Citaji
Kompilis e tradukis aden Ido
P A R T A K A
Editerio Krayono
Ponferrada � Hispania
2 0 0 7
1
Editerio Krayono
Ponferrada, Hispania
krayono@yahoo.es
Titulo: Citaji
Autoro di ta kompiluro: PARTAKA
Yaro: 2007
Ta verko licencesas sub
Creative Commons License
http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
2
AMIKESO (I)
La amikeso esas un anmo habitanta en dukorpi, ed un kordio habitanta en du anmi.
ARISTOTELES
Vi savez, ke kande onu esas amiko a su ipsa,lu esas anke amiko ad omnu.
SENECA
La vera amikeso parvenas kande la tacadointer du homi pasas afable.
ERASMO DE ROTTERDAM
3
AMIKESO (II)
Esas desfacila afirmar qui domajas ni plumulte dum nia vivado: ka nia enemiki, kun lamaxim mala intenco, o ka nia amiki, kun lamaxim bona.
E. GEORGE BULWER-LYTTON
Amiko mea esas ta qua helpas me, e ne taqua nur kompatas me.
THOMAS FULLER
Kande, inter du homi, la amikeson esasfininta, to signifikas, ke olu nul-tempe esiskomencinta.
PUBLIO SIRO
4
AMO / AMORO (I)
Amo signifikas depozar nia propra felicesoye la feliceso dil ceteri.
PIERRE TEILHARD DE CHARDIN
Esas ne-posibla itere amar to quon, advere,onu cesabas amar.
FRAN�OIS DE LA ROCHEFOUCAULD
La mezuro di l'amo esas amar sen mezuro.
SANT AUGUSTINO
5
AMO / AMORO (II)
Per la moraleso, ni emendas la erori de niainstinto, e per l'amo, ni emendas la erori denia moraleso.
JOS� ORTEGA Y GASSET
Estimar su ipsa esas la starto-punto diaventuro duranta la tota vivo.
OSCAR WILDE
Amorar nule signifikas amar; onu povas yadivenar amoroza, e samtempe sentar odio.
FIODOR DOSTOIEVSKI
6
ANMO
La korpo homal esas ya nura semblajocelanta nia realajo; e l'anmo esas talarealajo.
VICTOR HUGO
L'anmo esas la kauzo efikanta e la principoorganizanta dil korpo vivanta.
ARISTOTELES
Nule suficas posedar spirito; onu mustas,ultre, posedar suficanta quanto ek olu porevitar posedar tro multa quanto ek olu.
ANDR� MAUROIS
7
BENIGNESO
La benigneso �ne la genio, nek la glorio, nekl'amo� esas to quo reflektas la grandeso dil'anmo homal.
HENRI LACORDAIRE
La vera benigneso esas ya ganar la
su-dominacado, ed igar guvernar la kondutoda la legi natural.
KONFUCIO
Esar benigna esas facila; to quo esasdesfacila esas esar yusta.
VICTOR HUGO
8
DESFORTUNO
La desfortuno posedas la doto vekigar talentiqui, dum la prospereso, restabus yadorminta.
HORACIO
La frapi di la desfortuno esas ya tre bitra,tamen, oli esas nul-tempe ne-utila.
JOSEPH E. RENAN
La desfortuno dependas ne tante del malaji,quin ni subisas, quante de la imaginiveso perqua ni subisas oli.
FRAN�OIS F�NELON
9
DEZIRO
Che la vivo, nia deziri formacas kateno, diqua la mashi esas nia esperi.
SENECA
Dum ke ni deziras, ni havas motivo por vivar.
La parsatisfaco esas la morto.
GEORGE BERNARD SHAW
Ne pretendez ke omna kozi esez tal qual tudeziras oli; dezirez oli tal qual oli esas.
EPIKTETO
10
DUBITO
Ultre docar, docez dubitar sempre pri omnato quon tu docabas.
JOS� ORTEGA Y GASSET
La dubito esas la unesma pazo a la sajeso.
ARISTOTELES
Esas preferinda su agitar che la dubito, kamrepozar sur la eroro.
ALESSANDRO MANZONI
11
EGOISMO
Egoisto esas ulu qua obstinas pri parolar atu pri su ipsa, dum ke tu deziregas parolar alu pri tu ipsa.
