecie.
Kicz jest nie�miertelny.
W tej restauracji by�y kolumny. I kryszta�owe �yrandole, a tak�e materia�owe tapety na �cianach. I pos�gi nagich kobiet o pustych oczach gotowanych ryb. I bia�e wykrochmalone obrusy. I kryszta�y, i porcelana, i srebrne sztu�ce, i kelnerzy w czarnych smokingach i bia�ych koszulach, uprzejmi i dumni.
Powiecie, �e tak w�a�nie powinno by�? �e restauracja musi r�ni� si� od kawiarni, baru czy zak�adu z kuchni� narodow�? To prawda. Ale tutaj wszystkiego by�o za du�o � i kryszta�u, i srebra, i krochmalu. Zasta�a przekroczona cienka granica i pompatyczny luksus przemienia� si� w megakicz.
Go�cie pasowali do tego zak�adu. Przypomnia�em sobie uprzejmego listonosza, kt�ry przywi�z� mi informatory celne � by� tak samo b�yszcz�cy, rasowy, d�entelme�ski. Jak lokaj z angielskich film�w.
Tutaj ludzie si� bawili. Przy niekt�rych stolikach jedli i pili arystokraci, wystarczy�o na nich spojrze�, �eby zrozumie�: nie nasi! Miejscowi! St�d, z tego �wiata, gdzie nie ma ropy, gdzie je�dzi si� saniami, a na brzeg wy�a�� potwory morskie. Ale po�rodku sali, przy ogromnym stole biesiadowa�o towarzystwo, kt�re widuje si� w drogich moskiewskich restauracjach. Szef mojej firmy obowi�zkowo urz�dza� przed Nowym Rokiem wielk� imprez� firmow�, i to zawsze w jakim� tam �Metropolii�, jakby nie m�g� przeznaczy� tej forsy na premie dla pracownik�w. No wi�c w �Metropolii� siedzieli w�a�nie tacy, jak tutaj. Napakowani, ale z brzuszkiem (albo odwrotnie: z brzuszkiem, ale napakowani), kr�tko ostrzy�eni, z niezmienionym, jakby wyrze�bionym u�miechem. Tacy jak oni pocz�tkowo zachowuj� si� bardzo przyzwoicie, ale potem ca�y ten blichtr spada z nich razem z trze�wo�ci� i przemieniaj� si� w ludzi, kt�rymi byli dziesi�� lat temu: w drobnych bandyt�w. Tylko zamiast polskiego napoleona wal� teraz camusa, i rzygaj� nie na malinowe marynarki, lecz na marynarki od Brioni.
Towarzysz�ce im kobiety by�y� adekwatne. D�ugonogie (w czym nie ma nic z�ego), �adne (i bardzo dobrze), o oczach pustych i b�yszcz�cych jak bombki choinkowe. By�y zabawkami i ca�kowicie je to urz�dza�o. Z nud�w otwiera�y butiki (sklep to interes, butik � kaprys), ca�e dnie sp�dza�y w fitness clubach, popijaj�c herbatki zio�owe i �wicz�c na egzotycznych sprz�tach; zdobywa�y nikomu niepotrzebne wy�sze wykszta�cenie na p�atnych studiach (szczeg�ln� popularno�ci� cieszy�a si� psychologia i management).
M�wcie, co chcecie, ale to byli nasi!
Feliks poprowadzi� nas przez sal� (zauwa�y�em, �e kelnerzy na jego widok jeszcze bardziej si� prostuj�, cho� wydawa�oby si� to niemo�liwe), potem korytarzem obok kuchni, gdzie hucza�o i szumia�o, gdzie unosi�y si� wspania�e aromaty, i schodami na pierwsze pi�tro (s�u�ba przywiera�a do �cian, przepuszczaj�c nas). Restauracja przypomina�a szkatu�k� z podw�jnym dnem, w kt�rej schowano znacznie wi�cej, ni� mog�oby si� wydawa� na pierwszy rzut oka.
W ko�cu Feliks otworzy� wysokie dwuskrzyd�owe drzwi i wprowadzi� nas do gabinetu � znacznie mniej pompatycznego ni� restauracyjna sala. Biurko by�o zawalone papierami, krzes�o z twardymi por�czami i wysokim oparciem, ale dla foteli w stylu empire i owalnego sto�u r�wnie� znalaz�o si� tu miejsce.
��Siadajcie. � Feliks wskaza� krzes�a i nacisn�� przycisk w biurku. Kilka chwil p�niej do gabinetu zajrza� kelner, najwyra�niej czeka� pod drzwiami. � Dla m�odych ludzi prosz� przynie�� porz�dn� kolacj�. Canneloni z indykiem, baranie �eberka z fasol�� zup� � Feliks popatrzy� na nas uwa�nie i zadysponowa�: � Zup� cebulow� dla obu. I dla nas wszystkich grzane wino.
��Grzane wino ju� nios� � odpar� z godno�ci� kelner. � Na dworze bardzo si� och�odzi�o, panie dyrektorze.
��A do rana zasypie drogi � przyzna� Feliks. � Widzieli�my krakena na brzegu. Po�lij kogo� na policj�, mo�e uda si� kupi� macki.
��Wy�l� Friedricha. � Kelner skin�� g�ow�.
To chyba nie by� szeregowy pracownik. Mo�e kierownik zmiany, kierownik sali, czy jak si� u nich nazywa. Zauwa�y�em te�, �e na Koti� spojrza� niemal oboj�tnie, za to na mnie z wyra�nym szacunkiem. Czy�by naprawd� co� wyczu�?
Drugi kelner przyni�s� nam grzane wino na tacy � du�e p�kate kubki i dzban zawini�ty w r�cznik.
Kelnerzy wyszli, zostali�my sami. Z przyjemno�ci� upi�em �yk gor�cego wina. Po dwudziestu minutach podr�y w saniach nie mo�na by�o wymy�li� nic lepszego. A potem spyta�em:
��Feliksie, kim jeste�?
��Funkcyjnym. Restaurator funkcyjny.
��Co� w rodzaju kucharza? � zapyta� Kotia.
��Gotowa� r�wnie� umiem � przyzna� cierpko Feliks. � Ale ja odpowiadam za restauracj� jako ca�o��. Wystr�j wn�trz, personel, kuchnia�
��Wystr�j� � powiedzia� w zadumie Kotia. � Rozumiem.
��Mnie te� si� nie podoba � odpar� spokojnie Feliks. � Ale podoba si� go�ciom, ku mojemu ogromnemu �alowi. No wi�c, panowie, postaram si� odpowiedzie� na wszystkie wasze pytania. Nasza szanowna R�a ma sk�onno�ci do ubarwiania fakt�w. Kiryle, jeste� funkcyjnym.
��Funkcja to termin matematyczny � powiedzia�em.
��I c� z tego? Okre�lenie �funkcyjny� najlepiej oddaje istot� rzeczy. Zostali�my przyporz�dkowani do tej czy innej funkcji. S� funkcyjni sprzedawcy, lekarze, w�a�ciciele hoteli lub restauracji.
��S�u�ba � podsun�� Kot�a.
��W�a�nie. � Feliks skin�� g�ow�. � Je�li ci� to obra�a, mo�esz nazywa� si� mistrzem, wiele os�b tak w�a�nie robi. Ale w moim odczuciu mistrz to cz�owiek, kt�ry samodzielnie osi�gn�� sukces. Nasza sytuacja jest nieco inna, nasze zdolno�ci zosta�y nam dane z g�ry. Nie pytaj mnie, kto nam je da�, bo nie wiem. Ka�dy przeszed� przez to samo: cz�owieka zaczynaj� zapomina� znajomi i krewni, jego dokumenty znikaj�, jego miejsce w rodzinie i w pracy zajmuje kto� inny. A gdy cz�owiek ju� si�gnie dna, gdy nie ma si� gdzie podzia�, przychodzi do niego goniec albo listonosz � jednym s�owem, zostaje gdzie� wezwany. Miejsce, do kt�rego przychodzi, staje si� jego nowym miejscem pracy. My nazywamy to miejsce funkcj�. Funkcj� R�y jest jej hotel. Moj� ta restauracja. Twoj�, jak rozumiem, przej�cie mi�dzy �wiatami.
Skin��em g�ow�.
��W zamian za usuni�cie z w�asnej rzeczywisto�ci otrzymujesz bardzo d�ugie �ycie. � Feliks napi� si� wina. � Nie m�wi� �nie�miertelno��, bo chocia� si� nie starzejesz, mo�esz zosta� zabity albo pope�ni� samob�jstwo. Stajesz si� okazem zdrowia i masz niesamowit� zdolno�� regeneracji. Musisz jednak pami�ta�, �e im dalej jeste� od swojej funkcji, tym mniejsze s� twoje zdolno�ci. Na twoim terytorium jeste� praktycznie nie�miertelny. S�dz�, �e nawet gdyby obci�to ci g�ow�, przyros�aby. A tutaj? Prawdopodobnie mo�na by ci� zabi� strza�em w serce. Albo kilkoma strza�ami.
Ciekawe, zawsze wiedzia�em, �e mo�na mnie zabi� strza�em w serce i jako� do tej pory si� tym nie przejmowa�em. A teraz zrobi�o mi si� przykro.
��Umiesz odr�nia� funkcyjnych od zwyk�ych ludzi. Zaczekaj, nie protestuj, to przyjdzie z czasem. Rozumiesz wszystkie j�zyki, ale jedynie do pewnej odleg�o�ci od swojej funkcji. Miejsce, w kt�rym mieszkasz i pracujesz, szybko zacznie urz�dza� si� wed�ug twojego gustu. Ale nie otrzymasz �adnych przedmiot�w luksusu, �adnych pieni�dzy czy kosztowno�ci. Niestety, r�wnie� �adnego jedzenia czy nami�tnych hurys. I to chyba wszystko, co si� tyczy og�lnych zdolno�ci funkcyjnych. S� te� specjalne. Ja na przyk�ad wiem, kogo i czym karmi�. Nie u�miechajcie si�, zaraz si� o tym sami przekonacie. R�a utrzymuje sw�j hotel w idealnym stanie, a ty prawdopodobnie wyczujesz przemyt, a w razie potrzeby mo�esz walczy� i zwyci�ysz. Rzecz jasna, daleko ci do policjanta funkcyjnego, ale� A jakie cuda potrafi czyni� lekarz funkcyjny! I to chyba wszystkie pozytywy. A nie, zaczekaj! Mo�esz r�wnie� w�drowa� miedzy �wiatami. Ile �wiat�w ��czy twoja funkcja?
��Na razie dwa. Ale wydaje mi si�, �e b�dzie ich pi��.
��Doskonale. Zatem masz do wyboru pi�� �wiat�w i do nich mo�esz wyruszy�. Pami�taj jednak, �e twoje specjalne zdolno�ci znikn�, gdy oddalisz si� od swojej wie�y na dziesi��, pi�tna�cie kilometr�w. Mo�esz te� skorzysta� z cudzych przej��.
��Skoro s� plusy, powinny by� r�wnie� minusy � powiedzia�em.
��Zgadza si�. Minus jest jeden: ju� zawsze b�dziesz zajmowa� si� jednym i tym samym. Je�li jeste� leniem, pewnie zdo�asz sprawi�, by twoja praca nie by�a zbyt uci��liwa � jak to zrobi�a R�a � ale nie zdo�asz si� od niej ca�kowicie uwolni�. Je�li odejdziesz od swojej funkcji daleko i na d�ugo, staniesz si� zwyk�ym cz�owiekiem.
��To nie taki znowu straszny minus � mrukn�� Kotia. � I tak wszyscy jeste�my lud�mi. A by� przez sto lat nietykalnym supermanem i nie musie� si� martwi� o chleb powszedni � co� takiego nie ka�demu jest dane. Czy ja m�g�bym zosta� funkcyjnym?
��To loteria.
��Jasne. A gdzie mo�na kupi� losy?
Feliks tylko si� u�miechn��.
Rozleg�o si� pukanie do drzwi i wszed� kelner z tac�.
��Baranina dla niego. � Feliks skin�� na mnie. � Jedzcie, m�odzi ludzie.
Feliks usiad� za biurkiem i zaj�� si� papierami, my rzucili�my si� na jedzenie.
Rzeczywi�cie by�o bardzo smaczne. Bardzo. Nigdy w �yciu nie jad�em zupy cebulowej, w og�le nie lubi�em gotowanej cebuli! A teraz zjad�em od razu ca�y talerz, a potem zaatakowa�em baranie �eberka. Szczerze m�wi�c, baranin� jada�em bardzo rzadko i by�em przekonany, �e jest niesmaczna. Jak si� okaza�o, myli�em si� jeszcze bardziej ni� w kwestii cebuli.
By�o te� wino. Napisy na etykietkach brzmia�y obco (litery przypomina�y alfabet �aci�ski), lecz mimo to zrozumia�em sens przekazu: wino zosta�o �wyprodukowane w wysokog�rskim rejonie Skanii z unikalnego szczepu winogron Ruminera�. Kotia popatrzy� na butelk� z tak� min�, �e od razu sta�o si� jasne � nie jest w stanie nic przeczyta�.
��Mo�e pan przychodzi� do mnie o ka�dej porze � powiedzia� Feliks, nie odrywaj�c si� od papier�w. � Rad b�d� przyj�� koleg�. Prosz� przyprowadzi� przyjaci�, przyjaci�ki. Powinni�my sobie pomaga�, prawda?
��Feliksie, pan jest z Moskwy?
��Nie. Jestem st�d.
��Ale przecie� m�wi pan po rosyjsku! � zaprotestowa� Kotia.
��I c� z tego? Owszem, jestem Rosjaninem. � Odsun�� szuflad�, wyj�� z niej ksi��k�. � Prosz�, niech pan to we�mie i przeczyta w wolnej chwili.
Ksi��k� zagarn�� Kotia. Z jego radosnego okrzyku wywnioskowa�em, �e rozumie tekst.
��Podr�cznik do historii dla klasy pi�tej, wersja rosyjska! � wykrzykn�� Kotia.
��Zabra�em synowi dwa lata temu � rzek� Feliks. � Pomy�la�em, �e wcze�niej czy p�niej si� przyda. Nowi funkcyjni pojawiaj� si� niezbyt cz�sto, ale trzeba by� na wszystko przygotowanym. Tak si� przyj�o, �e jestem tu za starszego� nieoficjalnie oczywi�cie. W ka�dy ostatni pi�tek miesi�ca nasi zbieraj� si� w restauracji. Niech pan przyjdzie. W ko�cu jest pan s�siadem.
��Feliksie, kto zaatakowa� hotel? � zapyta�em.
Feliks westchn��.
��Tak to ju� jest, �e je�li ludzie maj� co� unikatowego, to inni pr�dzej czy p�niej usi�uj� im to odebra�. Zawsze kr��� jakie� plotki, Kiryle. O lekarzu, kt�ry potrafi wyleczy� ka�d� chorob�. O przej�ciach mi�dzy �wiatami. O niezwyci�onych bojownikach. O spe�niaj�cych si� �yczeniach. Wszystkie nasze kontakty urywaj� si�, gdy zostajemy funkcyjnymi, ale po pewnym czasie pojawiaj� si� nowe. Funkcyjni �eni� si� albo wychodz� za m��. Maj� dzieci, zdobywaj� nowych przyjaci�. Gdy informacje trafiaj� do nazbyt ambitnego cz�owieka, wtedy dopiero si� zaczyna. Tajne organizacje. Ataki na funkcyjnych. Niekt�re ci�ko wykry�, inne znajduje si� bez problemu. Z wi�kszo�ci� przypadk�w policjanci funkcyjni radz� sobie sami, ale czasem� czasem giniemy. W ostatnim roku jest niespokojnie, na mnie napadli dwa razy.
��A poza tym ludzie o nas nie wiedz�?
��Wiedz� ci, kt�rzy powinni wiedzie�. Lepiej �wiadczy� w�adzy pewne us�ugi, ni� doprowadzi� do konfliktu globalnego, prawda? Poza tym musimy przecie� co� je��, w co� si� ubiera�. Wiesz, jak zdoby� na to pieni�dze?
��Dzisiaj rano, to znaczy teraz ju� wczoraj, by� u mnie listonosz. Przyni�s� ksi�gi celne�
��Dobrze zrozumia�e�. � Feliks skin�� g�ow�. � Pobierasz op�aty celne, kt�re mo�esz w ca�o�ci wyda� na siebie. Ja prowadz� drog� restauracj�. Lekarze lecz� bogatych i pragn�cych dyskrecji pacjent�w. Wierz mi, gdy rozejdzie si� plotka o nowym celniku funkcyjnym, nie b�dziesz m�g� si� op�dzi� od klient�w. Zawczasu przygotuj sobie tabliczk� z godzinami pracy i wywie� na drzwiach.
Nie wygl�da�o na to, �e �artuje.
��Czyli � podsumowa�em � otrzyma�em dobrze p�atn� prac�, a tak�e zdrowie, d�ugowieczno�� i nietykalno��. Powinienem si� cieszy�
��Zacznij ju� teraz � odpar� Feliks. � M�wi� absolutnie powa�nie, zacznij si� cieszy� z �ycia. Za pi��dziesi�t lat ci� to
��Niech mi pan powie � odezwa� si� wojowniczo Kotia � cosi� stanie, je�li napisz� o tym wszystkim do gazety?
��Jest pan dziennikarzem?
��Tak!
��Zajrzy do pana funkcyjny policjant. � Feliks pokr�ci� g�ow�. � Niech si� pan powstrzyma od pisania tego artyku�u, m�ody cz�owieku.
��Nawet je�li napisze, to i tak nic si� nie stanie � powiedzia�em szybko. � On pisze artyku�y sensacyjne o r�nych rzeczach: tajnych organizacjach, parapsychologach, potworach morskich�
Feliks pokiwa� g�ow�.
��W�a�nie. Lepiej niech nie pisze. Niech pan pisze raczej oczym� innym, m�ody cz�owieku. Co� romantycznego. O mi�o�ci, o zwierz�tach�
��O mi�o�ci do owczark�w malta�skich! � nie wytrzyma�em iwybuchn��em �miechem.
�mia�em si� d�ugo, krztusz�c si�, d�awi�c i ko�ysz�c na fotelu, dop�ki zaczerwieniony Kotia nie zacz�� mnie t�uc w plecy.
��Musi pan odpocz�� � rzek� Feliks, przygl�daj�c mi si� uwa�nie. � Zostanie pan u mnie? Mog� udost�pni� panu pok�j. A mo�e woli pan pojecha� do R�y? Albo do siebie?
��Do siebie. � Histeryczny �miech min�� i teraz czu�em si� g�upio, jak cz�owiek, kt�ry paln�� gaf� w towarzystwie.
��Rozs�dna decyzja. Nie nale�y dodatkowo obci��a� pa�skiego organizmu zbyt d�ug� nieobecno�ci�. Poza tym, jak rozumiem, nie zd��y� pan jeszcze pozna� funkcyjnych w swoim mie�cie?
��Nie.
��No tak, Moskwa to wielkie miasto � przyzna� Feliks. � U nas jest dziesi�ciu funkcyjnych, podejrzewam, �e w Moskwie mo�e by� ponad stu. Nie dzi� to jutro do pana przyjd�.
��Komisja przyb�dzie pojutrze � przypomnia�em sobie. � No tak, rzeczywi�cie�
��No widzi pan. Z woli przypadku w ca�� sytuacj� wtajemniczyli�my pana ja i R�a. Ale my mamy swoje prawa, swoje zasady, by� mo�e funkcyjni z Moskwy wyja�ni� panu to lepiej i dok�adniej. � Feliks znowu nacisn�� przycisk dzwonka i wyja�ni�: � Poprosz�, �eby Karl was odwi�z�. Mo�ecie przy nim swobodnie rozmawia�.
��A czy mog� panu zrobi� zdj�cie? � zapyta�em.
��Szuka pan dowod�w dla samego siebie? � Restaurator u�miechn�� si�. � Prosz� bardzo. Tylko wtedy b�dzie mi pan winien odbitk�.
O tym, �e przecie� mo�emy nie trafi� do wie�y, pomy�la�em dopiero wtedy, gdy mijali�my �Bia�� R��. Z kamyczka zostawionego na balustradzie po�ytek by� nie wi�kszy ni� z okruszk�w chleba, kt�re rzucali w lesie Ja� i Ma�gosia � wszystko zasypa� �nieg. Od Kotii nie nale�a�o si� spodziewa� pomocy � przy�wiecaj�c sobie ekranem kom�rki, usi�owa� czyta� podr�cznik historii.
Ale ta sprawa rozwi�za�a si� sama. W pewnej chwili, wpatruj�c si� w domy po bokach drogi, poczu�em, dok�d powinni�my jecha�. Czu�em si� tak, jak w czasie walki z napastnikami, jak wtedy, gdy t�umaczy�em Kotii obce terminy � czysta wiedza, absolutna pewno�� co trzeba zrobi�.
Dojechali�my do wie�y, na kt�r� Karl popatrzy� z �apczyw� ciekawo�ci�. Ciekawe, jak to jest wiedzie� o istnieniu innych �wiat�w i nie mie� mo�liwo�ci do nich zajrze�?
��Jeste�my panu co� winni? � spyta�em, kierowany nag�ym impulsem.
Chocia�, co ja mog� mu zaproponowa�? Miejscowych pieni�dzy nie mam, a ruble tu na nic.
��Co te� pan. � Ch�opak zn�w spojrza� na wie��. � Czas na mnie� nie chcia�bym zamarzn��.
��A mo�e� odrobink�?�
Chwil� p�niej zrozumia�em, �e ludzie s� wsz�dzie tacy sami � nawet w �wiecie r�wnoleg�ym.
��No, chyba �e naprawd� odrobink�. � Ch�opak u�miechn�� si� z zak�opotaniem. � Niecz�sto mistrz go�ci prostego cz�owieka.
Pomy�la�em, �e Feliks nie by� do ko�ca szczery, gdy pokpiwa� sobie z zami�owania R�y do okre�lenia �mistrz�. Je�li nawet sam nie u�ywa� tego pompatycznego okre�lenia, to udawa�, �e nie zauwa�a, jak nazywaj� go podw�adni.
��Mistrz z przyjemno�ci� pana pocz�stuje � powiedzia�em. � Prosz�, niech pan wejdzie.
Jakby w niego piorun strzeli�! Ju� otwiera�em drzwi, a on ca�y czas patrzy� na mnie stropiony. Potem potrz�sn�� g�ow� i zapyta�:
��Mistrz zaprasza?
��Wchod�. � Go�cinnie otworzy�em drzwi na o�cie�.
Pewnie z podobnym uczuciem �arliwy katolik wchodzi do pa�acu papieskiego. Ch�opak d�ugo otrzepywa� nogi ze �niegu, w ko�cu ostro�nie wszed� i popatrzy� na elektryczne lampy, z tak� zach�anno�ci�, z jak� Kotia gapi� si� na latarnie na balustradzie.
��Przyniesiesz nam? � poprosi�em Koti�. � Dobra?
��Dobra. � Kotia skin�� g�ow�.
Znikn�� na chwil� i wr�ci� z koniakiem i trzema kieliszkami. Wo�nica wypi� koniak jak wod�. Nie, alkohol go teraz nie interesowa�.
��Mistrzu, czy mog� popatrze� na wasz �wiat?
Zerkn��em na Koti�, ale on tylko wzruszy� ramionami: �Sam decyduj�.
��No� chyba tak� � Podszed�em do drzwi, kt�re prowadzi�y do Moskwy. � Nied�ugo!
Widzieli�cie kiedy�, jak cz�owiek wpatruje si� zachwycony w wysypisko �mieci i deszcz?
By�a g��boka noc. Widok za drzwiami by� nie lepszy ni� w Kimgimie � ciemno��, b�oto, niewyra�ne sylwetki dom�w, w kilku oknach �wiat�o. W dodatku latarnie wzd�u� drogi si� nie pali�y.
Ale wo�nica ch�on�� ten widok z entuzjazmem pierwszego widza braci Lumiere. W ko�cu niech�tnie odwr�ci� si� od drzwi, przy�o�y� d�o� do piersi.
��Dzi�kuj�, mistrzu. Zawsze� zawsze marzy�em o tym, �eby zobaczy� inne �wiaty.
To napuszone zdanie zwali�o nas z n�g. Ze sztucznymi u�miechami na twarzy odprowadzili�my ch�opaka do jego drzwi, do Kimgimu. Nawet mu pomachali�my.
A gdy zamkn��em drzwi, obaj nagle poczuli�my straszliw� bezsilno��.
Ja opar�em si� o �cian�.
Kotia po prostu siad� na pod�odze i zacz�� wyciera� okulary r�kawem.
��I jak ci si� widzi� ich �wiat? � zapyta�em.
���wiat? Masoni! � powiedzia� twardo Kotia. � �wiatowy spisek! Potwory! Cholera ci�ka, po co ja tu przyje�d�a�em?! � W jego g�osie zabrzmia�a autentyczna udr�ka.
��Co� ty?
��Co ja, co ja� Jeste� teraz stra�nikiem mi�dzy �wiatami, tak? �apiesz no�e w locie, leczysz rany, zbierasz c�o� Co ja tu robi�? Jestem nikim, a imi� moje nikt! I nawet nie mog� o tym opowiedzie�, bo przyjdzie do mnie funkcyjny i urwie mi g�ow�!
��Kotia�
Naprawd� czu�em si� g�upio. Dosta�em nie wiadomo przez kogo przygotowany los. A Kotia zapomnia�, �e byli�my przyjaci�mi. I mimo wszystko czu�em si� winny.
��Wszystko maj� nagrane, wszystko obstawione! � nakr�ca� si� dalej Kotia. � Wsz�dzie sami swoi, i fryzjerzy, i fizylierzy! Pro�ci ludzie miotaj� si� jak ryby na piasku, a oni nie wiedz�, co z fors� robi�!
To by�o niesamowite. Nigdy w �yciu nie spotka�em si� z klasow� nienawi�ci�. Zreszt�, mi�dzy mn� i Koti� nigdy nie by�o �adnej r�nicy! Dopiero teraz poj��em, co czu� drobny sklepikarz, gdy w pa�dzierniku 1917 roku przyszed� do niego rewolucyjnie nastawiony marynarz.
��Kotia�
��Id� w choler�! � zawo�a� Kotia, co dla niego by�o straszliwym przekle�stwem. � �adnie�cie si� urz�dzili, mistrzowie-funkcyjni!
Ostatnie s�owa wym�wi� z tak� pogard�, z jak� oszala�y antysemita m�g�by wykrzykn��: ��ydy parchate!�.
��S�uchaj, przecie� ja si� nie pcha�em�
Ale Kotia ju� si� obrazi�.
Wsta� gwa�townie, wyj�� zza pazuchy podr�cznik historii, kt�ry mistrz Feliks odebra� swojemu dziecku, i rzuci� na pod�og�. A potem dumnie wyszed�, trzaskaj�c drzwiami.
Wyszed� do Moskwy.
��Czy ja tego chcia�em? � spyta�em wie��. Potar�em rami�, kt�re przebi� n�. � Czy ja chcia�em by� funkcyjnym? Konspirator�w zabija�, albo c�o zbiera�?
W wie�y panowa�a cisza. Nie mia� mi kto odpowiedzie�. A urz�dzanie histerii bez widz�w nie ma sensu. Pochyli�em si�, podnios�em ksi��k�. Otworzy�a si� na pocz�tku i zobaczy�em map� �wiata, w kt�rym znajdowa� si� Kimgim. Przez kilka sekund u�miecha�em si� g�upio. Mo�e Kotia zobaczy� t� map�? Mo�e dlatego trafi� go szlag?
��Wy tu, a wy tam � wyg�osi�em pradawn� m�dro�� wojskow� i z ksi��k� w r�ku poszed�em na pierwsze pi�tro.
M�ody i zdrowy m�czyzna ma ca�y wachlarz mo�liwych przebudze�. Najprzyjemniejsze, gdy ca�uj� ci� w ucho i m�wi�: �Kochanie� dzi�kuj�, to by�a niezapomniana noc��. Co ciekawe, mo�e to by� r�wnie� wariant najstraszniejszy, tylko wtedy czu�y g�os jest g�osem m�skim i ma kaukaski akcent.
Pomi�dzy tymi skrajno�ciami wyst�puje ogromne spektrum r�nych pobudek. Jest tam: �Ta druga butelka to ju� by�a przesada, ale i tak to by� udany wiecz�r�. Jest te�: �Znale�� skarpetki i sp�ywa�, zanim si� obudzi�. Jest r�wnie� wariant do�� egzotyczny: �Zasn��em za kierownic�, panie doktorze?�.
Ale zazwyczaj pobudki s� znacznie bardziej prozaiczne. Cz�sto m�ody m�czyzna budzi si� z my�l�: �Jak ja nienawidz� tej roboty!�. Szeroko rozpowszechniona jest r�wnie�: �Czy ten dzieciak ju� nigdy nie przestanie wrzeszcze�?�. Albo: �Co za kretyn dzwoni do mnie w �rodku nocy?!�.
Mnie obudzi�o s�o�ce, kt�re �wieci�o prosto w okno. �wiat�o by�o tak jasne, czyste i �ywe, �e od razu pomy�la�em: to nie jest s�o�ce d�d�ystego, moskiewskiego nieba.
Otworzy�em oczy i przekona�em si�, �e przez noc pogoda si� diametralnie zmieni�a. W Kimgimie �nieg ju� nie pada�, ale niebo nadal zasnuwa�y szare chmury. W Moskwie si� przeja�ni�o: niebo by�o o�lepiaj�co b��kitne, a� przechodz�ce w biel, s�o�ce cytrynowo��te jak na dzieci�cym rysunku, a powietrze sprawia�o wra�enie krystalicznie czystego i zimnego.
Przez kilka sekund le�a�em, patrz�c w otwarte okna. W g�owie mia�em kompletn� pustk�, a cia�o przepe�nione energi�. Chcia�o mi si� biega�, skaka� Wiele rzeczy mi si� chcia�o. Nie mia�em za to najmniejszej ochoty na porann� gimnastyk� � bo gimnastyka nie by�a mi ju� potrzebna!
Jestem dzieckiem szcz�cia! Mistrz-funkcyjny! Celnik! Sam jeden mog� rozprawi� si� z grup� bandyt�w, niestraszne s� mi rany, a przede mn� d�uga i na pewno szcz�liwa przysz�o��!
Zerwa�em si� z ��ka, podskoczy�em i klepn��em d�o�mi o sufit. Oho! Prawie trzy metry!
���Ranek maluje delikatn� barw� mury pradawnego Kremla!� � za�piewa�em fragment starej piosenki� i zamilk�em. Barw� czy �wiat�em? A co za r�nica! Najwa�niejsze, �e weso�e s�o�ce i czyste niebo jest, u nas, a nie w przytulnym Kimgimie! U nich jako� tak nie bardzo, za to u nas czasem tak, �e ho, ho!
Otworzy�em okno i przechyli�em si� przez parapet. Pewnie �miesznie musi to wygl�da� z Moskwy: w brudnej wie�y na wysoko�ci pierwszego pi�tra nagle otwiera si� okno i wysuwa si� z niego go�y do pasa cz�owiek z zadowolon�, wyspan� g�b�.
Ale nikt na mnie nie patrzy�. Jecha�y samochody, hucza� oddalaj�cy si� poci�g podmiejski (chyba w�a�nie ten ha�as mnie obudzi�). Ciep�o ubrani ludzie �pieszyli na stacj�. No tak, przecie� dzisiaj sobota. Pewnie postanowili wykorzysta� ostatni ciep�y jesienny dzie�. No dobrze, nie ciep�y, ale w ka�dym razie s�oneczny. Ja sam w takie dni bra�em Keszju, dzwoni�em do Anki i jechali�my do niej na dacz�, star� i w�a�nie dlatego tak� fajn�.
Nagle zrobi�o mi si� przejmuj�co smutno. Nie z powodu Anki. By�o, min�o, rozstali�my si� i po�egnali�my, co� si� po prostu nie u�o�y�o. Rozstali�my si� po ludzku, za obop�ln� zgod�. Za wykasowanymi z mojego �ycia przyjaci�mi, a nawet za rodzicami te� jako� specjalnie nie t�skni�em. Z przyjaci�mi, teraz ju� by�em pewien, m�g�bym zaprzyja�ni� si� na nowo � z Koti� si� przecie� uda�o. A rodzice� Najwa�niejsze, �e s� �ywi i zdrowi, �e si� o mnie nie martwi� � przecie� dla nich to tak, jakby mnie nigdy nie by�o.
T�skni�em za� Keszju. Chcia�em wzi�� za uszy jego psi �eb i wytarga� jak nale�y. A potem przytuli� nos do nosa, podrapa� go za uchem, pog�aska� po brzuszku.
Tfu! Gdybym opowiedzia� o tym Kotii, pewnie natchn��bym go do stworzenia nowego arcydzie�a. Na pewno siedzi teraz w domu i m�czy si� z powodu braku pomys��w.
A w�a�ciwie dlaczego nie mia�bym zabra� Keszju? Dlatego �e mnie zapomnia�? To co, przywyknie na nowo! Dlatego �e s�siedzi wzi�li go do siebie? Cze�� im za to i chwa�a, jestem nawet got�w zap�aci� im za psa. Ale musz� mie� z powrotem mojego Keszju!
Ta decyzja od razu poprawi�a mi humor. Zamkn��em okno, wbieg�em po schodach na drugie pi�tro, wzi��em zimny prysznic (nie dlatego, �e lubi�em, tylko dlatego, �e woda nie chcia�a si� nagrza�), potem zrobi�em sobie w kuchni kilka kanapek i zaparzy�em herbat�. Usiad�em na krze�le, zacz��em je�� i zastanawia� si�: zainstalowa� w wie�y telewizor czy nie? Sam z siebie na pewno si� nie pojawi, ale przecie� mo�na kupi�. Czy potrzebuj� w swoim nowym �yciu pude�ka do prania m�zgu, czy nie?
Chyba jednak potrzebuj�, �eby zupe�nie nie oderwa� si� od �ycia kraju. Wszyscy ogl�daj�, a ja co, mam by� lepszy? Kto mi wtedy poradzi: �Jedz jogurt�, �Myj z�by�, �Id� do kina�?
Ukroi�em sobie jeszcze kawa�ek kie�basy, nala�em herbaty, wsta�em i przeszed�em si� po kuchni. Pomaca�em no�e � ostre, obejrza�em garnki i talerze. B�d� musia� nauczy� si� gotowa�, bo na razie mam w repertuarze tylko dwie potrawy � sma�one jajka i gotowan� kur�. Mo�na by pomy�le�, �e czuj� jak�� szczeg�ln� wrogo�� do tego nieszcz�snego ptaka i usi�uj� zniszczy� go razem z potomstwem na wszystkie mo�liwe sposoby. Jeszcze przyjdzie kiedy� w go�ci funkcyjny Feliks i b�dzie mi g�upio.
I wtedy dopiero u�wiadomi�em sobie, �e od kilku minut nie daje mi spokoju delikatny d�wi�k dobiegaj�cy zza �ciany. Cichy szum, jakby obok pracowa� jaki� pot�ny mechanizm.
Nas�uchuj�c, podszed�em do okna, do tego zamkni�tego okiennicami, po lewej stronie od wychodz�cego na Moskw�. Przy�o�y�em ucho do zimnej metalowej okiennicy.
Co� mrucza�o, sycza�o, szumia�o. Jakie� maszyny? Odkr�ci�em trzpie�, przelotnie rejestruj�c, �e moje palce trzymaj� �rubk� niczym szczypce, jednym ruchem otworzy�em okiennice na o�cie�.
Tutaj te� by�o s�o�ce, w�a�nie wstawa�o nad morzem, male�ki purpurowy brze�ek na wschodzie. Ciekawe, �e jak si� patrzy na s�o�ce wystaj�ce zza morza, cz�owiekowi nigdy si� nie pomyli, czy s�o�ce wschodzi czy zachodzi.
Po prawej i lewej stronie ci�gn�a si� pla�a; otworzy�em okno, wci�gn��em w p�uca s�ony i zarazem s�odki morski wiatr, wysun��em si� do pasa i rozejrza�em. Wie�a sta�a na piaszczystym p�wyspie niczym latarnia morska, albo forpoczta strzeg�ca przed potworami morskimi.
Ale czu�em, �e tutaj nie ma o�miornic z Kimgimu, a je�li nawet s�� U podn�a swojej funkcji rozerw� ka�d� o�miornic� go�ymi r�kami.
Zbieg�em na d� i otworzy�em drzwi. Nogi grz�z�y mi w piasku, kiedy obiega�em wie��. Piaszczysta pla�a, trzysta metr�w za wie�� zielony brzeg. �adnych �lad�w ludzi. Tylko szumi�ce, nap�ywaj�ce na brzeg fale.
Musia�bym mieszka� gdzie� indziej ni� w Moskwie i wyje�d�a� nad morze cz�ciej ni� raz do roku, �eby zachowa� si� inaczej. Rozebra�em si� do naga, pobieg�em na brzeg i wszed�em do wody. By�a ch�odna, jak zwykle o poranku, ale do wytrzymania. Kilka metr�w szed�em, a gdy woda si�gn�a mi do pasa, zacz��em p�yn��. Minut� p�niej spr�bowa�em wymaca� nog� dno, ale dna ju� nie by�o. Wisia�em teraz w tej cudownie ch�odnej, s�onej wodzie, delikatnie podgarniaj�c j� r�kami i patrz�c na wstaj�ce s�o�ce. Potem zawr�ci�em i popatrzy�em na brzeg, na swoj� wie��.
Nawet si� nie zdziwi�em si�, �e w tym �wiecie wie�a wygl�da jak latarnia morska. �ciany z szarego kamienia i r�owych muszli. Na samej g�rze zakratowany taras, s�abo po�yskuj�ce lustra i reflektory. Ciekawe, jak si� zapala �wiat�o? I czy powinienem pe�ni� rol� latarnika?
Pewnie tak.
Zanurzy�em si� i pop�yn��em do brzegu.
Nowy �wiat to dobra rzecz, ale stary przyjaciel jeszcze lepsza. Musia�em ratowa� Keszju.
Zn�w wzi��em prysznic � morska woda jest s�ona. Potem nie wytrzyma�em i stan��em przy oknie wychodz�cym na morze.
S�o�ce wisia�o ju� nad horyzontem. Od morza zacz�a wia� lekka, ciep�a bryza.
Zawsze zazdro�ci�em ludziom, kt�rzy mieszkaj� nad morzem.
A teraz mia�em swoje w�asne, tu� za progiem. Pi�tna�cie minut piechot� od metra Aleksiejewska.
Nie mia�em czym zamkn�� drzwi od zewn�trz, ale nie s�dzi�em, �eby to by�o potrzebne. Skoro wie�a w ci�gu jednej nocy wyhodowa�a ca�e pi�tro z kuchni� i �azienk�, to pewnie b�dzie umia�a nie wpu�ci� do �rodka bezdomnego. Naci�gn��em kaptur na wilgotne w�osy (s�o�ce s�o�cem, ale jesieni nikt nie odwo�ywa�) i poszed�em do metra.
Pieni�dzy mia�em niewiele, a przecie� chcia�em uczciwie wykupi� Keszju.
I wtedy przysz�a mi do g�owy niespodziewana my�l.
Zatrzyma�em si� izacz��em �apa� okazj�. Minut� p�niej obok mnie zahamowa� �iguli z mordziastym �ysym kierowc�, podobnym do m�odego aktora Morgunowa.
��Do Studienogo projezda � powiedzia�em z szerokim u�miechem.
��Ile?
��Pi��dziesi�t. � U�miechn��em si� jeszcze szerzej, cho� ni�ej setki mo�na by�o nie zaczyna� rozmowy. � My�l�, �e to wystarczy?
��A� za du�o! � powiedzia� szczerze kierowca i przechyli� si�, otwieraj�c mi drzwi. � Wsiadaj!
Jak wida�, umiej�tno�ci celnika nie ogranicza�y si� do znajomo�ci rzadkich s��w i umiej�tno�ci �apania no�y w powietrzu. Kierowca mrucza� co� pod nosem zadowolony, a ja odpr�ony patrzy�em na przemykaj�ce za oknem domy. Kork�w na szcz�cie nie by�o.
��Czyta�em niedawno Henry�ego Millera � odezwa� si� niespodziewanie kierowca.
Wygl�da� tak, �e nie podejrzewa�em go nawet o czytanie modnych Murakami i Coelho, szczerze m�wi�c, co do Turgieniewa, Londona i Strugackich te� mia�em powa�ne w�tpliwo�ci.
��Co konkretnie? � spyta�em. �
Kierowca spojrza� na mnie zdumiony.
��No, no! A gdzie�e� ty czyta� te ksi��ki?
��A tak si� z�o�y�o. � A� si� stropi�em. � W m�odo�ci, w bibliotece rodzic�w.
��Aa, jasne. � Kierowca si� uspokoi�. � S�uchaj, nie rozumiem ja tej wysokiej literatury! Czytam i czytam, no co to za pora�ka? Jak ju� wysoka literatura, to albo g�wno jedz�, albo w ty�ek si� �aduj�! Jak tu si� przem�c i czyta� co� takiego?
��Niech si� pan nie przemaga � poradzi�em. � I czyta klasyk�.
��Tiutczewa bardzo lubi� � zwierzy� si� niespodziewanie kierowca, po czym zamilk�.
I tak dojechali�my do Studienogo � w milczeniu i rozmy�laniach o wysokiej literaturze. Poprosi�em kierowc�, �eby zatrzyma� si� w pewnej odleg�o�ci od mojego by�ego domu, i wr�czy�em pi��dziesi�t rubli, kt�re zosta�y bez sprzeciwu przyj�te.
Dziwne spotkania przebiegaj� czasem bez �adnych cud�w.
Temu, kto nazwa� t� ulic� Studienyj projezd, nie mo�na odm�wi� ani poczucia humoru, ani zmys�u obserwacyjnego. Latem to ca�kiem sympatyczna ulica, za kt�r� ko�czy si� Moskwa, a zaczyna Rosja, ale jesieni� i zim� jej nazwa staje si� ca�kowicie usprawiedliwiona. Przechodzie� od razu przypomina sobie historie o dziewczynkach z zapa�kami i znacznie bardziej realne acz mniej rozdzieraj�ce kroniki kryminalne o alkoholikach, kt�rzy po�o�yli si� w zaspie, �eby odpocz��.
Powoli obchodzi�em sw�j blok, zastanawiaj�c si�, jak w�a�ciwie b�d� dzia�a�. Wykorzystam zdolno�ci funkcyjnego? Otworz� drzwi kopniakiem, z�api� swojego psa i uciekn�? I czy wystarczy mi zdolno�ci? Do wie�y jest dok�adnie dziesi�� kilometr�w.
Dok�adnie?
Tak, dok�adnie. Plus minus pi��dziesi�t metr�w. Wiem to na pewno. Zupe�nie jakbym s�ysza� brz�czyk w s�uchawce telefonicznej, kt�r� za bardzo odsunie si� od bazy.
No c�, o rozrabianiu gdzie� na Praskiej nie ma mowy, tam stan� si� zwyk�ym cz�owiekiem.
Ale tutaj chyba wystarczy�oby mi zdolno�ci. M�g�bym wdrapa� si� po �cianie naszego o�miopi�trowca do okien s�siad�w, m�g�bym bez wi�kszego wysi�ku wywa�y� stalowe drzwi. Albo otworzy� porz�dne w�oskie zamki spinaczem biurowym. To mie�ci�o si� w zestawie umiej�tno�ci celnika.
Ale ja nie chcia�em ani kra��, ani rozrabia�. Zosta�o mi pi�� tysi�cy rubli. Przypadkowi w�a�ciciele mogliby za t� sum� sprzeda� rasowego psa. Ale r�wnie dobrze mog� nie sprzeda�.
Kiedy wszed�em na swoje stare podw�rko, problem rozwi�za� si� sam. Na placu zabaw, gdzie dzieci si� nigdy nie bawi�y, w�r�d sm�tnych betonowych grzybk�w i pogi�tych starych hu�tawek, c�rka s�siad�w wysz�a z Keszju na spacer.
Idealna sytuacja! Podej��, hukn�� na dziecko, zabra� psa. Rodzice nawet nie zg�osz� tego na milicj�, zadowoleni, �e dziewczynce nic si� nie sta�o.
A dziewczynka� dziewczynka ja�nia�a ze szcz�cia. Mocno �ciskaj�c smycz, zerka�a na boki � pragn�a widz�w! Wychodzi�a na spacer z psem! Z prawdziwym psem! Swoim w�asnym! Pochwyci�em jej radosne spojrzenie (oczywi�cie mnie nie pozna�a) i zrozumia�em, �e nie zdo�am odebra� jej psa. No� chyba �e Keszju sam rzuci mi si� na spotkanie.
Nie rzuci� si�. Biega� po placyku, wybieraj�c co bardziej suche miejsca, w�cha� �listy� od s�siad�w, gdzieniegdzie zadziera� �ap�, zostawiaj�c odpowied�.
Podszed�em, wyj��em papierosy i zapali�em. Keszju szczekn�� rado�nie i podszed� bli�ej. Nigdy nie by� agresywny i je�li oceni�, �e jego panu nie grozi niebezpiecze�stwo, to got�w by� przywita� si� z przechodniami. Oczywi�cie, je�li przechodzie� mu si� spodoba�.
Opu�ci�em r�k� i pozwoli�em, �eby zimny mokry nos wtuli� si� w moj� d�o�. Koniuszkami palc�w podrapa�em Keszju pod brod�. Pies popatrzy� na mnie przyja�nie, stan�� na tylnych �apkach, przednimi brudz�c mi d�insy, i szczekn�� na powitanie.
Dziewczynka u�miechn�a si� i powiedzia�a:
��Keszju wita si� tak wy��cznie z dobrymi lud�mi!
��Keszju? Jakie niezwyk�e imi�. � Poklepa�em psa po g�owie. � Ja te� mia�em� takiego samego psiaka.
Spodziewa�em si�, �e dziewczynka stanie si� czujna, w ko�cu ma psa zaledwie od dw�ch dni.
��O, to super! � zawo�a�a. � A pan ma psa czy suk�? Bo my psa. Tata mi go podarowa�, kiedy posz�am do pierwszej klasy. I powiedzia�, �e je�li b�d� si� �le uczy�, to mi go zabierze!
No tak, obietnica w stylu Piotra Aleksiejewicza. Popatrzy�em uwa�nie na dziewczynk�. Nie k�ama�a!
��To ile on teraz ma? � zapyta�em.
��Trzy i p� roku. Jest jeszcze m�ody! I na dw�ch wystawach by� czempionem!
A ja nigdy nie prowadza�em Keszju na wystawy. Ci�gle nie mia�em czasu. Hodowca m�wi�a, �e takiego psa nale�y wystawia�, ale�
��Widz�, �e dobrze si� uczysz � zauwa�y�em. � Skoro pies nadal jest z tob�.
Dziewczynka roze�mia�a si� d�wi�cznie.
��Oczywi�cie, mam same pi�tki! Ale tata tylko �artowa�! Niech pan nie my�li, �e on to m�wi� na powa�nie! Nikomu nie odda�by Keszju!
Zaci�gn��em si� mocniej i zacz��em kas�a�. Cholera. Co si� dzieje? Okazuje si�, �e Keszju nie tylko nie nale�y do mnie, ale nawet u Natalii Iwanowej nigdy nie by�! Grubosk�rny alkoholik Piotr Aleksiejewicz podarowa� psa swojej c�rce� i co� si� zmieni�o w ich rodzinie. Zaszczuta, cicha tr�jkowa uczennica �mieje si� weso�o, uczy na same pi�tki i m�wi o ojcu z autentyczn� mi�o�ci� w g�osie.
��Ty chuliganie � szepn��em, przykucaj�c i pozwalaj�c, �eby Keszju poliza� mnie po nosie. � To znaczy, �e mnie nie pami�tasz? Ale jest ci dobrze? Na pewno? A im si� dzi�ki tobie lepiej �yje?
Keszju obliza� mi twarz. By�o mu dobrze. Kocha� swoj� ma�� pani� i by� absolutnie przekonany, �e wi�kszo�� �wiata tak�e jest warta mi�o�ci.
��Fajny pies � powiedzia�em. � Uwa�aj na niego. Ja� widzisz� w�a�nie takiego straci�em.
Na twarzy dziewczynki odmalowa�o si� zrozumienie tej strasznej sytuacji. Skin�a g�ow� i powiedzia�a:
��Nied�ugo b�dziemy mie� szczeniaki. Je�li pan chce, to prosz� przyj��. Tylko, przepraszam, ale one s� drogie�
��Zastanowi� si� � obieca�em. � A tak w og�le to szukam tu znajomej. Nazywa si� Natalia Iwanowa. Nie znasz jej mo�e?
Dziewczynka zastanowi�a si� i pokr�ci�a g�ow�.
��Pami�tam tylko, �e mieszka w tej okolicy � m�wi�em dalej. � Na sz�stym pi�trze. Kiedy� j� tu odprowadza�em.
��My te� mieszkamy na sz�stym! � o�ywi�a si� dziewczynka. � Ale u nas nie ma �adnej Natalii. Na pi�trze s� trzy mieszkania. W jednym mieszka ciocia Galina� � Dziewczynka zni�y�a g�os i doda�a, wyra�nie powtarzaj�c zas�yszan� opini�: � Straszna j�dza. W drugiej ja, Keszju, mama i tata. A mi�dzy nami w kawalerce w og�le nikt nie mieszka. Widocznie w�a�cicielom mieszkanie jest niepotrzebne! Tylko czemu nie wynajm�? Przecie� mo�na zarobi�! A tak to ani sobie, ani nikomu. Tata m�wi, �e trzeba si� zorientowa�, mo�e da�oby si� to mieszkanie im odebra�, skoro nie korzystaj�.
��Nie przypuszczam � powiedzia�em w zadumie. � A o szczeniaczku pomy�l�, dzi�kuj� bardzo.
Na po�egnanie zn�w poklepa�em Keszju po karku. I poszed�em, nie odwracaj�c si�.
Do Kotii zadzwoni�em, dochodz�c do metra.
��Tak? � zapyta� podejrzliwie.
��Tak � przyzna�em. � W�a�nie. To ja.
Us�ysza�em ci�kie westchnienie.
��Kotia, no przesta� si� wyg�upia� � poprosi�em. � Musz� si�poradzi�.
��A ja musz� pracowa�! � odpar� dumnie Kotia.
��A co, zarabiasz na urlop? � zapyta�em podst�pnie.
��Dlaczego by nie!
��Poczekaj, niech zgadn�, jak� �Kiedy� by�am weso��, towarzysk� dziewczyn�, a potem zobaczy�am j� w telewizji��.
���Kiedy� by�am zwyk�ym petersburskim ch�opcem o imieniu Alocha � powiedzia�a Mary z u�miechem. � Zga� papierosa, palenie szkodzi zdrowiu!�.
��No, w twoich tekstach pojawi�y si� spo�eczne akcenty!
��To dla gazety �B�d�my zdrowi� � burkn�� Kotia. � Prosz�, �eby zawsze wstawi� co� o szkodliwo�ci alkoholu czy nikotyny. Po co dzwonisz?
��We� zgrzewk� piwa i przyjed� � poprosi�em. � Tylko �eby piwo by�o zimne. I jakie� chipsy, orzeszki.
Przez chwil� Kotia przetrawia� informacj�, w ko�cu powiedzia�:
��Ciep�e piwo by�oby problemem, ale zimne� A co? Trzecie drzwi si� otworzy�y? Dok�d?
��Do lata � powiedzia�em i si� wy��czy�em.
Rozs�dne my�li zwykle podkradaj� si� niespodziewanie.
��Gdyby� umia� my�le� systemowo � oznajmi� Kotia, przekr�caj�c si� z plec�w na brzuch � to poprosi�by�, �ebym wzi�� krem z filtrem UV.
Rzeczywi�cie, s�o�ce zacz�o nie�le przypieka�.
��Gdyby� nie by� taki leniwy � odpar�em � polecia�by� teraz po krem. Ja za�atwi�em lato, o ca�� reszt� martw si� ty.
��I gdzie ja ci teraz kupi� krem? � zapyta� rozleniwionym g�osem Kotia. � Musia�bym albo w domu szuka�, albo w supermarketach z kosmetykami w rodzaju �Twerska-Full Wypas�. Daj no browar.
Poda�em mu butelk� piwa �Obo�o� i zapyta�em:
��S�uchaj, czemu ci�gle kupujesz to piwo?
��Bo mi si� podoba ich kampania reklamowa. � Kotia si� u�miechn��. � Wyobra� sobie, oni proponuj�, �eby pisarze fanta�ci wspomnieli w swoich ksi��kach o piwie �Obo�o�.
��No i co?
��Je�li dziesi�� razy z rz�du autor wymieni s�owo �Obo�o�, to dostaje premi�. Czujesz?
��Tak po prostu? � zachwyci�em si�. � �Obo�o�, �Obo�o�, �Obo�o� i ju�?
��Dziesi�� razy z rz�du �Obo�o� � podkre�li� Kotia. � Nic mniej.
��A co to w og�le znaczy to �Obo�o�? � zapyta�em.
��Bagnisty brzeg rzeki.
��Powa�nie? Czyli �Obo�o� to piwo z wody bagiennej?
��Ale przecie� smaczne!
Nie spiera�em si�. Nad takim morzem, pod takim s�o�cem i w dodatku w listopadzie smakowa�oby mi ka�de piwo.
��Dziwne to wszystko � odezwa�em si�. � Widzisz� Spodziewa�em si�, �e Keszju b�dzie t�skni� za Natali�. �e ja go zabior�. Zap�aci�bym oczywi�cie! A tu si� okazuje, �e dziewczynka ma go od trzech lat. Bez sensu�
��W�a�nie z sensem � prychn�� Kotia. � Ci�gle nie kapujesz?
��Czego?
��Ani R�a, ani Feliks nie wspominali o �adnych dziwnych osobach, kt�re zaj�y ich miejsce. Powiniene� po prostu sam wypa�� z �ycia.
��No?
��A ciebie wyrzucili. Zamienili.
Ci�gle nie mog�em zrozumie�.
��Jak to �zamienili�?
��A co, ona sama nadzia�a si� na n�, tak? � zapyta� spokojnie Kotia. � Nachyli�a si� i hopla! Wszed� jak w mas�o? I ju� mamyzbroczonego krwi� trupa, syreny wyj�, ty uciekasz�
��Cholera�
Wreszcie do mnie dotar�o.
Zerwa�em si�, w�ciek�y kopn��em piasek.
��Cholera! Cholera! Cholera!
��Zrozumia�e�? � Kotia odwr�ci� g�ow� i popatrzy� na mnie o�lepiony s�o�cem. � Ta twoja Natalia to taki sam funkcyjny jak i ty. Z jakiego� powodu post�powa�e� nie tak, jak oni by chcieli. Przewidzieli to i zawczasu przygotowali ci bodziec � bezczeln� nieprzyjemn� kobiet�. Przecie� ta Iwanowa to taki typ kobiety, kt�rego najbardziej nie lubisz, prawda? Nie zwyk�a obca baba, ale wstr�tna obca baba. Tak?
Wzruszy�em ramionami.
��Z tob� to nie by�o takie proste jak z pokoj�wk� czy restauratorem � m�wi� dalej Kotia. � Unios�em si� wczoraj� przepraszam. Ale strasznie mnie ta mapa wkurzy�a. No wi�c, z tob� to wszystko nie jest takie proste, Kiry�. Nie jeste� zwyk�ym celnikiem, jakich tu maj� na p�czki. Jest w tobie co� szczeg�lnego. Tylko nie zrozumia�em jeszcze, co to takiego.
��A pr�bowa�e�? � zapyta�em ponuro.
��Tak. P� nocy kombinowa�em. � Kotia usiad� na piasku i popatrzy� na mnie surowo. � Pos�uchaj, Kiry�. Pewnie rzeczywi�cie byli�my dobrymi przyjaci�mi�
Speszy�em si�, jak zawsze, gdy zaczyna si� m�wi� z przyjaci�mi o przyja�ni. To tylko z kumplami �atwo wychodzi.
��Morze w centrum Moskwy, ca�y ten tw�j Kymgym�
��Kimgim!
��Co za r�nica. To wszystko jest naprawd� super. Przyja�� z tob� jest i przyjemna i wygodna. � Kotia u�miechn�� si� krzywo, ale od razu powa�nie doko�czy�: � Tylko �e ty nie nale�ysz do szeregowych mason�w� to znaczy, funkcyjnych. Z tob� wi��e si� jakie� nieszcz�cie� i kiedy� nie zd��ysz przechwyci� wszystkich no�y. Czuj�, �e to wszystko �le si� dla mnie sko�czy. Dzi� rano siad�em, �eby napisa� kolejn� cha�turk�, i my�l�: je�li Kiry� nie zadzwoni do obiadu, to wy��czam telefony i b�d� sobie wmawia�, �e to wszystko mi si� przy�ni�o. Ale zd��y�e�. Draniu.
Popatrzy�em na niego stropiony. Kotia mia� racj�. Wci�ga�em go w jakie� przygody, niby ciekawe, a jednocze�nie �miertelnie niebezpieczne. A przy tym ja sam mia�em asy w r�kawie � zdolno�ci funkcyjnego.
��Kotia�
��Dobra tam, do diab�a z t� liryk�. � Kotia machn�� r�k�. � A morze zajebiste� i piwo zimne� Ekologia taka, �e tylko zabi� si� bumerangiem! Za to nawet umrze� mo�na� Przeczyta�e� ten kimgimski podr�cznik?
��Przejrza�em.
��I co ci� tam zdumia�o?
��Brak pa�stw.
��Ot� to! � Kotia pogrozi� mi palcem. � Miasto Kimgim zamiast Kaliningradu, prosz� bardzo. Miasto Zachrtan na miejscu Petersburga, nie ma sprawy. Nie maj� szcz�cia do fonetyki� Ale je�li w ca�ym ich �wiecie nie ma ani jednego pa�stwa, tylko miasta i ziemia niczyja� To co otrzymujemy?
��Feudalizm? � zasugerowa�em.
��Jaki znowu feudalizm! � Kotia si� skrzywi�. � Feudalizm to wojny, walka o w�adz�, intrygi. Nie, nie chodzi o to, �e mam co� przeciwko temu, �e na ca�ym �wiecie nie ma ani jednej wojny � wprost przeciwnie, jestem obiema r�kami za! Tylko �e to tak samo z siebie jest niemo�liwe. To mi wygl�da na sztuczny �wiat.
��Kotia, mamy za ma�o danych.
��Mamy wystarczaj�co du�o danych. � Kotia wsta� z piasku i potrz�sn�� chud� r�k�. � Wszystko wyra�nie wida�! Nawet punkt bifurkacji w miar� dok�adnie obliczy�em.
W tym momencie od strony wie�y dobieg�o stukanie. Odwr�cili�my si� jednocze�nie.
��Niech sobie stukaj� � powiedzia�em. � Czy celnik nie ma prawa odpocz��?
��A nie zapomnia�e�, �e dzi� mia�a ci� odwiedzi� komisja?
Zacz��em si� szybko ubiera�.
Kotia te� si� ubra�, zastanawiaj�c si� po drodze:
��Czy ja w�a�ciwie mam prawo u ciebie przebywa�? Mo�e powinienem si� gdzie� tu schowa�?
��Zakop si� w zaspie w Kimgimie! � odci��em si�. � Mam przecie� prawo zaprasza� go�ci� Chyba�
��Kiry�, ty teraz ze wszystkich si� udawaj g�upiego � powiedzia� Kotia. � Dobrze ci to wychodzi. Ci, kt�rzy tu przyjd�, nie b�d� g�upcami.
Tak si� jako� z�o�y�o, �e nigdy nie mia�em okazji sk�ada� sprawozdania przed komisj�. W szkole by�em z jednej strony zbyt zdolny, z drugiej zbyt leniwy, �eby si� ba� jakiej� tam �komisji z miejskiego wydzia�u o�wiatowego�. Studiowa�em w tych latach, gdy �adnych komisji po prostu nie by�o, a w kraju panowa�a absolutna anarchia. A gdy pracowa�em w �Bicie i Bajcie�� A co tu sprawdza�? Czy nie gwizdn��em nowej karty graficznej do swojego domowego komputera?
Nie, nie gwizdn��em, wzi��em do przetestowania i za miesi�c oddam, w�a�nie zd��y si� zestarze�, a jak wam si� co� nie podoba, to si� zwalniam i przechodz� do �Mikrouk�adu�, gdzie p�ac� p�tora tysi�ca wi�cej!
Mimo to teraz strach sun�� zimnym potem mi�dzy moimi �opatkami. C� pocz��! Niewych�ostane pokolenie do dzi� le�y w poprzek �awy i czeka, kiedy zetn� dla niego r�zg�.
Strz�saj�c piasek z koszuli, podszed�em do drzwi. Przelotnie pomy�la�em, �e trzeba by po�o�y� przed drzwiami jak�� szmat� albo takie specjalne zielone wycieraczki, jak trawa z plastiku.
Do moskiewskich drzwi zn�w kto� zastuka�.
Kotia, usi�uj�c przybra� skupiony wyraz twarzy (w czym przeszkadza�y mu dwie butelki ukrai�skiego piwa), stan�� obok schod�w.
Otworzy�em drzwi� i ujrza�em trzy znajome twarze.
Na przodzie sta� znany komik, gwiazda ekranu. U�miech mia� przeklejony tak mocno, �e pewnie musia� porz�dnie napina� mi�nie, �eby przesta� si� u�miecha�.
Obok niego znany deputowany o patriotyczno-opozycyjnych pogl�dach. On te� si� u�miecha�, ale jemu wychodzi�o to znacznie lepiej. Patrz�c na jego serdeczny u�miech, a� chcia�o si� wst�pi� z nim do jednej partii i rami� w rami� troszczy� si� o nar�d.
Ale ci dwaj to jeszcze nic, przecie� w�a�nie czego� podobnego si� spodziewa�em.
Trzeci� osob� by�a Natalia Iwanowa.
Ca�a i zdrowa, skin�a mi uprzejmie g�ow�. Tylko jej spojrzenie � czujne i baczne � nie pasowa�o do powitalnego u�miechu.
W duchu podzi�kowa�em Kotii, �e w sam� por� podzieli� si� ze mn� swoim domys�em.
��Cze��, Natasza � powiedzia�em, pochyli�em si� i cmokn��em j� w policzek. � Ciesz� si�, �e ci� widz� w dobrym zdrowiu.
Do polityka wyci�gn��em r�k�, wymienili�my mocny u�cisk d�oni. Komika, je�li mam by� szczery, mia�em ochot� grzmotn�� nadmuchiwanym m�otem albo cisn�� mu w twarz kremowy tort. Ale ograniczy�em si� do skinienia g�ow� i maksymalnie serdecznego u�miechu.
Natalia przygl�da�a mi si� uwa�nie. W jej oczach co� si� topi�o, przerabia�o, prze��cza�o, na pierwszy plan wysuwa�a si� serdeczno�� i aprobata � zobaczy�em nawet weso�e zmarszczki w k�cikach jej oczu (cho� zwykle takie zmarszczki pojawiaj� si� u wytrawnych kanalii w wieku trzydziestu, trzydziestu pi�ciu lat). A napi�cie chowa�o si�, wycofywa�o z jej oczu, zajmuj�c pozycj� gdzie� w okolicy duszy.
Ale ze mnie idiota!
Przecie� dopiero co Kotia mi radzi�: udawaj g�upiego! A ja ju� wykaza�em si� nadmiern� bystro�ci� � nie zdziwi�em si�, �e Natalia �yje.
��Nie masz do mnie �alu, Kiry�? � Natalia r�wnie� pochyli�a si� w moj� stron�, dotkn�a mojego policzka suchymi, gor�cymi wargami. Od jej powitania powia�o ch�odem.
��No co� ty! � zmuszaj�c si� do �miechu, skin��em komikowi g�ow�, jakbym zach�ca� go do podzielenia mojej weso�o�ci. � Co ja, g�upi jestem? Kto by odm�wi� czego� takiego! I przecie� gdyby� mi wszystko wyja�ni�a, to ja�
��Nigdy niczego nie wolno wyja�nia�. � Natalia zredukowa�a swoj� fa�szyw� serdeczno��. � Mo�emy wej��?
��Oczywi�cie. � Cofn��em si� z przej�cia, przelotnie zauwa�aj�c zaparkowane nieopodal samochody i kilku barczystych ludzi otaczaj�cych wie��. Polityk, Natalia i komik weszli i zatrzymali si� na widok Kotii. � Odwiedzi� mnie przyjaciel� Pomy�leli�my, �e si� napijemy piwa�
Natalia popatrzy�a uwa�nie na Koti�. M�j przyjaciel stan�� niemal�e na baczno�� i wypali�:
��Czagin, Konstanty Igoriewicz! Dwadzie�cia pi�� lat! Zwolniony z wojska z powod�w zdrowotnych! Dziennikarz!
��Jaki znowu dziennikarz? � zapyta�a z pogard� Natalia.
��Sensacjonista!
��To u ciebie Kiry� nocowa�?
��Tak jest � przyzna� ochoczo Kotia. � Tylko ja nie pami�tam, wszystko zapomnia�em, a potem poznali�my si� na nowo. Prosz� nie my�le�, �e ja tu jestem s�u�bowo. Wy��cznie po przyjacielsku! Nie chcia�bym, �eby Kiriucha mia� k�opoty.
��Uwa�aj, �eby� ty nie mia� k�opot�w. � Natalia najwyra�niej podj�a jak�� decyzj� dotycz�c� Kotii. � Oczywi�cie, mo�ecie si� przyja�ni�. Przyja�� to wa�na rzecz.
��Stary przyjaciel nie zepsuje bruzdy � powiedzia� ochryple komik i zerkn�� z nadziej� na Natali�, potem na polityka.
Natalia go zignorowa�a, polityk skrzywi� si� i rzek�:
���enia, nie jeste� w pracy�
��Zdawa�o mi si�, �e to zabawne! � powiedzia� humorysta wyzywaj�co i wzruszy� ramionami. � Ka�demu si� mo�e zdarzy�!
��Lepiej poznajmy si� z m�odym cz�owiekiem � rzuci� pojednawczo polityk. � Bo ju� widz�, co on o nas my�li� Komisja, inspekcja� jak ja nienawidz� biurokracji!