JEAN COCTEAU
La egoismo esas ne la propr-amo, mapasiono desordinita, quan onu sentas por suipsa.
ARISTOTELES
Onu interesesas pri la ceteri, kande la ceteriinteresesas pri onu.
PUBLIO SIRO
12
ENVIDIO
Envidiar esas milople plu multe terorigantakam hungrar, nam envidio esas hungrospirital.
MIGUEL DE UNAMUNO
Che la orizita gaino di la kompato celesas,de tempo a tempo, la poniardo di la envidio.
FRIEDRICH NIETZSCHE
Certe, ti qui envidias mortos ula-die; tamen,envidio esas ya tote ne-mortiva.
MOLI�RE
13
ERORO
Ya duimo ek nia erori e misjudiki, che niavivo, genitesas del fakto, ke ni sentas, kandeni devas pensar, e ni pensas, kande ni devassentar.
JOHN CH. COLLINS
La maxim granda eroro esas ta de sukombara la depresado; irg altra erorin on povas yareparar, ma nule olta.
KONFUCIO
Kande me eroras, semblas a me deskovrar,ya singla-foye, ula verajo quan me ne jakonocabis.
MAURICE MAETERLINCK
14
EVO (I)
La yuneso esas ne certena etapo di la vivo,ma certena stando de la spirito.
MATEO ALEM�N
Ni esas ya olda, kande ni sentas plu multajoyo pri la pasinto kam pri la futuro.
JOHN KNITTEL
Ni sorgez ne pri la rugi che nia vizajo, mapri olti che nia cerebro.
SANTIAGO RAM�N Y CAJAL
15
EVO (II)
Relate la oldeso, la dramato esas ne la faktoke ni esas olda, ma la fakto ke ni esis yuna.
OSCAR WILDE
Yuna persono, pri sua vivo-yari, povas esarya olda ed experiencoza, pri sua vivo-hori,se lu ne perdabas la tempo.
FRANCIS BACON
L'arto oldeskar esas l'arto konservar ulaespero.
ANDR� MAUROIS
16
FATO
La homo esas la autentika kreero, relate suafato; kande lu ne konvinkesas pri lo, lu esasnulajo dum sua vivo.
GUSTAVE LE BON
Faton ni nomas omna to quo limitizas niapovo.
RALPH W. EMERSON
La fato esas ta qua prontigas la karti, ma niesas ya la luderi.
WILLIAM SHAKESPEARE
17
FELICESO (I)
La sekretajo por la feliceso esas' ne ke nisempre realigez to quon ni deziras, ma ke nisempre dezirez ed amez to quon ni realigas.
LEO TOLSTOI
La feliceso esas nur amo e nulo plusa. Taqua savas amar' esas ya felica.
HERMANN HESSE
La feliceso e la desfeliceso, ofte, dependasplu multe de to quo ni esas, kam de to quo ani eventas.
MULTATULI
18
FELICESO (II)
La feliceso atingesas' ne per ondegi di bonafortuno �olqui nur tre rare venas a ni�, maper mikra plezuri, quin singla-die ni juas.
BENJAMIN FRANKLIN
On ganas la feliceso kande on esas libera, toesas, kande on deziras nulo.
EPIKTETO
Me agnoskas kulpar pri la maxim mala peko,pri qua on povas kulpar: me ne esis felica.
DON HEROLD
19
GAYESO
La gayeso trovesas che la fundo di omnakozi, ma singlu ek ni responsas pri oluaextrakto.
MARKO AURELIO
La gayeso esas la magial vergeto, quakonvertas omno ad oro.
BENJAMIN FRANKLIN
Ni devas sempre simpatiar la gayeso di lavivo. Quante min multe ni traktez pri lavunduri di la vivo, tante plu bone.
OSCAR WILDE
20
HAZARDO
"Hazardo" esas vorto tote sensenca, namesas nulo quo povas existar sen kauzo.
VOLTAIRE
La kazualeso esas rezulto, ma nule yaexpliko.
JACINTO BENAVENTE
Nur ti qui esperas nulo del hazardo' esasmastri dil fato.
MATTHEW ARNOLD
21
HISTORIO
Populo qua ne konocas sua historio, esaspopulo kondamnata, ne-remedieble, a lamorto.
MARCELINO MEN�NDEZ Y PELAYO
La historio esas simple fablo quan omnuaceptabas.
NAPOLEON
La unika devo, quan ni havas pri la historio,esas ri-skriptar ol.
OSCAR WILDE
22
IGNORANTESO
Ignoranteso ed eroro esas same ne-kareebla,che nia vivo, kam pano ed aquo.
ANATOLE FRANCE
La ignoranteso esas la nokto dil mento; manokto ya sen luno e sen steli.
KONFUCIO
Ta kelketo quan me savas, me debas a meaignoranteso.
PLATON
23
IRACO
La iraco destruktas la quieteso di la vivo e lasaneso dil korpo, konfuzigas l'intelekto eblindigas la kordio.
DENIS DIDEROT
La iraco esas vento-strokego qua extingas laflamo dil inteligenteso.
ROBERT G. INGERSOLL
Ta qua dominacas sua iraco, dominacas yasua maxim feroca enemiko.
KONFUCIO
24
KONCIENCO
La koncienco esas la maxim bona libro prietiko quan ni posedas, e ni certe devaskonsultar ol maxim freque.
BLAISE PASCAL
La honoro esas la koncienco extera, e lakoncienco esas la honoro interna.
ARTHUR SCHOPENHAUER
La koncienco esas la lumo dil inteligentesopor dicernar bonajo de malajo.
KONFUCIO
25
LIBERESO (I)
En la senco filozofiala dil vorto, me nulekredas a la homala libereso. Singlu agadasne nur pro extera koakteso, ma anke prointerna neceseso.
ALBERT EINSTEIN
La libereso esas l'aire respirebla dil anmohomal.
VICTOR HUGO
Esas libera, ta qua nule timas arivar til laextremajo di sua pensajo.
L�ON BLUM
26
LIBERESO (II)
La libereso esas la fakultato qua augmentasla utileso di la cetera fakultati.
IMMANUEL KANT
Nulu esas libera, se lu ne mastresas pri suipsa.
EPIKTETO
Kande esas tro multa libereso, esas nul-tempe suficanta libereso.
OSCAR WILDE
27
MALIGNESO
La fakto amuzar ni ipsa per mikra pensajimalicoza, povas ya sparar a ni amaso degranda agi maligna.
FRIEDRICH NIETZSCHE
Nulu povas agar benigne che spaco di suavivo, dum agar maligne che altra spaco. Lavivo esas unajo ne-partigebla.
MAHATMA GANDHI
La maligneso bezonas nula rezoni: pretextonsuficas ad ol.
JOHANN W. GOETHE
28
MENTO (I)
Existas nulo disdonita plu equitatoze kam lajusteso: omnu ya konvinkesas posedarsuficanta ek olu.
REN� DESCARTES
La pensado esas pluso kam yuro: olu esasipse la homal eksufluro.
VICTOR HUGO
La inteligenteso esas utila por omno, ma oluesas ya ne-suficanta por omno.
HENRI FR�D�RIC AMIEL
29
MENTO (II)
La inteligenteso esas verniso qua kovras lasentimenti, ma nule transformas oli.
GUSTAVE LE BON
La pensado manjas sua propra vorti, e to yakreskigas ol.
RABINDRANATH TAGORE
Se tu ne agas segun to quon tu pensas, tufine pensos segun to quon tu agas.
BLAISE PASCAL
30
MILITO
Milito esas masakro inter personi qui nuleinterkonocas, por profito di personi qui certeinterkonocas, ma nule intermasakras.
PAUL VAL�RY
Homi intermilitas por aquirar porciono ditero, ube premature enterigesor.
SANTIAGO RAM�N Y CAJAL
La milito esas inventuro di mento homal, mamento homal povas anke inventar la paco.
WINSTON CHURCHILL
31
MORTO (I)
La morto apartenas a la vivo same kam lanasko. Tale, marchar esas same levar lapedo kam itere pozar ol sur la tero.
RABINDRANATH TAGORE
Se la morto esus bonajo, la dei ne esusne-mortiva.
SAFO
To quo malesas pri la ne-mortiveso, esas keon mustas mortar por atingar ol.
VICTOR HUGO
32
MORTO (II)
La morto arivas ya nur un-foye, ma olsentigesas da ni che omna vivo-instanti.
JEAN DE LA BRUY�RE
Ne-certa esas la loko ube la morto tunvartas; expektez ol, do, irga-loke.
SENECA
Tempo esas la unika disto inter ni e la morto.