��Ja was znam� z widzenia � mrukn��em. � Pan�
��Po prostu Dima. � Polityk roz�o�y� r�ce. � �adnych ceremonii, sami swoi! Kiry�, �enia, Dima� e� Kotia, Natasza. Urz�dzasz si�, Kiry�?
��Powolutku � powiedzia�em. Usi�uj�c nie patrze� na Natasz� i robi�c speszon� min�, zagai�em: � Z pieni�dzmi troch� cienko. Mieszkanie wprawdzie jest, ale trzeba przecie� co� je��. No i telewizor by si� przyda�, �eby nie oderwa� si� od �ycia w kraju.
Polityk skin�� g�ow� i popatrzy� na Natali�; ta sta�a na schodach, uwa�nie ogl�daj�c pierwsze pi�tro wie�y.
��Natasza� � odezwa� si�. � Nie macie zwyczaju wyp�acania zwrotu koszt�w za przeprowadzk�? Zanim cz�owiek przyst�pi do pracy�
Dziwne stosunki panowa�y w tej tr�jce. Komika od razu zaklasyfikowa�em jako osobnika nieszkodliwego i wzi�tego �dla towarzystwa�, ale kto by� tutaj g��wny, Natalia czy Dima, nie mog�em zrozumie�.
��Zaraz dam. � Natalia skin�a g�ow�. � Kiry�, drugie pi�tro si� otworzy�o?
��Kuchnia i �azienka.
��Doskonale. � Natalia podesz�a do mnie. Patrz�c mi prosto w oczy, po omacku wyj�a z torebki grub� paczk� b��kitnych banknot�w. � Setka ci wystarczy?
Kotia klasn�� j�zykiem i szepn��:
��To spory metra��
��Ch�opaki, nie b�d�cie bezczelni. � Natalia u�miechn�a si� i w�o�y�a mi pieni�dze w r�k�. � Jakie drzwi si� otworzy�y?
��Do Kimgimu � powiedzia�em. � Jako pierwsze. A dzisiaj rano� O, te.
Rzecz jasna drzwi interesowa�y ich znacznie bardziej ni� moja osoba. Kilka chwil p�niej ca�a tr�jka drepta�a ju� po piasku. Na ich twarzach malowa�o si� zadowolenie. Komik nawet pobieg� do wody, zamoczy� d�onie i wr�ci�, g�o�no, z teatraln� intonacj� deklamuj�c:
Zima! A ch�opi ju� triumfuj�,
A ja na Malcie, mnie po chu�
Natalia westchn�a, lecz nic nie powiedzia�a. Polityk rozlu�ni� w�ze� krawatu. Zdj�� bia�� marynark� i przerzuci� przez r�k�.
��Lubi� morze � powiedzia�. � Wspaniale, Kiry�. Do tej pory w Moskwie by�o tylko jedno wyj�cie nad morze. W Kapotni, masz poj�cie?
��A ile jest wszystkich wie� w Moskwie?
��To nie zawsze s� wie�e, w Kapotni jest piwnica. Siedemna�cie przej�� celnych.
Zerkn��em na komika � obchodzi� wie�� dooko�a, dotyka� �cian, nawet je kopa�, jakby sprawdzaj�c wytrzyma�o��.
��To rzeczywi�cie Malta? � spyta� w ko�cu.
��To bardzo daleko od naszej Ziemi � wyja�ni� spokojnie polityk. � Nie w kilometrach, po wachlarzu. To nie Kimgim, tutaj s� zupe�nie inne kontynenty. I nie ma ludzi.
��Kurort.
��W�a�nie. B�dziesz si� cieszy� popularno�ci�, Kiry�.
��Nie pomylili�my si� co do ciebie � przyzna�a Natalia. � No c�, Kiryle. Gratuluj�. To dobre drzwi. Zreszt�, ju� to zrozumia�e�.
Pod��y�em za jej spojrzeniem i zobaczy�em zostawione na piasku dwie butelki piwa i torebk� orzeszk�w. I nie tylko ja. Polityk podszed� do miejsca pikniku, podni�s� dwie butelki, otworzy� jedn� o drug� i napi� si�.
Kupi�o ich to morze. Rozlu�ni�o. Widocznie bardzo chcieli mie� do tego �wiata jeszcze jedno wej�cie.
��Od czego zale�y, dok�d otwieraj� si� drzwi? � zapyta�em.
��Od celnika � wyja�ni�a Natalia po chwili wahania. � Otwierasz drzwi do tych �wiat�w, kt�re s� ci najbardziej bliskie.
��A ile jest wszystkich �wiat�w? � zapyta� stoj�cy z ty�u Kotia.
Tym razem Natalia waha�a si� d�u�ej, ale jednak odpowiedzia�a:
��My znamy dwadzie�cia trzy. Te, do kt�rych przej�cia otwieraj� si� stale� cho� niemal po�owa tych �wiat�w nie jest nikomu potrzebna. Kr��� plotki o �wiatach, do kt�rych przej�cia otwiera�y si� nieregularnie. By� mo�e to tylko plotki. Niekt�re�wiaty s� spotykane cz�ciej, inne rzadziej.
��Kimgim cz�sto, tak? � domy�li�em si�.
��To popularny �wiat � przyzna�a Natalia. � Nawet wykorzystuje si� go w charakterze �mi�dzyl�dowania�, �eby dosta� si� do rzadszego �wiata. Dobrze, skoro ju� zacz�y si� pytania, pytaj dalej. Odpowiem.
��Kim jeste�, Natalio?
��Funkcyjn�.
��Tego si� domy�li�em. A dok�adniej?
��Akuszerk�. � Najwyra�niej odpowied� zosta�a zawczasu przygotowana. Pos�usznie zrobi�em zdziwion� min� i doczeka�em si� wyja�nie�: � Akuszerka ginekolog. Szukam przysz�ych funkcyjnych i pomagam im si� przejawi�.
��Wczoraj wieczorem spacerowa�em troch� po Kimgimie i tam pozna�em dwoje funkcyjnych � rzuci�em niedbale. Zarejestrowa�em, �e ta wiadomo�� ich zaskoczy�a. Natalia zachowa�a kamienn� twarz, polityk nieco zmru�y� lewe oko, komik zdziwi� si� otwarcie. � Wprowadzili mnie w temat, ale o akuszerkach nie wspominali.
��Zwykle s� normalne porody, ale zdarzaj� si� te� z komplikacjami � wyja�ni�a Natalia. � W twoim przypadku by�o� bardzo �le. Chod�, Kiry�, to ju� rozmowa� tylko dla funkcyjnych.
Wzi�a mnie �agodnie za r�k� i poprowadzi�a w stron� morza. Kotia zosta�, zreszt� nie tyko on, polityk i komik r�wnie� za nami nie poszli. Wychodzi na to, �e s� zwyk�ymi lud�mi?
��To tylko ludzie � powiedzia�a p�g�osem Natalia. � Nie musz� zna� takich szczeg��w. Drugi raz mnie zadziwiasz, Kiryle.
��Pierwszy raz wtedy, gdy przyszed�em z no�em?
��Tak. To zupe�nie nie pasowa�o do twojego charakteru. A teraz zdumiewaj�co szybko si� oswoi�e�. Nie doceni�am ci�. No dobrze, spr�bujmy okre�li� si� raz na zawsze. Mi�dzy nami jest pok�j?
��A je�li nie? � zapyta�em.
Natalia wzruszy�a ramionami.
��To twoje terytorium. Tutaj mo�esz za�atwi� mnie jednympalcem. Ale potem�
Skin��em g�ow�.
��Jasne. Przyjdzie funkcyjny policjant. Natalio, jedno pytanie. Dlaczego w�a�nie ja sta�em si� celnikiem? Czy to na skutek jakich� wrodzonych cech?
��Nie � odpar�a niech�tnie Natalia. � Chyba nie. Nie znam mechanizm�w i nie chc� ich zna�.
��Przecie� jeste� akuszerk�.
��No to co? Otrzymuj� informacj�, �e kto� stanie si� funkcyjnym. Obserwuj� go. Zwykle cz�owiek jest usuwany z rzeczywisto�ci szybko i bezbole�nie. W jego mieszkaniu pojawia si� kto� inny, jego miejsce pracy zostaje zaj�te. A czasem wszystko si� komplikuje. Twoje mieszkanie si� zmieni�o, ale na twoim miejscu nikt si� nie pojawi�. W twojej pracy powsta� wakat�
Przypomnia�em sobie szefa, kt�ry ochoczo zaproponowa� mi prac� w �Bit i bajt�, i niech�tnie skin��em g�ow�.
��Zapominali o tobie zbyt wolno � m�wi�a dalej Natalia. � Trzeba ci� by�o podmieni�. Zaj�� twoje miejsce i mocniej nacisn��. Z uporem czepia�e� si� �wiata.
��A mo�e to �wiat czepia� si� mnie? � mrukn��em. � Jasne�
��Ca�a moja wina polega�a na tym � Natalia westchn�a � �e odrobin� ci� popchn�am. Przy�pieszy�am twoj� przemian� w funkcyjnego. To taka stymulacja� �eby� przesta� chcie� by� sob�. Ka�dy inny funkcyjny na moim miejscu post�pi�by tak samo. No wi�c?
Przechyli�a g�ow�, zajrza�a mi w twarz. W k�cikach jej oczu zn�w zobaczy�em rozchodz�ce si� promieni�cie zmarszczki.
Zrozumia�em, �e wcale nie jest taka m�oda. Funkcyjni chyba w og�le si� nie starzej�, konserwuj� si� w swoim ludzkim wieku. A Natalia nie zosta�a funkcyjn� w wieku dwudziestu kilku lat.
��Jeste� dobr� kobiet� � powiedzia�em.
��C� pocz��. Troch� mnie zdenerwowa�e�, Kiry�. Ca�� dob� si� trzyma�e�. � Fa�szywa serdeczno�� zacz�a powoli znika� z jej oczu. Jej miejsce, chwa�a Bogu, zaj�a oboj�tno��. Natalia dosz�a do wniosku, �e nie jestem niebezpieczny.
��Ale po co by�o mnie straszy�? Gdyby� mi od razu wszystko opowiedzia�a�
��O, dopiero wtedy wszystko bym zepsu�a � prychn�a Natalia. � Nie ucz funkcyjnego pe�ni� funkcji jego.
��Przys�owie?
��Tak jakby. To co, pok�j?
��Pok�j. � U�miechn��em si� i u�cisn��em jej r�k�. � Wprawdzie da�a� mi w ko��
��Za to jaka zap�ata! � Natalia wskaza�a g�ow� pas przyboju, podp�ywaj�cy a� do naszych n�g. � S�uchaj dalej. Oni � zerkn�a na polityka i komika � nie s� funkcyjnymi. Mog� korzysta� z naszych umiej�tno�ci, chodzi� ze �wiata do �wiata, pi�knie si� strzyc i smacznie je��. Leczy� si� i uczy�. Ale specjalnie im si� nie zwierzaj. Jeste� funkcyjnym, pe�ni�cym swoj� funkcj�, a oni jedynie przechodz�. �ci�gaj z nich c�o, gdy jest za co. B�d� uprzejmy, ale surowy. Za to swoich, funkcyjnych, celnicy zwyczajowo przepuszczaj� bez zb�dnych ceregieli� Je�li tylko nie dzieje si� co� sprzecznego z prawem.
��W rodzaju przenoszenia zabronionych towar�w?
Natalia skin�a g�ow�.
��W�a�nie. No, to ju� chyba wszystko. Chod�my�
��Zaczekaj. Mam jeszcze kilka pyta�.
��No? � Natalia spojrza�a na mnie wyczekuj�co.
��Sk�d ludzie wiedz� o funkcyjnych? Kto otrzymuje prawo korzystania z naszych� funkcji?
��Kiryle, potrzebujesz pieni�dzy, prawda? � Natalia zmru�y�a oczy. � Przedmiot�w bardziej skomplikowanych ni� rondel i taboret? Bezpiecze�stwa?
��Owszem � przyzna�em i zerkn��em na dw�ch pozosta�ych cz�onk�w inspekcji. � I jeszcze humoru, tak?
��Nie wszystko na �wiecie mierzy si� pieni�dzmi. Przecie� zwierzy�e� si� przyjacielowi?
Odpowied� mia�a zabrzmie� tak surowo i zaskakuj�co, �e nie wiedzia�em co odpowiedzie�. Natalia u�miechn�a si� zwyci�sko.
��W takim razie ostatnie pytanie. Kto w�r�d nas jest najwa�niejszy?
��Ci�gle �yjesz w jakim� strasznym �wiecie. � Natalia pokr�ci�a g�ow�. � W kt�rym najwa�niejsze s� pieni�dze, w�adza, stanowisko. W �wiecie chciwych dzieci. Wyluzuj! Wyszed�e� ju� poza te ramki. Tu nie ma najwa�niejszych, wszyscy jeste�my sobie r�wni. Pe�nij uczciwie swoj� funkcj�, a wszystko b�dzie dobrze.
Natalia odwr�ci�a si� i ruszy�a w stron� wie�y. Po chwili przystan�a i popatrzy�a na mnie.
��Chod�my. Jestem za tym, �eby uzna� twoje przyst�pienie do wype�niania funkcji. A tw�j przyjaciel� No c�, mog� nam si� przyda� bystrzy dziennikarze.
Siedzieli w wie�y jeszcze p� godziny. Gdy Natalia oznajmi�a, �e jest ze mnie zadowolona, od razu zrobi�o si� przyjemniej. Przeszli�my do kuchni, ale przedtem polityk wyjrza� przez drzwi, zawo�a� ochroniarza i ten przyni�s� mu butelk� szampana. Prawdziwego, francuskiego, odpowiednio sch�odzonego, ale nie lodowatego. �Prosto z zamra�arki! Patrz, sople p�ywaj�, nie�le ch�odzi, co?�. Zreszt�, s�odkie sowietskoje szampanskoje, kupa�owe wino nabuzowane dwutlenkiem w�gla mo�na pi� wy��cznie lodowate, raz do roku w noc sylwestrow�.
Znalaz�em jakie� kieliszki w tym zestawie, kt�ry pojawi� si� razem z drugim pi�trem. Komik oznajmi�, �e �na Rusi �ycie oznacza picie�, i wypili�my po �yku szampana.
Potem dosta�em wizyt�wki od Dimy i �eni. Natalia nie zostawi�a mi �adnych swoich namiar�w, ale obieca�a, �e od czasu do czasu b�dziemy si� widywa�. I poradzi�a kupi� z dziesi�� wizytownik�w � w ci�gu najbli�szego miesi�ca przez moj� wie�� przejdzie pewnie setka znanych os�b.
Gdy ju� odprowadza�em komisj�, komik dobi� mnie ostatecznie � paln�� si� w czo�o i wo�aj�c: �G�owo moja siwa, g�owo moja siwa!�, pomkn�� do samochodu. D�ugo grzeba� w baga�niku, w ko�cu wr�ci� z pomi�tym egzemplarzem swojej prozy humorystycznej i zacz�� wypisywa� autograf. Natalia nie czeka�a, a� sko�czy, pomacha�a mi r�k� i ruszy�a piechot� w stron� metra. Pewnie �pieszy�a si� na bazarek Czerkizowski, �eby handlowa� chi�skimi butami� Za to polityk uprzejmie zaczeka�, a� komik sko�czy swoje epistolarne poczynania, wymownym grymasem daj�c mi do zrozumienia, �e to nieuniknione.
Dopiero gdy odjecha�y ostatnie samochody, do kt�rych wcisn�li si� nudz�cy si� obok wie�y ochroniarze (ciekawe, swoj� drog�, co my�leli o kaprysach zwierzchnictwa?), zamkn��em drzwi i spojrza�em pytaj�co na Koti�.
��Ca�kiem nie�le � oznajmi� bardzo powa�nie Kotia. � �wietnie udawa�e� g�upka, szczeg�lnie na pocz�tku: �Ciesz� si�, �e ci� widz� w dobrym zdrowiu��.
��No przecie� w�a�nie tutaj si� wygada�em � zacz��em i urwa�em.
��Wr�cz przeciwnie! � oburzy� si� Kotia. � Czy naprawd� m�g�by� pomy�le�, �e Natalia nie �yje? Gdyby� si� na jej widok przestraszy� albo zdziwi�, to by dopiero by�o podejrzane. Nie, wszystko wypad�o dobrze, zachowywa�e� si� jak trzeba.
��A ty te� jeste� dobry! � nie wytrzyma�em. � Dziennikarz sensacjonista!
��No co? Brzmi nie�le. � Kotia dumnie wypi�� pier�. � Nie mam zamiaru do ko�ca �ycia pisa� historii o tym, jak nielubiana te�ciowa sta�a si� ukochan� �on�. Natrafi� na jak�� sensacj�
Pokiwa�em g�ow�.
��W�a�nie. Ju� natrafi�e�. I co, gdzie twoje artyku�y sensacyjne? Mam nawet zdj�cia, m�g�by� wykorzysta�.
Kotia westchn�� ci�ko, potar� czo�o.
��Nawet na piwo nie mam ju� ochoty. Powiedz mi, czy ca�y nasz rz�d to funkcyjni?
Pokr�ci�em g�ow�.
��My�lisz, �e dlaczego Natalia wzi�a mnie na bok? Niekt�rzy ludzie o nas wiedz� i korzystaj� z naszych us�ug. Niekoniecznie politycy.
Kotia si� wzdrygn��.
��Owszem. Jeszcze komicy.
��Co chcesz, cz�owiek si� stara � powiedzia�em dyplomatycznie, chowaj�c ksi��k� za plecami. Nie wypada�o obgadywa� cz�owieka, od kt�rego przed chwil� dosta�em ksi��k� z autografem.
��Wiesz, jakie odnios�em wra�enie? � o�ywi� si� Kotia. � �e ta twoja Natalia to te� pionek.
��Te�?
��Strasznie jest wa�na � m�wi� dalej Kotia, ignoruj�c moje pytanie. � Rz�dzi si� i nadyma.
Jego rozmy�lania przerwa�o pukanie do drzwi, tym razem od strony Kimgimu.
��Zaczynasz si� cieszy� popularno�ci� � o�ywi� si� Kotia. � Faktycznie zastan�w si� nad tabliczk� z godzinami pracy.
Podszed�em do drzwi. Kotia zn�w stan�� przy schodach (podejrzewa�em, �e ten punkt poci�ga go mo�liwo�ci� szybkiego odwrotu po trasie pi�tro-okno-Moskwa). Chocia�� szczerze m�wi�c, na jego miejscu, nie posiadaj�c zdolno�ci celnika, te� bym si� asekurowa�.
Drzwi si� otworzy�y, wpuszczaj�c zimne powietrze�
�oraz m�odziutk� czarnow�os� dziewczyn� o sko�nych oczach.
��Prosz� o przej�cie! � zawo�a�a dziewczyna, nim moja pi�� uderzy�a j� w skro�. Zd��y�em wyhamowa� r�k�.
Z boku wygl�da�o to tak, jakbym szybkim ruchem pog�adzi� j� po g�owie.
Nie mia�a ju� na sobie czarnego kombinezonu. Sp�dnica, troch� przyd�uga, ale u nas te� takie nosz�, co� w rodzaju kr�tkiego ko�uszka, br�zowy beret.
Dziewczyna jak dziewczyna. W metrze nikt nie zwr�ci�by na ni� uwagi � ani na ubranie, ani na typ urody.
��Dok�d chcesz przej��? � zapyta�em.
��A dok�d jest przej�cie? � Popatrzy�a za siebie. Albo nie chcia�a spotka� si� ze mn� wzrokiem, albo sprawdza�a, kto si� za ni� pojawi.
��Do Moskwy. I gdzie� na brzeg morza, tam nie ma ludzi.
��Morze. � Dziewczyna wesz�a, odsuwaj�c mnie. Zamkn�a drzwi i przesun�a zasuw�. Popatrzy�a na Koti�, dumnie unios�a g�ow� i w ko�cu spojrza�a mi w oczy.
By�a �miertelnie przera�ona. Znajdowa�a si� ju� w tym stanie, gdy znika panika, a pozostaje jedynie martwy spok�j.
��C�o! � zawo�a�em. � Masz na psie no�e do rzucania. Bia�a bro� o d�ugo�ci mniejszej ni� �okie� podlega op�acie.
Jednym ruchem dziewczyna wywr�ci�a kiesze� ko�uszka. Na pod�og� wypad�a gar�� monet, chyba srebrnych.
Nie chcia�a by� niegrzeczna. Po prostu bardzo si� �pieszy�a.
��Wystarczy. � Skin��em g�ow�. Mog�em nie liczy�, wiedzia�em, �e zap�aci�a z naddatkiem i �e nie ma ze sob� nic wi�cej podlegaj�cego ocleniu. � Id�. Tamte drzwi.
��Powiniene� otworzy� � powiedzia�a dziewczyna i obliza�a wargi. � Spiesz� si�.
Otworzy�em � ciekawe, czy jej by si� nie uda�o? � i malowniczym gestem wskaza�em pla��. Dziewczyna prze�lizn�a si� obok mnie i od razu zdj�a ko�uszek, zostaj�c w czarnym sweterku.
��Poczekaj! � zawo�a�em. � Powiedz, po co napadli�cie hotel?
Podskakuj�c na jednej nodze, dziewczyna zdejmowa�a but.
��Potrzebowali�my mistrza.
��Jakiego?
��Dowolnego. � W �lad za butami polecia�y na piasek we�niane skarpety. To ju� zaczyna�o przypomina� striptiz.
��Po co?
Dziewczyna wyj�a z pochwy kind�a�, podci�gn�a sp�dnic� i szybkimi ruchami zacz�a obcina� kieck� na wysoko�ci kolan.
��By� taki jeden pomys�� � odpowiedzia�a m�tnie. Nagle odwr�ci�a si� do mnie i ze szczer� nienawi�ci� wykrzykn�a: � Jak ja was wszystkich nienawidz�!
��I mimo to prosisz mnie o pomoc?
��Nie o pomoc! O przej�cie.
Przez chwil� trzyma�a n� w r�ku, jakby si� zastanawiaj�c, czy we mnie nim rzuci�, czy nie. Ale rozs�dek zwyci�y�, n� wr�ci� do pochwy, dziewczyna odwr�ci�a si�, zrobi�a jeden krok, drugi, jakby dla rozgrzewki i zacz�a biec � lekko, pi�knie, do brzegu, ku zielonej g�stwinie w oddali. Bieg�a szybko. Nie dogoni�bym jej� W ka�dym razie nie wtedy, gdy by�em menad�erem.
��Dok�d si� tak �pieszy? � spyta� w zadumie Kotia.
��Nie dok�d, tylko sk�d � poprawi�em. � Co� mi si� wydaje� Nie wydawa�o mi si�. Do drzwi od strony Kimgimu kto� zastuka�, delikatnie, ale stanowczo.
��Mo�e lepiej nie? � Kotia wskaza� g�ow� drzwi. � Mog�e� przecie� wyj��. Do sklepu, po telewizor�
Pokr�ci�em g�ow�. Kotia nie rozumia� � nie mog�em nie otworzy�. Je�li rzeczywi�cie by�em w wie�y, to udawanie nieobecnego by�o ponad moje si�y. To tak, jakby pr�bowa� powstrzyma� kichni�cie.
Jedyne, co mog�em zrobi�, to podej�� do drzwi bardzo powoli, otworzy� je nie�piesznie i nie od razu wpu�ci� cz�owieka, kt�ry sta� na progu.
M�czyzna, na oko trzydziestoletni. Normalna budowa cia�a, jedynie twarz niestandardowa � romboidalna, jakby zbudowana z klock�w lego. Przyby�y by� lekko ubrany, jakby wyszed� na spacer w ch�odny letni wiecz�r � wiatr�wka, jaki� lekkomy�lny berecik na g�owie.
��Cze��. � Mocno u�cisn�� mi r�k�. � Jeste� Kiry�, wiem. Feliks m�wi� o tobie du�o dobrego. � Nazywam si� Chajes.
Zn�w pomy�la�em, �e mieszka�cy Kimgimu nie maj� szcz�cia do fonetyki. Smutne westchnienie Kotii mia�o chyba znaczy�, �e ja i Chajes nie rozmawiamy po rosyjsku.
��Mo�esz mi m�wi� po prostu: Chaj � zaproponowa�. � Wiem, �e nasze imiona brzmi� dla was dziwnie.
��Kiry� � przedstawi�em si� niepotrzebnie. I zara�ony jego manier� doda�em: � Mo�na po prostu Kir.
��To tw�j przyjaciel? � Chajes skin�� g�ow� w stron� Kotii i pomacha� mu r�k�. � Wspaniale. Dok�d uciek�a dziewczyna?
��Tam.
��Id�. � Chajes westchn�� i twardym krokiem podszed� do drzwi. ��obkowane podeszwy jego but�w zostawia�y na pod�odze kawa�ki topniej�cego �niegu. � Je�li nie sprawi ci to k�opotu, to nie wychod� nigdzie przez p� godziny, dobrze?
Otworzy� drzwi bez problemu. Wyszed�, rozejrza� si�. Kopn�� ko�uszek, zrzucony przez dziewczyn�, i pobieg� jej �ladem; najpierw powoli, ale z ka�d� sekund� przy�pieszaj�c coraz bardziej. A przy tym w jego ruchach nie by�o tej mechanicznej monotonii, z jak� ruszaj� w pogo� terminatorzy czy inne wampiry w ameryka�skich filmach. Nie, Chaj bieg� swobodnie, od czasu do czasu podskakuj�c, jakby pr�bowa� wypatrzy� ofiar�, albo po prostu cieszy� si� p�dem, piaskiem, morzem, s�o�cem.
I to by�o jeszcze straszniejsze ni� kinowe potwory.
��Funkcyjny policjant � powiedzia�em.
��Domy�li�em si� � odpar� cicho Kotia. � Mo�e niepotrzebnie go wpu�ci�e�?
��Przecie� ta dziewczyna usi�owa�a ci� zabi�!
��To co? A teraz nie ma �adnych szans.
��Ja te� nie mia�em. Gdybym go nie przepu�ci�, wszed�by sam.
��Przecie� jeste� na swoim terytorium � przypomnia� Kotia. � W trakcie pe�nienia funkcji, �e tak powiem!
Mo�e mia� racj�. Mo�e m�g�bym stawi� op�r sympatycznemu policjantowi. Pod jego nogami p�ka�by parkiet, to znaczy, przepraszam, deski, na jego g�ow� spada�yby r�ne belki i stropy� W domu funkcyjnego zapewne pomagaj� mu nawet �ciany. Moje poodrywane r�ce i nogi zapewne przyrasta�yby b�yskawicznie. By�bym szybki, diablo silny i w efekcie pokona�bym policjanta.
Tylko po co?
��Po co? � zapyta�em. � Po co mia�bym go zatrzymywa�? On �ciga bandytk�!
��Dam�!
��Bandytk�!
Popatrzy�em na przyjaciela i powiedzia�em szczerze:
��Kotia, on mi si� nie spodoba�. Je�li mam by� szczery.
Kotia od razu przesta� mnie atakowa�. Zdj�� okulary, potar� je brzegiem nie�wie�ej chusteczki do nosa i niech�tnie powiedzia�:
��Mnie te�. I ta dziewczyna te� mi si� nie podoba. Ale poszczu� na ni� policjanta to, to samo, co szczu� owczarka na bolo�czyka.
Roz�o�y�em r�ce.
��Kotia, a czym ten bolo�czyk my�la�, gdy zaczyna� ujada�? Chod�, dopijemy piwo.
��Jeste� w stanie pi� piwo, gdy gdzie� tam zabijaj� kobiet�?! � zawo�a� Kotia.
��A ty?
Kotia zastanowi� si� i ze smutkiem przyzna�:
��Jestem. Na tym �wiecie ci�gle kto� kogo� zabija. Czy z tego powodu mam umrze� z pragnienia?
S� czynno�ci, kt�re ci�ko wykonywa�, gdy cz�owiek na co� w napi�ciu czeka. Nie, nie, seks do nich nie nale�y!
Ale wyobra� sobie, �e twoja ukochana dziewczyna d�ugo nie wraca. Robi si� p�no, ona nie ma przy sobie telefonu, a wasza dzielnica zas�u�enie cieszy si� z�� s�aw�. W dodatku nie wiesz, z kt�rej strony przyjedzie, i nie mo�esz wyj�� po ni� na przystanek. Mo�esz tylko siedzie� w domu i czeka�.
Mo�na obni�y� nieco dramaturgi� sytuacji. Wyobra� sobie, �e kaloryfery powoli acz nieuchronnie zalewaj� ci mieszkanie wrz�tkiem. A wezwane pogotowie hydrauliczne ci�gle si� nie pojawia.
Czy mo�na w takiej sytuacji czyta� pasjonuj�cy krymina�, pi� piwo albo ogl�da� komedi�? No w�a�nie, nie da si�. Na szcz�cie, jest kilka innych sposob�w zabicia czasu w takiej sytuacji: klejenie plastikowego modelu czo�gu, pogaduszki na forum w Internecie, haft krzy�ykowy. Czyli to, co zajmuje r�ce, nie obci��aj�c m�zgu.
��Nie mog� pi� � powiedzia� Kotia, odstawiaj�c butelk�.
Ja te� nie mog�em. W dodatku piwo zrobi�o si� ciep�e, orzechy i chipsy nie�wie�e, a pi�kny morski krajobraz przesta� cieszy�. Najwyra�niej organizm nie by� zachwycony tymi skokami z zimy w lato.
��Ein-zwei-polizei. � Kotia popatrzy� tam, gdzie pobieg� Chajes. � Kiry�, wiesz, �e zacz��em odr�nia� funkcyjnych od zwyk�ych ludzi?
��Jak? � zainteresowa�em si�. � Widzisz aur�?
��Jak� aur�? E tam, to bajki� Po prostu patrz� na cz�owieka i wiem, �e jest funkcyjnym. W�a�nie, ta baba wyda�a mi si� podejrzana pod tym wzgl�dem.
Nie spiera�em si�, bo jak tu si� spiera� z cz�owiekiem, kt�ry nie umie niczego wyja�ni�, tylko m�wi: �Patrz� i wiem�?
Przez pewien czas le�eli�my na piasku, grzej�c si� i opalaj�c. Moskiewska jesienna wilgo�, kt�ra ju� zd��y�a wpe�zn�� do organizmu, odchodzi�a niech�tnie. Przypomnia�em sobie czyj�� wypowied�, �e gdyby Piotr I przeni�s� stolic� Rosji nie nad Morze Ba�tyckie, lecz nad Morze Czarne, to �ycie w Rosji potoczy�oby si� zupe�nie inaczej. Westchn��em. Co� w tym by�o. Co Piotra Wielkiego poci�ga�o w tym zimnym, mokrym brzegu Ba�tyku? Ale, ale, mo�e za jego czas�w na miejscu Petersburga sta�a jaka� wie�a? I w�adca m�g� spokojnie przenosi� si� nad ciep�e morze?
Nie, bzdura. Przecie� najpilniej strze�ona tajemnica ma okre�lony termin wa�no�ci, od czas�w Piotra informacje o funkcyjnych musia�yby si� przes�czy�.
��O, policjant leci � powiedzia� Kotia.
Usiad�em, os�oni�em oczy d�oni�. Mia�em dosy� s�o�ca, najwy�sza pora wraca� do Moskwy. Policjant faktycznie bieg� z powrotem tym samym swobodnym, pi�knym krokiem. W �wiecie ludzi tak biegaj� jedynie jacy� tam Masajowie i Etiopczycy.
Bieg� sam.
��Zabi� j� � szepn�� z jawn� wrogo�ci� Kotia. � Skr�ci� jej
Dlaczego akurat mia�by jej skr�ca� kark? Pewnie Kotia sam nie wiedzia�, ale dzi�ki swojemu kretynizmowi obraz o�y�. Oczami wyobra�ni zobaczy�em, jak Chajes dogania dziewczyn�, ta zaczyna biec jeszcze szybciej, grz�nie w piasku, chwyta si� lian, ogl�da si�, przera�ona krzyczy, w ko�cu potyka si� i pada twarz� w ka�u��. Chaj przyciska kolanem jej plecy, szarpie za w�osy, �ami�c kr�gi szyjne, wyci�ga swoj� ofiar� z b�ota i porzuca, �eby umar�a � jeszcze �yw�, ale ju� sparali�owan�, niezdoln� do poruszania r�kami czy nogami, niezdoln� nawet do krzyku. G�upia dziewczynka, kt�ra o�mieli�a si� podnie�� r�k� na w�adz� z�ych funkcyjnych, le�y teraz pod palmami i patrzy w wysokie niebo. Po jej twarzy idzie w�a�nie ma�y krab, dociera do oczu, maca je w�sikami i unosi ma�e, ostre kleszcze, przypominaj�ce no�yczki do manikiuru.
��Tfu, na pasa urok! � m�wi�. � Powiniene� pisa� kronik� kryminaln�, a nie pornosy!
��Czasami pisz� � m�wi ze smutkiem Kotia.
Chaj by� coraz bli�ej. Pomacha� nam r�k�, zwolni�, i znowu zacz�� i��. Nie zasapa� si�, nie spoci� i w og�le nie sprawia� wra�enia cz�owieka, kt�ry w�a�nie pokona� dziesi�� kilometr�w. Ale min� mia� zirytowan�.
��Czekamy czterdzie�ci pi�� minut � stwierdzi�em, zerkaj�c na zegarek.
��My�la�em, �e szybciej si� uwin� � powiedzia� Chaj. Usiad� obok nas, wzi�� butelk� piwa, przycisn�� do ust. Wypi� ca�� jednym tchem, otar� pian� z ust i u�miechn�� si� krzywo. � Uda�o jej si�, zarazie!
��Co te� pan m�wi?! � zawo�a� rado�nie Kotia. Na jego twarzy wykwit� u�miech, bo policjant m�wi� teraz po rosyjsku.
��Dobrze biega � wyja�ni� Chaj. � Widzia�em j�, ale zrozumia�em, �e dogoni� zbyt p�no.
Jakby co� pstrykn�o w mojej g�owie.
��Dogoni�by j� pan tam, gdzie znikn� pa�skie zdolno�ci?
��W�a�nie � przyzna� z gorycz� Chaj. � Od mojego posterunku do twojej wie�y jest pi�� i p� kilometra. Dogoni�bym j� dziesi�� kilometr�w st�d, a tam ju� sta�bym si� zwyk�ym cz�owiekiem. A ona trenowa�a, uczy�a si� zabija�. Jej nawyki nie przepadn�.
��A to, �e to r�ne �wiaty, nie ma znaczenia? � zapyta�em.
��Nie. Liczy si� odleg�o�� od punktu przej�cia.
���e te� jej si� uda�o? � powiedzia� z udawanym wsp�czuciem Kotia. Zabrzmia�o to tak fa�szywie, �e a� zacz��em si� obawia�, �e policjant da mojemu przyjacielowi w pysk. � Ajajaj! Niby zwyczajna dziewczyna�
��Zwyczajna? � Chaj si� roze�mia�. � Jest takim samym funkcyjnym jak ja czy tw�j przyjaciel. Tylko �e ona zdradzi�a swoj� funkcj�. � Widz�c nasze zdumienie, wyja�ni�: � Porzuci�a swoj� funkcj� i odesz�a! No dobrze, nikt jej nie zmusza, ale po co
��A sk�d ona w og�le pochodzi? � zainteresowa� si� Kotia.
Oho, co� mi si� zda�o, �e za bardzo si� zainteresowa�. Widocznie wczorajsza dziewczyna �z takim ty�eczkiem� przesta�a by� dla niego atrakcyjna, gdy wysz�o na jaw, �e wci�gn�a nas w pu�apk�. A natura nie lubi pustych miejsc.
��Nie nasza i nie wasza � odpar� wymijaj�co Chaj. � By�a lekarzem, g�upia� Czas na mnie, przyjaciele. Spotkamy si� jutro u Feliksa!
Poklepa� mnie po ramieniu, skin�� Kotii r�k� i poszed� w stron� wie�y.
��Chaj! � zawo�a�em. � Czy ona wr�ci do wie�y?
Chaj zastanowi� si� i wzruszy� ramionami.
��By� mo�e. A co?
��Czy mam j� zatrzyma�?
To niewinne pytanie wyra�nie go zak�opota�o.
��Mo�esz, oczywi�cie. Ale po co?
��To przecie� nasz wr�g!
��Tak, ale� � Wydawa�o si�, �e Chaj os�upia�. Wygl�da� jak angielski d�entelmen, kt�ry widzi, �e stary wierny s�uga usiad� przy stole, po�o�y� na nim nogi i zapali� cygaro. � Przecie� nie jeste� policjantem! Po co mia�by� j� zatrzymywa�?
��Zaatakowa�a mnie � przypomnia�em.
��W takim razie zatrzymaj, je�li chcesz. Albo zabij.
Gdy wszed� do wie�y, Kotia powiedzia�:
��Patrz, jakie to u nich proste. Zatrzymaj albo zabij!
��U nas � przypomnia�em pos�pnie.
��U was � zgodzi� si� Kotia. � S�uchaj, Kiry�, m�g�by� mi po�yczy� z pi�� tysi�cy?
Omal nie zapyta�em, sk�d niby mam mie� pieni�dze, ale w por� przypomnia�em sobie o �zwrocie koszt�w�. Wyj��em paczk� banknot�w, odliczy�em pi�� i spyta�em:
��Wystarczy?
��Aha� � Kotia wzi�� pieni�dze. Wygl�da� na dziwnie spi�tego. � Wracam za p� godziny. Czekaj.
��Ty co, zm�wi�e� si� z Chajem? � burkn��em, nic nie rozumiej�c, ale Kotia ju� szed� zdecydowanym krokiem do wie�y.
Ciekawe, po co mu tak nagle prawie dwie�cie dolar�w? �eby kupi� butl� jakiego� francuskiego koniaku? Nie, to nie w jego stylu. Zgrzewk� piwa? Te� raczej nie.
Przenios�em si� w cie� wie�y; piasek by� ch�odny i odrobin� wilgotny, ale to by�o nawet przyjemne, i po�o�y�em si� wygodnie. Czy biedny funkcyjny, kt�ry ma przed sob� nie wiadomo ile lat pracy na przej�ciu celnym nie ma prawa odpocz�� na pla�y: Ma prawo. Mo�e nawet odrobin� si� zdrzemn��.
��Wstawaj, celniku!
Otworzy�em oczy, popatrzy�em na Koti� i wstrz��ni�ty usiad�em gwa�townie.
��Co� ty�? � powiedzia�em. � Bawisz si� w Paganela?
Kotia wygl�da� zab�jczo. Mia� na sobie br�zowe sanda�y na bosych nogach, zielone szorty i pomara�czow� podkoszulk�. Na g�owie cytrynowo��t� panam� dla przero�ni�tego przedszkolaka, a na ramieniu sportow� torb� ze skaju, bia�o-niebiesk�.
��A co? � zapyta� wojowniczo Kotia.
��Wygl�dasz jak opakowanie flamastr�w � mrukn��em. � Chi�skich flamastr�w. Dok�d si� wybierasz?
Kotia westchn�� i wcisn�� mi w r�k� jakie� papierki.
��Bierz, to reszta� oddam ci� potem�
Zerkn��em. By�o tam kilka pogniecionych dziesi�tek.
��Nie mog� siedzie� w domu, Kiry� � powiedzia� Kotia. � No, jak ja mog� siedzie� w domu, kiedy tu si� dziej� takie rzeczy? Tu zreszt� te� nie mog� siedzie�. Kim ja jestem w por�wnaniu z wami? No, kim?
��Kim? � mrukn��em.
��No w�a�nie! Nikim! � odpowiedzia� Kotia z gorycz�. � Mam przy tobie siedzie�, jak domowe zwierz�tko? To ju� lepiej p�jd� popatrz�, co to za �wiat.
��Aha� � Domy�li�em si� wszystkiego, gdy tylko zobaczy�em, jak Kotia patrzy na las w oddali. � No c�. Id�. Niezab��dzisz?
��Kupi�em kompas. � Kotia zademonstrowa� prawdziwy turystyczny kompas. � Tu niedaleko jest sklep sportowy, zauwa�y�em, jak szed�em do metra. Mam jeszcze toporek, zapa�ki turystyczne, konserwy, cukier� i saperk�.
��Po co?
��Podobno przydaje si� na wyprawie.
Popatrzy�em na jego oczy, wstydliwie schowane za szk�amiokular�w i westchn��em.
��Czemu� nie kupi� plecaka?
��Drogo � sk�ama� bez przekonania.
��Nie ��yj! Plecak �redniej klasy mo�e kosztowa� ze czterysta rubli, i na pewno nie jest dro�szy od tej torby.
��Nie umiem nosi� plecak�w.
��Plecak to nie akwalung, Kotia.
��Dobra! Z plecakiem wygl�dam jak kretyn!
��Z t� torb� b�dziesz wygl�da� jak dw�ch kretyn�w � nie poddawa�em si�. Szczerze m�wi�c, by�by ze mnie nie lepszy turysta ni� Kotia, ale mimo wszystko�
���adnych plecak�w � zapar� si� Kotia. � Obetr� sobie ramiona, b�d� si� zaczepia� o ka�d� ga���.
��A niech ci� licho � podda�em si�. � Lekarstwa masz?
��Banda�, jodyn�, �rodek przeciwb�lowy i na biegunk�.
��Jaki� garnek wzi��e�? Kasz�?
��Po co mi garnek, nienawidz� kaszy. Konserwy, mleko skondensowane, cukier.
Bez s�owa przysun��em do siebie jego torb�, ale Kotia wyszarpn�� mi j�.
Jak si� jednak okaza�o, wcale nie musia�em do niej zagl�da�. W ko�cu by�em celnikiem.
��Aha, chrupkie pieczywo � powiedzia�em sarkastycznie. � Za p� godziny konserwy zetr� je na proszek. I �wie�y numer �Sport-ekspresu�. Lepiej by� wzi�� papier toaletowy! I krem na odparzenia. S�usznie, nogi na pewno obetrzesz sobie od razu.A po co ci w d�ungli paczka prezerwatyw? Kotia spiek� raka, ale odpowiedzia� twardo:
��Czyta�em, �e wydaje si� je wszystkim ameryka�skim komandosom, dlatego �e to bardzo po�yteczna rzecz w ka�dych warunkach.
��A niech ci� � powiedzia�em tylko. � Zaczekaj tu.
Oczywi�cie nie mia�em kocio�ka ani plecaka, ale znalaz�em papier toaletowy, porz�dny rondel i troch� artyku��w spo�ywczych zamiast skazanego na zmia�d�enie pieczywa. Do tego ekwipunku turysty-lowelasa dorzuci�em dobry n� (rozumiem, �e toporek wa�na rzecz, ale jak tu i�� na wypraw� bez no�a?) i moj� w�asn� ko�dr�. Zwin��em j� mocno w rulon i przewi�za�em znalezionym w kuchni sznurkiem tak, �e ko�dr� mo�na by�o nie�� jak plecak.
��Dzi�kuj� � powiedzia� Kotia tonem winowajcy, bior�c ode mnie ten �adunek.
��Gdyby� mi przynajmniej powiedzia�, co chcesz zrobi�!
Kotia wzruszy� ramionami.
��Podejd� do lasu, przespaceruj� si� troch� brzegiem.
��Chwa�a Bogu, �e si� nie wybierasz do d�ungli.
��To si� jeszcze zobaczy � powiedzia� zuchowato Kotia. � A zreszt�, sk�d my�l, �e to faktycznie d�ungla? Mo�e to zwyk�y lasek brzozowy? I z dzikiej zwierzyny s� tam tylko zaj�ce?
��Aha. � Popatrzy�em na ciemnozielony g�szcz na horyzoncie. � Brzozy i zaj�ce, tak, tak. S�uchaj, Kotia� Uwa�aj tam na siebie.
��Dobrze.
U�cisn�li�my sobie r�ce. Kotia uj�� wygodniej swoj� krety�sk� torb� i poszed� w stron� lasu.
A ja sta�em kilka minut, patrz�c, jak on idzie � powoli, grz�zn�c w piasku, zupe�nie inaczej ni� przekwalifikowana na terrorystk� lekarka, inaczej ni� Chaj-policjant. Zwyk�y mieszczuch, kt�ry trafi� na �ono natury i nawet nie pr�buje udawa� zawzi�tego podr�nika.
Pomy�la�em, �e od pocz�tku tych wszystkich wydarze� prze�laduje mnie wra�enie, �e jestem bohaterem powie�ci przygodowej � wok� mnie jest albo krymina�, albo mistyka, albo fantastyka. Tak naprawd� dzieje si� to z ka�dym cz�owiekiem, tylko gatunki zwykle nie s� a� tak pasjonuj�ce. Zazwyczaj jeste�my bohaterami melodramat�w bez pi�knych ksi�niczek czy dzielnych rycerzy, czasem nudnych powie�ci produkcyjnych, w kt�rych tw�j robotniczy czyn nie jest nikomu potrzebny, albo bohaterami bufonad, gdzie w roli pajaca wyst�pujesz ty i nikt inny.
Teraz, patrz�c na Koti�, m�nie wkraczaj�cego w obcy �wiat w stroju dzia�kowicza, kt�ry wyszed� przerywa� marchewk�, pomy�la�em nagle: a mo�e to jego powie��? Mo�e to jemu jest s�dzone w�drowa� po obcych �wiatach od c�a do c�a, obrasta� musku�ami, zdobywa� umiej�tno�ci walki turystycznym toporkiem (i saperk�!), prostowa� w�t�� pier�, rozrasta� si� w barach? Gdzie� po drodze jaki� oftalmolog funkcyjny wyleczy go z kr�tkowzroczno�ci. A potem Kotia odnajdzie swoj� smag�� ksi�niczk�, razem stan� na czele powstania narodowego przeciwko funkcyjnym i przede wszystkim nak�ad� po g�bie Chajowi. A ja b�d� siedzia� w wie�y i wrzeszcza� na przechodz�cych: �I gdzie si� pchasz? Tam jest �redniowiecze, a ty masz w kieszeni pistolet Makarowa!�. Przecie� pr�cz bohater�w i �ajdak�w w powie�ciach przygodowych s� r�wnie� ci, kt�rzy uprawiaj� zbo�e, buduj� domy i �owi� ryby.
Tfu! Co za patos!
Odwr�ci�em si� i spojrza�em na swoj� wie��. Kotia wr�ci pewnie jutro. Albo pojutrze. Niewyspany, poci�ty przez komary, obola�y po spaniu na go�ej ziemi, z rozbitymi okularami.
Postanowi�em nie upodabnia� si� do bohater�w powie�ci przygodowych. Nala�em wody do wiadra, wzi��em mop i szmat�. Co to musi by� za idiotyczny mechanizm materializacji przedmiot�w, �eby szmat� do pod�ogi stworzy� brudn� i podart�?
Zakasa�em r�kawy i zacz��em my� pod�og�. Nie przypominam sobie ani jednej powie�ci, w kt�rej bohater myje pod�og�. To nie jest zadanie dla bohatera. No dobrze, ale co zrobi�, je�li pod�oga jest brudna?
Mop nie pomaga�, musia�em przykl�kn�� i umy� pod�og� jak za czas�w liceum. P�niej ogranicza�em si� zwykle do odkurzacza� oraz wizyt mamy� a tak�e tych dziewczyn, kt�re chcia�y pokaza�, jakie z nich gospodynie i domatorki.
Do drzwi od strony Moskwy kto� zastuka�.
��Prosz� wej��, otwarte! � zawo�a�em i si� wyprostowa�em. Zaczyna�y mnie bole� plecy.
Do wie�y wszed� polityk Dima.
Wygl�da� teraz jak zwyk�y cz�owiek. W d�insach, ub�oconych butach i kurtce krajowej produkcji. Zwykle w ten spos�b ubieraj� si� politycy o marginalnym znaczeniu, ci wa�ni przebieraj� si� tak jedynie przed spotkaniem z narodem.
��Zapraszam � powiedzia�em. � W�a�nie robi� porz�dki.
��Porz�dek wa�na rzecz. � Dima skin�� g�ow�. � Ju� dawno pora zaprowadzi� Kiry�, rzu� no t� szmat�. Musimy porozmawia�, a czasu mam niewiele.
Od�o�y�em �cierk�.
��Je�li pan chce, mo�emy p�j�� na brzeg � zaproponowa�em. � Dla ca�kowitej prywatno�ci.
Dima pokr�ci� g�ow�.
��W twojej wie�y nikt nas nie pods�ucha, nie b�j si�. Zrobisz kaw�?
��Mam tylko rozpuszczaln�, mo�e by�?
��Jasne � powiedzia� polityk i machn�� r�k�. � Rozpuszcza�ka to rozpuszcza�ka! � powiedzia�, u�ywaj�c ciekawego neologizmu.
Nieco stropiony zaprowadzi�em polityka na g�r�. Umy�em r�ce, postawi�em czajnik na gazie. Zaparzarki w kuchni nie by�o, ale mielonej kawy te� nie.
��Skromnie mieszkasz � zauwa�y� polityk, rozgl�daj�c si�. � Lod�wka by ci si� przyda�a. Polec�, �eby przywie�li. I jedzenie. Jeszcze by tego brakowa�o, �eby� g�odowa�. No tak, dowiedzia�em si� o tobie co nieco. Wybacz.
��Ale� wszystko w porz�dku. � Ze zdumieniem u�wiadomi�em sobie, �e jego w�adczy g�os powoduje, �e cz�owiek ma ochot� mu przytakiwa�. Gdybym nie wiedzia�, �e to zwyk�y cz�owiek, zacz��bym podejrzewa�, �e to polityk funkcyjny. � Ja wszystko rozumiem.
��Porz�dny z ciebie ch�opak � m�wi� tymczasem polityk. � Twoje pogl�dy polityczne mnie nie interesuj�, na kogo chcia�e�, na tego g�osowa�e�. Polityka to z za�o�enia dra�stwo. A ca�a reszta mi si� w tobie podoba. Nie masz zamiaru ucieka� z naszego kraju. Martwisz si� o niego, prze�ywasz. Prowadzi�e�� niemal�e zdrowy tryb �ycia.
��Chwileczk�! � zawo�a�em. � Sk�d pan to wszystko wie? Przecie�� przecie� znikn��em z waszej rzeczywisto�ci?
��Natalia da�a mi twoje dossier � wyja�ni� polityk. � Wybacz, ale poda�em w w�tpliwo�� tw�j pion moralny i ona�
��Wi�c ma na mnie dossier? I co tam jest?
��Wszystko.
Zamilk�em. Nie jest mi�o si� dowiedzie�, �e gdzie� istnieje jakie� moje dossier, w kt�rym jest wszystko. A jeszcze mniej przyjemnie jest patrze� w oczy cz�owiekowi, kt�ry to dossier czyta�.
��Przecie� Natasza jest akuszerk�, jej praca polega na tym, �eby si� dowiedzie� wszystkiego o cz�owieku, kt�ry zostanie funkcyjnym.
Polityk popatrzy� na mnie ze wsp�czuciem.
��Nie stresuj si�. Interesowa�o mnie tylko jedno: czy jeste� patriot�. I okaza�o si�, �e jeste�.
��Ojczyzna potrzebuje mojej pomocy? � Wbrew mojej woli nie zabrzmia�o to ironicznie, lecz podnio�le.
��Tak, Kiryle. S�dz�c z tego, �e od razu przebi�e� drzwi do Kimgimu i nad morze, do dw�ch najpopularniejszych �wiat�w, masz w sobie potencja� i wspania�� kombinacj� konkretno�ci i romantyzmu. Nie przypominam sobie, �eby na jakim� cle te przej�cia wyst�powa�y obok siebie.
��To co
��Otworzy� drzwi do nowego �wiata � powiedzia� twardo polityk. � Wiem, �e ten �wiat istnieje. Ale nie otwierano do niego drzwi przez ponad p� wieku. A jestem pewien, �e tobie si� uda.
��I po co mia�bym otwiera� te drzwi? � spyta�em drwi�co. � Panom funkcyjnym nudzi si� w tych �wiatach, kt�re ju� s� dost�pne?
��Nie jestem funkcyjnym! � wrzasn�� polityk. Wsta� i spojrza� na mnie gniewnie. � I nie patrz na mnie jak na wroga! Tych drzwi potrzebuje nasza ojczyzna! Twoja ojczyzna, Kiryle!
Mia�em ogromn� ochot� r�wnie� na niego wrzasn��. Niech si� wydziera w Dumie, oni si� tam ci�gle awanturuj�. Niedawno w komisji do spraw moralnego wychowania m�odzie�y jeden deputowany z�ama� drugiemu ko�� policzkow� kastetem.
Ale popatrzy�em na polityka i zrozumia�em, �e on m�wi powa�nie! Nie szuka dla siebie nowych wymy�lnych rozrywek, nie organizuje intrygi przeciwko Natalii Iwanowej i reszcie towarzystwa. On naprawd� chce, �eby �ycie w naszym kraju sta�o si� lepsze!
��Jak mia�bym otworzy� takie drzwi? � zapyta�em ju� bez z�o�ci. � Drzwi otwieraj� si� same. Rano.
Z polityka jakby usz�o powietrze. Usiad�, wzi�� fili�ank� z wrz�tkiem, hojn� r�ka sypn�� sobie kawy i powiedzia� z rozbrajaj�c� szczero�ci�:
��Nie wiem. Przecie� to ty jeste� funkcyjnym. Chyba macie jakie�� ee� sposoby?
Zabrzmia�o to niemal �a�o�nie.
��Jestem w tym biznesie od niedawna � za�artowa�em niezr�cznie. Usiad�em naprzeciwko polityka i zapyta�em: � Wi�c co w�a�ciwie trzeba zrobi�?
M�wi�c to, ju� wiedzia�em, �e odpowied� mi si� nie spodoba, nawet mimo niespodziewanej sympatii do polityka. Zaraz mi powie co� takiego�
I tak si� w�a�nie sta�o.
W ka�dej bajce jest taki moment, w kt�rym bohater zostaje wys�any na poszukiwanie. Iwan Carewicz wyrusza po jab�ko m�odo�ci, Bilbo w towarzystwie krasnolud�w idzie po skarby smoka, Harry Potter szuka Komnaty Tajemnic, Atreju wyrusza na poszukiwania granic Fantazji.
Co ciekawe, wszystkie te dzia�ania, tak pasjonuj�ce czytelnik�w, samemu wysy�anemu s� absolutnie zb�dne! Iwan m�g�by spokojnie w tym czasie pole�e� na sianie z jak�� ho�� dziewoj�, Bilbo wypali�by fajeczk� aromatycznego tytoniu hobbit�w, Harry Potter, rekompensuj�c nastoletnie kompleksy, polata�by na miotle, za� Atreju wyruszy� na polowanie na purpurowe bizony. Ale rozkaz zosta� wydany: car wygania z dworu, surowe hobbity �api� za w�ochate nogi, z�y bazyliszek ucieka do swojego legowiska. Nico�� powoli unicestwia Fantazj�. Bohater nie ma wyj�cia i rusza w drog�.
Zauwa�my, �e wszystkie poszukiwania s� nakierowane na znalezienie czego� materialnego. Jab�ko, worek z�ota, ponure podziemie pod szko�� (przy okazji, ka�de dziecko wie, �e ponure podziemia s� przecie� pod ka�d� szko��), s�up graniczny z napisem �W tym miejscu autorowi sko�czy�a si� fantazja��.
Bardzo, bardzo rzadko zdarza si�, �e bohater wyrusza po co�
Spodziewa�em si�, �e polityk Dima zacznie mi opowiada�, jak bardzo nasza ojczyzna potrzebuje z�ota i brylant�w, ewentualnie staro�ytnych tajemnic i najnowszych technologii. Ale si� pomyli�em. Nie doceni�em go.
Dima bez mrugni�cia okiem wypi� zimn� kwa�n� kaw� i oznajmi�:
��Chcia�bym ci� prosi�, �eby� znalaz� dla naszej ojczyzny ide� narodow�. Now� ide� narodow�.
Przez d�u�sz� chwil� patrzyli�my na siebie.
��I co mam znale��? � zapyta�em. � Altruizm? M�dro��, honor, sumienie? Warto�� dodatkow�?
��W altruizm nie wierz�, m�dro��, honor i sumienie ju� by�y. Warto�ci dodatkowej te� nam nie trzeba, obejdziemy si� bez rewolucji. Potrzebna jest ideologia.
��Dima � powiedzia�em twardo � mo�e pan m�wi� ja�niej? Naprawd� got�w jestem pom�c. Niech wszystkim b�dzie dobrze, i Rosji, i Moskwie, i ca�ej post�powej ludzko�ci. Ale ja jestem t�py od urodzenia. Dop�ki nie wyja�ni mi si�, o co chodzi, nie rozumiem.
��Istnieje �wiat, kt�ry si� nazywa Arkan. Drzwi do niego otwieraj� si� bardzo rzadko. Ostatnio na Uralu, w obwodzie orenburskim� zniszczone w pi��dziesi�tym czwartym roku decyzj� KC KPZR. Decyzj� podejmowa� jeszcze Stalin, ale za jego �ycia nie zd��yli� � Dima zamilk� i pokr�ci� g�ow�. � Nie, zacz��em od niew�a�ciwego ko�ca. Funkcyjni nie lubi� m�wi� o Arkanie, ale mimo to wiele si� dowiedzia�em. Arkan to jedyny �wiat, niemal dok�adnie taki jak nasz. R�nica polega na tym, �e czas Arkanu wyprzedza czas Ziemi o trzydzie�ci pi�� lat.
��Aha � powiedzia�em. � I co to jest? Nasza przysz�o��?
��Nie wiem � odpar� polityk. � A je�li nawet, to nie zdeterminowana. Ale gdyby uda�oby si� tam trafi� poczyta� gazety, pogrzeba� w podr�cznikach i encyklopediach� Wiedzieliby�my, jakie niebezpiecze�stwa czekaj� nasz kraj. I co
��Prosi� pan Natali�, �eby otworzyli tam drog�?
Polityk si� skrzywi�.
��Niezupe�nie rozumiesz nasze stosunki. Prosi�em. Odpowiedzia�a, �e drzwi nie otwieraj� si� na zam�wienie. I nie chcia�a w og�le rozmawia� na ten temat. Nie mam na ni� �adnych �rodk�w nacisk�w. Co mog� przeciwstawi� funkcyjnemu?
��Si��?
��To bardzo trudne. Domy�lasz si�, jak p� wieku temu za�atwili twojego koleg� celnika, kt�ry pilnowa� przej�cia do Arkanu?
��Nie.
��No w�a�nie. � Polityk si� u�miechn��. � On odm�wi� zamkni�cia przej�cia do Arkanu. Zreszt� nie m�g� post�pi� inaczej. Musia�by porzuci� swoj� funkcj�, a tego nie chcia�. Ponad rok w�adza targowa�a si� z funkcyjnymi, z tym niewyra�nym systemem �starszych� i lider�w si�owych. W ko�cu funkcyjni zdecydowali, �e w�adza ZSRR ma prawo do samodzielnego wyja�niania swoich stosunk�w z niepokornym celnikiem � ogromny kraj przeciwko jednemu funkcyjnemu. Odnosz� wra�enie, �e wasi po prostu chcieli zobaczy�, co si� stanie. Kto kogo.
��No i?
��Od tamtej pory nie ma drzwi do Arkanu � odpar� Dima. � Z tego co wiem, ani u nas, ani w innych krajach. A one s� potrzebne� bardzo potrzebne!
��Dobrze � podda�em si�. � To ciekawe� i pewnie po�yteczne. Zgadzam si�.
Polityk poklepa� mnie po ramieniu.
��Zuch! No, wyobra� sobie: je�li b�dziemy wiedzie�, jakie niebezpiecze�stwo zewn�trzne grozi naszemu krajowi, a jakie nie, jaka powinna by� w�a�ciwa w�adza� To przecie� nieoceniona wiedza!
��No i trz�sienia ziemi, po�ary, akty terrorystyczne, katastrofy, epidemie � doda�em.
��Tsunami, wybuchy wulkan�w � dorzuci� polityk.
Popatrzy�em na niego podejrzliwie. Kpi sobie?
��Trzeba my�le� globalnie, Kiryle � powiedzia� z wyrzutem polityk. � Wyobra� sobie, �e w przeddzie� tsunami Rosja uprzedza mieszka�c�w tamtego regionu o niebezpiecze�stwie. Nasze najnowsze satelity donios�y. Jak bardzo wzr�s�by autorytet Rosji na arenie mi�dzynarodowej!
��A� no tak � przyzna�em. � Jako� nie pomy�la�em. Wi�c co mam robi�? Jak otworzy� te drzwi?
Dmitrij wsta�, przeszed� si� po kuchni. Popatrzy� w okno Kimgimu i powiedzia�:
��Kimgim jest bardzo popularny. Co trzeci celnik otwiera do niego przej�cie� Wiesz dlaczego? To �wiat z powie�ci Juliusza Verne�a. �wiat, gdzie technika zastyg�a na granicy dziewi�tnastego i dwudziestego weku. W kt�rym stworzono ogromne maszyny parowe i zbudowano sieci dr�g kolejowych zamiast autostrad. W oceanach s� potwory, a kula ziemska nie zosta�a do ko�ca zbadana! Australia na przyk�ad jest prawie niezamieszkana! Tam si� �atwo �yje, Kiryle. Przyjemnie. Wiele os�b lubi tam sp�dza� urlop.
��Kto?
��Politycy. Przecie� tam mo�na si� powyg�upia�. Intrygowa�. Ten �wiat sk�ada si� z kawa�k�w. Miasta-pa�stwa, konfederacja niezale�nych ksi�stw i wolnych terytori�w. Wybuchaj� zabawne wojny � pi�ciuset ludzi przeciwko siedmiuset i te wojny maj� swoje �ci�le okre�lone zasady. Nawet �ajdacy s� operetkowi. Wielu naszych kupi�o tam sobie domki w jakim� mie�cie; podaj� si� za podr�nik�w i sp�dzaj� tam wszystkie urlopy. U nas m�wi�, �e jad� na Kanary, i p�dz� tutaj, na Ziemi�-trzy.
��Ziemia-trzy?
��Tak. Chyba nie my�lisz, �e ca�y �wiata nazywa si� jak jedno miasto? Kimgim jest bardzo popularny, ale to wszystko. Twoje drugie drzwi wychodz� na Ziemi�-siedemna�cie. Tam nie ma ludzi. Najpierw my�leli�my, �e to drzwi do dalekiej przesz�o�ci, ale tam s� zwyk�e ro�liny i zwierz�ta, identyczne z ziemskimi. I nie ma ludzi. Popularne miejsce wypoczynku. Kiedy zaczn� si� pcha� tury�ci, to ich przeganiaj dalej, �eby nie robili szasz�yk�w pod sam� wie��, bo ci wszystko zapaskudz�.
��Jak ja mam ich przegania�? Przecie� to
Dima popatrzy� na mnie ironicznie.
��Kiry�, ocknij si�. Co dla ciebie znacz� oligarchowie i politycy? Podchodzisz, marszczysz brwi, grozisz palcem i robi si� spok�j! Kontrolujesz przej�cie mi�dzy �wiatami w dogodnym punkcie Moskwy. Wierz mi, to znaczy wi�cej ni� setki z�� ropy naftowej.
��Nadal nie rozumiem, czemu otwieraj� si� w�a�nie te drzwi
��Otwieraj� si� drzwi do tych �wiat�w, do kt�rych chcia�by� trafi�. Dlatego w�a�nie my�l�, �e mo�e ci si� uda�. Zazwyczaj Ziemia-trzy i Ziemia-siedemna�cie s� poci�gaj�ce dla r�nych typ�w ludzi. Musisz by� cz�owiekiem wielostronnym, skoro otworzy�e� przej�cie i tu, i tu. Mo�e z Arkanem te� ci si� uda?
��Jaki on ma numer? � spyta�em nie wiadomo po co.
��To �wiat, kt�ry otwiera si� epizodycznie, nie ma numeru. Po prostu Arkan. � Polityk podszed� do schod�w i popatrzy� na mnie w zadumie. � No, musz� ju� i��. Spr�buj, Kiry�. Wierz� w ciebie. Jeszcze przez tydzie� czy dwa mo�esz pom�c swojemu krajowi.
��A potem?
��Potem b�dzie ci ju� wszystko jedno. Dlatego w�a�nie zale�a�o mi, �eby jak najszybciej z tob� porozmawia�. Masz jeszcze dwoje drzwi, Kiry�. Dwa �wiaty. Prosz� ci�, nie pope�nij b��du.
Zacz�� schodzi� na d�. Poszed�em za nim, odprowadzi�em go do drzwi i przekona�em si�, �e albo rzeczywi�cie nikt mu nie towarzyszy�, albo ochrona czeka�a z dala od wie�y. Dima podni�s� ko�nierz kurtki i zgarbiony, niczym detektyw w klasycznym kryminale, poszed� przed siebie.
��Taak, idea narodowa� � powiedzia�em z lekkim zachwytem, zamykaj�c drzwi. � No, no!
Musia�em przyzna�, �e pro�ba polityka mnie zaintrygowa�a. Je�li faktycznie istnieje �wiat taki sam jak nasz, tylko �rzecz dzieje si� tam� trzydzie�ci pi�� lat p�niej, to dlaczego mieliby�my z tego nie skorzysta�? Dlaczego by nie pod�o�y� materaca tam, gdzie wypadnie nam si� przewr�ci�?
Z drugiej strony, czy to w og�le mo�liwe? Ze s��w polityka wynika�o, �e Stalin kaza� zniszczy� przej�cie do Arkanu, gdy si� dowiedzia� o rozpadzie Zwi�zku Radzieckiego. Za��my. A Chruszczowa i Gorbaczowa nie ruszy�?
Czu�em, �e polityk �ciemnia�. Mimo wszystko �atwiej jest dzia�a�, gdy prosz� ci� o co� materialnego. �Plask! Oto g�owa smoka, kr�lu! Spe�ni�em swoj� obietnic�!�. �I ja spe�niam swoj�, ksi���! Oto r�ka ksi�niczki. �lap!�.
Ale mimo wszystko postanowi�em, �e uczciwie spr�buj� spe�ni� swoj� obietnic�.