ERNEST HEMINGWAY
33
ODIO
Onu ne odias dum ke lu desprizas. On odiasnur to quo esas egala o superiora a lu.
FRIEDRICH NIETZSCHE
Kande nia odio esas tro intensa, olu pozas niye plu basa nivelo kam to quon ni odias.
FRAN�OIS DE LA ROCHEFOUCAULD
Odio nul-kaze vinkesas da odio, ma nur daamo.
BUDHA
34
PACIENTESO
La pacienteso esas la vertuo maxim heroal,juste pro ke ol prizentas nul aspektoheroismal.
GIACOMO LEOPARDI
La pacienteso esas la forteso dil feblo, dumke la ne-pacienteso esas la febleso dil forto.
IMMANUEL KANT
Esas instanto limita, en qua la pacienteso neplus esas vertuo.
EDMUND BURKE
35
PACO
Esas plu bona la paco maxim desavantajoza,kam la milito maxim yusta.
ERASMO DE ROTTERDAM
Paco atingata per espado-pinto, esas nuloplusa kam milito-repozo.
PIERRE J. PROUDHON
La maxim grava bonajo, dop la bona standosanesal, esas ya la paco interna.
FRAN�OIS DE LA ROCHEFOUCAULD
36
PEKUNIO (I)
Per la pekunio, on povas komprar irgo,ecepte la feliceso, olqua esas multe plu chipae multe plu chera sam-tempe.
NOEL CLARAS�
La pekunio nule povas felicigar ni, ma olesas l'unika kozo konsolacanta pri nia ne-feliceso.
JACINTO BENAVENTE
Varsez tua posho aden tua cerebro, e certetua cerebro plenigos tua posho.
BENJAMIN FRANKLIN
37
PEKUNIO (II)
La maxim bona mezuro, pri la pekunio, esasolta qua ne permisas a ni falar en la povreso,nek forigas ni tro multe de olca.
SENECA
La pekunion on ganas kun fatigeso, ongardas kun timo, ed on perdas kun chagreno.
KASIODORO
Kelka quanto de pekunio evitas ya sucii; tremulta quanto de pekunio, olin atraktas.
KONFUCIO
38
PERSEVEREMESO
Le impertinenta, forsan, ganos mi-mondo,ma le perseverema posedas ya la totamondo.
THOMAS CARLYLE
La perseveremeso esas la vertuo per quafruktifas omna cetera vertui.
ARTURO GRAF
La guto truizas la petro ne pro lua forteso,ma pro lua perseverado.
OVIDIO
39
POVRESO
Ula homi naskas indijanta en palaco rejal.
Por altra homi, la fato celas trezoro en lapovreso.
RABINDRANATH TAGORE
La povreso arivas a ni, ne pro la diminutadodi nia richesi, ma pro la multiplikado di niadeziri.
PLATON
Esas ya facila richesar sen esar aroganta; toquo esas advere desfacila, esas povresar senrankorar.
KONFUCIO
40
RICHESO
La gracio di la richeso ne dependas del faktoposedar ol, ma del fakto savar juar ol.
ARISTOTELES
Nia maxim granda richeso konsistas enposedar suficante forta kurajo por nuleambiciar la richeso.
JOHANN W. GOETHE
Richesar esas ya savar rikonocar l'instantoen qua on ja posedas lo suficanta.
LAO TSE
41
SAJESO
La vera sajeso konsistas en konciar, ke onsavas to quon on savas, ed on ne savas toquon on ne savas.
KONFUCIO
Homo saja, mem tacanta, dicas ya multe plumulte kam stulto parolanta.
THOMAS FULLER
Pensar ed agar, agar e pensar esas laadiciono duktanta a la sajeso.
JOHANN W. GOETHE
42
SANESO
Per la maladeso me lernabas kozi, quin,altra-maniere, me nule sucesabus lernar enmea tota vivo.
JOHANN W. GOETHE
La sentimento pri la saneso aquiresas nurper la maladeso.
GEORG CH. LICHTENBERG
Preske omna personi mortas pro lia kuracivi,e nule pro lia maladesi.
MOLI�RE
43
SENTIMENTO
Tua sajeso esez la sajeso dil blanka hari, matua kordio esez la kordio dil kandidainfanteso.