Po cz�ci dlatego, �e naprawd� chcia�em pom�c swojemu krajowi. A po cz�ci z ciekawo�ci. Gigantyczne o�miornice na brzegach i ciep�e morza tropikalne to oczywi�cie bardzo fajne, ale czy ludzie polec� na Marsa? Czy zbuduj� miasta na Ksi�ycu? Czy b�dzie kolejna wojna �wiatowa? Czy znajd� lekarstwo na raka, AIDS, katar? Czy Peter Jackson nakr�ci
Wyobrazi�em sobie te ma�e egoistyczne rado�ci, kt�re mog� nam da� drzwi prowadz�ce w przysz�o��. Za��my, �e mog� leczy� si� u funkcyjnych i oddawa� rozkoszom gastronomii w restauracji Feliksa. Ale �aden z nich nie napisze powie�ci za Umberto Eco, nie nakr�ci filmu za Spielberga, nie napisze tekstu piosenki za Arbenina, nie wypu�ci trzeciego �Fallouta�.
Dobra. Przed snem spr�buj� intensywnie pomy�le� o przysz�o�ci.
Ale niepr�dko uda�o mi si� p�j�� spa�.
Najpierw umy�em pod�og� na parterze. Potem posprz�ta�em �mieci z pla�y; niedopite piwo przynios�em do kuchni, po�a�owa�em, �e nie mam lod�wki, i postawi�em dwie butelki pod zimn� wod�. Wr�ci�em na brzeg, usiad�em i popatrzy�em na morze. Za moimi plecami zachodzi�o s�o�ce, m�j cie� si�ga� teraz do wody. A cie� wie�y a� do horyzontu.
Ale nie dane mi by�o cieszy� si� zachodem s�o�ca � rozleg�o si� pukanie do drzwi Kimgimu.
W pierwszej chwili pomy�la�em, �e wr�ci� Chaj, ale okaza�o si�, �e to tylko dw�ch elegancko ubranych d�entelmen�w w r�nym wieku, podobnych do siebie jak ojciec i syn, albo wuj i siostrzeniec, kt�rzy przyszli zapyta�, dok�d mo�na p�j�� przez moj� wie��.
Moskwa ich nie zainteresowa�a. Odnios�em wra�enie, �e nasza Ziemia w og�le ich nie interesuje, i zrobi�o mi si� troch� przykro. Na morze popatrzyli z wyra�nym zainteresowaniem, ale nawet ono ich nie urz�dza�o.
Po�egnali�my si� uprzejmie i starszy m�czyzna, kt�rego w my�lach nazwa�em wujkiem, zaproponowa� mi cygaro. Po chwili zastanowienia przyj��em prezent. Nie poczu�em �adnego niepokoju, widocznie celnik ma prawo przyjmowa� drobne upominki.
Wkr�tce potem zastukano do moskiewskich drzwi.
To towarzystwo rozpoznaliby bywalcy modnych klub�w; nawet ja pozna�em popularnego m�odego rapera (w rzeczywisto�ci wygl�da� jak ch�opiec, zarozumia�y i napuszony) i siedemnastoletni� blondynk� z jakiego� zespo�u w rodzaju �Iryski�, �Ci�gutki� czy �Lizaczki�. Nigdy nie potrafi�em zapami�ta� nazw tych dziwnych zespo��w, gdzie najwa�niejsz� rzecz� jest nie g�os czy tekst, tylko kilka d�ugonogich �licznych dziewcz�t r�ni�cych si� od siebie jedynie kolorem w�os�w.
Raperowi i piosenkarce towarzyszy�a �wita. Dw�ch ch�opak�w i dwie dziewczyny, najwyra�niej wielbiciele. Mogli mie� najwy�ej po dwadzie�cia lat. S�dz�c po bezczelnych spojrzeniach, drogich ciuchach i zaparkowanych nieopodal samochodach, r�wnie� z�ota m�odzie�. Tylko oni, w odr�nieniu od rapera i piosenkarki, bawili si� za cudze pieni�dze. Niegdy� ich rodzicom uda�o si� ukra�� kawa�ek kraju. Kraj by� du�y, k�sek t�usty i teraz dzieciaki mog� sp�dza� czas, dryfuj�c mi�dzy paryskimi butikami (osoby ekstrawaganckie wybieraj� londy�skie) i modnymi europejskimi dyskotekami (orygina�y wol� dyskoteki japo�skie).
Z ca�ej sz�stki tylko jeden wiedzia� co� o funkcyjnych � ch�opak raper. Piosenkarka po prostu podr�owa�a mi�dzy �wiatami, niczemu si� nie dziwi�c, a z�ota m�odzie� rozpaczliwie si� ba�a, dlatego zachowywa�a si� opryskliwie i bezczelnie. Raper od razu wybra� Ziemi�-siedemna�cie. Na widok morza z�oc�cego si� w ostatnich promieniach s�o�ca m�odzie� zacz�a kl�� z wra�enia. Tylko wisz�ca na chudym ramieniu kawalera miedzianow�osa dziewczyna pisn�a, �e na Wyspach Owczych jest wi�kszy wypas. Dlaczego wspomnia�a w�a�nie o tych zimnych wyspach, nie wiem. Mo�e to by�o jedyne miejsce, gdzie jej przyjaciele nie byli i nie mogli zaprotestowa�.
Mia�em wielk� ochot� odebra� tym, po�al si� Bo�e, turystom alkohol, pochowane po kieszeniach halucynogeny, ale do �wiata-Skansenu mo�na by�o wnosi� ka�de �wi�stwo.
Ograniczy�em si� wi�c do tego, �e zdar�em z nich c�o na maksa. Nawet za prezerwatywy, kt�re mieli i ch�opcy, i dziewcz�ta.
Nie protestowali; rozstanie si� z sum� prawie dw�ch tysi�cy rubli nie zrobi�o na nich wi�kszego wra�enia. Ja w swoim �poprzednim� �yciu z r�wn� �atwo�ci� rozsta�bym si� z dwiema dziesi�tkami.
Zamkn��em za nimi drzwi, poszed�em do kuchni. Piwo si� sch�odzi�o, otworzy�em butelk�, rozerwa�em paczk� z pistacjami. Wypi�em jedn� szklank�, nala�em drug�. Podszed�em do okna z widokiem na Skansen.
M�odzie� k�pa�a si� w morzu, g�o�no i ha�a�liwie. Zupe�nie jak normalni ludzie. Raper i jeszcze jeden ch�opak odp�yn�li daleko od brzegu, pozostali chlapali si� na p�yci�nie. Zerkn��em w stron� lasu. Nikogo. Gdzie� tam jest zbieg�a terrorystka. Po jej �ladach uparcie idzie Kotia � pewnie ju� ma odciski, pewnie nie raz si� potkn�� i przewr�ci�, rozbi� okulary. Jako� nie wierzy�em w jego zdolno�� przemieszczenia si� po d�ungli bez uraz�w!
Westchn��em i podszed�em do okna wychodz�cego na Kimgim. Tam ju� by�o zupe�nie ciemno, pada� lekki, �wi�teczny �nie�ek; jedynie g�uche ceglane �ciany psu�y wra�enie.
�e te� wie�a musia�a wyrosn�� na fabrycznych przedmie�ciach! Gdyby tak sta�a gdzie� na wzg�rzu, nieopodal restauracji Feliksa� patrzy�bym teraz na domki pokryte dach�wk�, na dymek p�yn�cy z komin�w, na sun�ce po �niegu sanie� Dzieci na podw�rkach obrzuca�yby si� �nie�kami, uprzejmi panowie k�anialiby si� sobie, damy we wspania�ych sukniach wyprowadza�yby na spacer swoje pieski� A potem poszed�bym do restauracji, zjad� jakie� marynowane morskie gady garnirowane marynowanymi karczochami, napi�bym si� piwa, porozmawia� z inteligentnym cz�owiekiem.
A gdyby wie�a sta�a nad brzegiem ich morza, obok �Bia�ej R�y�? Sta�bym teraz przy oknie i patrzy� na pos�pne fale, na z�owieszcze macki kraken�w sun�ce ku wie�y. Zimny wiatr targa�by moje w�osy, a ja spogl�da�bym w dal z pob�a�liwym u�miechem cz�owieka rozczarowanego �yciem. By� mo�e nawet zapali�bym podarowane cygaro.
Powoli dopijaj�c piwo, pogr��a�em si� w melancholii. Mimo wszystko obecno�� Kotii pozwala�a wierzy�, �e nie do ko�ca rozsta�em si� z poprzednim �yciem. Ale teraz, patrz�c na wyg�upiaj�c� si� m�odzie�, poczu�em si� nagle bardzo, bardzo samotny. I do tego stary. I to wcale nie m�dry i do�wiadczony, lecz zm�czony i wypalony.
Nad brzegiem morza posz�a w ruch butelka szampana. Dziewczyny zacz�y �piewa� jak�� idiotyczn� piosenk�, zapewne z repertuaru swoich idoli.
��Jak chcecie si� drze�, to id�cie dalej! � krzykn��em z okna.
��Id� w� � zacz�� jeden ch�opak, ale raper skoczy� do niego jak oparzony, zas�oni� mu d�oni� usta i zacz�� co� p�g�osem t�umaczy�. Ch�opak szybko za�apa� i r�wnie gor�co jak poprzednio zawo�a�: �Przepraszam, bardzo przepraszam, ju� b�dziemy cicho!�.
Zamkn��em okno i skrzywi�em si�. Te� mi zwyci�stwo. Uspokoi�em jednego pijanego ch�opaczka. Dla funkcyjnego to nieomal bohaterski czyn!
W�a�ciwie powinienem po�o�y� si� spa�.
Ale zn�w mi si� nie uda�o. Raper nie by� g�upi, obsztorcowa� kompan�w jak si� patrzy i p� godziny p�niej ca�e przycich�e towarzystwo zastuka�o do drzwi, grzecznie si� po�egna�o i wr�ci�o do Moskwy. Raperowi na po�egnanie poradzi�em:
��Takich wi�cej nie przyprowadzaj.
Ch�opak pokiwa� energicznie g�ow�. Nie wiem, od jak dawna mia� wej�cie do �wiata funkcyjnych, ale wyra�nie rozumia�, �e nie warto z nami zadziera�.
Zamkn��em za nimi drzwi i poszed�em wreszcie spa�, z twardym postanowieniem, �e nie otworz� nikomu, bez wzgl�du na to, kto b�dzie si� dobija�. Niech wal� w moskiewskie drzwi muzycy i deputowani, niech dobijaj� si� od strony Kimgimu Feliks z Chajem, niech na brzegu morza odwo�uje si� do mojego sumienia Kotia. Nic mu nie b�dzie, wytrzyma do rana.
A ja b�d� spa� i �ni� o nowym przej�ciu. Przej�ciu do przysz�o�ci. Do �wiata zwanego Arkanem, gdzie mo�na uczy� si� na cudzych b��dach.
Uczciwe zasn��em z my�l� o Arkanie, ale nad ranem, w p�nie, przed obudzeniem, wydawa�o mi si�, �e nowe drzwi otworzy�y si� znowu do Kimgimu, tym razem obok restauracji Feliksa. A przed wie�� zebra� si� t�um funkcyjnych, m�czyzn i kobiet, m�odych i starych, kt�rzy na r�ne sposoby wymy�lali mi za frymarczenie przej�ciami mi�dzy �wiatami; �e nie rozumiem ich warto�ci i zachowuj� si� aspo�ecznie. Wszystko to si� nakr�ca�o i nakr�ca�o, a� w ko�cu przerodzi�o w co� na kszta�t zebrania zwi�zk�w zawodowych, z wyrzutami, �wi�stwami i spo�ecznym os�dem. Potem pojawi�a si� Natalia, powiedzia�a, �e trzeba mi odebra� wie��, poniewa� jestem osobnikiem, kt�remu nie mo�na ufa�, i przywr�ci� mnie do szeregu zwyk�ych ludzi. Nieoczekiwanie z t�umu wyszed� polityk Dima i popar� t� propozycj�. Po nim wyst�pili komik �enia i m�ody raper, a potem ju� zacz�� na mnie napiera� ca�y t�um funkcyjnych, wymachuj�cych r�kami i wykrzykuj�cych obra�liwe s�owa.
Obudzi�em si� zlany potem i le�a�em chwil�, s�uchaj�c, jak mi �wali serce. Przestraszy�em si�. Nie na �arty si� przestraszy�em, �e zn�w stan� si� zwyk�ym cz�owiekiem!
A przecie� tak si� miota�em! Tak panikowa�em! Wszystkich mi zabrali� rodzic�w, psa, przyjaci�, dziewczyny. Wszystkich! Ale wystarczy�o, �e dali mi przestronne wi�zienie, obiecali porz�dne racje i rozrywki, a od razu przesta�em si� burzy�. No bo przecie�, cokolwiek bym m�wi�, wie�a to wi�zienie. Ko�ek, do kt�rego przywi�zano �a�cuch d�ugo�ci dziesi�ciu kilometr�w. Wszystko, co mam, to okr�g�e podw�rko do spacer�w na �a�cuchu. No dobrze, pi�� podw�rek. I nie dziesi�� kilometr�w, tylko pi�tna�cie.
Troch� kr�tko.
Nigdy nie polec� na Kub� a tak bardzo chcia�em. Ani do Nowej Zelandii. Je�li wierzy� Feliksowi, w�wczas moja funkcja si� rozpadnie. Ale co tam zamorskie kraje! Nawet nie pojad� z przyjaci�mi do Pragi, a przecie� planowali�my. Co tam do Pragi! Nawet na dacz� nie pojad�, bo to jakie� sto kilometr�w.
��I co dalej? � zapyta�em, patrz�c w sufit. � Nie zdarza si� tak, �eby wszystko za darmo i jednemu cz�owiekowi. Jestem teraz prawie nietykalny. Twardziel nad twardzielami. Mam pod bokiem w�asn� pla��, przytulne miasteczko i kawa� Moskwy. Niekt�rzy przez ca�e �ycie nie wyje�d�aj� z jednego miasta. I czego mi tak niby brakuje? Kapotni?
My�l o Kapotni uspokaja�a. Mimo wszystko mia�em wi�cej szcz�cia ni� kolega z po�udniowo-wschodnich obrze�y Moskwy.
No i strasznie by�em ciekaw, dok�d otworzy�y si� czwarte drzwi. Czy ambitny polityk mia� szcz�cie, a razem z nim potencjalne ofiary tsunami i trz�sie� ziemi?
Ubra�em si� szybko i popatrzy�em na trzy otwarte ju� okna.
I nagle przypomnia�a mi si� piosenka, kt�r� tak lubi� ojciec � o cz�owieku, kt�ry mieszka� w starym domu, gdzie jedno okno wychodzi�o na pole, drugie na las, a trzecie na ocean. To musia�a by� piosenka o funkcyjnym celniku, takim jak ja! Nie pami�tam, kto j� �piewa�. Chyba nie profesjonalny piosenkarz, tylko jaki� znany podr�nik, a mo�e kucharz? �piewa� zdumiewaj�co dobrze, jakby to by�o jego dawne hobby. Trzeba b�dzie znale�� i pos�ucha�.
W moich trzech oknach widnia�o: brudnoszare niebo nad Moskw�, czysty zimowy b��kit nad Kimgimem i pi�kny r�owy wsch�d s�o�ca nad morzem. Bajka!
Skontrolowa�em, co si� dzieje za oknami, ale wsz�dzie panowa� spok�j, nigdzie, nawet w Moskwie: nie by�o �adnych kolejek pod drzwiami. Ale czy jest co�, co pod wzgl�dem spokoju mog�oby konkurowa� z tropikalnym morzem o poranku?
A potem wzi��em si� w gar�� i zachowa�em jak prawdziwy bohater. Najpierw poszed�em na g�r�, doprowadzi�em si� do porz�dku, wzi��em prysznic i postawi�em czajnik na gazie, a dopiero potem podszed�em do dw�ch zamkni�tych okien.
Za okiennicami jednego z nich panowa�a cisza. Czas tego okna jeszcze nie nadszed�.
Za okiennicami drugiego by�o s�ycha� r�wny szum. Nie tak g�o�ny, jak szum morza, ale wyra�ny.
Zacz��em odkr�ca� pokr�t�a, nie stawia�y oporu, jakby wyczerpa�y swoj� funkcj� i teraz chcia�y jak najszybciej zerwa� si� z gwintu.
W ko�cu okiennice otworzy�y si� na o�cie�. Popatrzy�em w okno i a� gwizdn��em z wra�enia.
No, no�
W telewizji w takich momentach � jak to si� m�wi, w najciekawszym miejscu � daj� zwykle reklamy. Gdybym kr�ci� film o moich przygodach, w�a�nie w tym miejscu da�bym przerw� na reklam�.
Zreszt�, widok za oknem przypomina� reklamowy klip � jeden z tych przes�odzonych, reklamuj�cych jogurty albo soki owocowe. Taki, gdzie ptaszki zbieraj� jag�dki, zaj�czki korzonki, robaczki jab�uszka, misie mi�d, a potem to wszystko wpada prosto do wiadra z mlekiem od czy�ciutkiej kr�wki i przemienia si� w apetyczny kolorowy p�yn. Gdy w�a�nie was mdli od �licznych reklamowych dzieci i dziadka, kt�ry we w�asnym ogrodzie entuzjastycznie poi rodzin� sokiem z kartonu, to znaczy, �e widzicie dok�adnie to, co zobaczy�em w tym oknie ja.
Soczy�cie zielona trawa! Nie, nie rozumiecie � naprawd� zielona, jak w reklamach, gdy czasem j� podbarwiaj�; w rzeczywisto�ci tak intensywny kolor mog� mie� tylko chi�skie flamastry.
I na tej zielonej ��ce, rozpo�cieraj�cej si� a� po horyzont, w malowniczym nie�adzie ros�y r�wnie kolorowe drzewa, obsypane kwiatami, a mo�e owocami�
Czy musz� dodawa�, �e niebo by�o b��kitne, s�o�ce ��te, a powietrze aromatyczne i czyste?
Mia�em straszn� ochot� znale�� gdzie� pokr�t�o z napisem �kolor� i uj�� nieco barw. A przy okazji zmniejszy� troch� kontrast.
W por�wnaniu z tym �wiatem tropikalny Skansen wydawa� si� jaki� taki sp�owia�y, wyblak�y. Jakby kto� wzi�� Gogaina, zawi�z� go na Tahiti i zmusi� do malowania pastelami, a potem wr�czy� mu soczyste farby akrylowe i korzystaj�c z jego stropienia, nam�wi� do namalowania pejza�u pasa �rodkowego, ale w sm�tnych odcieniach.
Tak czy inaczej, ten �wiat reklamy nie wygl�da� mi na przysz�o��. Mo�e gdybym ujrza� wypalon� r�wnin�, zacz��bym podejrzewa�, �e mi si� uda�o. Ale ten widok nie pasowa� nawet do moich optymistycznych wyobra�e� o przysz�o�ci.
Szkoda, �e nie jestem ob��kanym sekciarzem. Pomy�la�bym, �e otworzy�em wrota do raju. Zrzuci�bym z siebie ubranie i zacz�� rado�nie biega� po trawie.
Wprawdzie nie zrzuci�em ubrania, ale zszed�em na d� i otworzy�em drzwi. Zerwa�em i podejrzliwie pow�cha�em �d�b�o trawy � ze starego nawyku Rosjanina, kt�ry w ka�dym podarunku losu dopatruje si� podw�jnego dna.
Trawka smacznie pachnia�a i nie gryz�a.
���Wybacz, stary� � powiedzia�em do nieobecnego polityka s�owami szkapy z dowcipu. � �Stara�am si�, jak mog�am��.
Z tego �wiata moja wie�a wygl�da�a do�� zabawnie. Znacznie smuklejsza, pokryta bia�ym kamieniem. Pewnie marmur � �y�kowany, wyg�adzony. No bo z czego innego mo�na budowa� wie�e w tym bajkowym �wiecie? Tylko z marmuru, jaspisu, malachitu i innych kamieni szlachetnych.
Gryz�c trawk�, ruszy�em przed siebie, oddalaj�c si� od wie�y. Spr�buj� pozna� ten �wiat samodzielnie, bez podpowiedzi.
Rzecz jasna, nie oddalaj�c si� bardziej ni� na dziesi�� kilometr�w.
Dzieci znaj� dwa sposoby przemieszczania si�, z kt�rych jeden doro�li zupe�nie zatracaj�. Pierwszy: wleczenie si�. Drugi: bieganie w podskokach. Zwykle normalne dziecko tym pierwszym sposobem idzie do szko�y, tym drugim do domu.
Doro�li, jak �atwo si� domy�li�, zatracaj� zdolno�� poruszania si� sposobem drugim.
Mo�na pr�bowa� zgadn��, dlaczego tak si� dzieje. Mo�na wyg�osi� r�ne m�dre hipotezy o stawach i stosunku masy cia�a do si�y mi�ni. Mo�na wzdycha� nad ci�arem prze�ytych lat i powiedzie� co� g�rnolotnego o czysto�ci duszy, kt�ra mknie ku niebu, o pope�nionych grzechach, kt�re przygniataj� cz�owieka do ziemi. I wszystko to b�dzie s�uszne.
Efekt pozostanie ten sam. Bez wzgl�du na to, czy jeste� romantykiem, czy pragmatykiem, nie b�dziesz biega� rado�nie po zielonej trawce, je�li ju� przesta�e� by� dzieckiem, a jeszcze nie sta�e� si� zdziecinnia�ym staruszkiem.
A ja� ja w�a�nie mia�em ochot� biega� i podskakiwa�. Chcia�em si� �mia�, skaka�, turla�, wystawia� twarz na s�o�ce i pa�� na traw� z rozrzuconymi r�kami, i patrze� w b��kitne niebo, dop�ki �wiat si� nie przewr�ci, dop�ki nie poczuj� si� jak Atlas, d�wigaj�cy na plecach mi�kk�, spr�yst� kul� ziemsk�, spadaj�cy i trzymaj�cy, w bezkre�nie czystym b��kicie. Ale biega� chcia�o mi si� najbardziej.
Pobieg�em. Ze sportem ��czy�y mnie stosunki do�� przyjacielskie, ale niezbyt bliskie i nigdy przedtem nie przysz�oby mi do g�owy, �eby tak biec � nie za odje�d�aj�cym autobusem, nie do zamykanego w�a�nie sklepu, nie za kim� i nie przed kim�, ale tak po prostu. Zreszt�, pewnie kiedy� by mi si� nie uda�o. A teraz przebieg�em kilometr czy dwa i zrozumia�em, �e m�j organizm w og�le nie zareagowa� na ten bieg. Nie zasapa�em si�, pewnie nie mia�em nawet przy�pieszonego t�tna, moje ruchy by�y bardzo precyzyjne. Czu�em skurcze ka�dego mi�nia, krew p�yn�c� w �y�ach, nerwowe impulsy, kt�re zmusza�y nogi do biegu. Ca�e moje cia�o przemieni�o si� w doskona�� maszyn�.
Z �alem zmusi�em si� do zwolnienia kroku i podszed�em do drzewa, kt�re jeszcze z wie�y zachwyci�o mnie swoimi kolorami.
Drzewo jak drzewo. Jab�o�. I kwitnie ca�kiem zwyczajnie. A przecie� ile jest pi�kna w tej zwyczajno�ci, jak delikatne s� te bia�e i r�owe odcienie p�atk�w, jak zdumiewaj�co strz�pi� si� ich brzegi! Jak cudownie upajaj�cy aromat p�ynie od ka�dego kwiatuszka!
A� zaszlocha�em, wzruszony, g�adz�c kwitn�c� ga��zk�, i dr��cym g�osem zanuci�em:
��Kwitn�ca jab�o�, jaki cud�
Dalej nie pami�ta�em, a Szkoda! Chcia�o mi si� �piewa�, �mia�, biega�, rozrzuca� kwiaty, patrze�, jak pe�znie po li�ciu g�sienica, taka puszysta jak g��wka noworodka, zielona w bia�e kropki, jak �wie�y og�reczek, zabawnie wyginaj�ca grzbiet przy ka�dym ruchu. �liczne stworzonko! U�miechn��em si� do niej, a ona tak �miesznie wygi�a si� w odpowiedzi, przemieniaj�c si� w:) � komputerowy znak u�miechu. Pewnie mo�na si� z ni� porozumiewa�!
I wtedy zrobi�em rzecz dziwn�. Ni z tego, ni z owego podnios�em r�k� i uderzy�em si� w twarz. Raz w �yciu widzia�em co� takiego � gdy uderzono w twarz dziewczyn�, kt�ra wpad�a w histeri� � i do dzi� pami�tam, jak zdumia�a mnie uzdrawiaj�ca si�a tego �rodka.
Jak si� okaza�o, to lekarstwo dzia�a�o znakomicie bez wzgl�du na p�e� leczonego � poczu�em si� r�wnie otrze�wiony, jak owa dziewczyna histeryzuj�ca po rozstaniu z ch�opakiem. Wci�gn��em g��boko powietrze, zakl��em przez z�by i rozejrza�em si� jeszcze raz.
To, co si� ze mn� dzia�o, jeszcze przed chwil� by�o nieprawid�owe. Nienormalne. To prawda, �e pi�kny krajobraz, �e czyste niebo, to prawda, �e zielona trawa, �e drzewa i �e kwiaty.
Ale to jeszcze nie pow�d, �eby rozczula� si� nad ka�d� mr�wk�!
Euforia mija�a b�yskawicznie. Nawet ci�ko to z czymkolwiek por�wna�. Z wra�eniami pijanego, kt�remu wsadzili g�ow� pod zimn� wod�? O, gdyby� zimna woda dawa�a tak otrze�wiaj�cy efekt. W ksi��kach fantastycznych co rusz jaki� bohater hula sobie, pije ca�� noc, a rano �yka tabletk� i czuje si� doskonale. Najwidoczniej pija�stwo bez kaca jest marzeniem wszystkich pisarzy. Tyle �e ja przecie� �adnych tabletek nie bra�em.
No tak, ale po co mi tabletki? Po co tabletki cz�owiekowi, na kt�rym rany goj� si� szybciej ni� na psie? Przecie� jestem funkcyjnym z ca�ym zestawem cudownych zdolno�ci! Wystarczy, �ebym znalaz� si� w sytuacji, w kt�rej s� one potrzebne, i wszystko od razu zadzia�a!
Zdaje si�, �e tak w�a�nie by�o.
Rozejrza�em si� jeszcze raz. Teraz ju� widzia�em wszystko zupe�nie inaczej. Idylliczny krajobraz przesta� cieszy�. P�na wiosna, a mo�e wczesne lato, zwyk�y sad jab�oniowy, tylko bardzo zapuszczony.
Wi�c co si� ze mn� dzia�o jeszcze przed chwil�?
Zn�w przypomnia�a mi si� bajka o czarnoksi�niku ze Szmaragdowego Grodu � gdy Dorotka ze swoj� pstrokat� kompani� wesz�a na pole mak�w i nawdycha�a si� opar�w, narkomanka jedna. Zreszt�, nie przypuszcza�em, �eby aromat kwitn�cych mak�w m�g� mie� takie dzia�anie, a ju� niewinnych jab�oni nigdy w �yciu nikt o to nie podejrzewa�. Wprawdzie Japo�czycy wpadaj� w ekstaz� na widok kwitn�cej sakury, ale z powod�w estetycznych a nie farmakologicznych. W tym sadzie nawet Miczurin by si� nie zachwyca�, tylko z�apa� za sekator i zacz�� przycina� drzewa.
No dobrze, dajmy spok�j jab�oniom. Co nam zostaje? Powietrze. Cieplej, cieplej. Czy zwi�kszona zawarto�� tlenu mo�e spowodowa� co� takiego? Zdaje si�, �e tak. No i jeszcze podtlenek azotu, czyli gaz rozweselaj�cy. No dobrze, ale dwutlenek azotu chyba nie mo�e powsta� sam z siebie. A mo�e? Przecie� w �wiecie Kimgimu nie ma ropy, a to przecie� r�wnie� bardzo znacz�ca rzecz, r�ni�ca ten �wiat od Ziemi.
Znowu po�a�owa�em, �e nie ma ze mn� Kotii. Na pewno tworzy�by hipotezy, przeprowadza� eksperymenty. Pewnie i tak niczego by si� nie dowiedzia�, ale ju� sam fakt jego dzia�alno�ci budzi�by otuch�. Jest taki typ ludzi, kt�rzy w trudnej sytuacji zaczynaj� wykonywa� mn�stwo r�nych czynno�ci. Mierz� puls ofiarom, bacznie wpatruj� si� w nadci�gaj�ce chmury, upierdliwie sprawdzaj� dokumenty milicjant�w, dzwoni� do jakich� ludzi i ��daj� odpowiedzi na dziwne pytania. Ich dzia�ania nie przynosz� �adnej realnej korzy�ci, za to otoczenie od razu si� uspokaja, koncentruje i zaczyna podejmowa� inne dzia�ania, nie tak liczne i efektowne, ale znacznie bardziej po�yteczne.
Zreszt� jeden eksperyment mog� przeprowadzi� sam.
Wyj��em z paczki papierosy i zapalniczk�, pstrykn��em, przezornie odsuwaj�c j� na odleg�o�� wyci�gni�tej r�ki.
No, nie nazwa�bym tego
Wi�c jednak tlen?
Mo�liwe� jako jeden z czynnik�w.
Westchn��em i schowa�em papierosy. Oczywi�cie, mog�em tu wr�ci� z hermetycznym naczyniem, wzi�� pr�bk� powietrza, a potem w Moskwie zrobi� gdzie� analiz�. Laboranci wszystko by mi wyja�nili, rozrysowali, pokazali.
Tylko czy ja tego potrzebuj�?
I tak wniosek jest jeden: ten �wiat nadaje si� albo dla funkcyjnych, albo dla mi�o�nik�w narkotyk�w. Pewnie z rado�ci� przychodzi�by tu raper z kole�kami. Albo solidni wujaszkowie ze znaczkami deputowanych w klapach marynarek � �eby �piewa� i ta�czy� nago w �wietle ksi�yca.
Czu�em si� tak, jakbym otworzy� drzwi do �wiata-wydmuszki, pustego, nikomu niepotrzebnego. Nieprzyjemne uczucie, je�li mam by� szczery. Za Kimgim i Ziemi�-siedemna�cie tak szczerze mnie chwalili. Wtedy zrozumia�em, �e gdy otworz� si� czwarte i ostatnie drzwi, moja przysz�o�� zostanie zdeterminowana. Mam ju� cztery (w��czaj�c nasz� Ziemi�) �wiaty, i w ka�dym (kr�g o promieniu dziesi�ciu kilometr�w. Jaka to mo�e by� powierzchnia? Πr2, chyba tak. Zawsze mia�em problemy z geometri�. No dobrze, to znaczy, �e mam do swojej dyspozycji jakie� trzysta kilometr�w kwadratowych w ka�dym ze �wiat�w. W sumie p�tora tysi�ca kilometr�w kwadratowych.
W por�wnaniu z cel� wi�zienn� � bardzo du�o.
W por�wnaniu z tak� cho�by Moskw� � �rednio na je�a. Moskwa, co doskonale pami�tam ze szko�y, zajmuje powierzchni� tysi�ca kilometr�w kwadratowych.
No dobra, trzeba zbada� to jab�oniowe kr�lestwo.
Szed�em ju� dwadzie�cia minut szybkim krokiem, od czasu do czasu ogl�daj�c si�, raczej z przyzwyczajenia ni� z prawdziwej obawy, �e si� zgubi�. Czu�em wie�� bardzo wyra�nie � jak cz�� w�asnego cia�a.
Sad wok� by� bardzo zapuszczony, ale pozostawa� sadem. Odleg�o�� mi�dzy drzewami mniej wi�cej jednakowa; uda�o mi si� nawet rozr�ni� gatunki jab�oni (po kwiatach), przy czym r�ne gatunki posadzono nie grupkami, lecz w rz�dach, niedbali ale jednak. Zacz��em mie� nik�� nadziej�, �e w tym �wiecie mimo wszystko �yj� ludzie.
I dos�ownie kilka minut p�niej by�em tego pewien � w powietrzu zapachnia�o dymem. Zacz��em biec � nie tym beztroskim biegiem, kt�rym wpad�em do tego �wiata, lecz podobnie jak Chaj. Za jab�oniami zobaczy�em wod� � niezbyt szeroka, spokojna rzeczka. Wybieg�em na brzeg, stan��em.
Za rzek� znajdowa�a si� wie�.
I mia�em absolutn� pewno�� � to nasza, ziemska, rosyjska wie�. W tym najgorszym wariancie, kt�ry sprawia, �e patrioci wo�aj� o wrogich knowaniach, a ludzie bardziej rozs�dni my�l� o poszukiwaniu rosyjskiej idei narodowej.
Domki konstrukcji szkieletowej, brudne szyby w oknach, przekrzywione szare p�oty, wszystko w kolorze tej sm�tnej szaro�ci, jaka dominuje w rosyjskich wsiach na wiosn�. Ogr�dki � chyba nawet marchewka ros�a w nich bura albo bia�a, porozwieszana na sznurkach bielizna te� by�a jaka� taka poszarza�a. A mi�dzy domkami chodz� chude pstrokate kury.
Ja sam jestem mieszczuchem i takie wsie widz� zwykle z okien poci�gu, wioz�cego szcz�liwych mieszka�c�w Moskwy do Petersburga czy Jekaterynburga. I zawsze wtedy pocieszam si� my�l�, �e takie wsie s� tylko przy torach, w pobli�u du�ych miast, sk�d m�odzie� wyje�d�a, kiedy tylko dostanie dow�d. A gdzie� w g��bi s� na pewno takie prawdziwe wsie, jak w podr�cznikach �Kraj ojczysty�. Domy murowane albo drewniane, porz�dne p�oty, rze�bione okiennice na oknach. Gdzie� tam. Na Kubaniu. Albo na Syberii.
Tutaj ta sm�tna szaro�� by�a szczeg�lnie szokuj�ca na tle wielobarwnej, kwitn�cej natury.
Byli te� ludzie. Na brzegu rzeki siedzia�a z w�dkami grupka m�czyzn i dzieci w wieku przedszkolnym. Dziwne. Na ryby powinni chodzi� doro�li i nastoletnie p�taki, a nie maluchy, kt�re nie s� w stanie utrzyma� w�dki w r�ku. Wygl�da�o to tak, jakby w�r�d miejscowej ludno�ci by�a nienaturalna przerwa wieku.
I wszyscy si� u�miechali. Rozmawiali o czym� p�g�osem, przerzucali si� kr�tkimi okrzykami: �Bierze!�. �Aha!�. �Twoja!�. �Tak!�. Jakby nie chcieli traci� si� na bardziej skomplikowane s�owa. Albo ju� nie umieli ich u�ywa�.
Usiad�em naprzeciwko na drugim brzegu. Moje pojawienie si� nie wywo�a�o zdumienia czy o�ywienia. Kilka u�miech�w, kiwanie r�kami, to wszystko.
Wyj��em papierosy i zapali�em, przygl�daj�c si� ludziom. Przecie� to byli nasi! Z naszej Ziemi! Nie st�d i nawet nie z Kimgimu!
��Nie, Dima � wymrucza�em. � Nie przypuszczam, �eby to si� nadawa�o na now� ide� narodow�. Mog� mie� tylko nadziej�, �e to nie Arkan. �e to nie Rosja w dwa tysi�ce czterdziestym roku.
Jeden z rybak�w wsta�. Poparzy� na mnie, od�o�y� w�dk� i wszed� do wody � nie rozbieraj�c si�, nie zdejmuj�c but�w, nawet nie podwijaj�c spodni! Niemal do po�owy rzeki szed� w br�d, z pi�� metr�w przep�yn�� i znowu zacz�� i��, wyra�nie kieruj�c si� w moj� stron�.
No, wreszcie jaka� reakcja!
Nie zwracaj�c uwagi na �ciekaj�c� z niego wod�, m�czyzna podszed� do mnie i usiad� na trawie, u�miechaj�c si� serdecznie. Mia� ponad czterdzie�ci lat, ale wygl�da� na mocnego, krzepkiego, zdrowego i ca�kiem zadowolonego.
��Dzie� dobry, ch�opaczku!
��Dzie� dobry, dziad�ko!
Sk�d mi si� wzi�� ten dziad�ko� Z jakiej racji? Ale m�czyznasi� nie obrazi�, tylko zapyta�:
��A nie masz ty czasem co zapali�?
��Co bym mia� nie mie�, mam � odpowiedzia�em, dostosowuj�c si� do jego stylistyki, i podsun��em paczk� z papierosami.
Jednego m�czyzna zapali�, a nast�pne dwa, pytaj�c spojrzeniem o pozwolenie, schowa� do kieszeni koszuli � mokrej kieszeni. Tylko wzruszy�em ramionami.
��Uu� � powiedzia� m�czyzna, z rozkosz� wypuszczaj�c dymek. � Nazywam si� Sasza. Wujek Saszko.
��A ja Kiry�.
��I z daleka przychodzisz, Kiry�?
��Nie. � Wskaza�em r�k� w stron� wie�y. � Nie za bardzo.
��Czy�by otworzy�o si� nowe przej�cie? � ucieszy� si� m�czyzna. � No to �yjemy! A sk�d jeste�?
��Z Moskwy.
��A ja z Po�tawy.
Wyczerpuj�c w ten spos�b wszystkie tematy do rozmowy, wujek Saszko rozci�gn�� si� na trawie, nie wypuszczaj�c papierosa z z�b�w.
��I od dawna tu jeste�, wujku Saszko? � zapyta�em.
��No� � Zastanowi� si�, przek�adaj�c w z�bach papierosa. � B�dzie ze dwa lata. Albo i trzy. Gorbacza kiedy obalili?
��Gorbaczowa? � zdumia�em si�. � Prezydenta ZSRR?
��O to, to!
��Dziesi�� lat� nie, co ja m�wi�, pi�tna�cie lat temu! Nawet go dobrze nie pami�tam � wyzna�em nie wiadomo po co.
��Pi�tna�cie? Ho, ho! � zachwyci� si� Saszko. I na tym sko�czy�o si� jego zainteresowanie czasem prze�ytym poza Ziemi�. Pod�o�y� r�k� pod g�ow�, z przyjemno�ci� wypali� papierosa do ko�ca i mistrzowskim spluni�ciem pos�a� niedopa�ek w stron� rzeki.
��Du�o ludzi tu teraz mieszka? � zapyta�em.
��Teraz sporo � przyzna� ochoczo Saszko. � Pocz�tkowo mieszka�em tu sam, z kumplami, znaczy. A potem ludzi robi�o si� coraz wi�cej.
��A jak pan tu trafi�?
��No a jak si� ludzie trafiaj�� � Saszko westchn��, ale nie ze smutkiem, raczej z przyzwyczajenia. � Z jednym typkiem �em si� poprztyka�� M�drala si� znalaz�! Da� mi w oko i sam te� dosta�, ale si� nie uspokoi�. Postanowi�em go wy�ledzi� i wy�ledzi�em. Dom mia� dziwny, sto razy obok przechodzi�em i nie zauwa�y�em. Przyszed�em w nocy z dwoma kumplami� Ale nie my�l sobie, my tylko tak, chcieli�my mu po mordzie nak�a��! A �e z �elastwem� No to on przecie� tak walczy�, �e b�j si� Boga! No i�
Saszko zamilk�. Pokiwa�em g�ow� i nie dopytywa�em si�, co by�o dalej. Wszystko jasne, trzech durni�w, nawet uzbrojonych w gazrurki nie jest w stanie wyrz�dzi� krzywdy funkcyjnemu, kt�ry przecie� umie walczy� wr�cz. To nie zwi�zywanie stukni�tej staruszki. No a potem wrzucono ich tutaj.
��Jak si� nazywa ten �wiat? � zapyta�em.
��Nirwana � odpowiedzia� ochoczo Saszko.
Wsta�em i jeszcze raz obejrza�em ubog� wie� i wszystkich jej zadowolonych mieszka�c�w. Z jednego domku wysz�a gruba rudow�osa kobieta, co� gard�owo i niezrozumiale wrzasn�a � mo�e po rosyjsku, po norwesku, a mo�e po szwedzku. Jeden z rybak�w wsta�, podni�s� siedz�cego obok kilkuletniego brzd�ca, posadzi� sobie na barana i poszed� w stron� domku.
O w�dk� si� nie zatroszczy�. Zostawi� j� na brzegu, �eby sobie le�a�a i moczy�a si� w wodzie.
Musia�em przyzna�, �e to ca�kiem sprytny pomys�. Nie do ko�ca wi�zienie, nie do ko�ca psychiatryk. Kolorowy, pi�kny, bezpieczny �wiat, w kt�rym na skutek jakiego� kaprysu przyrody cz�owiek znajduje si� w stanie lekkiej euforii. Je�li kto� stan�� na drodze funkcyjnemu, nie trzeba go zabija�, nie trzeba zastrasza�! Bierzesz i dostarczasz go do Nirwany � sam st�d na pewno nie wyjdzie. �eby by�o bardziej humanitarnie, kto� postawi� domki � by�em pewien, �e wujek Saszko i jego przyjaciele by si� o to nie zatroszczyli � kto� posadzi� jab�onie. Po drugiej stronie rzeki ros�y chyba ziemianki. W rzece s� ryby, kury znosz� jaja. Co jeszcze jest potrzebne cz�owiekowi do �ycia?
Ca�� reszt� � jakie� tam aspiryny i antybiotyki, ubrania, mleko modyfikowane dla dzieci � na pewno im dostarczaj�.
Zrozumia�em ju�, dlaczego we wsi mieszkaj� jedynie doro�li i ma�e dzieci. Masowe zasiedlenie Nirwany zacz�o si� siedem czy osiem lat temu. Dzieci si� rodz� � widocznie narkotyczna euforia nie zabija wszystkich pragnie� � ale na razie s� jeszcze ma�e.
Chyba funkcyjni nie b�d� mie� do mnie �alu, �e otworzy�em drzwi w�a�nie do tego �wiata. Przecie� jest im potrzebny.
Ale dlaczego przej�cie otworzy�o si� w�a�nie tutaj?
I nagle zrozumia�em. Chcia�em zobaczy� Rosj� przysz�o�ci. Co ja poradz�, �e w mojej pod�wiadomo�ci ta przysz�o�� wygl�da w�a�nie tak: s�abi narkotyzowani mieszka�cy, leniwie grzebi�cy w ziemi, r�wnie leniwie rozmna�aj�cy si� i w�a�ciwie niczym niezainteresowani?
Polityk usi�owa� mnie nam�wi�, �ebym otworzy� drzwi do Arkanu, ale tak du�o m�wi� o przysz�o�ci Rosji, �e we �nie odnalaz�em �wiat maksymalnie zbli�ony do moich wyobra�e� o tej przysz�o�ci. Gdybym pod�wiadomie wierzy� w marmurowe pa�ace i szklane domy, by� mo�e znalaz�bym taki w�a�nie, szklano-marmurowy �wiat.
S�owa s� pu�apk�. Je�li �le zrozumia�e� rozm�wc�, to bez wzgl�du na wszystkie twoje wysi�ki ten nieprawid�owy sens t�ucze si� w twojej pod�wiadomo�ci.
��Wujku Saszko, a sk�d tutaj przychodz� ludzie? � zapyta�em.
��Z g�ry rzeki � odpar� by�y mieszkaniec Po�tawy. � Tam jest przej�cie. Bliziutko, p� godziny drogi.
��Aha� � Zastanowi�em si�, wyj��em paczk� papieros�w i poda�em kilka Saszce. � Dzi�kuj�. Powiedz, wujku Saszko, nie chcia�by� wr�ci� do swojej Po�tawy?
��A czego ja tam zapomnia�em? � M�czyzna zdumia� si� szczerze. � Kie�basy na kartki czy kurczaka od �wi�ta?
Nie t�umaczy�em mu, �e kartki na kie�bas� odesz�y razem z by�ym sekretarzem generalnym Gorbaczowem. Diabli wiedz�, jak tam ludzie �yj� w tej Po�tawie. Zreszt�, czy po pi�tnastu latach �ycia w rastama�skim raju wujek Saszko zdo�a�by zaaklimatyzowa� si� na nowo w naszym �wiecie?
��A mo�e zostaniesz? � zaproponowa� Saszko. � Zjesz z nami, �ona rano barszczyk z kurczakiem zrobi�a.
No tak, skoro s� tu m�czy�ni i kobiety, to trudno si� spodziewa�, �e b�d� �y� w celibacie. Pojawi�y si� rodziny, urodzi�y dzieci. Albo na odwr�t.
��Nie, dzi�kuj�. P�jd� ju�.
��Jak chcesz. � Wujek Saszko wsta�, strzepn�� z kieszeni przylepiony piasek. � A potem, jak by� chcia�, to wracaj. Wiesz, jak tu dobrze? Nawet pi� si� nie chce.
Ale i ten argument mnie nie przekona�. Strasznie chcia�em zobaczy� si� z moim s�siadem-funkcyjnym.
Bior�c pod uwag� galimatias czasowy, jaki panowa� w g�owie wujka Saszki, spodziewa�em si�, �e spacerek mo�e potrwa� kilka godzin. Ale to faktycznie by�o trzydzie�ci minut niebyt szybkim krokiem, czyli najwy�ej trzy kilometry. Na lewym brzegu rzeki ci�gn�y si� soczy�cie zielone ��ki, na prawym, kt�rym szed�em, by� ci�gle ten sam porzucony sad.
Kolega-celnik mieszka� na rzece, dos�ownie. Rzek� przegradza�a niewysoka tama, po�rodku widnia�o wysokie, mo�e czterometrowe, ko�o wodne. Nad tam� i ko�em na grubych drewnianych s�upach sta�� chyba m�yn? W ka�dym razie od ko�a bieg�a przek�adnia pasowa, a w �rodku budowli co� hucza�o i dudni�o. Na brzeg rzeki schodzi� zrobiony z desek mostek. Drzwi do m�yna by�y otwarte, przynajmniej te od strony prawego brzegu. Za nimi pl�sa�o czerwone �wiat�o, jakby pali� si� tam ogie�.
Zreszt�, chyba rzeczywi�cie si� pali� � w g�r� p�yn�� dymek.
��Hej, s�siedzie! � zawo�a�em, zatrzymuj�c si� przed mostkiem. Poczu�em, �e nie nale�y wchodzi� na niego bez pozwolenia, �e by�oby to nieprawid�owe, nieuprzejme. � Jak tam m�ka? Miele si�?
Rozleg� si� �miech i w drzwiach pojawi� si� celnik � wysoka, barczysta kobieta w sk�rzanych spodniach i grubym sk�rzanym fartuchu na go�ym ciele. Odruchowo odwr�ci�em wzrok i teraz patrzy�em tylko na jej twarz. Kasztanowe w�osy by�y zebrane w mocny w�ze� i przewi�zane� chyba wst��k�, ale nie z materia�u, lecz z malutkich srebrzystych ogniw. Kobieta trzyma�a w r�kach wielkie masywne szczypce, w kt�rych tkwi� rozgrzany do czerwono�ci kawa�ek metalu.
��Witaj, s�siedzie! � powiedzia�a. � Poczu�am rano, �e pojawi�y si� nowe drzwi, i ca�y czas czeka�am. Ale m�ki tu nie ma. To nie m�yn, to ku�nia.
��Wybacz. � Nie wiem, co peszy�o mnie bardziej, moja g�upia pomy�ka, czy widok tej� kowalki?
��Jestem kowalem. � Kobieta si� u�miechn�a. � Nie m�cz si�, s�owo �kowal� nie ma rodzaju �e�skiego. Jestem kowal Wasylisa.
��A ja dobry mo�ojec Iwanuszka, szukam narzeczonej, kt�r� Ko�ciej pojma��
Anka cz�sto mi powtarza�a, �e moje �arty s� krety�skie. Nie przecz�. Ale czasem si� udaj�.
Kowal Wasylisa opu�ci�a r�k� ze szczypcami i z czyst�, szczer�ciekawo�ci� zapyta�a:
��Powa�nie?
��Nie, nie, oczywi�cie �e nie. Ja tylko tak, dostosowuj� si� do atmosfery. � Roz�o�y�em r�ce. � Ku�nia� Wasylisa�
��To pi�kne rosyjskie imi� � zauwa�y�a z uraz� kobieta. � I jak mnie nazwiesz Wasi�, dostaniesz po karku. A r�k�, sam rozumiesz, mam ci�k�. Wchod�, Kiry�, b�dziesz moim go�ciem.
Pocz�tkowo s�dzi�em, �e Wasylisa jest ode mnie sporo starsza, ale teraz pomy�la�em, �e jeste�my r�wie�nikami. By�a w niej jaka� dobroduszna prostota, z rodzaju tych, jakie spotyka si� w�a�nie w bajkach.
Parter budynku zajmowa�a ku�nia. Nie wiem, jak powinna wygl�da� prawdziwa ku�nia, w tej by�o pi�� czy sze�� kowade�, ustawionych w rz�dzie � od najwi�kszego, wielko�ci sto�u, do malutkiego, na kt�rym mo�na by podkuwa� pch�y. By�y trzy piece, te� r�nej wielko�ci, ogie� pali� si� w �rednim, i jeszcze wielkie miechy, rodem ze szkic�w Leonarda da Vinci, w�a�nie do nich potrzebne by�o ko�o wodne. Miechy umocowano na mechanizmie, dzi�ki kt�remu mo�na je by�o przesuwa� do dowolnego pieca. A na pod�odze le�a�a g�ra �elastwa � zdumiewaj�ce po��czenie zardzewia�ych resor�w i l�ni�cych mieczy.
��Podoba ci si�? � spyta�a Wasylisa. � Widz�, �e ci si� podoba. Podaruj� ci co�.
Ale nie grzeba�a w z�omie, otworzy�a szaf� pod �cian� � zwyk�� szaf�, tylko zamiast koszul znajdowa�a si� tam bro�.
��Trzymaj!
Dosta�em d�ugi kind�a� w sk�rzanej pochwie. R�koje�� owini�to niewyprawionym rzemieniem, bro� wygl�da�a wspaniale i, w odr�nieniu od no�y w sklepach z pami�tkami, gro�nie.
��Dzi�kuj� � powiedzia�em, rozumiej�c, �e nie mog� nie przyj�� prezentu. � S�uchaj, nie mo�na darowa� no�y�
��Nie jestem przes�dna.
��Ale ja jestem. � Znalaz�em w kieszeni rubla i wr�czy�em Wasylisie. � Dzi�kuj�, s�siadko. Jeste� prawdziw� mistrzy� mistrzem!
Tak, s�owo �mistrzyni� pasowa�oby do haftu czy rob�tki na drutach, ale nie do kutego kind�a�u.
��Jestem g�upia � westchn�a Wasylisa. � Komu to wszystko potrzebne� A tam! � Machn�a r�k�. � Chod�my na g�r�, pocz�stuj� ci� herbat�. Sk�d jeste�, Kiryle?
��Z Moskwy.
��A ja z Charkowa.
Mia�a czterdzie�ci dwa lata, a wygl�da�a na trzydzie�ci kilka, u funkcyjnych to normalne. Kiedy� pracowa�a w fabryce traktor�w, ale nie w kadrach czy ksi�gowo�ci, tylko w wydziale ku�niczym. Rzecz jasna, nie macha�a m�otem, tylko sterowa�a pras� ku�nicz�.
A potem to ju� by�a zwyk�a historia. Zapomnieli o niej w pracy. By�a uparta i dwa razy zatrudnia�a si� na nowo, ale nast�pnego dnia zn�w o niej zapominano. M�� zamkn�� jej drzwi przed nosem, mimo p�aczu dzieci. �Powariowali�cie?! Matka umar�a trzy lata temu!�. Najwyra�niej otoczenie pod�wiadomie znajdowa�o sobie racjonalne wyja�nienia tego, co si� dzia�o. Dzie� p�niej zapomnia�y o niej r�wnie� dzieci. A potem na ulicy listonosz wr�czy� jej telegram, w kt�rym nakazywano jej przyby� na obrze�a miasta. Tam Wasylisa ujrza�a� Nie, nie wie�� � porzucony dom z ceg�y.
Drzwi mia� troje. Jedne prowadzi�y do Charkowa. Drugie do pustego kamienistego �wiata, z mro�n� zim� i upalnym latem � funkcyjni powiedzieli, �e to �wiat numer czterna�cie, kt�ry w zasadzie nikomu nie jest potrzebny. A trzecie prowadz� tutaj, do Nirwany. Tym �wiatem funkcyjni bardzo si� zainteresowali.
��Zes�anie � podsumowa�em, pij�c herbat�.
Wasylisa nakry�a do sto�u na pierwszym pi�trze. Pocz�stunek typowo kobiecy: herbata, konfitury, owoce i cukierki. Nawet zaproponowa�a mi koniak, ale odm�wi�em. Przebra�a si� w jasn� sukienk�, rozpu�ci�a w�osy. Teraz nie wygl�da�a ju� tak ekstrawagancko, po prostu jak pot�na kobieta, kt�ra mog�aby trenowa� rzut m�otem czy kul�. A przy tym nie wygl�da�a jak baboch�op, by�a ca�kiem przystojna � je�li komu� podobaj� si� du�e kobiety.
��Nie, to nie jest zes�anie � zaprotestowa�a Wasylisa. � Oczywi�cie, to te� si� zdarza, je�li kto�� Ale w gruncie rzeczy ten �wiat ma przed sob� przysz�o��.
Wyra�nie mia�a kompleksy z powodu tego �zes�ania�, do kt�rego otworzy�a przej�cie.
��Przysz�o��?
��Oczywi�cie. Wygodnie si� tu �yje. Ale zwykli ludzie si� tu upijaj�.
��Ja te�, pocz�tkowo� Wszystko wydawa�o mi si� takie kolorowe. Takie pi�kne�
Wasylisa skin�a ze zrozumieniem g�ow�, a ja zaryzykowa�em hipotez�:
��Tlen?
��Co? � zapyta�a ze zdumieniem Wasylisa. � Co tu ma do rzeczy tlen? To psychodeliki.
Paln��em si� w czo�o. Idiota! Wprawdzie nigdy nie eksperymentowa�em z narkotykami, ale objawy by�y wr�cz klasyczne.
��Tu jest bardzo �agodny klimat � m�wi�a dalej Wasylisa. � �niegu nie ma nawet zim�, a w glebie �yj� male�kie grzybki, kt�re razem ze sporami wydzielaj� halucynogeny o dzia�aniu podobnym do dzia�ania LSD. Dok�adnie zbada�am t� kwesti�. I tak nie mia�am nic do roboty, klient�w niewielu.
Na pomys� skolonizowania Nirwany (�wiata numer dwadzie�cia dwa) funkcyjni wpadli niemal od razu. Wasylis� mianowano osob� odpowiedzialn� za projekt. Pr�cz ludzi, kt�rzy w ten czy inny spos�b weszli w konflikt z funkcyjnymi, wysy�ano tu alkoholik�w i narkoman�w, kt�rzy z regu�y wpadali w zachwyt od ci�g�ego, bezp�atnego haju nieomroczonego ani kacem ani zej�ciem. To by� prawdziwy raj dla narkoman�w. Nikt nie zamierza� ucieka� z Nirwany.
Sad jab�oniowy by� pomys�em Wasylisy, jak zrozumia�em, to w�a�nie ona sadzi�a go przez kilka pierwszych lat. Mo�e kierowa�a ni� ironia � uczyni� z Nirwany parodi� raju, a mo�e zdrowy rozs�dek � jab�o� by�a najmniej wymagaj�cym drzewem owocowym. A po kilku tygodniach ca�kowitej bezwolno�ci i apatii mieszka�cy Nirwany stawali si� zdolni do minimalnej samoobs�ugi. �owili ryby, hodowali w ogr�dkach jakie� warzywa, trzymali kury.
��Du�e nadzieje wi��emy z dzie�mi � wyja�ni�a Wasylisa. � Doro�li z czasem normalniej�, ale pewnie nigdy nie wytrze�wiej� do ko�ca. Ale dzieci, kt�re tu si� urodzi�y, prawie si� przystosowa�y. S� �agodne i weso�e. Straszne wiercipi�ty, ale potrafi� si� uczy�.
��Ty je uczysz? � zapyta�em.
��Tak. � Zaczerwieni�a si�, jakbym przy�apa� j� na czym� niew�a�ciwym. � Czyta�, pisa� i liczy�. Starsze dzieciaki ju� nawet czytaj� same, ci�gle prosz�, �eby im przynie�� nowe ksi��ki. Bardzo lubi� fantastyk�, szczeg�lnie nasze ksi��ki o dzieciach, kt�re uczy�y si� w czarodziejskiej szkole. Ile ja im tych ksi��ek ju� przynios�am! Dobrze chocia�, �e du�o wypuszczaj�, co miesi�c jest nowa. Tylko o Harrym Potterze nie lubi� czyta�, tam ju� trzeba my�le�, a im ci�ko si� skupi�, grymasz�, marudz�. Cz�sto do nich chodz�, patrz� co i jak. Przecie� i tak mam ma�o pracy, to jak tu nie pom�c, i dzieciom, i doros�ym?
��A gdyby ich odes�a� do naszego �wiata? Przynajmniej dzieci? Dlaczego maj� tu cierpie�?
��Czemu cierpie�? � oburzy�a si� Wasylisa. � Tutaj s� ich rodzice, kt�rych kochaj�. Nie ma tu �adnych wojen, bandyt�w, nikt nikogo nie zabija. Wszyscy s� najedzeni i ubrani. Zreszt�, oni ju� nie mog� si� przenie��.
��Dlaczego?
��Zacz�oby si� trwa�e zej�cie � odpar�a Wasylisa.
��S�siadko? � spyta�em po chwili milczenia. � Nie przeniesiesz czasem tych grzybk�w do nas?
��Nie martw si�, w waszym �wiecie one nie s� w stanie prze�y� � odpowiedzia�a spokojnie Wasylisa. � To ju� sprawdzono.
��A gdyby tak je uzdatni� do uprawy?
Popatrzy�a na mnie, nie rozumiej�c, potem za�mia�a si� nagle i r�wnie nagle spowa�nia�a.
��Nie, s�siedzie. Nie warto. Wiesz, jak to jest, gdy cz�owiek r�bie drwa, trafia si� w r�k�, �mieje si� i siada, �eby popatrze�, jak p�ynie krew?
��Nie wiem.
��A ja wiem.
��Przepraszam � powiedzia�em. Zrobi�o mi si� wstyd. � Czasem tak g�upio �artuj�.
��Zauwa�y�am. Mo�e konfitur?
Odm�wi�em. Wsta�em� przeszed�em si� po pokoju, popatrzy�em w okna. Od strony Charkowa zobaczy�em pierwsze pi�tro budynku stoj�cego na cichej i, mimo p�nej jesieni, zielonej i s�onecznej uliczce. Przechodzili jacy� lekko ubrani ludzie. Kilometr dalej, na dachu wysokiego budynku stercza�y anteny, jakby przeka�nik telewizyjny. Sympatyczne miasto. Pomy�la�em, �e warto by tu kiedy� przyj��, zje�� pielmienie, napi� si� hori�ki. Oczywi�cie, pod warunkiem, �e w pobli�u jest jaka� kawiarnia czy restauracja � m�j zwi�zek z wie�� by� teraz napi�ty. Pewnie m�g�bym oddali� si� jeszcze na kilometr lub dwa, nie wi�cej.
W drugim oknie krajobraz nie by� ju� taki idylliczny. Niskie, szare chmury, przez kt�re ledwie prze�wieca�o s�o�ce, za�nie�ona r�wnina, po kt�rej wiatr miota� k�uj�cym lodowym py�em.
��Za drzwiami s� ze dwa cetnary mro�onych owoc�w � oznajmi�a Wasylisa. � Wykorzystuj� ten �wiat w charakterze zamra�alnika. Oczywi�cie tylko zim�, ale tu zima trwa dziewi�� miesi�cy.
��P�noc?
��Nie. Podobno r�wnik. Wed�ug wachlarza to bardzo odleg�y �wiat. Wydaje mi si�, �e nie chodzi o Ziemi�. Tu nawet s�o�ce s�abo grzeje. � Zamilk�a i po chwili doda�a: � I nie ma ksi�yca.
��Jak ci� tu zanios�o? � paln��em.
��Nie chcia�am �y�, Kiryle � powiedzia�a Wasylisa, podchodz�c do mnie. Nie rozczula�a si� nad sob�, po prostu mnie informowa�a. � Kocha�am m�a. A ju� gdy dzieci mnie zapomnia�y�
��Przepraszam. � Poruszy�em ramionami. � Nie pomy�la�em. Bardzo mi przykro. Ja nie jestem �onaty, niedawno rozsta�em si� z dziewczyn�� mnie by�o �atwiej. Tylko rodzice� ale oni s� zupe�nie samowystarczalni. Bardzo ci by�o ci�ko?
��Na pocz�tku tak � powiedzia�a szczerze. � Ale czas leczy rany. Poza tym, dzieci s� zdrowe, ju� doros�y.
Odwr�ci�em si� i popatrzy�em na ni� � i zosta�em zamkni�ty w mocnych obj�ciach. Poca�unek kowalki (ju� lepsze nieprawid�owe s�owo ni� poca�unek kowala!) by� zdumiewaj�co czu�y, nami�tny i przyjemny.
Ale chwil� p�niej Wasylisa oderwa�a si� ode mnie i westchn�a.
��Wybacz, Kiry�. M�ody jeste�� Nie chc� ci zawraca� g�owy. Zostaniemy przyjaci�mi, s�siedzie?
Idiotyczna sytuacja. Doskonale rozumia�em, �e nudz�ca si� Wasylisa najzwyczajniej w �wiecie potrzebuje seksu. I to nie z u�miechni�tym kretynem ze wsi Nirwana, ale z jakim� funkcyjnym.
Szczerze m�wi�c, ja te� mia�em ochot� na seks bez zobowi�za�. Z przystojn�, nieco oryginaln� kobiet�. Nigdy przedtem nie uprawia�em seksu z kobiet� wi�ksz� i silniejsz� ode mnie, ale to
A jednocze�nie czu�em, �e ona ma racj�. Nie warto. Nie teraz, kiedy dopiero odnajduj� si� w nowej roli. Z naszych stosunk�w nie wyjdzie przelotny romans, oboje b�dziemy chcieli przyda� mu powagi. Wasylisa na pewno zacznie dominowa�, mnie si� to nie b�dzie podoba�o i rozstaniemy si�, i to wcale nie jako przyjaciele.
Ale je�li teraz unikniemy tego przypadkowego i niepotrzebnego romansu�
��Masz racj� � powiedzia�em. � Zosta�my przyjaci�mi. Pos�uchaj, lubisz morze?
Wasylisa tylko si� u�miechn�a.
��Mam wyj�cie na Ziemi�-siedemna�cie � wyja�ni�em. � Przyjd�, je�li b�dziesz chcia�a si� wyk�pa� i poopala�.
��Dzi�kuj� ci, Kiryle � powiedzia�a powa�nie. � To wspaniale. Zuch z ciebie!
Zosta�em nagrodzony jeszcze jednym poca�unkiem, tym razem nie nami�tnym, lecz serdecznym.
��Przychod� � powt�rzy�em stropiony. � A ja ju� p�jd�, dobrze? Zapraszali mnie na imprez� do Kimgimu.
��Oo! � zawo�a�a Wasylisa i zastanowi�a si�. � Daleko od twojej funkcji do miejsca imprezy?
��Pi�� kilometr�w.
��Odpada. Ode mnie do ciebie jest w linii prostej siedem kilometr�w. Od ku�ni mog� si� oddala� na dziewi��. Ale do ciebie zajrz�.
��Koniecznie!
Mi�dzy nami zapanowa�a ta niezr�czna cisza, jaka zwykle pojawia si� mi�dzy kobiet� i m�czyzn�, kt�rzy ju�-ju� mieli zacz�� si� kocha�, ale si� rozmy�lili. Tylko raz zdarzy�o mi si� co� takiego ale doskonale wiedzia�em, �e w takim wypadku nie nale�y przeci�ga� rozstania. Trzeba zrobi� to szybko, wtedy jeszcze jest szansa na zachowanie dobrych stosunk�w.
��Id�, id�, mam troch� pracy � powiedzia�a nieszczerze Wasylisa. � Ty pewnie te� si� �pieszysz. P�jdziesz przez wie�?
Skin��em g�ow�.
��Je�li to nie k�opot� M�g�by� mi pom�c? Ci�gle nie mog� si� wybra�, �eby zanie�� im ubrania.
���aden k�opot! Oczywi�cie, �e zanios�.
Nie wiem, jak odbieraj� to inni, ale ja, uczestnicz�c w jakiej� akcji charytatywnej, odczuwam pewn� niezr�czno��. Czy rzucam drobniaki do futera�u od gitary, na kt�rej w przej�ciu podziemnym m�ody ch�opak gra cudze melodie, czy wsuwam banknot do r�ki �ebrz�cej babci, czy zanosz� do cerkwi swoje stare ubrania �dla biednych�, zawsze czuj� si� winny.
Dlatego �e jestem bogatszy? O, nie zawsze n�dzarz, kt�ry stoi pod sklepem zarabia mniej ode mnie. Dlatego �e mi si� bardziej poszcz�ci�o? Ale fortuna ko�em si� toczy i moja dobroczynno�� wcale nie gwarantuje, �e ktokolwiek pomo�e mnie, je�li nieszcz�cie zastuka do moich drzwi.
My�l�, �e chodzi o akceptacj� samego faktu �ebrania. Nie dziwi� si�, �e Worobianinow do ko�ca nie chcia� �ebra�, krzycza�, �e nie wyci�gnie r�ki, a z�amany przez Ostapa Bendera posun�� si� do zab�jstwa. Zmuszanie do �ebrania jest nie mniej ohydne ni� zmuszanie do prostytucji. A ka�da rzucona do kubka moneta jest w jakim� stopniu aprobat� �ebrania.
Nie na darmo znana m�dro�� m�wi, �eby dawa� cz�owiekowi nie ryby, lecz sieci do �owienia ryb.
Id�c brzegiem rzeki z powrotem do wsi, czu�em si� w pewnym sensie odpowiedzialny za t� dziwn� wiosk�. Wprawdzie to nie ja wymy�li�em to ekstrawaganckie zes�anie, nie w mojej g�owie zrodzi�y si� plany zasiedlenia Nirwany, ale ja jestem funkcyjnym. Jednym z tych, kt�rzy wrzucaj� tu ludzi. Czyni� ich bezbronnym ludzkim materia�em, kt�rego rola zostaje sprowadzona do p�odzenia i rozmna�ania si�.
Jakby si� tak zastanowi�, to w�a�ciwie jest g��wna funkcja ka�dego cz�owieka. Ale my mamy chocia� iluzj�, �e rodzimy si� nie po to, �eby sta� si� ogniwem w �a�cuchu pokole�, a potem p�j�� do piachu. Jedni maj� iluzj� pieni�dzy, inni w�adzy, jeszcze inni tw�rczo�ci.
Pewnie dlatego cz�owiek czuje si� niezr�cznie przy spotkaniu z lud�mi, kt�rzy ju� utracili swoje z�udzenia i teraz tylko jedz�, pij�, �pi� i kopuluj�, za�miewaj� sw�j umys� alkoholem lub narkotykami.
Spacer po brzegu rzeki z ci�kim tobo�kiem na plecach sprzyja� takiemu filozofowaniu. Najlepiej wyra�ona cecha charakteru Rosjanina � wzywa� do mi�o�ci do upad�ych, wsp�czu� kalekom i ob��kanym, i czu� si� winnym, �e �wiat jest niedoskona�y. By� mo�e w�a�nie ta cecha nie pozwala Rosji odnale�� swojej idei narodowej. Ale jako� nie mia�em ochoty proponowa� Dimie has�a �biada poni�onym�. By� mo�e kraj by na tym skorzysta�, ale wtedy by�by to ju� zupe�nie inny kraj.
We wsi nic si� nie zmieni�o. Tylko w�dkarzy siedzia�o teraz mniej � pi�ciu. Na m�j widok u�miechn�li si� debilnie. Poszuka�em wzrokiem swojego znajomego, wujka Saszko, ale widocznie po barszczyku z kurczakiem poszed� spa�. Wasylisa radzi�a odda� rzeczy albo jemu, albo nieznanemu mi Markowi, albo kobiecie o imieniu Anna. Zrozumia�em, �e byli to najdawniejsi i najbardziej zaadaptowani mieszka�cy Nirwany.
��Marek! � zawo�a�em. � Anna!
�adnej odpowiedzi. Tylko gapi� si� zza rzeki u�miechni�te przyg�upy. Westchn��em i wszed�em do wody. Ech, trzeba by�o przej�� na drug� stron� rzeki przez ku�ni�, �e te� od razu o tym nie pomy�la�em! No nic. Wysusz� sobie te szmaty.
Mokry i z�y, w adidasach pe�nych mu�u, wyszed�em na lewy brzeg. W�ze�ek z ubraniem nami�k� i zrobi� si� katastrofalnie ci�ki. Gdybym nie by� funkcyjnym, pewnie bym go nie utrzyma�. Kind�a�-prezent od Wasylisy spoczywa� w sk�rzanej pochwie i klepa� mnie po biodrze. Niezbyt potrzebna rzecz, ale g�upio by�o wyrzuci� czy odm�wi�.
��Gdzie mog� znale�� Ann�? � spyta�em pierwszego z brzegu w�dkarza, chudego ch�opaka o niezdrowo ��tej twarzy. Przyjrza�em mu si� i spostrzeg�em, �e �owi ryby w szczeg�lny spos�b: �y�ka spoczywa�a na wodzie bez haczyka.
��Anna� � Ch�opak pokiwa� g�ow�. � Anna�
Wzrok mia� pusty i bezmy�lny. No tak, od niego niewiele si� nie dowiem.
��Anna jest tam � powiedzia� siedz�cy obok m�czyzna, nieco starszy, o zdrowszym wygl�dzie. � Tam.
Popatrzy�em na jego r�k�, wskazuj�c� kierunek, skrzywi�em si� na widok d�ugich, brudnych paznokci i skin��em g�ow�.
��Dzi�kuj�.
Rzeczywi�cie znalaz�em Ann� we wskazanym budynku. Wszed�em, drzwi by�y otwarte. W jednym pokoju, do�� czystym, z wilgotn�, niedawno umyt� pod�og�, znajdowa�y si� dwie kobiety. Jedna le�a�a nieruchomo ty�em do mnie, na pryczy zbitej z desek, ale chyba s�ki jej nie przeszkadza�y, chocia� mia�a na sobie tylko majteczki i stanik. Druga, ubrana w kretonow� sukienk� w groszki, sta�a boso i pra�a w czerwonej plastikowej miednicy, ustawionej na �rodku pokoju na chwiejnym krze�le � r�wnie� plastikowym i czerwonym. Kobieta wygl�da�a na zm�czon� i po przej�ciach, ale upart� i wytrwa��. Na ugniatan� w miednicy bluzk� patrzy�a z czu�o�ci�, jak na kotka czy pieska przygarni�tego do domu i teraz szorowanego z ulicznego brudu.
��Anna?
��Tak?
Moje pojawienie si� nie wzbudzi�o ciekawo�ci. To chyba by� g��wny problem mieszka�c�w Nirwany � nic nie by�o w stanie ich zainteresowa�.
��Wasylisa prosi�a, �eby przekaza�.
Rzuci�em na pod�og� mokry tobo�ek, kt�ry plasn�� mi�kko. Ubrania, pewnie z second-handu, zawini�to w zas�on� albo narzut�; przez mokry materia� by�o wida� podeszw� dzieci�cego buta.
��Dobrze � powiedzia�a kobieta. � Dzi�kuj�.
Najwyra�niej nie mia�a zamiaru odrywa� si� od prania. S�dz�c po wyrazie twarzy, ten proces sprawia� jej przyjemno��. Anna co� cichutko szepta�a do pranej koszuli; wydawa�o mi si�, �e z ruchu jej warg przeczyta�em: �Moja ty �liczna��.
Rany boskie. Wyobrazi�em sobie gospodynie domowe, kt�re cackaj� si� z odkurzaczem, bawi� z rondelkami i uwielbiaj� swoje pralki. Zaj�cia domowe przesta�yby by� niewolnictwem, a sta�y si� rozrywk� � wystarczy odrobina psychodelik�w w powietrzu�
��A co z ni�? � zapyta�em, gdy ju� mia�em wyj��.
Anna spojrza�a na le��c� na pryczy dziewczyn�. Ta poruszy�a si�, jakby wyczu�a spojrzenie.
��Nowa� � oznajmi�a Anna. � �pi. Na pocz�tku wszyscy du�o �pi�, du�o my�l�.
Co� mnie niepokoi�o w tej kobiecie drzemi�cej na pryczy. Jakbym� jakbym ju� j� gdzie� widzia�� Nie tak lekko ubran�, oczywi�cie. A raczej� ciep�o ubran��
Podszed�em do pryczy, wzi��em le��c� za rami� i ostro�nie odwr�ci�em.
Dziewczyna, kt�ra dwa dni temu rzuci�a na pod�og� w wie�y list, u�miechn�a si� do mnie i powiedzia�a:
��Celniku�
Z jej ust p�yn�a cienka niteczka �liny, prawy policzek by� czerwony od le�enia na deskach.
Mo�e gdyby mnie nie pozna�a, zawaha�bym si�. Ale w tym wypadku nie.
��Ona p�jdzie ze mn� � powiedzia�em.
��Trudno jej teraz chodzi� � powiedzia�a Anna, nie protestuj�c, a jedynie informuj�c mnie. Widocznie to by� najsilniejszy op�r, do jakiego byli zdolni mieszka�cy Nirwany.
��To nic, ja jej pomog� � powiedzia�em, podnosz�c dziewczyn� i k�ad�c sobie na ramieniu. Bycie funkcyjnym ma swoje plusy! � Sk�d ona si� tu wzi�a?
��Mistrz j� przyprowadzi�� wczoraj.
��Jaki mistrz?
��Mistrz � powt�rzy�a Anna; widocznie nie zna�a imienia. � Mistrz b�dzie si� gniewa�, �e j� pan zabra�.
��To nic. Grunt, �ebym ja si� nie gniewa�. Kto bli�ej, ten jest g��wnym mistrzem.
Zdaje si�, �e co� jeszcze m�wi�a, ale ja ju� wyszed�em z domku. Rozejrza�em si�, czuj�c si� jak resocjalizowany terminator, ratuj�cy Sare Connor, albo �redniowieczny �o�nierz, porywaj�cy ze zdobytego miasta dziewczyn� na trzy dni.
Nikt nie pr�bowa� odebra� mi je�ca. W spojrzeniach kilku m�czyzn zab�ys�o jedynie naturalne zainteresowanie, nic wi�cej.
��Ca�kiem �e�cie tu zbutwieli � mrukn��em i przeszed�em rzek� w br�d. Ma�a zimna k�piel dziewczynie nie zaszkodzi.
Zrobi�em jeden post�j, niedaleko wie�y. W�a�ciwie m�g�bym doj��, ale postanowi�em chwil� odsapn�� i sprawdzi�, jak si� czuje m�j �baga��.
Dziewczyna u�miecha�a si� b�ogo, zapatrzona gdzie� w g��b siebie. Poklepa�em j� po policzku, us�ysza�em w odpowiedzi ciche mruczenie i postanowi�em jeszcze zaczeka� z pytaniami. Zapali�em papierosa zadowolony z odczuwania kr�tkotrwa�ej przyjemno�ci zwyk�ej trucizny, a nie sta�ego, ot�piaj�cego haju.
��Celniku� � powiedzia�a znowu dziewczyna. Zmarszczy�a brwi, chyba pr�buj�c skoncentrowa� na mnie spojrzenie. � Nie� nie zostawiaj�
Zrozumia�em i poklepa�em j� po d�oni.
��Nie b�j si�. Nie zostawi� ci� tu.
Rozlu�ni�a si� i jej spojrzenie od razu ot�pia�o, odp�yn�o. Pali�em, patrzy�em na dziewczyn� i ze zdumieniem my�la�em, �e nie budzi we mnie �adnego podniecenia. A przecie� by�a znacznie �adniejsza od Wasylisy� i od mojej Anki, je�li mam by� szczery. Ale ani m�ode opalone cia�o, ani straszliwie droga koronkowa bielizna nie podnieca�y. Mo�e z powodu bezmy�lnych, osowia�ych oczu?
A mo�e dlatego, �e zawsze uwa�a�em, �e takie dziewczyny s� poza moim zasi�giem? To przecie� tak jakby zakochiwa� si� w aktorce czy fotomodelce. Kiedy ma si� pi�tna�cie lat, to takie zauroczenie jest dobre do fantazji erotycznych, ale w przypadku doros�ego m�czyzny to ju� jest niepowa�ne. Takie dziewczyny s� dla tych, kt�rzy rozbijaj� si� bentleyami czy jaguarami.
Albo dla funkcyjnych.
Z westchnieniem skiepowa�em papierosa w mi�kkiej ziemi, wzi��em dziewczyn� na r�ce � odruchowo obj�a mnie za szyj� � i poszed�em do wie�y. Niesienie jej w taki spos�b by�o bardziej niewygodne, ale po tym, jak prosi�a mnie o pomoc, nie mog�em jej nie�� na ramieniu, jak dywan zwini�ty w rulon.
Kwadrans p�niej wnios�em u�miechaj�c� si� b�ogo dziewczyn� do wie�y. Przy okazji zauwa�y�em, �e moja funkcja wcale nie wygl�da tak czaruj�co jak wydawa�o mi si� na pocz�tku � �aden marmur, zwyk�y bia�y kamie�, mo�e nawet wapie�. Kopniakiem zamkn��em drzwi, �okciem przesun��em zasuw�. Tak. Co teraz? Do Moskwy, na jaki� detoks? Nie, nie warto.
Wdrapa�em si� na drugie pi�tro, wszed�em do �azienki i posadzi�em dziewczyn� w wannie. Poruszy�a si�, przykucn�a, obj�a r�kami ramiona.
Westchn��em i powiedzia�em:
��Wybacz, �e bez �adnych zamiar�w�
Nadal si� u�miecha�a. Ciekawe, jak d�ugo b�d� dzia�a� psychodeliki. Trzeba by�o zapyta� Wasylis�.
��Bez �adnych zamiar�w � powt�rzy�em, przekonuj�c nie wiadomo kogo, i zdj��em jej stanik, potem pomog�em �ci�gn�� majteczki. W ko�cu, czy to pierwsza kobieta, kt�r� rozbieram? Nie, nie pierwsza. Sz�sta� nie, pi�ta.
A je�li liczy� tylko proces doprowadzony do ko�ca, trzecia.
Dziewczyna w�a�ciwie nie potrzebowa�a k�pieli � Nirwana by�a bardzo czystym �wiatem � ale chcia�em, �eby jak najszybciej dosz�a do siebie.
Trzy minuty siedzia�a pod strugami gor�cej wody. Potem, szczerze
Pi�� minut p�niej ten naprzemienny prysznic przyni�s� wreszcie efekt.
��Prze� przesta� � wyj�ka�a dziewczyna. � Wystarczy�
��Aha! � ucieszy�em si�. � Jak si� nazywasz?
Ujrza�em mokr� i ju� nie tak� rozanielon� twarz.
��Na� Na�
��Natasza?
��Nastia� Sta� Star�
��Nastia Star?
��Wystarczy!
Doszed�em do wniosku, �e na pocz�tek to ju� nie�le. Zakr�ci�em kran, zdj��em z wieszaka szlafrok. Nastia pos�usznie wsta�a, narzuci�em na ni� szlafrok i pomog�em wyj�� z wanny.
��Mo�esz m�wi�? Nie wy��czysz si�?
��Nie wiem.
��Chod�.
��Po� poczekaj. � Odsun�a mnie, spojrza�a na sedes. � Wyjd�. Musz�
Wyszed�em, podejrzewaj�c, �e za pi�� minut b�d� musia� wej�� i wtedy zobacz� u�miechni�t� b�ogo Nasti� w po�owie drogi do upragnionego celu. Ale ona okaza�a si� silniejsza ni� my�la�em. Wysz�a sama. Tyle �e od razu zawis�a na moich r�kach i powiedzia�a:
��Wszystko si� kr�ci�
W kuchni posadzi�em j� na pod�odze � z krzes�a by spad�a � i zrobi�em fili�ank� mocnej, s�odkiej kawy � trzy �y�ki kawy, tyle samo cukru, zala� wrz�tkiem; nie chodzi�o o smak, tylko o to, �eby by�o jak najwi�cej kofeiny. Zmusi�em j� do wypicia. Popatrzy�em w okno prowadz�ce do Kimgimu i pokr�ci�em g�ow�. Ju� wiecz�r. Nie�adnie by�oby nie przyj�� do restauracji Feliksa. Wygl�da�oby to arogancko, jakbym nie chcia� utrzymywa� kontakt�w z s�siadami.
��Jak si� czujesz?
��Zaraz zasn� � odpowiedzia�a wyra�nie Nastia. � Nie mam si�y�
��Co si� z tob� sta�o? Dlaczego wrzucili ci� do Nirwany?
Najwyra�niej zbyt wiele od niej wymaga�em. Oczy jej si� same zamyka�y, ca�y czas usi�owa�a po�o�y� si� na pod�odze. Podda�em si�, zaprowadzi�em j� do sypialni, po�o�y�em na swoim ��ku. Od razu zasn�a snem kamiennym. Nawet zacz�a leciutko pochrapywa�.
��Jasne � powiedzia�em, przykrywaj�c j� ko�dr�. � Dobrej nocy.
To chyba naturalna reakcja. Organizm pozbawiony dzia�ania psychodelika powinien by� albo pobudzony, albo oci�a�y. Dla mnie osobi�cie korzystniejszy by� wariant drugi.
Obszed�em pok�j, zagl�daj�c we wszystkie okna.
Moskwa. Ponuro, ale nie pada. Wiecz�r, w oknach dom�w widzia�em �wiat�a, ale latarnie by�y jeszcze zgaszone.
Kimgim. W g�uchym zau�ku nie ma okien ani latarni, wi�c jest bardziej ciemno, za to wszystko przypr�szone �niegiem. Niebo ci�kie, �nie�ne, ale opad�w by� nie powinno.
Ziemia-siedemna�cie. Malowniczy zach�d s�o�ca nad morzem. B��kit nieba przechodzi w intensywn� niebiesko��, potem w fiolet, wreszcie w czyst� tropikaln� ciemno��. A wszystko doprawione r�em. Takie rajskie tapety lubi� ustawia� na monitorze komputera starszawe ksi�gowe i m�odziutkie sekretarki.
Nirwana. Jab�oniowa idylla. Zielona trawa, niebieskie niebo� tu s�o�ce jest jeszcze wysoko.
Jakie b�dzie moje ostatnie okno?
Wzruszy�em ramionami. Nic nie poradz�. Co ma by�, to b�dzie.
Najwy�szy czas zacz�� zbiera� si� do Feliksa. Chyba nale�a�o w�o�y� garnitur, ale nie zd��y�em si� w niego zaopatrzy�. Musia�em ograniczy� si� do nowej, czystej koszuli i �wie�ych skarpet. Kind�a� te� wy�o�y�em i nawet wytar�em wilgotne jeszcze ostrze. O, zrobi� sobie kominek i b�d� wiesza� nad nim �rodow�� bro�.
Na stole zostawi�em list do Nastii: �Nigdzie nie id�, to mo�e by� niebezpieczne. Czekaj na mnie. Wr�c� nad ranem�. I po kr�tkim wahaniu podpisa�em si�: �Celnik�.
Wychodz�c, zgasi�em �wiat�o. Drzwi do Kimgimu otworzy�em z ponurym zamiarem pokonania wielokilometrowej drogi do restauracji jak najszybciej, w stylu policjanta Chaja.
Ale nie doceni�em Feliksa. Obok wie�y sta�y znajome sanie, w kt�rych Karl � tamten kelner � nudzi� si� i pali�, ale nie banalnego papierosa, lecz fajk� o wymy�lnym kszta�cie. Na m�j widok zeskoczy� na �nieg i zameldowa�:
��Pow�z gotowy, mistrzu!
Wida� by�o, �e Karl z przyjemno�ci� wykonuje polecenie swojego pana.
��D�ugo czekasz?
��To nic � odpar� ch�opak i zrozumia�em, �e sanie stoj� tu do�� d�ugo. Zreszt� by�o wida� po �ladach, �e od czasu do czasu rusza� saniami do przodu i do ty�u, �eby ko� nie zmarz�. � Czekamy na pa�skiego przyjaciela?
��Nie, ma go, wyruszy� w podr� � powiedzia�em ponuro. Wsiad�em do sa�, przykry�em si� pledem i ruszyli�my.
Nie ma nic nowego pod ksi�ycem. Nawet pod cudzym ksi�ycem.
Na drzwiach restauracji wisia�a tabliczka: �Zamkni�te z powodu imprezy wewn�trzzak�adowej�. Przed wej�ciem sta� ciep�o ubrany, bardzo powa�ny majordomus i w�a�nie t�umaczy� oburzonej parce m�odych ludzi, �e �absolutnie si� nie da, wszystko zaj�te, impreza korporacyjna, serdecznie radz� odwiedzi� restauracj�Kr�l-rybak�. W ramach przeprosin od naszej restauracji zaraz podadz� pa�stwu kielich wy�mienitego grzanego wina��.
M�odzi ludzie awanturowali si�, m�wili, �e mieli rezerwacj�. Na mnie popatrzyli z jawn� niech�ci�. Widocznie restauracja Feliksa cieszy�a si� w Kimgimie du�� popularno�ci�.
��Zapraszam, mistrzu � powita� mnie majordomus z nik�ym uk�onem, po czym znowu prze��czy� si� na tamtych.
Zmieni� ton z tak� �atwo�ci�, jakby mia� w plecach (niczym m�wi�ca lalka) prze��cznik: �uni�enie grzeczny � nieugi�cie uprzejmy�.
Poszed�em do g��wnej sali, k�ad�c kurtk� na r�kach szatniarza.
Zabawa w�a�nie si� zaczyna�a.
Zebra�o si� ze dwudziestu go�ci. Za sto�em � du�ym, okr�g�ym, jakiego nie powstydzi�by si� kr�l Artur � jeszcze nikt nie siedzia�. Feliks m�wi�, �e w Kimgimie jest dziesi�ciu funkcyjnych, czyli po�owa przysz�a z innych �wiat�w.
Od razu zobaczy�em R�� Bia�� � w d�ugiej czarnej sukni z nieodpowiednim do wieku dekoltem. W jednej r�ce trzyma�a kieliszek z szampanem, w drugiej pal�ce si� cygaro. Staruszka skin�a mi g�ow� i powiedzia�a co� do stoj�cej obok niem�odej, korpulentnej kobiety. Kobieta obrzuci�a mnie uwa�nym spojrzeniem i obdarzy�a omdlewaj�cym u�miechem. Ona r�wnie� mia�a wyzywaj�cy dekolt, ale przynajmniej uzasadniony. Za to szmaragdowy kolor sukni najwyra�niej doradzi� jej wr�g.
By� te� Chajes, w smokingu i muszce. T�umaczy� co� s�uchaj�cemu uwa�nie kelnerowi. Kelner kiwa� g�ow�, ale Chajes nadal u�ci�la� szczeg�y swojego zam�wienia. Wygl�da� bardzo dostojnie, niczym potomek jakiego� rodu arystokratycznego.
Prawie wszyscy go�cie byli elegancko ubrani, jakby obowi�zywa� ich �cis�y dress code: �czarny krawat�. M�czy�ni w czarnych smokingach i czarnych muszkach, kobiety w sukniach koktajlowych. W bardziej nieformalnych strojach wyst�pi�o jedynie dw�ch czy trzech m�czyzn. A przy oknie, z dziewczyn� w r�owej sukni rozmawia� m�czyzna ubrany w jasne spodnie i lnian� koszul�. Popatrzy�em przelotnie na jego byczy kark i zrozumia�em, �e to funkcyjny projektant. Sk�d ta wiedza? Nie wiem. A sk�d mi si� wzi�� ten �dress code�, �niewymuszony�, �formalny�, wszystkie te okre�lenia wymy�lone przez sm�tnych Angoli?
No trudno, jako� wytrzymaj� m�j str�j. Wsun��em kciuki za pasek d�ins�w i podszed�em do sto�u. Po mojej lewej stronie wyr�s� kelner z tac�; wzi��em kieliszek szampana.
��Kiry�! � Z przeciwka ju� szed� Feliks. R�wnie� nienagannie ubrany, ze sk�rzan� teczk� w r�ku, czy�by menu? � Jak si� ciesz�, �e znalaz�e� czas, �eby nas odwiedzi�! Przyjaciele, prosz� o chwil� uwagi! To Kiry� z c�a w dzielnicy fabrycznej!
Jego rado�� by�a autentyczna, podobnie jak zainteresowanie pozosta�ych funkcyjnych. Kto� nieg�o�no zaklaska� w d�onie, brawa podchwycili pozostali. Przez kilka sekund wszyscy klaskali, niczym nerwowi pasa�erowie po d�ugo wyczekiwanym, mi�kkim l�dowaniu samolotu.
��To czwarte c�o w naszym mie�cie � m�wi� dalej Feliks. � My�l�, �e to wystarczaj�cy pow�d dla bankietu! Pojawi�y si� nowe przej�cia na Ziemi�-siedemna�cie, Ziemi�-dwa i� Co dzisiaj, Kiryle?
��Nirwana
��Jaki rejon?
��Nie wiem. Tam jest osiedle dla zes�a�c�w � powiedzia�em, patrz�c w oczy Feliksowi. � I jeszcze jedno c�o. Funkcyjny nazywa si� Wasylisa.
��Wasylisa� Sprawdz� w� sprawdz�. Tam jest trzydzie�ci osiedli, trzeba si� zorientowa�. No c�, to dobrze, Kiryle! Nirwana r�wnie� bywa przydatna. Mamy tam jeszcze jedno wyj�cie, ale w bezludnej okolicy. To niehumanitarne. A tworzenie nowego obozu jest trudne i niecelowe.
��Feliksie� � Nagle zrozumia�em, co zastanowi�o mnie w jego s�owach. � Powiedzia�e�, �e macie teraz wyj�cie na Ziemi�-dwa?
��No tak. Do twojego �wiata.
��A Ziemia-jeden?
Feliks za�mia� si� i machn�� r�k�, jakby ogania� si� przed natr�tn� much�.
��G�upstwo, nie zawracaj sobie g�owy. To rezerwowy numer� �eby nie pojawia�y si� niepotrzebne dyskusje o pierwsze�stwie. Prosz� pa�stwa, proponuj� toast!
Kelnerzy si� zakrz�tn�li. Jednym dolewali szampana, innym zamieniali kieliszki. R�a Bia�a przesz�a na koniak, za jej przyk�adem posz�o kilku m�czyzn.
��Za nowego cz�onka naszej ma�ej, ale zgodnej rodziny! � powiedzia� Feliks. � Jeste�my r�ni, ale s�u�ymy jednej sprawie!
Brz�kn�o szk�o; kilku funkcyjnych poklepa�o mnie po ramionach. Wys�ucha�em nic nieznacz�cych, ale raczej szczerych komplement�w; Chajes, widocznie na prawach starego znajomego, szturchn�� mnie w bok, szczerz�c si� w u�miechu.
Dopijaj�c szampana, Feliks wzi�� mnie zr�cznie pod r�k� i oznajmi�:
��Porywam naszego go�cia na kilka minut! Kiry�, jeste� bardzo g�odny?
��Nie � sk�ama�em.
��Nie b�d� ci� d�ugo trzyma�. O, we� kilka kanapek. � Wzi�� ze sto�u i wr�czy� mi talerz z male�kimi kanapeczkami. � Spr�buj tego, to bardzo smaczne.
Z pow�tpiewaniem popatrzy�em na chlebowy koszyczek, wype�niony ��to-zielonymi p�przezroczystymi kuleczkami.
��Kawior o�miornicy � wyja�ni� Feliks.
��Tej samej?
��S�ucham? A tak, tej samej. Wszystko ma swoje plusy, zawsze. No i jak tam, oswajasz si�?
Wszed�em za nim do ma�ego gabinetu, oddzielonego od sali ci�kimi, brokatowymi portierami. Sta�o tu kilka foteli i stolik z alkoholem i zak�sk�. Postawi�em sw�j talerzyk obok.
��Wszystko w porz�dku, Feliksie. Oswajam si�.
Co� si� w nim zmieni�o od czasu naszego pierwszego spotkania. Pojawi� si� jaki� niepok�j, jakie� zak�opotane stropienie� Jakby si� czego� obawia�.
��I jak, wprowadzili ci� w temat?
��Tak, przysz�o dw�ch ludzi i funkcyjna akuszerka.
��No tak, no tak. Tam u was jeste�cie w �cis�ym kontakcie z w�adz�. Ale to nic. Najwa�niejsze, �eby� zawsze pami�ta�, �e nikt nie ma prawa wywiera� na ciebie nacisku. Nawet politycy.
Ha, przecie� nie wspomina�em, jacy �ludzie� u mnie byli! Uda�em, �e nie dostrzeg�em wpadki Feliksa.
��Polityk namawia� mnie, �ebym otworzy� drzwi do Arkanu.
��Po co? A zreszt�, czy mo�esz to zrobi�?
��Nie wiem, czy mog�. Pr�bowa�em, ale otworzy�y si� drzwi do Nirwany. A po co? � Zastanowi�em si� i nala�em sobie odrobin� koniaku. A raczej miejscowej brandy, sadz�c po zapachu ca�kiem niez�ej. � Tam jest przecie� przysz�o��, prawda?
��Nie. � Feliks si� skrzywi�. � To prymitywna interpretacja. Uwa�a si�, �e �wiat Arkanu jest niemal identyczny ze �wiatem Ziemi-dwa, ale wyprzedza j� w rozwoju. Jakby ca�a jego historia zacz�a si� trzydzie�ci lat wcze�niej.
��Wszystko jedno. Polityk ma bardzo ambitne plany. Chce pozna� przysz�o��, �eby z powodzeniem pracowa� w naszym �wiecie.
��Rz�dzi�. � Feliks skin�� g�ow�. � Dlaczego nie? Spr�buj, oczywi�cie. Ale bardzo trudno otworzy� tam przej�cie. Do tej pory by�o tylko jedno c�o�
��Feliksie, to znaczy, �e w Arkanie nie ma funkcyjnych?
��Nie ma. � Feliks roz�o�y� r�ce.
��A sk�d oni przyszli?
��Kto? � Feliks u�miechn�� si�, ale odnios�em wra�enie, �e k�ciki jego ust zadr�a�y.
��Funkcyjni.
��Co za g�upstwa! � Feliks lekko podni�s� g�os. � My jeste�my funkcyjnymi! Ja z Ziemi-trzy, ty
Poda� mi teczk�.
W �rodku by�y dwa pliki spi�tych kartek. Pierwszy nosi� tytu�: �Autentycznie istniej�ce �wiaty�, a drugi, nieco cie�szy: �Ziemia-trzy, rozszerzony opis�.
��Wiecznie o tym zapominaj� � westchn�� Feliks. � Brak scentralizowanej w�adzy to plus i minus zarazem. Zawsze s� minusy. Znajdziesz tu mn�stwo po�ytecznych informacji.
Szybko zerkn��em na pierwsz� stron�: �Autentycznie istniej�cych��.
Ziemia-dwa: �wiat ca�kowicie zamieszkany i zbadany.
Ustr�j polityczny: wielobiegunowy.
Najwa�niejsze pa�stwa: USA i Chiny.
Najwa�niejsze j�zyki: ameryka�ski angielski, brytyjski angielski, chi�ski.
Poziom rozwoju technicznego: 1.
��Co to znaczy: �Poziom rozwoju technicznego: 1�?
���e tw�j �wiat jest najbardziej rozwini�ty technicznie i s�u�y za wzorzec � wyja�ni� Feliks. � Za to poziom czysto�ci ekologicznej jest mierzony wed�ug naszej Ziemi.
���eby nikt nie czu� si� ura�ony.
��W�a�nie.
��Dzi�kuj�, Feliksie. � Zamkn��em teczk�. � Ale mimo wszystko wydaje mi si�
��Lubi� ci�, Kiryle. � Feliks popatrzy� na mnie. � I nieodmiennie si� ciesz�, gdy cz�owiek otrzyma� szans� wst�pienia w nasze szeregi. I doskonale rozumiem, �e nowicjusze zawsze chc� dokopa� si� do jakich� tajemnych spr�yn, do rzekomych fundament�w naszego spo�ecze�stwa. A wi�c, Kiryle, czego� takiego nie ma! S� tylko funkcyjni akuszerki, kt�rzy wyczuwaj� pojawienie si� nowicjuszy i pomagaj� im wej�� w spo�eczno�� funkcyjnych. S� przyjaciele, kt�rzy zawsze ci pomog�, zawsze ubarwi� twoje �ycie. S� r�ne �wiaty, od pi�knych do strasznych. Twoja Ziemia jest pi�kna, Kiryle, tylko ty tego nie widzisz. S� te� pewne problemy. Niekt�rzy ludzie, dowiaduj�c si� o naszym istnieniu, zaczynaj� ple�� intrygi, spiski.
��I wtedy zsy�a si� ich do Nirwany.
��Zsy�a si� ich na Ziemi�-dwadzie�cia dwa. To niezbyt surowa kara, je�li bra� pod uwag�, �e konspiratorzy nie przebieraj� w �rodkach. Prawda?
Wzruszy�em ramionami.
��Romantyczne porywy mo�e odczuwa� ka�dy � rzek� Feliks. � A szczeg�lnie m�ody cz�owiek w stosunku do sympatycznej dziewczyny.
Nasze spojrzenia spotka�y si�. Skin��em g�ow� i zapyta�em
��I co si� dzieje z m�odym funkcyjnym, kt�ry podda� si� romantycznemu porywowi?
��Je�li nie przynosi to nikomu szkody, nic. � Feliks westchn��. � By� mo�e m�odemu cz�owiekowi uda si� zresocjalizowa� naiwn� dziewczyn�, kt�ra wpl�ta�a si� w niebezpieczn� cudz� gr�. Wtedy nikt nie b�dzie mia� nic przeciwko.
��Aha. � Mimo ca�ej powagi rozmowy przypomnia� mi si� fragment dowcipu o Stirlitzu: �Wszyscy jeste�my pod kloszem M�llera!�.
��Ale bywaj� bardziej nieprzyjemne sytuacje. � Feliks z pos�pn� min� obraca� w r�ku kieliszek, jakby nie m�g� si� zdecydowa�, czy napi� si� koniaku, czy nie. � Na przyk�ad, pojawi� si� funkcyjny lekarz. Wspania�a dziewczyna! Mog�aby pomaga� i nam, i ludziom, nikt nie mia�by jej tego za z�e! Wszyscy na miar� swoich si� pomagamy prostym ludziom. Ale nie, zwi�za�a si� z bandytami, zacz�a intrygowa�. Otrzyma�a uczciwy wyb�r i zerwa�a ze swoj� funkcj�, z funkcyjnego przemieni�a si� w cz�owieka. No c�, to jej wyb�r. Ale je�li potem dochodzi do jakiej� g�upiej partyzantki i zabawy w Robin Hooda, je�li kto� zaczyna torturowa� biedn� staruszk� Przecie� ty te� musia�e� przela� krew, zabija� tych g�upich ch�opc�w, kt�rzy nas�uchali si� romantycznych bredni!
Nie wiedzia�em co odpowiedzie�. Feliks mia� racj�, na moich r�kach by�a krew. Ale co mog�em zrobi� w tamtej sytuacji?
��Nic nie mog�e� zrobi� � kontynuowa� Feliks. � Nie jeste� winny. To wszystko przez g�upot� i zdrad� funkcyjnego!
Przez kilka sekund siedzieli�my w milczeniu, potem Feliks wsta�. Wyra�nie si� rozlu�ni�, jakby z godno�ci� wype�ni� nieprzyjemn�, ale nieuniknion� misj�.
��Wierz�, �e nigdy nie zetkniesz si� ze zdrad� � powiedzia� uroczy�cie. � To si� zdarza niezbyt cz�sto, ale zawsze jest tak ci�ko� A teraz chod�my, go�cie czekaj�! Pewnie ju� podaj� pierwsze danie.
Wyszli�my z gabinetu w sam� por� � kelnerzy roznosili talerze z gor�cym daniem. Zauwa�y�em, �e wszystkim podano t� sam� potraw�, ale ka�dy mia� inny zestaw sos�w. Kto� jeden czy dwa spodeczki, a kto� inny ca�� bateri� sosjerek, miseczek i butelek.
��Koniak � zwr�ci�em si� do kelnera, patrz�c na le��ce na talerzu medaliony ciel�ce. � Chocia� nie, w�dk�.
��Jak� konkretnie w�dk� pan sobie �yczy? �Rosyjski standard�, �Stoliczna�, �Absolut�, �Kzarp�, �Esgir�, �Cytrynowy Esgir�?
���Esgir� � zdecydowa�em.
Miejscowa w�dka okaza�a si� ca�kiem zwyczajna � w�a�ciwie takiej samej m�g�bym si� napi� w Tambowie, Sztokholmie czy we Francji � wsz�dzie tam, gdzie ludzie wpadli na pomys� przerobienia ziaren pszenicy na spirytus. Ale by�o mi wszystko jedno. By�em z�y na Feliksa, na konspirator�w wszelkiej ma�ci i na samego siebie. Chcia�em si� upi�!
I z powodzeniem przeprowadzi�em ten plan.
Pami�tam jeszcze, jak pi�em z Feliksem jaki� stary i rzadki koniak (ju� po w�dce!), nie czuj�c smaku, ale z entuzjazmem chwal�c bukiet. Pami�� celnika us�u�nie podsuwa�a s��wka z �argonu degustator�w i Feliks z aprobat� kiwa� g�ow�.
Potem Feliks gdzie� znikn��, a ja d�ugo ca�owa�em si� w gabinecie z dziewczyn�, funkcyjn� malark�. Dziewczyna namawia�a mnie, �eby�my pojechali do jej pracowni, gdzie ona natychmiast zacznie malowa� m�j akt. Odmawia�em, k�ad�c nacisk na to, �e dzisiaj wyra�nie nie jest m�j dzie�, �e trzeciej wpadki nie prze�yj�, a s�dz�c po ilo�ci wypitego alkoholu, jest ona nieunikniona. Um�wili�my si� na malowanie portretu w tygodniu, po czym dziewczyna prze��czy�a si� na Feliksa.
Pod koniec wieczoru brata�em si� z Niemcem, kt�rego c�o prowadzi�o do Kimgimu z miasteczka Wiesbaden. Niemiec d�ugo sprawdza� co� na jakich� mapach i w ko�cu uroczy�cie oznajmi�, �e zdo�am przez Kirmgim dosta� si� do jego Wiesbaden, gdzie s� wspania�e �a�nie. Z tej okazji napili�my si� znowu i zacz�li�my m�wi� o blisko�ci charakter�w rosyjskiego i niemieckiego, o tragizmie rosyjsko-niemieckich wojen, a tak�e o donios�ej roli, jak� Rosja i Niemcy powinny odegra� w Europie. Przy czym Niemiec przez ca�y czas podkre�la�: �W zjednoczonej Europie!�, a ja ze �miechem odpowiada�em: �A niechby nawet w roz��czonej!�, co wydawa�o mi si� bardzo �mieszne.
A potem jako� tak od razu znalaz�em si� pod moj� wie��. By�o bardzo zimno, kelner Karl namawia� mnie, �ebym wszed� do wie�y i poszed� spa�. Wyja�ni�em mu, �e jako funkcyjny mog� z powodzeniem spa�: na �niegu, ale Karl tak bardzo si� tym przej��, �e mimo wszystko zgodzi�em si� wej�� do �rodka.
W wie�y po�o�y�em si� wygodnie pod schodami. O dziewczynie, kt�ra spa�a na moim ��ku, na �mier� zapomnia�em; po prostu wchodzenie po schodach wyda�o mi si� bardzo trudne i skomplikowane i doszed�em do wniosku �e ten kaprys nie jest wart wysi�ku.
Kto� mi kiedy� opowiada�, �e ponad po�owa m�odych autor�w, posy�aj�cych swe genialne utwory do wydawnictw, rozpoczyna powie�� scen� cierpie� skacowanego bohatera. Bohater otwiera oczy, �apie si� za p�kaj�c� g�ow�, przypomina sobie ilo�� wypitego alkoholu, �yka aspiryn� i chciwie pije wod�. Nast�pnie, heroicznie rozprawiaj�c si� z konsekwencjami w�asnej g�upoty, wdziewa kolczug� albo skafander, bierze teczk� lub klawiatur� i wyrusza na wypraw� lub do Internetu. Heroiczny pojedynek bohatera z kacem, skurczem naczy� i odwodnieniem jest wr�cz nieuchronny. Zapewne w ten spos�b m�odzi autorzy chc� zmusi� czytelnika, by wszed� w sk�r� ich bohatera � niewielu ludziom zdarza si� ratowa� galaktyk� czy pokona� Czarnego W�adc�, ale z kacem walczyli niemal wszyscy.
Osobi�cie �miem w�tpi�, czy bohater, kt�ry poprzedniego dnia upi� si� do nieprzytomno�ci, wiele zwojowa�. Niewa�ne, czy jest �ylastym krasnoludem, czy m�odym Jedi. Na kacu mo�na cierpie�, marzy� o zdrowym trybie �ycia, t�po gapi� si� w telewizor. Ale nie dokonywa� wielkich czyn�w.
Otworzy�em oczy i zrozumia�em, �e powinienem cierpie�. Skoro ju� upi�em si� do takiego stopnia, �e nie dotar�em do w�asnego ��ka�
Ale g�owa mnie nie bola�a, czu�em si� rze�ki, wypocz�ty i pe�en si�. Wyspa�em si� znakomicie! Zdaje si�, �e gdybym naprawd� po�o�y� si� w �niegu pod wie��, te� nic by mi si� nie sta�o.
Poza tym stwierdzi�em, �e jestem przykryty ko�dr�, a pod moj� g�ow� wsuni�to poduszk�.
Taak�
Wszed�em na pierwsze pi�tro, ale nie znalaz�em nikogo w swoim ��ku. Za to z drugiego pi�tra dobiega� brz�k naczy�. No niemal�e rodzinna idylla. Kochanie, co mamy dzisiaj na �niadanie?
��Kochanie, co mamy dzisiaj na �niadanie?! � zawo�a�em.
Brz�k usta� na chwil�, zast�piony niezrozumia�ym mruczeniem. Po kr�tkiej przerwie � jakby kto� szybko gryz� i prze�yka� � us�ysza�em:
��Podejrzanie pachn�ca kie�basa i czerstwy chleb. Chcesz?
��Chc� � odpowiedzia�em, wstaj�c.
Nastia nie wygl�da�a najlepiej. Blada twarz, pod oczami ciemne kr�gi. Sta�a przy stole, kroj�c kie�bas� na kanapki. Mia�a na sobie jedynie m�j bia�y T-shirt. Podkoszulek by� wystarczaj�co d�ugi, �eby zdj�cie Nastii nie podpad�o pod kategori� porno, na tyle kr�tki, by zakwalifikowa�o si� do mi�kkiej erotyki � pupa zas�oni�ta, ale do kolan jeszcze daleko.
��Jak si� czujesz? � zapyta�em.
��Koszmarnie � odpowiedzia�a szczerze Nastia. � Chc� �re�. Nie je��, tylko w�a�nie �re�. I jeszcze jestem z�a, i mam ochot� kogo� zabi�.
���e koszmarnie, to dobrze. Ale �e zabi�, to �le.
��A co, masz do�wiadczenie? � spyta�a drwi�co Nastia.
��Dzi�ki twoim staraniom. �Za godzin� ruszajcie za mn�. Znajdziecie bia�� r��. Cz�owiek odpowie na wszystkie pytana�.
��I� co? � Nastia zmieni�a si� na twarzy. Teraz patrzy�a na mnie z zak�opotaniem i l�kiem.
��Poszed�em. W hotelu �Bia�a R�a� czeka�a na nas zasadzka. No i�
Dziewczyna pokr�ci�a g�ow�.
��Nie! To nie tak, jak pan my�li! Zupe�nie nie tak!
Usiad�em przy stole. M�j wzrok ci�gle pr�bowa� zjecha� poni�ej podkoszulka, z pewnym wysi�kiem popatrzy�em Nastii w oczy. Albo to zauwa�y�a, albo poczu�a spojrzenie, bo te� usiad�a. Teraz dzieli� nas st�.
��Opowiadaj � poleci�em. � Jak si� nazywasz?
��Nastia Tarasowa.
Albo wiadomo�� o zasadzce tak j� poruszy�a, albo u�y�em odpowiedniego tonu. Tak czy inaczej, zachowywa�a si� jak przyk�adna nastolatka, przy�apana przez rodzic�w z papierosem i butelk� piwa podczas ogl�dania lesbijskiego pornola.
��Doskonale. Ile masz lat?
��Dziewi�tna�cie.
��Cudnie. Szko�� przynajmniej sko�czy�a�?
��S�ucham? Ja� ja studiuj�!
��Matematyk�? � prychn��em.
��Nie. Histori�
W pierwszej chwili my�la�em, �e ironizuje, ale nie, intuicja celnika podpowiada�a, �e Nastia m�wi czyst� prawd�.
��To dobrze, �e si� uczysz � powiedzia�em. � Co to za facet, z kt�rym przechodzi�a� przez wie��?
��To nie pana sprawa!
��Ot� w�a�nie �e moja! � Nie wytrzyma�em i wzi��em ze sto�u kanapk�. � Nawarzy�a� piwa? To teraz odpowiadaj. Kto to jest?
��No� przyjaciel.
��Aha.
��To nie to, co pan my�li!
��Zdaje si�, �e ci�gle my�l� nie to co trzeba. Guzik mnie obchodzi, czy z nim �pisz, czy nie! Kim on jest?
��K�amie pan � stwierdzi�a Nastia. � W�a�nie �e pana obchodzi. Tak, to m�j kochanek! Jestem ju� doros�a!
��Kim on jest?
��To biznesmen. Zajmuje si� inwestycjami i konsultingiem.
���licznie. Zaj�cie godne szacunku. A sk�d wie o funkcyjnych?
W�a�ciwie dlaczego si� tak w�ciek�em? Czy�bym naprawd� by� zazdrosny?
��A pan to ma niby lepsze? Zamyka� i otwiera� drzwi, my�la�by kto � burkn�a Nastia. � To bardzo porz�dny cz�owiek. I uczciwie p�aci podatki, sam mi m�wi�.
��Teraz wszyscy tak m�wi�. Wi�c sk�d wie?
Nastia wzruszy�a ramionami.
��Nie pyta�am. Powiedzia� mi o tym p� roku temu. Najpierw my�la�am, �e to �art, a potem zacz�li�my chodzi� do Kigimu, do innych miast�
��Kimgimu.
��Wszystko jedno. Cz�sto z nim chodzi�am, tyko przez inne c�a. A tamtego dnia zadzwoni� i powiedzia�, �e w czw�rce b�dzie wspania�y koncert.
��W czw�rce?
��No, Ziemia-cztery, Antyk. Z Moskwy trudno si� tam dosta�, najlepiej przez wie�� obok Siemionowskiej na dziewi�tk�, tam kilometr na piechot�, druga wie�a i ju� wygodnie do Antyku.
Pomy�la�em, �e c�a najwyra�niej ci�gn� do siebie. Gdyby je rozrzuca�o chaotycznie po �wiatach, to nie by�oby sytuacji �kilometr na piechot�. A tu ja mam w zasi�gu r�ki wie�� w Kimgimie, w Nirwanie� mo�e nawet w Moskwie,
��No dobrze, mieli�cie jecha� do Antyku na koncert � powiedzia�em. � Co dalej?
��Przyjecha�am do Miszy, a on m�wi, �e pojawi�o si� nowe c�o i mo�na przez Kimgim, b�dzie szybciej. Co prawda, tam znowu trzeba na Ziemi� przez Wiesbaden, za to potem do Frankfurtu i stamt�d ju� wygodnie do Antyku.
Popatrzy�em na dziewczyn� z nowym uczuciem. Pewnie, �e teraz cz�sto si� s�yszy opowie�ci w rodzaju: �Skoczyli�my na weekend na Krym�, albo: �Machn�li�my si� do Turcji�, a tury�ci wybieraj� najbardziej wymy�lne trasy: �Przylatujemy do Francji, bo �atwo dosta� wiz�, wynajmujemy samoch�d, jedziemy do W�och i tam wypoczywamy�. To zwyk�a klasa �rednia. O autostopowiczach, kt�rzy z setk� euro w kieszeni jechali do Portugalii i z powrotem, nawet nie warto wspomina�.
Ale a� tak? Do jednego �wiata na koncert przez dwa inne, �eby zaoszcz�dzi� czas � to naprawd� robi�o wra�enie�
��A koncert by� dobry?
��Nie dotarli�my. Szkoda� To zesp� �Kraj�, b�bny i flety, bardzo fajne. � Nastia zamilk�a stropiona. � Przecie� pan pewnie nie s�ysza�.
��Dobrze, do rzeczy � powiedzia�em.
Pomy�la�em o tych wszystkich niezliczonych zespo�ach, kt�re czasem s�yszy si� u kogo� na imprezie albo znajduje w Internecie. Zespo�y, graj�ce dziwn� etniczn� muzyk�, o kt�rych nie ma �adnych informacji, tylko nagrania lub pliki i w�ski kr�g fan�w, �yj�cych plotkami i mitami. Ile takich zespo��w nie nale�y do naszego �wiata? Ile nagra� przysz�o z Kimgimu, Antyku czy innych zamieszkanych �wiat�w, �eby rozp�yn�� si� w oceanie ziemskiej muzyki?
��No i postanowili�cie przej�� przez moje c�o. A co mia� znaczy� tw�j list?
��Nie m�j.
��Nastiu� Widzia�em, jak go rzuci�a�.
��Owszem. Bo mnie Misza prosi�.
��S�ucham?
Nastia westchn�a.
��Misza. Mnie. Prosi�. Powiedzia�: �Zrobimy kawa� temu celnikowi. To jeszcze ch�opiec, nic nie rozumie. Podrzucimy mu list, celnik p�jdzie za nami, znajdzie hotel, a staruszka wszystko mu opowie�. Kiedy� tam nocowali�my.
Zamilk�a, patrz�c na mnie niewinnymi, b��kitnymi ocz�tami.
Pokr�ci�em g�ow� i westchn��em.
��No tak, mia�a� czas, �eby si� przygotowa�. Nastiu� jestem celnikiem.
Nastia roz�o�y�a r�ce.
��No to co?
��Wyczuwam k�amstwo. Darujmy sobiete fantazje, dobrze?Po co zwabi�a� mnie do hotelu?
��Nie chcieli�my nic z�ego!
��Rozumiem. Dlatego t�um m�odych idiot�w torturowa� staruszk� i personel hotelu. Torturowali dziecko! A potem zaatakowali mnie. � Zawiesi�em g�os, robi�c przerw�, kt�r� Nastia natychmiast wype�ni�a:
��Illan �yje?�
��Dziewczyna? By�a lekarka funkcyjna? Pytania b�dziesz zadawa� p�niej. Teraz odpowiadaj.
��A niby dlaczego? � stan�a okoniem Nastia.
��Mo�e dlatego, �e jestem funkcyjnym? � Wzi��em ze sto�u �y�k� i starannie zawi�za�em j� w supe�ek. Palce mnie zabola�y, ale supe�ek wyszed� ca�kiem �adny.
��Te� mi Sherlock Holmes! � prychn�a Nastia.
��No to mo�e z wdzi�czno�ci? � zasugerowa�em. � Za to, �e siedzisz tu i pijesz herbat�, a nie �linisz si� w towarzystwie narkoman�w?
Zaczerwieni�a si�.
��Dzi�kuj� ja� rzeczywi�cie�
��Opowiadaj � poleci�em.
Nastia waha�a si� jeszcze, w ko�cu potrz�sn�a g�ow� � �razkozie �mier�!� � i wypali�a:
��Nale�� do podziemia.
��Od dawna?
��Od pi�ciu lat.
��Ho, ho! � To, co m�wi�a, brzmia�o zdumiewaj�co, ale najwyra�niej by�o prawd�. � Chodzi�a� na k�ko �m�ody partyzant�?
��Uratowa�am Illan. Ona pok��ci�a si� ze swoimi� i odesz�a do naszego �wiata. Polowali na ni�� a ja pomog�am jej si� ukry�. To ona mi wszystko opowiedzia�a.
��A przecie� nie na darmo zaprzyja�ni�a� si� z porz�dnym cz�owiekiem Misz� � powiedzia�em powoli. � To zadanie podziemia.
��Pana to nie dotyczy! � skoczy�a Nastia.
��Dobrze, dobrze � powiedzia�em uspokajaj�co. � Jak sobie chcesz. Powiedz w takim razie mnie, z�emu funkcyjnemu, przeciwko czemu wy, dzielne i dobre dziewczynki, walczycie?
��Niepotrzebnie pan ironizuje � oznajmi�a Nastia. � W�r�d nas s� i dziewcz�ta, i ch�opcy. I ja nie uwa�am, �e pan jest z�y. Bardzo mi przykro, �e pana zaatakowali� �e tak si� wszystko z�o�y�o. � U�miechn�a si� i doda�a: � Pan jest bardzo mi�y.
Stropi�em si� i burkn��em:
��Gdzie mi tam do Miszy� S�uchaj, przejd�my na ty. Jestem od ciebie niedu�o starszy.
��Zw�aszcza po tym, co wczoraj by�o. � Nastia si� u�miechn�a. Jej zak�opotanie min�o bez �ladu, najwyra�niej zauwa�y�a, �e mi si� podoba.
Zawsze to samo! Kiedy tylko dziewczyna zrozumie, �e podoba si� ch�opakowi, od razu zaczyna si� kokieteria i zarozumialstwo.
��Ku mojemu wielkiemu �alowi � westchn��em � nie by�o niczego, pr�cz zimnego prysznica. To co, jeste�my na ty?
��Jak chcesz.
��Nastiu, jestem funkcyjnym od trzech dni. Wielu rzeczy nie rozumiem i nikt mnie nie pyta�, czy chc� zosta� funkcyjnym, czy nie. Ale na razie nie widz� �adnych powod�w, dla kt�rych m�oda, �adna dziewczyna mia�aby walczy� z funkcyjnymi.
��Walczymy przeciwko w�adzy funkcyjnych!
��Puk-puk! � Przechyli�em si� przez st� i postuka�em Nasti� po g�owie. By�a tak zaskoczona, �e nawet si� nie odsun�a. � Jest tam kto? Pusto, nikogo nie ma� Jakiej w�adzy?
��We wszystkich �wiatach utrzymujecie kontakty z miejscow� elit�! Pracujecie dla niej! � wypali�a Nastia. � Korzystacie z d�br niedost�pnych zwyk�ym ludziom! Macie tajn� policj�. Ukrywacie prawd� o mo�liwo�ci podr�owania mi�dzy �wiatami!
Wzruszy�em ramionami.
��Potworne przest�pstwa, nie ma co! I na czym polega krymina� kontakt�w z miejscow� elit�? Czy funkcyjni uchwalaj� ustawy? Naciskaj� na rz�dy?
��Nie wiem � wyzna�a szczerze Nastia. � Ale zro�li�cie si� z w�adz�.
��Wszystko na �wiecie zros�o si� z w�adz�. Poeci wys�awiaj� rz�dy, biznesmeni lobbuj� wygodne ustawy. Co my mamy z tym wsp�lnego? My mamy swoje �ycie. To my jeste�my zmuszeni podporz�dkowa� si� miejscowej w�adzy, a nie ona nam. S�u�ymy, to prawda�
��W�a�nie! S�u�ycie w�adzy, zamiast s�u�y� narodowi!
��Jak sobie wyobra�asz s�u�enie narodowi? Jeden funkcyjny przypada na sto tysi�cy ludzi. Czy lekarz funkcyjny mo�e przyj�� jednego dnia� cho�by tysi�c chorych? Czy ja, celnik, mog� wpu�ci� na pla�� dziesi�� tysi�cy amator�w sma�enia si� na s�o�cu?
��Dlaczego nie? � spyta�a wyzywaj�co Nastia. � Otwierasz drzwi i niech sobie id�.
Zastanowi�em si� i pokr�ci�em g�ow�.
��Nie, nie da rady. Musz� osobi�cie z ka�dym porozmawia�. Musz� sprawdzi�, czy nie ma kontrabandy. Na jednego cz�owieka zejdzie si� co najmniej minuta.
��Dlaczego?
��Tak po prostu jest � odpar�em. � Wiem o tym, to wiedza w czystej postaci. Nastiu, nie mog� pootwiera� wszystkich drzwi na o�cie�. To nie przejdzie, nie zadzia�a. Cz�owiek musi wej��, ja zamykam za nim drzwi, rozmawiam, wpuszczam do innego �wiata. �aden funkcyjny nie jest w stanie s�u�y� wszystkim ch�tnym. Podobnie jak wszyscy ludzie na �wiecie nie mog� wsi��� jednego dnia do samolot�w i polecie� nad morze na weekend � nie wystarczy samolot�w, paliwa, lotnisk! Ja te� mam swoje ograniczenia. Albo taki mistrz-fryzjer. Podobno robi pi�kne fryzury. Ludzie oczu nie mog� oderwa�! Ale te� tylko dw�m, trzem czy pi�ciu klientom dziennie.
Chyba j� przekona�em.
��Chcesz powiedzie�, �e jeste�cie przedmiotami luksusu? � zapyta�a z�o�liwie.
��Nie przedmiotami. Wyobra� sobie �piewaka. Ma cudowny g�os i wszyscy pragn� go us�ysze�, ale mo�e da� tylko jeden koncert dziennie. Czy �piewak jest winien, �e nie dogodzi wszystkim? Albo we�my lekarza, kt�ry wykonuje supertrudne operacje i tysi�ce chorych�
��No dobrze. � Nastia zmarszczy�a nos. � Ale dlaczego s�u�ycie tylko w�adzy?
��Czemu tylko? By� tutaj pewien satyryk� i piosenkarka� z przyjaci�mi. A tw�j przyjaciel jest biznesmenem. Wszyscy, kt�rzy osi�gaj� sukces, pr�dzej czy p�niej dowiedz� si� o naszym istnieniu i stan� si� naszymi klientami. Dobrze, jed�my dalej. M�wisz, �e wykorzystujemy swoje zdolno�ci dla siebie?
Nastia milcza�a.
��S�ysza�a� kiedy� przys�owie: �Szewc bez but�w chodzi�? By�oby dziwne, gdyby�my si� nawzajem nie karmili, nie leczyli i nie bronili! Tak si� nie dzieje, Nastiu! Nie ma na �wiecie g�odnych kucharzy czy bezdomnych w�a�cicieli hoteli! Co jeszcze? Tajna policja?
Nastia skin�a g�ow�.
��A kto nas obroni? Co mam zrobi�, je�li co� si� stanie? Biec na milicj�? A pami�tasz, jak twoi przyjaciele zaatakowali staruszk� i niewinnych ludzi, pomagaj�cych jej w hotelu? Oskar�acie nas, a sami jakie stosujecie metody?
��Nie wiedzia�am, �e tak si� stanie! � wykrzykn�a Nastia. � Chcieli�my tylko z�apa� kilku funkcyjnych! Ciebie, poniewa� jeste� niedo�wiadczony i jeszcze nie otworzy�e� wszystkich drzwi, i Feliksa, poniewa� on jest w Kimgimie najwa�niejszy!
Ugryz�a si� w j�zyk, rozumiej�c, �e powiedzia�a za du�o. Ale ja pu�ci�em to mimo uszu.
��Ostatni punkt � powiedzia�em. � M�wisz, �e ukrywamy prawd� o istnieniu �wiat�w r�wnoleg�ych. Za��my. Czy wiesz, co by si� sta�o, gdyby�my wyjawili t� prawd�? Masz poj�cie, ilu awanturnik�w rzuci�oby si� na podb�j nowych �wiat�w? I to nie tylko tych, gdzie nie ma ludzi, oni przede wszystkim chcieliby zaj�� �wiaty ju� zamieszkane. A je�li opowiemy ludziom o innych �wiatach, ale nie otworzymy przej��, znienawidz� nas. To prawda, jeste�my silniejsi od ludzi, ale przeciwko armii raczej nie ustoimy. Przecie� my nie mamy �adnej armii! Podprowadz� czo�gi�
��Wie�� tak� jak ta mo�na zniszczy� jedynie bomb� j�drow�.
��Nie s�dz�, �eby to kogo� powstrzyma�o � odpar�em ponuro. � Nastiu, zrozum, jest nas niewielu i w�a�nie dlatego musimy si� ukrywa�. Nie jeste�my w stanie uszcz�liwi� ca�ego �wiata� wszystkich �wiat�w. Ale w miar� mo�liwo�ci pomagamy ludziom, przyczyniamy si� do post�pu.
��M�wisz jak funkcyjny!
��Jestem funkcyjnym. Dobrze, je�li nie mam racji, powiedz mi, w kt�rym punkcie?
��Illan by ci wszystko wyja�ni�a!
��Wi�c sama nie wiesz, dlaczego z nami walczysz? � Unios�em brwi.
��Dlatego �e ty� ty to wszystko zupe�nie inaczej t�umaczysz! � Nastia by�a wyra�nie rozstrojona. � M�wisz te same rzeczy, tylko kiedy ty o nich m�wisz, to� to one wygl�daj� normalnie!
��To dlaczego sama si� nie zastanowisz, nie ruszysz g�ow�? � zapyta�em z satysfakcj�. � Znalaz�a si� bohater podziemia, radiotelegrafistka Ket� Po co ja wam jestem potrzebny?
��Jeste� nowy� i nie wszystkie drzwi mia�e� otwarte. Illan m�wi�a, �e potrzebna nam Ziemia-jeden. To kluczowy �wiat.
��A ona istnieje?
��Oczywi�cie � Nastia spojrza�a na mnie z wyrzutem. � Nasza Ziemia ma numer dwa. Illan uwa�a, �e funkcyjni przyszli z Ziemi-jeden.
��Ja jestem st�d, miejscowy.
��No tak. Ale pierwsi funkcyjni przyszli z Ziemi-jeden. I oni trzymaj� sw�j �wiat zamkni�ty przed wszystkimi.
��Jacy oni?
��Nie wiemy. Ale pewnie nie jest ich du�o.
��Spiskowa teoria dziej�w � powiedzia�em. � Rozumiesz? Gdy wszystko na �wiecie t�umaczy si� czyimi� intrygami. Mason�w, kosmit�w� tajnej w�adzy �wiatowej�
��To ostatnie pasuje.
��Ale� nie ma czego� takiego! � Machn��em r�k� i wsta�em. � Wszyscy potrzebuj� mojej nieszcz�snej wie�y. Polityk marzy, �eby zajrze� w przysz�o��. Wy szukacie Ziemi, kt�ra nie istnieje.
��Sk�d wiesz, �e nie istnieje?
��Od Feliksa.
Nastia nabzdyczy�a si� i umilk�a. Ale ja ju� si� nakr�ci�em.
��Wiesz, co ci powiem, droga opozycjonistko? Wracaj do domu. Ucz si� pilnie i b�d� grzeczna. Id� do fryzjera, zr�b si� na b�stwo dla wujka Miszy, on lubi �adne dziewczynki. Przy okazji, gdzie on w�a�ciwie jest?
Nagle uzmys�owi�em sobie, �e ci�gle nie wiem, jak Nastia znalaz�a si� w Nirwanie.
��Nie wiem � wyzna�a. � Szli�my ulic� w Antyku i wtedy podesz�o do nas dw�ch miejscowych, policjant i jeszcze kto�.
��Funkcyjni?
��Tak. Dowiedzieli si� sk�d�, �e jestem zwi�zana z podziemiem, i zacz�li mnie wypytywa�. Milcza�am, a potem powiedzia�am, �e musz� i�� do toalety. Pr�bowa�am uciec, ale� dogonili mnie. Nie wiem, co zrobili, ale ockn�am si� ju� w tamtej wsi. Wiedzia�am, gdzie jestem, opowiadali nam o Nirwanie. Tylko� wszystko wiedzia�am, a wsta� i wyj�� ju� nie mog�am.
��A tw�j przyjaciel?
Nie odpowiedzia�a.
��Jasne. � Skin��em g�ow�. � Zreszt� nie nale�y go wini�.
��Na pewno by mnie potem uratowa�! Co mia� zrobi�, rzuci� si� na policjanta?! Na pewno dotar�by do Nirwany, tylko p�niej!
Nastia zje�y�a si�, oczy jej rozb�ys�y � wyra�nie przygotowa�a si� do d�ugiej i za�artej dyskusji, ale ja nie protestowa�em.
��Tak, to brzmi logicznie � przyzna�em. � Dobrze. Bardzo mi by�o mi�o, Nastiu. Ciesz� si�, �e si� dobrze czujesz. Pisz listy, �lij telegramy. Kiedy b�dziesz przechodzi�, zajrzyj.
Nastia wsta�a gwa�townie.
��Dzi�kuj�, celniku. S�u� dalej, dobrze ci to wychodzi! Twoi panowie b�d� zadowoleni!
Posz�a dumnie w stron� schod�w.
��Nazywam si� Kiry� � oznajmi�em. � I co, p�jdziesz tak jak teraz, w podkoszulku?
Nastia stan�a jak wryta. Nie uda�o si� dumnie wyj��.
��Chod�.
Da�em jej swoje stare d�insy. Wisia�y na niej jak na wieszaku, ale zrobi�em dodatkow� dziurk� w pasku i jako� si� trzyma�y. Za to adidasy by�y prawie dobre, tylko o numer czy dwa wi�ksze � Nastia mia�a du�e stopy.
��Gdzie mieszkasz?
��Na Prieobra�e�skim.
��Trzymaj.
Da�em jej dwie setki, na taks�wk� wystarczy. Nastia bez fa�szywej skromno�ci wsun�a je do kieszeni. Na jej twarzy pojawi�o si� zdumienie � pogrzeba�a w kieszeni i wyj�a moj� niezbyt �wie�� chusteczk�. Ze wstr�tem rzuci�a j� na pod�og�, wytar�a r�k� o spodnie.
Uda�em, �e tego nie widz�. Zerkn��em w okno � w Moskwie nie pada� deszcz, by�o zimno, ale s�onecznie. No c�, troch� zmarznie. Kurtki nie mia�em zamiaru oddawa�.
��Celniku, a dok�d�
��Kiry�.
��Kiry�, a dok�d otworzy�o si� nowe okno?
Rzeczywi�cie! Przecie� w nocy powinno si� otworzy� nowe przej�cie!
��Ciebie to ju� nie dotyczy � oznajmi�em. � Przykro mi, ale twoje spacery po innych wymiarach dobieg�y ko�ca. Wszystkiego dobrego.
Nastia zesz�a na d�. Otworzy�em drzwi, wypuszczaj�c j� do Moskwy, popatrzy�em pytaj�co w oczy. Ciekawe, czy odejdzie bez s�owa?
��Dzi�kuj� � powiedzia�a Nastia z wyra�n� niech�ci�. � Za ubranie� i w og�le. Mimo r�nic ideologicznych, zachowujesz si� przyzwoicie. Jak m�czyzna.
A potem si� odwr�ci�a i z dumnie uniesion� g�ow� posz�a w stron� ulicy. Zdumiewaj�ce, ale nawet w moich starych ciuchach wygl�da�a �adnie.
Westchn��em i zamkn��em drzwi. Gdzie ona na�apa�a takich wyra�e�? Mimo ideologicznych r�nic� Mo�e chodzi na zaj�cia k�ka �M�ody libera��?
���adna dziewczyna le�y w krzakach nago � powiedzia�em na g�os. � Inny by j� zgwa�ci�, ja tylko tr�c� nog�.
Ciekawe, czy wszyscy funkcyjni maj� takie problemy w �yciu osobistym. I w�a�nie dlatego flirtuj� ze sob�? Chocia� nie, Feliks m�wi�, �e ma rodzin�, dzieci.
Dobra, niewa�ne. Jeszcze mi tylko brakowa�o romansu z m�od� awanturniczk�. Ca�a Moskwa dooko�a!
I cztery inne �wiaty. A jednego z nich nawet jeszcze nie widzia�em.
Pokusa by�a bardzo silna, ale przede wszystkim wszed�em po schodach na g�r�. Chcia�em sprawdzi�, czy nie pojawi�o si� nowe pi�tro.
Pojawi�o si�. Niedu�y okr�g�y pok�j z jednym oknem, wychodz�cym na Moskw�. Przy �cianach sta�y rega�y z ciemnego drewna, si�gaj�ce a� do sufitu. I puste. Poza tym by� tu jeszcze stolik, a przed nim g��boki, wygodny fotel. I kominek, wygas�y oczywi�cie, ale chyba prawdziwy.