FRIEDRICH VON SCHILLER
Idei movigas la mondo, ma nul-kaze ante keoli transformesas a sentimenti.
GUSTAVE LE BON
La raciono ignoras, ke la kordio havas suapropra rezoni.
BLAISE PASCAL
44
SOLESO
Tu sejornez en tua internajo, specale kandetu bezonez kompano.
EPIKURO
La kurajo, che persono, mezuresas per laquanto de soleso, quan on kapablesastolerar.
FRIEDRICH NIETZSCHE
La soleso esas la imperio di la koncienco.
GUSTAVO ADOLFO B�CQUER
45
STULTESO
Kande ulu pozas la fingro an la vunduro, nurla stulti pensas, ke lo importanta esas lafingro.
KONFUCIO
La stulteso esas la maxim stranja maladeso:esas ya la ceteri, ti qui subisas ol, e ne lamalado ipsa.
PAUL HENRI SPAAK
Lu esis stulta, ma poliglota: yen pro quo ludicadis stultaji en plura lingui.
WENCESLAO FERN�NDEZ FL�REZ
46
TEDESO
Ofte ni pardonas ti qui tedas ni, ma nul-tempe ni pardonas ti qui tedas kun ni.
FRAN�OIS DE LA ROCHEFOUCAULD
La tedeso esas l'extrema expreso dilindiferenteso.
RICARDO LE�N
Ta qua dominacas l'arto vivar kun su ipsa,ignoras ya la tedeso.
ERASMO DE ROTTERDAM
47
TEMPO (I)
Se yarin tu kontas, la tempo semblos a tuesar kurta; tamen, se tu evaluas eventaji, olya semblos a tu esar quaza yarcento.
PLINIO LA YUNA
Vi darfas demandar de me irgo, ecepte meatempo.
NAPOLEON
Se la tempo esas la maxim precoza bonajo,la tempo-disipo esas ya la maxim grandaprodigajo.
BENJAMIN FRANKLIN
48
TEMPO (II)
La futuro tormentas ni, e la pasinto katenizasni. Yen pro quo la prezento eskapas de ni.
GUSTAVE FLAUBERT
Me disipis la tempo, e nun la tempo disipasme.
WILLIAM SHAKESPEARE
Singla-nokte ni mortas, e singla-matine nirinaskas. Singla dio ya esas un vivo.
EDWARD YOUNG
49
VANITATO
Se la vanitato dil ceteri divenas ne-tolereblapor ni, esas pro ke ol lezas nia propravanitato.
FRAN�OIS DE LA ROCHEFOUCAULD
La vanitato esas la stulteso dil egoismo, e lasuperbeso esas la insolenteso di la vanitato.
FERN�N CABALLERO
La vanitato esas la bazo che omna
revoluciono; la libereso esas ya nurapretexto.
NAPOLEON
50
VERESO (I)
Por explorar la vereso, on devas dubitar priomna kozi, adminime un-foye dum la vivo.
REN� DESCARTES
La vereso esas la stelo sen olqua l'anmohomal esas nulo plusa kam nigra nokto.
VICTOR HUGO
Existas unika vereso absoluta: ke la veresoesas ya relativa.
ANDR� MAUROIS
51
VERESO (II)
On devas serchar la vereso e nule la pro quoche omna kozi. E la vereson on devasserchar kun humileso.
MIGUEL DE UNAMUNO
To quon ni konocas kom vereso, esas nuraeliminado eroral.
GEORGES CLEMENCEAU
Existas milioni de nuanci che la vereso, maya unika vereso.
HERMANN HESSE
52
VIVO
Por irga persono koncianta, la fakto existarkonsistas ek chanjar, matureskar, e krear suipsa senlimite.
HENRI BERGSON
La vivo nur povas komprenesar per regardarad-dope, ma nur povas vivesar per regardaradavane.
S�REN A. KIERKEGAARD
La vivo esas l'arto facar inferi suficanta deinformeso ne-suficanta.
SAMUEL BUTLER
53
YUSTESO
Yusta persono ne esas ta, qua exekutas nulane-yustajo, ma ta, qua, malgre ke lu povasesar ne-yusta, ne volas esar tal.
MENANDRO
Yusteso esas la perseverado di voloperpetuigita.
SANTA BERNARDINO DE SIENA
Yusteso, adportata tro fore, povas yatransformesar a ne-yusteso.
VOLTAIRE
54