Puste rega�y na ksi��ki sprawiaj� przygn�biaj�ce wra�enie. Jak pomieszczenie, w kt�rym le�� sterty ubra�, but�w, drobiazg�w, a ludzi ani �ladu, bo gdzie� znikn�li.
No nic. Zape�ni� t� bibliotek�.
Sta�em tak kilka minut, patrz�c na puste p�ki. Wyobra�a�em sobie, jak przyjemnie b�dzie usi��� tu w zimowy wiecz�r, rozpali� ogie� w kominku, otworzy� ksi��k� i zerkaj�c na obrzydliwie mokr� Moskw�, zag��bi� si� w lekturze. I jeszcze pali� fajk�, koniecznie fajk�, a na stoliku niech stoi kubek z gor�c� herbat� z cytryn�. I jeszcze mo�e kieliszek z odrobin� dobrego, starego koniaku. Nawet nie po to, �eby pi�, ale �eby mi�dzy �ykami herbaty wdycha� aromat i zn�w pogr��a� si� w lekturze.
Westchn��em � nie z �alu, �e marzenie jest nieosi�galne, lecz w przedsmaku chwili, gdy zostanie urzeczywistnione. Tak b�dzie, na pewno. Przecie� jestem funkcyjnym, urodzonym celnikiem.
Tylko dlaczego w�a�nie celnikiem? Dlaczego nie sta�em si� mistrzem handlu, w�a�cicielem sklepu z komputerami, telewizorami i inn� technik�? By�aby w tym jaka� logika i konsekwencja.
Wzruszy�em ramionami i zszed�em na pierwsze pi�tro. Kiedy cz�owiek zacznie si� tak zastanawia�, to rzeczywi�cie mo�na doj�� do �wiatowego spisku! A ja nie chc�. Do diab�a z nimi wszystkimi! Z politykami, policjantami, konspiratorami. Je�li ostatnie drzwi otworz� si� do bezludnego �wiata, to tylko si� uciesz�. Mo�e kiedy� Ksi�yc spad� tam na Ziemi� i wok� wie�y wr� jeziora lawy, wybuchaj� wulkany? Albo jaki� dziwny wybuch na S�o�cu zniszczy� wszystko, co �y�o, i wie�a stoi w�r�d wydm skrzypi�cego piasku, nad kt�rymi wyje azotowy wiatr? I jeszcze by�oby nie�le, gdyby Ziemia si� nie kr�ci�a. No co, r�ne kataklizmy mog�y sprawi�, �e ca�a planeta przesta�a nadawa� si� do �ycia i teraz nie jest nikomu potrzebna! Roz�o�� r�ce przed politykiem Dim�, po�l� w choler� Illan i Nasti� i b�d� sobie �y� dla w�asnej przyjemno�ci.
Z t� my�l� zdj��em pokr�t�a z ostatniego okna.
W pierwszej chwili pomy�la�em, �e wie�a stoi w lesie. Ga��zie drzew ko�ysa�y si� tu� przy oknie, jaki� nachalny ptak patrzy� na mnie przez szyb� � no prosz�, to znaczy, �e zwierz�ta widz� moj� wie��! Tu by�o zielono i s�onecznie, tu jeszcze panowa�o lato, prawdziwe, zwyczajne, �ywe! To nie jaka� tam malowanka-Nirwanka czy tropikalny majestat � to powszednie moskiewskie lato, spokojne i umiarkowane.
A potem poprzez drzewa zobaczy�em iglic� wie�y Ostankino�
Czyli jednak zamieszkany �wiat. Jeden z pierwszej pi�tki? Ziemia-cztery, pi�� albo sze��? A mo�e upragniony Arkan, �wiat, w kt�rym wszystko jest takie, jak u nas, tylko nieco przesuni�te w czasie?
A mo�e mityczna Ziemia-jeden? Ha, gdyby Nastia wyjrza�a przez to okno, musia�bym si�� wypchn�� j� z wie�y.
Trzeba b�dzie sprawdzi�.
Jakby chc�c odsun�� t� chwil�, obszed�em pozosta�e okna. Najbardziej interesowa�a mnie teraz Ziemia-siedemna�cie � mo�e Kotia si� rozmy�li� i wr�ci�? Niewa�ne, sam czy z uciekinierk�.
Ale brzeg by� pusty. W promieniach s�o�ca b�yszcza�a tylko pusta butelka po piwie. Nie�adnie, nie�adnie. Trzeba b�dzie sprz�tn��.
Tym jednak zajm� si� p�niej. Teraz z�era�a mnie ciekawo��, jaka wygrana pad�a na ten ostatni los.
Szale�stwo ma w sobie pewien urok. Wyj�� z domu po chleb i wyjecha� do innego miasta, pozna� rano dziewczyn� i wieczorem wzi�� z ni� �lub, zdecydowanym ruchem otworzy� drzwi do ciemnego pokoju, z kt�rego dobiegaj� podejrzane d�wi�ki, wej�� do klatki hipopotama i poklepa� go po t�ustym zadzie, pojecha� do Tajlandii i uprawia� seks bez prezerwatywy, przyj�� propozycj� tajemniczego nieznajomego i podpisa� si� krwi� na czystej kartce papieru. Jednym s�owem, rzucenie si� na z�amanie karku ku przygodzie to bardzo kusz�ca wizja.
Szczeg�lnie je�li masz dwadzie�cia lat i jeszcze nigdy nie bra�e� udzia�u w prawdziwej przygodzie.
Bo prawdziwa przygoda wymaga odrobiny szale�stwa. Ilu pasjonuj�cych przyg�d nie zazna�aby ludzko��, gdyby ludzie zechcieli najpierw odrobin� pomy�le� i si� przygotowa�! Ekspedycje polarne nie trzyma�yby ropy w zaspawanych o�owiem kanistrach i nie polega�y na kucykach jako �rodkach transportu, wynalazcy skrzyde� najpierw skakaliby z szopy, a dopiero potem z wie�y Eiffela, abonenci poczty elektronicznej nie otwieraliby list�w z tematem �Nice game!� i nie pomagali nigeryjskim ksi���tom w otrzymaniu spadku w wysoko�ci dw�ch miliard�w dolar�w. Generalnie nie dosz�oby do ca�ego mn�stwa wydarze� � zabawnych, smutnych, a najcz�ciej tragicznych.
Prawdziwa przygoda wymaga ofiar.
Jeszcze miesi�c temu natychmiast wyszed�bym z wie�y do nowego �wiata. Nie pomy�la�bym ani o pogodzie, ani o tubylcach, ani o nieznajomo�ci miejscowych reali�w.
Ale zmieni�em si�. Od czasu, gdy zosta�em sam na sam z ca�ym �wiatem, zacz��em my�le�.
Wyszed�em z wie�y do swojej Moskwy, z�apa�em okazj� i pojecha�em do supermarketu. Gruba paczka pieni�dzy a� prosi�a, �ebym zada� szyku. Trafi�em na wyprzeda� letnich rzeczy w sklepie �Camel trophy� i kupi�em co� w rodzaju d�ugich szort�w, koszulk� polo, wiatr�wk� z kapturem i odpinanymi r�kawami, czapk� z daszkiem i wygodne sanda�y. Wyja�ni�em sprzedawcom, �e wyruszam na po�udnie, w ich zaciekawionych spojrzeniach od razu pojawi� si� smutek ludzi, kt�rzy niedawno wr�cili z urlopu.
Poszed�em do siebie i przymocowa�em do pasa podarowany przez Wasylis� kind�a�. Pewnie nie b�dzie mi tam potrzebna bro� � ja sam jestem teraz straszniejszy od pistoletu! � ale bezludna zielono�� za oknem, zza kt�rej wystawa�a iglica wie�y telewizyjnej, oraz m�j tropikalny str�j a� si� prosi�y o odpowiednie wyposa�enie: maczet�, he�m korkowy i strzelb� na s�onie. Kind�a� by� jedynym dost�pnym kompromisem. W charakterze zapasu prowiantu wzi��em tabliczk� czekolady i butelk� koniaku. Z wod� nie powinno tam by� problem�w, lekarstwa chyba w og�le nie s� mi potrzebne� Skoro m�j organizm w ci�gu jednej nocy naprawia p�kni�te �ebra, b�yskawicznie neutralizuje psychodeliki i nie odczuwa kaca, to katar czy biegunka mi niestraszne.
Potem wzi��em podarowany przez Feliksa informator i przejrza�em go, zwracaj�c szczeg�ln� uwag� na �wiaty, w kt�rych istnia�a ludzka cywilizacja.
I dopiero potem zszed�em na d� i wszed�em do� Bior�c pod uwag� obecno�� wie�y Ostankino, ten �wiat mo�na by�o nazwa� �Moskwa-2�.
Pierwsze wra�enie: pokryta ros� trawa. Buty od razu przemi�k�y, ale to by�o przyjemne uczucie rodem z dzieci�stwa, gdy biega�o si� boso po trawie na daczy. By�o ciep�o, ale nie gor�co. Powietrze czyste, s�odkie i na pewno nie miejskie. Ptasi szczebiot w uszach � nie krakanie wron, nie awantura wr�bli, lecz �piew jakich� ptak�w, kt�rych nazwy nie zna�em.
Okolica nie by�a tak pusta, ja mi si� pocz�tkowo wydawa�o. W�r�d drzew wi�a si� �cie�ka � wydeptana, wyra�na, oznaczona na zakr�tach kamieniami. Wspina�a si� na wzg�rze, omijaj�c moj� wie��, i zn�w znika�a w lesie. Nie, to jednak nie las, raczej du�y park. Przynajmniej odpad� problem, dok�d i��. P�jd� �cie�k� w kierunku wie�y telewizyjnej.
Moja wie�a w tym �wiecie wygl�da�a inaczej. Ceglana, do wysoko�ci p�tora metra od ziemi wy�o�ona br�zowymi p�ytkami. Mniej wi�cej na poziomie drugiego pi�tra bieg� jeszcze jeden pas p�ytek, pokryty p�askorze�bami. Podszed�em bli�ej, �eby si� im porz�dnie przyjrze�, i ruszy�em dooko�a.
Przypomina�o to radzieckie rze�by propagandowe czas�w stalinowskich. Na ka�dej by� przedstawiony szcz�liwy cz�owiek, zaj�ty jak�� po�yteczn� prac�. Robotnik pracowa� przy tokarce, ch�op trzyma� w wyci�gni�tych d�oniach p�k k�os�w, lekarka os�uchiwa�a chorego, pi�karz kopa� pi�k�, staruszek pisa� na tablicy jaki� wz�r (przyjrza�em si� i zrozumia�em, �e to sakramentalne E=mc2), nawet dzieci na jednej z p�askorze�b by�y zaj�te nie puszczaniem samolocik�w, lecz czyszczeniem klatki dla kr�lik�w.
Je�li bra� pod uwag�, �e w ka�dym �wiecie wygl�d mojej wie�y dopasowywa� si� do otoczenia, to robi�o si� bardzo ciekawie. Mo�e to jednak nie �Arkan plus 35�? Mo�e to zupe�nie nieznany �wiat, kt�rego zegar sp�nia si� o p� wieku w stosunku do naszego?
Po�yjemy, zobaczymy.
Ruszy�em �cie�k�. Bieg�a lekko z g�rki, po mi�kkiej ziemi sz�o si� wygodnie i przyjemnie. Cieszy� mnie fakt, �e nie czuj� �adnej nieuzasadnionej euforii. Zwyk�a rado�� ze spaceru po lesie w pogodny dzie�.
Ech, �eby tak w mojej Moskwie by�o takie lato i taki pi�kny, nieza�miecony park!
Szed�em ju� tak chyba z kwadrans i pokona�em z p�tora kilometra, gdy us�ysza�em przed sob� weso�e g�osy. Oto d�ugo oczekiwany kontakt z aborygenami!
Nieco zwalniaj�c kroku i nadaj�c twarzy niewinnie rozlu�niony wyraz, zacz��em nas�uchiwa�. Przez drzewa ci�gle nikogo nie by�o wida� � mo�e d�wi�k tak dobrze rozchodzi� si� w powietrzu, a mo�e ja teraz lepiej s�ysza�em.
To by�a pie�� nie, raczej piosenka. Sympatyczna piosenka, kt�r� niezbyt czysto, ale za to z g��bi serca �piewa�y d�wi�czne dzieci�ce g�osy.
Chcia�bym polecie� samolotem
I zobaczy� pi�kne miasto Moskw�.
Przecie� tylko tak zdo�am pomacha�
Od razu wszystkim moim przyjacio�om,
Wszystkim moim przyjacio�om,
Wszystkim moim przyjacio�om.
Chcia�bym pop�yn�� parowcem
I zobaczy� pi�kne miasto Moskw�.
Przecie� tylko tak zdo�am dojrze� twarze
Od razu wszystkich moich przyjaci�,
Wszystkich moich przyjaci�,
Wszystkich moich przyjaci�.
Chcia�bym si� przespacerowa�
I zobaczy� pi�kne miasto Moskw�.
Przecie� tylko tak zdo�am u�cisn�� d�onie
Od razu wszystkim moim przyjacio�om,
Wszystkim moim przyjacio�om,
Wszystkim moim przyjacio�om.
Wiem, �e pie�ni mog� by� r�ne, a ju� piosenki tym bardziej. Na kolejny jubileusz stolicy za pieni�dze merostwa tek�ciarze nie takie rzeczy napisz�. Ale tutaj zdumia�y mnie dwie kwestie.
Po pierwsze, dzieci �piewa�y absolutnie szczerze. Z ca�ej duszy. Z uczuciem. Pewnie w�a�nie tak w starych filmach dla dzieci �piewali pionierzy, wyruszaj�c na zbi�rk� z�omu.
Po drugie, piosenka mia�a wyra�ny rytm i nawet si� rymowa�a! S�ysza�em to wyra�nie, a przecie� s�owa nie trzyma�y rytmu i nie by�o tam �adnych rym�w!
Dopiero gdy ujrza�em �piewak�w (piosenka w�a�nie si� sko�czy�a i teraz by�o s�ycha� wielog�osy ha�as, splataj�cy si� ze szczebiotem ptak�w), zrozumia�em, na czym polega problem.
Dzieci nie �piewa�y po rosyjsku. Moje zdolno�ci funkcyjnego pozwala�y rozumie� obcy j�zyk jak w�asny, ale nie gwarantowa�y przek�adu poetyckiego.
A �e nie �piewa�y po rosyjsku� Nic dziwnego! Ci�ko si� spodziewa� znajomo�ci j�zyka rosyjskiego po dziesi�tce czarnosk�rych ch�opc�w i dziewczynek, w wieku od siedmiu do dwunastu lat. Ch�opcy byli w szortach, dziewczynki w szortach i bluzeczkach i wszyscy boso! U nas tak beztrosko na bosaka cz�owiek nie pochodzi sobie nawet na wsi; szybko by si� natkn�� na zardzewia�e gwo�dzie czy pot�uczone butelki. Niekt�re dzieci mia�y ja�niejszy odcie� sk�ry, inne by�y smoli�cie czarne, ale wszystkie niew�tpliwie by�y Murzynami czystej krwi.
Grupk� dzieci prowadzi�a m�oda dziewczyna, r�wnie� czarnosk�ra, z pulchnymi, wywini�tymi wargami, ubrana w lekk� kretonow� sukienk� w kwiatuszki, jakiej mo�na by si� spodziewa� na dziewczynie z g�uchej wsi rosyjskiej. W r�kach mia�a elegancki bukiet kwiat�w, cztery czerwone r�e w celofanie.
Stan��em jak wryty.
Co to za �wiat? Rosja zamieszkana przez Murzyn�w? O, jaka niespodziewana, jaka radykalna idea narodowa!
Dziewczyna zobaczy�a mnie i serdecznie pomacha�a r�k�. Nast�pnie zawo�a�a:
��Dzieci! Raz-dwa-trzy!
Dzieci przesta�y ha�asowa� i biega�. Do tej pory przemieszcza�y si� w niesamowicie sprytny spos�b � opiekunka sz�a �cie�k�, a dzieci biega�y dooko�a niczym szalone planety, kt�rym uda�o si� zej�� ze swoich orbit, a jednocze�nie przesuwa�y si� mniej wi�cej w jednym kierunku. Ale teraz zbi�y si� w nieruchom� grupk� i zawo�a�y rado�nie:
��Cie� topry!
��Dzie� dobry!
��Sie�tobry!
A tak�e:
��D�bry!
Najmniejsza dziewczynka zawo�a�a:
��Cze��!
U�miechn��em si� z wysi�kiem i powiedzia�em:
��Dzie� dobry, cze��!
Rytua� zawarcia znajomo�ci zosta� spe�niony i dzieci rozbieg�y si� na wszystkie strony. Dziewczyna nadal sta�a w tym samym miejscu, wyra�nie czekaj�c, a� podejd�. Podszed�em.
��Dzie� dobry � powiedzia�a czysto po rosyjsku, cho� z lekkim akcentem. � Nie przeszkadzamy panu? Naszym ha�asem?
��Oczywi�cie, �e nie! � zaprotestowa�em. � Dzieci! Jak dzieci mog�yby przeszkadza�! Bardzo lubi� dzieci!
��Och, to nie dzieci, to potwory! � Dziewczyna teatralnym gestem otar�a z czo�a nieistniej�cy pot i si� roze�mia�a. � Masza. Marianna Seylasi.
��Kiry�.
��S� z Wybrze�a Ko�ci S�oniowej � poinformowa�a mnie Marianna, zni�aj�c g�os. � Przyjecha�y zaledwie tydzie� temu.
��Aha! � powiedzia�em, rozumiej�c, �e ta informacja powinna mi wszystko wyja�ni�. � Jasne� I jak im si� podoba Moskwa?
��S� zachwycone oczywi�cie. W�a�nie �piewali�my piosenk� o Moskwie. Zna pan francuski?
��Wi�c to by� francuski� Troch� rozumiem� �Wszystkim swoim przyjacio�om�� Pi�kna piosenka.
Marianna skin�a g�ow� i zerkn�a na swoich podopiecznych.
��Czas na nas� Do widzenia, Kiryle! Dzieci, raz-dwa-trzy!
��Do wizenia!
��Towiezenia!
��Do widzenia!
��Dozwidzenia!
I tylko najmniejsza dziewczynka zn�w si� wyr�ni�a, m�wi�cwyra�nie:
��Na razie!
Pomy�la�em, �e je�li nawet nie jest najbardziej uzdolniona lingwistycznie, to w ka�dym razie najbystrzejsza.
Procesja oddala�a si� w stron� mojej wie�y, a ja sta�em, patrz�c na
Tury�ci? Z Wybrze�a Ko�ci S�oniowej? Nie.
Uchod�cy? To ju� bardziej prawdopodobne.
Tylko co to za Rosja i co to za Moskwa, kt�ra przyjmujeuchod�c�w z najodleglejszych afryka�skich kraj�w?
Robi si� coraz ciekawiej.
Zamy�lony poszed�em dalej. Nie zdziwi�bym si�, gdybym spotka� teraz wycieczk� emerytowanych Japo�czyk�w albo ci�arnych Polinezyjek. Ale nikogo wi�cej nie spotka�em. Za to �cie�ka z wydeptanej przemieni�a si� w ubit�, potem w wy�o�on� kamieniem, wreszcie w asfaltowy chodnik. Wzd�u� niego sta�y latarnie na niewysokich s�upkach. Mosi�ne, toporne, ale z czystymi, ca�ymi kloszami.
Taak� To nie jest moja Moskwa�
A potem wyszed�em na drog� � r�wn�, dwupasmow�, betonow�. Od lasu-parku oddziela�o j� niewysokie, si�gaj�ce do pasa ogrodzenie z metalowej siatki, pewnie po to, �eby zwierz�ta nie wpada�y pod samochody. Z drugiej strony bieg�y rz�dem betonowe s�upki, podobne do tych, kt�re ustawia si� na szlakach g�rskich. Dla ludzi umieszczono w ogrodzeniu furtk� zamykan� na haczyk, za ni� przej�cie dla pieszych prowadzi�o przez drog� do ma�ego, pokrytego asfaltem placyku: zielone drewniane �aweczki, masywne kamienne kosze na �mieci, balustrada z obracaj�c� si� na podstawce lunet�. Zwyk�y placyk widokowy. Widzia�em ju� takie, ale nie w Rosji.
Jak zahipnotyzowany otworzy�em furtk�, wyszed�em, zamkn��em j� za sob� i przeszed�em przez drog�. Samochod�w nie by�o, chocia� z daleka dobiega� oddalaj�cy si� szum.
Tu� za placykiem by�o urwisko i� Moskwa.
Co to za miejsce? Worobjowe g�ry? Nie� niepodobne� Chocia�? Pr�bowa�em zorientowa� si� wed�ug iglicy wie�y Ostankino i wyra�nej sylwetki Kremla. �ebym si� zapad� na miejscu i spad� ze wzg�rza do p�yn�cej w dole rzeki � stoj� w tym miejscu, w kt�rym bym sta�, gdybym pokona� t� sam� drog� w naszym �wiecie! To znaczy w okolicy stacji metra Aleksiejewska.
Bez sensu�
To, �e nie ma rozrzutu mi�dzy pozycj� geograficzn� mojej wie�y w tych dw�ch �wiatach, to jeszcze nic. Widocznie takie rzeczy si� zdarzaj�.
Dziwne by�o co innego. Ta Moskwa jest podobna do mojej Moskwy, a jednocze�nie rze�ba terenu jest zupe�nie inna! Kto� m�g�by zapyta�: �A czemu tu si� dziwi�, skoro w innych �wiatach jest powietrze, kt�rym nie mo�na oddycha� i nie ma ksi�yca na niebie?�. Ot� w�a�nie ja si� dziwi�. Jak mog�o na zupe�nie innym terenie wyrosn�� prawie identyczne miasto? Wielkie wzg�rze w samym �rodku Moskwy, a Kreml i wie�a Ostankino s� takie same jak w moim �wiecie, postawione w tych samych miejscach?
To niemo�liwe. Czy Dmitrij Do�ski kaza�by zbudowa� Kreml, g��wn� twierdz� ksi�stwa pod takim wzg�rzem, pod tak�, faktycznie rzecz bior�c, g�r�? Akurat! Wzni�s�by go w�a�nie tu, gdzie teraz stoj�, na pohybel wszystkim mongolsko-tatarskim naje�d�com!
Tak�e za granic�; Chruszczow zachwyci�by si� nie tylko kukurydz� i �azienkami z toaletami � na ca�ym �wiecie pompatyczne wie�e telewizyjne stawia si� w�a�nie na wzg�rzach, je�li ju� wzg�rza wyst�puj� w stolicy.
Dziwne to wszystko.
Da�em spok�j tym zgadywankom i podszed�em do lunety. Ciekawe, co to za typ? S� takie, kt�rych nie mo�na przesun��, dop�ki nie wrzuci si� monety. Mo�esz sobie patrze� w jeden punkt, dop�ki ci si� nie znudzi. S� te� takie, przez kt�re w og�le nic nie zobaczysz, dop�ki nie wrzucisz monety.
Ta luneta okaza�a si� absolutnie bezp�atna. Nawet nie przewidziano w niej szczeliny na monet�. Przywar�em do okularu i zacz��em chciwie ogl�da� miasto.
Kreml chyba zupe�nie zwyczajny. Tak. Co my tam mamy na wie�ach? No dalej, dalej� Gwiazdy! Czerwone, rubinowe. No c�, zaczyna si� pojawia� robocza hipoteza� Poszuka�em flagi pa�stwa i robocza hipoteza upad�a.
Flaga by�a bia�o-niebiesko-czerwona, �adnych tam czerwonych p��cien z sierpami i m�otami.
A� mi si� zrobi�o �al. A ju� my�la�em, �e znalaz�em si� w jakiej� komunistycznej utopii, kt�ra przetrwa�a wbrew historycznej logice.
No dobrze, popatrzmy dalej. Plac mane�owy. Zielony plac z kwiatami i parasolami letnich kawiarni, w samym centrum miasta? Tak, tak� Gdzie my tu mamy pomnik Piotra Pierwszego, kt�ry u zarania dziej�w mia� by� pomnikiem Kolumba? Przesun��em lunet� po rzece Moskwie, ale nic strasznego nie znalaz�em. A �Szasz�yk�? Znalaz�em plac Taszy�ski� i z wra�enia a� oderwa�em si� od okularu, �eby spojrze� w niebo i z uczuciem powiedzie�:
��Chwa�a tobie, Chryste!
Ta Moskwa zaczyna�a mi si� podoba�!
M�j wzrok biega� po znanych od dzieci�stwa moskiewskich ulicach. Teatr Bolszoj. Wszystko w porz�dku. CUM te�. Nie, nie �te��! G�rne pi�tro jest ca�e ze szk�a, co� w rodzaju restauracji z placem widokowym. Sob�r Wasilija B�ogos�awionego na swoim miejscu. A co to za cerkiew? Najwyra�niej stara; ale w moim �wiecie w tym miejscu jest jakie� ohydne ministerstwo.
Nie, tak daleko nie zajd�. Przesta�em szuka� charakterystycznych budynk�w i zacz��em ogl�da� g��wne ulice.
Wkr�tce zrozumia�em, na czym polegaj� podstawowe r�nice. By�o tu du�o starych dom�w: cerkwi, pa�acyk�w i po prostu starodawnych kamienic w samym centrum, a tak�e sporo tego, co u nas nosi miano architektury stalinowskiej. Nowe bloki, je�li jakie� si� pojawi�y, wpisywa�y si� w og�lny zesp� architektoniczny. A przy tym peryferie miasta niemal takie same jak u nas. Du�o dzielnic-sypialni z prostymi blokami z wielkiej p�yty. Najwy�ej troch� wi�cej zieleni, lepsze drogi, wsz�dzie ma�e parki i skrzy�owania, niekoniecznie zaraz nowojorskie, ale solidne. Samochod�w du�o, kork�w ma�o. Wida� sporo bulwar�w i uliczek tylko dla pieszych. Kr�tko m�wi�c, ta Moskwa nie by�a spe�nionym marzeniem komunist�w, ale wygl�da�a ca�kiem �adnie.
Westchn��em i opu�ci�em lunet�. Wyj��em papierosy, zapali�em.
Co� si� tu nie zgadza�o. Wszystko gra�o, tylko co mam zrobi� z tym wzg�rzem? Jak miasto mog�o tak totalnie zignorowa� wysokie wzg�rze, kt�re si� tu wybrzuszy�o? Zaraz, zaraz� Wybrzuszy�o?
Przypad�em do okularu i zacz��em bada� okolice wzg�rza.
Ha! Wzg�rze, na kt�rym sta�em, wygl�da�o na wyrwane z ziemi przez potworn� si��. Wyrwane i wyrzucone w g�r�. I to ca�kiem niedawno � miasto wyleczy�o rany, urwane ulice albo skr�ci�y, omijaj�c przeszkod�, albo sko�czy�y si� w miejscach nieprzewidzianych przez architekta. Zauwa�y�em, �e niekt�re domy w pobli�u wzg�rza zosta�y odrestaurowane, a inne zbudowane na nowo, ju� po nieznanym kataklizmie. Na miejscu ruin? Pewnie tak.
A rzeczka p�yn�ca pod wzg�rzem? Czy�by to by�a Jauza? Nie, nie ta odleg�o��. Widocznie w moim �wiecie tej rzeki nie ma w og�le.
��Trz�sienie ziemi? � powiedzia�em na g�os � By� mo�e�
W�a�nie, by� mo�e. Nigdy nie s�ysza�em, �eby trz�sienie ziemi mia�o tak� si��, �eby pod�wign�� z ziemi wielki kawa� terenu, opasa� go rowem i pu�ci� tam now� rzek�.
A mo�e to �trening� budowniczych miasta? Szykowali si� do przeniesienia syberyjskich rzek na po�udnie i zrobili park w centrum Moskwy? Hipoteza wcale nie gorsza od innych.
Dobra, dalsze zgadywanki s� bezproduktywne. Musz� zej�� ze wzg�rza, pewnie drog�, p�j�� do miasta i tam si� zorientowa�, dok�d trafi�em i co tu si� dzieje.
Ale nie musia�em drepta� na piechot�. Od strony szosy dobieg�o buczenie silnika i minut� p�niej zza drzew ukrywaj�cych zakr�t na placyk widokowy wjecha� autobus. Kr�tki, dwudrzwiowy, z wysok� kabin� i przedni� szyb� tak wielk�, �e by�o wida� nawet nogi kierowcy na peda�ach. Zupe�nie nieznany model, ale jaki� taki staromodny� i chyba rosyjski. Nie wiem, sk�d mi to przysz�o do g�owy, ale tak, jak odr�nia si� zwykle styl francuskich samochod�w od niemieckich, czy te� japo�skich od ameryka�skich, tak w�a�nie tu by�o co�, co bezg�o�nie sygnalizowa�o: �Jestem tutejszy, miejscowy, tu wyprodukowany!�. Do tej
Autobus zatrzyma� si� naprzeciwko placyku, otworzy� drzwi, ze �rodka wysz�o z dziesi�� os�b. Tym razem sami Rosjanie, w ka�dym razie Europejczycy. I ka�dy zachowywa� si� tak, jakby uwa�a� za �wi�ty obowi�zek u�miechn�� si� do mnie serdecznie, a staruszek (w letnim garniturze i z laseczk�) uchyli� s�omkowego kapelusza.
Ten kapelusz mnie dobi�. W mojej Moskwie nikt nie nosi s�omkowych kapeluszy! Nawet w czasie upa�u. Nawet jak jest staruszkiem.
Poza tym wszyscy mieli w r�kach bukiety. Jedni r�e, inni go�dziki lub tulipany, ale ka�dy parzyst� liczb� kwiat�w. Dok�d oni id�? Co tam jest na tym szczycie wzg�rza? Cmentarz? Pomnik? Grobowiec miejscowego wodza?
Autobus niezbyt g�o�no, uprzejmie zatr�bi�. Kierowca pomacha� mi r�k�: jedziesz?
Porzucaj�c w�tpliwo�ci, wskoczy�em do autobusu � by� absolutnie pusty. Widocznie wszyscy jechali do tego w�a�nie placyku� �eby potem przez las p�j�� gdzie� tam z kwiatami.
Przeszed�em si� po wn�trzu autobusu. Ten sam, wszechobecny styl retro, nietypowy dla �wiata, wyprzedzaj�cego nas o trzydzie�ci pi�� lat, ale sympatyczny. Wn�trze by�o czyste, obicie foteli z br�zowego skaju wytarte, ale czyste, ani nie porwane, ani nie poci�te. Pyzate plafony na suficie, b�yszcz�ce miedziane tabliczki: �miejsca dla dzieci�, �miejsca dla inwalid�w�, �miejsca dla dam przy nadziei�, �miejsca dla zm�czonych�. Tabliczka o �damach przy nadziei� przekona�a mnie ostatecznie, �e nie mamy do czynienia ze zwyci�stwem komunizmu na jednej sz�stej l�du. Ale tabliczka o �miejscach dla zm�czonych� zn�w zachwia�a moj� pewno�ci�.
Do licha, co to za �wiat? W �informatorach� od Feliksa, w�r�d pi�ciu zamieszkanych �wiat�w nic podobnego nie by�o! Ziemia-dwa to moja, Ziemia-trzy to ta, gdzie jest Kimgim i tysi�ce innych miast-pa�stw, Ziemia-cztery to Antyk. Starodawny, dziwny �wiat, kt�ry zastyg� na antycznym poziomie rozwoju � poziomie wypracowanym do granic mo�liwo�ci, wypolerowanym do po�ysku. Panowa�y tam niebanalne w swej prostocie mechanizmy, niesamowite stosunki spo�eczne (niewolnictwo jest dozwolone, ale niewolnicy maj� �wi�to prawo do urz�dzania powstania dwa razy do roku � w�wczas buntownikom wydaje si� bro� i mog� wszcz�� bunt, w�adza za� mo�e si� broni�). Ziemia-osiem � twarda teokracja, wypaczona, lekko chora wersja chrze�cija�stwa, rozw�j biotechnologii z jednoczesnym demonstracyjnym ignorowaniem elektryczno�ci; w�adze wiedz� o istnieniu funkcyjnych i usi�uj� ich wy�ledzi�. Ziemia-pi�� to �wiat ca�kiem sympatyczny, w rozwoju wyprzedzaj�cy Kimgim i bliski wyj�cia w kosmos, ale posiadaj�cy jedn� szczeg�ln� cech�, kt�ra przemieni�a ustr�j spo�eczny w chytry rebus � poci�g seksualny mieszka�c�w tego �wiata pojawia si� raz do roku, na wiosn�.
Gdzie ja jestem? W Arkanie? Na Ziemi-jeden?
Stan��em przy kabinie kierowcy � od strony pasa�er�w oddziela�a j� niewysoka szklana przegr�dka, nad ni� widnia�a kr�tko ostrzy�ona g�owa kierowcy. Kierowca nie ogl�da� si� na mnie, pilnowa� drogi. Okaza�o si�, �e jedziemy nie w d�, lecz w g�r�, powoli obje�d�aj�c wzg�rze. Teraz byli�my w rejonie Sadowego. Przejechali�my obok Sklifa.
Na szybie odgradzaj�cej kabin� widnia�o kilka tabliczek. Jedna miedziana, od fabryki-producenta, wynika�o z niej, �e jad� autobusem marki SZCZAZ wyprodukowanym w Szczuki�skiej Fabryce Samochod�w w 1968 roku. Nie�le, taki stary, a tak si� dobrze trzyma! Z dw�ch kartek umocowanych w plastikowych uchwytach dowiedzia�em si� o zasadach korzystania z autobusu (nic niezwyk�ego, pr�cz wyszukanego stylu i pierwszego zdania �Drodzy pasa�erowie! W moskiewskich autobusach mi�dzy innymi nale�y � w miar� mo�liwo�ci � op�aci� sw�j przejazd��. Obejrza�em te� schemat trasy autobusu �Pami�tny�. Umieszczono tu jedynie fragment Moskwy, ale ju� wiedzia�em, �e znajduj� si� na wzg�rzu o podejrzanie regularnym kszta�cie � jakby kto� wbi� w ziemi� gigantyczny cyrkiel i narysowa� po�ow� ko�a o �rednicy czterech kilometr�w. Moja wie�a by�a tu� obok punktu, w kt�ry wetkni�to szpikulec cyrkla. Moskiewskie ulice wygina�y si� wok� wzg�rza, jakby w siatk� z mi�kkiego sznurka wrzucono ci�k� kul�, kt�ra j� rozerwa�a i wykrzywi�a wszystko wok� siebie. Na tym schemacie wzg�rze zakreskowano na zielono i podpisano: �Wzg�rze pami�ci�.
Wi�c jednak co� si� tu sta�o. I to ca�kiem niedawno. Przyjrza�em si� uwa�niej przesuwaj�cym si� po lewej stronie autobusu drzewom. P� wieku temu wydarzy� si� tu jaki� kataklizm, po kt�rym wzg�rze obsadzono drzewami i stworzono park. Na pami�tk� ofiar? By� mo�e.
Autobus tymczasem min�� jeszcze dwa puste placyki widokowe, kierowca za ka�dym razem zerka� na mnie, ja kr�ci�em g�ow�. Z mapy wynika�o, �e droga powinna skr�ci� w las i zaprowadzi� mnie z powrotem, prawie do samej wie�y. Tam, u podstawy tego p�okr�gu, znajdowa� si� ostatni punkt trasy autobusu. I chyba jeszcze jeden placyk widokowy, zorientowany w stron� placu Prieobria�e�skiego.
Tak si� w�a�nie sta�o. Autobus skr�ci�, przez jaki� czas jecha� przez park, ga��zie drzew niemal zamyka�y si� nad jego dachem. Z naprzeciwka jecha� identyczny autobus, tylko nabity lud�mi; kierowcy dali sobie znak.
A potem m�j autobus wjecha� na placyk widokowy � du�o wi�kszy ni� poprzednie, wy�o�ony kamiennymi p�ytami. By�y tu daszki chroni�ce przed s�o�cem, parking (dwa autobusy, kilka samochod�w osobowych) i restauracyjka ze stolikami w �rodku i na zewn�trz, a tak�e niewielka drewniana kaplica � z l�ni�cym poz�ot� krzy�em. A tak�e wysoka �ciana z czerwonego granitu umieszczona na brzegu ceglanych ruin jakiego� niewielkiego budynku. Na czarnej p�ycie przed stel� le�a�a kolorowa sterta kwiat�w.
��Jeste�my na miejscu � oznajmi� kierowca, wy��czaj�c silnik. � P� godziny postoju. Je�li si� pan �pieszy, to ten niebieski zaraz odje�d�a.
U�miechn�� si� do mnie ol�niewaj�cym u�miechem zdrowego cz�owieka, kt�ry nigdy nie pali�, regularnie myje z�by i odwiedza dentyst�. Kierowca, m�j r�wie�nik, by� nieco prostym, ale sympatycznym m�czyzn�. Na palcu mia� obr�czk�, za okr�g�y cyferblat pr�dko�ciomierza wetkni�te ma�e kolorowe zdj�cie kobiety z dzieckiem na r�ku.
��Dzi�kuj� � powiedzia�em szczerze. � Ja� pob�d� tu jaki� czas.
Wysiad�em z autobusu i od razu podszed�em do monumentu� a raczej do ceglanych ruin. Co� mi przypomina�y. Co� do b�lu znajomego.
Strach bywa r�ny. Nie wierzcie tym, kt�rzy m�wi�, �e najstraszniejsze jest nieznane, niezrozumia�e, przyczajone w mroku niebezpiecze�stwo. Najstraszniejsze rzeczy s� widoczne i namacalne � nacisk stalowego ostrza przy gardle, bezkresna ciemno�� wewn�trz lufy pistoletu, ci�ki zapach le��cego na tobie zwierza, wdzieraj�ca si� do gard�a s�ona woda, trzask wisz�cej nad przepa�ci� k�adki.
I dopiero potem jest miejsce dla s��w �nie kocham ci� i �musimy operowa�; dla czego� poruszaj�cego si� w ciemno�ci, dla cmentarza w burzliw� noc, dla pierwszego skoku ze spadochronem i dla gro�by �jeszcze si� spotkamy�.
Prawdziwy strach jest wyra�ny, namacalny, prawdziwy strach poch�ania ci� ca�kowicie. Widzisz go, s�yszysz, czujesz i mo�esz dotkn��. Mo�esz sprawdzi�, jaki ma smak.
Lufa pistoletu pachnie prochem i ma smak �elaza. P�kni�ta deska cuchnie zgnilizn�. Sk�ra na gardle, napi�ta ze strachu szele�ci, gdy dotyka j� ostrze. Strach potrzebuje wszystkich twoich zmys��w, a� do ko�ca. Je�li posiadasz sz�sty zmys�, strach r�wnie� we�mie go w obroty.
No wi�c mia�em szcz�cie. Sta�em przy monumencie i patrzy�em na ruiny � do b�lu znajome ruiny wie�y. Dok�adnie takiej samej jak moja, kryj�cej si� w�r�d drzew sto metr�w dalej. Zachowa� si� nawet fragment p�askorze�by � kr�lik w klatce i wyci�gni�ta do niego r�ka dziecka. Ceglane �ciany by�y sczernia�e i chyba stopione, �adnej ostrej kraw�dzi, jakby kto� umacza� we wrz�tku kawa�ek rafinady.
To by�a zniszczona funkcja.
Powoli przenios�em wzrok na �cian�, na g�r� kwiat�w, na czarny marmur p�yty i br�zow� tablic� z napisem: �Na pami�tk� moskiewskiego meteorytu, kt�ry spad� na Ziemi� 17 maja 1919 roku. Wieczna wdzi�czno�� moskiewskim astronomom, a w szczeg�lno�ci tow. Kulikowi, kt�rzy dostrzegli zbli�aj�ce si� cia�o niebieskie i w por� uprzedzili mieszka�c�w o niebezpiecze�stwie. Wieczna pami�� towarzyszom, kt�rzy zgin�li podczas kataklizmu!�.
Nieco ni�ej, nie wiadomo dlaczego nie na tablicy, tylko na marmurze, widnia� jeszcze jeden napis, u�o�ony z liter
Pewnie, �e 314 os�b to niema�o� Ale b�d�my szczerzy, w rzeczywisto�ci liczba ofiar powinna by� o rz�d czy dwa wy�sza! Nawet bior�c pod uwag�, �e w 1919 roku ta okolica by�a Moskw� jedynie umownie� dalekie peryferie miasta� Brawa dla towarzysza Kulika i jego wsp�pracownik�w! No prosz�, na pocz�tku dwudziestego wieku zdo�ali zarejestrowa� zbli�aj�cy si� meteoryt, wyliczy� punkt upadku, ostrzec mieszka�c�w i nam�wi� ich do ewakuacji! I to wystarczy�o, �eby historia potoczy�a si� innym torem? �eby Rosja Radziecka wyewoluowa�a w co� zupe�nie ludzkiego i cywilizowanego? Dlaczego w takim razie nasz meteoryt przeszed� bokiem?
��Taak� � powiedzia� kto� za moimi plecami. � Min�y pi��dziesi�t dwa lata. To nie �arty.
Skin��em g�ow�, wola�em nie rozwija� tematu. Ale sekund� p�niej dotar� do mnie sens s��w nieznajomego.
��Powiedzia� pan, �e ile lat? � zapyta�em, odwracaj�c si� gwa�townie.
Za mn� sta� ten sam dziadek, kt�ry wysiad� z autobusu � z lask� i w s�omianym kapeluszu.
��Pi��dziesi�t dwa.
Aha, wszystko jasne. To nie Arkan, niestety. To jego antypoda. �wiat, w kt�rym czas sp�nia si� wzgl�dem naszego. Otworzy�em przej�cie do nieznanego, zamieszkanego �wiata.
Hura? Hura! I wtedy skr�ci�a mnie podejrzliwo��.
��Dotar� pan tu przede mn�? Przez las, na piechot�?
��No przecie� szli�my skr�tem. � Staruszek si� u�miechn��. � Pan jecha� autobusem naoko�o, a my prosto, przez las, �cie�kami. Co miesi�c tu przyje�d�am, znam wszystkie drogi. Dwadzie�cia minut i jestem na miejscu.
��Co miesi�c? Kto� panu tu zgin��?
��Pan B�g strzeg�. � Staruszek si� prze�egna�. � Ale jak to wszystko by�o, pami�tam doskonale. Tak� pami�tam� Mo�e usi�dziemy?
Wyci�gn�� r�k� z laseczk�, wskazuj�c kawiarniane stoliki. Ciekawa rzecz: gdyby pokaza� palcem, wypad�oby nieuprzejmie, ale jak pokaza� laseczk�, to wygl�da�o bardzo elegancko. Mo�e to jeszcze z czas�w ma�p? �Nie pokazuj palcem, w ko�cu jeste� przodkiem cz�owieka i umiesz pos�ugiwa� si� narz�dziami! We� pa�k�!�.
��Ch�tnie� tylko �e� � Zawaha�em si�. Transport miejski maj� umownie bezp�atny, ale kawiarnie�
��Nie ma pan pieni�dzy, m�ody cz�owieku? � Staruszek znowu si� u�miechn��. � Niech pan pozwoli, �e pocz�stuj� pana kuflem piwa.
Po takim spacerze faktycznie chcia�o mi si� pi�.
��Troch� mi niezr�cznie � wyzna�em.
��Chod�my, m�odzie�cze, chod�my. � Staruszek zastuka� lask� po kamieniach. � I prosz� nie my�le�, �e jestem starym zbocze�cem, kt�ry usi�uje zawrze� znajomo�� z m�odym ch�opcem, albo pijaczyn�, kt�ry opowiada bajki za kufel piwa. No, �mia�o!
Podda�em si�. W jego namowach by�o co� komicznego i wzruszaj�cego zarazem. Rzecz jasna nie uwa�a�em go za pijaka czy zbocze�ca, najwy�ej za cz�owieka, kt�ry lubi opowiada� o najwa�niejszym wydarzeniu w swoim �yciu.
Usiedli�my pod be�owym parasolem, na kt�rym widnia� napis �Kwas-Spas� wypisany dziwnie znajom� czcionk�. Stolik by� porz�dny, aluminiowy, a krzes�a plastikowe, ale z troskliwie pod�o�onymi poduszeczkami w kolorowych poszewkach. Podszed� kelner � m�ody, czarnosk�ry ch�opak.
��Dzie� dobry, Kir Sanycz � powiedzia� do staruszka z u�miechem i r�wnie szeroko i serdecznie u�miechn�� si� do mnie. � Dzie� dobry.
��Dzie� dobry � odpar�em. Ch�opak budzi� sympati�, od razu mia�o si� ochot� co� u niego zam�wi�.
��Dzie� dobry, Romanie. � Staruszek zdj�� kapelusz, powiesi� go na wolnym krze�le. Lask� opar� o st�, cho� w�a�ciwie m�g� powiesi� j� na oparciu krzes�a. � Poprosimy dwa razy piwo, �Moskiewskie czarne�. Chocia� nie, dla m�odego cz�owieka �Jauskie z�ote�, jemu jest gor�co. A do piwa jak zwykle� Taak� Twoja mama piero�ki piek�a?
��Ju� wstawia do piekarnika. � Murzyn Roman a� rozkwit� w u�miechu.
��Dla mamy pozdrowienia, a dla nas piero�ki � powiedzia� staruszek. Gdy kelner odszed�, zwr�ci� si� do mnie i tonem spiskowca oznajmi�: � Ci�ko w to uwierzy�, ale najlepsze piero�ki z kapust� piecze w Moskwie jego matka, kt�ra pierwszy raz w �yciu zobaczy�a kapust� dopiero po przyje�dzie do Zwi�zku�
Wi�c jednak Zwi�zek�
��Zdumiewaj�ce � powiedzia�em, nie my�l�c bynajmniej o kulinarnych talentach czarnosk�rej emigrantki.
��Poznajmy si� � zaproponowa� staruszek. � Kiry� Aleksandrowicz.
��Kiry�. Kiry� Dani�owicz.
��M�j imiennik! Bardzo mi przyjemnie.
Letni bar z piwem kuflowym i wysokimi, barwnymi szklanymi sto�kami � czy�by syrop do wody gazowanej? � sta� przed wej�ciem do restauracji. Kelner szybko wr�ci� do nas z dwoma kuflami piwa. Nieuchwytnym ruchem po�o�y� na stoliku przed nami kartonowe podk�adki, postawi� na nich spotnia�e kufle: dla staruszka czarny porter z g�st� czapk� piany, dla mnie jasne, ale bez tej niezdrowej blado�ci, cechuj�cej wszystkie gatunki piw meksyka�skich i po�udniowoameryka�skich.
Piwo okaza�o si� smaczne.
W �lad za piwem, pojawi�o si� kilka gatunk�w orzeszk�w, talerzyk z ��tym serem i ma�e w�dzone rybki.
��Piero�ki zaraz b�d�. � Roman przy�o�y� palce do bia�ej czapki, jakby salutuj�c �artobliwie, i si� oddali�.
��A wi�c� � zacz�� staruszek � dzia�o si� to w maju� Plotki kr��y�y po Moskwie ju� od pierwszego, ale niewiele os�b im wierzy�o. Sam pan wie, jakie to by�y czasy, niespokojne, g�odne. Ale �smego maja mimo wszystko zacz�to ludzi ewakuowa�. T�umaczono im, �e spadnie olbrzymi meteoryt. Ludzie oczywi�cie nie chcieli i��, nie wierzyli. Bali si� o swoje domy, o dobytek. � Staruszek popatrzy� w zadumie na pomnik. � Napisali, �e zgin�o trzysta czterna�cie os�b. To k�amstwo. To tylko ci, kt�rzy podpisali odmow�: zostali�my uprzedzeni i odmawiamy ewakuacji � ich w�a�nie policzono. A przypuszczam, �e kolejnych trzystu nie odnaleziono, nie uprzedzono. Niekt�rzy nie otwierali drzwi, chowali si�, nie spodziewaj�c si� po w�adzy niczego dobrego. Nazje�d�a�o si� tu z�odziei i g�upc�w� przez okr��enie zawsze mo�na przej��. Grabili mieszkania, bawili si�. Ca�� noc ogniska si� tu pali�y. S�yszeli�my pijackie wrzaski, piski kobiet. Sta�em w okr��eniu. Czerwonoarmi�ci kl�li jak szewcy, tylko bluzgi by�o s�ycha�. A rano jak r�bn�o!
��Widzia� pan, jak spada meteoryt?
��Nie� Oczywi�cie, �e nie! Co te� pan, Kiryle! Tylko uderzenie, straszne uderzenie, wie�a Spaska si� przekrzywi�a. Ziemia falowa�a jak morze. Widzia�em o�lepiaj�ce �wiat�o, ja�niejsze ni� tysi�c s�o�c. Huk taki, �e tym, kt�rzy nie zacz�li krzycze� ze strachu, b�benki pop�ka�y. Potem jedni m�wili, �e widzieli kul� ognist�, spadaj�c� z nieba, inni, �e �lad dymu. To wszystko bzdury. Wszystko st�d, w�a�nie z tego miejsca sz�o. Aparaty telegraficzne p�on�y w promieniu pi��dziesi�ciu wiorst.
Skin��em g�ow� i zerkn��em na ruiny wie�.
��Dlatego tutaj postawili memoria�. � Staruszek skin�� g�ow�.- Wszystko by�o spalone, w proch si� przemeni�o, a onasta�a dalej. Cud, prawda?
��Aha. � Podnios�em do ust kufel i zamar�em.
Straszne uderzenie. Ziemia si� zako�ysa�a. O�lepiaj�cy b�ysk.�oskot. Impuls elektromagnetyczny.
��Aparaty telegraficzne sp�on�y?
��Tak. Podobno nawet na statkach na Ba�tyku radio przesta�o dzia�a�. Ale mo�e to tylko bajki.
Odstawi�em kufel i pokr�ci�em g�ow�.
��Kiryle Aleksandrowiczu, to nie by� meteoryt.
��Oczywi�cie, �e nie � zgodzi� si� szybko staruszek. � Jaki, do licha ci�kiego, meteoryt? Jakie mog�y by� wyliczenia trajektorii w tysi�c dziewi��set dziewi�tnastym roku? To by� wybuch termoj�drowy!
��Ale wtedy�
��To tutaj by� rok dziewi�tnasty. A na naszej Ziemi � pi��dziesi�ty czwarty. Pr�ba j�drowa, poligon w Tockoje. Zrzucili z samolotu pocisk � czterdzie�ci kiloton � ale to by�a tylko zmy�ka. Pocisku termoj�drowego nie da�o si� przetransportowa�, z�o�yli go do kupy pod �cianami wie�y. � Staruszek skin�� g�ow� w stron� spalonych ruin. � Wielkie bydl� Od razu zrozumia�em, �e trzeba bra� nogi za pas. Wie�a nie wytrzyma�a. �cian� zmiot�o, na milisekund� mi�dzy �wiatami pojawi�o si� bezpo�rednie przej�cie i ca�e uderzenie wessa�o tam� to znaczy tutaj. Ziemia stan�a d�ba� unikatowy eksperyment zmiany rze�by terenu. Jeszcze chyba Ziemia-dwana�cie oberwa�a, ale jej mi nie Szkoda. Co tam tych paj�k�w �a�owa�! � Staruszek zachichota�. � Nigdy nie lubi�em paj�k�w, zw�aszcza wielkich i w�ochatych.
��Wi�c to pan jest tym celnikiem, kt�ry otworzy� przej�cie do Arkanu?! � zawo�a�em.
��Tak jest, m�ody cz�owieku. Jegorow, Kiry� Aleksandrowicz, by�y mistrz-celnik, by�y pracownik bezpieki ZSRR, by�y major, by�y Bohater Zwi�zku Radzieckiego. Skazany na kar� �mierci za odmow� wprowadzenia do Arkanu oddzia�u specjalnego przeznaczenia, w celu likwidacji buntu antyradzieckiego.
��Ale przecie� w Arkanie czas wyprzedza nasz o trzydzie�ci pi�� lat! My�la�em, �e przej�cie zniszczyli, gdy si� dowiedzieli o rozpadzie Zwi�zku Radzieckiego, a celnik� a pan odm�wi� zamkni�cia tego przej�cia.
��Kto panu takich bzdur naopowiada�? To brednie, kolego! Na Ziemi-jeden czas sp�nia si� w stosunku do Ziemi-dwa. Przej�cie zniszczono, gdy Kap�an postrzeli�a towarzysza Uljanowa, gdy komuni�ci spanikowali, a w�adz� przej�� koalicyjny rz�d. Wtedy Stalin za��da� wprowadzenia wojsk do Arkanu i zlikwidowania �buntu�. Odm�wi�em wpuszczenia oddzia�u. Stalina wtedy szlag trafi�, albo kt�ry� z naszych mu pom�g�, ale w�adza si� nie uspokoi�a. W efekcie mnie wydali, przyjaciele-funkcyjni mnie wydali, ale d�ugo si� trzyma�em. Wie�a jest praktycznie niezniszczalna. � Staruszek u�miechn�� si� z dum�.
��Dmitrij� pewien polityk� chcia� si� dowiedzie�, jak tu �yj� ludzie� Rozumie pan, wykorzysta� Arkan jako wzorzec do por�wna�, jako poligon! Rozstrzyga�, co jest s�uszne, a co nie, i podejmowa� w�a�ciwe decyzje.
��Kiry�, m�j ch�opcze� � Staruszek spojrza� na mnie ze wsp�czuciem. � Tw�j polityk si� sp�ni�. Takim poligonem jest w�a�nie nasza Ziemia.
Jakby mnie pr�d uderzy�. Kawa�eczki uk�adanki ��czy�y si�, tworz�c wreszcie obraz�
Kt�ry zupe�nie mi si� nie podoba�.
Arkan. Ziemia-jeden.
Arkan jest w�a�nie Ziemi�-jeden!
��Pozosta�e zamieszkane �wiaty to r�wnie� poligony?
Kiry� Aleksandrowicz skin�� g�ow�, napi� si� piwa i powiedzia�:
��Oczywi�cie. Tworzenie modeli spo�ecze�stw stoi tu na wysokim poziomie. We�my taki Antyk. By� pan tam?
Pokr�ci�em g�ow�. Nie precyzowa�em, �e jestem celnikiem od niespe�na tygodnia.
��No wi�c, Antyk rozwija� si� normalnie. W�a�nie weszli w epok� Renesansu, gdy pojawi�a si� nowa my�l: szcz�cie cz�owieka le�y w prostocie stosunk�w spo�ecznych i urz�dze� technicznych. I ten �wiat zosta� starannie cofni�ty do czas�w staro�ytnych. Ciekawy wniosek, ale mimo wszystko nie jest to wz�r godny na�ladowania. Zostawili go pod kontrol�. � Westchn�� i spojrza� na zegarek. � Jeszcze piwa?
��Nie, dzi�kuj�.
��A ja, je�li pan pozwoli� � Staruszek skin�� r�k� kelnerowi.
��Jak mnie pan rozpozna�? � zapyta�em. � Przecie� pan� a mo�e nadal jest funkcyjnym? Ja nic nie poczu�em.
��Odrobin� � odpar� staruszek. � Moja ��czno�� z wie�� nie zosta�a zerwana. Gdyby wie�a uleg�a ca�kowitej zag�adzie, to pewnie bym umar�, a w ka�dym razie straci�bym wszystkie zdolno�ci. Ale kawa�eczek �ciany pozosta�, mia�em szcz�cie. Dlatego nadal wyczuwam �swoich�, troch� rozumiem obce j�zyki. Z d�ugowieczno�ci� kaput, ale za to �adnych chor�b.
Zerkn��em na laseczk�.
��To tylko tak. � Kiry� Aleksandrowicz si� u�miechn��. � Nie wypada, �eby staruszek skaka� jak m�odzieniaszek. Laska budzi szacunek, dodaje powagi. No wi�c, od razu poczu�em twoj� wie��, jak tylko otworzy�e� do nas przej�cie. Zawsze wiedzia�em, �e je�li kto� kiedy� przebije wej�cie do Arkanu, to na pewno w tym samym miejscu. Do tej pory bariera mi�dzy �wiatami jest tu bardzo s�aba. Pocisk termoj�drowy to nie �arty, Kiryle. Nie �arty.
��To pewnie tutaj jest promieniowanie � wymrucza�em. � A wszyscy tak spokojnie siedz��
��Promieniowania nie ma, nie b�j si�. Nie wiem, czemu tak si� sta�o, ale promieniowanie nie przesz�o.
Roman przyni�s� piwo.
��Kiryle Sanyczu, piero�ki ju� wyj�te, musz� tylko odrobin� przestygn��.
Kiry� Aleksandrowicz skin�� mu g�ow� i zwr�ci� si� do mnie:
��Je�li masz jakie� pytania, pytaj �mia�o, nie kr�puj si�.
��Kiryle Aleksandrowiczu, czy funkcyjni wyszli z tego �wiata?
��Dlaczego wyszli? Tutaj mieszkaj�, a w innych �wiatach bywaj� od czasu do czasu, na przyk�ad, kiedy miejscowych doprowadzaj� do funkcji. � U�miechn�� si�. � Patrz�, jak si� maj� sprawy. Obserwatorzy, zwiadowcy� mo�esz ich nazwa�, jak chcesz. Mnie znale�li od razu, ale d�ugo si� ze mn� nie kontaktowali, patrzyli, jak si� b�d� zachowywa�. A mnie si� tu spodoba�o. Tu przecie� nawet rewolucja inaczej si� potoczy�a, prawie bezkrwawo! Wojny Ojczy�nianej nie by�o. Nasz� Ziemi� od dawna wykorzystywali dla por�wnania, dlatego miejscow� rewolucj� wzi�li pod kontrol�. D�u�szy czas pr�bowali ucywilizowa� Uljanowa, nawet mu co nieco opowiadali, pokazywali filmy, co si� na naszej Ziemi dzia�o. Ale wodzowi od takich objawie� w g�owie si� pomiesza�o. Postanowi� opowiedzie� robotnikom o funkcyjnych, wszcz�� czerwony terror przeciwko ciemi�zcom. No i wtedy go usun�li. Zrobili podobnie jak w naszym �wiecie, �eby dochowa� historycznej wierno�ci, tylko tutaj zamach na Uljanowa by� udany. Trzasn�li go i zacz�li przestawia� kraj na inne tory. Nie, od dobrych idei si� nie od�egnali, sk�d�e. Nie zgodzi�em si�, �eby wprowadzi� tu bojownik�w � dopiero potem zrozumia�em, jakby ich tu ciep�o przyj�li � i tym si� w�a�nie zarekomendowa�em. Kiedy pobieg�em, �eby opowiedzie� o bombie. Ba�em si�, �e pocisk wbije si� do tego �wiata. I wtedy si� ze mn� skontaktowali.
��Zwerbowali pana � u�ci�li�em.
��No� jakby to powiedzie� � Kiry� Aleksandrowicz si� skrzywi�. � Wszyscy jeste�my funkcyjnymi, prawda? I w bezpiece by�em funkcyjnym, cz�owiek z legitymacj�, pistoletem, ze szczeg�lnymi mo�liwo�ciami i przywilejami odpowiednimi do statusu. Gdy zosta�em celnikiem, prawie nic si� nie zmieni�o. Wszyscy jeste�my funkcyjnymi, Kiryle. A skoro ten �wiat jest lepszy� Skoro jest wolny od ca�ej masy b��d�w i rzeki krwi, skoro tu w og�le nie by�o drugiej wojny �wiatowej, skoro ludzie s� syci i dobrzy, skoro na Ksi�ycu powsta�y trzy osiedla � to co? Mam si� da� zabi� za kremlowskich wodz�w? Za funkcyjnych z wt�rnych �wiat�w, kt�rzy chlapi� si� w swoim bagnie?
��Ale przecie� Ziemia-dwa jest nasz� ojczyzn�!
��Kiryle� � By�y celnik z Tockiego poligonu j�drowego westchn��. � To jest ta sama ojczyzna. Tylko prawid�owa, s�uszna� wolna od b��d�w. Napisana na czysto.
��A pewnie, po takim treningu. Rewolucja bez przelewu krwi, kolektywizacja bez g�odu, �adnych represji. I wojny nie by�o i miasta na Ksi�ycu s�! � Podnios�em g�os. � A u nas Wojna Ojczy�niana tylu ludzi poch�on�a, �e do tej pory trwa dyskusja, czy to dwadzie�cia milion�w, czy czterdzie�ci! Brudnopis, co?
��Ja te� walczy�em, Kiryle! � powiedzia� surowo staruszek. � Ca�� wojn� przeszed�em!
��W SMIERSZ-u *? � spyta�em jadowicie.
Przez jaki� czas patrzyli�my na siebie z rozdra�nieniem, w ko�cu starzec westchn��.
��Nie gor�czkuj si� tak, ch�opcze. Tak ju� si� z�o�y�o, �e ten �wiat by� pierwszy. Dlatego tak pilnie obserwuj� inne �wiaty � st�d. A propos, ludzkich �wiat�w znamy nie pi��, a ponad dwadzie�cia. Nie wyg�upiaj si�, imienniku. Skoro ju� zdarzy� si� cud, skoro zdo�a�e� otworzy� przej�cie, to znaczy, �e masz dobre zadatki! Twoje miejsce jest tutaj!
��To nieuczciwe!
��W stosunku do kogo? Zwyczajny cz�owiek z Ziemi-dwa twoje mo�liwo�ci nazwa�by nieuczciwo�ci�! A przecie� tobie one nie przeszkadza�y? Spodoba�o ci si� bycie funkcyjnym? No, sp�jrz mi w oczy, imienniku! Spodoba�o ci si�?! � zawo�a� starzec z jak�� lubie�n� intonacj�.
Nie odpowiedzia�em. Ale nie spojrza�em mu w oczy.
��Nie my�l sobie, �e tu wsz�dzie s� rzeki miodem i mlekiem p�yn�ce � powiedzia� ju� spokojniej Kiry� Aleksandrowicz. � My�lisz, �e dlaczego tu tylu Murzyn�w? To uchod�cy z naszych afryka�skich protektorat�w. Ca�y �wiat im pomaga! Niewolnictwa w Ameryce nie by�o, pozwolono Afryce na samodzielny rozw�j� I te� nic dobrego z tego nie wysz�o � wojny, rasizm. Teraz realizuje si� model stopniowego wywozu i asymilacji cz�ci afryka�skiej ludno�ci. Wywozimy dzieci, zrywamy zwi�zki ze �rodowiskiem spo�eczno-kulturalnym, wychowujemy je w naszym duchu. Domy dziecka si� nie sprawdzaj�, wy��cznie rosyjskie rodziny zast�pcze. Ten kelner mieszka w Moskwie od si�dmego roku �ycia. Pami�tam, jak tu biega� jako ch�opaczek, talerze zbiera�. Nie mo�na go by�o oduczy� dojadania resztek. Jego rodzice umarli z g�odu w Etiopii, a on sam wygl�da� jak chodz�cy szkielet.
Przeszy�o mnie poczucie zagro�enia � ostre i k�uj�ce. Popatrzy�em na staruszka. Oczy Kiry�a Aleksandrowicza si� zw�zi�y. On r�wnie� zrozumia�, �e si� wygada�.
��A co z mam�, kt�ra nigdy nie widzia�a kapusty? � zapyta�em. � No, towarzyszu majorze? A jak tam piero�ki, ju� zaj�y pozycje?
��Zaj�y � odpar� sucho by�y major i by�y celnik. � Kiry�, nie wyg�upiaj si�. Pozwolono mi utrzyma� przej�cie otwarte w charakterze eksperymentu. Wi�cej si� to nie powt�rzy.
��I co, wysadzicie w centrum Moskwy pocisk termoj�drowy?
��Twoj� wie�� mo�na odizolowa� prostszymi metodami. A z tob�� z tob� pogadaj�.
��A je�li odm�wi�? Wstan� i odejd�?
��Nie pozwol� ci � odpar� staruszek. Si�gn�� r�k� do kapelusza, jakby chcia� go w�o�y�.
��Nie radz�, mistrzu. Solennie nie radz�. Niech pan niczego nie rusza, nie wstaje, nie macha r�kami, nie wo�a Romana. Niech si� pan u�miecha.
��Piwo mo�na pi�? � zapyta� staruszek po chwili wahania.
��Piwo mo�na.
Powoli napi� si� piwa. Jestem pewien, �e jego m�zg pracowa� teraz na najwy�szych obrotach. M�j te�.
Je�li mam racj� a czuj�, �e mam, to wok� mnie ju� powsta� i teraz zamyka si� pier�cie� ob�awy. Niedawno podjecha� autobus z turystami� Spojrza�em w bok. Tak jest, w�r�d nich by�o zbyt wielu m�odych, kr�tko ostrzy�onych ch�opak�w, bia�ych i czarnych, na przemian. A kilka dziewczyn mia�o za bardzo rozwini�te bicepsy i zbyt p�ynne ruchy. I s� jako� tak dziwnie ubrani. I wszyscy, mimo pi�knej pogody, maj� przerzucone przez r�ce p�aszcze albo marynarki. Niekt�rzy nios� sportowe torby na ramionach.
��Tu nie ma funkcyjnych � stwierdzi�em z ulg�. � Tylko specnaz. Nie zd��yli�cie, co?
��Opami�taj si�, ch�opcze � powiedzia� z rozdra�nieniem staruszek. � Kiedy serie z karabin�w zrobi� z ciebie farsz, to �adne zdolno�ci funkcyjnego ci nie pomog�.
Odpowiedzia�em dopiero po d�u�szej chwili.
��Wszystkiego dobrego, Kir Sanycz.
��Jak sobie chcesz � odpar� staruszek, r�wnie� nie od razu.
Wsta�em z kuflem piwa. Najrozumniej by�oby podej�� do baru, �e niby tak bardzo zachcia�o mi si� piwa, �e nie jestem w stanie poczeka� na kelnera, a stamt�d i�� do drzwi restauracji, skoczy� za r�g, przebiec drog�, wpa�� do lasu i biegiem do wie�y.
Kiry� Aleksandrowicz chwyci� swoj� laseczk� jednym szybkim ruchem i nie wstaj�c z krzes�a, zakr�ci� ni�, mierz�c we mnie.
Mia�em ochot� z�apa� za t� pa�k�, wyrwa� mu j� i porz�dnie przy�o�y� swarliwemu staruszkowi, ale nie zrobi�em tego. Przewracaj�c krzes�o, machn��em r�k� z ci�kim kuflem, przesuwaj�c lask� o kilka centymetr�w, potrzebnych, by uchroni� moj� skro� od zawarcia bli�szej z ni� znajomo�ci.
Laska uderzy�a w stolik i pogi�a aluminiowy blat, jakby by� z plasteliny.
Poczu�em si� tak, jakby co� si� we mnie wla�o, w �y�ach pop�yn�a fala gor�ca. Serce uderzy�o i skurcz trwa�, trwa�, trwa� bez ko�ca. Zapad�a cisza, powietrze sta�o si� spr�yste i szorstkie.
Wyrwa�em lask� z r�k staruszka � nie by�a zwyczajnie ci�ka, by�a bardzo ci�ka. Chyba stalowa, zalana o�owiem. Pozdrowienia od Iwana Poddubnego.
�wiat wok� mnie zastyg�. Co� podobnego dzia�o si� ju� ze mn� w hotelu �Bia�a R�a�, ale w du�o mniejszym stopniu. Kelner Roman, patrz�c na nas, nalewa� czerwony sok do szklanki z wod� gazowan�, ma�a dziewczynka, czekaj�c na lemoniad�, podskoczy�a z niecierpliwo�ci, chc�c zajrze� za lad�, i zawis�a w powietrzu, powoli spadaj�c w d�. Porusza�em si� tylko ja.
I Kiry� Aleksandrowicz.
Spr�bowa�em przywali� mu jego lask�, bezlito�nie, z t� sam� niewzruszon� celno�ci�, z jak� wali� on, ale nie uda�o mi si�, staruszek zrobi� unik i chwyci� lask� przy ga�ce. Spostrzeg�em, �e nasze szybkie ruchy, kt�rych z boku pewnie nie da�oby si� zarejestrowa�, nie maj� �adnego wp�ywu na muskulatur� twarzy. Mi�nie mimiczne by�y absolutnie nietkni�te tym przy�pieszeniem, kt�re obj�o ca�e cia�o; nasze twarze, mimo zaciek�ej walki pozosta�y dobroduszne i spokojne. Zapewne tak walczy�yby ze sob� dwa roboty.
Przez kilka chwil walczyli�my, wyrywaj�c sobie lask� ponad sto�em, ale si�y by�y wyr�wnane. Jego zniszczona funkcja znajdowa�a si� zbyt blisko.
Zrozumia�em to pierwszy i pu�ci�em lask�, nim Kir Sanycz wpad� na ten sam pomys�.
Zdo�a� utrzyma� r�wnowag� � jego reakcje wielokrotnie przewy�sza�y ludzkie � ale nie zdo�a� wyhamowa� si�y rozp�du i teraz �miesznie bieg� do ty�u, trzymaj�c przed sob� lask� w wyci�gni�tych r�kach. Przewr�cone przeze mnie krzes�o znalaz�o si� � jak�e fortunnie � na jego drodze i Kiry� Aleksadrowicz upad� na wznak.
Nie mia�em zamiaru kontynuowa� walki, odwr�ci�em si� i zacz��em biec w stron� drogi. Musz� wykorzysta� to przy�pieszenie, dop�ki jeszcze dzia�a. Czu�em, �e ten fantastyczny stan nie potrwa d�ugo.
Specnazowcy w ko�cu zareagowali. Na ziemi� jedna po drugiej spada�y marynarki i p�aszcze, ods�aniaj�c automaty z kr�tk� luf�. Wszystko dzia�o si� chyba bardzo szybko, ale dla mnie w zwolnionym tempie.
Znacznie bardziej ni� ci z automatami zaniepokoi�a mnie ta grupka, kt�ra nie si�gn�a po bro�. Unosili r�ce, przyciskali je do szyi i wykrzywiali si�. Przebiegaj�c obok, zauwa�y�em, �e z ich rozwartych d�oni wypadaj� ma�e plastikowe strzykawki. I niemal od razu ci �uk�uci� specnazowcy zaczynali si� szybciej porusza�.
Czu�em si� jak w koszmarnym �nie albo na planie filmu o inwazji zombi, powolnych, niezgrabnych, kt�rym zapach �ywego cia�a dodawa� wigoru. Odezwa� si� pierwszy automat � powoli, z kr�tkimi przerwami mi�dzy strza�ami �tak-tak-tak� i seria pocisk�w przesz�a nad moim lewym ramieniem.
�le, bardzo �le. Przed kulami si� nie uchyl�. Cuda zdarzaj� si� tylko w filmach, ludzkie cia�o nie mo�e porusza� si� z tak� pr�dko�ci�, �eby rywalizowa� z kulami.
Skoczy�em w stron� kawiarni, chc�c ukry� si� za budynkiem i biec w stron� mojej wie�y okr�n� drog�.
Ale w moj� stron� ju� lecia� czarnosk�ry kelner Roman. W jednej r�ce trzyma� tac� z dwoma kuflami piwa, w drugiej d�ugi, wyszywany r�cznik z kolorowym sznurkiem na obrze�ach.
��Nie zap�aci�e� rachunku! � zawo�a� ze z�o�liw� rado�ci�. Porusza� si� z t� sam� pr�dko�ci�, co ja! On r�wnie� by� funkcyjnym!
Funkcyjny kelner! Co taki mo�e umie�? Na przyk�ad uspokaja� pijanych go�ci.
��Z drogi!
Pr�bowa�em go omin��, ale Roman ju� przesun�� si� w tym samym kierunku.
Machn�� r�k� i gestem sztukmistrza przeci�gn�� r�cznik przez ucha kufli. Potem poci�gn�� r�cznik za �rodek i zakr�ci� � nies�ychana bro�, sk�adaj�ca si� ze zwini�tego w sznur r�cznika i dw�ch kufli piwa na ko�cach. Widocznie w brzeg r�cznika wszyto jakie� trzpienie, kt�re w uchach kufli wyprostowa�y si� i trzyma�y kufle. Kawa�ki piany i bryzgi piwa otoczy�y Romana piwn� t�cz�. Teraz kelner szed� na mnie, kr�c�c zaimprowizowanym cepem. Niech to szlag. Z ty�u celuje do mnie dwadzie�cia luf, a z przodu mam uchod�c� z Etiopii, gotowego narz�dziami pracy broni� swojej nowej ojczyzny!
Decyzja by�a tak niespodziewana i nietypowa, �e nieod razu zrozumia�em, co w�a�ciwie krzykn��em:
��Na kogo r�k� podnosisz?! Na bia�ego pana?!
Efekt by� wstrz�saj�cy! Nigdy przedtem nie stykaj�c si� z rasizmem, czarnosk�ry ch�opak os�upia�. Jego r�ka rozwar�a si� i kufle piwa, wiruj�c razem z r�cznikiem, pomkn�y w g�r� niczym zerwany wirnik helikoptera. Reakcja specnazowc�w, dzia�aj�cych teraz na instynktach i stymulatorach, by�a oczywista � zacz�li strzela� do wiruj�cego w g�rze b�yszcz�cego kr�gu. Powoli opada� na nas szklany py�, zmieszany z bryzgami piwa i strz�pami materia�u. Roman nadal sta� jak s�up, oszo�omiony moimi s�owami, a ja ju� schowa�em si� za rogiem. W sam� por� � automaty znowu si� odezwa�y. Us�ysza�em brz�k t�uczonego szk�a i plask kul uderzaj�cych w tynk. Idioci! Przecie� tam jest pe�no ludzi!
Pobieg�em do drogi i zobaczy�em id�ce z naprzeciwka dzieci z Mariann� na czele. Gdybym przed chwil� nie obrazi� Romana bieg�bym dalej prosto, pod os�on� budynku i czarnosk�rych maluch�w. To nie b�dzie moja wina, je�li mimo obecno�ci dzieci otworz� ogie�.
Gdyby te dzieci by�y bia�e, albo bia�e, ��te i czarne, r�wnie� bym nie skr�ci�.
Ale po tym, co krzykn��em do Romana, nie mog�em os�ania� si� grupk� Murzyni�tek. Wtedy obra�liwe s�owa, wykrzykni�te pod adresem Romana i u�yte jako bro�, sta�yby si� moim stanowiskiem �yciowym.
Skr�ci�em bardziej w lewo, wychodz�c pod kule i skazuj�c si� na niepotrzebny hak przez las, ale pozostawiaj�c mieszka�c�w Wybrze�a Ko�ci S�oniowej poza sektorem ostrza�u.
W
Trafili mnie, gdy ju� wpada�em pod zbawcz� os�on� drzew. Kule uderza�y w ga��zie, sypa�y si� li�cie i drzazgi, nadci�ga� podejrzany, nieprzyjemny huk i wtedy w�a�nie co� uderzy�o mnie w rami�. Nie poczu�em b�lu, to by�o jak przyjacielskie klepni�cie �No dawaj, szybciej, szybciej!�.
Nie wiem, czy mog�em biec szybciej. Rami� pulsowa�o, ale bieg�em, ci�gle na przy�pieszeniu. Coraz bardziej oddala�em si� od memoria�u i kule z automat�w ju� mnie nie dosi�ga�y.
Za to na niebie nad lasem pojawi�y si� dwa helikoptery. Nie mia�em czasu, �eby si� im przygl�da�, zauwa�y�em tylko szaro-zielone, nie cywilne kolory � i dwa ogniste kwiatki, rozkwitaj�ce na uchwytach ka�dego helikoptera.
Tylko nie rakiety!
Ale to by�y szybkostrzelne karabiny. Nie obrzyny, z kt�rymi lecieli na mnie specnazowcy, ale prawdziwe wojskowe maszynki. Gdzie� przede mn� upad�o drzewo, �ci�te kulami, za moimi plecami kto� zacz�� krzycze� � mo�e ze strachu, a mo�e zraniony zab��kan� kul�.
Pr�bowa�em biec szybciej, ale to ju� by�o niemo�liwe. Gdyby organizm spr�bowa� wyda� rozkaz przy�pieszenia, to pewnie mi�nie oderwa�yby si� od ko�ci.
Druga kula przebi�a mi nog�, gdy od wie�y dzieli�o mnie ju� dziesi�� metr�w. Gole� zachrz�ci� i wybuch� fontann� krwi. Wrzasn��em z b�lu, upad�em i potoczy�em si� w d� po zboczu. Wie�a jest tu� obok. Wie�a mnie uratuje. Mo�na j� zniszczy� jedynie pociskiem termoj�drowym.
Dwie kolejne serie chybi�y, posz�y bokiem. Helikoptery zawis�y w jednym miejscu, t�uk�c we mnie niesko�czenie d�ugimi seriami. Do tych dw�ch do��czy� trzeci, tak mu si� �pieszy�o, �e zacz�� strzela� z odleg�o�ci dw�ch kilometr�w, i to nadzwyczaj celnie. Kilka kul uderzy�o w ceg�y nad moj� g�ow�; us�ysza�em mi�kkie plaskanie, gdy o�owiane �placki� odskakiwa�y od wie�y.
Ju� otwiera�em drzwi, kl�cz�c i ci�gn�c za sob� rann� nog�, gdy wesz�a we mnie trzecia kula. W kr�gos�up, dok�adnie po�rodku plec�w, krusz�c kr�gi, rozrywaj�c jelita i p�cherz moczowy, przemieniaj�c zawarto�� ma�ej miednicy w kisiel z krwi i g�wna. B�l rozla� si� po kr�gos�upie ognist� rzek� i znikn��, jakby w �rodku mojego cia�a przepali�y si� bezpieczniki, nie wytrzymuj�c obci��enia. Przy�pieszenie znikn�o bez �ladu. Powolne serie karabin�w zla�y si� w terkot oszala�ej maszyny do szycia; moje nogi znieruchomia�y. Nie czu�em nic � tylko r�ce jeszcze si� rusza�y.
I w�a�nie na r�kach wczo�ga�em si� do wie�y, zostawiaj�c za sob� krwawy �lad i kawa�ki w�asnego cia�a. Ostatnim wysi�kiem pchn��em drzwi, zamkn�y si� mi�kko. Czy musz� przesun�� zasuw�? A mo�e zasuwa jest tylko dla picu, mo�e wie�a sama ochrania przej�cie?
Nie wiem. I nie chc� wiedzie�. I tak jej nie przesun�
Umieram.
Ka�dy normalny cz�owiek wie, �e chorowanie to nic przyjemnego. Nawet banalna grypa oznacza gor�czk�, b�l g�owy, piasek w oczach, b�le mi�ni i staw�w, nieprzyjemny kaszel.
Ale na tak� chorob� mo�na spojrze� z innej strony.
Zimny, nieprzyjemny dzie� mi�dzy jesieni� i zim�. Na drodze b�otno-�niegowa papka. Na niebie szare paskudztwo. W pracy zapieprz (jako wariant: w szkole klas�wka, na studiach kolokwium). Budzisz si� i ze wstr�tem u�wiadamiasz sobie, �e czeka ci� d�ugi, ci�ki, nieprzyjemny dzie�. Wstajesz, ale ju� czujesz, �e co� jest nie tak � nos zatkany, g�owa ci�ka, dreszcze. Po kr�tkiej rozmowie z �on� (lub mam�) postanawiasz zmierzy� temperatur�.
Trzydzie�ci siedem i pi��. Oho! Wy�sza od tej, kt�r� mo�na by zlekcewa�y�. Ale zdroworozs�dkowo postanawiasz zmierzy� temperatur� jeszcze raz. No nie, trzydzie�ci siedem i siedem!
Wszystko jasne, masz gryp�. Oczywi�cie lekarz nazwie to przezi�bieniem, poniewa� epidemii grypy nie og�oszono, a nie og�oszono jej dlatego, �e pa�stwu si� to nie op�aca. Zreszt�, to nieistotne, kuracja i tak jest taka sama. Z pewnym trudem po d�u�szych wysi�kach dodzwaniasz si� do przychodni, potem do pracy (je�li jeszcze nie pracujesz, mama dzwoni do szko�y) i oznajmiasz, �ciszaj�c g�os i przydaj�c mu zrozpaczone brzmienie, �e si� roz�o�y�e� i masz gryp�. Potem przychodzi nerwowa lekarka i nie zdejmuj�c but�w, podchodzi do twojego ��ka, nieuwa�nie s�ucha twojej opowie�ci o objawach, spogl�da na termometr i zadaje retoryczne pytania. Godzin� p�niej, otulony w ciep�y szlafrok i wsp�czucie domownik�w siedzisz w fotelu przed telewizorem i ogl�dasz jaki� stary film sensacyjny albo kresk�wk�. Regularnie przynosz� ci gor�c� herbat� z cytryn�, miodem i konfiturami. Pytaj�, co zechcia�by zje�� tw�j cierpi�cy organizm. Czule dotykaj� d�oni� czo�a. Biegaj� do apteki, przynosz� aspiryn� (rozpuszczaln� czy w tabletkach?), witaminy w kolorowych opakowaniach i nie�pieszny krymina� Rexa Stouta. Ogl�dasz do ko�ca kresk�wk�, bierzesz lekarstwa, u�miechasz si� do �ony (lub mamy) u�miechem bojownika konaj�cego w otworze strzelniczym betonowego schronu i idziesz do ��ka, �eby poczyta� o leniwym, grubym detektywie i jego dziarskim pomocniku. A za oknem jest szaro i obrzydliwie; Pan B�g robi repetycj� potopu, zmoczeni i przemarzni�ci ludzie powarkuj� na siebie.
Co to za cudowna rzecz taka grypa, je�li tylko odpowiednio si� j� przejdzie!
Oczywi�cie, je�li nie jeste� ju� pod opiek� mamy, a nie postara�e� si� o �on� czy przyjaci�k�, ca�a sprawa nie wygl�da tak r�owo. Ale wtedy to ju� sam sobie jeste� winien, nie ma co z�orzeczy� na nieszcz�sne wirusy!
Zupe�nie inaczej jest, gdy umierasz.
To nie b�l jest najstraszniejszy. Wcze�niej czy p�niej b�l mija � albo u�mierz� go lekarstwa, albo nie ma ju� dla niego miejsca. Najstraszniejsze jest to, �e cz�owiek pozostaje sam na sam z wieczno�ci�, z upadkiem w ciemn� pustk�. �wiat sprowadza si� do jednego punktu, ciebie, albo wybucha w niesko�czon� przestrze�, nie bezlitosn� czy z��, lecz absolutnie oboj�tn�. Jeste� nikim i twoje miejsce jest nigdzie. Mo�esz wierzy� w Boga, mo�esz nie ba� si� �mierci, drwi� z niej i pajacowa�, ale gdy oddech wiecznej nico�ci dotyka twoich warg, milkniesz. �mier� nie jest okrutna czy straszna, ona jedynie otwiera drzwi, za kt�rymi nic nie ma.
A ty robisz krok i przekraczasz ten pr�g.
W samotno�ci. Zawsze w samotno�ci.
Na przemian wyp�ywa�em na czarny ocean i wraca�em do brzeg�w rzeczywisto�ci. Rzeczywisto�� by�a znacznie gorsza. B�l czai� si� tu� obok, nie czu�em go, tak jak nie czuje si� pr�dko�ci samolotu odrzutowego, patrz�c na odleg�� ziemi�, ale podobnie jak owa ziemia., b�l ci�gn�� mnie do siebie. Pod�oga ta�czy�a i wirowa�a pode mn�, kr�cone schody niczym korkoci�g wbija�y si� we wn�trze wie�y.
Nie mo�na mnie zabi�. Nie mo�na. Feliks m�wi�, �e w swojej funkcji jestem nietykalny. A ja ju� jestem w domu, ju� jestem w wie�y, jestem celnikiem.
Dlaczego w�a�nie celnikiem?
Idiotyczna my�l przed �mierci�, ale sta�a si� tym kawa�eczkiem �ycia, kt�rego si� uczepi�em. Dlaczego w�a�nie celnikiem? Kto wybra� mi ten los? I dlaczego?
Nie chc� umrze�, nie znaj�c odpowiedzi. Nie mam zamiaru na nikim si� m�ci�. Nie zdo�am wszystkiego naprawi� i wszystkich pokona�. Ale chc� przynajmniej pozna� sw�j los. I dlatego musz� prze�y�.
�To si� nie uda� � szepn�a ciemno��. �Nie m�cz si�. Zamknij oczy. Powiedz sobie: umieram. Powiedz i zamknij oczy. To wszystko niewa�ne. To wszystko pozosta�o w minionym �yciu. To wszystko pozosta�o w �yciu. Za�nij�.
��Wuja tam� � wysycza�em, patrz�c na wiruj�ce jak �ruba, rozp�ywaj�ce si� schody. � Wuja!
Serce bije. P�uca oddychaj�. M�zg nie umar�.
Jestem w swojej funkcji. Jestem na stanowisku. Nie tak �atwo mnie zabi�. Nie wiem, jak to dzia�a, ale je�li rany goj� si� bez �ladu, to zagoi si� r�wnie� ta rana.
Musi przesta� krwawi�. Tak, przede wszystkim musz� przesta� traci� krew. Trzeba wyczy�ci� wszystko, co wychlusn�o do jamy brzusznej. Krew i limfocyty wessa� przez �luz�wk�, oczy�ci� i wpu�ci� do krwiobiegu. Kawa�ki tkanek, zawarto�� jelita. Wydali�. Kr�gi musz� si� zregenerowa�. Rdze� kr�gowy zrosn��. Jelita musz� zn�w by� ca�e. P�cherz moczowy musi powsta� na nowo, nerki maj� si� zregenerowa�.
Gdzie� we mnie zachichota� histerycznie ch�opiec Kiry�, kt�rego ojciec by� lekarzem. Ciemno�� skin�a mu z aprobat�.
Ja wszystko wiem, wszystko rozumiem. Tkanki cia�a kiepsko si� regeneruj�. A z tak� szybko�ci�, �eby uprzedzi� rozp�dzaj�c� si� we mnie posocznic�, nie regeneruje si� w og�le nic.
Ale jestem funkcyjnym. Prawie �o�nierzem. Celnik jest przygotowany do walki, przygotowany na to, �e dostanie seri� z bliska, a potem ma wr�ci� na swoje miejsce pracy.
Czyli musz� sobie jako� poradzi�. Sufit zacz�� wirowa� szybciej, w brzuchu r�s� �ar i pozwoli�em sobie zanurkowa� w ciemne wody zbawczego zapomnienia.
Ockn��em si�, czuj�c straszne pragnienie.
Serce wali�o mi jak oszala�e. Cia�o p�on�o, w brzuchu pulsowa� b�l. Ohydna wo� dusi�a.
Ale w por�wnaniu z pragnieniem to wszystko by�o niewa�ne.
Pi�. Gazowana woda mineralna, gor�ca herbata z cytryn�, zimny kwas. Nie, to wszystko p�rodki. Przyssa� si� do kranu, odkr�ci� kurek zimnej wody i �yka� pachn�c� �elazem i st�chlizn� wod�. Pa�� twarz� w ka�u�� i ch�epta� ciep��, brudn� ciecz, nogami odpychaj�c konkurent�w, wszystkie bezdomne kundle.
Woda jest na pierwszym pi�trze, na stole. A na drugim jest du�o, du�o wody w kuchni i w �azience.
Tylko pragnienie mog�o mnie zmusi� do ruszenia si� miejsca. Le�a�em na brzuchu, i to ju� by�o nie�le. Wyrzucaj�c przed siebie r�ce, pr�bowa�em podci�gn�� cia�o. Nie uda�o mi si�. Zakrzep�a krew przyklei�a si� do pod�ogi, znowu spr�bowa�em podci�gn�� si� do przodu, odruchowo usi�uj�c zaprze� si� nogami.
Nogi si� poruszy�y. Nawet ta przestrzelona. Spojrza�em na ni� k�tem oka � poni�ej wypa�kanej nogawki spodni by�o wida� r�ow� sk�r�, otoczon� strupem spieczonej krwi.
Udaje mi si�!
Potrzebuj� wody. Nie chodzi tylko o to, �e umieram z pragnienia. Nagle bardzo wyra�nie zrozumia�em, �e m�j organizm potrzebuje wody, �eby si� zregenerowa�, �eby wydali� z cia�a produkt rozpadu tkanek. Jeszcze godzina czy dwie bez wody i umr� � na wp� ocalony, z zamkni�tymi ranami i zregenerowanym organizmem. Umr� z pragnienia.
Do schod�w czo�ga�em si� dziesi�� minut. Nogami szoruj�c pod�og�, opieraj�c si� podbr�dkiem, lekko odpychaj�c stopami � jako� dope�z�em i wpar�em si� g�ow� w stopie�.
I wtedy zrozumia�em, �e za nic w �wiecie nie zdo�am si� wspi�� po schodach.
Poczu�em si� jak p�ywak, kt�ry tonie metr od zbawczego brzegu. W przyst�pie rozpaczy spr�bowa�em zarzuci� g�ow� na stopie� � bez efektu. Cia�o zrobi�o ju� wszystko, co mog�o. Woda by�a tu� obok. Dwa pi�tra pe�ne wody. Ale ja nie zdo�am do niej dotrze�.
Jak wiadomo, je�li Mahomet nie mo�e przyj�� do g�ry, to g�ra powinna przyj�� do Mahometa. W przypadku wody to nawet prostsze do przeprowadzenia.
Popatrzy�em na schody. Bez wzgl�du na to, czym jest wie�a, wewn�trz niej s� kable, rury, schody. Rura mo�e p�kn�� i wtedy woda pop�ynie w d�. Rura musi p�kn��.
Nie pr�bowa�em zrobi� tego si�� woli, niczym oszala�y parapsycholog, demonstruj�cy swoje nieistniej�ce zdolno�ci, nie wydawa�em bezg�o�nych polece�. To by�oby g�upie. Le�a�em pod schodami i czeka�em, a� na drugim pi�trze pop�kaj� rury i strumienie wody sp�yn� w d�, rado�nie pluskaj�c na schodkach. Kilka razy traci�em przytomno��, chyba na ca�e minuty.
A potem us�ysza�em szum i po stopniach zacz�a p�yn�� woda. Nie czeka�em, a� sp�ynie pierwsza fala zmywaj�ca brud. Nie zniech�ci�by mnie nawet widok brudnego bezdomnego psa, zadzieraj�cego �ap� pi�tro wy�ej, czy ciekn�cego kanistra benzyny albo p�ywaj�cych w wodzie odpadk�w.
Przywar�em policzkiem do schodka i �yka�em, �yka�em sp�ywaj�ce do moich ust cienkie stru�ki, pi�em, pi�em, pi�em� Woda obmywa�a moje cia�o, rozp�ywa�a si� po pod�odze. Pi�em wod�, traci�em przytomno�� i znowu pi�em. Mia�em dreszcze, czu�em si� tak, jakby w moim wn�trzu p�on�� piec, i pi�em, zalewaj�c ten piekielny ogie�. Raz zwymiotowa�em i zrobi�em przerw� na kilka minut. Kilka razy posika�em si�, le��c w ubraniu w wodzie.
By�o mi wszystko jedno. Organizm pozbywa� si� zniszczonych tkanek i nie mia�em zamiaru mu w tym przeszkadza�. Wszystko jest lepsze od bezkresnej ciszy, kt�ra czeka�a na mnie tu� za progiem.
A woda ci�gle p�yn�a, obmywaj�c moje udr�czone cia�o i brudn� pod�og�. �ar wewn�trz mnie nieco zel�a�.
Rozebra�em si�, nadal le��c, nog� odsun��em od siebie brudne ubranie. Powoli zacz��em si� czo�ga� w g�r� po schodach; dr�a�em przy ka�dym ruchu, ale ju� mog�em si� porusza�!
Na pierwszym pi�trze zrobi�em przerw� i ze�ar�em wszystko, co znalaz�em na stole. Stopione kawa�ki czekolady, zeschni�t� kie�bas�, ser. Dopiero potem poczu�em, �e zdo�am wej�� na drugie pi�tro, do kuchni.
Czekolada, cukier, kie�basa. Mleko skondensowane! Otworzy�em puszk� kind�a�em podarowanym przez Wasylis�. Trzeba b�dzie jej podzi�kowa�.
A potem po�o�y�em si� przy stole na pod�odze i przespa�em kolejne kilka godzin. W moim organizmie nadal co� si� zrasta�o i regenerowa�o, ale to ju� mog�o si� odby� bez mojego �wiadomego udzia�u.
Faktycznie, nie�atwo zabi� funkcyjnego.
Nim zasn��em, pomy�la�em jeszcze, �e od dzi� przy ka�dych drzwiach na parterze b�d� trzyma� du�� butelk� wody.
Z okna Arkan wygl�da� tak samo jak przedtem; jedyn� zmian� by�y dziury w koronach drzew, posiekane seri� z automat�w i bia�e rany na pniach. Skrzywi�em si�, potar�em brzuch. Na sk�rze prawie nie zosta� �lad � jedynie ja�niejsza plama wielko�ci otwartej d�oni. Tam by�a dziura�
Wpatrywa�em si� w krajobraz Arkanu do b�lu w oczach, ale nie zauwa�y�em nic podejrzanego. Nawet ptaki �piewa�y.
Wtedy unios�em r�ce, po�o�y�em je na skrzyd�ach okna i gwa�townie rozsun��em, jakbym otwiera� okno na o�cie�.
Kt�remu� z zaczajonych w lesie snajper�w pu�ci�y nerwy. Rozleg�o si� ciche cmokni�cie, jakby nie�mia�y ch�opak po raz pierwszy poca�owa� dziewczyn�, i po szybie powoli spe�z� o�owiany kleks, z kt�rego stercza� stalowy trzpie�. Popatrzy�em na rozp�aszczon� kul�, a potem pokaza�em niewidocznemu strzelcowi �rodkowy palec. Ciekawe, czy znaj� ten gest?
W szyb� plasn�a jeszcze jedna kula. Znaj�.
Wzruszy�em ramionami i zamkn��em okiennice. No c�, do Arkanu nie mam wej�cia. Chyba �e po kryjomu. Pod os�on� nocy, z noktowizorem, obwieszony broni�. Nie, bzdura. Na miejscu mieszka�c�w Ziemi-jeden umie�ci�bym pod drzwiami wie�y miny, najlepiej zdalnie sterowane, i posadzi�bym paru dy�urnych przy guziku detonacji. Zreszt�, kilka wycelowanych w drzwi wielkokalibrowych karabin�w te� za�atwi spraw�. O dziwo, o minach i cekaemach my�la�em absolutnie spokojnie. Nie pojawia�y si� �adne my�li o zem�cie. Co� we mnie p�k�o, nie mia�em zamiaru walczy� i struga� bohatera; jedyne, czego pragn��em, to trzyma� si� z dala od Arkanu.
Kula, kt�ra trafi�a ci� w ty�ek, mo�e spowodowa� zdumiewaj�ce zmiany w g�owie.
Poszed�em do �azienki i nabra�em pe�ne wiadro wody. Uprane ubranie ju� sch�o. Na szcz�cie nie musia�em naprawia� rury � dziura zatka�a si� sama. Uzbrojony w szmat�, kt�ra niedawno by�a now� koszul�, zacz��em my� pod�og� na parterze. Brudn� wod� niewiele my�l�c wylewa�em do Nirwany � to i tak zbyt czysty �wiat.
Najbardziej na �wiecie nie lubi� dw�ch prac domowych � mycia pod��g i prasowania ubra�. Ale je�li kwesti� prasowania mo�na ostatecznie rozwi�za�, przechodz�c na d�insy i sweter, to
W�a�nie sko�czy�em my� pod�og� po raz pierwszy i sta�em ze �cierk� w r�ku, zastanawiaj�c si�, czy nie przejecha� jeszcze raz, do czysta, gdy kto� zastuka� do drzwi. Od strony Ziemi-siedemna�cie, Skansenu.
Z jednej strony wiedzia�em, �e tam jest tylko Kotia i Illan. Ale z drugiej� A je�li funkcyjni z Ziemi-jeden wrzucili grup� zab�jc�w do Skansenu przez inne c�o?
Podszed�em do drzwi i zacz��em nas�uchiwa�. Cicho. Szkoda, �e nie ma wizjera. Mo�e by tak wej�� na pierwsze pi�tro i wyjrze� przez okno?
��Kto tam? � zapyta�em.
��Wrogowie! � odpowiedzia� rozdra�niony Kotia. � Kiry�, no co� ty?
Zastanowi�em si� i zapyta�em:
��O czym by�o twoje opowiadanie? To, w kt�rym umie�ci�e� notatk�, �eby nie zapomnie�?
Przez jaki� czas Kotia milcza�, w ko�cu powiedzia�:
��Co ty? Nie jestem sam�
��O czym by�o opowiadanie?
��O nauce gimnastyki! � warkn�� Kotia. � O wy�wiczeniu gibko�ci!
Otworzy�em drzwi.
Zobaczy�em Koti�, a za jego plecami Illan. Oboje wygl�dali tak, jak powinno wygl�da� dwoje mieszczuch�w po ca�ej dobie sp�dzonej na �onie dzikiej natury: brudni, zm�czeni, niewyspani.
Kotia popatrzy� na mnie strasznym wzrokiem, niczym ch�opak, kt�rego rodzice na widok przyprowadzonej do domu dziewczyny zacz�li oddawa� si� sentymentalnym wspomnieniom: �Ale� ty uros�e�, a przecie� tak niedawno siusia�e� w majtki��.
��Dok�adnie! � potwierdzi�em. � Pisa�e� ten artyku� dla �Sport-Ekspresu�. No, wchod�cie.
Kotia wszed� do wie�y bez zastanowienia, za nim wesz�a Illan patrz�c na mnie podejrzliwie, z napi�ciem.
��Sprz�tasz? � spyta� Kotia, zerkaj�c na wilgotn� pod�og� i szmat� w mojej r�ce. � No, no!
Illan r�wnie� spojrza�a na mnie z uwag�. Nic tak nie cieszy kobiet, jak m�czyzna zaj�ty porz�dkami w domu.
��Tak wysz�o � odpar�em kr�tko i poprawi�em slipy jedn� r�k�; sprz�ta�em przecie� p�nagi. � Zaraz przyjd�.
��Zaczekaj � odezwa�a si� niespodziewanie Illan. � St�j� Patrzy�a na m�j brzuch. Potem obesz�a mnie dooko�a, jak noworoczn� choink�. Przykucn�a i pomaca�a gole�.
Cierpliwie czeka�em.
��Z automatu? � spyta�a.
��Z cekaemu.
��Ty� � Popatrzy�a na mnie podejrzliwie. � To� to przecie� nie u nas, prawda? Otworzy�e� jeszcze jedne drzwi? Dok�d?
��W�a�nie tam.
��G�upi! G�upi, g�upi, g�upi! � Jej twarz wykrzywi�a uraza. � Przecie� wszystko mieli�my opracowane! Mieli�my plan! Potrzebowali�my tylko przej�cia na Ziemi�-jeden! A ty wzi��e� i poszed�e�� I co, ju� po wszystkim? Wyj�cie jest pod obserwacj�?
Skin��em g�ow�.
��Pewnie teraz zalej� wie�� betonem � powiedzia�a z gorycz� Illan. � No i czujniki, miny� wszystko na maksa. Pono� ju� kiedy� tak zrobili. Dlaczego tam polaz�e�? Dlaczego na nas nie zaczeka�e�? Uwa�a�e� si� za najwi�kszego twardziela?
��Dlaczego nie podesz�a� do nas, gdy weszli�my do Kimgimu? � zapyta�em. � Dlaczego nie opowiedzia�a� wszystkiego, co wiesz o Ziemi-jeden, o funkcyjnych? Czemu zaatakowali�cie nas pa�kami i no�ami? Uwa�a�a� si� za najwi�ksz� twardzielk�?
Kotia spogl�da� niespokojnie to na mnie, to na Illan.
��Masz racj� � Illan westchn�a. � Wybacz� Pretensje powinnam mie� do siebie. Czy mog� doprowadzi� si� do porz�dku?
��S�ucham?
��Skorzysta� z �azienki?
��Aa� Tak, oczywi�cie. Na g�rze.
Illan musn�a d�o� Kotii i posz�a po schodach na g�r�. Popatrzy�em na rozanielon� twarz przyjaciela i zapyta�em p�g�osem.
��No i co? Baba czy dama?
��Ma na imi� Illan � odpar� kr�tko Kotia.
Popatrzy�em na niego i nie wiedzia�em co odpowiedzie�.
��Na pocz�tku te� czu�am szczeni�cy zachwyt � zacz�a Illan.
Jedli�my kolacj�. W Moskwie i w Kimgimie dzie� chyli� si� ku zachodowi, wi�c nasz posi�ek zas�ugiwa� na miano kolacji. Ku mojemu zdumieniu z moich kawalerskich zapas�w Illan zdo�a�a przygotowa� niemal domowy posi�ek � tylko pos�a�a Koti� do Moskwy po ziemniaki i mro�onego kurczaka. Na pierwsze danie by�a zupa z makaronem, na drugie sma�one ziemniaki z cebulk� i konserw�. Oczywi�cie nie mog�o si� to r�wna� ze specja�ami serwowanymi w restauracji Feliksa, ale s�owo daj�, �e nie zamieni�bym tej kolacji na �adne frykasy.
��Chcia�am zosta� lekarzem � opowiada�a Illan. � No� takie mia�am marzenie. Pracowa�am jako salowa, siedzia�am nad podr�cznikami i wkuwa�am. Chcia�am si� dosta� do akademii medycznej Angara, to mniej wi�cej tam, gdzie wasz Sztokholm, bardzo presti�owa uczelnia. Czesne jest bardzo wysokie, nie mia�am tyle forsy, ale gdybym zda�a egzaminy celuj�co, to dosta�abym stypendium i prawo do bezp�atnej nauki. My�l�, �e bym si� dosta�a. Ale kt�rego� dnia przysz�am do pracy, a na moim miejscu siedzi inna dziewczyna. Pacjenci mnie nie poznaj�. Pomy�la�am, �e chc� mnie zwolni� i nie zap�aci�, zrobi�am awantur�. A potem zapomnieli o mnie przyjaciele.
��A potem rodzina. � Pokiwa�em g�ow�.
��Jestem sierot� � wyja�ni�a kr�tko Illan. � Ojciec by� biologiem, przywi�z� mam� ze Wschodu, by�a wtedy bardzo m�oda. Lubi� m�wi�, �e musia� si� o�eni�, bo inaczej nabiliby go na bambusowy pal. �artowa� oczywi�cie, w rzeczywisto�ci bardzo mam� kocha�. A potem je�dzili razem do Afryki� do Azji� Nie wr�cili z Indii� Jest u was taka wyspa, prawda? A nie, to Indonezja. W ka�dym razie nie wr�cili. Wychowywa�a mnie babcia, teraz ju� nie �yje. �adnych innych krewnych nie mia�am.
��Przepraszam � wymrucza�em.
��Na pocz�tku bardzo mi si� podoba�o � m�wi�a dalej Illan. � Nie, nie jestem g�upia, rozumia�am, �e funkcyjnych jest za ma�o, �eby mogli ods�oni� si� przed lud�mi i �y� tak, jak zechc�. Postanowi�am, �e b�d� mia�a w�asn� klinik�. I ona naprawd� si� pojawi�a! Niedu�a, ale bardzo dobra. My�la�am, �e b�d� leczy� funkcyjnych, chocia� funkcyjni rzadko tego potrzebuj�, i zwyk�ych ludzi, �e b�d� do mnie przyje�d�a� z ca�ego �wiata. Oczywi�cie, nie zdo�am pom�c wszystkim, ale b�d� si� stara�. A potem zacz�am si� zastanawia�. Widzi pan, Kiryle, tak nie bywa� Funkcyjni akuszerki twierdz�, �e tylko pomagaj� nam si� urodzi�, ale w przyrodzie takie rzeczy si� nie zdarzaj�. � U�miechn�a si�. � Przecie� por�d jest poprzedzony pocz�ciem, ci���! Czyli powinna by� jaka� si�a przemieniaj�ca nas w funkcyjnych. Powinna by� logika � dlaczego w�a�nie my? Powinien by� cel.
��Masa rzeczy dzieje si� zupe�nie bez celu � powiedzia�em. � Wirus grypy te� atakuje przypadkowych ludzi.
��Bynajmniej. � Illan u�miechn�a si� blado. � Wirus wybiera ludzi ze s�abym systemem immunologicznym. Na pocz�tku te� my�la�am, �e jeste�my jako� predestynowani. Tak jak w r�nych �mieciowych czytad�ach: �y� sobie zwyk�y cz�owiek, nic w�a�ciwie nie umia� i nagle trach! � przemieni� si� w superbohatera. U nas takich ksi��ek jest du�o. U was te�.
��Dlatego �e wszyscy by tak chcieli: trach! � i zosta� superbohaterem.
��Ale tak si� nie dzieje. � Illan roz�o�y�a r�ce. � W rzeczywisto�ci niczego nie dostaje si� za darmo. Napompowa�e� mi�nie, ale os�abi�e� serce i straci�e� ten czas, kt�ry mog�e� po�wi�ci� na nauk�, podr�e, czytanie ksi��ek i odwiedzenie muze�w. Zosta�e� wielkim uczonym, ale masz wielki brzuch, zadyszk�, hemoroidy i kr�tkowzroczno��. A w naszym przypadku wszystkie rado�ci od razu. Silni, m�drzy, prawie nie�miertelni! Rany same si� goj�! Pr�cz smyczy w�a�ciwie �adnych ogranicze�.
��Smyczy? A� no tak.
��To wszystko zacz�o mnie niepokoi� � m�wi�a dalej Illan. � Zacz�am pyta�. Feliksa. Chaja. Karit�. Oni maj� najwi�kszy autorytet u nas, w Kimgimie. Chodzi�am do waszego �wiata, do Antyku, por�wnywa�am, pr�bowa�am znale�� regu�y. Zacz�to mi sugerowa�, �e trac� czas na g�upstwa. �e skoro jestem lekarzem, to powinnam siedzie� w szpitalu i czeka� na pacjent�w. Kiedy� Chaj urz�dzi� awantur�, �e on zosta� ranny, a mnie nie by�o na miejscu! Tak jakby mo�na by�o powa�nie zrani� policjanta.
��I co, zrozumia�a� co�? � zapyta�em. � Znalaz�a� regu��? Kim jeste�my i dlaczego w�a�nie tacy?
Illan pokr�ci�a g�ow�.
��Nie. Nie wysz�o. Trafi� do mnie by�y funkcyjny. Wyczu� mnie t� odrobin� zdolno�ci, jaka mu pozosta�a. Umiera�. Chaj usi�owa� go zabi�, ale temu nieszcz�nikowi uda�o si� uciec, sam by� eks-policjantem. Nazywa� si� Petryd, przyszed� z Antyku.
Nazywa� si� Petryd i urodzi� si� w �wiecie, kt�ry funkcyjni nazywaj� Antykiem. To by� �wiat zastyg�ej utopii � utopii Moore�a i Campanelli, tej samej, w kt�rej najbiedniejszy ch�op ma co najmniej trzech niewolnik�w. I ten �wiat, zdolny doprowadzi� socjologa do histerii, istnia� i rozwija� si�, chocia� do�� specyficznie. Skolonizowano Ameryk� i Afryk�, ale Australia nadal spokojnie drzema�a w swej odwiecznej epoce kamienia �upanego.
Petryd by� niewolnikiem, ale wzi�� udzia� w udanym powstaniu, otrzyma� prawa wolnego obywatela i sta� si� bogatym w�a�cicielem ziemskim. W wieku czterdziestu lat zosta� funkcyjnym.
A pi�� lat p�niej zabi� celnika i wszed� do Kimgimu, zrywaj�c ��czno�� ze swoj� funkcj�. �cigali go. Gdy natkn�� si� na Illan, by� ju� ranny. Illan pr�bowa�a go ratowa�. Du�o umia�a, cho� technika jej sali operacyjnej wywo�a�aby u�miech na twarzy ziemskiego chirurga. Zszy�a rozerwan� w�trob�, usun�a uszkodzon� �ledzion� � byli funkcyjni trac� zdolno�� regeneracji. Czasem Petryd odzyskiwa� �wiadomo�� i rozmawia� z Illan. Zdawa� sobie spraw�, �e umiera, nie wierzy�, �e mo�na go uratowa�, ale ci�gle chichota� i opowiada� r�ne niestworzone historie. O funkcyjnych, kt�rzy wyci�gaj� kasztany z ognia, o pierwszym �wiecie, o tym, �e ich wszystkich oszukali, �e on powinien by� imperatorem albo poet�, o niedoskona�o�ci �wiat�w, kt�re zosta�y zmarnowane niczym dobre drzewo pod opiek� nieumiej�tnego sadownika. Illan nie mog�a zrozumie�, czy on bredzi, czy rzeczywi�cie co� wie. Stara�a si� zatrzyma� odchodz�ce �ycie i rozmawia�a z nim � �eby si� czego� dowiedzie� i �eby utrzyma� Petryda w �wiadomo�ci.
A potem przyszed� Chaj.
Illan krzykn�a do niego, �eby nie przeszkadza�, ale Chaj tylko wzruszy� ramionami, odepchn�� j�, skalpelem Illan podci�� Petrydowi gard�o i spokojnie wyszed�. Illan pr�bowa�a mu przeszkodzi�, ale nawet w swojej funkcji by�a bezsilna wobec policjanta. Walka i zabijanie nie by�y jej specjalno�ciami.
Wtedy zacz�a trenowa�. Na przek�r swym umiej�tno�ciom Illan uczy�a si� walczy�. Bra�a lekcje walki wr�cz i karate, odwiedza�a strzelnice i sekcje fechtunku. Zauwa�ono to. Najpierw z niej drwili, potem zmyli jej g�ow�, a na koniec kazali przerwa� te zaj�cia. Skazali j� na ostracyzm. Jak wyrazi� si� Feliks: w celach poznawczo-wychowawczych.
Sko�czy�o si� na tym, �e przyszed� Chaj i zacz�� j� bi�. Nie mia� zamiaru jej zabi�, chcia� jedynie przeprowadzi� z ni� rozmow� �wychowawcz��, ale czeka�a go niespodzianka. Illan, gotowa na taki obr�t sprawy, zwabi�a policjanta w pu�apk�. Dwa strza�y ze �rut�wki prosto w twarz uspokoi�y go na d�u�sz� chwil�.
��Zaskoczy�am go � opowiada�a Illan � i pewnie mog�abym zabi�. By� o�lepiony, oczy mu wyp�yn�y, ca�a twarz przemieni�a si� w krwaw� miazg�. Wystarczy�o prze�adowa� �rut�wk� ale nie mog�am. Wtedy by�am lito�ciw� idiotk�. Strzeli�am mu jeszcze w kolana i uciek�am. Zerwa�am ��czno�� ze swoj� funkcj�. Wyjecha�am do miasta, w kt�rym � wiedzia�am to na pewno � nie ma funkcyjnych. Zacz�am tam pracowa�. Sto kilometr�w od Kimgimu� To wydawa�o mi si� pewn� ochron�. Ale potem uratowa�am od �mierci pewnego ch�opaka, przyw�dc� gangu. Nic takiego, zwykli ma�oletni chuligani. Oczywi�cie, wcze�niej czy p�niej zostaliby pewnie prawdziwymi bandytami, ale nie pozwoli�am na to. Opowiedzia�am im o funkcyjnych. Przekona�am, �e to wszystko prawda. I doszli do wniosku, �e walka z nietykalnymi funkcyjnymi jest znacznie ciekawsza ni� bicie si� ze sob� i okradanie portu.
��Bardzo mi przykro � wtr�ci�em � ale nie zostawili�cie mi wyboru.
��To moja wina � przyzna�a Illan. � Zarazi�am si� ich metod� rozwi�zywania problem�w. Zacz�li�my napada� funkcyjnych. Chcieli�my porwa� tych, kt�rzy znali prawd� o pierwszej Ziemi, o tych, kt�rzy kieruj� funkcyjnymi, czyni� nimi zwyk�ych ludzi.
��Jak m�wi� towarzysz Lenin do towarzysza Stalina: ekspropriacja i bandytyzm nic nam nie dadz� bez znajomo�ci walki klasowej.
��Naprawd� tak m�wi�? � zdziwi� si� Kotia.
��No� co� podobnego na pewno m�wi�� wed�ug komunistycznej mitologii.
Illan chrz�kn�a dyskretnie. Widocznie nie interesowa�y jej mity przesz�o�ci.
��Opowiedz o Ziemi-jeden � poprosi�a. � Zaatakowali ci�? Jak to si� sta�o? Dlaczego?
��Ziemia-jeden to Arkan � powiedzia�em. � �wiat, kt�ry, jak s�dzono, wyprzedza nasz o trzydzie�ci pi�� lat. Ale to nieprawda�
Wrogowie zostaj� przyjaci�mi znacznie rzadziej ni� przyjaciele wrogami.
Takie jest prawo natury. Wszystko na �wiecie d��y od z�o�ono�ci do prostoty. To, co �ywe, umiera, ska�y rozsypuj� si� w piasek, wzorzyste �nie�ynki topniej� i przemieniaj� si� w krople wody. Ogie� w ci�gu minuty po�era drzewo, kt�re ros�o dziesi�tki lat. Butelka z kwasem w r�kach maniaka w ci�gu trzech sekund rozpuszcza farby na obrazie, kt�remu malarz odda� po�ow� swojego �ycia. Kula w jednej sekundzie przerywa �ycie dziecka, kt�re matka nosi�a w swoim �onie przez dziewi�� miesi�cy, a potem jeszcze osiemna�cie lat wychowywa�a. Jedno jedyne s�owo mo�e przemieni� starych przyjaci� w zajad�ych wrog�w. Asteroida, kt�rej droga przecina si� z orbit� planety, niszczy wszystko, co �yje. Gwiazda, staj�c si� supernow�, spala swoje planety, materia i energia nieuchronnie rozbiegaj� si� w przestrzeni, przemieniaj�c �ywy wszech�wiat w nieruchom� nico��.
Rozpad, �mier�, zniszczenie � to bardzo proste dzia�ania. Ale �ycie sprzeciwia si� prostocie, buntuje si� przeciw prawom przyrody. Nie dostrzegaj�c �mierci i rozpadu, rosn� trawy i zwierz�ta. Zapominaj�c o �mierci i rozk�adzie, �yj� ludzie, i na przek�r prostym i wygodnym prawom przyrody tworz� swoje stosunki � znacznie bardziej z�o�one ni� najbardziej wymy�lne maszyny i mechanizmy. Czym jest silnik spalania wewn�trznego w por�wnaniu z ogniem ludzkiej nami�tno�ci? Jaki aparat fotograficzny zarejestruje wsch�d s�o�ca lepiej ni� p�dzel malarza czy s�owa poety? Czy wybuch bomby j�drowej jest bardziej niszczycielski ni� w�ciek�o�� Czyngis-chana i szale�stwo Hitlera?
Cz�owiek ma w swej naturze sprzeciwianie si� zniszczeniu. Sam sens ludzkiego istnienia polega na wiecznej, zaciek�ej walce, kt�rej nie mo�na wygra� i od kt�rej nie mo�na odst�pi�.
I mimo wszystko bardzo trudno jest zosta� przyjacielem by�ego wroga. A jeszcze trudniej samemu uzna� si� za jego przyjaciela.
Opowiedzia�em Illan wszystko, co wiedzia�em. Zacz��em od polityka i jego pro�by znalezienia Arkanu. Opowiedzia�em kr�tko o Nirwanie � pocz�tkowo Illan s�ucha�a oboj�tnie, zaniepokoi�a si� dopiero wtedy, gdy wspomnia�em o Nastii. Ale mimo wszystko Ziemia-jeden interesowa�a j� znacznie bardziej.
��Tak jak my�leli�my � powiedzia�a, gdy sko�czy�em. � Musieli istnie� ci, kt�rym si� to op�aca. Zawsze s� ci, kt�rym si� to op�aca.
Moim zdaniem zawsze s� tylko g�upcy, ale si� nie spiera�em.
��I co masz zamiar teraz zrobi�, celniku? � spyta�a Illan. � Zastanawia�e� si� nad tym?
A jak�e.
��Na pewno nie otwarta wojna. I nie partyzantka. Illan, uwa�am, �e powinni�my opowiedzie� o wszystkim innym funkcyjnym. Wyja�ni� im, �e nasze �wiaty to poletka eksperymentalne.
Illan si� skrzywi�a.
��Tak? I co to pomo�e?
��Razem mogliby�my stawi� czo�o funkcyjnym z Ziemi-jeden. Mamy te same mo�liwo�ci.
��Nie, nie te same. Oni umiej� przemienia� ludzi w funkcyjnych.
��Co najwy�ej to� Ale nasze �wiaty interesuj� ich jedynie jako obiekty eksperymentalne. We�my na przyk�ad Antyk. Tam eksperymentuj� z ustrojem, kt�ry zawiera niewolnictwo, prawda? Je�li niewolnictwo zniknie, ten �wiat przestanie ich interesowa�. U was interesuje ich brak wielkich mocarstw.
��Interesuje ich r�wnie� post�p techniczny. W Antyku zatrzymano go na poziomie mechanizm�w. W Opoce � tam gdzie panuje Ko�ci� � po�o�ono nacisk na badania biologiczne.
��W�a�nie! � Skin��em g�ow�. � I do tego potrzebne jest im c�o: �eby ze �wiata do �wiata nie przenoszono zakazanych urz�dze� technicznych! Gdyby da� Antykowi maszyny parowe i koleje, a waszemu �wiatu elektronik� i silniki spalania wewn�trznego�
��Nie dasz, nie mamy ropy.
��No dobrze, to tylko elektronik� i silniki elektryczne. Wszystko jedno! Je�li zak��cimy czysto�� eksperymentu, je�li �wiaty zaczn� si� zmienia�, Ziemia-jeden przestanie si� nimi interesowa�. B�d� musieli zostawi� nas w spokoju i poszuka� innych obiekt�w do badania.
��Jeste� pewien, �e szukaj�? � zapyta�a Illan. � A co, je�li oni je tworz�?
Przeszy� mnie dreszcz, ale pokr�ci�em g�ow�.
��Jestem pewien. Jak mo�na stworzy� �wiat bez ropy? Ingerowa� w procesy geologiczne milion lat temu? Oni nie umiej� podr�owa� w czasie. A nawet gdyby umieli, nie przesun� g�r, nie zmieni� atmosfery. Oni szukaj�, Illan. Pewnie ich celnicy lepiej si� kontroluj�, znajduj� �wiaty na zam�wienie. Albo jest ich bardzo wielu, dlatego znajduj� wi�cej �wiat�w. Kiry� Aleksandrowicz m�wi�, �e znaj� bardzo du�o zamieszkanych �wiat�w, wi�cej ni� my.
��Czyli proponujesz, �eby przemiesza� technologie r�nych �wiat�w?
��Z�ama� czysto�� eksperymentu. � U�miechn��em si�. � Wyobra� sobie, �e zajmujesz si� do�wiadczeniami chemicznymi. Na maszynkach spirytusowych powolutku podgrzewaj� si� czyste roztwory. I nagle kto� podchodzi i miesza p�yny z pi�ciu r�nych prob�wek. No?
��Po pierwsze, jaka� prob�wka mo�e p�kn�� � odpar�a Illan. � A po drugie, chemik mo�e spokojnie wyla� zniszczone roztwory i umy� prob�wki.
Zapad�a cisza.
��Sk�d mieliby mie� takie mo�liwo�ci? � zapyta� cicho Kotia, zupe�nie zdruzgotany. � I co wtedy, rozp�taj� u nas wojn� j�drow�?
Wzruszy�em ramionami.
��Dlaczego nie? Sk�d mo�emy wiedzie�, do jakiego stopnia kontroluj� polityk�w? Kt�ry� mo�e si� zgodzi�, rozp�ta� wojn� i otrzyma� za to azyl na Ziemi-jeden.
Illan westchn�a.
��Kiry�, nie my�l, �e jestem przeciwna twojemu planowi. Co� w nim jest� Ale w pojedynk� nic nie zdzia�asz. Musimy mie� poparcie wi�kszo�ci funkcyjnych. Zacz�� wojn� przeciwko Ziemi-jeden.
��My�lisz, �e nie zaczn�?
��Po co mieliby to robi�? To przecie� wstrz�sn�oby wszystkimi �wiatami. Kto chce, �eby u�adzone �ycie run�o, �eby wok� si� zagotowa�o? Tylko ci, kt�rzy nie maj� nic do stracenia. A funkcyjni maj� do stracenia bardzo wiele.
��Ale przecie� to przykre by� kr�likiem do�wiadczalnym!
Po raz pierwszy Illan popatrzy�a na mnie z sympati�.
��Ja te� tak uwa�am. Ale obawiam si�, �e wi�kszo�� domy�la si� prawdy i jako� to znosi.
��No dobrze. A co ty proponujesz? Masz jaki� plan?
Wydawa�o mi si�, �e co� powie, ale tylko pokr�ci�a g�ow�.
��P�jd� do Feliksa � zdecydowa�em.
��To nic nie da. Ja ju� z nim rozmawia�am.
��Wtedy nie wiedzia� o Ziemi-jeden!
��Jeste� tego pewien?
Po zastanowieniu musia�em przyzna�, �e nie jestem.
��Najpierw porozmawiam ze wszystkimi funkcyjnymi � zaproponowa�em niepewnie. � Oni mnie popr� i wtedy p�jdziemy do Feliksa.
��Sk�d wiesz, nowicjuszu, �e ci� popr�? Feliks ma autorytet, powszechny szacunek.
��I wszystkich smacznie karmi.
��To te�. Je�li zaczniesz podburza� nar�d przeciwko niemu,funkcyjni i tak ci nie uwierz�, a Feliks si� obrazi.
��To id� prosto do niego.
��Nie b�d� g�upi! A je�li on sam jest z Ziemi-jeden? Je�li kontroluje wszystko w Kimgimie?
Kotia, kt�ry popatrywa� na nas niespokojnie, zawo�a�:
��Stop, stop, stop! Tylko si� nie k���cie! Przecie� macie jeden cel, pami�tacie? Przerwa� ingerencj� w nasze �ycie!
��Nie k��cimy si�. � Illan od razu spu�ci�a z tonu. Ku mojemu niebotycznemu zdumieniu urok Kotii dzia�a� na ni� dok�adnie tak samo jak na studentk� z prowincji. � Ale zrozum, Kotia�
��Nie chc� nic rozumie�! Wiem tylko, �e je�li teraz si� pok��cimy, nic dobrego z tego nie wyniknie! � Kotia dumnie uni�s� g�ow�, b�ysn�� okularami. Jego g�os nabra� mentorskich nutek. � Przede wszystkim musimy si� zastanowi�. Zwa�y� wszystkie �za� i �przeciw� ka�dej decyzji. Porozmawia� z funkcyjnymi nieformalnie, a dopiero potem i�� na rozmow� z Feliksem i organizowa� partyzantk�!
��Zgadzam si� � powiedzia�em z ulg�. Najbardziej nie chcia�em, �eby kto� wmawia� mi konieczno�� natychmiastowego rozpocz�cia dzia�a� wojennych. Umieranie bardzo mi si� nie podoba�o.
Illan niech�tnie skin�a g�ow�.
��Kiry�, powiniene� odpocz�� � m�wi� dalej Kotia. � Och�on�� Popracuj w ko�cu jako celnik! Mo�e kto� ci�gle si� dobija do drzwi, mo�e chce przej��, a ty nic tylko latasz po obcych �wiatach!
��Musz� zbada� najbli�sze otoczenie � sparowa�em. � To nie kaprys, lecz zawodowa konieczno��.
��Tak czy inaczej powinni�my wzi�� time out � oznajmi� Kotia. � Doj�� do siebie. Ja i Illan mamy zamiar pojecha� do mnie i kilka dni odpocz��. Obiecujesz, �e na razie nie zaczniesz nic robi�?
Popatrzy�em na nich i powstrzyma�em si� od z�o�liwegokomentarza.
��Obiecuj�.
Pod wiecz�r przyszli �go�cie�.
Z Moskwy do Kimgimu po kolei przesz�o trzech m�czyzn. Dw�ch nie zna�em, jeden by� popularnym dziennikarzem telewizyjnym. Jeszcze jedna dziewczyna z Moskwy wesz�a do Skansenu. Rozebra�a si� do naga, wyk�pa�a w morzu, wypi�a markowego szampana prosto z butelki i wr�ci�a.
Z Kimgimu te� pop�yn�� strumie� go�ci. Starsi pa�stwo przeszli do Moskwy, pytaj�c mnie, jakie kino w pobli�u m�g�bym poleci�. Poleci�em �Kosmos� na WDNCh. Nie�mia�y m�odzieniec o inteligentnym (w stosunku do mieszka�c�w Kimgimu a� si� chcia�o powiedzie� �arystokratycznym�) wygl�dzie poszed� na Szeremietiewo-dwa. Pomy�la�em, �e wyra�enie �cz�owiek nie z tego �wiata� jest znacznie bardziej prawdziwe, ni� mog�oby si� wydawa�.
Z Nirwany ani z Arkanu oczywi�cie nikt nie przyszed�. Przez chwil� wydawa�o mi si�, �e przyjdzie Wasylisa. Czu�em wyra�nie, jak si� zastanawia: i�� czy nie. A potem przeczucie jej wizyty znikn�o. Rozmy�li�a si�.
W Moskwie pada� deszcz. W Kimgimie zacz�o sypa�. Wyobrazi�em sobie moje mieszkanie, puste i smutne. Moskiewskie ulice, po kt�rych �piesz� do dom�w sp�nieni mieszka�cy. Przytulne podw�rka Kimgimu i plusk zimnej wody, w kt�rej czaj� si� gigantyczne o�miornice.
P�j�� do Feliksa? O niczym z nim nie rozmawia�, po prostu zje�� co� i wypi�. Nie, nie mog�. Nie wytrzymam i zaczn� wyg�asza� zarzuty.
Zreszt�� Mam jeszcze jedn� mo�liwo�� zjedzenia obiadu w porz�dnym miejscu i ciekawym towarzystwie. Ze z�o�liwym u�miechem wyj��em wizyt�wk� polityka Dimy i wybra�em numer.
��Tak! � O dziwo, odebra� on sam. Zrozumia�em, �e mia�emzaszczyt pozna� numer jego osobistego telefonu.
��M�wi Kiry� � powiedzia�em. � Z c�a.
Cisza. I ostro�ne pytanie:
��Towar� ju� przyszed�?
��Tak, wszystko ju� oclone � powiedzia�em, z przyjemno�ci� w��czaj�c si� w gr�: �Towarzyszu majorze, s�ucha pan?�. � Ale tam pojawi�y si� okre�lone komplikacje� i dobrze by�oby si� spotka�. Najlepiej w jakiej� restauracji.
��Przy�l� po pana samoch�d � oznajmi� Dima. � Zadzwoni�, gdy podjedzie.
Wszed�em na g�r� i wypi�em kieliszek koniaku. Popatrzy�em na wie�� Ostankino, pod�wietlon� reflektorami w Arkanie � zupe�nie jak u nas. Posta�em przy oknie do Skansenu, pooddycha�em �wie�ym morskim powietrzem. Na noc nale�a�oby otwiera� w�a�nie to okno.
Polityk zadzwoni� szybciej, ni� si� spodziewa�em.
��Samoch�d stoi przed drzwiami � oznajmi�. � Kierowca poka�e panu moj� wizyt�wk�.
Gra w konspiracj� trwa�a nadal. Biedni pracownicy bezpieki, niewprowadzeni w tajemnice funkcyjnych! B�d� si� zastanawia�, sprawdza�, z kim rozmawia� Dima, dok�d wysy�a� samoch�d, i nie zdo�aj� niczego ustali�.
Wyszed�em z wie�y. Z powa�n� min� sprawdzi�em wizyt�wk�, kt�r� pokaza� mi kierowca. Z lekk� zawi�ci� popatrzy�em na przechodz�ce weso�e towarzystwo. M�odzi ludzie, nie zawracaj�c uwagi na zimno i deszcz, szli gdzie� ulic�. Pomy�la�em, �e nawet je�li b�d� teraz pili kwa�ne piwo w taniej knajpce, to i tak b�dzie im lepiej ni� mnie. Oni nie wiedz�, �e nasz �wiat to tylko poligon do�wiadczalny.
Znacznie przyjemniej jest bawi� si� w szpieg�w ni� w konspirator�w. Szpieg dzia�a w obcym kraju, a konspirator we w�asnym � okupowanym.
Ale nie mia�em wyboru.
Polityk wybra� restauracj� z kuchni� nieistniej�cego kraju � Tybetu. Zreszt�, w�a�ciciele restauracji nie zgadzali si� ze zdaniem chi�skiego rz�du � wewn�trz umieszczono tybeta�skie flagi i inne atrybuty pa�stwowo�ci. Pomy�la�em, �e to ma symboliczne znaczenie.
Ochroniarz zaprowadzi� mnie do niewielkiego gabinetu i wyszed�, zamykaj�c drzwi. Dima ju� siedzia� przy stoliku.
��Niech pan siada. � Jego u�miech by� napi�ty, ale serdeczny. � Prosz� si� cz�stowa�. To wspania�a kuchnia tybeta�ska. Polecam krewetki tygrysie w sosie i bardzo specyficzne wino.
��Krewetki tygrysie? Oryginalne� I wino? � Przez kilka sekund usi�owa�em sobie przypomnie� podr�cznik geografii. � To w Tybecie ro�nie winoro�l?
Dima wzruszy� ramionami.
��Nigdy tam nie by�em. To mieszanka wina z winogron i sake. Wi�c je�li nawet ro�nie, to niewiele. Niech pan je, Kiryle.
Nie spiera�em si�. Chcia�em nie tyle je��, ile pogada�, ale krewetki by�y bardzo smaczne � chyba nawet Feliks by je pochwali�. A wino? W ka�dym razie � specyficzne. Polityk te� jad�, jednocze�nie opowiadaj�c o dzisiejszym posiedzeniu Dumy, na kt�rym jego frakcja walczy�a przeciwko przyj�ciu ustawy antynarodowej, ale nie zdo�a�a jej zablokowa�. Z pewn� mieszank� cynizmu i zm�czenia pomy�la�em, �e b�d�c we frakcji mniejszo�ciowej, mo�e sobie pozwoli� na walk� z ustawami antynarodowymi. Wszystkie mniejszo�ciowe frakcje si� tym zajmuj�. Dopiero gdy dochodz� do w�adzy, wszystko si� zmienia.
��Otworzy�em drzwi do Arkanu � oznajmi�em, bior�c krewetk� za wolny od sosu ogonek. � To rzeczywi�cie dobre, smaczne� No wi�c, otworzy�em. Prosz� mi powiedzie�, kto panu tak nak�ama�, �e Arkan wyprzedza nasz �wiat o trzydzie�ci pi�� lat?
��Nie dok�adnie trzydzie�ci pi�� plus minus�
��Kalendarz Arkanu sp�nia si� w stosunku do naszego.
��S�ucham? � spyta� Dima. Napi� si� wina i popatrzy� jako� tak przeze mnie.
Wyobrazi�em sobie, z jak� pr�dko�ci� pracuje teraz jego m�zg. Ho, ho� W polityce, zw�aszcza w naszej, nie ma miejsca dla t�pak�w. Ani dla altruist�w. Teraz Dima zacz�� si� zastanawia�, jak� korzy�� mo�na wyci�gn�� z takiego Arkanu.
��To bez sensu � powiedzia�em. � O Arkanie mo�na zapomnie�. S�ysza� pan kiedy� o Ziemi-jeden?
��Hipotetyczny �wiat, z kt�rego wyszli pierwsi funkcyjni � odpar� Dima bez namys�u. � Jego istnienie neguj��
Popatrzy� mi prosto w oczy.
��W�a�nie. � Pokiwa�em g�ow�. � Ziemia-jeden to Arkan. Nie zdo�a jej pan wykorzysta� w charakterze poligonu, poniewa� to my jeste�my poligonem. Ziemia-jeden robi eksperymenty w �wiatach, kt�re znajduje. S� w stanie skierowa� ich rozw�j w tym czy innym kierunku. U nas, jak rozumiem, testuj� wsp�istnienie supermocarstw.
Ta my�l przysz�a mi do g�owy w tej w�a�nie chwili, ale widz�c zainteresowanie polityka, zacz��em j� rozwija�.
��Najpierw sprawdzali, co si� stanie w czasie istnienia dw�ch supermocarstw-antagonist�w. Widocznie wycisn�li z tego wariantu wszystko, co si� da�o, i Zwi�zek Radziecki si� rozpad�. Teraz eksperymentuj� z Ameryk� � jedynym supermocarstwem. Poza tym rozwijaj� u nas technik�.
��Nie za bardzo � zaprotestowa� polityk. � Kosmonautyk� praktycznie zwin�li.
��Bo nie jest im potrzebna. Pozaziemskie osiedla mog�yby wyj�� spod kontroli Ziemi-jeden. Za to elektronika�
��To pewna informacja? � zapyta� Dima.
��To tylko przypuszczenie. By� mo�e w jakich� punktach si� myl�.
��A twoi? Co my�l� o tym, �e s� kr�likami do�wiadczalnymi?
��Funkcyjni? Nie wiem. � Roz�o�y�em r�ce. � Ale obawiam si�, �e nie b�d� si� oburza�. Kto uczyni� ich mistrzami? Ci z Ziemi-jeden. Czyli, po pierwsze, s� im wdzi�czni, a po drugie, boj� si� ich. Ten, kto uczyni� ci� funkcyjnym, mo�e zabra� sw�j dar.
��Cholera ci�ka, zupe�nie jak u nas w polityce! � Dima klasn�� w r�ce i za�mia� si� nieco stropiony. � No tak. Co mo�emy zrobi�? Takie si�y i tak si� marnuj�! Jak rozumiesz, interesuje mnie tylko jedno: jak wykorzysta� wasze mo�liwo�ci z korzy�ci� dla naszego kraju?
Mrukn��em co� pod nosem.
��Nie wierzysz? � Polityk odchyli� si� w fotelu i popatrzy� na mnie uwa�nie. � Nies�usznie. To prawda, �e w�adza jest pozbawion� regu� gr� hazardow�. Ale w odr�nieniu od pieni�dzy w�adza nie jest ciekawa sama w sobie, lecz w po��czeniu z reakcj� otoczenia. W�adza to ambicja. Ludzie powinni kocha� polityka albo si� go ba�. Tak czy inaczej, czci� i szanowa�. Po co d��y� do w�adzy, skoro wiesz, �e dla historii pozostaniesz tch�rzliwym asekurantem? Je�li nie wspominaj� ci� za to, co zrobi�e�, lecz za to, co nawyprawia�e�? To nieciekawe! Smacznie zje�� i d�ugo spa� mo�na bez �adnej polityki. Tysi�ce ludzi zrozumia�o to w sam� por� i nie pchaj� si� do polityki. Niestety, w naszym kraju sporo os�b traktuje polityk� jak biznes. Mnie to niepotrzebne. Moje ambicje s� wi�ksze od mojej pazerno�ci.
��Ale zdaje pan sobie spraw�, �e nikt panu nie uwierzy? � zapyta�em szczerze. � Ludzie nie wierz� tym, kt�rzy s� u w�adzy. U nas wszystko jest tak urz�dzone, �e ludzie sobie, a w�adza sobie. Znajoma kobieta, hodowca ps�w, opowiada�a, �e gdy przyje�d�aj� do niej po psa ci z Rublowki, to j� serce boli. Zwyczajny cz�owiek
��Wiem, Kiryle. Chocia� ja nie mieszkam na Rublowce. I dlatego potrzebuj� cudu. Potrzebuj� go od was, funkcyjnych.
��Si�y?
��W czym jest si�a? � Dima si� u�miechn��. � W mi�niach? W pieni�dzach? W wiedzy? Si�a bywa r�na i trzeba umie� korzysta� z niej we wszystkich jej przejawach. Czy m�g�bym si� wzbogaci� na rachunek innych �wiat�w?
��Nosz�c towary przez wie�e, jak handlarze? Nie sadz�. B�d� z pana �ci�ga� c�o za przenoszony towar.
��Wiem. A informacji z Arkanu nie dostan�. A mo�e� � Zawaha� si�. � M�g�by� mi pom�c w czym� innym?
��Komu� trzeba mord� obi�? � zapyta�em. � Bo nic innego nam nie pozostaje.
Polityk si� roze�mia�.
��Technologia.
��Ziemia jest najbardziej rozwini�tym �wiatem.
��Nie do ko�ca. Jest przecie� Opoka.
��Przenoszenie nieznanych technologii z jednego �wiata do drugiego jest zabronione.
��A kto zabroni�? � Dima zerkn�� na butelk� z winem, ale nala� sobie mineralnej. � Ci, kt�rzy na nas eksperymentuj�? Jak my�lisz, Kiryle, czy to rozs�dne, �eby jedna �winka morska m�wi�a do drugiej: �Nie wolno ucieka� z klatki, eksperymentator zabroni�!�?
��Nierozs�dne. Ale obawiam si�, �e inni funkcyjni mnie nie zrozumiej�.
Polityk prychn��. Zako�ysa� kieliszkiem, upi� �yk i powiedzia�:
��Ci�gle to samo. Gdy zaczyna�em zajmowa� si� polityk�, my�la�em, �e mog� co� osi�gn��. A potem pozna�em prawd�. Dowiedzia�em si�, �e i nasi wodzowie, i ameryka�scy prezydenci nie s� najwa�niejsi. �e istniej� mistrzowie. �e niby nie rz�dz�, ale ich zdania si� s�ucha. Urzeczywistnienie rusofilskiego koszmaru o masonach. Teraz rozumiem, po co to mistrzom. Jak uwa�asz, czy mog� p�j�� do prezydenta i opowiedzie� mu ca�� prawd�?
��Sk�d mam wiedzie�, czy pan mo�e, czy nie. � Wzruszy�em ramionami. � Mnie by nie pu�cili, a pana to nie wiem.
��A powa�nie?
��Naprawd� nie wiem. By� mo�e na samej g�rze i tak wszystko wiedz�, i �adnych tajemnic im pan nie wyjawi. A je�li nawet� To co, urz�dz� og�lno�wiatow� ob�aw� na funkcyjnych? B�d� wali� termoj�drowymi bombami w wie�e i piwnice? Co to da? Ci, kt�rzy zd���, odejd� do innych �wiat�w. Pozostali si� przyczaj�. Nie odr�ni ich pan od zwyk�ych ludzi.
��Wiesz, co mi si� w tobie podoba? �e do tej pory m�wisz �ich�, a nie �nas�. Czyli co, otwarta walka nie ma sensu?
��Zwyk�ymi metodami, nie. To tak, jakby r�ba� kisiel toporem. Wie pan, jakie mo�liwo�ci ma funkcyjny akuszer? Na przyk�ad Natalia Iwanowa?
��Nie.
��Ja te� nie. A przecie� najprawdopodobniej ona pochodzi z Ziemi-jeden. Za��my, �e przyjdzie j� pan zgarn��. A je�li ona �zaczaruje� twardych specnazowc�w i ka�e im zaatakowa� pana? Mo�e nawet bomba atomowa nie wyrz�dzi jej krzywdy? Zwykli funkcyjni s� przykuci do jakiego� miejsca, do swojej funkcji. A ona? Nie mamy �adnych danych! Nie zna pan si� tego wroga i nie mo�e pan pozna�. Nie wie pan, czy s� we w�adzy i gdzie. Przyjdzie pan do prezydenta z raportem, a oka�e si�, �e on sam jest z Ziemi-jeden! � Zawaha�em si� i doda�em: � Sk�d mog� wiedzie�, kim pan jest, polityku Dimo? Mo�e jest pan funkcyjnym z Arkanu? Mo�e, namawiaj�c mnie do z�amania zasad, sprawdza pan moj� lojalno��?
Dima dopi� wod� i rzek�:
��Teraz ju� wiesz, co to jest polityka. No, na mnie czas. O rachunek si� nie martw, ju� zap�acone. � Stoj�c w drzwiach, odwr�ci� si� i doda�: � Nie jestem z Arkanu. Jestem nasz, z Ziemi. Ale i tak mi nie ufaj, nikomu nie nale�y ufa�.
��Jak m�wi� staruszek M�ller w filmie
��M�llerowi mo�esz wierzy�. � Dima skin�� g�ow�. � Martwi ci� nie zdradz�.
Popatrzy�em na zamykaj�ce si� drzwi, jakbym czeka�, �e pojawi� si� na nich jakie� objawienia. Napi�em si� wina.
Zrobi�o mi si� �al polityka. On nie jest z �adnego Arkanu. M�ody, ambitny, pr�buj�cy znale�� czarodziejsk� r�d�k� i dzi�ki niej doj�� na szczyty w�adzy. Idea narodowa� Ha! Jak� ide� narodow� mog� mie� bia�e myszki w klatce? Jedne zostan� przeznaczone na eksperymenty, inne na karm� dla w�a, a jeszcze inne do rozmno�enia.
Nie ma ju� czarodziejskich r�d�ek. Sko�czy�y si�.
W dzieci�stwie bardzo lubi�em czyta�. Teraz jako� mniej. No, krymina�y, czasem fantastyk� albo co� modnego. A w dzieci�stwie po�era�em ksi��ki, rodzice mnie nauczyli. Bajki, fantastyk�. Wtedy te� wierzy�em w czarodziejskie r�d�ki. Z przyjemno�ci� wr�czy�bym tak� Dimie, niech spr�buje. Gorzej ju� nie b�dzie.
A mo�e powinienem by� optymist�? W tym sensie, �e mo�e by� znacznie gorzej?
Dopi�em wino i odstawi�em kieliszek. Tak, dziwny nap�j. Egzotyczny.
Pomy�la�em, �e dzisiaj rano rodzice powinni wr�ci� z Turcji.
Od trzech lat nie mieszka�em z rodzicami. W gruncie rzeczy to by�a wy��cznie ich zas�uga, sam pewnie sk�ada�bym na to mieszkanie jeszcze z dziesi�� lat. Podarowali mi mieszkanie i wystawili z domu. Najpierw by�em lekko ura�ony, mimo wszystkich bezspornych zalet w�asnego lokum, potem przyjrza�em si� przyjacio�om mieszkaj�cym z rodzicami i zrozumia�em, jak wielk� s�uszno�� mieli moi rodzice. Mimo wszystko �ycie z mam� i tat� psuje cz�owieka, kt�ry ju� sko�czy� szko��. Mo�na przy tym nie�le zarabia�, a nawet utrzymywa� rodzic�w, ale mieszkaj�c z nimi, po prostu przestaje si� dorasta�. Przejmuje si� styl �ycia rodzic�w, cz�owiek konserwuje si�, zostaj�c m�odsz� kopi� ojca. Taki uk�ad sprawdza si� jedynie w wiejskiej rodzinie i tylko w stosunku do najstarszego syna. Nic dziwnego, �e we wszystkich bajkach sukcesy osi�ga najm�odszy, kt�ry wyrusza, w poszukiwaniu szcz�cia gdzie go oczy ponios�. Tysi�ce takich najm�odszych syn�w gin� w drodze, ale jednak niekt�rzy �api� swego niebieskiego ptaka. Na ch�opsk� rol�, do solidnego, pracowitego najstarszego syna niebieskie ptaki nie przylatuj�.
Sta�em przed wej�ciem do bloku rodzic�w, w kt�rym sp�dzi�em ca�e dzieci�stwo, i patrzy�em w okna. Zapada� zmierzch, w kuchni ju� pali�o si� �wiat�o.
Zdawa�em sobie spraw�, �e skoro nie poznali mnie przez telefon, to pewnie nie poznaj� mnie r�wnie�, gdy stan� na progu. Ale mimo wszystko chcia�em tam stan�� i zadzwoni� do drzwi. Po co?
Co� si� zmienia. Co� si� stanie. Czu�em to. Czu�em te�, �e niepr�dko zobacz� swoich rodzic�w. Mo�e nawet nigdy.
Kod do drzwi wej�ciowych si� nie zmieni�. Wszed�em, wezwa�em wind� i spokojnie patrzy�em na schodz�c� z pierwszego pi�tra Gal�. Kiedy�, jeszcze w �smej klasie ca�owali�my si�, w�a�nie tutaj, przed wind�. Galka przesun�a po mnie ostro�nym spojrzeniem i wysz�a z bloku.
Wszystko w porz�dku, Gala, nie jestem ani psychopat�, ani z�odziejem.
Winda zjecha�a.
Wjecha�em na g�r�, wyszed�em, posta�em chwil� przed drzwiami i nacisn��em przycisk dzwonka. Us�ysza�em kroki niemal od razu � i nagle pomy�la�em, �e rodzice b�d� mnie pami�ta�. �e si� niepokoj�. �e czekaj� i na pewno mnie rozpoznaj�.
Drzwi otworzy� ojciec. Otworzy� od razu, nie patrz�c w wizjer � g�upie przyzwyczajenie, za kt�re krzyczeli�my na niego mama i ja.
��Tak, m�ody cz�owieku? � zapyta� dobrodusznie ojciec.
Patrzy�em na niego i my�la�em, �e bardzo si� postarza�. Mimo �wie�ej opalenizny i og�lnie wypocz�tego wygl�du bardzo postarza� si� przez te ostatnie dwa lata. A przecie� dba o siebie, uprawia sport, nie nadu�ywa alkoholu i pali raz w miesi�cu, dla towarzystwa. Zupe�nie jakby zdj�to opask� z moich oczu, jakbym nagle przejrza� i zrozumia�: rodzice si� postarzeli. S� ju� grubo po pi��dziesi�tce.
��Dzie� dobry � powiedzia�em. � Ja� szukam Kiry�a.
��Jakiego Kiry�a?
��Czy mieszka tu Kiry� Maksimow?
��Hmm� � Ojciec pokiwa� g�ow�. � Maksimow to ja. Ale ja mam na imi� Dani�a.
��Pan? � Nie odrywaj�c od niego wzroku, pog�adzi�em brew gestem cz�owieka zak�opotanego, kt�ry szuka s��w. � Nie, Kiry� jest moim r�wie�nikiem. Byli�my razem w wojsku, ale zgubi�em adres. Mieszka gdzie� tutaj, w tej okolicy. Dosta�em ten adres w biurze adresowym. Nie ma pan czasem syna Kiry�a?
Co� ledwie uchwytnego, jakby zastarza�y, przebrzmia�y smutek przemkn�� przez twarz ojca.
��Nie, m�ody cz�owieku.
��A
W przedpokoju pokaza�a si� matka. No, prosz�. Ona wygl�da�a m�odziej! Jednak por�d i troska o dziecko wychodz� kobietom na zdrowie.
��Dani�a?
��Pomy�ka � wyja�ni� ojciec, nie odwracaj�c si�. � Ten m�ody cz�owiek szuka Kiry�a Maksimowa, dali mu adres w biurze adres�w.
��Przepraszam, �e niepokoi�em � wymrucza�em.
Ojciec mimo wszystko patrzy� na mnie� jakby z pow�tpiewaniem. W zadumie. Jestem do niego podobny, musia� widzie� we mnie swoje rysy, i to go stropi�o.
Mama patrzy�a z tym samym pow�tpiewaniem. No tak, ona to podobie�stwo widzi wyra�niej.
��Przepraszam � powt�rzy�em i poszed�em do windy.
Wind� ju� kto� �ci�gn�� na parter, musia�em czeka�. Ojciec przygl�da� mi si� jeszcze przez chwil�, w ko�cu zamkn�� drzwi. Wyt�y�em s�uch. Albo pomog�y mi zdolno�ci funkcyjnego, albo matka m�wi�a troch� za g�o�no, w ka�dym razie us�ysza�em:
��Ten ch�opiec jest podobny do ciebie.
��Co chcesz przez to powiedzie�? � zapyta� ojciec z lekkim rozdra�nieniem.
��Ale� nic.
��A jednak?
No prosz�. Teraz matka zacznie podejrzewa�, �e ojciec mia� dziecko na boku. G�upio wysz�o.
Jak dla nich wygl�da�o moje znikni�cie? Moje rzeczy i dokumenty rozpad�y si�, moja twarz znikn�a ze zdj��, w starych rachunkach za mieszkanie cyfra �3� zmieni�a si� na �2�? A co si� sta�o z pami�ci�? Matka zapomnia�a nawet o tym, �e by�a w ci��y? A mo�e my�li, �e dziecko umar�o przy porodzie? Co zast�pi�o w ich pami�ci lata sp�dzone ze mn�? Ekscytuj�ce podr�e i spotkania z przyjaci�mi? A mo�e puste, zimne wieczory? We dwoje, zawsze tylko we dwoje.
Opar�em si� czo�em o brudne lustro wisz�ce w windzie.
Nie tylko mnie okradli. Moim rodzicom odebrali mnie, daj�c w zamian niepotrzebny czas wolny i pustk� w duszy.
Tak si� pewnie dzieje, gdy funkcyjni kradn� ca�e kraje i �wiaty. Oto by� sobie kraj. Jaki� taki nieporadny, k�opotliwy, sprawiaj�cy problemy, zas�uguj�cy na nieustann� nagan�. A potem trach! � i kraju nie ma. I jeszcze ci t�umacz�, �e nigdy nie by�o takiego kraju, �e to tylko z�udzenie, mira�. �e w�a�ciwie powiniene� by� wdzi�czny za uwolnienie od problem�w, za to, �e mo�esz nic nie robi� i za nic nie odpowiada�. A pustka w duszy � to ca�kiem naturalne, to przecie� lekko��.
��Jak ja was wszystkich nienawidz� � wyszepta�em. I nie od razu zrozumia�em, �e powtarzam s�owa Illan.
Mo�e by do nich p�j��? S� u Kotii. Razem b�dzie nam l�ej. Nie, nie przypuszczam, �eby ucieszyli si� na m�j widok. Trzeci jest po��dany tylko w pieprznych opowiadaniach, kt�rymi Kotia zarabia na �ycie.
A zreszt�, mam do kogo p�j��.
Je�li jest m�czyzna i kobieta, je�li s�abo si� znaj�, ale co� mi�dzy nimi iskrzy, to pr�dzej czy p�niej nastaje chwila, w kt�rej pada kwestia: �Tak sobie pomy�la�em, �e zajrzꅔ. Albo nie nastaje, ale wtedy stosunki si� ko�cz�, nim zd��y�y si� zacz��.
Zwykle dzieje si� tak, �e w mieszkaniu dziewczyny (cz�ciej), albo m�czyzny (rzadziej) rozlega si� dzwonek do drzwi. Albo dzwoni telefon. Ten, kto przyszed�, m�wi: �Tak sobie pomy�la�em, �e zajrzꅔ. Czasem dodaje: �Wydawa�o mi si�, �e na mnie czekasz��. Ale to ju� zale�y od �y�ki romantyzmu. Najwa�niejsze jest owo: �Tak sobie nagle pomy�la�em��.
Pomy�la�em, �e przyjd�. Pomy�la�am, �e do ciebie zadzwoni�. Przepraszam, �e tak nie w por�, sam nie wiem, co b�dziemy robi�. Wybacz, �e
Przypadkowo��, a nawet absurdalno��, jest w tych sprawach szalenie wa�na. Mi�o�� jest z zasady nielogiczna i w�a�nie za to tak nie lubi� jej ludzie, kt�rzy z woli przypadku urodzili si� lud�mi zamiast komputerami.
Zwrot �ja nagle�� niczego nie gwarantuje. Mo�e napij� si� herbaty i rozejd�? A mo�e p�jd� do ��ka i mimo wszystko si� rozstan�? Ale je�li nie dosz�o do tego �nagle��, to mi�o�ci jeszcze nie ma. Jest przyja��, nami�tno��, przywi�zanie � mn�stwo dobrych rzeczy i uczu�. Ale nie mi�o��.
Heroiczna m�oda konspiratorka Nastia Tarasowa mieszka�a na Prieobria�ence. Dzielnica nie nale�a�a do presti�owych, ale Nastia mieszka�a w �adnym nowym apartamentowcu z ochron�, w studiu na ostatnim pi�trze, zapewne kupionym przez porz�dnego biznesmena Misz�. Znalem jej
Gdzie mieszka Misza, wiedzia�em r�wnie�. Na Rublowce, tak jak przysta�o na powa�nego cz�owieka.
Ochron� przed wej�ciem min��em bez problemu. Uprzejmie poda�em adres i nazwisko, a gdy ochroniarz poprosi� mnie o dokumenty, po prostu pokr�ci�em g�ow� i powiedzia�em, niczym Wolf Messing opuszczaj�cy �ubiank� albo Obi-Wan Kenobi m�c�cy w g�owie imperatorskim �o�dakom:
��Nie potrzebujesz moich dokument�w.
��Nie potrzebuj� � zgodzi� si� ochroniarz i otworzy� wewn�trzne drzwi. � Wszystkiego dobrego.
Nieco rozczarowany brakiem widowiskowych efekt�w, wszed�em na zadbany teren, gdzie wzd�u� wy�o�onych kamieniami �cie�ek pali�y si� latarnie, a na placyku dla ps�w sm�tni mieszka�cy wyprowadzili swoich superrasowych pupili i razem z nimi mokli na deszczu.
Wideodomofon przy klatce r�wnie� nie stanowi� problemu. Nie patrz�c, wystuka�em kod
Porz�dny dom. Czysta klatka schodowa, kwiaty w doniczkach i donicach, w powietrzu kompilacja r�nych perfum � widocznie zapachy wszystkich mieszka�c�w, wchodz�cych i wychodz�cych. Windy niemal�e wy�o�one marmurem, lustra l�ni� czysto�ci�, gra cicha muzyka.
Ale na pode�cie ostatniego pi�tra czeka�a mnie niespodzianka. Niespodzianka mia�a na imi� Witia, metr dziewi��dziesi�t wzrostu oraz szerokie bary. Widzia�em go ju�, gdy Michai� i Nastia szli do Antyku na koncert.
Ochroniarz r�wnie� mnie pozna�. Odklei� si� od �ciany i stropiony popatrzy� najpierw na mnie, a potem na drzwi mieszkania, kt�re kazano mu ochrania�.
��Dobry wiecz�r, Witia � powiedzia�em.
��Tam nie wolno � oznajmi� Witia martwym g�osem.
��Mnie wolno.
Witia pokr�ci� g�ow�.
Mo�e niewystarczaj�co si� skoncentrowa�em, a mo�e w prostej duszy ochroniarza nie by�o miejsca dla wi�cej ni� jednego pana?
��Nie wolno � powt�rzy� z b�lem w g�osie. � No, naprawd� panu m�wi�, nie wolno.
��No to co zrobisz?
Witia spos�pnia�. Najwidoczniej wiedzia�, �e wszystkie jego mi�nie i ca�e przygotowanie spasuj� wobec niepozornego funkcyjnego.
��Niech mi pan chocia� da w twarz! � poprosi�. � �eby by� siniak�
��Sam sobie poradzisz � powiedzia�em z wyrzutem. � Przecie� jeste� m�czyzn�.
Zostawi�em Witi�, spogl�daj�cego ze smutkiem na swoj� pot�n� pi��, i podszed�em do drzwi. Ju� mia�em zadzwoni�, gdy odkry�em, �e drzwi nie s� zamkni�te.
��Puk, puk � powiedzia�em, wchodz�c.
Nie us�yszeli mnie, k��cili si�.
Mieszkanie by�o niedu�e, jak na standardy tego domu � pi��dziesi�t metr�w. Wolna przestrze� z dwiema kolumnami, zdobionymi p�kami i jakim� malarstwem w rodzaju sprzedawanego na izmaj�owskim wernisa�u. Pod jedn� �cian� du�e okr�g�e ��ko, naprzeciwko plazmowy telewizor na �cianie, stolik i fotele. W jednym k�cie kuchnia odgrodzona barem, �azienka oddzielona p�przezroczyst� �ciank� z kolorowych szklanych blok�w. Kiedy si� ma dziewi�tna�cie lat, takie mieszkanie wydaje si� bardzo fajne, a jak si� ma dwadzie�cia pi��, powoduje rozczulenie i niejasne podejrzenie, �e szczeni�c� m�odo�� ma si� ju� za sob�.
Nastia i Michai� stali przy barze. Trzymali wysokie szklanki z jakim� drinkiem, ale nie mieli g�owy do alkoholu. Zdaje si�, �e wystarczy�o im opanowania tylko na to, �eby nape�ni� szklanki, i zaraz potem zacz�li si� k��ci�. Michai� by� w rozpi�tym p�aszczu, Nastia w kr�tkim szlafroczku.
��Nawet palcem nie kiwn��e�! � wo�a�a Nastia. � Zostawi�e� mnie tam, �ebym umar�a!
��I po co si� z nimi zwi�za�a�?! Wszystko mi opowiedzieli! � zawo�a� tym samym tonem Michai�. � Idiotka!
��Zostawi�e� mnie!
��P�niej pogada�bym z nimi i ci� wyci�gn��! � odpowiedzia� ostro Michai�. Chyba nie k�ama�. � Wtedy nic nie mo�na by�o zrobi�! Z czasem bym ci� wyci�gn��!
��Po tym, jak by mnie przer�n�o p� wsi? � Jego obietnica wcale nie uspokoi�a Nastii.
I wtedy Michai� paln�� g�upot�:
��Dla ciebie to chyba nic nowego? Przespa�a� si� z tym celnikiem?
Zdaje si�, �e Nasti� obrazi�o to pytanie.
��Nie � powiedzia�em i w tej samej chwili Nastia uderzy�a Misz� w twarz. � Nie spa�a ze mn�.
Michai� odwr�ci� si� do mnie, pocieraj�c policzek. Pochwyci�em jego spojrzenie i zrozumia�em, �e gdybym nie wszed�, on uderzy�by Nasti�.
��Co pan tu robi? � zapyta� zimno Micha�.
��Czy�bym musia� si� panu t�umaczy�?
Nie zdejmuj�c but�w, przeszed�em po m�kkiej wyk�adzinie i usiad�em w fotelu. Wci�gn��em nosem powietrze � pachnia�o jakim� jedzeniem, i to bardzo smacznym. No i sk�d mi si� wzi�a taka �ar�oczno��? Czy�by skutki zranienia?
��Nastiu, tak sobie nagle pomy�la�em, �e wst�pi�. Nie masz nic przeciwko?
��Oczywi�cie, �e nie � odpar�a. � Zrobi� ci drinka?
��Gin z tonikiem.
��Saphir, Beefeater, Gordon? � zapyta�a Nastia tonem do�wiadczonego barmana.
��Nie wiem� � Zawaha�em si�. � Wszystko brzmi tak kusz�co� Michai�, co pan proponuje?
Na twarzy biznesmena zagra�y mi�nie. Pomy�la�em, �e przypomina teraz Hipolita z
��Saphir oczywi�cie � powiedzia� Michai�. � Wszystkiego dobrego, celniku. Wszystkiego dobrego, Nastiu.
��Na razie � rzuci�a Nastia lodowatym tonem. Otworzy�a drzwi lod�wki i zagrzechota�a butelkami.
Michai� odstawi� szklank�, odwr�ci� si� i poszed� do wyj�cia. Ju� przy drzwiach stan�� i powiedzia� sucho:
��Prosi�bym ci�, �eby� wi�cej do mnie nie dzwoni�a. Nie chc� mie� nic wsp�lnego� z terrorystami. Teraz rozumiem, �e zosta�em wykorzystany.
Trzasn�y drzwi. Wzruszy�em ramionami. Ca�kiem nie�le wyszed�. W miar� godnie. Gdyby zawo�a� �dziwka� czy �histeryczka�, zabrzmia�oby to g�upio i nie na miejscu. A tak� w jego s�owach by�a czysta prawda.
��Mieszkanie trzeba b�dzie zostawi� � powiedzia�a w zadumie Nastia. � Jest na Michai�a� Zreszt�, tu jest taki czynsz, �e i tak nie da�abym rady. Wykorzysta�a, te� co�!
��Co si� obra�asz, przecie� on ma racj� � powiedzia�em. � Wykorzysta�a�?
Nastia zerkn�a na mnie spode �ba. Wrzuci�a do szklanki l�d i zapyta�a:
��A czemu ci� to interesuje?
��Mo�e chc� si� dowiedzie�, czy go kocha�a�, czy nie?
��A czy on mnie nie wykorzysta�? � Nastia poda�a mi szklank� i usiad�a na wysokim sto�ku przy barze. � Po co przyszed�e�?
��Przecie� m�wi�, przechodzi�em i pomy�la�em, �e wst�pi�.
��No, no�
��By�em u rodzic�w � wyzna�em niespodziewanie. � Nie poznali mnie. S� teraz sami. By�em jedynakiem. Ojciec si� postarza��
Nastia odstawi�a szklank� i popatrzy�a na mnie.
��Nie martw si�, Kiry�.
��Pr�buj�.
��Pomy�l: jednak �yj�. A moja mama umar�a dwa lata temu. Ojciec pije. Nic nie mog� zrobi�, nie chce mnie s�ucha�. Misza ci�gle obiecywa�, �e um�wi si� z lekarzem funkcyjnym, ale co� nie wychodzi�o. I teraz ju� nie wyjdzie na pewno.
��On wr�ci � powiedzia�em z udawanym przekonaniem w g�osie. � Na pewno.
��Nie, Kiry�. On si� przestraszy�. Wyja�nili mu, �e jestem zwi�zana z podziemiem, dzia�aj�cym przeciwko funkcyjnym w r�nych �wiatach. Mi�o, �e nas tak powa�nie oceniaj�.
��Illan jest w Moskwie � oznajmi�em. � U mojego przyjaciela.
��Wiem, dzwoni�a. Kiry�, co z nami b�dzie?
��W sensie?
��Przecie� funkcyjni nas wy�ledz�?
��Wy�ledz�. Nastiu, my�l�, �e je�li ty i Illan zrezygnujecie ze swoich idei�
��No?
��To zostawi� was w spokoju. Rozmawia�em� w zasadzie tylko o tobie. Ale s�dz�, �e Illan te� by nie ruszyli.
Nastia skin�a g�ow�, ale nic nie powiedzia�a.
��Ty i Illan mia�y�cie racj� co do Ziemi-jeden � m�wi�em dalej. � By�em tam.
��Pi�te drzwi? � o�ywi�a si�.
��Tak. To �wiat, z kt�rego przyszli funkcyjni. Ca�a reszta to ich poligony do�wiadczalne. Badaj�, co si� stanie, je�li stworzy si� �wiat teokracji, �wiat z niewolnictwem, �wiat rozwini�ty technologicznie, �wiat bez pa�stw. Tylko to ich interesuje, nic wi�cej od nas nie chc�. Mo�emy �y� spokojnie. Mo�emy wybra� sobie t� Ziemi�, kt�ra podoba nam si� najbardziej, i zamieszka� tam.
��Jako� tak wstyd. � Nastia u�miechn�a si� niewyra�nie.
��Cierpisz na nastoletni maksymalizm � zawyrokowa�em. � My�la�by kto, kr�liki do�wiadczalne. Prawdziwa wolno�� i tak jest
��Lenin to
��I mia� racj�. Nawet Robinson by� wolny tylko do czasu pojawienia si� Pi�taszka. � Upi�em �yk drinka. � Ale masz racj�, mnie te� jest strasznie nieprzyjemnie. I przy okazji, na Ziemi-jeden do mnie strzelali. By�em ranny i omal nie wykorkowa�em.
��Tak? � Nastia popatrzy�a na mnie podejrzliwie.
��Nasze rany szybko si� goj�. Innymi s�owy, mam z tymi bydlakami na pie�ku� i nie zamierzam z nimi wsp�pracowa�. Ale walczy� z nimi nie mo�emy. Te wasze g�upie, szczeniackie ataki. I czym si� one ko�czy�y? Tym, �e zabi�em tamtych ch�opc�w! A nawet gdyby�cie porwali mnie, Feliksa albo Chaja, czy kogo tam jeszcze� Co by to da�o? Przyszliby funkcyjni z Ziemi-jeden i zrobiliby nowych policjant�w. Natarliby wam uszu � jednych do Nirwany, a innych na przemia�.
Nastia potar�a dzieci�cym gestem kolano i zapyta�a:
��Czyli ty z nimi nie walczysz?
��Nie. � Pokr�ci�em g�ow�. � Wiesz, jak to jest, rzemieniem obucha nie przebijesz. Ja pasuj�. Mam zamiar pracowa� w swoim punkcie celnym. Przez okno Ziemi-jeden b�d� wylewa� pomyje i pokazywa� obra�liwe gesty, dop�ki im si� nie znudzi i nie zalej� wie�y betonem od g�ry do do�u. I� je�li chcesz� mo�esz u mnie zamieszka�.
��Co to ma by�, delikatna sugestia, �ebym zosta�a twoj� utrzymank�? � prychn�a Nastia. � Wygl�dam na dziwk�, tak?
��Nie. Podobasz mi si�.
��Dzi�ki za dobre s�owo. Nie!
��Co: nie?
��Moja odpowied� brzmi: nie! Nie mam zamiaru siedzie� jak mysz pod miot��! Ja i Illan b�dziemy walczy�. Niewa�ne, czy nam si� uda, czy nie! Lepiej umrze�, stoj�c, ni� �y� na kolanach!
Zabrzmia�o to �miesznie i naiwnie, ale szczerze. Westchn��em. Wygl�da�o na to, �e jej nie przekonam. I w tym momencie us�ysza�em:
��I po co tak, dziewczyno�?
Powt�rzy�em b��d Nastii i Michai�a � drzwi wej�ciowe pozosta�y otwarte, z czego skwapliwie skorzysta� nieproszony go��.
M�czyzna m�g� mie� czterdzie�ci lat. Wygl�da� niepozornie � ci�ki, w okularach o grubych szk�ach, z wyra�n� �ysin�. W r�kach �ciska� mokry kapelusz. Jak cz�sto widuje si� na ulicach m�czyzn w kapeluszu? Zwyk�y szary garnitur by� mokry od deszczu, ub�ocone buty i �le zawi�zany krawat dope�nia�y obrazu. Tak wygl�daj� nauczyciele z gatunku starych kawaler�w, mieszkaj�cy z mam� i monotonnie gl�dz�cy uczniom o znaczeniu postaci Bazarowa * i Ob�omowa **.
Ale ten m�czyzna nie by� nauczycielem. By� funkcyjnym.
��Kim pan jest? � Nastia zerwa�a si� z taboretu. � Co to ma by�, dzie� otwartych drzwi?
Ja te� wsta�em, zajmuj�c pozycj� mi�dzy dziewczyn� i �nauczycielem�.
��To funkcyjny policjant � oznajmi�em. � Nasz, moskiewski.
Policjant skin�� g�ow�.
��Ma pan absolutn� racj�, Kiryle. Przepraszam, �e tak bez zaproszenia. Taka praca, sam pan rozumie. Nazywam si� Andriej. Bardzo mi mi�o pana pozna�.
��Prosz� kiedy� zajrze� � powiedzia�em. � Mam wie�� na Aleksiejewskiej, otwarte ca�� dob�.
��Niestety, nie dam rady. To za daleko ode mnie, oderwa�bym si� od funkcji. W zasadzie dzia�am na po�udniowym zachodzie, ale poprosili mnie o pomoc. � Andriej u�miechn�� si� przepraszaj�co. � Szczerze m�wi�c, ta sytuacja jest dla mnie szalenie nieprzyjemna� nawet wstr�tna�
Popatrzy�em na Nasti�. Aha� Ju� jej wargi dr��. Jednak si� boimy!
��Co chce pan zrobi�? � zapyta�em.
��Mam rozwi�za� spraw� dziewczyny. � Roz�o�y� przepraszaj�co r�ce.
��Feliks obieca�, �e ona mo�e u mnie zosta� � powiedzia�em szybko. � Zna pan Feliksa?
��Nie, ale to nieistotne. Pa�ski Feliks ma racj�, oczywi�cie. Prosz� zrozumie�, nie mam nic przeciwko temu, �eby taka �adna m�oda dziewczyna �y�a� z panem. Wys�ano mnie, �ebym z ni� porozmawia�, poprosi�, �eby by�a rozs�dniejsza. Niestety, s�ysza�em ju� jej wypowied�. Bardzo poetyck� � o myszy pod miot�� i �yciu na kolanach.
��Wie pan co? Mo�e spr�bowaliby�my to naprawi�? � U�miechn��em si� serdecznie. � Wyjdzie pan za drzwi, wejdzie znowu i wtedy ja zadam Nastii to pytanie jeszcze raz.
M�czyzna zastanowi� si� i z entuzjazmem powiedzia�:
��Dlaczego nie? Widzi pan, moje zadanie wcale mi si� nie podoba� Przecie� z wykszta�cenia jestem historykiem, mo�na powiedzie�, szczurem archiwalnym. Siedz� w zakurzonym pokoiku, przegl�dam stare dokumenty� to dla mnie ogromna przyjemno��. Musi pan wiedzie�, �e zrobi�em mas� ciekawych odkry�! Niestety, nie mog� niczego opublikowa� � w czasopismach o mnie zapominaj�, listy nie dochodz�, pliki i mejle znikaj� � wie pan, nasze typowe problemy. To nic, dla mnie najwy�sz� nagrod� jest sam proces poszukiwa� naukowych. A praca policjanta jest dla ludzi o zupe�nie innym charterze. No dobrze, zaraz wracam!
I wyszed�.
Popatrzy�em na Nasti�.
��Jaki� b�azen � szepn�a.
��To funkcyjny policjant � odpar�em. � Rozma�e nas cienk� warstw� po suficie, rozumiesz?
Rozleg�o si� pukanie do drzwi. Policjant wszed� jeszcze raz i zacz�� przeciera� okulary r�kawem marynarki.
��Nastiu! � powiedzia�em g�o�no. � Olejmy tych zarozumia�ych snob�w z Ziemi-jeden! Zostaw t� dzieci�c� zabaw� w konspirator�w i przenie� si� do mnie. Mam morze. I porz�dn� restauracj� w pobli�u.
Andriej u�miechn�� si� i mru��c oczy, pokiwa� g�ow�. Potem w�o�y� okulary i popatrzy� wyczekuj�co na Nasti�.
��Ju� ci odpowiedzia�am � powiedzia�a cicho Nastia. � Nie. Nie zamierzam pogodzi� si� z okupacj�.
��No prosz� � rzek� z gorycz� Andriej i w�o�y� na g�ow� mokry kapelusz. � Dlaczego m�odo�� jest zawsze taka g�upia i nieokie�znana? Dlaczego zawsze dostaje mi si� ca�e to b�oto, ca�a ta ohydna pogoda, ta ohydna robota?
Podszed� do Nastii, niespiesznie, wycieraj�c r�ce o po�y marynarki, jakby nagle spoci�y mu si� d�onie. Zreszt� ca�y by� jaki� taki mokry, lepki. Mo�e od deszczu, a mo�e od potu?
��Niech pan zaczeka! Andriej, niech pan si� zatrzyma! Przecie� jest pan doros�ym m�czyzn�! Ona m�wi g�upstwa! Zaraz zabior� j� do siebie. Jak pomieszka u mnie to
��Nie mog� � odpar� ze smutkiem. � Taka ju� moja funkcja. Niech mi pan nie przeszkadza, Kiry�
Kopn��em go w brzuch z wyskoku � ciosem, kt�rego u�ywaj� jedynie bohaterowie wschodnich film�w.
Andriej polecia� do ty�u, na drzwi. Zachwia� si�, ale utrzyma� r�wnowag�. A ja ju� sta�em w pozycji bojowej. Ciekawe, czy ma jak�� nazw�? Mo�e Japo�czycy albo Chi�czycy jako� j� nazywaj� � �pijany �uraw�, �sraj�cy nied�wied�� albo �funkcyjny-g�upol�.
��Nie masz racji! � powiedzia� Andriej z uraz�. � Co ty
��Paszo� won � odpar�em. � Wynocha. Ja jej
Nie doko�czy�em. Przez nast�pne dziesi�� sekund wirowali�my mi�dzy kolumnami, obsypuj�c si� ciosami. Oberwa�em kilka razy w pier� � odnios�em wra�enie, �e policjant pr�buje mi z�ama� �ebra nad sercem. Nie pozosta�em d�u�ny � okulary Andrieja przemieni�y si� w kruszywo stercz�cych z jego twarzy szkie�; palce jego prawej r�ki wygina�y si� pod nienaturalnymi k�tami.
Zdaje si�, �e obaj nie czuli�my b�lu.
W pewnej chwili stwierdzi�em, �e stoimy naprzeciwko wielkiego francuskiego okna, mocno trzymaj�c si� za r�ce i usi�uj�c uderzy� przeciwnikiem o szyb�, i nic nam z tego nie wychodzi.
��Idiotyczna sytuacja, kolego! � zawo�a� Andriej, mrugaj�c. Z jego prawej powieki stercza� od�amek szk�a. Przeszed� mnie dreszcz na my�l, �e przy ka�dym ruchu powieki szk�o szoruje rog�wk�. � Jestem zbyt daleko od swojej funkcji i to mnie os�abia� To remis, pat!
��Odejd�! � zaproponowa�em. � Odejd� i zostaw nas!
��Nie mog�! Musisz mnie zrozumie�!
��Nic nie musz�!
��Czyli b�dziemy walczy� dop�ty, dop�ki nie pojawi si� kto� trzeci. Tak?
��Tak � oznajmi�a stoj�ca za jego plecami Nastia i z ca�ej si�y waln�a go w g�ow� mosi�nym kocio�kiem.
O, taki kocio�ek to nie to samo, co teflonowe �byle co� z patentowanym, wielowarstwowym dnem. To tajna bro� Azjat�w, przyjaciel bojowy Tatar�w i Mongo��w, wierny towarzysz turysty i miejskiego amatora smacznej wy�erki. Kocio�ek nie potrzebuje warstw w�tpliwego pochodzenia, nie ��da p�yn�w do mycia, rozpuszczaj�cych t�uszcz nawet w zimnej wodzie, nie wymaga druciak�w i szczotek. Kope� bywa�ego kocio�ka wype�nia wszystkie jego pory i tworzy l�ni�c� czarn� powierzchni�, zachowuj�c� aromaty niegdysiejszych pilaw�w, pieczonego mi�sa, szurpy i tych wszystkich da�, kt�re kocio�ek widywa�. W starym, dobrym kocio�ku najprostsza potrawa przemienia si� w danie z ba�ni tysi�ca i jednej nocy, a sam kocio�ek staje si� z biegiem czasu coraz ci�szy, nosz�c na swojej antracytowej powierzchni �lady historii.
Ten kocio�ek mia� swoj� histori� i by� pe�en pilawu. I s�dz�c po tym, jak �adnie si� rozsypa� si� w powietrzu ry�, ciemnoczerwony od oleju sezamowego, z�ociste kawa�eczki marchewki, aromatyczne g��wki czosnku i kawa�eczki baraniny � ten pilaw by� ca�kiem niez�y. Co tam niez�y � by� najprawdziwszy!
Andriej przewr�ci� oczami, oklap� i siad� nieprzytomny na pod�odze.
Ja i Nastia popatrzyli�my na siebie.
��Znam pewnego Murzyna � oznajmi�em � kt�ry lubi wymachiwa� kuflami z piwem. Powinni�cie spotka� si� na ringu.
��Pomog�am?
��Jeszcze jak! � odpar�em zgry�liwie. � Poczynaj�c od chwili, gdy o�wiadczy�a�, �e nie pogodzisz si� z okupacj�.
��Nie chc� k�ama�.
Odwr�ci�a si�, postawi�a kocio�ek na barze. Leciutko tr�ci�em nog� Andrieja. Historyk le�a� spokojnie.
Podszed�em do baru i wsadzi�em r�k� do kocio�ka, przesuwaj�c na jeden brzeg resztki ry�u i marchewki. Nabra�em i parz�c palce gor�cym olejem, wpakowa�em gar�� pilawu do ust. Zach�ystuj�c si� aromatem i �lin� wype�niaj�c� ca�e usta, wykrztusi�em:
��Ale dobre! � Zerkaj�c z �alem na le��ce na pod�odze resztki pilawu, zapyta�em: � Gdzie si� nauczy�a� robi� taki pilaw?
��M�j tata dorasta� w uzbeckim kisz�aku. Nauczyli go staruszkowie z bia�ymi brodami.
��A walczenia kocio�kiem? Czy to uzbecka sztuka walki?
��Kobieca.
Zerkn��em na zegarek.
��Daj� ci trzy minuty na spakowanie rzeczy i spadamy st�d.
��A jak nie zechc�?
��To p�jd� sam � odpar�em szczerze. � To, �e pokonali�my policjanta, to cud. Przypadek.
Nie spiera�a si�. Otworzy�a drzwi szafy, wyj�a niedu�� torb�, zacz�a wrzuca� do niej jakie� szmatki. Na chwil� oderwa�a si� od tego zaj�cia, �eby mi rzuci� k��bek sznurka.
���ap!
��Po co?
Nastia zawaha�a si�.
��A co, chcesz go zabi�?
Spojrza�em na nieszcz�snego historyka. Szczerze m�wi�c, nie by�em na niego z�y. Dwie minuty temu bez wahania z�ama�bym mu kark, gdybym mia� tak� mo�liwo��, ale teraz�
Przykl�k�em i zwi�za�em Andriejowi r�ce za plecami, a potem tym samym sznurkiem zwi�za�em mu nogi. Nylonowy sznurek nie jest najlepszy do takich cel�w, ale stara�em si� robi� mocne w�z�y.
��Testem gotowa � oznajmi�a Nastia. � Oj, nie�
Bez wahania zrzuci�a szlafrok i zacz�a wk�ada� d�insy. Prychn��em i demonstracyjnie spojrza�em na zegarek.
��Masz jeszcze dwadzie�cia sekund.
��Normalny m�czyzna poprosi�by, �ebym si� nie �pieszy�a � odci�a si� Nastia.
��Jestem normalny. Ale chc� �y�.
Pogoda zepsu�a si� ostatecznie. La� zimny deszcz, d�� silny wiatr, a przy tym w chmurach jakim� cudem powsta� prze�wit, w kt�rym pojawi� si� wielki pyzaty ksi�yc. Ulice �wieci�y pustkami; w oddali, przed wej�ciem do metra nie by�o ludzi, nawet �ywego ducha. Kierowcy zupe�nie zapominali o uprzejmo�ci i p�dzili po ka�u�ach, nie zwalniaj�c.
���ap okazj� � poleci�em Nastii. � M�w: �Do Aleksiejewskiej�. Nie �a�uj pieni�dzy.
��A co, nie przyjecha�e� samochodem? � zdumia�a si�. Usi�owa�a otworzy� parasol, ale silne porywy wiatru wywraca�y go na drug� stron�.
��Ja w og�le nie umiem prowadzi�! A ty co, te� nie masz samochodu?
��Po mnie Misza przysy�a� samoch�d z kierowc�!
��Pi�knie �y� nikomu nie zabronisz � mrukn��em i rozejrza�em si�. Na razie cicho. Nie wida� nowych policjant�w.
Zatrzyma� si� stary �iguli. Kierowca nie pyta�, dok�d jedziemy i ile zap�acimy, burkn�� tylko: �Wsiadajcie� i od razu ruszy�. Usiad�em na przednim siedzeniu, zerkn��em na niego czujnie. A nu��
Nie, chyba jednak cz�owiek. Zwyk�y, niem�ody, zm�czony i troch� nerwowy.
���e te� was nie zmy�o � powiedzia� kierowca. � Leje jak z cebra! Nad ranem pewnie spadnie �nieg, popatrzcie, jakie niebo czerwone. A pani� mo�na wy�yma�. Za lekko si� pani ubra�a.
��Zgadza si� � odpar�a dziarsko Nastia. � Tak wysz�o, musieli�my ucieka� od znajomych.
��A co si� sta�o?
��Jeden g�upek si� upi� i zacz�� si� do mnie klei� � oznajmi�a Nastia. � Pietia ledwie go uspokoi�� Ale jak tu si� bawi� po czym� takim�
I zn�w ta zabawa w konspirator�w. Zamrucza�em co� bojowo, jak przysta�o na bohaterskiego Pieti�.
��Tote� widz�, �e na pa�skim policzku siniak jak z�oto � stwierdzi� kierowca, zerkaj�c na mnie.
Potar�em ko�� policzkow�.
��Nie, po lewej. Nie czuje pan? Siniak jak malowanie. Z bokserem si� pan bi�, czy co?
��U�mieje si� pan, z historykiem.
Kierowca rzeczywi�cie si� za�mia�.
��Historia to straszna si�a. Ale pi�� to nie ich bro�, oni zwykle pi�rem walcz�. Niech pan przy�o�y kawa�ek surowego mi�sa, �ci�gnie, pomo�e.
��Jak poca�uj� to jeszcze lepiej pomo�e � oznajmi�a Nastia.
Wymienili�my spojrzenia przez lusterko wsteczne. Nastia u�miecha�a si� filuternie.
W stosunkach damsko-m�skich do dzi� pozosta�o co� pierwotnego. Wystarczy pobi� si� o kobiet�.
��Dok�d jedziemy? � zapyta� w ko�cu kierowca.
��Do domu � odpar�em. � Do Aleksiejewskiej.
Je�li wierzy� Borgesowi, to wszystkie tematy literackie, a wi�c wszystkie wydarzenia na �wiecie mo�na sprowadzi� do czterech podstawowych: wyprawa po skarb, obl�enie lub obrona twierdzy, powr�t do domu i samob�jstwo boga. Z tym, �e o samob�jstwie boga cz�sto si� zapomina, a pozosta�e trzy w�tki sprowadza si� do opowie�ci o mi�o�ci, Indianach lub o Nowym Roku. Nie przypuszczam jednak, �eby Borges si� z tym spiera�. Przecie� mi�o�� to w�a�ciwie wyprawa po skarb, wojowniczy Indianie i walka o twierdz� s� nierozerwalnie zwi�zane, a co mo�e si� r�wna� ze �wi�tem Nowego Roku? Tylko powr�t do domu. Co si� za� tyczy samob�jstwa Boga, to wsp�cze�ni bo�kowie nie s� sk�onni do takich gest�w.
W dobrej opowie�ci wszystkie trzy tematy id� jeden po drugim. Odyseusz wyrusza po skarby, oblega Troj� i p�ynie do domu. Iwan carewicz jedzie po jab�ka, okrada zamek Ko�cieja i wraca do ojca. Wilk po kolei oblega trzy domki prosiaczk�w, a potem ucieka, gdzie pieprz ro�nie.
Moja wyprawa po skarby wyra�nie zaczyna�a prowadzi� do obrony twierdzy. Tylko �e ja nie mia�em szans wr�ci� do domu.
Obok wie�y nikt na nas nie czeka�. Weszli�my do �rodka. Sprawdzi�em wszystkie drzwi, potem wszed�em na pierwsze pi�tro i wyjrza�em przez okna.
Cicho. Pusto.
��Wszystko w porz�dku? � spyta�a Nastia.
��Dzi�ki twoim staraniom � mrukn��em. � No i co? Jeste�my u mnie. A przecie� od razu proponowa�em, �eby tu przyj��! Tylko teraz wisi na mnie b�jka z policjantem!
��Na nas.
Machn��em r�k�. Wyj��em telefon, wybra�em numer Kotii. D�ugo nie odbiera� � nic dziwnego, zbli�a�a si� p�noc.
��Tak? � burkn�� niezadowolony Kotia.
��M�wi Kiry�. Nastia jest u mnie.
��Jaka Nastia? Ta, kt�ra list?�
��Tak. Przyszed� po ni� policjant funkcyjny. Zabra�em j� i przywioz�em do siebie.
��Pobi�e� policjanta? � zachwyci� si� Kotia. � Ale super!
��No, megaczad. W ka�dej chwili mog� po mnie przyj��.
��E tam, nie przypuszczam� Nie s�dz�, �eby w takiej sytuacji dzia�ali bez zastanowienia.
��Mog� przyj�� r�wnie� do ciebie.
��A co ja mam z tym wsp�lnego?
��Udzieli�e� schronienia Illan. A ona na pewno interesuje ichnie mniej ni� Nastia.
Kotia sapn�� i spyta�:
��To co proponujesz? Wyjecha�?
��Najlepiej. Albo przyjed�cie do mnie. W wie�y chyba zdo�am was ochroni�, nawet przed policjantem. Zapytaj Illan, ona si� na tym zna.
��Zaraz�
Przez jaki� czas w s�uchawce panowa�a cisza. Czeka�em, ramieniem przyciskaj�c telefon do ucha, i patrzy�em na Nasti�. Sta�a przy oknie wychodz�cym na Arkan. Chyba wyczu�a moje spojrzenie, bo si� odwr�ci�a.
��To w�a�nie jest
��Tak.
���adnie tu� Wida� wie�� telewizyjn�, tam daleko.
��Ostankino. Dok�adnie taka sama jak nasza. Widocznie uznali j� za udan� budowl�.
��Po co
Jakie z niej jeszcze dziecko.
��Nastiu� �y� normalnie to w�a�nie znaczy eksploatowa�, niestety.
��Nie powinno tak by�!
��Ale jest.
��Powinni�my ich pokona�!
Roze�mia�em si�.
��Pokona�? To w�a�nie oznacza eksploatacj� innych ludzi. Posy�anie ich na �mier�. Zniweczenie plan�w tych z Ziemi-jeden. Pokonamy ich i zanim si� obejrzymy, zajmiemy ich miejsca i jaka� dziewczyna z Ziemi-jeden b�dzie m�wi�: �Czemu nie pozwalaj� nam normalnie �y�, przecie� tak by� nie powinno!�.
��Czyli co? � spyta�a cicho Nastia. � Racj� ma zawsze silniejszy?
Na szcz�cie g�os Kotii znowu pojawi� si� w telefonie, uwalniaj�c mnie od odpowiedzi.
��Kiry�? Illan m�wi, �e nie powinni�my si� do ciebie pcha�. Ju� lepiej wyjedziemy z Moskwy. Zna takie rejony, gdzie nie ma funkcyjnych, gdzie nie si�gn� policjanci. Mo�e pojedziecie z nami?
��Jak? � spyta�em z rozdra�nieniem. � Zapomnia�e�, �e jestem przykuty do wie�y?
��Wybacz � stropi� si� Kotia. � W takim razie my si� zbieramy. Spr�buj� potem do ciebie zadzwoni�!
��Dobra.
No prosz�. I ju�. Nie, ja wiem, oczywi�cie maj� racj�, lepiej, �eby si� na razie ukryli� A ja? Nie, walczy� nie b�d� na pewno. Spr�buj� jako� za�agodzi� ca�� spraw�, w ko�cu nikogo nie zabili�my.
��Nie przyjad�? � spyta�a Nastia.
��Nie � westchn��em. � Illan uwa�a, �e powinni si� ukry� w regionie, w kt�rym nie ma funkcyjnych. Ona zna takie miejsca. Mog�aby� z nimi pojecha�.
��Kusz�ca propozycja � powiedzia�a ironicznie i zamilk�a. � Wprawdzie tw�j przyjaciel to nie m�j idea� m�czyzny, ale co� w nim jest� A co ty zrobisz?
��Spr�buj� si� dogada�. P�j�� na uk�ad. Jestem po�yteczny dla funkcyjnych, i mam niez�e miejsce.
��W takim razie zostan� z tob� � oznajmi�a twardo Nastia.
��I zn�w o�wiadczysz, �e chcesz z nimi walczy�? Mo�e zauwa�y�a�, �e oni tego nie lubi�?
��Obiecam, �e ju� nie b�d�. Ale nie my�l sobie, to b�dzie k�amstwo!
R�ce mi opad�y. K�amstwo! Ha! Niech spr�buje sk�ama� policjantowi funkcyjnemu.
Nastia tymczasem podesz�a do nast�pnego okna i niespodziewanie zawo�a�a:
��Kiry�! Zobacz, jak pi�knie!
Rzeczywi�cie by�o pi�knie. Ksi�yc w pe�ni, podobny do tego widzianego z naszej Ziemi, tu wydawa� si� znacznie wi�kszy. L�ni�ca milionami ognik�w g�ad� morza. Wiatru prawie nie by�o. Morze oddycha�o spokojnie, ko�ysz�c na falach migotliwe ognie.
��Plankton si� �wieci � paln��em. Wyrwa�o mi si� niespodziewanie i zupe�nie nie na miejscu.
��Plankton? Jakie to ciekawe! � Nastia nadal patrzy�a w okno. � Dziewczyna m�wi: �Jaki pi�kny ksi�yc!�, a ty zaczynasz z ni� rozmawia� o sk�adzie chemicznym regolitu i albedo powierzchni ksi�yca?
��Pierwszy raz widz� dziewczyn�, kt�ra zna s�owo regolit � odpar�em uczciwe. � Nie, nigdy wcze�niej nie prowadzi�em takiej rozmowy.
��Zna�am jednego ch�opaka, matematyka. � Nastia skin�a g�ow�. � Jecha� poci�giem i zakocha� si� w konduktorce, kt�ra dyskutowa�a z nim o funkcjach. Matematycznych oczywi�cie. Omal nie wysiedli razem z poci�gu i nie wzi�li �lubu.
��A co im stan�o na przeszkodzie?
��Nie pami�tam. Chyba nie za bardzo orientowa�a si� w rachunku tensorowym�
Ostro�nie obj��em Nasti� pochyli�em si�, wtuli�em twarz w jej w�osy. Powoli odwr�ci�a g�ow� i poca�owali�my si�. Przytuli�a si� do mnie, popatrzy�a mi w oczy. Byli�my jednego wzrostu. Pomy�la�em, �e wszystkie moje poprzednie dziewczyny by�y p� g�owy ni�sze.
��Je�li teraz wyjdziemy� tam� � skin�a g�ow� w okno � to wszystko b�dzie tak, jak w ameryka�skim filmie.
��Uwielbiam ameryka�skie filmy � odpar�em. I niemal w to uwierzy�em.
Ale na pla�� poszli�my nie od razu. Do ��ka by�o znacznie bli�ej.
��Kiry�, gniewasz si� na mnie?
��Nie�
Le�a�em na ko�drze rzuconej na piasek i patrzy�em w przejrzyste nocne niebo. Powietrze by�o czyste, jakby ca�� atmosfer� ze Skansenu wywia�o w kosmos. Pog�adzi�em Nasti� po policzku, odnalaz�em palcami wargi, jakbym zapami�tywa� rysy jej twarzy jak niewidomy.
��Za co mia�bym si� na ciebie gniewa�, g�uptasie?
��Sk��ci�am ci� z twoimi. Przepraszam. Nakr�ci�am si�. Misza zachowa� si� jak ostatni tch�rz, a ty te� zacz��e� by� ostro�ny.
Unios�a si� na �okciu, popatrzy�a na mnie � w �wietle ksi�yca jej sk�ra sta�a si� srebrzy�cie matowa � i nagle klepn�a si� w wargi.
��Co� ty?
��G�upia jestem! Po co o nim m�wi�? Wiem, �e m�czy�ni tego nie lubi�.
��Ho, ho, co za u�wiadomienie! M�w, wszystko mi jedno.
��Nie, nie, wi�cej nie b�d�. Nawet nie chc� o nim s�ysze�, a co dopiero m�wi�. Naprawd� ci si� podobam?
��Tak.
��Illan m�wi�a, �e funkcyjni rzadko utrzymuj� stosunki z lud�mi. D�u�sze stosunki� Pami�tasz, jak w
��Sk�d ty jeste� taka m�dra? Mo�e te� jeste� funkcyjn�? Funkcyjna bibliotekarz?
��Nie odm�wi�abym. � Nastia przesun�a d�oni� po moim brzuchu. � To pewnie ciekawe.
��B�d� mia� na g�rze bibliotek� � powiedzia�em. � To znaczy ju� mam, tylko pust�. Je�li teraz dogadamy si� z funkcyjnymi� Zreszt�, co ja m�wi�! Na pewno si� dogadamy. Mo�na b�dzie zrobi� tak� bibliotek�, �e ho, ho! I poprosimy, �eby zrobili ci� funkcyjnym.
��A to mo�liwe?
��No przecie� jako� to robi�. � Wyci�gn��em r�k�, dotkn��em jej piersi. � Nie, nie chc�, �eby� by�a bibliotekark�. Zepsujesz sobie wzrok i b�dziesz nosi� okulary z grubymi szk�ami. I b�dziesz ca�y czas chodzi� z nosem w ksi��ce.
��B�d� zdejmowa� okulary i chodzi� z nosem w tobie. O, tak�
Opad�a na mnie mi�kko, poca�owa�a mnie w szyj�, w brzuch, zacz�a zsuwa� si� coraz ni�ej�
��Nastiu, nawet funkcyjni czasem si� m�cz� � powiedzia�em tragicznym szeptem.
��Zaraz zobaczymy�
��To nieuczciwe. � Chwil� p�niej doda�em: � Nie, to jeszcze bardziej nieuczciwe!
Nastia za�mia�a si� cicho. Przez minut� patrzy�em na jej sylwetk� na tle nieba, otulon� �wiat�em ksi�yca i morskim wiatrem, to wznosz�c� si�, to opuszczaj�c� nade mn�. Gdy us�ysza�em, jak przy�pieszy� jej oddech, pochwyci�em jej d�onie, �cisn��em� Nastia j�kn�a cicho, przytuli�a si� do mnie, jej cia�em wstrz�sa�y �agodne fale, ale nie zatrzyma�a si�, i chwil� p�niej to ja j�kn��em, czuj�c pradawn�, najsilniejsz� z rozkoszy.
��Podrywasz mojego ducha bojowego � powiedzia�em p�niej. � Czekaj� mnie trudne rozmowy, a ja b�d� si� b�ogo u�miecha� i odpowiada� bez �adu i sk�adu�
��Jako� si� skupisz.
��Aha.
Usiad�em, czuj�c nag�y niepok�j. Pusta pla�a, ksi�yc na czystym niebie, zamieraj�ce odblaski na falach, �adna dziewczyna obok � czego mo�na chcie� wi�cej? Chyba tylko pewno�ci jutra.
��Wyk�piemy si�?
��Chod�my.
Wsta�a i pobiegli�my razem w stron� fal � dok�adnie tak samo jak w tanich filmach.
��Bierz pod uwag�, �e jeszcze nie wiem, czy ci� kocham! � zawo�a�a Nastia, wskakuj�c do wody. � Nie wiem!
��Ja te� nie wiem! � odkrzykn��em.
To by�a prawda. I w�a�nie dlatego, �e nie bali�my si� o tym m�wi�, to by�y ostatnie chwile tej prawdy.
Przyszli do nas rano.
Obudzi�o mnie dobiegaj�ce z do�u pukanie do drzwi.Pukanie niezbyt g�o�ne, niegro�ne i nienatr�tne, za to uporczywe. Puk, puk. Przerwa. Puk. Zn�w przerwa. Puk, puk.
We wszystkie okna �wieci�o s�o�ce.
Puk, puk.
Bez wzgl�du na to, kim by� �w cz�owiek za drzwiami, wygl�da�o na to, �e si� nie �pieszy�. �e mia� du�o, bardzo du�o czasu, ca�y czas �wiata i bardzo du�o cierpliwo�ci � wi�cej ni� zwyk�y cz�owiek.
Nastia r�wnie� si� obudzi�a i usiad�a na ��ku. Popatrzy�a na mnie strwo�ona.
��Ubierz si� � poleci�em. � Kotia mia� racj�, nasz time out dobieg� ko�ca.
��Zaatakuj�?
��Nie, co� ty. Na pewno wymy�lili jak�� propozycj�. � Pog�adzi�em j� po ramieniu. � Mo�e jakie� warunki, jakie� zadania dla mnie i dla ciebie. Oczywi�cie b�dziemy si� targowa�. Obiecamy nie przeszkadza� i nie robi� wstr�t�w. Tylko prosz� ci�, b�d� szczera! Oni wyczuj� k�amstwo!
Puk. Puk, puk.
Stukano do moskiewskich drzwi � tylko one dawa�y ten �elazny pog�os. Szkoda. Wola�bym stukanie z Kimgimu i wizyt� Chaja.
��B�d� bardzo przekonuj�ca. � Nastia wsta�a i zacz�a si� ubiera�. Bia�e spodnie. Bia�a bluzka z kr�tkimi r�kawami. Letnie ubranie, dziwnie wygl�daj�ce w jesiennej Moskwie. � Wiesz, troch� si� boj�.
��To nic. � Mrugn��em do niej. � W kiepskich ameryka�skich filmach ci dobrzy zawsze wygrywaj�.
��To my jeste�my ci dobrzy?
��Trudno o lepszych � odpar�em, wk�adaj�c d�insy.
��Kiry��
��Tak?
Nastia pokr�ci�a g�ow�.
��Nie, nic. Potem ci powiem.
Ulica by�a jeszcze pusta, tak jak mog� by� puste moskiewskie ulice o sz�stej rano, gdy spadnie pierwszy �nieg. W ma�ych miastach ludzie wstaj� i k�ad� si� wcze�nie. Tylko w Moskwie, zasypiaj�cej grubo po p�nocy, mo�liwa jest taka pustka porannych zimowych ulic.
Natalia Iwanowa sta�a przed drzwiami. Wytarte d�insy, bluzka w wielkie czerwone kwiaty na czarnym tle, stare adidasy. Co jest, czy�by naprawd� pracowa�a na bazarku Czerkizowskim? Pr�szy� �nieg, w�osy Natalii przykry�a przelotna zimowa siwizna.
��Mog� wej��?
��A je�li odm�wi�?
��To tylko wszystko jeszcze bardziej skomplikujesz � odpar�a powa�nie Natalia.
��No to wejd�.
Natalia sz�a za mn� � nie chcia�em odwraca� si� do niej plecami, ale jeszcze bardziej nie chcia�em okazywa� strachu. Weszli�my na pierwsze pi�tro; Natalia rozejrza�a si� i spyta�a:
��A gdzie twoja przyjaci�ka?
��Robi �niadanie. � Podsun��em jej krzes�o. � Siadaj, nie przysz�a� prosi� na wesele.
��Dzi�kuj�. � Usiad�a, pochyli�a si� nad sto�em, opar�a podbr�dek na d�oniach. Przez jaki� czas przygl�da�a mi si�, potem u�miechn�a si� i mrugn�a. � No i co, podopieczny? Nawywija�e�?
��Nawywija�em � odpar�em pokornie.
��To nic. Co� wymy�limy. � Spowa�nia�a. I od razu z wyrzutem powiedzia�a: � Co za diabe� w ciebie wst�pi�? Sk�d ta pycha? Otworzy�e� drzwi do Arkanu po raz drugi w ca�ej historii naszego �wiata. Brawo! Powiedzmy sobie szczerze � pod wzgl�dem energetycznym to bardzo skomplikowany proces. To tak, jakby p�yn�� pod pr�d. Ale poradzi�e� sobie. Powitali ci�? Powitali. Zrobili ci wspania��, wielkoduszn� propozycj�: zosta� r�wnym. Sta� si� jednym z nas.
��Z was?
��Nie ma sensu teraz k�ama�, skoro ju� sam wszystko zrozumia�e�. Tak, jestem z Arkanu. Moja praca to wdra�anie funkcyjnych.
��Po co to robicie? Rozumiem, �e eksperymentujecie, ale po co my jeste�my wam potrzebni? Do towarzystwa? S�u�ba z�o�ona z aborygen�w? Dlaczego w�a�nie ja? Czemu nie ambitny polityk Dima albo biznesmen Misza?
��Nie zrozumia�e�? � zapyta�a Natalia ze szczerym zdumieniem. � No wiesz, Kiry�� Nie, nie b�d� teraz nic wyja�nia�. Najpierw musimy zako�czy� spraw� z tob�.
��No to ju� � mrukn��em. � Co, znowu walniecie bomb�?
��Mamy r�wnie� inne metody � odpar�a Natalia. Nie grozi�a, jedynie informowa�a. � A tamta bomba� Musieli�my sprawdzi�, czy wasza technologia mo�e wyrz�dzi� krzywd� naszej. Kiry�, i co ja mam z tob� zrobi�?
��Rozumiem, �e mo�esz ze mn� zrobi�, co zechcesz?
��Tak. Porzu� swoje plany targowania si�. Jak postanowi�, tak b�dzie. Podzi�kuj, �e ci� lubi�.
��Dzi�kuj� � powiedzia�em ponuro.
��Nie b�dziesz wchodzi� do Arkanu. W ka�dym razie przez najbli�sze dziesi�� lat. � Natalia si� u�miechn�a. � �eby ci� nie kusi�o, zabetonujemy okno i drzwi.
Na twarzy mia�em smutek, ale w mojej piersiach powoli topnia� lodowaty k��b strachu. Wi�c jednak mia�em racj�. Funkcyjni nie maj� zamiaru mnie niszczy�! Jestem im potrzebny! Albo po prostu mnie lubi�.
��W charakterze nagany pozostaniesz w areszcie domowym przez� no, powiedzmy przez rok. Taak� Jedzenie b�d� ci dostarcza�, ale wychodzi� z wie�y� � Natalia u�miechn�a si� samymi k�cikami ust, niby fa�szywie, ale jednak sympatycznie. � Ech! Co tam! Zostawi� ci wyj�cie do Skansenu, bo inaczej zupe�nie tu zbutwiejesz. Zgadzasz si�?
��Tak.
��I przeprosisz Andrieja Piotrowicza. � Natalia pogrozi�a mi palcem. � No jak tak mo�na? Wykorzysta� to, �e oddali� si� od swojej funkcji, walczy� z nim, zrani�! Bardzo nie�adnie! Poza tym, to podrywa autorytet wszystkich policjant�w!
��Przeprosz� � powiedzia�em. � Naprawd� jest mi g�upio. To taki� inteligentny cz�owiek. Z przyjemno�ci� go przeprosz�.
Na g�rze hukn�y naczynia. Popatrzy�em na schody? Natalia zrobi�a to samo i westchn�a.
��A teraz najtrudniejsze�
��Ona zostanie ze mn� � powiedzia�em szybko.
��Kiry�, wszystko ma swoje granice. Nasza pob�a�liwo�� r�wnie�. Niepotrzebnie zabra�e� dziewczyn� z Nirwany, to by�o dla niej idealne miejsce. Mo�na by j� by�o �ci�gn�� z powrotem zajaki� miesi�c czy dwa, akurat nabra�aby rozumu.
��To przecie� moja wina, nie jej.
��Uczestniczy�a w idiotycznych akcjach terrorystycznych, to raz. � Natalia zacz�a demonstracyjnie zagina� palce. � Ukrywa�a zbieg�ego przest�pc�, to dwa. Z�ama�a obietnic� nierozg�aszania i nieprzeszkadzania, kt�r� sk�ada ka�dy cz�owiek, dowiaduj�cy si� o funkcyjnych, to trzy. I jeszcze bezczelnie oznajmi�a, �e b�dzie kontynuowa� swoj� dzia�alno��. To ju� cztery. A do tego wszystkiego zaatakowa�a funkcyjnego. Funkcyjnego policjanta, b�d�cego w trakcie pe�nienia obowi�zk�w s�u�bowych! To pi��! � Natalia uderzy�a pi�ci� w st�.
��To si� wi�cej nie powt�rzy � powiedzia�em. � �adnego terroryzmu, �adnego ukrywania. Wyka�e skruch� i przeprosi Andrieja Pietrowicza.
��Kiry�, nie jeste�my w przedszkolu. � Natalia pokr�ci�a g�ow�. � �Przepraszam, wi�cej nie b�d� i znowu to samo. Nie, Kiry�. Sprawa Nastii ju� zosta�a ustalona.
Poczu�em, �e zaczynam si� wpienia�. Po�o�y�em r�k� na jej d�oni, przycisn��em do sto�u.
��Nastia nigdzie st�d nie p�jdzie � warkn��em. � Basta. Koniec i kropka.
Natalia �ci�gn�a brwi, jej twarz sta�a si� jeszcze brzydsza.
��Tak my�la�am, �e z tym b�dzie najwi�kszy problem. No i po co ci by�a utrzymanka biznesmena? Bab ci ma�o? Wybierz sobie, jak� chcesz! Do�wiadczone suki, przyzwoite �ony i matki, naiwne nastolatki. Wyjrzyj przez okno, ca�e stada ty�kami kr�c�!
��Ju� wybra�em.
��Ta sprawa ju� zosta�a za�atwiona, Kiryle. � Natalia po�o�y�a nacisk na s�owie, �ju��.
��Nastia! � krzykn��em, zrywaj�c si� z krzes�a. � Nastia!
Bez odpowiedzi.
��Ale p�jd� ci ma r�k� � m�wi�a dalej Natalia, jakby nie dostrzegaj�c mojego zachowania. � I ona nigdzie st�d nie odejdzie.
Podbieg�em do schod�w, wbieg�em na drugie pi�tro. Drzwi do kuchni by�y otwarte.
Nastia le�a�a na pod�odze przy kuchence. Na patelni przypala�a si� jajecznica. Brzegiem �wiadomo�ci zarejestrowa�em, �e jest zrobiona tak, jak dla dzieci, w postaci weso�ej buzi z oczami-��tkami i paskiem bekonu zamiast ust. Metalowa �opatka, kt�r� Nastia chcia�a przenie�� jajecznic� na talerz, le�a�a w drugim k�cie kuchni.
Gdy pochyli�em si� nad Nasti�, w jej oczach nadal by�o �ycie. �ycie i strach s� zawsze razem, nierozerwalne� Wydawa�o mi si�, �e mnie pozna�a. I chyba si� ucieszy�a. Ale chwil� p�niej w jej oczach pojawi�a si� �mier� i strach znikn��.
Potrz�sn��em g�ow�.
Nie!
No, jak to tak? To m�j dom. Moja twierdza. Nawet u przyg�upiej R�y Bia�ej debilna s�u�ba dosz�a do siebie w ci�gu kilku minut. Jestem celnikiem. Prawie �o�nierzem. Wyzdrowia�em, chocia� ca�y brzuch mia�em zmielony na farsz. A tutaj nawet ran nie wida�!
��Nastiu! � krzykn��em. � Nie umieraj!
Potrz�sn��em j� za ramiona, doskonale rozumiej�c, �e ona umar�a. Trzyma�a si� przez minut�, chocia� serce ju� stan�o. Jak to by�o? Najpierw upad�a i upu�ci�a �opatk�, kt�ra brz�kn�a nad moj� g�ow�. Dlaczego nie krzykn�a? Nie mog�a? Nie chcia�a? Nie krzykn�a, ale �y�a jeszcze przez p� minuty, czekaj�c, a� przyjd�.
���yj! � rozkaza�em. � �yj!
Po�o�y�em r�ce na jej piersi. Wyobrazi�em sobie, jak z moich palc�w p�yn� niewidocznie pr�dy, uruchamiaj�c serce. Jak uderza �adunek, niczym b��kitna b�yskawica.
Powinno si� uda�!
Powinno?
Ale si� nie uda�o.
Serce stan�o i ona umar�a. �adnej mistyki.
��Nie �yje � oznajmi�a Natalia, staj�c w drzwiach i przygl�daj�cmi si� w zadumie.
��O�yw j�! � krzykn��em.
��Nie.
��Nie mo�esz? Czy nie chcesz?
��Nie chc� � przyzna�a Natalia. � M�wi�am ci: s� rzeczy, kt�rych nie wybaczamy. Atak na policjanta jest jedn� z nich. Uspok�j si�, wszystko ju� si� sko�czy�o.
��Jestem spokojny � powiedzia�em, patrz�c na Nasti�.
��To dobrze. Ta dziewczyna mia�a trzech m�czyzn, a przecie� nie sko�czy�a jeszcze dziewi�tnastu lat. Po co ci taka? Przecie� nie jeste� g�upi, nie powiesz mi chyba, �e to by�a mi�o��? By� tylko seks! Specjalnie wam nie przeszkadza�am w nocy, pozwoli�am ci si� rozerwa�.
��I po co tak? Po chamsku?
���eby� zrozumia�, �e potrafimy by� chamscy. � Zmru�y�a oczy. � Ta dziewczyna nie jest nam potrzebna, ale ciebie chcieliby�my zatrzyma�. Je�li prze�kniesz to, co si� sta�o, zostaniesz z nami. Je�li nie, do��czysz do niej.
��Wi�c to tak?
��W�a�nie tak.
Przesun��em d�oni� po twarzy Nastii, zamkn��em jej oczy. Poprawi�em bluzk�, kt�ra wysun�a si� ze spodni. Wsta�em.
��Nie rozumiem, po co to chlapn�a � poskar�y�em si� Natalii. � O tym, �e lepiej umrze�, stoj�c. Przecie� policjant chcia� da� nam szans�. Nie k�ama�?
��Nie. Pozwoliliby jej �y�.
��Jaka to g�upota� � westchn��em. � Wszystkie te wielkie s�owa i pi�kne pozy. �Nie przejd��. �A jednak si� kr�ci�. �Ojczyzna albo �mier�. �Umrze� za przekonania�. To wszystko nie jest warte funta k�ak�w, gdy przychodzi prawdziwa �mier�. To wszystko jest dla dzieci. I dla doros�ych, kt�rzy nimi manipuluj�.
Natalia skin�a g�ow�.
��Ale przecie� jednak si� kr�ci � m�wi�em dalej. � Prawda? Ona si� kreci, oni nie przejd�, a ojczyzna pozostaje ojczyzn�. I nawet je�li �mier� staje si� �mierci� i nikt nie jest got�w umrze�, to czasem �atwiej umrze� ni� zdradzi�. Jeste� brzydk�, z�� kobiet�, kt�rej nikt nigdy nie kocha� tak po prostu. Nawet do naszego �wiata przysz�a� nie dlatego, �e kochasz sw�j, a dlatego �e chcesz w�adzy.
Natalia klasn�a w d�onie, jak nauczycielka, kt�rej ulubiony ucze� b�yskotliwie rozwi�za� r�wnanie ca�kowe, za to zapomnia�, ile to jest dwa razy dwa. Na jej twarzy pojawi� si� smutek.
��Jeste� �ajdaczk� � oznajmi�em. � Wszyscy jeste�cie �ajdakami. I nie chodzi o to, �e sterujecie nami potajemnie, �e kr�cicie naszymi �wiatami jak chcecie. I tak kto� by nami rz�dzi�, kto� by manipulowa�. Nie w tym rzecz, �e zabieracie nam wolno��, a dajecie z�ot� klatk�. Wolno�ci nie mierzy si� w kilometrach kwadratowych. Nie chodzi nawet o to, �e odbieracie nam bliskich i krewnych. My i tak ich pami�tamy, a to najwa�niejsze. Jeste�cie �ajdakami dlatego, �e zabieracie nas tym, kt�rzy nas kochaj�. Nie zostawiacie im nawet pami�ci. Ale i tego by�o ci ma�o, prawda? Ludzie to dla was tylko figury, kt�re mo�na przestawia� na szachownicy jak si� chce. Jednego pionka zmieniamy w hetmana, a innego zbijamy i usuwamy z szachownicy.
Zamilk�em.
Zamilk�em, bo wszystko zrozumia�em. Zrozumia�em to co najwa�niejsze.
Zrozumia�em, dlaczego przemieniono mnie w funkcyjnego.
I zapyta�em:
��Kim powinienem by� zosta�?
Wyobra� sobie, �e masz wielk� klatk�, w kt�rej mieszkaj� ma�e ludziki do�wiadczalne. Ci�ko to sobie wyobrazi�? No dobrze, w takim razie wyobra� sobie du�� klatk�, w kt�rej mieszkaj� ma�e myszki do�wiadczalne.
Klatek wok� jest du�o i w ka�dej umieszczono park� myszy. Wprawdzie w jednej klatce samiec okaza� si� sterylny, w drugiej zepsu�o si� automatyczne poid�o i myszki si� utopi�y, do trzeciej wpad� wielki dziki szczur i zak�si� mieszka�cami klatki, w czwartej spad�a lampa kwarcowa, a z pi�tej myszy uciek�y na wolno�� i rozbieg�y si�, ale mimo to spora liczba klatek pozosta�a zamieszkana. Gdy chcesz poprawi� warunki �ycia myszek w swojej klatce, zerkasz na s�siednie � co tam s�ycha�? W tej myszki tworz� jedn� wielk� rodzin�? Zabawne. Popatrzmy, mo�e i nasze warto by nauczy� kolektywizmu? A tamte rozbieg�y si� po k�tach. No c�, zobaczymy, mo�e tak b�dzie im lepiej?
Niespecjalnie przejmujesz si� losem myszy
W pozosta�ych mo�esz robi� do�wiadczenia.
W tej klatce, w kt�rej myszki chowaj� si� po k�tach, kilku osobnik�w zaprzyja�ni�o si� i pr�buje stworzy� du�e stadko. O, nie! Nie mo�na na to pozwoli�! Ta grupa kontrolna powinna by� rozdzielona! Oczywi�cie m�g�by� zabi� rozzuchwalone myszy czy spu�ci� je do sedesu, ale nie jeste� okrutny. Dlatego tworzysz w r�nych k�tach klatki wygodne domki, wk�adasz tam du�o sera i umieszczasz w tych domkach myszy naruszaj�ce czysto�� eksperymentu � na kr�tkiej smyczy. Mo�esz nawet zawi�za� myszkom kolorowe kokardki i karmi� je witaminami � swego rodzaju rekompensata za brak wolno�ci. Najprawdopodobniej myszy przyzwyczaj� si�, a nawet b�d� zadowolone.
W drugiej klatce mo�na doda� do wody jakiego� preparatu chemicznego. Mo�e myszy b�d� bardziej szcz�liwe od porcji �rodka rozweselaj�cego? Niestety, nie, zdech�y. Szkoda.
W trzeciej, w kt�rej myszy nauczono biega� w k�ko wed�ug wskaz�wek zegara, izolujesz te, kt�re uparcie biegaj� w przeciwn� stron�. I znowu: ma�e domki, smycz i szczeg�lnie smaczna karma.
Z czasem troszczenie si� o kontrolne klatki mo�esz przerzuci� na same myszy � na te, kt�re mog�y zak��ci� eksperyment i zosta�y umieszczone na kr�tkiej smyczy. W�a�nie one g�o�nym piskiem zwr�c� twoj� uwag�, gdy zacznie si� co� dzia�. Dotkliwie pogryz� swoich pobratymc�w, kt�rzy spr�buj� p�j�� ich drog�. �Gdy ja biega�em w kierunku przeciwnym do ruchu wskaz�wek zegara, to dosta�em domek i porcj� sera. A mo�e stanie si� tak, �e gdy kto� jeszcze zmieni kierunek biegu, to jemu oddadz� moj� porcj�?�.
Powoli ca�y proces si� normuje. Zwierz�tka w twojej ulubionej klatce czuj� si� doskonale. Unikn�y epidemii d�umy, kt�ra wyst�pi�a w klatce numer osiem, gdzie przesta�e� sprz�ta�, nie zdech�y od szkorbutu, jak mieszka�cy klatki dwadzie�cia pi��, w charakterze eksperymentu przestawionej na inn� karm�, nie wybi�y si� nawzajem broni� j�drow�. A nie, przepraszam, jak� broni�, przecie� m�wimy o myszach!
I wszystko jest w porz�dku.
Teraz jeste� ju� pewien, �e wcze�niej czy p�niej uda ci si� wyhodowa� populacj� wspania�ych, szcz�liwych myszek.
Przynajmniej w jednej wybranej klatce.
��Kim mia�em zosta�? � zapyta�em Natali�.
��Aha � powiedzia�a. � Jednak dotar�o. Nie wiem, Kiryle. To poza moimi kompetencjami. Ja jestem akuszerk� ginekologiem, pami�tasz?
��Akuszerka ginekolog nie tylko przyjmuje porody.
��Owszem, czasem jeszcze przeprowadza aborcje. Ale dlaczego komu� trzeba pom�c si� urodzi�, a komu� wprost przeciwnie, tego mi nie m�wi�. Sama �a�uj�. � Rozejrza�a si� i westchn�a. � W twojej wie�y by�o bardzo sympatycznie. Od razu wida�, �e z ciebie porz�dny cz�owiek. Szkoda. Wielka Szkoda, Kiryle!
Unios�a r�k� i przesun�a ni� wzd�u� �ciany.
Po tynku zacz�a sun�� cienka, w�ska szczelina. Potem co� p�k�o w �rodku �ciany i ze szczeliny posypa� si� rudy, ceglany py�, jakby zadomowi� si� tam stalowy kornik.
Poczu�em uk�ucie po prawej stronie pod �ebrami. Kr�tkie i ostre. B�l zap�on�� i zgas�.
Natalia zmru�y�a oczy i machn�a r�k�, jakby dyryguj�c niewidoczn� orkiestr�.
Wie�� wstrz�sn�o, jakby ziemia si� pod ni� wybrzusza�a, nie wytrzymuj�c nacisku pi�ciu �wiat�w. Wydawa�o si�, �e ka�da ceg�a w �cianach podryguje, pr�buj�c utrzyma� si� na swoim miejscu.
Straci�em oddech i upad�em na pod�og�. Z trudem ukl�k�em, opieraj�c si� r�kami o pod�og�. Czyste ��te deski ciemnia�y w oczach, pokrywaj�c si� sieci� zadrapa�, wykrzywiaj�c si� i wybrzuszaj�c.
��No widzisz, Kiryle � powiedzia�a Natalia. � Nie zawsze da si� umrze� stoj�c.
Niszczy�a moj� wie��! Nade mn� nie mia�a w�adzy, ale to nie by�o wa�ne. Mog�a zniszczy� moj� funkcj�. A gdy zginie moja funkcja, zgin� i ja.
Pr�bowa�em wsta�. Uda�o mi si�, budynek jeszcze si� trzyma�, a to znaczy, �e ci�gle by�em funkcyjnym. Nawet zrobi�em w stron� Natalii kilka niepewnych krok�w. Dosi�gn�� j�� uderzy� wczepi� si� w gard�o�
Kobieta za�mia�a si� i ci�a r�k� powietrze. Za jej plecami wybuch�y kr�cone schody � zap�on�a drewniana por�cz, p�k�y i z hukiem posypa�y si� mosi�ne tralki, a centralny s�up wykrzywi� si�, jakby stopiony �arem.
B�l przeszy� mi plecy ognist� �erdzi�, pal�cymi strumyczkami rozp�yn�� si� po �ebrach. Zakr�ci�em si�, pr�buj�c uciec przed tym ogniem, i pad�em na wznak, prosto do n�g Natalii.
Pochyli�a si� nade mn�, zajrza�a mi w oczy.
��No i jak, Kiryle? Trzymasz si�?
Najstraszniejsze, �e w jej g�osie nie by�o okrucie�stwa, z�o�ci, sadystycznego podniecenia czy pogardy. Przeciwnie, by�o wsp�czucie i ciekawo��. Wstrzykuj�c trucizn� niepodejrzewaj�cej niczego myszce, laborant mo�e szczerze kocha� zwierz�ta.
Musz� si� uspokoi�. Przep�dzi� z duszy lepki strach. Ten, kto spanikowa�, ju� przegra�.
Ona jest silniejsza. Umie przemienia� ludzi w funkcyjnych i pozbawia� ich funkcji. Ale si�a to nie wszystko. Garstka m�odzik�w z Illan na czele umia�a przecie� zwi�za� R�� Bia��, poniewa� staruszka z natury nie jest bojownikiem. A ja zdo�a�em pokona� policjanta, poniewa� by�em bli�ej centrum swojej si�y � wie�y.
A teraz jestem w samej wie�y. Rozpadaj�cej si�, ale ci�gle stoj�cej. Tutaj ozdrawia�em po �miertelnej ranie. Czy to mo�e mi pom�c? Nie. Co jeszcze? Ka�dej nocy wie�a przeistacza�a si�, dopasowuj�c si� do moich gust�w. Gdy chcia�em, w wie�y p�k�y rury. Czy to mo�e mi pom�c?
Tak.
Je�li wie�a pos�ucha.
Nie wiem, jakie si�y sprawiaj�, �e wie�a si� przekszta�ca. I chyba ona bardzo nie lubi robi� tego przy �wiadkach. Ale teraz umiera.
��Zaatakowa�a�� celnika � wykrztusi�em. � Ty te� �amiesz� prawa funkcyjnych� Mog� si� broni�
Zdaje si�, �e moje s�owa rozbawi�y Natali�.
��Prosz� bardzo. Bro� si�.
Klasn�a w d�onie � w oknach ze smutnym brz�kiem p�k�y szyby. Podnios�a r�k�, jakby chwytaj�c co� niewidocznego, i poci�gn�a.
Z sufitu posypa�y si� bia�e odpryski farby. Nad moj� g�ow� w p�ytach sufitu pojawi� si� szew.
Pociemnia�o mi w oczach, jakby kto� �cisn�� moj� czaszk� stalow� obr�cz�.
I w tej samej chwili ko�ysz�ca si� na kablu �ar�wka zap�on�a o�lepiaj�cym �wiat�em, szklana kolba rozpad�a si� w drobny mak i kabel zacz�� sun�� w d�. Zrozumia�em, co si� dzieje, dopiero wtedy, gdy w�siki (mi�dzy kt�rymi bia�ym dymkiem dopala�a si� wolframowa spirala) niczym z�by �mii wbi�y si� w szyj� Natalii Iwanowej.
Akuszerka krzykn�a, wyginaj�c si�. Kabel ci�gle si� opuszcza�, pier�cieniami zaciskaj�c si� na jej gardle. Potem szarpn�� w g�r� i Natali� oderwa�o od pod�ogi.
Wsta�em. Trz�s�o mnie, ale najgorszy b�l min��.
Twarz Natalii spurpurowia�a. Rozpaczliwym wysi�kiem zdo�a�a wcisn�� d�onie w p�tl� i nieco rozsun�� �mierciono�ny u�cisk. Pr�du, kt�ry przeszywa� jej cia�o, chyba w og�le nie zauwa�a�a.
��O, to dopiero arkan � powiedzia�em, patrz�c na ni�. � No prosz�, jak �adnie!
��Przesta�! � zawo�a�a Natalia.
Rozbawi�o mnie to. Po tym, jak zabi�a Nasti�, po tym, jak z zmn� krwi� wyka�cza�a mnie, ja mia�bym j� teraz pu�ci�?
��Powiedz �prosz�.
��Prosz�!
��Powiedz �wi�cej nie b�d�.
Oczy Natalii rozb�ys�y, kabel podci�ga� j� coraz wy�ej.
��Idioto! Je�li zgin� Wszystkie wasze funkcje s� wt�rne w stosunku do mnie! Wie�a i tak zostanie zniszczona! Setki funkcyjnych stan� si� lud�mi!
��Doskonale! S�dzi�a�, �e mnie to zmartwi?
��Pozwolimy ci pozosta� funkcyjnym! � zawo�a�a.
��Zdechnij, �ajzo � powiedzia�em. � Zdechnij, a zn�w staniemy si� lud�mi.
��Nikt� wam� nie pozwoli � wycharcza�a Natalia. � Kurator� naprawi�
I wyszarpn�a d�onie z p�tli.
Sufit nad ni� rozszed� si� wzd�u� szwu, rozwar� niczym chciwe betonowe usta, podryguj�ce, �apczywe. Rury stercza�y niczym krzywe zardzewia�e k�y. Kabel wci�ga� akuszerk� prosto pod cios gotowych do zsuni�cia si� p�yt. Natalia unios�a r�ce i ci�a nimi powietrze, a potem rozchyli�a je, jakby co� rozrywaj�c. I zmiot�a niewidoczny dla mnie cel.
Wie�a j�kn�a. Ze �cian posypa�y si� ceg�y, pod�oga wyd�a si� i zafalowa�a. S�o�ce nad Skansenem pociemnia�o i okno wychodz�ce na Ziemi�-siedemna�cie zasnu�a szara zas�ona.
W tej samej chwili poczu�em, �e co� pot�nego patrzy na mnie, umieraj�c, patrzy ze smutkiem i z czu�o�ci�. Tak ogl�da swoje dzieci�ce fotografie staruszek, w kt�rego duszy nie ma ju� miejsca na wsp�czucie i gorycz. Po moim ciele przesz�o uk�ucie, co� si� napi�o i p�k�o, niczym za mocno naci�gni�ta struna.
Moja funkcja umiera�a i zrywa�a ze mn� ��czno��.
Na kilka ci�gn�cych si� w niesko�czono�� sekund wszystkie moje zmys�y wyostrzy�y si� do granic mo�liwo�ci. Us�ysza�em chrz�st kr�g�w szyjnych Natalii i buczenie poci�gu podmiejskiego �Siewierianin�, ruszaj�cego z peronu. Zobaczy�em, �e na czole umieraj�cej akuszerki pojawia si� pot, zobaczy�em, jak b�yszczy optyka teleobiektyw�w spogl�daj�cych na moj� wie�� z wie�y Ostankino, stoj�cej w niesko�czenie dalekim Arkanie. Pochwyci�em gorzki zapach przypalaj�cej si� na kuchence jajecznicy i zapach nie�wie�ego mi�sa, z kt�rego przy metrze Aleksiejewska robili szaurm�. Poczu�em s�ony smak krwi na wargach i kwa�ny zapach �adunku elektrycznego, przeszywaj�cego cia�o Natalii. Poczu�em, jak pylistymi �nie�ynkami spadaj� na moje w�osy kawa�ki farby z sufitu i jak t�uk� o ziemi� buty �o�nierzy przy Wiecznym Ogniu.
By�o te� co� jeszcze. Co� niesamowitego, nieprzeznaczonego dla zwyk�ego cz�owieka. Co� przypominaj�cego wspomnienia, ale z innym znakiem. Mieszanka barw, d�wi�k�w, zapach�w, smak�w, wra�e�.
�Niech mi pan powie, Dmitrij, jak jest u was przyj�te� rozgarniam r�kami szar� zas�on�, macam na o�lep, jakbym p�yn�� w galarecie� ci�ki metaliczny krok, d�wi�cz�ce kroki� niezno�na gorycz na wargach� straszliwy ci�ar, nie spos�b go utrzyma�
�wiat sta� si� niezno�ne jaskrawy i male�ki. A potem �cisn�� si� w jeden punkt � we mnie. Cia�o zrobi�o si� strasznie ci�kie, zachwia�em si�.
Trudno ponownie sta� si� cz�owiekiem. Prawie tak trudno jak za pierwszym razem. Odrywaj�c si� od przytulnego, bezpiecznego wn�trza macicy, niewa�kiego lewitowania w ciemnej i ciep�ej wilgoci � wci�gn�� w p�uca pierwszy raz gorzki zapach, w pe�nej mierze poczu� przyci�ganie ziemskie i krzykn�� z urazy i zdziwienia.
Wszystkie moje si�y funkcyjnego, wszystkie moje umiej�tno�ci i zdolno�ci znikn�y.
Wie�a si� zako�ysa�a. Ostatnim szarpni�ciem przew�d elektryczny wci�gn�� Natali� w dziur� po�rodku sufitu i betonowe p�yty si� zjecha�y.
Rozleg� si� chrz�st � ohydny, wilgotny.
Nogi w tanich tureckich d�insach zadygota�y ostatni raz, spodnie szybko nasi�ka�y, stawa�y si� ciemne, czerwone.
Wie�a zacz�a si� wali�.
Wyskoczy�em przez ostatnie okno, kt�re nie by�o zasnute szar� mg�� mi�dzy�wiat�w. Bez zastanowienia wyci�gn��em r�ce przed siebie, jakbym szykowa� si� do skoku z trampoliny na basenie. Za moimi plecami sypa�y si� ceg�y, wali�y p�yty, sycza�a bij�ca z rur woda, chrz�ci�y p�kaj�ce deski.
Skoczy�em.
Za�nie�ona, twarda jak kamie� ziemia pomkn�a w moj� stron�. Zamkn��em oczy.
D� mia� g��boko�� p�tora metra. Z wierzchu przypr�szony �niegiem, zasypany nie zwyk�ymi �mieciami, lecz starymi li��mi, mokr� traw�, �ci�tymi ga��zkami. Co to by�o? Kompostownik miejscowego dozorcy? Dlaczego nie zauwa�y�em go wcze�niej? Jakim cudem znalaz� si� akurat pod tym oknem, przez kt�re wyskoczy�em?
Cuda si� nie zdarzaj�!
By�em troch� poobijany, r�k� podrapa�a ostra ga���, za ko�nierz wsypa�y si� �mieci. Mia�em na sobie koszul� i letnie spodnie, by�em zmarzni�ty, przemoczony, ale �y�em. �y�em, na przek�r wszystkiemu.
Nastia umar�a.
A Natalia Iwanowa, akuszerka funkcyjna, zdech�a.
Za drugim razem mimo wszystko uda�o mi si� j� zabi�.
�lizgaj�c si� na �niegu, wydosta�em si� z do�u. Popatrzy�em na niego podejrzliwie i pobieg�em do wie�y.
Wie�a nadal sta�a w pewnej odleg�o�ci od tor�w i wygl�da�a zupe�nie tak samo � jak porzucona wie�a wodoci�gowa. Tylko daty nad drzwiami (�1978�) teraz ju� nie by�o. A przecie� to rok mojego urodzenia. �e te� wcze�niej na to nie wpad�em!
I �adnych �lad�w zniszczenia. Okienko na wysoko�ci trzech metr�w od ziemi rozbite. Nic dziwnego, w porzuconych budynkach okna zwykle s� powybijane.
Poci�gn��em zardzewia�e drzwi, otworzy�y si�, skrzypi�c. W �rodku by�o ciemno, dostrzeg�em jedynie w�ski promie� �wiat�a z okna i przy�mione �wiat�o z uchylonych drzwi. Rzecz jasna, nie by�o �adnych pi�ter. Wysoka przestrze�, przywalona przerdzewia�ym dnem cysterny. Na pod�odze kawa�ki cegie�, szk�a, zwyk�ych �mieci. Tylko najgorszy �ul zgodzi�by si� tu mieszka�.
Nastia le�a�a tu� przy drzwiach.
Usiad�em obok niej, przycisn��em ucho do piersi, poszuka�em pulsu.
Cud�w nie ma.
Mo�e gdyby by�a funkcyjn�? Je�li naprawd� po �mierci Natalii wszyscy, kt�rych przemieni�a w funkcyjnych, stali si� lud�mi� Nie, to i tak by nic nie da�o. �ycie to �ycie, a �mier� to �mier�. Funkcyjny mo�e si� z ni� bawi� w ciuciubabk�, zw�aszcza gdy ciemno�� jest g�sta, a pok�j przestronny. Ale kiedy ju� ci� z�apa�a i poklepa�a po ramieniu ko�cist� d�oni�, nie ma drogi powrotnej.
��Wybacz � powiedzia�em. � Powinna� by�a zosta� w Nirwanie. Wybacz, Nastiu.
Oczywi�cie nie odpowiedzia�a. I nie mia�em si� co pociesza�, �e najprawdopodobniej by mi wybaczy�a.
Okaza�em si� g�upcem. Nieco ostro�niejszym i bardziej przewiduj�cym od Nastii, ale g�upcem. Zachowywa�em si� jak� Jak? Jak funkcyjny. Dzia�a�em w tych ramkach, kt�re mi wyznaczono.
Nie powinienem by� lata� ze �wiata do �wiata. Nie nale�a�o dumnie odrzuca� alians�w i zarozumiale rzuca� si� do walki. Dop�ty, dop�ki nie sta�o si� to, co nieodwracalne, dop�ki nie zgin�a Nastia, dop�ki nie chcieli mnie rzuci� na kolana, mia�em mo�liwo�� lawirowania. Nie skorzysta�em z niej.
Gdyby na moim miejscu znalaz� si� polityk, na pewno lepiej by to rozegra�. Poprowadzi�by d�ug� gr� i pod koniec partii zorientowa� si�, �e od samego pocz�tku by�a to gra na wybitk�.
Nie, nie ma co rozdziera� szat. Przegrywasz w tej samej chwili, w kt�rej przyjmujesz ich zasady gry. To tak, jak w kasynie. Niewa�ne, czy stawiasz na cyfr� czy na kolor, na zero czy na parzyste lub nieparzyste, i tak jedynym wygranym jest kasyno. Gdy przyjmujesz ich regu�y gry, stajesz si� jednym z nich. W tym w�a�nie tkwi s�k. Jak w pewnej starej powie�ci, kt�r� czyta�em w dzieci�stwie: gdy nauczysz si� tajnego j�zyka wroga, zaczynasz my�le� w tym j�zyku. My�le� jak wr�g. Albo jak w jeszcze starszej legendzie: zabijasz smoka i stajesz si� smokiem. Ka�dy, kto by�by wystarczaj�co sprytny, �eby przechytrzy� funkcyjnych z Ziemi-jeden, sta�by si� taki sam jak oni. Przecie� marzeniem polityka Dimy by�o zrobienie tego, co w�a�nie robi� z nami mieszka�cy Arkanu � stworzenie poligonu do�wiadczalnego. Rzecz jasna, z jak najszlachetniejszych pobudek.
Nie masz �adnych szans na zwyci�stwo, je�li wychodzisz do walki jako cz�owiek. A gdy zostajesz funkcyjnym, zwyci�stwo przestaje ci by� potrzebne.
Nale�a�oby znale�� trzeci� drog�, ale jej nie ma.
Pog�adzi�em Nasti� po zimnym policzku. Powinienem wezwa� pogotowie. Ale jeszcze nie teraz. Najpierw musz� st�d odej��. Nie chc� si� pcha� w r�ce milicji teraz, gdy zn�w jestem zwyk�ym cz�owiekiem. D�ugo musia�bym udowadnia�, �e przypadkiem wst�pi�em do porzuconej budowli, w kt�rej przypadkiem znalaz�em cia�o dziewczyny. Dziewczyny, z kt�r� spa�em poprzedniej nocy.
Ale nie chcia�em zostawia� jej tak, na pot�uczonych ceg�ach i kawa�kach butelek. Noskiem buta oczy�ci�em niewielki placyk, ostro�nie podnios�em Nasti� i przenios�em na oczyszczony kawa�ek. U�o�y�em jej r�ce wzd�u� cia�a.
Prawa r�ka by�a otwarta, lewa zaci�ni�ta w pi��. Po chwili wahania rozchyli�em jej palce.
B�yszcz�ce metalowe k�eczko. Nie z�ote czy srebrne, chyba niklowana stal. Gdybym by� celnikiem, natychmiast poda�bym sk�ad chemiczny, warto�� i rodzaj c�a.
Obr�czka�
Podnios�em, obr�ci�em w palcach. I nagle poczu�em, �e to bardzo wa�ne, �ebym zrozumia�, sk�d ono si� tu wzi�o. Nastia sta�a przy kuchence� Chcia�a podnie�� jajecznic� z patelni� No tak, przecie� to k�eczko z r�czki metalowej �opatki! Tam na wszystkich sztu�cach by�y takie k�eczka.
Ale dlaczego to k�eczko, b�d�ce cz�ci� wie�y, ocala�o?
Dlatego �e �ciska�a je r�ka martwej dziewczyny? Ludzka r�ka, nienale��ca do �wiata funkcyjnych?
Przymierzy�em � k�eczko idealnie pasowa�o na �rodkowy palec, zupe�nie jakbym kupi� je u jubilera.
Niech i tak b�dzie.
Jeszcze raz popatrzy�em na martw� twarz i wsta�em.
I wtedy us�ysza�em kroki za drzwiami.
��Kiry�? Co si� sta�o? Ale numer! � Kotia sta� w drzwiach, patrz�c na za�miecone wn�trze wie�y. � Jak po ataku machnowc�w� Walczy�e�? Zaatakowali ci� z Arkanu?
��Sk�d si� tu wzi��e�? � zapyta�em. � Przecie� mieli�cie wyjecha�.
��Serce mi podpowiedzia�o. � Kotia roz�o�y� r�ce. � Czuj�, �e co� jest niedobrze, to zostawi�em dam� w Szeremietiewie i pogna�em do ciebie.
Wtedy jego oczy przyzwyczai�y si� do ciemno�ci i Kotia zamilk�.
��Nastia umar�a � powiedzia�em. � Widzisz�
��Dlaczego?
��Natalia j� zabi�a. Ta akuszerka funkcyjna.
��Bardzo mi przykro � wymamrota� Kotia. � Naprawd� straszniemi przykro. A gdzie ona jest?
Wzruszy�em ramionami.
��Kiedy j� widzia�em ostatni raz, od pasa w g�r� mia�a grubo�� kartki papieru. My�l�, �e teraz jest ju� nigdzie. Czego� takiego nie wytrzyma nawet funkcyjny.
��Zabi�e� j�? � zapyta� z niedowierzaniem Kotia.
��Tak. Ona zabi�a Nasti� i zacz�a burzy� wie��. Uda�o mi si� za�atwi� Natali�, lecz wie�a zgin�a.
��I teraz zn�w jeste� zwyk�ym cz�owiekiem. � To nie by�o pytanie, lecz stwierdzenie faktu.
��Tak.
��Ale jak uda�o ci si� j� zabi�?
��To moja tajemnica � odpar�em. � Chod�my st�d. Nastii ju� nie pomo�emy.
Wyszli�my z wie�y, zamkn��em drzwi, podnios�em z ziemi gar�� puszystego �niegu i przetar�em klamk�. Nie nale�a�o zostawia� odcisk�w palc�w.
Kotia zajrza� mi w oczy.
��Kiry�, no ale powiedz, jak? Przecie� to akuszerka! Illan m�wi�a, �e akuszerki mog� zabi� ka�dego, kogo uczyni�y funkcyjnym. Twoja wie�a jest zburzona, ty sta�e� si� cz�owiekiem, a mimo to zdo�a�e� zabi� Natali�? Nie wierz�!
Zrobi�o mi si� smutno. Bardzo smutno. I jeszcze strasznie zimno w mokrych spodniach i koszuli z kr�tkim r�kawem na tej za�nie�onej ulicy.
��Powiem ci na ucho � powiedzia�em, rozgl�daj�c si�. Kotia pos�usznie odwr�ci� g�ow�. Nachyli�em si� do jego ucha i wyszepta�em: � Rzecz w tym, �e ka�dy funkcyjny ma bardzo czu�e kom�rki w ko�c�wkach uszu. Jak si� funkcyjnego huknie w ucho, to on umiera!
Kotia parskn�� i wyprostowa� si�. Spojrza� mi w oczy.
��Kiry�, nie ple�
��Nie wiem tylko jednego� � m�wi�em dalej szeptem, wcale si� nie przejmuj�c, czy Kotia mnie s�yszy, czy nie. � Czy to podzia�a na kuratora? Co?
��Nie wiem � odpar� Kotia i zdj�� okulary.
��Sprawdzimy na tobie? � zapyta�em.
A jednak Borges nie mia� racji.
Opr�cz trzech wielkich temat�w istnieje jeszcze przynajmniej jeden, zas�uguj�cy na nie mniejsz� uwag�.
To zdrada przyjaciela i zdrada ukochanej.
Gdyby Helena nie uciek�a z Parysem, nigdy nie wybuch�aby wojna, greccy kr�lowie nie wyruszyliby po s�aw� (oraz bogactwa) i nie oblegali Troi, Odyseusz nie b��dzi�by w drodze do domu. Gdyby Bill Bones nie oszuka� swoich wsp�lnik�w i nie uciek� z map�, Jim Hopkins w towarzystwie Trelawneya i doktora Liveseya nie wyruszy�by na poszukiwanie wyspy skarb�w, piraci nie szturmowaliby fortu, a nieszcz�sny Ben Gunn nie wr�ci�by do domu.
Chocia� z drugiej strony, bez zdrady Heleny nie poznaliby�my wierno�ci Penelopy.
Mi�o�� i przyja�� s� tym, w imi� czego trzeba znosi� zdrad� i zaprza�stwo.
A jednak zawsze tako samo ci�ko jest by� zdradzonym.
Kotia westchn�� i spu�ci� wzrok. Wzruszy� ramionami. W ko�cu powiedzia�:
��Mo�esz spr�bowa� Sk�d si� dowiedzia�e�, �e jestem kuratorem?
��Natalia mi powiedzia�a.
��Nie mog�a ci powiedzie�. � Kotia pokr�ci� g�ow�. � Natalia nie wiedzia�a, �e jestem kuratorem. W og�le nie podejrzewa�a, �e jestem funkcyjnym.
��Zgadza si�. Ona tylko wspomnia�a o istnieniu kogo� takiego jak kurator. �e jeste� nim ty, domy�li�em si� sam. Niestety, jak si� okazuje, zbyt p�no. � Nie wytrzyma�em i podnios�em g�os. � Nie zdarza si� tak, �eby w plikach zachowywa�y si� wzmianki o funkcyjnych! Nie zdarza si�! Ten policjant, by�y historyk, skar�y� si�, �e jego listy nigdzie nie dochodz�, �e pliki znikaj�. Skoro faktycznie chodzi o to, �eby wyrwa� cz�owieka z jego �ycia, �eby przeszkodzi� mu w dokonaniu czego� wa�nego, to nie zachowuj� si� �adne dane! Nie ma �adnych �lad�w! Znikaj� zdj�cia, szkolne zeszyty, dzieci�ce rysunki. I co, nagle taki wyj�tek dla twojego komputera? Ha! Nie roz�mieszaj mnie, Konstanty!
Kotia pokiwa� g�ow�.
��Zawsze to samo. Chcieli�my jak najlepiej. I tak by�o mi ci�ko robi� z ciebie funkcyjnego. W dodatku za po�rednictwem tej idiotki! Wredna, z�o�liwa nieudacznica! Ja sam nie lubi� tych z Arkanu, je�li to ci� uspokoi.
��To znaczy, �e ty nie jeste� stamt�d?
��Nie, Kiry�! To wszystko nie jest takie proste! A co, my�la�e�, �e wysy�aj� z Arkanu desant akuszer�w z naczelnikiem i zaczynaj� przerabia� �wiat?
��No� co� ko�o tego. � Zaszcz�ka�em z�bami i Kotia wreszcie to zauwa�y�. Westchn��, zdj�� kurtk�, poda� mi, zostaj�c w ciep�ym swetrze.
��Ubierz si�.
��Nie, dzi�ki. � Pokr�ci�em g�ow�.
��Przynajmniej narzu� na ramiona! Przecie� jeste� teraz zwyk�ym cz�owiekiem, przezi�bisz si�!
Nie upiera�em si�, by�o mi zbyt zimno. W�o�y�em kurtk�, z trudem zapi��em.
��To wszystko wygl�da troch� inaczej � m�wi� dalej Kotia. � Si�a, kt�r� dostaje funkcyjny, nie pochodzi od niego� nie tylko od niego samego. Ta si�a nale�y r�wnie� do �wiata, w kt�rym dany funkcyjny �yje. Nie mog� po prostu przyj�� do nas z Arkanu i zacz�� przemienia� ludzi w funkcyjnych. Najpierw musz� znale�� kuratora, tego, kt�ry nauczy ci� wszystkiego sam, z ich pomoc� oczywi�cie. On ma kontrolowa� ca�� sytuacj�, podejmowa� decyzje i wzi�� odpowiedzialno�� za to, co si� dzieje.
��Wi�c jeste� nasz? � spyta�em t�po.
��Jak najbardziej! � Kotia si� za�mia�.
��Ile masz lat?
��No� wi�cej ni� wygl�dam. � Machn�� r�k�. � Ale uwa�am, �e m�odo�� jest w duszy. Mam racj�?
��Kotia� � Z trudem znajdowa�em s�owa. � Ale jak? Po co? Dlaczego tym im na to pozwalasz? Za co oni nas tak?
��Jak �tak�? � oburzy� si� Kotia. � My�lisz, �e ci g�upcy maj� tam raj na Ziemi? Ha! Wyhamowali technologi�, idioci. Z ka�dego �wiata po nitce i chcieli sobie kaftan uszy�. Wiesz, �e tam w ca�ej Afryce trwa wojna? Dlaczego? Dlatego �e nie by�o niewolnictwa! Widzisz, jak to wszystko si� ze sob� ��czy i zaz�bia? Ca�y kontynent okr��yli, pr�buj� teraz pogodzi� te wszystkie Wielkie Etiopie, S�oneczne Sudany, Szcz�liwe Zulusje, i nic im z tego nie wychodzi! Za to wsz�dzie uchod�cy. Nie mo�na uczy� si� na cudzych b��dach, Kiryle!
��Ale oni si� ucz�!
��Tak im si� tylko wydaje. A ja uwa�am, i nadal b�d� uwa�a�, �e bez post�pu nauki i techniki cywilizacja wpada w stagnacj� i obumiera. Dlatego dla naszej Ziemi wybra�em przy�pieszon� drog� rozwoju naukowo-technicznego. Tak, ja wybra�em! Proponowano mi r�wnie� inne warianty.
��Wojny � powiedzia�em. � U nas te� wsz�dzie s� wojny. Katastrofy�
��Nieuniknione konsekwencje post�pu � uci�� Kotia. � Zawsze si� co� po�wi�ca. Albo epidemie wybijaj� ca�e kraje, albo ludzie wyrzynaj� si� nawzajem. Tak, dokona�em wyboru w imieniu ca�ej Ziemi. Ale tylko dlatego, �e nie by�o godnej alternatywy!
Gniew ze mnie uszed�, jak powietrze z przek�utego balonika. Mo�e troch� dlatego, �e Kotia by� jak zwykle czaruj�cy. A mo�e dlatego, �e m�wi� z takim przekonaniem.
��Nie ka�� ci wierzy� mi na s�owo � m�wi� Kotia ze zm�czeniem. � Z tymi z Arkanu dogadam si�, nie b�d� bru�dzi�. W ostateczno�ci sam otworz� przej�cie. Potrafi�!
��I co?
��Pojedziemy tam � wyja�ni� Kotia. � Popatrzysz, czy dobrze im si� tam �yje. I zdecydujesz, czy trzeba szuka� innego losu dla naszej Ziemi.
Zrobi� krok w moj� stron�. Poci�gn�� mnie za r�kaw.
��Czep si� � burkn��em.
��Co� si� tak nabzdyczy�, Kiry�? Nie mog�em si� przed tob� ods�oni�! Ja te� mam jakie� zobowi�zania i zasady. Chcesz, to mi daj w ucho, w ten czu�y punkt! Nawet nie b�d� si� broni�!
��Zabili Nasti�.
��Sk�d mog�em wiedzie�?! � zawo�a� Kotia. � No, sk�d?! Osobi�cie urwa�bym Natalii g�ow� za co� takiego, gdyby� ty jej nie zabi�! Wszystko zmierza�o do tego, �e dojdziecie do porozumienia. Natalia mia�a wyznaczy� wam co� w rodzaju aresztu domowego, to wszystko! Wiedzia�em! O, wiedzia�em, �e nie wolno ufa� seksualnie niezaspokojonym babom! Naprawd� Szkoda mi Nastii, Kiry�! Ale nawet ja nie umiem wskrzesza� umar�ych.
��Naprawd� ci jej Szkoda? � zapyta�em.
��Tak. Bardzo. To prawda, nie jestem anio�em i takie rzeczy widzia�em, �e posiwia�by� i po nocach krzycza� przez sen. � Jego oczy sta�y si� zimne i okrutne. � Ale gdy ginie pi�kna m�oda dziewczyna, zawsze to prze�ywam.
��Mizantrop z ciebie, Kotia � powiedzia�em. � Chocia� kurator.
��Jak prze�yjesz dwie wojny �wiatowe i kup� rewolucji to te� taki b�dziesz. Chod�, Kiry�! Teraz to ju� nawet ja zmarz�em. No, co si� krygujesz jak o�mioklasistka przed ginekologiem!
��Obsceniczny mizantrop.
��Po tysi�cu przyjaci�ek ty te��
��Nie jestem tob�. Nie jestem nawet funkcyjnym, takie wyczyny nie s� mi s�dzone.
��Daj spok�j! � Kotia ci�gn�� mnie za sob�. � Chod�. Pomy�limy, znajdziemy ci ciekawsz� prac�. Co ty na to, �eby by� akuszerem, co? �adnej smyczy! Tylko trzeba pracowa� w innym �wiecie, taka jest zasada. Ale przecie� Kimgim ci si� podoba, nie? A Orysa�tyn? Znasz takie niesamowite miasto? To u nich zamiast Moskwy. Cz�sto tam bywam.
W g�owie mi si� kr�ci�o od wydarze� ostatniej godziny. Chcia�em si� upi�. Albo po�o�y� i zasn��. A najlepiej upi� si� i zasn��.
Zdziwi�em si�, gdy Kotia zaprowadzi� mnie do stoj�cego na ulicy nissana. Samoch�d niezbyt luksusowy, ale do tej pory s�dzi�em, �e Kotia w og�le nie prowadzi. Z jego kr�tkowzroczno�ci�?
��Po co nosisz okulary? � zapyta�em, siadaj�c na przednim siedzeniu.
Kotia w��czy� silnik, w��czy� ogrzewanie. Potar� r�ce, pochucha�; chyba faktycznie zmarz�.
��Okulary? � Popatrzy� na mnie drwi�co. � W okularach bardziej podobam si� kobietom. Okulary nadaj� mi niewinny i naiwny wygl�d.
Nie odpowiedzia�em.
Kotia wyjecha� z pobocza na drog�. Od razu by�o wida�, �e prowadzi jak wirtuoz. Zreszt�, pewnie wszystko robi po mistrzowsku. W ko�cu to kurator.
��Wiesz, to nawet lepiej � powiedzia� w zadumie. � Pewnie, �e szkoda Nastii. Ale za to nie musz� ju� d�u�ej udawa�. I ze smyczy si� zerwa�e�. To co, chcesz by� akuszerem? Wierz mi, to bardzo ciekawe zaj�cie! No i na takim stanowisku powinien by� cz�owiek z dusz�, z nerwem, a nie taka Iwanowa. Kiry�, pos�uchaj, umr� z ciekawo�ci! Powiedz wreszcie, jak j� zabi�e�?
��Nie do ko�ca ja. Wie�a. � Westchn��em, przypominaj�c sobie, co czu�em, gdy zrywa� si� m�j niewidoczny zwi�zek z funkcj�. � To by�o jak scena z horroru. Sufit si� rozst�pi�, wok� szyi Natalii owin�� si� ognisty kabel i wci�gn�� j� do �rodka. A potem p�yty si� zsun�y, zatrzasn�y jak szcz�ki.
��Nie k�amiesz? � zapyta� Kotia.
��Nie. Tak w�a�nie by�o.
Kotia skr�ci� gwa�townie. W�a�nie wyje�d�ali�my z tunelu, ale on nie wjecha� na prospekt, lecz na pust� o tej porze ulic�, biegn�c� do Ostankino. Zjecha� na pobocze do jakich� gara�y i hangar�w.
��To �le, Kiry�. To bardzo �le. Nawet sobie nie wyobra�asz, jak bardzo.
��Dlaczego? Ona �yje?
Kotia pokr�ci� g�ow�.
��Znasz dowcip o �wi�tym Miko�aju i ma�ym ch�opcu?- zapyta�.
��Kt�ry?
��Gdy ch�opiec zobaczy� Miko�aja i wo�a: �Wi�c naprawd� istniejesz!�. A �wi�ty Miko�aj z westchnieniem odpowiada: �Tak, naprawd� istniej�. I teraz b�d� musia� ci� zabi�.
Silnik mrucza�, ogrzewanie owiewa�o nas ciep�ym powietrzem. Gdzie� w oddali stuka�y ko�a poci�gu podmiejskiego. Po mo�cie jecha� sznur samochod�w; miasto budzi�o si� powoli, dla miasta zaczyna� si� nowy dzie�.
Kotia popatrzy� na mnie ze smutkiem i surowo�ci�.
��Dlaczego, Kotia? � zapyta�em.
��Dla ciebie to ju� niewa�ne � odpar� z gorycz�.
Wyci�gn�� r�k� i zacisn�� j� na moim gardle. Tylko jedn� praw� r�k�, ale ucisk by� taki, jakby chwyci� mnie obc�gami kowalskimi. W oczach mi pociemnia�o, �wiat zawirowa� w po�egnalnym walcu.
��Tak mi przykro� � dobieg� z watowej pustki g�os Kotii.
Ostatnim wysi�kiem, w kt�rym nie by�o ju� �ladu rozs�dku, a tylko bezradno��, na o�lep uderzy�em Koti� praw� r�k�, w g�ow� albo w szyj�. Kotia zrobi� niedba�y gest, jakby op�dza� si� od muchy; zrozumia�em, �e ten ruch powinien mi z�ama� wszystkie ko�ci r�ki�
Nie z�ama�.
To by� twardy blok, ale ja go przebi�em. I moja niezgrabnie zaci�ni�ta pi�� uderzy�a Koti� w podbr�dek.
Wygl�da�o to tak, jakby przez samoch�d przelecia�a �eliwna baba, kt�ra zamiast w �cian� burzonego domu waln�a Konstantego Czagina w twarz. Jego r�k� dos�ownie zdmuchn�o z mojej szyi. W wachlarzu krwawych bryzg�w Kotia wylecia� z samochodu razem z drzwiami. Szyba rozlecia�a si� i zgniecione drzwi, niczym metalowa kryza, okala�y teraz jego szyj�. Po drodze Kotia zaczepi� nog� o kierownic� i wyszarpn�� j� razem z kolumn�. Kierownica odlecia�a na dziesi�� metr�w. W locie w��czy�a si� poduszka powietrzna i kierownica wyl�dowa�a na nadmuchiwanym worku niczym mi�dzyplanetarna sonda.
Kotia le�a� i kr�ci� g�ow�, a z drzwi sypa�y si� kawa�eczki szk�a. Wygl�da�o to tak, jakby nied�wied� polarny otrz�sa� si� z wody.
Nic nie rozumiej�c, wyszed�em z samochodu. We wn�trzu zmasakrowanego nissana pisn�a sygnalizacja i szybko umilk�a, jakby dosz�a do wniosku, �e i tak nie jest w stanie zmieni� sytuacji.
��Sk�ama�e�! � krzykn�� Kotia. G�os mia� schrypni�ty, chyba gard�o ucierpia�o, gdy g�owa poci�gn�a za sob� ca�e cia�o. Zwyk�emu cz�owiekowi po prostu urwa�oby g�ow�.
��Obra� si� na mnie za to.
��Jak ty�? Dlaczego? � Kotia wsta�, chwiej�c si�. Z przestrachem wysun�� przed siebie r�k�. � Zaczekaj, porozmawiajmy!
Szed�em do niego. Jeszcze nie rozumia�em, dlaczego uda� mi si� tamten cios, godny policjanta funkcyjnego. I tym bardziej nie wiedzia�em, czy zdo�am powt�rzy� t� sztuczk�.
Ale nie mog�em si� ju� zatrzyma�. Nie mog�em pokaza�, �e mia�em w kartach jednego jedynego asa, a ca�a reszta to blotki.
��Przecie� byli�my przyjaci�mi� � zacz�� Kotia i urwa�. Chyba zrozumia�, �e rozmowa nam teraz nie wyjdzie.
I wtedy p�ynnym gestem, jakby dyryguj�c orkiestr�, nakre�li� w powietrzu falist� lini�. W�a�nie nakre�li� � powietrze za jego palcami p�on�o, uk�adaj�c si� w litery.
Kotia, nadal z drzwiczkami samochodu na szyi, zrobi� krok do przodu, prosto w p�on�cy napis i znikn��.
Ogie� przygas� i rozwia� si� w powietrzu w pachn�cy siark� bia�y dym.
Przykucn��em, opar�em d�onie o brudne kolana. Potar�em szyj�. By�em tak bardzo zm�czony�
Niklowane k�eczko nadal po�yskiwa�o na moim palcu.
��Dzi�kuj�, Nastiu � powiedzia�em, nie wiadomo po co. To by�o patetyczne i niepotrzebne, ale musia�em to powiedzie�.
Strasznie chcia�o mi si� pali�. Moje papierosy zgin�y razem z wie��. Wsta�em, pogrzeba�em w skrytce nissana. I rzeczywi�cie znalaz�em tam papierosy � zwyk�e LM-y, kt�re zawsze pali� Kotia, i nieznane mi treasure w �adnej kwadratowej paczce srebrnego koloru. Pewnie drogie. Bez zb�dnej skromno�ci otworzy�em srebrzyst� paczk� i zapali�em.
Niczego sobie. Je�li nie kosztuj� wi�cej ni� pi��dziesi�t rubli, zaczn� je kupowa�.
I wtedy w mojej kieszeni zadzwoni�a kom�rka.
Kilka sygna��w przepu�ci�em, zaci�gaj�c si� aromatycznym dymem, potem wyj��em aparat i nie patrz�c na wy�wietlacz, powiedzia�em:
��Halo�
��Kiry�, gdzie ty si� podziewasz?
Serce mi si� �cisn�o.
��Tata? � zapyta�em, nie wierz�c w�asnym uszom.
��No, na pewno nie mama! Matka jest ura�ona, �e nie dzwonisz. Biedne kwiatki przywi�d�y. Kiedy je ostatnio podlewa�e�?
��S�ucham?
��Kiedy ostatni raz podlewa�e� kwiaty?
��Pi�� dni temu?�
��Kiry�, czy ty tam palisz? � zapyta� podejrzliwie ojciec.
��Tak.
��Nigdy nie przypuszcza�em, �e to powiem, ale� mam nadziej�, �e tyto� � powiedzia� sucho ojciec. � Gdzie ty si� w��czysz?
��A tak� to tu, to tam� ostatnio g��wnie na Aleksiejewskiej. W Kimgimie, w Skansenie� Do Arkanu raz zajrza�em�
��My�la�em, �e ju� wyros�e� z nocnych klub�w � westchn�� ojciec. � To co? Matka tu szykuje r�ne frykasy, a ja wstawi�em tureck� rakij� do lod�wki. Jak przyjedziesz, to ci nalej� kieliszek.
��Przyjad� � odpar�em zdecydowanie. � Teraz od razu przyjad�. Bardzo na was czeka�em. Bardzo was kocham. Tylko po drodze skocz� na Dworzec Ry�ski. Jak my�lisz, mo�na tam kupi� bilety do Charkowa?
��Mo�na � odrzek� ojciec, zaskoczony moj� niespodziewan� wylewno�ci�. � A co chcesz robi� w Charkowie?
��No� takie tam� sprawy� � odpar�em m�tnie i popatrzy�em na swoje nogi w lekkich butach. � Chocia�� no dobra, potem pojad�. A macie jeszcze m�j klucz od mieszkania?
��A co, mia� si� w proch rozsypa�?
��No, faktycznie � przyzna�em. W s�uchawce ostrzegawczo pisn�o, zgasi�em papierosa na �cianie i powiedzia�em: � Tato, telefon mi pada. Jad�.
Nie�atwo by�o z�apa� okazj�. Nikt nie chcia� si� zatrzyma� przed mostem, w dodatku widz�c jakiego� niechlujnego ch�opaka w letnim ubraniu i wyra�nie cudzej kurtce. W ko�cu jednak obok mnie zahamowa�a rozwalona �sz�stka�. Typowe moskiewskie szahid-taxi.
��Do Pierowa� � powiedzia�em, otwieraj�c drzwi.
��A! Siadaj, siadaj! � Kierowca u�miechn�� si� do mnie szeroko. Przypomnia�em sobie, �e w�a�nie z nim tydzie� temu kr�cili�my si� po mie�cie, gdy szuka�em dowod�w mojego istnienia.
��Dzi�kuj�. � Usiad�em i zamy�li�em si�. Ten �ekwiwalent�, kt�ry dosta�em od Natalii, r�wnie� zosta� w innym �wiecie. � S�uchaj, jest taka sprawa�
��Nie masz forsy?
��Mhm. Ale jak dojedziemy, wezm� od rodzic�w.
��Nie trzeba od rodzic�w. To nie w porz�dku, �eby doros�y cz�owiek bra� pieni�dze od rodzic�w � odpar� Kaukaz. � Oddasz jak b�dziesz mia�.
��Jak oddam?
��Dwa razy razem jechali�my, to i trzeci pojedziemy.
Odchyli�em si� na wgniecione siedzenie i t�po, bezwolnie patrzy�em, jak kierowca bezczelnie przeje�d�a z najbardziej skrajnego pasa, skr�ca i wje�d�a bezpo�rednio na wewn�trzny. A potem wsun�am r�ce do kieszeni kurtki Kotii.
W lewej znalaz�em portfel. Otworzy�em go bezceremonialnie i powiedzia�em do kierowcy:
��Fa�szywy alarm. Jednak mam pieni�dze.
Je�li nawet kierowca zacz�� co� podejrzewa�, to nic nie powiedzia�.
W drugiej kieszeni znalaz�em kom�rk�.
Z zainteresowaniem obejrza�em list� kontakt�w � niekt�re nazwiska zna�em, innych nie. Zatrzyma�em si� na nazwisku Mielnikow i po chwili wahania wybra�em numer.
��Tak, s�ucham? � powiedzia� pisarz fantasta tonem zaj�tego, solidnego cz�owieka: uprzejmie, acz z lekkim zniecierpliwieniem.
��Dzie� dobry, Dymitrze Siergiejewiczu � powiedzia�em. � M�wi Kiry� Maksimow, przyjaciel Kot� Konstantego Czagina. Pami�ta pan, byli�my u pana tydzie� temu? Dzwoni� z jego telefonu.
��Ee� tak, pami�tam! � G�os utraci� oficjalno��. � Jest pan tym m�odym cz�owiekiem, kt�ry opowiada� t� histori� i jak tam pa�skie sprawy? Poznaj� pana?
��Dobrze pan wtedy zrozumia�, �e to fabu�a powie�ci fantastycznej, kt�r� chc� napisa� � powiedzia�em szybko. � Przepraszam, �e ukaza�em to jak prawdziw� histori�. Od razu zrozumia�em, �e mnie pan rozgryz�.
��No, m�ody cz�owieku, gdyby wymy�li� pan tyle historii, co ja. � Pisarz si� za�mia�. � No c�, niech pan pisze. Ciekaw jestem, jak pan z tego wybrnie. A prosz� mi powiedzie�, ten dow�d osobisty�?
��Chemikalia � powiedzia�em. � Pasjonowa�em si� chemi� w szkole.
��Aha � odpar� Mielnikow z g��bokim zadowoleniem. � To te� dobrze zrozumia�em! Ma pan nauczk�, nie nale�y uwa�a� pisarzy fantast�w za sk�onnych do mistyki!
��Je�li mo�na, jedno kr�tkie pytanie� Prosz� mi powiedzie�, jak zazwyczaj fanta�ci nazywaj� �wiat r�wnoleg�y Ziemi?
��Co pan ma na my�li?
��Za��my, �e odkryto planet� prawie tak� sam� jak Ziemia. Jak by j� nazwali? Ziemia-dwa?
��Bardzo mo�liwe � zgodzi� si� Mielnikow. � Na przyk�ad, znany pisarz, ameryka�ski klasyk�
��A je�li znajd� od razu dziesi�� planet podobnych do Ziemi?
Mielnikow zamilk� i spyta� podejrzliwie:
��Znale�li? No i co?
��Nazw� je Ziemia-dwa, Ziemia-trzy i tak dalej?
��S�dz�, �e w takim przypadku zacz�to by od jedynki � odpar� Mielnikow bez wahania. � Nazwa Ziemia-dwa podkre�la unikatowo�� naszej planety. Je�li jednak ci�g liczb jest d�ugi, to oryginalno�� naszej Ziemi najlepiej podkre�li�by brak numeru.
��Bardzo dzi�kuj� � powiedzia�em. � Tak w�a�nie pomy�la�em. Dzi�kuj�!
Roz��czy�em si� i spojrza�em na kierowc�.
��Co� nie tak? � zapyta�.
��Zawsze co� jest nie tak.
��Zgadza si�. Ja na przyk�ad mam �yse opony, a droga jak szk�o! Co sobie mer wyobra�a? Wielkie miasto, stolica, samochod�w du�o, a pieni�dzy ma�o.
Siedzia�em z zamkni�tymi oczami i s�ucha�em tej skargi.
��Ludzie wymy�lili ju� wszystko na �wiecie i jaki z tego po�ytek? Tam walcz�, tu si� k��c�� �wiat jeden, a podzieli� si� nim nie mo�emy. A szcz�cia jak nie by�o, tak nie ma.
��To nic � odpowiedzia�em. � Prosz� mi wierzy�, jeszcze wszystko przed nami.
Samoch�d trz�s� si� i chybota�, od czasu do czasu rzuca�o nim na boki. Musz� pojecha� do rodzic�w. Kupi� bilety. Odnale�� Keszju. Skoro nasta� czas z�ych cud�w, musz� znale�� w sobie odwag�, by pozosta� dobry. Pog�adzi�em kciukiem zimne metalowe k�eczko i powt�rzy�em:
��Jeszcze wszystko przed nami.
2004 � 2005
* Aluzja do kultowego radzieckiego filmu Bia�e s�o�ce pustyni. Celnik Piotr Wierieszczagin steruje barkasem, zaminowanym przez przemytnik�w. Przyjaciel Wierieszczagina wo�a z brzegu: �Zejd� z barkasu!�, ale celnik nie s�yszy � barkas wylatuje w powietrze (przyp. t�um).
* SMIERSZ � kontrwywiad wojskowy dzia�aj�cy w Zwi�zku Radzieckim w latach 1943 � 1946.
* Bazarow � bohater powie�ci Iwana Turgieniewa Ojcowie i dzieci (przyp. t�um.).
** Ob�omow � bohater powie�ci Iwana Gonaczarowa Oblomow (przyp. t�um.)